1964.04.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η.

Τετάρτη 1η Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Λαγάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Λ. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἡ βουλευτὶς κ. Μ. Γυφτοδήμου–Καραγεώργη, ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§6Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἀπάντησις, κ.κ. βουλευταί, ἐπὶ τῇ πρώτῃ ἐμφανίσει εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι συνήθως ἔργον ἀχάριστον, διότι μία Κυβέρνησις, διὰ νὰ κριθῇ, πρέπει νὰ ἔχῃ πράξεις, θὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου της καὶ τῆς πολιτικῆς της. Ἡ κριτικὴ προϋποθέτει παρελθόν. Ἐν τούτοις, σήμερον, ἡ κατάστασις παρουσιάζει ἰδιοτυπίαν τινά. Ἀφ’ ἑνὸς προϋπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις τῶν 50 ἡμερῶν, ἀφ’ ἑτέρου, ὑπάρχει ἡ προεκλογικὴ περίοδος καὶ τὸ τελευταῖον 40ήμερον. Ὅλα αὐτὰ μαζὶ συνθέτουν σύντομον, ἀλλά, πάντως, κἄποιον παρελθὸν καὶ διευκολύνουν τὴν κριτικὴν καὶ ἐπιτρέπουν συναγωγὴν τινὰ διαπιστώσεων καὶ συμπερασμάτων. Ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις, ἀντικειμενικῶς ἐξεταζομένη, πᾶν ἄλλο, παρὰ εὔκολος εἶναι. Δὲν εἶναι εἰς τοῦτο εἰς ὅλα ὑπεύθυνος, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἀμέτοχος εὐθυνῶν. Καὶ ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἀνεύθυνος, αὐτονόητον εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἰδικόν μου ἔργον νὰ τὸ ἐκθέσω. Ἐκεῖ ποὺ εἶναι ὅμως, ὑπεύθυνος, θὰ ἐπιμείνω. Ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία τὴν ἔφερεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, κατηυθύνετο ἀπὸ δύο, κυρίως κίνητρα. Τὸ ἓν ἦτο ἀρνητικόν, ἐναντίον τῆς συνεχίσεως τῆς προηγηθείσης 8ετίας. Ὁ ἴδιος ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐπανειλημμένως εἶχον τονίσει, ὅτι ἡ ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον διακυβέρνησις τῆς χώρας, ἦτο φυσικὸν νὰ ἐκδηλώσῃ συμπτώματα εἴδους πολιτικῆς ἀρτηριοσκληρώσεως. Τὸ δεύτερον κίνητρον, ἦτο ἡ ἐπιθυμία τῆς ἀλλαγῆς, συνεδυάσθη μὲ ὑπερτροφικὰς προσδοκίας, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ἡ ἐπὶ μακρὸν προβολὴ ὑποσχέσεων καὶ ὁ τρόπος τῆς δράσεως τῆς Κυβερνήσεως τῶν 50 ἡμερῶν. Αἱ δημιουργηθεῖσαι, ὅμως διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς, ὑπερτροφικαὶ προσδοκίαι, συνιστοῦν καὶ τὸν μεγαλύτερον κίνδυνον καὶ τὴν δυσκολίαν ποὺ οὐδόλως ἀντισταθμίζει ἡ μεγάλη πλειοψηφία. Ἀντιθέτως, μάλιστα, ἡ ἱστορία διδάσκει, ὅτι ὅπου ὑπάρχει μεγάλη πλειοψηφία, ἐκεῖ καὶ μεγάλος κίνδυνος. Ἀνήκω εἰς τοὺς φρονοῦντας, ὅτι αἱ δημιουργηθεῖσαι εἰς τὸν λαὸν προσδοκίαι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρουν οὔτε κατὰ τὸ ⅒ τὴν ἱκανοποίησίν των καὶ συνεπῶς ἡ ἀπογοήτευσις πρέπει νὰ ἀναμένεται ὥς τι τὸ βέβαιον. Θέμα ἁπλῶς χρόνου εἶναι ἡ ἐκδήλωσίς της. Οὐδόλως δὲ συγκινοῦμαι ἀπὸ τὸν σημερινὸν βαθμὸν τῆς δημοτικότητος τῶν κυβερνώντων. Τὰ «ὡσαννά, ὡσαννὰ» καὶ τὰ «σταύρωσον, σταύρωσον», ἀπέχουν τόσον, ὅσον ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων ἀπὸ τὴν Μεγάλην Πέμπτην. Τὰς ἀπόψεις αὐτάς, εὔλογον εἶναι καὶ φυσικὸν νὰ τὰς ἀντικρούσουν ὅσοι ζοῦν ἀκόμη ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῆς μέθης τῶν ἐπινικείων, ἔστω καὶ ἂν κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν, συνέβησαν καί τινα πρωτοφανῆ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ χαρακτηρίσω ἐγώ, ἀφοῦ οἱ ἴδιοι οἱ νικηταὶ ἐβιάσθησαν νὰ τὰ χαρακτηρίσουν. Ἰδικόν μου ἔργον σήμερον εἶναι νὰ ἐπισημάνω τὰ βασικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα καὶ νὰ ἐπιχειρήσω νὰ ἀποδείξω, διατί ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀλλαγήν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη. Εἰς τρία βασικὰ κεφάλαια θὰ κατανείμω, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁμιλίαν μου. Εἰς τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν ἔννοιαν. Εἰς τὸ τῆς λειτουργίας τῆς Δημοκρατίας καὶ εἰς τὰ θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, εἰς τὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνεται, φυσικά, τὸ Κυπριακόν. Εἰς τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν ὑπάρχουν τὰ ἑκάστοτε θέματα, τὰ χρῄζοντα ἀμέσου ἀντιμετωπίσεως, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀπώτερα, τὰ ὁποῖα, ὅμως, καὶ αὐτὰ — καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαῖον — εἶναι περιωρισμένου οὐσιαστικῶς χρόνου, ἐφ’ ὅσον ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἐτόνισα, ἀφ’ ἧς ἡ Ἑλλὰς συνεδέθη μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Κοινότητα, ἡ οἰκονομία της ἐτέθη, διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν της, ὑπὸ προθεσμίαν. Εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου θὰ ἀποφύγω, ὅσον τὸ δυνατόν, κοινοτυπίας. Εἴμεθα, φρονῶ, ὅλοι σχεδόν, σύμφωνοι ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων. Ὅλοι δεχόμεθα, ὅτι ἀποτελεῖ ἀνάγκην ἐπιβιώσεως ἡ ταχεῖα οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις τῆς Ἑλλάδος. Ὅλοι δεχόμεθα, ὅτι εἶναι ἐξ ἴσου ἀνάγκη τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος νὰ ἀκολουθῇ δικαία κατανομὴ του. Καὶ ὅλοι, εἴτε κυβερνήσαντες, εἴτε φιλοδοξοῦντες νὰ κυβερνήσωμεν, εἶναι αὐτονόητον νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν ἐπιτυχίαν. Τὸ σημαῖνον εἶναι ἡ ἐξεύρεσις τῆς προσφορωτέρας μεθόδου, διὰ νὰ φθάσωμεν ἐμπροθέσμως εἰς τὸ καλύτερον δυνατὸν ἀποτέλεσμα. Ἂν πράγματι, ἐπὶ ὅλων αὐτῶν συμφωνοῦμεν, τότε, θὰ συμφωνήσωμεν καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου. Ὅτι, κάθε προσπάθεια εἶναι προωρισμένη νὰ ἀποτύχῃ, ἂν δὲν ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ὑποδομὴν ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν της ἔννοιαν. Καὶ αὐτή, βασικῶς, εἶναι ἡ ὀργάνωσις κράτους καὶ δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ὁ προγραμματισμὸς καὶ ἡ παιδεία. Ἀπὸ τὰ μέχρι, ὅμως, τῆς στιγμῆς δεδομένα καὶ ἀπὸ ὅσα ἀθροιστικῶς ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δὲν πείθει, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, ἀποδεικνύεται ἀκριβῶς, ὅτι κατ’ ἐξοχὴν χωλαίνει εἰς τὸν βασικὸν αὐτὸν ὀργανωτικὸν τομέα, κυριολεκτικῶς παραπαίουσα καὶ δίδουσα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τώρα ἐπιδιώκει νὰ σχεδιάσῃ. Οὔτε τὰ δέκα ἔτη εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, οὔτε οἱ τελευταῖοι μῆνες εἰς τὴν διακυβέρνησιν, ἤρκεσαν διὰ τὴν δημιουργίαν ἔστω τῆς ἐντυπώσεως, ὅτι τὰ ἱκανὰ στελέχη, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, εἶχον πράγματι προετοιμασθῆ διὰ νὰ κυβερνήσουν. Καὶ ἐνῷ ἡ κατάστασις ἐπείγει, τώρα προετοιμάζονται. Καὶ τὸ χειρότερον, χωρὶς πάλιν νὰ ἐμπνέουν τὴν ἐμπιστοσύνην, ὅτι ἐργάζονται μὲ συντονισμὸν καὶ μὲ κοινὸν πνεῦμα. Ἐνῷ δὲ ὑποτίθεται, ὅτι ἐμφανίζονται ὡς φορεῖς ἑνὸς πνεύματος ἀλλαγῆς, οὔτε νέας ἰδέας προβάλλουν, οὔτε φαντασίαν ἐπιδεικνύουν, καὶ οὔτε τόλμην διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν χρειάζεται σήμερον. Χωρὶς δὲ κακοφανισμὸν τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πολὺ περισσότερον ἐπαναστατικότητα, μαχητικότητα, ἀποφασιστικότητα ἐδείκνυεν, ὅταν ἡγεῖτο τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, ἀπὸ σήμερον. Αὐτὴ ἡ μανία νὰ κρατήσῃ τὸ μέσον καὶ νὰ βλέπῃ παντοῦ ἀκραίους, προφανῶς τὸν δυσκολεύει νὰ ἡγηθῇ τῆς πραγματώσεως τῆς εἰρηνικῆς ἐκείνης ἐπαναστάσεως, τὴν ὁποίαν, ἀπαραιτήτως, χρειάζεται ὁ τόπος καὶ διὰ τὴν ὁποίαν, νομίζω, ἐτιμήθη ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐξηγοῦμαι ἀμέσως. Ἡ κορυφὴ τῆς πυραμίδος τοῦ ὀργανωτικοῦ εἶναι, χωρὶς ἀμφιβολίαν, ἡ ὀργάνωσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἔ!, λοιπόν, περισσότερον ἀποκαρδιωτικὸν θέαμα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν. Ἐὰν σχολιάζω τὴν ἀπόφασιν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπουργείων, τῆς προσθήκης ὑφυπουργείων καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως ὑφυπουργῶν ἀντὶ γενικῶν γραμματέων, ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι δὲν τὸ πράττω ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν ἢ διὰ νὰ φανῶ εὐάρεστος εἰς τὴν μεγίστην μερίδα τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία, φρονῶ, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς τοποθετήσεως, δυσηρεστήθη ἐκ τῆς τοιαύτης ἀναγγελίας, ἢ διὰ νὰ καυτηριάσω τὴν νοοτροπίαν σπατάλης. Καίτοι τὸ θέμα τῆς λιτότητος καὶ τῶν οἰκονομιῶν εἶναι ἀποφασιστικῆς σημασίας, παρ’ ἡμῖν δ’ ἄχρις ὥρας, δὲν παρημελήθη ἁπλῶς, ἀλλ’ ἐπαρουσιάσθη πομπωδῶς διὰ νὰ λησμονηθῇ. Ἐννοῶ τὰ ὅσα ἄλλοτε ἐλέχθησαν περὶ οἰκονομιῶν εἰς τὰ αὐτοκίνητα κατὰ μίμησιν τῆς τόσον ἐπιτυχοῦς ἀποφάσεως τῆς πρώτης Κυβερνήσεως Παπάγου, χωρὶς ὅμως καὶ συνέχειαν. Διὰ νὰ μὴ ἐνθυμηθῶ καὶ τὸν ἀστεῖον θόρυβον διὰ τὴν IMPERIAL CRYSLER. Σκοπός μου εἶναι ἄλλος. Ἐπίστευα καὶ πιστεύω, ὅτι τίποτε δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διὰ τὴν ταχεῖαν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, ἂν δὲν ἀναδιοργανώσωμεν τὴν κρατικὴν ὑποδομήν. Ἀλλὰ μὲ ὅσα λέγονται, διὰ τὸ πῶς θὰ ἀναδιοργανωθῇ ἡ Κυβέρνησις, ταχύτατα φερόμεθα εἰς τὴν πλήρη ἀποδιοργάνωσιν, τὴν ἀρρυθμίαν καὶ τὴν ἀποσύνθεσιν. Θὰ ἐπιχειρήσω νὰ πείσω: Πρῶτον, ὀρθῶς ἡ κοινὴ γνώμη ἀντιδρᾷ, ὅταν βλέπῃ πολυμελὲς ὑπουργικὸν συμβούλιον. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἐξακολουθεῖ νὰ ἀποτελῇ τὸν πρῶτον φορέα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἡ χώρα μας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι προεδρικὴ Δημοκρατία, δὲν κυβερνᾶται ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργόν, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν «ἀποτελεῖ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, συγκείμενον ἐκ τῶν ὑπουργῶν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ», κατὰ τὸ ἄρθρον 76 τοῦ Συντάγματος. Ἐν τούτοις, εἶναι κρυφὸν μυστικόν, ὅτι οὐσιαστικῶς μεταπολεμικῶς, ὁ θεσμὸς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἔχει ἀτονήσει. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλοῦς. Ἀφ’ ἑνὸς σωρεία λεπτομερειακῶν θεμάτων ἢ πάντως διὰ τὴν ἐποχήν μας ἥσσονος σημασίας ἐξακολουθοῦν νὰ ἀνήκουν τυπικῶς εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἡ ὑπερτροφική του ἀνάπτυξις ὡς πολυμελοῦς ὀργάνου. Εἶναι δὲ ἐκτὸς ἀμφιβολίας, ὅτι ὅταν ἕνα συλλογικὸν ὄργανον καταστῇ ὑπὲρ τὸ δέον πολυμελές, ἀδυνατεῖ πλέον νὰ λειτουργήσῃ ὡς ὄργανον ἀποφάσεως. Καὶ Κυβέρνησις σημαίνει συζήτησις, ἀλλὰ καὶ ἀπόφασις. Ἂν λοιπόν, ἐξακολουθοῦμεν νὰ πιστεύωμεν εἰς τὴν χρησιμότητα τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ στοιχείου τῆς κοινοβουλευτικῆς δημοκρατικῆς κυβερνήσεως, δηλαδὴ δι’ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, παρὰ τὴν οἱανδήποτε ἐξέχουσαν θέσιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τότε πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς τὸ νὰ περιορίζωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπουργῶν καὶ ὄχι νὰ τὸν αὐξάνωμεν. Δεύτερον, τὸ ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐξυπηρετεῖ εἰς τὴν οὐσίαν, μόνον κομματικὴν ἀνάγκην, εἶναι ἐπίσης ἡλίου φαεινότερον. Συνήθως, ἀντιτάσσεται, ὅτι ἡ σημερινὴ τεραστία ἐπέκτασις τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ Κράτους καὶ τὰ νεοεμφανιζόμενα προβλήματα ἔχουν μεταβάλει τόσον τὴν κατάστασιν, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται νὰ συγκρίνωμεν μὲ τὸ τί συνέβαινεν ἄλλοτε. Προσφάτως δέ, νομίζω, ὁ Πρωθυπουργός, ἐπιθυμῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρόθεσιν νὰ πολλαπλασιάσῃ τοὺς Ὑφυπουργούς, εἶπεν, ὅτι εἶναι προτιμώτερον νὰ χρησιμοποιοῦνται ἐπιτυχόντες ὑποψήφιοι καὶ ἤδη βουλευταί, ὡς Ὑφυπουργοί, παρὰ ἐπιλαχόντες ὡς Γενικοὶ Γραμματεῖς. Καὶ τὰ δύο ἐπιχειρήματα, δὲν εὐσταθοῦν. Τὸ πρῶτον, διότι ἡ αὔξησις τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι νοητὸν νὰ συνεπάγεται τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ὑπουργείων, ἐφ’ ὅσον δὲν κυβερνοῦν τὰ Ὑπουργεῖα, ἀλλὰ τὸ συλλογικὸν ὄργανον, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὁ δὲ μηχανισμὸς τοῦ ἀνθρωπίνου ἐγκεφάλου ἔχει πεπερασμένας ἱκανότητας ἐλέγχου καὶ ἐποπτείας. Καὶ τοῦτο μέν, δὲν ἀμφισβητεῖται. Συζητεῖται ἁπλῶς ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον φθάνει ἡ δυνατότης αὕτη. Ἂν εἶναι πέντε ἢ ὀκτὼ ἢ δέκα ἢ δώδεκα. Κατὰ συνέπειαν καὶ οἱ περὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐργαζόμενοι καὶ ἀποτελοῦντες μετ’ αὐτοῦ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐργάζωνται συλλογικῶς, δὲν δύνανται ἀζημίως νὰ ἀγνοήσουν τὸν κανόνα αὐτόν. Εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, τὴν ὁποίαν παρὰ τὰς ἐκεῖ ἰδιοτυπίας της, δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν ἀγνοοῦμεν ὡς μητέρα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ὑπῆρξε πάντα ὀλιγομελές. Καὶ ὅταν λέγω ὑπουργικὸν συμβούλιον εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἐννοῶ τοὺς ὑπουργοὺς ποὺ ἀποτελοῦν μέλη τοῦ CABINET, διότι ἄλλο CABINET καὶ ἄλλο Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκεῖ, λόγῳ ἱστορικῆς παραδόσεως, συμμετέχουν ἀκόμη καὶ ἀνώτεροι αὐλικοί. Ἀλλά, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἀπὸ τὸ 1900 τοὐλάχιστον, ὑπῆρξε σχεδὸν σταθερῶς 19μελές. Κατὰ δὲ τὰς κρισίμους ὥρας τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, τὸ 1917 καὶ τὸ 1940, κατέστη 5μελὲς ἢ 9μελές, ὡς πολεμικὸν συμβούλιον. Δηλαδή, ἡ αὔξησις τῶν προβλημάτων καὶ ἡ δυσχέρεια τῆς ἀντιμετωπίσεώς των, περιώριζε τὴν σύνθεσιν τοῦ συμβουλίου. Καὶ παρ’ ἡμῖν, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν, ὑπάρχει ἀρίστη πεῖρα ἐκ τοῦ παρελθόντος. Δὲν ἀναφέρομαι εἰς τὴν περίοδον τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ὅτε ἐξηκολούθει εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ εἶναι ὀλιγομελέστατον, ἀλλὰ εἰς τὴν πρόσφατον. Τὸ 1949, κατὰ τὴν κρισιμωτέραν φάσιν τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀγῶνος, οὐσιαστικῶς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον τὸ εἶχεν ἀντικαταστήσει τὸ ἑξαμελὲς πολεμικὸν ἢ κυβερνητικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπετέλουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν πολιτικῶν κομμάτων. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην Κυβέρνησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἐκυβέρνα 5μελὲς κυβερνητικὸν συμβούλιον, καθημερινῶς συνεδρίαζον. Ἀλλὰ καὶ ἡ πολυμελεστάτη Κυβέρνησις Δημητρίου Μαξίμου, νομίμῳ ἀποτελεσθεῖσα ἐκ 39 μελῶν, δηλαδὴ ὑπερβᾶσα καὶ τὴν Κυβέρνησιν Σοφούλη, τοῦ 1945 τῶν 36 μελῶν, ἕνα μῆνα σχεδὸν μετὰ τὴν ὁρκωμοσίαν της, περιώρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν της εἰς 15, καίτοι ἐπρόκειτο περὶ Κυβερνήσεως εὐρυτάτης συνεργασίας. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὰς δυτικὰς χώρας γενικῶς, ὀλιγομελὲς εἶναι τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Εἰς τὰς ἀνατολικὰς χώρας, εἶναι πολυανθρωπότερον, ἀλλὰ ἐκεῖ ὑπάρχουν ἰδιοτυπίαι. Ὡσαύτως, εἰς τὴν Βαλκανικήν. Θὰ ἀναγνώσατε ἀκόμη, ὅτι εἰς τὴν Αἴγυπτον ὡρίσθησαν πρό τινος 11 Ἀντιπρόεδροι καὶ τέλος, εἰς τὸν Λίβανον πρό τινος 70 ὑπουργοί. Ἐλπίζω, ὅμως, νὰ μὴ ἑλκύῃ τόσον ὁ Λίβανος τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ἀφήσω, ἐπίσης, ἀναπάντητον καὶ τὸ ἐπιχείρημα τῶν Γενικῶν Γραμματέων. Πρῶτον, δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι οἱ ἐπιλαχόντες ἐκλέγονται, κατὰ κανόνα, Γενικοὶ Γραμματεῖς. Ἀφήνω, ὅτι δὲν βλέπω διατὶ ἕνα κακὸν προηγούμενον εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ οἱανδήποτε δέσμευσιν. Ἐνθυμοῦμαι, εἰς τὴν πρώτην Κυβέρνησιν Στρατάρχου Παπάγου, ἐχρησιμοποίησα ὡς Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἕνα ἄριστον πεπειραμένον κρατικὸν λειτουργόν, τὸν Χαράλαμπον Θεοδωρόπουλον. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ἐχρησιμοποιήθη διακεκριμένος νομικός, ὁ κ. Ἀπόστολος Παπαγεωργίου, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ὡσαύτως, διακεκριμένος ἐκπαιδευτικός, ὁ κ. Γεωργούλης καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, εἷς ἐπιτυχημένος Νομάρχης, ὁ κ. Συριώτης καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ εἶναι, ὅτι ὁ φόρτος καὶ ἡ εἰδικότης τῶν σημερινῶν θεμάτων θὰ ἐπέβαλλεν ἐνδεχομένως τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς χρησιμοποιήσεως ἐμπειρογνωμόνων διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ θεσμοῦ τεχνικοῦ ὑφυπουργοῦ, οἱ ὁποῖοι, ὅμως, βεβαίως, δὲν θὰ ἦσαν μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως ἐπίσης, μὴ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου καὶ θὰ ἐτύγχανον κοινῆς ἐμπιστοσύνης. Ἀλλὰ καὶ κοινοβουλευτικὰ νεώτερα μέλη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὡς κοινοβουλευτικοὶ ὑφυπουργοὶ καὶ αὐτὰ μὴ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ καὶ ἂν αὐτὴν τὴν σύνθεσιν τὴν φαντασθῶμεν ὡς μέλλουσαν νὰ πραγματοποιηθῇ, θὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ πολὺ 10μελὲς μὲ παράλληλον δημιουργίαν 10 τεχνικῶν ὑφυπουργείων καὶ 10 κοινοβουλευτικῶν ὑφυπουργῶν. Ἡ ἀπόδοσις θὰ ἦτο ἀναμφισβητήτως καλυτέρα. Δὲν θὰ ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος νὰ ἀπωλεσθῇ ὁ Πρωθυπουργὸς εἰς τὸν λαβύρινθον τῶν ὑπουργείων. Εἰς ὅλα αὐτά, τὰ κατ’ ἐμέ, ὀρθότατα, ἀλλοῦ ὑπάρχει ἡ μεγίστη πράγματι δυσκολία. Ἀλλὰ ἐκεῖ ἔγκειται καὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ δύναμις τοῦ ἡγέτου. Εἶναι εὔκολον, δηλαδή, νὰ κάμνῃ κανεὶς ἐκλογὴν 50 ὑπουργῶν, ἐκλέγων μεταξὺ τριῶν φίλων τὸν ἕνα, εἶναι δύσκολον, ὅμως, νὰ κάμετε ἐκλογὴν δέκα μόνον. Ἐνῷ, ἀντιθέτως, εἶναι περίεργον, ὅτι αὐτοὺς τοὺς 10, δὲν λέγω μόνον εἰς τὸ ἰδικόν σας κόμμα, ἀλλὰ εἰς ὅλα τὰ κόμματα, τοὺς ἔχει σχεδὸν καθιερώσει ἡ κοινὴ γνώμη. Ἄν, ἔστω καὶ τὴν ὑστάτην ὥραν, δὲν ἐπανέλθετε εἰς τὸ ὀλιγάριθμον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ καινοτομήσετε εἰς τὸ ὑπερτροφικόν, θὰ ἐπιφέρετε τὴν χαριστικὴν βολὴν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐδῶ κινδυνεύει μὲ τὴν πληθώραν τῶν ὑπηρεσιακῶν πρωθυπουργῶν νὰ ὑποστῇ πληθωρικὴν ὑποτίμησιν καὶ αὐτὸ τὸ ἀξίωμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνθυμούμεθα πάντοτε, ὅτι αἱ λαμπρότεραι σελίδες τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ ἐγράφησαν μὲ ἕνα ὑποναύαρχον τότε, τὸν Ναύαρχον Κουντουριώτην, καὶ μὲ πλοῖα περισσότερα ἀπὸ σήμερον. Τώρα, ἔχομεν ἄγνωστον ἀριθμὸν ἀντιναυάρχων, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἂν ἔχωμεν τὸν ἀντίστοιχον στόλον. Καὶ διὰ νὰ μὴ νομίσετε, ὅτι ἀστειεύομαι, θὰ σᾶς μεταφέρω ἀντίστοιχον συζήτησιν διακεκριμένου Ἄγγλου, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν εἰς ἐμέ, τὸν ἴδιον, ὅταν τὸν ἠρώτησα εἰς τὸ Λονδῖνον δι’ ἕνα οὐρανοξύστην. Μοῦ ἀπήντησεν, εἶναι τὸ Ναυαρχεῖον καὶ προσέθεσε μὲ τὸ χιοῦμορ ποὺ διακρίνει τοὺς Ἄγγλους: «Ὅταν ἐπαύσαμεν νὰ ἔχωμεν πλοῖα ἔχομεν οὐρανοξύστας». Καὶ ἡμεῖς, λοιπόν, θὰ ἔχωμεν τοῦ λοιποῦ ὑπουργεῖα, ὅσα θέλετε, ἀλλὰ κυβέρνησιν, ὄχι. Μὲ πολὺ ἐνδιαφέρον ἀναμένω, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν ἡ Κυβέρνησις. Ἔχω, ἐπανειλημμένως, ὑποστηρίξει τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπανόδου εἰς τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον, μὲ ἕρπουσαν αὔξησιν μισθῶν. Ἐπίσης, τὴν ἀνάγκην μονίμου ὀργάνου συνεργασίας κράτους καὶ ὑπαλλήλων μὲ τὸν ἀπώτερον ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὸν εἰς μέγιστον δυνατὸν βαθμὸν περιορισμὸν τῆς ἀντιδικίας. Εἶναι δ’ αὐτονόητον, ὅτι ἡ ἐπάνοδος εἰς τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον, ὑφ’ οὓς ὅρους, ἄλλωστε, ἐκτενῶς ἐξήγησα, θὰ ἀποβῇ εἰς μέγα ὄφελος καὶ τῶν συνταξιούχων ἔναντι, τῶν ὁποίων τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Πολιτείας δὲν εἶναι ἁπλῶς συναισθηματικὸν καὶ κοινωνικόν, ἀλλὰ καὶ ἐπιτελεῖ σκοπιμότητα, ἐφ’ ὅσον ἡ τύχη τῶν συνταξιούχων διευκολύνει τὴν δημιουργίαν ἱκανῆς ὑπαλληλίας. Ἐχάρην βλέπων, ὅτι ὁ ὑπουργὸς καὶ μονίμως ὁ ὑφυπουργός, θὰ προεδρεύῃ τῆς σχετικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς ἀρχῆθεν ὑπεστήριξα καὶ μὲ πολὺ περιέργειαν ἀναμένω νὰ ἴδω, πῶς τὴν μετριόφρονα ἰδικήν μου ἀντίληψιν, τῆς ἑρπούσης ἀνόδου τοῦ μισθολογίου, θὰ ἀντικαταστήσῃ ὄχι εἰς τοὺς λόγους, ἀλλὰ εἰς τὰ ἔργα ἡ «ἁλματώδης αὔξησις» αὐτοῦ. Τὸ θέμα δὲ εἶναι μέγα, διότι σήμερον ἡ ἀνοδικὴ πίεσις τοῦ μισθολογίου, ὄχι μόνον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον καὶ φυσικὰ καὶ τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων, θὰ καθίσταται καθημερινῶς περισσότερον ἔντονος, ὅσον καὶ δικαιολογημένη. Εἰς τοῦτο συντελεῖ καὶ ἡ ἀτυχὴς κατὰ 100% αὔξησις τοῦ μισθολογίου τῶν δικαστικῶν. Παρὰ τὸν ἔξοχον σεβασμόν, ὃν καὶ ἐγὼ τρέφω πρὸς τὴν τάξιν τῶν δικαστικῶν, ἐν τούτοις, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, διεδήλωσα τὴν διαφωνίαν μου. Τὴν μὲν συνταγματικὴν διάταξιν ἑρμηνεύω, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. «Αἱ ἀποδοχαὶ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν πρέπει νὰ εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὸ λειτούργημα αὐτῶν», ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 87 τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ δεχθῶ τοιαύτην ἀξιολόγησιν πρὸς πᾶν ἄλλο λειτούργημα τοῦ ὕψους 100%. Καὶ ὁ ἴδιος ὁ Πρωθυπουργός, ἄλλωστε, αἰσθανόμενος τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογηθῇ, ἐπικαλεῖται ἐπιχειρήματα σκοπιμότητος. Ὅτι ἡ δικαιοσύνη εἶναι τὸ ὀχυρὸν τῆς Δημοκρατίας καὶ ὅτι δὲν προσέρχονται νέοι εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους κλάδους, δὲν προσέρχονται (λ.χ. τοὺς τεχνικούς), καὶ τὸ ὀχυρὸν προϋποθέτει Κράτος, ὁπότε, προβάλλουν οἱ ρόλοι τόσων ἄλλων. Ἀφήνω, ὅτι καὶ εἰς τὴν προνομιακὴν ρύθμισιν ἄλλοι συμπεριελήφθησαν καὶ ἄλλοι ἐξηρέθησαν. Ἰδοὺ διατί λέγω, ὅτι τὸ πρόβλημα πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἑνιαίως. Εἰδικώτερον ἐξ ἄλλου, διὰ τοὺς ἐργάτας, πλανῶνται οἱ πιστεύοντες, ὅτι ἀφ’ ἧς συνεδέθημεν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατήσωμεν ἐπὶ πολὺ τὰς διαφορὰς μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν. Ἂν τὸ ἐπιτύχωμεν, τότε δὲν θὰ συγκρατήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἡ μετανάστευσις, ἡ ὁποία ἔλαβεν ἤδη τόσον ἐπικίνδυνον μορφήν, θὰ ἐνταθῇ καὶ μάλιστα καὶ εἰς τὸ εὐαίσθητον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν κεφάλαιον, τῆς ἀποστερήσεως δηλαδὴ τῆς χώρας ἱκανῶν ἐργατικῶν χειρῶν. Ὡς πρὸς δὲ τὰ ὅσα ἀκούομεν περὶ Παιδείας, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐπαναλάβω, ὅτι χωρὶς νὰ παύῃ νὰ ἔχῃ ἀξία ἡ δωρεὰν ἀνωτάτη Παιδεία, πολὺ μεγαλυτέραν ἔχει ἡ ποιότης τῆς Παιδείας. Καὶ ὅταν πρὸ ἐτῶν ὑπεστήριξα ἐκ τῶν πρώτων τὴν ἀνάγκην νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας διὰ τὴν δημιουργίαν, ὄχι ἁπλῶς τρίτου, ἀλλὰ καὶ τετάρτου Πανεπιστημίου, μὲ εἰρωνεύθησαν, ὅπως ἄλλοτε, διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς φαντασίας ἢ τὴν ἱκανότητα τῆς προσαρμογῆς. Εἰς τὰ ἀκουόμενα σχέδια, ἔχω καὶ ἐπιφυλάξεις καὶ ἀντιρρήσεις, ἀλλὰ θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία, ὅταν κατατεθοῦν τὰ νομοσχέδια καὶ διὰ συζήτησιν καὶ διὰ τὴν κριτικήν. Τοῦτο θὰ συμβῇ καὶ διὰ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ ἀριστείων. Τοιούτου εἴδους προσωπικαὶ διακρίσεις, εὐρυνόμεναι, περικλείουν κινδύνους. Εἶναι προκριτέαι πάντοτε αἱ ἀπρόσωποι προσπάθειαι. Θὰ ἦτο, λ.χ., καλύτερον νὰ εἶχεν ἀναγγελθῆ ἡ ἐξασφάλισις τῆς λειτουργίας θεάτρων εἰς 3 τοὐλάχιστον μεγάλας πόλεις τῆς ἐπαρχίας, ἀκριβῶς καὶ πρὸς τόνωσιν αὐτῆς. Χωρίς, πάντως ἀμφιβολίαν, εἶναι κέρδος καὶ μόνη ἡ ἔμφασις, τὴν ὁποίαν δίδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν παράγοντα τῆς Παιδείας. Θὰ εἶναι εὐτύχημα νὰ κερδηθῇ καὶ ἡ μάχη. Χωρὶς ἀμφιβολίαν, θὰ ἔχῃ κερδηθῇ τὸ ἥμισυ τοῦ παντός. Εἰς τὰ οἰκονομικὰ θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγα θέματα. Θὰ ἔπρεπε νὰ μακρυλογήσω πολὺ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐπεκταθῶ καὶ νὰ ἐξηγήσω ἕνα πρὸς ἕνα διατὶ ἔχω σοβαρὰς ἀνησυχίας. Θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχὴς νὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εὐρείας συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσον πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν ὅλοι, ὅτι εἰς τὸ οἰκονομικὸν θέμα, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, ἂν κἄποτε δὲν ἀντικαταστήσῃ τὴν ἀντιδικίαν ἡ συνεννόησις καὶ ἡ συμφωνία καὶ εἰς σκοποὺς καὶ εἰς μεθόδους, δὲν θὰ πρέπει νὰ αἰσιοδοξῶμεν. Συνήθως ὅσοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὑποστηρίζουν, πράγματα, τὰ ὁποῖα λησμονοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγώ, λοιπόν, σήμερον, καινοτομῶν, θὰ δικαιολογήσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς καταθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ θὰ τὴν κατηγορήσω ἐὰν ἀκριβῶς καινοτομοῦσα, μὲ τὴν σειράν της, δὲν παράσχῃ, ἐπὶ τέλους, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διὰ πρώτην φορὰν μετὰ τὸν πόλεμον, τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι κέρδος θὰ προέκυπτεν, ὄχι ζημία. Θὰ συμφωνούσαμεν, ἴσως, ὅτι καιρὸς πλέον νὰ σταματήσουν οἱ δύο προϋπολογισμοί, δημιουργοῦντες ψευδαισθήσεις περὶ περισσευμάτων. Ὅτι ἀνάγκη ὁ προϋπολογισμὸς νὰ ἀποβῇ πράγματι ὄργανον χαράξεως πολιτικῆς καὶ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ σχεδὸν αὐτολεξεὶ ἐπανάληψις τῶν εἰσηγήσεων μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ἀριθμῶν καὶ μεγεθῶν. Θὰ ἐξετάσω μέχρι ποίου σημείου εἶναι δυνατὴ ἀκινδύνως, ἡ συνδρομή του εἰς τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν. Καὶ ἀκόμη ἂν αἱ ἀπιθάνου ἐκτάσεως προσδοκίαι, ἀνεξαρτήτως καὶ πέραν τῶν ρητῶν ὑποσχέσεων, αἱ δημιουργηθεῖσαι εἰς τοὺς ἀγρότας μας διὰ τὴν ἀποφασιστικὴν ρύθμισιν τῶν χρεῶν των, θὰ παραμείνουν ἁπλῶς καὶ ἐπικινδύνως ἀνικανοποίητοι προσδοκίαι εἰς ἀπογοήτευσιν καὶ ἀπελπισίαν τῶν ἀγροτῶν μας. Ἢ ἀκόμη ἂν ἀρκῇ ἡ διστακτικὴ μείωσις τῶν συντελεστῶν τῆς φορολογίας εἰσοδήματος ἀπὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους ἢ ἡ ἀπολύτως θαρραλέα, ὡς φρονῶ, νέα ἀντιμετώπισις τοῦ φορολογικοῦ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἴδωμεν μέχρι ποίου σημείου ἠμπορεῖ καὶ ἂν ἠμπορῇ νὰ ἐπιτυγχάνουν ταὐτοχρόνως ὅλοι οἱ σκοποί. Καὶ ὁ ὑψηλὸς καὶ ταχὺς ρυθμὸς τῶν ἐπενδύσεων καὶ ὁ ρυθμὸς ἀντιμετωπίσεως βασικῶν κοινωνικῶν ὑποχρεώσεων πέραν τοῦ τομέως τῆς Παιδείας καὶ συγκεκριμένως ὅσον ἀφορᾷ τὸν τομέα τῆς ὑγείας καὶ τῆς στεγάσεως. Καὶ ὅλα ταῦτα ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν μελέτην τῆς ἀντοχῆς μας εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ τὴν ἑτοιμότητα τῶν ἐνόπλων μας δυνάμεων. Εἰς αὐτὸ τὸ τελευταῖον ἐπιθυμῶ εἰδικώτερον νὰ τονίσω τὰ ἑξῆς: Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐνθυμοῦμαι κυβέρνησιν ἤδη, εὐθὺς μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀνταρσίας τὸ 1950, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐπιδιώκῃ δύο ταὐτοχρόνως σκοπούς, μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ ταὐτοχρόνως αὔξησιν τῆς στρατιωτικῆς βοηθείας. Τὸ ἐρώτημα εἶναι, τὶ συνέβη διὰ νὰ μὴ ἐπιτυγχάνεται ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός; Διότι ἀξίαν βεβαίως δὲν ἔχει σχεδὸν πάντα εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς νὰ παρουσιάζωμεν, ὅτι μετὰ πολλοῦ κόπου ἐπετεύχθησαν ὡρισμέναι οἰκονομίαι ἀπὸ συνεχῶς καταγγελλομένας συγχωνεύσεις καὶ μὴ πραγματοποιουμένας ἢ ἄλλως πως καὶ κατὰ κανόνα εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς νὰ ὑπερκαλύπτωνται αἱ δῆθεν οἰκονομίαι. Καὶ μάλιστα βαθμηδὸν αἱ δαπάναι νὰ αὐξάνουν ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ βοήθεια νὰ ἐλαττοῦται. Καὶ τώρα ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζει, ὅτι εὐθαρσῶς ἀνέπτυξε τὰ θέματα καὶ ἐξέφρασε τὴν ἱκανοποίησιν, ὅτι ἐλπίζει, ὅτι θὰ εἰσακουσθῇ. Ἐγὼ ὁμολογῶ ἐβαρύνθην καὶ τὰ ὑπομνήματα καὶ τὰς ἐλπίδας. Φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν ἀπὸ ἐντελῶς διαφόρου βάσεως. Καὶ ἰδίως ὄχι εἰς τὴν στενότητα μικρῶν περιθωρίων εἴτε οἰκονομικῶν εἴτε ηὐξημένης βοηθείας, ἀλλὰ εἰς τὴν γενναιότητά του. Αὐτομάτως τότε τὸ ζήτημα μεταβάλλεται εἰς πολιτικόν. Ὁ Χαρίλαος Τρικούπης ἐφαρμόζων τὸ πρῶτον πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας ἔχων ὑπ’ ὄψει του ὡρισμένην πολιτικὴν ἀφορῶσαν τότε τὴν Κρήτην εἰδικώτερον, ἀλλὰ καὶ γενικωτέρους σκοπούς, δὲν ἐδίστασε νὰ ἐπιβαρύνῃ εἰς ἐπικίνδυνα ὅρια τὴν οἰκονομίαν διὰ τοὺς ἐξοπλισμούς. Ὁ Γεώργιος Θεοτόκης πρὸ τοῦ 1909 προπαρασκευάζει τὴν Χώραν καὶ φυσικὰ εἰς μεγάλον ρυθμὸν μετὰ ταῦτα ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1922 θέτει καὶ ὀρθῶς εἰς ἐντελῶς δευτερεύουσαν μοῖραν τὰ ἀπίθανα κοινωνικὰ προβλήματα τῆς ἐποχῆς καὶ ἐπιτυγχάνει τὴν στρατιὰν τοῦ Ἕβρου χάρις εἰς τὴν ὁποίαν τὰ σύνορά μας εὑρίσκονται εἰς τὸν Ἕβρον. Τὸ ἴδιον πράττει καὶ ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς πρὸ τοῦ 1940. Καὶ ὡς τὰ πράγματα ἀπέδειξαν εἶχον ὅλοι δίκαιον. Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐξ ἄλλου τὸ 1929 δὲν διστάζει παρὰ τὴν ἀντίδρασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ πληρώσῃ βαρεῖαν ἀποζημίωσιν καὶ νὰ μὴ παραλάβῃ ἡ Ἑλλὰς τὸ θωρηκτὸν ΣΑΛΑΜΙΝΑ. Διότι ὀρθῶς μετέθετε τὸν κίνδυνον τοῦ πολέμου μετὰ μίαν δεκαετίαν ὅτε τὸ θωρηκτὸν θὰ εἶχε στοιχίσῃ περισσότερον ἀπὸ ὅσον θὰ ἤξιζεν. Αὐτὸ συμβαίνει καὶ σήμερον. Πρέπει πρωτίστως ὡς Ἑλλὰς νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν κατάστασιν. Καὶ ἂν νομίσωμεν ὅτι ὑπάρχουν κίνδυνοι, τὸ βαρύτερον ἀσφάλιστρον θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ πληρώσωμεν. Ἐὰν ἀντιθέτως ὄχι τότε θὰ χαράξωμεν ἄλλην πολιτικήν. Φρονῶ, ὅτι ἀποτελεῖ λάθος νὰ ἐμφανίζεται τὸ ὅλον πρόβλημα ὡς θέμα ἑκάστοτε ἀντιδικίας Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι θέμα συνεργασίας. Θὰ ἔπρεπεν εἰς σύσκεψιν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, παρόντων τῶν ἐκπροσώπων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἡμῶν τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα καὶ νὰ χαραχθῇ ἐθνικὴ πολιτική. Δὲν ἀρκεῖ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ἐθνικοῦ κινδύνου τὸ Ἔθνος νὰ εἶναι ἡνωμένον. Ἐγὼ ζητῶ πλέον. Τὸ προνοεῖν. Αὐτὴ δὲ ἡ πρόνοια ἔχει καὶ ἀποτέλεσμα τὴν δύναμιν, διότι σήμερον σεῖς, αὔριον εἷς ἄλλος κυβερνήτης, εἶναι ἡλίου φαεινότερον, ὅτι ἀποφασιστικώτερα καὶ πρὸς τὰ ἔσω καὶ πρὸς τὰ ἔξω θὰ ὑποστηρίξῃ μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία καὶ θὰ ἐκφράζῃ κοινὴν τοῦ Ἔθνους συνείδησιν, ἀλλὰ καὶ θὰ παριστᾷ τὴν ἀληθῆ πραγματικότητα. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῶ πολὺ εἰς τὸ θέμα καὶ ἂν ἀκόμη ἠρκούμην εἰς τὴν ἔκφρασιν ἁπλῶς ἀνησυχιῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εὑρίσκω εὔκολον τὴν ἐξήγησιν τῆς αἰφνιδίας εἰς παγκόσμιον κλίμακα ἀνακοινώσεως τοῦ Ἀμερικανοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Μακναμάρα, περὶ τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν ἐξοπλισμοῦ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας μὲ σύγχρονα ὅπλα. Ὡς τώρα οἱ Ἕλληνες ἦσαν βέβαιοι, ὅτι ὁ στρατιωτικὸς ἐξοπλισμός μας εἶναι συγχρονισμένος ὅπως καὶ οἱ γνωρίζοντες τὰ πράγματα ἐγνώριζον, ὅτι ποτὲ δὲν παρέλειψεν ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία ἀπὸ καιροῦ νὰ τονίζῃ τὰς ἐλλείψεις. Ἡ σύγχυσις διὰ τὴν κοινὴν γνώμην, δύναται νὰ ἐπιταθῇ ὅταν δημιουργῆται τὸ αἴσθημα, ὅτι ἀδικούμεθα ἢ ὅτι παραγνωριζόμεθα. Αἱ δὲ ἐπιπτώσεις ἠμπορεῖ νὰ ἀποβοῦν ἀνυπολόγιστοι. Αἱ χθεσιναὶ μάλιστα δημοσιογραφικαὶ πληροφορίαι ἂν ἀληθεύουν, διότι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰς διαψεύσῃ ἀπολύτως, εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἀνησυχητικαί. Φαίνεται πάλιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συλλαμβάνεται ἀπληροφόρητος. Καὶ τὸ χειρότερον, δὲν εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Τουρκία τυγχάνει εὐνοϊκωτέρας πάλιν μεταχειρίσεως, ἀλλ’ ὁ περιορισμὸς τοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν Ἑλλάδα εἰς μόνην τὴν ἀεροπορίαν καὶ ταῦτα ἐπὶ τοῦ ὁπλισμοῦ. Τοῦτο προκαλεῖ εὐλόγως προσθέτους ἀνησυχίας. Ἐὰν ἔβλεπον τὰ πράγματα ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἠρκούμην νὰ κρίνω καὶ νὰ κατακρίνω καὶ ἁπλῶς νὰ τονίζω ἐγγράφων προσημείωσιν, ὅτι εἰς ὅσα αἰσιόδοξα ὑπεστηρίξατε περὶ στρατιωτικῶν οἰκονομιῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ προσδοκιῶν μεγαλυτέρας οὐσιαστικῆς βοηθείας θὰ διαψευσθῆτε. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὅλοι ἐδῶ μέσα εἴμεθα ὅλοι Ἕλληνες ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον δι’ αὐτὸ σᾶς καλῶ εἰς κοινὴν ἔρευναν καὶ κοινὴν ἀντιμετώπισιν.

§7ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ...

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁμιλῆτε βραδέως.

§9Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὶ νὰ κάμω, ἀγαπητοὶ φίλοι, οἱ ἄνθρωποι γεννῶνται καὶ ἀποθνήσκουν μὲ προτερήματα καὶ ἐλαττώματα. Ἐγὼ ἐγεννήθην ἔτσι καὶ ἴσως δι’ αὐτὸ ἐζημιώθην. Ἐβιαζόμην καὶ ἐβράδυνα. Τώρα ποὺ ἀλλάζω θὰ ὠφεληθῶ. Ἀποτελεῖ δυστύχημα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δίδει ἐμμόνως τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῇ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ Πρωθυπουργὸς πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ὅτι θὰ τὰ ἐφαρμόσῃ ἐνῷ εἶναι προφανές, ὅτι δὲν θὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἂν ἀκολουθήσῃ, νομίζω, ὅτι θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀποδείξω τὸ ἀπραγματοποίητον σοβαρῶν οἰκονομιῶν εἰς τὰς ἐν γένει δαπάνας τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἀκόμη τὰς ἐπὶ πλέον ἀνάγκας τοῦ στρατεύματος ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ ἐκτιμῶμεν τὰς ἀμυντικὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας ὡς μέχρι σήμερον. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ τὸ θέμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων. Ἐξετέθη ἡ Κυβέρνησις ὁμιλήσασα περὶ προγράμματος 7 δισεκατομμυρίων ἔστω καὶ ἂν τὸν ἀριθμὸν χθὲς τὸν ἀνέφερεν ἐνδεικτικῶς. Προεκλήθη νὰ ἐξηγήσῃ τοὺς πόρους τοῦ προγράμματος. Ἠρκέσθη νὰ ἀναφέρεται εἰς τὸ ἕνα δισεκατομμύριον ἑκατὸν ἑκατομμύρια τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ περαιτέρω νὰ σιωπᾷ. Ἤδη, ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς προσφυγῆς της εἰς μεγάλον δανεισμόν. Ἀλλὰ πρὶν ἔλθω ἐκεῖ τονίζω καὶ κἄτι πρόσφατον. Τὰ 7 δισεκατομμύρια θὰ ὑποβιβασθοῦν εἰς 6.000.000 χωρὶς καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς νὰ εἶναι ἀκριβής, διότι ἁπλούστατα ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι — παρὰ οἱανδήποτε διάψευσιν — εἶναι βέβαιαι, ὅτι δὲν θὰ καταστῇ δυνατὴ πραγματοποίησις προγράμματος μείζονος τῶν 5 δισεκατομμυρίων 600 ἢ 700 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ τοὺς ἐνδιαφέρει νὰ δημιουργηθῇ σήμερον ἡ ἐντύπωσις καὶ τὸ φθινόπωρον θὰ εὑρεθοῦν αἱ δικαιολογίαι. Ἄλλο τίποτε. Ἐβραδύναμεν, ἐκαθυστερήσαμεν, τόσα ἐμπόδια, δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἀπορρόφησις. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸν δανεισμόν, τονίζω, ὅτι ἡ χθεσινὴ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὑπῆρξε χρήσιμος, ἀλλ’ ὄχι πειστική. Δὲν ὑπεστηρίχθη, ὅτι μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἀπέκλειον ἄλλοτε τὸν δανεισμόν. Ἐδηλώθη, ὅτι ὡς Ἀντιπολίτευσις ἐτόνιζον τὰ ὅρια τῶν κινδύνων τοῦ δανεισμοῦ. Θὰ ἀπετέλει δι’ ἐμὲ κατάχρησιν ξένης πνευματικῆς ἰδιοκτησίας ὀρθοτάτων ἐπιχειρημάτων ὄχι ἰδικῶν μου, ἀλλὰ Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἐπανελάμβανον ὅσα ἑκάστοτε ὀρθὰ ὑπεστήριξαν. Ἀλλὰ ἐὰν οἱ κίνδυνοι ὑπῆρχον εἰς ὕψος μεταπολεμικῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν δανείων 17 δισεκατομμυρίων πῶς ἐξηφανίσθησαν τώρα ὅταν 17 γίνωνται 20 καὶ πλέον. Ἔπειτα αὐτὴ ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ ὁποία γοργῶς βαδίζει εἰς τὰ 2 δισεκατομμύρια ἐτησίως καὶ ἡ ὁποία σχεδὸν τείνει νὰ ἐξουδετερώσῃ τὸ τρίτον τῆς ὑπολογιζομένης ἀνόδου τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ποῦ ὁδηγεῖ; Θὰ μᾶς ἀπαντήσουν τὰ συνήθη ἐπιχειρήματα τῆς παραγωγικότητος τῶν δανείων. Τὰ ἴδια λέγονται πάντοτε. Ἡ οὐσία ὅμως παραμένει πάντοτε ἡ ἰδία, ὅτι εἰς ὅλα ὑπάρχουν ὅρια καὶ ὅτι τὸ μέγα ἀτύχημα διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ὅτι αὐτὰ τὰ ὅρια ἐξαντλοῦνται, αἱ προθεσμίαι διὰ τὴν Ἑλλάδα βραχύνονται καὶ τὰ βασικὰ προβλήματα παραμένουν ἄλυτα. Αἱ ἐξαγωγαὶ ἐπικινδύνως ὑποφέρουν, αἱ εἰσαγωγαὶ αὐξάνουν, ἡ μετανάστευσις ἐφέτος θὰ ὑπερβῇ τὸ περυσινὸν ἔτος, οἱ καθ’ ὅλα εὐπαθεῖς ἄδηλοι πόροι ὑπάρχει φόβος ἐφέτος, ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὸν τουρισμόν, νὰ ὑποστοῦν σημαντικὴν μείωσιν καὶ ἂν ὅλα ταῦτα συμβοῦν, τότε δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἁπλῶς ὁ κίνδυνος πάλιν νὰ κηρύξωμεν κἄποτε ὅτι δυστυχῶς ἐπτωχεύσαμεν, ἀλλὰ καὶ πλέον ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ καταστῆ θέρετρον τῆς Εὐρώπης καὶ γηροκομεῖον δι’ ἡμᾶς, ἀφοῦ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Ἑλληνικὴ ἐπαρχία συνεχῶς φθείνουσα καὶ ἐγκαταλελειμμένη θὰ ἔχῃ ἀπολύτως ἐρημωθῆ πρὶν προλάβουν νὰ ἐφαρμοσθοῦν τὰ σχέδια περιφερειακῆς ἀναπτύξεως. Τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις φιλοδοξεῖ νὰ καταρτίσῃ τέλειον πρόγραμμα εἶναι πρὸς τιμήν της. Ἀλλὰ καὶ ὑπερβάλλει ἂν νομίζῃ, ὅτι ἡ ὕπαρξις μόνον τῶν σχεδίων καὶ ὅταν θὰ ὑπάρξουν — καὶ χρειάζεται χρόνος πολὺς — ἐξασφαλίζει σχεδὸν αὐτομάτως τὴν χρηματοδότησιν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν. Καὶ ἐν τῷ μεταξὺ αἱ προθεσμίαι τρέχουν. Χρειάζεται ἀπόφασις διὰ τὴν λῆψιν τολμηρῶν μέτρων καὶ διὰ τὴν χάραξιν ταχέως ρωμαλέας πολιτικῆς. Δὲν χρειάζεται ἁπλῶς ἡ ἀλλαγή, χρειάζεται ἐπαναστατικὴ ἀλλαγὴ καὶ ἡ εὐθύνη σας ποὺ σᾶς ἔδωσεν ὁ λαὸς τοιαύτην πλειοψηφίαν εἶναι ἀφαντάστως ηὐξημένη. Δὲν θὰ δύνασθε εἰς τὴν ἀποτυχίαν νὰ αἰτιᾶσθε οὐδένα ἄλλον παρὰ ὑμᾶς τοὺς ἰδίους. Καὶ οἱ φόβοι εἶναι παμμέγιστοι, διότι εἶσθε ἀνέτοιμοι. Εἰς αὐτὴν τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν διὰ τὴν ὁποίαν τόσον διαδηλώνετε ἐνδιαφέρον εἶσθε ἀπαράσκευοι. Εἰς τὸ καπνικὸν εἶναι τόσον βέβαιον, ὅτι αὐτοσχεδιάζετε, ὥστε πρὶν παρέλθουν ὀλίγα 24ωρα οἱ ἴδιοι μεταβάλλετε γνώμην καὶ ἀποφάσεις. Θὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ἀντιμετωπίσετε τὸ σιτικόν. Ἀλλὰ περὶ ὅλων αὐτῶν, θὰ γίνῃ ἰδιαιτέρα συζήτησις ἐρωτήσεων ἢ καὶ ἐπερωτήσεων. Σεῖς, δὲν διαθέτετε ἀκόμη οὔτε τὰ πρόσωπα διὰ νὰ συμπληρώσητε ὑπευθύνους θέσεις. Αὐτὴ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα παραμένει ἀκόμη ἀκέφαλος μὲ προφανῆ ζημίαν τοῦ ἱδρύματος. Εἰς τὰ ἄλλα ἱδρύματα ἢ θέσεις κλειδιὰ ἀναζητοῦνται οἱ ἄνθρωποι ἢ ἐρίζουν οἱ ἀνταγωνισταί. Καὶ ἐν τῷ μεταξὺ χάνεται πολύτιμος χρόνος. Συνιστᾷ ἀπὸ τὰς παραδοξωτέρας ἀντινομίας ἡ Κυβέρνησίς σας τοιαύτης πλειοψηφίας, νὰ μὴ ἀριθμῇ βίον οὔτε κἂν δύο μηνῶν καὶ νὰ ἔχῃ ἐμπνεύσει παντοῦ τὸ αἴσθημα καὶ τῆς ἀβεβαιότητος καὶ τῆς ἀσταθείας. Ὅ,τι δηλαδὴ τὸ χειρότερον διὰ μίαν χώραν ἡ ὁποία χρειάζεται ὄχι ἁπλῶς τὴν ἀνάπτυξίν της, ἀλλὰ ὡς εἶπον τὴν ταχυτάτην ἀνάπτυξίν της. Ἐπειδὴ συζήτησις γίνεται διὰ τὴν Δημοκρατίαν, θὰ ἀπετέλει παράλειψιν νὰ μὴ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσωμεν κατὰ βάθος θὰ ἐχρειάζετο νὰ συμφωνήσωμεν τοὐλάχιστον τὶ ἐννοοῦμεν λέγοντες Δημοκρατίαν, καὶ ἐπειδὴ φυσικὰ θὰ ἀπεραντολογούσαμεν θὰ ἦτο ἀρκετὸν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τῆς Βασιλευομένης Κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας καὶ τὴν κατοχύρωσιν χρηστῆς καὶ ἀκομματίστου διοικήσεως. Ὑπάρχουν βεβαίως καὶ εἰδικώτερα θέματα. Ἓν ἐξ αὐτῶν, ἀφορᾷ τὸ ἀναμενόμενον νομοσχέδιον διὰ τὴν τύχην τῶν καταδίκων, τὴν διοικητικὴν ἐκτόπισιν ἢ τοὺς φακέλλους. Θὰ ἀναμείνωμεν νὰ τὸ ἴδωμεν. Αἱ ἀπόψεις μας, ἄλλωστε, εἶναι γνωσταὶ εἰς τὰ πλεῖστα τῶν θεμάτων καὶ πρὸ ἔτους ἀκριβῶς ὑπὸ τοῦ ἐκπροσώπου τότε τῶν Προοδευτικῶν εἰς τὴν Βουλὴν κ. Λυκουρέζου ὑπεστηρίχθη ἡ καθιέρωσις ὡς ἀντικειμενικοῦ κριτηρίου ἀπολύσεως ἡ παρέλευσις ὡρισμένου χρόνου 10 ἢ 15 ἐτῶν. Ἴσως εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν θὰ διευκρινισθοῦν εὐρύτερον ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς πληρεστέρας ἐφαρμογῆς τῆς πολιτικῆς τῆς λήθης ἔστω καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ θέματος τῆς τύχης τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρισκομένων. Τὸ θέμα τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπανειλημμένως εἶχε τεθῆ ὑπὸ τοῦ Σοφοκλῆ Βενιζέλου καὶ τίθεται ἤδη τὸ ἐρώτημα· ἂν πράγματι ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι περιώρισε τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς χαμηλὸν ποσοστόν, ἐφ’ ὅσον ὅλοι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ΕΔΑ δὲν εἶναι βεβαίως κομμουνισταί, καὶ ἔχει τόσην πεποίθησιν, ὅτι εἶναι κυρία τῆς καταστάσεως διατὶ ἐπιθυμεῖ νὰ κρατῇ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα ἐκτὸς νόμου. Ὡς πρὸς τὸ πῶς θὰ λειτουργήσῃ ἡ κοινοβουλευτικὴ δημοκρατία καὶ ἂν τὸ Κράτος θὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἀκομμάτιστον μορφήν του τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπιτύχει ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος κατὰ τὴν πρὸ τοῦ 1914 περίοδον, τὰ πράγματα θὰ τὸ ἀποδείξουν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουν ἐνδείξεις ἐνθαρρυντικαί. Ὑπάρχουν ἀντιθέτως στοιχεῖα ἀνησυχητικὰ μεταξὺ τῶν ὁποίων ἐξέχουσαν κατ’ ἐμὲ κατέχει θέσιν ἡ περὶ τὰ πρόσωπα τῶν ἀνωτάτων δικαστικῶν ἀρχίσασα ἀντιδικία. Ἡ ζημία δύναται νὰ ἀποβῇ ἀπροσμέτρητος. Ὑπάρχουν, κύριοι βουλευταί, δύο σημαντικοὶ σταθμοὶ διὰ τὴν δικαιοσύνην εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὁ πρῶτος εἶναι τῆς ἐξόχου περιόδου τοῦ ἀειμνήστου Δημητρακοπούλου κατὰ τὴν λαμπρὰν περίοδον τῆς πρώτης διακυβερνήσεως Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ὁ ἄλλος εἶναι ἡ θλιβερὰ περίοδος τῆς ἀναστατώσεως τῆς δικαιοσύνης μετὰ τὸ 1917. Ἡ Κυβέρνησις ὑπέχει εὐθύνην. Διότι μὲ μίαν ἄστοχον ἢ ἄκαιρον ἐνέργειαν ἠμπορεῖ νὰ κλονισθῇ τὸ κῦρος τῆς ἀνωτάτης δικαιοσύνης, ἐνῷ χρειάζονται πολλαὶ λαμπραὶ ἐνέργειαι καὶ χρόνος πολὺς διὰ νὰ ἀναστηλωθῇ τὸ ἅπαξ κλονισθέν. Εἰς οὐδὲν θὰ ἔβλαπτεν ἡ ἀναβολὴ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐκθέσεως δι’ ἓν ἢ δύο 24ωρα μέχρις ὅτου ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὁριστικῶς ἀποφασίσει τὶ θὰ πράξῃ ἐν συνεχείᾳ. Καὶ ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ ὑπηρεσιακοῦ Ὑπουργοῦ κ. Σόντη ἀποδεικνύεται, ὅτι εἶχε τὸν καιρόν. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἔκθεσιν Τούση ὑπῆρξεν ἀτυχὴς ὁ χειρισμὸς ἐφ’ ὅσον δεχθῶμεν, ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ τακτοποίησις καταστάσεως καὶ ὄχι φυσικὰ ἡ δημιουργία ἐντυπώσεων δυναμένων νὰ βλάψουν. Ὑπάρχουν ἀκόμη περιπτώσεις, ποὺ ὅσον καὶ ἂν φαίνωνται λεπτομερειακαὶ καὶ ἀνεξαρτήτως ἂν δὲν ἐθίγησαν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἀποδεικνύουν ἐν τούτοις προχειρότητα ὡς πρὸς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἅπτονται τῆς αὐστηρᾶς καὶ τυπικῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἐνίοτε ἡ ἄθροισις μερικωτέρων θεμάτων δύναται νὰ προκαλέσῃ ἀποφασιστικὴν ζημίαν. Καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ προκῦψαν ζήτημα, ἐὰν θὰ ἔπρεπε δηλαδὴ ὁ νέος Βασιλεὺς νὰ ὁρκισθῇ πρὶν ἡ Βουλὴ καταρτισθῇ εἰς Σῶμα, ἢ ὡς ὀρθῶς συνέβη, μετά, νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους μὲ δικαιώνει. Διότι οἱ ἐρωτῶντες δὲν ἀντελαμβάνοντο, ὅτι οὕτω πράττοντες ἐκινδύνευε νὰ προσδώσουν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἁρμοδιότητας συνταγματικοῦ δικαστηρίου τὸ ὁποῖον, ὡς γνωστόν, δὲν γνωρίζει τὸ πολίτευμά μας. Ἀλλὰ συνέβη καὶ ἄλλο παράδοξον. Μὲ πολὺ πομπώδη τρόπον ἐπεδιώχθη νὰ ἀνακηρυχθῇ, ὅτι νέον πνεῦμα δημοκρατικῆς ἀλλαγῆς ἐπικρατεῖ ἤδη εἰς τὰ Ἀνάκτορα. Ἀνεξαρτήτως, ὅτι τοῦτο δὲν ἀπετέλει τὶ τὸ ἁρμόζον εἰς τὴν μνήμην τοῦ μόλις ἐκλιπόντος Βασιλέως Παύλου, τὸ διαφημιζόμενον ἦτο ὄχι δημοκρατικὴ ἀλλαγή, ἀλλὰ μᾶλλον περίεργος ὑποχώρησις. Τὸ πολίτευμά μας δὲν γνωρίζει οὔτε μόνιμον, οὔτε πρόσκαιρον, οὔτε ἐπ’ εὐκαιρίᾳ πολιτικὸν ἢ συνταγματικὸν σύμβουλον τοῦ Βασιλέως. Αὐτὸς εἶναι μόνον ἡ Κυβέρνησίς του. Ἐξ ἰδίας δὲ ἀναμνήσεως βεβαιῶ, ὅτι καὶ ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Παῦλος, ὅταν καταχρηστικῶς ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας συνεχέετο ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ πολιτικοῦ Γραφείου του ἢ τοῦ ἰδιαιτέρου Γραφείου του, μὲ τὸν τίτλον τοῦ συμβούλου, ἐντόνως διεμαρτύρετο. Τὸ ὅτι ἐν προκειμένῳ ἡ πρωτοβουλία προῆλθεν ἐκ τοῦ Βασιλέως καὶ ὅτι τὸ ἐκλεγὲν πρόσωπον τυγχάνει καὶ ἐκτιμήσεως καὶ ἐξ ἰδιότητος διαθέτει ἁρμοδιότητα τοῦ νὰ γνωμοδοτῇ, οὐδόλως μεταβάλλει τὴν κατάστασιν. Ἀφήνω τὸ ὅτι ἂν θέλωμεν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ αὐστηρᾶς τάξεως, ἡ Κυβέρνησις προτείνει καὶ ὁ Βασιλεὺς ἀποδέχεται. Ὤφειλε, λοιπόν, ὁ Πρωθυπουργὸς ἐκτιμῶν καὶ συγχαίρων τὴν ἄνευ ἑτέρου ἁγνὴν πρόθεσιν τοῦ Βασιλέως νὰ ὑποδείξῃ τὸν συνταγματικῶς ἄψογον. Ὑπάρχει ἀτυχῶς καὶ τρίτη περίπτωσις. Εἶναι αὐτὴ ἡ τελεία καὶ παῦλα, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖται νὰ δοθῇ εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα τὸ προκῦψαν ἐκ τῆς ἀποκρύψεως τῆς σοβαρότητος τῆς ἀσθενείας τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως. Εἶναι περιττὸν νὰ τονίσω, ὅτι ἡ κριτική μου οὔτε τὸ παράπαν θίγει ἰατρικὰ θέματα, ἀλλὰ πολιτικά. Ἡ ἀσθένεια τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος καὶ ἐν γένει τῶν κυβερνητῶν τῆς Χώρας ὅταν δύναται νὰ ἔχῃ βαρυτάτας ἐπιπτώσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελῇ ἀπόρρητον καὶ διὰ τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ τοὐλάχιστον διὰ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τοῦ τόπου. Ἐνθυμηθῆτε ὅλοι τὶ ἔγινε μὲ τὸν Βασιλέα τῆς Ἀγγλίας Γεώργιον τὸν ΣΤʹ ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν περιπέτειαν τοῦ Ἀϊζενχάουερ, ἀκόμη καὶ τὸ δραματικὸν τέλος τοῦ Φόστερ Ντάλλες. Ἐμνημόνευσα καὶ τὰ τρία αὐτὰ περιστατικὰ διὰ νὰ ἐπισημάνω κίνδυνον ἀλλαγῆς ἐπὶ τὰ χείρω. Τὸ νὰ πανηγυρίζωμεν, ὅτι κατηργήθη ὁ τίτλος τοῦ Μεγάλου Αὐλάρχου καταντᾷ ἀστειότης. Εἶναι ὡς νὰ μᾶς ἐνδιαφέρῃ περισσότερον ἀπὸ τὴν τύχην τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἐὰν ὁ Παναγιώτατος κατήργησεν ἢ ἐξακολουθῇ νὰ ἀποδίδῃ τοὺς τίτλους τοῦ Μεγάλου Λογοθέτου, Μεγάλου Χαρτουλαρίου ἢ ἄλλους τινάς. Ἐνδιαφερόμεθα νὰ πληροφορηθῶμεν τὸ ταχύτερον τὰς ἀλλαγὰς αἱ ὁποῖαι νὰ ἐμπίπτουν εἰς κύκλους καθαρῶς κυβερνητικῆς καὶ διοικητικῆς ἁρμοδιότητος, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀνεύθυνοι παράγοντες ἐξακολουθοῦν ἀναμιγνυόμενοι. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ εἰς κρισιμωτάτας στιγμὰς διεδήλωσα τὴν πίστιν μου εἰς τὴν Βασιλευομένην Κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν, καὶ ταῦτα λέγων σήμερον ἐμπράκτως ἀποδεικνύω τὴν πίστιν μου εἰς αὐτήν. Εἰσερχόμενος ἤδη εἰς τὴν ἔρευναν θεμάτων ἀφορώντων τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἀκριβῶς διὰ τὴν συνέχειαν μὲ τὰ προηγούμενα, θὰ ἐκφράσω ἀμέσως ἀντιρρήσεις μου τινὰς ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος ὡρισμένων παραγράφων τοῦ Βασιλικοῦ λόγου. Παγία εἶναι ἡ παράδοσις, κύριοι βουλευταί, κατὰ τοὺς νεωτέρους τοὐλάχιστον χρόνους, ὁ λόγος τοῦ Στέμματος, ἔστω καὶ ἂν συντάσσεται τῇ εὐθύνῃ τῆς Κυβερνήσεως καὶ πανηγυρικῶς δημοσίᾳ νὰ ἐγχειρίζεται ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ εἰς τὸν Βασιλέα διὰ νὰ τὸν ἀναγνώσῃ, νὰ ἔχῃ περιπέσει εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν λακωνικὸν καὶ τυπικὸν κείμενον. Καὶ ἡ τακτικὴ αὐτὴ προστατεύει τὸν Βασιλέα, ὁ ὁποῖος σκόπιμον εἶναι νὰ συνδέῃ πᾶσαν φράσιν του μὲ εἰ δυνατὸν ἀναλλοίωτα θέματα στρατηγικῆς καὶ οὐδέποτε τακτικῆς. Καὶ ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Παῦλος εἰς δύο ἂν δὲν ἀπατῶμαι λόγους του εἰς τὴν Βουλὴν, ἀνεφέρθη εἰς τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου, ἀλλ’ ὄχι εἰς θέματα περαιτέρω τακτικῆς. Σημειωτέον, ὅτι ἀκόμη μεγαλυτέρα λιτότης ἐμφανίσεως ἐσημειώθη (ὅπως συνέβαινε καὶ ἐπὶ Γεωργίου Βʹ), ὅταν ὡρκίσθη ὡς Βασιλεύς. Εἶναι ἀκόμη περισσότερον χαρακτηριστικόν, ὅτι εἰς τὸ τότε κείμενον τῆς ἀντιφωνήσεώς του πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς οὔτε κἂν ἐμνημόνευσε τὸ δόγμα Τρούμαν παρὰ τὴν ἔξοχον τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐπικαιρότητά του. Οὐδεμία βεβαίως ἀντίρρησις θὰ ὑπῆρχε τὸ νὰ ἐπανελάμβανεν ἀκόμη κατὰ περισσότερον ἔντονον τρόπον τὴν πανελλήνιον τοῦ Ἔθνους ἀξίωσιν διὰ τὴν βοήθειαν τῶν Κυπρίων νὰ ἀποκτήσουν ἐπὶ τέλους τὴν αὐτοδιάθεσίν των. Καὶ νὰ διαδηλώσῃ τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι ἂν τὸ Ἔθνος εἶναι εἰς διάφορα θέματα διῃρημένον, εἰς τὸ θέμα τῆς Κύπρου εἶναι ἀπολύτως ἡνωμένον. Εἶναι δὲ κρῖμα, διότι κατὰ τὰ ἄλλα ὁ Βασιλικὸς λόγος ἀπετέλεσεν ὡραῖον κείμενον καὶ κοινοβουλευτικῶς εὐπρεπές, ἐὰν δὲ καὶ μάλιστα τηρηθῇ ἴση μεταχείρισις ὅλων τῶν Κομμάτων, θὰ ἀποτελέσῃ πρόοδον. Θὰ τὸ ἴδωμεν. Εἶναι εἰς ὅλους γνωστοὶ οἱ ἐπίμονοί μου ἀγῶνες διὰ τὴν αὐτοδιάθεσιν τῆς Κύπρου, ἴσως μάλιστα καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε καὶ οἱ παλαιότεροι τὴν φρασεολογίαν μου περὶ ἐπιδιώξεως ταύτης ἐντὸς τακτῆς καὶ εὐλόγου προθεσμίας. Εἶναι ἀκόμη γνωστὴ ἡ σκληρά μου κριτικὴ ἐναντίον τοῦ Συντάγματος τῆς Ζυρίχης καὶ ὁ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διάλογός μου μὲ τὸν τότε Πρωθυπουργόν, ὅτε καὶ ἀκριβῶς ὑπεστήριξα, ὅτι θὰ ἦτο εὐκολώτερον νὰ ἐφαρμοσθῇ κἄποτε ἡ πολιτεία τοῦ Πλάτωνος ἀπὸ τὸ Σύνταγμα τῆς Ζυρίχης. Τὰ πράγματα μὲ ἐδικαίωσαν πλήρως, ὄχι βεβαίως μόνον ἐμένα, συνεπῶς εἰς ὅσα λέγει ἡ Κυβέρνησις περὶ τοῦ Συντάγματος τῆς Ζυρίχης μὲ εὑρίσκει σύμφωνον. Ἐπειδὴ ὅμως συνηθίζεται καὶ σήμερον νὰ λέγεται, ὅτι ὑπάρχει εὐθυγράμμισις Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Μακαρίου, ὑπενθυμίζω, ὅτι αὐτὸ ἐλέγετο καὶ συνέβαινε καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ προχωρῶν περισσότερον, συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ τὸ ὑπεστήριξα πάντοτε, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Κυπριακὸν δέον νὰ καθορίζεται ἐξ Ἀθηνῶν καὶ ὄχι ἐκ Λευκωσίας. Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ ἐκφράζω σοβαροὺς φόβους ἀπ’ ὅσα ὀλίγα καὶ ἐγὼ ἔχω πληροφορηθῆ, διότι ἐπιμελῶς τὸν τελευταῖον καιρὸν ἐπισήμως δὲν ἐνημεροῦμαι, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ κανεὶς αὐτό, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ἐπιτυγχάνῃ εἰς τὴν πραγματικότητα. Φαίνεται, λοιπόν, ὅτι ἑκάστοτε ὁ Μακάριος κατευθύνει καὶ ἐπειδὴ ἡ περαιτέρω ἐπὶ τοῦ θέματος συζήτησις δυνατὸν νὰ μὴ ἦτο ὠφέλιμος ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν νὰ προτείνω σύσκεψιν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ κληθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ παρίσταται καὶ ὁ Στρατηγὸς Γρίβας. Καὶ ἐκεῖ νὰ τὰ εἴπωμεν. Θὰ εἶναι ἴσως περιττὸν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι μὲ τὸν Στρατηγὸν Γρίβαν οὐδεμίαν εἶχον ἀπὸ τῆς ἐπιστροφῆς του εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπαφὴν πλὴν μιᾶς μόλις πρὸ διμήνου κατὰ τὴν ὀξεῖαν φάσιν τοῦ Κυπριακοῦ καὶ τῆς χθὲς ποὺ μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ καὶ νὰ ἀνταλλάξωμεν ἀπόψεις. Ἀλλὰ ἀκριβῶς τὰ ὅσα ἐνδιαφέροντα ἤκουσα μὲ ἐνίσχυσαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συσκέψεως αὐτῆς. Εἶμαι ἐναντίον τῆς ἐκδηλουμένης αἰσιοδοξίας διότι πῶς ἄλλως δύναται νὰ ἐξηγηθῇ τὸ περίφημον ψήφισμα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ τοῦτο διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει δὲν εἶναι τόσον πῶς ἔφθασαν οἱ στρατιῶται τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἰς Κύπρον, ἀλλὰ πῶς φεύγουν καὶ τὶ θὰ ἐπακολουθήσῃ. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἄλλης ὅμως πλευρᾶς φρονῶ, ὅτι σήμερον ἡ περίπτωσις καὶ τοῦ Χρουστσὼφ καὶ τοῦ Ντὲ Γκὼλ δημιουργοῦν νέας ἐκμεταλλευσίμους καταστάσεις. Ὡς πρὸς τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Τουρκίαν, αἱ ὁποῖαι ὅπως ὀρθῶς ἐτονίσθη εἶναι ἀνάγκη νὰ τηρηθοῦν καλαί, ἐκφράζω σοβαρωτάτας ἀνησυχίας ἀπὸ τὴν ὑποτίμησιν ὡρισμένων συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἀκριβῶς λόγῳ τῆς ἐσωτερικῆς εἰς τὴν Τουρκίαν καταστάσεως δύνανται νὰ ὁδηγήσουν εἰς ἐπικινδύνους ὀλισθήσεις. Νομίζω, ὅτι ὑποτιμᾶται ἀκόμη ἡ πάντοτε ἐπιδέξιος Τουρκικὴ διπλωματία. Ὑπῆρξε σφάλμα, ὅτι ἀπέναντι τῆς Τουρκίας συνεζητοῦσαν πάντοτε τὰ ἐπὶ μέρους, ἀποβλέποντες μετὰ τὴν ἐλπιζομένην διευθέτησίν των εἰς τὸν τελικὸν σκοπόν. Ἀντιθέτως ἐγὼ φρονῶ, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ προετοιμασθῇ καὶ ἐξετασθῇ βασικῶς τὸ θέμα τῶν σχέσεων τῶν δύο Χωρῶν. Καὶ νὰ συζητηθῇ εἰς τὰ ἀνώτατα κλιμάκια — τὸ ἔχω ἄλλωστε διακηρύξει, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῶν προσωπικῶν ἐπαφῶν εἰς τὰ ἀνώτατα κλιμάκια. Ἐγὼ θὰ ἤμουν ἀπολύτως ὑπὲρ μιᾶς προσωπικῆς ἐπικοινωνίας τῶν δύο Πρωθυπουργῶν, καὶ μάλιστα δημοσίας. Θὰ ἔλεγον καὶ ἀπὸ τηλεοράσεως. Νὰ ἀκούσῃ ὁ κόσμος ὅλος ὅλην τὴν ἀλήθειαν. Γνωρίζω τὸν ἀντίλογον. Τὸν συνήθη ἀντίλογον τῶν διπλωματῶν περὶ προπαρασκευῆς καὶ τὰ τοιαῦτα καὶ τῶν κινδύνων ἀποτυχίας. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι κίνδυνοι ὑπάρχουν. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ αἱ προσωπικαὶ ἐπαφαὶ εἰς ὡρισμένας στιγμὰς εἰς τὰ ἀδιέξοδα εὑρίσκουν διεξόδους. Ἐναρρυντικὰ παραδείγματα ἐκ τοῦ παρελθόντος ὑπάρχουν. Ὑποστηρίξας πάντα τὴν ἀνάγκην τῶν ἀγαθῶν σχέσεων μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ τὰ ὅμορα Βαλκανικὰ Κράτη, χαίρω ἀκούων, ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν ὁδηγοῦσαν εἰς πραγματοποίησιν τῶν προθέσεων. Ὅλαι αὗται αἱ ἐπαφαὶ καὶ αἱ ἐνδεχόμεναι πραγματοποιήσεις ἐνισχύουν τὴν θέσιν μας εἰς τὴν Δυτικὴν Συμμαχίαν καὶ τὸν ρόλον μας εἰς αὐτήν. Προσφέρομεν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Δύσιν ὅταν εἴμεθα ἰσχυροὶ παρὰ ὅταν εἴμεθα ἀσθενεῖς καὶ εἴμεθα ἰσχυροὶ ὅταν ἔχωμεν ἐξασφαλίσει καλὴν γειτονίαν. Ἀλλὰ τὸ περισσότερον εὐχάριστον εἶναι ὅταν ἐπὶ τέλους ἐνισχύεται ἡ συνείδησις αὐτοῦ ποὺ ὑπεστήριξα πάντοτε, ὅτι εἰς τὴν ἐποχήν μας δὲν ὑπάρχει κανένα κράτος τόσον μεγάλον ποὺ δὲν ἔχει ἀνάγκην τοῦ μικροῦ καὶ κανένα τόσον μικρὸν τὸ ὁποῖον σὲ κάθε στιγμὴν νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ διαδραματίσῃ κἄποιον σημαντικὸν ρόλον. Ἡ Χώρα διέρχεται κρισιμωτάτην καμπὴν τῆς ἱστορίας της. Ἀντιμετωπίζει οἰκονομικὰ προβλήματα πελώρια, ἐπιβιώσεώς της ὡς ἀνεξαρτήτου οἰκονομικῶς κράτους ἢ ὡς νεοαποικιακοῦ. Προβλήματα συγκρατήσεως τοῦ πληθυσμοῦ της ἢ ἐρημώσεώς της, περιπλοκῆς της εἰς ἐξωτερικὰς περιπετείας ἢ τονώσεως τοῦ σεβασμοῦ πρὸς ἑαυτήν. Καὶ τέλος κατοχυρώσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας ἢ ἐκτροπῆς της πρὸς τὴν ἀναρχίαν ἢ τὸν ὁλοκληρωτισμόν. Καθῆκον ὅλων μας εἶναι νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν καὶ ἀπὸ κοινοῦ νὰ φιλοδοξήσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν, ἕκαστος ἀπὸ τῆς θέσεώς του, νὰ μὴ μεταβάλωμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς στίβον ταυρομαχιῶν ὀξύτητος ἢ ὁρκωτῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ εἰς ἐργοτάξιον δημιουργίας καὶ παραγωγῆς, οἰκονομικῆς εὐημερίας καὶ εἰρήνης. Καὶ εὔχομαι ἀπὸ βάθους καρδίας αὐτὸ νὰ συμβῇ ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ νέου μας Βασιλέως. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτὴν δὲν τὴν ἐμπνέει εἰς τοὺς Προοδευτικοὺς καὶ διὰ τοῦτο θὰ τῆς ἀρνηθῶμεν ψῆφον. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς.)

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς Βιομηχανίας κ. Ι. Ζίγδης, ἔχει τὸν λόγον.

§11Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως μιᾶς νέας Κυβερνήσεως, εἶναι συζήτησις τοῦ «θὰ» καὶ τοῦ «δέν». Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐμφανίσῃ ὡς ἀντιλαμβάνεται τὰ προβλήματα τῆς Χώρας, νὰ καθορίσῃ τοὺς ἐπιδιωκτέους σκοποὺς καὶ νὰ προσδιορίσῃ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ πραγματοποίησις αὐτῶν, οὕτως ὥστε νὰ προαχθοῦν τὰ γενικὰ προβλήματα ὡς αὐτὴ τὰ ἀντιλαμβάνεται. Θὰ χρησιμοποιήσῃ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις πολλὰ «θὰ» διὰ τὰ μέτρα ποὺ θὰ λάβῃ. Καθῆκον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀφ’ ἑτέρου εἶναι νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἀντελήφθη ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς τὰ προβλήματα, οἱ σκοποί της δὲν ἐπελέγησαν κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον καὶ τὰ μέτρα της δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν σκοπῶν της. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, αὐτὸ εἶναι τὸ περιεχόμενον, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῆς συζητήσεως, τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξετέλεσε τὸν προορισμόν της. Ἔθεσε πρὸ τοῦ Σώματος διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μίαν βραχεῖαν μὲν ἀλλὰ περιεκτικὴν εἰκόνα τῆς ὅλης φιλοσοφίας της, τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τὴν προσεχῆ 4ετίαν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν προβλημάτων, τὴν πραγματοποίησιν τῶν σκοπῶν. Ἀτυχῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις μέχρι τοῦδε οὐδὲ κἂν διεξεδίκησε νὰ παίξῃ τὸν ρόλον της. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἐξεπλάγη, διότι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως περιέχουν πολλὰ «θὰ» καὶ ἐνόμισεν, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν πεμπτουσίαν τῆς κριτικῆς του κατὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Δὲν εἰσῆλθεν ποσῶς εἰς τὴν κριτικὴν τοῦ περιεχομένου των. Προσεπάθησε δὲ νὰ ὑπεκφύγῃ καὶ νὰ μετατρέψῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων εἰς μίαν πτωχὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ δευτερεύοντος θέματος. Ἀτυχῶς καὶ ὁ κατελθὼν πρὸ ὀλίγου ἐκ τοῦ βήματος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, μᾶς ἀπεγοήτευσε, διότι ἀπὸ αὐτὸν τοὐλάχιστον ἀνεμέναμεν οὐσιαστικὴν κριτικὴν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὸς ἠρκέσθη εἰς τὸ νὰ διατυπώσῃ γενικὰς θέσεις, ν’ ἀναχθῇ εἰς τὸ παρελθόν του, χωρὶς νὰ θίξῃ τὸ θέμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἡ ΕΔΑ βεβαίως, ἐπανέλαβε τὰς θέσεις της τὰς θεωρητικὰς καὶ ὑπῆρξεν ἡ μόνη ἡ ὁποία προσεπάθησε νὰ ἀσκήσῃ κριτικὴν οὐσιαστικήν. Καὶ διὰ μὲν τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ εἶναι περιττὸν ν’ ἀσχοληθῶμεν, διότι δὲν ἔδωσε θέμα κατὰ τὴν φάσιν αὐτὴν τῶν συζητήσεων. Ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν νὰ διατυπώσω ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν σημείων τὰ ὁποῖα ἐνόμισεν ὅσον ἀφορᾶ τοὐλάχιστον τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς ὁμιλίας του νὰ προβάλῃ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἐνόμισεν, ὅτι εὗρεν εὔκολον στοιχεῖον τὸ πολυάριθμον τῆς συνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ προέβη βεβαίως εἰς διαφόρους θεωρητικὰς ἀναλύσεις; χωρὶς νὰ ἀντιλαμβάνεται τὸν βασικὸν λόγον ὁ ὁποῖος ἐπέβαλε τὴν τοιαύτην σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν διάλυσιν δηλαδὴ τῆς διοικήσεως ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὴν 8ετίαν τῆς ΕΡΕ καὶ τὴν ἀνάγκην ὅπως μέλη ὑπεύθυνα τῆς Κυβερνήσεως ἀναλάβουν τοὺς διαφόρους τομεῖς. Εἶναι τοιαύτη ἡ κατάστασις τοῦ διοικητικοῦ μας συστήματος, ὥστε ὄχι μόνον ὁ ἀριθμὸς τῶν Ὑπουργῶν, τοὺς ὁποίους ἐπέλεξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀλλὰ καὶ πολὺ μεγαλύτερος δὲν θὰ ἠδύνατο ἴσως ἐπαρκῶς νὰ πληρώσῃ τὸ κενόν. Ἐν τούτοις, ἔχω νὰ καθησυχάσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, πληροφορῶν αὐτόν, ὅτι τὰ γενόμενα εἰς ἄλλας χώρας δὲν εἶναι ἄγνωστα καὶ εἰς ἡμᾶς. Γνωρίζομεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἓν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ δὴ διὰ τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν τῶν ἐκ τοῦ νόμου δημιουργουμένων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς πρακτικῆς ἐπιβαλλομένων. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐργάζεται ὡς μία καλὴ ὁμάδα, μὲ μεγάλην ἀποτελεσματικότητα, ὅπως συντόμως πιστεύω, ὅτι θὰ πεισθῆτε καὶ ὁ ἴδιος. Ὁ κ. Μαρκεζίνης— διότι περὶ τῶν ἄλλων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀσχοληθῶ— ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ κρούσῃ τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, ὁμιλῶν περὶ ἐπενδύσεως, διὰ τῆς μεθόδου τοῦ δανεισμοῦ. Ἔχει δίκαιον. Ὁ γενόμενος μέχρι σήμερον δανεισμὸς εἶναι ὑπερβολικὸς καὶ εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ βαρύτερα κεφάλαια τῆς ἐφετινῆς κληρονομίας. Ἀλλὰ ἡ συζήτησις περὶ δανεισμοῦ χάνει τὴν ἔννοιάν της ἐὰν δὲν συνδεθῇ μὲ τὸ περιεχόμενον καὶ τὸν τρόπον τῆς συνάψεως τῶν δανείων. Ἡμεῖς εἴμεθα ἀντίθετοι διὰ τὸν καταναλωτικὸν δανεισμόν. Καὶ κατεκρίναμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ, διότι ἐθυσίαζε τὸ μέλλον τῆς χώρας, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἐντυπωσιακὰ ἀποτελέσματα, διὰ τῆς δημιουργίας ἐφημέρων ἀντιπαραγωγικῶν καὶ προκλητικῶν πρὸς τὸν λαὸν ἔργων. Ἐπεκρίναμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ καὶ δικαίως, διότι προέβη εἰς ἐξωτερικὸν δανεισμόν, χωρὶς νὰ φροντίσῃ ὅπως ὁ δανεισμὸς αὐτὸς εἶναι παραγωγὸς συναλλάγματος. Καὶ ἐπεσημάναμεν τὸν κίνδυνον, ὅτι ἐὰν ἡ ΕΡΕ ἀφίνετο νὰ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν τακτικήν, ταχέως θὰ μᾶς ὡδήγει εἰς συναλλαγματικὸν ἀδιέξοδον. Ἡ πολιτική μας ἐπὶ τοῦ δανεισμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα σκέψις, προσδιορίζεται ἀπὸ βασικὰς ἐννοίας οἰκονομικάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν οὕτω: Ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὸν ἐσωτερικὸν δανεισμόν, θὰ προχωρήσωμεν κρίνοντες τὰ ἀναγκαιοῦντα ποσά, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγωγικότητος τῶν ἔργων καὶ ἐὰν τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι παραγωγικὰ τὰ τοκοχρεωλύσια πολὺ συντόμως θὰ ἐξυπηρετοῦνται ἀπὸ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἔργων. Δανειζόμεθα, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ αὐξήσουν τὸ εἰσόδημα. Ἄρα θὰ δώσουν αὐτὰ ταῦτα τὰ μέσα τῆς ἐξυπηρετήσεώς των. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐξωτερικὸν δανεισμόν, θὰ φροντίσωμεν ὥστε νὰ μὴ συναφθῇ ποτὲ δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλωθῇ εἰς ἐπενδύσεις μὴ παραγωγοὺς συναλλαγματικοῦ εἰσοδήματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ στοιχειώδης λογική. Αὐτὸ ἐπιβάλλει ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη. Ἀλλὰ αὐτὸ ἐπιβάλλει καὶ ἡ πεῖρα τῶν τελευταίων ἐτῶν, διότι ὡς θὰ ἐνθυμῆσθε, ἡ μεγάλη παγκόσμιος κρίσις τοῦ 1929 ἐξεκίνησεν ἀπὸ τὸ λάθος τῆς Αὐστριακῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐδανείζετο εἰς συνάλλαγμα, διὰ νὰ κάμῃ ἐργατικὰς κατοικίας, κἄποτε δὲ μὴ δυναμένη νὰ πληρώσῃ τὰ τοκοχρεωλύσια, ἔθεσεν εἰς κίνησιν τὴν διαδικασίαν τῆς καταρρεύσεως τῆς διεθνοῦς οἰκονομίας, ἡ ὁποία μετεβλήθη ἐντὸς τριῶν ἐτῶν εἰς τὴν παγκόσμιον διεθνῆ κρίσιν. Ἂς μὴ ἀνησυχῇ ἑπομένως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Ἔχουν γνῶσιν οἱ φύλακες. Κύριοι, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ὁμιλῶν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ περισσοτέρας λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸν τομέα τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, τοῦ ὁποίου προΐσταται. Εἶναι ἑπομένως ὑποχρέωσίς μου νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ποῖον τὸ πρόγραμμα καὶ ποῖαι αἱ προσδοκίαι μας εἰς τὸν βιομηχανικὸν τομέα. Κύριοι, κάθε γενεὰ ἔχει ἕνα μεγάλο πρόβλημα. Κάθε γενεὰ ἔχει ἕνα ἐφιαλτικὸν πρόβλημα. Τὸ πρόβλημα τῆς γενεᾶς μας εἶναι ἡ ἀπασχόλησις ἢ μᾶλλον ἡ ἔλλειψις ἀπασχολήσεως. Διότι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τὸ ἐπιλύσωμεν, ἡ αἱμορραγία τῆς μεταναστεύσεως προσέλαβε διαστάσεις ἐπικινδύνους δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τοῦ ἔθνους. Οἱ νέοι μας, ἐξ ἄλλου, αὐτοὶ ποὺ μένουν ἐδῶ, εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην δυσφορίαν, ὥστε ἐν τῇ ἀπογοητεύσει των ἐνδεχομένως θὰ μετατραποῦν εἰς ἐχθροὺς τοῦ καθεστῶτος. Πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τρόπους, διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ προβλήματος. Καὶ ἀτυχῶς παρ’ ὅλας τὰς λύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξητάσθησαν, μία μόνον εἶναι ἡ ἀποτελεσματική, ἡ ἐκβιομηχάνισις. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος ἐπιλύσεως αὐτοῦ τοῦ βασικοῦ, τοῦ ζωτικοῦ διὰ τὴν ἐποχήν μας προβλήματος, παρὰ ἡ ἐκβιομηχάνισις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμείνωμεν ἀπὸ τὴν γεωργίαν λύσιν τοῦ θέματος τῆς ἀπασχολήσεως. Τὸ ἀντίθετον θὰ συμβῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἐπικουρικῶς μόνον νὰ ἀναμείνωμεν λύσιν τοῦ προβλήματος αὐτοῦ ἀπὸ τὴν ναυτιλίαν καὶ τὸν τουρισμὸν μας. Ἡ ἐκβιομηχάνισις εἶναι ὁ μόνος δρόμος τῆς σωτηρίας.

§12Η. ΗΛΙΟΥ. Σωστά.

§13Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Διὰ τοῦτο κεντρικὴ γραμμὴ τῆς Κυβερνήσεώς μας διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ κεντρικοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος τῆς γενεᾶς μας εἶναι ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς χώρας. Ἡ πολιτικὴ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἔχει ὡς βασικὸν χαρακτηριστικὸν τὴν μετατροπὴν τῆς οἰκονομίας μας ἀπὸ τῆς σημερινῆς καθυστερημένης μορφῆς εἰς βιομηχανικήν. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ποὺ ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὸν τιτάνιον αὐτὸν ἄθλον τῆς ἐξόδου ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν καθυστέρησιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἕνας ἀπολογισμὸς τοῦ τί παρέλαβε, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ τὸ μέγεθος τοῦ προβλήματος καὶ τὸν ἄθλον τοῦ ὁποίου τὴν ἐκτέλεσιν ἀναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, διότι ἐπιγραμματικῶς καθώρισε, ποῦ μᾶς ἔφερεν ἡ διακυβέρνησις τῆς ΕΡΕ. Ποία ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν παραλαμβάνομεν τὴν χώραν. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι μετὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, καὶ τὴν μὴ λῆψιν τῶν ἐνδεδειγμένων μέτρων, ἡ χώρα ἀπειλεῖται νὰ μεταβληθῇ εἰς θέρετρον τῆς Εὐρώπης καὶ γηροκομεῖον δι’ ἡμᾶς. Αὐτὴ εἶναι πράγματι ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ὡδήγησεν ἡ ΕΡΕ καὶ τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἡμεῖς, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ ἔθνους. Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ὀχληρὸν νὰ ἀναφέρῃ κανεὶς ἀριθμούς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας ὡρισμένους βασικοὺς ἀριθμούς, διότι αὐτοὶ θὰ ἀποτελέσουν τὴν ἀφετηρίαν ὅλων τῶν σκέψεών μας καὶ διὰ τὸ παρελθὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον. Θὰ ἴδητε ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΡΕ πράγματι ὡδήγησε τὴν Ἑλλάδα νὰ μεταβληθῇ εἰς γηροκομεῖον, τὴν δὲ ἐπαρχίαν εἰδικώτερον περιήγαγεν εἰς τοιαύτην ἐξαθλίωσιν, ὥστε πολλοὶ νὰ νομίζουν ὅτι εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ τὴν ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν ζωήν. Μεταξὺ τοῦ 1951 καὶ 1961, ὅπως ἀποδεικνύουν αἱ δύο ἀπογραφαί, περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν διώκησαν τὰ δύο μεγάλα κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, περίοδον, ἡ ὁποία εἶναι, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως μοναδικὴ εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος— οὐδέποτε ἡ ἀνθρωπότης ἐπέρασε δεκαετίαν τοιαύτης κατακορύφου ἀναπτύξεως— κατὰ τὴν περίοδον αὐτῆς τῆς δεκαετίας ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ηὐξήθη κατὰ 755.000 καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς ἡ πρωτεύουσα συνεκέντρωσε 474.000! Τὰ 5)7 τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ κατὰ τὴν 10ετίαν συνεκεντρώθησαν εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ κατ’ ἀνάλογον ποσὸν ἑπομένως ἐμειώθη ἡ ἐπαρχία. Ἀλλὰ τὸ χειρότερον, κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἡ μετανάστευσις προσέλαβε διαστάσεις πράγματι ἐθνικοῦ κινδύνου. Ἂς ἀρκεσθῶ εἰς τὴν περίοδον μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958–62. Ἔχομεν 239.000 μετανάστας ἐκ τῶν ὁποίων 99.000 ἐργάται βιομηχανίας καὶ βιοτεχνίας. Δὲν εἶναι δηλαδή, ὁ ἀτυχὴς ἀγρότης, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει πῶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ψωμί του ἀπὸ τὴν εὐημερίαν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἐξησφάλισεν ἡ ΕΡΕ. Πρόκειται περὶ τῶν ἐργατῶν βιομηχανίας καὶ βιοτεχνίας. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς 10ετίας ὁ ἐνεργὸς πληθυσμὸς τῆς χώρας ηὐξήθη κατὰ 724.000 ἀνθρώπους καὶ ἡ αὔξησις τῆς ἀπασχολήσεως εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν βιοτεχνίαν περιωρίσθη εἰς 87.000 πρόσωπα. Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ὁμιλοῦν μόνοι των καὶ πρέπει νὰ ἐμπνέουν δέος εἰς πάντα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἀντιλαμβάνεται τὴν γλῶσσαν τῶν ἀριθμῶν καὶ διαθέτει κοινὴν λογικὴν καὶ πατριωτισμὸν στοιχειώδη. Κύριοι κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν κατὰ τὴν ὁποίαν βεβαίως ἠκούαμεν, ὅτι ἡ ΕΡΕ ἐπεδίδετο εἰς ἀγῶνα ἐκβιομηχανίσεως, ἡ συμμετοχὴ τῆς βιομηχανίας εἰς τὰς ἐξαγωγάς μας περιωρίσθη γύρω εἰς τὸ 3% τοῦ συνόλου τῶν στασίμων ἐξαγωγῶν μας. Αἱ ἐπενδύσεις εἰς τὴν βιομηχανίαν τοῦ ἰδιωτικοῦ καὶ δημοσίου τομέως περιεστράφησαν περὶ τὸ 14% ἀφοῦ κατῆλθον καὶ εἰς τὸ 10%. Αἱ ἐπενδύσεις αὐταὶ τῶν κρατικῶν τομέων ὑπῆρξαν ἀνύπαρκτοι σχεδὸν κατὰ τὰ ἔτη 1958–59. Ἐκαυχήθη ἡ ΕΡΕ ὅτι προσείλκυσε ξένα κεφάλαια εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ εἰσαχθὲν συνάλλαγμα βάσει τοῦ νόμου περὶ προστασίας ξένων ἐπενδύσεων ἀνῆλθεν εἰς τὰ πτωχὰ 110 ἑκατομ. δολλάρια ἀπὸ τοῦ 1953 μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1963. Ἐδημιούργησεν ἡ ΕΡΕ τὸν ΟΒΑ καὶ δι’ αὐτοῦ ἠθέλησε νὰ δημιουργήσῃ ὄργανον ἐντόνου ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας. Καὶ ὁ ΟΒΑ ἔμεινεν ἀδρανὴς καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχῃ συμμετοχὴν εἰς ἱδρυθείσας ἑταιρείας, 195 ἑκατ. δραχ. ἤτοι 6,6 ἑκατ. δολλαρίων, ἐνῷ διαθέτει κεφάλαια 40 ἑκατ. δολλαρίων. Τὰ 3 δὲ ἑκατ. τῶν συμμετοχῶν τοῦ ΟΒΑ εἶναι εἰς τὴν περίφημον ὑπόθεσιν τοῦ ἀλουμινίου. Βεβαίως κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἤκουσεν ἡ Ἑλλάς, ὅτι ὁ ἐξηλεκτρισμὸς τῆς χώρας ἔχει προαχθῆ εἰς ἐπίζηλον βαθμόν. Καὶ ἀναγγέλλει σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων καὶ δι’ αὐτῆς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ὑπῆρξεν τόσον ἐπαρκὴς ὁ προγραμματισμὸς καὶ αἱ ἐπενδύσεις εἰς τὸν ἐξηλεκτρισμὸν ὥστε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁλόκληρον τὸ ἠλεκτρικὸν σύστημα ἐργάζεται ἄνευ ἐφεδρειῶν. Ἐὰν συμβῇ μία βλάβη εἰς ἕνα ἐργοστάσιον ἀμέσως ὁλόκληρος ἡ ζωὴ τῆς χώρας θὰ αἰσθανθῇ τὰς συνεπείας. Τὸ χειρότερον δὲ εἶναι ὅτι τὸν χειμῶνα τοῦ 1964–65 ἀντιμετωπίζομεν ἕνα ἔλλειμμα ἰσχύος 70–140 χιλ. κιλοβάτ. Ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον θὰ σκιάζῃ φοβερὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐξέλιξιν τῆς χώρας ἐὰν διὰ θαύματός τινος δὲν κατορθώσωμεν ἐντὸς τῶν προσεχῶν μηνῶν νὰ τὸ θεραπεύσωμεν. Κύριοι, βεβαίως ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ ηὐξήθη μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1951–61 κατὰ 100%. Βεβαίως ἀπὸ τὸ 1959 ἕως τὸ 1963 ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ ηὐξήθη κατὰ 32,5%. Ἐκεῖνο ποὺ εἶναι φοβερὸν εἶναι ὅτι δὲν ὑπῆρξε καμμία ἀναδιάρθρωσις τῆς οἰκονομίας καὶ ὅτι αἱ αὐξήσεις αὐταὶ ὀφείλονται εἰς τὴν παθολογικὴν κατάστασιν τῆς ἐσωτερικῆς ἀγορᾶς, ἡ ὁποία καθίσταται ἀκόμη παθολογικωτέρα μετὰ τὴν ἔνταξίν μας εἰς τὴν ΕΟΚ. Νομίζω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἀρκετοί. Θὰ ἔπρεπε, ἴσως νὰ ἀναφέρω καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι αἱ ἐξαγωγαί μας εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. ἐμειώθησαν τὸ δεύτερον ἔτος τῆς συνδέσεώς της, ἐνῷ ἡ ἔνταξίς μας εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. εἶχεν ὡς πρωτεύοντα σκοπὸν τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς ἐκβιομηχανίσεως. Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν παραλαμβάνει ἡ Ἕνωσις Κέντρου. Καὶ ἐπὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς προγραμματίζεται διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους. Ἐχάθησαν 10 χρόνια. Ἀλλὰ ἐχάθησαν ἰδίως τὰ τέσσαρα τελευταῖα χρόνια κατὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ προπαρασκευὴ διὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. καὶ ἡ κινητοποίησις τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων μετὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς αὐτήν. Θὰ ἔλθῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ θὰ μᾶς εἴπῃ σὲ λίγο, ὅτι αὐτὰ ποὺ λέγετε τὰ εἴπαμε κι’ ἐμεῖς, ὅτι ἐπεχειρήσαμεν αὐτὸ καὶ ἐκεῖνο. Ἀσφαλῶς, ἀλλὰ πλίνθοι καὶ λίθοι καὶ κέραμοι ἀτάκτως ἐρριμμένοι, δὲν ἀποτελοῦν οἰκοδομήν, ἀποτελοῦν ἐμπόδιον εἰς τὴν πρόοδον, ἐμπόδιον εἰς τὸν δρόμον τῆς προόδου. Καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. ὑπῆρξε πράγματι μία ὑλοποίησις τῆς ρήσεως «πλίνθοι καὶ λίθοι καὶ κέραμοι ἀτάκτως ἐρριμμένοι». Θὰ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι ἔτσι συνηθίζει νά ἀπολογῆται: Μά, διατί ἀρνεῖσθε τὸ πᾶν; Δὲν ἐκάμαμεν τίποτε; Ἐκάματε, ἀλλὰ αὐτὰ ποὺ ἐκάματε εἶναι ὀλίγα. Καὶ ἐκεῖνα ποὺ ἔγιναν, ἔγιναν ἴσως ἢ μᾶλλον, βεβαίως, παρὰ τὰς ἐνεργείας σας. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι ἐπαναλαμβάνετε τὸ ἐπιχείρημα, ἐὰν ὑπῆρξε πρόοδος εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν δεκαετίαν αὐτὴν τῆς πρωτοφανοῦς οἰκονομικῆς ἀνόδου τῆς ἀνθρωπότητος, αὕτη ἐσημειώθη παρὰ τὴν πολιτικήν σας, παρὰ τὰς ἐνεργείας σας ἐν πολλοῖς. Ἡ πρόοδος, ἡ διεθνής, ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε αὐτὴ αὕτη νὰ ἀναιρέσῃ τὰς ἀντιφατικὰς καὶ ἀρνητικὰς ἐνεργείας σας. Ὅταν γίνῃ μία πυρκαϊά, εἰς ἕνα κῆπον καὶ ἀφεθῇ ὁ κῆπος ἄνευ κηπουροῦ, σὲ δύο–τρία χρόνια θὰ βγάλῃ χορτάρι, λουλούδια, δένδρα. Ὁ κηπουρός, ὅταν ἀναλάβῃ τὰ κηπευτικά, θὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ τί χορτάρι, τί δένδρα, τί ἄλλην βλάστησιν ποὺ θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀναπτύξῃ εἰς τὸν κῆπον αὐτόν. Καὶ ἂν κριθῆτε καὶ σεῖς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέγνωσα, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀποφθέγματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ἡ καταδίκη σας εἶναι τελεσίδικος, εἶναι ὁλοκληρωτική. Ἡ καταδίκη σας θὰ μείνῃ εἰς τὰ πολιτικὰ χρονικὰ τῆς χώρας ὡς ἡ καταδίκη ἑνὸς πανισχύρου κόμματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὅλας τὰς δυνατότητας νὰ μεγαλουργήσῃ καὶ τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον ἀπέτυχεν, ἀλλὰ ἠμπόδισε καὶ κατέστρεψε τὰς δυνατότητας τῆς ἀνόδου τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, καθορίζουσα τὴν πολιτικήν της, θέλει πρῶτον νὰ ξεκαθαρίσῃ τὰς σχέσεις Κράτους καὶ ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ αὐτὸς ὁ διαχωρισμός, ἐὰν δὲν γνωρίζῃ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ποῖον εἶναι τὸ πεδίον τῆς δράσεώς της καὶ ποῖον τὸ πεδίον τῆς δράσεως τοῦ δημοσίου, τότε ἕνα μόνον θὰ συμβῇ, οὔτε αὐτὴ θὰ δύναται νὰ δράσῃ, οὔτε ἡ ἐνέργεια τοῦ Κράτους νὰ ἀποδώσῃ. Αἱ δὲ ἀνίκανοι Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν τὴν σύγχυσιν καὶ τὴν ἐμπλοκὴν θὰ ἔρχωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, νὰ ὑβρίζουν, ἢ ἐὰν δὲν τοὺς ἀρέσῃ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ ραδιοφώνου, νὰ προπηλακίζουν ἢ νὰ ἀποκαρδιώνουν τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἡμεῖς θὰ καθορίσωμεν τὰς θέσεις μας διὰ νὰ εἶναι σαφεῖς καὶ νὰ γνωρίζῃ ὁ καθένας ποῦ εὑρίσκεται. Σκοπὸς τῆς βιομηχανικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ στρέψῃ τὸ μέγιστον δυνατὸν τῶν ἀποταμιεύσεων, τῶν ἐπενδύσεων εἰς βιομηχανικὰ ἔργα. Θὰ προσπαθήσῃ ἑπομένως, νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις, ὥστε ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία νὰ εἶναι ἑτοίμη νὰ ἀναλάβῃ τοὺς κινδύνους τῆς ἐπιχειρηματικῆς δραστηριότητος καὶ νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν νωχελῆ στάσιν τῆς καταθέσεως τῶν ἀποταμιεύσεων εἰς τὰς Τραπέζας ἢ εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπὶ ἐξησφαλισμένου ὁμολογιακοῦ ἐγγράφου. Τὸ Κράτος ἔχει διπλῆν ἀποστολήν, ἐν πρώτοις νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν βιομηχανικὴν ὑποδομήν, ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ δυνηθῇ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία νὰ ἀποδώσῃ βλέπουσα τὰς ὑπάρχουσας δυνατότητας, καὶ δεύτερον, νὰ καθορίσῃ σαφῶς τὰ μέτρα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὰ ὁποῖα θὰ βοηθήσουν τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, παρὰ τοὺς κινδύνους, νὰ στραφῇ πρὸς τὴν βιομηχανίαν, διότι θὰ ἐξασφαλίσουν συνθήκας κέρδους ἱκανοποιητικάς. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου θὰ παύσῃ νὰ ἐνεργῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐπενδύσεων μὲ τὴν ἄγνοιαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ. Οὕτω θὰ ἀποφευχθοῦν τὰ μνημεῖα τῆς ἀνικανότητος καὶ τῆς καταστροφῆς διὰ τὴν γεωργίαν καὶ διὰ τὴν βιομηχανίαν τῆς Ἑλλάδος, ὡς εἶναι τὰ ἐργοστάσια τοῦ ἀζώτου ἢ τὰ ἐργοστάσια τῆς πικρῆς σακχάρεως. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐπενδύσεων τὸ Κράτος θὰ διαθέσῃ ὅ,τι χρειάζεται διὰ τὴν βιομηχανικὴν ὑποδομήν. Καὶ ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ βιομηχανικῆς ὑποδομῆς ἐννοοῦμεν πρῶτον τὴν πλήρη γνῶσιν τῆς φυσικῆς προικίσεως τῆς χώρας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μᾶς ἀρέσει νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ χώρα μας εἶναι πτωχή, ὅτι στερεῖται ὀρυκτοῦ πλούτου, ὅτι τὰ χώματά της δὲν εἶναι καλά, ὅτι αἱ θάλασσαί της εἶναι στεῖραι. Ἐν τούτοις μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ ἔρευνα διὰ τὴν διαπίστωσιν τῆς φυσικῆς προικίσεως τῆς χώρας εἶναι πλημμελεστάτη. Ὁ Ἀλέξιος Καρὲλ θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ «LA GREECE CETTE INCONNUE», ἡ Ἑλλὰς αὐτὴ ἡ ἄγνωστος. Αὐτὴ εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις. Ἐγένοντο βεβαίως ὡρισμέναι προσπάθειαι. Ἱδρύσαμεν εἰς τὸ 1952, τὸ Ἰνστιτοῦτον Γεωλογίας καὶ ἐρευνῶν ὑπεδάφους, ἀλλὰ μὲ τὰ μέσα ποὺ εἶχεν, ἐξετέλεσεν ἕνα πολὺ μικρὸν ἔργον. Εἶναι ἀνάγκη ἐντὸς τῆς προσεχοῦς 4ετίας νὰ γνωρίζωμεν ποῖος εἶναι ὁ ὑπόγειος πλοῦτος τῆς χώρας. Διὰ τοῦτο κατηρτίσαμεν πρόγραμμα τὸ ὁποῖον διῃρέσαμεν εἰς δύο σκέλη καὶ τὴν μὲν γεωργικὴν ἔρευναν θὰ τὴν ἀναλάβῃ τὸ Ἰνστιτοῦτον γεωλογίας καὶ ἐρευνῶν τοῦ ὑπεδάφους, τὴν δὲν μεταλλευτικὴν ἔρευναν θὰ τὴν ἀναλάβῃ ὁ ΟΒΑ. Ἐντὸς 4ετίας πρέπει ἡ Ἑλλὰς νὰ γνωρίζῃ ποία εἶναι ἡ φυσικὴ της προίκισις ἀπὸ ἀπόψεως ὀρυκτοῦ πλούτου. Ἐπίσης κατηρτίσαμεν πρόγραμα διὰ τὴν ἔρευναν τῶν ἐδαφῶν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἴμεθα ἡ μόνη χώρα, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζει ποία εἶναι ἡ σύστασις τῶν ἐδαφῶν της καὶ ἐν τούτοις προγραμματίζομεν ἀναπροσαρμογὴν καλλιεργειῶν καὶ ἱδρύομεν ἐργοστάσια λιπασμάτων, τὰ ὁποῖα πιθανῶς ἀντὶ τροφῆς νὰ μοιράζουν δηλητήρια εἰς τὸ ἔδαφος. Ἐντὸς τῆς τετραετίας ἐπίσης πρέπει νὰ καλυφθῇ τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τῶν γνώσεών μας διὰ τὰς θαλάσσας. Διὰ τοῦτο τὸ ὑδροβιολογικὸν ἰνστιτοῦτον, τὸ ὁποῖον ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐνέκρινε, θὰ τὸ ἀναστήσωμεν θὰ τὸ προικοδοτήσωμεν νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἀπαραίτητον ἔργον του. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὁμιλῶ περὶ ἐρεύνης θὰ φροντίσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν ἁλιείαν νὰ τὴν βοηθήσωμεν εἰς τὴν διάνοιξιν νέων ἁλιευτικῶν πεδίων εἰς τὸν Ἀτλαντικόν. Τὸ δεύτερον κεφάλαιον τῆς ὑποδομῆς εἶναι ἡ ἐπιμόρφωσις στελεχῶν βιομηχανίας. Ἐφ’ ὅσον ἀποδυόμεθα εἰς ἕνα ἀγῶνα ζωῆς καὶ θανάτου διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν εἶναι ἀνάγκη ὁ ἀνθρώπινος παράγων νὰ ἑτοιμασθῇ διὰ νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του. Καὶ ἐκεῖνο ποὺ στερεῖται ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία δὲν εἶναι οἱ ἐπιστήμονες, δὲν εἶναι οἱ ἀνειδίκευτοι ἐργάται εἶναι οἱ μεταξὺ τούτων, οἱ ὑπαξιωματικοὶ τῆς βιομηχανίας. Θὰ ἐπιχειρήσωμεν καὶ ἔχομεν καταστρώσει ἕνα σύντονον πρόγραμμα ἐπιμορφώσεως τῶν στελεχῶν τῆς βιομηχανίας, τόσον τῶν ἐργατικῶν ὅσον καὶ τοῦ γραφείου διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία νὰ ἔχῃ τὰ στελέχη μὲ τὰ ὁποῖα θὰ δώσῃ τὴν μάχην τῆς ἐπιβιώσεώς της. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἐπίσης θέμα ὑποδομῆς μὲ τὴν ἐξάντλησιν σήμερον τῶν μεγάλων πηγῶν ἐνεργείας θὰ στραφῶμεν εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῶν μικρῶν λιγνιτοφόρων περιοχῶν καὶ πάσης ἄλλης πηγῆς ὑδατικῆς ἐνεργείας. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως θὰ ἐπιδοθῶμεν, εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐλησμόνησεν ἡ ΕΡΕ, τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς ὑπαίθρου. Διότι ὁ ἐξηλεκτρισμὸς τῆς ὑπαίθρου ἀποτελεῖ ἐθνικήν, κοινωνικήν, καὶ οἰκονομικὴν ἀναγκαιότητα. Ἄνευ ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς ὑπαίθρου δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐκβιομηχάνισις καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιοτεχνίας νὰ φθάσῃ ἐκεῖ ἀκριβῶς ποὺ πρέπει νὰ φθάσῃ διὰ νὰ συγκρατηθῇ ὁ πληθυσμός. Σᾶς ἀναγινώσκω, κύριοι, ὡρισμένους ἀριθμοὺς διὰ νὰ ἰδῆτε πόσον ἡ ΕΡΕ ἐγκατέλειψε τὸ μέγα αὐτὸ θέμα. Ἡ διοίκησις τῆς ΔΕΗ ὁμολογεῖ σήμερον ὅτι δὲν ὑπῆρξε πρόγραμμα ἐπεκτάσεως τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ εἰς τὰ χωρία τῆς Ἑλλάδος, ἁπλῶς ἀπὸ τὰ περισσεύματα διέθετον κάθε χρόνον 70 ἢ 60 ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἠλεκτροφωτισθοῦν περὶ τὰ 100–110 χωρία, δηλαδὴ ἀπὸ δύο χωρία σὲ κάθε νομόν.

§14Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὰ ἐπλήρωνον.

§15Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἀκούσατε τοὺς ἀριθμούς. Μέχρι σήμερον ἔχουν ἠλεκτροδοτηθῆ 2.100 χωρία, συνοικισμοὶ μὲ πληθυσμὸν 5.600.000 ἤτοι μὲ τὸ 67% τοῦ συνολικοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας. Ἐν τούτοις τὸ σύνολον τῶν οἰκισμῶν τῆς χώρας ἀνέρχεται εἰς 11.500. Ἑπομένως, 9.400 οἰκισμοί, οἱ ὁποῖοι περιλαμβάνουν 2.790.000 κατοίκους δὲν ξεύρουν τὶ εἶναι ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια, τὶ εἶναι ἠλεκτρικὸν φῶς. Ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ 4.000 χωρία ἔχουν κατοίκους περισσοτέρους ἀπὸ 200. Κύριοι, ἡ Ἑλληνικὴ παραμεθόριος εὑρίσκεται εἰς τὸ σκότος. Ἀποτελεῖ θέμα τιμῆς διὰ τὸ Ἔθνος, ὅταν τὰ χωρία τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Γιουγκοσλαυΐας λάμπουν τὴν νύκτα, εἶναι ζήτημα τιμῆς διὰ τὸ Ἔθνος νὰ ἠλεκτροφωτίσωμεν τὴν παραμεθόριον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Καὶ ὅταν λέγω παραμεθόριον δὲν ἐννοῶ μόνον τὴν ζώνην τῶν ἑπτὰ χιλιομέτρων ἡ ὁποία διήκει κατὰ μῆκος τῶν συνόρων μας, ἀλλὰ πολὺ μεγαλυτέραν, διότι παραμεθόριος εἶναι ὅλη ἡ ζωὴ τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι ἀντιλαμβάνονται ἀμέσως τὴν ὕπαρξιν γειτόνων εἰς τὸν καθημερινόν των βίον. Κύριοι, μὲ βάσιν τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, καταρτίζομεν πρόγραμμα οὕτως ὥστε, ἐντὸς τῆς τετραετίας νὰ ἠλεκτροφωτισθοῦν τοὐλάχιστον τὰ ⅔ τῶν χωρίων, ποὺ ἔχουν πληθυσμὸν ἄνω τῶν 200 κατοίκων. Ἐντὸς τῆς δεκαετίας εἴμεθα βέβαιοι, ἴσως καὶ ἐνωρίτερον, ἐὰν ἀναλόγως ἀναδιοργανωθῆ ἡ ΔΕΗ, εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ φέρωμεν τὸ φῶς καὶ εἰς τὰ ἔσχατα τῆς Ἑλλάδος, εἰς ὅσα βεβαίως χωρία ἐκ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως δὲν πρόκειται νὰ ἐκλείψουν. Κύριοι, τέταρτον κεφάλαιον τῆς ὑποδομῆς εἶναι ἡ δημιουργία βιομηχανικῶν ζωνῶν. Περὶ αὐτῶν σᾶς ὡμίλησαν ἤδη, ἄλλοι ρήτορες, ἀλλὰ θέλω νὰ κάμω μίαν ἐπανόρθωσιν. Ἠσχολήθη ἡ Ε.Ρ.Ε. μὲ βιομηχανικὰς ζώνας καὶ ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὅτι κἄτι τὸ θετικὸν ἔχει συντελεσθῆ. Ἅμα τῇ ἀναλήψει τῶν καθηκόντων μου, ἐφρόντισα νὰ ἰδῶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε κατατεθῆ κἄν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἦτο ἀθλιέστατον. Ἐπῆγα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἔστειλον ὑπαλλήλους εἰς τὰς Πάτρας, εἰς τὸ Ἡράκλειον, εἰς τὴν Καβάλαν καὶ διεπιστώθη ὅτι ὅσα περὶ βιομηχανικῶν ζωνῶν ἐλέγοντο ἦσαν μεταξὺ μύθου, ἐλπίδος καὶ προχειρότητος. Διὰ τοῦτο μετεκάλεσα τὸν κ. Μπράτο, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὁ εἰδικὸς τὸν ὁποῖον εἶχε ζητήσει ἡ ΕΡΕ διὰ νὰ μᾶς βοηθήσῃ εἰς τὴν ἀνασύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ δώσῃ καὶ τὴν τελικήν του γνώμην, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαμόρφωσιν τῶν βιομηχανικῶν ζωνῶν...

§16Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θέλετε ἀπάντησιν τώρα, κύριε συνάδελφε;

§17Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ὄχι, νὰ περιμένετε. Πέμπτον κεφάλαιον ὑποδομῆς εἶναι ἡ ὕπαρξις ὀργανισμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας ἀναγκαίας καὶ βασικὰς εἰς τὴν βιομηχανίαν. Μεταξὺ τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν πρωτεύουσαν θέσιν κατέχει τὸ Ἰνστιτοῦτον βιομηχανικῆς ἐρεύνης. Κύριοι, εἰς τὴν χώραν αὐτήν, τὴν τόσον πτωχήν, τῆς ὁποίας τὸ εἰσόδημα εἶναι τόσον μικρόν, σπαταλῶμεν φυσικὰς καὶ γεωργικὰς πρώτας ὕλας, διότι οὐδεὶς ἐσκέφθη πῶς θὰ γίνῃ ἡ βιομηχανική μας ἀξιοποίησις καὶ οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ μεταφέρῃ τὰς τεχνολογικὰς προόδους τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ ντομάτα καὶ τὸ ροδάκινο καταστρέφονται μὲ ἀκατάλληλα κιβώτια μεταφορᾶς. Οὐδεὶς ἔκαμε ἔρευναν ποῖον κιβώτιον εἶναι τὸ ἐνδεδειγμένον. Ἡ μαστίχη τῆς Χίου, ἕνα πολυτιμότατον προϊόν, μένει βιομηχανικῶς ἀναξιοποίητος.

§18Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔχετε λάθος.

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὴ διακόπτετε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§20Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Καὶ οὐδεὶς ἀνέθεσε νὰ μελετηθῇ τὸ θέμα καὶ νὰ μεταβληθῇ εἰς βιομηχανικὸν προϊόν. Ἔχομεν τὴν σμύριδα, ἓν ἀπὸ τὰ πολυτιμότερα ὀρυκτά, τὸ ὁποῖον κατήντησε νὰ εἶναι μία πληγὴ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον. Τὸ δημόσιον ζημιοῦται 4–5 ἑκατομμύρια τὸν χρόνον καὶ αἱ προοπτικαὶ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ εἶναι δυσμενέσταται. Ἐν τούτοις μὲ μίαν μικρὰν ἔρευναν, θὰ ἠμποροῦσε ἴσως νὰ μεταβληθῇ εἰς κορούνδιον, θὰ ἠμποροῦσε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐπίστρωσις τῶν πλακῶν, μὲ τὰς ὁποίας καλύπτονται τὰ πεζοδρόμια. Ὑπάρχουν χίλια–δυὸ τεχνικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει ἓν ἐργοστάσιον καὶ ἰδίως ἡ βιοτεχνία. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβουν οἱ ἴδιοι τὴν ἔρευναν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ ἕνας ὀργανισμὸς ἐρεύνης εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ἐμπιστευώμεθα τὴν ἐπίλυσιν τῶν τεχνολογικῶν προβλημάτων τῆς βιομηχανίας, ἐὰν θέλωμεν νὰ προοδεύσωμεν. Δεύτερος Ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος βασικῶς πρέπει νὰ ὑπάρξῃ, ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑπάρχουν βιομηχανίαι εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι τὸ Ἰνστιτοῦτον τυποποιήσεως. Σήμερον τὰ ἐργοστάσια παράγουν προϊόντα μὲ προδιαγραφὰς κατὰ τὴν προτίμησιν τῶν ἐπιχειρηματιῶν. Δὲν ὑπάρχει ἑνότης προδιαγραφῶν, ἔτσι τὸ κόστος εἶναι ἀφαντάστως μεγάλο. Χωρὶς δημοπρασία τοῦ δημοσίου καταλήγουν εἰς αἱμορραγίας τοῦ δημοσίου πλούτου, ἐνῷ ἐὰν ὑπῆρχε τυποποίησις καὶ ἐκάμαμε δημοπρασίας θὰ ἐξοικονομούσαμε τεράστια ποσά. Ἐπιβάλλεται ἐπίσης ἡ ἵδρυσις Σώματος Ὀρυκτῶν Μηχανικῶν, διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ ἐλέγχου τῆς ἀσφαλείας τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν ἐργοστασίων καὶ τὴν ἐλάφρυνσιν τῶν Δημ. ὑπηρεσιῶν ἀπὸ τὸ ἔργον αὐτό. Διὰ τὴν βιοτεχνίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἴσως τὸν πλέον δυναμικὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς βραχυπροθέσμως, αὐτὴ ποὺ ὑπόσχεται τὰ περισσότερα, ἐντὸς τοῦ ταχυτέρου δυνατοῦ διαστήματος, χρειάζεται ἓν Ἰνστιτοῦτον, τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ τεχνικὰς γνώσεις εἰς τὴν βιοτεχνίαν διὰ τὸν ἐκσυγχρονισμὸν τῶν ἐγκαταστάσεών του καὶ τὴν μετάδοσιν τῶν συγχρόνων μεθόδων παραγωγῆς καὶ διαθέσεως τῶν προϊόντων. Εὐχαρίστως πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸ Διεθνὲς γραφεῖον Ἐργασίας καὶ μὲ τὸν Ὀργανισμὸν Ἡνωμένα Ἔθνη, ἔχομεν φθάσει εἰς συμφωνίαν καὶ ὁ τόπος θὰ προικισθῇ ταχύτατα μὲ τὸ Ἰνστιτοῦτον αὐτό. Κύριοι ὅταν ὁμιλοῦμε περὶ ὀργανισμῶν παροχῆς ὑπηρεσιῶν βεβαίως τὴν πρωτεύουσαν θέσιν πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς πίστεως. Διότι ἐὰν οἱ ὀργανισμοὶ πίστεως δὲν λειτουργοῦν καλῶς, εἶναι ἀδύνατον νὰ τροφοδοτηθῇ μὲ νέον χρῆμα καὶ νέα κεφάλαια. Καὶ ἑπομένως ἐὰν δὲν λειτουργοῦν καλῶς, θὰ εἶναι ματαιοπονία νὰ περιμένωμεν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν. Γνωρίζετε οἱ ἐπαρχιῶται βουλευταί, ὅτι αἱ σπουδαιότεραι βιομηχανίαι τῆς Ναούσης, τῆς Θεσσαλονίκης, τῆς Χαλκιδικῆς, τοῦ Βόλου, τῆς Ἐδέσσης —καὶ ἐὰν συνεχίσω τὴν ἀπαρίθμησιν θὰ περιλάβω ὅλην σχεδὸν τὴν Ἑλλάδα— αὐτὴν τὴν στιγμὴν πνέουν τὰ λοίσθια. Μὲ τὸ σύστημα τῆς χρηματοδοτήσεως ποὺ ὑπάρχει, θὰ ἦτο κανεὶς ἄδικος ἐὰν ἐπιρρίψῃ τὸ σημερινὸν κατάντημα εἰς τοὺς ἐπιχειρηματίας. Ὁ κύριος ὑπεύθυνος εἶναι ὁ Τραπεζίτης. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν βιομηχανικὴν ἐπανάστασιν καὶ νὰ χρησιμοποιοῦμε συστήματα πίστεως, τὰ ὁποῖα ἐνθυμίζουν τὸν 19ον αἰῶνα. Ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα συναίσθησιν τῆς ἀνάγκης αὐτῆς ἀνεκοίνωσε διὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ της τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο Ὀργανισμῶν τοῦ Ο.Χ.Ο.Α. καὶ τοῦ Ο.Β.Α. καὶ τῆς δημιουργίας ἑνὸς νέου μὲ μεγάλην ἐπιφάνειαν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναλάβῃ τὸ διπλοῦν ἔργον, ἀφ’ ἑνὸς τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον νέων ἐπιχειρήσεων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς μακροπροθέσμου καὶ βραχυπροθέσμου χρηματοδοτήσεως τῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς ὄχι μόνον θὰ συνδράμῃ τὴν ἀνάπτυξιν νέων, ἀλλὰ θὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς νεκραναστάσεως αὐτῶν τῶν χειμαζομένων ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι σήμερον ἀποτελοῦν τὸν βραχνὰν τῆς ἐπαρχίας. Κύριοι, αὐτὰ εἶναι τὰ μεγάλα κεφάλαια τῆς ὑποδομῆς, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ ἐπενδυτικὴ δραστηριότης τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐξασφαλίσῃ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τῆς ὑποδομῆς, νὰ μὴ ὁμιλοῦμε περὶ βιομηχανίας, νὰ μὴ ὁμιλοῦμε περὶ βιομηχανικῆς ἐπαναστάσεως, ἀλλὰ νὰ ἱκανοποιούμεθα εἰς αὐτὴν τὴν πρόρρησιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι τὸ γηροκομεῖον ἡμῶν καὶ τὸ θέρετρον ἢ ὁ λαχανόκηπος τῆς Εὐρώπης. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους μόνον ἡ ἐπένδυσις, ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους εἶναι καὶ ἡ χάραξις σαφοῦς πολιτικῆς εἰς τρόπον ὥστε νὰ γνωρίζῃ ὁ ἐπιχειρηματίας τὰ πλαίσια, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ δράσῃ, διὰ νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα. Κύριοι, ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία σήμερον ἐργάζεται, δὲν θὰ τὸ ἐπίστευεν κανείς, ἀπὸ ἄλλην Εὐρωπαϊκὴν χώραν, μὲ βάσιν ἐπιβιώσεως ὄχι τὸ κόστος. Τὸ κόστος διὰ τὴν μεγάλην πλειονότητα τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας ἀποτελεῖ δευτερεύοντα παράγοντα λειτουργίας καὶ ἐπιβιώσεώς των. Αἱ Ἑλληνικαὶ βιομηχανίαι ζοῦν καὶ ἀντλοῦν τὰ κέρδη των ἀπὸ τεχνητὰς μονοπωλιακὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ὁ ὑπέρμετρος προστατευτισμὸς καὶ παρεμβατισμός, ὡς καὶ ἡ ἀχαλίνωτος γραφειοκρατία. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν βιομηχανίας πρέπει ὅλαι αὐταὶ αἱ τεχνηταὶ μονοπωλιακαὶ καταστάσεις νὰ παραμερισθοῦν, νὰ μείνουν αἱ ἐπιχειρήσεις ἡ μία ἔναντι τῆς ἄλλης διὰ νὰ συναγωνισθῇ μὲ κριτήριον τὸ κόστος εἰς τὸ ὁποῖον παράγουν τὰ προϊόντα των διὰ νὰ δυνηθοῦν οἱ ἱκανοὶ νὰ ἐπιβληθοῦν καὶ οἱ ἀνίκανοι νὰ παραμερίσουν. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ., θὰ φροντίσῃ ὅπως ἀναθεωρηθῇ....

§21Η. ΗΛΙΟΥ. Ζήτημα ἱκανότητος εἶναι, ἢ καμμία φορὰ μεγέθους τοῦ ψαριοῦ; Ἡ μεγάλη ἐπιχείρησις θὰ φάγῃ τὴν μικράν;

§22Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Βεβαίως εἰς τὴν οἰκονομίαν ὁ ἰσχυρότερος θὰ φάγῃ τὸν ἀσθενέστερον, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀνθυγιεινὸν ὅπως νομίζετε, διότι καὶ εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν δὲν περιωρίσθησαν εἰς μικρὰς μονάδας βιομηχανικάς. Ἐκεῖ ὅπου ἐπέβαλον τεχνολογικοὶ λόγοι, ἐκεῖ ὑπῆρξεν συγκέντρωσις κεφαλαίων, ὑπῆρξαν τεράστιαι ἐπιχειρήσεις. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν γύρω ἀπὸ τοὺς κολοσσοὺς ὑπάρχουν χιλιάδες καὶ ἑκατοντάδες χιλιάδων μικραὶ βιομηχανικαὶ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ζοῦν μὲ βάσιν τὸ κόστος. Καὶ εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ τοῦ Κράτους τοῦ σεβομένου ἑαυτό, ἐὰν ἴδῃ παρανόμους προσπαθείας μονοπωλιακῶν καταστάσεων νὰ τὰς καταπολεμήσῃ. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὑπάρχει ὁ περίφημος νόμος ἀντιτράστ. Διὰ τοῦτο εἰς τὴν κοινὴν ἀγορὰν σήμερον ὑπάρχει εἰδικὴ διεύθυνσις, ἡ ὁποία ἐπιβλέπει εἰς τρόπον ὥστε αἱ συνενώσεις τῶν διαφόρων ἐπιχειρήσεων, ἑταιρειῶν, αἱ συγχωνεύσεις τῶν βιομηχανιῶν νὰ μὴ προσλαμβάνουν μονοπωλιακὰς μορφὰς διὰ τοῦτο θὰ ξεύρετε, ὅτι ἡ κοινὴ ἀγορὰ ἐπενέβη εἰς μίαν συγχώνευσιν βιομηχανιῶν χάλυβος καὶ ἔθεσε βέτο. Δὲν εἶναι ὅμως τὸ θέμα διὰ πολιτικὴν συζήτησιν. Καὶ ἡ συγκέντρωσις ἐπιβάλλεται εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις καὶ ἡ μικρὰ βιομηχανία εἶναι ἀναγκαιότης τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σεβασθοῦμε καὶ πρέπει νὰ βοηθήσωμεν. Ἀφοῦ ἀναθεωρήσωμεν τὸ σύστημα αὐτοῦ τοῦ παρεμβατισμοῦ τοῦ ἀλλόγου, τοῦ ὑπερμέτρου, θὰ ἁπλοποιήσωμεν ριζικὰ τὰς μεθόδους τῆς γραφειοκρατίας αἱ ὁποῖαι πράγματι δημιουργοῦν μονοπώλια, δημιουργοῦν ἀνθυγιεινὰς καταστάσεις, εἶναι ἑστία σήψεως καὶ χειροπέδα διὰ τὸν καλὸν καὶ τίμιον ἐπιχειρηματίαν. Διὰ τοῦτο αἱ ἄδειαι σκοπιμότητος, αἱ ἄδειαι ἐγκαταστάσεως καὶ λειτουργίας θὰ τροποποιηθοῦν κατὰ ριζοσπαστικὸν τρόπον. Ἐπίσης θὰ ἁπλοποιήσωμεν σύνολον διαδικασιῶν αἱ ὁποῖαι σήμερον καθιστοῦν τὴν προσπάθειαν διὰ τὰς ἐξαγωγὰς ἁπλῶς ματαιοπονίαν. Δὲν θέλω νὰ σᾶς καταπονήσω, ἀλλὰ ἔχω ἐδῶ ἐπιστολὰς ἐπὶ ἐπιστολῶν σοβαρῶν ἐπιχειρηματιῶν ξένων καὶ Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἐπίστευσαν εἰς τὰ κηρύγματα περὶ ἐξαγωγῶν καὶ ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὸ σπὸρ αὐτὸ καὶ ἔφυγαν καταγανακτισμένοι, διότι αἱ ἐπαγγελίαι τῆς ΕΡΕ δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησίς μας θὰ προβῇ εἰς μίαν παλινόρθωσιν. Θὰ θέση εἰς τὸν θρόνον του τὴν αὐτοῦ μεγαλειότητα τὸ κόστος, ὡς τὸν ἀνώτατον ρυθμιστὴν τῆς ζωῆς καὶ τῆς προόδου τῶν ἐπιχειρήσεων. Διότι αὐτὸς θὰ εἶναι μεγάλη ἀσπὶς κατὰ τοῦ συναγωνισμοῦ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ τῶν προϊόντων τῶν ἄλλων εὐρωπαϊκῶν χωρῶν καὶ αὐτὸς θὰ εἶναι τὸ ὅπλον μὲ τὸ ὁποῖον θὰ εἰσδύσωμεν εἰς τὰς ξένας ἀγοράς. Ἐὰν θὰ φθάσωμεν ταχέως εἰς συναγωνιστικὸν κόστος τότε ἡ προσπάθεια τῆς ἐκβιομηχανίσεως εἶναι ματαία. Καὶ δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν ἐπιχειρηματίαν ἀπὸ τὸν βραχνᾶν καὶ τὸν ἐφιάλτην τῶν ἀλλόγων παρεμβατισμῶν καὶ προστατευτισμῶν καὶ νὰ τὸν βοηθήσωμεν νὰ μειώσῃ τὸ ἐξωεπιχειρησιακὸν κόστος διὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι αὐτοὶ ὑπεύθυνοι, ἀλλὰ ὑπεύθυνον εἶναι τὸ Κράτος, τὸ σύνολον. Κύριοι, δεύτερον κεφάλαιον τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησίς μας εἶναι ἡ δημιουργία κινήτρων. Ἡ φράσις ἔχει γίνει κοινοτυπία, ἐπὶ 4–5 χρόνια δὲν ἀκούεται τίποτε ἄλλο εἰς ἀναλόγους εὐκαιρίας, παρὰ πολιτικὴ κινήτρων. Καὶ τὰ κίνητρα ἀπέδωσαν πολὺ ὀλίγα. Ἐστέρησαν πολλάκις μάλιστα τὸ δημόσιον, πόρων, τοὺς ὁποίους δὲν ἔπρεπε νὰ στερηθῇ. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχε προηγηθῆ ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς οἰκονομίας ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς γραφειοκρατίας καὶ τοῦ ὑπερμέτρου παρεμβατισμοῦ, ἡ πολιτικὴ τῶν κινήτρων ἦτο μία ματαία προσπάθεια. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν μόνον, ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ πολιτικὴ κινήτρων ἀποδοτικῶν, διὰ νὰ ἠμπορέσουν ἰδιωτικαὶ ἀποταμιεύσεις νὰ κατευθυνθοῦν εἰς τὰς βιομηχανίας καὶ νὰ μὴ λιμνάζουν εἰς καταθέσεις παρὰ Τραπέζαις ἢ εἰς ἀγορὰς ἁπλῶς ὁμολογιῶν. Κύριοι, σκοπὸς τῆς πολιτικῆς μας εἶναι, βεβαίως, καὶ ἡ περιφερειακὴ ἀνάπτυξις, μία ἄλλη φράσις, ἡ ὁποία ἔχει τόσον πολὺ ταλαιπωρηθῆ. Ὅσοι εἶσθε ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα 10 ἔτη ἐκτὸς ὡρισμένων ἐξαιρέσεων, ἔσβησαν βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον ἀπὸ 40 καὶ 50 ἔτη. Ἡ μεγαλοστομία τῆς ἱδρύσεως νέων βιομηχανιῶν τύπου ἀζώτου καὶ σακχάρεως, δὲν ἠμποροῦν νὰ συγκαλύψουν τὴν πραγματικότητα, ὅτι λόγῳ τῆς ἀλογίστου πολιτικῆς, ὅλαι αὐταὶ αἱ βιομηχανίαι ἔχασαν τὴν δυνατότητα ὑπάρξεως καὶ ἔσβησαν. Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς βιομηχανικὰς ζώνας, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς ὑπαίθρου καὶ ἰδίως τῶν διοικητικῶν ἀποκεντρώσεων, θὰ ἀποτελέσουν τὸν μοχλὸν, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἵδρυσιν Τραπέζης Βιομηχανικῆς Ἀναπτύξεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ βιομηχανία θὰ γίνῃ πραγματικότης διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν. Ἀλλά, κύριοι, πρέπει ἐπίσης νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς ἀπασχολήσεως εἶναι τόσον ἐπιτακτικὸν καὶ τόσον μέγα, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν ἄμεσον λύσιν μὲ τὴν ἵδρυσιν τῶν μεγάλων ἐργοστασίων, μὲ τὴν ἵδρυσιν τῶν μεγάλων ἢ τῶν μέσων ἐπιχειρήσεων. Πρέπει, ὅμως, ὅταν ὡριμάσουν τὰ πράγματα, διότι καὶ τώρα νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ φτιάξωμεν ἓν ἐργοστάσιον μεγάλο, θὰ περάσουν 3–4 χρόνια μέχρι νὰ λειτουργήσῃ, νὰ προβλέψωμεν διὰ τὴν ἀπασχόλησιν τῶν ἐπαρχιῶν. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησίς μας κατέστρωσεν ἕνα πρόγραμμα ἀμέσου δράσεως, τοῦ ὁποίου οἱ δύο κλάδοι εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ἡ βιοτεχνία, τῆς ὁποίας τὸ κύριον Σῶμα εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ αἱ γεωργικαὶ βιομηχανίαι. Πειραματιζόμεθα νέας μεθόδους συνδέσεως τῆς παραγωγῆς μὲ τὴν κατανάλωσιν, διὰ τοῦ βιομηχάνου, διὰ νὰ δώσωμεν λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα τῆς βιομηχανικῆς ζωῆς τῶν ἐπιχειρήσεων. Διὰ τῶν δύο αὐτῶν σκελῶν τοῦ προγράμματος, διὰ τῆς βιοτεχνίας, τῆς μικρᾶς ἐπιχειρήσεως καὶ τῶν γεωργικῶν βιομηχανιῶν, θὰ αἰσθανθῇ ἡ Ἑλληνικὴ ὕπαιθρος ἀνακούφισιν. Διότι αὐτὰς τὰς προορίζομεν νὰ ἐπενεργήσουν εἰς τὴν μάχην, τὴν ὁποίαν δίδομεν, ὡς τεθωρακισμένη μεραρχία, ἑνὸς συγχρόνου στρατοῦ. Τὸ θέμα τῆς ἀγροτικῆς βιομηχανίας ἔχει ὑψίστην σημασίαν, διότι ἀπὸ αὐτὴν θὰ ἐξαρτηθῇ, ἐὰν ὁ ἀγρότης θὰ ἔχῃ εἰσόδημα, ἢ ἐὰν ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς μεταβάλλεται ἀπὸ εὐλογίαν εἰς κατάραν. Κύριοι, τὸ τελευταῖον σημεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ ἀναφέρω, διὰ τὸ πρόγραμμά μας εἶναι, ὅτι διὰ νὰ δώσῃ μίαν μάχην, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιτελικὴν ὀργάνωσιν, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ στρατηγεῖον. Καὶ ἐνῷ ἡ Ε.Ρ.Ε. ὡμίλει ἐπὶ 8ετίαν περὶ βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως, δὲν εἶχε οὔτε Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας. Γνωρίζετε εἰς ποῖον χάλι, ἀπὸ ἀπόψεως ἁρμοδιοτήτων καὶ ἐπανδρώσεως εὑρίσκεται τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας. Μὲ αὐτὸ τὸ ὅπλον ἐπήγαινον νὰ κυνηγήσουν τίγρεις καὶ λεοντάρια.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ σφεντόνα.

§24Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Οὔτε μὲ σφενδόνα, διότι τὸ ἕνα της σκέλος ἦτο σπασμένο. Σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεώς μας, εἶναι νὰ δημιουργήσῃ τὸ κατάλληλον ὄργανον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιτελικὴν ὀργάνωσιν τῆς μάχης τῆς ἐκβιομηχανίσεως καὶ θὰ παρακολουθήσῃ βεβαίως τὴν διεξαγωγήν της. Κύριοι, αὐταὶ εἶναι αἱ γενικαὶ γραμμαὶ τῆς βιομηχανικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Ε.Κ. Ἐλέχθη ἐπανειλημμένως, ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι διὰ νὰ ἐπιβιώσῃ ἡ Ἑλλάς, χρειάζεται ἐπανάστασις νοοτροπίας καὶ μεθόδου. Ὅσον περισσότερον ὅμως τὸ ἔλεγον, τόσον περισσότερον ἐπέστρεφον εἰς τὴν πεπατημένην, εἰς τὰς παλαιὰς μεθόδους καὶ εἰς τὴν παλαιὰν νοοτροπίαν. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀπαρίθμησις τῶν κεφαλαίων τῆς πολιτικῆς μας, τὴν ὁποίαν ἔκαμον θὰ πείσῃ πάντα καλόπιστον, ὅτι πιστεύομεν, θέλομεν καὶ ἔχομεν ἀποφασίσει νὰ δημιουργήσωμεν τὴν ἐπανάστασιν αὐτὴν εἰς τὰς ψυχὰς καὶ τοὺς ἐπιχειρηματίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ βιομηχανικὴ ἐπανάστασις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις, διὰ τὴν ἐπιβίωσίν μας ὡς Ἔθνους, ἐντὸς τῆς πλημμυρίδος τῶν ἑκατομμυρίων τῶν ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν ἐθνῶν, μὲ τὰ ὁποῖα συνεδέσαμε τὴν τύχην μας. Ἀλλά, κύριοι, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου, παραλείπων ἕνα ἀκόμη κεφάλαιον, τὴν ἐπιστροφὴν καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα εἰς τὸ καθεστὼς τῆς ἀρετῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ νὰ διεξάγεται ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς διεξήγετο ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἰς τὰς 13.12.1962, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὡμίλησα περὶ «πορείας εἰς τὸν βοῦρκον». Δέν ὑπάρχει Δημοκρατία τοῦ δημοσίου, ἡ ὁποία νὰ μὴ δημιουργῇ χιλίους δύο ψιθύρους, καταγγελίας, νὰ μὴ δημιουργῇ σάλον. Ἡ χορήγησις ἀδείας, δι’ οἱανδήποτε ὑπόθεσιν βιομηχανικήν, ἀποτελεῖ ἀντικείμενον οἰκονομίας καὶ ἄλλης συναλλαγῆς. Ἔχω βαρεθῆ νὰ ἀκούω καταγγελίας. Βεβαίως, δὲν ὑπάρχουν συμβολαιογραφικὰ ἔγγραφα, νὰ σᾶς προσκομίσω. Τὰ συμβόλαια τῶν ἀνόμων συναλλαγῶν. Ἀλλὰ καὶ μόνον τὸ κλῖμα αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν, διὰ νὰ ἀπογοητεύσῃ καὶ διὰ νὰ ἐπηρεάσῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ φέρωμεν ἐδῶ, διὰ νὰ ἐπενδύσουν τὰ κεφάλαιά των. Καὶ ἐπειδὴ ὡμίλησα περὶ ξένων — διότι ἐλησμόνησα νὰ τὸ ἀναφέρω προηγουμένως — πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας ἀποβλέπει μεγάλως εἰς τὰς συναλλαγὰς μὲ τὸ ξένον κεφάλαιον. Κύριοι, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἄνθρωπος ἔχων νοῦν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποκλείσῃ τὴν συνεργασίαν μὲ τὸ ξένον κεφάλαιον. Μορφὴ τῆς συγχρόνου κοινωνίας εἶναι ἡ κυκλοφορία τῶν κεφαλαίων καὶ εἶναι ἡ γονιμοποίησις τῶν διαφόρων οἰκονομιῶν διὰ τῆς κυκλοφορίας τῶν διεθνῶν ἐπενδύσεων. Οὐδεμία χώρα στερεῖται. Οὔτε αἱ κομμουνιστικαί. Καὶ αὐταὶ ἀνεζήτησαν τὴν συνεργασίαν τοῦ ξένου κεφαλαίου. Ἡμεῖς θὰ ζητήσωμεν συνεργασίαν μὲ τὸ ξένον κεφάλαιον, διότι ἡ Ἑλληνικὴ ἀποταμίευσις, δὲν εἶναι δυνατὸν μόνη της νὰ ἀναλάβῃ τὸ τεράστιον ἔργον τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανικῆς ἐπαναστάσεως. Ἀλλὰ ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε δὲ νὰ τὸ ἐπαναλάβω, δὲν ζητοῦμεν τὸ ξένον κεφάλαιον νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς φιλάνθρωπος. Ἀλλά, δὲν τὸ δεχόμεθα, ἐπίσης, ὡς κατακτητήν. Βάσις εἶναι ἡ συνεργασία ἐπ’ ἀμοιβαίᾳ ὠφελείᾳ. Καὶ ἔχει ἡ Ἑλλὰς χιλίας δύο εὐκαιρίας καὶ προσφέρεται ἐντὸς τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ χώρου, διὰ ἐπωφελῆ τοποθέτησιν ξένων κεφαλαίων. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ πληρώσωμεν τὸ «νόου χάου», τὴν «γνῶσιν» τοῦ ξένου βιομηχάνου, ὅπως ὅλαι αἱ κοινωνίαι τὴν πληρώνουν, διότι αὐτὰ εἶναι τὰ δίδακτρα. Ἀλλὰ θὰ εἴμεθα ἀφελεῖς νὰ πιστεύωμε, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ ξένον κεφάλαιον ὡς φιλανθρωπία. Θὰ εἴμεθα δὲ ἀνάξιοι Ἕλληνες, ἐὰν ἐδεχόμεθα νὰ ἔλθῃ ὡς κατακτητής. Κύριοι, τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν πέριξ τῶν ὑπουργείων ποὺ ἀσχολοῦνται μὲ τὴν οἰκονομικὴν ζωήν, ὥστε ἤδη ὑπεχρεώθην νὰ παραπέμψω εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος κατεῖχε τὴν Γεν. Γραμματείαν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας ἐπὶ διετίαν, κατόπιν συγκεκριμένων καταγγελιῶν δι’ ὑπέρβασιν καθήκοντος καὶ διὰ παράβασιν Νόμου. Αὐτὴν τὴν στιγμὴ ἀσχολούμεθα μὲ τὴν περιγραφὴν τοῦ βορβόρου τῆς σμύριδος, τῆς Νάξου. Εἶναι ἀπίθανος ἡ κατάστασις τῆς κομματικῆς διαφθορᾶς καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει γύρω ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἐθνικὸν προϊόν. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀσχολεῖται μὲ τὸ νὰ διαπιστώσῃ τὸ πόσον ἐστοίχισεν τέλος πάντων τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου, διότι μέχρι τοῦδε οὐδεὶς δύναται νὰ δώσῃ ὁριστικὸν ἀριθμόν. Ἀσχολούμεθα ἐπίσης μὲ τὴν διαπίστωσιν τοῦ κόστους τοῦ ἐργοστασίου τῆς πικρῆς σακχάρεως. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησίς μας ἀποστολὴν ἔχει, τὸ αἰσθάνεται ὡς βαθύτατόν της καθῆκον, νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ Κράτος τῆς ἀρετῆς, διότι, ἐὰν τὸ Κράτος τῆς ἀρετῆς δὲν ἀποκατασταθῇ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθοῦν σοβαροὶ ἄνθρωποι νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς αὐτὴν τὴν μεγάλην περιπέτειαν τῆς ἐκβιομηχανίσεως, εἴτε Ἕλληνες, εἴτε ξένοι. Ἀλλά, βεβαίως, ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἀρετῆς, δὲν ἀποτελεῖ ἀναγκαιότητα μόνον διὰ τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς. Ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς συγκλονίζεται σήμερον, ἢ μᾶλλον ἀφ’ ἧς ἐξεδόθη ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, κ. Τούση, μὲ τὰ διαπιστωθέντα περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν μυστικῶν κονδυλίων. Ὅσοι ἀναγνώσουν τὴν ἔκθεσιν αὐτήν, ἀντιλαμβάνονται μέχρι ποίου σημείου διαλύσεως, ὑποχωρήσεως πάσης ἐννοίας ἠθικῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς εὐθύνης ἐφθάσαμεν ἐπὶ τῶν κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. Κύριοι, παρακαλῶ νὰ προσέξετε αὐτὴν τὴν ἀποκάλυψιν, διὰ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν δαπανᾷ 300 ἑκατομμύρια ἐμφανῶς καὶ 105 ἑκατομμύρια διὰ τῆς μεθόδου τῶν μυστικῶν κονδυλίων, αἱ δαπάναι διὰ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους, κατὰ τὸ ⅓, παίρνουν τὸν πέπλον τῶν μυστικῶν κονδυλίων. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτὴ μία τοιαύτη κατάστασις; Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀγανακτήσῃ τὸ Ἔθνος; Καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς ταλαιπωρήσω περισσότερον, διότι πιστεύω, ὅτι κάθε Ἕλλην πρέπει νὰ διαβάσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Τούση, θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπήν, ἡ ὁποία ἐπίσης δεικνύει ἀνάγλυφον τὴν κατάστασιν ἀποσυνθέσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ὑποχωρήσεως τῆς συναισθήσεως εὐθύνης καὶ ἠθικῆς καταπτώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εἴχομεν φθάσει ἐπὶ Κυβερνήσεως Ε.Ρ.Ε. καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξαγάγῃ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἀκούσατε τὴν περικοπήν, «...... Ὡς καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς γενικῆς ἐκθέσεως θέλει ἀναπτυχθῇ, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 41 τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν κτλ....., δὲν ἐλάμβανεν γνῶσιν τῶν κανόνων τῆς συγκεκριμένης δαπάνης, ἀρκουμένη εἰς τὴν πρὸς αὐτὴν γενικὴν καὶ ἀόριστον «δι’ ἐθνικὰς ἀνάγκας» πρότασιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἄνευ εἰδικεύσεως τοῦ συγκεκριμένου σκοποῦ, ὃν θὰ ἐξυπηρέτει ἡ δαπάνη αὐτή, προκειμένου περὶ προτάσεως τῆς διευθύνσεως τοῦ γραφείου Ὑπουργοῦ. Οὕτως, ἐκτὸς τῆς παρατυπίας τοῦ τοιούτου πρακτικοῦ, προστίθεται περαιτέρω ἡ τοῦ Ὑπουργοῦ αὐθαίρετος κρίσις περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως. Ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐγνώριζεν συγκεκριμένως τὸν τρόπον διαθέσεως, δὲν θὰ ἐνέκρινεν πολλάκις τὴν δαπάνην. (Εἰδικῶς διὰ τὴν περὶ ἧς κατωτέρω διάθεσιν, ὅρα κατάθεσιν τοῦ κ. Παύλου Οἰκονόμου–Γκούρα, τέως Γενικοῦ Διευθυντοῦ καὶ ὑπηρεσιακοῦ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν)». Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν μυστικῶν κονδυλίων τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, δὲν ἐγνώριζεν, ὡς ὁ νόμος ἐπιτάσσει, διὰ ποῖον σκοπὸν θὰ διετίθεντο τὰ κονδύλια. Ἀλλ’ ἔρχεται καὶ ὁ ἀνώτατος κρατικὸς λειτουργός, ὁ ὁποῖος μετέχει τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ λέγει, ὅτι ἐὰν ἤξερε ποῦ διετίθεντο τὰ μυστικὰ κονδύλια, δὲν θὰ τὰ ἐνέκρινεν. Δηλαδή, ὁμολογεῖ, ὅτι ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Ε.Ρ.Ε., πρεσβευτὴς οὗτος, ἀνώτατος κρατικὸς λειτουργός, δὲν ἐτόλμα νὰ ἐρωτήσῃ τὸν Ὑπουργόν, διὰ ποῖον σκοπὸν ἐγένετο ἡ διάθεσις αὐτὴ τοῦ δημοσίου χρήματος, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος. Ὑπῆρξαν, βεβαίως, παραιτήσεις. Ὑπῆρξαν ἐλάχιστοι, πράγματι, δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι, ὑπερήφανοι καὶ συνεπεῖς πρὸς τὸν ὅρκον των, εἶχον τὸ θάρρος, εἰς ἀναλόγους περιστάσεις, νὰ ἀρνηθοῦν νὰ παραιτηθοῦν, «νὰ τὰ βροντήσουν κάτω» καὶ νὰ φύγουν. Ἀλλά, δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ζητήσωμεν ἀπ’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τὸν ἡρωϊσμὸν αὐτόν. Διότι γνωρίζομεν, ὅτι ὁ ἡρωϊσμὸς αὐτὸς εἶναι συνάρτησις πολλῶν παραγόντων. Κύριοι, ἡ ἀποκατάστασις τοῦ Κράτους τῆς ἀρετῆς, εἰς ὅλας τὰς πτυχὰς τοῦ δημοσίου βίου μας, εἶναι ἀναγκαία, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐπιβιώσωμεν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Ἡνωμένης Εὐρώπης. Εἶναι βεβαίως ὑποχρέωσις πρὸς τὴν ἱστορίαν μας. Καὶ ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὴν ἠθικὴν ὑποχώρησιν, εἶναι προϋπόθεσις τῆς ἐπιβιώσεώς μας. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἐν πλήρει συνειδήσει, τῆς κληρονομίας, τὴν ὁποίαν παρέλαβεν, ἀλλὰ καὶ μὲ πλήρη πίστιν διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας, μὲ ὄνειρον, ἀλλὰ καὶ μὲ λογισμόν, θὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν θεμελίωσιν τῶν προϋποθέσεων τῆς ἐπιβιώσεως τοῦ Ἔθνους. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή της. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιταγὴ τῆς μοίρας καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ φιλοδοξία της. (Χειροκροτήματα).

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπισημάνω τὸ γεγονός, ὅτι βαίνομεν πρὸς τὴν λῆξιν τῆς τρίτης συνεδριάσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐνῷ ἔχουν ὁμιλήσει τέσσαρες μέχρι τοῦδε, οἱ ὁποῖοι εἶναι μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀνήκουν, ἑπομένως εἰς τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, δὲν ἔχει ὁμιλήσει ἀκόμη δεύτερος βουλευτὴς τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὸ δὲν ἔχει συμβῆ ποτέ. Ἀνοίξατε τὰ πρακτικὰ καὶ ἀναγνώσατε τί συνέβαινε εἰς τὰς περιόδους κατὰ τὰς ὁποίας Κυβέρνησις ἦτο ἡ Ε.Ρ.Ε. Πάντοτε εἶχον τὴν δυνατότητα καὶ τὴν δευτέραν ἡμέραν νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Κύριε Πρόεδρε, ἀξιῶ ἀπὸ ὑμᾶς, παλαιὸν κοινοβουλευτικόν, διατελέσαντα καὶ ἄλλοτε Ἀντιπρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ ἀσκήσαντα πάντοτε τὰ καθήκοντά σας κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος εἶχε προκαλέσει τὴν ἀναγνώρισιν ὅλων, ἀξιῶ ἀπὸ ὑμᾶς, νὰ ἀποκαταστήσετε τάξιν εἰς τὴν σειρὰν τῆς συζητήσεως. Κατελήφθη τὸ ⅓ τοῦ χρόνου τῶν μέχρι τοῦδε συνεδριάσεων ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δικαιοῦται.

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ μᾶς εἰδοποιήσητε διὰ νὰ ἀποχωρήσωμεν ἡμεῖς, διὰ νὰ ὑπάρξῃ μονόλογος. Διότι, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διάλογος. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι θὰ συμφωνήσετε, ὅτι, ἰδίᾳ, ὅταν γίνωνται προγραμματικαὶ δηλώσεις, δὲν γίνονται ὑπὸ μορφὴν μονολόγου, ὅπως γίνεται τοῦτο ἀπὸ τοὺς ἐξώστας, κατὰ τὰς προεκλογικὰς περιοδείας, ἀλλ’ ὑπὸ μορφὴν διαλόγου.

§28Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Περίεργον, ὅτι εὐκόλως ἐκνευρίζεται ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐνῷ ἐὰν ὀλίγον ἤθελε κάπως νὰ ἀνακτήσῃ τὴν ψυχραιμίαν του, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι περίπτωσις μονολόγου, δὲν ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε. Πρῶτος ὑπουργὸς ὡμίλησεν μετὰ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, χθὲς δὲ ἐνήργησαν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον Ἀντιπολίτευσις καὶ Συμπολίτευσις. Ἀλλὰ χθὲς τὴν ἑσπέραν, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἴμεθα ἐδῶ καὶ ἐζητοῦμεν ἀγορητάς. Τρεῖς, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ κ. Λύχνος, εἶπον, ὅτι δὲν ὁμιλοῦν — ξεύρετε, εἶναι τὸ θέμα τῆς ὥρας, τῆς δημοσιότητος τῶν ἐφημερίδων — Ἐμείναμεν ἐδῶ καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸν κ. Μερκούρην, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ μείνωμεν ὅσας ὥρας θέλετε. Ἀλλὰ χθές, ἐπαναλαμβάνω, ἐνῷ ἀνεμέναμεν κάποιον ἀγορητὴν τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μόνον ὁ κ. Μερκούρης ἐδέχθη νὰ ὁμιλήσῃ. Συνεπῶς, δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε περὶ καταδυναστεύσεως, οὔτε νὰ παραβάλετε τὴν Βουλὴν μὲ τοὺς ἐξώστας τῶν προεκλογικῶν συγκεντρώσεων. Νομίζω, ὅτι χρειάζεται μεγαλύτερος σεβασμὸς καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ νὰ ἐξηγηθῶμεν. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν ἑνὸς ἐπιλέκτου στελέχους ἐξ ἡμῶν, θὰ ἐπακολουθήσῃ ἕνας διὰ νὰ ἀπαντήσῃ. Εἶναι πρὸς τιμὴν ἀκριβῶς τῶν στελεχῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ ἀπάντησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι πραγματικὰ εὑρισκόμεθα ἐνώπιον διαλόγου καὶ ὄχι μονολόγου. Ἡ Βουλὴ θὰ τὸ ἔχῃ διαπιστώσει καὶ ὅσοι χθὲς τὸ βράδυ εἴσαστε ἐδῶ, ἀσφαλῶς οἱ βουλευταὶ τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ διεπίστωσαν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ ἀξιωματική, δὲν εἶχε καμμίαν διάθεσιν νὰ ὁμιλήσῃ, νὰ ἀνέβῃ εἰς τὸ βῆμα, διότι ἡ ὥρα εἶχε παρέλθει. Ἡ δημοσίευσις εἶναι καλή, ἀλλὰ δὲν πρέπει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅλα αὐτά, νὰ τὰ φορτώνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐπίσης, δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν παρομοιώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συμβιβάζονται, οὔτε μὲ τὸ ἦθος του, οὔτε μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς αἰθούσης αὐτῆς. (Χειροκροτήματα).

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ ἀναγνώσητε ἐκ νέου, ὅταν σᾶς δοθοῦν ἀπὸ τοὺς στενογράφους, τὰ ὅσα εἴπατε. Δὲν δέχομαι μαθήματα. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχομαι διακοπάς, ἀπὸ κανένα, οὔτε καὶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§30ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ε.Κ.). Θὰ συνηθίσετε.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς, θὰ εἶναι πρωτόβγαλτοι οἱ κ.κ. συνάδελφοι, ποὺ κραυγάζουν καὶ νομίζω, ὅτι θὰ συνηθίσουν νὰ ὑπακούουν εἰς τοὺς κανόνας ποὺ διέπουν τὸν κοινοβουλευτισμόν. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἐπιβάλατε τὴν τάξιν, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω ἐλευθέρως, ὅπως ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Στεφανόπουλος, δὲν κατενόησε τὴν σημασίαν τῶν λόγων μου, δὲν κατενόησεν οὗτος, καίτοι παλαιὸς κοινοβουλευτικός, ἔχων θητεύσει ἔτη περισσότερα ἐμοῦ, ὅτι εἶναι δικαίωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοὐλάχιστον νὰ διεκδικῇ τὴν τρίτην ἡμέραν νὰ λάβῃ αὕτη τὸν λόγον, καὶ κακῶς ἐνόμισε, ὅτι ἀποτελεῖ ἔλλειψιν σεβασμοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τοὺς Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἀπὸ τὸ βῆμα, ὅτι μονολογοῦν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιτρέπουν τὸν ἀντίλογον τὸν ἰδικόν μας καὶ δι’ αὐτὸ εἶπα, ὅτι ὡμίλησαν, ὡς ἐὰν ὡμίλουν ἀπὸ ἐξώστου καὶ μάλιστα ἄνευ διακοπῶν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς φράσεώς μου καὶ ἦτο περιττὴ ἡ παρατήρησις, ὅτι δῆθεν, τὰ ὅσα εἶπα, δὲν συμβιβάζονται μὲ τὸ ἦθος μου. Εἶπον, ὅτι ἡ συζήτησις μετεβλήθη εἰς μονόλογον, ἐφ’ ὅσον δὲν δίδεται ἡ δυνατότης εἰς τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐπικαλοῦμαι μίαν βασικὴν ἀρχὴν τῶν συζητήσεων, ὅτι τὸν λόγον ἀκολουθεῖ ὁ ἀντίλογος, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ὁ ὁμιλητὴς εἶναι μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἢ κυβερνητικὸς βουλευτής, ὅπως ὁ κ. Τσιριμῶκος.

§32Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Χθὲς ἡ συνεδρίασις ἤρχισε μὲ ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἠλιοῦ, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἠκολούθησε ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐπηκολούθησε διάλογος Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. μετὰ ταῦτα, ἐκλήθη ὁ κ. Παπαληγούρας, ὁ ὁποῖος ἐξηφανίσθη, μετὰ ἐκλήθη ὁ κ. Μπουρνιᾶς, ὅστις ἀπουσίαζε καὶ τέλος ἐκλήθη καὶ ὡμίλησεν ὁ κ. Μερκούρης. Εἶναι ἡμέρα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πρέπει νὰ εἶσθε παρόντες, ἐὰν θέλετε πραγματικὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀντίλογος. Δέν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ γίνεται ἐναλλαγή, αὐτὸς εἶναι ὁ κανών. Χθὲς τὸ βράδυ ὁ κ. Πρόεδρος ἀναζήτησεν τὸν κ. Παπαληγούραν νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ὁ κ. Παπαληγούρας εἶναι σημαντικὸν στέλεχος τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ ἀπουσίαζεν. Ἀδίκως ἐκνευρίζεσθε, εἴμεθα σύμφωνοι νὰ ὑπάρχῃ ἐναλλαγή, ἀλλὰ νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐκπρόσωπος τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διαγραφὴν ὅλων τῶν ἐγγεγραμμένων.

§33Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ παράδοσις, τὴν ὁποίαν ἔχει θεμελιώσει ἡ Ε.Ρ.Ε. εἶναι διττή. Πρῶτον, νὰ ὁμιλοῦν ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ καὶ δεύτερον, νὰ μὴ ὁμιλοῦν οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταί. Δυστυχῶς, κατὰ τὸ πρῶτον σκέλος τῆς παραδόσεως, εἴμεθα εἰς τὸν δρόμον νὰ τὴν ἀκολουθήσωμεν, ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, δὲν θὰ τὴν ἀκολουθήσωμεν. Οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταὶ αὐτῆς τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, ἔστω καὶ ἐὰν ἐκπροσωποῦνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, θὰ πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ φέρουν εἰς τὸ βῆμα ἐκεῖνο ποὺ ἐκπροσωποῦν, δηλαδὴ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Δέν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναι δευτέρας τάξεως μέλος τοῦ Κοινοβουλίου ὁ βουλευτής, ὁ ἄνευ χαρτοφυλακίου βουλευτής. Πρέπει, ἀντιθέτως, νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ, διότι, πράγματι, αὐτὸ εἶναι τὸ βάθρον, εἰς τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἡ Δημοκρατία. Ἑπομένως, θέλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὁμιλήσωμεν οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταί. Εἶναι ἄχαρο νὰ ἐπιμένω νὰ ὁμιλήσω, διότι πράγματι, ὁ ἐπιμένων πολὺ καὶ τοῦ δοθῇ ὁ λόγος, θὰ εἶναι ὡς ἐὰν πρόκειται νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀποκαλύψῃ ἀληθείας. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐγώ, ὡς κυβερνητικὸς βουλευτής, ἤθελα νὰ συνοδεύσω τὴν ψῆφον μου ἀπὸ ὡρισμένας σκέψεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι θεμελιώδεις, διότι ἐπὶ αὐτῶν πρόκειται νὰ θεμελιωθῇ μία περίοδος ἐθνικῆς ἀναδημιουργίας. Δέν πρόκειται νὰ εἴπω τίποτε τὸ φοβερόν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ εἶναι δυνατόν, νὰ λεχθῇ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν εὑρίσκεται καὶ ὁ κυβερνητικὸς ὁμιλητής, ὁ ὁποῖος ἐνδεχομένως θὰ λάβῃ τὸν λόγον, σκέψεις θὰ εἴπῃ καὶ ὄχι τόσον πολὺ φοβεράς. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ σειρά, ἤθελα νὰ ἐξηγήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν κατάλογον εὐθὺς μετὰ τὸν κ. Μαρκεζίνην, παρενεβλήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ παρεμβολὴ ἑνὸς ὑπουργοῦ, καταργεῖ τὴν σειρὰν τοῦ ἁπλοῦ βουλευτοῦ. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ πρέπει κἄποτε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ὁπότε θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς. Διότι ἂν πρόκειται αἱ παρεμβολαὶ τῶν Ὑπουργῶν νὰ καταλύουν τὴν σειρὰν τῶν βουλευτῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βουλευτὴς τῆς Συμπολιτεύσεως δὲν θὰ ὁμιλήσῃ ποτέ. Παρὰ ταῦτα ἐγὼ δέχομαι νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Φροντιστὴς ἢ τὶς ἄλλος ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ συνεννοηθοῦν πότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος καὶ μὲ εἰδοποιεῖτε διὰ νὰ μπορέσω νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον.

§34Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος. Βεβαίως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἔχει δικαίωμα νὰ ὑποδείξῃ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ἡ Ε.Ρ.Ε. νὰ ὁμιλήσῃ. Ἐπισημαίνω ὅμως, ὅτι ὁ κ. Φροντιστὴς δὲν εἶχε γραφῆ μέχρι σήμερον. Ἂν λοιπὸν ἐγράφη ὁ κ. Φροντιστής, εἶναι πιὸ πάνω ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῦ πᾶμε; Θὰ συνεχίσῃ ὁ κ. Παπαληγούρας, τὶ θὰ γίνῃ; Χθὲς εἰς τὸ δεύτερον σημείωμα προσετέθη ἕνας ἄλλος ἀπὸ πάνω, παρακαλῶ αὐτὸ νὰ λείψῃ.

§35Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ μελετῶν τὰ πρακτικὰ τῆς 5θημέρου συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως μομφῆς τῆς Ε.Κ. τοῦ παρελθόντος Μαΐου, θὰ ἴδῃ ὅτι κατεψήφισα τὴν Κυβέρνησιν διαμαρτυρόμενος ἐν ταὐτῷ, διότι τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου ἠνάλωσαν Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ὁ μελετῶν τὰ πρακτικὰ ἐπὶ τῆς πρώτης προτάσεως μομφῆς τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1962, θὰ ἴδῃ ὅτι διεμαρτυρήθην ἐντόνως διότι τὸ ⅓ τοῦ χρόνου ἠνάλωσεν ὁ τότε Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Π. Κανελλόπουλος, ὁ νῦν Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ παραπονοῦνται δι’ ὅσα ἐδίδαξαν. Μίαν πρότασιν ἔχω νὰ κάμω, νὰ συνεχίσωμεν μὲ ὁλονυκτίους συνεδριάσεις καὶ νὰ παύσωμεν νὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὸν χρόνον καὶ τὰς στήλας τῶν ἐφημερίδων, διὰ νὰ δυνηθῶμεν ὅλοι νὰ ὁμιλήσωμεν. Ἄλλως ὅπως εἶπον κἄποτε διακόπτων τὸν τότε Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ ὑπάρχουν δύο εἰδῶν βουλευταί, οἱ προνομιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι ἀπασχολοῦν τὸ βῆμα συνεχῶς καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται νὰ τοὺς δοθῇ ὁ χρόνος νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις, διότι τὸ 5θήμερον εἶναι ἀνεπαρκὲς ἔναντι τῶν ἀξιώσεων πολλῶν συναδέλφων νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα. Νὰ συνεχίσωμεν ἀδιακόπως μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν καὶ τὸ παράδειγμα πρέπει νὰ τὸ δώσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§36Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναγκάζομαι νὰ παρέμβω, διότι ὑπάρχουν μερικὰ ὄχι ὀρθὰ εἰς τὴν σειρὰν καὶ τῶν αἰτημάτων καὶ τῶν ἐμηνειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν. Ἐπὶ τῶν συζητήσεων ἐν γένει τῆς Βουλῆς, δύο ἀρχαὶ ὑπάρχουν, πρῶτον ὅτι τηρεῖται ἡ σειρὰ τῆς ἐγγραφῆς μὲ τὴν ἐξαίρεσιν Ὑπουργῶν καὶ τῶν Ἀρχηγῶν κομμάτων ποὺ λαμβάνουν τὸν λόγον ὅταν τὸ ζητήσουν, καὶ δεύτερον, δίδεται κατ’ ἐναλλαγὴν ὁ λόγος εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν θεωρουμένην ὡς ἕνα σύνολον, δηλαδὴ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν τὴν προσδιορίζει ἡ ἐγγραφή.

§37Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔτσι εἶναι.

§38Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι ἡ σειρὰ τῆς ἐγγραφῆς ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἀρχήν, λόγος καὶ ἀντίλογος. Εἶναι ἀδύνατον κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ προκύπτουν ἀμφισβητήσεις αὐτοῦ τοῦ εἴδους καὶ πρέπει νὰ θέσωμεν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων. Ἂν ἡ φιλαρέσκεια τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν στελεχῶν τῶν κομμάτων νὰ ἴδουν ἐγγεγραμμένην τὴν ἀγόρευσίν των ἐν ἐκτάσει εἰς τὰς ἐφημερίδας δὲν περιώριζε εἰς τόσον βραχὺ διάστημα τὸν χρόνον τῶν συζητήσεων, ἰδίως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διότι μόλις θὰ ἔλθῃ 10–11 ἡ ὥρα σκέπτεται ὁ βουλευτής, δὲν θὰ δημοσιευθῇ ἡ ἀγόρευσίς μου, ἢ θὰ δημοσιευθῇ δι’ ὀλίγων, φεύγω, καὶ ὕστερα τὴν ἄλλην ἡμέραν δημιουργεῖ ζήτημα ἢ πιέζει τὸν Ἀρχηγόν, τὸν ἡγέτην τοῦ κόμματος ἢ τὸν ἡγέτην τῆς Κυβερνήσεως νὰ δημιουργήσῃ ζήτημα καὶ πιεσθῇ τὸ Προεδρεῖον νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ θεραπεύσῃ αὐτὴν τὴν παράλειψιν καθήκοντος τότε ποὺ ἐκλήθη. Ἂν βέβαια, κ. Πρόεδρε, ἐπρόκειτο περὶ ἄλλης φύσεως συζητήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει ἐκ τοῦ Συντάγματος χρονικὸς περιορισμός, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ κριθῇ τόσον αὐστηρῶς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατανοήσωμεν καὶ τὰς ἀνθρωπίνας ἀδυναμίας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὑπάρχει τὸ 5θήμερον, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τέλους ἔγινε σαφές, ὅτι μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀρχηγοὶ Κομμάτων, Ὑπουργοὶ καὶ δύο τρία στελέχη μόνον τῆς Βουλῆς Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, λαμβάνουν τὸν λόγον, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρώμεθα ὅταν ἐγκαταλείπωμεν τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μόλις ἔλθῃ ἡ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν νομίζομεν ὅτι αἱ ἐφημερίδες δὲν προφθάνουν νὰ δημοσιεύσουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγομεν.

§39Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προδικάσω τὴν ἀπόφασίν σας ποῖον θὰ καλέσητε νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ βήματος. Ἡ ἀξίωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅπως ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις ὁρίσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν σειρὰν τῶν ἀγορητῶν, εἶναι καινοφανής, ἀντίθετος καὶ πρὸς τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ καὶ πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν καὶ πρὸς τὰ ἔθιμα τοῦ τόπου. Ὁ Κανονισμός μας ὁρίζει τὴν σειρὰν τῶν ἀγορητῶν, τὴν ὁποίαν ὀφείλετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ τηρῆτε. Δὲν θὰ εἶσθε ἄξιος τῆς θέσεώς σας ἂν αὐτοβούλως καταργήσετε σήμερον τὸν Κανονισμόν. Ἀναγνωρίζει ἡ κοινοβουλευτικὴ ἱστορία τοῦ τόπου καὶ τὸ δικαίωμα τῶν κομμάτων νὰ ὁρίζουν εἰδικοὺς ἀγορητάς, ἀλλὰ ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν; Ὅτι οἱ εἰδικοὶ ἀγορηταὶ δικαιοῦνται νὰ ὁμιλοῦν ἰδίως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 ἐπὶ μακρότερον χρόνον, ὄχι ὅμως καὶ νὰ καταπατοῦν τὴν σειράν των. Κύριε Πρόεδρε, ἐν κατακλεῖδι, ἐγεννήθησαν δύο ζητήματα: Ἂν τὴν σειρὰν τοῦ βήματος θὰ τὴν καταλάβῃ ἀγορητὴς τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀπεδέχθη καὶ νομίζω ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα, ἀλλὰ ἐπὶ τῆς ἐπιλογῆς τῶν ἀγορητῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν εὐθύνην τὴν ἔχετε σεῖς καὶ δὲν ἔχετε κανένα δικαίωμα νὰ παραβῆτε τὴν σειράν. Εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Φροντιστής, ἀλλὰ νὰ παραιτηθοῦν ὅλοι οἱ πρὸ αὐτοῦ ἐγγραφέντες. Ἂν τοῦτο γίνῃ, οὐδεμία ἀντίρρησις, ἂν δὲν γίνῃ, κύριε Πρόεδρε, σᾶς καθιστῶμεν ὑπεύθυνον τῆς παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἄλλωστε εἶμαι, βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ θελήσετε νὰ παραβῆτε.

§40Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδημιουργήθησαν πολλὰ θέματα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σειρὰν τῶν ἀγορητῶν. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς δὲν προβλέπει πράγματι εἰδικὸν ἀγορητὴν ἐξ ἑκάστου κόμματος. Νομίζω, ὅμως, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἀλλαγὴ σειρᾶς τῶν ἀγορητῶν, ἐφ’ ὅσον τὸ κόμμα δέχεται τὴν ἀλλαγὴν αὐτὴν καὶ ὄχι ὅπως λέγει ὁ κ. Μπακόπουλος. Ἑπομένως δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Φροντιστής. Τὸ δεύτερον θέμα εἶναι, ὅτι ὡς διεξάγεται ἡ συζήτησις καὶ μὲ τὸν ρυθμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγεται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσουν, ὄχι μόνον ὅλοι οἱ ἐγγραφέντες, ἀλλὰ οὔτε τὸ ⅒ αὐτῶν. Ἡ μόνη παραχώρησις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ κάνωμεν, εἶναι νὰ παραμείνωμεν συνεδριάζοντες μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν σήμερον καὶ αὔριον, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ἐγγραφέντες. Τὸ τρίτον θέμα ἀφορᾷ τὴν σειρὰν τῶν ἀγορητῶν. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. εἶπεν, ὅτι δύνανται νὰ ἐναλλάσσωνται συμπολιτευόμενος μὲ ἀντιπολιτευόμενον. Ἡ ἄποψις αὐτὴ δὲν εὐσταθεῖ, διότι ὁ Κανονισμὸς δὲν ἀναφέρει τοιαύτην περίπτωσιν. Διότι, ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν εἶναι ἑνιαία καὶ ἀποτελεῖται ἀπὸ πολλὰ κόμματα. Φαντασθῆτε, λοιπόν, τί θὰ συνέβαινεν ἐὰν ἐκρατεῖτο ἡ σειρά. Ἐὰν ἐπὶ παραδείγματι, ἐνεγράφοντο νὰ ὁμιλήσουν 10 βουλευταὶ τῆς Ε.Δ.Α. κατὰ σειρὰν ἢ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀντιστρόφως, τί θὰ ἐγίνετο τότε; Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ ἄρθρον 19, λέγει, τὸν ἀγορεύοντα διαδέχεται εἰς τὸ βῆμα, ὁ ἀντιλέγων, ἐννοῶν, ὅτι ἀντιλέγων εἶναι ὁ ἔχων ἀντίθετον γνώμην καὶ ὄχι ὁ ἀντιπολιτευόμενος.

§41Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὁ προλαλήσας συνάδελφος σᾶς ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν ὀρθότητα τῆς ἰδικῆς μου γνώμης καὶ τὸ ἐσφαλμένον τῆς ἰδικῆς του, ἀλλὰ ἐφήρμοσεν ἰδικήν του ἑρμηνείαν, διὰ νὰ στηρίξῃ τὰς ἀπόψεις του. Ἐὰν συνέβαινεν αὐτὸ ποὺ εἶπεν, ὅτι θὰ ἐγγραφοῦν ἐκ τοῦ αὐτοῦ κόμματος πολλοὶ βουλευταί, νὰ ὁμιλήσουν, θὰ κατεστρατηγεῖτο τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, ἑπομένως, θὰ πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος μὴ καταστρατηγήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ, εἶναι, ὅτι ἐὰν δὲν ὁμιλήσω κατὰ τὴν σειρὰν ἐγγραφῆς μου, νὰ διαγραφῶ καὶ νὰ χάνω τὴν σειράν μου. Ἐὰν ἀρχίσωμεν ὁμιλοῦντες μὲ ἑρμηνείας τοῦ Κανονισμοῦ κλπ. τότε δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς οὐδὲν ἀποτέλεσμα. Ἡ οὐσία εἶναι νὰ καθήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀργότερον, ὥστε νὰ μπορέσῃ νὰ περαιωθῇ ἡ συζήτησις. Διότι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐμφανισθοῦν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἀρχίσουν νὰ ἀποχωροῦν καὶ αὔριον, θὰ διαμαρτύρωνται, διότι ἔχασαν τὴν σειράν των.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν μόνον λέξιν. Δι’ ἕνα λάθος, τὸ ὁποῖον ἐκάνατε, ἐχάσαμεν τόσην ὥραν. Διότι, καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἐκαλέσατε κυβερνητικὸν βουλευτὴν καὶ ἐχάσαμεν πολύτιμον χρόνον.

§43Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ σημειώσω, ὅτι οὐσίᾳ ἐγὼ ὑπῆρξα τὸ θῦμα. Διότι ἐκλήθην χθὲς εἰς τὰς 9.50′, ὅτε ἐτελείωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὴν ὁμιλίαν του, νὰ ὁμιλήσω καὶ τοῦτο, διότι 4 προηγούμενοι ἐμοῦ εἰς τὴν σειρὰν νὰ ὁμιλήσουν, κληθέντες, ἀπουσίαζον. Ἑτοιμαζόμην νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, ὅτε ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἤρχισε διάλογον, ὁ ὁποῖος διήρκησεν ἐπὶ 1½ ὥραν. Συνεπῶς, ἐὰν ὑπάρχῃ πταίστης διὰ τὴν ἀργοπορίαν, αὐτὸς εἶναι ἡ πλευρὰ τῆς δεξιᾶς.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸν κατάλογον τῶν ὁμιλητῶν εἶναι ἐγγεγραμμένος καὶ ἔχει σειρὰν ὁμιλίας ὁ κ. Παπαληγοῦρας. Εἶναι παρών;

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε, θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Φροντιστής. (Θόρυβος, φωναί, ὄχι, ὄχι).

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσῃ, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Φροντιστὴς καὶ παρακαλῶ, θερμῶς, νὰ ὑπάρξῃ τάξις εἰς τὴν αἴθουσαν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ λόγος δίδεται εἰς τὸν κ. Φροντιστήν.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ διατάξῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαγράψητε ἢ ὄχι τὸν κ. Παπαληγούραν. Ὁ κ. Παπαληγούρας θὰ ὁμιλήσῃ αὔριον. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§50Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κύριε Πρόεδρε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Φροντιστής, ἔχει τὸν λόγον.

§52Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον. Μονοπώλια δὲν ὑπάρχουν ἐδῶ. Ζητῶ τὸν λόγον. Τὸ ὅτι ἐδώσατε τὸν λόγον, ἀποτελεῖ παραβίασιν τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶχον ἐγγραφῆ νὰ ὁμιλήσω μετὰ τὸν κ. Μερκούρην. Ἐφ’ ὅσον χθὲς ἐξεφωνήσατε τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. Παπαληγούρα, Τσιριμώκου, Μπουρνιᾶ καὶ δὲν ἦσαν ἐδῶ, ἔπρεπε νὰ διαγραφοῦν καὶ ἑπομένως, σήμερον ὁ πρῶτος ὁμιλητὴς ἔπρεπε νὰ εἶμαι ἐγώ. Ὀφείλετε νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Φροντιστής, ἔχει τὸν λόγον.

§54Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς γιὰ πρώτη φορὰ σὲ ἀκροατήριο τόσο διαφορετικὸ ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ εἶχε συνηθίσει νὰ ἀποτείνεται μέχρι πρὸ ὀλίγου σὲ ὅλην τὴν μακρὰν σταδιοδρομίαν του εἶναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δύσκολο. Ἐὰν στὴν δυσκολία αὐτὴ προστεθῇ: Ἡ ἔλλειψις στοιχείων διότι ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐλάχιστα στοιχεῖα προσφέρει ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. Ἡ ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς καὶ ὡς σημερινὴ Ἀντιπολίτευσις διὰ νὰ κρίνῃ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς παλαιὰ Κυβέρνησις ἀφοῦ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τόσο πολὺ ἀρέσκεται ν’ ἀντιπολιτεύεται τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἡ λεπτότης τοῦ θέματος ἀπὸ ἀπόψεως Ἐθνικοῦ ἀπορρήτου. Τέλος ἡ εὐπάθεια τοῦ θέματος ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης, ὅταν πιθανὸν παρὰ πᾶσαν παράδοσιν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀναγκασθῇ νὰ κρίνῃ, ὅτι τὸ ὕψος τῶν διατεθειμένων δαπανῶν δὲν καλύπτει τὰς ἀνάγκας τῆς Ἀμύνης τῆς χώρας, τότε καταλαβαίνει κανεὶς σὲ ποία τρομερὴ θέσι εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ἐντολῆς τῆς ἡγεσίας τοῦ Κόμματος. Ἐννοῶ, ὅτι δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἐπιείκειαν οὐδενός, παρακαλῶ μόνον νὰ γίνῃ σεβαστὴ ἡ δήλωσίς μου, ὅτι δὲν δέχομαι διακοπάς. Ἐξ ἄλλου, ἔχω τὴν βαθεῖαν πεποίθησιν, ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμένα λεπτά, εὐπαθῆ θέματα, ὅπου ἡ Ἀντιπολιτευτικὴ σκοπιμότης ἔπρεπε νὰ σταθῇ μετὰ σεβασμοῦ. Ἕνα κατ’ ἐξοχὴν τέτοιο θέμα εἶναι τὸ θέμα τῆς Ἀμύνης. Ἀπὸ πλευρᾶς μου, ἔχω τὴν ἐντολήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπόλυτον προσωπικὴν διάθεσιν νὰ χειρισθῶ τὸ θέμα ἀντικειμενικά, ἐνημερώνοντας τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, ὅσον ἡ λεπτότης τοῦ θέματος καὶ ἡ ἔλλειψις προσφάτων συγκεκριμένων στοιχείων ἐπιτρέπει, ἐπὶ τῶν ἀπόψεων τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ διαβεβαιώνοντας τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν θὰ εἴμεθα ποτὲ ἐμεῖς ἐκεῖνοι ποὺ θὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὰ ὅσια καὶ τὰ ἱερὰ διὰ λόγους ἐντυπώσεων ἢ κέρδους κομματικοῦ. 2. Τὸ Ἀμυντικὸν πρόβλημα. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι πρὶν ἐξετάσωμεν τὸ ἐπίμαχον θέμα τῶν δαπανῶν Ἀμύνης, θὰ ἦτο ἴσως σκόπιμον ν’ ἀναφερθῶμεν δι’ ὀλίγων εἰς τὸ ἀντικείμενον ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον προορίζονται αἱ δαπάναι, δηλαδὴ τὸ ἀμυντικὸν πρόβλημα τῆς χώρας. Δὲν πρόκειται, βεβαίως, νὰ ἐπωφεληθῶ τῆς εὐκαιρίας ἵνα κάμω πρὸς ὑμᾶς ἕνα εὐθηνὸν μάθημα στρατιωτικῆς τέχνης ἢ ἐπιστήμης, διότι ὅπως ξέρετε, ὑπάρχει διαφωνία, ὡς πρὸς τὸν χαρακτηρισμόν. Θὰ ὑπενθυμίσω ἁπλῶς, ὡρισμένας ἀρχὰς καὶ θὰ τονίσω ὡρισμένα δεδομένα, ἵνα βάσει τούτων συναχθῶσι συγκεκριμένα τινὰ συμπεράσματα. Ἡ στρατιωτικὴ ἐπιστήμη ἢ τέχνη, ἀνήκει εἰς τὸν κύκλον τῶν θετικῶν τοιούτων. Δὲν εἶναι βεβαίως ὅπως τὰ μαθηματικά, ὅπου πάντοτε τὸ 2 σὺν 2 κάνει 4 καὶ τὸ 45 ὑπερέχει καταπληκτικῶς τοῦ 7. Ὑπεισέρχονται πολλάκις ἀστάθμητοι τινὲς παράγοντες, οἱ ὁποῖοι μπορεῖ π.χ. νὰ ἀποδείξουν, ὅτι τὰ 7 ἑκατομμύρια τῶν Ἑλλήνων, ὑπερέχουν κατὰ πολὺ τῶν 45 ἑκατομμυρίων τοῦ Μουσολίνι. Πάντως, διὰ νὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις, διὰ τὸ ἀμυντικὸν πρόβλημα τῆς χώρας, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ληφθοῦν κατ’ ἀρχὴν ὑπ’ ὄψιν οἱ σταθεροὶ ἐκεῖνοι παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάζουν βασικῶς τὸ πρόβλημα. Οἱ παράγοντες αὐτοὶ εἶναι: Δεδομένα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Γεωγραφικὴ θέσις τῆς χώρας. Στρατιωτικὴ ἀξία τοῦ χώρου της. Ἀμυντικαὶ δυνατότητες τῶν ἐδαφῶν της. Συσχετισμὸς δυνάμεων μετὰ τῶν πιθανῶν ἀντιπάλων. Ἐσωτερικὴ κατάστασις. Οἰκονομικαὶ δυνατότητες τῆς χώρας. Πολὺ φοβοῦμαι, κύριοι, ὅτι, ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ ἑπταπτύχου αὐτοῦ, τῶν συστατικῶν παραγόντων, εἶναι δυσμενῆ διὰ τὸ ἀμυντικόν μας πρόβλημα. Ἐπίμαχος στρατηγικὴ θέσις, ἐκτεταμένα σύνορα, ἔλλειψις βάθους, πιθανὸς ἀντίπαλος, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται σήμερον ὁ ἰσχυρότερος δορυφόρος τῆς συμμαχίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, ὁ μόνος ὁ ὁποῖος ἐκτιμᾶται ὡς ἱκανὸς νὰ παίξῃ αὐτοδύναμον πολεμικὸν ρόλον, χωρὶς τὴν φανερὰν τοὐλάχιστον ὑποστήριξιν τοῦ συμμάχου του. Καὶ ὁ πιθανὸς οὗτος ἀντίπαλος, παρὰ τὰς θεωρητικάς του, ἑκάστοτε, διακηρύξεις, περὶ εἰρήνης καὶ καλῶν σχέσεων, οὐδὲν ποτὲ οὐσιαστικὸν ἔπραξε ἵνα ἐπιβεβαιοῖ τὰς διακηρύξεις του καὶ ἵνα ἀπαλύνῃ τὴν μνήμην ἑνὸς τόσον σκοτεινοῦ παρελθόντος, βουλιμικῶν προθέσεων καὶ ἐπιδιώξεων καὶ ἐγκληματικῶν ἐνεργειῶν. Οὐδὲν τὸ οὐσιαστικόν, ἐξ ὅσων ἐγὼ γνωρίζω. Οὔτε ἡ ποσότης, καὶ ἡ ποιότης τοῦ ἐξοπλισμοῦ του, οὔτε ὁ συνεχὴς ἐκσυγχρονισμὸς τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ του, οὔτε ἡ ἀναλογία τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ του, ποὺ εἶναι ὑπερδιπλασία ἢ μᾶλλον τριπλασία, τοῦ ἰδικοῦ μας, οὔτε τὸ σχέδιον ἀναπτύξεως τῶν χερσαίων καὶ ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν του, οὔτε ἡ διάταξις τῶν δυνάμεών του, οὔτε ὁ τρόπος τῆς ἐκπαιδεύσεώς του ποὺ δημιουργεῖ κἄθε τόσο προσχήματα προωθήσεως τῶν μονάδων του καὶ τοπικῆς ἐπιστρατεύσεως, ὥστε νὰ εἶναι κἄποτε δυνατὴ ἡ αἰφνιδιαστικὴ ἐνέργεια, τίποτε ἀπ’ αὐτὰ δὲν εὑρίσκονται εἰς εὐθεῖαν ἀναλογίαν μὲ τὰ συνθήματα καὶ τὰς διακηρύξεις. Τέλος, ἐξ ὅσων πάλιν γνωρίζω, οὐδέποτε μέχρι σήμερον διετυπώθη μία σαφὴς καὶ κατηγορηματικὴ δήλωσις ὅτι δὲν ὑπάρχουν πλέον βλέψεις καὶ ἐνδιαφέροντα πέραν τῶν σημερινῶν ὁρίων τῶν χωρῶν. Βεβαίως, τὰ ὡραῖα λόγια περὶ εἰρήνης καὶ συναδελφότητος καὶ ἀποπυρηνικοποιημένης ζώνης, εἶναι δυνατὸν νὰ συγκινοῦν τὴν κοινὴν γνώμην, ἀλλὰ δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ ἵνα μία ὑπεύθυνος Κυβέρνησις ἐκτιμήσῃ, ὅτι ὁ δείκτης ἀμυντικῆς ἐπιφυλακῆς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, πρέπει νὰ μειωθῇ. Θὰ ηὐχόμην, ὁλοψύχως, νὰ μὴ εἶναι ἔτσι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ δυνηθῇ ὑπευθύνως νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ, ὅτι δὲν φοβᾶται πλέον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Εὔχομαι... Ἀλλά, ἕως ὅτου μᾶς τὸ διαβεβαιώσῃ, δὲν μπορεῖ παρὰ ὁ παράγων αὐτὸς νὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν σημαντικός. Καὶ σὰν νὰ μὴ ἔφθαναν ὅλοι αὐτοὶ οἱ δυσμενεῖς παράγοντες, προσετέθη τελευταῖα καὶ ἕνας ἄλλος, τοῦ ὁποίου ἡ ἐμφάνισις πρέπει νὰ προκαλέσῃ, νομίζω, σοβαρωτάτην τὴν προσοχήν, τόσον ἡμῶν, ὅσον καὶ κυρίως τῆς συμμαχίας. Εἶναι τοὐλάχιστον ἀήθης καὶ περίεργος ἡ ἐπίσημος δήλωσις ἑνὸς ἑταίρου μιᾶς συμμαχίας, ὅτι δὲν θεωρεῖ ἀπίθανον πολεμικὴν σύγκρουσιν μὲ ἕνα ἄλλο μέλος, ἀκριβῶς ἐκεῖνο μάλιστα, μὲ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπωμισθῆ τὴν στενὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς κοινῆς ἀποστολῆς. Ὁπωσδήποτε, ὅταν οἱ παράγοντες μιᾶς ἐκτιμήσεως εἶναι μονομεροῦς μορφῆς, ὅπως εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δυσμενεῖς, τότε τὸ γενικὸν συμπέρασμα εἶναι εὐχερές. Καὶ τὸ γενικὸν συμπέρασμα εἶναι: — Εὐρεῖα ἀποστολὴ — Ἰσχυραὶ δυνάμεις.

ΕΥΡΕΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΗ

Εἶναι λεπτὸν νὰ τὸ ἀναπτύξῃ κανεὶς ὑπὸ συγκεκριμένην μορφήν, ἀλλὰ ἂς τὰ φαντασθῶμεν ὑπὸ γενικὴν τοιαύτην, ἀπὸ ἀπόψεως ἐδαφικῆς, ἀπὸ ἀπόψεως χρονικῆς, ἀπὸ ἀπόψεως ποικιλίας. Ἀντιλαμβάνεται κανείς, ὅτι αὐτὸ σημαίνει ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, ὅτι θὰ ἐγκαταλειφθῇ αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο ἢ καθόλου ἐθνικὸν ἔδαφος. Εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ἡ ἀναλογία τῶν δυνάμεων εἰς ἑκάστην περίπτωσιν ἀποστολῶν εἶναι διαφορετικὴ καὶ ὅτι ὅσον εὐρυτέρα καὶ ποικίλη εἶναι ἡ ἀποστολή, τόσον ἰσχυρότεραι δυνάμεις θὰ χρειασθοῦν. Ὑπάρχει ἐν τούτοις, μία ἀπαράβατος ἀρχή, ὅτι ἡ ἰσχὺς τῶν δυνάμεων δι’ ἑκάστην ἀποστολὴν δὲν ἠμπορεῖ νὰ κατέλθῃ κάτω ἑνὸς ὁρίου. Ἐὰν κατέλθῃ εἶναι προτιμότερον νὰ ἀλλάξῃ ἡ ἀποστολὴ καὶ νὰ ἀναληφθῇ μία περισσότερον οἰκονομική. Καὶ αὐτὰ ἐπὶ τῆς Ἀποστολῆς. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὰς ΙΣΧΥΡΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ: Ἂς ἀναλύσωμεν τὸν ὅρον Ἰσχυραὶ ὑπὸ τὴν σημερινήν του μορφήν. Σημαίνει: — Ποσοτικὴ ἀναλογία ἐπανδρώσεως, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ κατέλθῃ κάτω ἑνὸς ὁρίου καὶ δι’ ἄλλους πολλοὺς λόγους καὶ διότι αἱ σημεριναὶ δυνατότητες διαταραχῆς τοῦ Σχεδίου Ἐπιστρατεύσεως καὶ Συγκεντρώσεως ἐπιβάλλουν μίαν ὡρισμένην προεπιστρατευτικὴν συγκέντρωσιν. — Ὑπὲρ πᾶν ἄλλο καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐποχὴν ὑψηλὸν ἠθικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς ἐν εἰρήνῃ χειριστὰς καὶ ἐν πολέμῳ πολεμιστὰς ν’ ἀνταπεξέλθουν εἰς τὰς δυσκόλους συνθήκας ἐκπαιδεύσεως ἐν εἰρήνῃ καὶ τὰς ἀφαντάστους σκληρὰς συνθήκας διαβιώσεως ἐν πολέμῳ. — Ὑψηλὸν βαθμὸν ἐκπαιδεύσεως ἰδίᾳ εἰς θέματα τεχνικῆς μορφῆς, ἵνα καταστῇ δυνατὸς ὁ χειρισμὸς καὶ ἡ συντήρησις τῶν ποικίλων μέσων τοῦ σημερινοῦ ἐξοπλισμοῦ. — Ἐπαρκὲς καὶ ἐκσυγχρονισμένον ὑλικόν. Ὅλα αὐτὰ συνθέτουν τὸ «Ἰσχυραὶ Δυνάμεις». Διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν στοιχείων αὐτῶν χρειάζονται: Ἐπαρκὲς καὶ κατάλληλον προσωπικόν. Σοβαραὶ πιστώσεις. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν πιστώσεις καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ προσωπικόν, εἴτε λόγῳ ἀριθμητικῆς ἀνεπαρκείας, εἴτε λόγῳ ποιοτικῆς ἀκαταλληλότητος. Εὐτυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον θέμα. Καὶ ποσότητα ἔχομεν καὶ ποιότητα ἀρίστην, ὅπως ἔχει γίνει ἐπισήμως ἀποδεκτὸν ἀπὸ τὴν Ἡγεσίαν, Στρατιωτικὴν καὶ Πολιτικήν, τῆς Συμμαχίας. Ἡ κάπως καθυστερημένη τεχνική μας ἀνάπτυξις ἔχει ἀναπληρωθῆ ἀπὸ τὴν πνευματικὴν εὐστροφίαν τῆς φυλῆς μας. Ἔτσι μόνον πρόβλημα μένουν αἱ πιστώσεις καὶ μόνον ἐκ τῆς ἐπιλύσεως τοῦ προβλήματος τούτου θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἰσχὺς τῶν Δυνάμεων καὶ ἐκ τῆς ἰσχύος τῶν Δυνάμεων, τὸ εἶδος τῆς ἀποστολῆς καὶ ἡ δυνατότης ἐκπληρώσεώς της. Ἔτσι εἰσερχόμεθα εἰς τὸ κύριον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι: Οἰκονομικὴ τοποθέτησις. Πρέπει ἀμέσως νὰ διατυπωθῇ, ὅτι οἱ σύγχρονοι Στρατοὶ εἶναι πανάκριβοι καὶ ἔξω τῶν δυνατοτήτων ἑνὸς μικροῦ, ἀπὸ οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν κράτους, ὅπως ἡ Ἑλλάς. Καὶ ἴσως ἀμέσως δοθῇ ἡ εὐκαιρία, ἵνα διατυπωθῇ: «Μὰ διατὶ τότε νὰ διατηροῦν Ἐνόπλους Δυνάμεις τὰ μικρὰ πτωχὰ κράτη, ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ σημερινὴ εἰρήνη στηρίζεται κυρίως ἐπὶ τῆς ἰσορροπίας τοῦ ἀτομικοῦ τρόμου τῶν δύο κολοσσῶν;». Ὑπάρχουν ἄπειροι ἀποστομωτικαὶ ἀπαντήσεις. Ἂς δώσωμεν μόνον μίαν, ὅπως ὁ περίφημος ἐκεῖνος πυροβολητής, ποὺ ἠρωτήθη ὑπὸ τοῦ Αὐτοκράτορος, διατὶ δὲν ἔβαλε τιμητικὰς βολάς. Ἡμεῖς ἀπαντῶμεν: Ἂς κάμουν τὴν ἀρχὴν οἱ ἐπίσης μικροὶ καὶ πτωχοὶ ἀνατολικοὶ δορυφόροι, οἱ ὁποῖοι καίτοι ἡττημένοι κρατοῦν Ἐνόπλους Δυνάμεις πολλαπλασίας ἀπὸ ἡμᾶς καὶ πολλαπλῶς πολλαπλασίας ἀπὸ τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τῶν συνθηκῶν. Αὐτοὶ ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμουν, διότι γνωρίζουν πολὺ καλά, ὅτι εἰς τὰ ἐλεύθερα κράτη, ὅπου ὑπάρχει κοινὴ γνώμη, ἡ αἰφνιδιαστικὴ ἀπρόκλητος ἐπίθεσις δὲν εἶναι δυνατή, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει παρομοία ἐγγύησις διὰ τὰ ἀστυνομικὰ κράτη, ὅπου δὲν ὑπάρχει κοινὴ γνώμη. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ θέμα. Ἡ ἀδυναμία τῆς Ἑλλάδος ν’ ἀντεπεξέλθῃ μόνη εἰς τὰ οἰκονομικὰ βάρη τοῦ ἀναγκαίου ἐξοπλισμοῦ, ἐγένετο ἀποδεκτὴ καὶ δι’ αὐτὸ μέχρι τὸ 1962 αἱ Η.Π.Α. παρεῖχον πολλαπλῆς μορφῆς οἰκονομικὴν βοήθειαν εἰς ὑλικὸν καὶ εἰς χρῆμα. Οὕτω ἀπὸ ἀπόψεως χρηματοδοτήσεως ὑπῆρχον 2 σκέλη πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἐνόπλων Δυνάμεων. Τὸ σκέλος τὸ ἐθνικὸν καὶ τὸ σκέλος τῆς συμμαχικῆς βοηθείας. Ὑπῆρχον ἀκόμη αἱ χρηματοδοτήσεις τοῦ ΝΑΤΟ δι’ ἔργα ὑποδομῆς ἐνῷ τὸ βασικὸν ὑλικὸν ἐβάρυνεν ἐξ ὁλοκλήρου τὰς

Η.Π.Α.

Κατὰ τὴν 12ετίαν ἀπὸ τῆς εἰσόδου μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ μέχρι τοῦ 1962 ἡ Συμμαχικὴ βοήθεια ἐκάλυψε τὰ 57% τῶν ἐξόδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμὸς τὸ ὑπόλοιπον 43%. Ἡ εἰς κύριον μόνον ὑλικὸν βοήθεια τῶν Η.Π.Α. ἀνῆλθεν εἰς 35,5 δισεκατομμύρια δραχμῶν, ἐνῷ ἡ συμβολὴ τοῦ ΝΑΤΟ εἰς ἔργα ὑποδομῆς ἐν Ἑλλάδι εἰς 4 δισεκατομμύρια δραχμῶν. Εἶναι φανερόν, ὅθεν, ὅτι ἄνευ τῆς πλουσιοπαρόχου συμμαχικῆς βοηθείας, αἱ ἀμυντικαί μας δυνάμεις δὲν θὰ ἠδύναντο ν’ ἀναπτυχθοῦν καὶ θὰ εὑρισκώμεθα ὑπὸ τὴν ἀγωνίαν τῆς ἀπειλῆς τοῦ οἱουδήποτε ποὺ θὰ ἐπεθύμει νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν ἀδυναμίαν μας. Παρὰ πᾶσαν ὅθεν μεταγενεστέραν τυχὸν πικρίαν, ὀφείλομεν βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην κυρίως εἰς τὰς Η.Π.Α., ὅπως καὶ ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὴν μεγίστην σημασίαν τῆς εἰσόδου μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ, γεγονὸς τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι ἔγινεν ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Μέχρι τοῦ 1957 ὑπῆρχε κἄποια ἰσορροπία οἰκονομικῶν ἀναγκῶν καὶ οἰκονομικῶν δυνατοτήτων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων μὲ τὰ 2 σκέλη. Τὸ ἐθνικὸν καὶ τὸ συμμαχικόν. Ἀπὸ τοῦ 1957 ἡ ἰσορροπία αὕτη ἀνατρέπεται διαδοχικῶς, περισσότερον, διότι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ ἐμείωνε κἄθε ἔτος περισσότερον τὸ σκέλος τῆς ἐθνικῆς προσφορᾶς. Εἰς κἄθε περικοπὴν ἐδίδετο πάντα ἡ ἐντολὴ συμπιέσεως καὶ οἰκονομιῶν, ἐντολὴ ἡ ὁποία ἀρχικῶς εἶχε κἄποιο νόημα, ἀλλὰ πέραν ἑνὸς ὁρίου δὲν ἦτο δυνατὸν πλέον ν’ ἀποδώσῃ, ὁπότε ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς πιέσεως ἐφηρμόσθη ἁπλῶς ἕνας μηχανισμὸς ἀναβολῆς τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν. Πάντως τὸ χάσμα μεταξὺ τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν δυνατοτήτων ηὐρύνετο, οἱ Ἀμερικανοί, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Στρατιωτικὴ Ἡγεσία ἤρχισαν ν’ ἀνησυχοῦν καὶ κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1959 ἀπεφασίσθη ἡ συγκρότησις μιᾶς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ καθώριζε: Πρῶτον, τὰς πραγματικὰς ἐτησίας οἰκονομικὰς ἀνάγκας ὑπὸ τὴν πλέον ἐπιτρεπτὴν περιωρισμένην μορφήν. Δεύτερον, τὸ δημιουργηθὲν ἤδη χάσμα ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὅπερ ἔπρεπε νὰ καλυφθῇ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἦτο διττῶς μικτή, ἤτοι ἐξ Ἑλλήνων καὶ Ἀμερικανῶν καὶ δι’ ἑκάστην πλευρὰν ἐξ Ἀξιωματικῶν καὶ Οἰκονομολόγων. Τὸ πῶς θὰ καλυφθοῦν αἱ ἀναφερόμεναι ἀνάγκαι θὰ ἦτο θέμα ἁρμοδιότητος τῶν δύο Κυβερνήσεων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξεπόνησε τὴν μελέτην της καὶ ὑπέβαλεν τὸ πόρισμά της ἐν ἀπολύτῳ ὁμοφωνίᾳ τῶν μελῶν, Ἑλλήνων καὶ ξένων, Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομολόγων. Ταὐτοχρόνως ἤρχισε μία εὐρεῖα μεθοδικὴ ἐργασία πειραματισμοῦ, ἵνα ἐξετασθῇ ἐὰν ἦτο δυνατὴ μία ἀναδιάρθρωσις τῆς Ὀργανώσεως καὶ τῆς Διοικήσεως εἰς τρόπον, ὥστε καὶ περισσότερον σύμφωνος νὰ εἶναι πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας καὶ περισσότερον οἰκονομική. Ἡ μελέτη τῆς νέας Ὀργανώσεως, κυρίως τῆς Μεραρχίας, ἤχθη εἰς αἴσιον πέρας, ἐνεκρίθη, γενομένη ἀποδεκτὴ μετ’ εὐμενείας ὑπὸ τῆς Συμμαχικῆς Διοικήσεως καὶ ἐφηρμόσθη μοῦ φαίνεται ἀπὸ τοῦ 1962. Προέκυψε μία οἰκονομία δυνάμεων καὶ δαπανῶν καίτοι δὲν νομίζω σημαντική. Μοῦ ἐπροξένησεν ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μελετᾶται ἐκ νέου ἡ τροποποίησις τῆς Ὀργανώσεως τῆς Μεραρχίας. Δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχουν νέα στοιχεῖα καὶ ἔχω ἀκούσει ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοὺς Συμμάχους Διοικητὰς νὰ ἐκφράζωνται λίαν ἐνθουσιωδῶς διὰ τὴν ἐφαρμοσθεῖσαν πρὸ διετίας. Εἶναι ἴσως ἐνδιαφέρον ν’ ἀναφερθῶ, ὅτι ὁ πειραματισμὸς κυρίως ὑπὸ τῆς Ἀνωτέρας Σχολῆς Πολέμου, εἰς τὴν ὁποίαν διετέθη προσθέτως ἕνας μέγας ἀριθμὸς ἀρίστων Ἀξιωματικῶν διήρκεσεν ἀκριβῶς ἕνα ἔτος. Ποῖος λόγος ἐπιβάλλει νέους πειραματισμοὺς καὶ νέας ἀναζητήσεις; Δὲν γνωρίζω ποῖος ὑπέβαλε τὴν γνώμην καὶ τὶ ἔχει ὑπ’ ὄψει του. Ἐκεῖνο ποὺ πιστεύω ἀπόλυτα εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχει δυνατότης περαιτέρω περικοπῆς ἀνδρῶν δι’ οἱασδήποτε ἀναδιοργανώσεως, χωρὶς τὴν μείωσιν τῆς ἰσχύος πολὺ κάτω τοῦ ἐπιτρεπτοῦ ὁρίου. Αὐτὰ ἐπὶ τῆς ἀναφερθείσης μελέτης ἀναδιοργανώσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσπάθειαν ἀναδιαρθρώσεως τῆς Διοικήσεως, αὕτη ἐπιχειρηθεῖσα ἀπέτυχεν ἀρχικῶς, ἀφοῦ οὔτε ὁμοειδεῖς Ὑπηρεσίαι συνεχωνεύθησαν, οὔτε αἱ ἐνδεδειγμέναι ἀναδιαρθρώσεις τῆς ἱεραρχικῆς κλίμακος ἐγένοντο, οὔτε ἴση μεταχείρισις τοῦ ἀνθρωπίνου ὑλικοῦ εἰς τοὺς 3 κλάδους ἐπετεύχθη. Ὑπῆρχαν ἔντονοι ἀντιδράσεις στηριζόμεναι εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ σεβασμοῦ τῶν παραδόσεων, αἱ ὁποῖαι κατώρθωσαν νὰ ματαιώσουν τὸ ἔργον. Βεβαίως, αἱ προβλεπόμεναι οἰκονομίαι δὲν εἶναι σημαντικαί. Ἀλλὰ εἶναι σημαντικόν, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ δυνατότης μιᾶς ἑνοποιημένης ἐπιβλέψεως καὶ ἐλέγχου, ἐνῷ τώρα δὲν ὑπάρχει. Ὁ κύριος Στρατιωτικὸς Σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α., ἐνῷ εἶναι ὁ πιθανώτατος Ἀρχιστράτηγος ἐν πολέμῳ, ὁ οὐσιαστικῶς ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατάστασιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἐν εἰρήνῃ οὐδεμίαν Διοίκησιν ἐξασκεῖ καὶ οὐδὲ κἂν λαμβάνει γνῶσιν τῶν θεμάτων Διοικήσεως κατὰ Κλάδους. Ἐὰν ἐν τούτοις δὲν κατέληξεν ἐπ’ αὐτοῦ ἡ ἀρχικὴ προσπάθεια εἰς ἐπιτυχίαν, ἐπεχειρήθη βραδύτερον μὲ προσωπικὴν πρωτοβουλίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μία νέα προσπάθεια μέσα εἰς τὸ γενικώτερον πνεῦμα τῆς πλέον ἐπιστημονικῆς καὶ οἰκονομικῆς ὀργανώσεως τῆς ὅλης λειτουργίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων πλὴν τῶν Μαχίμων Μονάδων. Ὠργανώθη πρὸς τοῦτο μία ἐπιτροπὴ ἐπὶ καθαρῶς ἐπιστημονικῆς βάσεως. Πρόεδρός της ἦτο ὁ Εἰδικὸς Καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου κ. Παππᾶς, ἀντιπρόεδρός της ὁ ἐπίσης Καθηγητὴς Πολυτεχνείου κ. Καλίνσκης, Πρόεδρος Κέντρου Παραγωγικότητος, μέλη της ἄλλοι εἰδικοὶ ἐπιστήμονες Καθηγηταὶ τῶν Ἀνωτάτων Ἱδρυμάτων ἢ ὁπωσδήποτε ὑψηλοῦ ἐπιπέδου. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη μετὰ πείσματος καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἀποδοτικῶς καὶ ὑπέβαλε τὰ πορίσματά της. Τὰ πορίσματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἀνεφέροντο εἰς ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῶν μὴ Μαχίμων Μονάδων, ἐνεκρίθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡργανώθη εἰδικὸν Γραφεῖον εἰς τὸ Γ.Ε.ΕΘ.Α., εἰς τὸ ὁποῖον προσελήφθη καὶ εἷς Ἐπιμελητὴς τοῦ Πολυτεχνείου Βοηθὸς τοῦ κ. Παππᾶ. Διὰ τὴν διαδοχικὴν μεθοδικὴν ἐφαρμογὴν μέχρι τῆς ἀποχωρήσεώς μου ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὸ Γραφεῖον εἰργάζετο πλήρως καὶ ἀποδοτικῶς. Ἤδη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε κάπως ἀφηρημένα, βεβαίως, περὶ τῆς ἀναλήψεως μιᾶς νέας προσπαθείας. Δὲν γνωρίζω τί ἐννοεῖ. Ἐὰν ἐννοῇ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τῆς Ἐπιτροπῆς Παππᾶ ἢ τὴν γενικωτέραν προσπάθειαν ἀναδιαρθρώσεως τῆς Διοικήσεως. Ἐὰν ἐννοῇ αὐτὸ καὶ ἐπιτύχῃ νὰ ἐξουδετερώσῃ τὰς ἐντόνους ἀντιδράσεις ποὺ θὰ παρουσιασθοῦν, ποὺ ἔχουν καὶ αὐταὶ τὴν βάσιν των καὶ φθάσῃ εἰς πραγματικὸν ἀποτέλεσμα, κατὰ τὴν γνώμην μου θὰ συνεισφέρῃ εἰς τὴν πλέον ἔρρυθμον λειτουργίαν καὶ τὴν μεγαλυτέραν ἀπόδοσιν τῆς Διοικήσεως, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν δὲν θὰ εἶναι σοβαρῶς ὑπολογίσιμον. Καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ θέματος. Ἡ ὁμοφώνως καταρτισθεῖσα μελέτη περὶ τοῦ δημιουργηθέντος οἰκονομικοῦ χάσματος καὶ τῶν ἀναγκῶν καλύψεως τούτου καὶ δημιουργίας συνθηκῶν, ὅπως μὴ ξαναδημιουργηθῇ, ἐνεκρίθη μὲν ὁμοφώνως ὡς διαπίστωσις παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς καὶ Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, ἀμφότεραι ὅμως ἔκρινον, ὅτι ἡ ἁρμοδιότης τῆς καλύψεως ἀνήκει εἰς τὴν ἄλλην. Ἐγένοντο διαπραγματεύσεις ἀπὸ στρατιωτικῆς καὶ ἀπὸ οἰκονομολογικῆς καὶ ἀπὸ διπλωματικῆς πλευρᾶς, ἐνίοτε κεχωρισμέναι, ἐνίοτε μικταὶ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐπὶ ἀνωτάτου ἐπιπέδου Ὑπουργῶν καὶ ἐπὶ ἀνωτέρου τῶν Ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων. Ἀπεστάλη μία ἀνεγνωρισμένη στρατιωτικὴ προσωπικότης εἰς Οὐάσιγκτων, ὁ Στρατηγὸς κ. Γρηγορόπουλος, διὰ νὰ παρακολουθήσῃ τὸ θέμα, καὶ τέλος τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1961 μετέβη, ὄχι βεβαίως ἀποκλειστικῶς μόνον δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ τὸν εἰδικευμένον εἰς τὸ Ὑπηρεσιακὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον καὶ τὸν ὑπεύθυνον Στρατιωτικὸν Σύμβουλον, τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α., ὁ ὁποῖος τότε ἤμουν ἐγώ. Καὶ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, ὅτι τὸ ζήτημα ἐτίθετο σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, καθ’ ὃν τρόπον ἀνέφεραν, ὅτι ἔθεσαν τὸν Δεκέμβριον εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. ὁ ἀείμνηστος Πρόεδρος Σοφοκλῆς Βενιζέλος καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ κ. Μαῦρος. Μὲ τὰς ἰδίας τοποθετήσεις, μὲ τὰ ἴδια λόγια, μὲ τὴν ἰδίαν εὐκρίνειαν, καὶ πιστεύω, ὅτι ἀπὸ πλευρᾶς τοὐλάχιστον τοῦ κ. Καραμανλῆ, μεγαλυτέραν ἐντονότητα, φθάνουσαν ἴσως ἐνίοτε τὴν ὀξύτητα. Διότι, κ.κ. βουλευταί, ἔχω ἀκούσει πολλὰ ἐκ μέρους πολλῶν διὰ τὸν κ. Καραμανλῆν, ἐπὶ μερικῶν, τῶν ὁποίων ἔχω γνώμην, ἐπὶ μερικῶν δὲν ἔχω, ἀλλὰ διὰ τὴν κατηγορίαν, ὅτι ἦτο ἐθελόδουλος καὶ δὲν εἶχε τὸ σθένος ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τῶν Συμμάχων, ἔχω πολλαπλῆν προσωπικὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀναληθές, ἀλλ’ εἶναι ἀντιστρόφως ἀκριβές. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτραπῆ ν’ ἀποκαλύψω σήμερον μίαν χαρακτηριστικὴν περίπτωσιν. Ἐπιέζετο παρ’ ὅλων, τῆς Συμμαχικῆς Στρατιωτικῆς Ἡγεσίας, ξένων μεσολαβητῶν, ὑψηλοτάτου βαθμοῦ ἱεραρχίας, τῶν ἁρμοδίων Συμβούλων τῶν Διπλωματικῶν καὶ Στρατιωτικῶν καὶ νομίζω τῶν Ὑπουργῶν του, ἵνα δεχθῶμεν τὰς βάσεις, ὅταν τὰς ἐδέχθη ἡ Τουρκία καὶ ἡ Ἰταλία καὶ ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν ὑπέκυψε καὶ δὲν τὰς ἐδέχθη. Δὲν εἶναι, λοιπόν, ὅτι δὲν ἐτοποθετήθη καλῶς καὶ εὐθαρσῶς καὶ τότε καὶ ὕστερον· τὸ θέμα εἶναι, ὅτι εἰς τὰ ἰδικά μας ἐπιχειρήματα, αὐτοὶ ἀντέτασσον τὰ ἰδικά των. Δὲν δύναμαι νὰ τὰ ἐνθυμοῦμαι οὔτε καὶ νὰ τὰ κατέχω ὅλα, ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις τὰ γνωρίζει, διότι τὰ ἴδια θὰ προεβλήθησαν, πιστεύω, καὶ εἰς αὐτήν. Θ’ ἀναφέρω, ἐν τούτοις, ἐξ αὐτῶν μερικὰ ποὺ κατώρθωσα ν’ ἀνεύρω εἰς τὸ ἀρχεῖον μου ἢ ἄλλως νὰ συγκεντρώσω. Μᾶς προβάλλουν πάντοτε τὸν πίνακα τοῦ ποσοστοῦ δαπανῶν ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, ἵνα μᾶς ὑπενθυμίσουν τὴν διαφορὰν τῆς προπολεμικῆς ἀναλογίας μὲ τὴν μεταπολεμικὴν (κατὰ τὸ 1936– 1940 εἴχομεν περίπου 30% τοῦ προϋπολογισμοῦ) ἀλλὰ κυρίως νὰ τονίσουν τὴν διαδοχικὴν μείωσιν ἀπὸ τοῦ 1957 καὶ ἐντεῦθεν. Οὕτω ἔχομεν:

Μᾶς προβάλλουν ἕνα δεύτερον πίνακα, ἵνα τονίσουν, ὅτι ἡ ἀναλογία διαθέσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος διὰ τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν Ἀμύνης (συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας) κατῆλθε διαδοχικῶς ἀπὸ 8,1 τὸ 1951, εἰς 5,1 τὸ 1962 μὲ πάλιν χαρακτηριστικὸν ἔτος διαδοχικῆς σημαντικῆς μειώσεως τὸ 1957. Μᾶς τονίζουν ἐν συνεχεία, ὅτι εἰς τὴν Συμμαχίαν διαθέτουν ποσοστὸν εἰσοδήματος διὰ τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας μεγαλύτερον τῆς Ἑλλάδος, ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη, πλὴν τῶν Σκανδιναυϊκῶν καὶ τοῦ Βελγίου ποὺ διαθέτουν μικρότερον καὶ τῆς Ἑλλάδος ποὺ διαθέτει ἴσον. Ἕνας τέταρτος πίναξ μᾶς τονίζει, ὅτι οἱ δεῖκται ἐξελίξεως δαπανῶν Ἀμύνης καὶ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἔλαβον τὴν κάτωθι μορφὴν μὲ βάσιν τὸ 1954 ὁπότε θεωροῦνται ὡς ἰσοδύναμοι ἀμφότεροι μὲ τὸ 100.

Ὑποσημειώνουν, ὅθεν, τὴν διαφορὰν ἐξελίξεως τῶν 2 αὐτῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ συμβαδίζουν κατ’ αὐτούς. Ἀσχέτως τῶν ἰσχυρισμῶν τῶν Συμμάχων, οἱ ὁποῖοι, βεβαίως, δὲν εὐσταθοῦν, βλέπει πάντως κανείς, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1957 καὶ ἐντεῦθεν τὴν ὑπὸ ποικίλας μορφὰς διαδοχικὴν μείωσιν τῆς ἐθνικῆς προσφορᾶς πρὸς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. κατηγορήθη ὡς διασπαθίζουσα τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ εἰς στρατιωτικὰς σπατάλας. Θὰ πρέπει ἴσως καὶ ἐδῶ νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην ἀποκάλυψιν. Ὁ κ. Καραμανλῆς εἶχε πολλάκις ἀγριωτέρας διαθέσεις ἔναντι τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Καὶ ἡ ἡγεσία καὶ οἱ Ἐπιτελεῖς εἴχομεν ἀκούσει ἐπανειλημμένως τὴν προχθεσινὴν τοποθέτησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ συσχετισμοῦ τῆς Ἀσφαλείας μὲ τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸ ἠθικόν του σχεδὸν κατὰ πανομοιότυπον τρόπον, ἴσως πλέον ἔντονον. Καὶ εἴχομεν ἐπανειλημμένως εἰδοποιηθῆ περὶ περικοπῆς ἢ προθέσεως περικοπῆς εἰς ἀπαράδεκτον βαθμὸν καὶ ἐχρειάζοντο ἑκάστοτε μεγάλαι προσπάθειαι φθάνουσαι πολλάκις μέχρι ὑποβολῆς παραιτήσεως, ἵνα ἀποφύγωμεν τὸ ἀπαράδεκτον. Καὶ ἐπανερχόμεθα πάλιν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ θέματος. Ἐνῷ αἱ προσπάθειαι συνεχίζοντο, ἐγένετο ἀντιληπτόν, ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις Κέννεντυ εἶχεν ἀποφασίσει ἤδη ν’ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ ἕνα μέρος τοῦ βάρους τῆς Ἀμυντικῆς βοηθείας πρὸς ἄλλα μὲν κράτη ὁλοκληρωτικῶς καὶ εἰς ὑλικὸν καὶ εἰς χρῆμα, εἰς ἄλλα δὲ μόνον τῆς βοηθείας εἰς χρῆμα. Ἀργότερον ἐγνωστοποιήθη, ὅτι μεταξὺ τῶν τελευταίων τούτων περιελαμβάνετο καὶ ἡ Ἑλλάς, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο πάντως σύστασις νὰ βοηθηθῇ παρὰ τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Καὶ ἀρχίζει ἤδη μία νέα προσπάθεια πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ Ν.Α.Τ.Ο., μὲ διαφόρους ἐξελίξεις πρὸς τὴν Σύνοδον τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. ποὺ ἔγινεν ἐν Ἀθήναις, πρὸς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ...... ὑπὸ τοῦ Γάλλου τέως Πρωθυπουργοῦ κ. Φώρ. Ἐγὼ ἔλαβον τὴν ἐντολὴν νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν συνδρομὴν τῆς Στρατιωτικῆς Ἡγεσίας τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Εἶχα πράγματι ἐπανειλημμένως συνεργασίας μετὰ τοῦ τότε Ἀρχιστρατήγου Πτεράρχου Νόρσταντ καὶ ἐμείναμε σύμφωνοι καὶ διὰ τὸν σκοπὸν καὶ διὰ τὸ σχέδιον ἐνεργείας. Ἔπρεπε βασικῶς ἡμεῖς οἱ Στρατιωτικοὶ νὰ παρουσιάσωμεν κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀντικειμενικὸν τὴν στρατιωτικὴν πλευρὰν τοῦ θέματος ὑπὸ τὴν συγκεκριμένην μορφήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή. Αὐταὶ ἐκτιμῶνται ὡς αἱ ἐλάχισται ἀναγκαιοῦσαι δυνάμεις διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς ἀποστολῆς. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐλάχισται ἀπαιτούμεναι πιστώσεις δι’ αὐτὰς τὰς δυνάμεις. Μὲ τὴν βάσιν αὐτὴν ἐξεπονήθη μία ὄντως ἐξαιρετικῆς ἐπιστημονικῆς βαρύτητος μελέτη ὑπὸ τὸ ὄνομα ΑΘΗΝΑ. Διὰ τὴν ΑΘΗΝΑΝ εἰργάσθησαν οἱ κορυφαῖοι τῶν Ἑλλήνων καὶ Συμμάχων Ἐπιτελῶν καὶ ὅταν ἐτέθη ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ πολιτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ν.Α.Τ.Ο., ἀφοῦ ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς Στρατιωτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὄχι μόνον ἐνεκρίθη μὲ ἐλαχίστας παραλλαγάς, ἀλλὰ καὶ κυριολεκτικῶς ἐθαυμάσθη ὡς πρότυπος ἐπιστημονικὴ ἐργασία. Ἐδημιουργήθη ὅθεν σταθερῶς μία βάσις, ἡ ὁποία καθορίζει ὑπευθύνως καὶ τὰς ἐλαχίστας δυνατὰς δυνάμεις καὶ τὰς ἐλαχίστας δυνατὰς πιστώσεις. Μὲ τὴν βάσιν αὐτὴν ἐζητήθη ἡ προσφορὰ τῆς Συμμαχίας διὰ τὴν ἐφαρμογήν. Αἱ Σύμμαχοι Κυβερνήσεις ἐζήτουν μεγαλυτέραν συμμετοχὴν τῆς Ἑλληνικῆς, μὲ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν, κυρίως, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐξέθεσα, ἵνα τελικῶς τῇ πιέσει, κυρίως τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπιτευχθῆ μία βοήθεια 23,5 ἑκατομμυρίων δολλαρίων διὰ τὸ 1963 καὶ μία ὑπόσχεσις, ὅτι τὸ θέμα θὰ ἐπανεξετασθῇ διὰ τὸ 1964. Τὸ ποσὸν τῆς βοηθείας οὔτε ἐπήρκεσεν, οὔτε ἐλήφθη ἐγκαίρως ὁλόκληρον, ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμὸς δὲν προσέθεσε καὶ οὕτω παρέστη ἀνάγκη νέων ἐκτροπῶν, νέων συμπιέσεων καὶ νέων μειώσεων. Μοῦ εἶπαν, ὅτι διετυπώθη μία νέα προσωρινὴ ΑΘΗΝΑ, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑπαρχούσας δυνατότητας, τὰς πολὺ κάτω τῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως ἐκ τῆς διατυπώσεως τῶν ὁποίων προκύπτει: 1) Οὔτε νέα τοποθέτησις ἐγένετο, οὔτε νέα ἐπιχειρηματολογία. 2) Ἡ ἔγκρισις τῶν 23,5 ἑκατομμυρίων δολλαρίων διὰ τὸ 1964 ἦτο ἐντόνως προπαρασκευασμένη ἀπὸ τὴν περυσινὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ καὶ στηρίζεται εἰς τὴν μελέτην ΑΘΗΝΑ. 3) Καὶ εἰς τὴν πλευρὰν τῆς διαθέσεως πιστώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὰς δαπάνας Ἀμύνης καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς τοποθετήσεως καὶ τοῦ συσχετισμοῦ τῆς Ἀμύνης μὲ τὸν οἰκονομικὸν τομέα ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. ἀντιγράφει στερεοτύπως, σχεδὸν αὐτολεξεὶ τὰς διαθέσεις καὶ τὰς τοποθετήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε. 4. Τὸ θέμα ἐν τούτοις δὲν ἐπιλύεται μὲ θεωρίας καὶ ὑψηλὰς τοποθετήσεις πρὸς τὰς ὁποίας ὅλοι συμφωνοῦν. Εἶναι θέμα θετικὸν καὶ ἡ ἐπίλυσίς του στηρίζεται δυστυχῶς καὶ τώρα, ὅπως καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Δημοσθένους μὲ τὸν περίφημον ἐπίλογόν του, ὅτι «Δεῖ δὴ χρημάτων ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι». 5. Εἶναι ἀνάγκη χρημάτων διότι περαιτέρω περικοπὴ δὲν χωρεῖ. Καὶ τὸ ζήτημα μετατοπίζεται σαφῶς εἰς τὸ ποῦ θὰ εὑρεθοῦν τὰ χρήματα, εἰς τὸν ἑλληνικὸν προϋπολογισμὸν ἢ ἀπὸ τὰς Συμμαχίας, διότι δὲν βολεῖ νὰ μετατοπισθῇ εἰς οἱασδήποτε μορφῆς τροποποιήσεις ἢ μεταφορὰς ἢ συμπιέσεις. Καὶ δὲν χωρεῖ περαιτέρω περικοπὴ διότι: α) Εἴδομεν ἤδη τὸν πίνακα τῆς συμπιέσεως ἀπὸ τοῦ 1957 καὶ ἐντεῦθεν. β) Ἀνεφέραμεν διὰ τὸ ἀκάλυπτον χάσμα τοῦ 1959 τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν μελέτην τῆς ΑΘΗΝΑΣ τὸ 1961 εἶχεν ἀνέλθει εἰς μέγα ὕψος καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἀντιμετώπισις γίνεται ἑκάστοτε μὲ ἀλχημιστικοὺς μηχανισμοὺς ἀναβολῶν, μεταβιβάσεων, κινήσεως ἀποθηκῶν, μειώσεως ἀποθεμάτων, προκαταβολῶν καὶ λοιπῶν ἀπαραδέκτων καὶ ἐπικινδύνων χειρισμῶν, ἀποκυημάτων τῆς ἑλληνικῆς εὐστροφίας. γ) Εἴδομεν ὅτι κατήλθομεν ἤδη ἀπὸ τὴν ΑΘΗΝΑΝ εἰς προσωρινὴν ΑΘΗΝΑΝ, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς, μὲ ἱκανοποίησιν ἀναγκῶν πολὺ κάτω τοῦ ἐπιτρεπτοῦ. Αἱ προβλεπόμεναι ὑπὸ τῆς Ἀθηνᾶς πρόσθετοι πιστώσεις εἶναι αὐταὶ ποὺ ἐξητάσθησαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἤτοι 50 ἑκατ. δολλάρια διὰ τὸ 1964 καὶ 59 διὰ τὸ 1965. δ) Διότι δυστυχῶς ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος ἐνδεικτικὸς πίναξ, ὁ ὁποῖος δεικνύει κατὰ τρόπον ἀποστομωτικὸν ὅτι περαιτέρω περικοπὴ δὲν χωρεῖ. Ὁ πίναξ οὗτος δεικνύει τὴν ἀναλογίαν τῶν λεγομένων ἐξόδων συντηρήσεως μὲ τὰ ἔξοδα ὑποδομῆς. Πρέπει νὰ ἐπεξηγήσωμεν ὅτι ἔξοδα συντηρήσεως εἶναι τὰ σταθερὰ καὶ ἀμετακίνητα καὶ μὴ παραγωγικὰ ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως στρατ)κοῦ ἔργου, ἤτοι οἱ μισθοί, ἡ διατροφή, ὁ ἱματισμὸς κλπ., ἐνῷ ἔξοδα ἀμυντικῆς ὑποδομῆς εἶναι ὅλα τὰ λοιπά, κυρίως παραγωγικὰ ἔργα, ὅπως ἡ ἐκπαίδευσις, ἡ ὀργάνωσις, ὁ στρατωνισμός, τὰ ἀποθέματα, αἱ μεταφοραὶ κλπ. Προκύπτει ὅθεν ἀφ’ ἑαυτοῦ ὅτι τὸ σκέλος τῶν ἐξόδων συντηρήσεως εἶναι ἄκαμπτον, ἐφ’ ὅσον περιλαμβάνει τοὺς μισθούς, τὴν διατροφήν, τὸν ἱματισμόν, διότι οἱ μὲν μισθοὶ συσχετίζονται μὲ τὸ μισθολόγιον τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων, ἡ δὲ διατροφὴ καὶ ὁ ἱματισμὸς δὲν δέχονται πλέον ἄλλην περικοπήν, διατὶ δυστυχῶς ἕνας ἄλλος πίναξ ἀποδεικνύει ὅτι τὸ κατὰ κεφαλὴν κόστος τῶν Ἑλληνικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἶναι τὸ μικρότερον τῆς Συμμαχίας καὶ εἶναι ἀκόμη τὸ μικρότερον ὅλων τῶν ἄλλων Κρατῶν τῆς ὑδρογείου ποὺ χρηματοδοτοῦνται ὑπὸ τῶν Η.Π.Α., πλὴν τῆς Αἰθιοπίας, Φορμόζας καὶ Νοτίου Κορέας. Ἐρχόμεθα ὅθεν εἰς τὸ σκέλος τῆς ἀμυντικῆς ὑποδομῆς. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ ἔβαλε τέτοιο ψαλίδι, ποὺ εἶναι ἀδύνατον νὰ σηκώσῃ ἄλλον ψαλιδισμόν. Οὕτω ἐδημιουργήθη διαδοχικῶς ἡ ἑξῆς ἀναλογία μεταξὺ τῶν 2 σκελῶν:

Φαντασθῆτε λοιπὸν ἐὰν σηκώνῃ περαιτέρω περικοπὴν τὸ σκέλος τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὴν ἐκπαίδευσιν, τὰς μεταφοράς, τὰ ἀποθέματα κλπ., ὅταν ἔχῃ μείνει οὔτε κἂν 7%. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἕνα ἄλλον πίνακα ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει ὅτι κατὰ τὸ 1963 διὰ τὸ Γ.Ε.Σ. τὸ οὐσιαστικὸν ὕψος τῶν διατεθειμένων ποσῶν δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς σκοποὺς ὑποδομῆς τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 300 ἑκατομμύρια. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δυστυχῶς οἱ ἄτεγκτοι ἀριθμοὶ ἀπέδειξαν κατὰ τρόπον ἀναπότρεπτον ὅτι περαιτέρω περικοπὴ καὶ συμπίεσις δὲν χωρεῖ παρὰ διὰ περικοπῆς κεφαλῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ αἱ κεφαλαὶ περιεκόπησαν ἤδη πέραν τοῦ κανονικοῦ ὁρίου μὲ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν πάντοτε ὅτι ἔχομεν ἄριστον σύστημα ἐπιστρατεύσεως καὶ μίαν ὑψηλὴν ποιότητα, ἡ ὁποία εἰς πολλὰς περιπτώσεις μπορεῖ ν’ ἀναπληρώσῃ τὴν ποσότητα. Ἀλλὰ καὶ τὸ κριτήριον τῆς ἐπιχειρηματολογίας αὐτῆς ἐξηντλήθη. Ἐὰν κόψωμεν ἤδη κεφαλὰς θὰ μειώσωμεν τὴν ἰσχὺν πολὺ τοῦ ἐπιτρεπτοῦ ὁρίου, τὸ ὁποῖον σημαίνει ἐν τελευταίῳ γενικῷ συμπεράσματι, ὅτι θὰ ὑποχρεωθῶμεν ν’ ἀλλάξωμεν ἀποστολήν, ἤτοι θὰ ἐγκαταλείψωμεν ἀκάλυπτον ἔδαφος. Εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ φθάσῃ μέχρις αὐτοῦ; Θὰ εὕρῃ Στρατιωτικὴν Ἡγεσίαν ἡ ὁποία θὰ τὸ δεχθῇ; Βλέπετε, ὅτι ἀποφεύγω νὰ ὁμιλήσω περὶ ἀντιδράσεως τῶν Συμμάχων, διότι ἴσως οἱ Σύμμαχοι νὰ προτιμήσουν τὴν ἀλλαγὴν τῆς ἀποστολῆς, παρὰ τὴν περαιτέρω μείωσιν τῆς ἰσχύος τῶν ἤδη ἀποστολῶν. Βεβαίως αἱ ἀναγγελθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περικοπαὶ εἶναι ἀσήμαντοι, διότι οὐσιαστικῶς πρόκειται περὶ 83 ἑκατομ., ὅσον διαφέρει τὸ 3.060 ἑκατομ. τὸ ὁποῖον ἀνέγραψεν ἀρχικῶς ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε., μὲ τὰς 2.976, ὅπερ διαθέτει ἤδη ἀρχικῶς ἡ Κυβέρνησις. Διότι φοβοῦμαι ὅτι ὅπως πάντα, θὰ παρουσιασθοῦν τόσαι ἔκτακτοι καὶ μὴ δυνάμεναι νὰ προβλεφθοῦν ἀνάγκαι, ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκῇ τὸ ἐλάχιστον ἀποθεματικὸν ποὺ θὰ κρατήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ θὰ ἀναγκασθῇ, παρὰ πᾶσαν διαμαρτυρίαν, νὰ διαθέσῃ τελικῶς κάποιαν προσθήκην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέκυψε καὶ ἡ ἐπὶ πλέον 150 ἑκατομ. διαφορὰ κατὰ τὸ 1963. Βεβαίως τὸ ποσὸν δὲν εἶναι σημαντικόν, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι, ὅτι ἐνῷ εἶναι οὐσιαστικῶς ἀνίκανον νὰ προσφέρῃ κἄτι σοβαρὸν εἰς μίαν ἄλλην τοποθέτησιν, θὰ συμβάλλῃ ὀδυνηρῶς εἰς μίαν περαιτέρω ἐπιδείνωσιν τοῦ προβλήματος τῆς Ἀμύνης. Ἂς κάμωμεν μίαν γενικὴν συνόψισιν συμπερασμάτων: 1) Περαιτέρω περικοπὴ δὲν χωρεῖ χωρὶς μείωσιν τῆς ἰσχύος, εἰς δείκτην ἐντελῶς ἀπαράδεκτον καὶ ἑπομένως θὰ ἐπιβάλλουν τὴν ἀλλαγὴν τῆς ἀποστολῆς. 2) Δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ προβῶμεν εἰς αὐτὸ χωρὶς προηγουμένην ἀλλαγὴν τῶν παραγόντων τῆς δυσμενοῦς ἐκτιμήσεως καὶ κυρίως τῶν σχέσεων μὲ τοὺς ὁμόρους καὶ τοῦ συσχετισμοῦ τῶν δυνάμεων μὲ αὐτούς. Ἐὰν μειώσῃ τοὺς ἐξοπλισμούς της ἡ Βουλγαρία, ἐὰν ἐκκαθαρισθοῦν αἱ ἀντιμαχίαι μας μὲ ὡρισμένους ὁμόρους ἀκόμα καὶ μὲ τὴν σύμμαχον Τουρκίαν, τότε καὶ μόνον δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ περαιτέρω μειώσεως τοῦ δείκτου τῆς ἰσχύος καὶ τῆς ἀλλαγῆς τῆς ἀποστολῆς. 3) Ἕως τότε ἡ μόνη λύσις εἶναι ν’ ἀνεύρωμεν τὸν τρόπον ἰσορροπήσεως τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν μέσων ἱκανοποιήσεώς των καὶ ὅλοι συμφωνοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ κρούσωμεν πεισμόνως τὴν θύραν τῆς συμμαχίας. Παρὰ τὰ ἐντυπωσιακὰ ἀντίμαχα ἐπιχειρήματά των, ἔχομεν ἀπειρίαν οὐσιαστικῶν ἐπιχειρημάτων ἵνα ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημά μας. Τὸ κάμνει ἤδη ἡ Κυβέρνησις Κέντρου. Διαβεβαιῶ ἀπολύτως, ὅτι τὸ ἔκαμε καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. Ἐκείνη τὸ ἐπέτυχεν εἰς μίαν σημαντικὴν ἀναλογίαν. Ὅλαι μας αἱ εὐχαὶ εἶναι ἡ Ε.Κ. νὰ τὸ ἐπιτύχῃ ὁλοκληρωτικῶς. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν περιμένει ἀπὸ ἐμὲ νὰ τοὺς ὑποδείξω τὴν ἐνδεδειγμένην ἐπιχειρηματολογίαν. Πρὸς διαφώτισιν ἐν τούτοις τῆς κοινῆς γνώμης θὰ ἀναφέρω μόνον δύο βασικὰ ἐπιχειρήματα. Τὸ εἰσόδημα τῶν λοιπῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ, πλὴν τῆς Τουρκίας καὶ Πορτογαλίας, εἶναι ὑπερτετραπλάσιον τοῦ Ἑλληνικοῦ, ἐνῷ ἡ ἐπιβάρυνσις διὰ τὴν ἄμυναν εἶναι κατά τι μικροτέρα τῆς Ἑλληνικῆς. Ἤτοι οἱ ἄλλοι προσφέρουν μὲν περισσότερα, ἀλλὰ ἐκ τοῦ πλεονάσματος, ἐνῷ ὁ Ἕλλην προσφέρει ἐκ τοῦ ὑστερήματός του. Εἰς τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν λοιπῶν στρατῶν, ὁ ὁπλίτης λαμβάνει μισθὸν ἐνῷ εἰς ἡμᾶς ὁ μισθὸς εἶναι ἀσήμαντος. Εἰς τὸ ποσοστὸν ὅθεν τοῦ διατιθεμένου εἰσοδήματος περιλαμβάνεται καὶ ὁ μισθὸς τῶν ὁπλιτῶν, ὁ ὁποῖος ὅμως οὐσιαστικῶς ἐπανέρχεται εἰς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν. Ἔχω εἰς τὸ ἀρχεῖον ἕνα παλαιὸν ὑπόμνημα, εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται πλήρης σειρὰ σοβαρῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα βεβαίως γνωρίζει ἄριστα ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι αὐτὰ ποὺ διατυπώνω ὡς βουλευτὴς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, τὰ ἀνέφερον ὡς ὑπεύθυνος Στρατιωτικὸς Σύμβουλος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τὰ συνώδευσα πολλάκις μὲ τὴν ὑποβολὴν τῆς παραιτήσεώς μου πρὸς αὐτήν. Τὸ νοιώθω, ὅτι αἱ τοποθετήσεις μου δὲν εἶναι εὐχάριστοι, ἀλλὰ νομίζω ὑποχρέωσίν μου καὶ ὡς παλαιοῦ στρατιώτου καὶ ἤδη βουλευτοῦ καὶ ὡς Ἕλληνος, νὰ προβάλω τὸ παρουσιαζόμενον ἀσυμπαθὲς τοῦτο θέμα εἰς τὴν πραγματικήν του ὄψιν. Τὴν ἐντολὴν αὐτὴν ἄλλωστε ἔλαβον παρὰ τῆς διοικήσεως τοῦ Κόμματός μου. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ πραγματικὴ σοβαρὰ ὄψις εἶναι: 1. Ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ δυνηθῇ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀκόμη νὰ καλύψῃ τὰς ἀμυντικάς της δαπάνας. Πρέπει νὰ βοηθηθῇ. Διὰ νὰ τοποθετήσῃ ἐπὶ παγίας βάσεως τὸ ζήτημα καὶ διὰ νὰ δείξῃ τὴν καλὴν της πίστιν, πρέπει νὰ καθορίσῃ τί ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ της εἰσοδήματος θὰ διαθέτῃ ἀνὰ μίαν περίοδον ἐτῶν διὰ τὴν ἄμυναν. Τὸ ποσοστὸν αὐτὸ μεταφραζόμενον εἰς δραχμὰς θὰ ἀποτελῇ ἑνιαίως διὰ τὴν περίοδον αὐτὴν τῶν ἐτῶν τὸ ἕνα πάγιον σκέλος. Τὸ ὑπόλοιπον θὰ καλύπτεται ἐπίσης σταθερῶς χωρὶς παρακλήσεις καὶ διακυμάνσεις ἑκάστοτε ὑπὸ τῆς Συμμαχίας. 2. Βάσις ὑπολογισμοῦ θὰ εἶναι ἡ ὀρθόδοξος ΑΘΗΝΑ ἔστω καὶ μὲ μίαν νέαν ἔκπτωσιν ἑνὸς λογικοῦ ποσοστοῦ. 3. Νὰ ἀναμετρηθῇ ἐκ νέου τὸ χάσμα καὶ νὰ συμφωνηθῇ ὁ ὁριστικὸς τρόπος καλύψεώς του. Πρὸς τοῦτο θὰ χρειασθῇ μία μικτὴ Συμμαχικὴ Ἐπιτροπή. 4. Ἐπὶ τοῦ παρόντος, τοὐλάχιστον, δὲν ὑπάρχουν ἀνάγκαι περαιτέρω μελετῶν καὶ ἀναδιοργανώσεων. Οὐδὲν πρόκειται νὰ ἀποδώσουν. Νὰ ἐφαρμοσθῇ μόνον τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς Παππᾶ μετ’ ἐπιμονῆς καὶ τολμηρότητος. 5. Ἀφοῦ ἐκτιμηθοῦν αἱ ἀντιδράσεις καὶ αἱ δυσχέρειαι, νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς Διοικητικῆς ἀναδιαρθρώσεως. 6. Νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς τὸ ἑξῆς πᾶσα διακήρυξις, ὅτι ἡ πρώτη παρουσιαζομένη ἀνάγκη οἰκονομικὴ θὰ εὕρῃ προχείρως ὡς πρώτην χρηματοδότησιν τὰς μὴ ἀποδοτικὰς δαπάνας ἀμύνης καὶ νὰ διακηρυχθῇ ἀντιστρόφως, ὅτι αἱ δαπάναι αὗται ἐξασφαλίζουσαι τὸ αἴσθημα ἀσφαλείας εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἀποδοτικαί. Κύριοι βουλευταί, πρὶν τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου θὰ ἤθελα νὰ θίξω μὲ ἐλαχίστας λέξεις ὡρισμένα τινὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ μὲν Κυβέρνησις οὐδὲν εἶπε σήμερον, εἶχε ὅμως εἴπει πολλὰ ἄλλοτε καὶ ὁ Κυβερνητικὸς τύπος ἐξακολουθεῖ νὰ ὁμιλῇ καὶ σήμερον. 1. Οὐδὲν εἶναι γνωστὸν περὶ τοῦ περαιτέρω χειρισμοῦ τῆς ὀργανώσεως τῶν ΤΕΑ. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ ὀργάνωσις αὕτη ἐγένετο ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου. Εἶναι γνωστὴ ἡ καταφορὰ Κέντρου καὶ Ἀριστερᾶς κατὰ τῶν ΤΕΑ καὶ αἱ ἐκτοξευθεῖσαι κατ’ αὐτῶν κατηγορίαι. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ πάρω θέσιν ἐπ’ αὐτῶν. Θέλω ὅμως νὰ ἐρωτήσω: Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐνημερωμένη ἐπὶ τῆς πολλαπλῆς ἐν πολέμῳ ἀποστολῆς των; Πῶς θὰ τὰ ἀναπληρώσῃ εἰς τὴν ἀποστολὴν ταύτην; Εἶναι ἐνημερωμένη ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως τῶν παραμεθορίων ἰδίᾳ ΤΕΑ εἰς τὸν τομέα τῆς ἀσφαλείας ἰδίᾳ ἀπὸ ἀποπείρας εἰσόδου ἐπικινδύνων προσώπων καὶ πῶς θὰ τὰ ἀναπληρώσῃ εἰς τὴν ἀποστολὴν ταύτην; Ἀπὸ τὸν τύπον προκύπτει ἀπόφασις νὰ γίνῃ διάλυσις μὲν τῶν νοτίως μιᾶς γραμμῆς ΤΕΑ, ἀναδιάρθρωσις δὲ καὶ μετονομασία τῶν λοιπῶν. Ἐν συνεχείᾳ ἀναφέρεται, ὅτι ἡ ἀναδιάρθρωσις θὰ ἀφορᾷ κυρίως καθολικὴν διαδοχικὴν στρατολογίαν. Ἐρωτᾶται θὰ συμβιβάζεται μὲ τὴν ἀποστολὴν τῶν ΤΕΑ καὶ ἡ στρατολογία ὑπόπτων στοιχείων; 2. ΜΟΜΑ. Ἀναγράφεται ἀπόφασις διαλύσεως τῶν ΜΟ-ΜΑ. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀποστολῶν αἱ ΜΟΜΑ ἔχουσι σοβαρωτάτην ἀποστολὴν ἐν πολέμῳ καὶ σπουδαιοτάτην ἐν εἰρήνῃ. Ἐρωτᾶται πῶς θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐλέγξει τὴν διαφορὰν κόστους κατασκευῆς ἑνὸς ἔργου ὑπὸ τῆς ΜΟΜΑ ἐν σχέσει μὲ ἄλλους τρόπους κατασκευῆς ὅταν ὁμιλῇ περὶ ἀντιοικονομικῆς ἐργασίας τῶν ΜΟΜΑ; Τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα τί ἀναφέρουν ἐπ’ αὐτοῦ; Μήπως πρέπει νὰ ἐξετάσῃ πρὸ τῆς ἀποφάσεως διαλύσεως ἐὰν ὑπάρχῃ τρόπος περισσότερον οἰκονομικῆς καὶ ἀποδοτικῆς χρησιμοποίησεώς των; 3. ΚΥΠ. Οὐδὲν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Κἄποια κατασίγασις καὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ Τύπου ἐνῷ ἡ ἀριστερὰ πτέρυξ ἐξακολουθεῖ τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα. Ἐρωτᾶται: Ἡ Κυβέρνησις ἐπείσθη περὶ τῆς ἀναγκαιότητος τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἡ ὁποία πᾶν ἄλλο ἦτο παρὰ ἄντρον ταπεινῶν κατασκόπων καὶ ὑπούλων ἐνεργειῶν; Ἐπείσθη, ὅτι κυρίως χάρις εἰς ἕνα εἰδικὸν μηχανισμὸν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης δύναται νὰ κοιμᾶται ἥσυχη, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ αἰφνιδιασθῶμεν ἀπὸ ἐξωτερικὴν ἐπιβουλήν; 4. Ὑπάρχει ἔκδηλος ἀνησυχία τῆς κοινῆς γνώμης ἐκδηλωθεῖσα καὶ εἰς τὴν ἀρθρογραφίαν τοῦ τύπου κυρίως Κυβερνητικοῦ περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς Τουρκικῆς ἀπειλῆς, διότι κατὰ τοὺς ἰδίους ἰσχυρισμοὺς εἴμεθα ἀπὸ ἀπόψεως δυνατοτήτων ἀμύνης ἀνίκανοι ν’ ἀντεπιτεθῶμεν εἰς μίαν Τουρκικὴν εἰσβολήν; Ἡ Κυβέρνησις νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαντήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἡ ΕΡΕ θὰ ἠδύνατο νὰ καθησυχάσῃ τὴν κοινὴν γνώμην διὰ τὴν περίοδον καθ’ ἣν αὕτη εἶχε τὴν εὐθύνην τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας. 5. Ἀνεγράφησαν διαδοχικῶς δηλώσεις τοῦ κ. Μακναμάρα ἄλλοτε περὶ μειονεκτικότητος τοῦ ὑλικοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων πλὴν τῆς Ἀεροπορίας. Προχθὲς δὲ ἀκόμη περὶ περικοπῆς κατὰ τὰ ⅔ τῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας διὰ τὸ ὑλικὸν ἀκριβῶς αὐτὸ ἐνῷ εἰς τὴν Τουρκίαν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀμείωτος ἡ βοήθεια. Ὑπάρχουν ἐπ’ αὐτοῦ πληροφορίαι; Καὶ ἐν πάσει περιπτώσει πῶς ἑρμηνεύονται; Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ παράσχῃ πληροφορίας ἐπ’ αὐτοῦ πρὸς καθησύχασιν τῆς κοινῆς γνώμης. 6. Τέλος ἓν ἀκόμη λεπτὸν σημεῖον. Ἡ Κυβέρνησις πληροφορεῖται διὰ διαφόρους ἐθνικὰς ἐκδηλώσεις κυρίως διὰ τὴν Κύπρον καὶ ἔχει ἐνημερωθῆ, ὅτι ἐπικρατοῦν πάντοτε κατ’ αὐτὰς προγραμματισμένα συνθήματα ἐντόνως ἀντισυμμαχικὰ καὶ φιλοσοβιετικά. Βεβαίως ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οἱ ἐκδηλοῦντες τὰ συνθήματα καὶ ἐνίοτε ἀσχημονοῦντες εἶναι ὀλίγοι καὶ εἶναι γνωστὸν πόθεν κατευθύνονται, ἀλλὰ προξενεῖ δέος ἡ καθολικὴ ἔλλειψις ἀντιδράσεως, ἡ ἀπουσία τοῦ ὄγκου πρὸς τὰ συνθήματα ταῦτα. Ἐρωτᾶται ἡ Κυβέρνησις. Δὲν τὴν φοβίζει ἡ διάγνωσις αὕτη καὶ δὲν ὑπολογίζει ποῦ ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικοῦ τῶν νέων αὐτῶν ἐὰν αὔριον θὰ κληθοῦν νὰ ὑπερασπίσουν τὰ κοινὰ ἰδεώδη τῆς Συμμαχίας; Βεβαίως ὑπάρχουν ἀφορμαὶ πικρίας καὶ κατεχόμεθα ὅλοι ἐντόνως ἀπὸ αὐτὰ τὰ αἰσθήματα ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἀνεμπόδιστος ἡ ἀριστερὰ νὰ κατευθύνῃ τὴν πικρίαν αὐτὴν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ποὺ τόσον ἐπιτυχῶς τὴν στρέφει ἤδη, ἤτοι πρὸς τὴν γενικὴν καχυποψίαν διὰ κᾶθε τι τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ ἀπέραντον ἐμπιστοσύνην καὶ εὐγνωμοσύνην πρὸς κᾶθε τι τοῦ ἀνατολικοῦ; Πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντιλαμβάνεται ὁμοίως, ὅτι αὐτὸ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν θέμα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐτελείωσα. Ἡ Ἑλλὰς καυχᾶται, κυρίως, διὰ τὰ πνευματικά της ἐπιτεύγματα, διὰ τὸν πολιτισμὸν τοῦ χρυσοῦ αἰῶνος, διὰ τὸν Παρθενῶνα καὶ τὸν Πλάτωνα καὶ βεβαίως πρὸς τὰ ἐκεῖ πρέπει πάλιν νὰ στρέψωμεν μαζὶ μὲ τὰς κοινωνικὰς ἐπιδιώξεις τὴν κατεύθυνσιν τῶν προσπαθειῶν μας. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐρωτᾶται: Μήπως ἐὰν δὲν εἶχον προηγηθῆ ἡ Σαλαμῖνα καὶ αἱ Πλαταιαί, ὁ Παρθενὼν δὲν θὰ ὑπῆρχε; Καὶ ἂν ὁ Κυνέγειρος δὲν ἀπέκοπτε εἰς τὴν μάχην τοῦ Μαραθῶνος τὴν χεῖραν του, ὁ ἀδελφός του Αἰσχύλος δὲν θὰ εὕρισκε τὴν εὐκαιρίαν νὰ γράψῃ τὰς τραγῳδίας του; Ἂς ἐνθυμηθῶμεν ὅλοι τὴν κατοχήν, τὴν λαχτάραν ποὺ εἴχομεν διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἂς σκεφθῶμεν ἐὰν ἀξίζῃ νὰ μειώσωμεν τὸν δείκτην ἀσφαλείας εἰς μὴ παραδεκτὸν ὅριον, ν’ ἀφίσωμεν ἐνδεχομένως ἀκάλυπτα ἐθνικὰ ἐδάφη, ἵνα ἐξασφαλίσωμεν ἀσήμαντον τινὰ ἀριθμὸν ἑκατομμυρίων, ποὺ ἐλάχιστα θὰ προσφέρουν ἀλλοῦ.

§55Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἤκουσα τὸν κ. συνάδελφον, χωρὶς νὰ τὸν διακόψω. Εἶναι παλαιὸν κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον νὰ μὴ διακόπτεται ὁ βουλευτής, ὅταν ἐκφωνῇ τὸν παρθενικόν του λόγον καὶ ἐσεβάσθην τὸ παλαιὸν αὐτὸ κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον, διότι εὑρέθην καὶ ἐγὼ κἄποτε εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη σήμερον ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος. Ὅπως ἀντελήφθην ἀπὸ τὴν μακρὰν καὶ ἐξονυχιστικὴν ὁμιλίαν του, τὴν ὁποίαν παρηκολούθησα μὲ ἰδιαιτέραν προσοχήν, λόγῳ καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἰδιότητος τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α., δύο κυρίως εἶναι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν καὶ ἐμβάλλουν εἰς κἄποιαν ἀγωνίαν τὸν κ. συνάδελφον. Τὸ πρῶτον θέμα εἶναι ἡ ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἡ ἀμυντική μας ἰσχύς. Τὸ δεύτερον εἶναι αἱ οἰκονομίαι, εἰς τὰς ὁποίας προέβη καὶ ἐὰν αὗται εἶναι τῆς τάξεως τῶν 83.000.000 ἢ τῶν 235.500.000 δραχ., τὰς ὁποίας ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ πρῶτον θέμα ἠμπορῶ νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἡ ἀμυντικὴ ἰσχὺς τῆς Ἑλλάδος παραμένει ἀνέπαφος καὶ ὅτι αἱ οἰκονομίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, δὲν ἔθιξαν οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν ἀμυντικὴν ἰσχὺν τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὸ δεύτερον θέμα ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἔκαμε ἕνα ἁπλοῦν λογαριασμόν, διὰ νὰ εὕρῃ τὸ ὕψος τῶν οἰκονομιῶν. Ἀφῄρεσε τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων, ἀπὸ τὸ ὕψος τοῦ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ τοῦ 1963, ὕψος τὸ ὁποῖον ἔφθασε τὰ 3.060.000.000 δραχ. καὶ εὗρε τὴν διαφορὰν τῶν 83 ἑκατομμυρίων. Αὐτὴν τὴν διαφορὰν θεωρεῖ, ὅτι ἀποτελεῖ ἀπὸ τὰς ἐπελθούσας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως οἰκονομίας. Ὁ κ. τέως Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α. εἶναι στρατιωτικός, δὲν εἶναι οἰκονομολόγος. Θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὴν σύγκρισιν καὶ τὴν ἀφαίρεσιν μὲ τὸ ὕψος τοῦ ἐκτελεσθέντος προϋπολογισμοῦ καὶ ὄχι τοῦ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ τοῦ 1963 καὶ βάσει τοῦ ἐκτελεσθέντος προϋπολογισμοῦ ἔπρεπε νὰ εὕρῃ τὴν διαφορὰν τῶν οἰκονομιῶν.

§56Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Τὸ εἶπον, κ. Ὑπουργέ.

§57Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ διαφορὰ αὕτη εἶναι 233.500.000 δραχ. καὶ συνεπῶς οἱ δοθέντες ἀριθμοὶ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀκριβεῖς. Ἀξιότιμοι, κ.κ. συνάδελφοι, ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐκτελεσθῇ εἰς τὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον κατετέθη, θὰ ἔχετε καὶ τὸ καθῆκον καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ κρίνετε καὶ νὰ συναγάγητε συμπεράσματα. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ἀμφισβητήσητε τὸ ὕψος τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ἔχω ἐπιφέρει, θὰ πρέπει νὰ λάβητε ὡς βάσιν τὰ συγκεκριμένα δεδομένα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ συναγάγητε τὰ συμπεράσματά σας. Δὲν ἠθέλησε, κ.κ. βουλευταί, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον. Εἶχεν ἤδη κατατεθῆ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1964 καὶ εἶχεν ἀποσταλῆ εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Εἶχε συνταχθῆ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διετέλεσεν συνεχῶς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὰς τρεῖς τελευταίας ὑπηρεσιακὰς Κυβερνήσεις. Τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων ἦτο 2.847.365.000 δραχ. Τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι 2.976.500.000, δηλαδὴ ἀνεμορφώθη ὁ κατατεθεὶς προϋπολογισμὸς τοῦ 1964, ὁ ὁποῖος ἐγένετο μὲ τὴν πρόβλεψιν αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων, αὐξήσεως ἡ ὁποία ἐδόθη περὶ τὰ τέλη τοῦ 1963 καὶ ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 234.000.000 καὶ ὁ ὁποῖος προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει ἐπίσης αὐξήσεις ἐπελθούσας εἰς τὰς τιμὰς εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ὁ στρατὸς καταναλίσκει εἰς εὐρεῖαν κλίμακα, ὅπως π.χ. τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ κατεψυγμένου κρέατος, ἡ ὁποία ἀνῆλθεν ἀπὸ 11,15 δραχ. τὸ κιλὸν κατὰ μέσον ὅρον εἰς 16,75 δραχ. τὸ κιλόν, ἀνεμορφώθη ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος τοῦ ὑπηρεσιακοῦ Ὑπουργοῦ ἀπὸ ὕψους 3.847.365.000 εἰς ὕψος 2.976.500.000 δραχμάς. Συνεπῶς, ὁ ἀναμορφωθεὶς προϋπολογισμὸς ὑπ’ ἐμοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τὸν ὁποῖον ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἔναντι τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως τὴν τεραστίαν διαφορὰν τῶν 870.865.000 δραχμῶν. Ἐπαναλαμβάνω, κ. συνάδελφε, ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε ἥσυχον τὴν συνείδησίν σας καὶ ὡς στρατιωτικὸς ἡγέτης ποὺ ὑπήρξατε καὶ ὡς βουλευτής, ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον ἡ ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἐμειώθη ἢ ἐθίγη. Εἴπατε καὶ διαφόρους ἄλλας σκέψεις. Εἶσθε ἐνήμερος ἄλλωστε τῶν στρατηγικῶν σχεδίων καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἦσθε. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ σᾶς ἀπαντήσω, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἐὰν συζητήσωμεν, κατ’ ἀνάγκην θὰ παρεσυρόμην νὰ ἀναπτύξω ἀπόψε ἢ νὰ ἀφήσω νὰ ἐξαχθοῦν συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι χρήσιμον νὰ δημιουργηθοῦν. Γνωρίζετε, ὅτι τὸ σχέδιον «Ἀθηνᾶ», διὰ τὸ ὁποῖον ὡμιλήσατε καὶ διὰ τὸ ὁποῖον προβλέπεται δαπάνη, κατὰ μέσον ὅρον εἰς τὴν διετίαν 1964–1965 53.000.000 δολλαρίων, δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, δυστυχῶς δὲν ἐχρηματοδοτήθη ὑπὸ τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. καὶ ὄχι μόνον γνωρίζετε τοῦτο, ἀλλὰ γνωρίζετε ἀκόμη, ὅτι δὲν συμβάλλουν εἰς τὴν ἀμυντικὴν προσπάθειαν τῆς Ἑλλάδος ὅλαι αἱ χῶραι τοῦ Ν.Α.Τ.Ο., ἀλλὰ μόνον ὡρισμέναι ἐξ αὐτῶν. Καὶ τὸ σχέδιον «Ἀθηνᾶ», τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ παίξῃ ἀρτίως τὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον τοῦ ἀναθέτει τὸ Ν.Α.Τ.Ο., τὸ σχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει χρηματοδοτηθῆ. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ μὲ παρασύρῃ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος εἰς τὸ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν πταίομεν ἡμεῖς, διότι δὲν ἐφηρμόσθη ἢ διότι δὲν ἐχρηματοδοτήθη τὸ σχέδιον «Ἀθηνᾶ». Ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ περὶ ΤΕΑ καὶ ΜΟΜΑ. Ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη καὶ ἡ Βουλὴ κατεπονημένη. Ἀλλὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν ἀνέφερεν τί περὶ αὐτῶν. Κατὰ συνέπειαν, ὅταν θὰ ληφθῇ ἡ ἀπόφασις διὰ τὰ ΤΕΑ καὶ τὴν ΜΟΜΑ καὶ ἀναγγελθῇ αὕτη εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, νὰ τὴν κρίνῃ καὶ νὰ τὴν ἐπικρίνῃ ἢ νὰ τὴν ἐπιδοκιμάσῃ. Ἀπαντῶ μόνον εἰς τὴν ἀπορίαν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐνήμερος τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας ἔχει προσφέρει ἡ ΜΟΜΑ καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς, ὅπως καὶ διὰ τὰ ΤΕΑ. Δύναται νὰ εἶναι ἥσυχος ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ὅλα καὶ ἔχει ἐξετάσει τὸ θέμα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀπολύτως ἥσυχος. Ὅταν θὰ ἀναγγελθοῦν αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἐκφέρῃ τὰς κρίσεις του. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Θὰ ἦτο παράλειψίς μου, ἐὰν δὲν ἐσημείωνα τὴν ἀπόλυτον ψυχικὴν ἑνότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντιμετώπισεν τελευταίως ὡρισμένας κρισίμους στιγμάς. Ἡ ἑνότης τοῦ παλμοῦ ἦτο ἀξιοθαύμαστος, ἡ δὲ ψύχραιμος ἀποφασιστικότης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπῆρξεν ἐκείνη, ἡ ὁποία διεκρίνετο πάντοτε εἰς τὴν διαδρομὴν τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας. Εἶναι πραγματικῶς ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ὅπλα καὶ ἀπὸ τὰς ἰσχυροτέρας πολεμικὰς δυνάμεις τῆς Ἑλλάδος αὐτὴ ἡ ψυχικὴ ἑνότης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐνώπιον τῶν τελευταίων κρισίμων κινδύνων καὶ αὐτὸ προδικάζει, ὅτι μὲ τὴν ἰδίαν ψυχικὴν ἑνότητα καὶ μὲ τὴν ἰδίαν ψύχραιμον ἀποφασιστικότητα θὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον οἱανδήποτε κρίσιμον στιγμήν, ἡ ὁποία τυχὸν ἤθελεν ἐμφανισθῆ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§59Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μὲ ἀπασχολήσῃ, θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ διατυπώσω ὡρισμένας σκέψεις ἐπὶ τῆς ὁμιλίας τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, σχετικῶς μὲ τὰ θέματα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, καὶ τῆς στρατιωτικῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ εἰς τοὺς ἐνδεχομένους κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα. Σπεύδω νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν ἀπολύτως εἰδικότητα εἰς τὰ στρατιωτικά. Ἐν τούτοις, ὡρισμέναι σκέψεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, μὲ ὁσηνδήποτε ἀβαρίαν καὶ ἂν θελήσῃ κανεὶς νὰ κρίνῃ τοὺς λόγους του ἐκ τοῦ ὅτι διὰ πρώτην φορὰν εἰσέρχεται εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ φυσικὸν εἶναι ἀφοῦ ὑπηρέτησεν ἐπὶ τόσα ἔτη εἰς τὸ στράτευμα νὰ μεταφέρῃ καὶ ἐδῶ μίαν στρατιωτικὴν νοοτροπίαν, ἐν τούτοις, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, ὡρισμέναι σκέψεις του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθουν χωρὶς νὰ λάβουν μίαν ἀπάντησιν. Εἶπεν ὁ κ. Φροντιστής, ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ ἀμυντικαὶ δαπάναι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μειωθοῦν τὰ παράπαν καὶ ὅτι ἐὰν ἐπεχειρεῖτο μία μείωσις, εἶπεν, ὅτι πιστεύει, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ στρατιωτικὴ ἡγεσία, ἡ ὁποία νὰ συμφωνήσῃ εἰς αὐτὸ καὶ ὅτι ἀντιστοίχως θὰ ὑπάρξῃ πίεσις συμμαχικὴ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, αὐτὰς τὰς σκέψεις, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτοι αἱ σκέψεις αὐταὶ καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τοιαῦται σκέψεις ἔστω καὶ ἀπὸ τὸν χθεσινὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.). Δὲν εἶπεν τοιοῦτόν τι.

§61Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ στρατιωτικὴ ἡγεσία νὰ συμφωνήσῃ εἰς τοῦτο καὶ πιθανὸν νὰ ὑπάρξουν καὶ πιέσεις τῶν συμμάχων.

§62Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐὰν ἡ μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν φθάσῃ εἰς σημεῖον ἐπικίνδυνον διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας, τότε δὲν θὰ εὑρεθῇ ἡγεσία νὰ τὸ δεχθῇ αὐτὸ καὶ ὄχι ἁπλῶς ἂν ὑπάρξῃ μείωσις. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια καὶ ἡ γραμματικὴ διατύπωσις τοῦ λόγου μου.

§63Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν μορφὴν ἂν ἐλέχθη εἶναι ἀπαράδεκτος. Τὴν εὐθύνην τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας τὴν ἔχει ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις. Ὁ στρατὸς ἁπλῶς ὑπακούει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ εἴπῃ τὰς ἀπόψεις της ἡ ἡγεσία τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὴ εἶναι ἁρμοδία καὶ ὑπεύθυνος νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ στρατιωτικὴ ἡγεσία, ἡ ὁποία ἔστω καὶ ἐὰν πιστεύῃ, ὅτι κινδυνεύει ἡ ἀσφάλεια τῆς χώρας, νὰ ἀρνηθῇ νὰ δεχθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ τὰς ἐντολὰς τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πολὺ ποὺ ἔχει νὰ κάμῃ εἶναι νὰ παραιτηθῇ.

§64Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἡμᾶς τοὺς πολιτευομένους, οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου τὸν καθιστοῦν κατὰ τρόπον βαρύτατα ἔνοχον ἔναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§65Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Ποῖον;

§66Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Εἶναι ἔγκλημα ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἔρχεται ὁ τέως Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ. διὰ νὰ δώσῃ μαθήματα πατριωτισμοῦ καὶ πατριωτικῆς εὐθύνης εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐὰν πολιτικὴ Κυβέρνησις ἔφθανεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ θέσῃ ἐν κινδύνῳ τὴν ἀμυντικὴν δύναμιν τῆς χώρας, δηλαδὴ τὴν ἐθνικὴν ὑπόστασιν τῆς χώρας, τὴν ἀκεραιότητα τῆς χώρας, θὰ ἤρχοντο οἱ στρατιωτικοὶ νὰ σώσουν διὰ πράξεως εἴτε ἐπαναστατικῆς, εἴτε οἱασδήποτε ἄλλης. Τοῦ ἀρνούμεθα τοιοῦτον δικαίωμα, τοῦ ἀρνούμεθα τοιοῦτον μάθημα. Δὲν δεχόμεθα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἀπὸ στρατιωτικοὺς καὶ μάλιστα ἡγήτορας τέως στρατηγοὺς νὰ λέγουν ἐδῶ καὶ νὰ ἀκούῃ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς καὶ λαός, ὅτι θὰ ἦτο ποτὲ δυνατὸν οἱαδήποτε πολιτικὴ Κυβέρνησις καὶ δὴ Κυβέρνησις ἐκλεγομένη κατὰ τόσον πανηγυρικὸν τρόπον ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅπως ἐξελέγη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐπαγγελθεῖσα τὴν μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς ἐθνικῆς εἰς τοὺς τέως ἡγέτας τοῦ στρατοῦ νὰ λέγουν καὶ νὰ ἀκούῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι εἶναι δυνατὸν μία τοιαύτη Κυβέρνησις νὰ θέσῃ ἐν κινδύνῳ τὴν ἐθνικὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Ἂς μάθῃ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὁ ἔντιμος πράγματι στρατηγός, ὅτι τοιαῦτα διδάγματα εἶναι ἀπαράδεκτα. Μπορεῖ νὰ λέγωνται διὰ προπαγάνδαν εἰς στρατιωτικοὺς κύκλους, ἀλλὰ ἐδῶ εἶναι ἀπαράδεκτον. Καὶ λυποῦμαι, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος μὲ τὴν στρατιωτικὴν προέλευσιν ἦλθε νὰ δώσῃ μαθήματα πατριωτισμοῦ καὶ ἐθνικῆς εὐθύνης εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας. Δὲν τὰ χρειαζόμεθα. Τοῦ τὰ ἐπιστρέφομεν. Ἂς τὰ κρατήσῃ δι’ αὐτὸν καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι διατεθειμένοι νὰ τὸν εἰσακούσουν. (Χειροκροτήματα).

§67Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι παρεξηγήθην σοβαρῶς. Πρῶτον, ὑπάρχει δεοντολογία, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι μόνον ἡ ἡγεσία, ὁ ἀρχιστράτηγος, ἔχει δικαίωμα νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ παραιτηθῇ. Τὸ δικαίωμα τῆς πολιτικῆς, τοῦ πολέμου, εἶναι τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ μόνον δικαίωμα ποὺ μένει εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον, τὴν ἡγεσίαν, εἶναι νὰ παραιτηθῇ. Εἶναι αὐτὸ ἀντιδημοκρατικόν; Εἶναι ἀντικοινοβουλευτικόν; Ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε εἰς τὴν ἡγεσίαν, εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον, νὰ παραιτηθῇ; Εἶναι αὐτὴ ἡ στρατιωτικὴ δεοντολογία, εἶναι ἡ στρατιωτικὴ παράδοσις, εἶναι ἡ ἱστορία ποὺ λέγει, ὅτι ὁ ἀρχιστράτηγος ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον. Τὸ δεύτερον. Πότε εἶπον ἐγώ, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικῶς μάλιστα προκειμένου περὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου; Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δέκα φορὰς ὑπέβαλον τὴν παραίτησίν μου εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν. Μὲ αὐτὸ ἤθελον νὰ θίξω τὸν κ. Καραμανλῆν; Ὑπῆρχεν ἁπλῶς μία διαφορὰ ἀντιλήψεων. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμιζεν, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ ἐγὼ ἐνόμιζον ὄχι. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἀμφισβητῶ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ κ. Καραμανλῆ ἢ τῆς Ε.Κ.; Πρὸς Θεοῦ. Εἶναι ἐντελῶς ξένα αὐτὰ καὶ πρὸς τὴν διάθεσίν μου καὶ πρὸς τὴν πίστιν μου.

§68Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Πρόεδρε, κατόπιν τῶν παρατηρήσεών μου ἔσπευσε νὰ διορθώσῃ.

§69Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Ὄχι κατόπιν τῶν παρατηρήσεών σας.

§70Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι ἀκούουν, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἀναγεγραμμένα καὶ εἰς τὰ πρακτικά. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὅτι ἐὰν ἡ πολιτικὴ Κυβέρνησις ἔφθανε μέχρι τοῦ σημείου νὰ ὑπερβῇ τὸ ὅριον τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας διὰ τῆς περικοπῆς τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, τότε θὰ ἐπενέβαινεν ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία.

§71Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Θὰ παρῃτεῖτο.

§72Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Καὶ καταλαβαίνομεν ὅλοι τί θὰ πῇ, εἰς τοιαύτας στιγμάς, παραίτησις τῆς ἡγεσίας. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι δὲν τὸ καταλαβαίνομεν, ἀπατᾶσθε. (Χειροκροτήματα). Ἐκεῖ διεμαρτυρήθημεν. Ὅτι οἱ λόγοι σας—δὲν ἠξεύρω διατὶ ἐλέχθησαν—ἀλλὰ ἐὰν πιστεύετε, ὅτι ἦτο δυνατὸν ποτὲ πολιτικὴ Κυβέρνησις νὰ φθάσῃ, δι’ οἱονδήποτε λόγον καὶ νὰ ὑπερβῇ τὸ ὅριον, τὸ ἔσχατον ὅριον τῆς δυνατότητος τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης, ἀπατᾶσθε. Χαίρω πολύ, διότι ἀντελήφθητε τὸ σφάλμα σας καὶ διορθώσατε τὰ ὅσα εἴπατε.

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, κ. Μπακόπουλε, διότι δὲν εὑρισκόμην εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ λυποῦμαι, ἐπίσης, διότι κοινοβουλευτικὸς καὶ ἐθνικὸς ἀνὴρ τῆς περιωπῆς τοῦ φίλου κ. Μπακοπούλου, προέβη εἰς τοιαύτας παρατηρήσεις, εἰς βάρος ἀνδρός, ὁ ὁποῖος προσέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ζωῆς του. Παρεξήγησεν ἀσφαλῶς ὁ κ. συνάδελφος, διότι μόνον ἐκ παρεξηγήσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσω τόσον καλοπίστου Ἕλληνος τὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον τοῦ στρατηγοῦ καὶ συναδέλφου μας πλέον ἐν τῇ Βουλῇ, κ. Φροντιστῆ. Ἐν πρώτοις, δικαιοῦται νὰ κάμνῃ παρατηρήσεις αὐτοῦ τοῦ τύπου εἰς οἱονδήποτε, ὄχι μόνον εἰς τὸν στρατηγὸν Φροντιστήν, ἀλλὰ εἰς οἱονδήποτε βουλευτήν. Ἔχει δικαίωμα πᾶς βουλευτὴς νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνεται αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ἐπίθεσις, οἵα ἐγένετο ἀπόψε. Δεύτερον, εἶναι βαρεῖα ἡ παρεξήγησις, ἡ ὁποία ἐσημειώθη εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἐξόχου φίλου μου κ. Μπακοπούλου. Ὁ στρατιωτικὸς ἡγέτης ἔχει δικαίωμα, ὅταν εἶναι σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λέγῃ τὴν γνώμην του, νὰ ἐπιμένῃ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ γνώμη του δὲν γίνεται δεκτή, νὰ παραιτηθῇ. Δὲν εἶναι λοχίας ὁ στρατιωτικὸς ἡγέτης. Ἀλλὰ λυποῦμαι, κυρίως, διὰ κἄτι ἄλλο, διὰ τὸν ἐπίλογον τῆς δευτέρας παρεμβάσεως τοῦ φίλου κ. Μπακοπούλου. Θὰ ἤθελον νὰ τὸν βεβαιώσω, ὅτι ἐὰν σκεφθῇ περισσότερον τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐπιλόγου του, θὰ λυπηθῇ, διότι ἀπέδωσεν εἰς τὸν κ. Φροντιστὴν καὶ εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἀλληλέγγυος μαζί του, σκέψεις οἷαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἀπέδωσεν εἰς ἡμᾶς. Ἡ τελευταία στροφὴ τοῦ λόγου του, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ τὸν λυπήσῃ. Δὲν θέλομεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς παρὰ μόνον, εἰς θέματα τοιαύτης κρισιμότητος καὶ λεπτότητος, ὅπως εἶναι τὰ ἀμυντικὰ καὶ ἐθνικά, νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν αὐτὸ δὲν τὸ ἀντελήφθη ἀπόψε ὁ κ. Μπακόπουλος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὔριον, ὅταν θὰ ἀναγνώσῃ τὸ περιεχόμενον τοῦ λόγου τοῦ κ. Φροντιστῆ, θὰ τὸ κατανοήσῃ πλήρως.

§74Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιοῦμαι νὰ ἀπαντήσω. Δὲν ἔχω νὰ λυπηθῶ δι’ οὐδεμίαν λέξιν μου. Δὲν ἔχω νὰ ἀνακαλέσω. Πιστοποιῶ μόνον τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς δικαιοῦται ἐλευθέρως νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην μου καὶ ἀνεγνώρισε πλήρως τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Φροντιστὴν νὰ ἐκφέρῃ ταύτην. Ἀλλὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα νὰ κρίνω τὴν γνώμην τοῦ ἄλλου. Καὶ τοῦτο ἔπραξα. Ὀψίμως ὅμως ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. θέλει νὰ τεθῇ ἀλληλέγγυος πρὸς τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Φροντιστής.

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ἀρχῆς.

§76Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀψίμως, διότι δὲν εἶσθε παρὼν ἐξ ἀρχῆς. Ἐὰν ἐτίθετο ἀλληλέγγυος πρὸς τὴν φράσιν τοῦ κ. Φροντιστῆ, ὅπως ἐγὼ τὴν ἀντελήφθην, λυποῦμαι καὶ ἐγὼ εἰλικρινῶς. Εἶμαι ὅμως βέβαιος, ὅτι πολιτικὸς ἀνὴρ καὶ εἰδικώτερον τοῦ κύρους καὶ τῆς ἱστορίας τοῦ κ. Κανελλοπούλου, δὲν τίθεται ἀλληλέγγυος. Τὸ περιεχόμενον τῆς διαφωνίας μας εἶναι, ὅτι, ἐὰν ἡ πολιτικὴ Κυβέρνησις ὑπερβῇ τὸ ὅριον εἰς τὸ θέμα τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας, τότε ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία παραιτεῖται. Ἀντιλαμβάνεσθε ποίαν ἐπίδρασιν ἔχει τοιοῦτος ἀφορισμὸς διὰ τὸ ἠθικὸν τοῦ κόσμου καὶ διὰ τὸ κῦρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Καὶ εἶπον ἐν κατακλεῖδι τοῦ λόγου μου, ὅτι χαίρω, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος διώρθωσε τὴν φράσιν του, τὴν διεσαφήνισεν, ἐὰν δὲν θέλετε, διώρθωσε τὴν λέξιν, ὅτι δὲν ἦτο αὐτὴ ἡ ἔννοια τῶν λόγων του. Ἐχάρην διότι ἡ παρεμβολή μου ἀποκατέστησε τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Φροντιστῆ, τοῦ ἐντίμου στρατιωτικοῦ, τοῦ παρασχόντος ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον καθ’ ὃν τρόπον ἔδει νὰ γίνουν ἀντιληπταὶ ἀπὸ ὅλους μας.

§77Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ στρατηγὸς Φροντιστής, ἔχει προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον. Εἶναι ὅμως ἀληθές, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι, ὅταν ἀνεγίνωσκεν ἀντελήφθημεν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅπως καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος, τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἕνα εἶδος, νὰ εἴπωμεν, ἀπειλῆς, ἐγὼ τὸ ἀντελήφθην κατὰ διάφορον τρόπον, ἀλλὰ ἐξ ἴσου σοβαρόν, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ κατέλθῃ κάτω τοῦ ὁρίου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουν αἱ ἐθνικαὶ ἀμυντικαὶ δαπάναι, τότε ὁ στρατὸς ὀφείλει νὰ λάβῃ θέσιν. Ἐκ τῶν ὑστέρων ὅμως, μετὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ ἀξιοτίμου φίλου κ. Μπακοπούλου, ὁ στρατηγὸς διὰ τῶν ἐξηγήσεων ἀπεκατέστησε τὰ πράγματα. Καὶ φαίνεται πὼς δὲν ἦτο αὐτὴ ἡ ἔννοια τῶν λόγων του. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι κατόπιν τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ ὑπάρξῃ πλέον θέμα. Ἡ ἐξήγησις εἶναι ρητὴ καὶ νομίζω, ὅτι ἡ συνείδησις τοῦ κ. Μπακοπούλου θὰ ἔχῃ πλέον καθησυχάσει ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς.

§78Α. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΣ. Δὲν ἔχω, κ. Πρόεδρε, κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, οὔτε ξέρω ἀπὸ αὐτά. Ἠμπορῶ ὅμως νὰ ἀπαντήσω, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς μου τιμῆς, ὅτι ποτὲ δὲν ἐπῆγε τὸ μυαλό μου ἐκεῖ, καὶ οὔτε ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐννοήσω αὐτό.

§79Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐπιτρέψω τὴν συνέχισιν διαλόγου περαιτέρω. Ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ λεπτοτάτου ζητήματος, ἀφῆκα νὰ ὁμιλήσουν ὅσοι ὡμίλησαν ἐπὶ τούτου, καὶ συνεχίζω. Δὲν δικαιοῦται οὐδεὶς σύμμαχος, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ ἐπεμβαίνῃ ἢ νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὰς ἢ ἐκείνας τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας. Δευτέραν παρατήρησιν ἐκκινοῦσαν ἐκ τῆς σκέψεως τοῦ κ. Φροντιστῆ, εἰπόντος, ὅτι αἱ στρατιωτικαί μας δαπάναι πρέπει νὰ εἶναι ηὐξημέναι, διότι τἄχα ὑπάρχει ὁ ἐκ Βορρᾶ κίνδυνος, καὶ δὴ ὁ κίνδυνος ἐκ Βουλγαρίας, ἔχω νὰ κάμω καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ὁ τόνος του ἐν προκειμένῳ, μοῦ θυμίζει τὸν γνωστὸν τόνον, τὸν ὁποῖον τόσον προσφιλῶς μετεχειρίζοντο οἱ ἀποχωρήσαντες, τόσον ὁ κ. Ἀρχηγὸς ὅσον καὶ ὁ διπλωμάτης τῆς Ε.Ρ.Ε., περὶ τοῦ κινδύνου τοῦ Βορρᾶ, τὴν ὁποίαν φράσιν κατὰ σύστημα ἐπεκαλοῦντο. Σήμερον ἡ Ε.Κ. ἔχει προβῆ εἰς συζητήσεις μὲ τὴν γείτονα Βουλγαρίαν, συζητήσεις ἀφορώσας εἰς τὸν πολιτιστικὸν καὶ τὸν οἰκονομικὸν τομέα, αἱ ὁποῖαι εὐοδούμεναι θὰ ἐπιτρέψουν περαιτέρω ἀνάπτυξιν φιλικῶν σχέσεων, αἵτινες θὰ ἐπιφέρουν δυνατὸν καὶ τὴν μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Τὸ νὰ ἐπισείεται καὶ σήμερον αὐτὸς ὁ κίνδυνος διὰ τῆς ἐπικλήσεως τῆς διατηρήσεως καὶ τῆς αὐξήσεως ἀκόμη τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, τοῦτο ἀποτελεῖ ἐπικίνδυνον σκέψιν καὶ διὰ τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Βουλγαρίαν, ἀλλὰ καὶ μὲ ἄλλας γειτονικὰς χώρας. Τὰ σημερινὰ δεδομένα δὲν δικαιολογοῦν τὰς σκέψεις ποὺ διετυπώθησαν ἀπὸ τὸν κ. Φροντιστήν, πολλῷ μᾶλλον ὅταν ἀπὸ πλευρᾶς Βουλγαρίας καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως Ε.Ρ.Ε. ἀκόμη προετάθησαν συζητήσεις διὰ τὴν μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἤδη, κ.κ. βουλευταί, εἰσέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς ὁμιλίας μου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1963 καὶ κατὰ τὰς τελευταίας τοῦ Φεβρουαρίου, ἡ ἀποκατάστασις τῆς Δημοκρατίας ὑπῆρξε βασικὴ προγραμματικὴ ἐπαγγελία τῶν κομμάτων. Καὶ εἶναι ἐπίσης ἀπολύτως ἀληθές, ὅτι ἡ θέλησις τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ, ὅπως ἐξεδηλώθη εἰς τὰς ἐκλογὰς ταύτας, περιέχει ὡς θεμελιῶδες αἴτημά του τὴν ἀποκατάστασιν καὶ λειτουργίαν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν. Τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα ἔχει προκαλέσει αἴσθημα ἀπελευθερώσεως εἰς τὸν λαὸν —μέχρι καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἁπλῶν ψηφοφόρων τῆς Ε.Ρ.Ε.— αἴσθημα ἀπελευθερώσεως ἐκ τῆς φοβίας, τῆς αὐθαιρεσίας καὶ τοῦ τρόμου, αἴσθημα ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ νέου φασισμοῦ ποὺ ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐκαλλιέργει. Ἡ Ε.Δ.Α. αἰσθάνεται ὑπερήφανος —τὸ ἐτόνισεν εἰς τὴν ὁμιλίαν του καὶ ὁ κ. Ἠλιοῦ— ποὺ μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις της ἠγωνίσθη διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ὁμαλότητος εἰς τὴν χώραν. Ἔδωκε δυνάμεις καὶ προέβη καὶ εἰς θυσίας διὰ τὴν δικαίωσιν τῶν ἀγώνων αὐτῶν. Ἤκουσα ὅμως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἔκπληξιν, νὰ δηλώνῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ περιορισμὸς τῶν ψήφων τῆς Ε.Δ.Α. εἰς 12% κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1964, εἶναι τὸ «ἄθλημα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος τῆς Ε.Κ. κατὰ τῆς ἀριστερᾶς καὶ τῆς δεξιᾶς». Δὲν ἀνέμενον, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπωθοῦν τοιαῦται σκέψεις. Ἔπρεπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τοὐλάχιστον τὰς θυσίας τῆς Ε.Δ.Α. Ὅταν τὸ 1959, ὅτε κατὰ πρῶτον, ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐξεδηλώθη ἡ βία, ὅταν τὸ 1961 ἐγένετο ὄργιον τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, ἔπρεπε νὰ θυμηθῇ τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰς θυσίας τῆς Ε.Δ.Α., ἡ ὁποία ἔδωσε θυσίας καὶ εἰς αἷμα, ὅπως τὴν δολοφονίαν τοῦ Δελδεμίρη, τοῦ Κερπινιώτη καὶ Ζυγκιροπούλου, τὸν τραυματισμὸν ὅλων σχεδὸν τῶν ὑποψηφίων της. Ἀλλὰ καὶ ἡ μεγάλη θυσία τοῦ συναδέλφου μας Γρηγορίου Λαμπράκη, ποὺ συνετέλεσε τόσον στὴν πτῶσιν τοῦ καθεστῶτος τῆς βίας, ἐντάσσεται εἰς αὐτὸν τὸν κοινὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς βίας. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἀφορισμοῦ, ὅτι τὸ 12% εἶναι ἄθλημα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος τῆς Ε.Κ. καὶ κατὰ τῆς ἀριστερᾶς. Ἀλλά, κ.κ. βουλευταί, ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπηλλάγη ἀπὸ τὸ καθεστὼς τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας, αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἔχει ἀποκατασταθῆ ἡ Δημοκρατία εἰς τὸν τόπον. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ πολιτικὴ Δημοκρατία, ἡ ὁποία σημαίνει ἐλευθερίαν καὶ ἰσότητα τῶν πολιτῶν ἔναντι τῶν νόμων ἔχει ἤδη παρασχεθῆ εἰς τὸν λαόν μας, ὅτι ὅλοι οἱ πολῖται αἰσθάνονται ἐλεύθεροι, αὐτὴ ἡ δήλωσις μᾶς ἐμβάλλει εἰς ἀνησυχίαν. Ἐὰν ἀπηλλάγη ὁ τόπος ἀπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀπέκτησεν ἀπόλυτον πολιτικὴν ἐλευθερίαν. Οἱ 24 ἀγρόται, οἱ ὁποῖοι, ὅπως ἀνεγράφη χθὲς εἰς τὸν Τύπον, δὲν ἔτυχον τῆς διανομῆς τοῦ κλήρου ἀπὸ τὸν Δικαστὴν κ. Διαμαντάκον, δὲν μποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι αἰσθάνονται ἴσοι ἔναντι τῶν νόμων. Πολὺ ἀπέχομεν, κ.κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀποκατεστήσαμεν τὴν ἰσότητα ὅλων τῶν πολιτῶν ἔναντι τῶν νόμων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συνειδητοποιηθῇ, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐκφράζει τὴν Δημοκρατίαν, τὴν πολιτικὴν ἐλευθερίαν, εἶχε καταλυθῆ. Τὸ κομματικόν, τὸ ἀστυνομικὸν Κράτος δὲν ἦτο λόγος κενός. Τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα εἶχεν οὐσιαστικῶς καταλυθῆ, οἱ ἐλεύθεροι θεσμοὶ καὶ τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα τῶν Ἑλλήνων εἶχον καταργηθῆ. Εἴχομεν ὁδηγηθῆ εἰς τὰς πύλας τοῦ νεοφασισμοῦ. Ἂς μὴ λησμονῶνται αἱ θεωρίαι διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ Συντάγματος. Αἱ δηλώσεις τοῦ Γκωλντγουῶτερ διὰ Δικτατορίαν. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν κατανοήσῃ, ὅτι μὲ τὰς ἐκλογὰς δὲν ἤλλαξεν ἁπλῶς Κυβέρνησιν ἡ χώρα, ἀλλὰ καλεῖται νὰ κυβερνήσῃ οὐσιαστικῶς, ὡς μεταπολίτευσις, ὅτι καλεῖται ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ ἀλλάξῃ οὐσιαστικῶς πολιτικὸν καθεστώς, φοβούμεθα, ὅτι δὲν θὰ εὕρῃ τὸν ὀρθὸν προσανατολισμόν. Τὸ θέμα εἶναι μέγα. Ἡ ἐπιδίωξις πρέπει νὰ ἀποτελῇ ἕνα ἀπὸ τὰ κύρια ἔργα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπιτυχία του ἀποτελεῖ τὸ αἴτημα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ λαοῦ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς περίοδον ἐσωτερικῆς ἀνωμαλίας καὶ ἀναταραχῆς, εἰσήχθη τὸ «νομικὸν καθεστὼς τῶν ἐκτάκτων μέτρων», ποὺ ἀνέτρεψε καὶ τυπικῶς τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς. Καὶ ἐφηρμόσθη τοῦτο ἀπὸ μίαν ἀδίστακτον Κυβέρνησιν τῆς δεξιᾶς εἰς ἔκτασιν καὶ μεθόδους, ποὺ μετέβαλον τὴν χώραν «εἰς παρωδίαν Δημοκρατίας», τὸ πολίτευμα «εἰς κατ’ ὄνομα καὶ μόνον καὶ οὐχὶ κατ’ οὐσίαν δημοκρατικόν». (Ἡγετικὰ στελέχη Ε.Κ.). «Μὲ τὴν διατήρησιν τῶν μέτρων τούτων ἐν ἰσχύϊ καὶ μὲ τὰς ἔτι βαρυτέρας τροποποιήσεις των μὲ τὸν τελευταῖον νόμον τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸν 4234)1962, ἡ χώρα ὀλισθαίνει σταθερῶς πρὸς τὴν χορείαν τῶν ὁλοκληρωτικῶν κρατῶν». Αὐτὸ τὸ καθεστὼς ἐκληρονόμησεν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ εἶναι προφανές, ὅτι αὐτοῦ τοῦ καθεστῶτος τὴν πλήρη κατάργησιν ἠξίωσε, διὰ τῆς ψήφου του, ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐξήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις: «Θὰ καταργήσωμεν τὰ ἔκτακτα μέτρα (χειροκροτήματα). Εἰς περίοδον ἀνωμαλίας εἶναι εὔλογος ἡ ἐφαρμογὴ ἐκτάκτων μέτρων. Εἰς περίοδον ὁμαλότητος εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὑπάρχουν, ἄλλως τε, ὡς ὑπόδειγμα αἱ Δημοκρατίαι τῆς Δύσεως». Θὰ ἠδύνατο ἡ ἐξαγγελία αὐτὴ νὰ ἱκανοποιήσῃ. Ἀλλ’ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις προχωροῦν περαιτέρω εἰς ἀναγγελίαν συγκεκριμένων σχετικῶς μέτρων, ἡ ὁποία περιστέλλει τὴν ἀξίαν τῆς γενικῆς διακηρύξεως. Προκαλεῖ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει σαφὴς ἀντίληψις τῆς ἐκτάσεως τῆς ἐκτροπῆς ἀπὸ τὴν δημοκρατικὴν νομιμότητα, τοῦ μεγέθους τοῦ προβλήματος. Ἡ διατήρησις τοῦ παρανόμου καθεστῶτος, ἔστω καὶ μερικῶς, ἔστω καὶ ὑπὸ παραλλαγάς, νοθεύει τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα, ἐμποδίζει τὴν πορείαν πρὸς ἐκδημοκράτισιν τῆς δημοσίας καὶ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Πιστεύομεν, ὅτι τὸ ἔργον τῆς δημοκρατικῆς ἀναδημιουργίας ὀφείλει νὰ ἀρχίσῃ, ὡς ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ «καθεστὼς τῶν ἐκτάκτων μέτρων», τὸ ὁποῖον εἶναι ἄρνησις τῆς Δημοκρατίας. Ἐπιβάλλεται διὰ τοῦτο ἡ πλήρης κατάργησίς του. Δεύτερον. Μία εἰλικρινὴς καὶ σταθερὰ προσπάθεια δημοκρατικῆς ἀναγεννήσεως ἐπιβάλλει τὴν ἄρσιν ἐφεξῆς τῶν συνεχιζομένων συνεπειῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέτρων τούτων. Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων αὐτῶν, μὲ τὸ αὐθαίρετον μάλιστα καὶ μισαλλόδοξον πνεῦμα, μὲ κομματικὰ κριτήρια καὶ μὲ ἀστυνομικὰ μέσα, ἔχει δημιουργήσει συνθήκας, αἱ ὁποῖαι εὐλόγως ἔχουν χαρακτηρισθῆ, καὶ ὄχι μόνον ἀπὸ ἡμᾶς «ζούγκλα». Σημειοῦμεν ὡς θετικὸν μέτρον τὴν ἐξαγγελθεῖσαν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἐκτοπίσεως. Ἐπίσης τὴν κατάργησιν τοῦ Α.Ν. 375)1936. Ἀναγγέλλεται ἐπίσης ἡ κατάργησις τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτοῦνται μόνον διὰ τοὺς δημοσίους καὶ δημοτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ διὰ τὰς ὑπηρεσίας ἐθνικῆς ἀσφαλείας. Ἀναμένομεν, βεβαίως, τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τὸ θέμα τοῦ ἐλέγχου τῶν φρονημάτων θὰ ἀποτελέσῃ τὴν λυδίαν λίθον διὰ τὸν ἐκδημοκρατισμόν. Ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου κυρίως πολιτικῶν καὶ ἰδεολογικῶν φρονημάτων στηρίζεται τὸ σύστημα τῶν διακρίσεων. Γεννῶνται, ὅμως, ἐρωτήματα ἀπὸ τοῦδε: α) ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος κηρύσσει ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου τὴν ἰδεολογίαν τὴν ἐπιδιώκουσαν τὴν διὰ βιαίων μέσων ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, β) αἱ ὑπηρεσίαι ἐθνικῆς ἀσφαλείας ποῖαι εἶναι; Εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ οἱ ράπται τῶν ἀρβυλῶν τῶν στρατιωτῶν; Ἀλλ’ ὑπάρχει περαιτέρω καὶ ἡ ἔρευνα τῶν πολιτικῶν φρονημάτων, ἡ ὁποία δὲν ἐκδηλώνεται δι’ ἐκδόσεως πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων. Περὶ αὐτῶν οὐδὲν ἀναφέρεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Θὰ ἀναμείνωμεν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἀναφέρω ἐνδεικτικῶς τινὰς τῶν περιπτώσεων αὐτῶν. Διὰ τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίου δὲν ἀπαιτεῖται πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων, πάντως ὅμως ἀπαιτεῖται ἔγκρισις τῆς Γενικῆς Ἀσφαλείας διαβιβαζομένη διὰ τηλεφωνήματος ἢ ἄλλως πως. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἀκόμη παρακολουθοῦνται τὰ τηλεφωνήματα τῶν θεωρουμένων ὡς ἐθνικῶς ὑπόπτων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν παρακολουθεῖται τὸ τηλέφωνον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐγένετο ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. Διὰ τὴν ἔκδοσιν ἀδείας αὐτοκινήτου ἀπαιτεῖται ἔγκρισις τῆς Γενικῆς Ἀσφαλείας. Ὁμοίως ἀπαιτεῖται ἔγκρισις τῆς Ἀσφαλείας διὰ τὴν παροχὴν ἐργατικῆς κατοικίας, ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν παροχὴν κλήρου ὡς ἀνέφερον πρὸ ὀλίγου. Ἀκόμη ἀπαιτεῖται ἔγκρισις Ἀσφαλείας διὰ τὴν σπουδὴν τῶν νέων. Βεβαίως δὲν ἀπαιτεῖται πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων διὰ τὸ Πανεπιστήμιον, ὑπάρχουν ὅμως διατάξεις εἰς τοὺς κανονισμοὺς ὡρισμένων πνευματικῶν ἱδρυμάτων κατὰ τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖται ἔγκρισις τῆς Ἀσφαλείας διὰ τὴν φοίτησιν τῶν νέων εἰς αὐτά. Σπουδαστὴς 17 ἐτῶν ἀπεβλήθη ἀπὸ τὴν Ἀκαδημίαν Τριπόλεως, διότι ὁ θεῖος του ὑπῆρξεν ὑποψήφιος τῆς Ε.Δ.Α. Ἀκόμη ὑπάρχει ἀστυνομικὸς ἔλεγχος τῶν φοιτητῶν καὶ ἀστυνόμευσις τῆς συνδικαλιστικῆς δραστηριότητος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω τὴν βαθεῖαν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, διότι διατηρεῖ ἀκόμη ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν ἐργαζομένων αὐτὸ τὸ ἄγος ποὺ λέγεται Φώτης Μακρῆς. Ἐξακολουθεῖ αὐτὸς ὁ κύριος καὶ σήμερον νὰ ζητῇ δηλώσεις πίστεως ἀπὸ τὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ζητοῦν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὴν Γ.Σ.Ε.Ε. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις διστάζουσα πιστεύει, ὅτι δὲν εὗρεν εἰσέτι τὴν εὐκαιρίαν νὰ πετάξῃ ἀπὸ τὸ αὐτὶ αὐτὸν τὸν κύριον κάτω ἀπὸ τὸν θῶκον τὸν ὁποῖον κατέχει. Περιορίζομαι εἰς αὐτὰ διὰ νὰ μὴ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὰ πρὸς βιομηχάνους ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα τώρα βγαίνουν εἰς φῶς περὶ ἐνισχύσεως τῆς Γ.Σ.Ε.Ε. τώρα ποὺ ἔπαψε νὰ τὴν ἐνισχύῃ ἡ Κυβέρνησις. Ρηταὶ εἶναι αἱ κείμεναι διατάξεις καθ’ ἃς οὐδεὶς δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐγγραφὴν ἐργάτου εἰς τὰ σωματεῖα καὶ τὴν ἐγγραφὴν σωματείου εἰς ἀνωτέραν συνδικαλιστικὴν ὀργάνωσιν. Περίεργον, λοιπὸν εἶναι πῶς ἡ Κυβέρνησις ἀναζητεῖ νομικὴν βάσιν διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν ἐργατικὴν τάξιν ἀπὸ τὸ ἄγος τῆς Γ.Σ.Ε.Ε. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἡ ἔρευνα τῶν φρονημάτων δὲν παρουσιάζεται μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ συναλλαγοῦν. Ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τοὺς συγγενεῖς αὐτῶν, κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς Χιτλερικῆς συλλογικῆς εὐθύνης. Ὑπάρχουν περιπτώσεις ποὺ ἡ ἰδεολογικὴ ἔρευνα ἐπεκτείνεται καὶ μέχρι τοῦ 4ου βαθμοῦ συγγενείας.

§80Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰς τὸν ΟΤΕ ἀπελύθη τηλεφωνήτρια μὲ 12ετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἀρίστας ἐκθέσεις, διότι τελευταίως ἡ ἀδελφή της ὑπανδρεύθη τὸν γραμματέα τοῦ κ. Ἠλιοῦ.

§81Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ περαιτέρω ἐρωτᾶται ποῖος θὰ εἶναι ἁρμόδιος νὰ προβῇ εἰς τὸν ἰδεολογικὸν ἔλεγχον. Θὰ συνεχισθῇ τὸ αὐτὸ καθεστὼς ὡς ἐπὶ Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ καὶ θὰ ἐξακολουθήσουν παραμένοντες οἱ Ἕλληνες εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ τελευταίου χωροφύλακος; Ἐὰν συμβῇ τοῦτο εἶναι ἀρκετὸν διὰ τὴν χρεωκοπίαν τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ τῆς Χώρας μας. Ἀλλὰ μέχρις ἐδῶ σταματᾷ ἡ ἐξαγγελία συγκεκριμένων μέτρων διὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μία ἄλλη σειρὰ ἐκτάκτων μέτρων περὶ τῶν ὁποίων οὐδὲν ἀναφέρεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Εἶναι ὁ νόμος 4234, εἰς τὸν ὁποῖον συνεχωνεύθησαν ὅλα τὰ κατὰ καιροὺς ψηφισθέντα ἀνελεύθερα ψηφίσματα τοῦ φασιστικοῦ καθεστῶτος, ὁ ὁποῖος νόμος ἀπὸ αὐτὸν τοῦτον τὸν κ. Μαῦρον, ἐχαρακτηρίσθη ὡς Χιτλερικῆς ἐμπνεύσεως. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἰσχύων αὐτὸς ὁ νόμος; Ἀλλὰ τότε δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἐκδημοκρατήσεως τῆς χώρας. Εἶναι ἀκόμη ὁ νόμος 509. Δὲν ἀποτελεῖ παραχώρησιν πρὸς τὸ Κ.Κ. ἡ κατάργησις τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ ἡ ἐπάνοδός του εἰς τὴν νομιμότητα, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη διὰ τὴν εἰρήνευσιν καὶ τὴν ἠρεμίαν τῆς Χώρας. Εἰς οὐδεμίαν δημοκρατίαν τῆς Δύσεως πλὴν τῆς Δ. Γερμανίας, τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εὑρίσκεται ἐκτὸς νόμου. Ἐν ὀνόματι τοῦ ἀντικομμουνισμοῦ ἔλαβον χώραν αἱ μεγαλύτεραι καταχρήσεις εἰς βάρος τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν. Ἔλεγεν ἄλλοτε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου, ὅτι ὁ ἀντικομμουνισμὸς ἀποτελεῖ ἐπικερδῆ ἐπιχείρησιν διὰ τὴν ΕΡΕ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρῆται ἐκτὸς νόμου ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖται ἀπὸ μίαν σημαντικὴν μερίδα τοῦ λαοῦ. Θὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὰς ἐκθέσεις τὰς τελευταίως δημοσιευθείσας τῶν δύο δικαστικῶν, διὰ τὴν ἀπόδειξιν τῆς ὀρθότητος τῶν λεγομένων ὑπ’ ἐμοῦ. Ἐν ὀνόματι τῆς ἐθνικοφροσύνης καὶ τοῦ ἀντικομμουνισμοῦ ἐπεχειρήθη νὰ ματαιωθῇ ἡ προφυλάκισις τοῦ Καπελώνη διὰ τὴν συμμετοχήν του καὶ νὰ δικαιολογηθῇ ἡ δολοφονία τοῦ Λαμπράκη. Καὶ πάντα ταῦτα γίνονται δυνατὰ μόνον μὲ τὴν ἐκτὸς νόμου θέσιν τοῦ Κ.Κ. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ἄλλη μία συνέπεια ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἡ διατήρησις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 60.000 Ἑλλήνων. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν συζητεῖ τὸ θέμα. Ὑπάρχει ὅμως ἓν ἐρώτημα. Οἱ 60.000 ποὺ παραμένουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν εἶναι Ἕλληνες; Δὲν ἔχουν συζύγους, δὲν ἔχουν τέκνα, δὲν ἔχουν γονεῖς καὶ ἀδέλφια εἰς τὴν Ἑλλάδα; Δὲν εὑρίσκει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπάρχει πάντως ἕνα πρόβλημα πρὸς λύσιν; Ἀλλὰ σχετικῶς μὲ αὐτοὺς ὑπάρχει καὶ ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τῆς ἰθαγενείας. Ἐστερήθησαν οἱ πλεῖστοι τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Ἡ διεθνὴς διακήρυξις τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου, ἀναφέρει, ὅτι ἕκαστος ἄνθρωπος δικαιοῦται μιᾶς ἰθαγενείας. Αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ ἠγνόησαν τὴν διακήρυξιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ πῶς δύναται νὰ συνεχίζεται τώρα αὐτὴ ἡ στέρησις; Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνέφερέ τι διὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων, τὰ ὁποῖα δεσμεύουν τὴν ἐλευθεροτυπίαν, τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα προβλέπουν τὸν ἀστυνομικὸν ἔλεγχον τῶν πνευματικῶν ἐκδηλώσεων καὶ τῶν Κινηματογράφων. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἔχει προβλέψει τὴν κατάργησιν τοῦ Ν. 376 περὶ ἐπιτηρουμένης ζώνης, ὁ ὁποῖος προβλέπει καὶ ἐκτοπίσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ὁμιλῶν σήμερον, ἐζωγράφισε μὲ μελανὰ χρώματα τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν περιοχὴν τῶν συνόρων μας, ἐν ἀντιθέσει μὲ τὴν ἀντίπεραν ὄχθην μὲ τὴν γείτονα Βουλγαρίαν. Ἀπορῶ διὰ ποῖον λόγον ὑφίσταται ἀκόμη τὸ σύστημα τῶν ἐπιτηρουμένων ζωνῶν, εἰς μέγα βάθος, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι τοῦτο προκαλεῖ τὸν μαρασμὸν τῶν περιοχῶν αὐτῶν, διότι δὲν ἐπιτρέπει τὴν μετακίνησιν τῶν πολιτῶν, συναλλαγήν, ἐργασίαν, κλπ. Εἰς τὸ Μπέλες, Ροδόπην καὶ εἰς τὰς περιοχὰς γύρωθεν τῶν συνόρων ὑπάρχουν ἄπειρα μεταλλεῖα. Δυστυχῶς, ὅμως, σήμερον ἀργοῦν, κυρίως λόγῳ τῆς ἐπιτηρουμένης ζώνης. Ἀκόμη μεταξὺ τῶν συνεπειῶν ἐκ τῶν ἐκτάκτων μέτρων, ὑπάρχει ἡ ἀφαίρεσις τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας 370 περίπου πολιτικῶν κρατουμένων. Ἡ Ε.Κ. εἶχεν ἐξαγγείλει, ὅτι θὰ ἀπολυθοῦν ἐκ τῶν φυλακῶν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκτίσει 10ετῆ φυλάκισιν. Σήμερον ἡ Ε.Κ. μᾶς λέγει ὅτι θὰ ἀπολυθοῦν ἐκ τῶν φυλακῶν οἱ ἔχοντες ἐκτίσει 15ετῆ φυλάκισιν. Δὲν καταλαβαίνω, εἰς τὶ ἐξυπηρετεῖ αὐτὸ τὸ μικροπαζάρεμα. Ἔχουν περάσει 20 ἔτη ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ διατηροῦνται οἱ πολιτικοὶ κρατούμενοι εἰς τὰς φυλακάς. Ὅλοι οἱ νομικοὶ εἰς τὴν Χώραν μας, ἀκόμη καὶ ἡμεῖς οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι παρέστημεν, ὡς συνήγοροι εἰς τὰς δίκας τοῦ νόμου 375 διὰ τὴν κατασκοπείαν ἔχομεν ἀναγνωρίσει, ὅτι αἱ δίκαι αὐταὶ εἶχον σκοπὸν τὴν δίωξιν τῶν πολιτικῶν στελεχῶν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Ὅσοι εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὰς φυλακάς, κατ’ ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου δὲν ὑπέπεσαν εἰς ποινικὸν ἀδίκημα. Ἁπλῶς ἐπειδὴ ἐπέδειξαν πολιτικὴν δραστηριότητα εὑρίσκονται ἐγκλεισμένοι εἰς τὰς φυλακάς, καὶ προβλέπεται νὰ μὴ ἀπολυθοῦν, ἐνῷ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πολιτικοὶ κατάδικοι. Ἐπίσης, συνέπεια τῶν ἐκτάκτων μέτρων εἶναι αἱ ἐκτεταμέναι στερήσεις περιουσιῶν. Χιλιάδες ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι ἐστερήθησαν τοῦ ἀγροτικοῦ κλήρου. Ὑπάρχουν δημεύσεις περιουσιῶν εἰς αὐτοὺς ποὺ ἔφυγαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ αἱ σύζυγοί των καὶ τὰ τέκνα των εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀποδεσμεύσουν τὴν περιουσίαν των, ποὺ δὲν εἶναι καθόλου ἀπίθανον ἡ περιουσία αὐτὴ νὰ ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν ἐργασίαν καὶ τῆς συζύγου, ἡ ὁποία παρέμεινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπίσης, συνέπεια τῶν ἐκτάκτων μέτρων ἀπελύθησαν δημόσιοι ὑπάλληλοι, τραπεζιτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ ὑπάλληλοι διαφόρων ὀργανισμῶν. Μὲ ποῖα κριτήρια ἀπελύθησαν εἶναι γνωστόν. Δυστυχῶς, ὅμως, οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἐστερήθησαν καὶ τῆς συντάξεως. Εἰς τὸν νόμον 4264 ὑπῆρχε διάταξις, ἡ ὁποία προέβλεπε τὴν χορήγησιν τῶν συντάξεων ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπάλληλος εἰς τὸ Δευτεροβάθμιον Δικαστήριον εἶχεν ἀθωωθῆ. Τοῦτο ἀκριβῶς δεικνύει τὸ μέγεθος τῆς ἀδικίας. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν καταργηθοῦν ὅλα τὰ ἔκτακτα μέτρα, καὶ δὲν ἀποκατασταθοῦν τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν, ὅτι ἀπεκτήσαμεν τὴν δημοκρατικὴν ἐλευθερίαν. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τῶν παρακρατικῶν ὀργανώσεων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ παρακρατικαὶ ὀργανώσεις συνεργάζονται μέχρι σήμερον μὲ τὴν Ἀστυνομίαν, ἀπευθύνουν ἔγγραφα καὶ ζητοῦν πληροφορίας πῶς θὰ δράσουν καὶ ποῦ θὰ δράσουν. Ἐπιτρέπεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ταλαντεύεται καὶ νὰ μὴ τὰς καταργῇ; Ὑπάρχει ἀκόμη ἓν ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τῶν ΤΕΑ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἤκουσα καλῶς προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντῶν σχετικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος εἰς ἐρώτησιν τοῦ κ. Ἠλιοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔλαβεν ἀκόμη ἀπόφασιν. Νομίζω, ὅτι οἱαδήποτε ταλάντευσις ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ΤΕΑ εἶναι ἀδικαιολόγητος. Τὸ γεγονός, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐζητεῖτο ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα νὰ ἀφοπλίζωνται τὰ ΤΕΑ, ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὄργανα τῆς ΕΡΕ καὶ ὀργανωταὶ τῆς βίας καὶ τῆς νοθείας τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1961. Πραιτωριανοί. Εἶναι δυνατὸν κατόπιν αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις νὰ διατηρήσῃ τὰ ΤΕΑ; Ἐκτὸς ἐάν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν τὸ διανοοῦμαι, θέλῃ νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ δι’ ἴδιον λογαριασμόν.

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ). Εἶναι ὅλοι Ἕλληνες, κ. συνάδελφοι, οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὰ ΤΕΑ.

§83Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕλληνες τοὺς ὁποίους διεφθείρατε σεῖς. Ἀναφέρω ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, ἐνδεικτικῶς μίαν εἴδησιν, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη τελευταίως εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἡ εἴδησις ὁμιλεῖ περὶ κἄποιου Γυμνασιάρχου εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τὸν Ἀστυνόμον ἵδρυσεν ἀστυνομίαν μαθητῶν. Αὐτὰ τὰ φαινόμενα πρέπει νὰ ἐκλείψουν, διότι ἄλλως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ δημοκρατίας. Πέραν αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει τὸ θέμα, τὸ μέγα θέμα τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔθιξε τὸ θέμα καὶ θὰ ἀναμείνωμεν τὰ μέτρα. Ἐν τούτοις ὑπάρχει τὸ πρόβλημα τῶν στελεχῶν τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ ποὺ ἐφατρίασαν καὶ ἐβοήθησαν τὴν ΕΡΕ εἰς κάθε εἴδους ἀνομίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐξυγίανσις τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ μὲ τὴν παραμονὴν αὐτῶν τῶν προσώπων. Δὲν σημαίνει δίωξιν ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ σαθροῦ στοιχείου. Εἰς τὴν Ἀστυνομίαν τὸ ἴδιον. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς ἀστυνομικῶν, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν διὰ βίαν καὶ νοθείαν καὶ ὅμως ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουν. Ὑπάρχει ἀκόμη ἡ Κ.Υ.Π., ἡ ὁποία μὲ τὰ γνωστὰ γεγονότα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ μὲ διάθεσιν τῶν μυστικῶν κονδυλίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἔχει χρεωκοπήσει καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν διατήρησίν της διὰ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῆς προσώπου. Μετὰ ταῦτα ἐπιβάλλεται ἡ ἠθικὴ κάθαρσις. Αἱ δύο ἐκθέσεις αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν, ὑπῆρξαν συγκλονιστικαὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Ἡ πρώτη ἔκθεσις τοῦ κ. Τούση ἀναφέρεται εἰς τὰ προβλήματα τῆς ἠθικῆς καθάρσεως, εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου πλούτου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν θὰ προχωρήσῃ εἰς τὸν ἔλεγχον μὲ ἐπιτροπὰς πλαισιουμένας μὲ δικαστικούς. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἔρευναν αὐτὴν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Διότι δὲν πρόκειται περὶ παραβάσεως μόνον τῶν νόμων. Πρόκειται πέραν αὐτῶν νὰ κριθῇ καὶ ἡ σκοπιμότης τῶν δαπανῶν. Μᾶς λέγει ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὅτι ἐγὼ ἔκρινα ὠφέλιμον νὰ στείλω τὸν κ. Δημητριάδην εἰς τὴν Γερμανίαν νὰ ἐκδίδῃ ἐφημερίδα ἢ νὰ διαθέσω μερικὰ δολλάρια διὰ τὴν προστασίαν τοῦ κ. Μακρῆ κατὰ τοῦ Μέρτεν. Πέραν τῆς παρανόμου διαθέσεως, ἡ σκοπιμότης διαφεύγει τὴν ἔρευναν τῶν δικαστῶν. Εἰς τὸν Εἰσαγγελέα κ. Τούσην θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὁ κ. Τσάτσος ἐλεγχόμενος διὰ τὴν Πάρνηθα: Ἔκρινα ὠφέλιμον νὰ ὀργανώσω πολυτελῆ τουρισμὸν καὶ ἀναπαυτήριον διὰ τὸν μεγάλον τουρίσταν τῆς Ἄπω Ἀνατολῆς, τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ. Αἱ ἀποδείξεις τῶν δαπανῶν εἶναι πλήρεις. Αὐτὴν τὴν σκοπιμότητα ποῖος θὰ τὴν ἐλέγξῃ; Ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἐλέγξῃ ὁ κ. Τούσης; Ὄχι. Τὸ πρόβλημα εἶναι κυρίως πολιτικὸν–ἠθικόν. Μόνον μὲ τὴν συγκρότησιν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν ἐκ τῆς Βουλῆς δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἔρευνα καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελεν ὑπάρξῃ εὐθύνη νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν». Ἀπειρία σκανδαλωδῶν διαχειρίσεων ὑπάρχει διὰ τὴν 8ετίαν. Ἀναφέρω τὰς περιπτώσεις τοῦ ἀλουμινίου καὶ τοῦ Ἀχελώου καὶ τῆς ΔΕΗ. Ἡ σάκχαρις, ἡ Λιπτόλ, ἡ Βάβδος, ἡ Λάρυμνα, ἡ Ὑλίκη, ἡ Ὁμόνοια. Ὑπάρχει τὸ Ἄζωτον καὶ τὸ Διϋλιστήριον τοῦ Τὸμ Πάπας, ποὺ ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἐχάρισε 100 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ὑπάρχουν τὰ δημόσια ἔργα μὲ τὰς τεραστίας ὑπερβάσεις. Ἄν, κ. συνάδελφοι, τὸ πρόβλημα τοῦτο δὲν ἀντιμετωπισθῇ κατὰ κύριον λόγον, ὡς ἠθικὸν πολιτικὸν πρόβλημα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἐξυγιάνσεως τοῦ δημοσίου βίου τῆς Χώρας.

§84Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐξ αἰτίας τῶν ὑπερβάσεων ἐδημιουργήθη καὶ ἑτέρα κρίσις εἰς τὴν Χώραν, ὅτι οἱ μηχανικοὶ — ἀκόμη καὶ ὑπομηχανικοὶ — δὲν προσέρχονται εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι οὕτω στεροῦνται μηχανικῶν. Συνήθισαν, φαίνεται, ὅλοι εἰς τὸ σύστημα τῶν ὑπερβάσεων καὶ ἀποφεύγουν τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Πέραν, λοιπόν, τῶν ἠθικῶν συνεπειῶν ἔχομεν καὶ αὐτὸ τὸ πραγματικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον βλάπτει τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας.

§85Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅσους ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ παρακολουθήσουν αὐτοὺς τοὺς διαγωνισμοὺς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, δὲν μένει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐγένοντο τυπικῶς διὰ νὰ συγκαλύψουν, διὰ νὰ νομιμοποιήσουν τὴν ἀνάθεσιν τῶν ἔργων εἰς τὸν ἤδη ἐκ τῶν προτέρων καθωρισμένον ἐργολάβον. Δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὴν οὐσίαν κανεὶς δημόσιος διαγωνισμὸς διὰ κανένα δημόσιον ἔργον. Αὐτὴ ἦτο ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ τακτικὴ τῶν Κυβερνήσεων Καραμανλῆ. Ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐξυγίανσιν ἐπίσης τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, εἰς τὴν ἔκθεσιν Φλώρου, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ διάβρωσις αὐτὴ τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ ἔπληξε δυστυχῶς καὶ τὴν Δικαιοσύνην — καὶ μάλιστα, τὴν ἔπληξεν εἰς τὴν κορυφήν της, εἰς τὰ ἀνώτατα ἡγετικὰ στελέχη της. Συνεκίνησαν ἀληθῶς τὴν κοινὴν γνώμην ὁλόκληρον ἡ ἐπίσημος ἀποκάλυψις τῶν σκοτεινῶν παρασκηνίων τῆς τραγωδίας τῆς Μακεδονικῆς Πρωτευούσης. Τέσσαρα εἶναι τὰ ζητήματα ποὺ γεννῶνται ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεως Φλώρου: Πρῶτον, ἔπρεπε νὰ δημοσιευθῇ ἡ ἔκθεσις; Αὐτὸ ἔθεσεν τὸ ἐρώτημα ἡ ΕΡΕ. Στρουθοκαμηλισμόν, νομίζω, ἀνάξιον Κυβερνήσεως ἐκφραζούσης τὸ δημόσιον αἴσθημα θὰ ἀπετέλει οἱαδήποτε προσπάθεια ἀποκρύψεως τοῦ περιεχομένου τῆς ἐκθέσεως. Καθολικὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀξίωσις διὰ τὴν δημοσίευσίν της, διότι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου εἶχον γίνει κοινὸς ψίθυρος καὶ κοινὴ βουὴ αἱ πληροφορίαι περὶ καταβαλλομένης παρασκηνιακῆς προσπαθείας συγκαλύψεως τῆς ὑποθέσεως, διὰ μιᾶς ἀπαραδέκτου ἐπεμβάσεως εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως ἐν Θεσσαλονίκῃ. Πρὸ μηνῶν ἔγραψε κεντρῶα ἐφημερὶς τῶν Ἀθηνῶν διὰ τὰς ἐπεμβάσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι, ὅπως ἔγραψε, ὅταν ἀποκαλυφθοῦν θὰ συγκλονίσουν τὴν κοινὴν γνώμην. Ἀπογευματινὴ ἐφημερὶς ὄχι κυβερνητική, ἔγραψε δριμύτατα σχόλια, διότι «δικαστικὸς εἰς Ἀθήνας συνίστα εἰς δικαστὰς τῆς Θεσσαλονίκης νὰ ἀκούσουν τὸν κ. τάδε «εἶναι πάρα πολὺ καλός». Ὁ συνιστῶν εἶναι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ κ. Μαυρομιχάλης, καὶ ὁ πρὸς ὃν γίνονται αἱ συστάσεις εἶναι ὁ Πρόεδρος Πρωτοδικῶν Θεσσαλονίκης, ὁ κ. Διαμαντάκος, ὁ ὁποῖος ἤδη μετὰ τὰ γεγονότα, περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω, προήχθη κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν εἰς Ἐφέτην. Καὶ κατηγόρει ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη τὸν κ. Παπανδρέου ὅτι, ἐὰν ἐνδιεφέρετο νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς Θεσσαλονίκης, θὰ ἠδύνατο εὐχερῶς νὰ μάθῃ ποῖος εἶναι ὁ κύριος τάδε, ὅτι εἶναι στενὸς συγγενὴς τῆς ΕΡΕ ὁ κύριος τάδε καὶ ὅτι καταβάλλεται μία ἀνίερος προσπάθεια συγκαλύψεως τοῦ ἐγκλήματος τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῶν εὐθυνῶν. Ὁ Ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Σακελλαρίου εἰς μίαν τῷ ὄντι δραματικὴν ἔκθεσίν του περὶ τῶν ἀνακρίσεων τῆς Θεσσαλονίκης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ παρελθὸν θέρος, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Πιπινέλη, διεξετραγώδει τὴν ἡρωϊκὴν πάλην τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Σαρτζετάκη κατὰ τῶν ποικίλων ἐμποδίων, τῶν «ἐγγενῶν δυσχερειῶν» περὶ τὴν ἀνάκρισιν, ὡς ἐπὶ λέξει εἶχεν εἴπει. Τέλος ἠκολούθησε μία κατ’ εὐφημισμὸν δικαστικὴ πρᾶξις, ὡς θὰ ἀποδείξω, ὅτι εἶναι, τὸ βούλευμα 910 τοῦ Δικαστικοῦ Συμβούλου Θεσσαλονίκης, διὰ τοῦ ὁποίου ἤρθη ἡ προφυλάκισις τῶν Μήτσου, Καμουτσῆ, Διαμαντοπούλου καὶ Παπατριανταφύλλου, διὰ νὰ μὴ μείνῃ εἰς πάντα καλῆς πίστεως καὶ ἀνεπηρέαστον ἄνθρωπον ἀμφιβολία περὶ τῆς ἀσκουμένης πιέσεως περὶ τὸ ἔγκλημα τῆς Θεσσαλονίκης. Ἡ ἀνάκρισις καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Φλώρου δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐπισημοποιήσῃ καὶ κάμνῃ συγκεκριμένην, καθαρὰν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἡ δημοσίευσις τῆς ἐκθέσεως ἀπετέλει ἐπιτακτικὸν καθῆκον πάσης νομίμου Κυβερνήσεως. Ἡ ἀρχὴ τοῦ «κουκουλῶστε τα» δὲν θὰ εἶχε καμμίαν θέσιν, ἐὰν τυχὸν ἐπεχειρεῖτο νὰ ἀκολουθηθῇ. Θὰ ἀπετέλει πράγματι ἔγκλημα ἡ ἀπόκρυψις κατὰ τοῦ κύρους καὶ τοῦ γοήτρου τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον βουλευταὶ τῆς παρατάξεώς μας ὑπεγράμμισαν καὶ κατέθεσαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς αἴτησιν περὶ καταθέσεως τῆς ἐκθέσεως Φλώρου, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Ἐπρόλαβεν, βέβαια, ἡ δημοσίευσίς της καὶ ἔτσι δὲν ὑφίσταται πλέον θέμα. Συνεπῶς καλῶς ἐδημοσιεύθη καὶ πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται, εἶναι ἂν τὸ περιεχόμενον τῆς ἐκθέσεως εἶναι ἀληθές. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν εἰς τὸν Τύπον τοῦ ὑπομνήματος τοῦ κ. Κόλλια πρὸς τὸν ὑπηρεσιακὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κ. Σόντην ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως, οὐδεμία καταλείπεται ἀμφιβολία περὶ τῆς ἀληθείας τοῦ περιεχομένου τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς. Τὰ κρίσιμα σημεῖα τῆς ἐκθέσεως ἐπιβεβαιοῦνται ἀπολύτως ἀπὸ τὸν κ. Κόλλιαν. Τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται, τὸ καὶ πλέον συγκλονιστικόν, εἶναι τὸ σχετικὸν πρὸς αὐτὸ τὸ περιεχόμενον κατ’ οὐσίαν τῆς ἐκθέσεως. Ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον; Εὔλογος ὑπῆρξεν ἡ ἀντίδρασις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ ἔναντι τῆς ἐκθέσεως ταύτης ἀφοῦ ἀδοκήτως, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἔσπευσε νὰ ἀναλάβῃ εὐθύνας καὶ ἔναντι τῶν θιγομένων ἐκ τῆς ἐκθέσεως τέως Ὑπουργῶν τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ ἐμμέσως ἔναντι τοῦ κ. Κόλλια καὶ ἔναντι τοῦ συγγενοῦς τοῦ Προέδρου κ. Διαμαντάκου. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι ἡ δημοσίευσις ἔχει χαρακτῆρα δραματικόν, ἡ δημοσίευσις πλήττει καιρίως τὴν Δικαιοσύνην, ὄχι δι’ ὅσων ἀποκαλύπτει δῆθεν ὁ κ. Φλῶρος, ἀλλὰ διότι ἀπεκάλυψε τὰ πάθη καὶ τὰ μίση, ποὺ συγκλονίζουν τὸν Ἄρειον Πάγον. Τὸ μόνον ποὺ κατώρθωσεν ὁ κ. Φλῶρος ἦτο νὰ συγκαλύψῃ τὴν ἀντίθεσίν του πρὸς τὸν Πρόεδρον καὶ τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ νὰ μεταβάλῃ τοὺς ὑφισταμένους του δικαστὰς τῆς Θεσσαλονίκης εἰς συνηγόρους δυσφημήσεως τῶν δύο αὐτῶν ἐξαιρέτων δικαστικῶν. Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ. Καὶ προκειμένου περὶ τῆς εὐθύνης τῶν συναδέλφων του τέως Ὑπουργῶν ζητεῖ νὰ πιστεύσουν ἐκείνους καὶ ὄχι τὸν κ. Φλῶρον καὶ δηλοῖ, ὅτι οἱ συνάδελφοι του Ράλλης καὶ Παπακωνσταντίνου μετέβησαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην διὰ νὰ φροντίσουν νὰ ἀρθοῦν τὰ ἐμπόδια καὶ ὄχι νὰ παρεμβάλουν ἐμπόδια. Ἂς ἴδωμεν τὶ λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Φλώρου. Πρῶτον, ἀναφέρει παρεμβάσεις, προσφορὰς δι’ ἐπηρεασμὸν τῆς διεξαγομένης ἀνακρίσεως καὶ συγκεκριμένως ἀναφέρει τὴν μετάβασιν καὶ παραμονὴν εἰς Θεσσαλονίκην δύο Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν ὁμοῦ μετὰ τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐζήτησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος νὰ τὸ πιστεύσωμεν καὶ νὰ προστατεύσῃ τοὺς δύο Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν ἁπλῶς διὰ νὰ ἄρουν τὰ ἐμπόδια. Ὁμολογῶ, ὅτι θαυμάζω τὸ θάρρος τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ νὰ σπεύδῃ εἰς ἐκδήλωσιν ἀλληλεγγύης πρὸς συναδέλφους του, ἐνῷ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἀγνοεῖ τὰ γεγονότα. Δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἀποδείξεις περὶ τοῦ ρόλου καὶ τῶν προθέσεων τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Παπακωνσταντίνου, ὑπῆρξαν ὅμως ἐνέργειαί του, τὰς ὁποίας εἶχον ἤδη ἀναφέρει εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος εἰς τὰς 30.7.63 καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύνατο νὰ παρεξηγηθοῦν. Νομίζω εἶναι ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν ἔκθεσιν Φλώρου ὑπόδειξις τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου περὶ διώξεως ἐπὶ ψευδορκίᾳ τοῦ μάρτυρος Σωτηρχοπούλου, ὁ ὁποῖος τελικῶς ἀπηλλάγη τῆς κατηγορίας διὰ ψευδομαρτυρίαν. Τὸ τὶ ἀξίαν ἔχει αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις πρὸς δίωξιν τοῦ μάρτυρος θὰ ἀντιληφθῆτε ἐὰν μεταφερθῆτε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τότε. Ὑπῆρχε μία ἀτμόσφαιρα τρομερὰ μετὰ τὰ ἐγκλήματα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Μάρτυρες δὲν ἐπλησίαζον τὸν ἀνακριτήν, ἡ ἀστυνομία εἶχεν ἀπεργήσει, δὲν προσέφερεν οὔτε μίαν βοήθειαν εἰς τὸν ἀνακριτήν, ἕνας χωροφύλαξ δὲν ἐπήγαινε κἂν νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν τάδε μάρτυρα, τὸν ὁποῖον ἐχρειάζετο ὁ ἀνακριτὴς καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀτμόσφαιραν ἔρχεται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ζητεῖ δι’ ἕνα παρουσιασθέντα μάρτυρα νὰ ἀσκηθῇ ποινικὴ δίωξις ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι προσέξατε μὴ πᾶτε μάρτυρες, διότι ὅλοι θὰ ἔχετε αὐτὴν τὴν τύχην. Ἀλλὰ ἐντελῶς διαφορετικὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Παρέμεινεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐπὶ ἓξ συνεχεῖς ἡμέρας, ἀπὸ τῆς 28 Μαΐου, δηλαδὴ τὴν μεθεπομένην τοῦ θανάτου τοῦ Λαμπράκη, μέχρις τῆς 4ης Ἰουνίου. Σχεδὸν καθημερινῶς ἔκαμνε δηλώσεις πρὸς τοὺς δημοσιογράφους ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Ἐδήλωνεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν παρακρατικαὶ ὀργανώσεις καὶ αὐτὸ ἐνῷ τριῶν παρακρατικῶν ὀργανώσεων ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ ἀρχηγοί των εἶναι κατηγορούμενοι καὶ δύο μάλιστα ἦσαν καὶ προφυλακισμένοι διὰ τὴν συμμετοχήν των εἰς τὰ ἐγκλήματα αὐτά. Ἐδήλωσεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ ἴδιος ἔδωσεν ἐντολὴν νὰ ἐκδοθῇ ἀνακοίνωσις τοῦ Ὑπουργείου Βορείου Ἑλλάδος περὶ διώξεως τῶν μαρτύρων Ντεντιδάκη καὶ Σωτηρχοπούλου ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ καὶ ἀμφότεροι αὐτοὶ οἱ μάρτυρες δικασθέντες διὰ τὴν κατηγορίαν ἠθῳώθησαν. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐκεῖ παραμονῆς του, ἡ Ἀστυνομία τῆς Θεσσαλονίκης ἐνῷ ἦτο παρὼν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ διευκολύνῃ, ὅπως λέγει ὁ κ. Κανελλόπουλος, διὰ νὰ ἄρῃ τὰ ἐμπόδια τῆς ἀνακρίσεως ὅταν ἡ Ἀστυνομία τῆς Θεσσαλονίκης ἀρνῆται ἐπὶ σχετικοῦ ἐγγράφου τοῦ ἀνακριτοῦ νὰ δώσῃ πληροφορίας περὶ κρισίμου θέματος διὰ τὴν ἀνάκρισιν, ποία ἦτο ἡ θέσις τῶν τμημάτων τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν τὴν ὥραν τῶν γεγονότων εἰς τὸν τόπον τῶν γεγονότων, διότι ἐξ αὐτοῦ θὰ προσδιωρίζετο καὶ ἡ εὐθύνη ἑκάστου ἀναλόγως τοῦ ποῦ ἐξετελέσθη τὸ ἔγκλημα. Καὶ ἀπαντᾷ ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης, ὅτι δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορισθῇ ἡ θέσις τῶν τμημάτων αὐτῶν τῆς Ἀστυνομίας. Καὶ ἐχρειάσθη νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ κ. Μήτσου καὶ ὁ κ. Καμουτσῆς ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν Θεσσαλονίκης, διὰ νὰ ἀποσταλῇ μετὰ ἕνα μῆνα περίπου τὸν Ἰούλιον ἔγγραφον εἰς τὸν ἀνακριτήν, εἰς τὸ ὁποῖον λεπτομερῶς ἀνεφέρετο, ποῦ, ποῖος καὶ εἰς ποῖον σημεῖον τοῦ χώρου τῶν γεγονότων ἦτο διατεταγμένη ἡ ἀστυνομικὴ δύναμις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ποῦ εἶναι ἡ βοήθεια, τὴν ὁποίαν ἔδιδε ὁ κ. Ράλλης εἰς τὸν κ. ἀνακριτήν; Τέλος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκαμε τότε τὴν περίφημον ἀλλὰ καταπληκτικὴν ἐκείνην δήλωσιν, ὅτι ὁ κ. Μήτσου δὲν θὰ ἀντικατασταθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του, «δὲν ξηλώνω ἐγὼ τὸ Κράτος», εἶπε. Καὶ ἐν τούτοις ἔλλειψεν ὁ κ. Μήτσου ὁ κ. Καμουτσῆς, ἔλλειψαν ὅλοι οἱ μετασχόντες εἰς τὸ ἔγκλημα, ἔλλειψαν ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ οὔτε ἡ Ἀστυνομία ἐκουτσάθηκε, οὔτε τὸ Κράτος ἐξηλώθη. Ἰδοὺ ποῖος ἦτο ὁ ρόλος τοῦ κ. Ράλλη κατὰ τὴν παραμονήν του εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ ἐρωτᾶται, ὑπάρχει ἢ ὄχι παρακώλυσις τοῦ ἔργου τοῦ ἀνακριτοῦ ἐκ τῆς τοιαύτης δραστηριότητος τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν; Καὶ ἔχει ἢ δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Φλῶρος; Καὶ ἔρχεται ὁ Στρατηγὸς Βαρδουλάκης, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἔκθεσις λέγει ὅτι παρενέβαλεν ἐμπόδια. Πέραν αὐτοῦ, ποὺ ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις, ὑπάρχει πρῶτον μία παραπλανητικὴ διὰ τὴν ἀνάκρισιν καὶ διὰ τὰ γεγονότα ἐν γένει ἔκθεσίς του, ἡ ὁποία ἐξεδόθη τὴν ἑπομένην τῶν γεγονότων καὶ εἶναι ἀντίθετος μὲ τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας τῆς Θεσσαλονίκης Καμουτσῆ καὶ γέμει ψευδῶν καὶ βαρύνει τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Χωροφυλακῆς ἡ θλιβερὰ αὐτὴ ὑπόθεσις Ντεντιδάκη, τὸ κούρεμα, ὁ ἐξαναγκασμὸς τοῦ Ντεντιδάκη νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν τὸν ἐκούρεψαν τὸ σχίσιμο τῆς καταθέσεώς του ἀπὸ τὸν κ. Βαρδουλάκην καὶ τελικῶς ἡ παραπομπή του εἰς ποινικὴν δίκην διὰ τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα διέπραξεν καὶ ἡ ὁποία δίκη ἐκκρεμεῖ. Τρίτον, ἐτόλμησεν ὁ Στρατηγὸς νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν ἀνακριτὴν ποίους μάρτυρας θὰ πρέπει νὰ ἐξετάζῃ καὶ ποίους ὄχι, νὰ ἐξετάζῃ μόνον ἀστυνομικοὺς καὶ ὄχι τοὺς ἀριστερούς. Τέλος ἀπέστειλε πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα ἔγγραφον καὶ ἐζήτει τὴν δίωξιν ἐναντίον δημοσιογράφου, διότι ἔγραψεν, ὅτι παρενεβάλλοντο ἐμπόδια ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἀνακρίσεως. Καὶ φυσικὰ τὸ ἔγγραφον αὐτό, μετὰ ἔρευναν ποὺ ἔγινεν, ἐτέθη εἰς τὸ ἀρχεῖον, ἀλλὰ ὁ Βαρδουλάκης ἐξακολουθεῖ νὰ βαρύνεται μὲ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν τὴν βαρεῖαν. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταγγείλω τὸν κ. Βαρδουλάκην, τὸν Στρατηγὸν καὶ Ἀρχηγὸν τότε τῆς Χωροφυλακῆς, ὅτι τὸ καλοκαίρι τοῦ 1963, ὅταν ἤδη ὁ Μήτσου καὶ ὁ Καμουτσῆς ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην, ἦσαν ὑπόδικοι καὶ εἰς τὸ δικαστήριον καὶ εἰς τὸν ἀνακριτήν, ὑπόδικοι ἔναντι τῆς διοικήσεως, ὁ κ. Βαρδουλάκης παρέθετε γεῦμα πολυτελείας εἰς δημόσιον παραλιακὸν κέντρον εἰς τὰς Ἀθήνας. Αὐτὴ ἦταν ἡ τακτικὴ τοῦ Στρατηγοῦ τῆς Χωροφυλακῆς διὰ νὰ βοηθήσῃ τὴν ἀνάκρισιν. Καὶ ἔρχεται τώρα ἡ σειρὰ τοῦ κ. Κόλλια, τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἔκθεσιν Φλώρου, ὅτι τὴν 10 Ἰουνίου ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν ἀνακριτὴν νὰ χωρισθῇ ἡ ἀνάκρισις ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω, ὅτι δύο ἡμέρας πρὶν εἴχομεν καταθέσει, ὡς πολιτικὴ ἀγωγή, μήνυσιν, ἡ ὁποία ἐστρέφετο κατὰ ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Ἐχρειάσθη νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη τῆς Θεσσαλονίκης βοᾷ, ὅτι ὁ Μήτσου ἦτο ὑπόδικος διὰ τὸ ἔγκλημα. Αὐτὴν τὴν ἡμέραν ποὺ διεβιβάζετο ἡ μήνυσις εἰς τὸν ἀνακριτήν, ἐπεμβαίνει ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου Κόλλιας, διὰ τὸν χωρισμὸν τῆς δίκης. Ἐκφράζει εἰς τὸν ἀνακριτὴν τὴν γνώμην, ὅτι μόνον «στραπατσάρισμα» καὶ ὄχι δολοφονία φαίνεται νὰ ἐπεδιώκετο. Εἰς μίαν τηλεφωνικὴν συνδιάλεξιν εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν, ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐρωτᾷ ἐπιτακτικῶς τὸν κ. Σαρτζετάκην: Πότε ἐπὶ τέλους θὰ τελειώσῃ ἡ ἀνάκρισις; Εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ τελειώσῃ τὴν ἀνάκρισιν ἐντὸς μηνὸς διὰ μίαν ὑπόθεσιν, ὅταν γνωρίζῃ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ποινικὴ ὑπόθεσις εἰς τὴν Ἑλλάδα ποὺ νὰ τελειώνῃ ἡ ἀνάκρισις εἰς ἕνα μῆνα.

§86Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐλεύθερος νὰ ἐκθέτετε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, τὰς ἀπόψεις σας. Ἀλλὰ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει, ὅτι ὁ ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, λέγει ἄλλα πράγματα.

§87Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸν κ. Καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ἐρωτᾷ ὁ κ. Κόλλιας, ἀπὸ τηλεφώνου, τὸν ἀνακριτήν: Ποῦ θέλετε νὰ καταλήξητε, κ. Σαρτζετάκη; Καὶ ἐπακολουθοῦν δρυμεῖαι παρατηρήσεις διὰ τὸν κ. ἀνακριτήν. Τοῦ λέγει ἀκόμη: Διατὶ ἐπροφυλακίσατε τὸν κ. Καπελώνην; Δὲν εἴχαμε συμφωνήσει, ὅτι θὰ προφυλακίζατε ἀξιωματικοὺς μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν θὰ ἦτο βεβαία ἡ καταδίκη των; Τὰ λέγει ὅλα αὐτὰ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, εἶναι δυνατὸν ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ ἐπιτιμᾷ ἀνακριτὴν διότι ἐξέδωκεν ἔνταλμα προφυλακίσεως κατὰ τοῦ Καπελώνη; Καὶ ὅταν ἐγνώριζεν ὅτι ὁ Καπελώνης ἦτο ἡ σκοτεινοτέρα φυσιογνωμία τῆς Θεσσαλονίκης. Πῶς ἠμπορεῖ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προδικασθῇ ὡς βεβαία ἀπὸ ἕνα ἀνακριτήν, ἡ καταδίκη τοῦ παραπεμπομένου; Ἀλλὰ ὁ κ. Σαρτζετάκης ἀπήντησεν: «Ἐπιτελῶ τὸ καθῆκον μου». Ἐπακολουθεῖ συνάντησις τοῦ Εἰσαγγελέως Παπαντωνίου μὲ τὸν κ. Κόλλια ἐδῶ, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Κόλλιας ἐκφράζει ἔκπληξιν διὰ τὴν προφυλάκισιν τοῦ Καπελώνη. Ἂν ἀθωωθῇ ὁ Καπελώνης, λέγει ὁ κ. Κόλλιας, εἰς τὸν κ. Παπαντωνίου, θὰ σᾶς ζητηθοῦν εὐθῦναι. Αὐτὰ νὰ τὰ διαβιβάσητε εἰς τὸν Σαρτζετάκην. Ὁ κ. Παπαντωνίου ἀπήντησεν, ὅτι ἂν τὰ εἴπω αὐτὰ εἰς τὸν κ. Σαρτζετάκην, ἴσως τὸν ἐπηρεάσω εἰς τὴν κρίσιν του, διὰ τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς. Καὶ ὁ κ. Κόλλιας ἀπήντησεν ὅτι αὐτὰ ποὺ εἶπον διὰ τὸν Καπελώνην ἰσχύουν καὶ διὰ πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν. Θὰ λογοδοτήσητε. Καὶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα κ. Μπούτην εἶπεν ὁ κ. Κόλλιας. Νὰ πῇς εἰς τοὺς Σαρτζετάκηδες καὶ Παπαντώνηδες καὶ Μανδραπίληδες, ὅτι θὰ λογοδοτήσουν εἰς ἐμένα. Πήγαινε καὶ σὺ νὰ προστεθῇς εἰς αὐτούς». Ἐπηκολούθησεν ἡ προφυλάκισις τοῦ κ. Μήτσου καὶ ὁ κ. Κόλλιας ἐχαρακτήρισε τὴν προφυλάκισιν αὐτὴν ὡς ἐθνικὸν ἔγκλημα. Πῶς τολμᾷ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ ζητῇ εὐθύνας καὶ νὰ ἀπειλῇ τοὺς δικαστάς, ἐπειδὴ ἐπροφυλάκισαν τοὺς ἀξιωματικούς; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔλεος διὰ τὸν κ. Κόλλιαν; Εἶναι δυνατὸν νὰ συγχωρηθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος ἐκουρέλιασε τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς λειτουργίας τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Δικαιοσύνης; Δὲν ἐπιτρέπεται αὐτὴ ἡ βάναυσος συμπεριφορὰ τοῦ κ. Κόλλια πρὸς τοὺς δικαστάς. Ἰδοὺ ἡ ἡγεσία τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν κλονίζεται ἡ Δικαιοσύνη ἐκ τῆς ἀποκαλύψεως καὶ τῆς καταστολῆς. Αἱ πράξεις κλονίζουν. Οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου δικαιοῦται νὰ καλέσῃ ἕνα Εἰρηνοδίκην καὶ νὰ τὸν ἐλέγξῃ διὰ μίαν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν. Ἀγνοεῖ μήπως ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅτι ποτὲ δὲν λογοδοτεῖ ἕνα κατωτέρου βαθμοῦ Δικαστήριον ὅταν ἐξαφανίζεται ἢ τροποποιῆται εἰς δεύτερον βαθμὸν μία ἀπόφασίς του;

§88Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Φλῶρος τοὐλάχιστον νὰ δηλώσῃ κώλυμα προκειμένου νὰ προβῇ εἰς ἔρευναν κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§89Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος. Θέλετε νὰ εἶναι κατηγορούμενος καὶ ὁ κ. Φλῶρος; Νὰ εἶναι. Ἐδῶ ὅμως εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος ἐὰν τὰ ἀναγραφόμενα εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Φλώρου εἶναι ἢ ὄχι ἀληθῆ. Καὶ περαιτέρω μὲ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ἑτέρου ἡγέτου τῆς Δικαιοσύνης τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, συστήσαντος νὰ ἀκούσουν τὸν ἐξαίρετον Δικαστὴν κ. Διαμαντάκον ἐγένετο συνεδρίασις Δικαστικοῦ Συμβουλίου ὑπὸ τὸν κ. Διαμαντάκον, ὁ ὁποῖος ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ ζητήσῃ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἐκπρόθεσμος αἴτησις τοῦ κ. Καπελώνη καὶ νὰ προφυλακισθῇ οὗτος καὶ νὰ διωχθῇ ὁ κ. Σαρτζετάκης, διότι ἐτήρησε μυστικὴν τὴν ἀνάκρισιν. Ἡ αἴτησις βεβαίως τοῦ κ. Καπελώνη ἀπερρίφθη, πλὴν ὅμως οἱ ἕτεροι δύο δικασταὶ αὐτοὶ ἀπετέλεσαν τὰ μέλη τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου τὸ ὁποῖον ἀπεφυλάκισε τοὺς ἀξιωματικοὺς Χωροφυλακῆς μὲ τὸ 910 βούλευμα, τὸ ὁποῖον κάθε ἄλλο παρὰ πρᾶξις δικαστικὴ εἶναι. Ἰδοὺ τρία σημεῖα τοῦ βουλεύματος διὰ νὰ κρίνητε περὶ τῆς προκαταλήψεως τῶν Δικαστῶν. Σημειῶ, ὅτι τὸ βούλευμα τοῦτο ἐπροκάλεσε σάλον εἰς τὸν νομικὸν κόσμον, ὁ δὲ κ. Ζήσης τοῦ Νέου Δικαίου, ὡμίλησε «περὶ πλήγματος ἐκ τῶν ἔνδον» διὰ τὴν Δικαιοσύνην, ὡς πλῆγμα κατὰ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀνεφέρονται λοιπὸν εἰς τὸ βούλευμα τὰ ἑξῆς: «Καλῶς ἔπραξαν οἱ ἀστυνομικοὶ οἱ ὁποῖοι οὐδένα συνέλαβον», καὶ περαιτέρω: «Ἀνήκει εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ἀστυνομικῶν νὰ προβαίνουν εἰς τὴν σύλληψιν». Ἀλλά, κύριοι, τρία ἄρθρα τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἐπιβάλλουν τὴν σύλληψιν τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκληματοῦντος καὶ τὴν προσαγωγὴν ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως. Παρὰ ταῦτα εἰς τὸ βούλευμα ἐκεῖνο ἀναγράφεται, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ἀστυνομικῶν ἡ σύλληψις τοῦ ἐγκληματίου. Καὶ περαιτέρω ἀναγράφεται εἰς τὸ βούλευμα τὸ ἑξῆς: Εἰς ὅλας τὰς πολιτικὰς συγκεντρώσεις δημιουργεῖται διατάραξις τῆς κοινῆς ἡσυχίας διὰ φωνασκιῶν. Ἀλλὰ ἀδίκημα διαταράξεως, διαπραττόμενον διὰ φωνασκιῶν δὲν προβλέπεται εἰς τὸν Ποινικὸν Κώδικα. Ἐξ αὐτῶν καὶ μόνον ἀντιλαμβάνεται κανεὶς πῶς ἐσκέφθησαν οἱ Δικασταὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ αὐτὸ βούλευμα, τῆς ἐπικλήσεως τοῦ Λαμπράκη πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα, τὴν Ἀστυνομίαν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Βορείου Ἑλλάδος διὰ τὴν προστασίαν τῆς ζωῆς του, τὴν χαρακτηρίζουν ὡς προπαγάνδα ἐνῷ ἐπηκολούθησε μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ἡ δολοφονία του. Αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα εἶχεν ἡ ἐπέμβασις τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἐπέμβασις εἶχε τὰς ἐπιδράσεις της. Τὸ Συμβούλιον διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ὁριστικοῦ βουλεύματος ἀπετελέσθη ἐκ τῶν ἰδίων Δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν περὶ τῆς προφυλακίσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Διά τὴν ματαίωσιν τῆς προφανοῦς προσπαθείας συγκαλύψεως τῆς ὑποθέσεως, ἠναγκάσθημεν νὰ κάμωμεν χρῆσιν ὅλων τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων. Ὑπεβάλομεν τρεῖς αἰτήσεις ἐξαιρέσεως τῶν Δικαστῶν, μὲ ποικίλους λόγους καὶ τοιαύτη ἦτο ἡ πρόθεσις τῶν Δικαστῶν διὰ τὴν συγκάλυψιν τῆς ὑποθέσεως, ὥστε ἐπὶ τῆς τρίτης αἰτήσεώς μας, ἐγένετο συνεδρίασις τὰ μεσάνυχτα, ὥστε τὴν ἑπομένην νὰ δύνανται νὰ ἀποφανθοῦν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Τὴν τελευταίαν ὅμως στιγμὴν, πρὸ τῆς ἰδικῆς μας ἐπιμονῆς, συνῆλθον οἱ κύριοι Δικασταὶ καὶ ἀνέπεμψαν τὴν ὑπόθεσιν εἰς περαιτέρω ἀνάκρισιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία, κ. βουλευταί, τῆς ἀποπείρας συγκαλύψεως τῆς ὑποθέσεως Λαμπράκη, καὶ τῆς εὐθύνης τῶν ἀξιωματικῶν. Κλονίζεται, εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἡ Δικαιοσύνη, συνεπείᾳ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐκθέσεως Φλώρου. Αὐτό, ὅμως ἐνδιαφέρει, ἢ ἡ ἀποκάλυψις τῶν γεγονότων; Κλονίζεται ἡ Δικαιοσύνη ἐὰν ἀποβληθοῦν αὐτῆς ὡρισμένα ἁμαρτήσαντα στελέχη. Ὅπως δὲν ἐζημιώθη ἡ Χωροφυλακὴ καὶ δὲν ἐξηλώθη τὸ κράτος τοῦ κ. Ράλλη μὲ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ κ. Μήτσου καὶ τοῦ κ. Καμουτσῆ ἐκ τῆς Θεσσαλονίκης, οὕτω δὲν θὰ κλονισθῇ ἡ Δικαιοσύνη μὲ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀντί, ὅμως, αὐτοῦ, ἐπεχειρήθη ἡ συγκάλυψις τῶν εὐθυνῶν τοῦ κ. Κόλλια, ὑπὸ τοῦ ὑπηρεσιακοῦ Ὑπουργοῦ–καθηγητοῦ κ. Σόντη. Ἀλλ’ ὅμως εἶχεν εἰδοποιηθῆ ὁ κ. Σόντης νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως τὸ ἔγκλημα Θεσσαλονίκης, παρ’ ἡμῶν. Προσωπικῶς τοῦ εἶχον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς προσπαθείας συγκαλύψεως τῆς ὑποθέσεως Λαμπράκη καὶ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν ἀποτρέψῃ ἀπὸ τὴν ἐνέργειάν του ἀπαλλαγῆς τοῦ κ. Κόλλια. Δυστυχῶς, ὁ κ. Σόντης, ἔτσι, ἐνόμισεν, ὅτι προστατεύει τὴν Δικαιοσύνην. Καὶ κατέστησεν ἑαυτὸν ἔνοχον διὰ τὴν ἐπιχειρηθεῖσαν συγκάλυψιν τῶν παρανόμων ἐνεργειῶν τοῦ κ. Κόλλια.

§90Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Τὸ τελευταῖον τοῦτο περιστατικόν, κύριοι συνάδελφοι, γεννᾷ τὸ ἑξῆς ἐρώτημα εἰς τὸν λαόν: Μήπως, δηλαδή, καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ οἱ ἡγέται τῆς Δικαιοσύνης κατέβαλον προσπάθειαν νὰ κόψουν τὸ νῆμα τῆς ἀνακρίσεως πρὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς, διὰ νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ ἀνάκρισις καὶ ἀποκαλύψῃ πρόσωπα λίαν ὑψηλὰ ἱστάμενα; Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα ἐρώτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ πρέπει νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ἡ Κυβέρνησις.

§91Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι αὐτὴ ἡ πίεσις ἀπεσκόπει εἰς αὐτοὺς τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἀνεφέραμεν. Ἐπικαλεῖται ὁ κ. Κόλλιας, εἰς τὴν ἔκθεσίν του πρὸς τὸν κ. Σόντην, τὸν ἀείμνηστον Χοϊδᾶν. Θέλει ὅμως νὰ ἀγνοῇ μερικὰς ἄλλας σκέψεις τοῦ Χοϊδᾶ. Εἰς τὴν δίκην ἐπὶ παραπτώματος τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου Γεωργιάδη, ἠγόρευσεν ὁ Χοϊδᾶς, καὶ εἶχεν εἴπει: «Ὅταν πρόκειται περὶ παραπτώματος τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀκόμη καὶ περὶ παρωνυχίδος ἐὰν πρόκειται, μία ἐπιβάλλεται ἀπόφασις: Ἄμεσος ἀπόλυσις». Κύριοι βουλευταί, ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ κ. Κόλλια ὑπῆρξε χλιαρά. Ἡ Κυβέρνησις ἐβράδυνε νὰ ἐνεργήσῃ. Ὤφειλε νὰ ἔχῃ λάβει τὰς ἀποφάσεις της. Διστάζει νὰ τοποθετηθῇ. Ἐπιβάλλεται ἀμέσως νὰ σταλῇ ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως Φλώρου εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Ποινικῆς Ἀγωγῆς καὶ νὰ ἀσκηθῇ δίωξις ἐναντίον τοῦ κ. Κόλλια, ἂν ἔλεγε ἀλήθεια στὸν κ. Σαρτζετάκην νὰ συλλάβῃ καὶ τὸν ἴδιον, ἐφ’ ὅσον προκύψουν στοιχεῖα ἐνοχῆς του, ὀφείλει ὅμως ἀμέσως νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπίσης ἐπιβάλλεται νὰ ληφθοῦν διοικητικὰ μέτρα. Νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ κ. Κόλλιας καὶ ὁ κ. Μαυρομιχάλης. Σχετικῶς μὲ τὴν ἀπαλλακτικὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Σόντη, ἐτόνισα, ὅτι ἐβιάσθη νὰ κλείσῃ τὴν ὑπόθεσιν, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἴδιος τὸν εἶχα προειδοποιήσει, ὅτι ἐπιδιώκεται ἡ συγκάλυψις τοῦ ἐγκλήματος. Κύριοι βουλευταί, βαρύτατα νοσεῖ ὁ δημόσιος καὶ ὁ κοινωνικὸς βίος. Καμμία μαγεία δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν μεταμορφώσῃ. Ἀγὼν συνεχής, ἐπίπονος, ἀλλὰ καὶ ἐπίμονος, ἐπιβάλλεται διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ δημοκρατικὴ ἀναδημιουργία, διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ ἁμαρτωλὸν παρελθόν, νὰ ἀναπτυχθῇ οἰκονομικῶς ἡ χώρα, διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ δίκαια αἰτήματα τοῦ λαοῦ. Ἀξιώνουν σήμερον τὰ εὐρύτερα λαϊκὰ στρώματα νὰ γίνουν οἱ ἁπλοῖ πολῖται πράγματι ἐλεύθεροι ἄνθρωποι μὲ τὴν πολιτικήν, τὴν οἰκονομικήν, τὴν κοινωνικὴν ἀπελευθέρωσιν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§93Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καταστρέφων τὸν λόγον του ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, καὶ ὅταν χρησιμοποιῶ τὴν λέξιν «καταστρέφων» τὴν χρησιμοποιῶ ὑπὸ τὴν ἀρχαϊκὴν ἔννοιαν, δηλαδὴ τερματίζων τὸν λόγον του ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, εἶπεν ὅτι τὸ Κέντρον ἠλευθέρωσε τοὺς Ἕλληνας, τοὺς κατέστησεν ὑπερηφάνους μὲ τὴν ἐξωτερικὴν του πολιτικὴν καὶ θὰ τοὺς κάνῃ ὀλιγώτερον πτωχούς. Ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ τελευταία ὑπόσχεσις θὰ πραγματοποιηθῇ. Καὶ ἡ ἰδική μας Ἀντιπολίτευσις θὰ ἔχῃ ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ τὸν βοηθήσῃ εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι καὶ ἔργον συνεχείας εἰς τὴν προσπάθειαν τῶν ἰδικῶν μας Κυβερνήσεων. Ὅσον ἀφορᾶ ὅμως τὴν ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν εἰς τοὺς Ἕλληνας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ἐλευθερία αὐτὴ ἀφορᾶ μόνον τοὺς ἐχθροὺς τοῦ νόμου. Ἠλευθέρωσε τοὺς Ἕλληνας ἀπὸ τὸν φόβον τοῦ νόμου. Καὶ ἐὰν χρειάζεται νὰ δώσω μίαν ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου αὐτοῦ, θὰ ἀναφέρω τὸ ἑξῆς ἐπεισόδιον: Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Νοεμβρίου 1963 δύο ἔνοπλοι ὀπαδοί σας, κ. Ἠλιοῦ, εἰς ἕνα χωρίον τῆς Κερκύρας διετάραξαν ἢ μᾶλλον ἠθέλησαν νὰ διαλύσουν ἐκλογικὴν συγκέντρωσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὡμιλοῦσα. Δὲν ἀνέφερον εἰς κανέναν τίποτα. Ἀλλὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὁ Εἰσαγγελεύς, τότε νομάρχης, ἐπληροφορήθη τὰ γεγονότα καὶ ἀπέστειλεν ἀστυνομικὰ ὄργανα νὰ ἐνεργήσουν ἀνάκρισιν. Ἡ ἀνάκρισις διεξήχθη, ἀνευρέθησαν οἱ δύο ἔνοχοι καὶ προσήχθησαν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν τμῆμα διὰ νὰ λάβουν αἱ ἀρχαὶ τὴν κατάθεσίν των. Ἐνῷ οἱ δύο τέως ἔνοπλοι ἐπορεύοντο ἐπὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ αὐτοκινήτου πρὸς τὸ ἀστυνομικὸν τμῆμα, τὸ πλησιέστερον, ἐνεφανίσθη ἕτερον αὐτοκίνητον μὲ ἀντιπροσώπους τοῦ Κόμματος τοῦ Κέντρου, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦσαν ἀπὸ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν δύο δημοκρατικῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχαναν τὴν ἐλευθερίαν των. Τὰ γεγονότα αὐτὰ τὰ ἐπληροφορήθην ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅταν ἕνας Πταισματοδίκης τῶν Ἀθηνῶν μὲ ἐκάλεσε διὰ νὰ λάβῃ τὴν κατάθεσίν μου. Ἐπεβεβαίωσα ἁπλῶς, τὰ ὅσα εἶχον ἀναφέρει οἱ ἀστυνομικοί, χωρὶς νὰ δύναμαι νὰ ἐπιβεβαιώσω ἐὰν πράγματι ἐκπρόσωποι τοῦ Κέντρου ἐζήτησαν τὴν ἀπελευθέρωσιν, τῶν ἰδικῶν σας, κ. συνάδελφοι τῆς Ἀριστερᾶς, δημοκρατικῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον διαλύσει μίαν πολιτικὴν συγκέντρωσιν.

§94Η. ΗΛΙΟΥ. Ξεχνᾶτε, κ. συνάδελφε, ὅτι δὲν ὁμιλεῖτε ἀπὸ τὸν Σταθμὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων.

§95Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Νὰ προσπαθήσητε νὰ εἶσθε περισσότερον συγχρονισμένος εἰς τὰ εὐφυολογήματά σας καὶ ὀλιγώτερον ἀνούσιος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπερηφάνειαν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν τὸ Κέντρον εἰς τοὺς Ἕλληνας διὰ τῆς ἐξωτερικῆς του πολιτικῆς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπίσης νὰ ἐκφράσω σοβαρὰς ἀμφιβολίας, διότι ἔχει δημοσιευθῆ εἰς τὸν Ἀθηναϊκὸν Τύπον μία φωτογραφία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ Κέντρου συνοδεύοντος τὸν Ἄγγλον πρεσβευτὴν μετὰ ἕνα διάβημα, τὸ ὁποῖον ὁ Ἄγγλος πρεσβευτὴς εἶχε κάμει πρὸς αὐτόν. Ἡ φωτογραφία εἶναι γνωστὴ καὶ νομίζω, ὅτι τὴν ἔχετε ἴδει οἱ περισσότεροι. Ὁ Ἄγγλος πρεσβευτὴς ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μὲ ὕφος ἀπειλητικὸν καὶ ἀγέρωχον, καὶ ὄπισθεν αὐτοῦ ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ χειρονομίας καὶ στάσιν πολὺ ταπεινὴν ἐξηκολούθει νὰ τοῦ δίδῃ ἐξηγήσεις περὶ τῶν σημείων ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχε διαμαρτυρηθῆ ὁ ξένος πρεσβευτής. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ φωτογραφία αὐτή, δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς κανέναν Ἕλληνα πολίτην, ὑπερηφάνειαν διὰ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, τὴν ἀκολουθημένην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου. Ἀνεφέρθη ἤδη ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέγχθησαν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀποτελοῦσαν μόνον ἕνα μακρὸν εὐχολόγιον, τὸ ὁποῖον δὲν δίδει συγκεκριμένην ἀπάντησιν εἰς κανένα ἀπολύτως πρόβλημα τῆς σημερινῆς Ἑλλάδος, εἰς οὐδεμίαν οὐσιαστικὴν ἀνάγκην τῆς σημερινῆς ἐποχῆς. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δευτερολογῶν ἀπήντησεν, ὅτι «ἡμεῖς, ἐπαγγελίας προσεφέραμεν καὶ ὄχι ἔργα, τὰ ἔργα θὰ ἐπιτελεσθοῦν ὅταν ἐπέλθῃ ὁ χρόνος». Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐζητήσαμεν ἔργα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Ἐζητήσαμεν ἢ μᾶλλον ἐπεριμέναμεν, ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως θὰ ὑπεδείκνυον λύσεις εἰς τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζουν σήμερον ὁ τόπος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ λύσεις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν ὑπάρχουν. Δὲν εἶναι δὲ ζήτημα χρόνου τὸ νὰ ἔχῃ ἕνα Κόμμα πρόγραμμα πρακτικὸν μὲ τὸ ὁποῖον νὰ προτείνῃ λύσεις διὰ τὰ προβλήματα τῆς ἐποχῆς καὶ τοῦ τόπου. Δὲν εἶναι ζήτημα οὔτε χρόνου, οὔτε ἐκτελέσεως τὸ νὰ ἔχουν μελετηθῆ ἤδη λύσεις τῶν προβλημάτων ἀπὸ τὰ Κόμματα. Κάθε Κόμμα τὸ ὁποῖον ζητεῖ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ γνωρίζῃ τὰς λύσεις τὰς ὁποίας θὰ ἐφαρμόσῃ ὅταν θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἀρχήν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου μὲ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἀπέδειξεν, ὅτι γνωρίζει ἀρκετὰς θεωρίας, δίδει πολλὰς ὑποσχέσεις, ἀλλὰ δὲν ξεύρει πῶς θὰ ἐφαρμόσῃ τὰς θεωρίας καὶ μὲ ποίας λύσεις θὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἔδωσεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὀλίγα εἶναι τὰ συγκεκριμένα ζητήματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὰς προγραματικὰς δηλώσεις ἀπὸ ἀπόψεως προτεινομένων λύσεων. Καὶ μία τοιαύτη λύσις, ἀναφερομένη εἰς τὴν Παιδείαν, εἶναι ἡ ἐννεαετὴς ἐκπαιδευτικὴ ὑποχρέωσις τῶν παιδιῶν μὲ τὸ ἐπαναστατικόν, ὅπως λέγεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, μέτρον τῆς δημιουργίας τῶν προγυμνασίων. Δηλαδή, ἡ ἀναγκαστικὴ Παιδεία τῶν τέκνων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ γίνῃ 9ετής, θὰ προστεθῇ εἰς τὸ δημοτικὸν τὸ προγυμνάσιον ἀλλά, ἡ Κυβέρνησις δὲν λέγει τί εἴδους θὰ εἶναι τὸ προγυμνάσιον, ἐὰν θὰ εἶναι κλασσικὸν προγυμνάσιον, ἢ θὰ εἶναι πρακτικὸν προγυμνάσιον; Θὰ ἐξακολουθῇ νὰ διδάσκῃ γραμματικὴν καὶ σύνταξιν ἢ θὰ δημιουργῇ εἰς τὴν νεότητα τὴν δυνατότητα νὰ ἐργασθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἐπαγγέλματα; Περὶ αὐτοῦ δὲν λέγουν τίποτε αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Καὶ νομίζω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἀσαφὲς καὶ εἰς τὸν νοῦν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανόπουλος, ὁμιλήσας μετὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐτόνισεν ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποτελέσουν ἓν ὁρόσημον πίσω ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἀδύνατον πλέον, νὰ ὑπαναχωρήσῃ καμμία ἄλλη Κυβέρνησις εἰς τὸ μέλλον. Ἐγώ, θὰ ὁμολογήσω, ὅτι πράγματι, ἐὰν αἱ ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας δίδουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ δημιουργίας αἴφνης τριάκοντα βραβείων τῶν γραμμάτων καὶ τῶν τεχνῶν κατ’ ἔτος, μὲ μηνιαίας ἀποδοχὰς ἐπὶ μίαν τριετίαν ἐκ πέντε χιλιάδων δραχμῶν διὰ τοὺς βραβευομένους, ἐὰν τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπικρατήσῃ, φοβοῦμαι πράγματι, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οὐδεμία εἰς τὸ μέλλον Κυβέρνησις Ἑλληνικὴ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ εἰς τὰ πόδια της, ἐὰν δὲν μισθοδοτῇ γενναίως ὅλας τὰς τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διατί θὰ δώσετε μισθοὺς εἰς τοὺς ἀνθρώπους τῶν γραμμάτων καὶ τῶν τεχνῶν; Καὶ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐπιλέγετε τοὺς τριάκοντα αὐτοὺς ἀριστεῖς, τοὺς ὁποίους θὰ μισθοδοτῆτε κατὰ συνέχειαν ἐπὶ μίαν τριετίαν, ἡ ὁποία δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι κατόπιν θὰ συνεχίζεται. Τί εἴδους μέθοδοι εἶναι αὐταὶ τὰς ὁποίας ἐγκαινιάζετε; Ἐὰν θέλετε νὰ ὑπηρετήσητε τὰς τέχνας καὶ τὰ γράμματα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρητε ἄλλους τρόπους ὑποστηρίξεως. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσητε, τὴν ὀλιγώτερον δαπανηρὰν ἐκτύπωσιν τῶν βιβλίων καὶ τὴν εὐκολωτέραν κυκλοφορίαν των μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινοῦ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀγοράζῃ τὰ βιβλία ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ τὰ δίδῃ ἐκεῖ ὅπου νομίζει, ὅτι θὰ εἶναι χρήσιμα. Διατί εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμητε τοὺς συγγραφεῖς ἀργομίσθους τοῦ Κράτους; Καὶ βεβαίως ποία Κυβέρνησις εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ δίδῃ αὐτὰς τὰς παροχὰς διὰ νὰ μακροημερεύσῃ εἰς τὴν ἀρχήν; Ἄλλα συγκεκριμένα μέτρα εἶναι τὰ μέτρα τὰ ἀφορῶντα τὸν κομμουνισμόν. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τὴν μεταχείρισιν τοῦ κομμουνισμοῦ θὰ χρησιμοποιήσῃ ὡς ὑπόδειγμα τὰς Δημοκρατίας τῆς Δύσεως. Δὲν γνωρίζω ποίας Δημοκρατίας ἐννοεῖ. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι μόνον εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἶναι ἐκτὸς νόμου. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡ περισσότερον δημοκρατικὴ χώρα τῆς Εὐρώπης, ἡ Ἑλβετία, ἀπαγορεύει καὶ αὐτὴ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα.

§96Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀπὸ διετίας ἔχετε διαψευσθῆ. Νὰ τὸ ἐρευνήσετε.

§97Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Νὰ τὸ ἐρευνήσητε σεῖς. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν Ἑλβετίαν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἶναι ἀπηγορευμένον.

§98Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Λέγεται Ἐργατικὸν κόμμα καὶ συμμετέχει εἰς ὅλας τὰς διεθνεῖς συσκέψεις καὶ συνέδρια.

§99Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Καὶ ἡ Ε.Δ.Α. συμμετέχει εἰς ὅλα τὰ διεθνῆ κομμουνιστικὰ συνέδρια τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι εἶναι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα Ἑλλάδος. Ἔχει ἀλλάξει τὸν ὀνομαστικὸν του μανδύαν καὶ γίνεται ἀνεκτόν. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ κύριον σημεῖον τῆς ὑποθέσεως. Ἄλλα θέλω νὰ ὑποστηρίξω. Εἰς τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην ὑπάρχουν κομμουνιστικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλεύθερα, καὶ δὲν τυγχάνουν τῆς μεταχειρίσεως, τῆς ὁποίας τυγχάνει τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα Ἑλλάδος. Ἀλλά, ὑπάρχουν δύο μεγάλαι διαφοραὶ μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος καὶ τοῦ Ἰταλικοῦ ἢ τοῦ Γαλλικοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Ἡ πρώτη διαφορὰ εἶναι, ὅτι τὰ κόμματα αὐτὰ οὐδέποτε ἐπροσεπάθησαν δι’ ἐνόπλου ἐπαναστάσεως νὰ καταλάβουν τὴν ἐξουσίαν. Καὶ ἡ δευτέρα διαφορὰ εἶναι, ὅτι αἱ χῶραι αὐταὶ δὲν συνορεύουν μὲ τὰ κομμουνιστικὰ κράτη, μὲ τὴν λεγομένην κομμουνιστικὴν Ἀνατολήν. Καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν μεταχείρησιν τοῦ κομμουνισμοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἂν εἴμεθα σώφρονες καὶ ἂν γνωρίζωμεν τὴν ἱστορίαν καὶ ἂν ἐλάβαμεν ἐκ τῆς ἱστορίας μαθήματα νὰ ἀκολουθήσωμεν τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται εἰς τὰς χώρας τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐπεβεβαίωσεν, ἀλλὰ καὶ δὲν διέψευσεν, ὅτι κατὰ ἕνα τρόπον πρόκειται νὰ καταργήσῃ ἢ νὰ περιορίσῃ τὰς δυνάμεις τῶν Τ.Ε.Α. Εἶναι ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον καὶ ὁ στρατηγὸς Φροντιστὴς ἀνέφερε προτήτερα. Ἐπειδή, ὅμως τὸ πρᾶγμα ἀνεγράφη καὶ ἀναγράφεται συχνὰ εἰς τὰς ἐφημερίδας, θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὰ Τ.Ε.Α. δὲν εἶναι ἐφεύρεσις μόνον Ἑλληνική, δὲν ἔγιναν τὰ Τ.Ε.Α. διὰ νὰ καταδυναστεύσουν μίαν ὡρισμένην κατηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Δὲν ὑπάρχει στρατὸς σύγχρονος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ προβλέπῃ, ἐκτὸς τοῦ ἐξωτερικοῦ πολέμου, καὶ τὴν ἐξωτερικὴν διείσδυσιν διὰ τὴν προπαρασκευὴν καὶ πραγματοποίησιν ἐπαναστάσεως ἐντὸς τοῦ ἐθνικοῦ ἐδάφους κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. Ἄν δηλαδή, ὁ στρατὸς ὁ ὁποῖος ἀποβλέπῃ νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν χώραν ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς τοῦ ἐξωτερικοῦ, εὑρίσκεται τεταγμένος εἰς τὰ σύνορα, δὲν δύναται ὁ στρατὸς αὐτὸς νὰ εἶναι ἀσφαλής, ἂν δὲν ἔχῃ δυνάμεις ὡργανωμένας καὶ ὄπισθεν, ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου, αἱ ὁποῖαι νὰ στρέφωνται κατὰ τοῦ κινδύνου τῆς ἐσωτερικῆς ἐξεγέρσεως ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν ἐπιβουλήν. Ἄλλως εἶναι δυνατὸν αἱ ἐχθρικαὶ ἐσωτερικαὶ δυνάμεις, νὰ πλευροκοπήσουν καὶ νὰ κτυπήσουν ἐκ τῶν νώτων τὸν στρατόν. Αὐτὸ τὸ σημεῖον ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει πάρα πολὺ νὰ τὸ προσέξῃ, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ὑπάρχει σύγχρονος στρατός, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ προβλέπῃ τὴν ἄμυναν τοῦ χώρου τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀπὸ κάθε πολεμικὴν ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως συνέβη καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ὅταν μὲ τὴν ἐξωτερικὴν βοήθειαν οἱ ἐσωτερικοὶ ἐχθροὶ τοῦ καθεστῶτος ἐζήτησαν νὰ καταλάβουν τὴν ἐξουσίαν διὰ δύο ἀλλεπαλλήλων ἐξεγέρσεων. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανόπουλος, κρίνων τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Ε.Ρ.Ε. ἡττήθη εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἢ μᾶλλον εἰς τὰς δύο τελευταίας ἐκλογάς, κατηγόρησε τὸ Κόμμα μας, ὅτι εἶδε τοὺς ἀριθμοὺς καὶ ὄχι τὸν ἄνθρωπον, θέλοντας μὲ τοῦτο νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπεδεικνύομεν στατιστικῶς οἰκονομικὰς προόδους, αὐξήσεως εἰσοδημάτων καὶ ἄλλους ἀριθμούς, χωρὶς νὰ ἐνδιαφερόμεθα ἂν καὶ τί ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς ἐκαρποῦτο ὁ πληθυσμὸς καὶ ὠφελοῦντο αἱ διάφοροι τάξεις τοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ ἀνακάλυψις τοῦ ἀνθρώπου δὲν ἔγινε μόνον ἀπὸ τὸ Κέντρον. Εἶναι παλαιὰ ἀνακάλυψις καὶ συνεχῶς ἐπαναλαμβάνεται. Ἀλλὰ διὰ νὰ μοιράσωμεν τοὺς ἀριθμούς, κ. συνάδελφοι, εἰς τοὺς ἀνθρώπους πρέπει πρῶτα–πρῶτα νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοὺς ἀριθμούς, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ μοιράσουν τοὺς ἀριθμούς, δηλαδή, τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα; Δὲν ἐδώσαμεν, εἶπεν ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἀνάλογον μερίδιον τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος εἰς τὰς διαφόρους κοινωνικὰς τάξεις εἰς τὰς διαφόρους γεωγραφικὰς περιφερείας τῆς χώρας, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὁ λαὸς ἐπανεστάτησεν. Ἀπὸ τὸν φράσιν αὐτὴν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν τὸ πρῶτον συμπέρασμα, ὅτι τέλος πάντως, ἀναγνωρίζεται ἡ αὔξησις τοῦ πλούτου εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε. Δὲν θὰ περάσῃ πολὺς χρόνος καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ κ. Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου θὰ ἀναγνωρίσουν, ὅτι κατεβλήθη καὶ προσπάθεια διὰ τὴν δικαίαν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς ὅσον μέτρον ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ κατανομὴ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος καὶ διαρκῶς αὐξανομένου εἰσοδήματος. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ αὐτὴν τὴν ὥραν, ὅσον καὶ ἂν τὰ ἐπίπεδα δὲν θεωροῦνται ἱκανοποιητικὰ (καὶ καθὼς γνωρίζετε κανένα ἐπίπεδον ἀποδοχῶν δὲν εἶναι ἱκανοποιητικὸν διὰ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι τὸ λαμβάνουν, πάντοτε οἱ ἄνθρωποι, θὰ ζητοῦν περισσότερα), θὰ ἀναγνωρίσητε, λέγω, σήμερον ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων εἶναι μεγαλύτεροι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους παρέλαβεν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ τὰ μεροκάματα εἶναι σχεδὸν διπλάσια καὶ τὰ εἰσοδήματα τῶν ἀγροτῶν εἶναι ἀκόμη περισσότερα χάρις εἰς τὴν προστασίαν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Αὐτὰ εἶναι γεγονότα τὰ ὁποῖα, ἂν σήμερον δὲν ὁμολογοῦνται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρίζωνται ἀπ’ ἄπειρον, καὶ κἄποτε πρέπει νὰ ἀναγνωρισθοῦν. Ἀνέφερεν ὁ κ. Στεφανόπουλος τὸν κ. Ντὲ Μπλόκ, ἀντιπρόσωπον τῆς Ὁλλανδίας εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ὁ ὁποῖος εἶπεν ἐνώπιόν σας...

§100Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Εἰς τὰ πρακτικὰ ἀνεγράφη.

§101Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις μιᾶς χώρας χωρὶς κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζω, ὅτι ἡ Ὁλλανδία εἶναι μία χώρα προηγμένη οἰκονομικῶς, ὅτι περισσότερον ὅμως ἀπὸ βιομηχανικὴ χώρα θεωρεῖται γεωργικὴ χώρα καί, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐπίσης γεωργικὴ χώρα, καὶ ὅτι ἀναμένει καὶ αὐτή, ἀφοῦ περάσῃ ἕνα χρονικὸν διάστημα συμπράξεως, νὰ εἰσέλθῃ ὡς μέλος τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Καὶ εἶναι φυσικὸν τὸ κόστος τῶν Ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων νὰ ἐνδιαφέρῃ τὸν Ὁλλανδὸν ἀντιπρόσωπον, ὁ ὁποῖος φοβεῖται μήπως τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα, στοιχίζοντα ὀλιγώτερον τῶν Ὁλλανδικῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ καταλάβουν μέσα εἰς τὴν Οἰκονομικὴν Κοινότητα πελατείαν, τὴν ὁποίαν διαθέτουν σήμερον τὰ Ὁλλανδικὰ προϊόντα. Δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἐκπλήσσῃ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Ὁλλανδὸς κ. Ντὲ Μπλὸκ δὲν θέλει διὰ τὴν χώραν του ἐκτὸς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς φθηνοὺς ἀνταγωνιστάς. Ἀλλ’ ἐὰν σεῖς ἐπεκαλέσθητε τὸν κ. Ντὲ Μπλόκ, ἐγὼ θὰ ἐπικαλεσθῶ ἓν ἄρθρον τοῦ «Ἐκόνομιστ) τοῦ φύλλου τοῦ ὁποίου τῆς 20ῆς Μαρτίου 1964 ἐκυκλοφόρησεν αὐτὴν τὴν ἑβδομάδα εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τοῦ ὁποίου ὁ τίτλος εἶναι ὁ ἑξῆς: «Τὰ Ὁλλανδικὰ ἡμερομίσθια σπάζουν τὸ ἀνάχωμα». Φαίνεται, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ ἡμερομίσθια ἔχουν γίνει τόσον ὑπερβολικὰ ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν παραγωγικότητα τῆς χώρας καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς ἀνταγωνιστὰς τῶν προϊόντων τῆς Ὁλλανδίας, ὥστε νὰ ἔχῃ ἐκσπάσῃ κρίσις εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ ἡ ἀνεργία νὰ εἶναι μεγάλη. Γίνονται μάλιστα συζητήσεις καὶ διαπραγματεύσεις πρὸς μείωσιν τῶν ἡμερομισθίων. Θὰ γνωρίζῃ καλύτερον ἀπὸ ἐμὲ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αὐτὴν τὴν ὥραν εἰς ὁλόκληρον τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην ὑπάρχει μία κρίσις πληθωρισμοῦ καί, ὅτι παντοῦ ὡς αἰτία τοῦ πληθωρισμοῦ καὶ ὡς ἐχθρὸς ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ καταπολεμηθῇ προβάλλεται τὸ ὑψηλὸν ἡμερομίσθιον, αἱ ὑψηλαὶ ἀποδοχαὶ τῶν ὁποίων ἀπολαμβάνουν οἱ ἐργάται εἰς τὰς χώρας ἐκείνας. Δὲν εἶμαι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἐργαζόμενοι ἀπέκτησαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη ἀρκετὰ περιθώρια διὰ νὰ αὐξηθῇ ἢ μᾶλλον νὰ ὑψωθῇ τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Ἀλλὰ ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαῦρος ἐτόνισε μὲ τόσην δύναμιν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ προχθές, ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ ἐξαγωγαὶ δὲν εὐνοοῦνται ἀπὸ τὴν μικρὰν ἀνταγωνιστικότητα τῶν προϊόντων μας, λόγῳ τοῦ ὑψηλοῦ κόστους παραγωγῆς των, ὁ κίνδυνος αὐτὸς δὲν περιορίζεται πλέον μόνον εἰς τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἀλλὰ θὰ ἐπεκταθῇ ἀργότερον καὶ εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, εἰς τὰ Κράτη τῆς Ἀνατολῆς μετὰ τῶν ὁποίων ἔχομεν σήμερον ἀνταλλακτικὸν ἐμπόριον, ἐὰν αὔριον ἢ μεθαύριον ἀρχίσουν ν’ ἀγοράζουν καὶ νὰ πληρώνουν μὲ χρῆμα καὶ συνάλλαγμα. Τότε, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζετε ὅτι μὲ τὰς ἐπαγγελίας τὰς ὁποίας ἐκάματε καὶ μὲ τὴν ὄρεξιν τὴν ὁποίαν ἀνοίξατε, τὴν δικαίαν ἔστω ὄρεξιν, περὶ αὐξήσεων, ὅτι θὰ εὑρεθῆτε πρὸ τῆς ἀνάγκης ν’ ἀντιμετωπίζετε συνεχῶς τὴν ὕψωσιν τοῦ ἐπιπέδου ζωῆς τῶν παραγωγικῶν τάξεων, χωρὶς νὰ δύνασθε τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα θὰ παράγουν νὰ τὰ τοποθετήσετε εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, τὸ πρόβλημα τῶν Ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς ἀνταγωνιστικότητος τῶν προϊόντων μας. Νομίζετε, ὅτι κάμνετε καλὴ προπαγάνδαν διὰ τὸ ἐξαγωγικόν μας ἐμπόριον, ἐὰν ὑπόσχεσθε διαρκῶς εἰς τὸν πληθυσμὸν μεγαλυτέρας ἀπολαυὰς καὶ κατηγορεῖτε τὸ Κόμμα τὸ ἰδικόν μας, ὅτι δὲν ἔπραξεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς αὔριον θὰ θεωρήσετε ἐπικίνδυνον νὰ πράξετε;

§102Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Θέτετε ὡς βάσιν τὸ ὅτι μόνος παράγων κόστους εἶναι τὸ ἡμερομίσθιον. Καὶ διὰ νὰ ἰδῆτε τὴν ἀντίφασιν, ὅτι τὸ συμπέρασμά σας εἶναι ἐσφαλμένον δὲν ἔχετε παρὰ νὰ σκεφθῆτε ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα μὲ χαμηλὰ ἡμερομίσθια στεροῦνται ἀνταγωνιστικότητος, ἐνῷ τὰ Γαλλικά, ἢ Ὁλλανδικὰ μὲ τὰ μεγάλα ἡμερομίσθια ἔχουν ἀνταγωνιστικότητα. Δὲν εἶναι τὸ ἡμερομίσθιον ὁ μόνος παράγων κόστους καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὡς πρόγραμμα τὴν συμπίεσιν τοῦ κόστους, δὲν σημαίνει ὅτι θὰ προβῇ ὑποχρεωτικῶς εἰς τὴν συμπίεσιν τῶν ἡμερομισθίων. Ἀντιθέτως πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὸ ἐπαρκὲς ἡμερομίσθιον ἀποτελεῖ κέντρον πρὸς αὔξησιν τῆς ἀποδοτικότητος τοῦ ἐργάτου καὶ συνεπῶς πρὸς αὔξησιν τῆς παραγωγικότητος καὶ συνεπῶς κίνητρον πρὸς αὔξησιν τῆς ἀνταγωνιστικότητος τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας.

§103Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, γνωρίζω, ὅτι εἶσθε καὶ δεινὸς οἰκονομολόγος. Δὲν εἶμαι ἐγὼ πολὺ ἐντριφὴς εἰς αὐτὰ τὰ θέματα. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ὅταν διὰ τὴν Εὐρώπην ὁλόκληρον τὸ θέμα τῆς ἀνταγωνιστικότητος τῶν προϊόντων εἶναι κυρίως θέμα ἀπολαυῶν καὶ θέμα κοινωνικῆς προστασίας τῶν ἐργαζομένων, διατὶ θὰ χρησιμοποιήσετε ἄλλον τρόπον σκέψεως διὰ τὴν Ἑλλάδα; Ποῖος εἶναι ὁ λόγος ὅτι τὴν ὥραν αὐτὴν ὑπάρχει τὸ περίφημον θέμα τῶν ἐννιαίων τιμῶν ἀγροτικῶν προϊόντων τὰς ὁποίας πρέπει ν’ ἀκολουθήσουν τὰ 6 Κράτη τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, χωρὶς νὰ συμφωνήσουν μεταξὺ των; Διατὶ ἀρνῆσθε ὅτι τὸ πρόβλημα αὐτὸ ὑπάρχει καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Μήπως ὁ Γερμανὸς δὲν ἀμύνεται, ὑπὲρ τῶν ὑψηλῶν ἀπολαυῶν του, ὅταν ἀρνῆται τὴν ἐλευθέραν εἰσαγωγὴν τοῦ Γαλλικοῦ σίτου εἰς τὴν Γερμανίαν; Μήπως ὁ Ἀμερικανὸς δὲν ζητεῖ τὸ ἴδιον ὅταν ζητῇ μεγαλυτέρας εἰσαγωγὰς Ἀμερικανικῶν γεωργικῶν προϊόντων εἰς τὴν Εὐρώπην; Βεβαίως εἶναι ὑψηλαὶ αἱ ἀπολαυαὶ τὰς ὁποίας ἀπολαμβάνουν οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ οἱ Γερμανοὶ ἀγρόται. Καὶ βεβαίως εἶναι αἱ ὑψηλαὶ ἀπολαυαὶ τὰς ὁποίας ἀπολαμβάνουν οἱ Γερμανοὶ καὶ οἱ Γάλλοι εἰς τὴν ρίζαν αὐτῆς τῆς ἔριδος μεταξὺ τῶν λεγομένων Κρατῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος. Θέλω νὰ ὑψώσετε τὰ ἡμερομίσθια ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερον, ἀλλὰ πρέπει νὰ εὕρετε τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐπιτρέπεται νὰ ὑπερβῆτε, τὸ ὁποῖον καὶ τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ ὑψώνῃ καὶ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα θὰ ἐπιτρέπῃ νὰ ἐξάγωνται. Διότι μεταξὺ ἀνταγωνιστικότητος τῶν προϊόντων καὶ τῆς καλοζωΐας τοῦ πληθυσμοῦ θὰ ὁμολογήσητε ὅτι ὑπάρχει κἄποια ἀντίθεσις καὶ ὅτι ὁ ἕνας παράγων καταπολεμεῖ τὸν ἕτερον καὶ ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εὑρῆτε σεῖς τὸ ὀρθὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν εὑρῆκε ὁ Ἔρχαρτ εἰς τὴν Γερμανίαν, ἢ ὁ Ντὲ Γκὼλ εἰς τὴν Γαλλίαν.

§104Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Αἱ διαφοραὶ αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ αἱ συζητήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀφοροῦν τὴν εὐθυγράμμισιν τῆς διαθέσεως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα μέτρα δὲν προέρχονται ἀπὸ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἴπατε. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας καὶ τὸ ἔχετε ἀσφαλῶς, ὅτι μέσα εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τοὺς σκοποὺς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς εἶναι καὶ ἡ εὐθυγράμμισις ἐντὸς τῶν χωρῶν τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς ὅλων τῶν βαρῶν τῶν κοινωνιῶν, ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ ἔχουν τὰ αὐτὰ κοινωνικὰ βάρη.

§105Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Λέγουν ὅτι ἡ προθεσμία διὰ νὰ λυθοῦν τὰ προβλήματα τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ καὶ τὸ θέμα ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἐκκρεμές. Πρέπει, λοιπόν, νὰ φροντίσετε νὰ μὴ ὁμιλῆτε μόνον περὶ κοινωνικῆς δικαιοσύνης καὶ περὶ ὑψώσεως τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ νὰ προσπαθήσετε νὰ συνδυάσητε αὐτὴν τὴν ἐπιδίωξιν μὲ τὴν παραγωγικότητα τῆς Ἑλληνικῆς ἐργασίας καὶ τὴν δυνατότητα διαθέσεως τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων.

§106Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν παρατήρησίν σας θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα ἑλληνικῆς ἐφαρμογῆς. Ἡ ΙΖΟΛΑ καθιέρωσε τὸ σύστημα τῆς συμμετοχῆς τῶν ὑπαλλήλων της εἰς τὰ κέρδη. Αὐτὸ σημαίνει μίαν αὔξησιν εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν ὑπαλλήλων. Ἐκ τῶν μέτρων αὐτῶν ηὔξησε τὴν παραγωγήν της καὶ ἐμείωσε τὸ κόστος τῶν προϊόντων της. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἐκ τῆς βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων θὰ μειώσωμεν τὸ κόστος καὶ θὰ καταστήσωμεν ἀνταγωνίσιμα τὰ προϊόντα μας. Ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα καὶ ἀπέδωσεν.

§107Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Λαμπρά, κ. συνάδελφε, νὰ μεταφέρετε τὰς σκέψεις σας καὶ τὰς πληροφορίας σας εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατηγόρησε τὰς Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ διὰ πλήρη ἀνυπαρξίαν προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ὑποστηρίξας, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταρτισθῇ ἐνωρίτερον ἕνα πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐσκέφθη ἀργὰ νὰ κάμῃ δὲν τὸ ἔκαμε ὅπως ἔπρεπε, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ὡς πρόγραμμα εἶναι ἕνα περίεργον κατασκεύασμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνεφάρμοστον καὶ ποὺ δὲν ἔχει καμμίαν ἀρχὴν καὶ κανένα τέλος. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατηγόρει τὴν Ε.Ρ.Ε. ὅτι ἀπέτυχεν εἰς τὸ οἰκονομικόν της πρόγραμμα ἀναπτύξεως θὰ ἦτο πολὺ εὔκολον νὰ τὸν συγχωρήσω. Ἀλλὰ νὰ ἀρνῆται τὴν ὕπαρξιν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ, βέβαια, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸ κάμνῃ ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος κήδεται τῆς σοβαρότητός του. Ἐπρόσθεσεν ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι ὅλαι αἱ χῶραι ἔχουν πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἰς τὸν κομμουνιστικὸν κόσμον, πράγματι, εἰς τὸν ἐλεύθερον κόσμον ὄχι. Ἡ Δυτικὴ Γερμανία δὲν ἔχει πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ Ἰταλία ἔχει ἕνα πρόγραμμα ἀναπτύξεως τῆς Νοτίου Ἰταλίας, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι θέμα ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀγρῶν, διανομῆς τῶν τσιφλικιῶν, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐμοιράσαμεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἡ Γαλλία ἔχει πρόγραμμα. Τὸ Βέλγιον, ἡ Ὁλλανδία δὲν ἔχουν. Ἡ Ἀγγλία μόλις πέρυσι ἔκαμε μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία δίδει συμβουλάς, χωρὶς νὰ κάμνῃ προγράμματα. Ἡ Ἀμερικὴ οὔτε νὰ ἀκούσῃ περὶ προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως θέλει. Δὲν λέγω, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι ἀναγκαῖον τὸ πρόγραμμα. Δὲν δύναται ὅμως νὰ κατηγορῆται ἡ παλαιοτέρα Κυβέρνησις, διότι ἀργότερον ἢ ἐνωρίτερον δὲν ἔκαμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλαι πολλαὶ χῶραι, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὸν ἐλεύθερον κόσμον δὲν τὸ εἶχον κάμει καὶ δὲν πρόκειται ἴσως ποτὲ νὰ τὸ κάμουν.

§108Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως) Ἡμεῖς εἴμεθα ὑποανάπτυκτοι.

§109Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Καὶ ἄλλαι ὅμως χῶραι παρ’ ὅλον ὅτι εἶναι ὑποανάπτυκτοι, ὅπως ἡ Νότιος Ἰταλία, ἡ Πορτογαλία, ἡ Ἱσπανία, δὲν ἔχουν καὶ αὐταὶ πρόγραμμα. Οἰκονομικὸν πρόγραμμα ἔχουν ὅλαι αἱ κομμουνιστικαὶ χῶραι. Ἀλλὰ ξεύρετε ἂν ὅλα αὐτὰ τὰ προγράμματα τὰ ὁποῖα δικτατορικῶς ἐφαρμόζουν αὗται εἰς τὰ ὁποῖα ὁ πληθυσμὸς δὲν ἔχει γνώμην, ἂν πραγματοποιοῦνται ὅπως ἀκριβῶς συλλαμβάνονται; Καὶ ἂν αὐτὸ συμβαίνῃ, ἂν δηλαδὴ συμβαίνῃ νὰ ἐκπληροῦνται αὐτὰ τὰ προγράμματα, τότε πῶς ἐξηγεῖτε ὅλην αὐτὴν τὴν καθυστέρησιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς αὐτῶν τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι, ἐνῷ ἦσαν ἄλλοτε ὁ σιτοβολὼν τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀσίας (Πολωνία, Βουλγαρία, Ρωσία, Κίνα) σήμερον εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀγοράζουν σιτηρὰ ἀπὸ τὸν ἔξω κόσμον; Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, τὰ προγράμματα νὰ ἐφαρμόζωνται καθὼς συλλαμβάνονται. Αἱ Κυβερνήσεις εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ διευκολύνουν τὴν ἐφαρμογήν των, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὑπεύθυνοι ἂν 100% πραγματοποιοῦνται ἢ ὄχι. Ἂν δὲν πραγματοποιοῦνται ἐκεῖ ὅπου ἐφευρέθησαν τὰ προγράμματα ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκεῖ ἐφαρμόζονται δικτατορικῶς τότε πῶς ἠμποροῦν ἐξ ὁλοκλήρου νὰ τὰς ἐπιβάλλουν αἱ Δημοκρατίαι; Ἀλλὰ ὁ κ. Μαῦρος, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὑπεσχέθη, ὅτι μὲ τὸ νέον ὄργανον, τὸ ὁποῖον θὰ προηγηθῇ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, τὸ Συμβούλιον Ἐρευνῶν, θὰ καταρτίσῃ μελέτας καὶ ὅτι ὅταν θὰ ἔχωμεν μελέτας, τότε θὰ ἔχωμεν καὶ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται νὰ γίνουν, διὰ νὰ προαχθῇ οἰκονομικῶς ὁ τόπος. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη πολλαὶ μελέται ἔγιναν δι’ ἔργα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ ἀπὸ Ἕλληνας τεχνικοὺς οἴκους καὶ ἀπὸ ξένους οἴκους εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθησαν αἱ μελέται. Ἐγὼ δὲν δύναμαι ν’ ἀντιληφθῶ πῶς τὸ ὄργανον αὐτὸ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν διαμορφωθῇ, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ τὴν μελέτην ἑνὸς ἐργοστασίου αʹ τύπου, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔχῃ οὔτε τὴν πεῖραν οὔτε τοὺς εἰδικούς, διὰ νὰ κάμουν τὴν μελέτην. Ἐὰν ὁ κ. Μαῦρος ἐξαρτᾷ τὴν ἀνάπτυξιν μόνον ἀπὸ τὸ νέον πρόγραμμα καὶ τὰς μελέτας ποὺ θὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, φοβοῦμαι, ὅτι ὁδηγεῖται εἰς βεβαίαν ἀποτυχίαν. Διότι αὐτὸ τὸ ὄργανον ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ κατευθύνσεις, ἀλλὰ πρακτικὰς μελέτας θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιήσῃ, διότι δὲν θὰ ἔχῃ οὔτε τὴν πεῖραν, οὔτε τοὺς εἰδικοὺς τεχνικούς, οἱ ὁποῖοι χρειάζονται, διὰ νὰ ἀναλάβουν τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκτίθεται εἰς τόσας ἐλπίδας, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ. Αἱ μελέται τὰς ὁποίας θὰ καταρτίσῃ τὸ Κέντρον Ἐρευνῶν καὶ τὰς ὁποίας ἐγὼ δὲν περιμένω, θὰ δημοσιεύωνται λέγουν, θὰ τίθενται ὑπὸ δημοσίαν συζήτησιν, θὰ κρίνωνται ἀπὸ ὅλους καὶ τότε θὰ ἀποφασίζῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν θὰ πραγματοποιηθοῦν ἢ ὄχι. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐχρηματίσατε ἐπὶ πολλὰ ἔτη Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ καὶ μερικῶς ἐπετύχατε εἰς τὸ ἔργον σας, δὲν τὸ ἀμφισβητῶ. Σκεφθήκατε ποτὲ νὰ κάμετε κανένα ἔργον καὶ ἐδημοσιεύθη ὅτι θὰ κάμετε τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς μίαν Ἑλληνικὴν Ἐφημερίδα καὶ δὲν ὑπῆρξαν ἀμέσως μύριαι ὅσαι ἀντιδράσεις καὶ ἀντιρρήσεις ἐναντίον τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ κάμετε; Ἐὰν διὰ τὰ ἔργα τοῦ Λυκαβητοῦ, τὰ περίφημα αὐτὰ ἔργα τοῦ Λυκαβητοῦ, ἐχρειάσθη τόσος χρόνος διὰ νὰ ἀρχίσουν νὰ ἐκτελοῦνται διατὶ συνέβη τοῦτο; Διότι ἐζητήθη ἡ συγκατάθεσις τῆς κοινῆς γνώμης. Ἂν δὲν ἔχωμεν ἀκόμη εἰς τὰς Ἀθήνας Δικαστικὸν Μέγαρον διατὶ δὲν τὸ ἔχομεν; Ἐπειδὴ δὲν εἴχομεν μελέτας περὶ τοῦ Δικαστικοῦ μεγάρου; Ἢ μᾶλλον ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμφωνήσουν οἱ Ἕλληνες ἢ μᾶλλον οἱ δικασταὶ καὶ οἱ δικηγόροι περὶ τῆς θέσεως τοῦ μεγάρου. Δι’ ἕνα ἔργον σὰν τῆς Ὁμονοίας τὸ ὁποῖον, διὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἔργον ποὺ ἔγινεν εἰς τὰς Ἀθήνας κατὰ τὴν τελευταίαν 100ετίαν ὑπάρχουν καὶ σήμερον ἀντιρρήσεις, φαντάζεσθε ποῦ καὶ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτεθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἂν ζητήσῃ τὴν συγκατάβασιν τῶν ἐφημερίδων, διὰ νὰ κάμῃ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα αὐτὴ θεωρεῖ χρήσιμα; Εἶμαι πελάτης τοῦ σιδηροδρόμου 4 φορὰς τὴν ἡμέραν καὶ βλέπων κατὰ χιλιάδας τὰ κύματα τοῦ Ἀθηναϊκοῦ ἢ μᾶλλον τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ νὰ περνοῦν κάτω ἀπὸ τὰς διόδους, αὐτὰ εἰς τρόπον ὥστε πολλὲς φορὲς λόγῳ συνωστισμοῦ νὰ μὴν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσουν.

§110Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Καλὰ εἴπατε.

§111Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πιστεύει εἰς ἀποδοτικὸν ἔργον τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ προγραμματισμοῦ καὶ Ἐρευνῶν, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι κατηρτίσθη πίναξ ἐκτελέσεως 39 ἔργων ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τὰ ὁποῖα προωθοῦνται ταχύτατα πρὸς ἐκτέλεσιν εἰς τοὺς διαφόρους Νομοὺς τοῦ Κράτους πρὸς κομματικὸν ὄφελος τῶν κ. Ὑπουργῶν.

§112Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Εἶναι ἐκκρεμῆ ἔργα τῶν ὁποίων ἔχει γίνει ἡ μελέτη.

§113Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἐκκρεμῆ ἔργα. Εἶναι ἔργα τὰ ὁποῖα τώρα ἐνεγράφησαν εἰς τὸν κατάλογον καὶ ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς τὰ κατονομάσω.

§114Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Σεῖς συνιστᾶτε νὰ μὴ γίνουν τὰ ἔργα αὐτά;

§115Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Πρόκειται περὶ ἔργων τὰ ὁποῖα ἐσφαλμένως ἐνεγράφησαν χωρὶς νὰ ἐπιληφθῇ τὸ περίφημον αὐτὸ συμβούλιον μόνον καὶ μόνον ἵνα ἐπιτύχετε ὠφελήματα κομματικά.

§116Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Μία αἰφνιδιαστικὴ μεταβολὴ τῆς στάσεως τοῦ Κέντρου παρουσιάζεται εἰς τὸ θέμα τῶν κεφαλαίων, ποὺ θὰ χρειασθοῦν διὰ νὰ γίνουν τὰ ἔργα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Καὶ ἐτονίσθη καὶ ἀπόψε. Ἕως τώρα κατηγορεῖτε τὸν δανεισμόν, τὸν ἐσωτερικὸν καὶ τὸν ἐξωτερικόν, ὅτι εἶναι καταστρεπτικὸς καὶ ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς ἓν ὅριον δανεισμοῦ πέραν τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ Ἑλληνικὸς κινδυνεύει ὁλόκληρος νὰ καταβάλλεται εἰς τὰ τοκοχρεωλύσια. Ἡ στάσις αὐτὴ μετεβλήθη. Τώρα θὰ γίνωνται τὰ ἔργα καὶ διὰ δανεισμοῦ, κυρίως διὰ δανεισμοῦ. Ἀλλὰ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὅτι δὲν πταίει τὸ σύστημα τοῦ δανεισμοῦ. Πταίει τὸ σύστημα τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων τὰ ὁποῖα συνεφωνοῦντο προκειμένου νὰ γίνουν τὰ δάνεια διὰ τὰ ἔργα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀλλὰ δὲν μᾶς ἀνέπτυξε ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ποῖον εἶναι τὸ σύστημα ποὺ θὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὸς διὰ νὰ δανείζεται χωρὶς τόκους καὶ χρεωλύσια.

§117Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Λάθος κάμνετε.

§118Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἐπρόσθεσε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ὅτι δὲν θὰ δανείζεται παρὰ μόνον δι’ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν ἀπόδοσιν εἰς συνάλλαγμα. Ἐὰν τὰ εὕρῃ ἂς μᾶς τὰ εἴπῃ διὰ νὰ τὰ μάθωμεν καὶ ἡμεῖς. Οὔτε ὁ κ. Μαῦρος μᾶς ἀνέφερε τὸ νέον σύστημα δανεισμοῦ, οὔτε ὁ κ. Ζίγδης ἀνέπτυξε τὴν θεωρίαν του περὶ τῶν δανείων ποὺ θὰ ἀποβλέπουν ἀποκλειστικῶς εἰς συλλογὴν συναλλάγματος.

§119Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Θὰ τὸ ἴδητε ἐν τῇ πράξει.

§120Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν μᾶς τὰ ἀνέπτυξαν καὶ βλέπομεν λίαν περιέργως τὴν ἀλλαγὴν αὐτὴν εἰς τὴν ἄποψιν τοῦ δανεισμοῦ. Ὁσάκις αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ συνῆψαν μίαν σύμβασιν διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς παραγωγικοῦ ἔργου, ἡ αἴθουσα αὐτὴ ἀντήχησεν πάντοτε ἀπὸ κραυγάς, οἰμωγὰς καὶ κατάρας διὰ τὸ ξεπούλημα τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ τὰ σκάνδαλα τὰ ὁποῖα διεπράττοντο. Καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς πολλάκις, ὅπως διὰ τὸ ἔργον τοῦ Ἀλουμινίου, ὅπως διὰ τὴν σύμβασιν Τὸμ Πάπας ........

§121Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Καὶ τώρα θὰ ἐλεγχθοῦν.

§122Γ. ΛΥΧΝΟΣ. .... Τώρα ἀνηγγέλθη ὅτι ὅταν ἡμεῖς δηλαδὴ αὐτοί, ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ τὰς καταργήσωμεν τὰς συμβάσεις. Σήμερον ἤλλαξεν ἡ στάσις καὶ εἰς αὐτὸ τὸ θέμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Μαῦρος ἐξήγγειλαν ἄλλοτε ἐπισημότατα ὅτι θὰ καταργήσουν αὐτὰς τὰς συμβάσεις. Τώρα καὶ ἐκεῖ ἤλλαξεν ἡ στάσις.

§123ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ τὰς ἀναθεωρήσω.

§124Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὑπόσχονται νὰ καλέσουν τοὺς συμβληθέντας μεθ’ ἡμῶν διὰ τὰ ἔργα ἐκεῖνα πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν συμβάσεων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν αὐτὴ ἡ ἐπιχείρησις θὰ ἀποδώσῃ. Γνωρίζετε κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον νὰ νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν σύμβασιν εἰς τὰς χεῖρας των νὰ τὴν διαπραγματευθοῦν μαζί σας διὰ νὰ μεταβάλετε τοὺς ὅρους της, φοβοῦμαι ὅτι ἂν προσπαθήσετε νὰ σφάξετε τὴν κότταν, ἡ ὁποία σᾶς γεννᾷ τὰ χρυσᾶ αὐγὰ διὰ ταχύτερον καὶ μεγαλύτερον κέρδος, θὰ χάσετε καὶ τὰ αὐγὰ καὶ τὴν κότταν εἰς τὸ τέλος.

§125Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Θὰ εὕρωμεν δάνεια ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συμφέρουν εἰς τὸν τόπον.

§126Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Κοθρῆ εἶσθε σοβαρὸς ἄνθρωπος. Διατί θέλετε σήμερον νὰ διαψεύσετε τὴν καλὴν φήμην σας; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήγγειλε ὡς ἀπειλήν, τὴν θεωρίαν, ὅτι πρὸς προστασίαν τοῦ ὀνόματος καὶ τῆς καλῆς φήμης τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, θὰ φέρῃ νομοσχέδιον περὶ τοῦ «πόθεν ἔσχες», τοῦ ὁποίου μάλιστα ἤλλαξεν τὸ ὄνομα καὶ ὅτι δὲν θὰ φέρῃ τὸ τελικὸν σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἕνα προσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ πρωτύτερα ἔξω ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἐὰν ἡ κοινὴ γνώμη τὸ θεωρήσῃ κατάλληλον καὶ χρήσιμον θὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ σᾶς συνέστησεν ἤδη. Ὑπάρχει τρόπος, ὑπάρχουν νόμοι, ὑπάρχει διαδικασία περὶ εὐθύνης, διὰ τῆς ὁποίας δύναται νὰ διωχθῇ κάθε σκάνδαλον καὶ κάθε Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος κατεχράσθη τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, καὶ νὰ ὑποστῇ τὰς ποινὰς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι τοῦ ἀξίζουν. Διατὶ δὲν ἀκολουθεῖτε αὐτὴν τὴν μέθοδον διαπιστώσεως εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν; Σᾶς προκαλοῦμεν νὰ τὴν ἐφαρμόσετε. Νὰ κάμετε ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐξετάσουν τὰ θέματα τῶν ὑποτιθεμένων σκανδάλων καὶ νὰ παραπέμψουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον καταχρήσεις καὶ νὰ τιμωρηθοῦν.

§127Α. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καὶ τὸ «Πόθεν ἔσχες» τὸ θέλομεν.

§128Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν θέλομεν τὸ «Πόθεν ἔσχες», διότι αὐτὸ εἶναι φενάκη καὶ δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ποτέ. Ἐνῷ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ ἀμέσως Ἐξεταστικὰς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὰς καὶ νὰ παρατηρηθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἡμάρτησαν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν αὐτὸν τὸν τίμιον, τὸν καλόν, τὸν ἴσιον καὶ σταθερὸν δρόμον νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ ὄχι νὰ ὁμιλῇ περὶ δῆθεν προστασίας τῆς πολιτικῆς ἐντιμότητος, ἀφοῦ τὸ Κέντρον ἔχῃ συκοφαντήσει ὅλον τὸν ἄλλον πολιτικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι σύμφωνος μαζί του καὶ τὸ ἀντιπολιτεύεται. Εἴχατε δώσει, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὑπόσχεσιν καὶ ἐκάματε πόλεμον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Τύπον καὶ μὲ τὰ συλλαλητήριά σας, ὅτι θὰ μειώσετε τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας τῆς χώρας, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ διαθέσετε τὰ ἐξοικονομούμενα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Καὶ ἔρχεσθε τώρα, μετὰ σύντομον μελέτην τοῦ θέματος νὰ μᾶς ἀναγγείλετε μίαν πτωχὴν σύντμησιν τοῦ πολεμικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι κἂν εἰλικρινής. Διότι ἐκ τῶν διαθεσίμων τοῦ προϋπολογισμοῦ μεθαύριον ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε διὰ τῆς ἀριστερᾶς χειρὸς πολὺ μεγαλυτέρας δαπάνας. Κατηγορήσατε τὰς Κυβερνήσεις, τὰς ἰδικάς μας, ὅτι διὰ λόγους ὑποτελείας πρὸς τοὺς συμμάχους μας δὲν ἐτολμήσαμεν νὰ ζητήσωμεν νὰ συνεισφέρουν καὶ αὐτοὶ εἰς τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας μας. Καὶ ὅμως τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφέρουν 705 ἑκ. δρχ. εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν τοῦ τελευταίου ἔτους ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ. Αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια τίνος ἡ προσπάθεια τὰ ἐξησφάλισεν; Εὐχόμεθα νὰ συνεχίσετε τὴν προσπάθειαν αὐτὴν καὶ νὰ ἐπιτύχετε. Μὴ ἀρνεῖσθε ὅμως καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ προκάτοχοί σας ἐπροσπάθησαν καὶ κατώρθωσαν. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, λέγετε, ὅτι παρεκαλέσατε τὸ ΝΑΤΟ, νὰ μελετήσῃ ἐκ νέου τὸ θέμα καὶ θὰ περιμένετε τὴν ἀπάντησιν τοῦ ΝΑΤΟ, κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ τὴν συμμετοχήν του εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἀμυντικὰς δαπάνας, διὰ νὰ λάβετε τὰς ἀποφάσεις σας. Θὰ λάβετε μελλοντικῶς τὰς ἀποφάσεις σας. Καὶ ἐπὶ αὐτοῦ ὅμως τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου διεξηγάγατε τόσους σκληροὺς ἀγῶνας ἐπὶ μακρότατα ἔτη, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶσθε ἕτοιμος, νὰ δώσετε ἀμέσως λύσιν νὰ ἔχετε λάβει ἤδη τὰς ἀποφάσεις σας.

§129Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἔπρεπε νὰ τὰ βάλωμεν μὲ τὸ ΝΑΤΟ;

§130Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Διατί, ἀφοῦ ἐγνωρίζατε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ τὰ βάλετε μὲ τὸ ΝΑΤΟ, εἴπατε ὅτι θὰ τὰ βάλετε;

§131Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐθέσαμεν τὸ θέμα καὶ θὰ ἴδητε τὰ ἀποτελέσματα.

§132Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Αὐτὰ τὰ 700 τόσα ἑκατομμύρια νὰ τὰ διπλασιάσετε. Μακάρι νὰ τὸ κάμετε. Ἀλλὰ μὴ ἀρνῆσθε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν ἡμεῖς καὶ νὰ μὴ λέγετε, ὅτι ἡμεῖς διὰ λόγους πνεύματος ὑποτελείας εἰς τοὺς Συμμάχους μας δὲν ἐκάμαμεν τὸ καθῆκον μας. Ἐκάμαμεν τὸ καθῆκον μας. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἐξοπλίζεται χωρὶς μεγάλην δαπάνην τοῦ Δημοσίου καὶ ἡ συμμετοχὴ τοῦ ΝΑΤΟ εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη καὶ δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ. Εὐχόμεθα νὰ τὸ ἐπιτύχετε. Ἀλλὰ διατὶ λέγετε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μειώσετε τὰς δαπάνας τῆς ἐθνικῆς του ἀσφαλείας, ἐνῷ πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὀφείλετε νὰ γνωρίζετε, ὅτι δὲν δύνασθε ἀπερισκέπτως νὰ προβῆτε εἰς αὐτὴν τὴν μείωσιν, χωρὶς νὰ ἔχετε τὴν βεβαιότητα, ὅτι οἱ Σύμμαχοί μας θὰ συμπληρώσουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ περικόψωμεν. Ἐν σχέσει μὲ τὸν στρατὸν θὰ ἀναφέρω ἐπίσης τὴν ἄλλην περικοπὴν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν Στρατὸν καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας ἀπὸ τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τὸν Στρατόν. Θὰ ἤθελα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ἀνεχώρησε, νὰ ἐξηγήσῃ αὐτὴν τὴν φράσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζετε ὅτι σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ἔχει καμμίαν ἀνάμιξιν εἰς τὴν πολιτικὴν ἢ ὅτι ἡ πολιτικὴ ἔχει καμμίαν ἀνάμιξιν εἰς τὸν Στρατόν; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσετε αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν ἢ μᾶλλον αὐτὴν τὴν διακήρυξιν; Μήπως θὰ κάμετε καὶ εἰς τὸν Στρατὸν τὰς μεταβολάς, τὰς ὁποίας τόσον ἀθρόως ἐκάματε εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, διὰ νὰ τὰ ἀπαλλάξετε δῆθεν ἀπὸ τὸν κομματισμὸν καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἐπιρροήν; Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ φθάσετε ἕως ἐκεῖ, διότι τότε θὰ προχωρήσετε πέραν τοῦ δέοντος, καὶ ἀφοῦ ἤδη ἀπειλῆτε νὰ διαλύσετε τὴν Δικαιοσύνην, θὰ διαλύσετε καὶ τὸν Στρατόν, μὲ τὸ πρόσχημα, ὅτι τὸν ἀπαλλάσσετε ἀπὸ τὴν πολιτικήν. Ἐλπίζω ὅτι θὰ εἶσθε φρόνιμοι εἰς αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ τώρα, ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ δὴ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ θέμα τῆς Κύπρου. Διότι βέβαια δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ μέρος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι πιστὴ εἰς τοὺς Συμμάχους της καὶ θέλει νὰ εἶναι φίλη καὶ μὲ τοὺς Ἀνατολικοὺς λαούς; Αὐτὰ πρέπει νὰ λέγωνται καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνωνται, ἀλλὰ εἶναι τυπικαὶ φράσεις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπανέλαβε καὶ ἐδῶ, ὅτι θεωρεῖ τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου ὡς ἐθνικὸν ἔγκλημα. Καὶ θέλω νὰ τὸν προειδοποιήσω, νὰ τοῦ καταστήσω συνειδητόν, ὅτι εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ ἐγκλήματος αὐτοῦ ἔχει ἤδη εἰσέλθη ὁ ἴδιος. Τὶ εἶναι αἱ συμφωνίαι τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου; Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς εἶδον καὶ σᾶς παρηκολούθησα, ὅταν ἦσθε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ παλαίετε διὰ τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου καὶ νομίζω ὅτι πολλάκις ἐτίμησα δημοσίᾳ τὴν προσπάθειάν σας ἐκείνην καὶ ἐξακολουθῶ νὰ τὴν τιμῶ. Δὲν φαντάζομαι ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος ὑπέστητε αὐτὴν τὴν δοκιμασίαν τοῦ κυπριακοῦ ζητήματος πιστεύετε πράγματι, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διάφορος λύσις. Ποία ἦτο ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν ἐπεδιώξαμεν, ἀγαπητοί μου κύριοι συνάδελφοι; Ἐπεδιώξαμεν, μὴ δυνάμενοι νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου, τὴν ὁποίαν εἴχατε ἤδη ἐγκαταλείψει καὶ τὴν εἴχατε ἀντικαταστήσει μὲ τὴν αὐτοδιάθεσιν, μὴ δυνάμενοι λέγω νὰ ἐπιτύχωμεν οὔτε τὸ ἕνα οὔτε τὸ ἄλλο διὰ τοῦ ΟΗΕ, θεωροῦντες καὶ ἡμεῖς παραφροσύνην νὰ ἔλθωμεν εἰς πόλεμον μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ μὲ τὴν Ἀγγλίαν καὶ θέλοντες καὶ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἴδωμεν τὴν Κύπρον νὰ ἡσυχάζῃ καὶ νὰ παύσῃ νὰ αἱμορροῇ, ἐκάμαμεν αὐτὰς τὰς συμφωνίας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν εἶναι τέλειαι, αἱ ὁποῖαι βεβαίως ἄφηναν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀνικανοποίητον διὰ τοὺς σκοπούς, διὰ τοὺς ὁποίους εἶχε ξεκινήσει, ὅταν ἐξεκίνησε τὸ κυπριακὸν ζήτημα, ἀλλὰ ἦσαν συμφωνίαι ἀνάγκης, συμφωνίαι αἱ ὁποῖαι καὶ τὴν Κύπρον κατέστησαν ἐλευθέραν καὶ ἀνεξάρτητον καὶ τὴν εἰρήνην διέσωσαν καὶ τὴν πρόοδον ἠδύναντο νὰ ἐξασφαλίσουν εἰς τὸ νησί, ἐὰν καὶ οἱ Τοῦρκοι εἶχον καὶ αὐτοὶ ἀρκετὸν μυαλόν.

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ κ. Θεοτόκης διεφώνει μὲ τὴν πολιτικήν σας ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ;

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε, διότι ὁ κ. ρήτωρ δὲν δέχεται διακοπάς.

§135Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὸν ἑαυτόν μου. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸν κ. Θεοτόκην. Δὲν ἠθέλαμεν νὰ κάμωμεν πόλεμον μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ μὲ τὴν Ἀγγλίαν. Δὲν ἐχάσαμεν τὴν Κύπρον καὶ ἐξησφαλίσαμεν τὴν ἐλευθερίαν της. Σήμερον σεῖς τὶ κάμνετε; Ζητεῖτε δικαιοσύνην καὶ ἐλευθερίαν διὰ τὴν Κύπρον. Σύμφωνοι. Δὲν θέλετε τὸν πόλεμον μὲ τὴν Τουρκίαν, τὸν θεωρεῖτε παραφροσύνην. Σύμφωνοι. Ἐδέχθητε δύναμιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἰς τὴν Κύπρον, διὰ νὰ ἡσυχάσῃ ὁ τόπος. Καὶ ἐδέχθητε μεσολαβητήν. Τὶ πρόκειται νὰ κάμῃ; Ὁ μεσολαβητὴς εἶναι μεσολαβητής. Θὰ προσπαθήσῃ τοὺς Τούρκους καὶ τοὺς Ἕλληνας, τὴν Κυπριακὴν Κυβέρνησιν, τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰς φέρῃ εἰς μίαν συμφωνίαν. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι νὰ εἶναι καλυτέρα συμφωνία ἀπὸ ἐκείνας τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Ζυρίχης. Ἄν ὅμως ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθῆτε εἶναι ἀκριβῶς ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐφηρμόσαμεν ἡμεῖς διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς συμφωνίας τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Ζυρίχης, τότε διατὶ κατηγορεῖτε αὐτὰς τὰς συμφωνίας καὶ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ὡς προδοσίαν καὶ ὡς ἔγκλημα; Σκεφθῆτε, εὑρίσκεσθε καὶ σεῖς εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ ἐγκλήματος.

§136ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Κύπρος τὸ ζητεῖ.

§137Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖος τὸ ἐζήτησε. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Κύπρου εἶναι ἀνεξάρτητος ὅσον ἀνεξάρτητος εἶναι καὶ ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὴν Κύπρον. Δὲν θὰ σταματήσω βέβαια εἰς τὸν ἀνόητον πτωχοπροδρομισμὸν τοῦ Ὑπουργ. Συμβουλίου πρὸς τὸν πρώην Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τἄχα ἔλυσε τὸ Κυπριακὸν ζήτημα εὐθὺς ὡς ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἡ ὁποία ἐλήφθη ἐνέκρινε τὴν Στρατιωτικὴν δύναμιν τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ τὸν μεσολαβητήν. Διότι βεβαίως ἐκείνη ἦτο μία ἀφέλεια ἡ ὁποία δὲν ξεύρω διὰ ποίους λόγους ὑπεκίνησε καὶ παρέσυρε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἰς τὸ νὰ ἐπαινέσῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ἤδη μέγας ἐσωτερικὸς ἀναμορφωτὴς καὶ ἔπρεπε φυσικὰ νὰ ἀνακηρυχθῇ ἐν σπουδῇ καὶ μέγας διπλωμάτης. Εὔχομαι νὰ τὸ ἐπιτύχῃ ἀλλὰ ἐσπεύσατε, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ σεῖς, ὅταν μετὰ τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι παρεσύρθησαν εἰς τὴν ἱστορικὴν ἐκείνην συνεδρίασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐκφράσετε τὰ συγχαρητήριά σας.

§138Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἠσκήθη πραγματικὰ ἀνεξάρτητος ἐξωτερικὴ πολιτική. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἠπειλήθη ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ ὁποία ἀπήντησεν ὅτι ἐὰν τολμήσῃ νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν Κύπρον ἡ Τουρκία ἡμεῖς θὰ ἀμυνθῶμεν καὶ ἔπρεπε νὰ συλλάβετε καλύτερον τὸ νόημα τῆς ἀπαντήσεως.

§139Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Οὔτε ὅταν εἶσθε σεῖς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἠσκήθη ἐξωτερικὴ πολιτική;

§140Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Κεφαλογιάννη μὴ μὲ διακόπτετε. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως οὔτε περὶ ἑνώσεως ὁμιλεῖτε πλέον οὔτε περὶ αὐτοδιαθέσεως.

§141Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πάντοτε αὐτοδιάθεσις. Διότι πῶς τὴν ἑρμηνεύετε τὴν αὐτοδιάθεσιν;

§142Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἐγὼ πῶς τὴν ἑρμηνεύετε. Γνωρίζω τὰ κείμενα τὰ ὁποῖα κρίνονται καὶ τὰς προγραμματικάς σας δηλώσεις καὶ τὸν λόγον τοῦ θρόνου εἰς τὸν ὁποῖον ἐβάλατε αὐτὴν τὴν φράσιν. Δὲν πηγαίνετε δι’ αὐτοδιάθεσιν, ζητεῖτε ἐλευθερίαν καὶ δικαιοσύνην, δηλ. πράγματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ τύχουν περισσοτέρας τῆς μιᾶς ἑρμηνείας. Ἐγὼ δὲν θὰ εἰσέλθω, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, διότι τὸ θεωρῶ ἐπικίνδυνον τὴν στιγμὴν ποὺ πρόκειται νὰ γίνουν διαπραγματεύσεις. Καὶ δὲν θέλω νὰ δημιουργήσω τὸν κίνδυνον αὐτὸν καὶ νὰ παραβλάψω τὴν Ἐθνικὴν ἑνότητα, διότι τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα παραβλάπτετε σεῖς ὅταν κατηγορῆτε ἡμᾶς ὡς προδότας καὶ ἐγκληματίας. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἔπειτα ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν ποὺ διατυπώνετε καὶ ἐκτοξεύετε ἐναντίον μας, νὰ δέχεσθε τὴν συνεργασίαν μας. Τέλος πάντων δὲν θὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, θὰ ὁμιλήσω ὅμως διὰ μερικὰ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα θεωρῶ ἐπίσης ἐπιβλαβῆ. Ἀφήσατε τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην νὰ παρασυρθῇ εἰς ἀντισυμμαχικὰς ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι πρῶτα πρῶτα δὲν εἶναι δίκαιαι καὶ αἱ ὁποῖαι ἔπειτα εἶναι ἐπιζήμιοι. Κατηγορεῖτε τοὺς Ἄγγλους καὶ κατηγορεῖτε καὶ τοὺς Ἀμερικανούς, ἴσως ὄχι ἀπευθείας, ἀλλὰ ἐμμέσως διὰ τῶν ἐφημερίδων σας, διὰ τῶν μαζῶν αὐτῶν τῆς Νεολαίας, ἢ τῆς λεγομένης Νεολαίας, τοὺς ὁποίους ἐξαπολύετε εἰς τοὺς δρόμους, κατηγορεῖτε τοὺς Ἄγγλους καὶ τοὺς Ἀμερικανούς, ὅτι εἶναι φιλότουρκοι ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι φιλέλληνες. Ποῦ εὑρισκόμεθα, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν πρὸ τοῦ 1897, ὅταν ἐβλέπαμε δακτύλους ξένους νὰ διευθύνουν τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν; Ποῦ εὑρισκόμεθα, ὅταν κατηγοροῦμεν τοὺς Ἄγγλους, ὅτι παρέσυραν τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Μακάριον νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος τῆς Κύπρου διὰ νὰ εὕρουν τὴν εὐκαιρίαν οἱ Ἄγγλοι νὰ ἐπέμβουν ἐκ νέου εἰς τὴν νῆσον; Γνωρίζομεν τὴν σκληρότητα τῶν Ἄγγλων εἰς τὴν Κύπρον. Ἔχουν βάσεις κατ’ ἀπόλυτον κυριαρχίαν. Γνωρίζομεν τὸ ἐνδιαφέρον τῶν Ἀμερικανῶν νὰ μὴν καταρρεύσῃ ἡ Ἀνατολικὴ πτέρυξ τοῦ ΝΑΤΟ δι’ ἑνὸς πολέμου ἢ καὶ μιᾶς ἐχθρότητος μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Δὲν ἐκαλέσατε σεῖς, δηλ. ὁ Πρόεδρός σας καὶ ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος, δὲν συγκατετέθη εἰς τὸ νὰ πᾶνε οἱ Ἄγγλοι νὰ χωρίσουν τοὺς Τούρκους καὶ τοὺς Ἕλληνας Κυπρίους ποὺ ἐμάχοντο τὸν Δεκέμβριον; Διατὶ κατηγορεῖτε τοὺς Ἄγγλους, ὅταν ἔκαμαν τὸ καθῆκον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς ἐκαλέσατε νὰ κάμουν; Καὶ οἱ Τοῦρκοι τοὺς κατηγοροῦν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, διότι ὅπως οἱ Ἕλληνες θὰ ἤθελαν τοὺς Ἄγγλους νὰ εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ἐναντίον τῶν Τούρκων, ἔτσι καὶ οἱ Τοῦρκοι θὰ τοὺς ἤθελαν νὰ εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων. Καὶ διατὶ κατηγορεῖτε τοὺς Ἀμερικανοὺς καὶ διατὶ φορᾶτε φέσι εἰς τὸν κ. Τζόνσον, τὸ ὁποῖον δημοσιεύουν ὅλα τὰ Ἀμερικανικὰ περιοδικὰ καὶ ὅλαι αἱ Ἀμερικανικαὶ καὶ Ἀγγλικαὶ ἐφημερίδες διὰ νὰ κάμουν διαφήμησιν τῆς καταπληκτικῆς αὐτῆς συμπαθείας τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὰ Ἔθνη, μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι σύμμαχοι, πρὸς τὰ Ἔθνη τὰ ὁποῖα τοὺς εὐεργέτησαν;

§143Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Καὶ οἱ Τοῦρκοι ἔβαλαν εὐζωνικὴν στολὴν εἰς τὸν Χρουστσώφ, τὶ νὰ κάμνωμεν;

§144Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τὸ ἔβαλαν, ἴσως, κατόπιν. Ὅταν αὐτὰ τὰ περιοδικά, τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦν κατὰ ἑκατομμύρια, δημοσιεύουν τὸν Τζόνσον μὲ τὸ φέσι, τί περιμένετε ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανούς; Σεῖς, βέβαια, δὲν περιμένετε τίποτε, ἀκούσαμε τοὺς ὁμιλητάς σας νὰ λέγουν, ὅτι εἰς τὸν κ. Χρουστσώφ, ὀφείλεται, ὅτι δὲν ἐπενέβη ἀκόμη ἡ Τουρκία εἰς τὴν Κύπρον.

§145Λ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔχετε ἀντίρρησιν εἰς αὐτό;

§146Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Βεβαίως, ἔχω ἀντίρρησιν. Διότι ὁ Χρουστσώφ, προσπαθεῖ νὰ παραστήσῃ καὶ ἐδῶ, ὅπως καὶ εἰς τὸ Σουὲζ καὶ τὸν Λίβανον, ὅτι ἔσωσε τὴν εἰρήνην, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὴν ἔσωσαν τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Ὁ κ. Χρουστσὼφ ἔστειλε ἕνα διάγγελμα στοὺς Τούρκους καὶ ἔλεγε, «μὴ πειράξετε τὴν Κύπρον».

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§148Γ. ΛΥΧΝΟΣ. ... Ἐνῷ ὁ 6ος στόλος, ὁ ὁποῖος περιέπλεε τὴν Κύπρον, ἦτο ἐκεῖνος ποὺ θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀπόβασιν. Καὶ ἡ Ἑλλὰς ἠπείλει, βέβαια, ὅτι καὶ αὐτὴ θὰ ἠμύνετο, ἐμποδίζουσα τὴν τουρκικὴν ἀπόβασιν. Ἀλλά, κύριοι, τὴν ἀπόβασιν τὴν ἠμπόδισαν τὰ τηλεφωνήματα τοῦ Ἀμερικανοῦ Προέδρου κ. Τζόνσον πρὸς τὴν Ἄγκυραν καὶ ἡ παρουσία παρὰ τὴν Κύπρον τοῦ 6ου Ἀμερικανικοῦ στόλου, τὸν ὁποῖον σεῖς ἠμποδίσατε, κατόπιν, νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ Ἑλληνικὰ ὕδατα, διότι, λέγετε, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτι ὁ Ἀμερικανικὸς στόλος ἔκαμνε κοινὰ γυμνάσια μὲ τὸν τουρκικόν. Ἀλλά, αὐτὸς ἀκριβῶς ἦτο ὁ ἀσφαλέστερος τρόπος, διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὸν τουρκικὸν στόλον νὰ πλεύσῃ εἰς τὰ Κυπριακὰ νερά. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως γνωρίζετε καὶ σεῖς, ὅλη αὐτὴ ἡ προπαγάνδα ἐναντίον τῶν συμμάχων μας, δὲν ξεκινᾷ οὔτε ἀπὸ σᾶς, οὔτε ἀπὸ ἡμᾶς, ξεκινᾷ ἀπὸ ἐκείνην τὴν πτέρυγα, ἡ ὁποία θέλει νὰ παραστήσῃ τὸν κ. Χρουστσὼφ ὡς τὸν σωτῆρα τῆς Κύπρου καὶ σωτῆρα τῆς Ἑλλάδος, διότι δὲν μᾶς ἐπετέθη ἡ Τουρκία. Διατί, σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχετε τὴν δύναμιν, τὴν ἱκανότητα καὶ τὸ καθῆκον νὰ κατευθύνετε τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν παρασύρετε εἰς αὐτοὺς τοὺς κακοὺς δρόμους, τοὺς δρόμους, οἱ ὁποῖοι δείχνουν καὶ ἔλλειψιν συνειδήσεως συμφέροντος, ἀλλὰ καὶ ἔλλειψιν εὐγνωμοσύνης καὶ συνδέσμου ἠθικοῦ μὲ τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, μὲ τὰ ὁποῖα εἴμεθα σύμμαχοι; Κατηγορεῖτε τοὺς Ἀμερικανούς, ὅτι δὲν μᾶς δίδουν οἰκονομικὴν βοήθειαν, διότι περιορίζουν τὴν στρατιωτικὴν βοήθειαν. Καί, διατί, διὰ ποῖον λόγον, θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ τὴν δίδουν, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ τοὺς ὑβρίζωμεν; Διὰ νὰ παρακολουθοῦμεν εὐμενῶς τὴν κομμουνιστικὴν προπαγάνδαν εἰς τὰς ἐπιθέσεις της ἐναντίον τῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἔσωσαν ἀπὸ τὸν κομμουνισμὸν δύο φορὰς καὶ ἡ Ἀγγλία τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944, ὡς θὰ τὸ ἐνθυμῆτε καλῶς ὁ κ. Παπανδρέου, καὶ ὁ κ. Τροῦμαν κατόπιν μὲ τὸ δόγμα του; Ἐζητήσατε, κατόπιν, νὰ σᾶς ἀκούσῃ ὁ κ. Τροῦμαν, ὅταν ἦλθεν ἐδῶ διὰ τὴν κηδείαν τοῦ Βασιλέως Παύλου καὶ σᾶς εἶπε «δὲν ἔχω ἐντολὴν ν’ ἀκούσω διὰ τὴν Κύπρον ἢ δι’ ἄλλο τι ζήτημα». Καὶ πολὺ ὀρθῶς. Ἐκ τῶν ὑστέρων, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατήγγειλε τοὺς νέους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔκαναν τὰς γνωστὰς σκηνὰς εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν καὶ Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν, καὶ εἰς τί ὠφελεῖ; Εἶχεν εἴπει προηγουμένως, ὅτι οἱ νέοι πρέπει νὰ εἶναι ἐλεύθεροι καὶ νὰ μὴ ἐμποδίζωνται ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν εἰς τὰ πατριωτικά των αἰσθήματα. Καὶ εἶπε κατόπιν, ὅτι ἀπεκατεστάθησαν αἱ σχέσεις, διότι ἔγινεν ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καὶ τί ὠφελοῦν ὅλα αὐτά; Δὲν γνωρίζουν οἱ ξένοι, διατί ἔγινεν αὐτὸ ποὺ ἔγινεν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ποῖα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκονται; Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ θέλωμεν τὴν ὑποστήριξιν τῶν συμμάχων μας διὰ τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος ἢ διὰ τὴν λύσιν ἄλλων Ἑλληνικῶν προβλημάτων καὶ ταὐτοχρόνως νὰ τοὺς ὑβρίζωμεν καὶ νὰ τοὺς ἐξευτελίζωμεν εἰς τὰς Ἀθηναϊκὰς ὁδούς; Κύριοι, θὰ καταλήξω μὲ ἕνα σημεῖον πλήρους συμπτώσεως εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐκπροσώπου τῆς ΕΔΑ, τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος, εἶπεν, ὅτι οἱ ἰδικαί μας πιέσεις, αἱ οἰκονομικαί, αἱ ἀστυνομικαὶ καὶ παντοῖαι ἄλλαι κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξουν ἀκόμη χειρότερα, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ Κέντρον, ὡς ἀσφαλιστικὴ δικλείς. Εἰσέπραξε, δηλαδὴ τὸ Κέντρον, τὴν καταφορὰν αὐτὴν ἐναντίον μας, ἀντὶ νὰ τὴν εἰσπράξῃ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Καὶ ὁ κ. Ἠλιοῦ εἶπε καὶ διὰ μακρῶν ἐξήγησε, πῶς τὸ Κέντρο ἐξεμεταλλεύθη τὰ κηρύγματα καὶ τοὺς ἀγῶνας τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, τῆς ΕΔΑ. Εἶναι μία σύμπτωσις, ἡ ὁποία, νομίζω, ὅτι ἐξηγεῖ τὴν στάσιν τοῦ Κόμματος τῆς ΕΔΑ εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα ποὺ τίθεται μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ΕΔΑ ἐκήρυξεν, ὅτι θὰ δηλώσῃ, ὅτι εἶναι παροῦσα καὶ δὲν θὰ ψηφίσῃ, οὔτε ὑπέρ, οὔτε ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Αὐταὶ αἱ ἐπικλήσεις τῶν κοινῶν ἀγώνων, αὐταὶ αἱ ὑπομνήσεις, ὅτι οἱ κοινοὶ ἀγῶνες ἐστηρίζοντο εἰς ἕνα κοινὸν πρόγραμμα καὶ ὅτι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὸ τελέσῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἠκούσατε τὸν κ. Ἠλιοῦ, ἠκούσατε καὶ τὸν κ. Ἠλιόπουλον, ποίαν ἔννοιαν ἔχουν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξηγηθῇ ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἰς αὐτὴν τὴν Βουλὴν μεθαύριον, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ψηφοφορίας; Διατί αὐταὶ αἱ ἀπωθήσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἄκραν ἀριστεράν, δὲν πείθουν τὴν ἄκραν ἀριστερὰν νὰ ἀπομακρυνθῇ, πράγματι, ἀλλὰ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ νὰ θέτῃ ὑποθήκην ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου; Δὲν δύναμαι νὰ βγάλω κανένα συμπέρασμα. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ γεγονότα τῆς προεδρικῆς ἐκλογῆς καὶ ἐὰν ἐπιτρέπεται νὰ συνδέσωμεν τὴν σημερινὴν στάσιν τῆς ΕΔΑ μὲ τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, φοβοῦμαι, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅσον καὶ ἂν θέλετε νὰ φανῆτε ἀμέτοχοι πρὸς ὡρισμένα φαινόμενα καὶ πρὸς ὡρισμένας διεκδικήσεις, τὰς ὁποίας ὑπεστηρίζατε εἰς τὸ παρελθὸν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐδῶ καὶ ἀπὸ παντὸς ἄλλου βήματος, ὅσον καὶ ἐὰν θέλετε νὰ τὰ ἀπωθήσετε αὐτὰ τὰ πράγματα, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ εἶσθε ἱκανοὶ νὰ τὸ κατορθώσετε.

§149Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐνθυμηθῆτε τὴν προεδρικὴν ἐκλογήν, τί ἐπηκολούθησε, μετὰ ταῦτα, ὅταν ἐπανελήφθη ἡ ψηφοφορία, αὐτὸ δὲν σᾶς κινεῖ τὴν προσοχήν;

§150Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Μοῦ κινεῖ τὴν προσοχήν, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω βαθύτερα εἰς τὰ γεγονότα αὐτά, διότι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καὶ συμφέρον νὰ τὸ πράξω, οὔτε ἰδικόν μας, οὔτε ἰδικόν σας, οὔτε τῆς Ἑλλάδος οὔτε τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλά, νομίζω, ὅτι ἐδῶ παίζετε κἄποιο παιγνίδι, τὸ ὁποῖον ὀφείλετε νὰ προσέξετε.

§151Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡμεῖς, ἢ σεῖς;

§152Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Σεῖς νὰ προσέξετε. Ἡμεῖς εἴμεθα ἀμέτοχοι, ἐχθροὶ τῆς ἀριστερᾶς, ἐχθροὶ ἰδικοί σας, μᾶς θεωρῆτε ἐγκληματίας καὶ σκανδαλοποιοὺς καὶ καταστροφεῖς τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν ἔχομεν νὰ φροντίσωμεν διὰ τίποτε. Ἐσεῖς ἔχετε τὴν εὐθύνην, ἐσεῖς ἔχετε τὸ πρόγραμμά σας, ἐσεῖς θὰ ἀσκήσετε τὴν πολιτικήν σας. Ἐδῶ διατυπώνονται πρὸς ὑμᾶς ἀξιώσεις ἀπὸ τὴν Ἀριστερὰν καὶ δύναται κανεὶς νὰ σκεφθῇ, ὅτι καὶ μέσα εἰς τὸ κόμμα σας ὑπάρχουν δυνάμεις, ὑπάρχουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εὐνοοῦν τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Καὶ ἤθελα καταλήγοντας καὶ καταστρέφοντας καὶ ἐγὼ τὸν λόγον μου νὰ σᾶς ἐπιστήσω τὴν προσοχήν, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Μὴν ἐκθέσετε τὴν Ἑλλάδα εἰς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἐδημιουργήθησαν καὶ εἰς τὸ παρελθόν, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Παπανδρέου, προσωπικῶς, ἐπλήρωσε καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Μὴν ἐκθέσετε τὴν Ἑλλάδα εἰς νέους παρομοίους κινδύνους ἄνευ λόγου, διὰ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδικήν σας. Ἔχετε ἀρκετὴν δύναμιν, ἔχετε ἀρκετὴν ἐπιβολὴν ὥστε νὰ ἐφαρμόσητε τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον σεῖς νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμόσετε. Γνωρίζομεν, ὅτι τὸ πρόγραμμα αὐτό, ἐπὶ τοῦ παρόντος, δὲν εἶναι οὐσιαστικόν. Θὰ ἠθέλαμε νὰ σᾶς προφυλάξωμεν καὶ νὰ σᾶς βοηθήσωμεν νὰ ἀποκρούσετε τὰς ἐπιθέσεις ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην, ἡ ὁποία ὑπῆρξε σύμμαχός σας εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, ἡ ὁποία ὑπῆρξε σύμμαχός σας εἰς τὰς δύο τελευταίας ἐκλογὰς καὶ ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ νὰ σᾶς θεωρῇ ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ, ἂν ὄχι καὶ νὰ σᾶς ἐπιβληθῇ. Αὐτό, νομίζω, ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ τὸ προσέξετε, διὰ νὰ ἀποφύγετε ἕναν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος εἶναι σοβαρὸς δι’ ὅλους ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας. Ἐὰν ἠκούσατε τὸν κ. Ἠλιόπουλον ἐκφραζόμενον καθ’ ὃν τρόπον ἐξεφράσθη, διὰ τὰς ἐθνικὰς δυνάμεις, τοῦ στρατοῦ, τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς δικαιοσύνης, τότε θὰ καταλάβετε, ποῖοι εἶναι οἱ σκοποὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ποῖοι εἶναι οἱ σκοποὶ αὐτοῦ τοῦ κόμματος. Καὶ σεῖς ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μὴ παρασυρθῆτε ἀπὸ κομματικὴν ἴσως ἀφέλειαν καὶ κομματικὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχετε. Νὰ μὴ παρασυρθῆτε εἰς τὰ ἄσματα τῶν σειρήνων, αἱ ὁποῖαι ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἀλλὰ καὶ θέλετε νὰ εἶναι πάντοτε ἐπικίνδυνοι. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§153Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Τιμῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Λύχνον, διὰ τὸ θάρρος καὶ τὴν παρρησίαν, διὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσε, διότι, ὁ κ. Λύχνος, ἤδη, ὅτε ἀκόμη εὑρίσκετο ὑπὸ διαπραγμάτευσιν τὸ θέμα τῆς Κύπρου, εἶχε τὸ θάρρος καὶ τὴν παρρησίαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ταχθῇ ἐναντίον τῆς ἀνακινήσεως τοῦ Κυπριακοῦ. Αὐτὸ ἐξηγεῖ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν καὶ αὐτὸ ποὺ προσέθεσε τελικῶς, ὅτι ἄνευ λόγου ἐκθέτομεν εἰς κινδύνους τὴν Ἑλλάδα. Δι’ ἡμᾶς ὑπάρχει λόγος, τὸν ὁποῖον ἀντιλαμβάνεσθε, ἐὰν ἐνθυμηθῆτε ὅσα ἐλέχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸν τιμῶ διὰ τὴν παρρησίαν καὶ τὸ θάρρος του. Ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνακινηθῇ τὸ Κυπριακὸν θέμα. Ἐκεῖ εἶναι ἡ διαφορά μας. Εἴμεθα εἰς τὴν ἀντίπεραν ὄχθην καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνεννοηθῶμεν.

§154Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Οὐδέποτε ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνακινηθῇ Κυπριακὸν θέμα. Εἶχον τὸ θάρρος, ὅταν ὅλος ὁ κόσμος ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ πολεμήσωμεν μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ τὴν Ἀγγλίαν, διὰ νὰ καταστραφῇ ἡ Ἑλλάς, καὶ ἡ Κύπρος, εἶχον τὸ θάρρος νὰ εἴπω, ὅτι ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς συμβιβασμὸν καὶ εἰς φιλικὴν λύσιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ αὐτὸ θὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ κάμετε καὶ σεῖς.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι μπορῶ νὰ προεξοφλήσω τὴν συναίνεσιν τῆς Βουλῆς νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως, συνέχειαν ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 3 π.μ.).