1867.03.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63

Τῆς 11 Μαρτίου 1867.

Σάββατον.

Ὥρα 1 παρὰ 25|60.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Α. Μακράκης παραπονεῖται κατὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ὡς παραβιαζούσης τὸν νόμον. Σήμερον ἦλθεν ἡ ἀναφορά, ἐνῷ πρὸ 10 ἡμερῶν ἐπωλεῖτο εἰς τὰς ὁδοὺς ἀπὸ τὰ παιδιὰ, τοῦτο δὲ τὸ λέγω διὰ νὰ μὴν ὑποθέσετε, ὅτι εἶχε σταλῆ προτήτερα.

§4ΤΙΝΕΣ. Νὰ διευθυνθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§5Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι σπουδαῖον τὸ παράπονον καὶ πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ ὑπουργεῖον νὰ δώσῃ πληροφορίας.

§6ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Τὸ μητρῷον, τὸ ὁποῖον ἐζητήθη διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, ὑπάρχει εἰς τὸ γραφεῖον.

§9ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐπιμένω ν’ ἀναγνώσω αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλον καὶ ἥτις εἶναι ἀναφορὰ ἑνὸς σωματείου. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθῃ τοὺς λόγους ἡ Βουλὴ, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν ἐρωτήσετε, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπῃ νὰ τὴν ἀναγνώσω. Οἱ ναυτικοὶ δὲν ἀρνοῦνται φόρους, εὐχαρίστως πληρόνουν τοὺς ἐμμέσους φόρους, ἀλλὰ τοὺς ἀμέσους κατ’ οὐδένα λόγον δὲν τοὺς παραδέχονται, διότι τοιοῦτοι εἰς κἀνὲν μέρος τοῦ κόσμου δὲν ὑπάρχουν, οὐδ’ εἰς αὐτὴν τὴν Τουρκίαν.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, νὰ τὴν ἀναγνώσετε.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀρχίζομεν τὴν συζήτησιν τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§12ΘΕΟΧΑΡΗΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας πολλοὶ ναυτικοὶ ζητοῦν νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν οἱ πλοίαρχοι εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων). Ὅταν γίνῃ ἡ συζήτησις, θὰ εἴπω τοὺς λόγους δι’ ὧν ἀποκρούεται ἡ φορολογία αὕτη· σᾶς εἶπον δὲ καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑποφέρωσι τὸν ἄμεσον φόρον, τὸν ὁποῖον ἀποκρούουσιν ὅλα τὰ ἔθνη· δύνανται νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὴν γενικὴν ἰδέαν τῆς ἐπαυξήσεως τῶν φόρων, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ φορολογία εἶναι πρωτάκουστος καὶ ἀποκρούεται ἀπὸ ὅλους· διὰ τοῦτο δὲν ὑπάρχει εἰς κἀνὲν μέρος τοῦ κόσμου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕνας κλητὴρ νὰ ὑπάγῃ εἰς τοῦ κ. Παξιμάδη, νὰ φέρῃ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἐδῶ.

§14ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ τυπωθοῦν αἱ ἀναφοραὶ αὐταὶ, διότι χρησιμεύουν ὡς ἐκθέσεις.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ δευτέραν φορὰν ἢ νὰ περιμένωμεν;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρχὴ εἶναι δεκτή;

§18ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἐνταῦθα ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ τρία πρῶτα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναγινώσκεται τὸ τέταρτον ἄρθρον.

§19ΓΟΝΔΙΚΑΣ. Κ. Πρόεδρε, ποῖον σκοπὸν ἔχει αὐτὴ ἡ ἀνάγνωσις, ὅταν τὸ ὑπουργεῖον δὲν ᾖναι παρόν; Ἐγὼ ἔχω τροπολογίαν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς πρέπει νὰ μὲ ἀκούσῃ.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι εἶπον νὰ γίνῃ δευτέρα ἀνάγνωσις.

§21ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι νόμος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιβληθῇ φορολογία μεγάλη· φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ εἰς ἕκαστον ἄρθρον, ὅταν φέρωνται τροπολογίαι, πρέπει νὰ γίνεται συζήτησις.

§22ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ὑποτάττομαι εἰς τὴν θέλησιν τῶν περισσοτέρων, οἱ ὁποῖοι εἶπον ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ δευτέραν φοράν.

§24ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ Σύνταγμα ἐννοεῖ, ὅτι ἕκαστος τῶν βουλευτῶν εἰς ἑκάστην τῶν ἀναγνώσεων ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ συζήτησιν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφῄρεσα κἀνενὸς τὸν λόγον;

§26ΤΙΝΕΣ. Ὅποιος θέλει ἂς κάμῃ συζήτησιν.

§27ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ὑπουργός.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ν’ ἀναβάλωμεν ἐπὶ 5 λεπτὰ διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργός;

§29ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον περὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων· ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὸ ἀναγνώσω. Ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον. Αἰτιολογικὴ ἔκθεσις συνοδεύει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ὥστε εἶναι περιττὸν κατὰ τὸ παρὸν στάδιον νὰ εἴπω τι περισσότερον, ἐπιφυλαττόμενος κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους μου διὰ τοὺς ὁποίους ὑπέβαλα τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ.— Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ συνδρομῆς ἐκ 12,000 δραχμῶν διὰ τὴν Μιτυλήνην· εἶναι δευτέρα συζήτησις. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ αὐτὸ καὶ κατὰ δευτέραν συζήτησιν;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα, Κύριοι, προχωροῦμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιτηδευμάτων παρόντος καὶ τοῦ ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Θεοχάρης ἔλαβε τὸν λόγον ὑπερασπιζόμενος τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐμπόρων Σπετζῶν.

§35ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν θὰ τὴν λάβω ὑπ’ ὄψιν· ἐκτὸς δὲ τούτου, δὲν ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφορᾷ ἓν εἰδικὸν ἄρθρον. Ὅταν ἔλθωμεν ἐκεῖ, τότε ἀκούετε τοὺς λόγους· πρὸς τούτοις θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτὰς, ὅσοι ἔχουν ἀντιῤῥήσεις ἢ τροπολογίας, νὰ τὰς ὑποβάλουν νὰ τυπωθοῦν διὰ νὰ ἔχω καιρὸν νὰ τὰς μελετήσω.

§36ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, δύω λέξεις, παρακαλῶ. Εἶναι γνωστὴ ἡ διαγωγὴ, Κύριοι, τὴν ὁποίαν τινὲς τῶν μεταβάντων εἰς τὴν Κρήτην ἔδειξαν· τὸ σκάνδαλον κατέστη γενικόν. Ἡ κοινωνία ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπόν της ἀπ’ αὐτῶν, ἔκτοτε νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἀποστρέψῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα μὴ παρεξηγηθῇ, ἀπὸ τοιούτους ἐξώλεις τε καὶ προώλεις, οἵτινες χρήμασιν ὀθωμανικοῖς καὶ ἐπὶ πλοίων ὀθωμανικῶν μετέβησαν εἰς τὰ ἐνταῦθα πρὸς κοινὸν σκάνδαλον. Συνιστῶ καὶ παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον ἵνα σημειώσῃ αὐτοὺς, καθὼς καὶ ἡ ἀστυνομία πρέπει νὰ τοὺς σημειώσῃ εἰς ἓν μέλαν κατάστιχον, καὶ νὰ προσέχουν καλῶς οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ ἵνα μή τινας ἐξ αὐτῶν διορίσωσιν εἰς ὑπηρεσίαν. Ἐὰν διορίσουν τοιούτους, εἴτε ἕνα, εἴτε πολλοὺς, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ φέρω τὸν λόγον, καὶ θέλω ἐξετάσει τὸ ζήτημα ἐκεῖ ὅπου μέχρι τοῦδε δὲν τὸ ἐξέτασα· καὶ ἂν διώρισαν τοιούτους, νὰ τοὺς παύσουν. Μὲ παρακαλεῖ ὁ Κ. ὑπουργὸς διὰ νὰ εἴπω ὀνόματα. Προχθὲς, ὅτε ἔλαβον τὸν λόγον καὶ παρεκάλεσα τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τοὺς ἐλλειμματίας, σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀναβιβάζεται εἰς 200,000 δραχμῶν. Χθὲς, κύριοι, κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔλαβον, τὸ ποσὸν αὐτὸ ὑπερτερεῖ τὰς 340,000 δρ. Ἐὰν ἕως τὴν δευτέραν δὲν φέρῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς ὀνομαστικὸν κατάλογον, ὅπως ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ μέχρι τῆς τετάρτης, θ’ ἀναβιβασθοῦν εἰς 500,000 καὶ πλέον. Ἐὰν ὁ Κ. ὑπουργὸς μὲ ἐρωτᾷ δι’ ἓν ἢ δύω ἢ πέντε ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἀποφεύγω νὰ εἴπω, περὶ τὰ μέσα τῆς ἑβδομάδος θὰ τοῦ παρουσιάσω 50.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μᾶς δίδεται μία τροπολογία. Ὁ βουλευτὴς Κ. Κωνσταντᾶς ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου προτείνει νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «ἐκτὸς τῶν Ἰονίων νήσων» (θόρυβος).

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι· αὐτὴ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Κωνσταντᾶ νομίζω πῶς πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, διότι ἀναντιῤῥήτως ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν θὰ λάβωμεν, ἔχει συνεπείας, καὶ πρέπει νὰ τὴν σκεφθῶμεν, καὶ οὔτε νὰ τὴν ἀποῤῥίψωμεν οὔτε νὰ τὴν παραδεχθῶμεν ἀσυζητητί· ἑπομένως σήμερον θὰ προχωρήσωμεν, καὶ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν ἀποφασίζομεν. Ἐνταῦθα ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ 1 ἄρθρον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον δεύτερον (ἀναγινώσκεται).

§40ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον τρίτον (ἀναγινώσκεται).

§42ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγινώσκεται κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἑκάστου ἄρθρου καὶ τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ τιμολογίου, διότι ἐπ’ αὐτοῦ κυρίως θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ μάθῃ καὶ ἡ Βουλὴ περὶ τίνος πρόκειται καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς ποίαν κλάσιν ὑπάγονται καὶ ποῖον ἐπιτήδευμα θὰ πληρώσουν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἠκούσατε τί ζητεῖται· λοιπὸν τί πρέπει νὰ γίνῃ;

§45ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἦτο καλὸν νὰ μὴ γίνῃ ἀντίῤῥησις, ἀφοῦ ἔγινε, πρέπει νὰ συμμορφωθῶμεν μὲ τὸν κανονισμόν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν δεχθῇ ἡ Βουλή, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναγινώσκωμεν καὶ τὰ σχετικὰ μέρη τοῦ τιμολογίου.

§47ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν κάμνομεν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ αὐτὸ ἐκάμαμεν καὶ εἰς τὸ δασμολόγιον.

§49ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμε μεγαλητέραν ἐντύπωσιν, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος εἶπε πρὸς τοῖς ἄλλοις· «πῶς θὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς ποῖον ἐπιτήδευμα θὰ πληρώσῃ ὁ δεῖνα ἢ ὁ δεῖνα;» Ὁ λαὸς θὰ μάθῃ τὸ ἀποτέλεσμα ὅταν τελειώσῃ τὸ νομοσχέδιον (θόρυβος).

§50ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι νὰ γίνεται αὐτό.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. — Ἄρθρον τέταρτον (ἀναγινώσκεται). — Ὁ κ. Γόντικας ζητεῖ τὸν λόγον, διότι ἔχει καὶ τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου.

§52ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν εἰς τὸ τέταρτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνει ὡς βάσιν διὰ τὸ ἐπιτήδευμα τῶν δικηγόρων τὸν πληθυσμὸν καὶ τὸ ἐνοίκιον· ὡς θέλετε ἰδῆ εἰς τὸ τιμολόγιον, ἡ τάξις τῶν δικηγόρων ἀνήκει εἰς τὴν πέμπτην τάξιν· τὸ ἐπιτήδευμα τῶν δικηγόρων οὐδέποτε ἐκανονίσθη ἀπὸ τὸν πληθυσμὸν τῆς πόλεως, οὔτε ἀπὸ τὸ ποσὸν τοῦ ἐνοικίου· διότι ὑποθέσατε τὸν κ. Πλατὺν, ὅστις εἶναι πλούσιος καὶ εὗρε μίαν κληρονομίαν ἀπὸ τὸν πατέρα του, ἐν τούτοις κατοικεῖ εἰς μίαν μικρὰν πόλιν, τῆς ὁποίας ὁ πληθυσμὸς εἶναι μικρός. Θέλετε ἰδῆ, ὅτι καὶ εἰς τὸν ά. τάξεως πληθυσμὸν ὑπάρχουν 7 κλάσεις καὶ εἰς τὸν γʹ. ἢ δʹ. τάξεως πληθυσμὸν ὑπάρχουν ἐπίσης 7 κλάσεις. Λοιπὸν θὰ διαιρέσωμεν τὸ ποσὸν τοῦ ἐνοικίου διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κλάσεων, εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἐπιτηδευματίας κατατάσσεται. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ἕνα δικηγόρον, ὅστις ἐξασκεῖ τὸ ἐπάγγελμά του εἰς ὅλα τὰ δικαστήρια ἐν Ἀθήναις, Πρωτοδικεῖον, Ἐφετεῖον, Ἐμποροδικεῖον, Ἄρειον Πάγον κτλ. λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν τὸν δικηγόρον τῆς Τριπόλεως ἢ τῆς Λαμίας, ὅστις εἴτε ἐκ τύχης, εἴτε διότι ἔχει μεγάλην οἰκογένειαν πληρόνει διὰ μεγάλην οἰκίαν 700 δραχμὰς κατ’ ἔτος ἐνοίκιον, ἐν ᾧ ὁ δικηγόρος τῶν Ἀθηνῶν εἰς τόσα δικαστήρια πληρόνει, διότι δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ μεγάλο σπίτι, τὸ αὐτὸ ποσόν. Λοιπὸν θὰ διαιρέσωμεν τὸ 700 μὲ τὸ 7, θὰ ἔχωμεν 100 δραχμὰς, καὶ τὸ διπλάσιον τοῦ πηλίκου εἶναι 200 (θόρυβος). Ἀλλὰ δὲν κρέμαται μόνον ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν δικηγόρων, διότι ἐνδέχεται εἷς δικηγόρος ἐξασκῶν τὸ ἐπάγγελμά του εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ δικαστήρια, νὰ μὴ ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἱκανότητα· φέρ’ εἰπεῖν, ὁ κ. Κυπριάδης καὶ Πλατὺς εἶναι ἀρχαῖοι δικηγόροι, ἔχουν λοιπὸν μεγαλητέραν πελατείαν ἀπὸ ἄλλον νεώτερον. Ὁ νεώτερος λοιπὸν αὐτὸς, καί τοι εὑρισκόμενος εἰς τὴν πρωτεύουσαν, καί τοι ἔχων μεγάλην οἰκίαν, διότι εἶναι ἀρχοντόπουλον, δὲν ἔχει ὅμως τὴν ἀπολαυὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἀρχαῖοι καὶ ἱκανοὶ δικηγόροι. Θὰ συμβῇ λοιπὸν τὸ ἑξῆς ἄτοπον· ὁ δικηγόρος μιᾶς ἐπαρχίας, ὅστις πληρόνει ἐνοίκιον 700 δραχμῶν, ἂν διαιρεθῇ μὲ τὸ 7 θὰ ἔχῃ 100 δραχμὰς, καὶ τὸ διπλάσιον θὰ ᾖναι 200· ὁ δικηγόρος λοιπὸν οὗτος, ὅστις δὲν ἀπολαμβάνει οὔτε χιλίας δραχμὰς κατ’ ἔτος, θὰ πληρόνῃ 200 δραχμὰς εἰς τὴν Λαμίαν, Τρίπολιν ἢ Σπάρτην· ὁ δὲ δικηγόρος ἐν Ἀθήναις εἰς ὅλα τὰ δικαστήρια τοῦ κράτους, ὁ πληρόνων ἐνοίκιον 50 δραχμῶν, θὰ πληρόνῃ μόνον 50 δραχμῶν φόρον, δηλαδὴ τὸ ⅐. Τοῦτο λοιπὸν εἶναι ἀνισότης τρομερά. — Ἡ βάσις λοιπὸν δὲν εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ ἐνοικίου, ὅπερ εἶναι ἀνεξάρτητον τῶν ἀπολαυῶν τοῦ δικηγόρου, διότι ἐνδέχεται εἷς πτωχὸς δικηγόρος νὰ ἔχῃ μεγάλην οἰκογένειαν καὶ νὰ ἔχῃ μεγάλο σπίτι. Τὸ Ναύπλιον εἶναι μία τρύπα, καὶ μολοντοῦτο ὁ δικηγόρος τοῦ Ναυπλίου ἐκτείνεται εἰς τὴν περιφέρειαν ὁλοκλήρου τοῦ ἐφετείου. Ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν δικηγόρων τοῦ αὐτοῦ τόπου καὶ τῶν αὐτῶν δικαστηρίων ὑπάρχει διαφορὰ ὡς ἐκ τῆς ἱκανότητος, τῶν σχέσεων καὶ τῆς ἀρχαιότητος· ἡ διαφορὰ αὕτη πρέπει νὰ κανονισθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ αὐτὸς ὁ τρόπος εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον προτείνω εἰς τὴν τροπολογίαν μου. Οἱ πρόεδροι τῶν δικαστηρίων εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἠξεύρωσι ποῖοι δικηγόροι δύνανται νὰ ἔχωσι μεταξὺ τῶν ἄλλων τῶν αὐτῶν δικαστηρίων μεγάλην πελατείαν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐπειδὴ θὰ ὑπάρχῃ ἀνισότης, ὥστε πολλάκις δικηγόροι ἐπαρχιῶται νὰ πληρόνουν διπλάσιον τῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, διὰ νὰ καλυφθῇ καὶ ἀρθῇ ἡ ἀνισότης αὕτη καὶ μεταξὺ τῶν εἰς τὰ δικαστήρια τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, καὶ τῆς πρωτευούσης μεταξύ των καὶ τῶν ἐπαρχιῶν μεταξύ των, ἠθέλησα, ὥστε εἰς μὲν τοὺς δικηγόρους τῆς πρωτευούσης νὰ θέσω ἀνώτερον ὅρον, καθὼς καὶ εἰς τοὺς δικηγόρους τῶν ἐφετείων τῶν Πατρῶν καὶ Ναυπλίου, ἐπίσης καὶ τῶν ἐπαρχιῶν· καὶ λέγω, ὅτι διὰ μὲν τοὺς δικηγόρους τῶν Ἐφετῶν θὰ κανονίζῃ ὁ πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν, διὰ τοὺς τῶν πρωτοδικῶν ὁ εἰσαγγελεὺς, διὰ δὲ τοὺς ἄλλους ὁλόκληρον τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον. Ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Τὸ ἐπιτήδευμα τῶν δικηγόρων διαιρεῖται εἰς 3 κατηγορίας....». Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ ἰδική μου τροπολογία δὲν ἀντίκειται εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, ἀλλὰ θέλω νὰ ἄρω αὐτὴν τὴν βάσιν, ἡ ὁποία εἶναι ὅλως σαθρὰ, διότι στηρίζεται εἰς τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὴν ἱκανότητα καὶ ἀρχαιότητα. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, τοῦτο μὲν, διότι ὑπάρχει ἀνισότης φορολογίας ὡς πρὸς τὴν ἀπολαβὴν τῶν δικηγόρων τῶν ἐπαρχιῶν σχετικῶς πρὸς τοὺς ἐν Ἀθήναις, τοῦτο δὲ, διότι μεταξὺ τῶν δικηγόρων τῶν αὐτῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν αὐτῶν δικαστηρίων δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀναλογία ἀπολαβῆς, καὶ μόνοι ἐκτιμηταὶ ἀληθεῖς εἶναι οἱ πρόεδροι τῶν δικαστηρίων, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν ποίαν πελατείαν ἔχει ἕκαστος αὐτῶν τῶν δικηγόρων. Ὑπάρχει νόμος καθ’ ὃν κατ’ ἔτος οἱ εἰσαγγελεῖς ὀφείλουν νὰ στέλλωσι καταστάσεις περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν δικηγόρων. Δὲν ἠξεύρουν λοιπὸν οὗτοι ποίαν πελατείαν ἕκαστος τῶν δικηγόρων τούτων ἔχει;

§53ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Χαίρω, κύριοι, διότι τῷ ὄντι δὲν διαφωνοῦμεν εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις συνίσταται εἰς τοῦτο, νὰ μὴ πληρόνουν ὅλοι οἱ ἐπιτηδευματίαι ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν φόρον εἰς τὴν αὐτὴν πόλιν, ὅπως τοῦτο ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε κατὰ τὸν ὑφιστάμενον νόμον τοῦ 1837· ἑπομένως συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἔθεσε, τουτέστιν ὅτι πρέπει ἀναλόγως τῶν γνώσεων καὶ τῆς ἱκανότητός του ἕκαστος νὰ συνεισφέρῃ, διότι εἶναι ἄδικον ὁ κ. Κυπριάδης νὰ πληρόνῃ ὅσον ὁ ἔσχατος δικηγόρος τῶν Ἀθηνῶν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αὕτη, νὰ παραδεχθῶμεν τάξεις μεταξὺ τῶν ἐπιτηδευματιῶν, ἐν ᾧ ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος δὲν παραδέχεται τὸ τοιοῦτον, ἀδιαφορῶν ἂν κερδίζῃ ἢ ὄχι ὁ ἐπιτηδευματίας, θέλων ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν φόρον νὰ πληρόνῃ καὶ ὁ πλούσιος καὶ ὁ πτωχὸς, — πρᾶγμα ὅλως ἄδικον καὶ ἀντιβαῖνον εἰς τὸ Σύνταγμα. Διαφωνοῦμεν μόνον ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς κατατάξεως, διότι τίνι τρόπῳ θὰ γείνῃ, οὕτως εἰπεῖν, ἔρευνα, ὥστε ὁ ἀπολαμβάνων περισσότερα νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν πρώτην τάξιν, καὶ ὁ ὀλιγώτερα εἰς τὴν ἑπομένην, ὡς καὶ ὁ ἔσχατος εἰς τὴν τελευταίαν; Τοῦτο εἶναι ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ἀντικειμένων. Τῷ ὄντι, εἰς μερικὰς ἐπικρατείας παρεδέχθησαν τὸ σύστημα τῆς κατατάξεως νὰ γίνεται ὑπὸ ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι πολὺ ἀσθενέστερον, διότι τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ συγκροτήσουν τὴν ἐπιτροπὴν, δὲν θὰ ἔχουν ποῦ νὰ στηριχθῶσιν· αἱ συμπάθειαι καὶ ἀντιπάθειαι θὰ ὑπαγορεύουν τὴν καλὴν ἢ κακὴν κατάταξιν, καὶ παράπονα θὰ ἐγείρωνται ἀπὸ τοὺς ἐπιτηδευματίας διὰ νὰ καταταχθοῦν εἰς τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα τάξιν. Ἔχουσιν ὑποθέσεις εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ὅταν ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις, ἐκφράζονται ἀκόμη καὶ κατ’ αὐτῶν τῶν δικαστηρίων· διότι λέγουν ὅτι ὁ δικαστὴς ἐμερολήπτησε· καὶ περιμένετε ἂν γείνῃ κατάταξις ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν ἢ τοὺς προέδρους, νὰ μὴ γεννήσῃ μεγάλα παράπονα; Τὸ κατ’ ἐμὲ, θὰ γεννηθοῦν τὰ μεγαλήτερα παράπονα, καὶ διὰ τοῦτο ναὶ μὲν ἀπέφυγα τὴν συγκρότησιν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐνεργήσουν τὴν κατάταξιν, παρεδέχθην ὅμως ὡς γνώρισμα τὸ ἐνοίκιον· διότι οὕτως ὁ ἐπιτηδευματίας δὲν θὰ ἔχῃ τὸ παραμικρὸν παράπονον γνωρίζων, ὅτι ἀναλόγως τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον πληρόνει, θὰ καταταχθῇ εἰς τὴν ἀνάλογον τάξιν. Φέρω ὡς παράδειγμα τὸν κ. Κυπριάδην, διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν μου εἶναι τὸ καλλίτερον· ὁ κ. Κυπριάδης, λέγει ὁ κ. Γόντικας, πρέπει νὰ πληρώσῃ τὸν μεγαλήτερον φόρον· καὶ μήπως κατὰ τὸ ἰδικόν μου σύστημα δὲν θὰ πληρώσῃ τὸν μεγαλήτερον; μήπως δὲν κατοικεῖ εἰς μίαν ἐκ τῶν καλλιτέρων οἰκιῶν, ὡς καὶ ὁ κ. Καλλιγᾶς, Μπαλάνος, Πλατὺς κλπ; Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀλάνθαστον γνώρισμα, καὶ πολὺ περισσότερον, ὅταν γείνῃ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπιτηδευματιῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐνοικιασμένα καταστήματα· ὁ καλλίτερος μπακάλης ἢ ἔμπορος τὸ κεντρικώτερον κατάστημα θὰ ζητήσῃ, καὶ τὸ πολυτελέστερον διὰ νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμά του. Ἐπομένως ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ γεννήσῃ τοὐλάχιστον παράπονα, διότι ἕκαστος τῶν ἐπιτηδευματιῶν γνωρίζει, ὅτι ἀναλόγως τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον πληρόνει, θὰ πληρόνῃ καὶ τὸν φόρον του. Εἶπεν ὁ προλαλήσας, ὅτι οἱ δικηγόροι τῆς πρωτευούσης θὰ πληρώσουν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν φόρον, τὸν ὁποῖον θὰ πληρόνουν εἰς ἄλλας πόλεις ἐχούσας πληθυσμὸν ἄνω τῶν 15,000. Ἐὰν ἀναγνώσῃ εἰς τὴν σελίδα 21, κλάσιν 5, θέλει ἰδῆ «δικηγόρος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου τῆς οἰκίας»· ἀλλ’ ἡ σημείωσις λέγει· «οἱ δικηγόροι καὶ οἱ ἰατροὶ οἱ ἐξασκοῦντες τὸ ἐπιτήδευμά των εἰς πόλιν πληθυσμοῦ ἀνωτέρω τῶν 25,000 ψυχῶν ὑποβάλλονται περιπλέον εἰς φόρον δραχμῶν 10 διὰ τὴν τελευταίαν τάξιν, ἤτοι τὴν Ϛʹ. 20 εἰς τὴν ἀμέσως ἀνωτέραν, ἤτοι τὴν Εʹ. καὶ οὕτω καθεξῆς»· ὁ μεγαλήτερος λοιπὸν δικηγόρος τῆς πρωτευούσης θὰ πληρώσῃ δραχμὰς 360, ἐνῷ ὁ δικηγόρος μιᾶς ἄλλης πόλεως ἐχούσης πληθυσμὸν κάτω τῶν 25,000 θὰ πληρώσῃ μόνον 300.

§54ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι μεγάλη ἡ διαφορὰ αὐτή;

§55ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν δὲν ἀρκοῦν 10 δραχμαὶ, τότε θέτομεν 20, ἀλλὰ τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον φοβεῖσθε, προλαμβάνεται διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν.

§56ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἐγὼ εἰς τὴν Τρίπολιν θὰ πληρόνω 200 δραχμὰς, ἐνῷ ὁ κ. Κυπριάδης ἐδῶ θὰ πληρόνῃ 100, καὶ ἐὰν προσθέσητε καὶ 20 ἀκόμη θὰ πληρόνῃ 120.

§57ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν τὸ ἐνοήσατε· παρατηρήσατε τὴν σελίδα 19· οἱ δικηγόροι εἰς τὰς πόλεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν πληθυσμὸν ἀπὸ 15,000 καὶ ἐπέκεινα θὰ πληρόνουν οἱ τῆς Αʹ. τάξεως 300· τώρα θὰ προσθέσητε καὶ τὰς 60, ἑπομένως εἰς τὰς Ἀθήνας θὰ πληρόνουν 360.

§58ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ νόμος λέγει ὅτι τὸ πηλίκον θὰ ᾖναι τῆς τελευταίας τάξεως.

§59ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ δὲν χρησιμεύει παρὰ ὡς μέσον κατατάξεως εἰς τὴν Αʹ, Βʹ, Γʹ, Δʹ, καὶ Εʹ. τάξιν· μὴ τὸ σχετίζετε μὲ τὸ ἐνοίκιον. Ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας ὁ τελευταῖος δικηγόρος θὰ πληρόνῃ 60 δραχμὰς, ὁ ἄλλος 120, ὁ ἄλλος 180, ὁ ἄλλος 240, ὁ ἄλλος 300, καὶ ὁ ἄλλος 360· θὰ διαιρεθῇ τὸ ἐνοίκιον διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τάξεων καὶ τὸ πηλίκον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν κατάταξιν εἰς τὴν οἰκείαν τάξιν. Τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς μίαν ἄλλην πόλιν, ἔχουσαν ὀλιγώτερον πληθυσμόν· εἰς τὰς Πάτρας ὁ καλλίτερος δικηγόρος θὰ πληρώσῃ 300 δραχ. ὁ ἄλλος 250, ὁ ἄλλος 200, 150, 100 καὶ 50. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς πληθυσμὸν 10–15 χιλιάδων, ὁ καλλίτερος δικηγόρος θὰ πληρώσῃ 225, ὁ δὲ ἔσχατος 45.

§60ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ Ναύπλιον πόσον θὰ πληρώσῃ;

§61ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιόν μου, λέγει, ὅτι εἰς χωρία, εἴτε πόλεις, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν ὡς μέσον κοινωνίας μὲ μεγαλήτερον πληθυσμόν, οἱ ἐπιτηδευματίαι των φορολογοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεγαλητέρας πόλεως, τουτέστιν οἱ ἐπιτηδευματίαι τοῦ Πειραιῶς θὰ φορολογηθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ τῶν Ἀθηνῶν, διότι ὅλοι ὠφελοῦνται ἀπὸ τὸν πληθυσμὸν τῶν Ἀθηνῶν. Τὸ Ναύπλιον εἶναι μία ἐξαίρεσις· εἰς τὸ Ἄργος προμηθεύονται ὅλα τὰ πράγματα καὶ ἔχουν κέντρον τοῦ ἐμπορίου των καὶ τῶν ὑποθέσεων τὸ Ναύπλιον (θόρυβος)· δύω πόλεις ἐξαιροῦνται, ὁ Πειραιεὺς καὶ τὸ Ναύπλιον, ἀλλ’ ἡ ἐξαίρεσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταστρέψῃ τὸν κανόνα.

§62ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὰ ἐπιτηδεύματα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην, ἥτις ἐξαιρεῖται, ποῦ θὰ καταταχθοῦν;

§63ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι τὸ ἴδιον, εἰς τὴν Αʹ. τάξιν.

§64ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν Σῦρον;

§65ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ πληθυσμὸς τῆς Σύρου εἶναι ἄνω τῶν 25,000· μόνον, ὡς εἶπα, ἐξαίρεσις ὑπάρχει διὰ τὸν Πειραιᾶ καὶ τὸ Ναύπλιον.

§66ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παραδείγματος χάριν οἱ δικηγόροι εἰς τὸ Ναύπλιον πόσον θὰ πληρώσουν;

§67ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ πληθυσμὸς τοῦ Ναυπλίου καὶ τοῦ Ἄργους πόσον φθάνει; εἶναι ἄνω τῶν 15,000· λοιπὸν ἐννοεῖται ὅτι ὁ δικηγόρος τῆς Αʹ. τάξεως θὰ πληρώσῃ 300, τῆς Βʹ. 250 καὶ καθεξῆς (θόρυβος). Βλέπετε λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν τὸ σύστημα τοῦ Κ. Γόντικα, ὅστις δὲν θέλει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐνοίκιον, ἀλλ’ ἡ κατάταξις νὰ γείνῃ ἀπὸ τοὺς προέδρους τῶν Πρωτοδικῶν. Ἐγὼ ἀποκρούω τὸ σύστημα τοῦτο, διότι θὰ γεννηθοῦν τὰ μεγαλήτερα παράπονα. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου, λέγω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἀξία μελέτης καὶ προσοχῆς τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὴν βάσιν νὰ γίνεται ἡ κατάταξις ἀπὸ προέδρους ἢ ἐπιτροπὰς, τὴν ἀποκρούω.

§68ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Εἴπατε, Κ. ὑπουργὲ, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις παρουσιάζεται διὰ τὸ Ἄργος, Ναύπλιον, τὸν Πειραιᾶ καὶ τὰς Ἀθήνας, καὶ ὅτι λαμβάνομεν ἀμφοτέρους τοὺς πληθυσμοὺς τοῦ Ναυπλίου καὶ τοῦ Ἄργους καὶ κανονίζομεν τὸν φόρον· ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡ βάσις αὐτὴ εἶναι ἄδικος, διότι τὸ Ἄργος, καίτοι ἔχον πληθυσμὸν διπλάσιον τοῦ Ναυπλίου, ἐπειδὴ ὅμως κατοικεῖται ἀπὸ λαὸν πτωχὸν, ὁποίαν βάσιν καὶ ἂν λάβητε, πάντοτε θὰ ᾖναι ἐπιζήμιος ὁ καταλογισμὸς, π. χ. ὁ ἰατρὸς τοῦ Ἄργους .... (θόρυβος).

§69ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ του βήματος, Κ. Λαμπρυνίδη.

§70ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Πολὺ καλὰ, ἂς ὁμιλήσῃ ὁ Κ. Κυπριάδης καὶ κατόπιν θὰ ἀναβῶ καὶ ἐγὼ τὸ βῆμα.

§71ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ὢν δικηγόρος ἐγὼ, καθὼς καὶ ὁ ὑποβαλὼν τὴν τροπολογίαν ἔντιμος Κ. Γόντικας, ἐπεθύμουν, ὥστε, συζητουμένου αὐτοῦ τοῦ νόμου, νὰ μὴ δοθῇ ἀφορμὴ ἐπικρίσεως αὐτοῦ ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς δικηγόρους. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐφάπτεται ὅλων τῶν κλάσεων τῆς κοινωνίας, καὶ ἂν οἱ ἄλλοι πολῖται, σκεφθέντες ὡριμώτερον, ἀπεφάσισαν νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰ μέτρα, ἅτινα ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε, νομίζω, ὅτι τὸ παράδειγμα ἔπρεπε νὰ τὸ δώσωμεν ἡμεῖς οἱ δικηγόροι, οἵτινες κατέχομεν μίαν ἀπὸ τὰς ὑψηλοτέρας θέσεις τῆς κοινωνίας καὶ οἵτινες ἐκτὸς τῶν μεγάλων διανοητικῶν κεφαλαίων μετερχόμεθα ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον οἱ πολῖται ἀνταμείβουν ἀναλόγως τῶν μέσων καὶ κἄτι τι περισσότερον. Ἀλλ’ ὅμως, Κύριοι, ἤθελον ἀποδώσει δίκαιον εἰς τὸν ἀξιότιμον Κ. Γόντικαν, ἂν εἶχον ὑπόστασιν αἱ παραστάσεις του, κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχει μία τρομερὰ ἀνισότης εἰς τὴν ἐπιβολὴν αὐτοῦ τοῦ φόρου, διότι κατὰ τὴν ἀντίῤῥησίν του προκύπτει, ὅτι, ὅταν πληρόνηται ἐνοίκιον 700 δρ. ὁ μὲν δικηγόρος τῆς Τριπόλεως θέλει πληρώσει εἰς τὴν δευτέραν τάξιν 300 δραχμὰς, ὁ δὲ δικηγόρος τῶν Ἀθηνῶν θέλει πληρόνει 200. Τρομερὰ λοιπὸν ἀνισότης μεταξὺ τῶν δικηγόρων τῶν ἐξασκούντων τὸ ἐπάγγελμά των εἰς διαφόρους πόλεις. Δεύτερον, κατὰ τὴν ἀντίῤῥησιν τοῦ αὐτοῦ βουλευτοῦ Γόρτυνος, ὑπάρχει ἀνισότης ἐπίσης καὶ μεταξὺ τῶν δικηγόρων τῆς αὐτῆς πόλεως ὡς πρὸς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου· τοιαύτη ἀνισότης, τὴν ὁποίαν καὶ ἡ δικαιοσύνη ἀποκρούει καὶ τὸ Σύνταγμα, δὲν ἀσπάζεται, βέβαια πρέπει νὰ πολεμηθῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν ἂν ᾖναι πραγματική. Καὶ διὰ νὰ γείνω καταληπτὸς, Κύριοι, λαμβάνω αὐτὸ τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ Κ. Γόντικας καὶ θεωρεῖ, ὅτι ὁ δικηγόρος, ὁ ὁποῖος πληρόνει 600 δραχμὰς ἐνοίκιον εἰς τὰς Ἀθήνας, κατὰ τὸν νόμον θὰ πληρόνῃ εἰς τὴν τελευταίαν τάξιν 100· ἂν δὲ ὁ δικηγόρος τῆς Τριπόλεως πληρόνῃ 600 δραχμὰς ἐνοίκιον, θὰ πληρόνῃ 158 δραχ. καὶ διὰ νὰ τὸ κατανοήσητε θέλω τὸ καταστήσει καταληπτὸν δι’ ἑνὸς παραδείγματος. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἔρχομαι πρῶτον νὰ θεραπεύσω ἓν ἄτοπον ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος· ὁ νόμος ἐκεῖνος στηριζόμενος εἰς τὸν πληθυσμὸν ἐκλαμβάνει, ὅτι ὁ ἀνώτερος πληθυσμὸς τῶν πόλεων εἶναι ὁ τῶν 15,000 ψυχῶν, καὶ ἐν τούτοις καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι κατὰ τὸ 1836 ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ κατάστασις τοῦ πληθυσμοῦ, ἔκτοτε ὅμως ἐδιπλασιάσθη, ἐτριπλασιάσθη· εἴς τινας μὲν πόλεις ηὔξησεν, εἰς ἄλλας ἔμεινε στάσιμος, εἰς ἄλλας ἠλαττώθη· ἑπομένως βάσις, ἡ ὁποία νὰ θεωρῇ, ὅτι ὁ τῶν 15,000 ψυχῶν πληθυσμὸς εἶναι ὁ ἀνώτερος, εἶναι βάσις ἐσφαλμένη, διότι κατὰ τὸν πρῶτον νόμον ὁ δικηγόρος τῆς Τριπόλεως, τῆς ὁποίας ὁ πληθυσμὸς ἦτο 15,000, ἐξισοῦτο ὡς πρὸς τὸν φόρον μὲ τὸν δικηγόρον τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου ὁ πληθυσμὸς ἦτο πολὺ ἀνώτερος, διότι μέχρις αὐτοῦ τοῦ ἀνωτάτου ὅρου ὁ νόμος ἐκανόνιζε τὸν φόρον· καὶ νομίζω ὅτι μέχρι τοῦδε κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον ὑπάρχει αὐτὸ τὸ ἀδίκημα, ὅτι ὁ δικηγόρος τῶν Ἀθηνῶν πληρόνει 75 δραχ. κατ’ ἔτος καὶ ὁ δικηγόρος τῶν ἐπαρχιῶν ἐπίσης. Λοιπὸν, ἰδοὺ ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον καὶ λέγει ναὶ, θὰ στηρίξω τὸν νόμον τὸν νέον ἐπὶ τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ θὰ θέσω 25,000 ἀνώτερον ὅρον, κατόπιν θὰ θέσω εἰς τὴν δευτέραν τάξιν τὰς μέχρι 15,000 ψυχῶν πόλεις καὶ φθάνω οὕτω μέχρι 1000 ψυχῶν. Κατόπιν, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τὶ ἄλλο λέγει; ἀφοῦ τώρα διακλαδώσω τοὺς ἐπιτηδευματίας ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων, εἰς ἃς μετέρχονται τὸ ἐπάγγελμά των, ἔχω ἀνάγκην νὰ κάμω καὶ ὑποδιαιρέσεις μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπιτηδευματιῶν, διότι ὅλοι οἱ μετερχόμενοι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἐπάγγελμα εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πόλιν δὲν κερδίζουν τὰ ἴσα· ἄλλα κερδίζει ὁ Κ. Πλατὺς, ἄλλα ὁ Κ. Καλλιγᾶς, ἄλλα ἐγὼ, ἄλλα ὁ Κ. Μπαλάνος ἀναλόγως τῆς ἱκανότητος, τῆς ἀρχαιότητος. Λοιπὸν εἶχεν ἀνάγκην ὁ νομοθέτης νὰ λάβῃ ἓν μέτρον καὶ περὶ τούτου, διὰ νὰ μὴ ᾖναι ὅλοι οἱ δικηγόροι εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν τάξιν, διότι ὅλοι οἱ δικηγόροι ἑκάστης πόλεως μέχρι σήμερον ἐπλήρονον τὸ αὐτὸ ποσόν· λοιπὸν ἔρχεται ὁ νομοθέτης καὶ λέγει, ὅτι καὶ τοῦτο τὸ ἄδικον θὰ τὸ θεραπεύσω. Πῶς τὸ θεραπεύει λοιπὸν, κύριοι; Δὲν ἠσπάσθη τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ ἔντιμος Κ. Γόντικας, ὡς σύστημα ὀχληρὸν, ἄδικον, φέρον παράπονα, ἀδικίας καὶ χιλίας ἄλλας περιπλοκάς· δὲν ἠθέλησε ν’ ἀφήσῃ ὁ νομοθέτης εἰς ἀνθρώπους τὴν διάκρισιν αὑτὴν, διότι οἱ ἄνθρωποι ὑποκείμεθα εἰς πλάνας καὶ συμπαθείας, καὶ παράπονα θέλουν ἐγείρεσθαι, καὶ ὁ νόμος δὲν θέλει λάβει ἐφαρμογήν. Εἶναι εὔκολον νὰ τὸ ἀναθέσῃ ὁ νομοθέτης εἰς ἐπιτροπὰς ἢ εἰς ἐμπόρους, ἀλλ’ εἶδεν ὅτι ἤθελον λάβει χώραν αὐτὰ τὰ ἄτοπα· ἂν ἀναθέτωμεν εἰς τοὺς προέδρους, θέλει γίνει γνωστὸν, ὅτι ὁ δεῖνα δικηγόρος εἶναι ἀξιότιμος δικηγόρος, ὁ δὲ ἄλλος εἶναι ὁ μηδαμινὸς δικηγόρος, καὶ αὐτὸ τὸν ζημιοῖ αὐτὸν τὸν δικηγόρον καὶ θέλουν ἐξεγερθῆ παράπονα. Δὲν ἤθελε τὸ νομοσχέδιον νὰ στηριχθῇ εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν, ἥτις ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἀνθρώπους· ἤθελε νὰ εὕρῃ ἓν σταθερὸν σημεῖον τῆς ὑποδείξεως καὶ αὐτὸ τὸ σημεῖον μετὰ πολλὰς ἐρεύνας καὶ ἐξετάσεις εὗρεν, ὅτι δύναται νὰ τὸ εὕρῃ εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου. Ἴσως, κύριοι, καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν εἶναι τὸ μόνον βέβαιον, ἀλλὰ, μὴ ὑπάρχοντος καταλληλοτέρου πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς αὐτὸ, διότι αὐτὸ ἀποκλείει ὅλα τὰ ἄτοπα τοῦ πρώτου συστήματος· καὶ αὐτὸ τὸ δεύτερον σύστημα ἂν περιέχῃ τίποτε ἄδικον, αὐτὸ εἶναι μία ἐξαίρεσις, θὰ ᾖναι πολὺ σπάνιον. Ἐσκέφθη λοιπὸν ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον, ὅτι προκειμένου π. χ. περὶ δικηγόρων, ὁ δικηγόρος, ὅστις πληρόνει ἐνοίκιον σημαντικὸν, τοῦ ἀνωτάτου ὅρου, αὐτὸς βέβαια θὰ ᾖναι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κερδίζουν τὰ περισσότερα· διότι, ναὶ μὲν ἐνδέχεται ἕνας δικηγόρος νὰ ᾖναι υἱὸς πλουσίου καὶ νὰ μετέρχηται τὸν δικηγόρον διὰ φιγοῦρα, καὶ μολαταῦτα νὰ κατοικῇ εἰς μεγάλο σπίτι, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἐξαίρεσις, καὶ ἂν αὐτὸς ᾖναι πλούσιος καὶ δὲν θέλῃ νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον, ἠμπορεῖ νὰ παραιτήσῃ τὸ ἐπάγγελμα, ἀφοῦ θεωρεῖ τὸν φόρον αὐτὸν δυσβάστακτον. Ἐπίσης, ὡς ὁ Κ. Πλατὺς καὶ ἄλλοι εἶναι καί τινες δικηγόροι 2, ἢ 3 ἢ 4, οἱ ὁποῖοι ἀποκαταστηθέντες ἐκ τῆς δικηγορίας καὶ ἔχοντες περιουσίαν σημαντικὴν, κρατοῦν μὲν τὸ ἐπάγγελμα, ἀλλὰ δὲν μετέρχονται τὸν δικηγόρον ἢ μετερχόμενοι δὲν κερδίζουν πολλά· ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ εἶναι ὀλίγοι. Λοιπὸν ἐδῶ τὰ ἀδικήματα εἶναι ὀλίγιστα. Ὁ δικηγόρος ὅμως, ὅστις μετέρχεται σπουδαίως τὸ ἐπάγγελμα αὐτὸ, δὲν δύναται νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν κερδοσκοπίαν.

§72ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνδέχεται νὰ μὴ θέλῃ σπίτι μεγάλο.

§73ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Οἱ δικηγόροι ἐν γένει, ἐπειδὴ ἀναμιγνύονται εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ ἔχουν ἀνάγκην γενικῆς ὑπολήψεως, φροντίζουν νὰ κρατήσουν τὴν ἀξιοπρέπειάν των, καὶ ὁ δικηγόρος, ὁ ὁποῖος ὠφελεῖται πολλὰ, δὲν δύναται παρὰ νὰ ἔχῃ καὶ ἀνάλογον οἰκίαν, διότι ἄνευ αὐτῶν τῶν συστατικῶν δὲν θὰ ἀποκτήσῃ φήμην· καὶ εἷς, ὅστις θέλει νὰ ᾖναι ἀξιοπρεπὴς, πιστεύσατε, ὅτι δὲν θέλει λάβει μέτρα ἀνοίκεια διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὸν φόρον ἢ τὸν ἐλαττώσῃ. Λοιπὸν ὁ νομοθέτης λέγει· θέτω βάσιν τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον δὲν συνίσταται εἰς τὰς συμπαθείας τῶν ἀνθρώπων, ἀλλ’ εἶναι τῆς πρωτοβουλίας αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἀνθρώπου. Ἐγὼ εὐχαριστοῦμαι· εἴθε οἱ δικηγόροι νὰ πιάσουν σπίτια μικρότερα, καὶ ἐγὼ νὰ λάβω μικρότερον φόρον. Λοιπὸν, ἀφοῦ αὐτὰς τὰς δύω ὀρθοτάτας βάσεις ἔθεσε τὸ νομοσχέδιον, ἂς ἐξετάσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον ἐπιβάλλεται ὁ φόρος δυνάμει τοῦ ἐνοικίου. Καὶ ἐδῶ ἔσφαλεν ὁ Κ. Γόντικας· ἰδοὺ; κύριοι, πῶς θέλει γίνει ἡ ἐπιβολὴ αὐτοῦ τοῦ φόρου. Λαμβάνω ὡς παράδειγμα τὰς Ἀθήνας. Κατ’ ἐμὲ, ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ ἐνοικίου τὸ ὁποῖον πληρόνει ὁ μεγαλήτερος, ὁ πλουσιώτερος τῶν δικηγόρων, δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἄνω τῶν 300 δραχ. κατὰ μῆνα· λοιπὸν ἔχομεν 300 κατὰ μῆνα ἐπὶ 12 εἶναι 3600 κατ’ ἔτος. Τί λέγει τὸ νομοσχέδιον; τί θέλει γίνει αὐτὸ τὸ ἐνοίκιον, ἀφοῦ τὸ εὕρωμεν; Αὐτὸ θὰ διαιρεθῇ μὲ τὸ 6, διότι ἓξ εἶναι αἱ κλάσεις αὐτῆς τῆς κατηγορίας.

§74ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἑπτά.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Ἕξ.

§76ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν, κύριοι, διαιροῦντες τὰς 3,600 δραχ. μὲ τὸ 6, εὑρίσκομεν, ὅτι τὸ ⅙ εἶναι 600 δραχμαί. Ἂν πᾶμε εἰς τὴν Τρίπολιν, ἐκεῖ εἷς δικηγόρος — ὁ πρῶτος τῶν δικηγόρων — θὰ πληρόνῃ 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἐνοίκιον, 1200 κατ’ ἔτος· ἐδῶ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πόλεως, ἡ ὁποία δὲν ἔχει πληθυσμὸν ἀνώτερον τῶν 25,000, θὰ διαιρεθῇ μὲ τὸ 4· ὥστε ἔχομεν 300 δραχμάς· ἀφοῦ εὑρήκαμεν τώρα ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ ⅙ εἶναι 600 δραχμαί, θὰ ἐξετάσωμεν, ὁ Κ. Κυπριάδης τί ἐνοίκιον πληρόνει; 500· ἐπειδὴ 500 δὲν ἔχομεν, θὰ τὸν βάλωμεν 600, ἤτοι πληρόνει 800, 900, μέχρι τῶν 1000. Εὑρίσκομεν λοιπὸν, ὅτι ἐγὼ πληρόνω 600 δραχμάς· εἰς τοιαύτην περίστασιν ποῦ θὰ καταταχθῶ; εἰς τὴν 6ην τάξιν καὶ πληρόνω 50 δραχμάς· ἐπειδὴ δὲ ὁ πληθυσμὸς εἶναι ἀνώτερος εἰς τὴν τελευταίαν τάξιν, θὰ πληρώσω ἄλλας 10· λοιπὸν 60. Ἐκεῖνος ὅστις πληρόνει 1200 ἐνοίκιον θὰ τεθῇ εἰς τὴν 5ην κλάσιν καὶ θὰ πληρώσῃ 100 καὶ 20 διὰ τὰς δεκάδας 120. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πληρόνει 2400 ἐνοίκιον, ἐκεῖνος θὰ πληρώσῃ 240. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πληρόνει 3,000 ἐκεῖνος θὰ πληρόνῃ 250 καὶ 50 ἀκόμη διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ. Ὁ δὲ τελευταῖος ἐμβαίνει εἰς τὴν 1ην τάξιν, πληρόνει 300 καὶ ἀνὰ 10 διὰ κάθε τάξιν, 60, πληρόνει 360. Τώρα ἰδοὺ, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ὁ νομοθέτης θέλει δυνηθῆ νὰ φορολογῇ τοὺς ἐπιτηδευματίας μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς πόλεως οὐχὶ μὲ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ μέτρον, ἀλλὰ μὲ ἀνάλογον τῆς προσόδου, ἣν ἔχει ἐκ τοῦ ἐπιτηδεύματός του. Ἂς ἴδωμεν τώρα ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι αὐτὸς ὁ φόρος θέλει εἶσθαι ἀνώτερος διὰ τὰς ἐπαρχίας, καίτοι δὲν ἔχουν αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι Ἄρειον Πάγον κτλ. Εἰς τοῦτο σφάλλει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς, διότι ἐὰν θέσωμεν τὸν ἀνώτατον ὅρον τοῦ ἐνοικίου 1200 δραχμ. τὸ ἔτος, θὰ τὸ διαιρέσωμεν εἰς 4 τάξεις, ὥστε 300 δραχ. εἶναι ἡ ά. τάξις. Τί θὰ πληρώσῃ τώρα ὁ δικηγόρος τῶν Ἀθηνῶν ἂν ᾖναι εἰς τὴν βʹ. τάξιν; θὰ πληρώσῃ μόνον 40, ἐνῷ εἰς τὴν τρίτην τάξιν ἤθελε πληρώσει μόνον τεσσαράκοντα. Τὸν Ἀθηναῖον ὅμως τὸν ἐβάλαμεν 60. Ἐνῷ εἶσαι εἰς τὴν δευτέραν τάξιν, θὰ πληρώσῃς 120, ἐνῷ ὁ ἄλλος πληρόνει 290, ὁ δὲ δικηγόρος τῆς πρώτης τάξεως πληρώνει 360. Ποῦ εὑρίσκετε τὴν ἀνισότητα; Ἐπειδὴ εἰς τὰς ἐπαρχίας εἶναι ὀλιγώτεραι αἱ τάξεις, διαιρούμεναι μὲ τὸ 4 φέρουν πηλίκον ...

§77ΓΟΝΤΙΚΑΣ. ..... (Θόρυβος).

§78ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Γόντικα, ὑποθέσατε, ὅτι ὑμεῖς εἰς τὴν Τρίπολιν πληρόνετε 600 δραχμὰς — 50 δραχμὰς τὸν μῆνα ἐνοίκιον, Λοιπὸν θὰ σᾶς θέσω εἰς τὴν τρίτην τάξιν καὶ θὰ πληρώσητε 80 δραχμάς. Τὸ ἐνοίκιον δὲν εἶναι εἰμὴ τὸ γνώρισμα εἰς ποίαν τάξιν θὰ τεθῇς. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὑπάρχει διαφορὰ περὶ τῶν ἐπιτηδευματιῶν τῶν διαφόρων πόλεων, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ἑκάστη· ὑπάρχει ὡσαύτως διαφορὰ μεταξὺ τῶν μετερχομένων τὸ ἐπάγγελμα εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πόλιν, διότι διαιροῦνται εἰς τάξεις, καὶ ὡς βάσις τῆς κατατάξεως αὐτῶν τίθεται τὸ ἐνοίκιον διὰ τὴν ἔλλειψιν ἑτέρου σταθερωτέρου σημείου. Παρατηροῦν τώρα τινὲς, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἀνισότης, ἡ ὁποία πηγάζει οὐ μόνον ἐκ τοῦ μεγαλητέρου πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ὑπάρξεως πλειοτέρων δικαστηρίων εἴς τινας πόλεις. Πρῶτον τοὺς ἀπαντῶ, ὅτι τὸ τοιοῦτον προβλέπεται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ πόλις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔχει περισσότερα δικαστήρια, εἶναι ἀπὸ τὰς μεγαλητέρας πόλεις, ἐκείνη δὲ ἡ ὁποία ἔχει καὶ τὸν Ἄρειον Πάγον εἶναι μόναι αἱ Ἀθῆναι. Λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον προβλέπει, διότι ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὰ Ἐφετεῖα εὑρίσκονται ἐκεῖ ὅπου κατ’ ἀνάγκην ὑπάρχει μεγάλη πόλις καὶ μέγας πληθυσμός. Ἔπειτα ἔχομεν μόνον τρία Ἐφετεῖα καὶ ἕνα Ἄρειον Πάγον· τί θέλετε τώρα νὰ κάμῃ ὁ νομοθέτης δι’ αὐτὰς τὰς τρεῖς πόλεις; Ἀρκεῖ, ὅτι ὁ δικηγόρος τῶν Ἀθηνῶν ἐπιβαρύνεται μὲ 360 δραχμάς, ἐνῷ τῆς ἐπαρχίας μόνον μὲ 120. Μίαν μόνον παρατήρησιν ἔχω νὰ σᾶς ὑποβάλω καὶ λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τοῦ 10 ἄρθρου τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει· «ἡ ἐξάσκησις ἐπιτηδευμάτων εἰς προάστεια καὶ παράμερα μέρη κλπ.» Καὶ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, ὅτι ἐγὼ εἶμαι δικηγόρος τῶν Ἀθηνῶν, μετέρχομαι τὸ ἐπάγγελμά μου εἰς τὰς Ἀθήνας, ἔχω ὅμως τὴν κατοικίαν μου εἰς τὸν Πειραιᾶ· ἐὰν θέλετε τώρα νὰ μὲ φορολογήσητε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου, θὰ εὕρητε, ὅτι εἰς τὸν Πειραιᾶ πληρόνω 30 δραχμάς. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ προβλέπεται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετέρχονται τὰ ἐπιτηδεύματα εἰς προάστεια καὶ παραλίους πόλεις, ὅτι τὸν φόρον των πληρόνουσι κατὰ τὸν πληθυσμὸν τῆς πρωτευούσης τῶν πόλεων· δὲν προβλέπεται ὅμως ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν μετέρχεταί τις τὸ ἐπάγγελμά του εἰς τὴν πόλιν, ἔχει ὅμως τὴν κατοικίαν του εἰς τὸ προάστειον. Ταῦτα μόνον εἶχον νὰ εἴπω, θεωρῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὀρθὸν καὶ ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Γόντικα εἶναι ἀποῤῥιπτέα.

§79ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν νόμον, τοῦ ὁποίου οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἰδανικοὶ καὶ τοὺς ὁποίους ὁ κύριος πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κύριος Κυπριάδης κατὰ φαντασίαν ἔλαβον, νόμον, ὁ ὁποῖος περιέχει διατάξεις σχετικάς, καὶ ἐπὶ τῶν διατάξεων αὐτῶν θὰ κανονίσωμεν τὸ ἐπιτήδευμα τῶν ἐπιτηδευματιῶν, πᾶσα ὁμιλία διαφορετικὴ καὶ πᾶς λόγος ὑποτιθέμενος, εἶναι ἀνύπαρκτος. Ἐδῶ, κύριοι, ἔχομεν θετὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τετάρτου καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς διατάξεως ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ νομοθετήσῃ· ὅ,τι λέγει ἡ διάταξις ὀφείλετε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν περιέχει τοὺς ἀληθεῖς φόρους, ἀλλὰ φόρους ἰδανικοὺς (θόρυβος)...... Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἐνοίκιον δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὡς βάσις, ἀδιάφορον ἂν οἱ ὑπολογισμοὶ ἦναι λανθασμένοι. Ὁ δικηγόρος τῆς Τριπόλεως, ὅστις πληρόνει μεγαλήτερον ἐνοίκιον ἐκ τυχαίων περιστάσεων, δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ νὰ πληρόνῃ πάντοτε τὰς 160 δραχμάς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸν φόρον τοῦ δικηγόρου, πρέπει νὰ κανονίσῃ ὁ δικαστής, διότι οὗτος τὸν γνωρίζει καλλίτερον· ἀλλὰ μᾶς λέγετε, ὅτι δὲν σᾶς ἀρέσουν αἱ ἐπιτροπαί· ἀλλά, κύριοι, εἰς τοὺς δικαστὰς ἀφιεροῦμεν τὴν ὕπαρξίν μας καὶ δὲν θέλετε νὰ τοὺς ἀφήσωμεν νὰ κανονίσωσι φόρους τοὺς ὁποίους θὰ πληρόνωσιν οἱ δικηγόροι; Εἰς τὸ ἐπιτήδευμα τῶν δικηγόρων οὐδέποτε τὸ ἐνοίκιον δύναται νὰ ᾖναι ἀλάνθαστος βάσις. Σᾶς φέρω παράδειγμα τὸ Ναύπλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχουν εὐρεῖαν πελατείαν οἱ δικηγόροι, καὶ ἐν τούτοις τὰ ἐνοίκια εἶναι μικρά. Ἁρμοδιωτέρους, ἐπαναλαμβάνω, νομίζω τοὺς προέδρους τῶν δικαστηρίων ἵνα κανονίσωσι τὸν φόρον, τοὺς προέδρους τοῦ Ἐφετείου, τοῦ Ἀρείου Πάγου· μὴ δὲν εἶναι ἀξιόπιστοι οὗτοι ἵνα κανονίσωσι τὴν πελατείαν ἑνὸς δικηγόρου; Τὸ ἐνοίκιον εἶναι μία βάσις πολὺ λανθασμένη, καὶ ὁ Κ. Κυπριάδης, ὅταν ἐκάθητο εἰς τοῦ Βαρνάβα, εἶχε πολὺ μεγαλητέραν πελατείαν παρ’ ὅσην ἔχει σήμερον, ὅτε κάθηται εἰς μεγάλην οἰκίαν. Ἐγώ, ὡς βλέπετε, διὰ τῆς τροπολογίας μου δὲν θέλω νὰ ἀφαιρέσω τὴν εἴσπραξιν, τὸ ταμιευτικὸν αὐτὸ πνεῦμα, ἐξ οὗ ὁρμᾶται ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, δὲν θέλω νὰ φέρω ἀνισότητα, ἡ ὁποία εἶναι ἄδικος. Οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν δὲν ἔχουν οὔτε 100 δραχμὰς τὸν μῆνα, καὶ ἐργάζονται μόνον ἓν ἑξάμηνον· ἐν τούτοις θὰ ᾖναι ἠναγκασμένοι νὰ πληρώνωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου. Ἐγὼ αὔριον θὰ ἐνοικιάσω ἓν γραφεῖον πρὸς 25 δραχμὰς καὶ θὰ εἴπω, ἐδῶ εἶναι τὸ γραφεῖόν μου, τόσον ἐνοίκιον πληρώνω. Ἀλλά, λέγει ὁ Κ. Κυπριάδης, «οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ζήσουν μὲ ἀξιοπρέπειαν, καὶ δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ καταβοῦν χαμηλὰ, δὲν θὰ κάμνουν αὐτό·» ἐν τούτοις οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τόσον μεγάλην περιουσίαν καταδέχονται καὶ πηγαίνουν εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα, καὶ νομίζετε, ὅτι δὲν θὰ καταδεχθῶσι νὰ ἐνοικιάσωσι ἕνα σπίτι μικρότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχουν σήμερον; Ἡ βάσις εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ—τὸ ἐνοίκιον· καὶ ὁ πληθυσμὸς, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὸ ἐπιτήδευμα μιᾶς πόλεως, δύναται νὰ ᾖναι μικρὸς καὶ ἐν τούτοις νὰ ᾖναι ἓν δικαστικὸν κέντρον. Ἐγώ, κύριοι, ὑποστηρίζω τὴν πρότασίν μου, ὥστε ὁ φόρος νὰ κανονίζεται τῶν δικηγόρων ἀπὸ τοὺς δικαστὰς, οἱ ὁποῖοι κάμνουν τοιούτους συχνάκις διορισμοὺς, π. χ. διορίζουν ἐμπειροτέχνας.

§80ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀγὼν, ὅστις συνεστήθη σήμερον εἰς τὰ ἐπιτηδεύματα τῶν δικηγόρων, εἶναι μέγας καὶ ἐδίδαξεν ἡμᾶς, ὅτι ὁ κανονισμὸς μας ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς μὲν τοὺς δικηγόρους νὰ λαλοῦν ἅπαξ, καὶ διὰ τοὺς ἄλλους δεκάκις καὶ οὕτω νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἀναβαίνω τὸ βῆμα ὄχι διὰ νὰ ὑπερασπισθῶ τοὺς ἀντιφρονοῦντας κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ, οὔτε καὶ τὸν κύριον ὑπουργὸν, καθόσον νομίζω, ὅτι οἱ πρῶτοι ἔχουν μὲν δίκαιον, ὁ δὲ κύριος ὑπουργὸς ἔχει ἄδικον, διότι κακῶς συνέταξε τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ὅπως παρουσιάζεται, εἶναι ἀπραγματοποίητον· ἡ κλίμαξ, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ Κ. ὑπουργὸς ὡς πρὸς τὴν ἀναλογίαν τῶν φόρων, δὲν μᾶς φέρει ποσῶς εἰς τὴν ἀλήθειαν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πολλοὶ τῶν δικηγόρων τῆς πρωτευούσης, ἂν καὶ ἔχουν πελατείαν ἀπέραντον, μολαταῦτα κατοικοῦν εἰς πενιχρὰς οἰκίας, καὶ ἄλλοι, οἵτινες δὲν ἔχουν τὴν αὐτὴν πελατείαν, κατοικοῦν εἰς μεγαλητέρας. Τοῦτο μάλιστα συμβαίνει εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἀλλὰ δεδόσθω, κύριοι, ὅτι ὑπάρχει μία κλίμαξ τοιαύτη, ὥστε ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος τῶν δικηγόρων ἀναλόγως τῆς πελατείας του νὰ φορολογῆται· τοῦτο ὅμως ἂν ἦτο εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἂν ἦτο καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, δὲν δύναται νὰ συμπληρώσῃ τὸν νόμον. Φρονῶ, ὅτι ὀρθότερον ἤθελεν εἶσθαι, καὶ πρὸς τοῦτο, ἀφοῦ ἰδῶ τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς. Θὰ ὑποβάλω πρότασιν, καθ’ ἣν τὸ ἐπιτήδευμα νὰ κανονίζεται εἰς ἑκάστην περιφέρειαν χωριστά· τοὐτέστι μία τάξις ἡ περιφέρεια τῶν δικηγόρων τῆς πρωτευούσης, οἵτινες ἔχουν ὡς πελατείαν ἅπαν τὸ κράτος, ὅλα ἐν γένει τὰ προξενεῖα, καὶ ὅσον δύναται νὰ ὠφεληθῶσι δύω δικηγόροι ἐν τῇ πρωτευούσῃ δὲν δύνανται νὰ ὠφεληθῶσι τριάκοντα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, καὶ ὅσον δύνανται νὰ ὠφεληθῶσι 4 δικηγόροι εἰς τοὺς νομοὺς, ἐν οἷς ὑπάρχουν ἐφετεῖα, κακουργιοδικεῖα, ἐμποροδικεῖα καὶ πρωτοδικεῖα, δὲν δύνανται νὰ ὠφεληθῶσι 40 δικηγόροι τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Φρονῶ, ὅτι ἡ κλίμαξ πρέπει νὰ τεθῇ οὕτως· οἱ δικηγόροι τῆς πρωτευούσης νὰ διαιρεθῶσιν εἰς τέσσαρας τάξεις καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἴτε ἡ τάξις τῆς ἀρχαιότητος, εἴτε ἡ πληθὺς τῶν ὑποθέσεων, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς τὰ δικαστήρια τί ὑποθέσεις ἔχει ἕκαστος καὶ πόσα ἀναλόγως αὐτῶν ἀπολαμβάνει. Ἐδῶ ἔχομεν τὴν Κωπαΐδα, τὸ Λαύριον, τὰ ὁποῖα στεροῦνται οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν. Δεύτερος βαθμὸς εἶναι οἱ δικηγόροι τῶν νομῶν· οὗτοι ἀπολαμβάνουν ὀλιγώτερα ἀπὸ τοὺς τῆς πρωτευούσης. Τρίτη δὲ τάξις νὰ ᾖναι οἱ δικηγόροι τῶν ἐπαρχιῶν· καὶ οὕτω δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Τὸ δὲ περὶ ἐνοικίου εἶναι ὅλως ἀποκρουστέον καὶ εἶναι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸν σκοπόν μας, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κύριος ὑπουργὸς ἠπατήθη νὰ μᾶς φέρῃ τοιοῦτόν τι, ὃ δὲν εἶναι ἀποδεκτὸν, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἂν γίνῃ ἀποδεκτόν, ὁ ἴδιος Κ. Κεχαγιᾶς θὰ ἔλθῃ νὰ ζητήσῃ τὴν μεταῤῥύθμισίν του, ὅπως ἐζήτησε καὶ τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου.

§81ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν τὸν ὑπέβαλον ἐγώ.

§82ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφίζωμεν τοσούτους νόμους εἰς τὸ κράτος, διότι ἔχομεν τόσους, τοὺς ὁποίους οὔτε ν’ ἀναγνώσῃ τις δύναται. Προτείνω νὰ παραπεμφθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Γόντικα εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ ἐκλεχθῇ ἐπὶ τούτῳ ἀπὸ 5 ἕως 6 ἔντιμα μέλη τῆς Βουλῆς, διότι παρετηρήσατε, ὅτι αἱ λοιπαὶ ἐπιτροπαὶ δὲν ἔκαμον τίποτε· ἡ πρότασίς μου εἶναι περὶ παραπομπῆς εἰς ἰδίαν ἐπιτροπὴν ἥτις θὰ ἐξομαλύνῃ τὸ ζήτημα, ἄλλως δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα.

§83ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἕκαστος, Κύριοι, ἀναγνωρίζων τὰς περιστάσεις, εἰς ἃς εὑρίσκεται ἡ πατρίς, δὲν θέλει ἀρνηθῆ τὴν ψῆφόν του νὰ ἐπιβάλῃ τοὺς φόρους ἐκείνους τοὺς ὁποίους αἱ ἀνάγκαι ἀπαιτοῦσι καὶ αὐτὸ τὸ βαλάντιον τοῦ πολίτου δύναται νὰ μᾶς δώσῃ. Οἰκονομολόγος δὲν εἶμαι, παρὰ πολλῶν ὅμως ἤκουσα, ὅτι ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν τὸ παρὸν νομοσχέδιον θέτει, εἶναι ἡ μᾶλλον ἀλάνθαστος βάσις, ἥτις δύναται νὰ ἐξακριβώσῃ τὸν ἀληθῆ φόρον, τὸν ὁποῖον ἕκαστος ἀναλόγως τῆς προσόδου του δύναται ν’ ἀποδώσῃ· ἐπιφυλάττομαι δὲ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ εἴπω ἐκτενέστερον τὴν γνώμην μου. Ἤδη ὑποβάλλω μόνον τροπολογίας τινὰς ὡς πρὸς τὰς τάξεις, τὰς ὁποίας παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον· ταύτας θέλω ὑποστηρίξει κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, καὶ τοῦτο θέλουσι βεβαίως πράξει καὶ οἱ ἔντιμοι συνάδελφοί μου. Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν του.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ τυπωθῇ.

§85ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύω, Κ. Πρόεδρε, ὅτι τοιοῦτον σπουδαῖον φορολογικὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ πτωχὸν βαλάντιον τοῦ λαοῦ 1½ ἑκατομμύριον, καὶ μάλιστα εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς καταθλίβεται ἀπὸ δυστυχίαν καὶ πεῖναν, δὲν πιστεύω νὰ ψηφισθῇ ἢ τοὐλάχιστον μετὰ μίαν προεξέτασιν τῆς Βουλῆς. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔλαβον ἀνὰ χεῖρας τὸ νομοσχέδιον καὶ ἔῤῥιψα τυχαίως τὸν ὀφθαλμόν μου ἐπὶ διαφόρων διατάξεων καὶ ἀπήντησα ἀντιφάσεις αὐτοῦ τοῦ ἰδίου νόμου πρὸς ἑαυτόν· καὶ ἰδοὺ π. χ. «οἱ ἐπιτηδευματίαι διαιροῦνται», λέγει τὸ 2 ἄρθρον, «εἰς τρεῖς κατηγορίας» κτλ. καὶ μολαταῦτα διὰ τὴν τρίτην κατηγορίαν διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀπαιτεῖται οὔτε πληθυσμός, οὔτε ἐνοίκιον, αὐτὸ τὸ ἴδιον νομοσχέδιον ἔχει τινὰ ἐπαγγέλματα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἀπαιτεῖ (θόρυβος).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. βουλευτὴς τώρα ἦλθε καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἔλαβε τώρα· τὸ νομοσχέδιον ἐμοιράσθη πρὸ 40 ἡμερῶν.

§87ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ ἀντιφάσεις, καὶ ἰδοὺ εἷς λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον νομίζω πάλιν, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐπιτροπήν, διὰ νὰ φέρῃ ἓν ἔργον τέλειον ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς δικηγόρους, τάξιν, ἡ ὁποία καὶ ἀποδοχὰς πολλὰς ἔχει καὶ ὀλιγώτερον πληρόνει, παρατηρῶ, ὅπως ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λέγει «μεταξουργεῖον ἐν Ἀθήναις δρ. 400, μεταξουργεῖον ἐν πάσῃ ἄλλῃ πόλει δραχ. 300», ὅτι κατὰ τὸν ἴδιον λόγον ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν· οἱ ἐν Ἀθήναις δικηγόροι πληρόνουν τὸν ἑξῆς φόρον, οἱ ἐν Ναυπλίῳ, Πάτραις, ἢ ὅπου εἶναι πρωτοδικεῖον πληρόνουν τὸν ἑξῆς, καὶ οἱ λοιποὶ πληρόνουν τὸν ἀκόλουθον. Ἀλλά, κύριοι, ἐπεθύμουν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν ἐπιτροπὴν εἰδικήν, ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐκλεχθησομένην σήμερον, καὶ αὕτη νὰ φέρῃ ἔκθεσιν, καὶ τότε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις· ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ τελειώσῃ, ἢ, καὶ ἂν τελειώσῃ, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοήσωμεν τὴν συζήτησιν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτροπὴ εἶχε διορισθῆ, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐργασθῇ.

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος· διὰ πιστώσεις 30 καὶ 50,000 δρ. εἰργάσθησαν ἐπισταμένως ἐπιτροπαὶ, καὶ ἐδῶ, ὅπου πρόκειται περὶ 1½ ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσῃ ὁ λαὸς, δὲν εἶναι ἄξιον τὸ ἔργον αὐτὸ νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ μίαν ἐπιτροπήν;

§90ΚΕΧΑΓΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀντὶ νὰ ἐξελέγξῃ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς τὴν Βουλὴν, καθὼς καὶ τὴν ἐπιτροπὴν, νομίζω, ἔπρεπε νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἔλλειψιν τὴν ἰδικήν του, ὁ ὁποῖος ὕστερον ἀπὸ 4 μῆνας ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἔπειτα λέγει· δὲν ἐμελετήσατε, κύριοι, δὲν ἐρευνήσατε. Ἔπρεπε μὲ περισσοτέραν συστολὴν νὰ κάμητε αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, τόσον εἰς τὴν Βουλὴν, καθὼς καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Βεβαίως ἀπαιτεῖ ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος, ἐπειδὴ ἐβράδυνε τέσσαρας μῆνας, νὰ σταματήσῃ ἡ Βουλὴ διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ νομοσχέδια, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του.

§91ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς μοῦ εἴπουν οἱ παρόντες βουλευταὶ ποῖοι ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§92ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλοι, ὅλοι.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ἀληθές. Ὁ Κύριος Κυπριάδης σᾶς ἐξήγησε πολὺ καλὰ, ὅτι τὸ ἐνόησεν· οἱ βουλευταὶ ἔκαμαν τὸ χρέος των καὶ τὸ ἐμελέτησαν.

§94ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνοῶ νὰ προσβάλω κἀνένα τῶν Κυρίων βουλευτῶν, καὶ ἐὰν τοῦτο ἐνοήθη, ἐγὼ τὸ ἀνακαλῶ. Δέγω μόνον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μελετηθῇ χωρὶς νὰ συνδέεται ὀπὸ μίαν ἔκθεσιν μιᾶς ἐπιτροπῆς.

§95ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐμελέτησαν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι, ὅλος ὁ λαός. Βλέπετε τὰς ἀναφορὰς, αἱ ὁποῖαι ἦλθον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅστις δὲν τὸ ἐμελέτησε μέχρι τοῦδε, δὲν θὰ τὸ μελετήσῃ ποτέ.

§97ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρατηρεῖ ὁ Κ. βουλευτὴς μίαν ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ 2 ἄρθρον καθόσον ἀφορᾷ τὴν τρίτην κατηγορίαν, τῆς ὁποίας ὁ φόρος ἐπιβάλλεται ἀσχέτως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τοῦ ἐνοικίου, διότι ὁ φόρος τῶν πρώτων ἐπιτηδευμάτων ἐπιβάλλεται κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ. Ὁ φόρος τῆς δευτέρας κατηγορίας ἐπιβάλλεται κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τοῦ ἐνοικίου. Ἡ τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει μίαν ἄλλην, ἡ ὁποία δὲν ὑποβάλλεται εἰς κἀνένα κανόνα. Τοῦτο δὲν θὰ εἰπῇ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἕνα ἐκ τῶν ἀνωτέρω κανόνων. Πρῶτον, βλέπετε, ὅτι εἶναι γενικὴ διάταξις· ἐὰν ἠθέλατε ἔλθῃ εἰς τὸ βʹ ἄρθρον, ὅπου εἶναι εἰδικὴ διάταξις περὶ τῆς τρίτης κατηγορίας, δὲν ἠθέλατε, κύριε, παραδεχθῆ, ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις. Τί λέγει τὸ 6 ἄρθρον; Ἐκείνη ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τὴν παραμικρὰν δυσκολίαν διὰ νὰ κατανοηθῇ εὐκόλως, εἶναι ἡ τρίτη, διότι λέγει, τὸ δεῖνα βιομηχανικὸν κατάστημα εἰς τὸ δεῖνα μέρος θὰ πληρώσῃ τόσον φόρον, εἰς ἄλλο τόσον· πλέον ἀκριβεστέρα κατηγορία δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκείνην τῆς τρίτης, διότι εἰδικῶς ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἐπιτηδεύματος ὁρίζεται καὶ ὁ φόρος. Λάβετε τὸν νόμον τοῦ 1836 καὶ θέλετε ἰδῇ αὐτὴν τὴν τρίτην κατηγορίαν ὅτι περιέχει αὕτη φόρον, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ πληθυσμὸς, παρὰ ἀορίστως. Ἐν τούτοις ὁ ἴδιος νόμος λέγει, ὅτι τὸ δεῖνα ἐπάγγελμα εἰς τὴν δεῖνα πόλιν πληρόνει τόσον ἐπιτήδευμα, εἰς μίαν ἄλλην πόλιν ὑποδεεστέραν πληρόνει ὀλιγώτερον. Ἐκ τούτου δὲν φαίνεται, ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις. Κᾀμμία ἀντίφασις δὲν ὑπάρχει.

§98ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν.

§99ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, ἐκεῖ ἀπαιτεῖται εἰδικῶς τὸ ἐνοίκιον· εἰς τὴν πρώτην ἀπαιτεῖται πληθυσμὸς, ἐνῷ εἰς τὴν τρίτην λέγει· ἐὰν ἓν κατάστημα βιομηχανικὸν ᾖναι εἰς τὴν δεῖνα πόλιν, πληρόνει τόσον φόρον, χωρὶς νὰ ἐξετάζῃ τὸ ἐνοίκιον· διότι ὑποθέσατε ἓν κατάστημα ἀερομύλου, ἐὰν ᾖναι εἰς μίαν πόλιν μεγάλην, ἔχει περισσοτέρας ἐργασίας, καὶ ἑπομένως ὑποβάλλεται εἰς μεγαλήτερον φόρον· ἐὰν ᾖναι εἰς ἓν παράλιον, εἰς μίαν ἄλλην πόλιν, ὅπου δὲν ἔχει αὐτὰ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν πρώτην, θὰ ὑποβληθῇ εἰς ὀλιγώτερον φόρον. «Ἔμπορος ξυλείας εἰς πόλιν ἔχουσαν 10,000–15,000 πληθυσμόν, 200 δρ.» διότι ὁ ἔμπορος ξυλείας δὲν ἔχει κατάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ θέτῃ ξυλείαν καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐνοίκιον. Εἶναι εἷς λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάγεται εἰς ἐξαιρετικὰς διατάξεις, διότι βεβαίως ἠδύνατο νὰ ὑπαχθῇ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν, ἀλλὰ ποῦ θὰ εὕρῃς τὸ ἐνοίκιον ἑνὸς ξυλεμπόρου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐκτεθειμένην τὴν ξυλείαν εἰς μίαν μάνδραν;

§100ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς νὰ σταλῇ εἰς ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε.

§101ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σᾶς φέρω ἄλλο παράδειγμα. «Κατασκευαστὴς βαρελλίων διὰ σταφίδα καὶ ἔλαιον πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς πόλιν ἔχουσαν πληθυσμὸν ἄνω τῶν 15,000 δρ. 300· εἰς πόλιν ἀπὸ 10–15,000, 200. Πάλιν δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐνοίκιον, διότι ἔχει ἐκτεθειμένην ὅλην τὴν ὕλην ἔξω. Ὅθεν νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν γεννᾷ δισταγμοὺς, εἶναι ἡ τρίτη κατηγορία· δὲν εἶναι ὑπολογισμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ συγχύζουν μερικούς.

§102ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Προσθέτω καὶ ἐγὼ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, ὅτι ἡ τρίτη αὕτη τάξις ὑπὸ στοιχεῖον Γ. περιέχει 45 ἐπαγγέλματα. Ἐξ αὐτῶν τὰ 40 εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς οἰκονομίας, τοῦ εἴδους τοῦ ἐπαγγέλματος, καὶ δὲν ἀναφέρονται εἰς πληθυσμόν· ὥστε ὅταν τὰ 40 ᾖναι ἄνευ πληθυσμοῦ, τότε εἶναι εἰς ἁρμονίαν καὶ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου. Τώρα ἔρχεται ἡ ἄλλη του ἀπορία· μένουν 5 εἰς βάσιν τοῦ πληθυσμοῦ. Διὰ τί αὐτὰ δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν; Εἶναι καὶ αὐτῶν σαφὴς ὁ λόγος, διότι τὰ ἐπαγγέλματα τῆς πρώτης τάξεως δύνανται νὰ διακλαδῶνται εἰς 6 τάξεις, διότι εἶναι καὶ μεγάλοι καὶ μικρότεροι ἔμποροι· αὐτὰ ὅμως τὰ ἐπαγγέλματα, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, δὲν ἠμποροῦν νὰ διαιρεθοῦν εἰς τάξεις, διότι ἔμποροι ξυλείας εἶναι ἢ δὲν εἶναι· ἅμα εἶναι εἰς Ἀθήνας, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, τοῦτο τὸ ξυλάδικον εἶναι μέγα, ἐκεῖνο μικρὸν, ὑπάρχει δηλ. μία τάξις.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ προχωρήσωμεν εἰς δευτέραν συζήτησιν;

§104ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§105ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα ν’ ἀποδείξω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρῃ μία ἐπιτροπὴ ἔκθεσιν· νὰ ἐκλεχθῇ σήμερον ἡ ἐπιτροπὴ, νὰ ἐργασθῇ τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἠκούσατε τί εἶπεν ὁ Κ. Βουλευτής. Ἐν τῇ πεποιθήσει του νομίζει, ὅτι, ἀφοῦ γίνῃ ἀναβολὴ, περισσότερον θὰ σκεφθῶμεν. Λοιπὸν οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν ἀναβολὴν νὰ ἐγερθοῦν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται).

§107ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον ἀναβολὴ, ἀλλὰ καὶ παραπομπή.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ τὸ ἴδιον εἶναι. Ὁ Κ. βουλευτὴς προτείνει ἀκόμη τὴν ἀναβολὴν, διὰ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Οἱ ἐπιθυμοῦντες καὶ τοῦτο νὰ ἐγερθοῦν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται). Οὔτε ὁ ἴδιος δὲν σηκόνεται. Ἀπεῤῥίφθη.

§109ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Τί ἐννοεῖτε, κεραμοποιοὶ δι’ ἕκαστον καμίνιον; φορολογεῖτε δι’ ἕκαστον καμίνιον;

§110ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι· τὸν χρόνον.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε λοιπόν. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ 5 καὶ 6 ἄρθρον. Ἀναγινώσκεται τὸ 7 ἄρθρον.

§112ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν ἐπιθυμῶ νὰ μᾶς δώσητε· ἐὰν εἷς γεωργὸς μετέρχεται καὶ ἄλλο οἱονδήποτε ἐπιτήδευμα, πληρόνει καὶ φόρον ἐπιτηδεύματος;

§113ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κυρίως γεωργὸς καλλιεργεῖ ὅλον τὸν χρόνον.

§115ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει, ὅτι δὲν ὑποβάλλονται εἰς φόρον οἱ ἐργαζόμενοι ἐπὶ μισθῷ, οἱ ἡμερομίσθιοι εἰς ἐμπορικά, βιομηχανικὰ καταστήματα. Ἐρωτῶ, ἐὰν οἱ ἐργαζόμενοι ἐπὶ μισθῷ εἰς ἰδιωτικὰς οἰκίας ὑποβάλλονται εἰς φόρον. Οἱ ὑπηρέται ἐδὼ εἶναι 10,000 ἴσως.

§116ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἰδοὺ τί λέγει· «9.) Οἱ ἐργαζόμενοι ἐπὶ μισθῷ ἢ ἡμερομισθίῳ εἰς ἐμπορικὰ ἢ βιομηχανικὰ καταστήματα, ὡς καὶ οἱ μαθητευόμενοι, καὶ τὰ ἀνήλικα τέκνα τοῦ ἐπιτηδευματίου, ὅταν οἱ προϊστάμενοι αὐτῶν ὑπάγωνται εἰς τὴν βʹ. καὶ τὴν γʹ. κατηγορίαν·» διότι οἱ τῆς πρώτης κατηγορίας πληρόνουν τὸν φόρον ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, χωρὶς νὰ ὑπάρχουν διακρίσεις μεταξὺ τῶν ὁμοτέχνων· καθόσον ἀφορᾷ ὅμως τοὺς ἐπιτηδευματίας, δηλ. τοὺς ὑπηρέτας καὶ τοὺς ἐργαζομένους εἰς ἐμπορικὰ καταστήματα ἢ βιομηχανικά, αὐτοὶ δὲν ὑποβάλλονται εἰς φόρον, διότι ὁ φόρος συγκεντροῦται εἰς τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον πληρόνουν οἱ προϊστάμενοι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐπειδὴ καὶ τῆς δευτέρας καὶ τῆς τρίτης κατηγορίας ὑπάρχουν διακρίσεις μεταξὺ τῶν ὁμοτέχνων, διὰ τοῦτο δὲν ὑποβάλλονται οἱ μαθητευόμενοι ἢ ἐπὶ μισθῷ ἐργαζόμενοι, ἐνῷ εἰς τὴν πρώτην ὑποβάλλονται, διότι δὲν ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ αὐτῶν. Ὅταν ὅμως προσδιορίσωμεν τὸν φόρον τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν, ἐπέρχεται καὶ ἐκεῖ διάκρισις μεταξὺ τοῦ καλλιτέρου ἢ ὑποδεεστέρου ἐπιτηδευματίου, λ. χ. ὁ παπουτσῆς διαφέρει ὁ εἷς τοῦ ἄλλου, διότι ὁ εἷς ἔχει 3, 4 ἐργάτας, καὶ ὁ ἄλλος δὲν ἔχει παρὰ ἕνα. Ὅταν προστεθῇ φόρος εἰς τὸν ἐργάτην ⅕ ἀφ’ ὅ,τι πληρόνει, τότε ἐπέρχεται διάκρισις μεταξὺ αὐτῶν.

§117ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐρωτῶ μόνον τοῦτο· ἐδῶ εἰς τὸν 3 § ἐξαιροῦνται οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ δημοτικοὶ πάρεδροι καὶ δημόσιοι ὑπηρέται· ἐρωτῶ, ἂν οἱ ὑπηρέται οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ὑπηρεσίαν θεωρῶνται ἐξῃρημένοι δυνάμει τοῦ ἐδαφίου αὐτοῦ, καὶ ἂν ἐξαιροῦνται, διότι θεωροῦνται, ὅτι δὲν ἔχουν ἐπάγγελμα· ἐγὼ νομίζω, ὅτι οἱ ὑπηρέται καὶ ἰδίως αἱ ὑπηρέτριαι ἔχουν ἐπάγγελμα· διότι ἄλλαι εἶναι πλύστραι, ἄλλαι σιδηρόστριαι καὶ ἄλλαι ῥάπτριαι. Ἐπὶ τέλους λέγω, ὅτι χρῄζει σκέψεως τὸ τοιοῦτον, καὶ ὅτι πρέπει νὰ πληρόνουν καὶ αὐτοὶ ἀπὸ 10 δραχμὰς τοὐλάχιστον, διότι ἄλλως ὁ ὑπηρέτης θὰ μετέρχεται τὸ πλέον ἀσφαλὲς ἐπάγγελμα, διότι, ἐνῷ τρώγει καὶ πίνει καλά, πέρνει καὶ τὸν μισθόν του. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ, ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της αὐτὴν τὴν πρότασιν, διότι βλέπω, ὅτι εἶναι εἰς τὰς Ἀθήνας 10,000 ὑπηρέται, ἀπὸ 10 δραχμὰς κάμνουν 100,000 δραχμῶν. Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα μέχρι τέλους.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 4 παρὰ 5/60).