1965.08.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4η

Τετάρτη 4 Αὐγούστου 1965

Προεδρία κ. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Γ. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗ

(Ὥρα 7 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι βουλευταί, συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Γεώργιος Ἀθανασιάδης–Νόβας.

§2Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. (Πρόεδρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ συστήσω, ὅπως τηρηθῇ ἀπόψε αὐστηρῶς, ὁ Κανονισμὸς καὶ ὅπως γίνῃ σεβαστὴ ἡ σειρὰ τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, διότι ὡς θὰ ἐνθυμῆσθε, χθές, πολλαὶ παρεμβολαὶ μὴ ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, συνετέλεσαν εἰς τὴν κατανάλωσιν πολυτίμου χρόνου. Διὰ νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, θὰ παρακαλέσω νὰ προτιμηθοῦν οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων, διότι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἐδημιουργήθη ἀταξία καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ παρέμβασις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, καθὼς καὶ ἡ σύνεσις τοῦ κ. Κωστοπούλου, ἐπανέφεραν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν τάξιν, τὴν συζήτησιν. Ἀνταποκρινόμενος δὲ εἰς διαμαρτυρίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, ὅτι κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν χθές, τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ Προέδρου, ἀνταλλαγὴν γνωμῶν, περὶ τῆς λήξεως τῆς συζητήσεως, δὲν εἶχεν ἐγκαίρως ζητηθῆ ἡ γνώμη του, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ παρουσία τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ της, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὑπῆρξε πάντοτε, ἀλλὰ περισσότερον εἰς τὰς παρούσας κρισίμους περιστάσεις, ἰσχυρὰ ἐγγύησις τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμαλότητος καὶ συμβολὴ πατριωτικῆς ἀξίας. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως κ. Π. Κανελλόπουλος.

§4Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκφράζω τὴν βαθεῖαν μου λύπην, ἀνάμικτον μὲ ἠθικὴν ἀγανάκτησιν, διὰ τὸ φαινόμενον μιᾶς Βουλῆς, κραυγαζούσης, καθ’ ὃν τρόπον ἐκραύγασε, πρὸ ὀλίγου, ἅμα τῇ μνείᾳ τοῦ ὀνόματός μου...

§5ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΕΚ. Ὄχι, ὄχι. Πρὸς Θεοῦ κ. Πρόεδρε. Σᾶς τιμῶμεν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πλήρης ἱκανοποίησις, κ. Πρόεδρε.

§7Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, δέχομαι τὴν διαμαρτυρίαν σας, τὴν κατὰ τῶν λόγων μου στρεφομένην, ὡς διαμαρτυρίαν, ἡ ὁποία μοῦ ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα νὰ συνεχίσω τοὺς προηγουμένους συλλογισμούς.

§8ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Νὰ τὸ πιστεύσετε, κ. Πρόεδρε.

§9Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς παρεκάλεσε νὰ ἐπιταχύνωμεν. Ἔχω καὶ ἐγὼ χρέος νὰ συστήσω, βάσει ὑποσχέσεως δοθείσης χθὲς πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς Ε.Κ., οἱ ὁποῖοι ἐπέμενον νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἐφθάνομεν χθὲς εἰς ψηφοφορίαν, βάσει τῆς ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωσα χθές, ἔχω καθῆκον νὰ παρακαλέσω τοὺς περισσοτέρους τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε., οἱ ὁποῖοι ἐνεγράφησαν, νὰ θελήσουν νὰ διαγραφοῦν, ὥστε τὸ πολύ, τρεῖς ἢ τέσσαρες βουλευταὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ ὁμιλήσουν. Παρακαλῶ, μάλιστα, καὶ αὐτοὺς νὰ διαμορφώσουν τὴν ὁμιλίαν των, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ καταλάβουν τὸ βῆμα ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Πιστεύω καὶ ἐγώ, ὅτι, κατόπιν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἔγινε, δὲν μένουν πλέον μεγάλα περιθώρια, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα, πράγματι, — καὶ θέλω νὰ εἶμαι ἀπέναντι ὅλων εἰλικρινὴς — ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα πράγματι εἰλικρινεῖς καὶ τίμιοι, δὲν μένουν μεγάλα πλέον περιθώρια ἐρωτημάτων καὶ προβλημάτων, πρὸς ἐπίλυσιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§11Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ἱστορικὸν τῆς πολιτικῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε, ἀνελύθη λεπτομερῶς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ. Θὰ περιορίσω τὴν ὁμιλίαν μου, εἰς ἐλάχιστα σημεῖα, συγκεκριμένως δύο, σχετιζόμενα μὲ θέματα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐθνικῆς ἀμύνης καὶ ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου, θέματα, ἀφορῶντα τὴν προγενεστέραν μου, τρόπον τινά, διαχείρισιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Νομίζω δέ, ὅτι εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν εἰς τὴν διαμόρφωσιν ὡρισμένων ψυχραίμων ἀντιλήψεων. Δυστυχῶς, ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθη μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, ἡ συζήτησις, ἀποδεικνύει, ὅτι ἐπιβάλλεται πράγματι ἡ διαμόρφωσις ἑνὸς ψυχραιμοτέρου κλίματος καὶ μιᾶς ἀτμοσφαίρας καλυτέρας συνεννοήσεως. Θὰ ἀρχίσω, πρῶτον, ἀπὸ ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον ἅπτεται καὶ τῶν δύο γενικῶν κλάδων, τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσα, ἀπὸ ἕνα θέμα σχετικὸν μὲ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν. Ἀνεγράφη ἐπιμόνως, ἰδίως δὲ ἀπὸ ἐφημερίδας τῆς ἀριστερᾶς, καὶ διαδίδεται διὰ τῆς συνήθους μεθόδου τῶν ψιθύρων, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, δεσμευθεῖσα ἀπέναντι τῶν Ἀμερικανῶν, ἀπεφάσισε τὴν ἀποστολὴν μεγάλων στρατιωτικῶν δυνάμεων εἰς τὸ Βιετνάμ. Πρόκειται περὶ τῆς συνήθους μεθόδου, ἡ ὁποία καλλιεργεῖται ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν καὶ ἡ ὁποία, ἐνδεχομένως, ἐξυπηρετεῖ ὡρισμένα της συμφέροντα. Ἐπιθυμῶ νὰ διακηρύξω τοῦτο, ὅτι οὐδέποτε οἱαδήποτε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, τόσον ἡ προκάτοχος, ὅσον καὶ ἡ σημερινή, ἀνέλαβε οἱανδήποτε ὑποχρέωσιν ἀποστολῆς στρατιωτικῆς βοηθείας εἰς τὸ Βιετνάμ. Τοῦτο, διὰ νὰ λήξῃ τὸ θέμα ἅπαξ, διὰ παντός, καὶ διὰ νὰ σταματήσουν οἱ περίφημοι ψίθυροι.

§12Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐγένετο πρότασις;

§13Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε κάλλιον παντὸς ἄλλου, περισσότερον ἀπὸ ὅσα ἐρωτᾶτε καὶ ἑπομένως, δὲν πρόκειται οὔτε ἀπάντησιν νὰ σᾶς δώσω, οὔτε συνέχειαν. Οὐδέποτε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ σημερινή, οὔτε ἡ προκάτοχος, ἐδεσμεύθη καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, νὰ δώσῃ οἱανδήποτε ὑλικὴν βοήθειαν, πέραν μιᾶς βοηθείας, ἡ ὁποία ἐστάλη ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Ἐρυθρὸν Σταυρόν, εἰς ὑγειονομικὸν ὑλικόν, συμφώνως μὲ τὰ ἀνθρωπιστικὰ ἰδεώδη, τὰ ὁποῖα πάντοτε ἐξυπηρετεῖ ἡ Ἑλλάς, ἀλλὰ καὶ μὲ μίαν γενικωτέραν ἀντίληψιν ἀλληλεγγύης, ἀπέναντι ἑνὸς δοκιμαζομένου λαοῦ. Ταῦτα, διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ ἐκστρατεία τῶν ψιθύρων. Θὰ εἰσέλθω τώρα, εἰς τὸ κρίσιμον θέμα τῆς Κύπρου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐλέχθησαν καὶ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, διάφορα πράγματα. Ἐν πρώτοις, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ διαφωνήσω μαζί του, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντεμετώπισεν ἢ μᾶλλον ἐνεφάνισε τὴν πολιτικὴν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Ὑπῆρξε, πράγματι, διακύμανσις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐμφάνισιν, τὴν προβολὴν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ἀλλ’ οὐδέποτε ἀντίφασις. Ἡ διακύμανσις ἔγκειται εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἐν Ἑλλάδι, τονίζεται καὶ προστατεύεται πάντοτε τὸ ἐθνικὸν φρόνημα, διὰ τῆς διακηρύξεως τῆς ἀνάγκης τῆς ἑνότητος, ἀντιθέτως δέ, εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅπου ἡ Ἑλλάς, κατὰ κύριον λόγον, ἔστρεψε τὴν προσοχήν της νὰ μὴ γίνεται μνεία περὶ ἑνώσεως, ἀλλὰ περὶ ἀδεσμεύτου ἀνεξαρτησίας, περιλαμβανούσης τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ὑπάρχουν, ἑπομένως, διακυμάνσεις, ὅσον ἀφορᾷ, ὄχι τὸν σκοπόν, ἀλλὰ μόνον τὸν χειρισμόν. Οὐδεμία, ὅμως, πρέπει νὰ θεωρῆται, ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις. Μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία, ἐξ ἄλλου, κατὰ μίαν χθεσινὴν παρεμβολήν μου, εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πιπινέλη, νὰ κάμω τὴν διευκρίνισιν, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ δημιουργηθεῖσα ἐν Κύπρῳ κατάστασις (τὰς διευκρινήσεις τὰς ἔκαμεν ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν), εἶναι ἀπότοκος ἄλλων ἐνεργειῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄσχετοι πρὸς τὴν τελευταίαν Κυβέρνησιν Κέντρου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ διακηρύξω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ἐμφανίζεται ὡς συντελεσθεῖσα ἡ περίφημος διχοτόμησις, περὶ τῆς ὁποίας τόσον ὁμιλοῦν οἱ Τοῦρκοι. Ἐπαναλμβάνω, εἶναι βέβαιον, κ.κ. βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν Κύπρον, ἔχουν δημιουργηθῆ, ὄχι ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, ἀλλὰ κατὰ τὸ μεταβατικὸν διάστημα μεταξὺ Δεκεμβρίου 1963 καὶ Φεβρουαρίου 1964, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν ἡ Ε.Κ., ὡρισμένοι τουρκικοὶ θύλακες. Οἱ θύλακες αὐτοί, πρῶτον μέν, δὲν ἀντιπροσωπεύουν πέραν τοῦ ἑνάμισυ τοῖς ἑκατὸν τοῦ Κυπριακοῦ ἐδάφους. Ἑπομένως, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε κἂν νὰ ἐμφανισθοῦν ὡς δυνάμενοι νὰ ἀποτελέσουν μίαν βάσιν χωριστοῦ Κράτους, Τουρκικοῦ, ἤ, ἔστω καὶ χωριστοῦ καντονίου. Πέραν δὲ τούτων, εἶναι βέβαιον, ὅτι στρατιωτικῶς εἶναι δυνατὸν οἱ θύλακες αὐτοὶ νὰ ἐκκαθαρισθοῦν ἐντὸς 24 ὡρῶν. Καί, βεβαίως, οὐδέποτε ἐπεχειρήθη τοιοῦτόν τι, οὔτε συνέστησε τοιαύτην ἐκκαθάρισιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Τοῦτο ὀφείλεται, ἁπλῶς καὶ μόνον, ὄχι εἰς τὴν δύναμιν τῶν ὑφισταμένων θυλάκων, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἀποφευχθῇ οἱαδήποτε γενικωτέρα πρόκλησις, δυναμένη νὰ ἐπιφέρῃ μεγαλυτέρας ἀνωμαλίας καὶ ρήξεις. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Κυπριακὸν θέμα, καθ’ ὃν τρόπον συνεζητήθη χθές. Πέραν, ὅμως, τῆς ἐπισήμου ταύτης συζητήσεως, ὑπάρχει καὶ μία ἀνεπίσημος συζήτησις.

§14Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ διακόψω τὴν σειρὰν τῶν σκέψεών σας, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἀνεφέρθητε εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶπον χθές, νομίζω, ὅτι χρειάζεται μία διευκρίνησις, ἡ ὁποία καὶ ὑμᾶς θὰ διηυκόλυνεν, ἀλλὰ καὶ τὰ πράγματα θὰ θέσῃ ἐκεῖ ὅπου ἤθελα νὰ τὰ θέσω. Ὅπως ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, καὶ εὕρηται εἰς τὰ πρακτικά, δὲν ὡμίλησα περὶ διχοτομήσεως.

§15Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶπον, μήπως τυχὸν ἡ φράσις αὐτή, λεγομένη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, χρησιμοποιηθῇ.

§16Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἐγὼ ἀναφέρομαι εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴπατε διὰ νὰ ἀποκαθάρω οἱανδήποτε παρεξήγησιν. Δὲν πρόκειται περὶ διχοτομήσεως, ἀλλὰ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἄμοιρος κινδύνων. Οἱ κίνδυνοι δὲ αὐτοί, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχήν σας, δὲν εἶναι ἀνάλογοι, οὐδὲ ἀπότοκοι πρὸς τὴν ἔκτασιν τῶν θυλάκων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνεφέρθητε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν, δὲν εἶναι ἡ ἔκτασις, εἶναι ἡ κυριαρχία καὶ ἡ ἄσκησις τῶν δικαιωμάτων τῆς κυριαρχίας ἐπὶ ἑνὸς οἱουδήποτε τμήματος τῆς Κύπρου, ἐφ’ ὅσον δὲ ἡ κυριαρχία αὐτὴ ἀσκεῖται καθ’ ὃν τρόπον ἀνέπτυξα χθές, ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει προσωπικῶν μου πληροφοριῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν ἐπισήμων καὶ αὐθεντικῶν, αὐτῆς ταύτης τῆς διεθνοῦς δυνάμεως, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν Κύπρῳ καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ χρῆσις τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν κυριαρχίας ἐπεξετάθη οὐχὶ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, μόλις πρὸ δύο–τριῶν ἡμερῶν, καὶ εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι, ἀναμφισβητήτως, μεταβάλλουν ἄρδην, καὶ τὴν πραγματικήν, ἀλλὰ καὶ τὴν νομικὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἔχει διαμορφωθῆ σήμερον εἰς Κύπρον, νομίζω, ὅτι ὅλα αὐτὰ ἤρκουν διὰ νὰ ἐπισημάνω τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας καὶ ὑμεῖς ἔχετε, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, ὡς ἔμμεσοι ὑπεύθυνοι καὶ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν τύχην τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Διότι, ἐὰν ὡς εἶπον χθές, ἐκεῖναι αἱ δυσκολίαι, αἱ ὁποῖαι ἐκληρονομήθησαν εἰς τὴν σημερινὴν καὶ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἀπὸ τὸ νομικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον εἶχε διαμορφωθῆ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἦσαν δυσκολίαι νομικῆς φύσεως καὶ ἑπομένως ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπερπηδηθῶσι διὰ διαπραγματεύσεων καὶ διὰ διαφόρων ἄλλων ἐνεργειῶν, ἐντὸς τοῦ στενοῦ πλαισίου τῶν εἰρηνικῶν πράξεων, ἡ ἐκκαθάρισις τῆς καταστάσεως, τῆς πραγματικῆς, ἡ ὁποία ἔχει σήμερα δημιουργηθῆ, ὅμως, δὲν εἶναι ἀτυχῶς δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἄλλως εἰ μὴ διὰ τῶν ὅπλων. Καὶ αὐτό, κ. συνάδελφοι, καὶ ἀπευθύνομαι ἰδιαιτέρως πρὸς τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν, εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ βαρύνῃ σοβαρώτατα εἰς τὴν κρίσιν μας, διότι ἀτυχῶς ὁ τόπος εὑρίσκεται, καὶ δὲν διστάζω νὰ τὸ εἴπω καὶ νὰ τὸ διακηρύξω, ἀδιαφόρως εὐθυνῶν, εἰς δυσχερῆ θέσιν. Καὶ ἢ πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, δύναται νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον μίαν σοβαρὰν κατάστασιν εἰς τὴν Κύπρον καὶ τὴν ὁποίαν ἐὰν θέλωμεν νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν, θὰ πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν ἄλλας δυσχερείας, τῶν ὁποίων αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι ἀνυπολογίστου ζημίας καὶ ἀνυπολογίστου ἐκτάσεως. — Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Κυπριακοῦ, ἢ συζητοῦνται αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς ὁποίας οὐδὲ κἂν ἀνεφέρθη ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος;

§17Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, εἶσθε παλαιὸς καὶ ὀρθόδοξος κοινοβουλευτικὸς καὶ ἀπορῶ, διότι δὲν ἐπεσημάνατε τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου, ὅπου ἐδήλωσα ὅτι δὲν θὰ ἀναφερθῶ εἰς θέματα ἐξαντληθέντα, ἀλλὰ εἰς θέματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν συζητηθῆ. Ἐὰν παρὰ ταῦτα θέλετε νὰ δημιουργήσητε μὲ τὴν διακοπήν σας αὐτὴν ἐντυπώσεις ἀναφέρομαι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χθὲς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ. Καὶ τὰ μαθήματα περὶ κοινοβουλευτικῆς Ὀρθοδοξίας θὰ ἤθελα νὰ τὰ διαφυλάξετε διὰ τὸν ἑαυτόν σας. Δὲν δέχομαι, κυρίως ἀπὸ σᾶς διακοπάς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ συνεχίσατε.

§19Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἡ διακοπή μου ἀφεώρα τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πιπινέλη.

§20Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ συνεχίσω τὴν συζήτησιν, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω μίαν διεκρίνησιν, ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν παρεμβολήν μου εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πιπινέλη ἐπεσήμανα ὅτι δὲν ἐθεώρησα ὅτι ἀνῆκε εἰς τὰς προθέσεις του νὰ ἐμφανίσῃ ἐδῶ ἐπελθοῦσαν διχοτόμησιν εἰς τὴν Κύπρον. Σχετικῶς μὲ τὸ Κυπριακὸν θέμα θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω τὴν ἀντίθετον ἀκριβῶς πλευράν, διότι πέραν τῶν ἀνησυχιῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. ὑπάρχουν ἀνησυχίαι ἐκφραζόμεναι καὶ ἀπὸ τὴν Ἀριστεράν, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς τελευταίως ἐπλημμύρισαν τὰς στήλας τῶν τέως κυβερνητικῶν ἐφημερίδων. Ὑπάρχει, πράγματι, κ. συνάδελφοι, μία διεθνὴς δημοσιογραφικὴ ὀργάνωσις μὲ προορισμὸν καὶ σκοπὸν τὴν διάδοσιν καὶ κατασκευὴν ψευδῶν εἰδήσεων, αἱ ὁποῖαι διαβιβάζονται ὑπὸ τύπον τηλεγραφημάτων καὶ ἀνταποκρίσεων ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου. Ὑπάρχει συγκεκριμένως, ἓν πρακτορεῖον ψευδῶν εἰδήσεων ἐγκατεστημένον εἰς τὸ Λονδῖνον, ὑπὸ διάφορα ψευδώνυμα λειτουργοῦν, ἀλλὰ ὄπισθεν αὐτοῦ κρύπτεται συγκεκριμένον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον παραμένει ἐν Λονδίνῳ, ἀλλὰ ὡς γνωστὸν ἐμπνέεται ἄλλοθεν διὰ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι ἐμπνέεται ἀπὸ δύο διαφορετικὰς πηγάς. Τὸ Πρακτορεῖον αὐτό, ἔχει κατορθώσει νὰ μεταφέρῃ καὶ ἀπὸ τὰς στήλας ἐθνικοφρόνων ἐφημερίδων καταπληκτικὰς πληροφορίας, ἀνακριβεῖς, διαρκῶς διαψευδομένας, τὰς ὁποίας ὅπως ὁ παλαιὸς «Πρωτεὺς» ἐπαναλαμβάνει καὶ ἐμφανίζει ὑπὸ νέαν μορφήν. Τὸ πρακτορεῖον αὐτὸ ἐνεφάνησε πρὸ 20 ἡμερῶν τὴν καταγγελίαν, ὅτι ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, ἔδωσα ὁδηγίας εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ΝΑΤΟ, νὰ δεχθῇ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὸ Κυπριακόν. Διεψεύσθη ἡ εἴδησις καὶ ἐθεώρησα λήξασαν τὴν ἀποστολήν μου. Μετὰ τὴν διάψευσιν δὲν ἐθεώρησα, ὅτι ἔπρεπε νὰ περιμένω καὶ οὔτε, ὅτι ἤμην διατεθειμένος νὰ ἀσχολοῦμαι μὲ τὴν διάψευσιν τῶν εἰδήσεων αὐτῶν. Ἀλλὰ ὅταν ἔχῃ κανεὶς νὰ κάμῃ μὲ ἕνα τέτοιον ἀντίπαλον, ἀποδεικνύεται, ὅτι χρειάζεται νὰ προβαίνῃ διαρκῶς εἰς διαψεύσεις. Διότι τόσον ἐν Λονδίνῳ ὅσον καὶ ἐν Κύπρῳ ἐπαναλαμβάνεται τὸ μυθιστόρημα ἀπό, μὲ τὰ διάφορα ψευδώνυμα, τὸ ἐν λόγῳ Πρακτορεῖον τοῦ ὁποίου θῦμα δυστυχῶς ἐφάνη, ὅτι ἔπεσε καὶ ὁ τέως ἀναπληρωτὴς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς τὸ ἀντελήφθη καὶ προέβη εἰς διόρθωσιν πρὸς διαχωρισμὸν τῆς εὐθύνης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐδήλωσα καὶ κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, δηλῶ καὶ πάλιν, ὅτι οὐδέποτε ἡ Ἑλλὰς παρεδέχθη οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα τοῦ ΝΑΤΟ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Ἀπὸ πέρυσιν ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ἀποδεχθῆ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ΝΑΤΟ διὰ τὴν ἄσκησιν μιᾶς ἐπιβλέψεως ἐπὶ τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων, ἀποκλειομένης πάσης ἀναμίξεως τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὸ Κυπριακὸν ζήτημα. Αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις δίκαιον καὶ εὔλογον εἶναι νὰ ἀποτελοῦν ἁρμοδιότητα τοῦ ΝΑΤΟ, δεδομένου, ὅτι τόσον ἡ Ἑλλὰς ὅσον καὶ ἡ Τουρκία, ἀποτελοῦν μέλη τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ καὶ δίκαιον εἶναι ἡ ἀνησυχία νὰ ἐκφράζεται ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους συμμάχους διὰ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τῆς καταστάσεως τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα κράτη ποὺ ἀποτελοῦν τὴν συμμαχίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, οὐδέποτε ἀνεγνωρίσθη οἱαδήποτε ἁρμοδιότης τοῦ ΝΑΤΟ ἐπὶ τῆς ἐπιλύσεως τοῦ Κυπριακοῦ. Τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ἀπὸ μηνῶν εἰς τὴν Κύπρον ἰδίως, διεξάγεται μία ἐκστρατεία ἐναντίον τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ἐξυβρίζονται Ἕλληνες Ὑπουργοὶ καὶ Ἕλληνες ἀξιωματικοί, ὡς Νατοϊκοί, ὡς ἐὰν ἡ ἰδιότης τοῦ νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ ΝΑΤΟ ἢ νὰ διάκειται φίλα πρὸς τὸ ΝΑΤΟ, νὰ ἀποτελῇ προδοσίαν ἔναντι τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι νοητὸν τὸ γεγονός, ὅτι ἀνήκομεν ἐπίσημα καὶ ὑπεύθυνα μὲ τὴν συγκατάθεσιν ὅλων τῶν κομμάτων τῆς χώρας καὶ μὲ τὴν ἀνοχὴν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἡ ὁποία εἶχε διακηρύξει, ὅτι δὲν ζητοῦμεν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ, ὅταν σήμερον ὁλόκληρος ἡ Κοινὴ Γνώμη παραδέχεται ὡς μόνον τρόπον προστασίας τῶν Ἑλληνικῶν συνόρων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἀμύνης νὰ συμμετέχωμεν εἰς μίαν καθαρῶς ἀμυντικὴν συμμαχίαν ὡς τὸ ΝΑΤΟ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίζεται ὡς ἰδιότης νατοϊκὴ ὡς προδοσία ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν Ἑλλήνων Ὑπουργῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν; Δυστυχῶς ἡ ἐκστρατεία αὐτὴ δὲν περιωρίσθη τὸν τελευταῖον καιρὸν μόνον εἰς τὴν Κύπρον, ὅπου εὗρεν ἕνα περίεργον τμῆμα ἀνθήσεως. Τώρα τελευταῖα ἡ ἐκστρατεία αὐτὴ ἐμφανίζεται καὶ ἀπὸ στήλας ἐθνικοφρόνων ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἀντιπολιτεύσεως ἔναντι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλοῦν περὶ προδοσίας τῆς Κύπρου εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Κατὰ τὸν περίεργον αὐτὸν τρόπον ἐνεφανίσθη χθὲς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, κ. Μελᾶς, ὡς προδίδων τὴν Κύπρον εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Πρέπει νὰ τεθῇ ἕνα τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατολίσθησιν. Κάμω μίαν ἔκκλησιν.

§21Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ποία εἶναι ἡ ἔκκλησίς σας;

§22Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Σεῖς ξέρετε πολὺ καλὰ ποία εἶναι ἡ ἔκκλησις αὐτή. Περιωδεύσατε εἰς τὸ Βελιγράδιον καὶ τὴν Σόφιαν, καὶ ξέρετε πολὺ καλύτερον ἀπὸ ἐμένα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κάμω τὴν ἔκκλησιν τοὐλάχιστον πρὸς τὴν Ε.Κ. καὶ πρὸς τὴν ΕΡΕ, ὁ περαιτέρω χειρισμὸς τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος νὰ γίνεται μὲ σύνεσιν καὶ μὲ τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης, ποὺ ἐπιβάλλουν αἱ περιστάσεις, διότι διαφορετικὰ ἀγόμεθα εἰς πλήρη κατολίσθησιν. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τὸ τὶ συμβαίνει ἐν Τουρκίᾳ. Εἰς τὰς σημερινὰς ἐφημερίδας ἀνεγνώσατε βεβαίως δήλωσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως Ἰσμὲτ Ἰνονοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν χειρισμὸν τοῦ Κυπριακοῦ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς σημερινῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, κ. βουλευταί, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὔριον. Ἀλλὰ εἶναι νοητὸν ἐν προκειμένῳ περὶ ἑνὸς τόσον κρισίμου θέματος νὰ διεξάγεται μάχη ἀντιπολιτευτικὴ μὲ χρησιμοποίησιν μάλιστα συνθημάτων καθαρῶς ἀνηκόντων εἰς τὴν ἀριστερὰν ἀπὸ κόμματα ἐθνικόφρονα; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔκκλησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀπαντήσετε εἰς ἕνα ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον θὰ θέσω καὶ νὰ δώσετε μίαν βεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω, ὅτι θὰ θελήσετε νὰ δώσετε. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦ 1½ ἔτους, δηλαδὴ ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ὁ κ. Παπανδρέου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν πρώτην μὲν φάσιν ἦτο ὁ ἀείμνηστος Σοφ. Βενιζέλος, μετὰ ταῦτα δὲ ὑπήρξατε ὑμεῖς, συνεζητήθη ἐπανειλημμένως τὸ Κυπριακὸν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἠσκήθη κριτική. Ἠκούσατε ποτὲ νὰ ἀσκήσω κριτικὴν τῆς οὐσίας ἢ νὰ ἀσκήσω κριτικήν, βασιζομένην ἐπὶ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἐγνώριζον ἢ τῶν ἰδιαιτέρων συσκέψεων, τὰς ὁποίας εἴχομεν μὲ τὸν τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κ. Παπανδρέου; Ποτέ. Ἔκρινα μόνον τὰς δηλώσεις. Τὸ εἶπον κάποτε εἰς μίαν τῶν ἀγορεύσεών μου, ὅτι δημοσίᾳ θὰ κρίνω μόνον τὰς ἑκάστοτε δηλώσεις καὶ ἐκδηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Πάντοτε ἐξ ὀνόματος τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐτόνισα καὶ πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ πέρυσι τὸ καλοκαῖρι καὶ ἀργότερον, ὅτι ἐν περιπτώσει κινδύνου, κινδύνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς φάσιν δραματικήν, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ ἐτάσσετο ἀνεπιφυλάκτως παρὰ τὸ πλευρὸν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὡς Κυβέρνησις τῆς χώρας θὰ ἀντεμετώπιζον τὸν κίνδυνον. Τὸ ἐδήλωσα ἐπανειλημμένως. Ἐπίσης δὲν ὑπάρχει οὔτε τὸ παραμικρὸν τὸ ὁποῖον νὰ ἤκουσα ἀπὸ σᾶς ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου ἢ ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, τὸ ὁποῖον νὰ διέρρευσε καὶ νὰ ἐγένετο γνωστὸν ἢ νὰ τὸ ἐξεμεταλλεύθην ὁπωσδήποτε ἀντιπολιτευτικῶς. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά, ὅτι εἴχατε παραστῆ μαζί μου εἰς δύο συσκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ὑπὸ τὴν Προεδρίαν αὐτοῦ τούτου τοῦ Ἄνακτος. Κατὰ τὴν πρώτην σύσκεψιν ἤμην μόνον ἐγώ, ἐκτὸς τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑμῶν. Κατὰ τὴν δευτέραν ἦσαν καὶ ὡρισμέναι ἄλλαι προσωπικότητες καὶ ἦλθε μετὰ ταῦτα καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος. Ἤκουσα τόσα ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. καὶ τότε Πρωθυπουργοῦ, κ. Παπανδρέου εἴτε ὀρθὰ ἢ ὄχι, ἀδιάφορον. Οὐδέποτε οὔτε συνεργάτης μου δὲν ἔλαβε γνῶσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἤκουσα ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ κ. Παπανδρέου ἢ ἀπὸ τὸ ἰδικόν σας.

§24Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπιθυμῶ νὰ διαβεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ὁ ὑπαινιγμός μου περὶ κατολισθήσεως δὲν ἀφορᾷ οὔτε τὴν στάσιν τοῦ ἰδίου, οὔτε τῆς παρατάξεώς του. Περιωρίσθην νὰ κατηγορήσω ὡρισμένας ἐφημερίδας καὶ μάλιστα ἐθνικόφρονας ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι πίπτουν θύματα τοῦ γνωστοῦ αὐτοῦ χαλκείου. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει θέμα, ὡς πρὸς αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε.

§25Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ εἰσέλθω σήμερον εἰς τὸ θέμα, τὸ ἀφορῶν τὸ Κυπριακόν. Ἐπιθυμῶ ὅμως ἐφ’ ὅσον ἔγινεν αὐτὴ ἡ μικρὰ συζήτησις, νὰ ὑπενθυμίσω ἐκ νέου εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Κυβερνήσεως Γεωργίου Παπανδρέου, διεφώνησα πλήρως μὲ τὴν πολιτικήν της, ὡς πρὸς τὸ Κυπριακόν.

§26Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Αὐτὸ εἶναι βέβαιον. Δὲν συζητεῖται. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ διαφωνίᾳ σας δὲν ὑπερέβητε τὰ ὅρια, διὰ νὰ σᾶς ἀνταποδώσω τὴν φιλοφρόνησιν. Τέλος πάντων αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ κυπριακοῦ θέματος, μὲ τὴν θερμὴν ἔκκλησιν πρὸς ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς, νὰ γίνεται μία περισσάτερον ὑπεύθυνος ἀντιμετώπισις τοῦ ὅλου ζητήματος κατὰ τὴν διάρκειαν εἴτε τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἀντιπολιτευτικοῦ ἀγῶνος, εἴτε καὶ γενικώτερον τῶν συζητήσεων ἐν γένει. Τὸ δεύτερον θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ στρατιωτικὸν θέμα, δηλαδὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐσχάτως ἐν τῷ Στρατῷ, ἐν σχέσει μὲ τὰς περιφήμους αὐτὰς ὀργανώσεις ἢ μᾶλλον μὲ τὴν ὀργάνωσιν «Ἀσπίδα» περὶ τῆς ὁποίας τόσος ἐγένετο λόγος. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀφήσετε, κύριοι βουλευταί, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. (Φωναί: διὰ τὸν ΙΔΕΑ δὲν θὰ εἴπῃς τίποτε; Διὰ τὴν Χούντα, τὶ θὰ εἴπῃς;).

§28Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω διὰ ποῖον λόγον σᾶς κατέλαβε τόση νευρικότης, μόνον μὲ τὴν μνείαν τῆς λέξεως «Ἀσπίδα». Ὅπως εἴδατε, ἔκαμα μίαν ἔκθεσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀντικειμενικά. Ἀφήσατε νὰ προχωρήσω εἰς τὴν ἔκθεσιν. Ἔχετε δώσει δείγματα τῆς ἀφοσιώσεώς σας πρὸς τὸν τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας. Ἀρκοῦν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συνεχίσετε ἐπ’ ἄπειρον. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς ὁμιλήσω καὶ διὰ τὰς δύο ὀργανώσεις καὶ διὰ τὴν «Ἀσπίδα» καὶ διὰ τὸν «Περικλῆν», διὰ νὰ σᾶς δηλώσω τοῦτο, ὅτι καὶ αἱ δύο αὐταὶ ὀργανώσεις ἀποτελοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀντικείμενον δικαστικῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία σύμφωνα μὲ τὴν ποινικὴν στρατιωτικὴν νομοθεσίαν εἶναι ἀπόρρητος καὶ τῆς ὁποίας οὐδέποτε λαμβάνει γνῶσιν ὁ Ὑπουργός, οὐδὲ κανεὶς ἐκ τῶν προϊσταμένων. Ἑπομένως, οὐδὲν γνωρίζω περὶ τῶν δύο τούτων ὀργανώσεων. Γνωρίζω μόνον τοῦτο καὶ σᾶς τὸ ἐπισημαίνω, κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διότι μὲ προκαλέσατε σεῖς, ὅτι ἡ ὀργάνωσις «Περικλῆ» ἦτο γνωστὴ ἀπὸ πολλῶν μηνῶν καὶ οὐδέποτε διετάχθη οἱαδήποτε ἀνάκρισις περὶ αὐτῆς. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Ἡ ὀργάνωσις «Περικλῆ» παρεπέμφθη εἰς τὴν Δικαιοσύνην μόνον ὅταν παρεπέμφθη ἐσχάτως ἡ ὑπόθεσις τῆς «Ασπίδα».

§29Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος ἐν μέσῳ κωδωνοκρουσιῶν).

§30Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀφοσίωσίς σας πρὸς τὴν Ε.Κ. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐκφράζεσθε. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§31Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐξαρτᾶσθε ἀπὸ κανένα ἄλλον; Ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶσθε, ἐὰν θὰ παραμείνετε ἢ ὄχι. (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι).

§32Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ διεξαγομένη δικαστικὴ ἀνάκρισις εἶναι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον μυστικὴ καὶ οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς. Ἐφήρμοσα μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας τὴν ἐπιταγὴν αὐτὴν τοῦ νόμου καὶ ἑπομένως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀνακοινώσω τίποτε νεώτερον εἰς τὴν Βουλήν, πέραν τῶν ἤδη γνωστῶν. Τὰ ἤδη γνωστὰ προέρχονται μόνον ἀπὸ τὴν διοικητικὴν ἀνάκρισιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε παραπεμφθῆ τὸ ὅλον ζήτημα καὶ συνεπεία τῆς ὁποίας μάλιστα ἀπετάχθησαν ἐσχάτως 8 λοχαγοί. Πέραν αὐτῆς τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως συνεχίζεται μία τακτικὴ ποινικὴ ἀνάκρισις, τῆς ὁποίας εἶναι ἀνάγκη νὰ σεβασθῶμεν τὸ βαρὺ ἔργον της, ἀπέχοντες πάσης ἐνεργείας, ἥτις θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπέμβασις εἰς τὴν δικαιοσύνην. Ἐπιμένω ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ σεβασμοῦ, διότι ἐδημιουργήθη ἡ ἀντίληψις ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν ὡρισμένων ἐπιστολῶν, ἀνταλλαγεισῶν μεταξὺ τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ὑπῆρχε πρόθεσις παραβιάσεως τοῦ ἀπορρήτου καὶ ἐπεμβάσεως τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς. Προσωπικῶς δὲν πιστεύω ποτὲ ὅτι ὁ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελε νὰ παρέμβῃ εἰς τὴν διεξαγωγὴν μιᾶς ἀνακρίσεως. Πιστεύω ὅμως τοῦτο, ὅτι οἱ ὠθοῦντες ἑκάστοτε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὤθησαν εἰς τὸ νὰ διαπράξῃ κάτι, τὸ ὁποῖον σύμφωνα μὲ τὰ ἰδικά του κριτήρια καὶ τὰς ἰδικάς του, τοσάκις ἐπαναληφθείσας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου γνώμας, δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Στεφανάκης, χθὲς ἐπέμεινεν ἰδιαιτέρως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Παρέλειψεν ὅμως τὴν πλευρὰν αὐτήν, ὅτι ἀσχέτως ἂν πράγματι ὑπῆρξεν ἢ ὄχι ἐπέμβασις εἰς τὰ ἔργα τῆς δικαιοσύνης ἡ ἐνέργεια ἐκείνη ἀποδεικνύει τὴν ὕπαρξιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κάθε συμφέρον, ἀλλὰ καὶ ἔκδηλον ἀνησυχίαν, εἰς τὸ νὰ γίνῃ ἐπέμβασις εἰς τὰ ἔργα τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἐπηρεάσουν ἀναμφισβητήτως τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε διοικητικὴν προανάκρισιν καὶ ἀπὸ τὰ δημοσιευθέντα στοιχεῖα εἰς τὰς ἐφημερίδας —περιορίζομαι δὲ ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτὰ— εἶναι δύο. Πρῶτον, ὅτι κέντρον τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς ἦτο ὁ Κ.Υ.Π. Ἡ Κ.Υ.Π., καθὼς γνωρίζετε, εἶναι μία ὑπηρεσία τελοῦσα ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν καὶ τὰς διαταγὰς τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας εἰς τὴν ὁποίαν ἐσημειώθη μία ἀνωμαλία, πρόκειται περὶ μιᾶς Ὑπηρεσίας ἐξαρτωμένης ἀπὸ τὸν ὑπευθύνως ἀσκοῦντα τὴν κυβερνητικὴν πολιτικὴν καὶ τῆς ὁποίας Ὑπηρεσίας ἀτυχῶς, αἱ ἀνωμαλίαι εἶναι, δυστυχῶς, μοιραῖον, νὰ βαρύνουν τὸν ἀξιότιμον τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπαναλαμβάνω τὴν δήλωσίν μου, ὅτι προσωπικῶς τρέφω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ τέως Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ἴδιος οὐδέποτε ἐνεθάρρυνε τὴν δημιουργίαν τοιούτων ἀνωμάλων καταστάσεων ἐντὸς τοῦ στρατεύματος. Ὑπάρχουν ὅμως ἄνθρωποι ἐπωφεληθέντες τῆς καλῆς πίστεώς του.

§33Σ. ΜΠΙΡΗΣ. Εἶναι ἀνέντιμος ὑπαινιγμός.

§34Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἔχει καλῶς, κ. συνάδελφε, σᾶς συγχαίρω διὰ τὴν ἐντιμότητά σας. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ. κωδωνοκρουσίαι). Διὰ νὰ παύσῃ ὁ κ. συνάδελφος νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀνεντίμων ὑπαινιγμῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀναφέρω δύο σημεῖα καταθέσεως τοῦ Συνταγματάρχου Ἀναγνωστοπούλου, διὰ νὰ ἴδετε ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς τὸν ὁποῖον εἶχε τιμήσει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.....

§35Σ. ΜΠΙΡΗΣ. Τὸν ἐκλείσατε μέσα......

§36Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης)...... ὁ ἄνθρωπος αὐτός, τὸν ὁποῖον ὁ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τιμήσει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του, τὸν κατεπρόδωσε κυριολεκτικῶς. (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ., θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κ. τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε κατ’ ἐπανάληψιν ὅτι δὲν ὑπάρχει παρακολούθησις τηλεφωνικῶν συνδιαλέξεων. Ἰδοὺ τὶ λέγει εἰς τὴν κατάθεσίν του ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Τὸν κ. Ἀναγνωστόπουλον δὲν τὸν ἔβαλα ἐγὼ εἰς τὴν Κ.Υ.Π., τὸν ἔβαλεν ὁ κ. τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§37Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἤλθατε, νὰ ἀπολογηθῆτε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§38Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Λέγει, λοιπόν, ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος. «Ἔκλεισα τὴν ὑπόθεσιν Μπάλα». Ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ κ. Μπάλας ἐργάζεται εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ε.Ρ.Ε.

§39Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Ἀπόφασις δὲν ὑπάρχει· τὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ μᾶς λέγετε; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί. Ἂν θέλετε ζητήσατε τὸν λόγον.

§41Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Λέγει, λοιπόν, ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος εἰς τὴν κατάθεσίν του, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ κ. τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεκήρυξεν εἰς ὅλους τοὺς τόνους ὅτι οὐδέποτε ἔγινε παρακολούθησις τηλεφωνημάτων τῶν πολιτικῶν του ἀντιπάλων, ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος, ὁ ἔμπιστος ἄνθρωπός του: «Τὴν ὑπόθεσιν Μπάλα μετὰ τὸ κλείσιμον ἀνέφερα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως... (φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ., θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§42Σ. ΜΠΙΡΗΣ. Ἀφοῦ γίνεται ἀνάκρισις, πῶς τὰ λέγετε αὐτά; Ποῖος ἔστειλε τὸν Μπουλοῦκον εἰς τὴν Κύπρον;

§43Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶναι Διοικητικὴ ἀνάκρισις.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅταν εἰς τὴν κατάθεσιν αὐτὴν ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος ὁμιλεῖ διὰ τὴν ὑπόθεσιν Μπάλα, ὁμιλεῖ περὶ ὑπαλλήλου μου, τὸ δὲ τηλέφωνον εἶναι τηλέφωνον τοῦ ἰδιαιτέρου μου γραφείου τῆς ὁδοῦ Ἀκαδημίας ἀριθ. 33. Φαντασθῆτε ποῦ ἐφθάσαμεν.

§45Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ εἶμαι ἀπολύτως ἀντικειμενικὸς πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ 2 ἢ 3 ἐτῶν εἶχον καταγγείλει ἀναλόγους πράξεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν μετείχατε, εἰς βάρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἂν ἀναφέρω τὸ γεγονὸς εἶναι ὄχι διότι εἶναι πρωτοφανὲς τὸ φαινόμενον νὰ παρακολουθοῦνται.... (Θόρυβος ἐκ τῆς ΕΡΕ — κωδωνοκρουσίαι).

§46Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Εἶναι ἀπολύτως βεβαιωμένον, καὶ τὸ γνωρίζετε καλῶς σεῖς, κ. συνάδελφε ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ὁλόκληρος αὐτὸς ὁ σατανικὸς μηχανισμὸς τῆς παρακολουθήσεως τῶν τηλεφωνημάτων εἶχεν ἐγκατασταθῆ καὶ εὑρίσκετο ἐν λειτουργίᾳ ἀπὸ τὸ 1956. Εἶναι τοῦτο ἀπολύτως γνωστὸν καὶ βεβαιωμένον καὶ δύναμαι νὰ σᾶς φέρω καὶ ἐπίσημον βεβαίωσιν τοῦ τέως Διοικητοῦ τῆς Κ.Υ.Π. Ἐὰν ὑπάρχῃ κάποια εὐθύνη εἰς τὰ ὄργανα τῆς Κ.Υ.Π., τὰ τοποθετηθέντα μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1964, εἶναι ἀκριβῶς ὅτι δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐπισημάνουν καὶ νὰ διαλύσουν αὐτὸν τὸν παράνομον μηχανισμόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζετε καλῶς καὶ σεῖς καὶ οἱ ἄλλοι συνεργάται σας ἐν τῇ συνωμοσίᾳ κατὰ τῆς Ε.Κ., ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεώς μας κ. Παπανδρέου, ἠγνόει παντελῶς τὴν ὕπαρξιν τοῦ σατανικοῦ αὐτοῦ μηχανισμοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, ἦτο ἐγκατεστημένος καὶ ἐλειτούργει ἀπὸ τὸ 1956. Συνεπῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν συκοφαντεῖτε καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, κ. Κωστόπουλε, εἰδικῶς διὰ σᾶς νὰ εἴπω τοῦτο μόνον καὶ νὰ ἀποχωρήσω τῆς αἰθούσης: Ὅτι λυποῦμαι προσωπικῶς, ὄχι διὰ τοὺς ἄλλους συναδέλφους σας, διὰ τὸ κατάντημά σας αὐτό. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.).

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Χούτας, ἀλλὰ καὶ δι’ ὑπαινιγμοῦ, αὐτὸς οὗτος ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενος Ὑπουργὸς κ. Κωστόπουλος ἀφήνουν νὰ ὑπονοηθῇ —ὁ κ. Χούτας δὲν ἄφησε μάλιστα νὰ ὑπονοηθῇ, ἀλλ’ ἐβεβαίωσεν ὅτι οἱ μηχανισμοὶ αὐτοί, οἱ παράνομοι καὶ σατανικοί......

§48Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, κ. Πρόεδρε.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντῶ, δὲν σᾶς διέκοψα. Ἐβεβαίωσεν, ὅτι οἱ μηχανισμοὶ αὐτοὶ ἐλειτούργουν πρὸ τοῦ 1963. Ὅ,τι συνέβη ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου ἀποδεικνύεται διὰ μαρτυρικῶν καταθέσεων καὶ ὑπάρχουν ἀποδείξεις, τὰ δὲ Κέντρα, τὰ ὁποῖα ἀνεκαλύφθησαν ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας, δὲν ὑπῆρχον ἐπὶ Ε.Ρ.Ε. Παρακαλῶ τὸν κ. Χούταν νὰ φέρῃ ἀποδείξεις. Ἐὰν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰς φέρῃ τότε εἶναι ὑποχρεωμένος —ὄχι ἀπόψε διότι τοῦ δίδω διορίαν 48 ὡρῶν νὰ στηρίξῃ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποδείξεων τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεγόμενα— νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἔπεσεν εἰς παγίδα κακῶν καὶ ἀνεντίμων πληροφοριοδοτῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§50Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν πρώτοις δὲν εἶμαι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ δέχονται τελεσίγραφα ὡσὰν αὐτὰ ποὺ συνηθίζει νὰ κάμνῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ πρώην Ἀρχηγὸς τῆς Κ.Υ.Π. στρατηγὸς Ἀγόρος, ἔντιμος ἐθνικὸς ἀγωνιστὴς καὶ ἀξιωματικός, μὲ διεβεβαίωσεν ὅτι ὁ μηχανισμὸς αὐτός, ὁ σατανικός, τῆς παρακολουθήσεως τῶν τηλεφωνημάτων, ἦτο ἐγκατεστημένος καὶ ἐλειτούργει ἀπὸ τὸ 1956. Ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ παρακαλῶ, τώρα ἀνταποδίδων τὸ τελεσίγραφον, νὰ φέρετε σεῖς ἀποδείξεις ὅτι δὲν προϋπῆρχεν ὁ παράνομος, ὁ σατανικὸς καὶ πραγματικὰ ἀνήθικος αὐτὸς μηχανισμὸς τῆς παρακολουθήσεως τῶν τηλεφώνων ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διὰ τοὺς συλλογισμοὺς τοῦ κ. Χούτα. Πρῶτον, ὡμίλησε περὶ τελεσιγράφου. Θὰ ἐδικαιούμην νὰ ἀπαιτήσω αὐτοστιγμεὶ νὰ ἀποδείξῃ ὅσα εἶπεν, ἐνῷ ἐγὼ τοῦ ἔδωσα 48 ὥρας προθεσμίαν καὶ ἤδη τοῦ δίδω 48 ὥρας καὶ δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποδείξῃ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποδείξεις διὰ τὴν παρακολούθησιν τὴν ἀντισυνταγματικήν, Χιτλερικὴν καὶ Σταλινικὴν τῶν πολιτικῶν προσώπων, εἴτε μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα πρωτοφανὲς εἰς τὴν ἱστορίαν, εἴτε τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ ἄλλου πολιτικοῦ, ἀποδείξεις δὲν εἶναι ἁπλῶς ἡ ὕπαρξις τυχὸν μηχανημάτων εἰς μίαν ὑπηρεσίαν ἀντικατασκοπείας, ἀλλὰ ἡ ὕπαρξις ἄλλων στοιχείων καὶ ὑπάρχουν στοιχεῖα, δι’ ὧν καταδεικνύεται ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Παπανδρέου παρηκολουθοῦντο αἱ τηλεφωνικαί μας συνδιαλέξεις. Φέρετέ μου κατάθεσιν οἱουδήποτε, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι εἶχε παρακολουθηθῆ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ὁ κ. Χούτας ἢ ὁ κ. Παπανδρέου.

§52Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκπλήσσομαι πραγματικῶς διὰ τὴν ἐπιμονὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ διαψεύσῃ γεγονὸς πασίγνωστον καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον γνωστόν, ὅτι τὰ τηλέφωνά μας παρηκολουθοῦντο καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ὀκταετίας τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι μία τηλεφωνικὴ συνδιάλεξις ἰδική μου, εἶχε μάλιστα μαγνητοφωνηθῆ καὶ ἠπειλήθην τότε, ἀλλὰ δὲν ἐτόλμουν νὰ τὴν παρουσιάσουν ὅτι μὲ κατηγοροῦσαν ὡς ὑποκινήσαντα δῆθεν ἀπὸ τηλεφώνου τὸ κίνημα τῶν ἀγροτῶν τοῦ 1962 εἰς Αἰτωλοακαρνανίαν. Εἶχον μαγνητοφωνήσει τότε ὁλόκληρον τηλεφωνικὴν συνομιλίαν μου, ἀλλὰ δὲν ἐτόλμησαν νὰ παρουσιάσουν τὴν μαγνητοφωνημένην αὐτὴν συνδιάλεξιν. Δι’ αὐτὸ ἐκπλήσσομαι, ἐνῷ εἶναι γεγονὸς πασίγνωστον, ὅτι παρηκολουθοῦντο τὰ τηλέφωνά μας ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐκπλήσσομαι διότι ἀμφισβητεῖ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ὁ κ. Κανελλόπουλος. Ἀλλὰ ποίαν ἄλλην χρείαν μαρτύρων ἔχομεν ὅταν βεβαιῶ ὅτι ὁ στρατηγὸς Ἀγόρος ὁ μέχρι πρό τινος ἀρχηγὸς τῆς Κ.Υ.Π., μὲ διεβεβαίωσεν, ὅτι ὁλόκληρος ὁ σατανικὸς αὐτὸς μηχανισμὸς ἦτο ἐγκατεστημένος ἀπὸ τὸ 1956;

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συνεχισθῇ ὁ διάλογος αὐτός, ἀλλὰ λέγω τὸ ἑξῆς. Ἐὰν τυχὸν εἶχε καὶ ἴχνος ἀληθείας ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν προσάπτει εἰς ἡμᾶς ὁ κ. Χούτας, τότε δικαίως ἐπέσαμεν. Ἀλλὰ πῶς ἐπρόδωσε τὴν Δημοκρατίαν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, ἀνελθὼν εἰς τὴν ἐξουσίαν παρηκολούθει τὰ τηλέφωνα τῶν συνεργατῶν του, καὶ ἔπραττε τὰ ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διεκήρυσσε; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ).

§54Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐξήγησις εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ εἶναι ἁπλῆ ...... (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε., κωδωνοκρουσίαι). Τὰ ὑπηρεσιακὰ ὄργανα τῆς Κ.Υ.Π. εἶχον τόσο συνηθίσει νὰ ἐκτελοῦν τὸ ἐπαίσχυντον αὐτὸ καθῆκον τῆς παρακολουθήσεως τῶν τηλεφώνων, ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ὥστε νὰ πιστεύουν ὅτι ἐκτελοῦν καθῆκον, διότι ἔτσι τὰ εἶχε διδάξει ἡ ΕΡΕ ἐπὶ μίαν ὀκταετίαν. Καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεώς μας τότε, ἐὰν πρέπει νὰ τοῦ καταλογίζεται κάτι, εἶναι διότι δὲν κατώρθωσε νὰ πληροφορηθῇ ἐγκαίρως, τὴν ὕπαρξιν τοῦ μηχανισμοῦ αὐτοῦ καὶ νὰ καταργήσῃ τὸν σατανικὸν αὐτὸν μηχανισμὸν ἐγκαίρως.

§55Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ὑπηρεσιακὰ ὄργανα περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ὁ κ. Χούτας, δὲν εἶχον συνηθίσει εἰς τίποτε, διότι ἁπλούστατα ἐπελέγησαν καὶ ἐτοποθετήθησαν, τόσον ὁ κ. Παπατέρπος, ὅσον καὶ ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος, δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ στρατηγοῦ Ἀγόρου ποὺ δὲν ἤξευρε τὶ ἐγένετο κάτω ἀπὸ τὴν μύτη του καὶ λυποῦμαι διὰ λογαριασμόν του, ἀλλὰ ὁ Παπατέρπος καὶ ὁ Ἀναγνωστόπουλος εἶχον ἐπιλεγῆ ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ δὲν συνήθισαν ἐπὶ Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως εἰς τὴν παρακολούθησιν τῶν τηλεφώνων.

§56Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Διότι τὰ κατώτερα ὄργανα τῆς ΚΥΠ παρέμειναν ὡς σεῖς τὰ εἴχατε ἐπὶ Κυβερνήσεώς σας τοποθετήσει. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἤλλαξε μόνον τὴν ἡγεσίαν, ἀλλὰ ὁλόκληρος ὁ μηχανισμὸς τῆς Κ.Υ.Π. παρέμεινεν ὅπως ἦτο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, διὰ νὰ δρᾷ ἐν συνεχείᾳ καὶ νὰ σᾶς δίδῃ σήμερον τὸ δικαίωμα νὰ συζητῆτε περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεώς μας.

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁλόκληρος ὁ ὀργανισμός, Παπατέρπος, Ἀναγνωστόπουλος, συνταγματάρχαι, Μπουλοῦκος, Παπαγεωργόπουλος, λοχαγοὶ καὶ πλῆθος ἄλλοι ἐτοποθετήθησαν ἀπὸ τὸν κ. Γεώργιον Παπανδρέου.

§58Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Καὶ ὅλα τὰ κατώτερα κλιμάκια παρέμειναν ἐρετικὰ ὅπως ἦσαν ὠργανωμένα ἀπὸ σᾶς καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Γεωργίου Παπανδρέου, ὅτι δὲν ἐξήρθρωσεν αὐτὸ τὸ ἰδιαίτερον κράτος, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν σας.

§59Κ. ΚΩΝΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε......

§60Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Κωνιωτάκη, ἐδηλώσατε κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι παρίστασθε ἐδῶ διὰ τὴν ἀπαρτίαν. Παρακαλῶ νὰ σταματήσουν αἱ διακοπαί, εἶσθε καὶ νέος βουλευτὴς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, σᾶς τιμῶ ὡς παλαιὸν πολεμιστήν, ἀλλὰ δὲν δέχομαι καμμίαν ἐρώτησίν σας, διότι ἐξ ἄλλου δὲν πρόκειται νὰ λάβητε ἀπάντησιν. Νομίζω ὅτι ἐὰν ἐπιμείνητε, ἀδίκως ἀπασχολεῖσθε καὶ καταπονεῖτε τὴν Βουλήν.

§61Κ. ΚΩΝΙΩΤΑΚΗΣ. Εἴπατε ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρεμβάλωμεν ἐμπόδια οὔτε νὰ παρεμβαίνωμεν εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Καὶ ἐρωτῶ, ποῦ εὑρήκατε τὸ χαρτὶ αὐτὸ ποὺ ἐδιαβάσατε; Δεύτερον, ποῦ τὸ εὑρήκατε ὅτι μία κατάθεσις ἀποτελεῖ ἀποδεικτικὸν στοιχεῖον διὰ νὰ τὴν μνημονεύετε εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς τῆς ἐκδόσεως τοῦ πορίσματος; Δύο ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε, νομίζω, νὰ τὰ ὑποβάλω.

§62Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Λυποῦμαι πολύ, διότι θὰ παραβιάσω τὴν ὑπόσχεσίν μου, ὅτι δὲν θὰ δώσω καμμίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν συνάδελφον κ. Κωνιωτάκην. Τὸν τιμῶ ὡς παλαιὸν πολεμιστὴν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ ἀπαντήσω, διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν κατάπληξίν μου, πῶς ἀπόστρατος στρατηγὸς τῆς Ἀεροπορίας ἀγνοεῖ βασικὰ σημεῖα τῆς ἐν τῷ στρατῷ πειθαρχίας. Πρῶτον, δὲν μοῦ ἔκαμεν ὁ κ. συνάδελφος τὴν τιμὴν νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν μου, διότι εἶπα ὅτι δὲν χρησιμοποιῶ στοιχεῖα τῆς ποινικῆς δικογραφίας, ἀλλὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνεφανίσθησαν εἰς τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον καὶ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι τὰ στοιχεῖα τοῦ Πειθαρχικοῦ Συμβουλίου δὲν εἶναι ἀπόρρητα καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ προσέξῃ τὴν ἀγόρευσίν μου διὰ νὰ πληροφορηθῇ ὅτι ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην ποτὲ ὅτι ἀποτελοῦν ἀπόδειξιν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἰσχυρίσθην ὅμως τοῦτο, ὅτι ἀποτελοῦν ἀπόδειξιν τῆς ἀνικανότητος τῶν προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐμπιστευθῆ ὁ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ νὰ κλείσω αὐτὴν τὴν θλιβερὰν σελίδα, ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς διαβάσω μίαν παράγραφον, καὶ παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, τῆς καταθέσεως τοῦ περιφήμου Ἀναγνωστοπούλου. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ., κωδωνοκρουσίαι). Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν νομίζετε ὅτι διὰ διακοπῶν θὰ μὲ ἐμποδίσητε νὰ ὁμιλήσω, πλανᾶσθε. Ἔχω 40 χρόνια εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὡρισμένοι συνάδελφοι δὲν εἶναι συνηθισμένοι φαίνεται εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ., κωδωνοκρουσίαι).

§63Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. .... (διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§64Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Λαζαρίδη, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶσθε περισσότερον ἐπιφυλακτικὸς εἰς τὰς ἐκφράσεις σας. Θὰ λάβετε τὸν λόγον ὅταν τελειώσω, ἀλλὰ τώρα δὲν ἐπιτρέπω νὰ μὲ διακόπτετε. (Κωδωνοκρουσίαι).

§65Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. ..... (διακόπτει ἐκ νέου μὴ ἀκουόμενος).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ κ. Λαζαρίδη, τὸν λόγον θὰ λάβητε ὅταν τελειώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§67Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Σέβομαι τὸν κ. Κωστόπουλον καὶ ὅταν τελειώσῃ θὰ ὁμιλήσω, δὲν θὰ ὁμιλήσω τώρα.

§68Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν καταπληκτικὴν καὶ ἀποκαλυπτικὴν τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐσκέπτοντο οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἀπὸ τὴν κατάθεσιν τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως τοῦ συνταγματάρχου Ἀναγνωστοπούλου. Λέγει, λοιπόν, ὁ συνταγματάρχης Ἀναγνωστόπουλος, ὅτι διαψεύδει πρῶτον, ὅτι παρηκολουθεῖτο τὸ τηλέφωνον τοῦ τέως Ὑπουργοῦ καὶ Προϊσταμένου του κ. Γαρουφαλιᾶ καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ., πρᾶγμα τὸ ὁποῖον διαψεύδεται ἀπὸ αὐτοψίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο παρουσίᾳ δικαστικοῦ λειτουργοῦ, παρουσίᾳ Εἰσαγγελέως, εἰς τὸ διαμέρισμα τῆς ὁδοῦ Πατησίων καὶ ἀπεκαλύφθη ὅτι ἡ παρακολούθησις τῶν τηλεφώνων ἀφεώρα τὰ τηλέφωνα δύο προϊσταμένων των, τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ

Γ.Ε.Σ.

Λέγει, λοιπόν, ὁ συνταγματάρχης Ἀναγνωστόπουλος: «Ἄλλωστε, ὡς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ἡ ἐμπιστοσύνη τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ, ἦτο ἀπεριόριστος, μέχρι τῆς ἡμερομηνίας ποὺ ἐζήτησε νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ καὶ ἑπομένως οὐδὲν ἐνδιαφέρον θὰ εἶχε διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως οἱαδήποτε πολιτικὴ συζήτησις τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης». Δηλαδὴ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὡς μόνον κώλυμα διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν ἦτο τὸ πειθαρχικῶς ἐπιβεβλημένον δι’ ἀποφυγὴν πάσης κολασίμου πράξεως, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ παρακολούθησις δὲν ἦτο χρήσιμος διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι παρεπλάνησαν τὸν τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τοὺς ὁποίους εἶχε δυστυχῶς ἐμπιστευθῆ τὴν τύχην του. (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν θὰ συνεχίσω περισσότερον....

§69Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ μίαν ἐρώτησιν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§70Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι, δὲν ἀπαντῶ εἰς ἐρωτήσεις: Λυποῦμαι, πρέπει νὰ τελειώσω. Ἐκ τῶν ὅσων συνέβησαν εἴτε μὲ τὴν ὀργάνωσιν «Ἀσπίδα» εἴτε μὲ τὴν παράλληλον πρὸς αὐτήν, παρακολούθησιν τῶν τηλεφωνημάτων, εἶναι σαφὲς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀπομακρυνθῇ ἡ ἀνάμιξις τῆς πολιτικῆς ἀπὸ τὸν στρατόν, ἀπὸ οἱανδήποτε πολιτικήν, εἴτε τῆς πλευρᾶς τῆς «ΠΕΡΙ-ΚΛΗ» εἴτε τῆς «ΑΣΠΙΔΑ». Ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τὰ ἔργα του, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποκλειστικὰ ἡ ὑπεράσπισις τοῦ πατρίου ἐδάφους καὶ ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀμύνης του. (Θόρυβος, φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κωδωνοκρουσίαι).

§71Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Κωδωνοκρουσίαι — θόρυβος).

§72Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§73Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Εἰς τὰς 21 Ἰουλίου ποῖος ἐγκατεστάθη εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ζαχαράκη καὶ ἔκαμεν ἀντικαταστάσεις τῆς Κ.Υ.Π.;

§74Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀφοῦ εἶσθε καλὰ πληροφορημένος, ἐλᾶτε εἰς τὸ βῆμα. Διατὶ περιορίζεσθε εἰς διακοπὰς ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ; Εἶσθε παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς καὶ δὲν πρέπει νὰ δίδετε αὐτὸ τὸ σύνθημα.

§75Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος ... θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§76Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὸ: «δὲν ἀπαντῶ» τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ἀλήθεια δὲν διαλάμπει, καὶ ἐρωτῶ.

§77Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Νὰ ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα, ἐπιτέλους, καὶ νὰ μετάσχητε τοῦ διαλόγου. (Θόρυβος — φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§78Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐρωτῶ ... (Θόρυβος).

§79Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος ... Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). (Φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς

Ε.Ρ.Ε.).

§80Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ λάβητε ἀνταπόδοσιν; Εἶναι εὔκολον νὰ τὴν λάβητε. Ἡσυχᾶστε. Καὶ ἐὰν πᾶτε ἔτσι θὰ τὴν ἔχετε.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται διακοπάς.

§82Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτῶ, λοιπόν, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, εἶπεν ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσε, μετὰ τόσου στόμφου, δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ....

§83Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν. (Θόρυβος — φωναὶ — κωδωνοκρουσίαι).

§84Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον δὲν ἰσχυρίσθητε ὅτι ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν, ἀλλὰ τοὐναντίον εἴπατε, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν.

§85Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶπον ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τῆς βλακείας τῶν ἀνθρώπων, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐμπιστοσύνην ὁ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ σταματῶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ.

§86Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, εἶπεν ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν καὶ ἐρωτῶ, μὲ ποίαν ἠθικὴν ἀντίληψιν ἐπέτρεψεν εἰς τὸν ἑαυτόν του καὶ τὸ ἀνέγνωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν καὶ δεύτερον μὲ ποῖον ἠθικὸν δικαίωμα ἀφῄρεσαν ἀπὸ τὸν πειθαρχικὸν φάκελλον μίαν μαρτυρίαν, διὰ νὰ τὴν ἀναφέρῃ ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας καὶ εἰς τὰς πειθαρχικὰς ἀνακρίσεις ἐμφαίνεται ἀπὸ τὸ πόρισμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ὑπ’ ὄψει του ὅλας τὰς καταθέσεις, ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ δὲν ἀφαιροῦν ἓν ἔγγραφον, διὰ νὰ ὁμιλήσουν εἰς τὴν Βουλήν, διότι τότε φαίνεται ἡ κακή των πρόθεσις, ἡ ἀνήθικος προσπάθεια καὶ τὸ πονηρὸν τῆς ὅλης ἐνεργείας. (Φωναὶ — χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαζαρίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος.

§88Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. Κωστόπουλος, ὁμιλῶν εἶπε δι’ ἐμὲ τὰ ἑξῆς: «Κύριε Λαζαρίδη, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε ὡς ὁμιλεῖτε μετὰ τὴν δημοσίευσιν εἰς τὸν Τύπον τῆς γνωστῆς ἐπιστολῆς», Λυποῦμαι, κ. Πρόεδρε, διότι ὁ κ. Κωστόπουλος ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ χρησιμοποιῇ στοιχεῖα τοῦ Τύπου τῆς Ε.Ρ.Ε. δι’ ἕνα συνάδελφόν του, μὲ τὸν ὁποῖον μέχρι προχθὲς εὑρίσκοντο εἰς τὸ αὐτὸ κόμμα. Ἡ ἐπιστολὴ ποὺ ἐδημοσιεύθη, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἡμέρα» εἶναι ἐπιστολὴ ποὺ ἐγράφη κατὰ τὸ ἔτος 1959. Ἡ ἐφημερὶς ὅμως «Ἡμέρα» σκοπίμως δὲν ἀνέγραψε τὴν ἡμερομηνίαν ποὺ ἐγράφη ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη. Τὸ 1959, κ. Πρόεδρε καὶ κύριοι συνάδελφοι, ἐξελέγην Δήμαρχος Πτολεμαΐδος, λαβὼν τὸ 52% τῶν ψήφων τῶν κατοίκων τῆς πόλεως. Δυστυχῶς ὅμως καὶ τότε εὑρέθη εἰς τὸν συνδυασμόν μου ἕνας Νόβας, ὅστις μὲ ἐπρόδωσε καὶ κατώρθωσε μὲ 117 μόνον ψήφους καὶ μὲ τὸν νόμον τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆ, νὰ γίνῃ αὐτὸς Δήμαρχος τῆς Πτολεμαΐδος.

§89Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Ὁ νόμος ἦτο τοῦ κ. Παπανδρέου.

§90Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Ἡ Ἀστυνομία κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Δημάρχου καὶ βοηθουμένη ὑπὸ τοῦ κ. Μανέντη, κατέλαβε τὸ Δημαρχιακὸν Μέγαρον καὶ διὰ διαφόρων πιέσεων ἐπέβαλεν ὡς Δήμαρχον τὸν τελευταῖον τῶν Συμβούλων μου, ποὺ ὅπως προηγουμένως ἀνέφερον, εἶχε λάβει μόνον 117 σταυρούς. Ὑπὸ τὸ Κράτος αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ἔγραψα καὶ ἀπηύθυνα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν γνωστὴν ἐπιστολὴν εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν. Τότε ὁ κ. Καραμανλῆς ἦτο πράγματι ὁ λαοπρόβλητος Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας. Πρὸς αὐτὸν ἀπηύθυνα τὴν ἐπιστολήν μου διεκτραγῳδῶν τὰ γενόμενα χωρὶς ὅμως νὰ ἀναφερθῶ ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ γίνω φίλος τῆς Ε.Ρ.Ε. Μετὰ ὅμως τὸ 1959, κ. συνάδελφοι, ὅπου ἐφηρμόσθη ἡ βία καὶ ἡ νοθεία ἀπὸ τὸ κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅπου κατελύθη κάθε ἔννοια εὐνοουμένου Κράτους καὶ τὸν λόγον πλέον εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου μας εἶχον τὰ τρίκυκλα, τότε πλέον μετέβαλον γνώμην, διὰ τὸν κ. Καραμανλῆν. Αἱ ἐπιστολαὶ αὐταί, κ. Πρόεδρε, ἐδημοσιεύθησαν ἐπανειλημμένως εἰς διαφόρους ἐφημερίδας καὶ ὁ λαὸς τῆς περιφερείας μου ποὺ ἔλαβε γνῶσιν αὐτῶν τῶν ἐπιστολῶν ὡς καὶ ἄλλων συκοφαντιῶν, μὲ ἐτίμησεν μὲ τὰς ψήφους του τὴν μὲν πρώτην φορὰν μὲ 9.000 σταυροὺς τὴν δὲ δευτέραν φορὰν μὲ 9.500 σταυρούς. Ἑπομένως δὲν μὲ ἀπεδοκίμασεν ὁ λαὸς τῆς περιοχῆς μου. Ἐρωτῶ, λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, ἐπειδὴ τὰς ἡμέρας αὐτὰς μοῦ κάμετε τὰς γνωστὰς ἐπιθέσεις, ποῦ προτιμᾶτε νὰ μὲ τοποθετήσητε; Εἰς τὴν Δεξιὰν ἢ τὴν Ἀριστεράν; Σᾶς ἀπαντῶ, δὲν ἀνήκω οὔτε εἰς τὴν Δεξιὰν οὔτε εἰς τὴν Ἀριστεράν. Ἀνήκω εἰς τὸ Κέντρον ποὺ εἶναι σήμερον τὸ πλέον προοδευτικὸν κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπειδὴ ἐπὶ πλέον ὅμως ἐκατηγορήθην ὅτι ὑπηρέτησα κατὰ τὴν κατοχὴν εἰς τὸ ΕΑΜ, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω, κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐὰν γνωρίζετε τὶ ἀνθρώπους ἔχετε εἰς τὴν παράταξίν σας. Γνωρίζετε π.χ. ὅτι ὁ κ. Μανέντης κατὰ τὴν κατοχὴν ἦτο Γεν. Γραμματεὺς τοῦ ΕΑΜ Νομοῦ Κοζάνης; Γνωρίζετε ὅτι ὁ κ. Τσακιρίδης ἦτο εἰς τὰ Τάγματα Ἀσφαλείας; Γνωρίζετε ὅτι ὁ κ. Ἀθανασιάδης ἔχει κατηγορηθῆ διὰ κατάχρησιν 1.000.000 δραχμῶν; Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε, εἰς ἀπάντησιν τῶν αἰτιάσεων τοῦ κ. Κωστοπούλου καὶ τῶν συκοφαντιῶν ποὺ μοῦ ἀπευθύνουν ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπαράδεκτον, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέψατε νὰ γίνῃ. Ἐὰν ἦτο ὀρθὸν καὶ ἦτο ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῆς ἠθικῆς τάξεως θὰ ἔπρεπε ἀναστέλλοντες ἐπὶ μίαν τοὐλάχιστον ὥραν τὴν συζήτησιν νὰ δώσητε τὸν λόγον εἰς ὅλους ἐκείνους διὰ τοὺς ὁποίους ἔκαμε λόγον διὰ νὰ τοὺς δοθῇ ἡ δυνατότης νὰ ἀποκρούσουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Ἐγὼ δὲν θὰ ἐνεθάρρυνα τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς ΕΡΕ οἱ ὁποῖοι αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην ἀπαντήσεως, νὰ τὸ πράξουν ἀπόψε, διότι εἶναι κρίσιμος ἡ ὥρα αὐτὴ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῶν ἐξελίξεων καὶ δὲν θὰ ἤθελον, παρὰ τὴν πρόκλησιν τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κοζάνης, πρόκλησιν περίεργον, δὲν θὰ ἤθελα νὰ ξεφύγωμεν ἀπὸ τὸ θέμα ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ. Ἀλλὰ θὰ ὁμολογήσητε καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε, ὅτι περιεπέσατε εἰς σφάλμα, διότι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφήσητε τὸν κ. βουλευτὴν νὰ ἐκτοξεύσῃ ἐπιθέσεις ἐναντίον ἄλλων βουλευτῶν ἀναιτίως καὶ χωρὶς νὰ ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Κωστοπούλου λεχθέν. Θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν σταματήσητε ἀμέσως, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν τὸν ἐσταματήσατε πρέπει νὰ δώσητε τὸν λόγον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐθίγησαν. Ἐγὼ δὲν συνηθίζω νὰ κωλυσιεργῶ. Καὶ ἐὰν ἀπῄτησα χθὲς νὰ γίνῃ συζήτησις, τὸ ἀπῄτησα διὰ τὸν λόγον ὅτι ἤθελα νὰ ἀκούσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀπαντήσωμεν καὶ διότι δὲν ἤθελα νὰ φανῇ διὰ τὴν τιμὴν τῆς αἰθούσης, νὰ μὴ ἐπικρατήσῃ ἡ κραυγὴ «ψηφοφορία». Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ κύπτῃ ἐνώπιον τῆς ἀληθείας, ἡ ὁποία ἀκούγεται ἀπὸ τὸ βῆμα, ἀλλὰ οὐδέποτε δικαιοῦται νὰ ὑποκύπτῃ εἰς τὰς κραυγάς. Δι’ αὐτὸ ἐπέμεινα νὰ συνεχίσωμεν καὶ χθὲς καὶ προχθὲς τὴν συζήτησιν. Ἀπόψε ὅμως δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα αὐτό, διότι δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς κωλυσιεργείας, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θίγωνται συνάδελφοι ἀναιτίως καὶ χωρὶς συνάρτησιν μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Κωστόπουλος.

§92Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, τὸ θέμα εἶναι, ἢ νὰ μὴ δοθῇ συνέχεια καὶ νὰ μὴ ὁμιλήσητε καὶ σεῖς ἢ θὰ πρέπει νὰ ὁμιλήσουν πρῶτοι, ἀμέσως οἱ θιγέντες, διότι ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ὁ Κανονισμός.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀθανασιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§95Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ....

§96Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὀρθὸν εἶναι ἢ νὰ μὴ δοθῇ καμμία συνέχεια εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ μὴ ὁμιλήσητε καὶ σεῖς, ἢ νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Ἀθανασιάδην.

§97Σ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ ποὺ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Λαζαρίδη, εἶναι πράγματι φοβερόν, ὅταν μάλιστα τοῦτο ἐγένετο ἐκ προθέσεως καὶ κατόπιν μελέτης. Ὁ κ. Λαζαρίδης εἶχε προμελετήσει νὰ ἐκτοξεύσῃ βαρυτάτας ὕβρεις ἐναντίον ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων Μανέντη καὶ Τσακιρίδη. Δὲν πρέπει βέβαια αὐτὸ νὰ μᾶς ἐκπλήσσῃ, διότι εἶναι δεδομένον ὅτι ὁ κ. Λαζαρίδης μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα ἐνεργεῖ, μὲ τὸ σύστημα δηλαδὴ ποὺ ἔχει γαλουχηθῆ καὶ ἀναπτυχθῆ. Ὅλοι τὸν γνωρίζομεν ἀπὸ τὴν συμπεριφορὰν του εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας. Εἶναι ὅμως λυπηρόν, ὅταν χρησιμοποιοῦνται τοιαῦται μέθοδοι διὰ νὰ βληθοῦν ἐν τῇ Βουλῇ συνάδελφοι. Ὅπως ὅλοι γνωρίζετε τὰ γραφεῖα ἡμῶν τῶν πολιτικῶν ἐπισκέπτονται παντὸς εἴδους ἄνθρωποι, ἄνθρωποι ἀκόμη τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζομεν. Φυσικὸν εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον μας νὰ ἔρχωνται καὶ ἀπατεῶνες καὶ παντὸς τύπου ἄλλοι ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους συμβαίνει νὰ μὴ γνωρίζωμεν καὶ τοὺς ὁποίους ἀναγκαζόμεθα νὰ χαιρετῶμεν καὶ νὰ δεχώμεθα διὰ λόγους πολιτικούς. Πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, πράγματι περὶ ἑνὸς ἐξ ἐπαγγέλματος ἀπατεῶνος, τοῦ γνωστοῦ Γιαννούδα. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς μὲ ἐγνώρισεν, ἦλθεν εἰς τὸ γραφεῖον μου ἐθεώρησε καλὸν νὰ χρησιμοποιῇ τὸ ὄνομά μου καὶ νὰ ἐξαπατᾷ τὰ θύματά του ἰσχυριζόμενος, ὅτι τῇ μεσολαβήσει μου δύναται νὰ βγάλῃ ἀδείας φούρνων ἢ ἀδείας αὐτοκινήτων ἢ νὰ διεκπεραιώσῃ ἄλλας ἐργασίας. Αὐτὰ τὰ πράγματα ὅμως δὲν συνέβησαν τὸ πρῶτον εἰς τὴν ἰδικήν μου περίπτωσιν. Αὐτὸ ἔχει συμβῆ καὶ μὲ πολλοὺς ἄλλους πολιτικοὺς καὶ ἀσφαλῶς θὰ συμβῇ καὶ μὲ ἄλλους εἰς τὸ μέλλον. Ἐξ ἄλλου ὁ Γιαννούδας δὲν ἐχρησιμοποίησε διὰ τὴν ἐξαπάτησιν τῶν θυμάτων του μόνον τὸ ἰδικόν μου ὄνομα. Ἐχρησιμοποίησε τὰ ὀνόματα καὶ ἄλλων σημαινόντων προσώπων, πλὴν ὅμως μόνον τὸ ἰδικόν μου ἦλθεν εἰς τὴν δημοσιότητα, ἐνεργείαις τοῦ κ. Λαζαρίδη, ὁ ὁποῖος ὑπολογίζει, ὅτι ἐκ τῆς ἰδικῆς μου κατασυκοφαντήσεως θὰ ἔχῃ ἐκεῖνος πολιτικὰ ὀφέλη. Ἀλλὰ ὁ Πρόεδρός του ἔχει διακηρύξει, ὅτι οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ ἐκτοξεύῃ κατηγορίαν καὶ πρὸ πάντων ἐναντίον συναδέλφου του ὅταν εἶναι διαπιστωμένον δικαστικῶς, ὅτι οὐδεμία ὑπόνοια ἠγέρθη κατὰ τοῦ συναδέλφου του, τὸν ὁποῖον κατηγορεῖ. Κατὰ ποίαν λογικήν, λοιπόν, ὁ κ. Λαζαρίδης, εἶπε τὰ ὅσα εἶπεν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει δεδικασμένον καὶ τὸ ἐγνώριζεν ὁ κ. Λαζαρίδης; Τὰ εἶπε μὲ τὴν λογικὴν ποὺ διέπει τοὺς ποταποὺς συκοφάντας, τοὺς μικροὺς καὶ μοχθηροὺς ἀνθρώπους τῶν ὁποίων ἡ ψυχὴ γέμει κακίας, μίσους καὶ διαστροφῆς. Κύριοι βουλευταί, εἰς ὁλόκληρον τὴν ζωήν μου μὲ διακρίνει ἡ ἁγνότης, ἡ ἠθικότης, ἡ τιμιότης καὶ ἡ ἐργατικότης. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους πλησιάζουν περισσότερον οἱ ἀπατεῶνες καὶ χρησιμοποιοῦν τὰ ὀνόματά των. Ὁ ἀπατεὼν Γιαννούδας ἐδικάσθη καὶ κατεδικάσθη. Ἐναντίον ἐμοῦ δὲ ὄχι μόνον οὐδεμία ὑπόνοια ἠγέρθη, ἀλλ’ οὔτε ὡς μάρτυς ἐκλήθην, εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τόσον ξένος ἤμην, πρὸς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Ἡ ἐφημερὶς ὅμως «Αὐγὴ» φιλικώτατον ὄργανον τοῦ Λαζαρίδη καὶ ἡ ὁποία ὡς σύστημα ἔχει νὰ κατασυκοφαντῇ τοὺς πάντας καὶ τὰ πάντα ἀνέγραψεν, ὅτι διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὑπεβλήθη ἐναντίον μου μήνυσις καὶ ὅτι ἐκκρεμεῖ αἴτησις περὶ ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς μου ἀσυλίας. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἓν ἀπὸ τὰ ψεύδη τῆς «Αὐγῆς». Τοιαύτην αἴτησιν οὔτε εἴδατε οὔτε θὰ ἰδῆτε. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ποὺ ἐδημιουργήθη αὐτὴν τὴν στιγμὴν σχετικῶς μὲ ἐμὲ πρέπει νὰ ἐνδιαφέρῃ ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον διότι ὅλοι μας εἶναι δυνατὸν νὰ βληθῶμεν μὲ τοιαῦτα πράγματα. Δὲν εἶμαι οὔτε ὁ πρῶτος οὔτε ὁ τελευταῖος ποὺ συκοφαντοῦμαι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ὑπέβαλέ τις διὰ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἐναντίον μου μήνυσιν καὶ νὰ ἤρετο ἡ ἀσυλία μου, διὰ νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ διαπιστωθῇ καὶ δικαστικῶς, ὅτι οὐδεμίαν ἀνάμιξιν οὐδὲ πόρρωθεν εἶχον μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ἴχνος σπίλου ἢ δόλου. Ἐκεῖνο ποὺ μὲ διακρίνει εἶναι ἡ τιμιότης, ἡ ἀνωτερότης, ἡ ἠθικότης, ἡ ἐργατικότης καὶ ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν ἄνθρωπον, ἰδιότητες αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐπανάληψιν ἀνεγνωρίσθησαν ὑπὸ τοῦ λαοῦ τῆς Κοζάνης καὶ ἐπεσφραγίσθησαν διὰ τῆς ἐκλογῆς μου ὡς βουλευτοῦ, εἰς τρεῖς ἐκλογάς. (Χειροκροτήματα).

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴδατε μὲ τὶ εὐκολίαν βουλευτὴς τῆς αὐτῆς περιφερείας ὡμίλησεν ἐναντίον συναδέλφου του. Αὐτὸ εἶναι χαρακτηριστικὸν δεῖγμα τοὐλάχιστον βαρείας ἐπιπολαιότητος.

§99Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Κάθε ἄλλο. Ἐπιμένω.

§100Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἶναι καὶ δεῖγμα ἐλλείψεως αἰσθήματος εὐθύνης. (Χειροκροτήματα).

§101Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Οὔτε μήνυσιν ἔκαμε.

§102Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἠξεύρατε αὐτὰ καὶ ὅμως ἐσυκοφαντήσατε τὸν συνάδελφόν σας. Εἰς τὰς ἐκλογὰς λοιπόν, θὰ ἔλθω ἐγὼ εἰς τὴν Πτολεμαΐδα καὶ τὴν Κοζάνην, διὰ νὰ εἴπω εἰς τὸν λαὸν τὶ διεπράξατε εἰς βάρος τοῦ συναδέλφου σας. Καὶ τώρα θὰ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπῃ ὀλίγας λέξεις ὁ κ. Μανέντης. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη κἂν ὁ συνάδελφος κ. Μανέντης νὰ ἀπαντήσῃ, διότι τὸ λεχθὲν περὶ τοῦ κ. Μανέντη, ἀναφέρεται εἰς τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς καὶ δὴ εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Δ. Μακεδονίαν ὁ ἀγὼν διεξήγετο καὶ ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐνετάχθη, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλας ὀργανώσεις τὰς ὁποίας ἠθέλησεν ὁ ὁμιλήσας βουλευτὴς τῆς Ε. Κ. νὰ κατηγορήσῃ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπῆρξαν τὰ Τάγματα Ἀσφαλείας. Διότι ὁ κ. Τσακιρίδης, ὁ ὁποῖος ἐπίσης θὰ ὁμιλήσῃ καὶ πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ ζητήματος, ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον του. Ἀλλὰ θεωρῶ τὸν κ. Μανέντην πρόσωπον ἀρετῆς, γενναιότητος καὶ ἤθους πολιτικοῦ καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε κἂν νὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσῃ.

§103Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ προὐξένησε κατάπληξιν ἡ ἐπίθεσις τοῦ κ. Λαζαρίδη. Ὁμολογῶ, ὅτι τὴν ἐπίθεσιν αὐτὴν δὲν τὴν ἀνέμενον. Πολιτεύομαι ἐπὶ 15 ἔτη καὶ ἐξελέγην 6 φορὰς βουλευτὴς καὶ καυχῶμαι, ὅτι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα οὐδέποτε προεκάλεσα συνάδελφον καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν ἔχω ἀντιπαθείας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Θὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὰ δύο σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Λαζαρίδης σχετικῶς μὲ ἐμέ. Τὸ πρῶτον σημεῖον εἶναι, ὅτι δῆθεν ἐγὼ κατέλαβον τὸ Δημαρχεῖον Πτολεμαΐδος διὰ νὰ ματαιώσω τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Λαζαρίδη ὡς Δημάρχου. Διαβεβαιῶ ὅμως τοὺς πάντας καὶ τὸν κ. Λαζαρίδην, ὅτι ἐγὼ οὐδέποτε ἀνεμίχθην μὲ τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς Πτολεμαΐδος. Καὶ θὰ πρέπει ὁ κ. Λαζαρίδης νὰ ὁμολογήσῃ τὸ ἑξῆς: Καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν ποὺ εἶχα δύναμιν εἴτε ὡς Ὑπουργός εἴτε ὡς βουλευτής, δὲν ἔκαμα ποτὲ κατάχρησιν εἰς βάρος τῶν πολιτικῶν μου ἀντιπάλων. Ἐνῷ τοὐναντίον διὰ τὸν συνάδελφον κ. Λαζαρίδην κατέχω σημείωμά του εἰς τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει εἰς Προϊστάμενον ὑπηρεσίας τινὸς νὰ κάμῃ τίποτε χωρὶς τὴν γνώμην του. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἐκτοξευθεῖσαν ἐναντίον μου κατηγορίαν, ὅτι ὑπηρέτησα εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ΕΑΜ. Μοῦ ἐδόθη, κ. Πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε ἡ εὐκαιρία ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ ἀπαντήσω κατὰ τρόπον συντριπτικὸν εἰς τὰς αἰτιάσεις αὐτάς. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὅταν ὁ κατακτητὴς κατέλαβε τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν, ἔσπευσα καὶ ἐγὼ μὲ πατριωτικὸν παλμὸν νὰ ταχθῶ ἐναντίον τοῦ κατακτητοῦ. Ἡ ὀργάνωσις τοῦ ΕΑΜ ἦτο τότε εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἱδρύσεώς της καὶ ἐπολέμα τὸν κατακτητήν. Εἰς μίαν μάχην ἐναντίον τῶν Ἰταλῶν εἰς τὴν Σιάτισταν ἔσπευσα τὴν νύκτα νὰ ἐγκαταστήσω χειρουργεῖον καὶ νὰ προσφέρω τὰς ὑπηρεσίας μου εἰς τοὺς ἀγωνιζομένους Ἕλληνας. Μετ’ ὀλίγον συνελήφθην ὑπὸ τῶν Γερμανῶν, ἐφυλακίσθην εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐπὶ 4μηνον εἰς τὸ 510 ὑπέστην βασανιστήρια. Αὐτὴ ἦτο ἡ ὅλη ἀνάμιξίς μου εἰς τὸ ΕΑΜ καὶ διὰ τὴν πολιτείαν μου αὐτὴν οὐδόλως μετανοῶ διότι ἔπραξα τὸ καθῆκον μου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Πρέπει δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι διὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ κ. Λαζαρίδη πρὸς τὸν κ. Καραμανλῆν τὸν συγχαίρω εἰλικρινῶς.

§104Π. ΤΣΑΚΙΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ, ὅτι μοῦ ἐπροκάλεσε κατάπληξιν ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον μου τοῦ συναδέλφου κ. Λαζαρίδη, τὸν ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ καὶ ὁ ὁποῖος γνωρίζει, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειάν του διὰ τὴν Δημαρχίαν τὸν ἐβοήθησα, καθ’ ὅσον ἦτο νέος μὲ διάθεσιν νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ ὁπωσδήποτε καλλίτερος ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐγένετο Δήμαρχος. Τονίζω, ὅτι τὸν ἐξετίμων καὶ ἐξακολουθῶ νὰ τὸν ἐκτιμῶ τὸν κ. Λαζαρίδην. Μὲ κατηγόρησεν ὅμως ἀπόψε ὡς ταγματασφαλίτην. Πράγματι μετέσχον εἰς τὴν ὀργάνωσιν ΠΑΟ, ἡ ὁποία ἦτο ἡ πρώτη συγκροτηθεῖσα, μὲ σκοπὸν τὴν διασφάλισιν τῆς Ἑλληνικῆς γῆς τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας προελθοῦσα ἐκ τῆς ὀργανώσεως ΥΒΕ. Διότι τότε, κύριοι συνάδελφοι, ἐρρίφθη τὸ σύνθημα, ὅτι ἡ Μακεδονία ἀνῆκεν τότε εἰς τοὺς Βουλγάρους, καὶ ὅτι ἡμεῖς οἱ ΠΑΟ εἴμεθα σφετερισταὶ τῆς Μακεδονικῆς γῆς. Κύριε Πρόεδρε, προσέφερα τὰς ὑπηρεσίας μου εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν καὶ ἐτιμήθην μάλιστα καὶ μὲ παράσημα. Θέλω ὅμως νὰ ἀπευθύνω καὶ ἓν ἐρώτημα πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Λαζαρίδην, ἂν μεταξὺ τῶν ψηφοφόρων του εἶναι καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν εἰς τὸ πλευρόν μου. Καὶ ἑπομένως ἐὰν ἐγὼ ὑπῆρξα προδότης, τότε θὰ πρέπει καὶ αὐτοὶ οἱ ὑποστηρικταί του νὰ εἶναι προδόται.

§105Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν σᾶς εἶπον ἐγὼ προδότην.

§106Π. ΤΣΑΚΙΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος ἔχει ἐστραμμένην τὴν προσοχήν του εἰς τὴν συζητουμένην σοβαρὰν πολιτικὴν κρίσιν. Δὲν πρέπει ἑπομένως νὰ ταλαιπωροῦμεν τὸ Σῶμα μὲ ἄλλας συζητήσεις. Ἂν ὁ κ. Λαζαρίδης θέλῃ ἄλλην φορὰν νὰ συζητήσωμεν τὰ θέματα αὐτὰ γιὰ νὰ καταδειχθῇ ποῖος ἔπραξε τὸ καθῆκον του καὶ ποῖος ἠγωνίσθη διὰ τὴν διασφάλισιν τῆς Μακεδονικῆς γῆς, θὰ τοῦ ὀφείλω χάριτας. Καὶ τότε θὰ ἴδῃ, ὅτι ὁ ὁμιλῶν, μὲ χιλιάδας πεσόντων, διὰ τοῦ αἵματός των ἀπέτρεψαν τὴν κάθοδον τοῦ Βουλγαρικοῦ στρατοῦ κατοχῆς εἰς Δυτ. Μακεδονίαν μέχρις Ἁλιάκμονος ποταμοῦ. Θὰ δοθῇ οὕτως ἡ εὐκαιρία νὰ γίνῃ καὶ μνημόσυνον, δύναταί τις εἰπεῖν, τῶν ἐθνομαρτύρων συμπατριωτῶν του, καταλιπόντων ὀρφανὰ καὶ ἀπροστατεύτας οἰκογενείας, διασφαλισάντων ὅμως τὴν ἐθνικότητα καὶ ἀκεραιότητα τῆς Ἑλληνικοτάτης ἐπαρχίας, τῆς ὁποίας ἐξελέγην βουλευτής.

§107Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον παρενέβησαν διάφορα προσωπικὰ ζητήματα δὲν μοῦ ἐπέτρεψεν νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Λαζαρίδην. Ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδέποτε εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸν κ. Λαζαρίδην καὶ τὸ παρελθόν του. Ἀντιθέτως, γνωρίζει, ὅτι εἶχον πάντοτε φιλικὰ ἔναντί του αἰσθήματα καὶ διὰ τοῦτο ἔμεινα κατάπληκτος ὅταν εἶδον τὸν φανατισμὸν μὲ τὸν ὁποῖον παρενέβαλε τὰς διακοπάς του καὶ τὰς παρατηρήσεις του. Καὶ ἡ φράσις μου ὑπῆρξεν ἁπλῆ πρὸς τὸν κ. Λαζαρίδην: Διατί τόσον φανατισμὸν ὕστερα ἀπὸ τὴν γνωστὴν ἐπιστολήν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, ὅτι τοὐλάχιστον στερεῖσθε φανατισμοῦ; Διότι ὅταν λέτε πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, ἔστω καὶ μὲ ἡμερομηνίαν 1959 — ἡ ἡμερομηνία δὲν ἔχει σημασίαν, ἡ οὐσία ἀξίαν ἔχει — ὅτι τίθεσθε εἰς τὴν διάθεσίν του διὰ νὰ τὸν βοηθήσητε εἰς τὸ ἐθνοσωτήριον ἔργον του, πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἔρχεσθε νὰ λέτε ἐδῶ, διακόπτοντες ἐπιμόνως καὶ ἐνοχλητικῶς, ὅτι δὲν εἴμεθα ἡμεῖς δημοκρατικοί, ὅτι μονοπωλεῖτε σεῖς τὴν προσήλωσιν πρὸς τὴν Δημοκρατίαν;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κασιμάτης, ἔχει τὸν λόγον.

§109Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἕνα βασικώτερον ἐρώτημα. Θὰ παρεκάλουν, ἐπειδὴ ἔχει μεγάλην σημασίαν τὸ ἐρώτημα νὰ μοῦ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν. Τὸ ἐρώτημα αὐτὸ ἀφορᾷ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐγγραφῆτε νὰ ὁμιλήσητε.

§111Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἓν ἁπλοῦν ἐρώτημα. Τὸν ἐρωτῶ, ποῖος ἐγκατεστάθη εἰς τὰ Γραφεῖα τοῦ κ. Ζαχαριάδη τὴν 21.7.65 καὶ ἔκαμε τὶς 170 μεταθέσεις τῆς ΚΥΠ καὶ εἰς ποῖον Ἔθνος ἀνήκει, ποίας ἐθνικότητος εἶναι;

§112Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα μετὰ τόσην καθυστέρησιν ὁ κ. Κασιμάτης καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ δώσητε τὸν λόγον εἰς κανένα.

§113Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐζήτησα ἐγγράφως τὸν λόγον.

§114Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴτε ἐζητήσατε ἐγγράφως, εἴτε ὄχι, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κασιμάτης, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐγγεγραμμένος ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν.

§115Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. (Ἐπιμένει νὰ ὁμιλήσῃ).

§116Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε, ζητῶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν.

§117Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Πρὶν κατέλθῃ τοῦ βήματος, ὁ κ. Κωστόπουλος, ὑπεβάλαμεν μὲ τὸν κ. Παπαηλιοῦ γραπτὴν αἴτησιν δύο λέξεις ἔχω νὰ εἴπω.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γραπτὴ αἴτησις, κ. Πρόεδρε, οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχει βάσει τοῦ Κανονισμοῦ.

§119Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τί λέγετε, κ. Πρόεδρε;

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ διακόπτετε. Θὰ ἀκούσητε, δὲν ἀπευθύνομαι πρὸς σᾶς, ἀπευθύνομαι εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶναι τεταγμένος νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμόν. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρίσκετο ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Κωστόπουλος. Ἂν καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. Κωστόπουλος εἴχετε δεχθῆ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ οἱαδήποτε διακοπή, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐδέχθητε διακοπάς, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε σεῖς, οὔτε ὁ κ. Κωστόπουλος, ἐκ τῶν προτέρων νὰ μεταθέσετε τὴν ὥραν ὁμιλίας τοῦ ἐγγεγραμμένου πρὸ τριῶν ἡμερῶν συναδέλφου, διὰ νὰ δώσητε τὸν λόγον εἰς οἱονδήποτε ἄλλον. Τὶ συνέβη; Ἁπλῶς συνέβη ἕνα ἄτοπον, ἕνα ἐπεισόδιον καὶ ἐδημιουργήσαμεν προσωπικὰ ζητήματα καὶ βεβαίως ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων, ὅπως λέγει ρητῶς ἡ εἰδικὴ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, ἔπρεπε νὰ λάβουν τὸν λόγον οἱ τρεῖς θιγέντες, οἱ νομίσαντες, ὅτι ἐθίγησαν συνάδελφοι. Πέραν αὐτοῦ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα τίποτε ἄλλο νὰ πράξητε, παρὰ νὰ ἀκούσητε καὶ σεῖς μαζί μας τὸν κ. Κασιμάτην.

§121Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Πρὶν κατέλθῃ τοῦ βήματος ὁ κ. Κωστόπουλος... (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ΕΡΕ)... οἱ θορυβοποιοὶ ἠμποροῦν νὰ κτυποῦν τὰ ἕδρανα, καὶ τὴν κεφαλήν των ἂν προτιμοῦν, ἀλλὰ ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι ὁ κ. Βασιλᾶτος, κατέθεσε, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν γραπτὴν αἴτησιν πρὶν κατέλθῃ τοῦ βήματος ὁ κ. Κωστόπουλος.

§123Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν αἴτησιν;

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ διὰ γραπτῆς αἰτήσεως.

§125Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τότε δὲν ἔπρεπε νὰ βασανίσητε τὸν κ. Κασιμάτην, ὁ ὁποῖος ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα.

§126Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ εἴπω. Ὁ κ. Κωστόπουλος, κ. Πρόεδρε, παρεβίασε τὸν Κανονισμόν, διότι ἔκαμε χρῆσιν ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον κατὰ κατάχρησιν ἐξουσίας ἔλαβεν ἐκ ποινικῆς δικογραφίας, ὅπως προκύπτει ἀπὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον, φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Κωστοπούλου. Ἔχω ἐνώπιόν μου τὴν ὑπ’ ἀριθ. 11976)30.7.65 διαταγὴν τοῦ κ. Κωστοπούλου, διὰ τῆς ὁποίας ἐν σπουδῇ παραπέμπει εἰς τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον τοὺς δύο Συνταγματάρχας Παπατέρπον καὶ Ἀναγνωστόπουλον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε.

§128Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶναι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπῆρεν ἔγγραφον καὶ τὸ ἐχρησιμοποίησεν ἀπαραδέκτως, παρὰ τὸν Κανονισμόν, καὶ ἐπὶ πλέον παρεπλάνει τὴν Βουλήν, ὅτι παρηκολουθεῖτο, οὐχὶ ὁ Παλᾶς, ἀλλὰ ὁ Μπάλλας, ὁ Συνταγματάρχης. Ἰδοὺ τὰ ψεύδη, ἰδοὺ πράγματα ἀνεπίτρεπτα διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τὸ ὑπογράφει ὁ κ. Κωστόπουλος, ὁ ὁποῖος καὶ τὸν Μπουλοῦκον ἐκεῖνος τὸν διώρισεν εἰς τὴν ΚΥΠ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἀπολογηθῇ ὁ Παπατέρπου, τὸν παραπέμπει κατὰ κατάχρησιν ἐξουσίας καὶ ἐνῷ δέχεται εἰς τὸ ἔγγραφόν του, ὅτι παρηκολουθεῖτο ὁ Συν)ρχης κ. Μπάλλας (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι), δηλαδὴ εἰς τὴν διαταγὴν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ὑπογράφει ὁ κ. Κωστόπουλος παραπέμπεται, ἐδῶ συνεφώνησε μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, ὅτι παρηκολουθεῖτο ὁ Παλᾶς ἰδιώτης, κατὰ τρόπον ἀνεπίτρεπτον ἔκαμε χρῆσιν ἐγγράφων ἐξαχθέντων ἐκ τῆς ποινικῆς δικογραφίας.

§129Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφαιρέσατε τὸν λόγον.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ αὐτή.

§131Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκφράζω τὴν βαθεῖαν μου λύπην, κ. Πρόεδρε, διότι βουλευτὴς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐξηπάτησε τὸ Προεδρεῖον.

§132Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Σεῖς συνεχῶς ἐξαπατᾶτε τὸ σύμπαν, τὸν ἑαυτόν σας πρῶτα–πρῶτα, τοὺς βουλευτάς σας, τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§133Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὁ κ. συνάδελφος, ἔκαμε σύγχυσιν μεταξὺ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ Ποινικῆς Δικονομίας, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὄντως ἐντρυφέστατος. Αὐτὰ ὅλα τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπε δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν, οὔτε ἔγγραφα ἐπεξήρεσα. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ἔχουν δημοσιευθῆ εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἁπλῶς τὰ ἐπεσήμανα. Δὲν προέρχονται ἀπὸ τὴν Ποινικὴν Δικογραφίαν, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν πειθαρχικήν, τῆς ὁποίας τὸ πόρισμα χθὲς τὸ ἐκυκλοφορήσατε ἐν ἐκτάκτῳ παραρτήματι, ἀφελοῦς ἐφημερίδος, διὰ νὰ θριαμβολογήσητε, ὅτι ἐτελείωσεν ἡ ὑπόθεσις

ΑΣΠΙΔΑ.

§134Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα θὰ σταματήσουν ὅλα καὶ ζητῶ τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Βασιλᾶτον νὰ μὴ δημοσιευθοῦν. Ἐξηπάτησε τὸ Προεδρεῖον καὶ δὲν ἔθεσε ζήτημα Κανονισμοῦ, ἀλλὰ εἰσῆλθεν εἰς τὴν οὐσίαν διὰ τῆς πλαγίας ὁδοῦ, τῆς ἀπάτης.

§135Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τάξις εἶναι ἔργον ἰδικόν σας, δὲν εἶναι ἰδικόν μου· θὰ ἐπιβάλητε τὴν τάξιν καὶ τότε θὰ ὁμιλήσω.

§136Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ὑπάρχει ἕνα θέμα Παλᾶς καὶ Μπάλλας.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν νὰ ἐπέλθῃ ἡσυχία.

§138Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ τήρησις τῆς τάξεως εἶναι ἰδικόν σας ἔργον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἐπιβάλλω, κ. συνάδελφε.

§140Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ὑποχρεοῦσθε νὰ τὴν ἐξασφαλίσητε.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἐξησφάλισα.

§142Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἐν τῷ συμφέροντι τῆς συζητήσεως, διότι ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ τελειώσῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις. Τὸ ἐδήλωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ. Δὲν θὰ δεχθῶ ἐν τῷ συμφέροντι τῆς συζητήσεως καμμίαν διακοπήν, οὔτε θὰ ἀπαντήσω, οὔτε πρόκειται νὰ μὴ εἴπω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλω, αὐτὸ τὸ γνωρίζητε, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ὁμιλῶ. Ἂν ὅμως, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἐπιθυμῆτε πράγματι, νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί, πρέπει τὸ παρακολούθημα αὐτό, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐκεῖ, νὰ μὴ συνδέεται μὲ τὰ μικρόφωνα τῶν διακοπτόντων, διότι τοῦτο ἀπετέλεσε δολιοφθοράν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω οὐδεμίαν διακοπήν, ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὴν διακοπήν, αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§144Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπήν, νὰ μὴ δεχθῆτε καὶ σεῖς. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ξεπερνᾷ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰς δηλώσεις της. Τὴν Κυβέρνησιν μὲν διότι μὴ ἀποτελοῦσα ἄλλο τι ἢ ἁπλῆν κατάστασιν ἀνάγκης ἀποδεικνύει εἰς κάθε της βῆμα καὶ μὲ κάθε της πρᾶξιν, ὅτι καὶ ἡ ἰδία πιστεύει, ὅτι εἶναι μεταβατικὴ βραχείας διαρκείας, ὁδηγοῦσα πρὸς μονιμώτερον σχῆμα. Τὸ δυσάρεστον εἶναι, ὅτι μολονότι τὰ μέλη της μέχρι χθὲς ἐπηρεάζοντο ἢ ὑπέκυπτον εἰς τὰ δόγματα τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς καὶ ἐψήφιζον «θυελλωδῶς» τὰς ἐπιταγάς της δὲν ἐσυνήθισαν νὰ ἐφαρμόζουν τὴν διαλεκτικὴν μέθοδον καὶ νὰ ἀντιλαμβάνωνται ὅτι αἱ ἀντιφάσεις ποὺ ἐξέσπασαν εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου καὶ ποὺ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς πλαστῆς διακρίσεως μεταξὺ δεξιᾶς, κέντρου καὶ ἀριστερᾶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθοῦν, μὲ τὴν ἐπάνοδον πρὸς τὰ ὀπίσω, ἀλλὰ ἀπαιτοῦν νέαν, θαρραλέαν σύνθεσιν. Καὶ ἡ σύνθεσις εἶναι μία. Ἡ συνεργασία τῶν Ἑλλήνων ποὺ πιστεύουν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ τομή, ὅπως ὑποστηρίζω πάντοτε καὶ πρὸ ὀκτὼ μηνῶν ἔγραψα εἰς τὸ «Ἔτος Ἀγώνων» μεταξὺ Κέντρου καὶ Δεξιᾶς δὲν ὑπάρχει. Ἡ τομὴ ὑπάρχει εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος τοῦ Ἔθνους. Καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ὀλέθριον νὰ καθίσταται ἡ ἄκρα ἀριστερὰ διαιτητὴς τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, ὅπως ἔχει καταστῆ ἀπὸ τὸ 1952. Τὸ δὲ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τὸ ξεπερνᾷ ἡ συζήτησις διότι οὐδεὶς πιστεύει, ὅτι εἶναι τὶ πλέον τοῦ ἁπλοῦ τύπου. Οὔτε ὅταν λέγῃ, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν τοῦ Κέντρου σοβαρολογεῖ, διότι γνωρίζει καὶ αὐτὴ καὶ ἡ ἐνδεχομένη διάδοχός της, ὅτι θὰ στηρίζεται εἰς τὰς ψήφους τῶν ἀντιπάλων τοῦ Κέντρου, οὔτε ὅταν ἀναπτύσσῃ τὰ σχέδιά της εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ τὰ συζητήσωμεν. Ἀντὶ ὅλων αὐτῶν, ἄλλη θὰ ἦτο ἡ ὁδὸς ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ διὰ νὰ παρασκευάσῃ τὴν σύνθεσιν. Εἴτε ψηφιζομένη, πρᾶγμα ποὺ τῆς εὔχομαι καὶ σήμερον ἀκόμη, εἴτε δίδουσα τὴν θέσιν της εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν παρομοίας φύσεως ποὺ θὰ ἔχῃ τὰ ἴδια μὲ αὐτὴν προβλήματα καὶ τὴν ἰδίαν μὲ αὐτὴν ἀνάγκην τῆς ψήφου μας. Παρέλαβεν ἀνελθοῦσα εἰς τὴν ἀρχὴν κατάστασιν καθολικῆς διαλύσεως τοῦ τόπου. Εἶναι περιττὴ ἡ ἰδιαιτέρα ἀνάπτυξις τῶν διαφόρων πτυχῶν τῆς διαλύσεως. Οὐδέποτε Κυβέρνησις κατώρθωσεν εἰς τόσον βραχὺ διάστημα νὰ σπαταλήσῃ περιουσίαν ποὺ ἐκληρονόμησε, σταθερότητα, οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, διεθνὲς κῦρος καὶ τὴν ψυχολογίαν ποὺ τῆς ἔδωσαν μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς «ἀλλαγῆς» ἡ πλειοψηφία τῆς 16ης Φεβρουαρίου. Καὶ δι’ ἡμᾶς μὲν ἦτο φανερὸν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι καμμία οὐσιαστικὴ ἀλλαγὴ δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ. Ἡ δημαγωγία θὰ συνεχίζετο καὶ θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὸ χάος. Διὰ τοῦτο καὶ ζητοῦμεν τὴν παρέμβασιν τοῦ ρυθμιστοῦ τοῦ πολιτεύματος. Ἔγραψα τὴν 7 Νοεμβρίου 1964 «ἔρχεται ἡ ὥρα τοῦ Βασιλέως». Διότι ἦτο ἀναπότρεπτον νὰ ἔλθῃ. Καὶ δὲν πιστεύω νὰ κατηγορηθῶ καὶ ἐγὼ ὡς συνωμότης ἢ αὐλόδουλος.... Αὐτὰ τὰ χαρακτηριστικὰ ἂς τὰ ἐκσφενδονίζουν μεταξύ των οἱ ὀπαδοὶ τοῦ δῆθεν Κέντρου. Διότι δὲν καλύπτονται τὰ πράγματα μὲ τὰ ψεύδη μιᾶς ἄριστα ὀρχηστρωμένης προπαγάνδας ποὺ κατεκάλυψε τὸν ξένον τύπον, ἀποδεικνύουσα καὶ αὐτὴν τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς Κυβερνήσεως. Οὔτε μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν γεγονότων ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ καλύψουν τὰ ἰδικά των λάθη. Διότι ὅταν ἡ «Ἐλευθερία» τῆς Κύπρου, τῆς ὁποίας εἶναι γνωσταὶ αἱ σχέσεις μὲ τὸν Μακάριον, γράφῃ, ὅτι ὁ Παπανδρέου ἀνετράπη διὰ νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ σχέδιον Ἄτσεσον, γνωρίζει, ὅτι λέγει ἀνακριβείας. Διότι γνωρίζει ἄριστα, ὅτι τὸ σχέδιον Ἄτσεσον τὸ εἶχε δεχθῆ κατ’ ἀρχὴν ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ἐσώθημεν ἀπὸ αὐτὸ διότι τὸ ἀπέρριψαν οἱ Τοῦρκοι καὶ ὁ Μακάριος.... Ἐν τῷ μεταξύ, ἄλλαι πτυχαὶ τῶν Κυπριακῶν ἐξελίξεων ἔμειναν ἄγνωστοι εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι δὲν συνέφεραν τοὺς ἀριστερούς. Ἐμάθατε, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὴν Κύπρον τὸ ΑΚΕΛ, τὸ Κυπριακὸν Κομμουνιστικὸν Κόμμα, δὲν ἐψήφισε τὸν νέον ἐκλογικὸν νόμον τοῦ Μακαρίου ποὺ καταργεῖ τὸν διοικητικὸν διχασμὸν τῆς Ζυρίχης; Διατί δὲν τὸν ἐψήφισε; Δὲν γνωρίζω, ἂν ἔπραξε καλῶς ὁ Μακάριος, ἀκολουθήσας τὴν ὁδὸν τῆς νομοθετικῆς ρυθμίσεως. Εἶχον προτείνει ἀπὸ πέρυσι τὸν Μάϊον, τὴν θέσπισιν τοῦ Συντάγματος, μὲ τὴν δημοκρατικὴν βάσιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς πλειοψηφίας καὶ μὲ ἄμεσον κύρωσιν δημοψηφίσματος καὶ ἡ «Ἐλευθερία» εἶχε προβάλλει καὶ ὑποστηρίξει τὴν πρότασίν μου, ἡ ὁποία θὰ κατέληγεν εἰς ἐπαναστατικὴν πρᾶξιν, ἐσωτερικήν, ὅμως, μὴ δυναμένην νὰ προκαλέσῃ ξένην ἐπέμβασιν, διότι δὲν θὰ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ καταργητικὴ αὐτοῦ. Ἐξεπλάγην ἀπὸ πέρυσι καὶ ἐκπλήσσομαι ἀκόμη διατί ὁ Μακάριος δὲν ἠκολούθησε τὴν ὁδὸν αὐτήν, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ φιλικοῦ του ὀργάνου εὕρισκεν ὀρθὴν (βλ. ἔτος Ἀγώνων, σελ. 105 ἑπ.). Ἡ Κυβέρνησις, ἡ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, πρέπει, πρὸ παντός ἄλλου, νὰ συνειδητοποιήσῃ τὴν οὐσίαν τοῦ χρέους της. Καὶ εἶναι αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις νὰ σταματήσῃ τὴν διάλυσιν τοῦ τόπου. Νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας της. Διότι, μέχρι τῆς στιγμῆς, παρὰ τὸ θάρρος ποὺ ἐπέδειξαν τὰ μέλη της, ἰδίως μὲ τὰς δηλώσεις των καὶ τὸ θάρρος τοῦ Προέδρου της καὶ τῶν μελῶν της κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, δὲν βλέπω νὰ ἀνέλαβε τὰς εὐθύνας της. Καὶ ἰδικαί της εἶναι αἱ εὐθῦναι, διότι τὸ Κέντρον προεκάλεσε τὴν διάλυσιν. Δὲν ἀναφέρομαι μόνον εἰς τὰς ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις. Αὐταὶ εἶναι δευτερεύουσαι. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ κατ’ ἀρχὴν τί θὰ κάμῃ μετὰ τὰ ἀμελέτητα μέτρα τῆς Παπανδρεϊκῆς λαίλαπος, τὰ ὁποῖα ἐχώρισαν τὸν πολιτικὸν κόσμον. Νὰ εὕρῃ τὴν μέθοδον τῆς ἐκκαθαρίσεως. Νὰ ἀναστείλῃ καθ’ ὃ μέτρον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνασταλοῦν ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ νὰ καταρτίσῃ διὰ τοὺς σπουδαιοτέρους θεσμοὺς μικτὰς ἐπιτροπὰς ἐξ ὅλων τῶν μερίδων ποὺ θὰ ὑποδείξουν τὰς ἐπιβαλλομένας λύσεις. Δὲν ἔχομεν λοιπόν, κατ’ οὐσίαν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου μας ὅμως ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν! Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο ἐκτὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Διότι πάντοτε ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παροχῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης εἰς μίαν Κυβέρνησιν, συζήτησις γενικὴ περὶ τῶν προβλημάτων τοῦ τόπου καὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀντιμετωπίσεως αὐτῶν εἶναι καὶ ὄχι ἀντιδικία περὶ τὰς λέξεις καὶ τὰς φράσεις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Καὶ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ τόπου μας κρίσιμος. Ὄχι μόνον διότι ἐδόθη ὁ λόγος εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Τὸ πεζοδρόμιον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν του. Διότι τὸ πεζοδρόμιον δὲν εἶναι ὁ λαός. Ὄχι δὲ μόνον εἰς τὰς Δημοκρατίας, ἀλλὰ καὶ εἰς οἱονδήποτε συντεταγμένον πολίτευμα καὶ δὲν ὑπάρχουν μὴ συντεταγμένα πολιτεύματα, ὅλα εἶναι συντεταγμένα, μόνον ποὺ ἄλλα στηρίζονται κυρίως εἰς τὴν βίαν καὶ ἄλλα κυρίως εἰς τὴν ἐλευθερίαν, ἐνῷ ἡ δικτατορία τὸ ἀρνεῖται μὲ βάσιν τὴν βίαν. Διότι ἡ Δημοκρατία εἶναι ἡ σύνθεσις τῶν δύο βαθέων καὶ αἰωνίων ρευμάτων ποὺ ὑφίστανται εἰς τὴν κοινωνικὴν ζωήν, τῆς ἀνάγκης τῆς τάξεως καὶ τοῦ ἰδανικοῦ τῆς ἐλευθερίας. Καὶ τὸ πεζοδρόμιον δὲν εἶναι συντεταγμένος λαός. Συντεταγμένος εἶναι ὁ λαὸς ὅταν βουλεύεται κατὰ τὸ Σύνταγμα. Διότι τότε ἠμπορεῖ νὰ μετρηθῇ καὶ τὸ βάρος τοῦ ἀριθμοῦ. Πολλὰ ἐλέχθησαν χθὲς περὶ τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Ἀλλὰ ποῖος τὴν ἠμφισβήτησε; Περὶ τῆς συνταγματικῆς εὐνοίας τοῦ λαοῦ ὑπάρχει διαφωνία. Λαὸς δὲν εἶναι τὸ πεζοδρόμιον, ἀλλ’ ὁ κατὰ τὸ Σύνταγμα συντεταγμένος καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα βουλευόμενος λαός. Τί ἤθελαν νὰ ὑποστηρίξουν οἱ κύριοι συνάδελφοι ποὺ ὡμίλησαν χθές; Ὅτι τὰς Κυβερνήσεις τὰς ὁρίζει ἡ διαδήλωσις; Ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ φθάσουν ἂν ἤθελαν νὰ εἶναι συνεπεῖς πρὸς τὰς ἀπόψεις ποὺ ὑπεστήριξαν. Καὶ ποίαν σχέσιν εἶχαν μὲ τὸ θέμα μας αἱ γνῶμαι τοῦ Ρουσσώ; Ὁ Ρουσσώ, εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ἀνεγνώριζεν ὡς Δημοκρατίαν παρὰ μόνον τὴν ἄμεσον. Καὶ εἶχε δίκαιον μὲ βάσιν τὴν ἰδικήν του ἀντίληψιν περὶ Δημοκρατίας, ἡ ὁποία ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀντιπροσωπείας, τὴν ὁποίαν ἐθεώρει ὡς κατάλοιπον τοῦ φεουδαρχισμοῦ. (βλ. Κοινωνικὸν Συμβόλαιον, βιβλίον ΙΙΙ κεφ. 15). Εἶχεν ἄδικον διότι ἡ ὁμοιότης τῶν θεσμῶν δὲν σημαίνει καὶ ὁμοιότητα τοῦ περιεχομένου των. Ἡ σύγχρονος δέ, ἡ ἀπὸ τῆς Γαλλ. Ἐπαναστάσεως καὶ ἐντεῦθεν ἰσχύουσα Δημοκρατία στηρίζεται εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀντιπροσωπείας. Εἶναι ἡ βάσις τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἂν εἰς τὴν πρᾶξιν παρουσιάζωνται ἐλαττώματα, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι μεταβάλλεται ἡ βάσις τοῦ πολιτεύματος. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁρισθῶ εἰσηγητὴς ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς κρίσεως τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ ἀπὸ τὴν Διακοινοβουλευτικὴν Ἕνωσιν καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς τονίζω εἰς τὴν εἰσήγησίν μου, ὅτι εἰς τὴν λειτουργίαν του ὁ κοινοβουλευτισμὸς παρουσιάζει ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διορθωθοῦν, ἀλλ’ ἡ διόρθωσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς καταργήσεως τῆς ἀντιπροσωπευτικότητος, διότι αὕτη πρῶτον μὲν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ τίποτε ἄλλο καὶ πολὺ ὀλιγώτερον μὲ τὸ πεζοδρόμιον, δεύτερον δὲ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, τὸ πολίτευμά μας δὲν εἶναι μόνον δημοκρατικόν, εἶναι καὶ κοινοβουλευτικόν, δὲν πρέπει νὰ τὸ λησμονῶμεν, ἀναφερόμενοι εἰς τὸν Ρουσσώ, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐναντίον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος! Ἀλλ’ ἐγένετο ἐπίκλησις καὶ τοῦ CARTE DE MALBERS. Διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ τί; Ὅτι ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἔχει ἐλαττώματα ὅπως ὅλα τὰ ἐλεύθερα πολιτεύματα, τὸ γνωρίζομεν. Ἀλλὰ τὰ ἐλαττώματα τῶν ὁλοκληρωτισμῶν εἶναι πολὺ μεγαλύτερα. Καὶ πρὸ παντὸς εἶναι ἀδιόρθωτα. Ὁ CARTE DE MALBERS ἀντικαθιστῶν τὴν θεωρίαν τῆς ἰσορροπίας τῶν ἐξουσιῶν, μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ἱεραρχίας αὐτῶν, θεωρεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὡς διάμεσον σύνδεσμον μεταξὺ Ρυθμιστοῦ καὶ Βουλῆς, ὡς ὄργανον μετέχον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τῆς ὁποίας ἀρχηγὸς δὲν εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων καὶ τῆς νομοθετικῆς, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἡ τύχη της. Εἰς αὐτὴν τὴν ἱεράρχησιν στηρίζεται καὶ ἡ ἀνυπαρξία τεκμηρίου ἁρμοδιότητος ποὺ καθιερώνει τὸ ἄρθρον 44, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν διάφοροι συνάδελφοι. Ναί, λέγει τὸ ἄρθρον 44 ὅτι «ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει ἄλλας ἐξουσίας εἰμὴ ὅσας τοῦ ἀπονέμει τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ συνάδοντες πρὸς αὐτὸ ἰδιαίτεροι νόμοι. Ἀλλὰ λησμονοῦν οἱ κ.κ. συνάδελφοι ὅτι τὸ Σύνταγμα ἔχει καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν: «Ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς Ὑπουργούς». Διατὶ τὸ λησμονοῦν; Τὸ Σύνταγμα, κύριοι, δὲν δικαιολογεῖ τὴν ὀχλοκρατίαν. Ἀλλ’ οὔτε ἡ πρᾶξις. Καὶ ἐχθροὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ δὲν εἶναι σήμερον ὁ Βασιλεύς. Εἶναι ὁ δικτάτωρ στρατιωτικὸς ἢ δημαγωγός. Ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὰ ἴδια συμφέροντα μὲ τὸν λαόν. Ἐχθρὸς τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ εἶναι ὁ «μεσίας» ἢ διὰ νὰ ἐνθυμηθῶμεν τὸν ΜΑΧ WEBER ὁ «χαρισματικὸς Ἡγέτης». Εἰς τὴν χώραν μας δὲν εἴχαμεν Μεσίας. Ὁ κ. Παπανδρέου ἐνόμισεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μὲ ἕνα συμπτωματικὸν 53%. Καὶ πάλιν ἀπατᾶται. Λησμονεῖ ὅτι τὸ Σύνταγμα ποὺ ἐπικαλεῖται δὲν γράφει πουθενὰ τὴν λέξιν «Ἀρχηγὸς».... Ἀλλὰ μήπως λέγει τίποτε περὶ τῆς ἐξουσίας τοῦ πεζοδρομίου νὰ καθορίζῃ τὰς Κυβερνήσεις ὁ κ. GEORG VE-DEL, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη χθὲς ὁ συνάδελφος κ. Ἠλιοῦ; Ὁ συνάδελφός μου κ. VEDEL εἶναι σοβαρὸς ἄνθρωπος κύριοι, οὔτε ποτὲ διενοήθη νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ ἀπίθανα αὐτὰ δόγματα. Πολὺ ὀλιγώτερον μετὰ τὴν πεῖραν ποὺ ἀπέκτησε μετὰ τὴν ἀποτυχίαν, τῆς προσπαθείας τοῦ κ. DEFERRA, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἠγωνίσθη, ἡ ὁποία ἄλλωστε καὶ αὐτὴ ἀπέβλεπεν εἰς τὴν καταπολέμησιν τοῦ Στρατηγοῦ Ντὲ Γκώλ, μὲ τὰς ἐκλογὰς καὶ ὄχι μὲ τὸ πεζοδρόμιον. Τὰ ἐλαττώματα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ τὰ γνωρίζομεν, ἐπαναλαμβάνω. Καὶ ὑπάρχει πάντοτε ἡ αὐταπάτη ὅτι ὑπάρχει κάποιο ἄλλο σύστημα ποὺ δὲν τὰ ἔχει. Εἰς αὐτὴν τὴν αὐταπάτην ἐστηρίζετο ἡ ἕλξις τοῦ κομμουνιστοῦ. Ἐδικαιολόγησε τὴν προφητείαν τοῦ SAINT–JUST. Ἡ αὐταπάτη θὰ γίνῃ πατρὶς διὰ τὰς μάζας. Ἀλλὰ καὶ ἡ αὐταπάτη τῆς κομμουνιστικῆς τελειότητος διελύθη ἀπὸ τὰ πράγματα. Καὶ βέβαια δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας αἱ λαϊκαὶ ἐκδηλώσεις. Ὅταν ὅμως γίνωνται ἐν ψυχρῷ καὶ ἐν συνειδήσει τῶν προβλημάτων. Ὅταν προκαλῇ τὸ δέος ἡ ἀποκάλυψις τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ὅπως ἦτο τὸ συλλαλητήριον τῆς ΕΡΕ τὸν Φεβρουάριον, ὄχι ὅταν ἔχουν καθαρῶς ἀρνητικὰ συνθήματα καὶ κατατείνουν εἰς τὴν ἀνατροπὴν καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς τάξεως. Διότι τότε εἶναι ἀρχὴ ἐπαναστάσεως. Δι’ αὐτὸ καὶ τὸ πεζοδρόμιον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιτύχῃ τίποτε. Ἔστω καὶ ἂν προσκαίρως ἐπηρεάσῃ μερικοὺς συναδέλφους τοῦ Κέντρου ποὺ χωρὶς αὐτὸ θὰ ἐψήφιζαν τὴν Κυβέρνησιν. Τὶ σημασίαν ἔχει; Κάποιος θὰ διαδεχθῇ τὸν κ. Νόβαν. Προδότης ἢ ὄχι. Εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα θὰ καταλήξῃ ὁ τόπος καὶ ἂν ἐπιτευχθῇ ὁ ἐπιδιωκόμενος μὲ τὰς διαδηλώσεις τοῦ πεζοδρομίου σκοπὸς τῆς συγκροτήσεως ἐκ τῶν κάτω λαϊκοῦ μετώπου ποὺ θὰ φθάσῃ κατ’ ἀνάγκην καὶ εἰς τὰ ἀνώτερα κλιμάκια. Θὰ ἔχῃ ἐπιτύχει ἡ ἐπανάστασις. Θὰ στερήσῃ ὅμως τὸ λαϊκὸν μέτωπον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἀξιόλογα στελέχη της—ὅπως καὶ τὸ κίνημα τοῦ 44 καὶ ὁ συμμοριτοπόλεμος— καὶ θὰ ἐμποδίσῃ διὰ κάποιον χρόνον τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν πρὸς τὴν πρόοδον... Δὲν ὑπάρχει σήμερον εἰς τὴν χώραν μας κανένα στοιχεῖον ἀπὸ ὅσα ἀπαρτίζουν τὴν προεπαναστατικὴν ἀτμόσφαιραν. Ἡ ἀτμόσφαιρα αὐτὴ διελύθη αὐτομάτως τὴν ἑσπέραν τῆς 15ης Ἰουλίου. Καὶ μὲ τὴν ἀκεραίαν διάλυσίν της ἀπεδείχθη πόσον ἦτο πλαστή. Διότι δὲν φθάνει ἡ ἐπιτάχυνσις τῆς διαδικασίας τῆς ἀριστεροποιήσεως τῶν μαζῶν τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ὁ ἀνένδοτος καὶ ἡ δημαγωγία διὰ νὰ γίνῃ ἐπανάστασις. Ἀπαιτεῖται ἀκόμη ἡ παρακμὴ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Καὶ ἡ 15η Ἰουλίου ἀπέδειξεν ὅτι οἱ ἐλεύθεροι θεσμοὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοὐλάχιστον τοῦ Στέμματος δὲν παρήκμασαν. Εἰς σᾶς ἀπόκειται νὰ ἀποδείξετε ὅτι δὲν παρήκμασαν καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Κοινοβουλίου. Παρὰ τὰς φιλοτίμους προσπαθείας τοῦ κ. Παπανδρέου. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, διότι κατ’ ἀρχὴν ἡ ἄκρα ἀριστερὰ πρέπει νὰ εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀναταραχῆς. Μολονότι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐπαναστάσεως. Διότι γνωρίζει, ἢ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἀπὸ τὴν Διάσκεψιν τῆς Γενεύης τοῦ 1955 δὲν ἐπῆλθε καμμία μεταβολὴ εἰς τὴν ἰσορροπίαν τῶν ἐπιρροῶν εἰς τὴν Εὐρώπην, ἔστω καὶ ἂν ἔγιναν αἱ ἐπαναστάσεις τοῦ Ἀνατολικοῦ Βερολίνου καὶ τῆς Βουδαπέστης. Καὶ ὅτι, διὰ νὰ μὴ ἀναμίξωμεν τὸ Βιετνὰμ καὶ τὴν Κίναν, αἱ πρόσφατοι συναντήσεις τοῦ κ. Χάρριμαν εἰς τὴν Μόσχαν ἀποδίδουν τὴν ἀπόπνοιαν τῆς Γενεύης τοῦ 1955. Ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ σήμερον ἡ πολιτικὴ τοῦ Τέλμαν, ἡ ἐξώθησις πρὸς τὴν ἀντίδρασιν μὲ τὴν προοπτικὴν τοῦ δευτέρου γύρου. Διότι ἡ ἀντίδρασις δὲν θὰ λέγεται λοχίας ἢ στρατηγός, θὰ λέγεται Σοφούλης. Καὶ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν συντριβὴν τῶν βιαστικῶν. Ἄλλους μωροὺς ποιητὰς θὰ σπαράξουν τώρα οἱ λύκοι... Προκαλεῖ τὴν ἔκπληξιν ὁ μαζοχισμὸς τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Δὲν ἀντιλαμβάνεται ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι εἰς τὴν Εὐρώπην; Καὶ ὅτι ἡ ἐπανάστασις δὲν ἔχει μέλλον εἰς αὐτὴν μὲ τὸν πολυκεντρικὸν κομμουνισμὸν ποὺ κάθε χρόνο γίνεται καὶ ὀλιγώτερον ἐπαναστατικός; Διατί θέλουν οἱ ἡγέται τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς μὲ τὰς ὀχλοκρατικὰς ἐκδηλώσεις νὰ καμουφλάρουν τὴν ἀδυναμίαν τους, νὰ καλύψουν τὰς ἐσωτερικάς των ἀντιθέσεις καὶ νὰ προκαλέσουν τὴν σκληρὰν ἀντίδρασιν ἐκείνων ποὺ προωθοῦν σήμερον, διὰ νὰ ἀναμείνουν πάλιν ἀπὸ ἡμᾶς τὴν σωτηρίαν; Μὲ τὴν κατάστασιν ποὺ δημιουργοῦν μόνον ἡμεῖς οἱ ἀδιάβλητοι ἀπὸ κάθε συνοδοιπορίαν καὶ ξένοι πρὸς κάθε λαϊκὸν μέτωπον ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ἐξασφαλίσωμεν τὴν νομιμότητα. Καὶ θὰ τοὺς τὴν ἐξασφαλίσωμεν. Ὅπως καὶ θὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς ὅλον τὸν λαὸν τὴν πρόοδον καὶ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν διότι θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐλευθερίαν. Τὴν ἐλευθερίαν εἰς ὅλους καὶ ὄχι μόνον εἰς τοὺς φωνασκοῦντας εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Εἶναι ἀνθρώπινον νὰ θέλῃ νὰ ἀποδίδῃ κανεὶς εἰς ἄλλους τὰ ἀτυχήματά του. Δὲν εἶναι ὅμως τὸ χαρακτηριστικὸν τῶν μεγάλων. Καὶ ἰδίως τῶν μεγάλων πολιτικῶν ἀνδρῶν. Ὁ κ. Παπανδρέου δὲν εἶχε τὸ κουράγιο — ἂς μὴ χρησιμοποιήσωμεν ἄλλην λέξιν — νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ὑπῆρξεν ὁ μοναδικὸς αἴτιος τῶν ἀτυχημάτων του. Εἶχε τὴν δυνατότητα εἰς τὰς 17 Φεβρουαρίου 1964 νὰ καταστῇ ὁ μέγας ἐθνικὸς ἡγέτης. Δὲν τὸ ἠθέλησε, ὅπως δὲν τὸ ἠθέλησε ποτὲ εἰς τὴν ζωήν του. Ἀρχὴ ἄνδρα δείκνυσι. Καὶ δὲν ἐσκέφθη ποτὲ σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος... Ἀνεζήτει πάντοτε τὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν λέξιν. Καὶ ἐσύγχυζε τὰς δύο ἐννοίας... Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τηλεφωνήματα ἂς ἀναφέρω, ὅτι ἀπέστειλαν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπιστολὴν καταγγέλλουσαν παραβίασιν φακέλλου κάποιου συνωνύμου μου, διότι ἐνομίσθη ὅτι εἶναι ἰδικόν μου γράμμα. Τί ἄλλο μᾶς μέλλεται νὰ ἰδοῦμε! Παρὰ τὴν ἐξ Ἀμερικῆς ἐπιστημονικὴν ἐπικουρίαν κατέστη ἀνίκανος νὰ ἀντιληφθῇ τὰς ἀντιφάσεις τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς, τὰς ὁποίας συνετέλεσε μὲ τὴν δημαγωγικήν του πολιτικὴν νὰ ὀξύνῃ. Καὶ φυσικὰ δὲν ἐσκέφθη ἐγκαίρως τὴν λύσιν, τὴν σύνθεσιν. Ἦτο ὁ ἐνδεδειγμένος νὰ γίνῃ ὁ Σοφούλης τῆς σημερινῆς ἐποχῆς. Διότι ἦτο ἀδικαιολόγητος νὰ μὴ γνωρίζῃ ὅτι ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἐκλεγῇ μὲ τὰς ψήφους τῶν κομμουνιστῶν, δὲν ἠμπορεῖ ὅμως νὰ κυβερνήσῃ μὲ αὐτούς. Διότι γίνεται ὑποτελής τους. Ἡ Λατινικὴ Ἀμερικὴ παρέχει τὰ παραδείγματα. Διότι ἐκεῖ κατηντήσαμεν. Τοῦ ὑπεδείξαμεν ἐγκαίρως τὴν ὁδόν. Καὶ εἰς τὸ «Ἔτος Ἀγώνων» πρὸ ὀκτὼ μηνῶν. Ἤδη παραπονεῖται ὅτι ὑπερέβη τὰ δικαιώματά του τὸ Στέμμα. Ἂς μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ δῆθεν Συνταγματικοῦ θέματος. Τὸ δόγμα ὁ Βασιλεὺς βασιλεύει ἀλλὰ δὲν κυβερνᾷ, εἶναι ἁπλοῦν σόφισμα. Διότι βασιλεύει ὁ Βασιλεύς, διὰ τοῦτο ἔχει καὶ γνώμην καὶ δικαίωμα νὰ ἀλλάσσῃ τὰς κυβερνήσεις. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς εἶπεν εἰς τὴν Κρητικὴν Βουλὴν ἄλλοτε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὅτι εἰς ἀντίθετον πρὸς τὸ δόγμα τοῦ Θιέρσου θέλομεν τὸν Βασιλέα καὶ βασιλεύοντα καὶ κυβερνῶντα. Καὶ διότι βασιλεύει ἐζήτει πρόπερσι ὁ κ. Παπανδρέου νὰ ἀποπέμψῃ τὸν κ. Καραμανλῆ... Ἤδη ὁ κ. Παπανδρέου θέλει ὄχι μόνον νὰ κυβερνᾷ, ἀλλὰ καὶ νὰ βασιλεύῃ ὁ ἴδιος... ὁ Βασιλεὺς Παπανδρέου. Πολλὴ χρῆσις γίνεται τοῦ ὅρου «βασιλευομένη δημοκρατία». Καὶ παλαιός μου φοιτητὴς ἤδη καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, παρεσύρθη νὰ γράψῃ, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν πολίτευμα εἶναι δημοκρατικώτερον τοῦ Ἀγγλικοῦ, διότι εἶναι βασιλευομένη δημοκρατία καὶ ὄχι ὅπως τὸ Ἀγγλικὸν συνταγματικὴ μοναρχία! Εἶναι γιὰ γέλια ἢ γιὰ κλάματα... Ὁ ὅρος βασιλευομένη δημοκρατία εἶναι Ἑλληνικὴ ἐπινόησις. Τὸν χρησιμοποιεῖ ἤδη ὁ Ν. Ν. Σαρίπολος. Εἶναι, ὅμως, ἁπλῆ ἐννοιολογικὴ διάκρισις καθαρῶς νομικοῦ περιεχομένου. Καὶ τὰ πολιτεύματα δὲν στηρίζονται εἰς τὰς λέξεις. Οὐδὲν ξένον ἐγχειρίδιον τὸν ἀναφέρει. Ὁ δὲ παρισινὸς «Χρόνος», ἔγραφε τὸ 1935, ὅτι τὸν ἐφεῦρε ὁ μακαρίτης Παναγῆς Τσαλδάρης. Ὁ κ. Παπανδρέου ἠσθάνθη τὸ ὀλίσθημα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν, ἀρνηθεὶς τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος εἶχε πρὸ διετίας ἀναγνωρίσει. Καὶ λέγει σήμερον: Δὲν ἐγένετο χρῆσις, ἀλλὰ κατάχρησις... Λέξεις, λέξεις, λέξεις... Κατάχρησις ἔγινε, διότι τὸ Βασιλικὸν δικαίωμα ἐλειτούργησεν ἐναντίον του. Ὅπως ἔλεγεν ὁ Σωσίας εἰς τὸν Ἀμφιτρύωνα τοῦ Μολιέρου: Κατὰ τὴν θέσιν ποὺ διατελεῖ ὁ πράττων, τὰ πράγματα ἀλλάζουν τὄνομά των.

§145Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς κάμῃ νὰ γελάσητε. Ἕνας ἀνταποκριτὴς διότι καὶ ἐμὲ μὲ ἐπεσκέφθησαν πάρα πολλοὶ ἀνταποκριταί, καὶ διεπίστωσα τὸ ἴδιο, τὸ ὁποῖον διεπιστώσατε καὶ σεῖς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε κανένα κατατοπίσει καὶ δὲν εἶχε δώσει τὴν εἰκόνα τῆς πραγματικότητος, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα — αὐτὸς ἔτυχε νὰ εἶναι Γερμανός, ἦλθαν καὶ Ἄγγλοι καὶ Ἀμερικανοὶ καὶ Ἰταλοὶ καὶ τηλεόρασις καὶ τὰ πάντα — ὁ Γερμανὸς αὐτός, μοῦ εἶπε ξαφνικά, ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχετε ἐστεμμένην δημοκρατίαν, διότι, κατ’ ἀνάγκην, μετέφρασε τὸ Βασιλευομένην Δημοκρατίαν, εἰς GEKRONTE DEMOKRATIE.

§146Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. CROWNED DEMOCRACY.

§147Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν λέγεται ἔτσι τὸ πολίτευμα. Πάντως, διὰ πρώτην φοράν, τὸ ἤκουσα ἐγώ, «ἐστεμμένη δημοκρατία». Δὲν ὑπάρχει, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὡς ὅρος νομικός, διεθνῶς.

§148Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τὸ δόγμα ὁ βασιλεὺς βασιλεύει, ἀλλὰ δὲν κυβερνᾷ, ἀνήκει εἰς τὸν Θιέρσον, ὁ ὁποῖος τὸ ἔγραψε πρὸ ἑκατὸν τριάκοντα ἐτῶν, εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς Μοναρχίας. Τώρα τὰ πράγματα ἤλλαξαν. Ἀλλὰ θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ κάτι, κ. Κανελλόπουλε, διὰ νὰ γελάσωμεν ὅλοι. Ὁ Γάλλος δημοσιογράφος, καὶ ἀνταποκριτὴς τοῦ «EXPRESS», τὸ ὁποῖον βλέπω νὰ διαβάζῃ ὁ κ. Ἠλιοῦ, κ. KAHN, ὁ ὁποῖος μὲ ἐπεσκέφθη κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς κρίσεως, μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι ὁ κ. Ἠλιοῦ δὲν εἶναι κομμουνιστής. Ἔτσι διαφωτίζεται ἡ ξένη κοινὴ γνώμη. Αἱ πράξεις τοῦ βασιλέως, μολονότι καλύπτονται ἀπὸ τὸ «ἀνεύθυνον», εἶναι ἐν τούτοις, δεκτικαὶ κρίσεως. Ἠμποροῦσε νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸν ὀρθότητά των, ὅ,τι ἀπέμεινεν ἀπὸ τὴν Ε.Κ. Τὸ δικαίωμα, ὅμως, τοῦ Στέμματος, οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Ὅπως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητήσῃ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ κρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν σημερινὴν ἢ τὴν προσεχῆ. Ἀλλ’ ὅπως ὑπόκειται εἰς κριτικὴν ἡ ἀπόφασις τοῦ Βασιλέως, ἔτσι ὑπόκειται καὶ τῆς Βουλῆς ἡ ἀπόφασις εἰς κριτικήν. Καὶ κανεὶς κριτὴς δὲν θὰ συγχωρήσῃ εἰς τὴν πλειοψηφίαν τὴν καταψήφισιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ πείσματος τοῦ κ. Παπανδρέου, ὅταν μετ’ ὀλίγον, παραβλέπουσα τὸ πεῖσμα αὐτό, θὰ ψηφίσῃ μίαν ἄλλην Κυβέρνησιν, ὁμοίαν σχεδόν, μὲ τὴν σημερινήν, ζητοῦσα καὶ αὐτὴ τὴν ψῆφον τῆς Ε.Ρ.Ε. διότι — πάρετέ το ἀπόφασιν — οὐδεμία πλέον Κυβέρνησις εἶναι βιώσιμος, χωρὶς τὴν ψῆφον ἢ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἢ τῆς Ε.Δ.Α., ἂς διαλέξουν οἱ ὑποψήφιοι Πρωθυπουργοί. Διότι, αὐτὸς εἶναι ὁ δρόμος τῆς συνθέσεως. Τὸν ὁποῖον ἀφοῦ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀκολουθήσῃ ὁ κ. Παπανδρέου, καὶ ἴσως εἶναι ἀργὰ — ἂς μὴ ἐπικαλεσθῇ δὲ τὴν σταθερότητα τῆς πολιτικῆς του, εἰς ἄλλους αὐτά, ὄχι εἰς τοὺς Ἕλληνας — θὰ εὑρεθῇ ἄλλος νὰ τὸ κάμῃ. Διότι, κ.κ. συνάδελφοι, τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἐπιβάλλει νὰ ἀποφύγωμεν καὶ τὸν λοχίαν ἢ τὸν στρατηγὸν καὶ τὸν Σοφούλην. Τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἐπιβάλλει τὴν σύνθεσιν τῶν ἀντιθέσεων ποὺ ὠξύνθησαν. Ἐπιβάλλει τὴν συνεργασίαν τῶν Ἑλλήνων. Ἤκουσα μίαν διακοπήν. Ὅτι σᾶς ἀπειλῶ. Δὲν ἀπειλῶ κανέναν. Ἢ τότε ἀπειλῶ καὶ τὸν ἑαυτόν μου. Διότι, κύριοι, ἂν ὑπάρχῃ κίνδυνος, ἡ ἀπειλὴ εἶναι κοινὴ δι’ ὅλους μας. Ἂς μὴ τὴν πάθωμεν ὅλοι σὰν τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου. Ἂς μὴ λησμονῶμεν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, ἀλλὰ καὶ τὴν σοβαρότητά μας. Ἂς μὴ ὁμοιάσωμεν μὲ τὸν ἥρωα τοῦ λαϊκοῦ μύθου: Πίσκοπε τοῦ Δαμαλᾶ, δίχως νοῦ, δίχως μυαλά...

§149Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, λόγῳ ἄλλης ἀπασχολήσεως ἀπουσίαζον τῆς αἰθούσης κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Κωστοπούλου. Ἐζήτησα τὸν λόγον μόλις ἦλθον, ἀλλὰ εἶχεν ἀνέλθει ἤδη ἐπὶ τοῦ βήματος ὁ κ. Κασιμάτης καὶ βεβαίως, θὰ ἦτο ἀντικανονικὸν νὰ ἐπιμείνω. Ὁ κ. Κωστόπουλος, εἴτε ἐσκεμμένως, εἴτε διότι ἔχει ἐσφαλμένην ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων, ἐβεβαίωσε τὸ σῶμα, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ΕΔΑ ἀνήκει ἡ θέσις, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἄμυνα τῆς χώρας, ἄνευ τῆς συμμετοχῆς της εἰς τὸ ΝΑΤΟ.

§150Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν εἶπεν αὐτό, κ. συνάδελφε. Διὰ νὰ σᾶς διευκολύνω, σᾶς διέκοψα. Εἶπεν, ὅτι καὶ ἡ ἄκρα ἀριστερὰ τοὐλάχιστον εἰς τὸ παρελθὸν δὲν εἶχεν ἀντίρρησιν διὰ τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ΝΑΤΟ, δὲν ἐζήτησε νὰ ἀποσυρθῶμεν ἀπὸ τὸ

ΝΑΤΟ.

§151Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν αὐτὸ εἶπε, καταλήγει πάλιν εἰς μὴ ὀρθὴν ἀπόδοσιν τῆς θέσεως τῆς ΕΔΑ, ἡ ὁποία ἀνέκαθεν ὑπεστήριξε καὶ ὑποστηρίζει, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀπαραίτητον, ὄχι μόνον δὲν καλύπτει τοὺς πραγματικοὺς κινδύνους, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδικήν της ἄποψιν εἶναι ἐπιβλαβὲς εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκριβὲς ὡς θέσις τῆς ΕΔΑ εἶναι ἄλλο, ὅτι ὑπεστήριξε πάντοτε ἐν ὄψει ἐνδεχομένων καὶ πραγματοποιηθεισῶν τὸ 1956 καὶ περίπου πραγματοποιηθεισῶν τὸ 1958 πολιτικῶν συμπράξεων, ὅτι δὲν θεωρεῖ τὴν διαφορὰν ἀντιλήψεων μεταξὺ τῆς ΕΔΑ καὶ ἄλλων κομμάτων, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ ΝΑΤΟ, λόγον ἀποκλείοντα συνεργασίαν ἐπὶ τῇ βάσει συγκεκριμένου προγράμματος ἐσωτερικῶν δημοκρατικῶν μεταρρυθμίσεων. Ἤθελον νὰ διευκρινίσω ἀπολύτως τὴν θέσιν αὐτήν. Δεύτερον, συνέδεσε τὸ θέμα μὲ τὴν Νατοϊκὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Δὲν εἶναι μόνον τῆς ΕΔΑ ἡ ἄποψις, ὅτι ἡ λεγομένη Νατοϊκὴ λύσις τοῦ Κυπριακοῦ δὲν εἶναι ἡ συμφέρουσα λύσις, ἀλλὰ καὶ πλείστων ἄλλων καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοῦ κ. Κωστοπούλου, Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν τότε τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀπαντῶν εἰς τὸν Πρόεδρον κ. Πιπινέλην κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 3.7.1964 ἐν τῇ αἰθούσῃ συνιστῶντα νὰ μὴ γίνῃ προσφυγὴ πρὸς τὴν Γεν. Συνέλευσιν τοῦ ΟΗΕ, ἀπήντησεν ἐπὶ λέξει: Καὶ ποῦ θέλετε νὰ προσφύγωμεν; Μήπως ὑποστηρίζει κανείς, ὅτι πρέπει νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ; Διὰ τῆς φράσεως αὐτῆς τῆς ἐπιφωνηματικῆς σημασίας, θέλει καὶ ὁ ἴδιος νὰ ἀποδώσῃ, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὸ Κυπριακόν, δὲν ὡδήγησε ποτὲ καὶ δὲν ηὐνόησε ποτὲ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν.

§152Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Κωστόπουλος εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἀνεφέρθη κυρίως εἰς τὰ ἀλλεπάλληλα πρόσφατα προκλητικὰ δημοσιεύματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναμφισβητήτως σκόπιμα ἐπιδιώκοντα σύγχυσιν, τὴν ἐπιζητουμένην καὶ καλλιεργουμένην ἀπὸ ὡρισμένην γνωστὴν πλευράν, μὲ χαλκευμένα δημοσιεύματα εἰς τὰς σκέψεις τῶν Ἑλλήνων περὶ τῆς χρησιμότητος τῆς συμμετοχῆς μας εἰς τὸ ἀμυντικὸν θεσμὸν τοῦ ΝΑΤΟ, ἐξ ἀφορμῆς τῆς δῆθεν ὑπαγωγῆς τοῦ Κυπριακοῦ εἰς αὐτόν. Καὶ προσδιώρισε σαφέστατα, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε γραμμὴ τῆς πολιτικῆς εἴτε τῆς προηγουμένης εἴτε καὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν τὸν διεθνῆ τὸν καθαρῶς ἀμυντικόν, ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Ἀπὸ καιροῦ ἐζήτει ἡ Ἑλλὰς καὶ ἀφ’ ἧς ἄλλως τε ἀνέκυψε τὸ Κυπριακόν, ἐπεδίωξε, συνέπεσε δὲ νὰ εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐπέτυχε πρὶν γίνω κἂν Πρέσβυς, νὰ καταστῇ διεθνὲς τὸ ζήτημα διὰ τῆς ἐγγραφῆς του εἰς τὸν ΟΗΕ. Ἐκεῖ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τὸν Παγκόσμιον, ἀπέβλεψεν ἡ Ἑλλὰς διὰ τὴν προώθησιν τοῦ Κυπριακοῦ. Καὶ ἔκτοτε συνεχῶς ἀκολουθεῖται αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ ζητήματος. Αὐτὰ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ νομίζω, ὅτι διευκρινίζω ἀκριβῶς τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων του.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λώρας, ἔχει τὸν λόγον.

§154Α. ΛΩΡΑΣ. Εἶχα πιστέψει κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Παρασκευῆς, τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σώματος, ἡ ὁποία θὰ παραμείνῃ εἰς τὴν κοινοβουλευτικήν μας ἱστορίαν ὡς κλασσικὴ περίπτωσις αὐτοκαταργήσεως τοῦ Κοινοβουλίου, ὅτι θὰ ὡμίλουν πρὸ κενῶν ἑδρῶν φίλων συναδέλφων. Χαίρω, διότι σήμερον δὲν συμβαίνει τοῦτο, ἔστω καὶ ἂν ἡ παρουσία σας ἔχῃ τὴν μορφὴν τοῦ παρατηρητοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ἐκ προοιμίου, ὅτι αἱ ὀλίγαι σκέψεις, τὰς ὁποίας προτίθεμαι νὰ ἐκθέσω δὲν ἔχουν τὴν ἔννοιαν οὔτε κἂν παραινέσεων. Διότι θὰ ὑποτιμοῦσα καὶ τὴν νοημοσύνην καὶ τὴν ὑπερηφάνειαν δημοσίων ἀνδρῶν. Ἔχουν ὅμως τὴν ἔννοιαν, ὅτι οἱ καιροὶ εἶναι χαλεποί. Εἶναι ἡ ὥρα τῶν εὐθυνῶν, ἡ ὥρα τῆς πλήρους εὐθύνης ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν καὶ ἔναντι τῆς μεγάλης δημοκρατικῆς μας παρατάξεως καὶ ἔναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἔναντι τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν. Ἀνήκω (καὶ εὐτυχῶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπάρχουν πολλοὶ ἐκπρόσωποι τῆς γενεᾶς μας) εἰς μίαν γενεάν, ἡ ὁποία ἠνδρώθη εἰς ἕνα κλῖμα κοσμογονικῶν μεταβολῶν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν χῶρον, εἰς ἕνα κλῖμα μισαλλοδοξίας, εἰς ἕνα κλῖμα, τὸ ὁποῖον μόνον ψιλῷ ὀνόματι ἐκαλεῖτο κατὰ διαστήματα δημοκρατικόν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὴν δικτατορίαν, τὸν πόλεμον, τὴν κατοχήν, τὸν ὀνομαζόμενον συμμοριτοπόλεμον, τὸ νομικὸν πλάσμα τῆς ἀνταρσίας. Καὶ εὐτυχῶς καὶ διὰ τὸν τόπον καὶ διὰ τὴν δημοκρατίαν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐγκλιματισθῇ ἡ γενεά μας εἰς τὸ ἀνελεύθερον αὐτὸ κλῖμα. Καὶ ἔχει δώσει τίμημα βαρὺ εἰς τοὺς ἀγῶνας της διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Ἕως τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα. Ἐπεχειρήθη καὶ ἐπιχειρεῖται ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς παρούσης κρίσεως, μὲ ὅλα τὰ μέσα ἡ κατασυκοφάντησίς του. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ γίνω ὁ ἀπολογητής του. Σημειώνω μόνον, ὅτι θὰ μείνῃ εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου μας ὡς μοναδικὸν παράδειγμα εἰρηνικῆς ἐπαναστάσεως ἀλλὰ καὶ ὡς προειδοποίησις ἀπόλυτος πρὸς ὅλες τὶς δυνάμεις τῆς ἀνωμαλίας, οἱονδήποτε ἔνδυμα καὶ ἂν φέρουν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπιθυμεῖ νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ ζήσῃ ὑπὸ ἀπόλυτα δημοκρατικὸν καθεστὼς καὶ δὲν θὰ φεισθῇ θυσιῶν νὰ τὸ διασφαλίσῃ καὶ νὰ τὸ προαγάγῃ. Ὑπήρξαμεν, κ. συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., πρωταγωνισταὶ τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος σχεδὸν ἐν τῇ ὁλότητί μας καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ παραβλέψωμεν, ὅτι μετὰ τὴν ἀπόλυτον δικαίωσίν του, ἀπετέλεσεν ἡ παράταξίς μας τὴν μεγάλην προσδοκίαν ἀκόμη καὶ ἐκείνου τοῦ τμήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἐψήφισεν. Ἀνταπεκρίθημεν εἰς τὰς προσδοκίας του; Ἐπετελέσαμεν ὡς παράταξις καὶ ὡς θέσις πλέον, δημιουργίαν, ἀλλαγήν; Τὸ συντελεσθὲν Κυβερνητικὸν ἔργον δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ κριθῇ καὶ πιστεύω, ὅτι ὑπῆρξε κατὰ μέγα μέρος ἀντάξιον τῶν προσδοκιῶν τοῦ λαοῦ μας. Ὅμως σήμερον, παρὰ ταῦτα εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς κρίσεως πρωτοφανοῦς, μιᾶς κρίσεως, ἡ ὁποία λαμβάνει ὁσημέραι τὰς διαστάσεις ἐθνικῆς τραγῳδίας. Δὲν θὰ ἐκθέσω τὸ ἱστορικόν της, τὸ ὁποῖον ἄλλωστε ἐπληροφορήθημεν ἀπὸ τὶς ἐφημερίδες. Τὴν θεωρῶ ὅμως ὡς ἀποτέλεσμα φυσικοῦ νόμου. Διότι δὲν ἀγνοεῖτε, κ. συνάδελφοι τοῦ Κέντρου, ὅτι ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν, ἀπὸ τῆς πρώτης συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, τὸν Μάρτιον τοῦ 1964 ἐνεφάνισεν ἡ παράταξίς μας νόσον βαρεῖαν, ὀργανικήν, οὔτε κἂν λειτουργικὴν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν ὑπῆρξε λειτουργία. Καὶ ἠκολούθησαν κραδασμοὶ καὶ κλυδωνισμοὶ τῆς παρατάξεώς μας, ὡς ἐκεῖνοι τῶν ἀρχῶν τοῦ 1965, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀφυπνίσουν διὰ νὰ μὴ ὁδηγηθῶμεν, εἰς τὸ σημερινὸν μέγα ἀτύχημα. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα. Δὲν ἠδυνήθημεν νὰ δώσωμεν οὔτε σήμερον λύσιν. Εὑρέθημεν ἀνέτοιμοι. Πολιτικὸς ὀργανισμὸς τοῦ μεγέθους καὶ τῶν εὐθυνῶν τῆς Ε.Κ., ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ δώσῃ λύσεις, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ χαλιναγωγήσῃ τὰς ἁλυσιδωτὰς ἀντιδράσεις τῆς κρίσεως αὐτῆς δὲν γνωρίζω εἰς ποίας ἀπαισιοδόξους σκέψεις μπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ τὸν λαόν. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ σύγχυσις καὶ ἡ παραζάλη τῶν στιγμῶν αὐτῶν δὲν σκοτίζει τὴν σκέψιν καὶ τὰς συνειδήσεις τῆς πλειοψηφίας τῆς Ε.Κ. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς βαρεῖς χαρακτηρισμούς, οἱ ὁποῖοι ἀπευθύνονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς ἡμέρας αὐτάς. Θὰ ὑπετιμοῦσα ἄλλωστε τὴν νοημοσύνην τῶν μελῶν της. Θεωρῶ ὅμως ὑποχρέωσίν μου, ὅτι κατὰ τρόπον ἀπόλυτον δὲν ἐπιδοκιμάζω τοὺς χαρακτηρισμοὺς αὐτούς, διότι, κ. συνάδελφοι, ἕνας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει τὴν ἱστορίαν του, μικρὰν ἢ μεγάλην. Δὲν γνωρίζω ἄλλωστε εἰς ποίαν κατηγορίαν θὰ ὑπαχθῶ καὶ ἐγώ, μετὰ τὴν πολιτικὴν θέσιν τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ λάβω.

§155Κ. ΣΙΓΑΝΙΔΗΣ. Τῶν προδοτῶν.

§156Α. ΛΩΡΑΣ. Ἀντιπαρέρχομαι τὰς καινοφανεῖς καὶ ἀήθεις μεθόδους ἐπηρεασμοῦ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκπροσώπων τοῦ λαοῦ. Ἐννοῶ τὰς ἀπειλὰς δολοφονιῶν ἡμῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν μας, ἂν ἔχωμεν ἀντίθετον γνώμην. Εἶναι λουλούδι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀνθίσῃ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἀλλὰ καὶ τίμημα τοῦ ἐλευθέρου φρονήματος. Ἀντιπαρέρχομαι, ἂν θέλετε, τὸν τρόπον καὶ τὸν τόπον συγκλήσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος, εἰς σημεῖον ὥστε σήμερον ἡ ΕΡΕ νὰ μᾶς διδάσκῃ δημοκρατικὴν λειτουργίαν κόμματος. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἀντιπαρέλθω, ὅτι σήμερον, μεγίστη πλειοψηφία ἡμεῖς, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ δώσωμεν λύσιν. Ὑπεσχέθημεν γαλήνην καὶ ὁμαλότητα. Δὲν ὑπεσχέθημεν ἐπανάστασιν, δὲν ὑπεσχέθημεν ἀνωμαλίαν. Δι’ ὅλους ἀκριβῶς τοὺς λόγους αὐτοὺς θὰ ψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν, ὁ κορμὸς ἄλλωστε τῆς ὁποίας ἦτο καὶ κορμὸς σχεδὸν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως.

§157Κ. ΣΙΓΑΝΙΔΗΣ. Ἡ Ε.Κ. εἶναι ἐδῶ δὲν εἶναι ἐκεῖ.

§158Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κάτσε κάτω. Δὲν ἔχεις δικαίωμα νὰ διακόπτῃς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§159Α. ΛΩΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δικαίωμα ἑκάστου ἐξ ἡμῶν εἶναι νὰ ἔχῃ τὰς ἀπόψεις του καὶ νὰ λαμβάνῃ θέσιν δι’ ἐπιχειρημάτων ὄχι ὅμως διὰ κραυγῶν καὶ φωνασκιῶν. Προτιμῶ Κυβέρνησιν τῆς Ε.Κ. ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντολὴ τοῦ λαοῦ. Βεβαίως τῆς ἀπευθύνω ἔκκλησιν ἐὰν δὲν λάβῃ πλειοψηφίαν ἀπὸ τὴν Ε.Κ. νὰ μὴ στηριχθῇ εἰς τὴν δεξιὰν (δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ τὴν ψηφίσῃ ἡ ΕΡΕ ἢ ὄχι), διότι ἡ διαφορά μας ἐτονίσθη ἀρκούντως ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 16 Φεβρουαρίου. Ἀπευθύνω ὅμως ἔκκλησιν καὶ πρὸς ὅλους τοὺς συναδέλφους τῆς Ε.Κ. ὄχι νὰ ψηφίσουν ἢ νὰ μὴ ψηφίσουν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νὰ ἀναλάβουν τὰς εὐθύνας των ἔναντι τῆς παρατάξεώς μας καὶ τοῦ λαοῦ, πέραν προσκαίρων ψηφοθηρικῶν συμφερόντων. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀπόψεις μου.

§160ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀπόψεις σου λόγῳ τῆς κουμπαριᾶς.

§161Α. ΛΩΡΑΣ. Εἶναι τιμή μου. Ἐγὼ εἶμαι ἐλεύθερος ἄνθρωπος καὶ ἐκφράζω μὲ παρρησίαν τὴν γνώμην μου. Δὲν μανδρώνομαι καὶ δὲν μοῦ ὑποβάλλεται τὸ πῶς θὰ σκεφθῶ. Πολιτικό μου πιστεύω εἶναι, ὅτι οἱ ἡγέται καὶ αἱ παρατάξεις ὁδηγοῦν τὸν λαόν. Δὲν ὁδηγοῦνται. Καὶ κατὰ τοῦτο εἶναι ἐκτὸς τῶν ἄλλων, ἀνεπανάληπτος ὁ ἀνένδοτος ἀγών. Διότι τότε ὡδηγήσαμεν τὸν λαόν. Σήμερον δὲν γνωρίζω ἂν τὸν ὁδηγοῦμεν. Καὶ αὐτὸ τὸ πολιτικό μου πιστεύω μὲ ὁδηγεῖ εἰς τὴν σημερινήν μου πολιτικὴν πρᾶξιν.

§162Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Διατὶ τὸ λέτε αὐτό;

§163Α. ΛΩΡΑΣ. Εἶναι γνωστὴ ἡ κοινοβουλευτικὴ δρᾶσις τοῦ κ. Κουτσοχέρα, ἡ ὁποία δύναται νὰ συνοψισθῇ μόνον εἰς διακοπάς. Δύνασθε, κ. συνάδελφε, νὰ ἐκδώσετε φυλλάδιον αὐτῶν τῶν διακοπῶν καὶ νὰ τὸ κυκλοφορήσετε εἰς προσεχῆ ἐκλογικὴν περίοδον.

§164Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Τί κρῖμα. Καὶ εἶσθε νέος.

§165Α. ΛΩΡΑΣ. Βεβαίως κήδομαι τοῦ πολιτικοῦ μου μέλλοντος. Οὐδέποτε ὅμως πρέπει νὰ προτάσσεται καὶ οὐδέποτε θὰ προτάξω τοῦτο, τῶν πραγματικῶν συμφερόντων τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ρουσόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§167Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸς εἶχε δηλώσει μπροστά μου πίστιν εἰς τὸν κ. Παπανδρέου.

§168Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, πρῶτον ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν ὀδύνην μου διὰ τὸν θάνατον ἑνὸς παιδιοῦ εἰς τὴν τελευταίαν συγκέντρωσιν τῶν φοιτητῶν. Ἡ ζωὴ ἑνὸς νέου, ἑνὸς πολίτου εἶναι πολυτιμοτέρα σήμερον ἀπὸ ὁ,τιδήποτε ἄλλο καὶ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ στέλλωμεν τὰ παιδιὰ νὰ σκοτώνωνται διὰ τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν χαμηλὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν τῶν ἡμερῶν αὐτῶν (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ.: Ἐνῷ τὰ σκοτώνετε σεῖς). (Κωδωνοκρουσίαι). Ἡ νεολαία ἔχει ὑψηλότερον προορισμόν, ἡ σημερινὴ νεολαία ἔχει τὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν ἀγάπην ὄχι τὸ μῖσος ποὺ διδάσκετε ἀριστερὰ καὶ δεξιὰ ὅλοι.

§169Σ. ΤΣΑΠΑΡΑΣ. Νὰ εἶναι ἐλεύθεροι ἄνθρωποι καὶ ὄχι δοῦλοι, κ. καθηγητά.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσαπάρα, παρακαλῶ μὴ διακόπτετε τὸν κ. Ὑπουργόν.

§171Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Ἡ Δημοκρατία, ἡ Ἐλευθερία, ἡ Δικαιοσύνη εἶναι περιεχόμενον καὶ πόρισμα τῆς ἀγάπης, ὄχι τῆς μεταφυσικῆς, τῆς πραγματικῆς ἐκείνης ἀγάπης, ἡ ὁποία κατασκευάζεται σήμερον. Ἐξηγγέλθη κάποτε ἀπὸ τὸν Χριστιανισμὸν ὡς θεωρία καὶ ἔπρεπε νὰ περάσουν 2.000 χρόνια διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἡ ἀγάπη μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ κατασκευάσουν τὴν νεότητα καὶ ὄχι τὰ μίση τῆς περασμένης γενεᾶς.

§172Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς μᾶς παρεσύρατε καὶ ἡμᾶς καὶ σᾶς ἠκολουθήσαμεν. Καὶ τώρα σᾶς βλέπομεν Ὑπουργόν.

§173Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Ἔρχομαι εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα. Θὰ πληροφορηθῆτε ὅσοι δὲν γνωρίζετε ἐνδεχομένως, ὅτι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, ὁ ὁποῖος ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω αὐστηρότερον διὰ τὴν πολιτικὴν κρίσιν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ἐλέχθη χθὲς καὶ δικαίως, ὅτι ἡ αἰτία ὅλου τοῦ κακοῦ ὑπῆρξεν, ὅτι τὸ κόμμα τῆς δημοκρατίας, ἡ Ε.Κ., δὲν ἐλειτούργησε δημοκρατικῶς. Εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος διεμαρτυρήθην ἐπανειλημμένως. Ὀφείλετε νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἡ κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς τῆς Ε.Κ. συνῆλθε κανονικῶς μίαν καὶ μόνην φοράν. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν ἡμερομηνίαν διὰ τὴν ἱστορίαν τοῦ πράγματος, ἦτο 21 Μαρτίου 1963 πρὶν γίνουν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1963 καὶ τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1964. Εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν αὐτὴν ὁμάδα ἤμην ὁ εἰσηγητὴς καὶ ὡμίλησα ἐπὶ τρεῖς ὥρας ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ προέτεινα συγκεκριμένας λύσεις περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ὁμιλήσω. Ἡ κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς ἀπεφάσισεν ὅπως ἡ συνεδρίασις συνεχισθῇ τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα. Ἡ ἀπόφασις δὲν ἐξετελέσθη καὶ ἔκτοτε ἡ κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς τῆς Ε.Κ. δὲν συνῆλθε, συνῆλθε μόνον μίαν φορὰν εἰς μίαν ὥραν, ὅπου ἐξετέθησαν ὡρισμέναι ἀπόψεις μεταξὺ βουλευτῶν καὶ Ὑπουργῶν καὶ διεκόπη ἡ συνεδρίασις ἀποτόμως ἀποχωρήσαντος τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ.

§174ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προγραμματικὲς δηλώσεις εἶναι αὐτές;

§175Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Καὶ τὴν δευτέραν φορὰν κάτι παρόμοιον συνέβη, ἀντικανονικόν. Καὶ τρίτην φοράν...

§176Γ. ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ. Εἰς τὰς 16 Ἰουνίου ποῦ εἴσαστε; Ἐπήγατε εἰς τὸ Καστρὶ (θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§177Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Διεφώνησα μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου ἐπανειλημμένως.

§178Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Τοῦ εἶπες: Μαζύ σου εἶμαι γέρο. Ποῦ τὰ ἄφησες αὐτά;

§179Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Εἰς τὴν τελευταίαν ψηφοφορίαν εἶπον, ὅτι δίδω λευκὴν ψῆφον, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐπικινδύνως ἐπιπολαία. Ἐπῆγα εἰς τὸ Καστρί, κατέβηκεν ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὸν ἐξώστην, μὲ ἐχαιρέτησε, μοῦ εἶπε, κ. καθηγητὰ εὐχαριστῶ, καὶ ἔφυγε, διότι ἦτο κουρασμένος. Δὲν ἠμπόρεσα νὰ τοῦ εἴπω τίποτε. Ἤρκεσεν ἡ παρουσία μου... (φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.: Ψέματα). Ἡ τυπικὴ παρουσία ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ δηλώσω, ὅτι δυστυχῶς διαφωνῶ μαζί του (φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§180Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Μπροστά μου ἐδηλώσατε πίστιν καὶ μᾶς παρεσύρατε καὶ ἡμᾶς. Ἡμεῖς ἐπεριμέναμεν ἀπὸ σᾶς νὰ μᾶς κρατήσετε ἐὰν ἐλυγίζαμεν καὶ λυγίσατε σεῖς. Αὐτὸ εἶναι προδοσία. Τί μᾶς ἐδιδάσκετε;

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε παρακαλῶ.

§182Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Αἱ ἐφημερίδες ἐδημοσίευσαν, ὅτι ὁ κ. καθηγητὴς μετέβη εἰς τὸ Καστρί.

§183Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Μαζί μας δὲν ἤσουνα; Δὲν ὕβρισες τὴν Κυβέρνησιν; Δὲν ἐντρέπεσαι;

§184Α. ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δημοσίων Ἔργων). Αἱ ἐφημερίδες ἐδημοσίευσαν ὅ,τι εἶπον εἰς τὸν κ. Παπανδρέου... (Θόρυβος).

§185Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Μπροστὰ εἴμεθα.

§186Δ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα ἐκεῖ καὶ τοῦ εἶπε, ἀφοῦ σὲ ἔδιωξε ὁ Βασιλιᾶς, χαίρω, ποὺ εἶμαι μαζί σου.

§187Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δημοσίων Ἔργων). Δὲν ὤφειλον νὰ κάμω διάψευσιν, οὔτε ἀπαιτεῖται νὰ διαψεύσω, διότι ὅσοι μὲ γνωρίζουν, γνωρίζουν καὶ τὰς λέξεις μου, τὰς ὁποίας χρησιμοποιῶ καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι αὐταί. Γνωρίζουν, ἐπίσης, ὅτι ἐπὶ τρία ἔτη, δὲν ἔπαυσα νὰ λέγω τὴν ἀλήθεια. Καὶ εἰς τὸ πόθεν ἔσχες, ἤμην ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐμειοψήφισα, διότι τὸ ἐθεώρησα ἐξευτελιστικὸν καὶ ὑποκρισίαν. Ἐπίσης, διεφώνησα εἰς τὴν ἵδρυσιν θέσεως Ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ, διότι ἐθεώρουν ἀκατάλληλον τὸν κ. Α. Παπανδρέου, διὰ τὴν θέσιν αὐτήν, διότι ἦτο, ὅπως ἐξήγησεν εἰς τὴν Βουλήν, οἰκονομολόγος τῆς συμβατικῆς κατηγορίας, μὴ γνωρίζων πράγματα, (φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.) καὶ δεύτερον, διότι ἀπετέλει πολιτικὴν πρᾶξιν μεγάλου λάθους.

§188Δ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν ἐσυμφωνοῦσε μὲ τὸ παραγωγικὸν χαρτονόμισμα.

§189Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δημοσίων Ἔργων). Διεφώνησα καὶ εἰς ἄλλα πράγματα. Διεφώνησα καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Νόβα ὡς Προέδρου τῆς Βουλῆς. (Φωναί, θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ., κωδωνοκρουσίαι).

§190Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ συμφωνεῖς τώρα μὲ τὴν ἐκλογὴν του ὡς Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§191Γ. ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ. Πῶς τὸν ἀνέχεσθε, τώρα, κ. καθηγητά;

§192Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δημοσίων Ἔργων). Διεφώνησα μὲ τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Νόβα, ὡς Προέδρου τῆς Βουλῆς, καὶ ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ διαφωνία μου ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν συνῆλθεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς διὰ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Συνεπῶς ἐφέρθην αὐστηρὸς καὶ ἀκριβὴς καὶ ἀντικειμενικὸς πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Καὶ εἶπον, κάποτε, εἰς τὴν Βουλήν: Κύριοι συνάδελφοι, εἶσθε 300 ἄνδρες ἐνήλικοι καὶ ὑπεύθυνοι καὶ ποῦ εἶναι τὰ ἔργα σας; Συναισθάνεσθε, ὅτι ἐνδεχομένως ἡ Βουλὴ αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ τελευταία Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων; (Φωναί, θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.).

§193ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄφησέ τα αὐτά. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§194Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δημοσίων Ἔργων). Εἴθισται εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ λυποῦμαι διότι αὐτὸ εἶναι ἀκριβές, ἡ πολιτικὴ πορεία, νὰ εἶναι σχεδὸν εἰς πολλὰς περιπτώσεις τεθλασμένη καὶ ὄχι εὐθεῖα. Εἴθισται εἰς τὴν πολιτικὴν νὰ λέγεται, ὄχι ἡ ἀλήθεια, ἀλλὰ ψεύδη. Εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν, τὴν ὁποίαν διήνυσα εἰς τρεῖς Βουλὰς...

§195Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ξαναβγῇς.

§196Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δημοσίων Ἔργων). Εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τὴν ὁποίαν διήνυσα εἰς τρεῖς Βουλάς, εἶπον τὴν ἀλήθειαν, πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Ἡ σημερινὴ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, δίδει μίαν ὀδυνηρὰν εἰκόνα καὶ δημιουργεῖ ἀμφιβολίας περὶ τῶν δυνατοτήτων μιᾶς χώρας, τῆς ὁποίας ὁ λαὸς εἶναι τόσον ἄξιος, τόσον ἱκανὸς καὶ ἔχει τόσας δυνατότητας καὶ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία εἶναι ἐκτὸς τοῦ λαοῦ.

§197Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε καθηγητά, ἐπειδὴ ἐπεδείξατε πάντοτε συνέπειαν, ὡς ἰσχυρίζεσθε, τί θὰ κάνετε τώρα, ὡς Κυβέρνησις, ἔναντι τοῦ Βασιλέως, διότι εἴχατε εἰσηγηθῆ εἰς τὸ Κόμμα τῆς Ε.Κ., νὰ θέσωμεν τὸν Βασιλέα ὑπὸ ἐπιτήρησιν.

§198Α. ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δημοσ. Ἔργων). Ἐκρατήσαμεν τὸν λαὸν εἰς μίαν ἐπικίνδυνον διέγερσιν λέξεων. Ἡ δημοκρατία, θὰ νικήσῃ ἢ δὲν θὰ νικήσῃ. Συνδυαζόμεναι δὲ καθ’ ὅλους τοὺς ἀριθμητικοὺς ὑπολογισμούς, αἱ λέξεις αὗται κάμνουν χιλιάδας φράσεων. Ἐγεμίσαμεν τὴν ζωὴν μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς φράσεις καὶ οὐδὲν τὸ οὐσιαστικόν. Εἶπον, πράγματι, ὅτι ἡ ἀνθρωπότης τείνει εἰς ἕνα κόσμον κατασκευαστῶν τοῦ πνευματικοῦ καὶ ὑλικοῦ ἀγαθοῦ. Τὸν κόσμον αὐτὸν τῶν κατασκευαστῶν, δὲν τὸν ἔχομεν. Οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐκράτησαν τὸ βάρος τῆς Ε.Κ. ἦσαν μία ὁμὰς, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ὁμοούσιος, ἀλλὰ δὲν ἦτο τελείως ἑνοποιημένη. Ἀναμέναμεν ὅλοι δύο πράγματα. Ὅτι μέσα εἰς τὸ δημοκρατικὸν αὐτὸ Κόμμα, θὰ ἐπήρχετο ἡ κατεργασία διὰ νὰ γίνῃ πραγματικὴ ἑνότης καὶ συγχρόνως, ἀπὸ τὴν κατεργασίαν αὐτὴν θὰ προέκυπτε καὶ ἡ ἰδεολογικὴ γραμμὴ τῆς Ε.Κ. τὴν ὁποίαν δὲν διαθέτει. Ἐκεῖ ἔκαμον, ὅσο ἠδυνάμην, τὸ καθῆκον μου, καὶ τὸ συνώψισα εἰς 4 λέξεις, ὅτι ὁ κόσμος ἔχει ἀνάγκην κατασκευαστῶν τοῦ ὑλικοῦ καὶ πνευματικοῦ ὑλικοῦ. Δεύτερον, ὅτι ὁ κόσμος πρέπει νὰ κατακτηθῇ ἀπὸ θετικὸ μυαλό, τρίτον, ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς πραγματικῆς ἀλλαγῆς καὶ τέταρτον ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀγάπης, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσωμεν ὡς πραγματικὴν ἔννοιαν καὶ ὄχι ὡς μεταφυσικὴν καὶ ἐκεῖ πάνω θὰ γίνῃ ἡ λύσις τοῦ προβλήματος καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ διεθνοῦς. Σᾶς εἶπον, ἀκόμη, ὅτι τὰ σημερινὰ καθεστῶτα, ἔχουν ἀνάγκην ἀνανεώσεως μὲ κέντρον τὴν τεχνικὴν σκέψιν. Ἔχω δὲ νὰ ὑπενθυμίσω καὶ τοῦτο, ὑπῆρξα ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος εἰς σκληρὰν στιγμὴν τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς, εἶπον, ὅτι τὸ Στέμμα εὑρίσκεται ὑπὸ παρατήρησιν σήμερον ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας καὶ μὲ τὰ ἴδια ἀντικειμενικὰ κριτήρια καὶ μὲ τὴν ἄποψιν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν διαθέτομεν τὸ πολίτευμα τῆς βασιλευομένης δημοκρατίας, ἔκρινα, ὅτι ἦτο δικαιολογημένη ἡ ἀπόφασις τοῦ Βασιλέως καὶ μετέσχον εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ δώσω μὲ τὴν παρουσίαν μου ὅ,τι θὰ ἠδυνάμην νὰ προσθέσω εἰς θετικότητα, ἀντικειμενικότητα, ἠρεμίαν καὶ ψυχραιμίαν. Σήμερον, δὲν εἶναι πλέον ὑπὸ παρατήρησιν ὁ νέος Βασιλεύς, ὁ ὁποῖος ἐλπίζω, ὅτι εἶναι δημοκρατικός, ἄλλος εἶναι ὑπὸ παρατήρησιν, εἶναι ὁλόκληρος ἡ Ε.Κ., καὶ διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ὑπὸ παρατήρησιν, κυρίως, εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου, ὁ κ. Γ. Παπανδρέου. Ἡ σημερινὴ κατάστασις ἐπιβεβαιώνει ὅσα κατὰ καιροὺς εἶπον. Σήμερον, δὲν ὑπάρχει καλυτέρα λύσις. Ὁ κ. Νόβας, εἶναι ἐξ ἴσου καλὸς μὲ τὸν κ. Στεφανόπουλον ἢ μὲ οἱονδήποτε ἄλλον. Πράγματι, πολὺ θὰ λυπηθῶ ἐὰν στερηθῶ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Εἶναι τόσον ἔξοχον τὸ ἔργον, ὥστε θὰ ἤθελον νὰ τὸ συνεχίσω. Ἐπωφελήθην, μάλιστα διὰ νὰ εἰσαγάγω αὐτὰς τὰς ὀλίγας ἡμέρας, εἰς τὸ κρατικὸν λεξιλόγιον τὴν λέξιν ἀγάπη. Καὶ ἐξέδωκα ἀνακοίνωσιν εἰς ὅλα τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπευθύνωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θὰ πρέπει νὰ τυγχάνουν προσοχῆς καὶ ἀγάπης. Ἠθέλησα νὰ πολιτογραφήσω τὴν λέξιν αὐτήν, ἡ ὁποία θὰ μείνῃ μὲ πύρινα γράμματα. Ἡ ἀγάπη μου καὶ ἡ ἐργασία μου, ὅπου, ἐπὶ πολλὰ ἔτη, προσεφέρθησαν ἀφειδῶς, θὰ ἐξακολουθήσουν προσφερόμεναι. Βεβαίως, σᾶς εἶπον, ὅτι μὲ λύπην μου θὰ ἐγκαταλείψω τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους. Διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινὴς καὶ διὰ νὰ δώσω μίαν μικρὰν εἰκόνα κάποιας αἰσιοδοξίας μέσα εἰς αὐτὴν τὴν μαυρίλα, τὴν σημερινήν, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι προφανὲς εἰς ὅλους σας, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον μὲ ὡδήγησε νὰ μετάσχω εἰς τὴν Κυβέρνησιν Νόβα, ἦτο τὸ καθῆκον μου. Καὶ σᾶς καλῶ καὶ σᾶς εἰς τὸ καθῆκον αὐτό. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὑπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν ποὺ ἔχει ἀναπτυχθῆ, τὰς ἡμέρας αὐτάς, μέσα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ὅπου εὑρίσκεσθε, ἐν ἐκρήξει, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ σκεφθῇ κανείς, ποῦ εἶναι οἱ 300 ἄνδρες, οἱ ἐνήλικες καὶ οἱ ὑπεύθυνοι. Ἡ μᾶλλον καλυτέρα δυνατότης, θὰ ἦτο νὰ συνεχισθῇ μία ἀποτόνωσις, μία ἀποτοξίνωσις αὐτῶν τῶν ἡμερῶν. Ἡ Κυβέρνησις Νόβα εἶναι ἱκανὴ δι’ αὐτό. Ἔχετε δεσμευθῆ διὰ μιᾶς ὑπογραφῆς. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, πῶς ἐδόθη ἡ ὑπογραφὴ αὐτή, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, ἐὰν ἐδόθη εἰς τὴν Βουλὴν ἢ εἰς τὸν δρόμον. Δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ. Ὁ δικαστὴς οὐδέποτε γράφει ἐκ τῶν προτέρων ἐπιστολήν, ἐὰν θὰ καταδικάσῃ ἢ θὰ ἀθωώσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Ἡ ἐπιστολή σας, λοιπόν, καὶ ἡ ὑπογραφή σας, εἶναι ἄκυροι. Ἐλπίζω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύνασθε νὰ πράξετε, θὰ τὸ πράξετε. Ἡ σύστασις, ἡ ἰδική μου, εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωσα. Καὶ τώρα μία τελευταία λέξις. Κάτω ἀπὸ ὅλους τοὺς ἐνθουσιασμοὺς τῶν περιόδων αὐτῶν, τὶς ἀταξίες, τὶς ἀτομικὲς καὶ συλλογικές, μέχρι καὶ τῆς Βουλῆς, σεῖς καὶ ἡμεῖς καὶ ὅλοι ἀποφαίνεσθε σήμερον ἐπάνω ἀπὸ ἕνα ζέον καζάνι καὶ ἐπειδὴ καίγεσθε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀποφανθῆτε ὀρθῶς.

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σὺ καίγεσαι.

§200Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Σεῖς καὶ ὁ κ. Ἡγουμενάκης, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ λέγετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σερπᾶνο, παρακαλῶ, ἀφήσατε τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ τελειώσῃ.

§202Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δημοσίων Ἔργων). Βεβαίως, ὅταν ἐξεκινήσαμεν μαζὶ εἰς τὴν Ε.Κ., ὑπὸ ἄλλους οἰωνοὺς ἐξεκινήσαμεν. Διεπράξαμε τὸ βαρὺ λάθος, ὅλοι καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ ὀλιγώτερον ἔκαμα τὸ λάθος αὐτὸ νὰ μὴ λειτουργήσωμεν ὡς δημοκρατικὸν κόμμα. Εὑρισκόμεθα, λοιπόν, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐν ἀποσυνθέσει. Ἡ ἀποσύνθεσις εἶναι φαινομενικῶς 28 πρὸς 143, οὐσιαστικῶς, ὅμως, ἡ ἀποσύνθεσις εἶναι βαθυτέρα καὶ εἶναι δύσκολον νὰ ἐπανορθωθῇ. Δὲν χρειάζεται, ὅμως, παρὰ μία ἁπλῆ σκέψις. Τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς κατευθύνῃ; Εἶπον, ὅταν ἤμην ὑποψήφιος βουλευτής, εἰς κάποιαν συνοικίαν ὅπου ὡμιλοῦσα. Μὴ σᾶς κάμει ἐντύπωσιν, ὅτι ἔχετε ἀπέναντί σας ἕνα καθηγητὴν τοῦ Πολυτεχνείου καί ὄχι παππᾶν, ὁ ὁποῖος κηρύσσει τὴν ἀγάπην. Δὲν ἔχετε τὴν δυνατότητα νὰ ἐκκαθαρίσετε τὶς 150 λέξεις καὶ ἔννοιες ποὺ ἔχετε στὸ μυαλό σας. Ξεκαθαρίσατε δύο ἔννοιες, τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν ἀγάπην. Ἀλλὰ αὐτὸ θέλει ἔργον καὶ σταμάτημα τοῦ ἐν ἀφθονίᾳ μίσους, ποὺ ἀνεπτύχθη εἰς τὰς δύο μερίδας, ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Κύριοι, εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὴν ἀγάπην ποὺ ἔδειξα εἰς ὅλην μου τὴν ζωὴν καὶ διὰ τὴν ἀγάπην ποὺ ἔχω πρὸς τὴν Ε.Κ. Ἀλλὰ προηγεῖται ἡ ἀγάπη μου πρὸς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἶναι ὑπαρκτός. Καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι δι’ ὅλον αὐτὸν τὸν λαόν, νὰ φροντίσωμεν καὶ ὄχι μόνον διὰ μίαν κατηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Σᾶς καλῶ καὶ σᾶς ζητῶ νὰ μὲ συγχωρήσετε αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ ἀφήσετε τὶς 150 μπλεγμένες ἔννοιες καὶ νὰ βγάλετε τὴν ἀπόφασίν σας. Σεβασθῆτε τὴν ἰδιότητά σας ὁ καθεὶς ὡς ἕνας ἐκ τῶν 300 ἐλευθέρων καὶ ὑπευθύνων Ἑλλήνων. Καὶ δώσατε τὴν ψῆφον σας. Ἡ ἀγάπη μου εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας καὶ ἡ ἐργασία μου, ἐπίσης.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ἀντίρρησις διὰ τὴν ἐπικύρωσιν χθεσινῶν πρακτικῶν;

§204Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγράφη κάτι, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Χρίστογλου, δὲν τὸ εἶπε. Λέγει, «... (Ἀναγινώσκει)...». Δηλῶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι πράγματι λέγει ἀλήθειαν ὁ κ. Χρίστογλου. Καὶ βοσκὸς ὑπῆρξα καὶ χωρικὸς καὶ χασαποταβέρνα ἄνοιξα. Πάντως, εἰργάσθην εἰς ὅλην μου τὴν ζωὴν τιμίως.

§205Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅλους τοὺς κ. συναδέλφους, ὅπως μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Θεοτόκη, γίνῃ μικρὰ διακοπὴ ἑνὸς τετάρτου, διὰ νὰ συνέλθῃ ἡ κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς τῆς ΕΡΕ διὰ νὰ λάβῃ τὰς ὁριστικάς της ἀποφάσεις.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν κ. Θεοτόκη, θὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς κ. Ἀποστολάκος.

§207Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν πάντως 11 ἢ 11,15′ ποὺ θὰ τελειώσῃ ὁ κ. Θεοτόκης, νὰ γίνῃ διακοπὴ διὰ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος, νὰ τὴν ἀνακοινώσω δι’ ἑνὸς συντόμου λόγου πέντε λεπτῶν καὶ μετὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Θὰ ἤθελον δὲ νὰ δηλώσω, ὅτι οὐδὲν ἐπάγγελμα καὶ οὐδεμία ἐργασία εἶναι δι’ ἐμέ, εἶναι, διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ριζοσπαστικὴν Ἕνωσιν, ἐπάγγελμα μεμπτὸν ἢ ἐργασία μεμπτή. Ὅσον μάλιστα περισσότερον εἶναι συνδεδεμένον ἓν ἐπάγγελμα μὲ τὸν κόπον τῶν χειρῶν, τόσον περισσότερον εἶναι τιμητικόν. Ἕτερον ἑκάτερον ὅμως. Ἕκαστος κρίνεται ὄχι μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πορείας του ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς παρουσίας του ἐν τῇ Βουλῇ καὶ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι προεκάλεσα ἀρκετὰς φοράς, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον, κ. συνάδελφε, καλὸν εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κριτηρίου τοῦ τόπου, τὸν ὁποῖον ἔχετε εἰς τὴν ζωήν σας καταβάλει, νὰ σκεφθῆτε μήπως πρέπει νὰ τὸ ἀποφεύγετε.

§208Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ, κ. Πρόεδρε, καὶ σέβομαι τὴν γνώμην σας.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. Ὁ κ. Θεοτόκης ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ σεβασθῶσι τὴν ἀξίωσίν του αὐτήν.

§210Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἦτο, κ. βουλευταί, πρόθεσίς μου νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἀπεφάσισα τελικῶς, νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ διατυπώσω ὡρισμένας σκέψεις μου, εἶναι, ὅτι ἡ ὅλη ἐξέλιξις τῆς συζητήσεως, αἱ ἀντεγκλήσεις, αἱ βαρεῖαι φράσεις, ἡ ἀνωμαλία, ἡ ἔντασις, ὁ φανατισμὸς μὲ ἐνίσχυσαν εἰς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι δὲν θὰ ἠδυνάμην, ἀναπτύσσων τὰς ἀπόψεις μου μὲ ἠρεμίαν καὶ μὲ σαφήνειαν, νὰ συμβάλω εἰς τὴν δημιουργίαν κλίματος ἠρεμωτέρου, θὰ ἦτο ἡ προσπάθειά μου ὄχι μόνον ἐπιβεβλημένη, ἀλλὰ φαντάζομαι κοινῶς παραδεκτὴ ἐκ μέρους ὅλων τῶν πτερύγων τῆς αἰθούσης. Καὶ ἡ ἀνησυχία μου δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὰ ὅσα συνέβησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας. Στηρίζεται ἐπίσης καὶ εἰς τὸ ἀπίθανον λεξιλόγιον, τὸ ὁποῖον τελευταίως μεταχειρίζεται ὁ καθημερινὸς τύπος. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς διεκδικήσεως καὶ ἐπιβολῆς πολιτικῶν ἰδεῶν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συνάδει καὶ εἰς τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τὰ πολιτικὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ κυρίως πρὸς τὰς βασικὰς ἀρχὰς τοῦ ἐλευθέρου καὶ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Μὲ αὐτὰς τὰς ἀνησυχίας ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα. Θὰ προσπαθήσω νὰ ὑπάρξω καὶ σύντομος καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν σαφής Καὶ πρῶτον ἀπ’ ὅλα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, δίχως νὰ εἰσέλθω εἰς ἑρμηνείαν Συνταγματικῶν διατάξεων, νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην σας ὡρισμένας διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐθεμελιώθη καὶ ἡ ἐξέλιξις τῆς πολιτικῆς κρίσεως. Κατηγορήθη καὶ εὐθέως καὶ ἐμμέσως δριμύτατα ἀπὸ τὸν τύπον, ἀλλὰ καὶ παραλλήλως καὶ ἀπὸ ὑπεύθυνα πολιτικὰ χείλη ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντεμετώπισε τὴν κρίσιν. Κατὰ τὸν εὐφυέστερον τρόπον ἐλέχθη, ὅτι ὑπῆρξεν ἡ πρωτοβουλία του κατάχρησις ἐξουσίας. Κατὰ τὸν αὐστηρότερον, ὅτι εὐθέως ἡ πρᾶξις του ἀντιβαίνει εἰς τὰς ρητὰς Συνταγματικὰς διατάξεις. Τὸ πολίτευμά μας, κ. βουλευταί, ἔχει πολλὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι καθορίζουν καὶ ἐνσαρκώνουν τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 44 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει ἄλλας ἐξουσίας, εἰμὴ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι τοῦ ἀναγνωρίζονται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ ἀπὸ τοὺς συνάδοντας πρὸς τὸ Σύνταγμα νόμους. Μία τῶν διατάξεων αὐτῶν εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 31, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος, διορίζει καὶ παύει τοὺς Ὑπουργούς του. Ὑπεστηρίχθη εἰς τὸν τύπον, ἐπανειλημμένως καὶ ἐπισταμένως, ὅτι τὸ δικαίωμα, ἡ προνομία, ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος, ἡ ἐκ τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ Συντάγματος προκύπτουσα, εἶναι τυπική. Ἡ ἀντίληψις αὐτή, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἐσφαλμένη. Εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν στηρίζεται ὅ,τι εἶναι κοινῶς παραδεδεγμένον εἰς ὅλα τὰ Κοινοβουλευτικὰ Πολιτεύματα, εἴτε ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας εἶναι μόνιμος καὶ κληρονομικὸς Ἄρχων, εἴτε εἶναι ἐκλεγόμενος, ὅτι εἰς τὴν αὐτὴν διάταξιν στηρίζεται ἡ βασικὴ ἀρχὴ τῶν κοινοβουλευτικῶν πολιτευμάτων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ τῆς ἐμπιστοσύνης ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Ὅτι ἐλλείποντος τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου στοιχείου δὲν ὑπάρχει νόμιμος Κυβέρνησις τῆς χώρας. Αὐτὴ ἄλλωστε δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ εἶναι ἡ σκέψις τοῦ Συνταγματικοῦ Νομοθέτου. Διότι τί νόημα ἄλλως θὰ εἶχεν ἡ διάταξις, ὅτι παύει τοὺς Ὑπουργούς του; Δὲν θὰ ἔπαυε ποτὲ Ὑπουργούς, τοὺς ὁποίους θὰ ὤφειλε νὰ περιβάλῃ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του, ἐκτὸς ἐὰν αὐτοὶ ἔχαναν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἑτέρου παράγοντος, δηλαδὴ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας. Καὶ τόσον πολὺ εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, κ. βουλευταί, ὥστε τὸ προηγούμενον ἄρθρον, τὸ ἄρθρον 30 τοῦ Συντάγματος, ἐξετάζον καὶ τὴν ἀκραίαν τυχὸν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν Ὑπουργὸς δὲν ἤθελε παραιτηθῆ, κατόπιν διαφωνίας μετὰ τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος προβλέπει ποία καὶ πῶς καθορίζεται ἡ Συνταγματικὴ διαδικασία διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δυστροποῦντος εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν Ὑπουργοῦ. Μεταχειρίζομαι τὴν ἔκφρασιν, διότι εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν μετεχειρίζετο ὁ καθηγητὴς τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου, ὁ ἀείμνηστος Σαρίπολος. Οὕτως ἔχει ἡ πρώτη ὑποχρέωσις, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως προνομία τοῦ Στέμματος. Κατ’ ἄλλο ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, καθορίζεται, ὅτι ὁ Βασιλεὺς κυροῖ καὶ δημοσιεύει τοὺς νόμους καὶ προβλέπεται μάλιστα, τὶ θὰ γίνῃ ἐὰν ἡ δημοσίευσις δὲν γίνῃ ἐντὸς τῆς τακτῆς προθεσμίας τῶν δύο μηνῶν, ὡς ὁρίζει τὸ Σύνταγμα. Καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ ἐνέχει καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν. Τῆς ἀνάγκης ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀπολαμβάνῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος. Διότι, ἁπλούστατα ἐν ᾗ περιπτώσει δημιουργηθῇ θέμα δυσπιστίας, ὁ Βασιλεύς, χρώμενος τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ Συντάγματος, δικαιοῦται νὰ ματαιώσῃ τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία παύει ἀπὸ τοῦ νὰ ἀπολαμβάνῃ ἐκ τῆς πράξεως αὐτῆς τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος τῆς ἐμπιστοσύνης του. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη διάταξις, προνομία καὶ αὐτὴ ἀποκλειστικὴ τοῦ Στέμματος: Ὁ Βασιλεὺς δικαιοῦται νὰ χαρίζῃ ποινὰς καὶ ὑπὸ ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ ἀμνηστεύῃ καὶ ἀδικήματα, κατὰ τοὺς περιορισμοὺς τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Ἀναλογισθῆτε τὶ θὰ συμβῇ ἐὰν ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος κάμῃ χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων Αὐτοῦ καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι σύμφωνος. Θὰ ἐπέλθῃ σύγκρουσις. Ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ὡς σύνολον λαμβανόμεναι, ὑπογραμμίζουν τὴν συνταγματικὴν ἐπιταγήν, δηλαδὴ τὴν ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν τῆς ὑπάρξεως μονίμου Κυβερνήσεως, δηλαδὴ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν τῶν παραδειγμάτων, ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Σβῶλος ὅταν ἐξήταζε καὶ ἐμὲ ὡς τελειόφοιτον πρὸ πολλῶν —πολλῶν δυστυχῶς— ἐτῶν καὶ συγκεκριμένως κατὰ τὸ 1931 διετύπωνε μίαν σιβυλλικὴν ἐρώτησιν. Ἠρώτα ποῖον εἶναι κατ’ ἐξοχὴν τὸ πολιτικὸν δικαίωμα τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος. Καὶ ἠννόει δι’ αὐτὸ ποία εἶναι ἡ τοῦ Συντάγματος διδομένη εἰς τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος προνομία, ἡ ὁποία ἐνέχει κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὸν περιεχόμενον. Ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς διὰ τῆς ἐρωτήσεώς του ταύτης ὀρθῶς ἠννόει τὴν ἐν τῷ σημερινῷ Συντάγματι διάταξιν τοῦ ἄρθρου 37, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος δύναται νὰ διαλύῃ τὴν Βουλὴν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν νὰ προκηρύξῃ ἐκλογὰς ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας καὶ νὰ συγκαλέσῃ διὰ τοῦ αὐτοῦ διατάγματος τὴν νέαν Βουλὴν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Πράγματι, αὐτὸ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν τὸ πολιτικὸν δικαίωμα. Καί, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, ἀπ’ ἐδῶ ἀρχίζει καὶ ἡ παρερμηνεία, ἡ ἐσκεμμένη θὰ ἔλεγον μετὰ δολίας τινὸς προαιρέσεως ὁλοκλήρου τῆς πολιτικῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐνώπιόν μας. Διότι ὑπεστηρίχθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν μετὰ Κυβερνήσεως προεδρευομένης ἀπὸ ἀρχηγόν, διαθέτοντα εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ἀλλά, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι ἡ θεωρία αὐτὴ ἦτο βάσιμος, ἀνεξαρτήτως τῶν ὅσων διετύπωσα κατὰ τὴν ἔννοιαν τῶν προηγουμένων διατάξεων ποὺ ἀνέλυσα, τότε θὰ ἔπρεπε ταυτοχρόνως νὰ δεχθῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ δυνητικὴ ἔκφρασις τοῦ ἄρθρου 37. Διότι τότε, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, τῆς διαθετούσης τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος νὰ ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Ἀντιθέτως καὶ προφανῶς ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης ἠθέλησε τὴν δυνητικὴν ἔκφρασιν, δηλαδή, ἄφησε εἰς τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος τὴν φροντίδα καὶ προνομίαν νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν, ὅταν αὐτὸς θεωρῇ, ὅτι συντρέχουν αἱ ἀπαραίτητοι προϋποθέσεις διὰ νὰ ὁδηγηθῇ ἡ χώρα πρὸς νέας ἐκλογάς. Κύριοι βουλευταί, ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ὑψίστης σημασίας. Διότι, ἐὰν δεχθῶμεν τὴν ἑρμηνείαν, ἡ ὁποία διετυπώθη ἐπανειλημμένως εἰς τὰς ἐφημερίδας τελευταίως καὶ μάλιστα καὶ ἀπὸ ἐπίσημα χείλη, τότε σκεφθῆτε ποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγηθῶμεν: Ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ πλειοψηφία ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι ἐσχηματισμένη ἀπὸ κόμματα διαφόρου ἀποχρώσεως, ὅπως κάλλιστα ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ, ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ γίνωνται μὲ ἀναλογικὰ συστήματα πάσης μορφῆς, τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ μὴ δώσουν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν εἰς ἕνα κόμμα, καὶ σκεφθῆτε τότε, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐνῷ οὔτε κἂν ἐκπροσωπεῖ τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ τὴν συνθετικὴν πλειοψηφίαν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὸν ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν, ὅταν τὸ θελήσῃ. Καὶ πότε; Ὁσάκις θὰ ἔκρινεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔχει συμφέρον νὰ προκαλέσῃ ἐκλογάς, δηλαδὴ γνωρίζουσα τὴν συνταγματικὴν ὑποταγὴν τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος εἰς τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς, θὰ προπαρεσκεύαζε, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων εἰς τρόπον, ὥστε ὑπὸ εὐνοϊκὰς συνθήκας νὰ προκαλέσῃ τὴν νέαν ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν. Εἶναι λοιπόν, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων διατάξεων καὶ ὄχι παρερμηνειῶν, οὐδὲ κἂν ἀναδρομῆς εἰς διαφόρους συγγραφεῖς, τοὺς ὁποίους καὶ ἐγὼ θὰ ἠδυνάμην νὰ μνημονεύσω, ἀλλὰ ἐπὶ τῆς ἀβιάστου τοποθετήσεως τῶν πραγμάτων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων ποὺ σᾶς ἀνέφερον εἶναι, λέγω, βέβαιον, ὅτι ὁ ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος, ἔχει νὰ ἐκτιμήσῃ εὐρύτερον τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, ἄλλως ρυθμιστής, δὲν εἶναι. Καὶ ἐν τῇ ἐκτιμήσει τοῦ εὐρυτέρου συμφέροντος τοῦ τόπου, δύναται νὰ ἄρῃ τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, ἔστω καὶ ἀπὸ αὐτήν, ἡ ὁποία, βεβαίως, ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, διότι ἐὰν δὲν ἀπελάμβανε τῆς ἐμπιστοσύνης, ταύτης, δὲν θὰ ὑπῆρχε. Καὶ ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία ἐξετοξεύθη, κατὰ τοῦ ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος, ἐνεργήσαντος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν εἶναι μόνον συνταγματικῶς ἀστήρικτος καὶ ἀπαράδεκτος, ἀλλὰ εἶναι καὶ πολιτικῶς, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, τὸ ὀλιγώτερον περίεργος, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐξοργιστική. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κ.κ. βουλευταί, τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποτιμήσῃ καὶ τὴν πολιτικὴν πεῖραν καὶ τὴν ρητορικὴν ἱκανότητα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα προσόντα, τὰ ὁποῖα τὸν ἔφερον νὰ εἶναι, ἀναμφισβητήτως, ὁ Νέστωρ τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ βασικὴ ἐναντίον του κατηγορία, ὅτι δηλαδὴ διαθέτων τοὺς τίτλους αὐτούς, δὲν ἐθεώρησε, ὅτι ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ...

§211Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Δὲν δικαιοῦσθε νὰ τοῦ εἴπητε νὰ ἔλθῃ.

§212Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος, θεωρῇ, ὅτι ἡ φράσις «δὲν ἐθεώρησεν», εἶναι διαταγή, τότε σημαίνει, ὅτι εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, ὑπάρχει καθολικὴ παράκρουσις, περὶ τῆς ἐννοίας τῶν λέξεων. Δὲν ἐθεώρησε λοιπόν, λέγω, κύριοι συνάδελφοι, ὁ μέγας κοινοβουλευτικός, διάσημος ρήτωρ, ὁ Νέστωρ τοῦ Κοινοβουλίου, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ νὰ παραστῇ ἐδῶ. Καὶ ἐλησμόνησε, διότι ἠθέλησε νὰ λησμονήσῃ, ὅτι ἡ σκέψις περὶ νομιμότητος ἢ παρανομίας μιᾶς Κυβερνήσεως δὲν ἐξαρτᾶται, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῆς γνώμης τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἀλλὰ ἐξ ἀποφάσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ ἡ μακρά του πεῖρα θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν εἶχεν ὁδηγήσει εἰς τὸ νὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἐπιλήσμων τῆς συνταγματικῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιταγῆς. Ὤφειλε, λοιπόν, νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, ὄχι διὰ νὰ σχηματίσῃ τὴν γνώμην περὶ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σχηματίσει καὶ ἀλλοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον διὰ ποίους λόγους ὡδήγησε τὴν Χώραν εἰς κυβερνητικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἔγινε καὶ διὰ νὰ ἀκούσῃ τὸν ἀντίλογον ὄχι μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δικαιούμεθα νὰ ἔχωμεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν γνώμην περὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων, ὅπως βεβαίως καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Δὲν τὸ ἔπραξε. Καὶ παρακολουθῶν τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς πλήρους ἀντιθέσεως, ἡ ὁποία μᾶς χωρίζει ἐπὶ 20 καὶ πλέον ἔτη, κατέληξα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ πολιτικὸς αὐτὸς τοῦ τόπου μας, ἐπειδὴ ἐφοίτησεν εἰς τὸν δημόσιον στίβον ἐπὶ πάρα πολλὰ χρόνια καὶ ἐπειδὴ ἡ πολιτική του ὑπέστη πολλὰς μεταβολάς, πολλοὺς κλυδωνισμούς, πολλὰς μετακινήσεις καὶ μεταπτώσεις, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην πλειστάκις νὰ ὑποστηρίξῃ πράγματα ἀντιφατικά. Καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον τοῦ ἀπέμεινεν ἦτο ἡ πεποίθησις ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς λησμονεῖ εὔκολα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπλανήθη ἐὰν ἐπίστευσεν ὅτι καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑλλάδος λησμονοῦν εὔκολα καὶ ὅτι οἱ δημόσιοι ἄνδρες τῆς Ἑλλάδος δὲν σημειώνουν καὶ τὰς πράξεις του καὶ τὰς παραλείψεις του. Ἐκατηγόρησε λοιπὸν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., κ. κ. βουλευταί, τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος διὰ τὴν πρωτοβουλίαν του, ποίαν πρωτοβουλίαν; Ὅτι ἐτέθη διὰ λόγους ὑψίστης ἐθνικῆς ἀνάγκης ὅπως εἶναι τὰ συμφέροντα τῆς Ἀσφαλείας καὶ τῆς Τάξεως ἐν τῇ χώρᾳ ἀντιμέτωπος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διέθετε τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ λησμονεῖ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ὅτι αὐτὸ ἐζήτει τὸ θέρος τοῦ 1963 νὰ ἔλθῃ δηλαδὴ εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν τότε πλειοψηφίαν ὁ Βασιλεύς, ὑποστηρίζων ὅτι ἡ πλειοψηφία τότε εὑρίσκετο εἰς δυσαρμονίαν μὲ τὴν Κοινὴν Γνώμην. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. διατυπώνων τὴν αἴτησιν αὐτὴν εὑρέθη εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸν ἑαυτόν του, διότι ὅταν πλέον ἐπῆλθε τότε ἡ κρίσις καὶ εἰσήχθη ὁ νέος ἐκλογικὸς νόμος, τοσαύτη ἦτο καὶ τοῦ ἰδίου τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. ἡ ἀμφιβολία περὶ τῆς δῆθεν δυσαρμονίας, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε μὲ τόσον πάθος τῆς ΕΡΕ μὲ τὸν λαόν, ὥστε κατέβαλεν ἀπεγνωσμένας προσπαθείας νὰ ἐμπλουτισθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος μὲ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπροστάτευον ὄχι τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα, ἀλλὰ τὸ δεύτερον κατὰ δύναμιν κόμμα. Καὶ αἱ ἐνέργειαί του αὐταὶ ἐν τέλει ἀπέβησαν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ τρόποι μὲ τοὺς ὁποίους ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. θεμελιώνει, κ.κ. βουλευταί, μετὰ πάθους τὰς ἀντιφάσεις πρὸς τὸν ἑαυτόν του. Τότε, δηλαδὴ τὸ 1963, ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀντίθεσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας μὲ τὴν Κυβέρνησιν τῆς πλειοψηφίας καὶ ἦσαν τότε ἄριστοι οἱ Σύμβουλοι τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος οἱ ὁποῖοι συνετάχθησαν μὲ τὴν ἄποψιν αὐτήν. Σήμερον ὑπὸ συνθήκας ἔτι σοβαρωτέρας διὰ τὰς τύχας τοῦ τόπου ἡ ἰδία πρωτοβουλία καὶ ἡ ἰδία ἐνέργεια μετὰ τῶν ἰδίων Συμβούλων τοῦ Βασιλέως θεωρεῖται ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. ὄχι μόνον κατάχρησις τῆς Ἐξουσίας, ἀλλὰ ἐν χορδαῖς καὶ ὀργάνοις διατυποῦται ἀπὸ τὸν φιλικὸν πρὸς τὴν Ε.Κ. Τύπον, ὅτι εἶναι πρᾶξις σαφῶς ἀντισυνταγματική. Εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπόκειται, κ. βουλευταί, νὰ κρίνῃ μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν περιπτώσεων καὶ νὰ σταθμίσῃ ἂν ὁ ἀρχηγὸς ὡσὰν τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. μὲ τὴν ἱστορίαν του τὴν Κοινοβουλευτικήν, ἔχῃ τὸ ἠθικὸν δικαίωμα νὰ εἶναι κατήγορος διὰ πράξεις διὰ τὰς ὁποίας μετὰ τῆς ἰδίας ἐπιμονῆς εἰσηγήθη. Καὶ τώρα, κ. συνάδελφοι, καὶ μερικὰ περὶ λαϊκῆς κυριαρχίας. Διετυπώθη χθὲς τὸ ἑσπέρας ἡ θεωρία τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας συνδεδεμένη μὲ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ ἄκρα Ἀριστερὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐπιτακτικῆς ἐντολῆς. Ἐλέχθη δηλαδὴ ὅτι οἱ βουλευταὶ οἱ ἐκλεγόμενοι ὀφείλουν κατὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἐξελέγησαν, νὰ μὴ ἔχουν ἄλλην γνώμην παρὰ ἐκείνην τὴν ὁποίαν χαράσσει ἀνεξελέγκτως ἡ ἡγεσία τοῦ κόμματος.

§213Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔχετε ἀσφαλῶς ὑπ’ ὄψει, κ. συνάδελφε, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἡ ἐπιτακτικὴ ἐντολή, ὡς ἀρχή, ἐθεσπίσθη εἰς τὸ Σοβιετικὸν Σύνταγμα, εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, διότι ἐκεῖ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐλευθερία συνειδήσεως τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, ἐφ’ ὅσον καθ’ ὑπόθεσιν ἐκλέγονται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, διότι ἕνα μόνον κόμμα ὑπάρχει. Αὐτὸ εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὴν Συνταγματικὴν ἐπιστήμην, καὶ ὁ κ. Ἠλιοῦ ἀπουσιάζει τώρα καὶ δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀνοίξωμεν τοιαύτην συζήτησιν, θὰ εὕρισκε βεβαίως τρόπον νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ, ἀλλὰ εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ζητεῖ ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἐλευθέρους Ἕλληνας, νὰ συνταχθῶμεν μὲ τὴν ἄποψιν, ἡ ὁποία καταργεῖ τὴν ἐλευθερίαν συνειδήσεως καὶ τῆς ὁποίας καταργήσεως τῆς ἐλευθερίας συνειδήσεως, ρητὴ ἀποκρυστάλλωσις ἐγένετο εἰς τὸ πρῶτον Σύνταγμα τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως.

§214Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅπως ὀρθῶς ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, παρετήρησε χθές, ἡ λαϊκὴ κυριαρχία τότε μόνον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τοιαύτη εἰς πράγματι ἐλεύθερον πολίτευμα, ὅταν δὲν θεωρῆται προσωρινοῦ χαρακτῆρος, ἀλλὰ ὡς βάσιν ἔχει τὴν ἐπανάληψιν τῆς κρίσεως τοῦ κυριάρχου λαοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔπρεπεν ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν, διότι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, οἱ πιστεύοντες εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐλευθέρου κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος, ἀνεχόμεθα τὴν παρουσίαν τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναμφισβητήτως ὁλοκληρωτικὰς πεποιθήσεις ἐξ ὁρισμοῦ, ἀλλὰ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν γνωρίζομεν τὶ ἐπιδιώκει. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ὁμιλῇ οὔτε περὶ λαϊκῆς κυριαρχίας, οὔτε περὶ δημοκρατίας ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Καὶ τοῦτο, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐὰν ποτὲ οἱοσδήποτε λαὸς εἰς τὴν ὑφήλιον καὶ ἐν προκειμένῳ ὁ ἰδικός μας διέπραττε τὸ τόλμημα νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, θὰ ἐστερεῖτο ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως οἱασδήποτε γνώμης περὶ τῶν πραγμάτων τοῦ τόπου καὶ δὲν θὰ ἐκαλῆτο πλέον ποτὲ εἰς ἐκδηλώσεις λαϊκῆς κυριαρχίας δηλαδὴ ἐλευθέρων ἐκλογῶν, περὶ τῆς ὁποίας δῆθεν κόπτεται ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Ἄλλωστε ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ ποῦ καὶ πότε, προκειμένου περὶ ὁλοκληρωτικοῦ καθεστῶτος κομμουνιστικῆς μορφῆς, διεμαρτυρήθη, διότι ἐπεβλήθη τοῦτο δυναμικῶς, διεμαρτυρήθη, διότι δυναμικῶς διατηρεῖται, διεμαρτυρήθη διότι δὲν ὑπάρχει πλέον πολιτικὴ ἐλευθερία; Αὐτὴ λοιπὸν ἡ ἱστορία περὶ τῆς δημοκρατικότητος τῆς Ἀριστερᾶς, ἠμπορεῖ ἀπὸ τὴν Ε.Κ. καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ., ἐπὶ συναπτοὺς μῆνας διὰ νὰ μὴ εἴπω χρόνια, νὰ εἶναι ἀνεκτή, ἀλλὰ θὰ πρέπει καὶ ἡ Ἀριστερὰ νὰ καταλάβῃ ὅτι καὶ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὑπάρχουν δημόσιοι ἄνδρες γνωρίζοντες καὶ τὴν ἱστορίαν των καὶ τὴν κοσμοθεωρίαν των, ἀλλὰ καὶ τὴν τακτικήν των. Ἄλλωστε αὐτὴ ἡ ἔννοια τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας ὅπως τὴν ἐξήγησεν ὁ σεβαστὸς ἀρχηγός, ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ὄχι μόνον ἐνέχει τὸ στοιχεῖον τῆς ἐπαναλήψεως καὶ τότε ὑπάρχει, ἀλλὰ διὰ νὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἠμποροῦσεν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους νὰ εἶναι κατὰ κάποιον τρόπον δεσμευμένος ἀπὸ τὸ ἐκλογικὸν Σῶμα θὰ ἔπρεπε, κ. συνάδελφοι, νὰ εἶναι συνεχὴς καὶ ἀδιάληπτος, θὰ ἔπρεπε δηλαδὴ ὄχι μόνον μίαν ἡμέραν καὶ μίαν ὥραν, ὅπου γίνεται ἡ ἐκλογὴ νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ νὰ ὑπάρχῃ κάθε ἡμέραν. Τὶ συνέβη ὅμως; Τὸ Δημοκρατικὸν Πολίτευμα, πολίτευμα τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς ρεαλισμόν, ἀντελήφθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ ὑπάρξῃ, εἰ μὴ μὲ τὴν βάσιν τῆς ἀντιπροσωπείας. Καὶ οὕτω ἐγένετο γενικῶς δεκτόν, ὅτι ἐκλέγονται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους διὰ νὰ ἔχουν αὐτοί, διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος, τὴν ἐλευθερίαν νὰ κρίνουν ἐπὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Καὶ ἡ ἐλευθερία αὐτὴ εἶναι εὐρυτάτη. Καὶ εἶναι τόσον εὐρεῖα, κ. βουλευταί, ποὺ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι φθάνει μέχρι μόνον τῆς λογοδοσίας πρὸς τὸν Λαὸν κατὰ τὴν νέαν ἐκλογήν. Εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἐποχὴν ταχυτάτων ἐξελίξεων, ἐφευρέσεων, ἀνακατατάξεων καὶ κινήσεως τῆς ζωῆς. Καταστάσεις δηλαδὴ φερ’ εἰπεῖν ποὺ ἐδῶ καὶ 30 ἢ 40 χρόνια θὰ ἦσαν ἀδιανόητοι. Καὶ ἡμεῖς ἀκόμη, κ. βουλευταί, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους διὰ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ παρακολουθοῦμεν τὰς ἐξελίξεις αὐτάς, ἔχομεν ἀνάγκην ἐπιπόνου ἐργασίας. Πρέπει λοιπὸν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅλα τὰ προβλήματα τῆς ζωῆς κατέστησαν περίπλοκα ὡς ἐκ τῆς ἐξελίξεως τοῦ μηχανικοῦ πολιτισμοῦ, νὰ ἔχωμεν τὴν ἀντίστοιχον ἐλευθερίαν νὰ ρυθμίζωμεν τὰ πράγματα τοῦ τόπου σύμφωνα μὲ τὰς ἰδέας μας, σύμφωνα μὲ τὰς πεποιθήσεις μας, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπιταγὰς τῆς συγχρόνου ζωῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ θεμελίωσις τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας μὲ τὸ συμπλήρωμά της ποὺ εἶναι ἡ ἐξουσία τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ἀντιπροσωπευόντων, κατὰ τὸ Σύνταγμά μας τὸ Ἔθνος καὶ ὄχι μόνον τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν ὅπου ἐκλέγονται, νὰ βουλεύωνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ νὰ ἀποφασίζουν διὰ τὰ προβλήματα τοῦ τόπου. Καὶ τώρα, κύριοι συνάδελφοι, τινὰ διὰ τὴν παροῦσαν πολιτικὴν κρίσιν: Θὰ ἀπετέλει, κύριοι βουλευταί, ὑποτίμησιν τῆς πείρας καὶ τῆς πολιτικῆς ἱκανότητος τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., ἐὰν ἐδεχώμεθα τὸν ἰσχυρισμὸν του ὅτι τὴν κρίσιν τὴν προεκάλεσεν ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος. Διότι εἶναι βεβαιωμένον καὶ ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἐπὶ 4μηνον, ἂν ὄχι περισσότερον, δὲν συνειργάζετο μὲ τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος, δὲν εἶχε ζητήσει ἀκρόασιν. Καὶ δὲν πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. πράγματι νὰ μὴ εἶχεν ἐπακριβῶς σταθμίσει, ὅτι αὐτὴ ἡ ἔλλειψις συνεργασίας, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισεν ὀρθῶς ὁ Ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος «ὡς τοὐλάχιστον ἀνωμαλίαν εἰς τὰς κρατικὰς ὑποθέσεις», δὲν ἦτο, κ. συνάδελφοι, τὸ προεόρτιον τῆς παρούσης πολιτικῆς κρίσεως. Διότι ὅταν ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας ἀποφεύγῃ συστηματικῶς τὴν συνεργασίαν μὲ τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος ὡς ἔχει ὑποχρέωσιν κατὰ τὰς συνταγματικὰς ἐπιταγάς, ἀλλὰ καὶ συνθήκας τοῦ Πολιτεύματος, τότε βεβαίως, ἀρχίζει νὰ διαγράφεται εἰς τὸν ὁρίζοντα ὅτι ἡ διένεξις θὰ ὁδηγήσῃ βεβαίως ἀργὰ ἢ γρήγορα εἰς τὴν κρίσιν. Ἐάν, λέγω, τῷ ὄντι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἐπεδίωκε τὴν ματαίωσιν τῆς πολιτικῆς κρίσεως, ὡς ἰσχυρίζεται καὶ ἐὰν ἐθεώρει ὅτι ἡ μεταβολὴ ἡ Κυβερνητικὴ ἦτο εἰς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ὡς πρῶτος καὶ ὑπεύθυνος εἰσηγητὴς καὶ σύμβουλος τοῦ Στέμματος, ὤφειλεν ἐξ ὑπαρχῆς νὰ εἶχεν ἐξομαλύνει τὰς σχέσεις του μὲ τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἀρχίζει, κ. βουλευταί, ἡ ἀνωμαλία. Τὸ Στρατιωτικὸν θέμα εἶναι μέγα. Εἶναι τόσον μέγα, ὥστε χρήσιμον εἶναι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος νὰ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν, διότι ἡ ἔρευνα τῶν διαφόρων πτυχῶν του δὲν ἔχει ἀκόμη συμπληρωθῆ, καὶ ἑπομένως ἡ εὐαισθησία τοῦ θέματος αὐτοῦ δημιουργεῖ, κ. συνάδελφοι, τὴν ὑποχρέωσιν ὑπευθύνων δημοσίων ἀνδρῶν νὰ παρακάμψουν κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ διατυπώσουν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος κρίσιν ἐπὶ τοῦ θέματος μέχρι πέρατος τῆς διεξαγομένης ἐπ’ αὐτοῦ δικαστικῆς ἐρεύνης. Βέβαιον εἶναι ὅμως —καὶ ὑπεγραμμίσθη, μάλιστα, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔτυχε οὐδενὸς ἀντιλόγου, δηλαδή, δὲν ἐσημειώθη καμμία ἀμφισβήτησις πρὸς τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του χθὲς τὸ ἑσπέρας, τὸν Βουλευτὴν Ρεθύμνης κ. Στεφανάκην, ὅστις ἄλλωστε ἐμνημόνευσε εἰς ἐπίρρωσιν τῶν λεγομένων του καὶ συγκεκριμένα στοιχεῖα— ὅτι ἀπαράδεκτοι παρεμβάσεις εἰς τὸ ἔργον τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης ἀλλὰ καὶ γενικώτερον τῆς σχετικῆς δικαστικῆς ἐρεύνης καὶ περιπλοκαὶ εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ἐπανειλημμένως ἐσημειώθησαν καὶ εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν εἰς τὴν πολιτικὴν κρίσιν. Ἐσημειώθησαν λέγω, ἀπαράδεκτοι παρεμβάσεις καὶ ἔλαβον αὗται χώραν ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς τότε Κυβερνήσεως, τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. κ. Γεωργίου Παπανδρέου. Ὑπάρχει ὅμως καὶ κάτι ἄλλο. Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε φίλοι κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κρίνω ἢ θὰ στενοχωρηθῶ διὰ τὰς διενέξεις τῆς Ε.Κ. Εἶναι ἐνδοοικογενειακὴ ὑπόθεσις ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἐκ τῆς διενέξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει, δημιουργοῦνται προϋποθέσεις περιπλοκῶν διὰ τὸν τόπον. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου θὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς ὡρισμένα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται, κύριοι βουλευταί, τῶν ὁρίων τῆς ἐνδοοικογενειακῆς διενέξεως τῆς Ε.Κ. καὶ συνδέονται γενικώτερον τῶν πολιτικῶν προβλημάτων τῆς χώρας. Πλανᾶται ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἐὰν νομίζῃ ὅτι τὸ Πρωθυπουργικὸν ἀξίωμα ἀποτελεῖ ἰδιότυπον ἰδιοκτησίαν. Τὸ Πρωθυπουργικὸν ἀξίωμα δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ τὸ ἀνώτατον ἀξίωμα ἐν τῇ πολιτείᾳ, τοῦ ὁποίου ἑκάστοτε φορεὺς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκδηλουμένης διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ ἑκάστοτε Πρωθυπουργοῦ νὰ μὴ κήδεται μετ’ ἐξαιρετικῆς συνέσεως, προσοχῆς καὶ ἐπιμελείας τοῦ ἀξιώματος τὸ ὁποῖον τοῦ ἔχει ἐμπιστευθῆ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δηλαδὴ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ εἰς τὴν προκειμένην κρίσιν ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., ὁ ἀρχηγός σας δὲν ἔδειξε τὴν οἵαν ὤφειλε καὶ ἐπιμέλειαν καὶ προσοχὴν ὡς πρὸς τὸ Πρωθυπουργικόν του ἀξίωμα. Διότι ὤφειλε ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν προὐνόησε νὰ ἐξομαλύνῃ ἐγκαίρως τὰς σχέσεις του μετὰ τοῦ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος, ὥστε νὰ μὴ ἐκραγῇ ἡ κρίσις, ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν ἐδέχθη τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας δὲν διέψευσε καὶ τὰς ὁποίας τοῦ ἔκαμεν ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ διὰ τὴν παράκαμψιν τῆς κρίσεως, ὤφειλε λέγω, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ ἔλαβε τὴν πρώτην ἐπιστολὴν τοῦ Βασιλέως, νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του. Διότι ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ δὲν πράττει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀποδεικνύῃ κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως ὅτι ὑπῆρχε πλέον οὐσιαστικὴ διαφωνία μεταξὺ Ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ μὴ πράξας αὐτό, ἀλλὰ ἀποκρύψας οὐχὶ μόνον τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην ἐπιστολὴν καὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς στενούς του ἐν τῇ Κυβερνήσει συνεργάτας καὶ μὴ ἀνασκευάσας τὴν κατηγορίαν τούτην, ἡ ὁποία ἐλέχθη χθὲς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν νομίζω ὅτι ἐπροστάτευσε τὸ κῦρος τὸ Πρωθυπουργικόν. Καὶ δὲν ἦτο δικαίωμά του, διότι ἡ ὑπόθεσις τοῦ κύρους τοῦ Ἕλληνος Πρωθυπουργοῦ δὲν τοῦ ἀνήκει κατὰ ἰδιότυπον ἰδιοκτησίαν. Τώρα κύριοι βουλευταί, τινὰ περὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Συγκεκριμμένως ἐπ’ αὐτῶν, λυποῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τόσης ἐπιμονῆς ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπογραμμίσῃ ὅτι ὄχι μόνον ἐπιθυμεῖ, ἀλλὰ πιστεύει εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς συνεχίσεως τῆς πολιτικῆς τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς. Εἶναι κοινὸν μυστικὸν ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐθεώρει τὸν τομέα τῶν ἐξωτερικῶν σχέσεων τῆς χώρας ὡς τὸν τῆς ἀποκλειστικῆς του ἁρμοδιότητος καὶ ἑπομένως τὰ ὅσα εἰς τὸν τομέα αὐτὸν συνέβησαν καὶ συνοψίζονται ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει εἰς τὴν μείωσιν κατὰ τὴν κρίσιν μας τοῦ κύρους τῆς χώρας ἀνὰ τὴν ὑφήλιον ὁλόκληρον, δὲν βαρύνουν καθόλου τὸν χθεσινὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ νῦν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι αὐτὸς καθ’ ὃ εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν ἀφ’ ἧς ὑπεχρεώθη νὰ δεχθῇ τὸ μονοπώλιον τῶν πρωτοβουλιῶν εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν νὰ ἔχῃ ὁ Πρωθυπουργός, αὐτὸς καλῶς ἢ κακῶς αὐτοπεριώρισε τὸν ἑαυτόν του εἰς τὸν ρόλον τοῦ ἐκτελεστικοῦ ὀργάνου τῶν θελήσεων τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Οὔτε πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐπεκταθῶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν ὡρισμένων οἰκονομικῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ εἴπῃ χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι λεπτοτάτη εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἐν τῇ Χώρᾳ. Διότι τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξηγήσῃ ποῦ εὑρίσκεται τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν, τὶ ἐγένετο μὲ τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα τῆς Χώρας, ποῦ βαδίζει ἡ κυκλοφορία, ποῦ εὑρίσκονται αἱ ἀποδόσεις τῶν δημοσίων ἐσόδων, καὶ μὲ μίαν λέξιν τότε ἀνάγλυφον θὰ προέκυπτε τὸ συμπέρασμα, πέραν πάσης ἄλλης ἀντιλήψεως, περὶ ἀκριβείας τοῦ βίου καὶ τιμαρίθμων. Ὅταν ἡμεῖς εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς ἀντιπολιτεύσεως μᾶς κατηγόρει κατὰ τρόπον δριμύτατον, ὅτι εἴχομεν θέσει ὡς αὐτοσκοπὸν τὴν διατήρησιν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος. Καὶ ἤδη ἔχει ἀποδειχθῆ περιτράνως, ὅτι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐθεωρήσαμεν ἐθνικῶς ἀπαραίτητον καὶ ἀμετακίνητον τὴν νομισματικὴν σταθερότητα καὶ τὴν εἴχομεν ἐπιτύχει, δὲν εἴχομεν ἀνάγκην νὰ τὴν καταστήσωμεν σκοπόν μας ἀποκλειστικόν, διότι τὴν εἴχομεν διασφαλίσει καὶ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἀντιστρόφως αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐπέκριναν διὰ τὴν πολιτικήν μας αὐτὴν θὰ τὴν κηνυγοῦν τοῦ λοιποῦ ἀσθμαίνοντες, κύριοι βουλευταί, τὴν νομισματικὴν σταθερότητα, τὴν ὁποίαν μὲ ἀπίθανον ἐπιπολαιότητα, ἂν μὴ τὶ ἄλλο, ἐφρόντισαν νὰ ἀπωλέσουν.

§215Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς βάρος ποίου τὴν εἴχατε ἐξασφαλίσει; Εἰς βάρος τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἀγροτικῆς τάξεως.

§216Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι προφανές, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἔχει λησμονήσει τὰς ἐκτεταμένας γνώσεις του περὶ τὴν οἰκονομίαν, διότι ἂν δὲν τὰς εἶχε λησμονήσει θὰ ἐγνώριζεν ὅτι ἡ νομισματικὴ σταθερότης ἀφορᾷ πρωτίστως τὰς παραγωγικὰς τάξεις. Καὶ ὅταν τὰ δραχμικὰ εἰσοδήματα τῶν πτωχοτέρων τάξεων χάνουν τὴν ἀγοραστικήν των δύναμιν, ἰδιαιτέρως ὑποφέρουν ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν νομισματικῆς σταθερότητος, αἱ δραχμοδίαιται καὶ πτωχότεραι τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ εἶναι φυσικόν, ὅτι μετὰ πάροδον ὡρισμένων ἡμερῶν ὀξυτάτου ἀγῶνος ἐν τῇ Βουλῇ ὁ κ. συνάδελφος ἐλησμόνησε τὰς ἐκτεταμένας γνώσεις του διὰ τὴν οἰκονομίαν.

§217Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Λάθος κάμνετε, κ. συνάδελφε, ἐγὼ δὲν διαθέτω ἐκτεταμένας γνώσεις. Ἐγὼ ἕνα πρᾶγμα ξεύρω, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, ἡ ἀγροτικὴ τάξις ἐπλήρωνε τὰ σπασμένα καὶ ὁ Γ. Παπανδρέου ἔδωσεν ὤθησιν εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν γεωργῶν καὶ τὸ χιλιάρικο ἔφθασεν εἰς τὸ χωριό, ἐνδεχομένως εἰς βάρος τῆς νομισματικῆς σταθερότητος.

§218Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διὰ τοὺς λόγους λοιπὸν αὐτοὺς ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ θελήσῃ νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι θὰ εἶναι ἀμετακίνητος συνεχιστὴς τῆς πολιτικῆς τῆς προκατόχου, μᾶς δημιουργεῖ πολλὰς ἐπιφυλλάξεις, ἀλλ’ ἡμεῖς σὰν γνήσιον δημοκρατικὸν κόμμα.....

§219ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἄ! ἄ! α!...

§220Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι τὰς ἰδίας ἐπευφημίας ἢ καὶ ἀποδοκιμασίας, τὰς ὁποίας ἐδιδάχθητε, προφανῶς, εἰς τὰς πολλαπλᾶς συγκεντρώσεις τῆς κοινοβουλευτικῆς σας ὁμάδος.... θὰ τὰς ἐκδηλώνατε καὶ ἐδῶ. Τὸ τὶ θὰ πράξωμεν ἡμεῖς θὰ τὸ ἀποφασίσωμεν μόνοι μας, ἀφοῦ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τοῦ ἀρχηγοῦ μας, τοῦ Προέδρου Παναγιώτη Κανελλοπούλου, εἰς τοῦ ὁποίου τὰς πρωτοβουλίας καὶ τὴν πολιτικὴν σύνεσιν ἔχομεν ὄχι μόνον ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην, ἀλλὰ καὶ θαυμασμόν. Καὶ τοῦ ὀφείλεται καὶ ἀπὸ ἐμὲ τὸν ἁπλὸν ἀγωνιστήν, δημοσίᾳ ἀναγνώρισις ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν τοῦτο βῆμα, κύριοι συνάδελφοι...... (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Καὶ μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι συνοδεύουν τὰ χειροκροτήματα τὰ ἰδικά σας αἱ εἰλικρινεῖς ὑπὲρ αὐτοῦ εὐχαὶ παμμεγίστης μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κύριοι συνάδελφοι.

§221Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ μίαν διακοπήν. Ἠκούσθη φωνὴ «ἐβγᾶτε ἔξω». Βεβαίως θὰ βγῶ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν θὰ κάμω πραγματογνωμοσύνην. Καὶ πάλιν πολιορκεῖται τὸ κοινοβούλιον, ὅπως γνωρίζετε ἀπὸ ὠργανωμένους, ἀλλ’ οἱ ὠργανωμένοι ἔχουν πηγὴν ἄνομον. Δὲν ὀργανοῦται εἰς τὰς 11 τὸ βράδυ ὁ λαὸς καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον συμβαίνει πρῶτον δὲν πρόκειται νὰ μὲ πτοήσῃ διότι θὰ ἐξέλθω μόνος καὶ δὲν ἔχω πτοηθῆ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ λαὸς ὁ πραγματικὸς λαὸς αὐτὸς τὸν ὁποῖον ἡ ΕΔΑ διὰ χατῆρι σας ἔχει ὀργανώσει ἀπ’ ἔξω. Εἶναι ἐντροπὴ ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν μετὰ τὰς 9.20′ τὸ βράδυ ἤρχισαν προσερχόμενα ὠργανωμένα μπουλούκια τὰ ὁποῖα καταλαμβάνουν ὡρισμένας θέσεις ἔξω τοῦ κοινοβουλίου. Ποῦ ἠκούσθη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Τὸ καταγγέλω αὐτὸ τὸ ἀντιδημοκρατικὸν πνεῦμα τὸ ὁποῖον καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δυστυχῶς βλέπω, ὅτι ἤρχισε νὰ ἐπικρατῇ, δηλαδὴ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει τὴν ὀργάνωσιν μπουλουκίων διὰ τὸν ἐκβιασμὸν τῶν κυρίων τούτων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ καὶ διαμαρτυρίαι καὶ θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ.). Μὲ τὰ μπουλούκια δὲν πρόκειται νὰ μᾶς ἐκβιάσουν, ἐγὼ θὰ βγῶ καὶ θὰ τὰ ἰδῶ. Σεῖς εἶσθε ἐκεῖνοι εἰς βάρος τῶν ὁποίων γίνεται ὁ ἐκβιασμὸς καὶ τὸ ν’ ἀποδέχεσθε καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐντροπὴν (θόρυβος κωδωνοκρουσίαι).

§222Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸ λαὸ γράφονται ὡραῖες σελίδες Νεοελληνικῆς Ἱστορίας.

§223Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ φαινομένου τὸ ὁποῖον σημειοῦται, τοῦ ὠργανωμένου ἐκβιασμοῦ, θὰ εἶχον ὡς ἐλεύθερος πολίτης τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσω νὰ μὴ γίνῃ ἀπόψε ἡ ψηφοφορία, ἀλλὰ γνωρίζω.... (γέλωτες ἐκ τῆς Ε.Κ.). Γελᾶτε ἀλλὰ θὰ κλάψετε διότι εἰς βάρος σας θὰ στραφῇ αὐτὸ τὸ φαινόμενον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ θὰ εἶμαι ὑπερήφανος πάντοτε διότι δὲν ὑπέκυψα εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐκβιασμοὺς τῶν ὠργανωμένων στιφῶν ἐνῷ σεῖς θὰ ἐντρέπεσθε ἐφ’ ὅρου ζωῆς διότι θὰ ἔχετε ὑποκύψει.

§224Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐφ’ ὅσον φωνάζουν Παπανδρέου καὶ κρατοῦν καὶ τὰς φωτογραφίας του δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τοὺς ὀνομάζετε κομμουνιστάς. Περιμένουν εἰς τὴν πλατεῖαν συντάγματος τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κρατήσωμεν τὴν ψυχραιμίαν μας. Εἴμεθα Ἑλληνικὸν κοινοβούλιον.

§226Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου ἀνεχόμενος ὅσα γίνονται ἔξω τοῦ κοινοβουλίου δολοφονεῖ ἀπόψε τὴν Δημοκρατίαν. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ οἱ σιωπῶντες βουλευταί του τὸ γνωρίζουν.

§227Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ἔχομεν ἐπαφὴ μὲ τὸ λαό. Μὴ μᾶς ἀποδίδετε αὐτὴν τὴν μομφήν.

§228Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ θὰ ἐγίνετο, ἐὰν ἐκάλουν ἐγώ, διότι ἔχει καὶ ἡ ΕΡΕ μεγάλην δύναμιν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἴδατε τὴν δύναμιν αὐτὴν τὸν Φεβρουάριον, τὶ θὰ ἐγίνετο αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐὰν εἶχον καλέσει καὶ ἐγὼ 200.000 ἀνθρώπων ἀπόψε.

§229Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Μὲ ποῖον δικαιολογητικόν.

§230Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὸ δικαιολογητικὸν τὸ ὁποῖον κάμνει τὸν κ. Ἐφραιμίδην νὰ εἶναι ἱκανοποιημένος. Εἶναι ὁ μόνος καὶ μετ’ αὐτοῦ οἱ συμπαριστάμενοι κομμουνισταὶ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται νὰ εἶναι ἱκανοποιημένοι δι’ αὐτὴν τὴν πολιορκίαν τοῦ κοινοβουλίου. Ἀλλὰ σεῖς ἀγαπητοὶ συνάδελφοι τῆς Ε.Κ. τὸ δέχεσθε νὰ ὑφίστασθε αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν ἐκβιασμὸν ποὺ γίνεται ἀπ’ ἔξω; Ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, μὲ συγχωρεῖτε, θὰ ἤμην ὑπερήφανος γιὰ σᾶς, ἐὰν ἀντιμετωπίζατε τὸν ἐκβιασμὸν ἔστω καὶ ἐὰν σᾶς ἐλιθοβολοῦσαν τὰ στήθια αὐτά, τότε θὰ ἀπεδεικνύατε ὅτι εἶσθε ὑπερήφανοι καὶ γενναῖοι.

§231Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ τὸν λαόν, ὅταν φωνάζῃ Παπανδρέου. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ ἡσυχία.

§233Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ ἡσυχία διότι αὐτὸ ποὺ γίνεται ἀπ’ ἔξω δὲν ξεύρω μέχρι ποίου σημείου θὰ τὸ ἀνεχθῶ διότι εἶμαι ἐλεύθερος ἄνθρωπος καὶ δὲν τὸ ἀνέχομαι. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἠθικὴν ἀλληλεγγύην καὶ τῶν παρισταμένων βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. Εἶναι τραγικόν, ὅτι εἴμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πολιορκημένοι. Ἐὰν σεῖς τὸ ἀνέχεσθε καὶ τὸ δέχεσθε τότε ἀλλοίμονον.

§234Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Πολιορκία γίνεται μόνον ἀπὸ τὴν συνωμοσίαν.

§235Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς τὴν ἐκάματε τὴν πολιορκίαν. Σεῖς ἐφέρατε τὰ στίφη μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§236Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ εἴμεθα Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὅλοι ἐκπροσωποῦμεν κάτι. Ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον δὲν διακρίνεται ἀναλόγως χρωμάτων εἴτε ἀναλόγως τῆς ὀσμῆς τοῦ Σώματός του. Δὲν δεχόμεθα τὰς ὕβρεις πρὸς τὸν λαόν. Διαμαρτυρόμεθα. Γνωρίζομεν, ὅτι ἡ ΕΡΕ τὸν τρέμει τὸν λαὸν καὶ δι’ αὐτὸ τὸν καθυβρίζει. Δι’ ἡμᾶς ὁ λαὸς εἶναι σεβαστός. (Χειροκροτήματα).

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπευθύνω ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς, ἔκκλησιν ἀνθρωπισμοῦ, πατριωτισμοῦ καὶ ἐξυψώσεως τοῦ Κοινοβουλίου. Εἴμεθα ὅλοι Ἕλληνες, ἂς προστατεύσωμεν τὴν Πατρίδα καὶ τὰς Ἀρχάς μας. Κύριοι βουλευταί, ἀπευθύνω θερμοτάτην ἔκκλησιν καὶ σᾶς παρακαλῶ. Πλησιάζομεν νὰ τελειώσωμεν. Ἂς ἡσυχάσωμεν λοιπὸν καὶ ἂς ἠρεμήσωμεν. Αἱ εὐθῦναι μας εἶναι μεγάλαι. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν καὶ πάλιν καὶ ζητῶ ἀπὸ σᾶς συμμόρφωσιν πρὸς τὸν Κανονισμόν. Κύριε Θεοτόκη, συνεχίσατε παρακαλῶ.

§238Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀξιότιμοι, κύριοι συνάδελφοι, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀναλάβω τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ὑπὸ κρίσιν Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὅπως ἐξήγησα, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθήσουν οἱ βαρεῖς χαρακτηρισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐξετοξεύθησαν ὑπὸ μερίδος τῆς Ε.Κ. κατὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν Κυβερνήσεως, ὡς ἀπαρτιζομένης ἀπὸ προδότας. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ βουλευταὶ ἔχουν ἰδίαν πολιτικὴν συνείδησιν καὶ ὅτι οἱ βουλευταὶ δικαιοῦνται τὴν πολιτικήν των συνείδησιν νὰ τὴν ἐκφράζουν διὰ τῆς πολιτικῆς των στάσεως. Καὶ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε πλήρως πόσον τοῦτο ἀληθὲς εἶναι, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην σας ἕνα παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Ε.Κ. ἐν τῷ συνόλῳ της. Ὅταν τὸ 1963 ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ καὶ ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν ἡ πλειοψηφία τῆς Ε.Κ. δὲν ὑπῆρξεν ἀπόλυτος, τότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ἠξίου, ὄχι μόνον τὴν ὑποστήριξιν τῶν βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ ἀλλὰ καὶ τὴν προσχώρησιν εἰς τὸ κόμμα βουλευτῶν ἐκ τῆς ΕΡΕ καὶ ἑπομένως αὐτὸ τὸ ὁποῖον σήμερον χαρακτηρίζει ὡς προδοσίαν, καὶ τὴν ἐνσαρκώνει δῆθεν ἡ ὑπὸ κρίσιν Κυβέρνησις, τὸ ἐπεδίωκε. Κύριοι συνάδελφοι, ἀφήνω εἰς σᾶς νὰ χαρακτηρίσητε πῶς ὀνομάζετε ἡ πολιτικὴ ἐνέργεια ἡ ὁποία στηρίζεται ἐπὶ ἐκείνου τοῦ γεγονότος τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζεται σήμερον ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τῆς Ε.Κ. ὡς προδοσία. Ὑπάρχει ἀναμφισβήτητον δίλημμα ἢ τότε δὲν ἦτο προδοσία καὶ αἱ μετακινήσεις τῶν βουλευτῶν, ὁ διαχωρισμὸς τῶν εὐθυνῶν των εἶναι πρᾶξις ἡ ὁποία συνεδέεται μὲ τὴν ἐλευθέραν συνείδησιν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίζωνται τὰ μέλη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ὡς προδόται ἢ πράγματι, ἔτσι θεωρεῖται ὑπὸ τῆς Ε.Κ. ἡ πολιτικὴ ὑπόστασις τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκτίθενται εἰς τὴν κατηγορίαν, ὅτι χάριν πολιτικῆς σκοπιμότητος, χάριν ἐλέγχου τῆς ἐξουσίας δὲν ἐδίστασεν ἄλλοτε νὰ στηρίζεται ἐπὶ προδοτῶν. Κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε.Κ., αἱ περιστάσεις εἶναι δυσχερεῖς. Πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε. Καὶ νὰ μὴ ἔχετε περὶ αὐτοῦ οὐδεμίαν πλάνην ἢ ψευδαίσθησιν. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῆτε τί ἀκριβῶς συμβαίνει μὲ τὴν σημερινὴν πολιτικὴν κρίσιν καὶ πρέπει νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι τὴν κρίσιν αὐτὴν τὴν μετέβαλε κατὰ τὰ δεδομένα αὐτῆς ἡ μερὶς ἐκείνη πρὸς τὴν ὁποίαν ὑποτίθεται, ὅτι ἐξ ἴσου ἀντιμάχεσθε ὅπως ἀντιμάχεσθε ἐναντίον μας, δηλαδὴ ἡ Ἀριστερά. Ἀποτείνομαι πρὸς σᾶς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ε.Κ. Δὲν ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι μὲ τὸ δημιουργηθὲν κλῖμα δὲν ἠμποροῦν νὰ διεξαχθοῦν ἐκλογαί; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι μὲ τὸ δημιουργηθὲν κλῖμα θὰ πρέπει νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ ἄλλην Κυβέρνησιν; Καὶ θὰ δώσῃ ἄλλην Κυβέρνησιν καὶ καλὰ θὰ κάμνῃ νὰ τὴν δώσῃ τὸ ταχύτερον ἐὰν θέλῃ νὰ προστατεύσῃ καὶ τὸ Κοινοβούλιον καὶ τοὺς ἐλευθέρους δημοκρατικοὺς θεσμοὺς τοῦ τόπου μας. Διότι πράγματι δὲν ἐπιθυμῶ ποσῶς νὰ προφητεύσω καὶ νὰ προβλέψω τὶ Κυβέρνησιν θὰ δώσῃ ἡ παροῦσα Βουλή. Ἀλλὰ ταὐτιζόμενος μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ συναδέλφου μου ἐξ Ἀθηνῶν κ. Κασιμάτη, ἄρτι κατελθόντος τοῦ βήματος, δὲν θὰ δώσῃ ἡ παροῦσα Βουλὴ μόνον Κυβέρνησιν ἀλλὰ θὰ στηρίξῃ ἡ Ε.Κ. τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι μόνη της ἀλλὰ μαζί μας. Καὶ καλὰ θὰ κάμετε νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν ἀμετακίνητον αὐτὴν πραγματικότητα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἔχω πολλὰ χρόνια κοινοβουλευτικῆς δράσεως καὶ ἔχω ὡς ἐκ τούτου κάπως ἐπηυξημένον δικαίωμα νὰ προκαλῶ τὴν προσοχήν σας, σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὸ θὰ πράξητε ἂν θέλετε νὰ προστατεύσητε τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ τὰς δημοκρατικάς μας ἐλευθερίας. Καὶ σᾶς λέγω καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα, μὴ ἔχετε ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι τὴν ὑπερφίαλον ἀντίληψιν, ὅτι μόνον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. συνοδεύεται εἰς τὴν πολιτικήν του δραστηριότητα ἀπὸ γενναίους ἀνθρώπους. Δὲν ἀμφισβητεῖ κανεὶς τὴν ἰδικήν σας γενναιότητα. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ ἰδική σας γενναιότης ἐκφράζεται τὴν στιγμὴν αὐτὴν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἥκιστα ἐξυπηρετεῖ τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα πληροφορηθῆτε, ὅτι ὅπως σεῖς συνοδεύετε τὸν Ἀρχηγόν σας ἔτσι ὑπάρχουν καὶ κοντὰ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ πολλοὶ γενναῖοι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ προστατεύσουν τὴν ἐλευθερίαν

τῆς Ἑλλάδος. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς

ΕΡΕ).

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, ἔχετε ζητήσει διακοπήν.

§240Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεκάλεσα ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ διακοπὴ πρὶν ἀνέλθητε σεῖς ἐπὶ τοῦ βήματος.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ἐνήμερος, κ. Πρόεδρε.

§242Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεκάλεσα νὰ ἔχωμεν μίαν διακοπὴν ἑνὸς τετάρτου διὰ νὰ συνέλθῃ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ὁμὰς καὶ νὰ λάβῃ ἀποφάσεις. Μετὰ ταῦτα θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον διὰ 7–8 λεπτὰ καὶ ἔπειτα ἐὰν ὑπάρχῃ, ἐπιμονὴ ὡρισμένων εἴτε Ὑπουργῶν, εἴτε συναδέλφων νὰ ὁμιλήσουν, βεβαίως νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ ἀποκλείσω. Παρεκάλεσα τοὺς περισσοτέρους νὰ μὴ ἐπιμείνουν εἰς τὸ νὰ ὁμιλήσουν ἀλλὰ ὑπάρχουν καί τινες οἱ ὁποῖοι εἰδικῶς ἐπιμένουν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ ἕνα τέταρτον τῆς ὥρας.

§244Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

(Ὥρα 11.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.45′ μ. μ.)

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἔχει τὸν λόγον.

§246Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ΕΡΕ διεπίστωσε τὰ ἑξῆς βαρυσήμαντα περιστατικά: Πρῶτον, ἡ διαφωνία τοῦ Στέμματος πρὸς τὸν τέως Πρωθυπουργὸν καὶ Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου, εἶχε μίαν καὶ μοναδικὴν αἰτίαν, τὴν διατήρησιν τῆς ἐθνικῆς ἀκεραιότητος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τῆς χώρας καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἀνεπηρεάστου τῆς διεξαγομένης ἀνακρίσεως περὶ τὴν συνωμοσίαν ΑΣΠΙΔΑ. Δεύτερον, διεπίστωσεν, ὅτι ἂν τὴν ἑσπέραν τῆς ὁριστικῆς διαφωνίας, ἡ ὁποία ἐσημειώθη μεταξὺ Στέμματος καὶ τέως Πρωθυπουργοῦ κ. Παπανδρέου δὲν ἐγίνετο ἀμέσως ἀποδεκτὴ ἡ παραίτησίς του, παραίτησιν τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ὁ κ. Παπανδρέου προσέφερεν καὶ ἐὰν δὲν ἐσχηματίζετο αὐτοστιγμεὶ ἄλλη Κυβέρνησις, δεινὰ θὰ ἐσημειοῦντο εἰς τὴν χώραν καὶ δὲν θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένη ἡ γαλήνη τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν κατὰ τὴν νύκτα, ἡ ὁποία ἀμέσως διεδέχθη τὴν κρίσιν. Τρίτον, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ἐνώπιόν μας, ἠγγυήθη — καὶ μέχρι τοὐλάχιστον τῆς στιγμῆς ταύτης ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον τοῦτο — ὅτι θὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἐθνικὴν τάξιν εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις — τὴν ἐθνικὴν τάξιν, ἡ ὁποία εἶχε πλήρως παραβιασθῆ εἰς τὴν Κεντρικὴν Ὑπηρεσίαν Πληροφοριῶν, καὶ ὅτι θὰ ἀφήσῃ ἀνεπηρέαστον τὴν δικαστικὴν ἀνάκρισιν. Τέταρτον, ὁ Πρόεδρος καὶ πολλὰ μέλη τῆς ἐνώπιον ἡμῶν ἐμφανισθείσης, βάσει τῶν ἐπιταγῶν τοῦ Συντάγματος, Κυβερνήσεως ὡμίλησαν πρὸς ἡμᾶς κατὰ τρόπον σαφῆ, κοινοβουλευτικὸν καὶ δημοκρατικόν, ἐνῷ ὁ ἕτερος παράγων τῆς κρίσεως, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου, δὲν προσῆλθεν, ἐφυγομάχησε. Δὲν ἐσεβάσθη τὴν στοιχειώδη δημοκρατικὴν ἀρχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δίδουν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅταν, εἴτε δικαίως, εἴτε ἀδίκως, κατηγοροῦνται. Δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς λογοδοσίαν του μὲ μίαν δήλωσιν πρωτοφανῆ, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη χθὲς τὸ βράδυ καὶ ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς σημερινὰς ἐφημερίδας. Ἡ δήλωσις αὐτὴ κατ’ ἐξοχὴν μοῦ ἐπέβαλε νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν, περὶ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς ὁμιλήσω. Ἡ φράσις τοῦ κ. Παπανδρέου, ὅτι δὲν θὰ παραστῇ κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς Βουλῆς παρὰ μόνον ὡς Πρωθυπουργός, εἶναι φράσις περιέχουσα νόημα ἄκρως ἀντιδημοκρατικόν, εὐθέως ἀντικοινοβουλευτικὸν καὶ ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν, ὅτι θέτει ὑπεράνω τῆς Βουλῆς καὶ ὑπεράνω τοῦ πολιτεύματος...... (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ., τὸν λαόν, τὸν λαόν)... Ὄχι, κύριοι, τὸν λαόν, ἀλλὰ τὸν ἑαυτόν του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Πέμπτον, ἀντὶ νὰ ἔλθῃ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κ. Παπανδρέου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἀποκρούσῃ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Κυβερνήσεως, προσέφυγεν ἀλλοῦ. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς ἕνα γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὸ πεζοδρόμιον. Δὲν προσέφυγεν εἰς τὸν λαόν, δὲν ἐζήτησεν, ὅταν ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, τὴν ἄμεσον διάλυσιν τῆς Βουλῆς ὄχι δὲν τὴν ἐζήτησε..... (Φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ., θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι). Μὴ διαψεύδετε τὸν Ἀρχηγόν σας, δὲν τὴν ἐζήτησε.

§247Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Δὲν ἐπρόλαβε.

§248Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προσέφυγε μόνον καὶ μόνον εἰς λαϊκὰς ὁμάδας ὀργανωθείσας ὑπὸ ἑτέρου κόμματος, ὀργανωθείσας ὑπὸ τῆς κομμουνιστικῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Προσέφυγεν ὡσαύτως καὶ ὀφείλω νὰ τὸ στηλιτεύσω, εἰς τὰς ἠθικῶς καὶ ἐθνικῶς ἀπαραδέκτους μεθόδους τῆς ἐπικλήσεως τῆς ὑπὲρ αὐτοῦ παρεμβάσεως ξένων. (Φωναὶ ἐκ τῆς ΕΡΕ αἶσχος, αἶσχος). Καὶ δὴ χρησιμοποιήσας πρὸς τοῦτο ἀλλοδαπὸν πρόσωπον τοῦ στενοῦ οἰκογενειακοῦ του περιβάλλοντος. (Φωναὶ ἐκ τῆς ΕΡΕ, αἶσχος, αἶσχος). Αὐτὸ δὲν ἔχει γίνει ποτὲ ἄλλοτε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος. Τέλος, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅταν ὑπεχρεώθη τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν ὑπ’ ἐμοῦ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ κόμμα του νὰ προσέλθῃ, ἐπέβαλεν εἰς τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτὸν κυρίους συναδέλφους, εἴτε νὰ σιωπήσουν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπραξαν οἱ περισσότεροι, εἴτε νὰ κραυγάζουν, ὅπερ εὐτυχῶς ἔπραξαν οἱ ὀλιγώτεροι. Οὔτε ἡ σιωπή, οὔτε ἡ κραυγὴ πείθουν. Ἀμφότερα, καὶ ἡ σιωπὴ καὶ ἡ κραυγή, εἶναι δείγματα ἀδυναμίας καὶ ὡς πρὸς τὸν δώσαντα τὴν τοιαύτην ἐντολήν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, εἶναι τεκμήρια ἐνοχῆς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις ἐξετίμησεν αὐτὰ τὰ ἁπλᾶ καὶ πασιφανῆ περιστατικὰ πέραν οἱουδήποτε κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Δὲν ἔχει ἡ ΕΡΕ νὰ κερδίσῃ τίποτε ὡς κόμμα εἴτε ἀπὸ τὴν παραμονήν, εἴτε ἀπὸ τὴν πτῶσιν τῆς ἐνώπιον ἡμῶν ἐμφανισθείσης πρὸ ἡμερῶν Κυβερνήσεως. Ἐὰν παραμείνῃ ἡ Κυβέρνησις, τὸ γενικόν της πρόγραμμα θὰ εἶναι τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ὡδήγησε τὴν χώραν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν οἰκονομικόν, ἰδίᾳ εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται εἰς τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ μας, ἐνώπιον ἀδιεξόδου τραγικοῦ. Πάντως ἀνεστάλη ἡ ἀπόπειρα ὑπονομεύσεως τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἐσταμάτησεν ἡ ἀπαράδεκτος καὶ ἐπαίσχυντος ἀπόπειρα ἐπεμβάσεως εἰς τὰ ἔργα τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀποκατεστάθη ἡ ἐθνικὴ τάξις εἰς τὴν ΚΥΠ, ἡ ὁποία ἔπαυσε νὰ εἶναι ἄντρον συνωμοτῶν καὶ ἄντρον προσώπων, τὰ ὁποῖα τοποθετηθέντα ἐκεῖ ἢ καὶ διορισθέντα ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, οὐδὲν ἄλλο ἔπραττον παρὰ νὰ ὑπονομεύουν τὴν Δημοκρατίαν, νὰ κατασκοπεύουν τοὺς Ὑπουργοὺς αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου, νὰ ἐπιχειροῦν παγίδευσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ προβαίνουν εἰς ἐνεργείας ὁλοκληρωτικὰς Χιτλερικοῦ καὶ Σταλινικοῦ ὕφους. Ἀνεξαρτήτως, ἑπομένως, τῶν πιθανοτήτων, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ σταθῇ, ἀνεξαρτήτως τῶν πιθανοτήτων, τὰς ὁποίας ἔχει νὰ τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις πιστεύει, κρίνουσα ἐθνικῶς, ὅτι πρέπει νὰ τιμηθῇ διὰ τὰς ἐνεργείας της αὐτάς, δι’ ὧν ἀπετράπησαν κίνδυνοι μεγάλοι διὰ τὴν χώραν, κίνδυνοι οἱ ὁποῖοι τελικῶς θὰ ἐξέσπων εἰς βάρος ὅλων σας.

§249ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ποῖοι κίνδυνοι εἶναι αὐτοί;

§250Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἠκούσατε προηγουμένως. Ὅταν ἡ ΚΥΠ παρηκολούθει ἡμᾶς, ὅταν ἡ ΚΥΠ εἶναι ἄντρον συνωμοτῶν, ὅταν εἰς τὸν στρατὸν γίνεται προσπάθεια ἐπεκτάσεως τῆς συνωμοσίας, ἐξικνουμένης καὶ μέχρι τῆς Κύπρου, ὅταν συμβαίνουν ὅλα αὐτά, δὲν ἀποτελοῦν ταῦτα κινδύνους διὰ τὴν Δημοκρατίαν; Ὅταν παρεμβαίνῃ ὁ Πρωθυπουργὸς ὑπὸ τὴν πίεσιν ὡρισμένων προσώπων εἰς τὸ ἔργον τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο κίνδυνον δι’ ὅλους; Ὅταν ἐπὶ δύο ἑβδομάδας, ἀναστέλλων τὴν ὁριστικήν του ἀπόφασιν περὶ παραιτήσεως, ὀργανώνει ἢ ἀνέχεται τὰς διαδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν πρὶν κἂν παραιτηθῇ καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἔντασις ἐπρόκειτο νὰ σημειωθῇ κατὰ τὴν νύκτα τῆς παραιτήσεως δὲν θὰ ἀπετέλει τοῦτο ἐὰν ἐπετρέπετο καὶ δὲν ἀνεστέλετο, προσβολὴν καὶ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς γαλήνης τοῦ λαοῦ;

§251Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Τὸ μαγείρευμα εἶχε γίνει. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§252Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει ἐὰν θέλῃ πράγματι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τὴν ψῆφον τῆς ΕΡΕ. Ἐδήλωσα ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Παπαπαναγιώτου, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε περὶ μαγειρεύματος.

§253ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀνάξιος.

§254Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει κάμει καὶ ὁ κ. Παπαπαναγιώτου ἄλλοτε ἀγῶνας ἐθνικούς. Πᾶς βουλευτὴς εἶναι ἄξιος τιμῆς. Κύριοι, οὐδεμίαν ἀνάμιξιν, ὡς ἐδήλωσα ἤδη πρὸ ἡμερῶν, εἶχεν ἡ ΕΡΕ εἰς τὴν Κυβερνητικὴν κρίσιν, οὔτε πρὸ αὐτῆς εἶχεν ἀνάμιξίν τινα, οὔτε...

§255ΦΩΝΑΙ. Δὲν εἶναι ἀλήθεια.

§256Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω παρὰ μόνον τὴν ἀλήθεια... οὔτε μετὰ τὴν κρίσιν καὶ μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως προῆλθεν ἡ ΕΡΕ εἰς οἱανδήποτε ἔστω καὶ τὴν παραμικρὰν συνεννόησιν μετὰ τῆς ἐνώπιον ἡμῶν ἐμφανισθείσης Κυβερνήσεως.

§257ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ψέματα.

§258Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν κολακείαν. Εἶσθε τόσον φιλαλήθης σεῖς, ὥστε πρέπει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ σᾶς στήσῃ ἄγαλμα διὰ τὴν φιλαλήθειάν σας. Ἀντίπαλοι ἀκριβῶς τῆς ΕΡΕ, τινὲς μάλιστα ἐξ αὐτῶν, ἀντίπαλοι λυσσαλέοι, εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλονται καὶ ὡρισμέναι ἐνέργειαι ἐναντίον τῆς ΕΡΕ, ἀπήρτισαν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ἐνώπιόν μας. Διαπιστοῦμεν ὅμως καὶ ἔχομεν χρέος, ὡς Ἕλληνες νὰ διαπιστώσωμεν τὴν ἀκεραίαν ἐθνικήν των θέλησιν. Δὲν θὰ ἤρκει βεβαίως οὔτε αὐτὴ ἡ διαπίστωσις τῆς ἀκεραίας ἐθνικῆς θελήσεως τῶν μελῶν μιᾶς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ συνταχθῇ ἄλλο κόμμα ὑπὲρ αὐτῆς. Κανονικῶς ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἀμοιβαία ἀναγνώρισις ἐθνικῆς θελήσεως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μεταξὺ ὅλων. Αὐτὸ ὅμως δὲν θὰ ἐσήμαινεν ὅτι ἔπρεπε καὶ νὰ ψηφίζωμεν πάντες ὑπὲρ πάντων.

§259Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐὰν δὲν διέπραττον συνωμοσίαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§260Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ ἡ ὥρα αὐτὴ εἶναι ἐξόχως κρίσιμος. Τὸ τέρας τῆς ἀναρχίας, τῶν ἐξάλλων παθῶν καὶ τῆς ἐμφυλίου διαμάχης ἔχει ρίψει ἤδη, ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοί, κύριοι συνάδελφοι, τὴν φοβερὰν σκιάν του ἐπὶ τῆς Χώρας. Ἡ πρώτη ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν κινδυνεύουσαν Χώραν εἶναι νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα καὶ τὸ σύνθημα τῆς ψυχραιμίας καὶ τῆς συνέσεως. Ζητῶ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὁλόκληρον νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ψῆφον τῆς ΕΡΕ ὡς τοιοῦτον παράδειγμα καὶ ὡς τοιοῦτον σύνθημα. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ καὶ τῶν Προοδευτικῶν).

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§262Η. ΗΛΙΟΥ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω τὴν κάτωθι δήλωσιν τῆς Ἑνιαίας Δημοκρατικῆς Ἀριστερᾶς:

«ΔΗΛΩΣΙΣ

Τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος τῆς Ε.Δ.Α. Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἡ Ε.Δ.Α. συμβάλλουσα εἰς τὴν ἀνατροπὴν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τῆς ἀντιποιουμένης κυβερνητικὰ ἔργα ὁμάδος, ἡ ὁποία ἀναδεχθεῖσα τὸν ρόλον της ἐτέλει ἐκ τῶν προτέρων, ἐν γνώσει, ὅτι ἔχει κατ’ αὐτῆς δεδηλωμένην τὴν ἀποδοκιμασίαν τῆς Βουλῆς, διευκρινίζει τὸ νόημα τῆς ψήφου της καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ὡς πρὸς τὸ τί ἐπιβάλλεται νὰ ἀκολουθήσῃ. Διὰ τῆς ψήφου της ἡ ΕΔΑ καταδικάζει τὴν ἀπαράδεκτον καὶ ἀντισυνταγματικὴν παρέμβασιν τοῦ Στέμματος πρὸς ἀνατροπὴν τῆς νομίμου Κυβερνήσεως καὶ τοῦ διορισμοῦ ἄλλης αὐλικῆς, παρέμβασιν, ἡ ὁποία ὡδήγησε τὴν χώραν ἐνώπιον ὀξυτάτων κινδύνων. Καταδικάζει τὴν ἀξίωσιν τοῦ Στέμματος νὰ ἔχει ἐξουσίας ἄλλας ἀπὸ ὅσας ρητῶς τοῦ ἀπονέμει τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ συνάδοντες εἰς αὐτὸ Νόμοι, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ παρεμποδίζῃ τὴν πορείαν πρὸς τὴν Δημοκρατίαν, τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἀξιοῖ. Καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ νὰ θεωρῇ ὡς τιμάριον τῆς Αὐλῆς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ διατηρῇ εἰς τὴν ἡγεσίαν των ἐκλεγομένους παρ’ αὐτοῦ τοποτηρητὰς Ὑπουργοὺς καὶ στρατιωτικοὺς ἡγέτας ὑποδίκους δι’ ἐγκλήματα βιασμοῦ τῆς λαϊκῆς θελήσεως κατὰ τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα τοῦ 1961 διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου «ΠΕΡΙΚΛΗ» καὶ ποὺ ἔχουν συγκροτήσει «Χούντα» πρὸς ὑπαγόρευσιν πολιτικῶν ἀποφάσεων μὴ λαμβανομένων ἀπὸ τοὺς νομίμους ἐκπροσώπους τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Καταδικάζει τὴν συναφῆ ἐκστρατείαν ἐκφοβισμοῦ καὶ πιέσεων, τὴν ἀποκορυφωθεῖσαν μὲ τὴν φράσιν τοῦ κ. Νόβα ὅτι τὴν εὐθύνην διὰ τὰ μέλλοντα νὰ ἐπακολουθήσουν μετὰ τὴν καταψήφισιν τῆς ὁμάδος του θὰ φέρουν ὅσοι τὴν καταψηφίσουν. Ἐπισημαίνομεν ὅτι ἐκστομίζοντες τοιαύτας ἀπειλὰς περὶ ἀνωμάλων λύσεων, ἀναγνωρίζουν ὅτι αὗται δὲν δύνανται νὰ προέρχωνται παρὰ ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ διατηρῆσαν τῇ συνενοχῇ των τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ Στρατοῦ Στέμμα καὶ παρὰ ταῦτα γίνονται ὄργανά του. Ὑπογραμμίζομεν δέ, ὅτι ὁ δημοκρατικὸς λαὸς δὲν πρόκειται νὰ ἀνεχθῇ τὴν κατάλυσιν τῆς κυριαρχίας του. Ἐπίσης, διὰ τῆς ψήφου της ἡ ΕΔΑ καταδικάζει τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Στέμματος πρὸς θρυμματισμὸν Κοινοβουλευτικῶν πλειοψηφιῶν καὶ πρὸς στέρησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας ἀπὸ Κυβερνήσεις ἐγκριθείσας ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἔτι δὲ πρὸς ἀποκεφαλισμὸν τῆς ἡγεσίας τῶν Κομμάτων καὶ δημιουργίαν ἀρεστῆς εἰς τὸ Στέμμα ἡγεσίας. Τὸ νόημα τοῦτο τῆς ψήφου τῆς ΕΔΑ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ ὅσα μέχρι τοῦδε ἀνώμαλα ἐπράχθησαν, ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὰ αἰτήματα ποὺ ὡς ἀξιώσεις τοῦ λαοῦ προέβαλεν ἡ παράταξίς μας πρὸ τεσσαράκοντα ἀκριβῶς ἡμερῶν κατὰ τὴν συζήτησιν προτάσεως ἐμπιστοσύνης τῆς τότε Κυβερνήσεως Παπανδρέου ἤτοι: 1) Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδημοκρατισθῇ ἡ Αὐλὴ καὶ νὰ περιορισθῇ τὸ Στέμμα εἰς τὰ πλαίσια τῶν συνταγματικῶν του καθηκόντων. 2) Νὰ ἀποδοθοῦν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις εἰς τὸ Ἔθνος. Νὰ ἐκδημοκρατισθοῦν. Νὰ σταματήσῃ ἡ κηδεμονία τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς Αὐλῆς ἐπ’ αὐτῶν. Νὰ ὑπαχθοῦν μόνον ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἀναδεικνυομένης Κυβερνήσεως, παύουσαι νὰ θεωροῦνται τιμάριον καὶ νὰ μονοπωλοῦνται ἀπὸ τὰς δυνάμεις τῆς ὑποτελείας καὶ τῆς κοινωνικῆς ἀντιδράσεως διὰ νὰ στρέφωνται κατὰ τῆς ἐγκριθείσης ἀπὸ τὸν λαὸν δημοκρατικῆς πορείας τοῦ Ἔθνους. 3) Νὰ ἀσκήσῃ εἰς τὸ ἀκέραιον τὰς ἐκ τοῦ πολιτεύματος ἐξουσίας της ἡ νόμιμος Κυβέρνησις τῆς χώρας, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ πρόγραμμα ἐκδημοκρατισμοῦ, σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 16ης Φεβρουαρίου 1964. Ἡ ΕΔΑ ὑπογραμμίζει, ὅτι αἱ ἐπακολουθήσασαι ἐξελίξεις ἐπεβεβαίωσαν εἰς τὸ ἀκέραιον τὴν ὀρθότητα τῶν ὑποδείξεων καὶ τῶν προβλέψεών της καὶ τῆς ἀσκηθείσης κριτικῆς διὰ τὴν ἐνδοτικότητα καὶ τὰς ταλαντεύσεις τῆς τότε Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι διηυκόλυνον τὴν δημιουργίαν τοῦ προκύψαντος ὀξέος συνταγματικοῦ προβλήματος ἐξουσίας, τοῦ προβλήματος, ποῖον κυβερνᾷ, ἡ νόμιμος κάθε φορὰ Κυβέρνησις ἢ ὁ Βασιλεύς. Χαιρετίζουσα τὸν δημοκρατικὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἑνωμένος ἐν συναγερμῷ προήσπισε τὴν κυριαρχίαν του, τὰ συνταγματικὰ δικαιώματά του καὶ τὰς ἐλευθερίας του, ἐπενεργήσας ἀποφασιστικῶς εἰς τὴν ἔκβασιν τῆς παρούσης πρώτης φάσεως τῆς πάλης μεταξὺ λαοῦ καὶ ἐπιβουλευομένων τὴν κυριαρχίαν του ἀντιλαϊκῶν συνωμοσιῶν καὶ καταδείξας, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νέας μορφὰς ἀνωμάλων λύσεων, ἡ ΕΔΑ διευκρινίζει, ἐπίσης, τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου της καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς μελλοντικὰς ἐξελίξεις. Ἡ ἑνιαία λαϊκὴ πάλη ἐπιβεβαιώνει τὴν ὕπαρξιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, ἐπαρκοῦς, διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν νόμιμον Κυβέρνησιν, πρὸς ἐφαρμογὴν δημοκρατικοῦ προγράμματος, σύμφωνα πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς τῆς 16ης Φεβρουαρίου 1964, ὡς τοῦτο διηυκρινίσθη καὶ διηυρύνθη ἀπὸ τὴν πεῖραν τῶν ἀγώνων τοῦ τελευταίου 20ημέρου. Εἰς περίπτωσιν, ὅμως, καθ’ ἣν δι’ οἱονδήποτε λόγον καὶ ἐξ οἱασδήποτε πλευρᾶς ἀνελαμβάνετο ἡ εὐθύνη ν’ ἀποκρουσθῇ ἡ δημοκρατικὴ αὐτὴ λύσις, ἡ σύμφωνος καὶ πρὸς τὰς διαθέσεις καὶ τὰς ἐλπίδας τοῦ ἑνιαίως ἀγωνιζομένου λαοῦ, ἡ ΕΔΑ ἀποκρούει πᾶσαν νόθον λύσιν. Ἰδιαιτέρως νόθον, ἄτακτον καὶ ἀπαράδεκτον, ἠθικῶς, λύσιν θὰ ἀπετέλει ἡ παραγνώρισις τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐτέθησαν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, κατὰ τὰς ἐκλογάς, καὶ ἐκρίθησαν ἄκρως ἀντίθετοι πολιτικαὶ γραμμαί. Ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΡΕ καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς δημοκρατίας. Καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΡΕ κατεδικάσθη πανηγυρικῶς. Ἑπομένως, ὁ σχηματισμὸς ἑτεροκλήτου πλειοψηφίας διὰ τῆς ὁποίας ἡ Δεξιὰ θὰ μετεῖχεν εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας θ’ ἀπετέλει ἀπαράδεκτον ἐμπαιγμὸν τοῦ λαοῦ, τείνοντα εἰς ματαίωσιν τῆς διαδηλωθείσης θελήσεώς του. Ἀνάγκη ἐθνικὴ ἐπιβάλλει τὴν ἐπάνοδον εἰς τὴν συνταγματικὴν ὁμαλότητα, τὴν ὁποίαν μὲ τὰς ἐπιβλητικὰς εἰρηνικὰς ἐκδηλώσεις του διεκδικεῖ ὁ λαὸς καὶ ἡ ὁποία μόνον μὲ τὴν κατίσχυσιν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας ἐμπεδοῦται, μοναδικὸς δὲ ἀπομένει, πρὸς τοῦτο, δρόμος ἡ ταχίστη διενέργεια ἐλευθέρων δημοκρατικῶν ἐκλογῶν.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§264Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀναγνωσθεῖσα, μετὰ τὴν διαπνεομένην ἀπὸ ἐθνικὸν παλμόν, δήλωσιν, τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, δήλωσις τῆς ΕΔΑ, τῆς ὁποίας καὶ πάλιν κύριος στόχος ὑπῆρξεν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, θὰ ἔπρεπε νὰ ὁδηγήσῃ τοὺς συναδέλφους τοῦ πρωτοκόλλου τῶν 143 βουλευτῶν, νὰ ἀντιληφθοῦν, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, πόθεν προέρχονται οἱ κίνδυνοι καὶ εἰς τί ἀποβλέπει ἡ παράταξις τῆς ἀνωμαλίας, ἡ δημιουργὸς τῶν πρωτοφανῶν γεγονότων τῶν τελευταίων ἡμερῶν εἰς τὰ πεζοδρόμια τῆς πρωτευούσης. Δὲν ἐπιθυμῶ, κ.κ. βουλευταί, νὰ ἐπαναλάβω πόσον, ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως, ὑπῆρξεν ἄψογος ἡ ἐνέργεια τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Ἄλλοι συνάδελφοι ὡμίλησαν ἐπ’ αὐτοῦ, διὰ μακρῶν καὶ δι’ αὐτὸ ἐγὼ θὰ περιορίσω τὴν ὁμιλίαν μου καὶ θὰ ἀναπτύξω πολιτικὰς μόνον σκέψεις, συναισθανόμενος καὶ τὴν κόπωσιν τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ, μόνον, καὶ σᾶς, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ σεβασθῆτε— διότι μετ’ εὐχαριστήσεως βλέπω, ὅτι οἱ κατὰ σύστημα φωνασκοῦντες, συνάδελφοι, ἐξῆλθον τῆς αἰθούσης — νὰ σεβασθῆτε, λέγω, τὸ Κοινοβουλευτικὸν καὶ δημοκρατικόν μου δικαίωμα νὰ ἀναπτύξω ἐλευθέρως τὰς σκέψεις μου. Δὲν ἔχω πρόθεσιν νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὰς ἐσωτερικὰς διαφορὰς τῆς Ε.Κ. Τὰ INTERNA CORPORIS τῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία παρέλαβε μίαν εὐημεροῦσαν καὶ ἀνθοῦσαν Ἑλλάδα καὶ τὴν παραδίδει εἰς τὸ σημερινόν της κατάντημα, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Ἀντιτίθεμαι καὶ πρὸς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, τῆς Ε.Κ., ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ταυτίζει τὴν δημοκρατίαν, μὲ τὴν ὀχλοκρατίαν καὶ ἀδιαφορεῖ διὰ τὸν μηδενισμὸν τῶν πάντων, ποὺ δημιουργεῖ μηδὲ καὶ τοῦ Κοινοβουλίου ἐξαιρουμένου. Λέγω, τὸ τελευταῖον τοῦτο, διὰ νὰ χαρακτηρίσω τὰς γνωστὰς πράξεις τοῦ τῆς ὁμάδος τοῦ πρωτοκόλλου τῶν 143 βουλευτῶν τῆς Ε.Κ., δηλαδὴ τὴν ἀποχὴν κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν παρουσίαν μόνον κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, τὴν σιγὴν μετὰ τὴν ἐξηναγκασμένην προσέλευσιν καὶ τὸ ὠργανωμένον πανδαιμόνιον ὑπὸ ἐνίων συναδέλφων, διὰ νὰ ἐμποδίσουν τοὺς ὁμιλητὰς νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφείσθη οὐδὲ τοῦ κ. Προέδρου τῆς ὑπὸ κρίσιν Κυβερνήσεως. Δὲν δύναμαι, ὅμως, κ.κ. βουλευταί, νὰ ἀντιπαρέλθω ἐν σιγῇ τὸ γεγονός, ὅτι κορυφαῖοι, μέχρι χθές, συνεργάται τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., ἐχαρακτηρίσθησαν ὑπ’ αὐτοῦ, ὡς προδόται, διότι εἶχαν τὸ θάρρος νὰ διαφωνήσουν πρὸς τὴν ἰδικήν του πολιτικὴν γραμμὴν καὶ νὰ διακηρύξουν ἐλευθέρως τὰς γνώμας των. Ἐν ὀνόματι τῆς δημοκρατίας, ποὺ λόγῳ διακηρύσσει, κατὰ κόρον ἡ Ε.Κ., ἀλλ’ ἔργῳ ἀρνεῖται καὶ ἐξευτελίζει, καταδικάζω καὶ ἀποκρούω τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ εὐγενεστέρου καὶ στοιχειωδεστέρου περιεχομένου της ποὺ εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς συνειδήσεως τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Ἀλλοίμονον, ἐὰν καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ νὰ μὴ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἔθνους, νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὸν Ἀρχηγόν του, ὅταν μάλιστα ὁ Ἀρχηγὸς δὲν ἐκπληροῖ τὸν σκοπὸν τοῦ Κόμματος, ὅστις σκοπὸς ταυτίζεται μόνον μὲ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Πατρίδος. Τοιαύτη μονολιθικὴ προσήλωσις εἰς τὸ Κόμμα ἢ εἰς τὸν ἐκφράζοντα ἑκάστοτε τὰς ἀπόψεις του, μόνον εἰς τὰ ὁλοκληρωτικὰ κράτη παρατηρεῖται, ὅπου, ὅπως γνωρίζετε, λέγουν, ὅτι διαβιοῦν ἐν δημοκρατίᾳ καὶ κυβερνοῦν τὸν τόπον ὑπὸ δημοκρατικὸν καθεστώς, ἀλλὰ ἐξαφανίζουν τοὺς διαφωνοῦντας εἴτε ἀπὸ τὸ προσκήνιον τῆς πολιτικῆς, εἴτε ἀπὸ τὸν μάταιον τοῦτον κόσμον. Ὁ Ἀρχηγός μου, κ. Κανελλόπουλος, μὲ τὴν ἔξοχον ὁμιλίαν του, ἀπέδειξε πόσον ἐλάχιστα δημοκρατικὴ εἶναι ἡ θεωρία αὐτή. Δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπ’ αὐτοῦ περισσότερον καὶ θὰ ἔλθω εἰς ἄλλο θέμα, διὰ νὰ διακηρύξω, ὅτι ἡ πολιτική μου τοποθέτησις, δὲν θὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ ἀναγνωρίσω, ὅτι μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Ε.Κ., ὑπῆρξαν καὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι προσέφεραν μίαν τεραστίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Πατρίδα, κατὰ τὴν δραματικὴν ἑσπέραν τῆς 15ης Ἰουλίου, διὰ τοῦ ἀμέσου σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως Νόβα, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ μας, ἀπέτρεψε πολλὰ δεινά. Ἡ προσφορὰ των θὰ ἐκτιμηθῇ μίαν ἡμέραν, ὅταν ἠρεμήσουν τὰ πάθη. Δι’ ἐμέ, ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ μᾶς ἐπιβάλλει νὰ συγχωρήσωμεν τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι προτίθεται νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ κάμῃ καμμίαν διάκρισιν. Ἐὰν πταίουν εἰς κἄτι τὰ μέλη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, εἶναι, διότι δὲν διεφώνησαν ἐνωρίτερον διὰ νὰ ἐπιταχύνουν τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμαν τὴν 15ην Ἰουλίου, ἔπρεπε νὰ τὸ κάμουν τὴν ἑπομένην τῆς συμφορᾶς τοῦ Γοργοποτάμου, ἢ ὅταν διεπίστωσαν, ὅτι ἤρχισεν ἡ ἀντεθνικὴ δρᾶσις τῶν Λαμπράκηδων, μὲ στόχον τὰ Ἑλληνικὰ νειᾶτα, ἢ ἡ ἐπέμβασις εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις καὶ ἡ πορεία τῶν 115 Σωματείων πρὸς τὴν Γ.Σ.Ε.Ε. Τότε ἔπρεπεν οἱ κύριοι τῆς Κυβερνήσεως, νὰ διαφωνήσουν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον, ὅμως, δὲν ἔπραξαν, πλὴν τῆς ἐξαιρέσεως τοῦ κ. Τούμπα καὶ τῶν προειδοποιήσεων τοῦ κ. Ρουσοπούλου καὶ τοῦ κ. Διαμαντοπούλου. Δὲν θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ συνεχίσῃ εἰς ὅλα τὰ σημεῖα, τὴν πολιτικὴν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅταν μάλιστα, ἡ ἰδία ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, κατεδίκασε πολλὰς ἐνεργείας τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ μάλιστα ἐνεργείας τοῦ Προέδρου αὐτῆς. Κατέστη, κ.κ. βουλευταί, σαφές, πρὸ πάντων τὸν τελευταῖον καιρόν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, διέλυσε τὰ πάντα καὶ ἔθεσε δυναμίτιδα εἰς τοὺς θεσμοὺς τοὺς ὁποίους κατεξηυτέλισεν. Ἀλλὰ τὸ χειρότερον, πάντων καὶ ἐθνικῶς ἀπαράδεκτον, εἶναι, ὅτι μία τοιαύτη πολιτικὴ ὁδηγεῖ τὸν τόπον κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν ἐπικράτησιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Θὰ πρέπει, συνεπῶς, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐσωτερικὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Εἶναι τοῦτο τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 πρόβλημα, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὅλα τὰ ἄλλα προβλήματα ἕπονται καὶ θεραπεύονται. Ἐὰν χάσωμεν τὴν ἐσωτερικὴν μάχην καὶ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν ἐσωτερικὸν ἐχθρὸν νὰ γίνῃ ρυθμιστὴς τῶν τυχῶν τοῦ λαοῦ μας, τότε ἐχάσαμε τὸ πᾶν. Ὁ κίνδυνος εἶναι πρὸ τῶν πυλῶν. Ἂς μὴ τὸν ἀγνοοῦμεν. Ἡμεῖς, κ.κ. συνάδελφοι, ἐγκαίρως καὶ ἐγγράφως, δι’ ἐπερωτήσεων, προειδοποιήσαμεν. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν ἐπερώτησιν τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου, διὰ τὰ μέτρα ἀσφαλείας. Θὰ ἐνθυμῆσθε, πόσον ἐλοιδορήθημεν ἐκ μέρους τῆς ΕΔΑ. Ἰδού, ὅμως, πόσον, τώρα ποὺ ἐπραγματοποιήθησαν οἱ κίνδυνοι, πόσον ἐδικαιώθημεν. Καὶ τελευταίως, τὴν 3ην Ἰουλίου, ὁμοῦ μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Βουρδουμπᾶ, κατεθέσαμεν ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν τὴν ΚΥΠ. Ἐλέγομεν εἰς αὐτὴν κατὰ τρόπον προφητικόν, τὰ ἑξῆς: «...(Ἀναγινώσκει)...». Εἴχομεν τὴν πληροφορίαν, ἀπὸ συναδέλφους ἐν τῇ δικηγορίᾳ, ὅτι δὶς καὶ τρὶς ὁ διοικητὴς τῆς ΚΥΠ εὑρίσκετο πρὸ τοῦ Γραφείου τοῦ ἀνακριτοῦ τοῦ διεξάγοντος τὴν ἀνάκρισιν διὰ τὸν ΑΣΠΙΔΑ, προφανῶς πρὸς ἐκφοβισμὸν καὶ καταπίεσιν τῶν ἐξεταζομένων. Εὐτυχῶς, οἱ δράσται, αὐτὴν τὴν στιγμήν, εὑρίσκονται ἐκεῖ ποὺ ξέρετε. Ἠκούσαμεν καταπληκτικὰ πράγματα ἀπὸ τοὺς κ.κ. Μητσοτάκην καὶ Στεφανάκην. Μᾶς ὡμίλησαν γιὰ μαῦρες σελίδες τῆς πολιτικῆς ἱστορίας μας. Χαρακτηριστικῶς, ὁ κ. Μητσοτάκης, ἀποδεικνύων ἐξ ἐγγράφων τὴν παρακολούθησιν τοῦ τηλεφώνου του, καὶ τῶν τηλεφώνων ἄλλων προσωπικοτήτων, μᾶς εἶπεν διὰ Σταλινικὰς καὶ Χιτλερικὰς μεθόδους. Δὲν σᾶς ἐξέπληξεν, κ. συνάδελφε, τὸ γεγονὸς αὐτό;

§265Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Διατί δὲν τὰ κατήγγειλεν αὐτά, ὁ κ. Μητσοτάκης;

§266Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐγκρίνετε τὴν ἐγκαινιασθεῖσαν ὑπὸ τῆς Ε.Κ. τακτικὴν τῆς καταργήσεως τοῦ Κοινοβουλίου; Πότε ἐγένοντο ἄλλοτε αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ τί θὰ ἔλεγεν, ὁ ἀξιότιμος κ. Γεώργιος Παπανδρέου, ἐὰν ὅλοι τὰ ἔκαμον αὐτά; Ποῦ ἐφθάσαμεν, κ.κ. συνάδελφοι; Νὰ ἀντικαθίστανται οἱ βουλευταί, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἀπὸ τοὺς διευθυντὰς τῶν ἐφημερίδων καὶ ὁ Ἀρχηγός σας νὰ σχεδιάζῃ εἰς τὰ γραφεῖα αὐτῶν τὴν πορείαν τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἐξ ὁλοκλήρου ἀγνοεῖτε, σεῖς οἱ βουλευταί του, εἰς τοὺς ὁποίους ἀπηγορεύθη καὶ ὁ λόγος καὶ μόνον ἡ ὑπογραφὴ σᾶς ἀπέμεινε, διὰ νὰ τὴν θέτετε κάτω ἀπὸ κείμενα, ποὺ ἀγνοεῖτε. Θὰ ἠθέλατε νὰ σᾶς κατηγορήσωμεν, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δημιουργεῖτε παρακρατικοὺς καὶ ὅτι τὴν πολιτικὴν τῆς χώρας τὴν καθορίζει μία ἐφημερὶς μὲ τὸ συγκρότημά της;

§267ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Τί σᾶς νοιάζει ἐσᾶς;

§268Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ματαιοπονῶ. Γνωρίζω, ὅτι ἐδεσμεύθητε διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ πρωτοκόλλου. Ἐπιτρέψατέ μου μόνον νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ προσπαθήσετε, οἱ περισσότεροι ἀπὸ σᾶς, νὰ εὕρητε τρόπον, ὥστε τὸ θέμα αὐτὸ τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας, νὰ μὴ σᾶς καταδιώκῃ εἰς τὸ μέλλον καὶ συνυφασμένοι μὲ αὐτό, σοβαροὶ καὶ ὁρατοὶ κίνδυνοι, νὰ ἐκλείψουν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ παράταξίς μας, νὰ δώσῃ ψῆφον, θυσιάζει, ἐνδεχομένως, τὸ κομματικόν μας συμφέρον, χάριν τοῦ γενικωτέρου τοιούτου, ἀλλὰ καὶ μοῦ ἐπιτρέπει νὰ διατυπώσω, τελειώνων, μίαν εὐχήν. Τὴν εὐχήν, ὅπως καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλον κλιμάκιον τῆς Ε.Κ. ἑνωθοῦν καὶ ἀφοῦ ἀπαλλαγῆτε, κ.κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τοὺς ἐξτρεμιστὰς καὶ τοὺς ὑπόπτους, τοὺς ὁποίους σᾶς ἐδανειοδότησεν ἡ ΕΔΑ, κυβερνήσετε ὡς πλειοψηφία, μὲ σύνεσιν, τὴν χώραν. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐχὴ τῶν ἀντιπάλων σας, οἱ ὁποῖοι σκέπτονται ὑγιῶς καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος. Γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὸ πρωτόκολλον, ὑπάρχουν πολλαὶ ὑπογραφαί, κύρους.

§269ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ὅλες εἶναι ὑπογραφὲς κύρους.

§270Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πολιτικῶς, κ.κ. συνάδελφοι, ὄχι. Εὔχομαι αἱ ὑπογραφαὶ αὐταὶ νὰ τεθοῦν κάτω ἀπὸ ἕνα ἄλλο κείμενον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν καὶ θὰ καταδικάσῃ τὴν ὀχλοκρατίαν καὶ τὸν μηδενισμὸν τῶν θεσμῶν καὶ ἀξιῶν. Ἐὰν δὲν τὸ πράξητε, ἐπωμίζεσθε ἱστορικὰς εὐθύνας καὶ προσέξατε, κ.κ. συνάδελφοι, μήπως ἡ ἐμμονὴ εἰς τὸ πρωτόκολλόν σας, τὸ καταστήσῃ τὴν ληξιαρχικὴν πρᾶξιν τοῦ θανάτου τοῦ Κοινοβουλίου, ἕως ἐδῶ.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας, ἔχει τὸν λόγον.

§272Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κόμματος, εἶχον ἀποφασίσει νὰ μὴ ὁμιλήσω, ἀλλὰ ἤλλαξα γνώμην, ὅταν ἤκουσα, τὴν κατὰ σατανικὸν τρόπον προσποιητὴν καὶ πομπώδη δήλωσιν τῆς ἄκρας Ἀριστερᾶς. Εἶναι ἀπίστευτον, κ. Πρόεδρε, οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὸν κόκκινον Δεκέμβριον καὶ ἐπεσώρευσαν τόσα δεινὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἔρχωνται νὰ μᾶς διδάξουν, τί σημαίνει λαϊκὴ κυριαρχία καὶ δημοκρατία καὶ νὰ ὀνομάζουν προδότας τοὺς ἀνενδότους τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος τῆς Ε.Κ. Καὶ κραδαίνοντες δύο νεκρούς, τὸν ἀείμνηστον Λαμπάκην καὶ Πέτρουλαν, νὰ λησμονοῦν ὅλους τοὺς τάφους, τοὺς ὁποίους ἤνοιξαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, μὲ τὸν κόκκινον Δεκέμβριον καὶ τοὺς ἀνταρτοπολέμους. Ἐπάνω εἰς αὐτὰ ἦλθε νὰ στηριχθῇ μία κατάστασις, ποὺ δὲν εἶναι ἄμοιρος τῶν ἀτυχῶν ἐξελίξεων καὶ ἡ Κυβέρνησις Νόβα. Ἀλλὰ δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ ἐπὶ μιᾶς μόνον ἐξ αὐτῶν, θεωρῶ χρέος νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις. Ἐννοῶ τὸ μέγα ἐθνικὸν θέμα τῆς Κύπρου. (Φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου: Βαρύνεσθε μὲ τὶς Συνθῆκες τῆς Ζυρίχης). Κύριοι συνάδελφοι, μὴ μὲ προκαλῆτε, διότι ἔχω ἐδῶ τὰ πρακτικά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει, ὅτι ὁ Ἀρχηγός σας ἔκαμεν ὕμνον ὑπὲρ τῶν συμφωνιῶν καὶ εἶπεν, ὅτι θὰ τὰς ψηφίσῃ. Ἕκαστος θὰ κριθῇ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος, διότι ἐν ὥρᾳ μάχης, δὲν ζητοῦνται αἱ εὐθῦναι. Ὅταν ἔλθῃ τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα θὰ ἴδωμεν, πότε ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει δίκαιον. Πάντως, ἐὰν θέλετε, νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, νὰ συνεχισθῇ περισσότερον ἡ συνεδρίασις, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀναγνώσω, τί εἶπεν, τότε, ὁ Ἀρχηγός σας. Δύο μόνον ἄνδρες ἀντετάχθησαν εἰς τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης, ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μητσοτάκης.

§273Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν καὶ Δημ. Τάξεως). Καὶ ἐγώ.

§274Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι. Ἐπιθυμῶ, κ.κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, νὰ κάμω μερικὰς χρησίμους παρατηρήσεις. Ἡ μία ἀπευθύνεται πρωτίστως εἰς τοὺς ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, διότι νομίζω, ὅτι οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαός, οὔτε ἡ Βουλὴ ἔχει συνειδητοποιήσει τὴν κρισιμότητα, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει φθάσει τὸ θέμα τῆς Κύπρου ἐνῷ ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὑστάτην μορφὴν τῆς κρίσεως. Οἱ Ἕλληνες ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν μεταξύ μας διαφοράς, ἐὰν θέλετε ὀξύτητας καὶ μισαλλοδοξίαν ἀλλὰ ὅταν πρόκειται νὰ κριθῇ ἡ τιμὴ τοῦ Ἔθνους εὑρισκόμεθα ἡνωμένοι ὑπὸ οἱονδήποτε ἀρχηγόν. Ἄς μὴ λοιπὸν ὑπάρξῃ ἡ περίπτωσις ἐν ὄψει τῆς ὑστάτης κρίσεως τοῦ ἐθνικοῦ μας αὐτοῦ θέματος νὰ μᾶς εὕρῃ διχασμένους. Ὑπὸ οἱανδήποτε ἡγεσίαν ὀφείλομεν ἡνωμένοι νὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος καὶ τὴν τιμὴν τῆς χώρας.

§275Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Σεῖς ὁ ὁποῖος...

§276Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Μὴ μὲ προκαλῆτε, κ. συνάδελφε, διότι θὰ ἀκούσετε περισσότερα καὶ χειρότερα.

§277Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Σεῖς εἶσθε θρασύτατοι.

§278Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναφέρομαι εἰς πραγματικὰ γεγονότα καὶ ὄχι εἰς ἀφῃρημένα πράγματα, μὲ τὰ ὁποῖα καὶ θὰ συνεχίσω τὴν ὁμιλίαν μου. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ καταληφθῶ ἀπὸ ἀγανάκτησιν δι’ αὐτὴν τὴν κατάπτυστον καὶ πομπώδη δήλωσιν τῆς ΕΔΑ. Οὕτω, κ. συνάδελφοι, ἔχουν τὰ πράγματα καὶ θὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις εἰς ὀλίγας γραμμάς. Πρὶν ἀπ’ ὅλα ἡ πολιτικὴ κρίσις δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκπλήξῃ κανέναν καὶ ἰδίως τὸ γεγονὸς τῆς κρίσεως. Διότι ἡ Ε. Κ. ἔχει βίον μεστῶν κρίσεων καὶ ὅλας τὰς κρίσεις αὐτὰς τὰς χαρακτηρίζουν αἱ ἴδιαι λέξεις. Ποῖος δὲν ἐνθυμεῖται τὰς λέξεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ., ὁ ὁποῖος ἔλεγε «μὲ θλῖψιν ἀνακοινῶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἡ δημοκρατία σήμερον ἐπροδόθη». Δὲν γνωρίζομεν ποῖοι ἦσαν οἱ προδόται. Σήμερον ἐπληροφορήθημεν, ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ἦτο καὶ ὁ κ. Λαζαρίδης. Σεῖς, κύριοι, ποὺ ἀποτελεῖτε τὴν Κυβέρνησιν εἶσθε σήμερον οἱ προδόται. Τὴν ἑπομένην τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς ἐπροδόθη ἡ δημοκρατία καὶ 33 βουλευταὶ ἐχαρακτηρίσθησαν προδόται. Τὴν ἑπομένην ἕνας ἄλλος διακεκριμένος βουλευτὴς καὶ διακεκριμένον στέλεχος τοῦ Κέντρου, ὁ κ. Μαῦρος, βεβαίως δὲν ἐχαρακτηρίσθη ὡς προδότης, ἀλλ’ ἐξηναγκάσθη παρὰ τὴν συντριπτικὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἀποχωρήσῃ. Ἔπειτα ἄλλο ἐπιφανὲς στέλεχος, ὁ κ. Παπαπολίτης, τὰ ἴδια ἐχαρακτηρίζετο ὡς προδότης. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς δι’ ἐπιστολῶν διὰ τοῦ τύπου διεπληκτίζετο μὲ τὸν ἀρχηγόν του. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔλθῃ ἡ κρίσις; Ἡ ὥρα εἶναι περασμένη καὶ εἰς τὴν δομὴν τῆς ὁμιλίας μου εἶχον κάμει τὴν μελέτην τῆς κρίσεως μὲ τὰ σπουδαιότερα γεγονότα. Δὲν χρειάζεται ὅμως νὰ φέρω αὐτὴν τὴν λεπτομερῆ μελέτην, ἀλλὰ θὰ χρησιμοποιήσω μίαν λέξιν, ἡ ὁποία εἰσήχθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τελευταίως ὡς αἰτία τῆς κρίσεως «ἐγγενεῖς λόγοι», λόγῳ ἀνομοιογενοῦς, λόγῳ ὑπάρξεως δελφίνου διαφόρου δραστηριότητος καὶ ἀνωμαλιῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Δεύτερον ἂς ἀναλογισθῶμεν τὰ πραγματικὰ δεδομένα. Μία πραγματικὰ ἤρεμος ἀντιμετώπισις αὐτῶν δείχνει, ὅτι πραγματικὰ τὰ πράγματα ἔχουν φθάσει εἰς τὸ κρισιμώτερον σημεῖον. Ἔχω, κ. συνάδελφοι, ἀντιπάλους πολιτικούς, ἔχω ἀντιπάλους εἰς τὴν Βουλήν, ἔχω ἀντιπάλους εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ οὐδεὶς γνήσιος Ἕλλην δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ προδότης. Ἂς τοὺς ἀφήσωμεν ἠρέμους νὰ διαχειρισθοῦν τὸ λεπτὸν αὐτὸ θέμα καὶ ἂς ἀντιπαρέλθωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ᾐσθάνθησαν τοὺς παλμοὺς τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ τοὺς εἴπωμεν, ὅτι νὰ πάψουν νὰ ὁμιλοῦν περὶ μειοδοτῶν καὶ περὶ πλειοδοτῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς κρίσεως ἐκ τοῦ τελικοῦ ἀποτελέσματος, τότε θὰ τὰ εἴπωμεν. Μία τρίτη παρατήρησις.

§279ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Τέρμα πλέον.

§280Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Τὸ τέρμα θὰ τὸ καθορίσω ἐγώ, κ. συνάδελφε. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω διὰ τὸ παρελθὸν διὰ τὰ δεδομένα τῆς Κύπρου, ἀποικιακὴ ἐξέλιξις κλπ., ἀλλὰ ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὡρισμένα δεδομένα ἔμειναν ἀναλλοίωτα, γεωγραφικὴ θέσις κλπ. Ὁ κ. Πιπινέλης ἐπεσήμανεν χθὲς ὡρισμένα σημεῖα. Δὲν νομίζω νὰ ἔχωμεν ἀνταπόκρισιν ἐὰν δεχθῶμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε χθὲς ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι δὲν ὑπάρχει «DE JURE» διχοτόμησις, διότι ὑπάρχουν νησίδες μικροῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ἀντιπροσωπεύουσαι τὸ ἑνάμισυ τοῖς ἑκατὸν τῆς ἐκτάσεως τῆς νήσου. Αὐτὸ ὠθεῖ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς ψευδαισθήσεις χωρὶς νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς γεγονός. Ὅτι αἱ νησίδες αὐταὶ αὐτοδιοικοῦνται, ὀργανοῦνται, εὑρίσκονται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ εὑρίσκονται εἰς καίριον σημεῖον τῆς νήσου. Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ ἑνάμισυ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως;

§281Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Αὐταὶ αἱ νησίδες ἐκκαθαρίζονται εἰς 24 ὥρας.

§282Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ παρασύρεσθε καὶ μὴ παρασυρθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὸ ἑνάμισυ τοῖς ἑκατὸν. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς χάσῃ τὸ ἕνα χιλιοστὸν τῆς Ἐλευσῖνος, θὰ ἔχῃ ἀπωλέσει τὸ ἥμισυ τῆς βιομηχανικῆς της περιοχῆς. Καὶ ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Κουτσοχέραν εἶναι, ὅτι ἡ πρότασίς του εἶναι πρακτικῶς ἄχρηστος. Διότι ἐὰν αἱ νησίδες αὐταὶ ἐκκαθαρισθοῦν διὰ τῆς βίας, ὅπως ἀσφαλῶς ἐννοεῖ, τοῦτο σημαίνει πόλεμον. Καὶ δὲν εἶναι ὁ πόλεμος ἡ λύσις ἡ ὁποία πρέπει εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχει ἐκεῖ μία κατάστασις πραγμάτων ὄχι βέβαια «DE JURE», ἀλλὰ μία κατάστασις ἐν πάσῃ περιπτώσει «DE FACTO», ἡ ὁποία παρατείνεται καὶ παρατεινομένη δημιουργεῖ ζητήματα. Ὅλοι λοιπὸν οἱ οὕτως σκεπτόμενοι καλὸν θὰ ἦτο νὰ μᾶς εὕρουν τὴν μέθοδον διὰ τῆς ὁποίας προτείνεται ὑπ’ αὐτῶν ἡ λύσις τοῦ πράγματος. Καὶ θὰ εἶμαι εἰλικρινῶς εὐχαριστημένος ἂν θὰ δυνηθοῦν νὰ εὕρουν τοιαύτην λύσιν. Τὸ θέμα αὐτό...

§283ΜΙΑ ΦΩΝΗ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ζυρίχη.

§284Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ἤκουσα νὰ φωνάζετε τὴν λέξιν Ζυρίχη, θὰ σᾶς διαβάσω τὶ εἶπεν ὁ ἀρχηγός σας, ὁ κ. Παπανδρέου, διὰ νὰ κλαύσετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν σεῖς νὰ λέτε Ζυρίχη καὶ ὁ ἀρχηγός σας νὰ ψηφίζῃ τὰς συμφωνίας. (Φωναὶ ἐκ τῆς ΕΡΕ, νὰ τὰ διαβάσετε). Ἐὰν τὰ ἐγνωρίζατε δὲν θὰ ἐτολμούσατε νὰ λέτε τὴν λέξιν Ζυρίχη. Εἶναι ἄδικον εἶναι ἄσκοπον, εἶναι ἐπιλήψιμον νὰ ἐπιρρίπτωνται εὐθῦναι εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Κύπρου, τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Μακάριον. Διότι, δυστυχῶς, ἐνῷ τοῦ ἐπιρρίπτονται εὐθῦναι εἰς τὴν δημοτικήν, εἰς τὴν καθαρεύουσαν ἀποκρύπτομεν αὐτὰς τὰς εὐθύνας. Εἰς τὴν δημοτικὴν μάλιστα ἀποστέλλομεν καὶ ὄργανα νὰ ἐργασθοῦν ἐναντίον του. Εἶναι ἄδικον, διότι ἡ πολιτικὴ διεδήλωσεν ἄνευ διαφωνίας, ὅτι εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος τὸ περισσότερον βάρος τὸ φέρει ἡ Ἑλλάς. Εἶναι ἄσκοπον, διότι ὑπάρχουν κείμενα τὰ ὁποῖα καθορίζουν τὰς θέσεις ὅλων μας. Καὶ εἶναι ἐπιλήψιμον, διότι χρειάζεται κῦρος διὰ νὰ δώσῃ μάχην καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κλονίζωμεν τὴν θέσιν του. Ἂν διαφωνοῦμεν πρὸς αὐτὸν πρέπει νὰ τοῦ τὸ εἴπωμεν. Δὲν γνωρίζω σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ διαφωνῶμεν. Γνωρίζω Στρατηγούς, οἱ ὁποῖοι κατηργήθησαν ἀπὸ τὸ Στρατηγεῖον, ὡς διαφωνοῦντες μὲ τὴν στρατηγικήν. Ἐδῶ ὀφείλομεν νὰ διαφυλάξωμεν τὸ κῦρος τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κράτους. Κύριοι, εἶχον νὰ σᾶς εἴπω καὶ μερικὰ διὰ τὸν σῖτον ὡς καλλιεργητής, ἀλλὰ δὲν θὰ τὰ εἴπω. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τονίσω εἶναι τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀπὸ ἀπόψεως ἔργου οὐδὲν ἐπέτυχε. Τοῦτο ἐτονίσθη καὶ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ μου, τοῦ ἀγαπητοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Παπανδρέου δὲν ἐπέτυχεν οὐδὲν ἔργον τοῦ τύπου Μέγδοβα ἢ τοῦ Ἔσσο Πάππας ἢ τῆς ἀλουμίνας ἢ τοῦ ἀλουμινίου. Δὲν ἔχει οὐδὲ ἕν, δὲν ἔχει οὐδὲ θεμελιώσει, δὲν ἔχει οὐδὲ προαναγγείλει οὔτε ἐξαγγείλει κἄν. Κύριοι, τὸ μέλλον τῆς χώρας, τῆς κάθε χώρας ποὺ μὲ μεγάλην προσπάθειαν κατευθύνεται νὰ ξεφύγῃ ἀπὸ τὸ ἐπίπεδον τῆς ὑπαναπτύκτου, εἰς τοιαύτην χώραν ἀποτελεῖ ἔγκλημα ἡ ἀπώλεια χρόνου δύο ὁλοκλήρων ἐτῶν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ σοβαρῶς, ὅτι πρόκειται περὶ σοβαροῦ ἡ ζεῦξις τῆς γεφύρας Ρίου–Ἀντιρρίου, μόνου ἔργου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐξαγγείλει ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Παπανδρέου. (Θόρυβος). Κύριοι, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν κατάληξιν τῆς ὁμιλίας μου... (Θόρυβος ἐκ μέρους τῆς ΕΔΑ). Ἀκούω τὴν φωνὴν ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς ΕΔΑ. Σάκχαρις, εἶναι κάτι, τὸ ὁποῖον ἠκούσθη καὶ ἄλλην φορὰν καὶ τὸ ὁποῖον ἀντιπαρῆλθον μὲ περιφρόνησιν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως συνεχίζεται αὐτὴ ἡ τακτικὴ ἀπὸ μέρους αὐτῆς τῆς πλευρᾶς εἰς ὅλους διὰ στόματος τῆς ΕΔΑ, θὰ σᾶς ἀπαντήσω διὰ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ τότε βουλευτὴς τῆς ΕΔΑ ὁ διακρινόμενος διὰ τὸν φανατισμόν του, κ. Χρηστάκος. Ἀκοῦστε τα διὰ νὰ ἀποστομωθῆτε μιὰ γιὰ πάντα, (ἀναγινώσκει κείμενον ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς). Πάρτε τα ἐκ τοῦ στόματος τοῦ ἰδικοῦ σας ἐκπροσώπου, κύριοι τῆς ΕΔΑ.

§285Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου ὡμιλήσατε διὰ θέματα ποὺ ἀφοροῦν τὰ δημόσια ἔργα. Πρὸ ἑνὸς μόλις μηνὸς ἐξέθεσα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα, τὸ ἐν ἐκτελέσει πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων εἰς τὸ τομέα τῶν δημοσίων ἔργων. Καὶ εἶναι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τὸ εὐρύτερον, τὸ ὁποῖον ἐγνώρισε μέχρι τοῦδε ἡ Ἑλλάς, ὕψους 3½ δισεκ. δρχ. Ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς σήμερον ἀποτελεῖ ἕνα ἀπέραντον ἐργοτάξιον. Καὶ ἀνέφερα μόνον τὰς 59 μεγάλας ἀσφαλτοστρώσεις ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐν ἐκτελέσει εἰς τὴν χώραν, ἐκτὸς τῶν 19 ἐθνικῶν ὁδῶν, ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων κλπ.

§286Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Ἂν ὁμιλῆτε περὶ τοῦ Νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, συμφωνῶ.

§287Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἀνέφερα ἀριθμοὺς καὶ δὲν ἐτόλμησε κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα κατέθεσα. Ἀνέφερα τοὺς χαρακτηριστικοὺς ἀριθμούς. Ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ τῆς 8ετίας, διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν εἶχε δοθῆ τὸ ποσὸν τῶν 1080 ἑκατ. δραχμῶν, καὶ δι’ ἕν ἔτος καὶ μόνον ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. διετέθησαν διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν 974 ἑκατ. Δὲν ἐτόλμησε, τότε οὔτε ὁ κ. Ἀβέρωφ, οὔτε κανεὶς ἐκ τῶν συναδέλφων νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα κατέθεσα καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν Γραμματείαν τῆς Βουλῆς. Σήμερον ὅμως ἐπωφελήθητε τῆς εὐκαιρίας, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωσαν οἱ ἔνοχοι διὰ νὰ ἔλθητε σεῖς ὡς τιμηταί, σεῖς, οἱ ὑπόλογοι διὰ τὰ δημόσια ἔργα, ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης. (Οἱ κ.κ. Κ. Μητσοτάκης καὶ Σ. Ἀλλαμανῆς, προσπαθοῦν νὰ ὁμιλήσουν. Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ., φωναὶ ἐκ τῆς Ε.Κ. ἔξω, ἔξω).

§288Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ προδόται τῆς Ε.Κ. νὰ ὁμιλοῦν καὶ σεῖς οἱ ὁποῖοι εὑρίσκεσθε ὡς ὑπόλογοι ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὰς καταχρήσεις καὶ ὑπερβάσεις εἰς τὰ δημόσια ἔργα. (Φωναί, θόρυβος).

§289Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν πρόκειται, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀπαντήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸν κ. Χούταν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δραστηριότητά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Ἔργων. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσω εἰς τὴν δημοσιότητα πίνακα, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἐντροπὴν διὰ τὸν ἴδιον. Τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔδωσα οὐδόλως ἠμπορεῖτε νὰ τὸν διαψεύσητε. Τὸ μόνον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ εἴπω καὶ γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, μὲ πόσην ψυχραιμίαν καὶ ἠρεμίαν πάντοτε ὁμιλῶ, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπω εἰς τὸν συνάδελφον ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας εἶναι νὰ ὁμιλῇ, ἀπευθυνόμενος πρὸς ἡμᾶς, περὶ προδοσίας, διότι ἂν ὑπάρχῃ ἕνας προδότης τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ὁποῖος, τὴν παράταξιν τῆς δημοκρατίας ἀνέτρεψε τὸ 1952 διὰ νὰ πάρῃ ἓν εὐτελὲς Ὑπουργεῖον καὶ ἐπλήρωσεν ἡ δημοκρατικὴ παράταξις ἐπὶ μίαν 10ετίαν τὴν ἄτιμον πρόθεσιν τοῦ κ. Χούτα, διὰ νὰ ἔρχεται σήμερον νὰ δίδῃ εἰς ἡμᾶς μαθήματα περὶ Δημοκρατίας. (Φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ., ἔξω, ἔξω).

§290Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἀπὸ ἀνθρώπους τοῦ ἠθικοῦ ἀναστήματος ἑνὸς Μητσοτάκη, ἴσως ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκουσθῇ καὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἠκούσθη. Ἐγὼ διεφώνησα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην τοῦ 1952 ἐπὶ βασικοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον συνεδέετο μὲ τὴν συνείδησίν του, ὡς ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Διεφώνησα μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ εὐθέως κατεψήφισα τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰ νομοσχέδια «περὶ ἐπιεικείας».

§291Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἐφέρατε τὸν Συναγερμόν...

§292Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἀλλὰ παρέμεινα πιστὸς εἰς τὴν παράταξίν μου καὶ ἠγωνίσθην, ὅπως εἰς ὅλην μου τὴν ζωὴν καὶ ἐν συνεχείᾳ, παρὰ τὸ πλευρὸν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους τότε κατεψήφισα. Δὲν ἐπρόδωσα καὶ πρὸ παντὸς δὲν μετέστην εἰς τὸ στρατόπεδον τῶν ἀντιπάλων τῆς παρατάξεώς μου. Ἐξετέλεσα ἕνα καθῆκον διὰ τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον εἶμαι ὑπερήφανος ὡς ἐθνικὸς ἀγωνιστής.

§293Κ. ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.).... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος) ... Σεῖς εἶσθε προδότης. (Θόρυβος).

§294Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐπρόδωσα τὴν παράταξίν μου δι’ ἓν Ὑπουργεῖον, ὅπως τὴν ἐπρόδωσε δι’ ἓν Ὑπουργεῖον ὁ προδότης καὶ ἐξωμότης τῆς Ε.Κ. κ. Κ. Μητσοτάκης. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§295Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει βαρὺ προσωπικὸν θέμα. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας παρηκολουθήσαμεν ἀπαθεῖς καὶ ψύχραιμοι τὴν πρωτοφανῆ εἰς βιαιότητα καὶ ἀδικαιολόγητον ἐπίθεσιν, ὑπάρχει ἕνα βαρὺ προσωπικὸν θέμα.

§296Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Εἶσθε ἄξιος ἐμπτυσμοῦ.

§297Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ ὁ ἔσχατος ὅλων εἶναι ὁ κ. Χούτας. Ὡμίλησα, κ. συνάδελφοι, διὰ τὴν προδοσίαν τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία συνέβη τὸ 1952...

§298Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Διεφώνησα ἁπλῶς καὶ κατεψήφισα τὰ νομοσχέδια εὐθαρσῶς.

§299Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ 1952, ὅταν ὁ κ. Χούτας, διὰ νὰ καταλάβῃ Ὑπουργεῖον, ἐξεβίασε καὶ ἀνέτρεψε τὸν ἀείμνηστον Πλαστήραν ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν καὶ ἔφερε τὸν Συναγερμὸν καὶ τὴν ΕΡΕ καὶ ἔδρασε τότε, ὡς δῆθεν ἐθνικόφρων. Ἐνεθυμήθη τὴν ἐθνικοφροσύνην του καὶ ἀνησύχησε διὰ τὴν δῆθεν κομμουνιστικὴν δραστηριότητα τοῦ ἀειμνήστου Πλαστήρα καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Χούτας, δὲν ἐδίστασε ὀλίγα ἔτη μετὰ νὰ πρωτοστατήσῃ εἰς τὸ Λαϊκὸν Μέτωπον τοῦ 1956, διότι ὑπῆρξεν ἀρριβίστας καὶ καιροσκόπος καὶ προδότης τῆς Δημοκρατίας καὶ καιροσκόπος πολιτικὸς ἄνδρας.

§300Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὑπῆρξα πάντοτε ἰδεολόγος ἀγωνιστὴς ἐθνικὸς καὶ δημοκράτης μὲ πλήρη συνέπειαν, ἀποκρούσας πάντοτε οἱονδήποτε συμβιβασμὸν ἐνῷ σεῖς εἶσθε ἀναιδέστατος. Καὶ εἶναι καταπληκτικὴ ἡ ἀναίδεια καὶ ἡ ἀναισχυντία τοῦ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος ἐπρόδωσε τὴν λαϊκὴν ἐντολήν, διὰ νὰ παραμείνῃ καὶ πάλιν εἰς τὸν ὑπουργικὸν θῶκον, ἐνῷ ἐγώ, διαφωνῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε Ὑπουργεῖον ἔλαβον καὶ παρέμεινα εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν. Εἶσθε ἀνάξιος σεῖς μὲ τὸ γνωστὸν ἠθικὸν ἀνάστημα διὰ νὰ δώσητε μαθήματα εἰς ἐμέ.

§301Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Ἐὰν σεῖς, κ. συνάδελφοι, τὸ ἐπιτρέψητε θὰ τελειώσω ἐντὸς ἐλαχίστων λεπτῶν. Ἐπειδὴ πολὺς θόρυβος ἔγινε τὸν τελευταῖον καιρὸν περὶ κομμουνιστικοῦ κινδύνου, θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν μελῶν τῆς Ε.Κ. ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Τσεπαπαδάκη, ἐμπίστου τοῦ κ. Παπανδρέου, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγράφεται ἐπὶ λέξει. (Ἀναγινώσκει).

§302Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Διὰ τὴν διχοτόμησιν τί ἔχετε νὰ μᾶς πῆτε;

§303Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Δὲν εἴσαστε ἐδῶ, κ. συνάδελφε, διὰ νὰ ἀκούσητε τί εἶπον. Θὰ ὑπερπηδήσω, κ.κ. συνάδελφοι, ὅλα τὰ ἄλλα θέματα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶχον ὑπ’ ὄψει μου νὰ σᾶς ὁμιλήσω. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν Συνταγματικὴν θεωρίαν, ἐὰν ὁ Βασιλεὺς ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ δικαίωμα παύσεως τῆς Κυβερνήσεως. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀποφάσεις τοῦ Στέμματος ἦσαν εὐνοϊκαὶ διὰ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. ποὺ νὰ τῆς πλέξῃ ὕμνους. Καὶ δὲν ὑπάρχει περίπτωσις διαφωνίας ποὺ νὰ μὴ ἐξαπέλυσε μύδρους ἐναντίον τοῦ Βασιλέως. Ποῖος δὲν ἐνθυμεῖται τοὺς μύδρους, τοὺς ὁποίους ἐξαπέλυσεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κατὰ τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Παύλου, ὅταν αἱ ἐνέργειαί Του δὲν ἦσαν ἀρεσταὶ εἰς αὐτὸν καὶ πόσους ὕμνους ἔπλεξεν, ὁσάκις ηὐνοήθη. Ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται καὶ σήμερον μὲ τὸν Βασιλέα Κωνσταντῖνον. Ὑπενθυμίζω τὴν ἰδικήν μας στάσιν. Εἴχομεν καὶ ἡμεῖς διαφωνίαν μὲ τὸ Στέμμα, ἡ μία ἐκ τῶν ὁποίων κατέληξεν εἰς τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεώς μας. Ἐπίσης δὲν διεμαρτυρήθημεν, ὅταν ἀνέθεσε τὴν ἐντολὴν σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως τὸ 1963 εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ὅστις δὲν εἶχε τὴν δεδηλωμένην τῆς Βουλῆς, οὔτε μεγάλην πλειοψηφίαν. Ὅταν ὅμως σᾶς συμφέρῃ, ὁ Βασιλεὺς εἶναι καλός, ὅταν ὅμως δὲν σᾶς συμφέρῃ, δὲν εἶναι καλός. Ἡ Δημοκρατία ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι, εἶναι εὐπρέπεια καὶ ἔργον καὶ αὐτὸ τὸ ἔργον σεῖς τὸ παραμελεῖτε.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§305Θ. ΡΕΝΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν, ὅτι ὁ τόπος μας περνάει αὐτὰς τὰς ἡμέρας, μίαν ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας κρίσεις, εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν της. Θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι ἤρεμος, ψύχραιμος καὶ ἀντικειμενικὸς καὶ κάμνω ἔκκλησιν πρὸς ὅλους νὰ εἴμεθα ψύχραιμοι καὶ ἤρεμοι, ὅσον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, αὐτὰς τὰς ἡμέρας μέσα εἰς αὐτὴν τὴν ἀτμόσφαιραν τοῦ ἐκνευρισμοῦ, ἡ ὁποία ἔχει δημιουργηθῆ. Θὰ ἀναφέρω ἀντικειμενικὰ καὶ ξερὰ τὰ γεγονότα, ὅσον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, καὶ χωρὶς σχόλια. Προέχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπόλυτα, ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὴν κρίσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, καὶ ὄχι ὁ καταλογισμὸς τῶν εὐθυνῶν, ἢ τῶν λαθῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ πολὺ μετέπειτα. Ἔγιναν, πράγματι, πολλὰ λάθη, καὶ ἐκάμομεν ὅλοι μας λάθη, διότι ἐὰν δὲν εἶχον γίνει λάθη, δὲν θὰ εὑρισκώμεθα σήμερον εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Τὸ γεγονὸς εἶναι ἕν: Ὅτι τελικῶς, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τέως Πρωθυπουργός, ὁ ἀξιότιμος κ. Γ. Παπανδρέου, ἦλθεν εἰς διαφωνίαν μὲ τὸν Βασιλέα καὶ παρῃτήθη. Ὁποιαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ γνώμη μου, διὰ τὸ πῶς καὶ πότε καὶ διὰ τὸ τί ἔγινε, γεγονὸς παραμένει ἡ διαφωνία καὶ ἡ παραίτησις. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, δύο θέματα παρουσιάζονται. Τὸ θέμα οὐσίας καὶ τὸ θέμα διαδικασίας. Τὸ θέμα οὐσίας εἶναι, ἐὰν θὰ πρέπει ἡ παροῦσα Βουλή, νὰ δώσῃ ἄλλην Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον καὶ νὰ συνεχίσῃ τὴν ζωήν της, διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς τετραετίας, ἢ ἐὰν δὲν θὰ πρέπει νὰ δώσῃ ἄλλην Κυβέρνησιν, ὁπότε θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν ἀμέσως εἰς ἐκλογάς. Ἐπίσης εἶναι καὶ τὸ θέμα διαδικασίας, ἐὰν δηλαδὴ θὰ δώσῃ ἡ παροῦσα Βουλὴ μίαν ἄλλην Κυβέρνησιν, ποίαν θὰ εἶναι, ἀπὸ ποῖον κόμμα θὰ ἀπαρτίζεται ἢ ἐὰν δὲν δώσῃ ἄλλην Κυβέρνησιν καὶ πᾶμε εἰς ἐκλογάς, πότε θὰ πᾶμε εἰς ἐκλογάς, καὶ μὲ ποῖον σύστημα. Θεωρῶ ὅτι, δυστυχῶς, ὑπῆρξε πλήρης σύγχυσις, τὸν τελευταῖον καιρόν, μεταξὺ τοῦ θέματος τῆς οὐσίας καὶ τοῦ θέματος τῆς διαδικασίας εἰς τὸν τόπον. Ἐνῷ ὁμιλῶμεν ὅλοι τὴν ἰδίαν γλῶσσαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνεννοηθῶμεν μεταξύ μας καὶ συμβαίνει νομίζω κάτι χειρότερον, ὅτι μπλέκουμε τὸ θέμα τῆς διαδικασίας, μὲ τὸ θέμα τῆς οὐσίας καὶ ὁμιλῶμεν ἐπάνω εἰς τὸ θέμα τῆς διαδικασίας, διότι δὲν θέλουμε νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπάνω εἰς τὸ θέμα τῆς οὐσίας. Εἶναι ἀνάγκη, κ.κ. συνάδελφοι, λοιπόν, νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν καὶ νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὡς ὑπεύθυνοι ἄνδρες, ὡς ὑπεύθυνοι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ ἐπὶ τῆς διαδικασίας. Διότι, ἀλλοίμονον, ἂν δὲν ληφθοῦν ἀποφάσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις εἰς ἄλλους τόπους καὶ ἀπὸ ἄλλους ἀνθρώπους καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι μέγα πλῆγμα καὶ διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ διὰ τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὸν τόπον μας. Ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ δώσῃ ἄλλην Κυβέρνησιν.

§306ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι τὴν σημερινήν.

§307Θ. ΡΕΝΤΗΣ. Καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ πρέπει νὰ προέρχεται καὶ νὰ στηρίζεται εἰς τὴν Ε.Κ. Ἡ ἀποτυχία τῆς παρούσης Βουλῆς, νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν βιώσιμον καὶ νὰ ἐξαντλήσῃ τὴν τετραετίαν, θὰ εἶναι μεγάλο πλῆγμα καὶ πρὸς τὴν Δημοκρατίαν καὶ πρὸς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ πρὸς τὸν Λαόν. Οὐδέποτε κόμμα ἐπῆρε τοιαύτην μεγάλην πλειοψηφίαν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅσον ἡ Ε. Κ. Ἀλλοίμονον, ἐὰν μέσα εἰς 17 μῆνας πᾶμε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι παρ’ ὅλην τὴν πλειοψηφίαν τοῦ 53%, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωσες, δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ σοῦ δώσωμεν Κυβέρνησιν καὶ νὰ σὲ κυβερνήσωμεν καὶ νὰ τοῦ ζητήσωμεν τί; Νὰ μᾶς δώσῃ 60 ἢ 70 τοῖς ἑκατόν; Καὶ θὰ μᾶς ἐρωτήσῃ, διατί δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν αὐτὴν τώρα μὲ τὸ 53%; Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ σύνθεσις, ὁ τρόπος σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα τοῦ κόμματος καὶ ὄχι εἰς τὴν Βουλήν. Συγχρόνως πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ προχωρήσωμεν καὶ νὰ ὀργανώσωμεν κόμμα, κόμμα ὠργανωμένον, ὅπως εἶναι τὰ κόμματα εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα κράτη τοῦ κόσμου. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ! Ἐὰν πάρωμεν ὁποιοδήποτε ξένον σύγγραμμα, θὰ ἴδωμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον συντίθενται καὶ ὀργανοῦνται τὰ κόμματα. Εἰς ὡρισμένα μέρη τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς ὑπάρχουν ἀκόμη σημάδια τῶν προϊστορικῶν κομμάτων, τῶν προσωπικῶν κομμάτων. Πρέπει καὶ ἡμεῖς κάποτε νὰ ἀποφασίσωμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν τῶν πολιτισμένων κρατῶν, νὰ λύσωμεν αὐτὸ τὸ θέμα τῶν προσωπικῶν κομμάτων καὶ νὰ ἔχωμεν κόμματα ὠργανωμένα καὶ κόμματα ἀρχῆς. Αὐτὴν τὴν ἐντολὴν μᾶς ἔδωσεν ὁ λαὸς καὶ αὐτὴν πρέπει νὰ ἐκτελέσωμεν μέσα εἰς τὴν ἑπομένην τετραετίαν. Ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου θέματος τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, μὲ ὅλην τὴν ἐπίγνωσιν τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν φέρω καὶ τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ πρᾶξις μου, εἶμαι ἀποφασισμένος νὰ δώσω ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§308ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αἶσχος.

§309Θ. ΡΕΝΤΗΣ. Καὶ κάμνω τὴν διευκρίνησιν, ὅτι ἡ ψῆφος μου ἐμπιστοσύνης, ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποδοκιμασίας τῶν συκοφαντικῶν ψευδῶν, τὰ ὁποῖα ἐξετοξεύθησαν εἰς βάρος της καὶ ἰδίως ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν προσφέρει πρὸς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὴν Ε.Κ., εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ συνέχεια καὶ εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ εἰς τὴν ζωὴν τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ εἰς τὴν ζωὴν τῆς Ε.Κ.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§311Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει νὰ προσθέσῃ τίποτε περαιτέρω. Ἐπράξαμεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκόν μας πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ πρὸς τὴν Δημοκρατίαν. Ἀναμένομεν μὲ ἥσυχον συνείδησιν τὴν κρίσιν σας ὡς καὶ τὴν κρίσιν τῆς ἱστορίας, διὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Τσιριμῶκος καὶ Κ. Στεφανόπουλος. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα τὰ ἑξῆς: 1) Τηλεγράφημα τοῦ βουλευτοῦ Σάμου κ. Ι. Σπύρου, ἔχον οὕτω: «Μὴ δυνάμενος νὰ παραστῶ εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς λόγῳ ἀνωτέρας βίας, σᾶς παρακαλῶ νὰ γνωρίσητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι συντάσσομαι μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως». 2) Τηλεγράφημα τοῦ βουλευτοῦ Βʹ Περιφερείας Ἀθηνῶν κ. Χ. Ψαρροῦ, ἔχον οὕτω: «Μὴ δυνάμενος νὰ παραστῶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς λόγῳ ἀσθενείας, δηλῶ, ὅτι παρέχω ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κ. Γ. Ἀθανασιάδη–Νόβα», καὶ 3) δήλωσιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας κ. Τ. Δρούλια, ἔχουσαν οὕτω: «Μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἠκολούθουν τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. καὶ πάντοτε εἰς τὴν Βουλὴν διέθετα τὴν ψῆφον μου σύμφωνα μὲ τὰς ἐντολάς του. Ἀφ’ ἧς ὅμως τὴν 15ην Ἰουλίου ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε παραίτησιν καὶ ἔφερε τὰ πολιτικὰ θέματα πρὸς λύσιν εἰς τὸ πεζοδρόμιον, ἐξαπολύεται δὲ ὄχλος μαινόμενος πολιορκῶν τὴν Βουλὴν ὁσάκις συνεδριάζῃ τὸ Κοινοβούλιον ἕτοιμος νὰ κακοποιήσῃ πάντα ἀντιφρονοῦντα βουλευτὴν ἢ πολίτην, θεωρῶ ἐπιβεβλημένον νὰ μὴ εὑρίσκωμαι εἰς τὸ πλευρὸν τῶν οὕτω προκαλούντων τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος καὶ διὰ τοῦτο θὰ δώσω ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν χάριν τῆς διατηρήσεως τῆς δημοσίας καὶ κοινοβουλευτικῆς τάξεως». Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐρώτημα τίθεται ὡς ἑξῆς: Οἱ ἀποδεχόμενοι τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, λέγουσι ΝΑΙ Οἱ ἀρνούμενοι ταύτας, λέγουσιν ΟΧΙ. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία). (Συνεχιζομένης τῆς ψηφοφορίας, εἰσέρχεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. κ. Γ. Παπανδρέου. Οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. ὄρθιοι χειροκροτοῦν καὶ ἐπευφημοῦν αὐτόν. Ὁ κ. Παπανδρέου, καταψηφίζει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀποχωρεῖ τῆς αἰθούσης. Θύελλα διαμαρτυριῶν ἐγείρεται ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ. Ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ ἀποδοκιμάζουν τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Κ. ἐξερχόμενον τῆς αἰθούσης. Ἀντιδικίαι μεταξὺ βουλευτῶν τῆς Ε.Κ. καὶ τῆς ΕΡΕ. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι συνεχεῖς καὶ ἀντεγκλήσεις βουλευτῶν δημιουργοῦν πανδαιμόνιον ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, κ. Κανελλόπουλος, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, λέγει):

§313Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διακόψετε τὴν συνεδρίασιν, δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή... (Αἱ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς Ε.Κ. ἔχουν κορυφωθῆ. Ἐκ τοῦ δημιουργηθέντος θορύβου καθίσταται ἀδύνατον νὰ ἀκουσθῇ τι ἐκ τῶν διαμειβομένων μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς Ε.Κ.). Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ πρόκειται περὶ θεάτρου τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀνεκτόν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ἀντεγκλήσεις). Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ γίνεται νέα παραβίασις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Τί δουλειὰ εἶχεν ὁ κύριος, ὁ ὁποῖος ἐμπῆκε καὶ ἐβγῆκε πάλιν; Ἢ θὰ εἶναι εἰς τὴν Βουλὴν ἢ δὲν θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. (Πανδαιμόνιον θορύβου, κωδωνοκρουσιῶν καὶ ἀντεγκλήσεων). Τὰ θέατρα αὐτὰ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὴν Δημοκρατίαν. Νὰ διακόψετε τὴν συνεδρίασιν. Νὰ διακόψετε τὴν ψηφοφορίαν. Κύριε Πρόεδρε, ἡ αἴθουσα αὐτὴ δὲν εἶναι αἴθουσα θεάτρου. Δὲν ἀνεχόμεθα τὴν διακωμώδησιν τῆς Δημοκρατίας. Κάτω οἱ παραβιάζοντες καὶ διακωμωδοῦντες τὴν Δημοκρατίαν. (Οἱ βουλευταὶ τῆς ΕΡΕ ὄρθιοι φωνάζουν: Κάτω, κάτω!!). Κάτω τὸ ψεῦδος! Κάτω, κάτω.

§314Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Μετεβάλατε τὸν οἶκον τοῦ λαοῦ εἰς οἶκον παρασυναγωγῆς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§315Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία.

§316Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ψηφοφορίαν διέκοψεν ὁ ἀρχηγός σας... (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα. Οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. φωνάζουν: Κάτω, κάτω, ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία. Θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ., κωδωνακρουσίαι). Ζήτω ὁ Βασιλεύς, Ζήτω ἡ Δημοκρατία. (Ζητωκραυγαὶ καὶ χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ, θόρυβος συνεχῶς ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου). Τὴν ψηφοφορίαν διέκοψεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. Καταγγέλλω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν φυγόμαχον ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου, ὁ ὁποῖος μετέβαλε τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἰς θέατρον... (Συνεχὴς θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ., συνεχεῖς κωδωνοκρουσίαι). Καταγγέλλω τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου ὡς φυγόμαχον. Δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὅποιος δὲν λογοδοτεῖ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐμφανίζηται εἰς τὴν αἴθουσαν.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόψητε τὴν ψηφοφορίαν.

§318Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν διακοπὴν δὲν προεκάλεσα ἐγώ, τὴν προεκάλεσεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, μεταβαλὼν τὴν Βουλὴν εἰς θέατρον. Τὸν καταγγέλλω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὡς φυγόμαχον καὶ ἀρνητὴν τῆς Δημοκρατίας. (Συνεχὴς θόρυβος ἐκ τῆς Ε.Κ. Κωδωνοκρουσίαι).

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε διακόπτοντες τὴν ψηφοφορίαν.

§320Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καταγγέλλω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸν φυγόμαχον ἀρχηγὸν τοῦ Κέντρου. Ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ νὰ ὁμιλήσῃ. (Θόρυβος συνεχὴς ἐκ τῆς Ε.Κ. καὶ τῆς ΕΔΑ). Οἱ δημοκρατικοὶ σᾶς συντροφεύουν... (δεικνύων πρὸς τὰ ἑδώλια τῆς ΕΔΑ)... τὰ εἴδατε, χαρῆτε τους, κ. Στεφανόπουλε καὶ κ. Παπαπολίτη. Κύριε Πρόεδρε, δὲν διέκοψα ἐγὼ τὴν ψηφοφορίαν, ὁ κ. Παπανδρέου τὴν διέκοψε καὶ σεῖς διὰ τῶν χειροκροτημάτων σας διεκόψατε. Στηλιτεύω τὸ θέατρον καὶ τὸν πρωταγωνιστήν του. Ζήτω ὁ Βασιλεύς, ζήτω ἡ Δημοκρατία. (Ζητωκραυγαὶ καὶ χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Κάτω τὸ θέατρον καὶ ἡ ἀπάτη. (Φωναὶ ἐκ τῆς ΕΡΕ: Κάτω, κάτω, θόρυβος συνεχὴς ἐκ τῆς Ε.Κ., κωδωνοκρουσίαι).

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ποιοῦμαι ἔκκλησιν νὰ σταματήσῃ ὁ θόρυβος διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ ψηφοφορία).

§322Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν συμβῇ καὶ πάλιν θέατρον, θὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ποιοῦμαι ἔκκλησιν νὰ ἠρεμήσωμεν διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ ψηφοφορία. (Συνεχίζεται ἡ ψηφοφορία τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 298. Ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἐψήφισαν 131, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως 167. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔτυχε τῆς ψήφου τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς καὶ οὕτω εὑρισκόμεθα ἐνώπιον κυβερνητικῆς κρίσεως.

§325Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας ἡ Κυβέρνησις τελεῖ ὑπὸ παραίτησιν. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος μέχρι λήξεως τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ὅπως ἐξουσιοδοτήσετε τὸ Προεδρεῖον διὰ τὴν ἐπικύρωσιν, ὑπ’ εὐθύνην του, τῶν πρακτικῶν τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§327ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§329ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 3 π.μ.)