1867.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64

τῆς 13 Μαρτίου 1867.

(Δευτέρα).

Ὥρα 12. τῆς Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ πιστώσεως 12,000 διὰ τοὺς ὑπὸ σεισμοῦ παθόντας Μιτυληναίους.

§4ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι τὸ παρελθὸν ἔτος, συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ πρότασιν ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Θεοχάρη ἐγένετο δεκτὴ μία πίστωσις ἐκ 18,000 δραχμῶν διὰ νὰ συστηθῶσι μερικοὶ ναυτοδιδάσκαλοι εἴς τινας πόλεις ναυτικάς. Ἂν καὶ ἡ Βουλὴ ἔδειξεν ὅλην τὴν προθυμίαν της εἰς τοῦτο, δὲν ἠξεύρω ποῖοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τὰς Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ δὲν τὸ ἐφήρμοσαν. Παρετήρησα καὶ πάλιν ἐφέτος τὸν προϋπολογισμὸν καὶ εἶδον μὲ λύπην μου, ὅτι τὸ κονδύλιον αὐτὸ δὲν ἐμπεριλαμβάνεται. Διὰ τοῦτο ἔρχομαι καὶ προτείνω πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητῶ ἵνα εἰς πᾶσαν μεγάλην ναυτικὴν πόλιν τῆς Ἑλλάδος προστεθῇ ἀνὰ εἷς ναυτοδιδάσκαλος εἰς τὸ Γυμνάσιον ἢ Σχολαρχεῖον διὰ νὰ διδάσκηται ἡ ναυτική, καθόσον οἱ πλοίαρχοί μας εἶναι ὑπόχρεοι νὰ δίδωσιν ἐξετάσεις καὶ ἑπομένως ἐννοεῖτε καλά, ὅτι ἔχουν ἀνάγκην καὶ νὰ διδάσκωνται. Παρακαλῶ τὴν Σ. Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην συγχρόνως μὲ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ὅπως ἔμβῃ εἰς ἐνέργειαν καὶ ἡ διδασκαλία αὕτη.

§5ΤΙΝΕΣ. Νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§6ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἠμποροῦν νὰ θέλουν νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ θέσις αὕτη, διὰ τοῦτο ἔφερα καὶ τὴν πρότασιν ταύτην.

§7ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐκεῖνος ὁ κατάλογος τῶν ὀνομάτων τῶν διαρπασάντων τὰς δημοσίας ἀποθήκας, πότε θὰ διαμοιρασθῇ;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ὑπάρχουν πλῆθος ἄλλων ὑποθέσεων εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ποῦ ἀγαπᾶτε νὰ προχωρήσωμεν;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ἔχομεν πρῶτον τὴν ψήφισιν τῆς πιστώσεως διὰ τοὺς ὑπὸ σεισμοῦ παθόντας Μιτυληναίους. Εἶναι τρίτη συζήτησις. Ἰδοὺ τὸ νομοσχέδιον. «Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ κλπ». Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι καὶ τὸ σύνολον νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι)· παρεδέχθη. Ἀρχόμεθα λοιπὸν τῆς συζητήσεως τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων· εἶναι τρίτη συζήτησις. Ὁ κ. Λαμπρυνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§13ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἔκθεσις, κύριε πρόεδρε, τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐδόθη ἀπὸ προχθές, ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη· ὥστε δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§14ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι τοσοῦτον κατεπείγουσα, ὅσον τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, διότι, καθὼς γνωρίζετε, ἡ βεβαίωσις αὐτοῦ τοῦ φόρου γίνεται ἐντὸς τοῦ Μαρτίου καὶ μάλιστα ἔπρεπε νὰ ᾖναι προτήτερα· διὰ τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ἔκαμα ἐγκύκλιον εἰς τοὺς ἐφόρους νὰ κάμουν τὴν βεβαίωσιν, ἀλλὰ νὰ μὴ τὴν πέμψουν εἰς τοὺς ταμίας. Ἡ ἐργασία λοιπὸν αὕτη πρέπει νὰ προβῇ, διότι εἶναι σπουδαιοτέρα.

§15ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, συνομολογῶ καὶ ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην, τὴν ὑπαγορεύσασαν ἐκ μέρους τοῦ ἔθνους μεγαλειτέρας θυσίας διὰ τὸ παρὸν ἔτος, θυσίας τὰς ὁποίας πάντοτε τὸ ἔθνος γενναίως προσέφερεν ὁσάκις αἱ περιστάσεις τὸ ἀπήτησαν, ἀλλὰ φρονῶ, τὸ ἔθνος δικαιοῦται ἐπίσης νὰ ζητήσῃ ἰσότητα καὶ δικαίαν διανομὴν αὐτῶν τῶν θυσιῶν, δικαιοῦται ἐπίσης νὰ ἀπαιτήσῃ τάξιν, ἀσφάλειαν καὶ αὐστηρὰν οἰκονομίαν, νόμιμον δὲ τρόπον εἰσπράξεως τῶν φόρων καὶ οὐχὶ καταστρεπτικὸν καὶ βάρβαρον ὡς μέχρι τοῦδε ἐνεργοῦσιν αὐτὴν τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, διότι ὁ λαὸς ὑποφέρει πολλά. Εἶπον τάξιν καὶ ἀσφάλειαν, διότι ἐκ πείρας καὶ ἐγὼ καὶ ὑμεῖς γνωρίζετε, ὅτι ὄχι μόνον τοὺς φόρους ὁ πολίτης δὲν δύναται ν’ ἀποδώσῃ, ἀλλ’ ὑποφέρει διὰ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν πολλὰς ζημίας καὶ βασάνους. Ὁ μὲν μεγαλοκτηματίας δὲν εἶναι εἰς θέσιν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους γνωρίζομεν νὰ ἐπιτηρῇ καὶ ἐπιβλέπῃ ὁ ἴδιος τὰς προσόδους του, ὁ δὲ μικρὸς φορολογούμενος πάσχει πολυειδῶς ἐκ τῶν μεταβατικῶν καὶ ἕνεκα τῆς εἰσπράξεως. Οἱ εἰσπράκτορες καὶ ἡ φρουρὰ ἡ συνοδεύουσα αὐτοὺς συνήθως μετέρχονται πολλὰς βασάνους καὶ ζημίας ἐπιφέρουσιν ἀπιστεύτους κατὰ τῶν φορολογουμένων. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας, κύριοι, ἔχω παραδείγματα ν’ ἀποδείξω, ὅτι οἱ εἰσπράκτορες δὲν εἶναι μέσον τὸ ὁποῖον δὲν μετεχειρίσθησαν ὄχι νὰ εἰσπράξουν τὸν φόρον, ἀλλὰ νὰ ἐξοντώσουν τοὺς δυστυχεῖς φορολογουμένους· μεταβαίνουν εἰς τὰ χωρία διὰ νὰ εἰσπράξουν φόρον ἀπὸ ἄλλον μὲν δύω δραχμῶν καὶ ἀπὸ ἄλλον τριῶν ἢ πέντε, πλὴν δὲν περιορίζονται εἰς τοῦτο, ἀλλὰ ἡ πρώτη φροντίς των εἶναι νὰ προμηθευθοῦν τροφὰς (ζαερὲν), ἀφαιροῦντες τὰς ὄρνιθας καὶ τὰ μανάρια τῶν πτωχῶν, καὶ διὰ τοῦτο εἷς εἰσπράκτωρ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας ὠνομάσθη Ζαερές. Εἰς ἓν χωρίον, τὸ Γυμνὸν, ὅπου εἷς φορολογούμενος ἐχρεώστει δύω δραχμὰς, τοῦ ἐφόνευσαν πέντε ὄρνιθας. Ἐσχάτως μετέβη ὁ εἰσπράκτωρ μὲ τὴν κουστωδίαν του εἴς τι χωρίον Δάλουκα· δὲν ἀπευθύνθη εἰς τὸν Πάρεδρον νὰ προσκαλέσῃ τοὺς φορολογουμένους ὅπως πληρώσουν τὸ χρέος των, ἀλλὰ κατὰ πρῶτον ἤρχισαν νὰ ζητοῦν τροφὰς (ζαερὲν), καὶ νὰ τουφεκίζουν τὰς ὄρνιθας φονεύσαντες καὶ μίαν φοράδα ἑνὸς πτωχοῦ· πολλὰ δὲ ἄλλα κακὰ διαπράξαντες, ἠνάγκασαν τοὺς κατοίκους ἅπαντας νὰ συνασπισθῶσιν ἀπὸ τὰς βιαιοπραγίας τῶν ὀργάνων τοῦ δημοσίου. Λοιπὸν ἐκ τούτων κατανοεῖτε, κύριοι, ὅτι πολλαπλάσιον γίνεται τὸ βάρος τοῦ φόρου, ἡ δὲ ἀγανάκτησις τοῦ λαοῦ κορυφοῦται, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν λυπηρῶν σκηνῶν ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν· εἶναι ἀνάγκη ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ νὰ δοθῇ ἀμέσως αὐστηρὰ διαταγὴ εἰς ὅλους τοὺς ταμίας καὶ οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἀπέχωσιν ἀπὸ τοιαύτας καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ τὴν Κυβέρνησιν βλάπτουν καὶ τὸ καθεστὼς προσβάλουν, δίδουσι χώραν καὶ λαβὴν εἰς τοὺς ῥᾳδιούργους καὶ δημοκόπους νὰ παριστάνουν εἰς τὸν ἀθῶον λαὸν, ὅτι ἄνωθεν προέρχεται τὸ κακὸν, καὶ ὅμως καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ καθεστὼς δὲν πταίει, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἄθλια καὶ ἀποτρόπαια ὄντα. Ἰδοὺ διὰ τί, κύριοι, ἐζήτησα τάξιν καὶ ἀσφάλειαν· δὲν γογγύζει ὁ φορολογούμενος ν’ ἀποδώσῃ τὸν φόρον του, ἀπαιτεῖ ὅμως δικαίαν καὶ νόμιμον ἐνέργειαν ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου. Κύριοι, οὐδὲν δικαίωμα τὸ δημόσιον ἔχει ἄλλο παρὰ ἢ νὰ προσωποκρατήσῃ τὸν φορολογούμενον ἢ νὰ κατάσχῃ τὴν περιουσίαν του· δὲν ἔχει κἀμμίαν ἄλλην ἐξουσίαν κατὰ τὸν νόμον, καὶ ὅμως δὲν γίνεται οὕτω. Πιστεύω, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς θέλει ἐκλείψει τὸ κακὸν τοῦτο, ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, διότι τὸ ἔθνος, προσφέρον ὅλα τὰ μέσα, ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τοὺς κυβερνῶντας τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των καὶ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀπὸ πάντα φόβον λῃστείας ἢ ἄλλης ἀταξίας. Ὑποβάλλεται, κύριοι, εἰς τὴν ἐπιψήφισίν μας τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον αὐξάνει κατὰ πολὺ τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων· εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ περιστάσεις καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους ὑπαγορεύουσι νὰ συνεισφέρῃ τὸ ἔθνος πρὸς θεραπείαν αὐτῶν, ἂν καὶ δὲν ἦναι παραίτιον μάλιστα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐφεύρωμεν τὸν τρόπον ἐκεῖνον, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀκριβὲς καὶ ὀρθὸν διδόμενον ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ ζητουμένου φόρου. Δύω παράγοντας παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἐξαγάγῃ τὸ ἐπιβλητέον ποσὸν φόρου εἰς ἕκαστον πολίτην, τὸν πληθυσμὸν καὶ τὸ ἐνοίκιον. Ἀλλ’ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ παραστήσω, ὅτι ὁ πρῶτος παράγων, ἤτοι ὁ πληθυσμὸς, δὲν εἶναι ὁ ἀλάνθαστος γνώμων ὅστις ἠμπορεῖ νὰ μᾶς δώσῃ ἓν ἀποτέλεσμα ἀκριβὲς καὶ δίκαιον, διότι ὑπάρχουσι πληθυσμοὶ, οἵτινες δὲν εὐποροῦσι συνιστάμενοι ἀπὸ μέγαν ἀριθμὸν, καὶ ὅμως παρέχουσιν εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ ἐπιτηδευματίας πολὺ μικροτέρας ὠφελείας ἀπὸ μικροτέρους κατὰ τὸ ἥμισυ πληθυσμούς. Παράδειγμα ἔχω τὴν πόλιν τοῦ Ἄργους, ἥτις κατοικεῖται ἀπὸ ἕνα πληθυσμὸν ἀρκετὰ σημαντικὸν, καὶ ὅμως ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἀνθρώπους ὅλως διόλου πένητας καὶ ἀπόρους, διότι οὔτε ἔμποροι εἶναι, οὔτε μεγαλοκτήμονες, ἀλλ’ ἐπὶ τὸ πολὺ ἐργατικοὶ ἄνθρωποι, μικροκτηματίαι, δύω στρέμματα ἢ τρία γῆς ἔχοντες· ἔχω ἕτερον παράδειγμα τὴν Ὕδραν, ἔχουσαν πληθυσμὸν ἐπέκεινα τῶν δέκα χιλιάδων ψυχῶν, καὶ ὅμως γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι ὁ λαὸς οὗτος εἶναι πενέστατος ἐκτὸς ὀλίγων ἐξαιρέσεων. Ἀντίθετον δὲ παράδειγμα ἔχομεν τὸ Ναύπλιον, τὸν Πειραιᾶ καὶ πολλὰς ἄλλας πόλεις, ἐχούσας πληθυσμὸν μικρότερον τοῦ ἡμίσεως, καὶ ὅμως οἱ κάτοικοι ὡς εὔποροι καὶ ἐξασκοῦντες ἐμπόριον ἐκτεταμένον παρέχουσιν ἀπολαβὰς μεγάλας εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ ἐπιτηδευματίας· φερ’ εἰπεῖν, εἰς τὸ Ἄργος καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην πόλιν ὁμοίαν αὐτοῦ, τὸν ἰατρὸν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ θὰ προσκαλέσουν ἐν ἀνάγκῃ, ὅταν θὰ ψυχοῤῥαγῇ ὁ ἀσθενής, ἢ καὶ πρότερον ἂν τὸν καλέσουν, δὲν θὰ λάβῃ εἰς ἀποζημίωσιν εἰμὴ δύω ἢ πέντε σφάντζικας, καὶ ἐνίοτε συμβαίνει ὄχι μόνον νὰ μὴ λαμβάνουν ἀποζημίωσιν ἀπὸ τοὺς ἀσθενεῖς ὡς πένητας καὶ ἀπόρους, ἀλλὰ καὶ νὰ τοῖς χορηγῶσι τὰ φάρμακα, ὀφείλοντες οἱ ἰατροὶ νὰ πράττωσι τοῦτο κατὰ τὸν ὅρκον των. Τὸν φαρμακοποιὸν ἐπίσης σπανίως τὸν ἐπισκέπτονται, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, καὶ ὁ ἰατρὸς σπανίως ζητεῖται· προσθέσατε δὲ ἀκόμη, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας ὅλοι οἱ ἐμπορίσκοι πωλοῦσι τὰ φάρμακα τοῦ λαοῦ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως καὶ ὀλιγωρίας τῶν διοικητικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν. Ὁ παντοπώλης διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ὀλιγώτερα ἐξοδεύει ἐδώδιμα μίαν ἑβδομάδα ἀφ’ ὅσα ἐξοδεύει μίαν ἡμέραν εἰς πόλεις μικροτέρου μὲν πληθυσμοῦ, εὐπορούσας δὲ καὶ μᾶλλον ἀνεπτυγμένου πολιτισμοῦ· τὸν δὲ ἔμπορον ἐπίσης σπανίως ἐπισκέπτονται, ἰδίως δὲ μόνον τὸ νέον ἔτος καὶ τὸ Πάσχα, διὰ νὰ ἀγοράσωσι τσίτι διὰ τὰ Ἁγιοβασιλιάτικα καὶ Λαμπριάτικα φορέματα· οἱ δὲ ὀλίγοι εὔποροι τῶν ἐπαρχιῶν προμηθεύονται τὰ τοῦ ἱματισμοῦ των, ἄλλοι μὲν ἐξ Ἀθηνῶν, ἄλλοι δὲ ἐκ Σύρου, ὡς πράττετε καὶ ὑμεῖς οἱ ἴδιοι, κύριοι Βουλευταί. Ἄρα ὁ πληθυσμὸς δὲν εἶναι τὸ ἀλάνθαστον σημεῖον τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν εὕρεσιν τοῦ ἀληθοῦς φόρου, διότι, ὅταν λαμβάνωμεν τὸν πληθυσμὸν, τότε θὰ ἐπιβληθῇ μεγαλείτερος φόρος καὶ ἄνισος εἰς πάντα ἐπιτηδευματίαν, π.χ. τὸν ἰατρὸν, τὸν φαρμακοποιὸν, τὸν μπακάλην, τὸν ἔμπορον καὶ βιομήχανον, καὶ θὰ ἐπιβαρύνωμεν αὐτοὺς μὲ διπλάσιον φόρον κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ· ἀλλ’ ὁ πληθυσμὸς π. χ. τοῦ Ἄργους δὲν εἶναι, ὡς εἶπον, εὔπορος, δὲν εἶναι ζωῆς τοιαύτης καὶ ἀναπτύξεως, ὥστε νὰ κάμῃ χρῆσιν ὅσον κάμνει ἕνας εὔπορος, καλοανατεθραμμένος καὶ ἀνεπτυγμένος λαὸς, ὡς αἱ Ἀθῆναι, ὁ Πειραιεὺς, τὸ Ναύπλιον καὶ πᾶσα ἄλλη πόλις, ἥτις περιέχει κατοίκους εὐπόρους, ἀνεπτυγμένους καὶ καλῆς ζωῆς. Ἀλλ’ ἴσως ὁ Κύριος ὑπουργὸς μὲ εἴπει, πολὺ καλὰ, νὰ μοῦ φέρετε τὸν ἐδικόν σας τρόπον καὶ τὸν παραδέχομαι. Ἠμποροῦσα νὰ τοῦ συστήσω τὸν τρόπον τῆς ἐξευρέσεως δι’ ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ προβλέπω, ὅτι καὶ τοῦτο τὸ μέτρον θὰ ἀποκρούσῃ ὡς ἀποτυχὸν ἄλλοτε, διότι ἐγεννήθησαν καὶ ἐπὶ τοῦ παρελθόντος, καθὼς γνωρίζομεν, πολλὰ παράπονα· ἀλλὰ τοῦτο προῆλθε, διότι ἐγένετο κακὴ ἐφαρμογὴ, καὶ διότι δὲν ἐπροσέξαμεν εἰς τὴν ποιότητα τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ φορολογήσωμεν. Ἴσον ἐφορολογούσαμεν τὸν ἐμπορευόμενον εἰς τὴν Σῦρον, τὸ Ναύπλιον, Πάτρας καὶ τὰς Ἀθήνας μὲ τὸν ἐμπορευόμενον εἰς τὴν Ὕδραν, τὸ Ἄργος καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπου ὁ πληθυσμὸς εἶναι μέγας, ἀλλὰ πτωχὸς καὶ δὲν δίδει τροφὴν εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας. Ἀλλ’ ἂς ᾖναι, ἂς παρδεχθῶμεν τὸ μέτρον τῆς παραγωγῆς τοῦ φόρου κατὰ τὸν Κύριον ὑπουργόν· ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτὸ ἀκόμη λέγω, ὅτι ὁ καταλογισμὸς τὸν ὁποῖον κάμνει τὸ τιμολόγιον εἶναι ἄδικος καὶ ἀκούσατε, Κύριοι βουλευταὶ· θὰ ἔχετε βεβαίως τὴν καλωσύνην καὶ τὴν ὑπομονὴν νὰ σᾶς ἀναπτύξω ἓν πρὸς ἓν τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκω ἐγὼ καὶ εἰς τὸν Νόμον καὶ εἰς τὸ τιμολόγιον, καὶ τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν σας πρὸς θεραπείαν αὐτῶν. Πρῶτον, Κύριοι, τὸ δικαστήριον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκδικάσῃ τὰ παράπονα κατὰ τοῦ καταλόγου θέλει σύγκειται κατὰ τὸ Νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην, τὸν ἔπαρχον καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ προσωπικὸν αὐτό......

§16ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὰ καθέκαστα κάμετε λόγον.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς προχωρήσωμεν κατ’ ἄρθρον καὶ ἐκεῖ φέρετε ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου τὰς τροπολογίας σας.

§18ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Πολὺ καλά· ἔχω κατ’ ὄνομα πλεῖστα ἐπιτηδεύματα καὶ ἐν γένει εἰς τὰς ἐπαρχίας, τὰ ὁποῖα θέλω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι εἶναι βεβαρυμένα ὑπερόγκως, καὶ πιστεύω ὅτι καὶ ὁ Κύριος ὑπουργὸς θέλει παραδεχθῆ καὶ συμφωνήσει, διότι τῷ ἔκαμα τινὰς παρατηρήσεις καὶ εἶδον, ὅτι πείθεται ὅτι ἔχομεν δίκαιον εἰς τὰς τροποποιήσεις καὶ ἐλαττώσεις· ὡς πρὸς τὸν τρόπον δὲ τῆς εἰσπράξεως κατὰ τριμηνίαν ἢ ἑξαμηνίαν, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον τὸ καθ’ ἑξαμηνίαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ θέλετε κατ’ ἄρθρον, τότε ἐπιφυλάττομαι νὰ ὁμιλήσω κατόπιν εἰς τὰ καθέκαστα καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὰς ἐν γένει καὶ ἐν μέρει ἐλαττώσεις τοῦ φόρου, κατ’ ἐμὲ, δικαίας καὶ ἀναγκαίας...

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ναί.

§20ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι, πρὶν καταβῶ τοῦ βήματος ὀφείλω καὶ πάλιν νὰ συστήσω εἰς τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς αὐστηρὰν οἰκονομίαν, ἄνευ τῆς ὁποίας ἀνεπαρκῆ εἶναι ὅλα τὰ πλούτη τοῦ κόσμου. Δόσατε εἰς ἕνα σπάταλον τοὺς θησαυροὺς τοῦ Κροίσου, οὐχ ἧττον θέλει εὑρεθῆ πάντοτε εἰς ἀνάγκας· καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, ὅσους καὶ ἂν ἐπιβάλλωμεν φόρους, ἄνευ οἰκονομίας θέλουσιν εἶσθαι ἀνεπαρκεῖς καὶ πάντοτε θέλει πιεζόμεθα ὑπὸ ἀναγκῶν.

§21ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν οἱ φόροι ηὔξανον κατὰ μικρὸν καὶ καθ’ ἓν εἶδος, ἤθελέ τις εἰπῆ, ὅτι καὶ διὰ μόνην ἄρσιν φορολογικῆς ἀνισότητος, ἥτις πολλὰ φέρει παράπονα εἰς τὸν λαὸν, ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ προτείνῃ αὔξησιν φόρου τινὸς, πολλῷ δὲ μᾶλλον, ὅταν κατατρύχεται ὑπὸ μεγάλων ἀναγκῶν· ἀλλ’ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐναντίον τῆς ἱστορίας, ἥτις μᾶς διδάσκει, ὅτι καὶ ἐν μεγάλαις ἀνάγκαις οὐδέποτε ἐπεβλήθησαν φόροι ἀθρόοι, ἀλλὰ μικρὸν κατὰ μικρὸν τὸν ἕνα μετὰ τὸν ἄλλον ἐπέβαλον αἱ συνεταὶ Κυβερνήσεις φόρον, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις (ἐπαναλαμβάνω) φέρει σήμερον εἰς ἐπιψήφισιν μέγα ἄθροισμα φορολογικῶν νόμων, αὐξανόντων τοὺς φόρους οὐχὶ κατ’ ὀλίγον, ἀλλὰ ποῦ κατὰ 40%, ὡς εἰς τὸν ἐπὶ τῶν ζώων φόρον, ποῦ δὲ κατὰ 60%, ὡς εἰς τὸν ἔγγειον φόρον, ποῦ δὲ κατὰ 300 καὶ 900%, ὡς εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ἀκούσατε τὸν φορολογικὸν κατάλογον. 1. Αὔξησις τοῦ τελωνιακοῦ φόρου. 2. Αὔξησις τοῦ ἐπὶ τῶν ζώων φόρου. 3. Αὔξησις τοῦ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων φόρου. 4. Αὔξησις τοῦ ἐγγείου φόρου. 5. Αὔξησις τοῦ ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου φόρου. 6. Αὔξησις τοῦ φόρου τοῦ αἵματος. 7. Νέος φόρος, ὁ ὁπλισμὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, τὸ ὅλον 50,000,000· ἤτοι 32,000,000 τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, 15,000,000 τὰ τοῦ ὁπλισμοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς, 3,000,000 ἡ ἀντικατάστασις τῶν προστεθέντων 2000 στρατιωτῶν. Τοῦτο τὸ καταπληκτικὸν σύστημα τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας μὲ ἀναγκάζει νὰ μὴ θεωρήσω ἱκανὰ τὰ ἔν τινι προλαβούσῃ συνεδριάσει λεχθέντα κατὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, ἂν καὶ ἀπηγγέλθησαν ὑπὸ τοῦ ἀγορεύσαντος εὐγλώττου ῥήτορος πολὺ πειστικοὶ λόγοι, ἀλλὰ νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ θαυμάσω τὴν τόλμην Κυβερνήσεως, ἐπιβαλλούσης τοσούτους ὁμοῦ δυσβαστάκτους φόρους. Καίτοι δὲ ἐλαττοῦμαι ἐν πολλοῖς τῶν προαγορευσάντων, καίτοι γνωρίζω, ὅτι ἡ πειθὼ εἶναι ἀσθενὴς μόνη οὖσα, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ὑποστηρίξω τὴν κατὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων ἀρχήν. Τὸ θέμα τοῦτο δὲν εἶναι νέον εἰς τὰ ἔθνη, εἶναι μάλιστα πανάρχαιον, ἰσόχρονον μὲ τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν· διὰ τοῦτο καὶ αἱ ἰδέαι, αἵτινες ἀναφέρονται εἰς τοῦτο, εἶναι πανάρχαιαι καὶ πολλάκις ἐπανελήφθησαν ἐν τοῖς νομοθετικοῖς σώμασι τῶν ἐθνῶν καὶ τῆς πατρίδος μας. Φυσικῶς λοιπὸν ἐλαττοῦμαι, διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω πολλὰ ἐκ τῶν γνωστῶν· ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, αἰσθάνομαι ἀνάγκην ἀκαταμάχητον νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκον τοῦ νὰ μὴ παύσω καὶ διὰ τῆς ψήφου καὶ διὰ τοῦ λόγου στηρίζων ἐπαναληπτικῶς τὰς κατὰ τῆς παρούσης αὐξήσεως τῶν φόρων ἰδέας, ὡς συμφερούσας εἰς τὸ ἔθνος. Χαίρω, ὅτι δύω συστήματα ὅλως ἀντίθετα ἀλλήλων διακρίνουν τὴν ἀντιπολίτευσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν· ἡ μὲν ἀντιπολίτευσις πρεσβεύει, ὅτι διὰ τῶν οἰκονομιῶν καὶ μόνον δύναται τὸ ἔθνος νὰ προοδεύσῃ, καὶ ἐπαγγέλλεται νὰ διοικήσῃ τὸ κράτος ἄνευ νέων φόρων καὶ δανείων· ἡ δὲ Κυβέρνησις, κακῶς ἐννοοῦσα τὸ προταθὲν σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, διϊσχυρίζεται, ὅτι μὲ μόνας τὰς οἰκονομίας δὲν δύναται νὰ διοικηθῇ τὸ κράτος, καὶ ὅτι αὐτὴ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πράξῃ τοῦτο. Θέλουσα δὲ νὰ ἀποδείξῃ τοὺς ἰσχυρισμούς της, περιέπεσεν εἰς τὸ λάθος τοῦ νὰ λάβῃ τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ συστήματος ὡς βάσιν, καὶ ἐποικοδόμησεν αἰτιάσεις ἐπὶ αἰτιάσεων, δι’ ὧν ἐπίστευσεν ὅτι καὶ αὐτὴ ἐπείσθη καὶ τοὺς ἄλλους ἔπεισεν, ὅτι τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν δὲν εἶναι ὠφέλιμον, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβὲς, διότι αἱ γενόμεναι οἰκονομίαι παρέλυσαν τὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἐκ τούτων ἡ δημόσιος ἀσφάλεια ἐξησθένει καὶ διότι ἐπήνεγκον ἐλαττώσεις εἰς πολλοὺς πόρους τοῦ Κράτους, ἰδίως δὲ τὴν κατὰ 1,300,000 δραχ. ἐλάττωσιν τῶν τελωνιακῶν τελῶν, τὴν κατὰ 700,000 δραχ. ἐλάττωσιν τοῦ χαρτοσήμου, τὴν κατὰ 120,000 δραχ. ἐλάττωσιν τοῦ ἅλατος καὶ τὴν κατὰ 1,00,000 δραχ. ἐλάττωσιν τοῦ ποιμνιακοῦ φόρου. Ἀλλ’ αἱ αἰτιάσεις αὗται κατὰ τοῦ συστήματος τῶν οἰκονομιῶν δὲν στηρίζονται εἰς τὴν ἀλήθειαν· δὲν ἀρκεῖ τὸ νὰ λέγῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρέλυσεν ἡ ὑπηρεσία· ὤφειλε νὰ μᾶς φέρῃ μίαν ἀπόδειξιν, καὶ τοιαύτην δὲν ἔφερε· τοὐναντίον ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐγένετο δραστηριώτερον καὶ ἐν αὐτῷ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν· ἄλλως τε ὁ κ. Κεχαγιᾶς εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζῃ ὅλους τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, τούς τε διοικητικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς, διὰ νὰ ἐννοήσῃ τὴν παραλυσίαν τῆς ὑπηρεσίας; ἀμφιβάλω. Ἂν ὅμως παραλύσῃ ἡ ὑπηρεσία, καὶ εἶναι πολὺ πιθανὸν, θέλει παραλύσει ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ὑπουργοῦ ἐκείνου, ὅστις εἶπε δημοσίᾳ καὶ ἄνευ τινὸς συστολῆς, ὅτι εἶναι ὑπουργὸς τοῦ κόμματος, θέλει παραλύσει ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ὑπουργοῦ ἐκείνου, ὅστις ἐδῶ ἀπὸ τοῦ βήματος ὑποστηρίζει τὸ παρ’ αὐτοῦ εἰσαχθὲν νομοσχέδιον καὶ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἀρνεῖται ψῆφον, πρότυπον παράδειγμα εἰς τὰ συνταγματικὰ ἔθιμα! Ἡ ἀσφάλεια καὶ διὰ τῆς ἀραιώσεως τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν ἐμέμφθησαν, διετηρήθη ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καλλίτερον ἢ σήμερον· 600 περίπου φυγόδικοι συνελήφθησαν, καὶ πολλοὶ λησταὶ ἐφονεύθησαν· οὐδ’ ἤθελεν ἀναγκασθῆ ἐκ φόβου ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ φέρῃ τὸν προστατευτικὸν τοῖς φυγοδίκοις νόμον, δι’ οὗ κατηργήθη χάριν τῶν φυγοδίκων ἡ σωτήριος καὶ σοφὴ τῶν προφυλακίσεων διάταξις τοῦ ποινικοῦ νόμου. Αἱ δ’ ἐλαττώσεις τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους δὲν προῆλθον ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἐκ τῶν καιρικῶν περιστάσεων καὶ ἐκ τῆς γενικῆς ἀχρηματίας, διότι οὐδεὶς τελώνης κατηργήθη· μόνον τρεῖς ἀποθηκάριοι καὶ τρεῖς γραφεῖς κατηργήθησαν ἐκ τῶν τριῶν τελωνείων Κερκύρας, Σύρου καὶ Πατρῶν· οὐδὲ πιστεύω, ὅτι ὁ φίλος μου Κ. Σωτηρόπουλος σπουδαίως ὑποστηρίζει ὅτι αἱ μεταθέσεις τινῶν τελωνοφυλάκων ἢ δύο ταμιῶν καὶ δύο ἐφόρων ἠδύναντο νὰ φέρωσι τοιαύτην ἐλάττωσιν τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους, διότι τὰ τοιαῦτα πάντοτε συνέβαινον καὶ ἐπὶ τῆς διοικήσεως τοῦ Κ. Σωτηροπούλου καὶ τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ· διότι εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ χαρτοσήμου τίποτε δὲν μετεβλήθη, οὔτε εἰς τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ ἐπὶ τῶν ζώων φόρου. Ἀλλ’ οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἀποβλέποντες εἰς μόνην τὴν οἰκονομίαν τῶν προσώπων, ἀπεδοκίμασαν τὸ σύστημα ὡς σύστημα ἀποκοπῆς, ὡς σύστημα ἄθλιον. Καὶ τῷ ὄντι ἄθλιον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν εἰς τοῦτο μόνον περιωρίζετο, καὶ ἀθλία καὶ ἀνόητος ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἤθελεν οἰκοδομήσει σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ διάδοχος διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς ἄρδην ἤθελεν ἀνατρέψει, ὡς καὶ ἀνέτρεψε, συμπληρώσασα διὰ μιᾶς ὑπογραφῆς τὰς πλείστας τῶν θέσεων, ὅσας ἐκένωσεν ἡ προκάτοχος. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἰδοῦσα, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ ἔθνους δὲν ἐπιτρέπει ἄλλο μέτρον ἢ τὰς οἰκονομίας, μετεχειρίσθη ὡς πρόχειρον μέσον ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς τὴν ἐλάττωσιν τῶν θέσεων, προπαρεσκεύασε δὲ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς, ὡς ἐν τῇ πρὸς τὸν Βασιλέα ἐκθέσει της ῥητῶς ἀναφέρει, ἔργα δεόμενα τῆς κυρώσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πρὸς τακτοποίησιν τῶν οἰκονομικῶν, εἰς τρόπον ὥστε τὰ ἔξοδα νὰ μὴ ἀποῤῥοφήσωσιν ὅλα τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς διοικήσεως νὰ ἱκανοποιηθῶσι καὶ περίσσευμά τι νὰ μείνῃ, χρησιμεῦον εἰς παρασκευήν. Ἰδοὺ δύω συστήματα πολὺ ἀλλήλων διαφέροντα, σύστημα οἰκονομιῶν καὶ σύστημα αὐξήσεως φόρων καὶ δανείων. Ἐγὼ πρεσβεύω τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, διότι ἡ ἱστορία διδάσκει, ὅτι τὰ ἔθνη προήχθησαν διὰ τῶν οἰκονομιῶν εἰς τὸ μεγαλεῖον καὶ τὴν δόξαν, καὶ ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν γέννησίν των ἤρχισαν νὰ δαπανῶσιν ἀσυλλογίστως καὶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς μεγάλους φόρους, κατέστρεψαν τὴν παραγωγὴν καὶ περιῆλθον εἰς δυστυχίαν, ἥτις ἔφερε τὸν μαρασμὸν καὶ τὴν ἀπώλειαν τῆς αὐτονομίας των. Δύο λόγους ἤκουσα ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, τὰ ἐλλείμματα τῶν προϋπολογισμῶν καὶ τὰς ἐξωτερικὰς περιστάσεις, ἐπιδεικτικῶς δ’ ἐλέχθη, ὅτι οἱ Ἕλληνες ὡς πρὸς ἄλλους εὐνομουμένους λαοὺς πληρόνουν πολὺ ὀλίγους φόρους. Ἂς ἐξετάσωμεν ἕκαστον τῶν λόγων τούτων. Τὰ ἐλλείμματα, Κύριοι, ἔχουν ὡς αἴτια, πρῶτον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους, δεύτερον, χειρότερον τοῦ πρώτου, γίνονται μεγάλαι ὑπερβάσεις καὶ αὐτῶν τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων, τρίτον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων δὲν στηρίζεται εἰς βάσεις σταθεράς· τοὐναντίον προϋπολογίζονται περισσότερα τῶν ἀληθῶν, περισσότερα τῶν ἀληθῶν βεβαιοῦνται καὶ ὀλιγώτερα πάντοτε τῶν βεβαιωθέντων εἰσπράττονται. Ἡ δὲ τοιαύτη οἰκονομικὴ κατάστασις ἀπαιτεῖ νὰ λάβωμεν πρόνοιαν οὐχὶ πῶς ν’ αὐξήσωμεν τοὺς φόρους, διότι εἰς τὸ αὐτὸ πάλιν θὰ φθάσωμεν ἀκολουθοῦντες τὴν ἰδίαν ὁδὸν τῆς σπατάλης, ἀλλὰ πῶς αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους νὰ ὦσιν ἐλάσσονες τῶν εἰσπράξεων καὶ νὰ καθιερωθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ ἀρχὴ, ὅτι τὰ ἔξοδα νὰ ὑπολογίζωνται ἀναλόγως τῶν ἐσόδων· ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς δὲ ταύτης καὶ ὁ Κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνηγόρησεν ἔν τινι τῶν προλαβουσῶν ἀγορεύσεών του. Διότι ἡ ἐλάττωσις τῶν εἰσπράξεων τί ἄλλο ἀποδεικνύει, ἢ ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ μέχρι τοῦδε ἐπιβαλλόμενοι φόροι εἶναι ἀνώτεροι τῶν ὅσων δύνανται νὰ πληρώσωσιν οἱ κάτοικοι χωρὶς νὰ στερηθῶσι τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων; Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι οἱ ἀπ’ εὐθείας εἰσπραττόμενοι φόροι, ἤτοι οἱ ἄμεσοι φόροι, παρουσιάζουν καθυστερήματα καὶ ὅτι ταῦτα ἀναβαίνουν εἰς 10%· ἀπατᾶται ὁ Κ. ὑπουργός· ἐκ τοῦ πίνακος τούτου βλέπετε, ὅτι ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν βοσκῶν ἀναβαίνει εἰς 50%, ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν εἰς 30%, ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων, τῶν περιβολίων καὶ μποστανίων εἰς 25% καὶ καθεξῆς. Ἰδοὺ ὁ πίναξ.

Τί ἄλλο ἀποδεικνύει ὁ πίναξ οὗτος ἢ ἐπικυροῖ ὅ,τι ἀνωτέρω εἶπον, δηλαδὴ ὅτι ὁ λαὸς δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ πλέον τῶν 72% ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἐπιβαλλομένων φόρων, διότι 28% εἶναι ὁ μέσος ὅρος τῶν καθυστερούντων; καὶ ἂν οἱ ἐπιτηδευματίαι δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσιν ἐκ τῶν 420000 δραχμῶν εἰμὴ 315000, θέλουν δυνηθῆ νὰ πληρώσωσιν ὡς προϋπολογίζονται σήμερον 1200000; ὅταν ὁ λαὸς δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ τοὺς σημερινοὺς φόρους, θέλετε νὰ πληρώσῃ 23 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον; Ὅταν ἡ αὔξησις τῶν φόρων δὲν ᾖναι ἐφικτὴ, ἕπεται ἀναπόφευκτος ἡ ἐλάττωσις τῶν ἐξόδων καὶ ἐλάττωσις μεγάλη διὰ νὰ σώσῃ τὴν πατρίδα. Ἔστω, λέγουν οἱ ἐναντίοι, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰς ἐξωτερικὰς περιστάσεις τί λέγεις; Συμφωνῶ μετὰ τοῦ Κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν, «ὅτι δὲν ἐλπίζει νὰ ᾖναι ἐγγὺς κίνδυνός τις, ἢ τοὐλάχιστον εἶναι ἀμφίβολος, ἀλλὰ καὶ τούτου δοθέντος, προσέθηκε, τὰ λαμβανόμενα μέτρα εἶναι ἀνεπαρκῆ, καὶ ὅτι ἄλλα ὅλως ἔκτακτα δύνανται τότε νὰ ὁδηγήσωσι τὸ ἔθνος εἰς τὴν ὁδὸν τῆς τιμῆς καὶ τῆς δόξης». Ὁ δὲ λόγος, ὅτι ἄλλα ἔθνη εὐνομούμενα πληρόνουν διπλοῦς καὶ τριπλοῦς φόρους ἢ ἡμεῖς, ὡς ἡ Ἀγγλία, δὲν εἶναι ἀποχρῶν οὐδὲ σπουδαῖος, δίδει ὅμως ἀφορμὴν σκέψεως εἰς τοὺς φοβουμένους, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο θέλει κατασταθῆ ἐπικίνδυνον ὅπλον εἰς χεῖρας τῶν ἐπιθυμούντων νὰ τὸ μεταχειρισθῶσι κατὰ τῶν εὐπίστων καὶ κατὰ τῶν ἀρεσκομένων νὰ εὕρωσι λόγον τινὰ, ἔστω καὶ μικρᾶς πιθανότητος, διὰ ν’ ἀναπαύσωσι τὴν συνείδησίν των. Ἡ Ἀγγλία ἐπὶ Καρόλου τοῦ Βʹ. Ἰακώβου τοῦ Βʹ. ἤτοι περὶ τὰ τέλη τοῦ 17ου αἰῶνος, ἐνῷ ἠρίθμει 18,000,000 περίπου κατοίκων, ἐπλήρωσε φόρους μόνον 1,400,000 λιρῶν στερλινῶν ἤτοι 390,348,000 δραχ. ὅ ἐστὶ δύω δραχμὰς καὶ 22 περίπου ἑκατοστὰ ἕκαστον ἄτομον. Ἡ δὲ Ἀγγλία τότε ἦτον ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ εἰς πολὺ καλλιτέραν κατάστασιν ἢ ἡ Ἑλλὰς σήμερον. Διετήρει στόλον τοιοῦτον, ὅστις εἶχε ταπεινώσει τὴν ὀφρῦν τῆς ὑπερηφάνου Ἱσπανίας καὶ τῆς πλουσίας Ὁλλανδίας, τῶν δύω μεγάλων τότε κατὰ θάλασσαν δυνάμεων. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς δημοσίου οἰκονομίας· ἐὰν δ’ ἐξετάσῃ τις τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν, θέλει μάθει, ὅτι τὰ ἔπιπλα μιᾶς αἰθούσης ξενοδοχείου δὲν ὑπερέβαινον τὴν ἀξίαν τῶν 300 δραχμῶν, διότι ψάθινα ἦσαν τὰ καθίσματα καὶ ἐριοῦχα ἢ βαμβακερὰ τὰ ὑφάσματα· οὔτε τάπητας τῆς ἀνατολῆς εἶχον, οὔτε στόφας μεταξωτὰς, οὔτε σκίμποδας καὶ ἀνάκλιντρα ἐλαστικὰ, ἐνῷ σήμερον αἱ αἴθουσαι τῶν πτωχαλαζόνων ξενοδόχων τῆς Ἑλλάδος ἀξίζουν, ὡς μὴ ὤφειλε, χιλιάδας δραχμῶν. Ἀπὸ τοιούτων δὲ οἰκονομιῶν ἀρξαμένη ἡ Ἀγγλία κατήντησε σήμερον τὸ ὀλβιώτερον καὶ ἰσχυρώτερον ἔθνος· καὶ σήμερον ἔτι πληρόνει ὁ Ἄγγλος πραγματικῶς ὀλιγώτερον φόρον ἢ ὁ Ἕλλην. Μολονότι εἶναι γελοῖον νὰ συγκρίνωμεν τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν Ἀγγλίαν, ἥτις ἀριθμεῖ 160,000,000 ὑπηκόους καὶ φορολογεῖ ὅλην τὴν ὑφήλιον διὰ τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων της, λάβετε ὅμως τὸν κόπον νὰ παραβάλλητε τοὺς ἀμέσους πρὸς τοὺς ἐμμέσους φόρους της, καὶ θέλετε ἰδῆ, ὅτι οἱ πρῶτοι πρὸς τοὺς δευτέρους ἔχουν, ὃν λόγον ἔχει τὸ 1:20, ἐνῷ ἐν τῇ Ἑλλάδι ἔχουν ὡς 3:5. Τοιουτοτρόπως ἡ φορολογία δὲν ἐπιβαρύνει ἢ κατὰ μικρὸν τοὺς Ἄγγλους· τοὐναντίον ἐπιβαρύνει τὸν κόσμον ὅλον, διότι ὁ κόσμος ὅλος καὶ αὐτοὶ οἱ Ἕλληνες εἶναι οἱ καταναλωταὶ τῶν προϊόντων τῆς Ἀγγλίας, κατὰ δὲ τὸ ἀξίωμα τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, τὸν καταναλωτὴν ἐπιβαρύνουν οἱ ἔμμεσοι φόροι. Ἐπιμένω δὲ, ὅτι ὁ φόρος τῶν 25 δραχμῶν δι’ ἕκαστον Ἕλληνα εἶναι ὀνομαστικὸς, ὁ δὲ πραγματικὸς ἀναβαίνει εἰς τὸ πολλαπλάσιον τούτου, διότι πολλάκις πολλαπλασιάζεται διὰ τῆς ἀδίκου βεβαιώσεως τῶν ἐπὶ ἐκτιμήσει προϊόντων, διὰ τῆς ἀδίκου καταμετρήσεως τῶν στρεμματικῶς φορολογουμένων, διὰ τῆς ἀδίκου ἀπαριθμήσεως τῶν ζώων, διὰ τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ἀναγκάζεται νὰ κάμῃ ὁ φορολογούμενος ἕνεκα τῆς βιαίας καὶ ἐλαττωματικῆς εἰσπράξεως, διὰ τοῦ ὑπερόγκου τόκου, τριακοντάκις μεγαλειτέρου τοῦ τῆς Ἀγγλίας, τὸν ὁποῖον ἀναγκάζεται νὰ πληρώσῃ ὁ φορολογούμενος εἰς τὸν δανείσαντα τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, διότι τέλος, ὡς ὀρθῶς εἶπον ἄλλοι, ἐν Ἑλλάδι αἱ γυναῖκες ἐξαιρέσει ὀλίγων δὲν ἐργάζονται, καὶ αὗται ἀποτελοῦν τὸ ½ τοῦ πληθυσμοῦ, διότι οἱ παῖδες ἀπὸ 7–12 ἐτῶν καὶ οἱ γέροντες, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἐπίσης τὸ ⅓ τοῦ πληθυσμοῦ μένουν ἀργοί, ἐνῷ εἰς τὴν Ἀγγλίαν πᾶσα ἡλικία καὶ πᾶν φῦλον ἔχει τὴν κατάλληλον ἐργασίαν πρὸς πορισμὸν τῶν ἐπιτηδείων πρὸς τὴν ζωήν, ὥστε, ὅταν τὸ ⅙ τοῦ πληθυσμοῦ παράγει καὶ τοῦτο φορολογεῖται, τότε μὰ τὸν Θεὸν δεκαπλασιάζονται οἱ φόροι καὶ οὐδὲν εὐνομούμενον ἔθνος εἶναι ἄξιον νὰ συγκριθῇ μὲ τοὺς Ἕλληνας ὡς πρὸς τὰ βάρη τῆς φορολογίας. Ἀπορῶ πῶς ὁ Κ. Κεχαγιᾶς καὶ ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος λησμονοῦν τόσον εὐκόλως τὰς ἰδέας τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, ὅσας ἄλλοτε ἐπρέσβευον, ἤγουν τὴν κατάργησιν καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῶν τελωνιακῶν φόρων, ἤτοι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου. Πρὸ ὀκτὼ ἐτῶν οἱ κύριοι οὗτοι προσεπάθουν νὰ πείσουν τὸν κόσμον, ὅτι ἡ ἀφαίρεσις καὶ ἡ μεγάλη ἐλάττωσις τῶν τελωνιακῶν φόρων καθιστᾷ πραγματικὴν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, ἥτις ἀναπτύσσει τὸν συναγωνισμόν, τελειοποιεῖ τὰ προϊόντα καὶ παρέχει τὴν εὐδαιμονίαν τῶν ἐθνῶν. Ἴδετε, ἔλεγον, τὰ μεγάλα ἔθνη καὶ πρὸ πάντων τὴν Ἀγγλίαν, ὅτι δυνάμει τῆς ἀρχῆς ταύτης ἐμεγαλύνθη· καταργήσατε, ἔλεγον, ὡς ὁ Πὴλ, τὴν κλίμακα τῶν σιτηρῶν καὶ θέλετε ἰδῆ τὴν εὐθηνίαν τοῦ ἄρτου. Δὲν εἶναι δίκαιον, ἔλεγον, νὰ τρώγῃ ὁ ἐργάτης πρὸς ὄφελος τοῦ ὑπουργοῦ ἀκριβὸν τὸν ἄρτον, τὸ πρῶτον τοῦτο στήριγμα τῆς ζωῆς. Ἐλαττώσατε τοὺς τελωνιακοὺς φόρους καὶ θέλετε ἰδῆ, ἐπανελάμβανον, τὰ προοδευτικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου. Εἰς μάτην ἀντέταττον οἱ ἀντιφρονοῦντες, ὅτι, ἐὰν ἐνέκυπτον οἱ νεωτερισταὶ οὗτοι εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐθνῶν καὶ πρὸ πάντων αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἐπικαλοῦνται ὡς παράδειγμα, ἤθελον μάθει, ὅτι ἐμεγαλύνθησαν διὰ τῆς προστασίας τοῦ ἐμπορίου, τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς γεωργίας, ὅτι ὁ Πὴλ μόλις πρὸ 20 ἐτῶν, ἤτοι τὸ 1846, ἠδυνήθη μετὰ πολλοὺς κόπους νὰ καταργήσῃ τὴν προστατευτικὴν κλίμακα, ὅτι ἔτι καὶ σήμερον ἔχει πολλοὺς ταμιευτικοὺς νόμους αὐτὴ ἡ ἐπαγγελλομένη τὴν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου Ἀγγλία, ἤτοι τοὺς μεγάλους δασμοὺς ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων προϊόντων, τῶν ὁποίων θέλει νὰ ἐμποδίσῃ ἢ νὰ μετριάσῃ τὴν κατανάλωσιν, οἷον τῆς σταφίδος, τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ ἄλλων, τοὺς προστατευτικοὺς νόμους ἐγχωρίου ναυτιλίας· ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἡ κλίμαξ ἐπέζη καὶ μετὰ τὴν ἐν Ἑλλάδι κηδείαν της καὶ ὑπῆρχον νόμοι τῶν προνομίων, προστατευτικοὶ τῆς βιομηχανίας, βραβευομένων τῶν προϊόντων των κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει νόμος τοῦ Dranlak, διατάττων τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν μαλλίνων ὑφασμάτων καὶ τῆς ζακχάρεως, τῶν κλωστῶν, ἀχυροκαπέλλων καὶ ἄλλων, ὁ νόμος ὁ καλούμενος Les panchises temporaices, ἀτυδοσίαι πρόσκαιροι, ὅστις κηρύττει ἀσύδοτα 26 εἴδη, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται εἰς τῆς Γαλλίαν διὰ νὰ τελειοποιηθῶσιν ἐν τοῖς γαλλικοῖς βιομηχανικοῖς καταστήμασιν· ὅτι ἡ Ἰταλία διὰ πέντε ἀλλεπαλλήλων προστατευτικῶν νόμων προήγαγεν εἰς τὴν σημερινὴν ἐπίζηλον θέσιν τὴν κουκουλοτροφίαν καὶ μεταξοκλωστικήν της. Καὶ ὁ Σμὶθ, τὸν ὁποῖον ἐπικαλοῦνται, ἐὰν ἔγραφε περὶ τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας τῆς Ἑλλάδος, ἤθελεν ἀπαγορεύσει ῥητῶς νὰ μιμηθῇ ἡ Ἑλλὰς τὴν ἀκμάζουσαν Ἀγγλίαν, ἤθελεν ὑποστηρίξει τὸ σύστημα τῶν προστασιῶν καὶ οἰκονομιῶν, ἤθελε λυπεῖσθαι, ὅτι ἐν ὀνόματί του γίνονται ὑπὸ τῶν μὴ ἐννοούντων αὐτὸν τόσαι βλάβαι. Οἱ αἱρεσιάρχαι οὐδόλως ἐκάμφθησαν, ἤθελον νὰ νικήσῃ ἡ ἰδέα των διὰ ν’ ἀπολαύσωσι τῆς δόξης τοῦ νὰ ὦσιν ἀρχηγοὶ νεωτερισμοῦ· καὶ τῷ ὄντι ὁ νεωτερισμὸς εἰσήχθη διὰ τῆς καταργήσεως τῆς κλίμακος καὶ τῆς εἰσαγωγῆς δασμολογίου στηριζομένου εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, ἀλλ’ αἱ ὑποσχέσεις του ὑπῆρξαν φροῦδοι καὶ τὰ ἀποτελέσματα λυπηρά. Διότι ἐν μὲν ταῖς εὐφορίαις, εἰσαγομένων ξένων σιτηρῶν, οἱ γεωργοὶ δὲν ἀνταμείβονται, ὥστε νὰ ἔχωσι περίσσευμά τι διὰ τὰς ἀφορίας, ἐν δὲ ταύταις, ἐπιδεόμενοι ξένων σιτηρῶν, καταναλίσκουσι καὶ τὰ κεφάλαιά των· τὸ βέβαιον δὲ εἶναι, ὅτι ἔκτοτε ἐπικρατεῖ ἡ ἀκρίβεια τοῦ ἄρτου, ἡ γεωργία τήκεται καὶ τὸ ἐμπόριον πάσχει. Ἐνῷ δὲ ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν γεωργίαν, ὥστε οὐ μόνον νὰ παράγῃ τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ τόπου ποσὸν τῶν σιτηρῶν, ἀλλὰ καὶ περίσσευμα νὰ ὑπάρχῃ εἰς ἐξαγωγὴν, καὶ τοῦτο εἶναι δυνατὸν, διότι καὶ ἱκανὴν χέρσον γῆν ἔχει ἡ Ἑλλὰς καὶ εἰς οὐδεμίαν ἄλλην βιομηχανίαν οἱ κάτοικοι ἀσχολοῦνται, ἐπιβάλλομεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀθλίαν γεωργίαν τὰ ⅗ τῆς ὅλης φορολογίας καὶ ἐξ ἀθλίας ἀθλιεστέραν κατεστήσαμεν, ἀποζῶσαν ἐκ τῶν στερήσεων καὶ κινδυνεύουσαν νὰ πάθῃ τὸ τοῦ ἵππου τοῦ σχολαστικοῦ. Ἐκ δὲ τῆς ἀθλίας ταύτης καταστάσεως τῆς γεωργίας τὸ ἐμπόριον ἤρχισε νὰ ὀπισθοδρομῇ τρομερῶς καὶ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας τὴν λυπηρὰν αὐτοῦ νέκρωσιν. Καὶ εἰς μὲν τὴν ἀναβίωσιν τῆς κλίμακος δὲν ἐπανῆλθον οἱ νεωτερισταὶ, τοὐναντίον ηὔξησαν μάλιστα τὸν ἔγγειον φόρον, ὅστις πρὸ μικροῦ εἶχεν ἐλαττωθῆ πρὸς ἀναψυχὴν τῆς γεωργίας, μετέβαλον δὲ πολὺ τὰς ἰδέας των ὀπισθοδρομοῦντες διὰ τῆς εἰσαγωγῆς δασμολογίου, στηριζομένου εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δασμῶν, καὶ ταῦτα, ὅταν τὸ ἐμπόριον εὑρίσκεται εἰς ἥκιστα εὐχάριστον κατάστασιν· πλέουν δὲ πάντοτε ἄνω ποταμῶν. Εἰς τὴν Συνέλευσιν οἱ κύριοι Κεχαγιᾶς καὶ Κουμουνδοῦρος, χαριζόμενοι τῷ λαῷ διεῤῥήγνυοντο ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ ἐφρόνουν τότε, ὅτι πρέπει τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ν’ ἀκολουθῶσι τὰ ἔσοδα· σήμερον λέγουν, δὲν δυνάμεθα νὰ ζήσωμεν μὲ τοὺς ὑπάρχοντας φόρους, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἔθνος νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔξοδά του εἰς τὰ ἔσοδα, ὀφείλομεν νὰ αὐξήσωμεν τοὺς φόρους καὶ δάνεια νὰ προσθέσωμεν. Καὶ ἰδοὺ τὸ καταπληκτικὸν σύστημα τῆς ἀθρόας φορολογικῆς αὐξήσεως ἐπὶ πᾶσι τοῖς εἰσοδήμασι. Πέρυσιν ἔφερον τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου, λέγοντες, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν τελῶν θέλει αὐξήσει τὰ εἰσοδήματα τοῦ χαρτοσήμου· σήμερον ὁμολογοῦν ἐν κατανύξει, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί των ὑπῆρξαν ἐσφαλμένοι καὶ τὰ εἰσοδήματα τοῦ χαρτοσήμου ἠλαττώθησαν τρομερῶς. Καὶ περιμένοντες δὲ πλειοτέραν βάσανον τῆς λειτουργίας τῶν νόμων, ἐπαναφέρουν τὴν αὔξησιν τοῦ ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου φόρου. Ἰδοὺ οἰκονομικὴ σύνεσις· ὁποία οἰκονομολογικὴ ἐπιστήμη! Ἡ τοιαύτη ἀστασία ἀποδεικνύει, ὅτι αἱ ἐνέργειαι τῶν ἀνδρῶν τούτων εἶναι προϊὸν οὐχὶ πεποιθήσεων ἀλλὰ στιγμιαίων ὁρμῶν, Σήμερον θέλουν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑλλάδι τὸ γινόμενον εἰς μέγα ἔθνος, αὔριον ἄλλο καὶ τούτων μεθαύριον ζητοῦν τὴν ἀνατροπὴν, ὡς ἐπιβλαβῶν ἀποβάντων ἢ ὡς μὴ δυναμένων νὰ ἐφαρμοσθῶσι· καὶ διατί ταῦτα; διότι θέτουσι τὰ πράγματα παρακαίρως, δὲν ἐννοοῦν, ὅτι οἱ ὅροι τῆς οἰκονομολογίας, οἵτινες εὐδοκιμοῦν σήμερον ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν ἠδύναντο νὰ εὐδοκιμήσουν, ἐὰν ἐφηρμόζοντο πρὸ τριακοσίων ἐτῶν, ἐπειδὴ ἡ κοινωνία τότε δὲν ἦτον ἐπιδεκτικὴ τοιούτων μεταβολῶν. Δὲν ἐννοοῦν, ὅτι τὸ ἀβασάνιστον τῶν προτεινομένων νόμων ἔφερεν αὐτὴν τὴν γενικὴν σύγχυσιν. Αὐτοὶ ὁμοιάζουν τοὺς ἐμπειρικοὺς ἐκείνους ἰατρούς, οἵτινες μὴ γνωρίζοντες ν’ ἀνατρέξωσιν εἰς τὰ αἴτια τῆς παθογενέσεως, ἐνεργοῦν κατὰ τῶν συμπτωμάτων τῆς νόσου. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας τῶν ἐθνῶν, θέλετε μάθει, ὅτι κατ’ ἀρχὰς τὰ ἔθνη ἠσπάσθησαν τὴν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν, ἔπειτα τὴν ἀπόλυτον προστασίαν καὶ μικρὸν κατὰ μικρὸν ἀπὸ ταύτας μετέβησαν εἰς τὴν ἐλευθερίαν οὐχὶ τὴν πολιτικὴν ἀλλὰ τὴν οἰκονομικὴν, βαδίζουσαν παραλλήλως πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πολιτισμοῦ, τῆς γεωργίας καὶ τῆς βιομηχανίας. Ὁ Ἄγγλος σήμερον, ὅτε δὲν φοβεῖται τὸν συναγωνισμὸν εἰς τὴν βιομηχανίαν, διότι ἔχει εὐθηνότερα καὶ ἀφθονώτερα κεφάλαια, διότι ἔχει σίδηρον ἄφθονον, γαιάνθρακας καὶ πλῆθος τεχνιτῶν, ἐπιδιώκει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου διὰ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς ἀτελείας τῶν πρώτων ὑλῶν, ὧν ἔχει ἀνάγκην, καὶ τὰς ὁποίας παράγουν ἄλλοι λαοί· τοῦτο ὅμως δὲν ἔπραττον πρότερον. Καὶ σήμερον ἔτι, ὡς εἴπομεν, ἔχει μεγάλους δασμοὺς εἴς τινα εἰσαγόμενα, τῶν ὁποίων δὲν ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην, ἢ θεωρεῖ ἐπιβλαβῆ τὴν εἰσαγωγήν. Ἐπὶ δὲ τοῦ προκειμένου ὁ δεινὸς Θιὲρς δίδει τὴν σοφὴν γνώμην, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐλευθερία εἶναι τὸ στήριγμα τῶν ἀσθενῶν, ἡ δ’ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου ὁ θρίαμβος τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ ὅτι ὅσα κράτη ἐφαρμόζουν ἀδιακρίτως τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου γίνονται δοῦλα τῶν μεγάλων βιομηχανικῶν κρατῶν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ βραδέως μὲν ἀλλ’ ἀσφαλῶς τοὺς πόθους τοῦ ἔθνους. Ἀπαιτοῦνται δὲ τοσαῦται οἰκονομίαι, ὥστε νὰ μένῃ καὶ περίσσευμά τι, χρησιμεῦον εἰς παρασκευήν. Αἱ οἰκονομίαι θέλουν ἀφήσει εἰς τὸν λαὸν τὰς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ζητουμένας μυριάδας ἑκατομμυρίων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι θέλουν αὐξήσει τὴν παραγωγὴν, ταύτης δὲ αὐξανομένης, αἱ ἐθνικαὶ δυνάμεις πολλαπλασιάζονται, τούτων δὲ πολλαπλασιαζομένων, τὸ ἔθνος θέλει δυνηθῆ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀποστολήν του. Ἐὰν ὅμως κλύδων καταλάβῃ ἡμᾶς, τότε ἡ φορολογία μικρὸν κατὰ μικρὸν γιγνομένη καὶ πλέον ἢ 12 μῆνας ἀπαιτοῦσα, δὲν ἐπαρκεῖ. Τότε, κύριοι, ἔρχονται τὰ ἐξωτερικὰ δάνεια, ἢ τούτων μὴ κατορθουμένων, τὰ ἐσωτερικὰ ἑκούσια καὶ καταναγκαστικὰ, ἡ περιουσία ὁλόκληρος τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ πολίτου, ἡ ζωὴ καὶ τὸ σῶμα παντὸς Ἕλληνος, ὡς ἐγένετο ἐν τοῖς κινδύνοις τῆς πατρίδος. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ δανείων, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ Κ. Κεχαγιᾶς νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τὴν ἰδέαν του, ὅτι πάντοτε τὰ δάνεια γίνονται εἰς τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν περίσσευμα εἰς τὸν προϋπολογισμόν των ἢ τοὐλάχιστον ἰσοῤῥοπίαν, διότι, ἐὰν τοῦτο ἦτον ἀληθὲς, τὸ δάνειον τοῦ 1824 καὶ 1825 δὲν ἐγίνετο, ὡς μὴ ὑπάρχοντος τότε προϋπολογισμοῦ· διότι ἔθνος κραταιὸν καὶ φερέγγυον ὡς ἡ Ῥωσσία δὲν ἠδυνήθη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ εὕρῃ δάνεια καὶ μόνον ἐσχάτως εὗρεν, ὅταν αἱ σχέσεις της μετὰ τῆς Ἀγγλίας ἐβελτιώθησαν, διότι ἡ Τουρκία, ἐνῷ δὲν ἔχει ἰσοῤῥοπίαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καθ’ ἑκάστην εὑρίσκει δάνεια· τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ ἰσοῤῥοπία εἶναι μία ἐκ τῶν βάσεων τῶν δανείων, ἀλλ’ ἡ κυριωτέρα εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς χρήσεως· καὶ ἐὰν μὲν ὁ σκοπὸς ᾖναι συμφέρων εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἔθνους, ἀφοῦ ζητεῖται τὸ δάνειον, γίνεται, ἄλλως ναυαγεῖ. Ἴδετε ἐσχάτως, ὅτι ἡ Αἴγυπτος ἔλαβεν 8,000,000 λιρῶν στερλινῶν δάνειον ἐκ τῆς Ἀγγλίας, διότι ὁ ἀντιβασιλεὺς ἀγγλίζει, δοὺς τὴν ἄδειαν νὰ διαιτῶνται ἐν Αἰγύπτῳ 10,000 Ἀγγλικοῦ στρατοῦ, λόγῳ μὲν ἐγκληματισμοῦ, πράγματι δὲ διὰ ν’ ἀποκρουσθῶσι φιλόδοξοι σκοποὶ ἄλλης μεγάλης δυνάμεως. Μετὰ τὸ μικρὸν τοῦτο ἐπεισόδιον ἐπανερχόμενος εἰς τὸ σημεῖον, ὅθεν ἐποίησα τὴν παρέκβασιν, λέγω, ὅτι ὅταν τὸ ἔθνος ἔχῃ τὰς δυνάμεις του ἀνεπτυγμένας, ἀποκρούει τοὺς κινδύνους εὐκολώτερον, ὅταν ὅμως τοὐναντίον ἐξαντληθῶσιν αὗται δι’ ὑπερόγκων καὶ δυσβαστάκτων φόρων, διὰ παρακαίρων, δυσαναλόγων καὶ ἀλυσιτελῶν δαπανῶν, καθίσταται μαραμένον καὶ νωθρὸν, ἀνίκανον οὐ μόνον νὰ ἐπιχειρήσῃ τι πρὸς δόξαν, ἀλλὰ καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν του νὰ ὑπερασπισθῇ. Ἡ Ἀγγλία ἀπεσόβησε τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ κατακτηθῇ ὑπὸ τοῦ μεγάλου Ναπολέοντος, διότι, ἔχουσα κεφάλαια ἄφθονα ἐν τῷ λαῷ, ἔλαβεν αὐτὰ καὶ τὰ μετεχειρίσθη πρὸς μίσθωσιν ὅλης τῆς Εὐρώπης κατὰ τοῦ Ναπολέοντος, διότι ὅταν οὗτος ἐγύμναζε τὰς 150,000 Γάλλων ἐν Βολωνίᾳ ὅπως ἀποβῇ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, αἱ Βρεταναὶ ὕψωσαν πολύτιμον καὶ κολοσσαῖον βωμὸν τῆς πατρίδος ἐκ τῶν τιμαλφῶν κοσμημάτων. Διατὶ ἠλαττώθησαν τὰ τελωνιακὰ τοῦ κράτους εἰσοδήματα κατὰ 1,300,000; διατί, ἐνῷ ὑπελογίζετο αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων τοῦ χαρτοσήμου, ἐπῆλθε σημαντικὴ μείωσις ἐκ δραχ. 700,000; οὐχὶ, ὡς λέγει ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ὑπαλλήλων, διότι εἴς τινα τελωνεῖα κατὰ τὸ διάστημα τῆς διοικήσεως τῆς προκατόχου κυβερνήσεως ηὔξησαν τὰ εἰσοδήματα, διότι οὐδεμία ἐλάττωσις τοῦ προσωπικοῦ τῶν τελωνείων ἐγένετο, οὔτε ἡ ὑπηρεσία τοῦ χαρτοσήμου μετεβλήθη, διότι ἡ ἐλάττωσις ἤρχισεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους, καὶ ἰδοὺ ὁ πίναξ. Τέλη τελωνιακὰ τοῦ 1865–1866.

Ἡ ἐλάττωσις ἐπῆλθε, διότι, προηγηθέντων δύο ἐτῶν σιτοδείας, ἐστείρευσαν αἱ πηγαὶ τῆς καταναλώσεως, τὸ δὲ ἐμπόριον ὑπέστη τρομερὰς χρεωκοπίας καὶ ὁσημέραι ἐκπίπτει ἕνεκα τῆς ἐπικρατούσης ἀχρηματίας. Ἡ ἀχρηματία, κύριοι, εἶναι τοσοῦτον γενικὴ σήμερον, ὥστε ἐπανήλθομεν εἰς τὰς μυθώδεις τῶν προτέρων χρόνων τοκογλυφίας, τὰς ὁποίας ἡ τράπεζα ἀδυνατεῖ νὰ περιστείλῃ, διότι δανείζουσα καθ’ ἑκάστην τὸ δημόσιον, οὐ μόνον εἰς τὸν ζητοῦντα δάνειον ἀπαντᾷ, δὲν ἔχω, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ ἐμπόριον καὶ ἀπὸ τοὺς κτηματίας ἀποσύρει τὰ κεφάλαιά της καὶ ἐπιφέρει σημαντικὰς μὲν ζημίας εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας, εἰς δὲ τὸ ἐμπόριον τὴν ἀπελπισίαν. Εἰς τοῦτο ὅμως τὸ ἀντικείμενον θὰ ἐπανέλθωμεν εἰδικώτερον. Συλλογισθῆτε, κύριοι, ὅτι ὁ λαὸς πεινᾷ, ἀγοράζει 50 λεπτὰ τοῖς μετρητοῖς τὴν ὀκᾶν τὸν ἀραβόσιτον καὶ 80 ἐπὶ πιστώσει· ποῦ ἠκούσθη, ὅτι τιμᾶται τὸν Φεβρουάριον 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν ὁ ἀραβόσιτος; Οὐδεὶς τῶν γερόντων τοῦτο ἐνθυμεῖται· τὸν Μάϊον θέλει ἀναβῆ εἰς μίαν δραχμὴν τὴν ὀκᾶν· ποῦ ἠκούσθη 60% δι’ ἓξ μῆνας τόκος; καὶ ὅμως τοῦτο εἶναι γεγονός. Ἐνῷ δὲ ὁ ἔμπορος ἐκ τῆς ἀπραξίας σταματᾷ τὰς πληρωμάς του, ἐνῷ ὁ γεωργὸς, ὁ ἁμαξηλάτης, ὁ κτίστης, ὁ λεπτουργὸς καὶ τόσοι ἄλλοι μικροεπιτηδευματίαι δὲν ἐπαρκοῦν νὰ δώσουν ἄρτον εἰς τὰ τέκνα των, ἔχουν τοὐναντίον ἀνάγκην περιθάλψεως, ἐνῷ πλῆθος τεχνιτῶν καὶ ἐργατῶν μένει ἀργὸν, μὴ εὑρίσκον ἐργασίαν, καὶ οἱ εὑρίσκοντες λαμβάνουν ἡμερομίσθιον λίαν ὑποτετιμημένον· παράδοξον ἐν Ἑλλάδι φαινόμενον, διότι πανταχοῦ τῆς Εὐρώπης τὸ ἡμερομίσθιον αὐξάνει κατ’ εὐθὺν λόγον τῆς ἀξίας τοῦ ἄρτου· ἀλλὰ τὸ παράδοξον τοῦτο ἐξηγεῖ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι μὴ ὑπαρχόντων ἀφθόνων κεφαλαίων, τότε γίνονται ἔργα, ὅταν περισσεύουν χρήματα ἀπὸ τὴν ἀφθονωτέραν παραγωγήν· ἐνῷ ἐν ἑνὶ λόγῳ οἱ τὴν μικρὰν καὶ μόλις ἐν τοῖς σπαργάνοις οὖσαν βιομηχανίαν ἀπαρτίζοντες ἐπιτηδευματίαι ἔχουν ἀνάγκην ἀῤῥωγῆς καὶ προστασίας, ἔρχεσθε ὑμεῖς νὰ ἐπιβάλητε αὐτοῖς φόρον τριπλάσιον καὶ δεκαπλάσιον τοῦ ὑπάρχοντος; Πατρικὴ τῷ ὄντι πρόνοια! Ἡ γεωργία ἄνευ βιομηχανίας εἶναι μηδέν· τὰ ἔθνη ἐμεγαλύνθησαν διὰ τῶν βαναύσων καὶ ὡραίων τεχνῶν, τὰ δὲ καθαρῶς γεωργικὰ ἔθνη, μείναντα πολὺν χρόνον εἰς αὐτὴν τὴν πρώτην των κατάστασιν, ἐγένοντο δοῦλα τῶν πολιτισμένων γειτόνων των. Οἱ καλλιτέχναι τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἐφορολόγουν ὅλον τὸν ἀρχαῖον κόσμον, καὶ δὲν ἐτέλουν φόρον εἰς αὐτοὺς αὐτοὶ οἱ κατακτηταί των; Μήπως τὴν δύναμίν των αἱ μικραὶ πόλεις Ἀθῆναι, Βενετία, Γένουα, Φλωρεντία καὶ Πίζα δὲν ἤντλουν ἐκ τῶν τεχνῶν, τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ναυτιλίας καὶ δὲν κατεστάθησαν διὰ τοῦτο ἰσχυραὶ ἀπέναντι μεγάλων Κρατῶν; Μόνοι οἱ Τοῦρκοι, ἀγρία καὶ πολεμικὴ φυλὴ, ἔμεινε μέχρι σήμερον κρατοῦσα εἰς χεῖρας τὸ ξίφος, ἀλλ’ αἱ χεῖρές της τρέμουν ἐκ τῆς ἀτροφίας καὶ τὸ ξίφος κλίνει, διότι κατέστρεψαν ἐπὶ 4 αἰῶνας τὴν παραγωγὴν τῶν κατακτηθεισῶν χωρῶν. Ἡ Γεωργία ἄνευ βιομηχανίας, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι μηδέν· ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι πόλεις βιομηχανικαὶ, ἔνθα νὰ κατεργασθῶσιν αἱ πρῶται ὕλαι, οὐδὲν ἢ ἐλάχιστον τὸ ὄφελος τῆς γεωργίας· ὁ γεωπόνος ἐκ τῶν πόλεων θέλει λάβει τὰς μηχανὰς, ἐκεῖ θέλει ἀγοράσει ἢ ἐπισκευάσει τὰ ἐργαλεῖά του, ἐκεῖθεν θ’ ἀρυσθῇ τὴν διδασκαλίαν, ἐκεῖ θὰ προστρέξῃ διὰ νὰ εὕρῃ τὴν προστασίαν τῶν ἀρχῶν, τὸν ὑπερασπιστὴν τῶν δικαιωμάτων του· ἄνευ πόλεων ἀδύνατον νὰ προοδεύσῃ ἔθνος· ἀλλ’ αἱ πόλεις ἄνευ τεχνῶν δὲν προοδεύουν, δὲν ζῶσιν. Ἐνῷ ἐν ἡμῖν μόλις γεννῶνται αἱ τέχναι καὶ ἡ βιομηχανία, ἐπιβάλλομεν βαρεῖς φόρους ὅπως τοὺς πνίξωμεν ἐν τῷ λίκνῳ. Ἐὰν εἶχον ἐξουσίαν, ἤθελον ἐλαττώσει ἀντὶ ν’ αὐξήσω τοὺς φόρους τῶν ἐπιτηδευμάτων, οἵτινες ἐπὶ τέλους δὲν εἶναι εἰμὴ 300,000 δραχμαί· διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἀπὸ 420,000 μόλις εἰσπράττονται αἱ 300,000, καθυστεροῦν δὲ οἱ ἐπιτηδευματίαι 25%, διότι δὲν ἀντέχουν, ἀδυνατοῦν νὰ πληρώσουν αὐτὸν τὸν φόρον ὁλόκληρον· τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητος ἀπόδειξις, διότι οὗτοι ζῶσιν ἐνώπιον τῶν καταδιωκουσῶν ἀρχῶν. Ἡ ἔλλειψις πάσης προστασίας τῆς βιομηχανίας καὶ ἡ φορολογία κατέστρεψε καὶ τὰ ὀλίγα βιομηχανικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν διὰ πολλῶν θυσιῶν καὶ ἀτρύτων κόπων. Ὑπῆρχον ἓξ μεταξουργεῖα τὰ ὁποῖα ἀπησχόλουν ἑκατοντάδας γυναικῶν, ἀλλὰ σήμερον μένουν ἀργὰ τὰ πλεῖστα, καὶ ὅσα ἐργάζονται περιώρισαν εἰς μικρὸν τὴν ἐργασίαν των. Τὸ σιδηρουργεῖον καὶ καθεκλοποιεῖον τοῦ Κ. Βασιλειάδη ἀπὸ 300 κορασίων, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλει, μόλις σήμερον διατηρεῖ 30. Ἀλλ’ ἴσως μᾶς εἴπει ὁ Κ. ὑπουργὸς, ὅτι καὶ ἂν ἐπειθόμην ἕνεκα προστατευτικοῦ λόγου τῶν τεχνῶν καὶ τῆς βιομηχανίας νὰ ἐλαττώσω τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὁ λόγος τῆς ἰσότητος τῆς φορολογίας ἤθελε μὲ ἐμποδίσει νὰ πράξω τοῦτο· ἀλλ’ ὁ βιομήχανος καὶ ὁ τεχνίτης δὲν πληρόνουν φόρον ἐπὶ τῶν ὑλῶν τῆς τέχνης των, ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς βιομηχανίας των; δὲν πληρόνουν φόρον, καταναλίσκοντες ἄρτον, ἔλαιον, οἶνον κλπ; καὶ ἄνευ αὐτῶν τῶν καταναλωτῶν βιομηχάνων ἠδύνατο ὁ γεωργός νὰ ἐξοδεύσῃ τὰ προϊόντα του; ἄνευ τῆς βιομηχανικῆς τάξεως δύναται νὰ ζήσῃ ἡ γεωργία; ἢ ἐξ ἄλλου μέρους, ὅταν ἡ βιομηχανία ἐνισχυθῇ, δὲν θὰ ἔχῃ ἡ γεωργία τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα ἐφθηνότερα ἢ ὅσον τ’ ἀγοράζει σήμερον, μακρόθεν ἐρχόμενα καὶ ἐπιβαρυνόμενα μὲ δαπάνας μεταφορᾶς, προμηθείας, δασμῶν καὶ τόκων; Ἂν δὲν ἦτο τοῦτο ἀληθὲς, ἐπροστάτευον τὰ ἔθνη τὰς τέχνας καὶ βιομηχανίας καὶ ἡ ἱστορία ἤθελεν ἀναφέρει πάντοτε μετ’ ἐπαίνου καὶ θαυμασμοῦ τοὺς προστάτας τῶν τεχνῶν Βασιλεῖς ἢ κυβερνήτας, τῶν λαῶν, τοὺς Πεισιστράτους, τοὺς Περικλεῖς, τοὺς Μεδίκας, τοὺς Ναπολέοντας, τοὺς Γουλιέλμους, τὸν μέγαν Πέτρον καὶ τόσους ἄλλους; Ὑμεῖς γνωρίζετε καλῶς εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται ἡ βιομηχανία, αἱ τέχναι καὶ τὸ ἐμπόριον, καὶ θέλετε ἐπιμείνει νὰ αὐξήσητε τοὺς φόρους; Ἓν ἔτι ὡς ἐκ περισσοῦ, γνωστὸν τοῖς πᾶσι, παράδειγμα θέλω φέρει καὶ θέλω παύσει. Ὑπάγετε εἰς τὸ πλησιέστερον χωρίον τῆς Ἀττικῆς, εἰς τὸ Χαλάνδρι φέρ’ εἰπεῖν, καὶ θέλετε ἰδῆ τὸν πρῶτον ἐργαστηριάρχην ὄντα συνάμα παντοπώλην καὶ ἔμπορον, καπνοπώλην καὶ ῥάπτην, κουρέα καὶ καφεπώλην· καὶ διατὶ ὅλα ταῦτα; διότι ὁ καταμερισμὸς τῆς ἐργασίας, τὸν ὁποῖον συμβουλεύει ὁ Σμίθ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἐπειδὴ εἰς τὴν νηπιώδη ταύτην κατάστασιν τῆς κοινωνίας δὲν δύνανται νὰ ζήσωσιν 6 ἐργαστηριάρχαι εἰς ἓν χωρίον. Ἡ ἐπιψήφισις ὅλων αὐτῶν τῶν φόρων οὐδεμία παρέχει δυσκολίαν· ἓν ναὶ τῶν ἀντιπροσώπων καὶ οἱ φόροι ἐψηφίσθησαν, ἀλλ’ ἡ εἴσπραξις τῶν ψηφιζομένων δυσβαστάκτων φόρων δύναται νὰ φέρῃ θλιβερὰς συνεπείας, καὶ δύναται νὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὸ ἔθνος περισπασμοὺς ἐπικινδύνους καὶ δαπανηρούς. Εὔχομαι ὅμως ἀπὸ καρδίας καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ γίνω μάντις κακῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιστεύω ἐκ μεγάλης πεποιθήσεως καὶ τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὡς ὀλιγώτερον κακὸν, εἶναι τὸ νὰ μὴ λάβητε ἀπὸ τοῦ μὴ ἔχοντος, καὶ ἂν λάβητε ἐπὶ ἓν ἔτος, νὰ στερηθῆτε τοῦτο καὶ ἔτι πλείονα τὸ ἑπόμενον, διότι θεωρῶ ἀδύνατον νὰ τελέσωσιν οἱ Ἕλληνες ἐφέτος 50,000,000 δραχ. φόρους. Ἀπεύχομαι νὰ συμβῇ ὅ,τι καὶ εἰς Συρακούσας, ὅταν ἐξωρχήσαντο οἱ Συρακούσιοι τοὺς δυσβαστάκτους φόρους τοῦ Διονυσίου. Ζητῶ συγγνώμην, διότι ἐμακρηγόρησα, ἀλλ’ ἡ σπουδαιότης τοῦ θέματος ἀπῄτει νὰ προσαχθῶσιν ὅλοι οἱ ἀπαιτούμενοι λόγοι. Σᾶς εὐγνωμονῶ, διότι μετὰ προσοχῆς καὶ ὑπομονῆς ἀξίας τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ τῆς πατρίδος σώματος μὲ ἠκούσατε. Καταπαύων δὲ τοῦ λόγου προτείνω τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ παραδεχθῆτε, ἐὰν δὲν θέλετε νὰ ταπεινωθῇ καὶ ἐξαντληθῇ ἡ πατρὶς ὑπὸ τῶν ὑπερόγκων φόρων. Ἀσπασθῆτε τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, ἐὰν θέλετε νὰ ἐνισχύσητε τὰς δυνάμεις τοῦ ἔθνους, ἐὰν θέλητε νὰ βαδίσῃ, Θεοῦ εὐδοκοῦντος, εἰς τὸ μεγαλεῖον καὶ εἰς τὴν δόξαν, ἥτις οὐ μακρὰν κειμένη τὸ περιμένει.

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε πρόεδρε, ὀλίγα τινὰ θὰ εἴπω, καθότι τὸ ζήτημα περὶ αὐξήσεως τῶν φόρων ἡ Βουλὴ τὸ ἔλυσε· ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν καὶ παρεδέχθη, ἑπομένως εἶναι πάντη περιττὸν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα ὁ Κ. Βαλασόπουλος· ἴσως τότε δὲν ἦτο ἑτοιμασμένος, νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ ζήτημα ἐτέθη ἀπὸ τὸν Κ. Πετιμεζᾶν καὶ ἀπεῤῥίφθη. Ἑπομένως περιττὴ ἡ ἐπάνοδος.

§23ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς κάθε νόμον θὰ ἔρχεται τὸ ζήτημα αὐτὸ χωριστά.

§24ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἔλυσε τὸ ζήτημα, διότι εἶπεν, ὅτι πεῖρα 5 ἐτῶν μᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι εἰς τὸ τέλος ἑκάστου ἔτους ἔχομεν μέγα ἔλλειμμα, καὶ ἀκόμη τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅτε φαίνεται ἔλλειμμα 1,000,000· καὶ προχθὲς ἐσυζητήσατε τὰς ὑπερβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν.

§25ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καὶ τὰς ὑπεστηρίξατε.

§26ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναὶ, διότι ἀνυπέρβλητος ἀνάγκη ὑπηγόρευσε τὴν ὑπέρβασιν. Λοιπὸν εἴμεθα συνεπεῖς, βλέπω. Ὅταν κατὰ τὸ παρελθὸν εἴδετε, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τῶν τελωνείων ἠλαττώθησαν κατὰ 1,200,000 χωρὶς νὰ εἴπω ἀπὸ τὴν καλὴν ἢ κακὴν διοίκησιν, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἡ κατάστασις αὐτὴ εἰς τὸ 1867 θὰ ᾖναι καλλιτέρα; Ποῦ λοιπὸν βασιζόμενοι, δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν τὴν αὐτὴν νομισματικὴν μονάδα; διότι θὰ ἔλθουν ἐμπορεύματα ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ δημόσιον θὰ λάβῃ φόρους περισσοτέρους, ἀφοῦ ἠλαττώθη τοῦ χαρτοσήμου ἡ πρόσοδος, τοὐτέστιν ἀφοῦ θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις 2,200,000; Ἔπειτα ἀπὸ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα ὅπερ εἶναι νωπὸν ἀκόμη, νομίζω, ὅτι εἶναι πάντη περιττὸν νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰς οἰκονομίας, ἃς καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ θέλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν· ἀλλὰ ποῦ θὰ φθάσωμεν; Ἀλλὰ λέγουν, ὅτι ἡ προσθήκη τῶν φόρων παραβιάζει τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ καὶ ὁ νῦν πρωθυπουργὸς ἄλλοτε ὑπεστηρίξαμεν, τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου. Νομίζω δὲν ἐμελέτησεν ὁ Κ. Βαλασόπουλος τί θὰ εἰπῇ ἐλευθερία ἐμπορίου· δὲν θὰ εἰπῇ κατάργησις ἢ ἐλάττωσις φόρου, ἀλλὰ φόρων μὴ ἐχόντων σκοπὸν βιομηχανικὸν, ἀλλὰ προστατευτικόν. Ἔχομεν εἰς τὴν πατρίδα μας κατάστημα διὰ τὰ ἔπιπλα· λέγομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν μέγαν φόρον εἰς τὰ ἔξωθεν ἐρχόμενα διὰ ν’ αὐξήσῃ ἡ βιομηχανία μας· αὐτὸ θὰ εἰπῇ βιομηχανία. Εἶπον ἄλλοτε, ὅτι κἀνεὶς φόρος δὲν πρέπει νὰ ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὴν ἰδέαν προστασίας. Ὁ ἐλεύθερος συναγωνισμὸς δύναται ν’ ἀναπτύξῃ καὶ τὴν ἐμπορίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν. Ἡ κλίμαξ τοιοῦτον σκοπὸν εἶχεν, ἀλλὰ παντοῦ ἀπεδείχθη καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἀπεῤῥίφθη ἡ ἰδέα τῆς προστασίας καὶ παρεδέχθη ἡ ἀρχὴ τῆς οἰκονομίας. Ἠξεύρετε τὴν σύμβασιν μεταξὺ Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας· καὶ κατ’ αὐτὴν παρεδέχθη ὁ ἐλεύθερος συναγωνισμὸς καὶ ἠλαττώθησαν σημαντικώτατα τὰ τέλη, ἅτινα εἶχον σκοπὸν προστατευτικόν. Λοιπὸν καὶ τότε καὶ τώρα εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἐμείναμεν· ἀλλ’ ἐλεύθερος συναγωνισμὸς δὲν θὰ εἴπῃ κατάργησις φόρων, ἐλάττωσις φόρων. Προστασία ἐμπορίου ἢ βιομηχανίας λέγεται ἐκείνη, ὅταν ἕνας δασμὸς ὑπογορεύεται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ δοθῇ προστασία καὶ ἐμποδίσῃ τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμόν· οὐδὲ τὸ κατάστημα τοῦ Βασιλειάδου νὰ μὴ συναγωνίζεται μὲ τὰ ἐρχόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὁ ἴδιος δὲν εἶπεν, ὅτι ἡ Ἀγγλία ἔχει βαρυτάτους φόρους εἰς τὴν σταφίδα διὰ νὰ προστατεύῃ τὴν παραγωγὴν αὐτὴν ἐντὸς τῆς Ἀγγλίας; τοὺς ἔχει; ἤθελον ὑποθέσει, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι μωρὰ ἡ Ἀγγλία ἂν εἶχε τούτους. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ὁ δασμὸς ἐκεῖνος παρὰ διὰ τὸν λόγον τοῦ νὰ εἰσπράξῃ χρήματα τὸ δημόσιον καὶ οὐχὶ ἰδέα προστασίας. Ἀλλ’ ὁ κύριος βουλευτὴς εἶπεν, ἀφοῦ καθυστερεῖται αὐτὸς ὁ φόρος, καὶ ἐκ τῶν 400,000 δραχμῶν εἰσπράττονται τριακόσιαι καὶ καθυστεροῦνται ἑκατὸν πέντε δὲν πρέπει νὰ τὸν αὐξήσωμεν, διότι αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν ἀδυναμίαν τῶν φορολογουμένων, τῶν ἐπιτηδευματιῶν· καὶ ὁ αὐτὸς λόγος δὲν ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν ἔγγειον φόρον; Ὅλοι οἱ ἄμεσοι φόροι ἀφίνουν καθυστερήσεις· λοιπὸν τὶ ἀποδεικνύει τοῦτο; ὅτι οἱ φορολογούμενοι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρόνουν; ὄχι. Αἰτία εἶναι ὁ κακὸς τρόπος τῆς εἰσπράξεως· δόσατε προθεσμίας, καὶ θὰ ἴδετε ἀμέσως καθυστερήσεις· καὶ ὡς παράδειγμα σᾶς φέρω τὰς τελωνιακὰς εἰσπράξεις. Ἐδίδετο προθεσμία, ἤρχετο ἡ προθεσμία καὶ οἱ ἔμποροι δὲν ἐπλήρονον, καὶ 1,000,000 εἶναι αἱ καθυστερήσεις. Σήμερον μένει καμμία καθυστέρησις; ὄχι. Ἐνθυμοῦμαι, εἰς τὴν Συνέλευσιν τότε ὁ Κ. Χρηστίδης ἐχάλασε τὸν κόσμον· εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δίδῃ εὐκολίας· ναί, ἀλλὰ τὰ χρήματα χάνονται καὶ σήμερον ἐρχόμεθα ν’ αὐξήσωμεν φόρους ἕνεκα τῶν καθυστερήσεων αὐτῶν· Ἀκόμη γενναιότερος ἐφάνη ὁ Κ. Βουλευτής. Τριακοσίας χιλιάδας εἰσπράττει ἡ Ἐπικράτεια ἀπ’ αὐτὸν τὸν φόρον· ἂν τὸν καταργήσωμεν λοιπόν; Καὶ ἐνθυμοῦμαι ἕνα ἄλλον πληρεξούσιον, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰσπράττει 4,000,000 ἀπὸ τὸν ἔγγειον φόρον· τὰ εἰσπράττει αὐτὰ ὅταν ἔχῃ τὴν φορολογικὴν μονάδα 4%· καὶ ἦτον ἄδικος, εἶπε 3%· καὶ τὶ εἶναι αὐτὰ, νὰ τὰ ἀφαιρέσωμεν καὶ αὐτά; Ὡραῖος τρόπος! Κύριοι, εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβωμεν ὅσα εἴπομεν τότε. Σᾶς εἶπον· μάλιστα, τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν τὸ παραδεχόμεθα καὶ θὰ ἰδῆτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὁπόσας οἰκονομίας κάμνομεν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα· ἂν γνωρίζετε κανένα ἄλλο σύστημα ὑμεῖς, φέρετέ το, καὶ ἂν μᾶς πείσητε, ὅτι δύναται τὸ Κράτος ἄνευ ὅρων καὶ δανείων νὰ διοικηθῇ, τὸ ἀσπαζόμεθα, ἀλλὰ μὲ πράγματα καὶ ὄχι μὲ κενοὺς λόγους. Ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι τῷ ὄντι δυνάμεθα νὰ φέρωμεν εἰς ἰσοῤῥοπίαν τὰ ἔσοδα μὲ τὰ ἔξοδα· δὲν μὲ λέγετε τὰ 21,000,000 τὰ ὁποῖα ὁ Κ. Χρηστίδης καλῶς ποιῶν ἀνέφερεν, ὅτι εἶναι κινητὰ χρέη, ἅτινα πιέζουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀποῤῥοφοῦν τὰ ἔσοδα τῆς τρεχούσης χρήσεως, αὐτὴν τὴν ἀμηχανίαν πῶς θὰ τὴν διορθώσητε, Κ. βουλευτά; Ἀπὸ τὰ 1865 παρουσιάζονται ἐλλείμματα μεγάλα· αὐτὰ πῶς θὰ τὰ οἰκονομήσητε; Κύριοι, τῇ ἀληθείᾳ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τόσον καθαρὸν, ὥστε κρίνω περιττὸν νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας εἰς κενὰς λέξεις· ἐπιθυμῶ διὰ πραγμάτων ν’ ἀκούσητε τοῦτο, καὶ εὐχαρίστως εἶδον, ὅτι ὅλα τὰ μέλη ἀνεγνώρισαν, καὶ μάλιστα ἓν μέλος ἀξιότιμον τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶπεν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς ἐν μέρει αὐξήσεως, διότι κατενόησε τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους. Αὐτὰ εἶπε, Κύριοι, ὁ Κ. Δεληγιώργης.

§27ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κ. ὑπουργὲ, δύω λέξεις. Ἄλλοτε ἐπροτείνατε τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐγγείου φόρου, καὶ σήμερον τὴν αὔξησιν· εἰς ποῖα λοιπὸν νὰ σᾶς πιστεύσωμεν; εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπετε εἰς τὰ 1861 εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε τώρα;

§28ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ τότε καὶ τώρα. Ἰδοὺ διατί· οἱ φόροι δὲν εἶναι πάγιος νόμος, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπικρατείας αὐξάνουν καὶ ἐλαττοῦνται· δὲν εἴδατε εἰς τὴν Ἀγγλίαν; οἱ φόροι πότε ἐλαττοῦνται, πότε αὐξάνουν. Ἡ Ἀμερικὴ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἐπέστρεψε χρήματα εἰς τὸν λαὸν, διότι ἦσαν περιττά.

§29ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Σήμερον εἶναι 5%, αὔριον 10· αὐτὴ εἶναι ἡ κλῖμαξ.

§30ΛΑΠΠΑΣ. Βέβαια· τὸ σακκὶ ἀλεῦρι δὲν ἔχει, λοιπὸν φέρτε νὰ βάλωμεν (ἱλαρότης.)

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει τις ἄλλην ἀντίῤῥησιν;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχήν;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀρχίζομεν κατ’ ἄρθρον.

§36ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κωνσταντᾶ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον ὅπου ἀνήκει. Ἀνεγνώσθη τὸ πρῶτον ἄρθρον. «Πᾶς τις Ἕλλην ἢ ξένος ἐξασκῶν ἐντὸς τῆς Ἐπικρατείας ἐμπόριον, βιομηχανίαν, ἢ ἐν γένει ἐπάγγελμα μὴ περιλαμβανόμενον εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου ὁριζομένας ἐξαιρέσεις, ὑπόκειται εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος.»

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ καὶ τοῦ Κ. Κωνσταντᾶ ἡ τροπολογία· «Προτείνω μετὰ τὴν λέξιν ἐπικρατείας τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νόμου νὰ προστεθῇ ἡ φράσις ἐκτὸς τῶν Ἰονίων νήσων.

§39ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ τῶν τοῦ Αἰγαίου πελάγους.

§40ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὁ οἰκεῖος τόπος ἐδῶ, αὐτὸ θὰ συζητηθῇ εἰς τὸ τέλος.

§41ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν ἐξαρπάσητε τὰς ψήφους τῶν Ἑπτανησίων.

§42ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρακαλῶ, προσβάλλετε τοὺς Κ. βουλευτάς· καὶ ὅταν ὁμιλῶμεν, νὰ ἐκθέτωμεν τὰς ἰδέας μας χωρὶς πλάγιον σκοπόν. Ἂν θέλετε νὰ μάθητε τὴν ἰδέαν μας, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ μὴ φορολογήσωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου τὴν Ἑπτάνησον τὸ τρέχον ἔτος.

§43ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἀνακαλῶ τὴν τροπολογίαν μου.

§44ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρχὴ παρεδέχθη.

§46ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Παρεδέχθη καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν· τώρα θὰ ἴδωμεν ἐὰν ἀφορᾷ τὸ ὅλον Κράτος ἢ τὸ ἥμισυ· ἐὰν τὸ ἥμισυ τῶν κατοίκων, πρέπει νὰ ἤμεθα θῦται, δοῦλοι, καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ ἐλεύθεροι. Ἐδῶ λοιπὸν σᾶς λέγει ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐκ προκαταλήψεως, ὅτι ὁ Κ. Κωνσταντᾶς νὰ συζητήσῃ τὴν πρότασίν του εἰς τὸ τέλος τοῦ νόμου, τοὐτέστιν ἄνω ποταμῶν, καὶ σᾶς λέγει ἐκ προοιμίων, ὅτι εἶναι διατεθειμένος νὰ μὴ φορολογήσῃ τὴν Ἑπτάνησον, ὅπως δὲν τὴν ἐφορολόγησε καὶ εἰς τὸν φόρον περὶ ζώων· λοιπὸν ἐδῶ πρέπει νὰ στηριχθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας διότι εἶναι ἐπιβουλή.

§47ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐπειδὴ τινὲς τῶν κ. βουλευτῶν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος φρονοῦν, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος δὲν φορολογεῖται, οἱ Ἑπτανήσιοι εἴμεθα ἕτοιμοι ν’ ἀφαιρέσωμεν αὐτὴν τὴν συκοφαντίαν ἀπὸ τοὺς ὤμους μας καὶ παραδεχθῶμεν τὴν γενικὴν φορολογίαν.

§48ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀνακαλέσῃ ὁ Κ. Σακελλαριάδης....

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Κ. Σακελλαριάδης νὰ μὴ ἀνακαλέσῃ τίποτε· ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ ὅλα.

§50ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἀνακαλῶ τὴν λέξιν ἐπιβουλή, διότι ἐπέκρινα τινὰς καὶ εὔχομαι νὰ διαλάμψῃ ἡ ἀλήθεια, ἡ ἁγνότης καὶ ὁ πατριωτισμὸς εἰς ὅλους μας· δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις, διότι, γινομένης διακρίσεως, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἔλθω εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου· θὰ μοῦ εἴπουν, ἐπρόδοσες τὴν ὑπόληψίν σου, διότι ἐκεῖ παρεδέχθης μίαν ἐξαίρεσιν καὶ εἰς ἡμᾶς ἐπέβαλες ἕνα φόρον ἀνώτερον, ἐνῷ οἱ φόροι κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς, οὓς ἔκαμον οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ τῆς Ἑπτανήσου, εἶναι βαρύτεροι εἰς τὴν Ἑπτάνησον; Ἀλλὰ πάλιν διατὶ ἡμεῖς νὰ καταπιέζωμεν τὴν Ἑπτάνησον; διατὶ νὰ τὴν φορολογῶμεν περιπλέον; (θόρυβος.) Ἐγὼ εἰς τοὺς λόγους σας στηρίζομαι· ἐὰν ὑμεῖς δὲν εἴπετε ἀλήθειαν, τί σᾶς πταίω ἐγώ; Ἐγὼ προτείνω τὴν ἐν γένει ἀφομοίωσιν τῆς φορολογίας. Τέλος, ἐπειδὴ ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐξ ἀφετηρίας μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὁ δὲ Κ. Κουμουνδοῦρος προχθὲς, ὅτε ὑπεβλήθη αὐτὴ ἡ πρότασις καὶ ἡ Βουλὴ κατεξανέστη, εἶδεν ὅτι θὰ πέσῃ ὡς ἐν ῥοπῇ ὀφθαλμοῦ, τότε εἶπε νὰ συζητήσωμεν τὴν πρότασιν καὶ ἢ καὶ τὴν ἀποῤῥίψωμεν ἢ τὴν παραδεχθῶμεν, ἀδιάφορον· ὅπερ ἐστὶ κἄτι ἐδῶ ἐνεργεῖται.

§51ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς, ἡ Κυβέρνησις, ὑποστηρίζομεν αὐτὴν τὴν πρότασιν· λοιπὸν ἢ πρῶτον θέλει νὰ τὴν συζητήσῃ ἡ Βουλὴ ἢ δεύτερον, ἀδιάφορον.

§52ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν διὰ νὰ μὴν ὑπάρχῃ ὑπόνοιά τις, ἐπειδὴ εἴπετε ὅτι παραδέχεσθε τὴν πρότασιν αὐτὴν, παραδεχθῆτε καὶ τὴν συζήτησιν, καὶ τότε δικαίως ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὰ πρακτικὰ καὶ ἡ τεκταινομένη ἐπιβουλὴ, ἧς τὴν ὕπαρξιν ἀνεκάλεσα.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, τότε.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ά. ἄρθρον λοιπὸν τὸ δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως εἶναι;

§55ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται τὸ βʹ. ἄρθρον. «Οἱ ἐπιτηδευματίαι διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας. Εἰς τὴν πρώτην ὑπάγονται ὅσων ὁ φόρος κανονίζεται μόνον κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων ἢ χωρίων, ἔνθα ἐξασκεῖται τὸ ἐπιτήδευμα. Εἰς τὴν δευτέραν ὅσων ὁ φόρος κανονίζεται κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ, ὡς ἀνωτέρω, καὶ τοῦ ἐνοικίου τῶν οἰκοδομῶν, ἔνθα ἢ ἐξασκεῖται τὸ ἐπιτήδευμα ἢ ἐνοικεῖ ὁ ἐπιτηδευματίας. Εἰς δὲ τὴν τρίτην ὑπάγονται ὅσοι φορολογοῦνται ἀσχέτως πρὸς τὸν πληθυσμὸν καὶ τὸ ἐνοίκιον».

§56ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ἀντὶ τῶν ὅσοι φορολογοῦνται ἀσχέτως πρὸς τὸν πληθυσμὸν καὶ τὸ ἐνοίκιον, κατὰ τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος προχθὲς, νὰ τοῦ ἢ ὅσων ὁ φόρος ἐπιβάλλεται εἰδικῶς κατ’ ἐπιτηδευματίαν, διότι δὲν ὑποβάλλεται εἰς κανένα κανόνα.

§57ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Κατὰ τί διαφέρει;

§58ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διότι οἱ τῆς τρίτης κατηγορίας φορολογοῦνται εἰδικῶς χωρὶς νὰ ὑπάγωνται εἰς κανένα κανόνα ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἢ τοῦ ἐνοικίου.

§59ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, πῶς κανονίζεται ὁ φόρος τῆς δευτέρας κατηγορίας; Λέγει· εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν ὑπάγονται ὅσων ὁ φόρος κανονίζεται κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ ὡς ἀνωτέρω καὶ τοῦ ἐνοικίου τῶν οἰκοδομῶν, ἔνθα ἢ ἐξασκεῖται τὸ ἐπιτήδευμα ἢ ἐνοικεῖ ὁ ἐπιτηδευματίας. Ποίου ἐνοικίου; ὅπου ἐξασκεῖται τὸ ἐπάγγελμα, ἢ ὅπου κατοικεῖ ὁ ἐπιτηδευματίας;

§60ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λέγει ποῖοι ἐπιτηδευματίαι δὲν φορολογοῦνται εἰδικῶς ἀναλόγως τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ἐνοικίου· μόνον εἰς 4 ἐπιτηδεύματα, τοῦ δικηγόρου, τοῦ ἰατροῦ, τοῦ ἐμπορομεσίτου καὶ τοῦ τραπεζίτου, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐνοίκιον τῆς οἰκίας· τῶν ἄλλων ὅλων, τοῦ καταστήματος.

§61ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου δὲν ἐξαιρεῖται ἡ Λακωνία, ἐνῷ πάντοτε ἐξαιρεῖτο;

§62ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς τὸ τέλος θὰ ἴδωμεν.

§63ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν μου ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου· νὰ μείνῃ ὅπως ἦτο.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει κατὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου;

§65ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ἀναγινώσκεται τὸ γʹ. ἄρθρον. Οἱ τῆς πρώτης κατηγορίας ἐπιτηδευματίαι ὑποδιαιροῦνται εἰς ἓξ κλάσεις. Οἱ εἰς ἑκάστην τῶν κλάσεων τούτων ὑπαγόμενοι, καὶ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, ἐμφαίνονται εἰς τὸ ὑπὸ στοιχ. Αʹ. τιμολόγιον.»

§66ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ τιμολόγιον.

§67ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Εἰς τὴν τροπολογίαν, Κύριοι, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν οἱ Βουλευταὶ Ἀττικῆς, ὡς πρὸς τὸ τιμολόγιον τῆς πρώτης κατηγορίας παραδέχομαι τὰς παρατηρήσεις των καὶ προσθέτω τινὰ ἀκόμη, τὰ ὁποῖα παρέλειψαν ἐκεῖνοι· εἶναι τὰ ἑξῆς. Σημειόνουν ἐδῶ ἕνα σαρωματῆν· ἀλλὰ, Κύριοι, ἐπιτήδευμα καθ’ ἑαυτὸ σαρωματοῦ δὲν ὑπάρχει. Ποῖον ἐννοεῖτε σαρωματῆν;

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκείνους ποῦ σαρόνουν τοὺς δρόμους.

§69ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, νὰ ἐξηγηθῆτε παρακαλῶ· σαρωματῆν ἐννοεῖτε ἐκεῖνον ὅπου σαρόνει ἢ ἐκεῖνον ποῦ φτιάνει;

§70ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐκεῖνον ποῦ φτιάνει.

§71ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Λοιπὸν ἰσχυρίζομαι, ὅτι ὁ σαρωματὴς αὐτὸς δὲν εἶναι ἐπιτηδευματίας ἀλλὰ ἡμερομίσθιος εἰς τὸν τόπον, ὅπου παράγεται ἡ ὕλη, καὶ γνωρίζω νὰ σᾶς φωτίσω. Ὁ γεωργὸς σπέρνει σιτάρι, κριθάρι, ἀραβοσίτι, καὶ σαρώματα· αὐτὰ τὰ θερίζει εἰς τὰ μέρη, εἰς τὸν τόπον ὅπου φορολογοῦνται· λοιπὸν ἀποδίδει τὸν νενομισμένον φόρον· ἔπειτα ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ πωλήσῃ ὅπως τὰ θερίζει, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ δώσῃ. Λοιπὸν μισθόνει ἕνα ἐργάτην, πληρώνει 1½, 2 δραχ. τὴν ἡμέραν καὶ αὐτὸς τοῦ δένει τὰ σαρώματα, ὥστε τοιουτοτρόπως θὰ ὑποβάλωμεν εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς ἐργάτας, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν μὲ τὸ ἡμερομίσθιον καὶ δένουν τὸ προϊὸν μου τὸ ὁποῖον ἐφορολογήθη.

§72ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Πᾶς ἐργάτης ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν δουλειὰν ἢ πρέπει νὰ ἠξεύρῃ.

§73ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Πᾶς ἐργάτης;

§74ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν χρειάζεται καμμία τέχνη.

§75ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Ὄχι· οἱ ἴδιοι οἱ γεωργοὶ πολλάκις τὰ κάμνουν. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἀποῤῥιφθῇ, διότι εἶναι ἡμερομίσθιον.

§76ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸν ἐργάτην, ἀλλὰ τὸν ἔχοντα κατάστημα εἰς τὸ ὁποῖον ἐργάζονται αὐτοί.

§77ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Πολὺ καλά, εἴμεθα σύμφωνοι, νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Εἰς τὴν κλάσιν Βʹ. ἀριθ. 16 σημειόνετε τὸν ξυλουργὸν ἢ μαραγκόν ἡμερομίσθιον· φρονῶ ὅτι εἶναι ἄδικον αὐτὴ ἡ τροπολογία νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν δευτέραν κλάσιν.

§78ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει ἓν τάλληρον τὴν ἡμέραν.

§79ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλ’ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἔχει δύο δραχμὰς καὶ ἐργάζεται ἴσως τὸ ⅕ τοῦ ἔτους. Κατὰ τὸν πίνακα εἰς τὰς Ἀθήνας θὰ πληρόνῃ 16 δραχμάς.

§80ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. 24.

§81ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Μάλιστα 24, ὥστε εἰς ἓν χωρίον νὰ πληρόνῃ 16 δρ. εἶναι ἄδικον.

§82ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Θὰ πληρώσῃ ἐκεῖ.

§83ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Μὰ εἶναι ἄδικον καὶ προτείνω νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν ἄλλην κλάσιν, καὶ εἰς μὲν τὰς Ἀθήνας νὰ πληρόνῃ 24 δρ. εἰς δὲ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας σχετικῶς. Ἔχετε τὸν σανδαλοποιὸν, ἐκεῖνον τὸν παπουστῆν ὅπου κάμνει γεμενιά.

§84ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι εἰς τὴν δευτέραν κλάσιν.

§85ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Θὰ συζητήσωμεν κατ’ ἄρθρον τὸ τιμολόγιον, ναὶ ἢ ὄχι; Λοιπὸν κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ τιμολογίου δύνασθε, Κ. Λαμπρυνίδη, νὰ ὑποστηρίζετε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σήμερον λέγετε.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀναφοραὶ πολιτῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἀπεφάνθη ἡ ἐπιτροπή· νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ τὰς ἀναγνώσωμεν· καὶ πρῶτον τὴν ἀναφορὰν Ἀθηναίων πολιτῶν, καὶ ὕστερα τῶν ἀμπατζίδων.

§87ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τυπωθῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ, (ἀναγινώσκεται μέχρι τινὸς ἡ ἀναφορὰ διαφόρων πολιτῶν Ἀθηναίων) (θόρυβος). Προτείνω ν’ ἀναβληθῇ διὰ σήμερον ἡ συζήτησις, νὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορά· διότι ἡμεῖς δὲν ἠκούσαμεν ὅσα ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ διαλαμβάνει· ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι γεγραμμένη ἀπὸ διαφόρους ἐντίμους πολίτας, οἵτινες πρόκειται νὰ πληρώσουν, καὶ οἵτινες εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζουν τὸν πόνον των· διὰ τοῦτο, ὅπως ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας ὡς πρέπει, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ παράπονα αὐτῶν, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν νὰ μᾶς φωτίσωσι, διότι θὰ πληρώσωσι· πρέπει νὰ τυπωθῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ, καθὼς καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι ἀναφοραί.

§88ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι οἱ πολῖται ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἀντιπροσωπεύονται ἀπὸ τοὺς Βουλευτὰς, ὅπως τῶν ἐπαρχιῶν, οὕτω καὶ ὅλης τῆς ἐπικρατείας, διότι ἕκαστος εἶναι καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ κράτους· κατὰ συνέπειαν, συζητουμένου νομοσχεδίου τινὸς, ἡ γνώμη τῶν πολιτῶν, ἥτις εἶναι ἄλλως σεβαστὴ, δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἀντικείμενον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Γνωρίζετε, ὅτι ἔχομεν κανονισμὸν, ὅστις λέγει ὅτι εἶναι δεκτοὶ οἱ πολῖται ν’ ἀναφέρωσι τὰ παράπονά των εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχει ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν εἰς τὴν ὁποίαν παραπέμπονται· διότι ὑποτίθεται, ὅτι αἱ ἀναφοραὶ αὐταὶ θὰ ἔχωσιν ὅλως ἰδιωτικὸν σκοπὸν καὶ δὲν θὰ ἐμπεριέχωσι γνώμην ἐπὶ τῶν συζητουμένων νομοσχεδίων. Τέλος πάντων δὲν ἀπαγορεύω νὰ ἀποφανθῶσι καὶ νὰ ἐκθέσωσι τὴν γνώμην των ἐπὶ τῶν συζητουμένων νομοσχεδίων, ἀλλὰ ἡ φωνὴ αὐτῶν δὲν θέλει εὕρει ἠχὼ, ἐὰν δὲν ὑποστηριχθῇ ἀπὸ τοὺς Βουλευτάς. Σήμερον, ἐπειδὴ ἔχομεν μίαν ἢ δύο ἀναφορὰς, ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν διὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐξετάσωμεν τὴν γνώμην καὶ τὰ παράπονα τῶν μὲν ἢ τῶν δὲ, νομίζω πῶς τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι τακτικὸν, διότι τότε εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια θὰ σταματῶμεν, διότι θὰ ἔρχωνται ἀπὸ διάφορα μέρη ἀναφοραί. Εἶμαι λοιπὸν ἐναντίος εἰς τὴν ἀναβολὴν δὲν εἶμαι ὅμως καὶ ἐναντίος εἰς τὸ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὴν γνώμην καὶ τὰ παράπονα τῶν ἀναφερομένων.

§89ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, διότι δὲν θεωρῶ δίκαιον ὅτι πρέπει νὰ περιποιούμεθα τὸν λαὸν, ὅταν πρόκειται νὰ τοῦ ζητήσωμεν τὴν ψῆφόν του, καὶ ὅταν πρόκειται νὰ τὸν φορολογήσωμεν νὰ μὴν θέλωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονά του· ἑπομένως θεωρῶ ὅλως διόλου ἀκατάλληλον τὴν ἀντίκρουσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ προλαλήσας, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ στέλλεται ἀπὸ ἐντίμους ἀνθρώπους, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν νὰ δώσωσι μίαν γνώμην, διότι αὐτοὶ γνωρίζουσι κάλλιον παντὸς ἄλλου τὸν πόνον των, καὶ δὲν ἔκαμαν ἄλλο, εἰμὴ τὸ καθῆκόν των, μιμούμενοι κατὰ τοῦτο τοὺς πολίτας τῶν φιλελευθέρων λαῶν. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν οἱ πολῖται ἔχουν πολὺ μεγαλείτερα δικαιώματα, διότι ὄχι μόνον οἱ Βουλευταὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δίδουν προτάσεις, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἀκόμη οἱ πολῖται. Οἱ πολῖται αὐτοὶ δὲν ἔκαμαν ἄλλο τίποτε, παρὰ νὰ ἐκθέσωσι τὰ παράπονά των εἰς μίαν ἀναφορὰν, ἥτις διέτρεξεν ὅλους τοὺς ἀπαιτουμένους τύπους.

§90ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Λυποῦμαι λέγω ἀκούων τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν τῶν Ἀθηνῶν ἀντιπρόσωπον τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀποστολὴ καὶ ἡ ἐντολὴ εἶναι ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ ὄχι μόνον τοὺς 100 ἐπιτηδευματίας, ἀλλὰ ὅλους τοὺς πολίτας τοῦ κράτους, λυποῦμαι νὰ λέγῃ ὅτι δὲν γνωρίζει τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν του καὶ ἐπιθυμεῖ σήμερον νὰ τὰ μάθῃ ἀπὸ τὴν ἀναφορὰν ἥτις ἔγεινε.

§91ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ γνωρίζω.

§92ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν τὰ γνωρίζετε, ἦτον περιττὸν νὰ φέρετε τοὺς πολίτας, καὶ νὰ θέλετε ἡμεῖς ἀπὸ τοὺς πολίτας νὰ φωτισθῶμεν. Ἡ φωνή σας εἶναι ἰσχυρὰ καὶ ἠμπορούσατε νὰ εἴπητε τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν· τὰ ἐμελετήσατε δὲ τοσοῦτον, καθόσον ἡ ὑπογραφή σας εὑρίσκεται εἰς μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν λέγετε ὅτι τὸ μὲν νὰ μεταβληθῇ οὕτω, τὸ δὲ ἄλλως· ἑπομένως φαίνεται ὅτι τὰ ἄλλα δὲν τὰ ηὕρατε δίκαια. Τέλος πάντων ἡμεῖς ἔχομεν κανονισμὸν, ὅστις ἐὰν ἔλεγεν ὅτι τὰς ἀναφορὰς, τὰς γνώμας τῶν πολιτῶν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τὰς λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ τὰς τυπόνῃ, τότε βεβαίως θὰ εἶχε δίκαιον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν· ἀλλ’ ὅταν τὸ σύνταγμα λέγῃ ὅτι οἱ πολῖται ἔχουν τὸ δικαίωμα ν’ ἀναφέρωνται, ὁ δὲ κανονισμὸς λέγει ὅτι αἱ ἀναφοραὶ ἀναγινώσκονται καὶ κατόπιν παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἥτις γνωμοδοτεῖ ἐπ’ αὐτῶν, καὶ προκειμένου περὶ νομοσχεδίου, οὐδόλως λέγει, ὅτι λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο; Ὁ Κ. Μακρυγιάννης σᾶς εἶπεν, ὅτι αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὴν Ἀμερικὴν· ἐγὼ ὅμως σᾶς λέγω ὅτι δὲν συμβαίνει, ἀλλ’ ἀδιάφορον· εἶναι μία ἀναφορὰ, τὴν ὁποίαν οὔτε τὸ σύνταγμα, οὔτε ὁ κανονισμὸς μᾶς ἐπιτρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, καθὼς λέγει ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Ἀθηνῶν.

§93ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθόσον ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔφερεν ὁ προλαλήσας, δὲν εἶναι ἐναντίαι εἰς τὴν ἀντίῤῥησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε περὶ τῆς τυπώσεως τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐπιτηδευματιῶν· διότι τί σᾶς εἶπε καὶ ὁ προλαλήσας, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ὀρθόν; ὅτι οἱ βουλευταὶ ἀντιπροσωπεύουν τὴν ὅλην ἐπικράτειαν. Ὁσάκις λοιπὸν ζητεῖται τι τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ μίαν τάξιν ἀνθρώπων, δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ὑποστήριξιν καὶ φροντίδα ἐκείνων οἵτινες μόνον κατάγονται ἀπὸ τὴν αὐτὴν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν βουλευτῶν· αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τὴν δέχομαι ὡς πραγματικὴν, ὡς ἀληθῆ. Λοιπὸν κατ’ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν οἱ βουλευταὶ πῶς θέλουν φωτισθῆ; Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ, ἡ ὁποία ἀφορᾷ πολλοὺς ἐπιτηδευματίας καὶ ἥτις πραγματεύεται περὶ τοῦ ζητήματος, τοῦ ὁποίου σήμερον πρόκειται νὰ γίνῃ τελευταία ἀπόφασις, διότι εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις. Διὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν λοιπὸν αὐτὸ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ὅλοι οἱ βουλευταὶ ὡς ἀντιπρόσωποι ὁλοκλήρου τῆς ἐπικρατείας ἔχομεν, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ παράπονα τῶν ἀναφερομένων· ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἤδη παρουσιάζεται· δὲν ἐγένετο γνωστὴ πρότερον καὶ ὡς ἐκ τούτου βλέπετε ὅτι ἡ κοινοποίησησίς της εἶναι πολὺ λογικὴ καὶ ἀναγκαία, καθόσον μάλιστα ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔφερε καμμίαν ἔκθεσιν· ἐὰν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἔφερε μίαν ἔκθεσιν, ἡ ἔκθεσις αὕτη θὰ ἦτο τυπωμένη καὶ θὰ ἐλάμβανον γνῶσιν αὐτῆς οἱ βουλευταὶ καὶ ἑπομένως ἤθελον σχηματίσει μίαν πεποίθησιν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι πολὺ μικρὰ καὶ περιληπτικὴ (ἀναγινώσκεται).

§95Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη τῶν πολιτῶν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἄλλοτε ἔγεινε τόσος θόρυβος καὶ κρότος, εἶναι τόσον ἁπλῆ, ὥστε ἕκαστος ἐξ ἡμῶν βλέπει τί αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὑτῶν ζητοῦσι καὶ πρέπει νὰ εἴμεθα δίκαιοι· οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὴν ἀναφορὰν συμπεριλαμβάνουν ὅλας τὰς ἀνάγκας των εἰς τέσσαρας λέξεις· ἐξετάσατε, ζητήσατε, πληροφορηθῆτε καὶ σκεφθῆτε, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνετε εἶναι σπουδαῖον καὶ θέλει μείνει διὰ πάντοτε. Νομίζετε ὅτι δὲν ἔχουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα; νομίζετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν αἴτησιν αὐτῶν; νομίζετε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἤξιζε νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα, νὰ δώσῃ ὀλίγην προσοχὴν εἰς τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν; Ἰδοὺ ὅτι ἔχει κάτι τι ἄξιον, τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι βλέπετε τόσους ἀνθρώπους οἵτινες δὲν σᾶς λέγουν εἰμὴ αὐτὰς τὰς λέξεις· ἐξετάσατε καὶ πληροφορηθῆτε καλῶς, καὶ κατόπιν νομοθετήσατε ὅ,τι νομίζετε συμφέρον εἰς τὴν πατρίδα· καὶ ἡ ἐξέτασις εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ. Καὶ ἀληθῶς ἐν εἰλικρινείᾳ καὶ ἐν συνειδήσει, ὅσοι ἐξ ἡμῶν ἀνεγνώσαμεν κατὰ βάθος τὸ τιμολόγιον, ποῖος ἐξ ἡμῶν εἶναι ἐκεῖνος ὅστις κατὰ βάθος τὸ ἐνόησεν; Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν καί τινες οἵτινες νὰ τὸ ἐνόησαν, ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχουν τοιαῦτα πνεύματα, τὰ ἄλλα πρέπει νὰ μείνουν εἰς τὸ σκότος; διατί διωρίσαμεν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν, παρὰ διὰ νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰς ἀναφορὰς καὶ νὰ μᾶς φέρῃ μίαν γνώμην ἐπ’ αὐτῶν; Ἔπρεπε νὰ παρέλθῃ ἐν σιγῇ, ἐνῷ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της τὴν ἀναφορὰν τῶν συμπολιτῶν μας; Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὅταν ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχωσι τόσον οὐσιώδη ἐπιῤῥοὴν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, ἔστω ἑκατὸν μόνον, (τάχα νομίζετε, ὅτι τὰ παράπονα μιᾶς πολιτείας καὶ τόσον μεγάλης εἶναι τόσον μικρὰ; ὥστε νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων;) ὅταν, λέγω, πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ πόσοι καὶ πῶς πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσιν οἱ φόροι, ὅταν πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς δικαιοσύνης τέλος πάντων, εἶναι πάντοτε καιρός· διότι μὴ στοχάζεσθε, ὅτι ψηφίζοντες αὐτὸν τὸν νόμον ἐντὸς 24 ὡρῶν, κατωρθώσατέ τι μέγα· τίποτε δὲν θέλετε κάμει, οὔτε σπουδαῖον οὔτε ὠφέλιμον. Ἐὰν διὰ τῆς ἐξετάσεως δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τέλειόν τι, διατί νὰ μὴ τὸ κάμωμεν; Νομίζω, ὅτι ἡ αἴτησις τῶν πολιτῶν εἶναι σπουδαία καὶ ἔπρεπεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν τὸ ἔκαμε. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται χωρὶς νὰ παραβλέψῃ διόλου τὸ καθῆκόν της νὰ προβῇ εἰς μίαν ἐξέτασιν αὐτῶν τῶν πραγμάτων, διότι, διὰ νὰ καταρτίσωμεν ἕνα νόμον ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερον, εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅλα ὅσα δύνανται νὰ μᾶς φωτίσωσι· τούτου ἕνεκα λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ διατάξῃ τὴν ἐξέτασιν τῶν παραπόνων τῶν πολιτῶν Ἀθηναίων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης, ἥτις φέρει τόσας ὑπογραφὰς τοσούτων ἐντίμων πολιτῶν· ἐὰν καὶ σήμερον ἡ ἐπιτροπὴ δὲν τὴν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ δὲν μᾶς ἔφερε μίαν γνώμην ἐπ’ αὐτῆς, νομίζω πῶς εἶναι καιρὸς πάντοτε νὰ γίνῃ τοῦτο, ἐὰν τὸ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§96ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καθόσον ἤκουσα, δὲν προτείνομεν μέσα θεραπείας, οὐδὲ μεταβολὴν φορολογικοῦ συστήματος· ἐὰν ἐπροτείνοντο τοιαῦτα μέσα καὶ τοιαύτη τροπολογία, καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἤθελον ζητήσει τὴν ἀναβολὴν καὶ ὅλοι ἠθέλαμεν ἀπαιτήσει ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἔλθῃ μία ἔκθεσις ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, ἥτις θὰ μελετήσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ δὲν ἐμπεριέχει τοιοῦτόν τι· αὐτοὶ λέγουν, ὅτι, ἐπειδὴ εἴμεθα πτωχοί, ἐπειδὴ τὸ ἐμπόριον δὲν κινεῖται, ἐπειδὴ ὑπάρχει γενικὴ ἀχρηματία κτλ. νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῆτε, ὅταν ἐπιβάλλετε φόρους, διότι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου καταντᾷ νὰ γίνηται διηνεκής. Ἐπειδὴ λοιπὸν τὸ περιεχόμενον αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς δὲν περιέχει ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀξίζει τὸν κόπον, καθ’ ὁλοκληρίαν δὲν συμφωνῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀναβολή.

§97Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Τὸ νέον φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι πρὸ πολλοῦ συνεζητήθη καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν μέσῳ ἡμῶν.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριε Παναγῆ, μὲ συγχωρεῖτε· ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἐξευρεθῇ τὸ ὀρθὸν καὶ ἀποφασισθῇ· ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ μίαν προθεσμίαν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐργασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν ἔχομεν κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ δεχθῶμεν. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, παρακαλεῖται ἐντὸς πέντε ἡμερῶν, διότι νομίζω εἶναι ἀρκεταὶ, νὰ μᾶς φέρῃ μίαν ἔκθεσιν· ἐὰν δὲν ἠμπορέσῃ ὅμως ἕως τότε, ἡμεῖς θὰ προχωρήσωμεν. Τώρα ἀρχίζομεν τὸν προϋπολογισμόν.

§99ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§100Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Θεωρῶ λοιπὸν περιττὸν νὰ λαλήσω, ἀφοῦ τὸ ὑπουργεῖον δέχεται ὅ,τι ἤθελον νὰ εἴπω.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβάλωμεν καὶ νὰ πέμψωμεν τὸ ἔργον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν;

§102ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ νὰ ἐπεξεργασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν τὸν νόμον τῶν ἐπιτηδευμάτων, πρέπει νὰ ἀντικαταστήσῃ δύο μέλη, τὸν κ. Λεονταράκην καὶ ἐμὲ, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ λείψωμεν ἀπ’ ἐκεῖ, διότι ἡ ἐπεξεργασία τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι λίαν κατεπείγουσα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε πολλὰ ὑπουργεῖα ἀκόμη;

§104ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο, καὶ δὲν προφθάνομεν.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι μάταιον· ἐὰν δύο μέλη δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐργασθοῦν, εἶναι τ’ ἄλλα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ συνέλθουν τ’ ἄλλα μέλη.

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω, Κύριοι, διότι σήμερον γίνεται ἀναγκαία ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμα περὶ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλὰ συγχρόνως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐκλεχθῇ μία εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, διὰ νὰ μᾶς φέρῃ ἓν ἀποτέλεσμα.

§108ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν.

§109ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἀφοῦ ἐν πολλῷ διαστήματι δὲν ἐδυνήθη νὰ γνωμοδοτήσῃ, βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῇ μήτε ἐντὸς τῶν πέντε ἡμερῶν. Τὸ ζήτημα τὸ φορολογικὸν εἶναι ἤδη χωνευμένον εἰς τὰς κεφαλὰς ὅλων μας καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς τὴν ἀναφορὰν τῶν πολιτῶν, διότι ἐθεωρήθη πολὺ σπουδαία καὶ ἐκφράζει ἀληθῶς τὰ ἀληθῆ παράπονα τοῦ φορολογουμένου λαοῦ. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ φρονῶσιν ὅτι δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονά των. Νὰ τυπωθῇ λοιπὸν ἡ ἀναφορὰ καὶ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ λάβῃ καιρόν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἴδωμεν ἐὰν τὰ μέλη ἦναι ἐδῶ ἢ νὰ προσθέσωμεν ἄλλα· «Λεονταράκης, Σωτηρόπουλος, οὗτοι ζητοῦν νὰ ἐξαιρεθοῦν. Παξιμάδης, Δεληγιάννης, Μοδινὸς, Ἀντύπας καὶ Λαμπρυνίδης·» πέντε τὸ ὅλον· αὐτοὶ λοιπὸν νὰ λάβουν τὰς ἀναφορὰς ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἐργασθοῦν. Λάβε, Κύριε Λαμπρυνίδη, τὰς ἀναφοράς. Ἐγχειρίζει εἰς τὸν Κ. Λαμπρυνίδην αὐτάς. Λοιπὸν Κύριοι, προχωροῦμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἢ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§111ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν καὶ ἄλλα ἀντικείμενα.

§113ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν τὴν τρίτην συζήτησιν τῶν πιστώσεων.

§114ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιμένομεν νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμός· ἐὰν μᾶς ἀναγκάσουν, ἀποσύρομεν ὅλα τ’ ἄλλα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι πρὸ πολλοῦ διανεμημένος, αἱ δὲ ἐκθέσεις ἀπὸ προχθές.

§116ΤΙΝΕΣ. Σήμερον δὲν ἔχομεν προϋπολογισμόν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκω λοιπὸν, Κύριοι, πρῶτον τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξητε. «Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ἐπεξεργασθεῖσα τὸν διὰ τὸ ἔτος 1867 προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου, ἐπιφέρει τὰς ἀκολούθους παρατηρήσεις. Τὸ σύνολον τῶν ζητουμένων διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου πιστώσεων ἀναβαίνει εἰς δραχμὰς 10,722,263. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 1866 ἐψηφίσθησαν μὲν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάναι 10,504,283, ἐζητήθησαν ὅμως ἀκολούθως διὰ πιστώσεων ἐπιψηφισθεισῶν ἤδη παρὰ τῆς Βουλῆς 1,167,000, ὥστε τὸ σύνολον τῶν ψηφισθέντων ἐξόδων τοῦ 1866 ἀνέρχεται εἰς 11,671,283· ἑπομένως τὰ ζητούμενα διὰ τὸ 1867 ἔξοδα ὑπερβαίνουσι κατὰ δραχμὰς 217,980 τὰς ἀρχικῶς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ψηφισθείσας πιστώσεις τοῦ 1866, εἶναι δὲ κατώτερα κατὰ δραχ. 949,020 ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν διὰ τὴν χρῆσιν ταύτην χορηγηθεισῶν μέχρι τοῦδε πιστώσεων· ἡ ἐλάττωσις αὕτη προέρχεται κατὰ μέγα μέρος, διότι πολλὰ ποσὰ ἐκ τῶν ζητηθέντων διὰ τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων δὲν ἀνάγονται εἰς τὰς συνήθεις ἐτησίας δαπάνας, ἀλλ’ ἐχρησίμευσαν εἰς πληρωμὴν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς προγενεστέρας χρήσεις, ἐνεκρίθη δὲ νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν τοῦ 1867, καθὸ ἐντὸς αὐτῆς ἐκκαθαρισθέντα· τοιαῦτα δὲ εἶναι δρ. 115,000 πληρωθεῖσαι διὰ τόκους τῶν χρεῶν τῆς Ἑπτανήσου, καὶ δρ. 318,000 δι’ ἐκτέλεσιν δικαστικῶν ἀποφάσεων καὶ δικηγορικὰ δικαιώματα. Συγκρινόμενος εἰς τὰ καθέκαστα ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1867 πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰς πιστώσεις τοῦ 1866, παρουσιάζει αὐξήσεις μὲν ἐκ δρ. 790,808, ἐλαττώσεις δὲ ἐκ δραχ. 1,739,728· ἀφαιρουμένων ὅμως ἑκατέρωθεν 465,000 διὰ συντάξεις Ἄγγλων ὑπηκόων καὶ Ἑπτανησίων, αἵτινες λόγῳ τάξεως μετεφέρθησαν ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἄλλο ἄρθρον, αἱ μὲν αὐξήσεις περιορίζονται εἰς δραχ. 335,808, αἱ δὲ ἐλαττώσεις εἰς 1,284,828. Αἱ αὐξήσεις ἀνάγονται εἰς τὰ ἑξῆς ἄρθρα.

Μεταβαίνουσα ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται προϋπολογισμοῦ, παρατηρεῖ τὰ ἀκόλουθα. Μέρος Αʹ. Χρέος δημόσιον. Ἐπὶ τοῦ μέρους τούτου τοῦ περιλαμβάνοντος τὸ ἐξωτερικὸν χρέος τοῦ Κράτους καὶ τὰς συντάξεις, καὶ ἐπὶ τῶν πιστώσεων τοῦ ὁποίου ζητεῖται αὔξησις 161,996, ἀποβαίνει περιττὴ πᾶσα παρατήρησις, διότι αἱ πιστώσεις αὗται ἀφορῶσι δικαιώματα στηριζόμενα εἰς νόμους ἢ συμβάσεις τοῦ δημοσίου, ἡ ἐκπλήρωσις τῶν ὁποίων εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ ἄφευκτος, ἐξαρτᾶται δὲ ὅλως ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ τῆς εὐπορίας τοῦ ταμείου νὰ μὴ δαπανηθῶσιν ὁλοσχερῶς τὰ προϋπολογιζόμενα ποσὰ, καὶ νὰ μείνῃ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον θέλει καταλογισθῆ εἰς τὰς προσθέτους πιστώσεις. Κεφάλ. 6. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου. Ἐκτὸς τῶν θέσεων, ὅσαι ἀφῃρέθησαν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀφαιρεῖται προσέτι ἡ μισθοδοσία ἑνὸς τμηματάρχου, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου προστίθεται ὁ μισθὸς δύω ὑπουργικῶν γραμματέων καὶ δύω γραφέων, ὥστε ἐπέρχεται αὔξησις ἐκ δρ. 4,342. Τὴν προσθήκην τοῦ ὑποδεεστέρου τούτου προσωπικοῦ ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκει ἀναγκαίαν διὰ τὴν κανονικὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ σπουδαίῳ τούτῳ ὑπουργείῳ, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτῶνται ὅλα τὰ δημόσια καὶ μέγα μέρος τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων. Συνιστᾷ μόνον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὅπως συντάσσωνται ἐγκαίρως οἱ ἐμπορικοὶ πίνακες καὶ ἰδίως οἱ λογαριασμοὶ τῶν ἐξόδων ἑκάστου ἔτους, κατὰ τὸ ἄρθρον 95 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, μετὰ τῶν διαλαμβανομένων ἐν τοῖς ἄρθ. 103–107 πινάκων τῶν ἀπαλλοτριουμένων ἐθνικῶν κτημάτων, τῶν καθυστερούντων ὀφειλετῶν, τῆς διαχειρίσεως τοῦ Ἐθν. Τυπογραφείου κτλ, διότι τοιοῦτοι λογαριασμοὶ δὲν ἐδημοσιεύθησαν ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν παρ’ οὐδενὸς τῶν ὑπουργῶν, ἐνῷ ἡ δημοσίευσις αὐτῶν πρέπει κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου νὰ λαμβάνῃ χώραν ἐντὸς τῆς πρώτης τριμηνίας ἑκάστου ἔτους· ὁμοίαν σύστασιν ἀπευθύνει καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ὑπουργοὺς, καθόσον ἕκαστος ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ δημοσιεύῃ χωριστὸν πίνακα τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου του. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει νὰ γενῇ ἡ ἀναγκαία προσθήκη διὰ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ δικαστικοῦ Γραφείου, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πρὸ πολλοῦ ὑποβληθεῖσαν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς πρότασιν, τὴν ὁποίαν κατ’ ἐπανάληψιν συνιστᾷ ΚΕΦΑΛ. 6. Ἄρθρον 2. Γενικὸν Λογιστήριον. Διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ γραφείου τούτου σημειοῦται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ δαπάνη τῶν δραχ. 42,726, καὶ ἡ δαπάνη αὕτη περιλαμβάνεται ἀκεραία καὶ εἰς τοὺς τῶν παρελθόντων ἐτῶν προϋπολογισμοὺς, καθόσον τὸ Γεν. Λογιστήριον ἐθεωρήθη τὸ μόνον σχεδὸν προνομιοῦχον γραφεῖον, εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἐψηφίσθη ποτὲ ἐλάττωσις λόγῳ οἰκονομίας, ἡ δὲ τοιαύτη ἐξαίρεσις ἐγένετο πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τοῦ ν’ ἀφεθῶσιν αὐτῷ ὅλα τὰ μέσα ὅπως καταστῇ ἐνήμερον εἰς τὰς ἐργασίας του. Καὶ ὅμως μ’ ὅλην τὴν διατήρησιν τοῦ πολυπληθοῦς αὐτοῦ προσωπικοῦ καὶ τὴν ἑκάστοτε πρόσληψιν ἐπικουρικῶν ὑπαλλήλων ἐκ τῶν ταμιακῶν γραφείων, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γεν. Λογιστηρίου ἐξακολουθεῖ νὰ εὑρίσκεται εἰς καταπληκτικὴν ὀπισθοδρόμησιν. Ὁ γεν. λογαριασμὸς τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τοῦ Κράτους, τὸν ὁποῖον ὀφείλει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 92 τοῦ λογιστικοῦ νόμου νὰ δημοσιεύῃ καὶ παρουσιάζῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν ἑκάστου ἔτους καθυστερεῖ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1859, διότι ὁ τελευταῖος δημοσιευθεὶς λογαριασμὸς εἶναι ὁ τοῦ 1858, ὁ δὲ ἀπολογισμὸς, ὅστις περιλαμβάνει τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα ἑκάστης χρήσεως καὶ πρέπει νὰ δημοσιεύηται κατὰ τὸ ἄρθρον 95 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἐντὸς τῶν τριῶν πρώτων μηνῶν τοῦ ἀμέσως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως ἑπομένου ἔτους, καθυστερεῖ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1858· οὕτω δὲ, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἤδη ὑπ’ ὄψιν τὸν γενικὸν λογαριασμὸν τοῦ 1866 καὶ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1865, στερούμεθα τοῦ λογαριασμοῦ καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ ὀκτὼ παρελθόντων ἐτῶν, καὶ ἑπομένως εὑρισκόμεθα εἰς πλήρη ἄγνοιαν ἐὰν αἱ χορηγηθεῖσαι κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα πιστώσεις διετέθησαν συμφώνως μὲ τοὺς νόμους τοῦ κράτους καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ψηφισθέντων προϋπολογισμῶν καὶ πιστώσεων· ἡ τοιαύτη κατάστασις, ἥτις καθιστᾷ ἰδανικὴν τὴν εὐθύνην τῶν διατακτῶν καὶ καταβιβάζει εἰς ἁπλῆν διατύπωσιν τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἀνάγκη καὶ ἀνάγκη ἀπαραίτητος νὰ ἐκλείψῃ, διότι εἶναι ἄτοπον νὰ μὴ δύναται τὸ δημόσιον νὰ πράττῃ ὅ,τι καὶ τὰ μικροτάτας διαχειρίσεις ἔχοντα ἰδιωτικὰ καταστήματα, ἅτινα εἶναι ἐνήμερα εἰς τὴν σύνταξιν τῶν λογαριασμῶν των. Προτείνει ἑπομένως ἡ ἐπιτροπή, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ εἰς τὸ οὐσιῶδες τοῦτο ἀντικείμενον, καὶ ἀπαιτήσῃ παρ’ αὐτοῦ νὰ λάβῃ πάντα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, διὰ νὰ ἐκπληρωθῶσιν ἀκριβῶς αἱ διατάξεις τοῦ νόμου. ΚΕΦ. 6. Ἄρθρ, 3. Οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταί. Τὴν διατήρησιν τριῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, τὴν ὁποίαν εἶχε παραδεχθῆ καὶ ὁ τοῦ 1866 προϋπολογισμὸς, ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκει ἀπολύτως ἀναγκαίαν, διότι, ἀφοῦ εἶναι ὁμολογούμενον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ πρέπον νὰ παύσουν ὁλοσχερῶς αἱ ἐπιθεωρήσεις τῶν ὑπολόγων καὶ πολλῶν ἄλλων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, δὲν συμφέρει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἀνατίθενται αὗται εἰς ὑπαλλήλους τῶν τμημάτων, ἀλλὰ πρέπει νὰ διεξάγωνται ἀπὸ ὑπαλλήλους καὶ βαθμὸν ἀνώτερον ἔχοντας καὶ ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ ἐξαρτωμένους. ΚΕΦ. 6. Ἄρθ. 2. Προσωπικὸν Ἐλεγ. Συνεδρίου. Ἡ ζητουμένη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τούτου πίστωσις συνίσταται ἐκ δραχ. 98,275, ἤτοι κατὰ δρ. 16,966 ἔλαττον τῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος χορηγηθείσης· ἡ ἐλάττωσις αὕτη προέρχεται ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ γενικοῦ ἐπιτρόπου, ἑνὸς ἐλεγκτοῦ, ἑνὸς παρέδρου καὶ δύο λογιστῶν. Τὸ σῶμα τοῦτο, διὰ τὸ προσωπικὸν καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ ὁποίου δαπανῶνται ἐτησίως ὑπὲρ τὰς 120,000 δρ. προσήνεγκε μὲν μέχρι τοῦδε ἱκανὰς ἐκδουλεύσεις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἐξεπλήρωσεν ὅμως ἐντελῶς τὸν προορισμόν του, διότι οὐ μόνον δὲν εἶναι ἐνήμερον εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν λογαριασμῶν τῶν ὑπολόγων, ἀλλὰ καὶ δι’ ὀλίγα μόνον ἔτη ἐδημοσίευσε διαδηλώσεις, διὰ τῶν ὁποίων μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν διαφόρων λογαριασμῶν ὀφείλει νὰ πιστοποιῇ καὶ νὰ βεβαιόνῃ τὴν ὀρθότητα τῶν παρὰ τῶν ὑπουργῶν δημοσιευομένων γενικῶν λογαριασμῶν καὶ ἀπολογισμῶν, καὶ τὰς ὁποίας εἶναι ὑπόχρεων κατὰ τὰ ἄρθρα 219–223 τοῦ λογιστικοῦ νόμου νὰ διεκπεραιόνῃ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους· ἐνιαυσίαν δὲ πρὸς τὸν Βασιλέα ἔκθεσιν, ὁποίαν κανονίζει τὸ ἄρθρον 217 τοῦ αὐτοῦ νόμου, περιλαμβάνουσαν τὰς ἐκ τῆς παραθέσεως τῶν ἐσόδων πρὸς τοὺς φορολογικοὺς νόμους καὶ τῶν ἐξόδων πρὸς τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις παρατηρήσεις τοῦ σώματος καὶ τὰς περὶ μεταῤῥυθμίσεων καὶ βελτιώσεων σκέψεις αὑτοῦ, δὲν ἐδημοσίευσε τὸ συνέδριον ἀπὸ τῆς συστάσεως αὑτοῦ εἰμὴ μίαν καὶ μόνην συνταχθεῖσαν ἐν ἔτει 1854 καὶ ὡς βάσιν ἔχουσαν τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τῶν χρήσεων 1845 καὶ 1846. Ὅ,τι παρετήρησεν ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὸ Γεν. Λογιστήριον ἐπαναλαμβάνει καὶ διὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ οἱ συντασσόμενοι παρὰ τῶν ὑπουργῶν γενικοὶ λογαριασμοὶ καὶ ἀπολογισμοὶ οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχουσιν, ἐὰν δὲν συνοδεύωνται ἀπὸ τὰς διαδηλώσεις καὶ τὰς ἐνιαυσίας ἐκθέσεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν ἀποβαίνει φυσικῶς ἀδύνατον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν λεπτομερειῶν τῆς διαχειρίσεως ὅλων τῶν ὑπολόγων καὶ ὅλων τῶν ὑπουργῶν. Δέον νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως εἰσαγάγῃ τάχιστα τὸν διατασσόμενον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος νόμον περὶ προσόντων τῶν ψῆφον ἐχόντων μελῶν τοῦ Συνεδρίου καὶ φροντίσῃ ὥστε τὸ προσωπικὸν τῶν λογιστῶν καὶ πολλοὶ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων νὰ λαμβάνωνται ἐκ προσώπων ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν ἀσχοληθέντων καὶ μεγάλην περὶ τοὺς ἀριθμοὺς ἕξιν ἀποκτησάντων. ΚΕΦΑΛ. 7. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν ταμείων. Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν δέχεται τὴν σημειουμένην παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ ἀπάλειψιν τοῦ μισθοῦ ἐννέα γραφέων, διότι ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζει, ὅτι ἡ ἔλλειψις τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν τακτικὴν τῆς ὑπηρεσίας διεξαγωγήν. Προτείνει ἑπομένως νὰ προστεθῇ ἡ ἀναγκαία διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν δαπάνη ἐκ δραχ. 10,440. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν περὶ συστάσεως ταμείου Γʹ. τάξεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου, μετὰ τὴν ὁποίαν θέλει ὑποβιβασθῇ τὸ ἐν Βονίτσῃ ταμεῖον ἀπὸ τῆς δευτέρας εἰς τὴν Γʹ. τάξιν, πρέπει νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο πίστωσιν ἐκ δραχ. 120, ἤτοι δρ. 10 κατὰ μῆνα, διότι ναὶ μὲν ἀπαιτοῦνται δραχ. 180 κατὰ μῆνα διὰ τὸν μισθὸν τοῦ νέου ταμείου, ἀλλὰ θέλουν περισσεύσει δρ. 49 ἐκ τοῦ ὑποβιβασμοῦ τοῦ ταμείου Βονίτσης, καὶ 130 ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ γραμματέως αὐτοῦ. Ἐπίσης πρέπει νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ 3 ἄρθρον τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου δρ. 240 διὰ τὴν κανονικὴν ἐπιχορήγησιν τοῦ νέου ταμείου. ΚΕΦ. 8. Ἄρθρον 1. Ἐφορίαι. Διὰ τοὺς ἀνωτέρω ἐκτεθέντας λόγους δὲν παραδέχεται ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἀπάλειψιν τῆς δαπάνης διὰ τοὺς πρωτοκολλιστὰς τῶν ἐφοριῶν Γʹ. τάξεως καὶ 5 γραφεῖς Βʹ. τάξεως, καὶ προτείνει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἡ ἀντιμισθία αὐτῶν ἀναβαίνουσα εἰς δρ. 9,240. Πρέπει ἐπίσης νὰ προστεθῶσι δραχ. 2,400. διὰ τὴν σύστασιν Οἰκον. Ἐφορίας ἐν Βάλτῳ καὶ τὸν ὑποβιβασμὸν τῆς ἐν Βονίτσῃ ἀπὸ τῆς Γʹ. εἰς τὴν Δʹ. τάξιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν, ἔτι δὲ αὔξησιν ἐκ δρ. 240 εἰς τὸ 2. ἄρθρον τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου διὰ κανονικὴν ἐπιχορήγησιν τῆς νέας ταύτης ἐφορίας. ΚΕΦ. 11. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τελωνείων. Τὸ προσωπικὸν τῶν τελωνείων πλὴν τῶν ἀνδρῶν τοῦ Σώματος τῆς τελωνοφυλακῆς, συνίσταται κατὰ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους ἐκ 255 ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων ἡ ἐτησία μισθοδοσία ἀναβαίνει εἰς δρ. 424,980· ἐξ αὐτῶν ἐκπίπτονται πρόσωπα 114, τῶν ὁποίων ἡ μισθοδοσία ἀποτελεῖ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 165,480, καὶ οὕτω μένουσι πρόσωπα 140 μὲ μισθοδοσίαν δραχμῶν 258,500. Κατὰ τὸ 1866 ἡ μὲν ὀργανικὴ δύναμις τῶν τελωνιακῶν ὑπαλλήλων εἶχεν ὑπολογισθῆ εἰς 227 ἄνδρας, διότι παρελείποντο αἱ θέσεις σταθμαρχῶν τινων καὶ ἄλλων ὑπαλλήλων, ὡς κατεχόμεναι ἀνέκαθεν ἀπὸ ὑπαλλήλους ἄλλων κλάδων, ἡ δὲ μισθοδοσία αὐτῶν ἀνέβαινεν εἰς δρ. 398,360. Ἐκ τούτων δὲ εἶχον ἀφαιρεθῆ πρόσωπα 51, ὧν ἡ μισθοδοσία ἔφερε δρ. 72,969, καὶ ἔμενον ὑπάλληλοι 176 μὲ μισθοδοσίαν δραχ. 320,391, ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1867 περιέχει ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸν τοῦ 1866, 36 πρόσωπα καὶ 60,831 μισθοδοσίαν· ἐπειδὴ ὅμως ἀφ’ ἑτέρου περιλαμβάνει περιπλέον 6,200 δραχ. διὰ τὴν μισθοδοσίαν ἑνὸς δεκάρχου καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ἀνακαταταχθέντων τελωνοφυλάκων, ἡ πραγματικὴ διαφορὰ μετὰ τὴν νενομισμένην ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων περιορίζεται εἰς δραχμὰς 43,955. Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ εἰς τὴν κατάλληλον ἀναπλήρωσιν τῶν ἀφαιρουμένων ὑπαλλήλων, διότι πολὺς φόβος ὑπάρχει μήπως ἡ παρουσιαζομένη εἰς τὰ ἔσοδα τῶν τελωνείων ἔκπτωσις ἔχει ἐν μέρει τὴν πηγήν της εἰς τὴν μεγάλην τοῦ προσωπικοῦ ἐλάττωσιν, ἡ δὲ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, θεωροῦσα περιττὰς τὰς θέσεις τῶν ἑξηκονταρχῶν καὶ δεκαρχῶν, προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀπαλείψῃ τὴν ζητουμένην διὰ μισθοδοσίαν αὐτῶν πίστωσιν καὶ νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν ὑπουργὸν νὰ εἰσαγάγῃ νόμον περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων τούτων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Βουλὴ ἔχει ἐνώπιόν της ἐκκρεμῆ πρότασιν περὶ συστάσεως ὑποτελωνείου εἰς τοὺς μύλους τῆς Ἀργολίδος, ὀφείλει νὰ προσθέσῃ δραχ. 1200 διὰ τὴν μισθοδοσίαν ἑνὸς ὑπαλλήλου δʹ. τάξεως, ἐὰν ἡ πρότασις αὕτη γενῇ δεκτή. ΚΕΦ. 11. Ἄρθρον 4. Προσωπικὸν Σφραγιστηρίου. Τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις τοῦ Σφραγιστηρίου εἰς τὸν διευθύνοντα τὸν γεωμετρικὸν κλάδον ἀξιωματικὸν τοῦ μηχανικοῦ εἶναι ὠφέλιμον, διότι οἰκονομεῖται ὁ μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ, ἀλλ’ ἡ χορήγησις ἐπιμισθίου εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον διὰ τὴν προκειμένην διεύθυνσιν ἀντιβαίνει εἰς τὸ ἄρθρ. 30 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιμίσθιον διὰ τὰς προσθέτους ὑπηρεσίας δίδεται ὁπόταν καὶ ὅπως ῥητὸς νόμος τὸ ἐπιτρέπῃ· ἕνεκα δὲ τῆς ἐλλείψεως τοιούτου νόμου ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου δραχ. 1,440, τὰς ὁποίας ἐπιφυλάττεται νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ κεφ. 14 ἄρθρ. 1 διὰ νὰ προσληφθῇ ὡς διευθυντὴς τοῦ γεωμετρικοῦ κλάδου λοχαγὸς, ἐὰν ὁ ὑπολοχαγὸς δὲν δύναται μὲ μόνον τὸν κανονικὸν μισθόν του νὰ ἐκπληροῖ καὶ τὰς δύω ταύτας ὑπηρεσίας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 13.

Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δασῶν. Ἡ ἀναγκαία διὰ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ τούτου κατὰ τὸν ὀργανικὸν νόμον δαπάνη συμποσοῦται εἰς δραχμὰς 152,160. Ἀλλ’ ἀφαιρουμένου τοῦ γραμματέως τῆς ἐπιτροπῆς τῶν δασῶν, τῶν δέκα δασαρχῶν καὶ εἴκοσι δασονόμων, ἡ δαπάνη περιορίζεται καὶ ἐφέτος εἰς δραχμὰς 99,912, ὅσαι σχεδὸν εἶχον σημειωθῆ καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου πρόκειται νὰ οἰκονομηθῶσι δραχ. 24,000, διότι, ὡς μανθάνει ἡ ἐπιτροπὴ, ὁ ὑπουργὸς ἀπέλυσε τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοὺς ἑτέρους εἴκοσι δασονόμους καὶ ἀνέθηκε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν εἰς δεκάρχας τῆς τελωνοφυλακῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει πολλοὺς λόγους ἵνα συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ διέποντος μέχρι τοῦδε τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν συστήματος, διότι τὸ προσωπικὸν τῶν δασονόμων λαμβανόμενον συνήθως ἄνευ πολλῆς προσοχῆς μεταξὺ προσώπων ἀνικάνων καὶ μὴ παρεχόντων τὰ ἀπαιτούμενα ἐχέγγυα, δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν νὰ ἐκπληρώσῃ δεόντως τὴν ἀποστολήν του οὔτε ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων τῆς ξυλείας, οὔτε ὡς πρὸς τὴν διαφύλαξιν τῶν δασῶν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ κύριον ἔργον τῶν δασονομικῶν ὑπαλλήλων· ἐντεῦθεν τὰ μὲν εἰσοδήματα εἶναι λίαν περιωρισμένα καὶ δυσανάλογα μὲ τὴν ἔκτασιν καὶ τὴν ἀξίαν τῶν δασῶν, μόλις εἰς τὸ διπλάσιον τῆς ἀπαιτουμένης διὰ τὸ προσωπικὸν δαπάνης ἀναβαίνοντα, τὰ περισσότερα δὲ καὶ σημαντικώτερα δάση κατεστράφησαν γενόμενα παρανάλωμα τοῦ πυρὸς τῶν γεωργῶν καὶ τῶν ποιμένων καὶ τοῦ σιδήρου τῶν ὑλοτόμων. Ἀλλὰ τὴν λυπηρὰν καὶ ἐπιζήμιον ταύτην κατάστασιν δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ μεταβάλῃ οὐσιωδῶς, κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ἀντικατάστασις τῶν δασονόμων διὰ τῶν δεκαρχῶν τῆς τελωνοφυλακῆς, διότι οἱ δεκάρχαι, ἐνῷ δὲν ἔχουσιν εἰδικότητά τινα περὶ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, στεροῦνται καὶ τῆς ἀπαιτουμένης ἕξεως τοῦ νὰ τρέχωσιν εἰς τὰ δάση, ὡς συνειθίσαντες νὰ ζῶσιν εἰς τὰ παράλια. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἀπαιτεῖται νὰ ληφθῇ ἄνευ ἀναβολῆς ἡ ἀνήκουσα πρόνοια, ὅπως διοργανισθῇ καταλλήλως ὁ σπουδαῖος οὗτος κλάδος καὶ εἰσαχθῶσιν ἐν αὐτῷ πρόσωπα ἔχοντα τὰ ἀναγκαῖα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των προσόντα· μέχρι δὲ τούτου ἡ πλειονοψηφία θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν διατήρησιν τῶν περιεχομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 20 δασονόμων. ΚΕΦ. 13. Ἄρθρον 6–8. Ἁλικαί. Διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν ἀποθηκαρίων καὶ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν καὶ τῆς μεταφορᾶς ἁλάτων δαπανῶνται ἐτησίως 120–140,000 δραχ., ἤτοι πλέον τοῦ ἑνὸς πέμπτου τοῦ εἰσπραττομένου ἀπὸ τὸ μονοπώλιον τοῦ ἅλατος ἐσόδου, καὶ ὅμως οὐ μόνον ἡ τιμὴ τῶν 10 λεπτῶν, εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖται τὸ ἅλας ἐν ταῖς δημοσίαις ἁλαταποθήκαις, εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη, ἀλλὰ καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦται οἱ κάτοικοι ἀπαντῶσι πολλὰς δυσκολίας εἰς τὴν προμήθειαν αὐτοῦ καὶ τὸ πληρόνουσιν εἰς διπλασίαν καὶ τριπλασίαν τιμήν. Ἡ ἐπιτροπὴ, ὡς καὶ ἄλλοτε ἐξέθηκε, φρονεῖ, ὅτι τὸ ἐν ἐνεργείᾳ σύστημα τῆς διαχειρίσεως τῶν ἁλυκῶν δὲν εἶναι τὸ καταλληλότερον, διότι καὶ καταχρήσεις συμβαίνουσιν, ἐπαισθητῶς ἐλαττόνουσαι τὴν ὁποίαν ἠδύνατο τὸ δημόσιον νὰ ἔχῃ πρόσοδον, καὶ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν οἱ κάτοικοι δὲν ἠμποροῦν νὰ προμηθεύωνται εὐκόλως τὸ ἀντικείμενον τοῦτο τῆς πρώτης ἀνάγκης, τοῦ ὁποίου ἡ χρῆσις ἐπεκτεινομένη εἰς τὴν κτηνοτροφίαν ἠδύνατο νὰ ἀποβῇ πρόξενος ὠφελειῶν διὰ τὸν τόπον. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ πολυετὴς τῶν ἁλυκῶν ἐκμίσθωσις εἶναι τὸ μόνον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ ἐκλείψωσι πάντα τὰ σήμερον εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἁλάτων συμβαίνοντα ἄτοπα. ΚΕΦ. 14. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν γεωμετρικοῦ κλάδου. Ἐνταῦθα πρέπει νὰ προστεθῶσι δρ. 1,440 διὰ τοὺς ἐκτεθέντας εἰς τὸ Κεφ. 12 ἄρθρ. 4 λόγους. Διὰ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα τοῦ αὐτοῦ κεφαλ. ὡς καὶ διὰ τὰ κεφ. 15, 16 καὶ 17, ἀποβαίνει περιττὴ πᾶσα παρατήρησις, διότι ἡ πραγματοποίησις τῶν ἐν αὐτοῖς περιεχομένων δαπανῶν ἐξαρτᾶται κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ οὔτε ἡ ἐλάττωσις τῶν πιστώσεων δύναται νὰ φέρῃ πραγματικὴν οἰκονομίαν οὔτε ἡ αὔξησις αὐτῶν εἶναι φόβος νὰ δώσῃ χώραν εἰς σπατάλην. Δίδουσα πέρας ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἔκθεσίν της, νομίζει καθῆκόν της νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι μετὰ τὴν μεγάλην ἐλάττωσιν τὴν γενομένην εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν διαφόρων κλάδων τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, ἀπαιτεῖται ἄκρα προσοχὴ εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας ὅπως μὴ ἐπέλθῃ σπουδαία μείωσις εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 9 Μαρτίου 1867.

Ὁ Πρόεδρος

Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ.

Τὰ μέλη Α. Στράτος, Σ. Χ. Στεφανόπουλος, Κ. Πεταλᾶς, Σ. Οἰκονομίδης, Σ. Λεονταράκης, Τ. Λαζαρέτος, Ἀρ. Π. Μπουκαούρης, Κ. Δαρειώτης, Δ. Βροντίσης, Δ. Τσαμόπουλος, Δημ. Μακρῆς, Δ. Τσιτσάρας. Ὁ Εἰσηγητὴς Σ. Σωτηρόπουλος.» Ἐρχόμεθα λοιπὸν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου. «Μέρος Αʹ. Χρέος δημόσιον. Κεφ. Αʹ. Χρέος ἐξωτερικόν. Ἄρθρον 1. Ἀπόδοσις εἰς λογαριασμὸν προκαταβολῶν τῶν τριῶν Δυνάμεων· διὰ τὸ 1866 ἦτο 1,018,440, διὰ τὸ 1867 εἶναι 1,025,000· εἶναι ἐπὶ πλέον 6,560». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξηγεῖ τὸν λόγον τοῦ περιπλέον λέγουσα «αἱ αὐξήσεις ἀνάγονται εἰς τὰ ἑξῆς ἄρθρα· δραχ. 6,560 ἐξωτερικὸν χρέος διὰ τὴν ὑπερτίμησιν τῶν συναλλαγμάτων, καθόσον τὸ χρέος τοῦτο συνομολογήθη νὰ πληρόνηται εἰς φράγκα».— Εἶναι παραδεκτόν;

§118ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ὡσαύτως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἐγένοντο δεκτὰ καὶ τὰ ἑξῆς. «Ἄρθρον 2. Προμήθεια καὶ ἄλλα ἔξοδα δανείου Ῥοσχὶλδ 50,000. — Κεφ. Βʹ. Χρέος ἐσωτερικόν. Ἄρθρον 1. Χορηγήματα ναυτικῶν νήσων 200,000. Ἄρθρον 2. Ὁμοίως ἀπέναντι παλαιῶν ἀπαιτήσεων, 20,370. Ἄρθρον 3. Τόκοι ἐγγυοδοτῶν ὑπολόγων, 4,500. Ἄρθρον 4. Ἐδαφονόμια ἐν Ἑπτανήσῳ, 60,000».—Εἶναι αὔξησις ἀπὸ πέρυσι 10,000.

§119ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἐδαφονόμια τὸ δημόσιον ἐπιβαρύνουν; καὶ διατί;

§120ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι κτήματα τὰ ὁποῖα ἡ ἐπικράτεια τῆς Ἑπτανήσου παρέλαβε διὰ τὴν δημόσιον ὑπηρεσίαν καὶ συνεφώνησε νὰ πληρόνῃ.

§121ΚΟΥΡΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, Κύριοι, ὅτι εἰς τὴν πρώην Ἐπτανησιακὴν πολιτείαν, ἡ Κυβέρνησις κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἠναγκάσθη νὰ ἀνεγείρῃ διάφορα φρούρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων ὑπῆρχον ἰδιωτικαὶ οἰκίαι, αἱ ὁποῖαι διετάχθη νὰ κατεδαφισθῶσι καὶ ἑπομένως τὴν γῆν ἢ τὰ γήπεδα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα κατέλαβε τότε ἡ ἐπικράτεια, ἀνεδέχθη νὰ ἀποζημιώσῃ εἰς τοὺς ἰδιώτας οἱ ὁποῖοι ἦσαν κύριοι αὐτῶν. Ἔγεινε μία ἐκτίμησις τακτικὴ καὶ προσδιωρίσθη ἐτησίως ἕν τι ποσὸν πληρονόμενον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Τοῦτο λέγεται ἐδαφονόμιον, ἢ κατ’ ἄλλους σολιάτικο. Αὐτὰ δὲ τὰ βάρη συμπεριελήφθησαν εἰς τὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν κατὰ τὴν ἕνωσιν.

§122ΠΛΑΤΥΣ. Διὰ πόσα ἔτη θὰ ἦναι;

§123ΚΟΥΡΗΣ. Ἕως οὗ ἡ Κυβέρνησις πληρώσῃ τὸ ὅλον.

§124ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἐξήγησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, αὐτὰ εἶναι σταθερά· διατὶ λοιπὸν προτείνεται αὔξησις κατὰ 10,000;

§125ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι εἶναι καθυστερήματα ἀπὸ πέρυσι· δὲν εἶναι αὔξησις.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. χρεωλυτικὰ δάνεια, 566,000.» Εἶναι αὔξησις ἀπὸ πέρυσι 91,000· ἡ ἐπιτροπὴ ἀναφέρει τὸν λόγον· εἶναι δεκτὸν καὶ αὐτό. «Ἄρθρον 6. Δάνεια ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ 225,00. Ἄρθρον 7. Τόκοι ἐντόκων γραμματίων 480,000». Εἶναι ἐπὶ πλέον ἀπὸ πέρυσι 115,000. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀναφέρει τὸν λόγον «διότι ἕνεκα τῶν ὑφισταμένων ἀναγκῶν ὑποτίθεται ὅτι θέλουν εἶσθαι ἀδιαλείπτως ἐν κυκλοφορίᾳ ὅλα τὰ γραμμάτια». «Ἄρθρον 8. Τόκοι χρεῶν Ἑπτανήσου 320,000. Κεφ. Γʹ. Συντάξεις. Ἄρθρ. 1 Στρατιωτικαὶ, 1,350,000. Ἄρθρ. 2. Ναυτικαὶ, 480,000·» ὑπάρχει αὔξησις 71,000.

§127ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὶ ἐννοεῖ ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὴν αὔξησιν ταύτην; ἂς μᾶς εἴπῃ.

§128ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διότι προσετέθησαν νέοι συνταξιοῦχοι.

§129ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν παρατηρήσετε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θεωρήσετε τὸ τελευταῖον συμπέρασμα τοῦ προϋπολογιμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θέλετε ἰδῆ ὅτι εἰς τὴν μίαν στήλην παρουσιάζει αὔξησιν 790,808, εἰς δὲ τὴν ἄλλην στήλην ἐλάττωσιν δρ. 1,739,828· τώρα πόθεν προέρχονται αὐταὶ αἱ αὐξήσεις καὶ ἐλαττώσεις, καὶ διὰ ποίους λόγους, τοῦτο σημειοῦται εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε διὰ μιᾶς ἀνακεφαλαιώσεως νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐν περιλήψει νὰ ἐννοήσῃ πόθεν προέρχονται αἱ αὐξήσεις τῆς ἐλαττώσεως.

§130ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε, διατάξατε ἕνα κλητῆρα νὰ μοῦ δώσῃ ἕνα προϋπολογισμόν.

§131ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἄλλα ἦσαν τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ σήμερον. Ἰδοὺ ὅτι δὲν ἔχει κἀνεὶς προϋπολογισμόν. Πῶς θέλετε νὰ προχωρήσωμεν;

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ἅμα τελειώσῃ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον νὰ κάμωμεν λῆξιν καὶ αὔριον νὰ ἔλθετε προπαρεσκευασμένοι. «Ἄρθρον 3. Ἐκκλησιαστικαὶ 8,820. Ἄρθρον 4. Πολιτικαὶ 200,000. Ἄρθρον 5. Ἑπτανήσου 505,000. Ἄρθρ. 6. Συνδρομαὶ ταμείων πολιτικῶν συντάξεων 100,000.» Μένομεν λοιπὸν, Κύριοι, ἕως ἐδῶ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις (ὥρα 4 παρὰ 20 Μ. Μ.)