1892.02.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

Τῆς 1 Φεβρουαρίου 1892.

(Σάββατον)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Σχινᾶς κατέθηκε τὰς ἑπομένας ἐπερωτήσεις.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «1ον) Ὑπενθυμίζω ἐκ τρίτου τοῖς κ.κ. Ὑπουργοῖς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐκπαιδεύσεως τὰς ἐπερωτήσεις μου τῆς 20 καὶ 21 Δεκεμβρίου 1890, τὰς ὁποίας τοῖς ὑπέμνησα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 24 Μαρτίου 1891, καὶ παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ εὐαρεστηθῶσι καὶ καταθέσωσι τάχιστα τὰς σχετικὰς πληροφορίας. «2ον) Ὑπενθυμίζω ὡσαύτως τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς ἐπερωτήσεις τῆς 9 Δεκεμβρίου 1891, τῆς 13 Δεκεμβρίου 1891, τῆς 16 Δεκεμβρίου 1891 καὶ τῆς 19 Δεκεμβρίου 1891, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ καταθέσῃ τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας. «Παρακαλῶ δὲ ἰδίᾳ αὐτὸν, ἵνα, συμφώνως τῷ 99 ἄρθρῳ τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, καταθέσῃ πίνακας τῶν ἐκτελεσθέντων κατὰ τὸ 1891 δημοσίων ἔργων, τῶν ἐκ τούτων ἀποπερατωθέντων καὶ τῶν μὴ συντελεσθέντων, ὡς ῥητῶς καὶ σαφῶς τὸ ἄρθρον 99 ἀναφέρει. «Παρακαλῶ πρὸς τούτοις αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ πίνακας τῶν ὑπαρχουσῶν ἁμαξιτῶν ἐν τῷ Κράτει κατὰ νομοὺς, ἐν οἷς νὰ δεικνύηται τὸ μῆκος, τὸ πλάτος καί, εἰ δυνατὸν, ἡ γενομένη δαπάνη, ὡς καὶ τῶν κατ’ ἐπαρχίας ἐπαρχιακῶν ὁδῶν. «Ἐν τέλει ἀναμένω τὴν πληροφορίαν, ἣν ὑπεσχέθη νὰ προσαγάγῃ περὶ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἐθνικοῦ δανείου, ἃς κατεῖχε τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας καὶ αἵτινες νῦν οὐδαμοῦ παρουσιάζονται.»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Λυμπερόπουλος κατέθηκεν ὡσαύτως ἐπερώτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς.

§4ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς εὐαρεστούμενος νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Παμίσου ἐν Μεσσηνίᾳ, καθόσον ἕνεκα τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου τὰ ὕδατα τῶν ποταμῶν Ἁγίου Φλώρου, Μαυρολουμένης καὶ Θουρίας περιωρίσθησαν, καὶ ἕνεκα τούτου διεκόπη ἐπὶ 10 ἡμέρας, καὶ ἡ ἁμαξιτὴ ὁδὸς κατέστη ἄβατος, καὶ ζημίαι πολλαὶ ἕνεκα τούτου ἐπῆλθον εἴς τε τὰ κτήματα καὶ τὴν ὁδόν.»

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερος βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὑποβάλων ἀναφορὰν διαφόρων κατοίκων Μαραθουπόλεως, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς κατὰ τῶν διαταραξάντων τὴν τάξιν ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς γενικῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1892.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ἐπὶ τὰς τρεῖς παρελθούσας συνεδριάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἠγόρευεν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Ἑλλάδος ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ἠκροώμην αὐτοῦ μετά τινος ἀνυπομονησίας. Προσῆκεν ἀληθῶς εἰς τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἐζήτησε πρῶτος νὰ ἀγορεύσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην· προσεδόκων ὅμως, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι συντομώτερος, ὄχι μόνον διότι αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τῆς χώρας ὑπέστησαν ἀλλοίωσιν μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις ἐπρόκειτο, ἀλλὰ καὶ διότι προσεδόκων προσέτι, ὅτι δὲν ἤθελεν ἔχει τοσοῦτον θάῤῥος νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς ἀληθείας, ὅσον θάῤῥος κατέδειξεν, ὅπως ὑπεραπολογηθῇ ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου. Εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος ἥρμοζε νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς ἐκείνης. Ἐπὶ τέσσαρα συναπτὰ ἔτη διετέλεσε πρόεδρος καὶ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὄχι μόνον κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ συνηγόρει καὶ μυρία ἐμηχανᾶτο ἐπιχειρήματα, διὰ ν’ ἀποκρούσῃ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς μειονοψηφίας, καὶ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι συμφέρουσα ἦτο εἰς τὸ Κράτος ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοζεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ δὲν ἐφείσθη ἑαυτοῦ, καὶ μετὰ θάῤῥους ἐπεχείρει καθ’ ἕκαστον τῶν παρελθόντων τεσσάρων ἐτῶν, συζητῶν τὸν προϋπολογισμόν, νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἐκείνης, πολλαχοῦ μὲν διαστρέφων τὰ πράγματα, ἐνιαχοῦ δὲ ἀλλοιῶν καὶ τοὺς ἀριθμούς. Προσεδόκων δ’ ἀληθῶς, ὅτι δὲν ἤθελε μοὶ δώσει ἀφορμὰς τοιαύτας, ἵνα ἐλέγξω αὐτὸν ἐπὶ τοιούτῳ θάῤῥει καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην. Μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἤρκει ἡ ἐτυμηγορία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἀνευλαβῶς ἐξυβρίζουσιν, ὅτι ἤρκει ἡ ἐτυμηγορία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, καὶ ὅτι δὲν ἤθελε τολμήσει πολίτης Ἕλλην ἐν Κοινοβουλίῳ νὰ ὑβρίσῃ ὡς ἀποπεπλανημένην τὴν ἐτυμηγορίαν ἐκείνην, δικαιολογῶν τοὺς ἰσχυρισμούς του δι’ ἀλλοιώσεως ἀριθμῶν καὶ διὰ διαστροφῆς πραγμάτων. Καὶ ὅμως ἠκούσατε τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὄχι μόνον νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποδίδῃ εἰς ἡμᾶς τὴν ἐπελθοῦσαν μείωσιν τῆς οἰκονομικῆς πίστεως τοῦ Κράτους, καὶ νὰ κηρύσσῃ ἡμᾶς ὑπευθύνους ἐπὶ τῇ ἐνεστώσῃ οἰκονομικῇ δυσπραγίᾳ, νὰ χαρακτηρίζῃ δὲ ὡς εὐεργέτας καὶ σωτῆρας τῶν οἰκονομικῶν τῆς Ἑλλάδος τοὺς κυρίως ὑπευθύνους ἐπὶ τῇ καταστάσει ταύτῃ. Βεβαίως ἡ ἐντολή, ἥτις μοὶ ἀνετέθη μετὰ τὴν 14 Ὀκτωβρίου ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ γένωμαι Εἰσαγγελεὺς τῶν προκατόχων μου, καὶ διὰ τοῦτο καὶ οἱ συνάδελφοί μου πάντες καὶ ἐγὼ ἐμείναμεν ἀπαθεῖς ἀκροαταὶ πάντων τῶν λεχθέντων, καὶ πάντων τῶν ἰσχυρισμῶν, οἵτινες ἐπροτάθησαν, συνεπείᾳ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν συνάδελφοι Βουλευταί, περὶ συστάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἠμφισβητήθησαν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐμὸς προκάτοχος, καὶ διὰ στεντορείας φωνῆς χθὲς ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς ἀπεκάλει ψευδεῖς τὰς πληροφορίας ἐκείνας, καὶ ἡμεῖς ἐσιωπῶμεν, διότι τὸ καθῆκον ἡμῶν μᾶς ὑπεχρέου νὰ μείνωμεν ἀπαθεῖς θεαταί. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὅτι, ὅταν ζητῆται ποινικὴ εὐθύνη παρὰ Ὑπουργῶν, οἱ Ὑπουργοὶ κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσολογγίου εἰσὶ μέλη κόμματος πολιτικοῦ, πρέπει δὲ νὰ ἐξάγωσι τὸ φάσγανον ἀπὸ τοῦ κόλπου αὐτῶν καὶ νὰ σφάζωσι τοὺς ἀντιπάλους των, καὶ ἐὰν ἦναι ἀθῶοι. Οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι φύλακες τῶν νόμων, καὶ ὡς φύλακες τῶν νόμων δὲν ἀναμίγνυνται εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς κατὰ Ὑπουργῶν δικαστικῆς ἀνακρίσεως, ἀφίνοντες τὸ Κοινοβούλιον νὰ λειτουργῇ κατὰ τὰς ἰδίας αὐτοῦ πεποιθήσεις καὶ κατὰ τὰς ἰδίας αὐτοῦ γνώμας. Ἡ ποινικὴ καταδίωξις τῶν Ὑπουργῶν δὲν εἶναι συμβεβηκὸς σύνηθες. Δὲν ἀρκεῖ, ἵνα καταδιωχθῇ Ὑπουργός, νὰ παραβῇ τοὺς νόμους. Ἐνδέχεται νὰ παρέβησαν τοὺς νόμους, ἡ δὲ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ποινικὴν καταδίωξιν αὐτῶν, ὅταν συμφέροντα τῆς Πολιτείας ἀπαιτῶσι νὰ ἀνεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν γενομένην παράβασιν τῶν νόμων. Τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν προνομίαν τῶν Ὑπουργῶν, τοῦτο ἀναστέλλει τὴν λειτουργίαν τῆς συνήθους δικαιοσύνης ἐπὶ ταῖς παραβάσεσι τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ τὴν κρίσιν ταύτην ἀπέδωκεν ὁ νόμος εἰς τὴν Βουλήν, ἥτις θέλει κρίνει. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ συμβεβηκότος μεγάλου, τὰ Κοινοβούλια λησμονοῦσι τὴν κομματικὴν ὕπαρξιν τῶν μελῶν αὑτῶν. Δὲν ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει τὴν πολιτικὴν κατάταξιν αὐτῶν. Ἐξετάζουσι μόνον, ἐὰν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐπιτρέπωσι ποινικὴν καταδίωξιν, καὶ τότε μόνον ἐπιτρέπουσιν αὐτήν, ἐπὶ προτάσεων κατηγοριῶν κατὰ Ὑπουργῶν. Ἐὰν τὰ κόμματα ὡδηγοῦντο ὑπὸ μόνον τῶν ἰδίων πολιτικῶν συμφερόντων, δὲν ἤθελεν ὑπάρχει πολιτικὸς συναγωνισμός· ἡ πλειοψηφία ἤθελε παραπέμπει εἰς τὰ δικαστήρια τὴν μειοψηφίαν, καὶ ἀντιστρόφως ἤθελε συμβαίνει, ὅταν αἱ μειοψηφίαι ἤθελον μεταβάλλεσθαι εἰς πλειοψηφίας. Ἡμεῖς εἴμεθα πιστοὶ φύλακες τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος· ἀπέσχομεν νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην, καὶ ὅταν πολλάκις ἐν τῇ συζητήσει ἐπὶ τῆς προτάσεως πρὸς σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἠδικήθημεν ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας, ὑπὸ τῶν φίλων τοῦ παρελθόντος Ὑπουργείου. Οὐδὲ ἐκρίναμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπωμέν τι, καὶ ὅταν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὁ προϊστάμενος τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, παρέστη εἰς τὴν Βουλήν, ζητῶν νὰ προσφύγῃ εἰς ἱερόν, ἵνα εὕρῃ ἄσυλον καταδιωκόμενος. Καὶ προσέφυγεν ὡς εἰς ἱερὸν εἰς τὸ Χρηματιστήριον τῶν Ἀθηνῶν, φωνάζων πρὸς τὴν Βουλήν: Σπεύσατε νὰ ἐκδώσητε ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς καθ’ ἡμῶν κατηγορίας, διότι τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος καταστρέφονται, ἐν ὅσῳ μένῃ ἐκκρεμὴς ἡ καθ’ ἡμῶν κατηγορία καὶ πιστεύηται, ὅτι ὑμεῖς μετετρέψαμεν τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης ἀπὸ τοῦ προορισμοῦ, τὸν ὁποῖον εἴχομεν δώσει εἰς αὐτό. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Ὁ Ἀντίπατρος κατεδίωκε τὸν Δημοσθένην, καὶ ὁ δυστυχὴς Δημοσθένης προσέφυγεν εἰς Καλαυρίαν, ἐπιδραμόντος δὲ ἐκεῖσε τοῦ Ἀντιπάτρου, ἠναγκάσθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ποσειδῶνος, ὡς εἰς ἄσυλον, ὅπου ἐδηλητηριάσθη, ἀποῤῥοφήσας τὸ δηλητήριον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐναποθέσει εἰς τὸ πτερὸν τοῦ κονδυλίου του. Ἐπέπρωτο εἰς τὴν Ἑλλάδα τοὺς ναοὺς τῶν ἀρχαίων ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ Χρηματιστήριον τῶν Ἀθηνῶν! (Χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτην μετηρχόμεθα πολιτείαν ἐπὶ τοῦ σημαντικοῦ ἐπεισοδίου τῆς κατηγορίας τῶν Ὑπουργῶν, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἔν τισι τῶν συνεδριάσεων αὐτῆς, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, πρῶτον ἵνα διαφωτίσω διαστροφὰς γενομένας ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1889, δεύτερον δὲ, ἵνα ἀπολογηθῶ ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου τυγχάνω μέλος, κατὰ τῶν αἰτιάσεων, τὰς ὁποίας ἐξετόξευσε κατ’ αὐτοῦ ὁ κ. Σιμόπουλος, καὶ ν’ ἀποδείξω εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι, ἐὰν περιήλθομεν εἰς οἰκονομικὴν δυσπραγίαν, ἐὰν ὑποφαίνηταί που κίνδυνός τις, ἐὰν ἐπαπειλῶνται τὰ συμφέροντα τῆς χώρας, δὲν φέρομεν ἡμεῖς εὐθύνην, ἀλλ’ ἄλλοι φέρουσι τὴν εὐθύνην, καὶ φέρουσιν αὐτὴν ἐκεῖνοι, οἵτινες καταγγέλλουσιν ἡμᾶς ὡς ὑπευθύνους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§7ΣΑΚΚΗΣ. Τὸ γνωρίζει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πολὺ καλά.

§8ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1889 παρουσιάζει ὡς ἔσοδα τακτικὰ εἰσπραχθέντα 83,731,591.09. Ὡς εἰσπραχθέντα δὲ ἐκ δανείων 99,300,373. Λοιπὸν τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσέπραξε κατὰ τὸ 1889 τὸ ὅλον δραχμὰς 183,031,964 καὶ 09, ἐπειδὴ δὲ ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τοῦ 1889 ἀνεγράφησαν ὡς ἔξοδα δρ. 168,739,262 καὶ 39, ἕπεται, ὅτι τὸ 1889 ἀφῆκε περίσσευμα ἐκ δραχμῶν 14,292,701 καὶ 70· ἀλλὰ τὸ περίσσευμα τοῦτο ἐπετεύχθη, ἀφοῦ εἰσήχθησαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δραχμαὶ 99,300,373 ἐκ δανείων· ἐὰν λοιπὸν τὰ 99,300,373 δραχμῶν, τὰ ἐκ δανείων εἰσπραχθέντα, δὲν εἰσήγοντο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ περίσσευμα τῶν δρ. 14,292,701 καὶ 70 ἤθελε μεταβληθῆ εἰς ἔλλειμμα 85,107,671 καὶ 30· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ὑπολογίζω ὡς ἔλλειμμα τοῦ 1889 τὰ 85,107,671.30· ἀναγνωρίζω, ὅτι τὰ γενόμενα δάνεια δὲν ἐπληρώθησαν ὅλα εἰς ἀνάγκας τακτικὰς τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐπληρώθησαν καὶ εἰς ἔκτακτα ἔξοδα, καὶ ὅτι προσῆκε τὰ ἐκ δανείων προελθόντα χρήματα, ὡς ἔσοδα ἔκτακτα, νὰ διατεθῶσιν ἀποκλειστικῶς εἰς ἀνάγκας ἐκτάκτους καὶ οὐχὶ τὰς συνήθεις. Καὶ ἐδαπανήθησαν εἰς ἔκτακτα ἔξοδα πρὸς ἐξόφλησιν τῶν δανείων τῶν ἕξ ἑκατομμυρίων καὶ τῶν δέκα ἑκατομμυρίων δραχμαὶ 8,382,362.56, διετέθησαν εἰς ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου τῶν 26 ἑκατομμυρίων καὶ τῶν 60 ἑκατομμυρίων δραχμαὶ 57,966,935.65, ἐδαπανήθησαν προσέτι εἰς τὸν κανονισμὸν προσωρινῶν δανείων 1,700,000· ἑπομένως ἐδαπανήθησαν εἰς ἔκτακτα ἔξοδα 68,049,298.21. Ὅθεν, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰ δαπανηθέντα 168,739,262.39 τὰ 68,049,298, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν εἰς ἔκτακτα ἔξοδα, ὑπολείπεται ποσὸν δραχμῶν 100,689,964.18, ὡς δαπανηθεισῶν κατὰ τὸ 1889 εἰς τακτικὰ ἔξοδα. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν ἄλλας δαπάνας, νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν δαπάνην τῆς γεφύρας τοῦ Ἰσθμοῦ Κορίνθου ἐκ δραχμῶν 99,806.40, τὰ δαπανηθέντα διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου–Ἀγρινίου καταληφθέντα κτήματα ἐκ δραχμῶν 24,101.92, τὰ δαπανηθέντα εἰς μελέτην καὶ παραλαβὴν σιδηροδρόμων ἐκ δραχμῶν 76,792, τὰ δαπανηθέντα εἰς ἀποζημίωσιν κτημάτων, καταληφθέντων ὑπὸ τῆς διώρυγος Κορίνθου, ἐκ δραχμῶν 25,684.56, τὰ δαπανηθέντα εἰς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων ἐκ δραχμῶν 534,963.73, τὰ δαπανηθέντα εἰς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν ἐκ δραχμῶν 5,949,592.84, τὰ δαπανηθέντα εἰς ἀποζημίωσιν κτημάτων καταληφθέντων ὑπ’ αὐτοῦ ἐκ δραχμῶν 328,280.05, τὰ ἔξοδα ἐπιστασίας καὶ εἰς ἐργασίας ἐξαγορᾶς ἐκ δραχμῶν 49,741.59, τὰ πληρωθέντα εἰς μεσολαβοῦντας τόκους ἐκ δραχμῶν 509,949, εἰς ἀποζημιώσεις ἀναγνωρισθείσας δικαστικῶς ἐκ δραχμῶν 450, εἰς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου–Ἀγρινίου δρ. 1,787,885, εἰς ἔξοδα γραφείου σιδηροδρόμου δρ. 1,949.05, εἰς μελέτας περὶ διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας δραχμὰς 1,241.73, καὶ εἰς ἔξοδα ἐλέγχου τοῦ σιδηροδρόμου δραχ. 1,947.71. Τὸ ὅλον δραχμὰς 9,392,386.35. Ἐὰν πάσας τὰς δαπάνας ταύτας, τὰς ὁποίας μίαν πρὸς μίαν ἀνέφερα πρὸς ὑμᾶς, θεωρήσωμεν ὡς δαπάνας ἐκτάκτους, διότι συνδέονται μὲ τὴν κατασκευὴν δημοσίων ἔργων, καὶ ἀφαιρέσωμεν καὶ ταύτας ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 100,689,964.18, ὑπολείπεται ὡς ποσὸν δαπανῶν τακτικῶν 91,297,577.80. Ἐὰν καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἀφαιρέσωμεν δραχμὰς 3,136,838.53, ἐξοδευθείσας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ ναυπήγησιν πλοίων, ὑπολείπονται ὡς τακτικὰ ἔξοδα δραχμαὶ 88,160,739.27. Ὅθεν τὰ τακτικὰ ἔξοδα, δηλαδὴ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐγένοντο πρὸς ἀπόσβεσιν καὶ ἐξόφλησιν χρεῶν, δὲν ἐγένοντο πρὸς πληρωμὴν τόκων χρεῶν, δὲν ἐγένοντο πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμων καὶ δημοσίων ἔργων, ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 88,160,739.27· ἀλλ’ ὑμεῖς εἰσεπράξατε ἐκ τακτικῶν ἐσόδων δραχμὰς 83,731,591.09· λοιπὸν ὑπάρχει ἔλλειμμα τοῦ 1889 ἐκ δραχ. 4,429,148.18. Δὲν ἦτο λοιπὸν ἔλλειμμα 1,800,000 μόνον, ὡς ἰσχυρίζετο ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ἀλλὰ τὸ ἔλλειμμα ἦτο ἐκ δραχμῶν 4,429,148 καὶ 48. Ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ποσὸν τοῦτο ἦτο τὸ μόνον ἔλλειμμα, διότι 6,772,015, ἐνῷ ἀνήκουσιν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1889, δὲν ἐνεγράφησαν εἰς αὐτήν, ἀλλ’ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1888. Ἐὰν ἐνεγράφοντο εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1889, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκον, τότε τὸ ἔλλειμμα τῶν 4,429,148.48 ἤθελεν ἀναβιβασθῇ εἰς δραχμὰς 11,201,163.48. Ἀλλὰ πῶς δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1889; Ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων, ἐφ’ ὧν ἐξεδόθησαν τὰ ὑπ’ ἀριθ. 358, 689, 795, 1186 καὶ 1579 γραμμάτια τῆς χρήσεως τοῦ 1889, ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 15, ἄρθρου 2, διετέθησαν δυνάμει χρηματικῶν ἐνταλμάτων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1888 διαχειρίσεως 1889 διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν τριῶν θωρηκτῶν....

§9ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔκτακτος δαπάνη πάντοτε.

§10ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .... δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 96 ἀπὸ 23 Ἰανουαρίου 1889 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὸ τίμημα 4,019 ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, διατεθεισῶν εἰς χρυσὸν, διὰ τὰ τρία θωρηκτὰ.................................... 1,354,403 Διὰ τὸ τίμημα 4,019 ὁμολογιῶν τοῦ αὐτοῦ δανείου, πραγματοποιηθεισῶν διὰ

τὴν πληρωμὴν τῆς αʹ δόσεως τοῦ πλοίου C····· 1,354,403

Διὰ τὸ τίμημα 4,019 ὁμολογιῶν τοῦ αὐτοῦ δανείου, πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὴν σύμβασιν πρὸς πληρωμὴν τοῦ θωρη-

κτοῦ A······································ 1,354,403

Διὰ τὸ τίμημα 4,019 ὁμολογιῶν τοῦ αὐτοῦ δανείου, πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὴν σύμβασιν πρὸς πληρωμὴν τῆς τρίτης

δόσεως τοῦ θωρηκτοῦ C······················· 1,354,403

Διὰ τὸ προϊὸν 4,019 ὁμολογιῶν τοῦ αὐτοῦ δανείου, διατεθεισῶν διὰ τὴν τετάρτην

δόσιν τοῦ θωρηκτοῦ C························ 1,354,403

Τὸ ὅλον····································· 6,772,015

Ὡς γνωστόν, ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων μέρος εἶχε κατατεθῆ εἰς τὸ Comptoir d'Escompte διὰ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς πληρωμὴν τῶν τριῶν θωρηκτῶν, ἡ δὲ πληρωμὴ ἐγένετο τὸ 1889. Ἐὰν ἐνεγράφετο ἡ πληρωμὴ εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ 1889, ἤθελον ἀναγραφῆ εἰς τὰ ἔξοδα προσέτι φράγκα 6,772,015. Ἀλλ’ ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ 1889 καὶ ἐστάλησαν εἰς τὸν λογαριασμὸν τοῦ 1888, οὕτω δὲ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1889 ἀπηλλάγη τοῦ βάρους αὐτοῦ καὶ περιωρίσθη τὸ ἔλλειμμα αὐτοῦ μόνον εἰς 4,429,148.48, ἐνῷ ἤθελεν ἀναβιβασθῆ τὸ ἔλλειμμα εἰς 11,201,163.48. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη ὑπάρχει ἀνωμαλία. Ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων, κατὰ τὸ γραμμάτιον 919, ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου ΙΓʹ ἀριθμὸς 3 τῆς χρήσεως 1889, ἐπληρώθησαν εἰς λογαριασμὸν προϊόντος τοῦ ἐκ λιρῶν 1,200,000 δανείου δι’ ἐντόκων γραμματίων τοῦ Δημοσίου εἰς ἐξόφλησιν τῶν

ὑπ’ ἀριθμὸν 23–27 ἐντόκων τοιούτων·········· 2,500,000.—

Ἐπίσης ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων κατὰ τὸ γραμμάτιον 1443 τῆς χρήσεως 1889, Κεφάλαιον ΙΓʹ, ἀριθμὸς 3, ἐπληρώθησαν εἰς λογαριασμὸν τοῦ δανείου τῶν 1,200,000 λιρῶν, καὶ πρὸς ἐξόφλησιν ἐντόκων γραμματίων ὑπ’ ἀριθμὸν 1–22 καὶ 28–34, ἐν ὅλῳ ἔντοκα γραμμάτια 29 τοῦ ἐκ λιρῶν

400,000 δανείου····························· 7,500,000.—

Καὶ τέλος ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων, κατὰ τὸ γραμμάτιον 311 τῆς χρήσεως τοῦ 1889, ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου ΙΓʹ ἀριθμὸς 1, ἐπληρώθησαν εἰς ἐξόφλησιν χρέους ἀπαιτητοῦ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης λογαριασμοῦ ἐπὶ παραχωρήσει ὁμολογιῶν

φθαρτῶν κτημάτων···························· 662,679.56

Τὸ ὅλον····································· 10,662,679.56

Οὕτως, ἐὰν προσθέσητε καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ ἀνωτέρω ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889 ἐκ δραχμῶν 11,201,163 καὶ 48)00, θέλει ἀναβιβασθῆ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἔτους τούτου εἰς 21,863,842.56. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον περιέλαβον μεταξὺ τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων τὰ ἔξοδα τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐν Παρισίοις παγκόσμιον ἔκθεσιν, δραχμὰς 250,000; Διὰ ποῖον λόγον περιέλαβον τὰ δαπανηθέντα διὰ τὴν οἰκοδομὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Μουσείου ἐκ δραχμῶν 688,201.65, ἢ τὰ δαπανηθέντα διὰ τὴν κατεδάφισιν τοῦ φρουρίου Βώλου ἐκ δραχμῶν 28,057.44, ἢ τὰ δαπανηθέντα δι’ ἀγορὰν ξυλείας ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐκ τῶν σεισμῶν Αἰγίου ἐκ δραχμῶν 101,288.52; Διὰ ποῖον λόγον περιέλαβον τὰ δαπανηθέντα δι’ ἀνέγερσιν ἀποθήκης πετρελαίου ἐν Κανθάρῳ ἐκ δραχμῶν 34,919.16, ἢ τὰ δαπανηθέντα διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον Τσακμάκου ἐκ δραχμῶν 30,858.74, ἢ τὰ δοθέντα εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ ἐν Αἰτωλικῷ ἐκ δραχμῶν 12,875.33, ἢ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς στέγης τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου Σπάρτης ἐκ δραχμῶν 5,040; Πάντα ταῦτα συγκεφαλαιοῦνται εἰς 1,151,240.84, τὰ ὁποῖα κακῶς περιελήφθησαν εἰς τὰ ἔκτακτα ἔξοδα, ἐνῷ ἦσαν ἔξοδα τακτικά, καὶ ἐπληρώθησαν ἐκ δανείων! Ἐὰν προσθέσητε καὶ ταῦτα εἰς τὸ ἔλλειμμα, θέλει ἀναβιβασθῆ εἰς 23,015,083.40. Καὶ ὁ κ. Σιμόπουλος ἔλεγε χθές, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1889 συνίστατο μόνον εἰς 1,800,000!!! Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας τοῦ προϋπολογισμοῦ μοὶ ἐφάνη, ὅτι εἶχε σκοπὸν νὰ ἀναμίξῃ δύο περιόδους, διακεκριμένας ἀπ’ ἀλλήλων, τὴν περίοδον τὴν χρονικήν, ἥτις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς λήγουσα κατὰ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσηγάγομεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892 εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὴν χρονικὴν περίοδον, τὴν ἀρχομένην μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892 καὶ ἐξακολουθοῦσαν ἀκόμη μέχρι τῶν ἡμερῶν τούτων. Ἡ πρώτη περίοδος εἶναι περίοδος τακτικὴ καὶ ὁμαλή, ἡ δευτέρα περίοδος εἶναι περίοδος ἔκτακτος καὶ ἔκρυθμος. Εἶχε συμφέρον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος νὰ συγχύσῃ τὰς δύο ταύτας περιόδους, διότι ἐπεθύμει ν’ ἀποσοβήσῃ τὴν εὐθύνην, ἥτις βαρύνει τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ ἐνεστώσῃ καταστάσει τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, καὶ νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην ταύτην εἰς ἡμᾶς. Δὲν ἠκούσατε αὐτοῦ, λέγοντος χθὲς ἔτι, ὅτι, ἐνῷ ἤνθει ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος, κυβερνώντων τῶν προκατόχων ἡμῶν, ἐνῷ αἱ τιμαὶ τῶν ἑλληνικῶν χρεωγράφων ἐτύγχανον ἐν ὑπερτιμήσει, ἐνῷ ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος εἶχε κατασταθῆ σταθερὰ καὶ μόνιμος, ἐνῷ ὁ χρυσὸς δὲν ὑπερετιμᾶτο τοσοῦτον ἀποτόμως, ὡς ὑπερτιμᾶται κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, ἐν παραβολῇ πρὸς τὴν τιμὴν τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, ἐπῆλθον πάντα ταῦτα τὰ δεινὰ, ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς διοικήσεως ἡμῶν; Ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν οὕτω τὰ πράγματα. Ὅταν ἡμεῖς εἰσηγάγομεν τὸν προϋπολογισμὸν, τὰ ἑλληνικὰ χρεώγραφα δὲν εἶχον φθάσει ἐπὶ τοσοῦτον, ὅσον ὑπετιμήθησαν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας. Τὰ δάνεια τῶν 5% ἐτιμῶντο 387 καὶ 50/00, τὸ δὲ δάνειον τῶν 4% ἐτιμᾶτο εἰς 60, καὶ τὴν 5 Νοεμβρίου ἀκόμη τὸ δάνειον τῶν 5% ἐτιμᾶτο 386 δραχμὰς, καὶ τὸ δάνειον τῶν 4% ἐτιμᾶτο εἰς τὰ 60 καὶ ¼. Πόσον ἀπεῖχον τὰ χρεώγραφα κατὰ τὸν μῆνα Νοέμβριον ἀπὸ τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἐτιμῶντο ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις, πρὶν ἢ ἐπέλθωσιν αἱ ζημίαι, αἱ συμβᾶσαι εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀγγλίας; Ἐτιμῶντο τότε τὰ 5% εἰς 403.25, καὶ τὰ 4% εἰς 60¾. Ἑπομένως ὑπετιμήθησαν ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 5 Νοεμβρίου, τὰ μὲν δάνεια τῶν 5% κατὰ 15 καὶ 75, τὰ δὲ δάνεια τῶν 4% κατὰ ἡμίσειαν μόνον μονάδα. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν εἴχομεν οὐχὶ ἐλπίδα, ἀλλὰ πεποίθησιν, ὅτι ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Πατρίδος, καὶ νὰ κυβερνήσωμεν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, βαδίζοντες ὁδὸν ὁμαλὴν καὶ εὐθεῖαν, οὐδ’ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπολάβῃ τις, ὅτι ἤθελον ἐπέλθει πάντα τὰ συμβεβηκότα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν εἰσηγάγομεν τὸν προϋπολογισμὸν, μέχρι τοῦδε ἐπῆλθον καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Εὐρώπης. Ἡ ὑποτίμησις, ἥτις εἶχε τότε ἐπέλθει εἰς τὰς ἑλληνικὰς ἀξίας, δὲν ἦτο φαινόμενον ἐξαιρετικὸν, ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἀποτέλεσμα οἰκονομικῆς δυσφορίας ἐν ταῖς ἀγοραῖς, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκον συμβεβηκότα ἀνεξάρτητα τῆς θελήσεως ἡμῶν. Ἡ πτῶσις τοῦ οἴκου Μπέριγκ, ἡ σχεδὸν στάσις τῶν πληρωμῶν τοῦ οἴκου Μουριέττη, αἱ ζημίαι, αἵτινες ἐπῆλθον εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ Λονδίνου ἐκ τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων αὐτῆς μετὰ τῆς Δημοκρατίας τῆς Ἀργεντινῆς, αἱ ζημίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκ τῆς πτώσεως τῶν χρεωγράφων τῆς Βραζιλίας, ἑπόμενον ἦτο νὰ ἀσκήσωσι τοιαύτην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς τῆς πρωτευούσης τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, καὶ ἕνεκα τούτου καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀγορῶν τῆς Εὐρώπης, καὶ νὰ ἐπιφέρωσι τὴν ὑποτίμησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς προανέφερα. Καὶ ἡ ὑποτίμησις ἐπῆλθεν ἐκεῖ σχεδὸν γενικὴ, ἀλλ’ ἰδίως ἐπὶ τῶν χρεωγράφων τῶν δευτερευόντων Κρατῶν, δὲν ὑπῆρχε δὲ λόγος νὰ γένηται ἐξαίρεσις ἐπὶ τῶν χρεωγράφων τῆς Ἑλλάδος. Ἂν ὑπόνοιαι, αἵτινες ἐγεννήθησαν, καὶ ἡ δυσπιστία, τὴν ὁποίαν παρήγαγεν ἡ τοιαύτη κατάστασις τῆς ἀγορᾶς τοῦ Λονδίνου, ἐστρέφοντο κατὰ τῶν οἰκονομικῶν πάντων τῶν δευτερευόντων Κρατῶν, καὶ ἐγεννᾶτο ἡ ἀμφιβολία, ἂν θέλωσι δυνηθῆ νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν. Τάχα, ἔλεγον, δὲν θέλει εἶσθαι δυνατὸν νὰ συμβῇ καὶ εἰς ταῦτα ὅ,τι ἔπαθεν ἡ Ἀργεντινὴ Δημοκρατία; Καθῆκον λοιπὸν εἴχομεν ν’ ἀποδείξωμεν εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς, ὅτι ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τὴν κατηγορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν κατατάσσονται ἄλλα δευτερεύοντα Κράτη, ὅτι ἡμεῖς δυνάμεθα διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν πόρων νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις ἡμῶν, καὶ εἰς τὸ ἔργον τοῦτο ἐπεδόθημεν μετὰ φροντίδος καὶ προνοίας, καὶ ἠδυνήθημεν νὰ πορισθῶμεν τὸ ἀναγκαῖον συνάλλαγμα πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων, κατὰ δὲ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐποριζόμεθα τοῦτο ἐκ τῆς ἀγορᾶς, κατωρθώθη νὰ μὴ ἐπέλθῃ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ, εἰμὴ μόνον κατὰ 2 λεπτὰ καὶ ¼. Εἴχομεν λοιπὸν τὴν ἐλπίδα, ὅτι, ἐὰν κατὰ τὰ μέσα Δεκεμβρίου ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ πληρώσωμεν ἐκ τῶν ἰδίων πόρων τοῦ Κράτους τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια, τὰ ὁποῖα ὠφείλομεν νὰ πληρώσωμεν, αἱ ἀγοραὶ τῆς Εὐρώπης ἤθελον προσβλέψει πρὸς τὴν Ἑλλάδα μετὰ πλείονος ἐμπιστοσύνης, καί, παρερχομένων τῶν ἑορτῶν, ἤθελε κατασταθῆ ἡμῖν εὔκολον νὰ πορισθῶμεν χρήματα, ἵνα ἐξομαλύνωμεν τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ περὶ πορισμοῦ χρημάτων ὁ λόγος, καὶ ὁ πορισμὸς αὐτὸς γίνεται διὰ δανείων, δὲν πρέπει ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀνασκευῆς, ὅσα περὶ δανείων καὶ οἰκονομικῶν συνδυασμῶν ἐλέχθησαν πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος κατηγόρει ἡμῶν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐμιμήθημεν τὸ παράδειγμα καὶ τὴν πολιτικὴν τοῦ προκατόχου ἡμῶν, ἵνα τραπῶμεν τὴν ὁδὸν τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν. Δὲν γνωρίζω, ποίαν ἀποδίδει ἔννοιαν εἰς τὸν ὅρον τοῦτον τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος. Τὰ ἁπλᾶ δάνεια δὲν εἶναι οἰκονομικοὶ συνδυασμοί, ἀλλὰ τὸ δάνειον τοῦ 1887 τῶν 135 ἑκατομμυρίων, διὰ τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ κ. Συγγρὸς, νὰ ἐκδηλώσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἔθνους, διότι μᾶς τὸ ἔδωκε χάρισμα...

§11ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μὲ 18%.

§12ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ δάνεια, διὰ τῶν ὁποίων μετέτρεψαν τὸ δάνειον τὸ λεγόμενον τῆς Ἀνεξαρτησίας, τὰ δάνεια, διὰ τῶν ὁποίων μετέτρεψαν τὸ δάνειον τῶν 60 ἑκατομμυρίων, δὲν εἶναι δάνεια, εἶναι οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ, οἵτινες ἀπετελοῦντο ἀπὸ τὴν πληρωμὴν εἰς τὸ Κράτος χρημάτων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν λεηλάτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου. (Εὖγε! ἐκ δεξιῶν, χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Δὲν ποιοῦμαι λόγον περὶ τῆς προμηθείας τῶν τριῶν θωρηκτῶν πλοίων, οὐδ’ ἰσχυρίζομαι, ὅτι τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήσαμεν, δὲν ἔχουσι τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ προσδοκῶμεν, ὅταν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ πτωχοῦ ταμείου μας νὰ διαθέσῃ μέρος τοῦ δανείου, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν πλοῖα. Δὲν ἁρμόζει δὲ εἰς ἐμὲ νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῶν. Ἡ ἐντολὴ μάλιστα, τὴν ὁποίαν διαχειρίζομαι, μοὶ ὑπαγορεύει νὰ μὴ εἴπω ἢ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐφρόνει ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς τῆς παρελθούσης περιόδου, καὶ νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὰ πλοῖά εἰσιν ἄριστα. Δὲν σκοπῶ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει ἀνάγκην θωρηκτῶν καὶ στόλου. Ἤθελεν ἐξεγερθῇ τὸ πλεῖστον τοῦ ἔθνους, οἱ δὲ λογιώτεροι ἤθελον μοὶ ἀναμνήσει τὴν ναυμαχίαν τῆς Σαλαμῖνος. Οὐδέποτε μοὶ ἐπῆλθε κατὰ νοῦν νὰ ἀμφισβητήσω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ στόλον, ὅσον οἷόν τε ἰσχυρόν· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐμποιεῖ ἀπορίαν, εἶναι, πῶς κατὰ τὸ 1887, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ τότε Πρωθυπουργός, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ καταγγείλῃ καὶ στιγματίσῃ ἡμᾶς τοὺς προκατόχους του, ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρῃ νὰ δανεισθῇ οὐδ’ 100 χιλιάδας δραχμῶν, πῶς, μόλις εὑρὼν νὰ δανεισθῇ, ἐτόλμησε ν’ ἀποφασίσῃ νὰ δαπανήσῃ 30 ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ νὰ ἀγοράσῃ τρία θωρηκτά! Δὲν ἀπήντησα εἰς τὸν βίον μου οἰκογενειάρχην, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ δὲν ἔχει ἐν τῷ ταμείῳ του ὀλίγας δραχμὰς, ἵνα ἀγοράσῃ ἱμάτιον τῆς συζύγου του, δανείζεται, ἵνα οἰκοδομήσῃ οἰκίαν. Ἀλλ’ ἡ οἰκοδομὴ τῶν τριῶν θωρηκτῶν ἦτο ἀπαραίτητος διὰ νὰ γείνῃ τὸ δάνειον. Τὸ δάνειον μᾶς ἐδόθη δωρεάν, διότι μᾶς ἐδίδετο μὲ 4%, ἀλλ’ ἡ δωρεὰ συνεδέετο μὲ τὴν κατασκευὴν τριῶν θωρηκτῶν καὶ προσέτι μὲ τὰς ἐγγυήσεις τῶν ἐσόδων τῶν μονοπωλίων, τῶν ὁποίων ἡ διαχείρισις παρεδίδετο εἰς τοὺς δανειστάς. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἦτο ὁ ἐργασθεὶς πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ δανείου τούτου, καὶ ὁ διασκευάσας τοὺς ὅρους τῆς συνομολογήσεως αὐτοῦ· ἐὰν δ’ ἦτο αὐτὸς, ἐὰν εἰς τὰς μεγάλας πρὸς τὸ Κράτος ὑπηρεσίας του ἀξιοῖ νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ὡς ἔδωκε νὰ ἐννοήσωμεν, ὅταν μᾶς ἔλεγεν, ὅτι μᾶς τὸ ἔδωκαν οἱ δανεισταὶ δωρεάν, μεγάλως θέλω ψέξει τὸν ἄνδρα, οὐδέποτε δὲ θέλω ὁμολογήσει ἐπὶ τούτῳ εὐγνωμοσύνην πρὸς αὐτόν. Καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔστερξα νὰ ἀποδεχθῶ, πιεζόμενος ὑπὸ τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπιστρατείας τοῦ 1886, προτεινομένην ὑπὸ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ νὰ ἀποδεχθῶ ἐξ ἀνάγκης ἐθνικῆς, τὴν παραχώρησιν καὶ ταύτην ὡς ἐγγύησιν εἰς τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων!! Ὑπῆρχεν ἓν δάνειον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἥμισυν αἰῶνα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐδίσταζε νὰ ἀναγνωρίσῃ. Ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Ὄθων, ὁσάκις ἔλεγον πρὸς αὐτὸν περὶ τοῦ δανείου τοῦ 1821 καὶ 1825, ἔλεγεν, ὅτι τοῦτο δὲν βαρύνει τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα μόνον, ἀλλὰ πάσας τὰς Ἑλληνικὰς ἐπαρχίας, αἵτινες ἔλαβον τὰ ὅπλα κατὰ τὸν ἀγῶνα καὶ εἰργάσθησαν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς γωνίας ταύτης. Ὅταν καὶ ἐκεῖναι ἀπελευθερωθῶσιν, ἔλεγεν ὁ ἀείμνηστος Βασιλεύς, τότε τὸ δάνειον πρέπει νὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τοῦ τραχήλου πάντων τῶν Ἑλλήνων. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἡ θεωρία ἦτο ὀρθὴ, μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι ἦτο ἀπόλυτος. Διὰ τοῦτο ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχε παύσει ὁ Ρωσσοτουρκικὸς πόλεμος, καθ’ ἣν ἀνεκινοῦντο τὰ ζητήματα τῶν ἐθνικοτήτων, καὶ παρίστατο ἐνώπιον τοῦ εὐρωπαϊκοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ἡ δύστηνος Ἑλλὰς, ὑπομιμνήσκουσα τὸ δικαίωμα αὐτῆς, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τυγχάνων Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπεδόθην εἰς τὴν μετατροπὴν τοῦ δανείου. Τὸ δάνειον μετετράπη καὶ ἀνεγνωρίσθη, καὶ ὠνομάσθη δάνειον τῆς Ἀνεξαρτησίας. Τὸ δάνειον τοῦτο δύο εἶχε πλεονεκτήματα· τὸ πρῶτον, ὅτι, ἐπειδὴ ὁμολογίαι πολλαὶ τούτου εἶχον καταστραφῆ κατὰ τὰ πεντήκοντα ἔτη, τὰ ὁποῖα εἶχον διέλθει, ἀφ’ ἧς εἶχε συνομολογηθῆ, τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶχον προσδιορισθῆ πρὸς πληρωμὴν τόκου τῶν κεφαλαίων τῶν ὁμολογιῶν τούτων, προσετέθησαν εἰς τὸ χρεωλύσιον. Ἑπομένως τὸ δάνειον εἶχεν ὑπέρογκον χρεωλύσιον. Τὸ ἕτερον πλεονέκτημα ἦτο τοπικόν. Τὰ πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων τοῦ δανείου τούτου χρήματα εἰσεπράττοντο καὶ κατετίθεντο ἐν τῇ Ἰονικῇ Τραπέζῃ, ἥτις εἶναι ἵδρυμα γνωστὸν ἐν Ἀγγλίᾳ. Τὸ κεντρικὸν κατάστημα τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ἑδρεύει ἐν Λονδίνῳ, ἑπομένως ἡ τοιαύτη διασκευὴ τοῦ δανείου ἐθεωρεῖτο παρέχουσα πᾶσαν ἐγγύησιν ἐν Ἀγγλίᾳ. Τὰς μετοχὰς τοῦ δανείου τούτου ἀπέκτησαν ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι εἶχον πλοῦτον καὶ δύναμιν οἰκονομικὴν, δὲν ἦσαν δὲ ἠναγκασμένοι εἰς τὸ πρῶτον οἰκονομικὸν νέφος, τὸ ὁποῖον ἐπεφαίνετο εἰς τὸν οἰκονομικὸν ὁρίζοντα, νὰ σπεύσωσι νὰ πωλήσωσι τὰς μετοχάς των εἰς τὸ Χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου. Διὰ τοῦτο αἱ τιμαὶ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τούτου ἦσαν σταθεραὶ, περὶ τὰ 95 καὶ 94 τοῖς ἑκατόν. Ἀλλὰ προσῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προτείνοντες εἰς αὐτὴν νέον δάνειον πρὸς ἐξαγορὰν τοῦ δανείου τῆς Ἀνεξαρτησίας καὶ ἀπαλλαγὴν τοῦ δημοσίου ταμείου ἀπὸ τὴν πληρωμὴν τοῦ χρεωλυσίου. Οὗτοι δὲ, γνωρίζοντες, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μετατροπῆς τοῦ δανείου τούτου, ἔσπευσαν νὰ ἀγοράσωσιν ἐπὶ τῇ τιμῇ τῶν 93 τὰς ὁμολογίας αὐτοῦ, τὰς ὁποίας μετὰ πέντε ἡμέρας ἀπέδωκαν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν τιμὴν τῶν 100, καὶ ἀπέδωκαν αὐτὰς, ἀφοῦ ἐξησφάλισαν τόκον 5% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ δανείου, ἀλλὰ προσέτι καὶ τόκον ἐπὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου τῆς Ἀνεξαρτησίας. Καὶ τὸ δάνειον τοῦτο, τὸ συνομολογηθὲν πρὸς μετατροπὴν τοῦ δανείου τῆς Ἀνεξαρτησίας, ἐπαρουσίασαν ὡς μαρτυροῦν τὴν οἰκονομικὴν πίστιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι συνωμολογήθη ὑπὸ ὅρους συμφέροντας, ἀλλ’ οἱ δανεισταὶ αὐτοῦ, οἵτινες συνωμολόγησαν τὸ δάνειον, εἶχον λάβει τὴν πρόνοιαν, ἵνα ἀνεύρωσιν ἐπικουρίαν εἰς τοὺς τόκους τοῦ δανείου τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα συνεκόμισαν. Τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον συνωμολογήθη πρὸς μετατροπὴν τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων, ἐγένετο ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας. Κατωρθώθη, οἱ συνομολογήσαντες τὸ δάνειον τοῦτο νὰ γνωρίζωσιν, ὅτι πρόκειται δι’ αὐτοῦ νὰ μετατραπῇ τὸ δάνειον τῶν 60 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἐτιμᾶτο τότε πρὸς 350 ἢ 356, ἑπομένως ἠγόρασαν πέντε ἡμέρας πρότερον τὰς ὁμολογίας αὐτοῦ πρὸς 356, καὶ τὸν ἄλλον μῆνα ἐπώλησαν εἰς τὸ Δημόσιον αὐτὰς ἐπὶ τιμῇ τῶν 500. Αὐτοὶ εἶναι οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς δὲν ἀκολουθοῦμεν, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους μᾶς ἐπετίμησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, λέγων ὅτι ἡ πρόοδος ἐν τῇ Κυβερνήσει τοῦ Κράτους, αἱ βελτιώσεις, αἵτινες ἐπῆλθον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν αὐτοῦ, δὲν δύνανται πλέον νὰ διεξαχθῶσιν ὑπὸ συνήθων κυβερνητῶν, ὁποῖοι ἦσαν οἱ κυβερνῆται πρὸ τοῦ 1882, ἀλλ’ ἀπαιτοῦνται ἔκτακτοι ἄνθρωποι, γνωρίζοντες τοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, οὐδὲ δύνανται νὰ διοικηθῶσι κατὰ παραπλήσιον τρόπον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἀποκρούω τοιούτους οἰκονομικοὺς συνδυασμούς. Ὅτε εἷς φίλος μου, κατὰ μῆνα Δεκέμβριον, μοὶ ἐπρότεινε δάνειον, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ συνδυάσω αὐτὸ μὲ προνόμιον συστάσεως βιομηχανικοῦ καταστήματος ἐν Ἑλλάδι, ὅπερ νὰ παρέχῃ εἰς τὸν στρατὸν τὰ εἴδη τοῦ ἱματισμοῦ, ἀπέκρουσα τὴν πρότασιν, διότι ἔκρινα, ὅτι δὲν εἶμαι ἐπιτήδειος νὰ διεξάγω οἰκονομικοὺς συνδυασμούς. Ἐννοῶ τὴν ἀνάγκην, ἥτις ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δανεισθῇ ὑπὸ ὅρους γνωστοῦ δανείου, δὲν στέργω ὅμως νὰ ἀναμίξω τὸ δάνειον μὲ ἐπιχειρήσεις ἄλλας, αἵτινες παρέχουσιν ἄλλα κέρδη εἰς τοὺς συνομολογοῦντας αὐτό. Ἀλλ’ ἀφοῦ μετετράπη τὸ δάνειον τῆς Ἀνεξαρτησίας, δὲν ὠφελήθημεν, ἀλλ’ ἐζημιώθημεν. Ἐκεῖνο ἵστατο ἐν τῷ μέσῳ τοῦ Λονδίνου ὡς πύργος, ὡς ἀκρόπολις, περὶ τὸν ὁποῖον προσέφευγον πάντα τὰ ἄλλα Ἑλληνικὰ δάνεια, καὶ ἡ πίστις καὶ ἡ ὑπόληψις, τὴν ὁποίαν ἀπελάμβανε τὸ δάνειον ἐκεῖνο, μετεδίδετο καὶ ἐκάλυπτε καὶ τὰ ἄλλα δάνεια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐτύγχανον ὑπὸ τοὺς ὅρους καὶ τὰς συνθήκας αὐτοῦ. Ἔλεγον πρὸ μικροῦ πρὸς ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι, ὅταν εἰσήγαγον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892, εἶχον οὐχὶ τὴν ἐλπίδα, ἀλλὰ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἤθελε κατασταθῆ εὔκολον νὰ πορισθῶμεν ἐν ξέναις ἀγοραῖς τὰ χρήματα, τῶν ὁποίων ἤθελε παρασταθῆ ἀνάγκη, καὶ εἶπον, ὅτι δὲν ἦτο μόνον ἐλπίς, ἀλλ’ ἦτο πεποίθησις. Τοῦτο πρέπει νὰ ἀποδείξω εἰς ὑμᾶς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπό τινος χρόνου, καὶ ἰδίως ἀπὸ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ ὑπάρχοντος Ὑπουργείου, ἡ δημοσιογραφία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπεχείρησεν ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύνηθες. Ἠσχολεῖτο νὰ ἀνακαλύψῃ, τί ἔχει ἐν τῷ νῷ ἕκαστος τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν, καὶ κατὰ πᾶσαν πρωΐαν διέδιδον διαφόρους εἰδήσεις περὶ σχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς εἴχομεν. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν αἱ δημοσιεύσεις αὗται περιεστρέφοντο εἰς εἰδήσεις, ὅτι ἡμεῖς διαπληκτιζόμεθα, ὅτι παραιτεῖται ὁ δεῖνα Ὑπουργὸς, ἢ ἐπαναστατεῖ ὁ ἄλλος, ἢ ἀποκρούει τὴν Κυβέρνησιν ὁ τρίτος, ἦσαν συμβεβηκότα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἀξιῶνται τοῦ μειδιάματος ἡμῶν· ἀλλ’ αἱ εἰδήσεις, τὰς ὁποίας διέδιδον κατὰ πᾶσαν πρωΐαν, ἐξετείνοντο ἐπὶ μᾶλλον, μεταδίδουσαι εἰς τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος, πότε ὅτι ἡμεῖς κατεργαζόμεθα οἰκονομικὸν σχέδιον τοιοῦτο, πότε ὅτι ἡμεῖς θέλομεν προτείνει τοιαῦτα ἢ τοιαῦτα νομοθετήματα, καὶ τέλος πάντων, ὅτι ἡμεῖς διαπραγματευόμεθα δάνεια. Καὶ ἐφιλοτιμοῦντο ν’ ἀνακοινῶσιν εἰς τὸ κοινὸν καὶ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους διεπραγματευόμεθα τὰ δάνεια. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ οἰκονομῶ ὥρας, ἵνα ἀναγινώσκω τὰς ἐφημερίδας, ἔχω δὲ παρακαλέσει ἄλλον νὰ μοὶ ἀνακοινοῖ τὰ ὑπ’ αὐτῶν δημοσιευόμενα. Πρωΐαν τινὰ ἦλθεν ὁ φίλος μου ἐκεῖνος, ἐρωτῶν με: εἶναι ἀληθές, ὅτι διαπραγματεύεσθε δάνειον πρὸς 57%; Ἦτο ἀληθές, ὅτι διεπραγματευόμην δάνειον, ἀλλὰ δὲν διεπραγματευόμην ἕν, διεπραγματευόμην δύο δάνεια. Διεπραγματευόμην ἓν διὰ φίλων γνωστῶν τραπεζιτῶν, οἵτινες πολλάκις προσήνεγκον ὑπηρεσίας τοιαύτας εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου, ἐργαζόμενοι καὶ παρασκευάζοντες καὶ εὐκολύνοντες τὰ τῆς συνομολογήσεως δανείων· ἀλλ’ εἶχον καὶ ἄλλην συνεννόησιν, καὶ ἡ ἄλλη συνεννόησις ἡμῶν ἐγίγνετο ἀπ’ εὐθείας μετ’ Ἀγγλικοῦ οἴκου, ὁ ὁποῖος ἔχει θέσιν δευτέραν ἐν τῷ τραπεζιτικῷ κόσμῳ τῆς Ἀγγλίας μετὰ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἀγγλίας. Ἐζητοῦμεν νὰ συνομολογήσωμεν δάνειον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλέγομεν πρὸς τοὺς δανειστὰς, ὅτι ἐσκοποῦμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων ἐπὶ δύο ἢ ἐπὶ τρία ἔτη, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τὰ διὰ ταύτην χρήματα νὰ μένωσιν ἄνευ τόκου, νὰ τὰ λαμβάνωμεν δὲ ἐντόκως κατὰ τὴν ἀρχὴν ἑκάστης τριμηνίας τοῦ ἔτους ἐκείνου, τοῦ ὁποίου τὰ τοκομερίδια ἐπρόκειτο νὰ πληρώσωμεν δι’ αὐτοῦ. Ἓν ἄλλο μέρος τοῦ δανείου προωρίζομεν διὰ νὰ πληρώσωμεν εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικὴν, τὴν Τράπεζαν τὴν Ἰονικὴν καὶ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἠπειροθεσσαλίας τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰς χρυσὸν ὠφείλαμεν εἰς αὐτὰς ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 16 ἑκατομμύρια περίπου· διότι 14 ἑκατομμύρια καί τινας χιλιάδας ὀφείλομεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὸ ὑπόλοιπον δὲ ὀφείλομεν εἰς τὴν Ἰονικὴν καὶ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἠπειροθεσσαλίας. Τὸ ἰσότιμον τοῦ ποσοῦ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς συμβάσεις περὶ δανείων εἰσὶ προωρισμένα, ἵνα χρησιμεύωσι πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων τῶν δανείων, τὸ ἰσότιμον, λέγω, πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ χρυσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ δανείου ἠθέλομεν πορισθῆ καὶ πληρώσει τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια μετὰ τοῦ ποσοῦ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος, ἠθέλομεν ἀποδίδει εἰς τὰς Τραπέζας ἀπέναντι τοῦ χρέους ἡμῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἠθέλομεν δὲ διὰ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου ἐξακολουθεῖ τὴν κατασκευὴν τῶν δημοσίων ἔργων. Τοιουτοτρόπως ἐπετυγχάνομεν τρία τινά· ἐπετυγχάνομεν πρῶτον τὴν ἄνετον ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς δανειστὰς αὐτοῦ, διὰ τῆς πληρωμῆς τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων· ἐπετυγχάνομεν δεύτερον τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ κυκλοφοροῦντος ἐν τῷ Κράτει ποσοῦ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, τοῦ ὁποίου ποσοῦ ἡ κυκλοφορία, ὅταν ὑπερβαίνῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, συντελεῖ εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος καὶ εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ χρυσοῦ. Ἀλλ’ ἐπετυγχάνομεν καὶ τρίτον, ὅτι ἐπορίζομεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 14 ἑκατομμύρια καί τινας χιλιάδας εἰς χρυσὸν, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν εἰς αὐτὴν ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἐπορίζομεν δὲ εἰς αὐτὴν καὶ ἑπτὰ περίπου ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν εἰς αὐτὴν ὡς δάνεια προσωρινά· καὶ οὕτως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἤθελε δυνηθῆ ν’ ἀποταμιεύσῃ εἰς τὰ ταμεῖά της 20 καὶ πλέον ἑκατομμύρια εἰς χρυσὸν, τὰ ὁποῖα ἤθελον χρησιμεύσει εἰς αὐτὴν, ὡς λέγουσιν οἱ τραπεζῖται, ὡς Stock, ἵνα ἀμυνθῇ κατὰ πάσης ἐπιδρομῆς, μελλούσης νὰ διαταράξῃ τὰς τιμὰς τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου καὶ τοῦ χρυσοῦ. Καὶ ταῦτα, τὰ ὁποῖα λέγω, τὰ λέγω δημοσίᾳ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἵνα μὲ ἀκούσωσι πάντες οἱ μετ’ ἐμοῦ συνομιλήσαντες, καὶ ἑπομένως δώσω τὴν εὐκαιρίαν εἰς αὐτοὺς νὰ ἀρνηθῶσιν ὅσα εἶπον, ἐὰν δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). (Ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὰς ὁδηγίας ὑμῶν, ἦλθον εἰς λίαν ἐμπιστευτικὰς διαπραγματεύσεις, διὰ μέσου Ἄγγλου φίλου μου, ὑψηλὴν κατέχοντος θέσιν ἐν τῷ Ἄστει, πρὸς τινα ἀγγλικὴν Τράπεζαν, ἥτις εἶναι δευτέρα τὴν θέσιν καὶ τὴν δύναμιν μόνης τῆς Τραπέζης τῆς Ἀγγλίας. Τὸ Συμβούλιον τῆς Τραπέζης ἐθεώρησε λίαν ἐπιτυχῆ τὸν προτεινόμενον συνδυασμὸν, καθ’ ὃν θὰ ἠσφαλίζετο ἡ πληρωμὴ τῶν τοκομεριδίων ἐπὶ τρία ἔτη, οἱ δὲ εἰς τοῦτο συνήθως χρησιμεύοντες δημόσιοι πόροι ἤθελον ἀφιερωθῆ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο εἰς βαθμιαίαν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, οὕτως ὥστε διὰ τοῦ τοιούτου δανείου δὲν θὰ ηὔξανε τὸ δημόσιοι χρέος τῆς χώρας, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας θὰ ἠλαττοῦτο καὶ τοῦτο καὶ ἡ ζημία, ἣν νῦν ὑφίσταται ἡ χώρα διὰ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ, διότι, ἅμα συνομολογουμένου τοῦ δανείου, θὰ ἔπιπτε τὸ συνάλλαγμα. Ταῦτα καὶ ἄλλα πλεονεκτήματα ἦσαν ἀμέσως κατάδηλα, καὶ δὲν εἶχον μεγάλην δυσκολίαν νὰ πείσω αὐτοὺς πρὸς τοῦτο. Ἀφοῦ ὅμως παρενέπεσαν αἱ ἑορταὶ τοῦ τέλους καὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους, καθ’ ἃς, ὡς εἰκὸς, οὐδὲν εἶναι δυνατὸν γενέσθαι, ἀνεφάνησαν αἱ νέαι δυσκολίαι, αἵτινες ἀπεθάῤῥυναν τελείως τὸ Συμβούλιον τῆς Τραπέζης.» Ἀλλὰ πλὴν τῆς συνεννοήσεως ταύτης ἐτέλουν εἰς συνεννόησιν, ὡς εἶπον ὑμῖν, καὶ μετὰ φίλων γνωστῶν τραπεζιτῶν, οἵτινες πολλάκις προσήνεγκον τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν εἰς τὰς Κυβερνήσεις, ὁσάκις ἐφίστατο ἀνάγκη εὑρέσεως δανείου. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ αἱ συνεννοήσεις αὗται ἔβαινον οὕτως, ὥστε καθίστατο λίαν πιθανὸν, ὅτι ἤθελον καταλήξει εἰς ἀποτέλεσμα. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα μέχρις ὡρισμένου χρόνου. Ἀναγκάζομαι ὅμως ν’ ἀναδράμω πάλιν ἐπὶ τὴν περίοδον ταύτην, διότι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀναιρέσεως τὴν πολλάκις διαχυθεῖσαν ἐν ταῖς ὁδοῖς ψευδολογίαν, ὅτι ἡμεῖς συνετελέσαμεν εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος καὶ τοῦ χρυσοῦ. Ἔχω πίνακα, δηλοῦντα τὴν καθημερινὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος καὶ τοῦ χρυσοῦ καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῶν δώδεκα μηνῶν τοῦ ἔτους 1891. Ἔχω δὲ πίνακα τοιοῦτον καὶ δι’ ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε διαῤῥευσάσας ἡμέρας τοῦ 1892. Ὁ χρυσὸς κατὰ τὸ 1891 δὲν εἶχε πολλὰς διακυμάνσεις. Κατ’ Αὔγουστον ἦτο μεταξὺ 128 καὶ 129 λεπτῶν, ἀλλ’ εἶχε καταβῆ καὶ εἰς 127 μόνον. Κατὰ Σεπτέμβριον ἤρχισεν ἀπὸ 128 καὶ ἔφθασε κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου εἰς 128¼ μέχρις 129¼. Ἐν τῷ μεταξὺ εἶχε διακυμάνσεις μεταξὺ τῶν 128 καὶ 127. Κατὰ Ὀκτώβριον ἤρχισεν ἀπὸ 129 ἕως 130, καὶ κατὰ τὴν 31 Ὀκτωβρίου εἶχεν ἀνέλθει εἰς 131½ ἕως 132½. Κατὰ Νοέμβριον, μέχρι μὲν τῆς 10 τοῦ μηνὸς ἐκυμαίνετο μεταξὺ 132½ ἕως 133, μέχρι τῆς 20 εἶχεν ἀνέλθει εἰς 133¼ ἕως 134, καὶ κατὰ τὸ τέλος εἶχε φθάσει τὰ 135 ἕως 135½. Κατὰ Δεκέμβριον ἀπὸ τῶν 135 μόλις κατὰ τὴν 27 τοῦ μηνὸς ἀνῆλθεν εἰς 136, καὶ κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου κατῆλθεν αὖθις εἰς τὰ 135½. Ἀλλὰ κατὰ Ἰανουάριον μέχρι τῆς 11 αὐτοῦ ἀνῆλθεν εἰς 139 ἕως 139½, κατὰ τὴν 15 τοῦ μηνὸς εἰς 140½, καὶ κατὰ τὴν 31 αὐτοῦ εἰς 141¼ ἕως 142¼. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἤρχισε νὰ προμηθεύηται συνάλλαγμα ἀπὸ τῆς 28 Αὐγούστου, ἐπρομηθεύετο δὲ ὡρισμένον ποσὸν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν. Τὴν 28 Αὐγούστου τὸ συνάλλαγμα ἦτο μεταξὺ 127¾ καὶ 128¾· κατὰ τὴν 9 Ὀκτωβρίου ἐτελείωσαν αἱ ἀγοραὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ συνάλλαγμα ἦτο 130¼ πρὸς 131¼, ἤτοι κατὰ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ἠγοράζετο τῇ ἐντολῇ ἡμῶν συνάλλαγμα, ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ ηὔξησε κατὰ 2½ λεπτά. Ἡ πληροφορία αὕτη δὲν ἀρκεῖ διὰ νὰ πείσῃ τοὺς ἀντιλέγοντας, ὅτι ἡ ἀγορὰ τῇ ἐντολῇ ἡμῶν συναλλάγματος δὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ χρυσοῦ;—διότι ἐγένετο ἀντίῤῥησις, ὅτι, ἐπειδὴ ἀφῃρέθη ἀπὸ τὴν ἀγορὰν συνάλλαγμα 10½ ἑκατομμυρίων, ὅσον ἠγοράσαμεν διὰ τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια, τὸ συνάλλαγμα τοῦτο ἦτο προωρισμένον διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου, τὸ δὲ ἐμπόριον, μὴ εὑρίσκον τὴν περίσσειαν τοῦ συναλλάγματος, ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώσῃ τὴν ὑπερτίμησιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη δὲν εἶναι βάσιμος. Ἐὰν ὑπολογισθῇ, ὅτι τὸ 1891 μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου ἐξήχθη σταφιδόκαρπος 52 ἑκατομμύρια περισσότερον ἢ ὅσον εἶχεν ἐξαχθῆ μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1890. Ἐὰν δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπὶ παντὸς τούτου τοῦ ἐξαχθέντος σταφιδοκάρπου οἱ πωληταὶ ἢ οἱ ἔμποροι εἶχον, ὡς συνειθίζουσι νὰ λέγωσιν ἐν τῷ ἐμπορίῳ, τραβήγματα ἐπὶ τοῦ ποσοῦ αὐτῶν. Ἐὰν ἐνθυμηθῶσιν, ὅτι ἡ μεγίστη εὐφορία τῶν σιτηρῶν ἐν Θεσσαλίᾳ δὲν ἠλάττωσε μόνον τὴν ἀνάγκην εἰσαγωγῆς σίτου, ἀλλ’ ἐπέφερε καὶ τὴν ἐκ Θεσσαλίας ἐξαγωγὴν σίτου, ἑπομένως εἰσαγωγὴν χρυσοῦ, θέλουσι πεισθῆ, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 10 ἑκατομμυρίων καὶ 500 περίπου χιλιάδων φράγκων, τὸ ὁποῖον ἠγοράσαμεν ἐκ τῆς ἀγορᾶς, δὲν ἀφῄρεσε ποσὸν τοσοῦτον συναλλάγματος, ὥστε νὰ μειωθῇ τὸ ποσόν, τοῦ ὁποίου εἶχεν ἀνάγκην τὸ ἐμπόριον, διότι δὲν κατεστάθη ὀλιγώτερον τοῦ κατὰ τὰ 1890 μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ὑπάρχοντος ἐν τῇ ἀγορᾷ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἡ ἀγορὰ συναλλάγματος συνετέλεσε κατά τι, τί ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν; Ἡ ἀγορὰ τοῦ συναλλάγματος ἦτο ἐπιβεβλημένη εἰς ἡμᾶς, ἦτο ὑποχρεωτική, πλὴν ἐὰν ἐμέλλομεν νὰ κηρύξωμεν εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν, ὅτι δὲν μέλλομεν νὰ πληρώσωμεν τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια. Ἀφοῦ δάνειον δὲν προσῆκε νὰ συνομολογήσωμεν μέχρι τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, κατὰ τίνα τρόπον ἠθέλομεν πορισθῆ τὸν χρυσὸν ἢ τὸ συνάλλαγμα, ἵνα ἐκπληρώσωμεν τὰς πρὸς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν ὑποχρεώσεις μας; Ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ ἐν τῇ ἀγορᾷ τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἦτο συμβεβηκός, τὸ ὁποῖον ἐπήνεγκον αἱ ἀνάγκαι τῶν συναλλαγῶν, ἦτο συμβεβηκὸς ἀσύνηθες, ἰδίως δὲ ἐνεποίει ἔκπληξιν εἰς τὸν ἐξετάζοντα περὶ τούτου ἡ ῥαγδαία πτῶσις τῶν ἑλληνικῶν χρεωγράφων ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Δύσεως, ὑπὸ οὐδενὸς λόγου καὶ ὑπὸ οὐδεμιᾶς ἀφορμῆς δικαιολογουμένη, μηδόλως δὲ συνεχομένη μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους. Ὅταν διεδέχθημεν τοὺς προκατόχους ἡμῶν, κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον, κατὰ τὴν 24 Ὀκτωβρίου, τὸ δάνειον τῶν 5% εἶχε 392,50, τὸ δὲ δάνειον τῶν 4% ἐτιμᾶτο πρὸς 60½. Ἀπὸ τῆς 24 Ὀκτωβρίου ἐφάνη τάσις τις πρὸς ὑποτίμησιν, διότι τὴν 25 τὸ δάνειον τῶν 5% ὑπετιμήθη εἰς 390, τὴν 28 εἰς 390· καὶ ἀνεβιβάσθη μὲν τὴν 29 εἰς 392,50, ἀλλὰ τὴν 31 ὑπετιμήθη πάλιν εἰς 391. Προέβη δὲ ἡ ὑποτίμησις εἰς 387,50, εἰς 382, εἰς 383, εἰς 380, καὶ ἔφθασε μέχρι τῆς 18 Νοεμβρίου εἰς 355. Ἀλλὰ μετὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, ὅταν ἐγνώσθη, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐπλήρωσε τὰ τοκομερίδια αὐτῆς, καὶ ὅτι μάλιστα ἐπλήρωσεν αὐτὰ ἕνα μῆνα πρὶν ἢ λήξῃ ἡ προθεσμία, τὰ ἑλληνικὰ χρεώγραφα ὑπερετιμήθησαν. Ἡ τιμὴ τῶν 355 τὴν 20 Νοεμβρίου ἀνῆλθεν εἰς 365, ἤτοι κατὰ δέκα μονάδας περισσότερον, τὴν 21 εἰς 375, τὴν 25 εἰς 380, τὴν 27 εἰς 382,50, τὴν 29 εἰς 381,50, τὴν 30 εἰς 383, τὴν 1 Δεκεμβρίου εἰς 390, τὴν 4 Δεκεμβρίου εἰς 392, τὴν 5 Δεκεμβρίου εἰς 395 καὶ προσήγγιζε νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν εἶχον προτήτερα. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου ἐπῆλθε τροπὴ πρὸς τὰ ὀπίσω· τὴν 1ην Ἰανουαρίου εἰς 391, τὴν 3 εἰς 390, τὴν 10 εἰς 376,50, τὴν 17 εἰς 367,50 τὴν 31 εἰς 287. Ἀλλὰ 287 μέχρι 500 εἶναι διαφορὰ 213. Λοιπὸν εἴχομεν οὕτω ῥαγδαίαν ὑποτίμησιν τῶν ἑλληνικῶν ἀξιῶν ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Εὐρώπης, τοσαύτην ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος καὶ τοῦ χρυσοῦ ἐν τῇ πόλει τῶν Ἀθηνῶν! Ἔπταιεν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους; Ὅσα καὶ ἂν εἶπε χθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ὅτι οὐδεὶς χρεωστεῖ ἡμῖν χάριν τινὰ, διότι εἰσεπράξαμεν περισσότερα τῶν κατὰ τὸ 1890 εἰσπραχθέντων, ἦσαν λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἤρεσκον αὐτῷ· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἠξιώσαμεν νὰ ὁμολογῇ ἡμῖν χάριν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος· ἐβεβαιώσαμεν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀληθὲς, ὅτι εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1891 περισσότερα τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὸ 1890. Ἔπρεπε νὰ τὸ ἀποσιωπήσωμεν; ἔπρεπε νὰ τὸ ἀποκρύψωμεν; Καὶ διότι εἴπομεν αὐτὸ, ἐνόμισεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ὅτι ἐζητοῦμεν νὰ μᾶς ἀπαγγείλῃ ἔπαινον, καὶ ἐπεχείρησε ν’ ἀμφισβητήσῃ, τί ἐπράξαμεν! «Εἰσεπράξατε, εἶπε, περισσότερα τελωνειακὰ τέλη, ἀλλ’ ἦσαν τὰ τελωνειακὰ τέλη, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐπεβάλομεν. Εἰσεπράξατε περισσότερα διὰ τῶν ταμείων, ἀλλ’ ἦσαν οἱ φόροι τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐπιβάλομεν.» Ἡμεῖς ἠλέγξαμεν καὶ ἐπεκρίναμεν ὑμᾶς, ὅταν ἀνεβιβάζετε τοὺς φόρους, διότι ὠφείλατε τότε νὰ περιορίσητε τὰς δαπάνας, καὶ ἑπομένως ἠδύνασθε νὰ μὴ ἐπιβάλητε τοὺς φόρους, ὅσους ἐπεβάλετε. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπεκρίναμεν ὑμᾶς, διότι ἐπεβάλετε φόρους, νομίζετε, ὅτι ἔπρεπε ἡμεῖς νὰ μὴ εἰσπράξωμεν τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἐπεβάλετε; Ἂν εἰσεπράξαμεν περισσότερα ἀφ’ ὅσα οἱ προκάτοχοι ἡμῶν εἶχον εἰσπράξει, ἐνδέχεται τοῦτο νὰ ἦναι ἀποτέλεσμα καιρικῶν περιστάσεων, ἐνδέχεται νὰ ἦναι ἀποτέλεσμα τῆς εὐφορίας, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα κακοδιοικησίας, βεβαίως δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα φατριασμοῦ καὶ μεροληψίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1890 εἰσέπραξαν δρ. 28,992,809, κατὰ δὲ τὸ 1891 εἰσέπραξαν 31,320,374, ἤτοι εἰσεπράξαμεν 2,327,565 ἐπὶ πλέον. Τὰ τελωνεῖα τοῦ Κράτους εἰσέπραξαν κατὰ τὸ 1890 δρ. 30,444,503, κατὰ δὲ τὸ 1891 δρ. 35,225,936, δηλαδὴ εἰσέπραξαν κατὰ τὸ 1891 4,781,433 περισσότερα τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὸ 1890. Τοιαύτην αὔξησιν ἐσόδων ἔχομεν καὶ ἐκ τῶν εἰδῶν τοῦ Μονοπωλίου, ἐκ τῶν ὁποίων εἰσεπράχθησαν 2,233,046 περισσότερα τῶν κατὰ τὸ 1890 εἰσπραχθέντων. Καὶ οὕτω τὰ ἔσοδα τοῦ 1891 ὑπερέβησαν τὰ κατὰ τὸ 1890 πραγματοποιηθέντα κατὰ 12,198,877. Ἀλλὰ μήπως ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ ἦναι ἀποτέλεσμα τῆς δυσαναλόγου καὶ ὑπερβαλλούσης πλειονότητος τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, τῶν τεθέντων ἐν κυκλοφορίᾳ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ; Εἶπον, ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο ἡμάρτομεν, διότι ἐλάβομεν χρήματα ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, συμπληρώσαντες δι’ αὐτῶν τὰ πρὸς ἀγορὰν τοῦ ἀναγκαιοῦντος εἰς πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων συναλλάγματος. Ἂς ἴδωμεν, πόσα χρήματα ἐλάβομεν. Κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1890, ὅτε διεδέχθημεν τοὺς προκατόχους ἡμῶν, ἡ Κυβέρνησις εἶχε θέσει ἐν κυκλοφορίᾳ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ ποσὸν 60,743,975 δραχμῶν, κατὰ δὲ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1891 τὸ ποσὸν, τὸ εἰς λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως τεθειμένον ἐν κυκλοφορίᾳ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἀνήρχετο εἰς δραχμὰς 68,633,850, ἤτοι ὑπερέβαινε τὸ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον ποσὸν κατὰ δρ. 7,889,875....

§13ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὅλων τῶν Τραπεζῶν;

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τῆς Ἐθνικῆς· τῶν ἄλλων Τραπεζῶν εἶναι μικρὰ ποσά. Ἀλλὰ πῶς ἐγένετο δυνατὸν νὰ ἀναβιβασθῇ τὸ εἰς λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ ποσὸν τῶν τραπεζικῶν γραμματίων μέχρις 68,633,850; Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τοιοῦτον, ἵνα γεννήσῃ ἔκπληξιν, ἂν ἀναμνησθῇ τις, ὅτι εἰσεπράξαμεν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου μέχρι 15 Νοεμβρίου 1891 δραχμὰς 53,879,992.93, ἐνῷ ἐδαπανήσαμεν δρ. 72,922,992.55. Ταῦτα τὰ 19,042,999.62, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήσαμεν πλέον ὅσων εἰσεπράξαμεν, δὲν μετεφέρομεν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῶν ἰδίων ἡμῶν οἰκιῶν, διότι, κατὰ δυστυχίαν, δὲν εἴχομεν πάντες ἡμεῖς οἱ Ὑπουργοὶ χρήματα, καὶ ἄν τινες ἐξ ἡμῶν ἔχωσι, δὲν ἔχουσιν ὅμως τοσαῦτα. Ἑπομένως δὲν ἐδωρήσαμεν ἡμεῖς ταῦτα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τὰ ἐλάβομεν βεβαίως ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, τὰ ἐλάβομεν καὶ ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Εἰς ποίαν κατάστασιν ἦσαν τὰ χρηματικὰ τοῦ Κράτους, ὅτε διεδέχθημεν τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν; Εὕρομεν εἰς χρυσὸν ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τοῦ Σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης 7,694,650, ἀλλ’ εὕρομεν καὶ χρέη νὰ πληρώσωμεν, καὶ τὰ χρέη ταῦτα συνίσταντο: αʹ) Εἰς τὴν δόσιν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης ἐκ φράγκων χρυσῶν 1,148,700. βʹ) Τοὺς τόκους τοῦ δανείου τῶν 120 ἑκατομμυρίων ἐκ φράγκων 3,502,048. γʹ) Τοὺς τόκους τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων ἐκ φράγκων 3,117,535. δʹ) Τοὺς τόκους τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων ἐκ φράγκων 2,714,950.30. εʹ) Τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὰς τρεῖς Μεγάλας Δυνάμεις ἐκ φράγκων 600,000. ϛʹ) Τὸ προσωρινὸν δάνειον δι’ ἐντόκων γραμματίων ἐκ λιρῶν 600,000, εἰς κεφάλαιον φράγ. 15,000,000, καὶ εἰς τόκους φράγ. 750,000, τὸ ὅλον 15,750,000. ζʹ) Τὰ ὀφειλόμενα ὑπόλοιπα πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων ἐκ φράγκων 141,097. ηʹ) Τὰ ὀφειλόμενα ὑπόλοιπα πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν τῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825 ἐκ φράγκων 6,458. Ἠξεύρετε εἰς πόσον ποσὸν ἀνέρχονται ταῦτα; Εἰς 26,980,788 καὶ 30 εἰς χρυσόν. Καὶ προσέτι εὕρομεν ὑποχρεώσεις νὰ πληρώσωμεν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια:

Ἐκ τίνων χρημάτων ἠθέλομεν πληρώσει 26,980,788.30 εἰς χρυσόν, καὶ 3,340,237 εἰς γραμμάτια, ἐνῷ δὲν εὕρομεν εἰμὴ 7,694,650 εἰς χρυσόν; Μήπως ἡ κλῆσις ἡμῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν μᾶς περιέβαλε μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εὕρωμεν τὰ χρήματα ταῦτα ἄλλοθεν, καὶ οὐχὶ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου; Λοιπὸν ἐλάβομεν ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 7,889,874.41. Μήπως ἐλάβομεν περισσότερα τῶν ἀναγκαιούντων καὶ ἐσπαταλήσαμεν αὐτά; Ἢ μήπως πρώτην φορὰν ἀνεβιβάσθη τὸ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια χρέος τοῦ Δημοσίου εἰς 68,633,859.09; Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ σᾶς ἐπαναφέρω τὴν ἱστορίαν τῆς διαχειρίσεως τοῦ δανείου τούτου εἰς ἀνοικτὸν λογαριασμόν, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ἦτο πρωτάκουστον καὶ πρωτοφανὲς νὰ ἀναβιβασθῇ μέχρι τοσούτου ποσοῦ τὸ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια χρέος τοῦ Δημοσίου, ὥστε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος νὰ νομίσῃ, ὅτι ἠδύνατο νὰ ψέξῃ καὶ μεμφθῇ ἡμᾶς ἐπὶ τούτῳ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος χθὲς εἶχεν εὑρεῖ μίαν μέθοδον, ἡ ὁποία εἶναι τῳόντι εὐφυεστάτη. Παρέβαλλε τὸ καθ’ ἕκαστον Δεκέμβριον ποσὸν τῶν ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ ὑπαρχόντων ἐν τῇ ἀγορᾷ γραμματίων, καὶ εὕρισκεν, ὅτι κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1886 ἀνήρχοντο εἰς 52,465,847.19, ἀλλὰ παρέλειπε νὰ μνημονεύσῃ, ὅτι κατὰ Ὀκτώβρ. τοῦ ἔτους ἐκείνου εἶχον ἀνέλθει εἰς 62,399,165.75. Ἔλεγεν, ὅτι κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1887 ἦσαν 55,798,449, ἀλλὰ δὲν ἐμνημόνευεν, ὅτι κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ ἔτους ἐκείνου ἦσαν 65,701,545.87. Ἀνέφερεν, ὅτι κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1888 ἦσαν 46,401,477.85, παρέλειπε δὲ νὰ ἀναφέρῃ, ὅτι κατὰ Νοέμβριον τοῦ ἔτους ἐκείνου ἦσαν 57,018,972. Μᾶς ἐπέκρινεν, ὅτι εἴχομεν ἀναβιβάσει εἰς 55,945,595 τὸ ποσὸν κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1890, ἐνῷ κατ’ Αὔγουστον οἱ προκάτοχοι ἡμῶν τὸ εἶχον ἀναβιβάσει εἰς 66,931,475. Πῶς ἀπὸ τὸν Νοέμβριον ἐντὸς ἑνὸς μηνός, ἤτοι κατὰ Δεκέμβριον, ἠλαττώθησαν; Διότι εἶχε συνομολογηθῆ δάνειον κατὰ τὰ τέλη Νοεμβρίου, καὶ ἐπληρώθησαν διὰ τοῦ δανείου οἱ τόκοι, ἔλαβον δὲ τὰς διὰ τοὺς τόκους ὑπεγγύους εἰσπράξεις, καὶ ἀπέδωκαν αὐτὰς εἰς τὸν λογαριασμὸν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Καὶ ἐπέκρινεν ἡμᾶς, ὅτι ἀνεβιβάσαμεν τὸ ποσὸν τῶν ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ γραμματίων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κατὰ τὸ 1891 εἰς 68,633,850, ἀναγκασθέντες νὰ τὸ πράξωμεν, ἀφοῦ δὲν συνωμολογήσαμεν δάνειον, ἀλλ’ ἠγοράσαμεν συνάλλαγμα διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν χρημάτων, ἐνῷ οἱ προκάτοχοι ἡμῶν κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1890 εἶχον ἀναβιβάσει τὸ δάνειον τοῦτο ὡσαύτως εἰς 68,378,388, ἂν καὶ κατ’ ἔτος συνωμολόγουν δάνεια, καὶ δι’ αὐτῶν ἐπλήροναν τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια τῶν δανείων. Καὶ κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1890 πῶς δὲν ὑπερετιμήθη ὁ χρυσὸς εἰς 142 λεπτά, εἰς ὅσα ὑπερετιμήθη ἐφέτος, ἐνῷ καὶ τότε τὸ δάνειον τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἶχεν ἀνέλθει εἰς 68 ἑκατομμύρια, εἰς ὅσα ἀνῆλθε κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1891; Τότε δὲν ὑπῆρχεν ὑπερβολὴ τοῦ ἐν κυκλοφορίᾳ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ ὑπάρχοντος ἐν τῇ ἀγορᾷ τραπεζικοῦ γραμματίου; Ἡ αἰτία τῆς τοσαύτης ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ δὲν ἦτο ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐμπορίου. Συνετελέσθη πρωτοφανὲς γεγονός. Ἠρώτων οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐν Ἀθήναις: διατὶ ὑπερετιμήθη ὁ χρυσός, καὶ διατὶ ὑπερτιμᾶται τὸ συνάλλαγμα; Διότι ὑπετιμήθησαν αἱ ἑλληνικαὶ ἀξίαι ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐν Παρισίοις, ἀπήντων οἱ περὶ τοὺς χρηματιστάς. Καὶ ἠρώτων πάλιν, διατὶ ὑπετιμήθησαν αἱ ἑλληνικαὶ ἀξίαι ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐν Παρισίοις; Διότι ὑπερετιμήθη ὁ χρυσὸς ἐν Ἀθήναις. Οὕτως ἐσχηματίσθη εἷς κύκλος διάλληλος, ὡς λέγουσιν. Ἐξετελέσθη εἷς ἀποκλεισμός. Καὶ ἐπέπρωτο μετὰ πέντε ἔτη νὰ ἴδωμεν πάλιν ἡμᾶς ἀποκλειομένους οὐχὶ ὑπὸ τῶν στόλων τῶν πέντε Μεγάλων Δυνάμεων, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ Χρηματιστηρίου ἐν Ἀθήναις! (Εὖγε! καὶ χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Ἤκουσα χθὲς ἀγαπητόν μοι συνάδελφον, ἐφελκύοντα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Χρηματιστηρίου τῶν Ἀθηνῶν. Ἀνομολογῶ, ὅτι τὸ ἵδρυμα τοῦτο εἶναι ἁμαρτωλὸν, καὶ βεβαίως καθῆκον εἶχεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὑτῆς ἐπὶ ἱδρύματος ἁμαρτωλοῦ. Ἀλλ’ οὐδέποτε ἠδύνατό τις νὰ φαντασθῇ, ὅτι ἡ τόλμη τῶν ἐκεῖ ἐργαζομένων ἤθελεν ἀνέλθει ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ βουκαλισθῶσιν ὑπὸ τῆς ἐλπίδος, ὅτι αὐτοὶ ἠδύναντο νὰ ἐπιβάλωσι τὸν νόμον εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Εὖγε! ἐκ δεξιῶν, χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§15ΣΑΚΚΗΣ. Αὐτὸ ὅμως δὲν θὰ κατορθωθῇ ποτέ!

§16ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι θέλει λειτουργεῖ πλέον κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα; Νομίζετε, ὅτι ὁ καθήμενος ἐπὶ τοῦ θρόνου θέλει εἶσθαι πλέον ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ἐνασκήσει τῶν δικαιωμάτων καὶ προνομίων, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἀπένειμεν εἰς αὐτόν; Νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει πλέον θεσμός τις ὄρθιος ἐν τῇ χώρᾳ; Δὲν ἀπαιτεῖται, εἰμὴ δέκα ἄνθρωποι, οἵτινες ἐπλήρωσαν τὰ ταμεῖά των καὶ τὰ θυλάκιά των διὰ χρυσοῦ, νὰ συνεννοηθῶσι πρὸς ἀλλήλους, διὰ νὰ ἐπιβάλωσι πᾶσαν ἀνατροπὴν ἐν τῇ πολιτειακῇ τάξει. Μωρὸς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅστις σπεύδει περὶ τὰς κάλπας διὰ νὰ ἐκλέξῃ ἀντιπροσώπους καὶ νὰ πέμψῃ αὐτοὺς εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος· οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ οὐδὲν σημαίνουσιν ἀπέναντι τῶν μεσιτῶν τῆς ὁδοῦ Σοφοκλέους! (ῥαγδαῖα χειροκροτήματα). Εἶπον, ὅτι οὐδέποτε ὑπεθέτομεν ὅτι ἤθελεν ἀναβιβασθῆ εἰς τοσοῦτον ἡ τόλμη αὐτῶν, ἄλλως ἠθέλομεν ἐγκαίρως φροντίσει, καθ’ ὃ εἴχομεν καθῆκον, νὰ ὑποτάξωμεν αὐτοὺς εἰς τὰ κελεύσματα τῶν νόμων. Βεβαίως περιεσπώμεθα ὑπὸ πληθύος ὑποθέσεων, προσεβλέπομεν εἰς συμφέροντα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἐφαίνοντο ἡμῖν ὑπέρτερα, καὶ κατηναλώσαμεν τὸν χρόνον ἡμῶν εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τῶν μεγάλων ἐκείνων συμφερόντων. Τίς νὰ ὑποθέσῃ ὄπισθεν αὐτοῦ τοιαύτην ὑπόνομον ἀνασκαπτομένην, οὐχὶ καθ’ ἡμῶν,—τί εἴμεθα ἡμεῖς;—ἀλλὰ κατὰ τῶν θεσμῶν τῆς χώρας, ἀλλὰ κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ! Βεβαίως, ἐν ὅσῳ ζῶμεν, δὲν θέλομεν ἐπιτρέψει τοιαύτας ἀσεβεῖς ἐπιχειρήσεις. Ἐτάχθημεν ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος φρουροὶ τῶν νόμων, φρουροὶ τῶν θεσμῶν, φρουροὶ τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας. Καὶ ἐν ὅσῳ μὲν διαχειριζόμεθα τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν ὡς σύμβουλοι τοῦ Στέμματος, δὲν θέλομεν ἐγκαταλίπει τὰς θέσεις μας, ἀγωνιζόμενοι καὶ ἀμυνόμενοι ὑπὲρ τῶν νόμων καὶ τῶν θεσμῶν καὶ τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας (εὖγε! εὖγε!). Ἀλλὰ καὶ ἂν αἱ ἐλπίδες, αἵτινες ἔθρεψαν τοὺς κενοὺς τούτους, ἀλλ’ ἀσεβεῖς βροτοὺς, καὶ ἂν αἱ ἐλπίδες αὐτῶν ἤθελον πραγματοποιηθῆ, ἠθέλομεν μὲν καταβῆ ἀπὸ τὰ ἐδώλια ἡμῶν, καὶ ἴσως ἠθέλομεν ἀποπεμφθῆ καὶ ἀπὸ τοῦ Βουλευτηρίου, ἀλλ’ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι τῇ συνδρομῇ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἠθέλομεν πάλιν ἐπανέλθει, καὶ βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι τῇ συνδρομῇ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἠθέλομεν διδάξει πάντας, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι οὗτοι, ὅτι εἶναι τολμηρὸν νὰ ἀσεβῶσι πρὸς τοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας, ἠθέλομεν δ’ ὑποτάξει πάντας εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους. (Εὖγε! εὖγε!). Ἐπέπρωτο, 9 ἔτη νὰ αἱματοκυλισθῇ ἡ Ἑλλὰς, ἐπέπρωτο, οἱ ἥρωες ἐκεῖνοι, οἱ μάρτυρες τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ θυσιάσωσι τὰς ζωὰς τῶν μελῶν τῶν οἰκογενειῶν των, νὰ θυσιάσωσι τὰ πλούτη των καὶ νὰ ἀποθάνωσι πένητες, διὰ νὰ ἔλθωσι, δὲν ἠξεύρω ἐκ τίνων μερῶν, ἄνθρωποι ἄγνωστοι, οὐδὲν κοινὸν μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔχοντες... (χειροκροτήματα), καὶ νὰ τολμήσωσι νὰ ἀνατρέψωσι καὶ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν γνώμην τοῦ Ἔθνους, διὰ νὰ ἐπικαθήσωσιν αὐτοὶ ἐπὶ τῶν κοινῶν τῆς πατρίδος!

§17ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χαβιαροχανῖται!

§18ΑΣΗΜ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἔγδυσαν μίαν αὐτοκρατορίαν, ἦλθον νὰ γδύσωσι καὶ τὴν Ἑλλάδα!

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἔλεγον πρὸ 25 ἡμερῶν ἐν τῇ οἰκίᾳ μου συνηγμένοι φίλοι, ὅτι ἄνθρωποί τινες, βιοῦντες ἐν Ἀθήναις, ἀγνοῶ ὑπὸ τίνας ὅρους καὶ τίνας συνθήκας, περιήρχοντο τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ καὶ ἔλεγον πρὸς τοὺς ἐργαζομένους ἐκεῖ βιομηχάνους καὶ ἐμπόρους: Τί περιμένετε; Πῶς ἀφίνετε αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν; Διατὶ δὲν συνιστᾶτε ἐπιτροπάς; Διατὶ δὲν συγκινεῖσθε; Διατὶ δὲν πηγαίνετε εἰς τὸν Βασιλέα; Εἶπον πρὸς τοὺς ταῦτα λέγοντας, ὅτι οἱ ἔμποροι τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ καὶ οἱ βιομήχανοι, οἱ κατοικοῦντες ἐν τῇ πόλει, καὶ οἱ πάσης τάξεως ἄνθρωποι ἔχουσι συνταγματικὸν δικαίωμα νὰ συνέρχωνται, νὰ ἐκφράζωσι τὸ φρόνημά των, καὶ νὰ διαδηλῶσιν αὐτὸ εἰρηνικῶς. Πρὸ τοῦ συνταγματικοῦ τούτου δικαιώματος ἐγὼ ὀφείλω νὰ κλίνω τὴν κεφαλήν. Ἂν ὅμως ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι, ὑποκινοῦντες τοιαῦτα, ἵνα διαταράξωσι τὴν τάξιν, ἡμεῖς ἐσμὲν μὲ τὸ ὅπλον ἐπὶ βραχίονος, ὡς στρατιῶται φρουροὶ εἰς τὴν θύραν του οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται ναὸς τῆς τάξεως καὶ τῶν νόμων. Ἀλλ’ ἂν τυχὸν δὲν ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ συντηρήσωμεν τὴν τάξιν, ἄν οἱ ἀναρχικοὶ οὗτοι κατώρθουν νὰ διαταράξωσι τὴν τάξιν, εἰπέτε εἰς αὐτοὺς, ὅτι θέλουσι περάσει κακὰ μὲ ἡμᾶς, καὶ ὅτι θέλουσιν ἀναγκασθῆ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα). Ἀλλὰ, Κύριοι, ὁ ἀποκλεισμὸς συνετελέσθη. Καὶ ἐν Ἀθήναις μὲν ἡ παράλογος καὶ ἀδικαιολόγητος ὕψωσις τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ συναλλάγματος, ἐν ταῖς ἀγοραῖς δὲ τῆς Εὐρώπης ἡ ἐξ Ἀθηνῶν ἐνέργεια, ἐπέφερον ἀνάλογον καὶ ἀπότομον τὴν πτῶσιν τῶν ἑλληνικῶν ἀξιῶν. (Ἀναγινώσκει ἐπιστολὴν ἐξ Εὐρώπης): «Ἡ βιαία ἔκπτωσις τῶν ἡμετέρων χρεωγράφων ὑπῆρξεν ἀναμφισβητήτως ἀποτέλεσμα προμελετημένης ἐπιθέσεως, σκοπούσης τὴν ματαίωσιν τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν τῆς Κυβερνήσεως. Περὶ τούτου οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν. Πᾶσαι αἱ δημοσιευθεῖσαι ἀπαισιόδοξοι καὶ ἀπελπιστικαὶ ἀνταποκρίσεις ἐπήγαζον ἐξ Ἀθηνῶν, αἱ πλεῖσται δὲ τῶν πωλήσεων παρηγγέλθησαν ἐκεῖθεν. Τοιούτου θεάματος ἀλληλοσφαγῆς διαδραματιζομένου, τραπεζικὸς οἶκος ὑψίστης περιωπῆς, ἔχων ὑπόληψιν καὶ θέσιν νὰ διατηρήσῃ, δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναμιχθῇ εἰς οἰκονομικὰ Κράτους, ὧν μέχρι τοῦδε εἶχε μείνει ἀμέτοχος.»

§20ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Ποῖος τὰ γράφει αὐτά;

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ τὰ λέγω. Ταῦτά εἰσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω. Ὁ ἀποκλεισμὸς λοιπὸν ἐτελέσθη. Πάντα τὰ διαδοθέντα καὶ πάντα τὰ γραφέντα σκοπὸν εἶχον νὰ πείσωσι τοὺς τραπεζικοὺς οἴκους καὶ τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης, ὅτι δὲν εἶναι πλέον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἄξιον πίστεώς τινος. Ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς εἶναι ψευδὴς, διότι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εὐτυχῶς ἔχει καταφανῆ στοιχεῖα ζωτικότητος, ἔχει δὲ λαὸν εὐγενῆ, ὅστις οὐδέποτε θέλει ἐπιτρέψει εἴς τινα, ἀντιπροσωπεύοντα αὐτὸν ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν κοινῶν, ἵνα ἀθετήσῃ τὰς ἐπισήμους ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, τὴν τιμὴν αὐτοῦ. Τάσσει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπεράνω παντὸς ἀγαθοῦ καὶ παντὸς δικαιώματος τὴν τιμήν του, οὐδὲ λησμονεῖ, ὅτι ἐκ τῆς περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου καλῆς φήμης ἐπηρεάζονται τὰ μεγάλα αὐτοῦ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ ὅτι ἀθέτησις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἤθελε καταστρέψει τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας πάντες, ὅσοι ἔχομεν ἐν ταῖς φλεψὶν ἡμῶν ἑλληνικὸν αἷμα, συντηροῦμεν μυχίως ἐν τοῖς στέρνοις ἡμῶν μετὰ θλίψεως καὶ ὀδύνης. Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς, οἵτινες ἐτύχομεν νὰ κυβερνῶμεν, οὐχὶ νὰ γενώμεθα διερμηνεῖς καὶ ἐκτελεσταὶ τοιαύτης ἀπαισίας ἀποφάσεως, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ ἀνεχθῶμεν κἂν νὰ λεχθῇ ἢ νὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν. Ἠθέλομεν προδώσει τὴν πατρίδα ἡμῶν, καὶ ἠθέλομεν βλασφημήσει εἰς τὴν μνήμην τῶν πατέρων ἡμῶν, ἐὰν τοιοῦτον ἀπειργαζόμεθα ἔργον. (Εὖγε! εὖγε!). Ἠλέγχομεν τοὺς προκατόχους ἡμῶν, καὶ ἐλέγομεν αὐτοῖς, ὅταν τὰ χρέη τοῦ Κράτους ἀνεβίβαζον ἀπὸ 412,718,204, ὅσα ὑπῆρχον κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1882, εἰς 760,841,757 κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1889. Ἐλέγομεν αὐτοῖς: «σταματήσατε! ἐξυπνήσατε! ἀναλογίσθητε τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν δὲν θέλετε δυνηθῆ νὰ εὕρητε δάνεια!» Καὶ ἔτυχε νὰ συμβῇ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας. Ἀλλ’ ἔτυχεν οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος ἡμῶν, οὐχὶ ἐξ οἰκονομικῆς ἀσθενείας τῆς χώρας, ἔτυχεν ἐκ σκευωρίας καὶ μηχανοῤῥαφίας, ὑπὸ ταπεινοτάτων σκοπῶν καὶ ὑπὸ ἀσεβεστάτων σχεδίων ὑπαγορευθείσης. Ἐλέγομεν τότε, κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1889 (ὅρα σελίδα 1369 ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως τῆς 6 Φεβρουαρίου 1889): «Οἱ χρηματισταὶ τῶν Ἀθηνῶν προετίμησαν νὰ μεταβάλωσι μετὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τὰς Ἀθήνας εἰς Χρηματιστήριον τῆς Ἀνατολῆς, καὶ ἐπειδὴ δὲν κατώρθωσαν τοῦτο, ἀσχολοῦνται νῦν νὰ μεταποιήσωσι τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργεῖον εἰς μεσιτικὸν γραφεῖον, ἢ εἰς παράρτημα τοῦ Χρηματιστηρίου. Δὲν ἔχω ἐχθρότητά τινα πρὸς αὐτοὺς, ἐὰν δὲν ἐξελάμβανον τὰς Ἀθήνας ὡς Κωνσταντινούπολιν, καὶ ἐὰν δὲν συνηγωνίζοντο νὰ πράξωσιν ἐν Ἀθήναις ὅ,τι ἔπραξαν ἐν Κωνσταντινουπόλει.» Δὲν ἐπιτρέπεται λοιπὸν εἰς ἡμᾶς ν’ ἀφήσωμεν ἐξακολουθοῦσαν τοιαύτην κατάστασιν. Μᾶς παρέστησαν ἀφερεγγύους· ἂς ἀποδείξωμεν, ὅτι ἐσμὲν ἱκανοὶ νὰ θυσιασθῶμεν, ἵνα πείσωμεν τὸν κόσμον, ὅτι εἴμεθα ἄξιοι τιμῆς καὶ πίστεως. Μᾶς παρέστησαν, ὅτι ἡμεῖς συνεβουλεύομεν τὴν χρεωκοπίαν εἰς τοὺς προκατόχους ἡμῶν, καὶ μᾶς ἐσυκοφάντησαν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, ἦλθε δ’ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτοὶ ὠθοῦσι τὴν χώραν εἰς τὸ ἀπελπιστικὸν τοῦτο σημεῖον, ἡμεῖς δὲ προβαίνομεν νὰ ζητήσωμεν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ προσέλθῃ μετ’ αὐταπαρνήσεως ἐπίκουρος, ἵνα μετ’ αὐτοῦ σώσωμεν τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος.

§22ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Μετὰ πάσης θυσίας θὰ σᾶς δώσῃ τὴν βοήθειάν του ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§23ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λυποῦμαι ἀληθῶς, διότι εἰς τοιαύτην μὲ περιήγαγον ἀνάγκην, ὥστε τοιαύτην παρακέλευσιν καὶ συμβουλὴν ν’ ἀπευθύνω εἰς τοὺς συμπολίτας μου. Γνωρίζουσιν ἐκεῖνοι, ὅτι οὐδέποτε ἠσπάσθην, οὐδ’ ἠνέχθην, πάντοτε δ’ ἀπετροπιάσθην τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἥτις ἐφηρμόσθη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Γνωρίζουσιν ὅτι οὐδέποτε ἔδωκα γνώμην ὑπὲρ αὐξήσεως φόρων καὶ ὑπὲρ ἀπαιτήσεως θυσιῶν. Ἀλλ’ ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος ἀπαιτεῖ τοῦτο παρ’ ἡμῶν κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, καὶ διὰ τοῦτο μετὰ θάῤῥους προβαίνω, ἵνα ἐπικαλεσθῶ τὴν συνδρομήν, τοῦ Κοινοβουλίου ἢ τὴν συνδρομὴν τοὐλάχιστον ἐκείνων, οἵτινες ἐν αὐτῷ ἀντιπροσωπεύουσι τὸ κρατοῦν φρόνημα τοῦ ἔθνους.

§24ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Εἴμεθα πρόθυμοι.

§25ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μετὰ θάῤῥους προβαίνω, ἵνα ζητήσω παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νέας θυσίας, ὅπως ἀποδείξωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν περὶ Ἑλλάδος ἦσαν συκοφαντήματα καὶ σκευωρίαι, καὶ ἂν προήρχοντο ἀπὸ Ἕλληνας, νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἐδείχθη τοσοῦτον εὐγενὲς καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἦτο ἐν τῇ δουλείᾳ καὶ ἀφοῦ ἐδόθη αὐτῷ ἡ μικρὰ αὕτη καὶ περιωρισμένη ἀποκατάστασις, εἶναι πάντοτε ἕτοιμον νὰ δώσῃ καὶ τὸ ὑποκάμισόν του, διὰ νὰ σώσῃ τὴν τιμὴν αὐτοῦ.

§26ΜΙΑ ΦΩΝΗ. Νὰ φάγῃ λάχανα!

§27ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, ἔχει τὴν δύναμιν νὰ φάγῃ λάχανα. Ἡμεῖς εἴδομεν τοὺς γονεῖς ἡμῶν τρώγοντας λάχανα. Ὅσοι δὲν εἶδον τοὺς πατέρας των εἰς τοιαύτας ὑποβαλλομένους θυσίας διέπραξαν αὐθάδειαν, διακόψαντές με διὰ τοιούτων φράσεων. Μετὰ τοιαύτης πεποιθήσεως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω διάφορα νομοσχέδια. Ἐν πρώτοις προτείνω νὰ ψηφισθῶσιν, ἵνα προστεθῶσιν ἐκ νέου τὰ κατὰ τὸ 1890 καταργηθέντα δύο δεκατημόρια ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Δεύτερον, νὰ ψηφισθῶσιν ἐκ νέου τὰ κατὰ τὸ 1890 καταργηθέντα δύο δεκατημόρια τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου. Τρίτον, νὰ προστεθῶσι τέσσαρες δραχμαὶ κατὰ κιβώτιον πετρελαίου εἰς τὴν προσδιωρισμένην τιμὴν αὐτοῦ. Τέταρτον, νὰ προστεθῶσι 15% εἰς τὰ νῦν εἰσπραττόμενα εἰσαγωγικὰ τέλη ἐπὶ τῶν διὰ τῶν τελωνείων εἰσαγομένων, ἐξαιρουμένων τοῦ σίτου, περὶ οὗ προτείνω ἴδιον νομοσχέδιον, τῆς ζακχάρεως, ὡς βεβαρυμένης διὰ τῶν νῦν εἰσπραττομένων τελῶν, τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα διατελοῦσιν ὑπὸ συμβατικὸν δασμολόγιον, καὶ τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων, δριλλίων καὶ λοιπῶν, τὰ ὁποῖά εἰσιν ἐν χρήσει τοῦ λαοῦ. Πέμπτον, προτείνω νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιβάλλονται τελωνειακὰ τέλη ἐπὶ τῶν διὰ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς εἰσαγομένων ἀντικειμένων. Ἕκτον, προτείνω νὰ προστεθῇ ἓν λεπτὸν κατ’ ὀκᾶν εἰς τὰ ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου εἰσπραττόμενα νῦν τελωνειακὰ τέλη. Ἐκ τούτων θέλομεν πορισθῆ τὰς ἑξῆς ποσά·

Ἀλλὰ πλὴν τούτου, Κύριοι, ἠκούσατε κατὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν, τὴν γενομένην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ὅτι ἐκραύγαζεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι δι’ αὐτοῦ δὲν θέλομεν εἰσπράξει τὰ 5 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα προϋπελογίσαμεν. Ἠκούσατε μάλιστα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος χθές, κατηγοροῦντος ἡμᾶς, ὅτι, μεταβαλόντες τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, καὶ καταργήσαντες τὰ κοπτήρια, εἰσαγαγόντες δὲ τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, ἠλαττώσαμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους κατὰ τρία ἑκατομμύρια. Αἱ αἰτιάσεις αὗται δὲν μένουσιν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, διαδίδονται καὶ ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἐλλείπουσιν οἱ ἱκανοὶ νὰ χαλκεύωσιν ἀποκλεισμούς, καθίστανται δ’ ἐπιζήμιοι. Πρέπει καὶ κατὰ τοῦτο νὰ ἀφοπλίσωμεν αὐτούς. Διὰ τοῦτο διὰ νομοσχεδίου ζητοῦμεν παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τὴν ἄδειαν νὰ ἱδρύσωμεν καὶ παραχωρήσωμεν τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ πλὴν τούτων, εἶχον ἀναγγείλει εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ὀφείλω νὰ ἐκτελέσω τὴν ὑπόσχεσίν μου καὶ νὰ εἰσαγάγω καὶ ἄλλο νομοσχέδιον. Ἐὰν τοῦτο ἐπιψηφισθῇ καὶ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ ἐφαρμοσθῇ, θέλει συντελέσει τὰ μάλιστα εἰς τὴν καταστολὴν τοῦ λαθρεμπορίου, καὶ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς εἰσπράξεως τῶν τελωνειακῶν τελῶν. Εἰσάγω λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δι’ οὗ διαῤῥυθμίζεται ἡ καταδίωξις καὶ ἡ τιμωρία τῶν λαθρεμπορίων καὶ τῶν τελωνειακῶν παραβάσεων, κατὰ τρόπον, ὅστις θέλει ἀπαλλάξει τὸ ἐμπόριον ἀπὸ τοῦ λαθρεμπορίου. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι, ἐκβιάζοντες καὶ λύοντες οὕτω τὸν χρηματιστικὸν ἀποκλεισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐχάλκευσαν κατὰ τῆς Ἑλλάδος, προσφέρομεν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν, καὶ ὅτι μετά τινα καιρόν, ὅταν ἰδιῶται θέλωμεν ἡσυχάζει ἐν ταῖς οἰκίαις ἡμῶν, θέλει ἀνομολογηθῆ, ὅτι ἐν κινδύνῳ οἰκονομικῷ τῆς πατρίδος, καὶ ἑπομένως ἐν κινδύνῳ πολιτικῷ, δὲν παρελίπομεν νὰ πράξωμεν ὅ,τι οὐδέποτε εἴχομεν διανοηθῆ νὰ πράξωμεν, ἤτοι νὰ προτείνωμεν νὰ αὐξηθῶσιν οἱ φόροι. (Ραγδαῖα καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 132–137). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 μ. μ.