1964.04.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7η

Πέμπτη 2 Ἀπριλίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Λαγάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2Λ. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν;

§4Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἰς τὴν σελίδα 27, γράφεται ἐντελῶς τὸ ἀντίθετον, ἀπὸ ὅ,τι εἶπον. Παρακαλῶ, νὰ γραφῇ, ὅτι ὁ κ. Φλῶρος ἔπρεπε νὰ δηλώσῃ κώλυμα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ διόρθωσις. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Μπουρνιᾶ.

§6Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς τὴν παράκλησιν, ὅπως, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἡ συνεδρίασις ἀρχίζῃ ἀκριβῶς τὴν ὥραν ποὺ ἔχει καθορισθῆ, δηλαδὴ εἰς τὰς 6.30′ καὶ ὄχι εἰς τὰς 7.10′.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησίς σας, κύριε συνάδελφε.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει τὸν λόγον. (Χειροκροτήματα).

§8Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε πορείαν τῆς συζητήσεως, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, δὲν προέκυψαν πολλὰ θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ αἰσθάνωμαι ὑποχρέωσιν νὰ δώσω ἀπάντησιν. Εἰδικώτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν δημοσιονομικὸν τομέα, τὸν στενώτερον τομέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον μοῦ ἐνεπιστεύθη καὶ πάλιν εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τοὺς μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ὡμιλήσαντας ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἠσκήθη οὐσιαστικῶς καμμία κριτική. Ἡ πρώτη Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τῆς ὁποίας τὴν φυσικὴν συνέχειαν ἀποτελεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησίς μας, ἐστήριξε τὴν ὅλην πολιτικήν της εἰς τὴν πρόβλεψιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους 1964, τὸν ὁποῖον διέγραψε καὶ ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὰς γενικάς του γραμμὰς καὶ ἐπὶ τῆς προβλέψεως αὐτῆς ἐθεμελίωσε τὴν πολιτικήν της εἰς τοὺς εἰδικωτέρους τομεῖς τῆς δραστηριότητός της. Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σημειώσω μεθ’ ἱκανοποιήσεως, νομίζω δικαιοῦμαι νὰ τὸ πράξω, ὅτι τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἐθέσαμε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τὸν Δεκέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ τότε οὐδόλως ἠμφισβητήθησαν καὶ σήμερον, μετὰ πάροδον περίπου τριῶν μηνῶν, ἔχουν εἰς τὸ ἀκέραιον ἐπιβεβαιωθῆ. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου μετέβαλεν κατὰ βάσιν τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν μέχρι σήμερον ἠκολούθει ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ ἐπαναφέρει τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὸν ἁρμόζοντα ρόλον του. Ἀπεκατέστησεν εἰς τοῦτο καὶ τὴν συνταγματικὴν τάξιν καὶ τὴν πολιτικὴν τάξιν. Ὅπως εἶχον τὴν εὐκαιρίαν ἐπανειλημμένως νὰ εἴπω καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ ἐκφράζῃ τὴν πολιτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην τῆς πολιτικῆς της. Διὰ νὰ δυνηθῇ, ὅμως, νὰ ἐκφράσῃ τὴν πολιτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ εἶναι εἰλικρινής, νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πραγματικὰ μεγέθη, νὰ δίδῃ τὴν ἀληθῆ εἰκόνα τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομίας καὶ νὰ κατατίθεται ἐγκαίρως. Αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., εἰς τὸ παρελθόν, ἐν μέρει, σκοπίμως καὶ ἐν μέρει ἐξ ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν, προέβαινον εἰς ὑποτίμησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ οὕτω ὁ προϋπολογισμὸς ἦτο εἰς τὴν βάσιν του ἀπατηλός. Διότι δὲν ἐνεφάνιζε τὰς ἀληθεῖς δυνατότητας τῆς οἰκονομίας καὶ διότι τὰ ὑπερέσοδα, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, ἐνεφανίζοντο, διετίθεντο εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν καὶ τὴν κατεύθυνσιν τῆς στιγμῆς, χωρὶς πρόβλεψιν καὶ χωρὶς πρόγραμμα. Ἡ ὕπαρξις ηὐξημένων ἀπαραδέκτως ὑψηλῶν ὑπερεσόδων, ἐν τῇ οὐσίᾳ, κατήργουν τὸν προϋπολογισμόν, εἰς τὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιτελέσῃ συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ Κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα. Ἐπίσης, ἄλλος παράγων, ὁ ὁποῖος ἐστεροῦσε τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιτελῇ, ἦτο τὸ γεγονός, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς πάντοτε κατετίθετο μὲ καθυστέρησιν καὶ οὐδέποτε συνεζητεῖτο μέχρι σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις, βεβαίως, δὲν κατέθεσε προϋπολογισμὸν καὶ οὔτε ἦτο δυνατόν, μέσα εἰς τὰς ὀλίγας ἡμέρας ποὺ διήρκεσεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1963, νὰ συντάξῃ καὶ νὰ καταθέσῃ προϋπολογισμόν. Οὐσιαστικῶς, ὅμως, κατήρτισεν εἰς τὰς βασικάς του γραμμὰς προϋπολογισμόν, διότι προσδιώρισε καὶ ἐνεφάνισε τὰ βασικὰ μεγέθη, διότι ἔδωσε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν κατὰ βάσιν τὸν ἀριθμὸν τῶν διαθεσίμων, τὰ ὁποῖα ὁ προϋπολογισμὸς ἀφήνει καὶ μέσα εἰς τὰ περιθώρια αὐτὰ ἐξήγγειλε τὴν πολιτικὴν τῆς ἐγκαίρως. Ἡ σημερινὴ νέα Κυβέρνησις, συνεχίζει ἐπάνω εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν τὴν προεργασίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὰ βασικὰ μεγέθη τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1964 εἶναι δεδομένα καὶ τὰ γνωρίζει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὁ προϋπολογισμὸς καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας του καταρτιζόμενος, θὰ κατατεθῇ εἰς τὸ συντομώτατον δυνατὸν χρονικὸν διάστημα. Εἰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα πρὸς τὸν τύπον, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσω τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ καταθέσω τὸν προϋπολογισμὸν πρὸ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα, ἢ πάντως, ἀμέσως μετά. Δύναμαι, ὅμως, νὰ βεβαιώσω τὸ σῶμα, κατόπιν καὶ τῆς ἐμπειρίας, τὴν ὁποίαν ἄλλωστε ἀπέκτησα τὸν ὀλίγον χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον εὑρίσκομαι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ὅτι μὲ τὰ σημερινὰ δεδομένα καὶ ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ ἐντὸς τῆς συνταγματικῆς προθεσμίας, ἤτοι πρὸ τῆς λήξεως τοῦ τρέχοντος ἔτους ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἑπομένου ἔτους 1965. Καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν, ὥστε νὰ καταθέσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1965 ἐντὸς τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους οὕτως ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὄχι, ἐνδεχομένως νὰ ψηφίσῃ, διότι τοῦτο εἶναι, ὄντως, δυσχερές, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ συζητήσῃ καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ἀλλὰ καὶ ἐνδεχομένως καὶ ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθ’ ἃ ἔχει ἐκφράσει δικαιολογημένως ἐλπίδα καὶ ἐπιθυμίαν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Εἰς τὸ παρελθόν, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ἀναντιρρήτως, ὑπῆρχον ηὐξημέναι δυσχέρειαι, σήμερον, ὅμως, ὄντως, ἀδικαιολόγητοι — τολμῶ νὰ εἴπω αὐτὸν τὸν βαρὺ λόγον — ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ καταθέσῃ ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν τὸν προϋπολογισμόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἤρχισα τὸν λόγον μου μὲ τὴν διαπίστωσιν, ὅτι τὰ βασικὰ μεγέθη, τὰ ὁποῖα τὸν Δεκέμβριον ἀνεκοινώσαμεν, οὐδόλως ἠμφισβητήθησαν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1964 προεβλέφθη ἐξ ἀρχῆς πλήρως ἰσοσκελισμένος καὶ εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω καὶ τότε, ὅτι αἱ προβλέψεις μας, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔσοδα, ὑπῆρξαν συντηρητικαί, δὲν ὑπῆρξαν ὑπερμέτρως αἰσιόδοξοι καὶ τὰ περιθώρια, τὰ ὁποῖα ἄφηνε καὶ ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐκινήθημεν, ἦσαν περιθώρια, τὰ ὁποῖα βασίμως προεβλέποντο καὶ τὰ ὁποῖα ἡ πάροδος τοῦ χρόνου ἐβεβαίωσεν. Δύναμαι σήμερον, τρεῖς μῆνας μετά, νὰ βεβαιώσω τὸ σῶμα, ὅτι ἡ πρόβλεψις, τὴν ὁποίαν τότε εἴχαμε βεβαιώσει, ὅτι τὰ δημόσια ἔσοδα τοῦ 1964 θὰ εἶναι κατὰ 60% κατὰ μέσον ὅρον ηὐξημένα, ἐν σχέσει μὲ τὸ 1963 ὑπῆρξεν πρόβλεψις μετριοπαθής. Σήμερον ὅλοι συμφωνοῦν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων θὰ αὐξηθῇ ἀκόμη κατὰ 1–2% ὑψηλότερον καὶ κατὰ συνέπειαν πέραν τοῦ περιθωρίου, τὸ ὁποῖον τότε ἀνεφέραμεν τῶν 2.550 ἑκατομμ. θὰ ἔχωμεν πρόσθετον περιθώριον δύο ἕως τριῶν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων τὸ ὀλιγώτερον, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς της καὶ ἐνδεχομένως διὰ τὴν στήριξιν τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Διετυπώθη, τότε, κατὰ τῆς Κυβερνήσεώς μας, ἡ κατηγορία, ὅτι ἐσπατάλησεν τὰ ὑπερέσοδα καὶ ὅτι μὲ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν, ἐκλόνισε τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Προκαλεῖ κατάπληξιν, ὅτι ἕνας τόσον ἀστήρικτος, θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς, ἰσχυρισμὸς διετυπώθη σοβαρῶς ἀπὸ τὴν τότε καὶ τώρα ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν. Μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ ἔτη εἶχον διαστρεβλωθῆ αἱ ἔννοιαι, ὅτι εἶχε λησμονηθῆ ὁ ἀληθὴς ρόλος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐξηγεῖ τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τακτικὴν τῆς Ε.Ρ.Ε. Τί σημαίνει, ὅτι ἐσπαταλήσαμεν τὰ διαθέσιμα; Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα καὶ ἡ οὐσία κάθε προϋπολογισμοῦ. Τὰ διαθέσιμα, τὰ ὁποῖα ἀπομένουν εἰς κάθε προϋπολογισμόν, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τὸν καταθέτει διαθέτει διὰ τοῦ αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ. Αὐτὸ ἔπραξε καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ., ἀσχέτως τοῦ ὅτι δὲν εἶχε τὸν χρόνον νὰ ὑποβάλῃ ἕτοιμον καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας του τὸν προϋπολογισμὸν. Καὶ ἔθεσεν ἐν τῇ οὐσίᾳ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964 καὶ ἀντὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἱκανοποιηθῇ ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ὕστερα ἀπὸ ἔτη εὑρέθη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἂν μὴ τί ἄλλο, τοὐλάχιστον ἐσεβάσθη τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν δημοσίαν γνώμην, μᾶς κατηγόρησεν, ὅτι διασπαθίζομεν τὸ δημόσιον χρῆμα. Κατηγορήθημεν, ἐπίσης, ὅτι διαθέτομεν διὰ καταναλωτικοὺς σκοποὺς τὰ διαθέσιμα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Θὰ ἠδυνάμην νὰ δώσω εὐκόλως τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν. Τὸ 1963, ὅταν ἤλθαμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, εὕρομεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1963, ἐν ἐξελίξει. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος προέβλεπεν 1.150 ἑκ. διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δημοσίων ἐπενδύσεων καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ., ἡ σπάταλος, κατὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διέθεσεν, χάριν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων, ὄχι μόνον 1.150 ἑκατ., ἀλλὰ τὸ σύνολον τῶν ὑπερεσόδων, τὸ ὁποῖον ἀνῆλθεν τελικῶς εἰς 1.900 ἕως 2.000 ἑκατ. Βεβαίως, τοῦτο ἀπετέλεσε καὶ πρόβλεψιν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Πιπινέλη, ἀλλὰ ἡμεῖς εἴμεθα πολιτικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν μετὰ 10ετίαν καὶ ἔχομεν ἀσφαλῶς τὸ πολιτικὸν καὶ τὸ ἠθικὸν δικαίωμα, ἐὰν τὸ θεωρήσωμεν ἐπιβεβλημένον, νὰ διαθέσωμεν τὰ ὑπερέσοδα, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν εὐλόγων ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ. Διεθέσαμε τὸ σύνολον τῶν ὑπερεσόδων τοῦ 1963 διὰ τὸν ἀνισοσκελῆ προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1964, ὁ ὁποῖος εἶναι ἰδικός μας προϋπολογισμός, προεβλέψαμεν καὶ πάλιν ποσὸν 1.400 ἑκατ., δηλαδὴ ἀνάλογον μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διετίθετο καὶ εἰς τὸ παρελθὸν διὰ τὰς ἐπενδύσεις τοῦ 1964. Ἡ ἄποψις τοῦ κόμματός μας ἦτο, ὅτι ὑπῆρχον ἐπείγουσαι κοινωνικαὶ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο πλέον δυνατὸν νὰ παραγνωρισθοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἱκανοποιηθοῦν, ἐν μέρει τοὐλάχιστον, μέσα εἰς τὰς ὑπαρχούσας δυνατότητας. Καὶ αὐτὸ ἐπράξαμεν τὸ 1964 διαθέτοντες πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν 1.550 ἑκατομ. Τὸ ὅτι καλῶς ἐπράξαμεν, ἐπεβεβαιώθη καὶ ἀπὸ τὴν λαϊκὴν ψῆφον.— Καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας περιεφρούρησε τὴν νομισματικὴν σταθερότητα, ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου καὶ σήμερον πλέον παρ’ οὐδενὸς ἀμφισβητεῖται. Αἱ ἐκλογαὶ παρῆλθον. Ἐκερδήθησαν ἀπὸ τὴν Ε.Κ. μὲ πρωτοφανῆ διὰ τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας μας πλειοψηφίαν καὶ θὰ ἦτο ἴσως δυσάρεστον νὰ ἐπανέλθω εἰς ὡρισμένα θλιβερὰ περιστατικὰ τῆς προεκλογικῆς ἐκστρατείας. Πιστεύω, ἄλλωστε, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε., καὶ ἡ ἡγεσία της, θὰ μετενόησαν πικρῶς, διὰ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν τότε, μὲ τὴν ἀδικαιολόγητον καὶ ἀστήρικτον ἐπίθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐξαπέλυσαν ἐναντίον τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Ἡ Βουλὴ εἶχεν προχθὲς τὴν εὐκαιρίαν μὲ τὴν διαλογικὴν συζήτησιν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ ἐνημερωθῇ ἐπὶ τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν τῆς κρίσεως τῆς χρυσῆς λίρας, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἡ κρίσις, κύριοι, τῆς χρυσῆς λίρας, ὑπῆρξε κατὰ μέγα ποσοστόν, κρίσις τεχνητή, ὀφειλομένη εἰς σκόπιμον πρόκλησιν οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, κλονίζοντες τὰ βάθρα τῆς οἰκονομίας, θὰ ἠδύναντο νὰ πλήξουν ἐπιτυχῶς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Ἐσημειώθη τὸ πρωτοφανὲς εἰς τὴν Ἑλλάδα περιστατικόν, μεγάλο κόμμα, ὑπεύθυνο κόμμα, καὶ ὑπεύθυνοι πολιτικοὶ ἄνδρες, νὰ βάλλουν ἀδιστάκτως ἐναντίον τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος καὶ νὰ λέγουν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν θεμελιωμένα καὶ τὰ ὁποῖα εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν πιστεύουν. Διότι ἐπὶ τέλους, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεύθυνοι πολιτικοὶ ἄνδρες ἐμφανίζονται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ διατυπώνουν ἀνησυχίας διὰ τὴν τύχην τοῦ νομίσματος, πρέπει κάπου νὰ στηρίζουν τὰς ἀνησυχίας των. Δὲν δικαιολογοῦνται νὰ ἐκμεταλλεύωνται ἄνευ δισταγμοῦ μίαν εὐαίσθητον ψυχολογικὴν στιγμήν, διότι τότε, ἴσως ἀθελήτως, διαπράττουν προδοσίαν ἐναντίον τῆς πατρίδος καὶ ἐναντίον τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα). Τὴν περίοδον δὲ ἐκείνην, πολλὲς φορὲς προσπαθήσαμε νὰ προκαλέσωμεν μίαν ψύχραιμον συζήτησιν καὶ ἠρωτήσαμε, τοὺς κυρίους τῆς Ε.Ρ.Ε., ποῦ ἐστήριζον τὸ ἐπιχείρημά των. Εἶναι, ἢ δὲν εἶναι ἰσοσκελισμένος ὁ κρατικὸς προϋπολογισμός; Ἀφήνει, ἢ δὲν ἀφήνει, ὁ προϋπολογισμὸς περίσσευμα; Εἶναι, ἢ δὲν εἶναι ἡ συναλλαγματική μας κατάστασις καλυτέρα παρὰ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην στιγμήν; Τί εἶναι, ἐπὶ τέλους, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσε νὰ δικαιολογήσῃ βασίμους ἀνησυχίας διὰ τὰς οἰκονομικὰς ἐξελίξεις; Καὶ ἐνῷ δὲν ὑπῆρχε κανὲν ἀπολύτως οὐσιαστικὸν ἐπιχείρημα, συνέχισεν ἡ Ε.Ρ.Ε. τὴν ἐπίθεσίν της ἐναντίον τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, μέχρις ὅτου ἔσπασε τελικῶς ἡ ἐκστρατεία της, διότι καὶ ἀστήρικτος ἐξ ἀντικειμένου ἦτο, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ πανικὸν εἰς τὰς μεγάλας μάζας τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ ὀρθὴν κρίσιν καὶ ψυχραιμίαν καὶ ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν ἡγεσίαν τῆς Ε.Κ. ἐπέδειξε. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν αὐτήν, δὲν ἔχομεν ποτὲ χαρακτηρισθῆ ὡς ἤπιοι. Διεξηγάγομεν σκληροτάτους πολιτικοὺς ἀγῶνας, ἀνενδότους εἰς πολλὰς στιγμάς, εἶμαι, ὅμως, ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι εἰς καμμίαν χρονικὴν στιγμὴν δὲν ἐνεπλέξαμεν τὸ θέμα τῆς νομισματικῆς καὶ οἰκονομικῆς σταθερότητος εἰς τὴν πολιτικὴν διαμάχην. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρίσταμαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν συνεχῶς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Καὶ θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ παλαιότεροι, πρῶτος ἴσως ὁ παριστάμενος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ἀξιότιμος κ. Μαρκεζίνης, ὅτι καὶ ὅταν ἀκόμη ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀπεφάσισε τὴν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος, καὶ ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ καὶ εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις καὶ ὑπῆρξαν περιστάσεις πολλαί, τὰς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ χθές, ποτὲ δὲν ὡμιλήσαμεν περὶ χρυσῆς λίρας. Ποτὲ δὲν προσεπαθήσαμε νὰ θεμελιώσωμεν τὴν πολιτικήν μας εἰς τὴν καλλιέργειαν δυσπιστίας διὰ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα. Δὲν τὸ ἐπράξαμεν ἀκόμη, οὔτε τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὑπόθεσις Μέρτεν, ἐν συνδυασμῷ πρὸς ὡρισμένα ἄλλα ἐξωτερικὰ περιστατικά, εἶχεν προκαλέσει δεινὴν κρίσιν εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ ὅταν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἐπώλησεν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν τὸ ⅓ τοῦ πενιχροῦ τότε εἰς χρυσὸν ἀποθέματός της. Οὐδείς, ὅμως, ἐξ ἡμῶν, τότε, ὡμίλησε. Δὲν τὸ ὑπηνίχθημεν κἄν. Καὶ ἔφθασεν ὑπεύθυνον πολιτικὸν κόμμα εἰς σημεῖον νὰ διανέμῃ τὰ γνωστὰ φέϊγ–βολάν, τὰ ὁποῖα πλημμύρισαν τὶς πλατεῖες καὶ τοὺς δρόμους τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν, ὅσον τίποτε ἄλλο, εἰς τὴν ἐκλογικὴν συντριβὴν τῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία τὰ ἐχρησιμοποίησε. (Χειροκροτήματα). Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνειδητῶς ἔπαιξαν τὸ παιγνίδι τῆς Ε.Ρ.Ε., οἱ ἐκπρόσωποι τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, οἱ ὁποῖοι προσεφέρθησαν καὶ οἱ ἀφελεῖς Ἕλληνες πολῖται, οἱ ὁποῖοι παρεσύρθησαν, ὑφίστανται σήμερον τὴν ἀφάνταστον ζημίαν, πωλοῦντες μὲ 299 δρχ. τὰς λίρας, τὰς ὁποίας ἠγόρασαν μὲ 305, 308, 310 δρχ. Εἰς ἡμᾶς, δὲν ἀπομένει παρὰ τὸ καθῆκον, πέραν τῆς δημοσίᾳ καταγγελίας, τὴν ὁποίαν καὶ σήμερον κάμομεν καὶ τῆς συναγωγῆς ἑνὸς χρησίμου συμπεράσματος, ἀποφυγῆς, διὰ τὸ μέλλον, παρὰ νὰ σημειώσωμεν ἀπὸ τὰς καταστάσεις τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι φυσικὰ ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, τὰ ὀνόματα τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἠδυνήθημεν νὰ ἐξακριβώσωμεν καὶ οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν εἰς μεγάλον ἀριθμὸν χρυσᾶς λίρας, διότι ὑποθέτω, ὅτι πάντες θὰ ὁμολογήσουν, ὅτι ἡ ἀγορὰ χιλιάδων χρυσῶν λιρῶν ἀποτελεῖ μίαν σοβαρὰν ἀπόδειξιν διὰ τὴν φορολογοῦσαν ἀρχήν, διὰ τὰς Οἰκονομικὰς Ἐφορίας, εἰς τὰς ὁποίας διεβιβάσθησαν οἱ σχετικοὶ κατάλογοι. (Χειροκροτήματα). Πέραν τούτων, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅπως καὶ προηγουμένως ἀνέφερον, ὅτι ἡ πρόβλεψις διὰ τὰ δημόσια ἔσοδα, ἡ ὁποία εἶναι εὐοίωνος, δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὴν γενικὴν πρόβλεψιν περὶ τῆς πορείας τῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν εἰσπράξεων τῶν δύο πρώτων μηνῶν, Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου καίτοι αὗται δὲν εἶναι ἀπολύτως χαρακτηριστικαί. Τὸν Ἰανουάριον ἐσημειώθη αὔξησις 16,6% τῶν τακτικῶν ἐσόδων, ἔναντι τοῦ ἀντιστοίχου μηνὸς τοῦ περασμένου ἔτους καὶ τὸν Φεβρουάριον αὔξησις 11,9% ἔναντι τοῦ ἀντιστοίχου μηνός. Δηλαδή, τὸ πρῶτον δίμηνον εἴχομεν μέσην αὔξησιν 14,2%. Εἶχον ἤδη τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπολογίζει εἰς αὔξησιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι τῆς τάξεως περίπου τοῦ 12%, διὰ τὸ σύνολον τοῦ 1964 καὶ ὅτι μὲ τὴν προοπτικὴν αὐτήν, ὁ ἀριθμὸς τῶν πιθανῶν ἐσόδων, τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1964, πρέπει νὰ αὐξηθῇ περίπου κατὰ 300 ἑκατομμύρια δραχμάς. Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀφήνει τὴν δυνατότητα νὰ ἀσκήσωμεν πολιτικὴν προστασίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων, πέραν τῶν ἄλλων περιθωρίων, τὰ ὁποῖα εἴχομεν προβλέψει εἰς τὸν ἑτοιμασθέντα προϋπολογισμόν. Εἴμεθα, συνεπῶς, εἰς θέσιν νὰ στηρίξωμεν δημοκρατικῶς τὴν ἐξαγγελθεῖσαν πολιτικήν μας ἔναντι τοῦ καπνοῦ, διὰ τὴν προστασίαν τοῦ καπνοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον, ἐν συνεχεία, θὰ ὁμιλήσω. Ἡ Ε.Ρ.Ε., κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν μηνῶν αὐτῶν, ὡμίλησεν ἐπανειλημμένως, διὰ τὸν σῖτον. Ἡ πολιτική, κ.κ. συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκολουθήσῃ, ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος, δὲν ἔχει εἰσέτι ἐξαγγελθῆ. Θὰ ἐξαγγελθῇ προσεχῶς καὶ πάντως ἐγκαίρως. Ὑποθέτω, ὅμως, ὅτι ὅλοι θὰ συμφωνήσετε, ἐὰν εἴπω, ὅτι ἀπὸ δημοσιονομικῆς πλευρᾶς, οἱαδήποτε πολιτικὴ καὶ ἐὰν ἀκολουθηθῇ, δὲν ἐνδιαφέρει τὸν τρέχοντα προϋπολογισμόν, διότι τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐφέτος θὰ ἀκολουθηθῇ, θὰ θεμελιωθοῦν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους καὶ ἐπέκεινα. Καὶ ἐπειδὴ ὡμίλησα περὶ καπνοῦ, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ εἴπω ὡρισμένα χρήσιμα πράγματα, νομίζω, εἰς ἀπάντησιν τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Ε.Ρ.Ε., προσφάτως, ἔχει προβάλει. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὅπως εἶναι γνωστὸν ἠκολούθησε γενικῶς πολιτικὴν προστασίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἐπροστάτευσεν ἀποτελεσματικῶς ὅλα τὰ γεωργικὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα συνέβη νὰ εἶναι ἐπίκαιρα, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς βραχείας μέχρι σήμερον παραμονῆς της εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἐπροστάτευσεν ἰδιαιτέρως καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸ λάδι, καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικήν μας προστασίαν τοῦ λαδιοῦ, ἐπεβεβαιώθη, δὲν θὰ παύσω νὰ τὸ τονίζω, πόσον δίκαιον εἴχαμεν, ὅταν ἐπὶ χρόνια ματαίως ἐζητούσαμεν ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., νὰ προστατεύσῃ τὸ λάδι, λέγοντας, ὅτι ὑπάρχει τρόπος καὶ ὁ καταναλωτὴς νὰ ὠφεληθῇ καὶ ὁ παραγωγὸς νὰ προστατευθῇ καὶ ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ. Μὲ τὰ πρό τινος ἐξαγγελθέντα μέτρα προστασίας τοῦ καπνοῦ, ἡ Κυβέρνησις προστατεύει ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ προϊόν, χωρὶς νὰ παρεμποδίσῃ καὶ τὰς ἐξαγωγάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ πραγματοποιηθοῦν εἰς τὸ μεγαλύτερον δυνατὸν ὕψος. Καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀνέφερον προηγουμένως, ὅτι ἔχει τὰ ἀπαραίτητα δημοσιονομικὰ περιθώρια, διὰ νὰ ἀσκήσῃ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισε. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Ε.Ρ.Ε. μᾶς κατηγορεῖ συνεχῶς, διότι, λέγει, δὲν προεβλέψαμεν, δὲν ξεύρω πόσας ἑκατοντάδας ἑκατομμύρια διὰ τὴν πολιτικὴν προστασίαν τοῦ καπνοῦ χρήσιμον εἶναι νὰ ἀκούσητε, τί ἔκανε ἡ Ε.Ρ.Ε. διὰ τὴν προστασίαν τοῦ καπνοῦ, κατὰ τὰ 8 ἔτη τῆς παραμονῆς της εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπίσημον πίνακα ἀπὸ τὸν Ἐθνικὸν Ὀργανισμὸν Καπνοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ σύνολον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον διέθεσεν ἀπὸ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν κατὰ τὴν διάρκειαν 8 ἐτῶν, διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ προϊόντος, εἶναι 343,9 ἑκατομμύρια δραχμαί. Τὸ ποσὸν αὐτὸ διέθεσεν ἡ παράταξίς σας, κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε., διὰ τὴν προστασίαν τοῦ καπνοῦ, ἐπὶ 8 ὁλόκληρα ἔτη. Θὰ πληροφορηθῆτε, πολύ γρήγορα, τὶ ποσὸν θὰ διαθέσῃ ἡ ἰδική μας παράταξις εἰς ἕνα μόνον χρόνον διὰ τὴν προστασίαν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Καὶ θὰ κρίνῃ ὁ λαός. (Χειροκροτήματα). Πέραν τούτων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινά, διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν θέμα εὐρείας συζητήσεως καὶ εἰς τὸν ἡμερήσιον τύπον καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήγγειλεν τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν, ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν εἰς τὴν δημοσιότητα, κ.κ. συνάδελφοι, εἶναι οὐσιωδῶς μικρότερος, ἀπὸ τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης εἰς τὸ παρελθὸν ἔτος. Εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἡ πρόβλεψις διὰ τὰς δαπάνας ἐθνικῆς ἀμύνης τοῦ 1963 ἦτο 3.060 ἑκατομ. δραχμῶν. Πρέπει, ὅμως, νὰ προστεθῇ, ὅτι εἰς τὴν τελικὴν διαμόρφωσιν τὸ ποσὸν τῶν 3.060 ἑκατομμ. ἀνῆλθε, τὸ ὀλιγώτερον, εἰς τὰ 3.200 ἑκατ. — δὲν ὑπάρχει οὔτε αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀσφαλῶς, τελικὸς ἀριθμός. Ἀφ’ ἑτέρου, πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις καὶ μὲ ὡρισμένας ἄλλας ὑποχρεωτικὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δαπάναι λόγῳ ηὐξημένης ἀμοιβῆς τοῦ ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐργαζομένου εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, κατόπιν ἀποφάσεων τῶν οἰκείων διοικητικῶν δικαστηρίων, λόγῳ τῶν ὑποχρεωτικῶν αὐτῶν νέων δαπανῶν, ἡ βάσις τῶν 3.060 ἑκατομ. θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὰ 3.276 ἑκατομ. Ἐὰν δηλαδὴ ἡμεῖς δὲν ἐκάναμε καμμίαν ἀπολύτως αὔξησιν εἰς τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, ἀλλὰ κατεθέταμεν τὸν προϋπολογισμόν, ὅπως τὸν κατέθεσεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναγράψωμεν διὰ δαπάνας Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, 3.276 ἑκατομμύρια. Ἔναντι αὐτῶν, προεβλέψαμεν 2.976 ἑκατομμ. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ εἶναι τὰ μεγέθη, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συγκριθοῦν διὰ νὰ εἶναι ἀντικειμενικὴ ἡ εἰκών. Δηλαδή, ἡ μείωσις ποὺ πραγματοποιεῖται εἶναι 300 ἑκατομ. δρχ. καὶ ὄχι 83, ἢ 133 ἑκ. ὡς ἐλέχθη. Διότι, βεβαίως, ἡ Κυβέρνησίς μας ἀπεδέχθη τὰς ηὐξημένας δαπάνας τοῦ προσωπικοῦ καὶ ἐργατοτεχνικοῦ προσωπικοῦ καὶ ὑπεχρεώθη κατὰ συνέπειαν, νὰ ἐλαττώσῃ κατὰ 300 ἑκατομμ. τὰς λοιπὰς δαπάνας τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης. Αὐτὸ εἰς ποσοστὸν ἀποτελεῖ τὸ 9,1%, τοῦ συνολικοῦ ὕψους τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησίς μας, εἶναι ἀποφασισμένη, ὅπως εἰς ὅλα τὰ δημοσιονομικὰ καὶ οἰκονομικὰ μεγέθη, νὰ δίδῃ εἰς τὴν δημοσιότητα ἑκάστοτε μὲ ἀπόλυτον εἰλικρίνεια, καὶ τὰς δαπάνας ἐθνικῆς ἀμύνης, αἱ ὁποῖαι, ἄλλωστε, οὐδὲν τὸ ἀπόρρητον ἐξ ἀντικειμένου ἔχουν, παρὰ τὴν συνήθειαν, ἡ ὁποία ἐπεκράτει τὰς ἡμέρας τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁπότε ἐπὶ ματαίῳ ἀγωνιζόμεθα νὰ πληροφορηθῶμεν ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους Ὑπουργούς, τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης. Καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας εἶναι ἀποφασισμένη τὸ ὕψος τῶν ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων δαπανῶν, ὅπως τὸ κατέθεσα, νὰ τὸ διατηρήσῃ καὶ νὰ μὴ προχωρήσῃ ἐν τῇ πορείᾳ διὰ ἀναμορφώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς περαιτέρω αὐξήσεις. Διότι, καὶ αὐτό, συνέβαινε, ὡς πάγιος κανών, τὰς ἡμέρας τῆς ΕΡΕ. Ἔχω εἰς χεῖρας μου ἕνα πολὺ χαρακτηριστικὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον θέτω εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀπὸ τὸν ὁποῖον φαίνεται πῶς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐτῶν 1957–63 κατὰ κανόνα, καὶ εἰς σημαντικὸν ποσὸν ηὐξάνετο κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεώς του. Τὸ 1957 κατετέθη μὲ ὕψος 2.411 ἑκατομ. δρχ. καὶ ἔφθασε τὰ 2.740,3. Τὸ 1958 ἀπὸ 2.745,9 ἔφθασεν εἰς τὰ 2.842,5. Τὸ 1959 ἀπὸ 2.476,1 ἀνῆλθεν εἰς 2.056,3. Τὸ 1960 ἀπὸ 2.455 εἰς 2.728,3. Τὸ 1961 ἀπὸ 2.610 εἰς 2.923. Τὸ 1962 ἀπὸ 2.810 εἰς 2.940,4. Ἡ αὔξησις ἐδῶ εἶναι κάπως μικροτέρα, εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωτοπαπαδάκης ἀνθίστατο περισσότερον ἴσως ἀπὸ ἄλλους εἰς τὰς αὐξήσεις αὐτάς. Καί, τέλος, τὸ 1963, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἔτος τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ΕΡΕ, ἀπὸ 3.060 ἀνῆλθεν εἰς 3.200 περίπου ἑκατομ. Ἀναλυτικῶς ὁ πίναξ ἔχει οὕτω:

ΓΕΝΙΚΟΝ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Αʹ. Στρατιωτικαὶ Δαπάναι (κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ Ν.Α.Τ.Ο.) (εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν) 2–4–64

Βʹ. Δαπάναι Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης (ἄνευ ἔργων Ν.Α.Τ.Ο. καὶ ἐπενδύσεων)

Τὰ στοιχεῖα τῆς διαμορφώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὸ παρελθὸν εἶναι αὐτά. Ἡ ἰδική μας ἀπόφασις εἶναι ὁ κατατεθεὶς προϋπολογισμός, ὅσον ἀφορᾶ τοὺς Ἑλληνικοὺς πόρους, νὰ παραμείνῃ μέχρι τέλους εἰς τὸ ὕψος τὸ ὁποῖον ἐξηγγέλθη. Ἀκόμη, κ. κ. συνάδελφοι νομίζω χρήσιμον νὰ δώσω καὶ ἕνα ἄλλον ἀριθμόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον φαίνεται ὁ συσχετισμὸς εἰς ποσοστὰ τῶν δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐξηγγείλαμεν, μὲ ἐκείνας τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Τὸ 1964 μὲ τὴν πρόβλεψιν τῶν 2.976 ἑκατομμυρίων — ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον προηγουμένως καὶ ἐγὼ ἀνέφερα καὶ τὸν ὁποῖον ἐξήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— τὸ ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τοῦ προηγουμένου ἔτους εἶναι 2,59 καὶ τὸ ποσοστὸν ἐπὶ τῶν ἐσόδων ἐξ Ἑλληνικῶν πηγῶν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι 12,51. Πρόκειται μόνον περὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὄχι διὰ τῶν Στρατιωτικῶν δαπανῶν κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ΝΑΤΟ. Τὰ ἀντίστοιχα ποσοστὰ διὰ τὸ 1963 ἦσαν 3,10 (ἔπεσαν εἰς τὸ 2,59) καὶ εἰς ποσοστὸν ἐπὶ τῶν ἐσόδων ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων 14,96 (καὶ ἐμειώθη εἰς 12,05). Καὶ εἰς ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ εἰς ποσοστὸν ἐπὶ τῶν ἐσόδων ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων ἡ μείωσις τῶν δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις εἶναι σημαντικὴ καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω— καὶ αὐτὸ νομίζω ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν— ὅτι ἡ μείωσις αὐτὴ ἐπραγματοποιήθη καὶ ἔναντι τοῦ βασικοῦ περιγράμματος, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ὑπ’ ὄψει μας τὸν Δεκέμβριον καὶ συνεπῶς ἐκ τῆς μειώσεως τῶν δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης εἴχομεν περιθώριον αὐξήσεως δαπανῶν εἰς ἄλλους τομεῖς ὅπως εἰς τὸν κοινωνικὸν τομέα καὶ συγκεκριμένως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ Προνοίας. Καὶ διὰ νὰ καταστῇ ἀκόμη σαφέστερον τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ πολιτικὴν διάφορον τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε., νομίζω ἀναγκαῖον νὰ δώσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τρεῖς χαρακτηριστικοὺς ἀριθμούς. Ὅλας τὰς δαπάνας ποὺ ἀναφέρω θὰ τὰς καταθέσω. Ὅπως εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω, αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐμειώθησαν κατὰ 300 ἑκατομμύρια, δηλαδή, κατὰ 9,1% ἀντιστοίχως αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ηὐξήθησαν κατὰ 43% (χειροκροτήματα) αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ Προνοίας κατὰ 14,08% ἐφ’ ὅσον δὲ διαθέσωμεν, ὅπως ἐγὼ θὰ προτείνω, διὰ τὸν τομέα αὐτόν, κατὰ κύριον λόγον τὰ διαθέσιμα, ἀπὸ τὴν μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας εἰς 27,08%. Αὐτοὶ οἱ τρεῖς ἀριθμοὶ ἐκφράζουν σαφῶς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. καὶ ἀποδεικνύουν τὴν διαφορὰν μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. Δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται νὰ προσθέσω περισσότερα ἀναφορικῶς πρὸς τὴν πορείαν τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Θέλω νὰ διαβεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ὅλοι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐδώσαμεν, καὶ μελλοντικῶς θὰ δίδωμεν, εἶναι ἠλεγμένοι καὶ προέρχονται ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, εἶναι ἐπίσημοι ἀριθμοί. Ἐπὶ πλέον, εἶναι ἀριθμοὶ στηριζόμενοι εἰς μετριοπαθεῖς προβλέψεις διότι τὸ πρῶτον προσὸν ἑνὸς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι, νὰ εἶναι συντηρητικὸς εἰς τὰς προβλέψεις του. Πέραν αὐτῶν ἤθελα νὰ κάμω καὶ δύο ἄλλας παρατηρήσεις εἰς τὸ σκέλος τῶν δαπανῶν. Εἰλημμένη ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ πραγματοποιήσῃ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ οἰκονομίας. Ὑπάρχει ἡ παλαιὰ παράδοσις ἀπολογισμοῦ καὶ προϋπολογισμοῦ, νὰ μεταφέρωνται ὡρισμέναι δαπάναι χωρὶς νὰ γίνεται οὐσιαστικῶς ἔλεγχος. Ἐφέτος, ὅπως ἀνεγράφη καὶ εἰς τὸν ἡμερήσιον Τύπον, ἔλαβον τὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἐκάλεσα ὅλους τοὺς ἁρμοδίους διευθυντὰς τῶν ἐντελλομένων ἐσόδων καὶ ἐζήτησα νὰ γίνῃ αὐστηρῶς ἔλεγχος ὅλων τῶν δαπανῶν καὶ αὐτῶν ποὺ θεωροῦνται δεδομέναι· καὶ δύναμαι νὰ διατυπώσω τὴν ἐλπίδα, καίτοι ἡ ἐργασία δὲν ἔχει ἀκόμη τερματισθῆ, ὅτι ἀπὸ τὴν προσπάθειαν ἡ ὁποία θὰ καταβάλλεται θὰ προκύψῃ θετικὸν ἀποτέλεσμα πρὸς ὄφελος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἀκόμη ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι ὅπως διεκηρύχθη, πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεώς μας εἶναι νὰ μειώσῃ εἰς τὸ ἀπολύτως ἀπαραίτητον τὰς λεγομένας ἀπορρήτους καὶ εἰδικὰς δαπάνας ὅλων τῶν Ὑπουργείων. Ἀποτελεῖ κοινὴν πεποίθησιν ὅτι ἀσχέτως ὅλων τῶν ἄλλων, ἡ αὔξησις τῶν ἀπορρήτων δαπανῶν ὑπῆρξεν ὑπερμέτρως καὶ ἀπαραδέκτως ὑψηλή. Κατὰ τὸ 1962 συνολικῶς τὸ σύνολον τῶν ἀπορρήτων δαπανῶν ἀνῆλθεν εἰς 158.500.000 ἐκ τῶν ὁποίων 108.500.000 μόνον διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Βεβαίως συντρέχουν εἰδικοὶ λόγοι, ἀλλὰ δύναμαι νὰ παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι καὶ τὸ 1962 ἐὰν ἄλλη ἦτο ἡ κατεύθυνσις θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ κονδύλιον αὐτὸ νὰ ἦτο οὐσιωδῶς μειωμένον. Αἱ ἀπόρρητοι δαπάναι καίτοι ἐμφανιζόμεναι ὡς «ἀπόρρητοι» καλύπτουν κατὰ σημαντικὸν ποσοστὸν δαπάνας αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι δημόσιαι καὶ αἱ ὁποῖαι μόνον ἀπὸ ἀβελτηρίαν καὶ ἀπὸ ἀδιαφορίαν τῶν διοικούντων εἰς τὸ παρελθὸν ἀφέθησαν νὰ ἐμφανίζωνται ὡς ἀπόρρητοι. Ἀκόμη θέλω νὰ εἴπω ὀλίγα λόγια καὶ διὰ τὸ περίφημον θέμα τοῦ μισθολογίου, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον εὐρείας καὶ ὀξείας συζητήσεως κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν μηνῶν ποὺ διέρρευσαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπετέλεσε κατηγορίαν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως τὸ γεγονός, ὅτι αὐξήσαμεν οὐσιωδῶς τὰς ἀποδοχὰς τῶν δικαστικῶν. Ἀσχέτως τῶν οὐσιαστικῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις συμμερίζεται εἰς τὸ ἀκέραιον, πρέπει ἐπὶ τέλους, νὰ συνεννοηθοῦμεν, διότι ὑπεύθυνοι δημόσιοι ἄνδρες εἴμεθα, ὡς πρὸς τὸ πραγματικὸν ὕψος τῆς αὐξήσεως ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τοὺς δικαστικούς. Τὸ γεγονός, ὅτι ἐδιπλασιάσαμεν τὸν βασικὸν μισθὸν ἐδημιούργησεν ἐν ἀρχῇ, εἰς εὐρείας λαϊκὰς μάζας τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐδιπλασιάσαμεν τὰς ἀποδοχάς των. Εἰς τὴν πραγματικότητα, δὲν ἐδιπλασιάσθησαν αἱ ἀποδοχαί, ἀλλὰ οἱ βασικοὶ μισθοί. Καὶ ἐπειδὴ οἱ βασικοὶ μισθοὶ ἀποτελοῦν σήμερον, δυστυχῶς, εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τμῆμα μόνον τῶν συνολικῶν ἀποδοχῶν, ἡ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν δὲν εἶναι 100% ἀλλὰ κυμαίνεται εἰς ποσοστὸν μεταξὺ 45,5 μέχρις 62,5%. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς ἔδωσε τὰς αὐξήσεις τῶν δικαστῶν εἰς ἀπολύτους ἀριθμούς. Ἐγὼ θὰ καταθέσω δύο πίνακας ἐκ τῶν ὁποίων ὁ πρῶτος ἐμφανίζει τὰς αὐξήσεις εἰς ἀπολύτους ἀριθμοὺς καὶ ἀντιστοίχως εἰς ποσοστόν. Τὸ ποσοστὸν αὐτὸ προσδιορίζεται χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ ἡ προσαύξησις λόγῳ παραμονῆς ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ. Καὶ θὰ καταθέσω καὶ δεύτερον πίνακα, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζει τὴν ποσοστιαίαν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν προσαύξησιν παραμονῆς ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, δηλαδὴ τὸ 40%. Διότι εἶναι ἀνάξιον ὅλων ἡμῶν, εἶναι ἀνάξιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ συνεχίζεται ἡ ἀχάριστος αὐτὴ συζήτησις. ΠΙΝΑΞ I ἐμφαίνων τὰς ἀποδοχὰς τῆς 31)12)1963 τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς Ἀθήνας ἄνευ τῶν προσαυξήσεων πολυετίας καὶ παραμονῆς ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ ὡς καὶ τὴν ἀπὸ 1)1)1964 αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τούτων.

Ὁ ὑπ’ ἀριθ. Ι πίναξ δὲν ἀποδίδει τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, καθόσον δὲν ὑπερυπολογίσθησαν εἰς τοῦτον αἱ προσαυξήσεις πολυετιῶν καὶ παραμονῆς ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ. Μὲ τὸν ὑπολογισμὸν καὶ τῶν προσαυξήσεων τούτων ὁ πίναξ διαμορφώνεται ὡς ἀκολούθως:

Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, αἱ ἀποδοχαὶ τῶν Δικαστῶν ηὐξήθησαν. Ἡ Κυβέρνησις ὑπερηφάνως ἀποδέχεται τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἀπόφασίν της, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν διὰ τὸ πραγματικὸν ὕψος τῆς αὐξήσεως ἡ ὁποία ἐδόθη. Καὶ πέραν αὐτοῦ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας ἔπραξε δύο τινα ἔναντι τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχε πράξει ἡ Ε.Ρ.Ε. Πρῶτον: Ἔδωσεν μίαν γενικὴν εἰς ὅλους αὔξησιν 5%. Ἡ αὔξησις αὐτὴ ἐθεωρήθη μηδαμινή, ἐθεωρήθη ἀσήμαντος. Καὶ κατηγορήθημεν, ὅτι ἐδώσαμεν ὀλίγας δραχμὰς αὔξησιν εἰς πτωχοὺς ἀνθρώπους. Πολλοὶ μάλιστα μᾶς εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν εἴχομεν δώσει καθόλου. Καὶ ὅμως ἀξίζει νὰ σημειώσω διὰ τὴν ἱστορίαν, διὰ τὴν σύγκρισιν, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐτῶν ποὺ ἐκυβέρνησεν, ἀπὸ τοῦ 1957 μέχρι τοῦ 1962, κατὰ τὴν διάρκειαν ὅλων αὐτῶν τῶν ἐτῶν, ἔδωσε μέσην αὔξησιν ἡ ὁποία δὲν ὑπερβαίνει κατ’ ἔτος τὸ 3%. Σεῖς ἐδώσατε 3% κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐτῶν αὐτῶν, ἡμεῖς ἐδώσαμεν 5% καὶ αὐτὸ ὡς προσωρινὴν αὔξησιν καὶ ἀνελάβομεν τὸ μέγα ἔργον νὰ καταρτίσωμεν μισθολόγιον καὶ νὰ ἐπιλύσωμεν ἐπὶ τέλους ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ πρόβλημα τῆς μισθοδοσίας τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ καὶ μόνον ἡ προσωρινὴ αὔξησις τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν εἶναι περίπου διπλασία ἀπὸ τὴν μέσην αὔξησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία δὲν ἔδιδεν οὔτε κἂν τὴν ἐλπίδα τῆς πλήρους λύσεως. Διὰ τὸ μισθολόγιον ἔχω πολλάκις ὁμιλήσει καὶ διὰ δημοσιεύσεων πρὸς τὸν ἡμερήσιον Τύπον καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ ἐχάρην ἰδιαιτέρως ἀκούοντας τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐξετίμησε ὀρθῶς τὸ θέμα καὶ τὸ ἔθεσε μὲ τὴν πραγματικήν του σημασίαν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Μισθολόγιον, δὲν ὑπάρχει, εἰς τὴν χώραν μας. Ἀπὸ τὸ μισθολόγιον τοῦ ἀειμνήστου Καρτάλη, τῆς ἐποχῆς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, δὲν ἀπομένει ἀπολύτως τίποτε. Καὶ σήμερον ὑπάρχουν ἀδικίαι, ἀνισότητες, παράπονα, ἀντιθέσεις μεταξὺ τῶν κλάδων τῆς Διοικήσεως· καὶ πρὸ παντὸς ἡ ἀπαράδεκτος αὐτὴ κατάστασις τοῦ μισθολογίου ὁδηγεῖ εἰς ἀδιέξοδον καὶ καθιστᾷ ἰδίως μαρτυρικὴν τὴν θέσιν τῶν ἀτυχῶν συνταξιούχων, οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται, ὅτι παίρνουν ὡς σύνταξιν τὸ 80% τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ μισθοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ μέσον ὅρον ὁ βασικὸς μισθὸς εἶναι τὸ 50% τοῦ συνόλου τῶν ἀποδοχῶν, καταντᾷ εἰς τὴν πρᾶξιν τὸ 80% νὰ γίνεται 40%· καὶ ἡ ζωὴ τῶν συνταξιούχων νὰ γίνεται μαρτυρική. Ἡ Κυβέρνησίς μας ἔχει τὴν συνείδησιν ὅτι τὸ μισθολόγιον διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ χρειάζεται βεβαίως περιθώρια, τὰ ὁποῖα εἰς μίαν οἰκονομικὴν χρῆσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθοῦν. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀκολουθήσωμεν τὴν εὔκολον ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἡ Ε.Ρ.Ε. ἠκολούθησε μέχρι σήμερον, δηλαδή, ἐπειδὴ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν εἰς ἕνα χρόνον μισθολόγιον, δὲν κάμνομεν τίποτε καὶ τὸ παραπέμπομεν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, προετιμήσαμεν τὴν ἄλλην μέθοδον: Προχωροῦμεν κατὰ τρόπον ταχὺ καὶ ἀποφασιστικὸν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ μισθολογίου παραλλήλως δέ, ἐδώσαμεν ἐφέτος αὐξήσεις— αἱ ὁποῖαι ἐν συνόλῳ ἐπιβαρύνουν μὲ 1.000.000.000 δραχμῶν τὸν προϋπολογισμὸν— ὑπὸ τύπον προσωρινότητος, πλὴν τῶν αὐξήσεων τῶν δικαστικῶν τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν ὁριστικῶς. Διότι ἀπεμονώσαμεν καὶ ἀπεχωρήσαμεν τοὺς Δικαστὰς ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους Δημοσίους ὑπαλλήλους. Καὶ προχωροῦμεν εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ νέου μισθολογίου, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ θὰ τὸ θέσωμεν ἀπὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους, εἰς τμηματικὴν ἐφαρμογήν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως θὰ ἐδιαβάσατε εἰς τὸν Τύπον, προήδρευσα καὶ ὁ ἴδιος καὶ θὰ προεδρεύω εἴτε ἐγώ, εἴτε ὁ ἀξιότιμος Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Στεφανίδης, τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ μισθολογίου. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ τὴν ὁποίαν κατηρτίσαμεν δὲν ἔχει ὡς προορισμὸν νὰ παραπλανήσῃ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους, ὅπως συνέβη εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ παρακωλυθῇ ἡ ἐπίλυσις τοῦ θέματος. Εἰλικρινής μας πρόθεσις καὶ ἀπόφασις εἶναι νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα. Γνωρίζομεν βεβαίως ὅτι τὸ θέμα εἶναι δυσχερές, γνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχουν ἀνισότητες, ἀντιθέσεις, διαφοραὶ ἀπόψεων μεταξὺ τῶν διαφόρων κλάδων τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Θὰ ἀναφέρω χαρακτηριστικῶς, ὅτι ὅταν ἐδώσαμεν τὴν αὔξησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν, ἡ ὁποία ἦτο γενναία αὔξησις καὶ εἰς τὴν πρᾶξιν ἱκανοποιοῦσεν ὅλους, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε συναντήσει πολλὰς δυσχερείας διὰ νὰ συμβιβάσῃ τὰς ἀπόψεις τῶν καθηγητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Δημοδιδασκάλων, διότι εἰς τὸν αὐτὸν κλάδον ὑπῆρχον διαφοραὶ ἀπόψεων. Καὶ εἶναι εὔλογον νὰ εἶναι πολὺ ὀξύτεραι αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τῶν διαφόρων κλάδων. Ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ δώσωμεν τὴν συνισταμένην, ἐλπίζομεν ὅτι θὰ εὕρωμεν τὴν μέσην λύσιν, ὡς χρυσῆν τομὴν τῶν ἀντιτιθεμένων ἀπόψεων. Καὶ ἡ Κυβέρνησίς μας θὰ δώσῃ, ἐν συνεχείᾳ, εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ προσχέδιον Νόμου. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀκουσθοῦν ὅλαι αἱ ἀπόψεις καὶ νὰ κριθῇ, πρὶν κατατεθῇ ὡς νομοσχέδιον ἕτοιμον, ἀπὸ τὴν δημοσίαν γνώμην, τὰ πολιτικὰ Κόμματα, τὰς ἐνδιαφερομένας ὀργανώσεις. Καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ πρῶτος ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι τὸ μισθολόγιον δὲν εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει κομματικὴν μορφὴν καί, ὅτι συμφέρον τοῦ ἰδίου εἶναι τὸ μισθολόγιον νὰ εἶναι γενικῆς ἀποδοχῆς καταστατικὸν νομοθέτημα, ὅπως καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων εἶναι. Ἐὰν κατορθώσωμεν, καὶ θὰ κατορθώσωμεν, νὰ ψηφίσωμεν τὸ μισθολόγιον ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους τότε θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς προϋπολογισμοῦ νὰ τὸ θέσωμεν εἰς μερικὴν ἐφαρμογήν. Ὅ,τι ποσὸν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1965 θὰ τὸ χρησιμοποιήσωμεν διὰ μερικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μισθολογίου. Καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι ἐντὸς τῆς τετραετίας, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωσεν ἡ ἐντολὴ τοῦ λαοῦ, τὸ νέον μισθολόγιον θὰ γίνῃ πραγματικότης. Θὰ πρέπει ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προσθέσω— τὸ εἶπον ἄλλως τε καὶ προηγουμένως— ὅτι λύσις τοῦ προβλήματος «μισθολόγιον» θὰ ἐπιλύσῃ καὶ τὸ πρόβλημα τῶν συνταξιούχων, οἱ ὁποῖοι, πρέπει νὰ καταστῇ εἰς ὅλους μας συνείδησις αὐτό, ἀδικοῦνται σήμερον πολὺ περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ κρατικοὺς λειτουργούς. Οἱ συνταξιοῦχοι θὰ εὕρουν δικαίαν λύσιν τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα τοὺς ἀπασχολοῦν ὅταν τὸ μισθολόγιον ὁλοκληρωθῇ. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου ἡ Κυβέρνησίς μας ἔχει ἤδη ἀνακοινώσει, ὅτι προέβλεψεν εἰς τὸν ἐν ἐνεργείᾳ προϋπολογισμὸν ἕνα σημαντικὸν κονδύλιον ἐξ 150.000.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἄρσιν τῶν ἀδικιῶν τοῦ κώδικος τῶν συντάξεων. Πρὸς τοῦτο θὰ χρειασθῇ νὰ καταρτισθῇ ἐνδεχομένως εἰδικὴ ἐπιτροπή. Πρὸ παντός, θὰ ἀκούσῃ τὰς ἀπόψεις τῶν ἐνδιαφερομένων, τὰς ἀπόψεις τῶν ἐκπροσώπων τῶν συνταξιούχων καὶ θὰ κατατεθῇ ἐπίσης προσεχῶς σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ προβλέπῃ τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἀνέφερον. Καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ὡρισμέναι τοὐλάχιστον ἀπὸ τὰς κτυπητὰς αὐτὰς καὶ πλέον ἐπιμάχους ἀδικίας τοῦ κώδικος τῶν συντάξεων, θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐπανορθωθοῦν. Μέσα εἰς τὸ ποσὸν τῶν 150.000.000 δραχμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἔχει ἤδη ἀναφερθεῖ προβλέπεται καὶ ἡ διάθεσις τοῦ ἀπαραιτήτου ποσοῦ διὰ τὴν χορήγησιν ἑνὸς 15θημέρου εἰς τοὺς συνταξιούχους, ὅπως ἐδόθη τοῦτο καὶ εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαλλήλους. Καὶ θὰ ἀπομείνουν 60.000.000 περίπου δραχ. διὰ τὴν ἄρσιν τῶν ἀδικιῶν τοῦ κώδικος τῶν συντάξεων. Εἰς τὴν φορολογικὴν πολιτικήν, κ. συνάδελφοι, θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς. Πολλὲς φορὲς ἔχουν δοθῆ εἰς τὴν δημοσιότητα ἀριθμοὶ καὶ τὸ ἔπραξα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ὁμιλίαν μου τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύουν πόσον ὁ συσχετισμὸς μεταξὺ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου ἀπὸ τοῦ 1951 καὶ ἐπέκεινα καθίστατο δυσμενής, καθίστατο ἀπαραδέκτως δυσμενής. Τὸ ποσοστὸν τῶν κρατικῶν ἐσόδων τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν ἄμεσον φορολογίαν ἐγένετο μὲ τὴν πάροδον τῶν ἐτῶν διαρκῶς καὶ μικρότερον. Καὶ ναὶ μὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀντίλογος ὅτι οἱ ἔμμεσοι φόροι ἀποδίδουν πολλά, διότι ἔχομεν ὑπερμέτρως ηὐξημένας τὰς εἰσαγωγὰς καὶ τὰς τελωνειακὰς εἰσπράξεις, δυστυχῶς ὅμως ὅσοι ἐπικαλοῦνται τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, λησμονοῦν ὅτι εἶναι κοινῶς παραδεδεγμένον, ὅτι εἰς τὸν τόπον μας ἀνθεῖ ἡ φοροδιαφυγὴ καί, ὅτι τὸ ὕψος τῆς φοροδιαφυγῆς περίπου ἰσοῦται, συμφώνως πρὸς ὅλους τοὺς ὑπολογισμούς, μὲ τὸ ὕψος τῶν εἰσπράξεων τῶν ἀμέσων φόρων, δηλαδή, περίπου τὸ ἥμισυ μᾶς διαφεύγει, καὶ ἔχει χρέος τὸ Κράτος νὰ αὐξήσῃ καὶ τὸ ποσοστὸν ἐξ ἀμέσων φόρων καὶ τὰς εἰσπράξεις ἐξ ἀμέσων φόρων. Κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἶμαι κριτὴς τοῦ παρελθόντος, διότι δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις μου, ἀναφέρομαι εἰς τὸ παρελθὸν ὁσάκις χρειάζεται νὰ κάμω σύγκρισιν διὰ νὰ καταστήσω ἔκδηλον τὴν μεταβολὴν τῆς πολιτικῆς, ἀποτελεῖ πεποίθησιν δι’ ἐμὲ τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἔχω διατυπώσει, ὅτι ἡ πάταξις τῆς φοροδιαφυγῆς ἀποτελεῖ πρωτίστως θέμα ἀποφάσεως. Ὅταν ἡ ὑπεύθυνος πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου, ὅταν ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ πράγματι νὰ πατάξῃ τὴν φοροδιαφυγὴν καὶ ὅταν διαποτίσῃ τὰ κρατικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα εἶναι πρὸς τοῦτο ἐξουσιοδοτημένα ἀπὸ αὐτὸ τὸ πνεῦμα, τότε εἶναι δυνατόν, οὐχὶ ἀμέσως, ἀλλὰ μέσα σὲ σχετικῶς ὀλίγον χρόνον, νὰ ἐπιτευχθῇ θετικὸν ἀποτέλεσμα. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω, καὶ τὸ λέγω τοῦτο κατὰ καθῆκον, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἐδόθη δυστυχῶς ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ ἀπρόσωπον Ἑλληνικὸν Κράτος, ἦτο ἀποφασισμένον νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ὅλους τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων, τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν φορολογικῶν των ὑποχρεώσεων. Καὶ ἀποτελεῖ πεποίθησίν μου, ὅτι μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία πράγματι θέλει νὰ πατάξῃ τὴν φοροδιαφυγὴν πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν κορυφὴν τῆς κοινωνικῆς πυραμίδος καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν βάσιν. Πρέπει πρῶτον ἡ ἄρχουσα κοινωνικῶς καὶ οἰκονομικῶς τάξις τῆς Ἑλλάδος νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους της (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος), καὶ πρέπει πρῶτον οἱ μεγάλοι φοροφυγάδες ἀμειλίκτως νὰ παταχθοῦν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων καὶ εἰς τὰ κατώτερα φορολογικὰ κλιμάκια. Καὶ ἕνα χαρακτηριστικὸν γεγονός, μία χαρακτηριστικὴ ἀπόφασις ἡ ὁποία ἀποδεικνύει τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεώς μας νὰ πατάξῃ πράγματι τὴν φοροδιαφυγήν, εἶναι ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία ἐξηγγέλθη ἤδη καὶ ἡ ὁποία θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν εὐθὺς ὡς ψηφισθῇ ὁ σχετικὸς νόμος, δηλαδή, τῆς δημοσιεύσεως τῶν καταλόγων ὅλων τῶν φορολογουμένων μὲ τὰ ἀκριβῆ στοιχεῖα τοῦ δηλουμένου εἰσοδήματος. Διότι ἐπὶ τέλους, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅλοι, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ κανενὸς εἴδους ἀπόρρητον, ἡ φορολογικὴ δήλωσις αὐτοῦ, διότι μόνον ὅσοι ἔχουν λόγον νὰ ἐντρέπωνται ἀποκρύπτουν τὰς φορολογικάς των δηλώσεις. (Χειροκροτήματα). Πέραν τούτου, κ. συνάδελφοι, πέραν τῆς ἀποφάσεως νὰ πατάξωμεν τὴν φοροδιαφυγήν, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐξαγγείλει ὡρισμένα φορολογικὰ μέτρα καὶ ἀπὸ τὴν προηγουμένην περίοδον, τῆς τοῦ Δεκεμβρίου, καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ἐφαρμόσωμεν γενικὴν μείωσιν τῆς φορολογικῆς κλίμακος τῆς φορολογίας τῶν φυσικῶν προσώπων κατὰ 10–15% διὰ τὰ ἀπὸ 2ας Ἰανουαρίου 1964 καὶ ἐφεξῆς κτώμενα εἰσοδήματα. Πεποίθησίς μου ἀποτελεῖ, ὅτι πᾶσα φορολογικὴ μεταρρύθμισις πρέπει νὰ ἐφαρμόζεται εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, καὶ ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ μιᾶς φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως εἰς τὰ μέσα τοῦ φορολογικοῦ ἔτους, ἐκτὸς ὅλων τῶν ἄλλων προκαλεῖ καὶ δυσχέρειαν τεχνικήν, περὶ τὴν εἴσπραξιν. Δι’ αὐτὸ καὶ θὰ ψηφισθῇ ὁ σχετικὸς νόμος τὸ ταχύτερον, ἀμέσως μετὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους διὰ τὰ εἰσοδήματα τοῦ τρέχοντος ἔτους. Τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν δὲν πρόκειται συνεπῶς εἰς τίποτε νὰ ἐπηρεάσῃ. Ἐπίσης ἐξηγγέλθη ἤδη, ἡ αὔξησις τοῦ ἐξ ἰδιοκατοικήσεως τεκμαρτοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ δραχμὰς 3.600 ἐτησίως εἰς 9.000 δραχμάς. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι τὸ σπιτάκι τοῦ φτωχοῦ θὰ μείνῃ ἀφορολόγητον. Ἀποτελεῖ τοῦτο ἱκανοποίησιν ἑνὸς δικαίου λαϊκοῦ αἰτήματος. Ἐπίσης, ἐξηγγέλθη ἡ καθιέρωσις χωριστοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ φόρου δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν εἰσοδημάτων τῶν συζύγων, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ μισθωτὰς ὑπηρεσίας καὶ ἀπὸ τὴν ἄσκησιν ἐλευθερίου ἐπαγγέλματος. Ἀποτελεῖ καὶ αὐτὸ ἕνα δίκαιον αἴτημα καὶ ἀποτελεῖ καὶ μίαν δικαίαν διεκδίκησιν τῶν γυναικῶν τῶν ὁποίων καὶ ἡ Ἑλλὰς ἀποδέχεται, ἀκολουθοῦσα εἰς τοῦτο τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων Κρατῶν τῆς Δύσεως. Ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, προβλέπεται ἡ ἁπλούστευσις, ἡ βελτίωσις καὶ ἡ ἀναδιάρθρωσις τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, ἡ κατάργησις, ἢ ὁ περιορισμὸς τῶν ὑφισταμένων φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν καὶ ἐξαιρέσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξυπηρετοῦν οἰκονομικὴν ἢ κοινωνικὴν σκοπιμότητα. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν θὰ συμμερίζεται πλήρως τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἴδιος ἐπανειλημμένως ἔχει ἐκφράσει. Καὶ διὰ τὴν ἱστορίαν πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι τὴν ἐποχὴν τῆς πρώτης Κυβερνήσεως Παπάγου, εἶχε καταβληθῆ μία προσπάθεια φιλότιμος πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Ἀλλὰ μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου αἱ φορολογικαὶ ἀπαλλαγαὶ καὶ ἐξαιρέσεις, ὄχι μόνον ἐπανῆλθον ἀλλὰ ἐπληθύνθησαν πολὺ περισσότερον. Καὶ αἱ φορολογικαὶ ἀπαλλαγαὶ καὶ ἐξαιρέσεις, ὅταν δὲν ἐπηρεάζονται ἀπὸ ἀδήριτον οἰκονομικὴν σκοπιμότητα ἢ ἔστω κοινωνικὴν σκοπιμότητα ἡ ὁποία εἶναι ἐξαιρέτως ἰσχυρά, συντελοῦν ὅσον τίποτε ἄλλο εἰς τὸ νὰ πλήξουν τὴν φορολογικὴν συνείδησιν τῶν πολιτῶν. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησίς μας ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸ σύστημα τῶν φορολογικῶν κινήτρων, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν βάσιν θὰ διατηρήσῃ, νὰ ἀναδιοργανώσῃ καὶ ἀναδιαρθρώσῃ τὰς φοροτεχνικὰς ὑπηρεσίας καὶ νὰ προσέξῃ περισσότερον τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα, εἰς τὸν ὁποῖον στηρίζεται ἡ ὅλη προσπάθεια ἐπιβολῆς καὶ εἰσπράξεως τῆς φορολογίας. Ἔχω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω, ὅτι ὅπως καὶ εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα συνέβη, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν εἶναι ἔκδηλον τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ 10ετία τῶν Κυβερνήσεων τῆς Δεξιᾶς ἄφησε πίσω της σκληρὰ ἴχνη καὶ ἀπαιτεῖται μία ἐπίμονος προσπάθεια διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ καὶ τὸ ἠθικὸν τοῦ προσωπικοῦ καὶ διὰ νὰ ἐπαναφερθῇ ἡ στοιχειώδης ὑπηρεσιακὴ τάξις εἰς τὸ τόσον ταλαιπωρημένον αὐτὸ Ὑπουργεῖον. Θὰ ἤθελα, κ.κ. συνάδελφοι, τελειώνοντας, νὰ εἴπω ὅτι τὸν τελευταῖον καιρὸν ἤρχισεν ἡ προσπάθεια εἰσαγωγῆς συγχρόνων μεθόδων μηχανογραφήσεως εἰς τὴν Γεν. Διεύθυνσιν Φορολογίας, εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων καὶ ἐτέθη ἐν λειτουργίᾳ διὰ πρώτην φορὰν ἐν Ἑλλάδι ὁ ἠλεκτρονικὸς ἐγκέφαλος διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν δηλώσεων.

§9Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἶχε παραγγελθῆ παρ’ ἡμῶν.

§10Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ὁ ἠλεκτρονικὸς ἐγκέφαλος πράγματι εἶχε παραγγελθῆ πρὸ 1½ ἔτους. Ἐφηρμόσθη διὰ πρώτην φορὰν ἐφέτος καὶ τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν καθ’ ἃ μέχρι τῆς στιγμῆς γνωρίζομεν λίαν ἐπιτυχῆ. Ἀφ’ ἑνὸς μὲ τὴν ἄρνησιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ παράτασιν τῆς προθεσμίας ὑποβολῆς δηλώσεων καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲ μὲ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ ἠλεκτρονικοῦ ἐγκεφάλου ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ προηγηθῶμεν κατὰ τρεῖς μῆνας ἐν συγκρίσει μὲ πέρυσιν, εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ εἴμεθα ἐντὸς τοῦ ἔτους εἰς γενικὰς γραμμὰς ἐνήμεροι εἰς τὸν φορολογικὸν ἔλεγχον. Γνωρίζετε τοῦτο ποίαν σημασίαν ἔχει διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν φόρων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ προσπάθεια ἡ φορολογικὴ ἐφέτος ἀρχίζει μὲ οἰωνοὺς ἱκανοποιητικούς. Αἱ φορολογικαὶ δηλώσεις τῶν φυσικῶν προσώπων ὑπῆρξαν ηὐξημέναι κατὰ 15.479. Εἴχομεν 15.479 ἐπὶ πλέον δηλώσεις καὶ τὸ εἰσόδημα τὸ ἐπὶ πλέον ἐδηλώθη, ἀνέρχεται εἰς 2.478 ἑκατ. Δηλαδή, εἰς τὰ φυσικὰ πρόσωπα εἴχομεν μίαν αὔξησιν τοῦ δηλωθέντος εἰσοδήματος κατὰ 17%, τὸ ὁποῖον σημαίνει αὔξησιν τοῦ φόρου, πάντοτε βάσει τῶν δηλώσεων, 200–250 ἑκατομ. Ὑπολείπονται αἱ δηλώσεις τῶν τηρούντων βιβλία Γʹ καὶ Δʹ κατηγορίας. Οὕτω ἐλπίζομεν, ὅτι μόνον ἀπὸ τὰς δηλώσεις ἡ αὔξησις τῆς ἀποδόσεως τῶν ἀμέσων φορολογιῶν θὰ ὑπερβῇ τὰ 250 ἑκατομ. καὶ πιθανῶς νὰ ἐγγίσῃ τὰ 300 ἑκατ. Καὶ φυσικὰ τὸ ποσὸν θ’ αὐξηθῇ ἀπὸ τὸν ἔλεγχον. Δηλαδή, διὰ πρώτην φορὰν ἐν Ἑλλάδι ἐμφανίζεται κἄποια εὐοίωνος αὔξησις τῶν ἐσόδων ἐκ τῆς ἀμέσου φορολογίας, ἡ ὁποία πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ πρωτεύοντα ἀντικειμενικὸν σκοπὸν διὰ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ Κράτος γενικώτερον. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ἦσαν τὰ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀναφορικῶς πρὸς τὸν τομέα τῆς ἰδικῆς μου ἁρμοδιότητος. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θ’ ἀναγνωρισθῇ ἀπ’ ὅλους, ὅτι χωρὶς καμμίαν διάθεσιν ὑπερμέτρου αἰσιοδοξίας, χωρὶς καμμίαν διάθεσιν νὰ τονίσωμεν περισσότερον, ὡς δικαιούμεθα καὶ ὀφείλομεν τὰ πραγματικὰ περιστατικά, τὰ ὅσα προηγουμένως σᾶς ἐξέθεσα ἀποδεικνύουν, ὅτι καινούργιος ἄνεμος ἔπνευσε καί, ὅτι καινούργια πολιτικὴ ἐφαρμόζεται καὶ ἀποδεικνύεται ἀκόμη καὶ κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πάντοτε ἐπιστεύαμεν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης, ἡ ἀνάγκη τῆς διατηρήσεως τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος καὶ ἡ ἀνάγκη πραγματοποιήσεως τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, δὲν ἀποτελοῦν παράγοντας ἀπαγορευτικοὺς διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐπιβεβλημένης κοινωνικῆς πολιτικῆς. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ ἡ Κυβέρνησίς μας πιστεύει, ὅτι παραλλήλως εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν καὶ οἱ δύο αὐτοὶ ἀντικειμενικοὶ σκοποὶ καὶ εἰς τὴν ἐναρμόνισιν αὐτῶν τῶν δύο βασικῶν ἐπιδιώξεων τοῦ συγχρόνου Κράτους θὰ καταβάλωμεν ὅλας μας τὰς προσπαθείας καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι ἔτσι καὶ τὸ μέλλον τῆς χώρας θὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὴν ζωὴν τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, εἰς τὴν ψῆφον τοῦ ὁποίου ὀφείλομεν τὴν ἐκλογικήν μας νίκην θὰ βελτιώσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ, ἔχει τὸν λόγον.

§12Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω, ἐὰν ὁ κ. Ἀβέρωφ ἦτο ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσῃ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως ἦτο ἐγγεγραμμένος.

§14Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ μᾶς εἰπῆτε πότε ἐνεγράφη, διότι εἶναι ἀδύνατον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ συνεχίσωμεν.

§15Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Προχθές.

§16Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ μετὰ τὸν κ. Παπαληγούραν ὁ κ. Τσιριμῶκος. Ἐὰν παρεχώρησε τὴν θέσιν του εἰς τὸν κ. Ἀβέρωφ, νὰ δηλώσετε, ὅτι παρεχώρησεν ὁ κ. Παπαληγούρας τὴν θέσιν του. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχω ἐγὼ σειράν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐναλλαγὴ ἔγινε, κ. συνάδελφε.

§18Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ καθορισθῇ τὸ τέταρτον, μόλις ὁμιλήσουν ὡρισμένοι ρήτορες....

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ, ἔχει τὸν λόγον.

§20Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ σχολιάσω τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Παρὰ τὸν δημιουργηθέντα θόρυβον, δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς διεξαγομένης ἐρεύνης διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν μυστικῶν κονδυλίων τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Γνωρίζω τμῆμα ἑνὸς τμήματος τῆς ὑποβληθείσης ἐκθέσεως καὶ ὅσον καὶ ἂν ἡ ἔκθεσις αὕτη ἔχῃ περίεργα τινά, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναμείνω τὴν ὁλοκλήρωσίν της διὰ νὰ δώσω πλήρη ἀπάντησιν ἐνώπιον ὑμῶν, ἐνώπιον δηλαδὴ τοῦ Σώματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω. Ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν ἔκαμε ποτὲ χρῆσιν τῆς διατάξεως τοῦ νόμου ἡ ὁποία τοῦ ἐπιτρέπει νὰ μὴ ἔχῃ δικαιολογητικά, ὁ ὁποῖος ἀντιθέτως ἐφρόντισε νὰ ἔχῃ δικαιολογητικὰ καὶ διὰ τὸ τελευταῖον χιλιόδραχμον νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ δώσῃ πλήρη ἀπάντησιν ἐνώπιον ὑμῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω ἀντικειμενικὴν καὶ ἐποικοδομητικὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῶν λεπτῶν θεμάτων τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἐπιθυμῶν τοιαύτην Ἀντιπολίτευσιν ν’ ἀσκήσω θὰ δηλώσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι αἱ ἀρχαὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὡς πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν μᾶς εὑρίσκουν συμφώνους. Ἔχομεν ἐπιφυλάξεις καὶ διαφωνίας εἰς ὡρισμένα σημεῖα τὰ ὁποῖα θ’ ἀναπτύξωμεν, ἀλλὰ εἰς τὰς γενικὰς γραμμὰς μᾶς εὑρίσκουν συμφώνους καὶ χαιρετίζομεν τὴν δήλωσιν πίστεως πρὸς τὴν συμμαχίαν τοῦ Ν.Α.Τ.Ο., τὴν δήλωσιν πίστεως πρὸς τὴν φιλίαν μὲ ὡρισμένους μεγάλους συμμάχους καὶ ἰδιαιτέρως μὲ τὰς Η.Π.Α. μὲ τὰς ὁποίας μᾶς συνδέουν ἄρρηκτοι βαθύτατοι, στενώτατοι δεσμοί. Χαιρετίζομεν τὴν προσφορὰν φιλίας πρὸς τὸν Ἀνατολικὸν συνασπισμόν, πρὸς τὸν Ἀνατολικὸν συνασπισμὸν μετὰ τοῦ ὁποίου ἐπὶ 7)ετίαν ὑπερηφανεύομαι νὰ εἴπω ὅτι ἐκαλλιέργησα στενὰς σχέσεις, σχέσεις εἰς τὰς ὁποίας ἐπῆλθε πράγματι βελτίωσις. Θὰ εἴπω ἐπ’ αὐτῶν τῶν γενικῶν γραμμῶν μερικὰς λεπτομερείας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι προηγουμένως ἐπιβάλλεται νὰ κάμω μίαν γενικὴν τοποθέτησιν, μίαν τοποθέτησιν, ἡ ὁποία εἶναι αὐτονόητος εἶναι δεδομένη, ἀλλὰ εἶναι χρήσιμον νὰ ἐπισημαίνεται, διότι ἀποτελεῖ ἀναλλοίωτον γεωπολιτικὸν δεδομένον, ἐκ τοῦ ὁποίου πηγάζει ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς χώρας. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀπὸ τὰ κρισιμώτερα σταυροδρόμια τοῦ κόσμου. Δὲν ὑπάρχει μία κρίσις τῆς ἀνθρωπότητος, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐξεδηλώθη καὶ ὡς κρίσις τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ὑπάρχει ἕνας κακὸς ἄνεμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐφύσηξε καὶ νὰ μὴ ἐφύσηξε καὶ ὡς κακὸς ἄνεμος καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἐζήσαμεν ὅλας τὰς κρίσεις τῆς Εὐρώπης καὶ γενικώτερον τῆς ἀνθρωπότητος. Ἐνίοτε καὶ ὡς ἀντιπερισπασμὸν ἀκόμη ἑνὸς εὐρυτέρου γενικοῦ διεθνοῦς παιγνιδίου. Διὰ νὰ τὸ εἴπω, κύριοι, εἰς ἁπλοελληνικήν, εἰς πολὺ ἁπλοελληνικὴν ἂς σκεφθῶμεν πόσας συνταρακτικὰς κρίσεις ἐπεράσαμεν ἡμεῖς χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν καὶ πόσας ἐπέρασεν εἰς τὴν ἄκρην τῆς Εὐρώπης ἡ Πορτογαλία διὰ νὰ ἀντιληφθῶμεν πόσον ὀρθῶς ὁ γεωπολιτικὸς παράγων καθορίζει τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας ὡς πολιτικὴν προσεκτικήν, πολιτικὴν ἀσφαλείας, πολιτικὴν μὴ προκλήσεως, πολιτικὴν φιλίας πρὸς ὅλους, εἰ δυνατόν, πάντως πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ τὴν ἀνταποδώσουν. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ ἐχαιρέτησα τὴν δήλωσιν πίστεως, πίστεως πρὸς τὴν πανίσχυρον ἀμυντικὴν συμμαχίαν τοῦ ΝΑΤΟ, ἡ ὁποία μοιραῖα πρέπει νὰ εἶναι συνδυασμένη μὲ τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς ἐνόπλου δυναμικοῦ ἐντὸς τῆς Χώρας. Διότι εἶναι μὲν πανίσχυρος ἡ συμμαχία, ἀλλὰ δὲν εἶναι συνεχῶς καὶ πανταχοῦ παροῦσα καὶ χρειάζεται ἓν ἐλάχιστον δυναμικοῦ ὥστε νὰ δύνανται τὰ τμήματα ἐκεῖνα νὰ φθάσουν ἐδῶ, εἰς τὴν ὥραν τῆς ἀνάγκης καὶ νὰ δύνανται νὰ εὕρουν τμήματα διὰ νὰ συμπολεμήσουν, διότι οὐδεὶς ξένος πολεμᾷ δι’ ἐσὲ ὅταν ὁ ἴδιος δὲν πολεμᾶς. Βεβαίως ὑπάρχει τὸ θέμα καὶ ὀρθῶς τὸ ἔθεσεν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄλλοι τῆς χρυσῆς γραμμῆς, τῆς ὀρθῆς κατανομῆς μεταξὺ στρατιωτικῶν καὶ κοινωνικῶν δαπανῶν. Ἐπ’ αὐτῆς δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, διότι ἀπησχολήθησαν ἄλλοι ρήτορες ἰδίως δὲ ὁ διακεκριμένος ἄλλοτε Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ὁ ὁποῖος ἔτυχε τῆς ἀναγνωρίσεως ὅλων τῶν Εὐρωπαίων συναδέλφων του. Θεωρῶ ὅμως χρήσιμον ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἓν ἄλλο βασικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν προχθὲς ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὁ κ. Ἠλιοῦ, εἶπε κατ’ οὐσίαν τὰ ἑξῆς: Τί ὁμιλεῖτε, κύριοι, διὰ πόλεμον καὶ διὰ στρατιωτικὰς δαπάνας; Ζῶμεν ὕφεσιν, δὲν τὸ ἔχετε καταλάβει; Δὲν χρειαζόμεθα στρατιωτικὰς δαπάνας. Ἐὰν ἡ προϋπόθεσις τὴν ὁποίαν ἔθεσεν εἶναι ὀρθή, εἶναι ὀρθὸν καὶ τὸ συμπέρασμα καὶ ὅσα λέγομεν, εἴτε ἡ Κυβέρνησις, εἴτε ὁ Στρατηγὸς Φροντιστής, εἴτε οἱοσδήποτε, δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν. Χαρᾶς Εὐαγγέλια νὰ καταργήσωμεν τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, νὰ τὰς χρησιμοποιήσωμεν εἰς παραγωγικοὺς καὶ ἄλλους κοινωνικῆς φύσεως σκοπούς. Ἀλλὰ εἶναι ὀρθὴ ἡ προϋπόθεσις αὐτή; Κύριοι, ἀναμφισβητήτως ζῶμεν μίαν περίοδον ὑφέσεως. Ἡ ὕφεσις δὲ καὶ ἡ συνύπαρξις οὐδένα θερμότερον ὑποστηρικτὴν δύνανται νὰ ἔχουν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν γεωγραφικὴν θέσιν μὲ τὰ σοβαρὰ οἰκονομικὰ προβλήματα μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς δυσχεροῦς ἀναδιαρθρώσεως τῶν οἰκονομιῶν, οὐδεὶς δύναται νὰ εἶναι πλέον θερμὸς ὑποστηρικτὴς τῆς ὑφέσεως καὶ τῆς συνυπάρξεως. Ἀλλά, δυστυχῶς, ἡ ὕφεσις καὶ ἡ συνύπαρξις δὲν ἐξαρτῶνται οὔτε ἀπὸ ἡμᾶς, οὔτε ἀπὸ πολὺ ἰσχυροτέρους ἡμῶν. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ εἰς προσφάτους δηλώσεις τοῦ Ἀμερικανοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἄλλων ἡγετῶν τοῦ κόσμου διὰ νὰ μὴ κουράσω, ἀλλὰ θὰ εἴπω τοῦτο: Ἡ ἐπιθυμία ἐπιβολῆς τοῦ ἑνὸς κοινωνικοῦ καθεστῶτος ἐπὶ τοῦ ἄλλου εἶναι δεδηλωμένη. Ἡ προσπάθεια καταβάλλεται κατὰ τρόπους διαφόρους, κατὰ τρόπους φθάνοντας αὐτὴν τὴν στιγμὴν τῆς ὑφέσεως καὶ μέχρι τοῦ συμμοριτοπολέμου. Τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1962 εὑρισκόμενος διὰ τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἰς Ν. Ὑόρκην, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ συνομιλήσω σχεδὸν μὲ ὅλους τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, ὅτι ζῶμεν τὴν εὐφορίαν μιᾶς ἀνοίξεως τῆς ὑφέσεως... Καὶ ἤρκεσεν ἕνας μῆνας διὰ νὰ ζήσωμεν τὸ τέλος τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1962 τὰς παραμονὰς τοῦ Παγκοσμίου Πολέμου εἰς τὸν ὁποῖον, ὅσοι γνωρίζουν τὰ γεγονότα, γνωρίζουν ὅτι ἐφθάσαμεν μέχρι ὀλίγων ὡρῶν πρὸ αὐτοῦ μὲ κίνδυνον καὶ ἀντιπερισπασμὸν ἐπὶ ἡμῶν. Ζῶμεν καὶ πάλιν μίαν ἄνοιξιν τῆς ὑφέσεως. Εὐχόμεθα νὰ συνεχισθῇ, εὐχόμεθα νὰ κατοχυρωθῇ. Ἀλλὰ ποῖος ἐγγυᾶται, ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ μείωσιν μεγάλην τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν; Καὶ ποῦ μείωσις; Εἰς τὸ κρίσιμον αὐτὸ σταυροδρόμιον τοῦ κόσμου ὅταν, ἀδύνατοι ἡμεῖς, ἀποτελοῦμεν πειρασμόν, ὅταν ἡμεῖς, εἰδικῶς ἡμεῖς, λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς μας θέσεως, ἀλλάζωμεν εὐρύτερα διεθνῆ δεδομένα, ἂν εἴμεθα λευκοὶ ἢ ἐρυθροὶ ἢ ἐρυθριῶντες; Ἡ Ἑλλὰς θέλει νὰ ζήσῃ ἀνεξάρτητος, θέλει νὰ ζήσῃ ὑπὸ φιλελεύθερον καθεστὼς καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ ἕνα ἐλάχιστον στρατιωτικοῦ δυναμικοῦ καθοριζόμενον ἀπὸ τὰ τοπικὰ δεδομένα. Χαίρω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν γραμμὴν ἀκολουθεῖ. Ἠμπορεῖ εἰς τὰς λεπτομερείας νὰ διαφωνήσωμεν. Θὰ παρακολουθήσωμεν πῶς κατανέμονται αἱ δαπάναι, ἀλλὰ χαίρω διότι ἡ γραμμὴ ἀναμφισβητήτως εἶναι αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ ὀρθή. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι χαίρω, διότι ἡ Κυβέρνησις διεκήρυξε τὰς καλάς της διαθέσεις ἔναντι τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ. Εἶναι ἴσως λεπτομέρεια, ἀλλὰ θὰ ἤθελα αὐτὴν τὴν διακήρυξιν κἄπως σαφεστέραν ἔναντι τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Λόγῳ τοῦ ὄγκου της, λόγῳ τῶν προόδων της, λόγῳ τοῦ ἡγετικοῦ της ρόλου, λόγῳ τῆς ἐπιρροῆς της μέχρι καὶ τῶν συνόρων μας, εἰδικῶς εἰς τὸν Ἀνατολικὸν κόσμον ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις, πρέπει νὰ τυγχάνῃ τῆς ἰδιαιτέρας προσοχῆς μας καὶ ἐφ’ ὅσον μᾶς τὸ ἀνταποδίδη καὶ τοῦ ἰδιαιτέρου σεβασμοῦ μας. Χαίρω ἰδιαιτέρως, διότι ἐμνημονεύθησαν αἱ σχέσεις μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θεωρῶ χρέος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἔχω μίαν διαφωνίαν πρὸς τὴν διατύπωσιν. Ἐλέχθη, ὅτι αἱ σχέσεις εἶναι ἄριστοι. Νομίζω ὅτι εἶναι χρήσιμον νὰ ὀνομάζωμεν τὰ πράγματα μὲ τὰ ὀνόματά των. Αἱ σχέσεις δὲν εἶναι ἄριστοι, εἶναι καλαί. Δύνανται καὶ πρέπει νὰ γίνουν ἄριστοι, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι. Ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύωμεν ἀμφότεροι, ὅτι οὐδεὶς ἐπιθυμεῖ νὰ δημιουργῇ ζητήματα εἰς τὸν ἕτερον, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν καὶ νὰ μὴ συνεχίσωμεν καθεστὼς τὸ ὁποῖον δικαίως εἶχε δημιουργηθῆ εἰς στιγμὰς ἀνωμάλους. Διὰ νὰ καθησυχάσω ὡρισμένους κατ’ ἐμὲ ἀδίκως φοβουμένους, ἐπειδὴ κἄποιαν πεῖραν προσώπων καὶ πραγμάτων ἔχω, θὰ εἴπω ὅτι πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον ἡγῆται τῆς Γιουγκοσλαυΐας ἡ ὁμὰς τῶν ἀξίων ἡγετῶν, οἱ ὁποῖοι ὀνομάζονται Τίτο, Ράγκοβιτς, Καρντέλλι, Βουκμάνοβιτς, Πόποβιτς καὶ ἄλλοι, πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι δὲν θὰ μας δημιουργηθοῦν καὶ πάλιν ζητήματα, ὡς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς δυσηρέστησαν. Ἀλλὰ εἰς τὸ κάτω–κάτω καὶ ἐὰν μᾶς δημιουργηθοῦν ἐδῶ εἴμεθα, ἔχομεν νοῦν καὶ ἰσχυροὶ εἴμεθα καὶ λαμβάνομεν καὶ πάλιν μέτρα. Σήμερον ὅμως μὲ τὰ δεδομένα τὰ σημερινὰ νομίζω ὅτι πρέπει θαρραλεώτερον νὰ προχωρήσωμεν πρὸς μίαν στενωτέραν ἐφ’ ὅλων τῶν πεδίων. Καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ ἔχω, δέχομαι νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ συγκεκριμένων πραγμάτων καὶ νὰ εἴπω ὅτι ἡ μεθοριακὴ ἐπικοινωνία δὲν βλάπτει, ὠφελεῖ. Ἡ ἀναστολή της εἶχε γίνει ὡς πολιτικὴ πρᾶξις, ὡς ἐπισήμανσις ἀντιδράσεως: Δὲν ἔχομεν λόγους νὰ τὴν συνεχίσωμεν. Καὶ προχωρῶ ἔτι περαιτέρω καὶ ἐκφράζω τὴν προσωπικὴν γνώμην ὅτι οἱ περιορισμοί, τοὺς ὁποίους εἴχομεν εἰς τὴν σύμβασιν ἐκείνην, ἦσαν τόσον πολλοὶ ὥστε καὶ αὐτοὶ ἀκόμη δύνανται νὰ ὀλιγοστεύσουν. Πάντως, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἶναι βεβαία, ὅτι εἰς ὅ,τιδήποτε μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ νὰ προωθήσῃ τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν θὰ εὕρῃ τὴν ΕΡΕ συμπαραστάτην. Ἐχάρημεν ὅλως ἰδιαιτέρως διότι ἠκούσαμεν τὰ περὶ προθέσεων ἔναντι τῆς Βουλγαρίας καὶ περὶ ἐνάρξεως διαπραγματεύσεων μετ’ αὐτῆς. Ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρισθοῦν τὰ δίκαια Ἑλληνικὰ αἰτήματα εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν πρὸς καλὰς σχέσεις μὲ αὐτήν. Ζῶμεν καὶ χωρὶς καλὰς σχέσεις καὶ προκόπτομεν, ἀλλὰ δὲν χρειάζεται κἄν νὰ ἐξηγήσω διατί εἶναι ἀσυγκρίτως προτιμότερον νὰ ἔχωμεν στενὰς σχέσεις. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου διότι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις οὐδεμία μνεία ἐξ ὅλων τῶν γειτόνων περὶ Ἀλβανίας ἔγινεν. Ἡ συνέχισις τῆς καταστάσεως πολέμου μὲ τὴν Ἀλβανίαν ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν. Βεβαίως ὑπάρχει σοβαρὸς λόγος καὶ δυστυχῶς λόγος ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν χωρεῖ ὑποχώρησις. Ἡμεῖς ἐδοκιμάσαμεν διάφορα πράγματα, εἰς μάτην. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ πολύκλαυστος Σοφ. Βενιζέλος εἶχε καὶ ἐκεῖνος ρίψει ὡρισμένας ἐποικοδομητικὰς ἰδέας. Φρονῶ ὅτι κάτι καὶ πάλιν πρέπει νὰ δοκιμασθῇ. Ὑστάτη γραμμὴ ὑποχωρήσεως θὰ εἶναι ὅτι εἰς τὴν ἀνανέωσιν αὐτὴν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει καὶ οὐδ’ ἐπὶ ἐλάχιστον δύνανται νὰ παραβλεφθοῦν ὅσα ἀφοροῦν τὸ ἱερὸ θέμα τῆς Βορείου Ἠπείρου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἐθν. Ριζ. Ἑνώσεως). Θὰ ἤθελον ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνω, διότι τὸ ΚΟΝΤΡΑΡΙΟ σημαίνει ὅτι ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ ὑστάτη γραμμὴ ὑποχωρήσεως, πολλὰ εὐνοϊκὰ δύνανται νὰ γίνουν διὰ τὴν Ἀλβανίαν, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνανέωσις θὰ συνεδιάζετο μὲ προώθησιν τῆς Ἐθνικῆς αὐτῆς ὑποθέσεως. Πολύπλευρον ἱκανοποίησιν ᾐσθάνθημεν διὰ τὴν γενικὴν τοποθέτησιν ἔναντι τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ καὶ πολύπλευρον ἀπογοήτευσιν. Θὰ ἤθελον τὰς δηλώσεις αὐτὰς λεπτομερεστέρας καὶ τολμηροτέρας. Χαιρετίζω καὶ ἐγὼ τὴν δήλωσιν πίστεως πρὸς τὴν Ἑλληνο–Τουρκικὴν συνεργασίαν καὶ φιλίαν, ἥτις πρέπει νὰ εἶναι ἀμφοτεροβαρὴς καὶ ἥτις εἶναι λίαν χρήσιμος δι’ ἀμφότερα τὰ κράτη, δι’ ἀμφοτέρους τοὺς λαοὺς διὰ τὴν εἰρήνην τοῦ κόσμου καὶ διὰ τὸν Κόσμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκομεν. Ἀλλὰ ἡ ἐξέλιξις τῶν σχέσεων μὲ τὴν Τουρκίαν ἐτοποθετήθη μόνον ἐφ’ ἑνὸς θέματος, θέματος ἀμφισβητήτως μεγάλου καὶ ἱεροῦ μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἀσχοληθῶ, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τὸ μόνον. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δύνανται καὶ μόνον αὐτὰ νὰ κλονίσουν τὴν Ἑλληνο– Τουρκικὴν συνεργασίαν καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἡ εὐκαιρία τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, δὲν ἔπρεπε νὰ χαθῇ διὰ νὰ γίνουν μερικαὶ σαφεῖς καὶ ἔγκυροι τοποθετήσεις. Ἐλπίζω δέ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπαντῶν αὔριον θὰ τὰς κάμῃ. Ἀπὸ τῆς θέσεώς μου νομίζω, ὅτι βοηθῶ καὶ τὴν Κυβέρνησιν, βοηθῶ καὶ τὰς Ἑλληνο–Τουρκικὰς θέσεις ἐὰν προβῶ εἰς μερικὰς τοποθετήσεις ἰδίως ὡς πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον σαφῶς καὶ ζωηρότατα ἐξῆλθε τῶν πλαισίων τῶν διπλωματικῶν διακοινώσεων καὶ εἰσῆλθε πλέον εἰς τὰ πλαίσια τῆς μεγάλης δημοσιότητος καὶ εἰς τὰ πλαίσια τῶν δυσαρέστων ἐνεργειῶν. Ἐννοῶ τὸ θέμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Τὰ συμβαίνοντα, ἄλλοτε ἐπισήμως καὶ φανερὰ καὶ ἄλλοτε ἀνεπισήμως, πρακτικῶς εἶναι δυσάρεστα καὶ εἶναι πολλά. Τὰ ἀπειλούμενα φαίνεται νὰ εἶναι ἀκόμη σοβαρώτερα καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι χρειάζονται σαφεῖς καὶ ἔγκαιροι προειδοποιήσεις. Οἱ διακεκριμένοι ἄνδρες, οἵτινες ἡγοῦνται τῆς σημερινῆς Τουρκίας, πιστεύουν κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν Ἑλληνο– Τουρκικὴν συνεργασίαν. (Ψίθυροι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Ὁμιλῶ ὑπευθύνως καὶ ἀκούομαι καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτετε. Γνωρίζουν, ὅτι κατέχομαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν ἰδίαν πίστιν καὶ δι’ αὐτὸ μὲ ἄνεσιν δύναμαι νὰ τοὺς εἴπω, ὅτι τὸ θέμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως δύναται νὰ στερεώσῃ ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ κλονίσῃ τὴν Ἑλληνο–Τουρκικὴν συνεργασίαν. Τὰ συμβαίνονται τελευταίως δὲν εἶναι δικαιολογημένα. Δυνατὸν νὰ διαφωνοῦμεν μὲ τὴν Τουρκίαν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ λόγον διὰ νὰ μὴ προσθέσωμεν νέας διαφωνίας. Τοῦτο ἀποτελεῖ λόγον διὰ νὰ εἴμεθα ἰδιαιτέρως προσεκτικοὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα θέματα, ὥστε νὰ μὴ κλονίζωμεν ἔτι περισσότερον τὰς σχέσεις. Τὰ γραφόμενα εἰς τὰς Τουρκικὰς ἐφημερίδας, τὰ λεγόμενα ἐπισήμως, τὰ συμβαίνοντα ἰδίᾳ ὡς διοικητικὰ μέτρα ἢ ὡς ἀνεπίσημοι ἐνέργειαι, εἶναι πάρα πολὺ δυσάρεστα καὶ ἐντελῶς ἀντίθετα πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς συνεργασίας. Εἶναι μάταιον νὰ λέγεται ὅ,τι λέγεται εἰς διπλωματικὴν γλῶσσαν σχετικῶς μὲ τὰ συμβαίνοντα. «Ἡ σύμβασις ἐγκαταστάσεως κατηγγέλθη, θὰ ἀνανεωθῇ καὶ οἱ Ἕλληνες θὰ λάβουν ὅ,τι προσφέρουν». Ἡ σύμβασις ἐγκαταστάσεως συνήφθη τὸ 1930, ὑπὸ οὐρανὸν πολὺ βαρύτερον, ὑπὸ συνθήκας πολὺ δυσχερεστέρας μὲ φοβερὰς ὡς αἱ πρόσφατοι ἀναμνήσεις καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδόθη τότε διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δὲν ἐδόθη μὲ τὴν θεωρίαν τὴν πεζὴν τοῦ «ΝΤΟΥ ΝΤΕΣ». Ἐδόθη διὰ λόγους καὶ ἱστορικοὺς καὶ πραγματικούς, διότι οὕτως σφυρηλατοῦνται αἱ συνεργασίαι καὶ αἱ φιλίαι. Ἐθνολογικαὶ καὶ ἄλλαι προϋποθέσεις αἰώνων ἤλλαξαν. Τὸ γνωρίζομεν, τὸ παραδεχόμεθα. Ἀλλὰ τὰ κατάλοιπα τῶν αἰώνων, τὸ τονίζω, ἐπέζησαν πολέμων, ἐπέζησαν θυελλῶν, ἐπέζησαν διώξεων, τὰς ὁποίας λησμονοῦμεν, ἐπέζησαν τιμίως καὶ ἐποικοδομητικῶς διὰ τὴν γείτονα χώραν. Εἶναι δυνατὸν ἔπειτα ἀπὸ αὐτὰ νὰ θέσωμεν ὅλα εἰς τὴν πλάστιγγα τοῦ σαράφη, μὲ τὸ δίδω, δίδεις, σήμερον ὁπότε ἀμφότεροι ἐπιδιώκομεν νὰ εἰσέλθωμεν ὡς μέλη εἰς τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, ὁπότε δηλαδὴ ἀποδεχόμεθα αὐτὰς τὰς ἐλευθέρας συνεργασίας; Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ὅσοι τυχὸν μὲ ἀκούουν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, λέγω ὅτι, ἀλλοίμονον ἐὰν αἱ Ἑλληνο– Τουρκικαὶ σχέσεις φθάσουν ἐκεῖ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ ἐξαφανισθοῦν, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι θὰ καταστοῦν τυπικαί. Εἰς τὸ πλαίσιον τῶν ἰδεῶν αὐτῶν δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ τὴν ἀτυχεστάτην ἀναγνώρισιν ἑνὸς δῆθεν Ἀρχιεπισκόπου μιᾶς δῆθεν Τουρκοορθοδόξου Ἐκκλησίας εἰς τὸ πρόσωπον ἑνὸς υἱοῦ ἀρνησιθρήσκου ἱερέως. Δὲν ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα, διότι δὲν ἔχει περιεχόμενον. Ἀλλὰ ἐκεῖ ὅπου ἑδρεύει ὁ προκαθήμενος τῆς Ὀρθοδοξίας ὁλοκλήρου, ἐὰν γίνεται αὐτὴ ἡ πρᾶξις, δὲν δύναται παρὰ κάπως ἐπισήμως νὰ προκαλέσῃ μίαν ἔκφρασιν λύπης ἀπὸ ἐδῶ. Καὶ θὰ ἤθελον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῶν ἡγετῶν τῆς Τουρκίας ἐπὶ τῆς βαθυτάτης ἀφοσιώσεως καὶ τοῦ βαθυτάτου σεβασμοῦ τὸν ὁποῖον τρέφει ὁ Θρησκεύων Ἑλληνικὸς λαός, πρὸς τὸν Πάνσεπτον Οἰκουμενικὸν Θρόνον, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ χαρακτηρίζεται καὶ νὰ εἶναι Ἀρχιεπισκοπὴ Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλὰ οὐδεὶς δύναται νὰ παραγνωρίζῃ, ὅτι τυγχάνει τοῦ σεβασμοῦ ὅλων τῶν Ἐκκλησιῶν, τοῦ σεβασμοῦ ὅλης τῆς Ὀρθοδοξίας τῆς ὁποίας ἡγεῖται. Ἐξ ἄλλου τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Πάνσεπτος Οἰκουμενικὸς Θρόνος προσέχει ἐντελῶς ἰδιαιτέρως καὶ σχολαστικῶς τὴν ἰδιότητα τῶν μελῶν του ὡς Τούρκων πολιτῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζετε, προκαλεῖ ἐδῶ καὶ μεγάλας ἐνίοτε ἐπικρίσεις, ὀφείλει καὶ αὐτὸ νὰ τύχῃ σεβασμοῦ καὶ ἀνταποκρίσεως εἰς τὴν γείτονα χώραν. Βεβαίως αἰτία ὅλων αὐτῶν, ὅσον καὶ ἂν τὸ ἀρνούμεθα, εἶναι τὸ Κυπριακόν. Διὰ νὰ μὴ ἀναξέσω παλαιὰς πληγὰς δὲν θὰ εἴπω πολλὰ περὶ τοῦ πῶς ἄνευ προετοιμασίας ἠγέρθη τὸ θέμα, περὶ τοῦ πῶς εἶχεν ἀνόδους καὶ καθόδους, περὶ τοῦ πῶς ἐπανειλημμένως μᾶς ἔφθασεν εἰς παραμονὰς πολέμου μὲ τὴν Τουρκίαν. Ἀκούων δὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶχον οὔτε κἂν διάθεσιν νὰ θίξω τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δευτερολογῶν τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε καὶ πάλιν νὰ τὰς χαρακτηρίσῃ ὡς ἐγκληματικάς, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ αὐτῶν πρὶν προχωρήσω εἰς τὰ σχόλια τῆς παρούσης κρίσεως. Αἱ συμφωνίαι, κ.κ. συνάδελφοι, μετὰ ἕνα ἀγῶνα ἡρωϊκόν, ὁ ὁποῖος διεξήχθη εἰς τὴν Κύπρον καὶ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁποίου εὑρίσκετο τότε ὁ θρυλικὸς Διγενὴς μετὰ ἕνα ἀγῶνα πολιτικὸν πείσμονα, ἐπίμονον, ὁ ὁποῖος διεξήχθη ὁπουδήποτε ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν ἄξιον ἐκπρόσωπον τῶν Κυπρίων καὶ ἡμᾶς, αἱ συμφωνίαι μετὰ τοὺς ἀγῶνας ἐκείνους εἶχον καταστῆ ἀναπόφευκτοι. Εἶναι ἀδύνατον εἰς μίαν ἀγόρευσιν νὰ κάμω τὸ ἱστορικὸν τοῦ ἀγῶνος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὡς εἶπον ἐγνώρισεν ἀνόδους καὶ καθόδους, τὸ ὁποῖον ἐγνώρισεν δυσχερείας, φοβερὰς δυσχερείας ἐσωτερικὰς ἐδῶ, τοπικὰς εἰς τὴν Κύπρον, πρὸ παντὸς δυσχερείας διεθνοῦς φύσεως. Τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη δὲν εἶχον τὴν σύνθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν σήμερον. Ἡ Κύπρος δὲν ἦτο ἀνεξάρτητος διὰ νὰ ἐμφανίζεται καὶ νὰ ἀγωνίζεται. Κυρίαρχος, δηλαδὴ δυνάμενος νὰ πράξῃ σχεδὸν ὅ,τι ἤθελεν ἐπὶ τῆς Κύπρου, ἦτο ἡ Μ. Βρεττανία. Καὶ ἡ Μ. Βρεττανία ἐν ὄψει τῶν ἀγώνων μας, ἐν ὄψει τῆς ἀδυναμίας νὰ ἐπιτύχῃ κοινῇ συμφωνίᾳ λύσιν ἔβαινεν ὁλοταχῶς πρὸς τὴν διχοτόμησιν. Καὶ πρὸ τῆς διχοτομήσεως εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐφαρμόζῃ τὸ σχέδιον Μὰκ Μίλλαν, τὸ ὁποῖον ἦτο χειρότερον τῆς διχοτομήσεως, διότι ἐπέβαλε τριπλῆν συγκυριαρχίαν τῆς Ἀγγλίας, τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἐπέπρωτο νὰ διαιωνισθῇ. Δὲν ἀπεδέχθημεν τὸ σχέδιον ἐκεῖνο, ἀλλὰ ἐφηρμόζετο καὶ ὁ Τοῦρκος ἁρμοστὴς εἶχεν ἀποβιβασθῆ εἰς τὴν Νῆσον. Ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον, ἐκάμναμεν πᾶσαν δυνατὴν ἐνέργειαν διὰ νὰ τὸ ματαιώσωμεν. Ἀλλά, ἐφηρμόζετο. Καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, αὐτοβούλως, αἰφνιδιαστικῶς νὰ προτείνῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν, μόνος του, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ματαιώσῃ αὐτὸ τὸ φοβερώτερον ὅλων τῶν σχεδίων, τὸ σχέδιον Μὰκ Μίλλαν. Τότε ἀπὸ κοινοῦ — καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίζεται τὸ ἀπὸ κοινοῦ, διότι λησμονεῖται — μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐπαξίως ἡγήθη τῶν Κυπρίων, μὲ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὅλοι οἱ Κυπριακοὶ παράγοντες μᾶς ἔλεγον ὡς τὸν μόνον ἐξουσιοδοτημένον, ἀπεφασίσαμεν νὰ σώσωμεν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ σωθῇ. Καὶ διεπραγματεύθημεν.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί;

§22Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Θὰ ἀκούσητε τί. (Θόρυβος κωδωνοκρουσίαι). Ἐλέχθη ὑπὸ διαφόρων ὁμιλητῶν καὶ ἰδιαιτέρως ἐτονίσθη ὑπὸ τοῦ ἀγαπητοῦ μου φίλου Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἔχομεν δεσμευθῆ, νὰ μὴ ἀποδεχθῶμεν λύσιν πλὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως ἐὰν δὲν τὴν ἐφέραμεν εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦτο δὲν εἶναι πλήρως ἀκριβές. Ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ δέσμευσις πρὶν χειροτερεύσῃ τὸ θέμα μὲ τὰς Ἑλληνοτουρκικὰς σφαγὰς τοῦ θέρους τοῦ 1958 πρὶν διακηρυχθῇ τὸ σχέδιον Μὰκ Μίλλαν. Μετὰ ὑπῆρξαν ἐπανειλημμέναι δηλώσεις, ὅτι ἡ πολιτική μας ἦτο ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, ἡ ἀνεξαρτησία. Καὶ ἂν χρειάζεται δύναμαι νὰ ἀναγνώσω τὰς δηλώσεις αὐτάς. Ἀπεφασίσαμεν οὕτω νὰ πάρωμεν ὅ,τι ἠδυνάμεθα καὶ κατελήξαμεν εἰς ἕνα συμβιβασμὸν εἰς τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Εἶχον μειονεκτήματα καὶ τὰ ἀναγνωρίζω ἄριστα... Ἀπετέλουν τὰ μειονεκτήματα τὸ τίμημα τῶν πλεονεκτημάτων. Διὰ μερικὰ ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα κατεπολέμησα ζωηρῶς μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, διατὶ ἔγιναν δεκτὰ θὰ τὸ εἴπῃ μόνον ἡ ἱστορία.

§23ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§24Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἀποσείσουν εὐθύνας προτιμοῦν νὰ κάμουν ὡρισμένας ζημίας ἢ νὰ βλαβοῦν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ βλαβοῦν. Δύνασθε, κύριοι, νὰ λέγετε, ὅτι αὐτὰ εἶναι παραπειστικά. Εἶναι ἡ σκληρὰ μοῖρα ὡρισμένων περιστάσεων δύναμαι νὰ εἴπω. Καὶ ἐνῷ τὸ λέγω αὐτό, ὁτιδήποτε καὶ ἂν σεῖς ἰσχυρισθῆτε, ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ εἴπω περισσότερα. Ἄλλωστε δὲν ἀρνοῦμαι τὴν εὐθύνην μου ἀπὸ κοινοῦ μὲ τοὺς ἄλλους εἰς τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Διὰ νὰ κάνω μίαν παρένθεσιν εἰς τὰς τελευταίας Κυβερνήσεις τὸ παρατσοῦκλι μου ἦτο εὐθυνόφιλος, καὶ συνεπῶς δὲν πρόκειται νὰ ἀποσείσω τὴν εὐθύνην αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀλλὰ ἀναλύων τὰς εὐθύνας εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθοῦν δύο πράγματα, διότι εἶναι γνωστά, εἶναι δημόσια καὶ δὲν εἶναι οὔτε ἠθικόν, οὔτε ἀνδρικὸν αὐτὰ νὰ ἀγνοηθοῦν. Διεπραγματεύθημεν καὶ ἀπεφασίσαμεν ἀπὸ κοινοῦ. Καὶ δεύτερον, ὅταν ἐτελειώσαμεν, ἠμπορεῖ μερικοὶ νὰ προεῖδον καὶ νὰ κατηγόρησαν τὰς συμφωνίας, ἀλλὰ πολλοὶ καὶ ἁρμόδιοι τὰς ἀπεδέχθησαν, εἴτε ὡς πλήρως, εἴτε ὡς σχετικῶς ἱκανοποιητικάς. Καὶ αὐτὴν τὴν ἱστορικὴν ἀλήθειαν κανένας πολιτικὸς ἀγὼν καὶ καμμία δημαγωγία δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὴν καταργήσῃ. Καὶ πῶς δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὴν καταργήσῃ; Θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς τὸ εἴπω μέσῳ χιλίων κειμένων, θὰ σᾶς τὸ εἴπω μέσῳ δύο τριῶν κειμένων. Θὰ σᾶς εἴπω τὸ κείμενον τῆς 11ης Φεβρουαρίου, τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ μὲν ἐκ Ζυρίχης ἀνεχώρουν διὰ Λονδῖνον, ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπανήρχετο εἰς Ἀθήνας. Εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας ἐδημοσιεύθη, ὅτι ἐδέχθη ἐπὶ 1.30′ ὥραν τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Μακάριον, ὁ ὁποῖος τὸν συνεχάρη καὶ τοῦ ἐξέφρασε τὴν εὐγνωμοσύνην του. Ἐὰν θέλατε σᾶς διαβάζω τὸ κείμενον.

§25ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. (Ἐκ τῆς ΕΡΕ). Διαβᾶστε το.

§26Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Δὲν χρειάζεται, κύριοι, εἶναι ἱστορικὰ γεγονότα, θὰ σᾶς διαβάσω ἄλλα θετικώτερα. Τὴν 24ην Φεβρουαρίου, ἐδημοσιεύθησαν αἱ συμφωνίαι εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας μὲ ὅλας τὰς λεπτομερείας καὶ τὴν 2αν Μαρτίου, ὁ ἄξιος ἡγέτης τῶν Κυπρίων μετέβη εἰς Λευκωσίαν καὶ κατὰ τὰς περιγραφὰς ἐξεσηκώθη ἡ νῆσος διὰ νὰ τὸν ὑποδεχθῇ. Πλέον τοῦ ἡμίσεως τοῦ πληθυσμοῦ ἀλλαλάζων ἐξ ἐνθουσιασμοῦ τὸν ὑπεδέχθη καὶ τὸν ἐζητωκραύγαζεν.

§27Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐπλανήθη.

§28Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Θὰ ἔλθω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ περὶ τῆς πλάνης θὰ ὁμιλήσω μετὰ παρρησίας.

§29Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁ θρυλικὸς Διγενὴς ἠγνοήθη καὶ δὲν ἠρωτήθη.

§30Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Ἡ προσφώνησις τοῦ Κιτίου Ἀνθίμου, ἄλλου ἀξίου ἡγέτου τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Σήμερον, Μακαριώτατε, ἐπανήλθατε νικητὴς εἰς τὸ πεφιλημένον ποίμνιόν σας. Ὁ λαὸς ἐκ τῶν περάτων τῆς νήσου, ἦλθε νὰ σᾶς ὑποδεχθῇ καὶ νὰ σᾶς ἐκφράσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην του». Καὶ ἀπαντᾷ ὁ Μακάριος: «Δόξαν καὶ εὐχαριστίαν ἀναπέμπομεν ἐν Σοὶ Κύριε, ὅτι διήλθομεν διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος καὶ ἐξήγαγες ἡμᾶς νικητάς. Τὰ νέφη τῆς δουλείας διελύθησαν καὶ ἥλιος ἐλευθερίας καταυγάζει τοὺς κυπριακοὺς οὐρανούς. Νὺξ αἰώνων παραχωρεῖ τὴν θέσιν της εἰς τὸ γλυκὺ φῶς τῆς ἡμέρας». Κύριοι, εἶναι κείμενον ὁλόκληρον. Θὰ σᾶς διαβάσω καὶ κἄτι ἄλλο.

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Κ.). Τοῦ Κυπριακοῦ νὰ διαβάσητε.

§32Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Θὰ σᾶς διαβάσω καὶ κἄτι τὸ ὁποῖον λυποῦμαι, ὅτι θὰ ἐνοχλήσῃ ὡρισμένους συναδέλφους, ἀλλὰ τελειώνω μὲ αὐτὸ καὶ θὰ μοῦ συγχωρηθῇ νὰ τὸ διαβάσω ἔπειτα ἀπὸ τόσας ὕβρεις τὰς ὁποίας δέχομαι, ἐπιτελέσας νομίζω, τὸ καθῆκον μου. Τὴν 6ην Μαρτίου, ὁ Μακάριος μοῦ ἀπέστειλε τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ διαβάσω ὁλόκληρον, ἀλλὰ εἰς τὸ ὁποῖον λέγει: «Οὐδέποτε θὰ λησμονήσωμεν τὴν πίστιν καὶ τὴν μαχητικότητα μὲ τὴν ὁποίαν προεβάλατε τὴν δικαίαν ὑπόθεσιν ἐπὶ διεθνοῦς ἐπιπέδου. Καὶ θὰ ἐνθυμούμεθα μετ’ εὐγνωμοσύνης τὰς ἀκαμάτους προσπαθείας σας. Σήμερον ὅτε αἱ διεκδικήσεις αὗται εἰσέρχονται εἰς τὸ στάδιον τῆς ὁριστικῆς πραγματοποιήσεως δικαίως αἱ σκέψεις ὅλων τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου εὐγνωμόνως στρέφονται πρὸς ὑμᾶς». Καὶ ταῦτα δέκα ἡμέρας μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν συμφωνιῶν. Κύριοι, καὶ προχθὲς ἀκόμη εἴδατε τὰς δηλώσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου εἰς τὰς ἐφημερίδας. Εἶναι εἰς τὰς 20 Μαρτίου. Εἰς ἐρώτησιν εἰς ποῖον σημεῖον θὰ εὑρίσκετο τὸ Κυπριακὸν ἐὰν δὲν εἶχον ὑπογραφῇ αἱ συμφωνίαι, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος εἶπεν: «Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐὰν δὲν ὑπεγράφοντο τότε αἱ συνθῆκαι, ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ ὑπηγορεύοντο χειρότεραι λύσεις. Καὶ αὐτὸ τότε ἐπέβαλεν ἡ σκληρὰ πραγματικότης». (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Καὶ ἐάν, κύριοι, εἶχον ἐπιβληθῇ αἱ χειρότεραι λύσεις καὶ ὑπῆρχε στρατιωτικὴ κατάληψις ἑνὸς μέρους, δὲν ξέρω ποῖος θὰ ἔκανε πόλεμον διὰ νὰ βγάλῃ αὐτὴν τὴν στρατιωτικὴν κατάληψιν καὶ ἐὰν θὰ ἤρκουν οἱ φανατισμοὶ καὶ αἱ ζητωκραυγαὶ γιὰ νὰ ἀπελευθερωθῇ τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ὑποδουλωθῆ.

§33Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὅπως τὴν ἀντιμετωπίσαμεν τώρα.

§34Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Ἐτελείωσα μὲ τὴν ἀνάγνωσιν καὶ δὲν θέλω νὰ σᾶς λυπήσω, κύριοι συνάδελφοι, ἀναγινώσκων καὶ ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ σας τῆς 27.2.59, διὰ τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζονται μειονεκτήματα εἰς τὰς συμφωνίας, ἀλλὰ ἀναγνωρίζονται καὶ σοβαρὰ πλεονεκτήματα. Καὶ ἀναγνωρίζονται τὰ πλεονεκτήματα μὲ τὴν γνωστὴν ἐπιγραμματικότητα, τῆς ὁποίας ἔχει τὸ χάρισμα, καὶ θὰ ἔλεγα καὶ κἄπως προφητικά. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι ἱερά. Διέρχεται μίαν κρίσιν μεγάλην καὶ πρόθεσίς μου ἦτο νὰ ἀσχοληθῶ μὲ αὐτὴν τὴν κρίσιν καὶ δὲν ἤθελα κἂν νὰ μνημονεύσω τι περὶ τῶν συνθηκῶν, ὑπεχρεώθην ὅμως εἰς μίαν στοιχειώδη ἄμυναν. Δὲν θέλω νὰ μακρηγορήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Προτιμῶ νὰ σχολιάσω τὴν κρίσιν καὶ νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι, νομίζω, θὰ εἶναι χρήσιμοι.

§35Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. Ἀβέρωφ; Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφον, ἐφ’ ὅσον ἀντιλαμβάνεται καὶ ἀναγνωρίζει, ὅτι πράγματι τὸ Κυπριακὸν θέμα αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκεται εἰς μίαν κρίσιμον καμπήν, διὰ ποῖον λόγον χρησιμοποιεῖ τὰ ὅσα εἶπεν ἐνδεχομένως ὁ Μακάριος, τὰ ὅσα μεταξὺ των ἀντηλλάγησαν, εἴτε ὑπὸ τὴν ἔννοιαν φιλοφροσύνης, εἴτε ὑπὸ τὴν ἔννοιαν συγχαρητηρίων; Διότι φοβοῦμαι, ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐλάμβανε γνῶσιν ὁλοκλήρου τοῦ φακέλλου τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, τότε σεῖς, κ. Ἀβέρωφ, δὲν θὰ εἶσθε εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἐπαίρεσθαι διὰ τὸν χειρισμόν του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Καὶ ἐπειδὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν σεῖς μὲν γνωρίζετε καὶ ἀναγνωρίζετε, ὅτι τὸ Κυπριακὸν εὑρίσκεται εἰς κρίσιμον θέσιν καὶ φάσιν, ἡμεῖς δὲ ἔχομεν τὴν ὑπευθυνότητα τοῦ χειρισμοῦ του καὶ ἑπομένως γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κάμωμεν χρῆσιν ὅλων τῶν ὅσων ὑπάρχουν εἰς τοὺς μέχρι πρό τινος μυστικοὺς δι’ ἡμᾶς φακέλλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, προσπαθεῖτε νὰ δημιουργήσητε ἐντυπώσεις. Κύριε ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφε, νομίζω, ὅτι σεῖς εἰδικῶς, ὁ ὁποῖος ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐχειρίσθητε ὑπεύθυνα τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Χώρας, θὰ ἔπρεπε καὶ σήμερον ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον νὰ ὁμιλῆτε καὶ ὄχι διὰ νὰ δημιουργῆτε ἐντυπώσεις τῆς στιγμῆς. Διότι εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ὑποχρεωμένοι νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον. Τὸ ἐὰν ἀνταλλάξατε συγχαρητήρια μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπον τότε τῆς Κύπρου καὶ σήμερον Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας αὐτῆς, πιθανὸν νὰ δημιουργῇ διὰ τὸν καθένα ἐρωτηματικὰ καὶ εὐλόγως ἴσως, διατὶ ὁ Μακάριος ἐδέχθη νὰ συνυπογράψῃ τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ Λονδίνου.

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς ΕΡΕ). Ἀγόρευσιν θὰ κάμετε;

§37Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Δικαίωμά μου εἶναι, κύριε συνάδελφε, ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τοῦ βήματος κ. βουλευτοῦ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζομεν τὶ ὠφελεῖ τὴν Κύπρον καὶ τὸ ἀπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔκαμεν ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκετε ἔχουν βλάψει τόσον καιρίως τὸν Κυπριακὸν λαόν, ποὺ δὲν ὑπάρχει ἄλλο περιθώριον διὰ νὰ τὸν βλάψῃ καμμία ἄλλη παράταξις. Ἡμεῖς προσπαθοῦμεν ὅ,τι κακὸν ἔγινε νὰ εἶναι ὀλιγώτερον κακόν. Ἐγὼ δὲν κάμνω τοποθέτησιν πραγμάτων κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Ἀβέρωφ ἔχει καθῆκον πρὸς πλήρη ἐνημέρωσιν τοῦ Σώματος νὰ κάμῃ χρῆσιν καὶ ἐκείνων ποὺ δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν χωρὶς βεβαίως νὰ βλάψῃ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἔχει βλαβῆ ἡ Κυπριακὴ ὑπόθεσις, διὰ νὰ ἠμπορῇ πράγματι ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ πλήρη εἰκόνα τῶν συμβάντων γύρω ἀπὸ τὸ Κυπριακὸν θέμα.

§38Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Νὰ παύσωμεν νὰ ὑπερασπίζωμεν τὰς προδοτικὰς συνθήκας, διότι βλάπτομεν τὸ Ἔθνος.

§39Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Ἐὰν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος ἐκ Ρεθύμνης, εἶχε ὑπομονὴν ἑνὸς μόνον λεπτοῦ θὰ ἀντελαμβάνετο, διατὶ εἶπον ὅσα εἶπον καὶ ὅτι λίαν ὑπευθύνως θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἡ ἀδημονία νὰ μὲ βοηθήσῃ τὸν ἔβλαψε, ἀμέσως δὲ θὰ ἐπακολουθήσῃ μίαν λίαν ἐποικοδομητικὴ συνέχεια, διότι δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω περὶ τοῦ τὶ ὑπάρχει εἰς τοὺς φακέλλους. Ἐὰν ἔβγαιναν μερικὰ ποὺ ὑπῆρχον εἰς τοὺς φακέλλους, θὰ ἐδικαιωνόμην εἰς πλεῖστα σημεῖα, ἀλλὰ εἶπα ὅτι προτιμῶ νὰ παίρνω τὴν εὐθύνην μου χωρὶς νὰ βγαίνουν αὐτά. Ἀλλὰ θὰ ἔλθω εἰς ἐντελῶς ἄλλο θέμα. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις τότε. Οὕτως ἐπιστεύθη τότε μέσα εἰς μίαν κακὴν πορείαν τοῦ ἀγῶνος καὶ εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἐφαρμογῆς ἑνὸς κακοῦ σχεδίου καὶ μὲ δεδομένα κακά, ἀλλὰ σήμερον ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν μετὰ παρρησίας, ὅτι αἱ συμφωνίαι ἐκεῖναι ἀφοῦ ἐξησφάλισαν μίαν μικρὰν περίοδον εὐημερίας καὶ ἠρεμίας, ἀφοῦ ἔδωσαν μίαν ὑπόστασιν ἀνεξαρτησίας εἰς τὴν Κύπρον, ἀφοῦ ἐπέτρεψαν πρὸ παντὸς εἰς τὴν Κύπρον νὰ ἐμφανισθῇ διεθνῶς, σήμερον ὀφείλομεν μετὰ παρρησίας νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι αἱ συμφωνίαι δὲν ἀποδίδουν. Ἀπὸ καιροῦ καὶ ἡμεῖς ἐπανειλημμένως διεκηρύξαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις ὅλων ἐκείνων τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα εἰς τὴν πρᾶξιν ἐπεδεικνύοντο εἴτε δυσχεροῦς ἐφαρμογῆς, εἴτε καὶ μὴ ἐφαρμόσιμα. Τὸ εἴπομεν καὶ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιχειρηθῇ τοῦτο, διότι εἶναι μάταιον νὰ προσκολλώμεθα εἰς συμφωνίας τὰς ὁποίας ὑπεγράψαμεν μέν, τὰς ὁποίας ἐπιστεύσαμεν ὡς δυναμένας νὰ λειτουργήσουν, τὰς ὁποίας ὅμως ἡ πρᾶξις ἀπέδειξεν ὡς μὴ ἀποδιδούσας. Εἶναι βαθύτατα λυπηρόν, ὅτι ἡ Τουρκοκυπριακὴ Κοινότης καὶ μάλιστα ὄχι ὁλόκληρος, μέρος αὐτῆς, μὲ πολλὰς ἀμφιταλαντεύσεις ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν ἀγνώστων ἢ ὑποτιθεμένων ἐπιρροῶν, τελικῶς δὲν ἐδέχθη νὰ ἔλθῃ εἰς αὐτὴν τὴν συνεννόησιν. Εἶναι βαθύτατα λυπηρὸν διότι αἱ προτάσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἡ Ἑλληνοκυπριακὴ ἡγεσία ἦσαν ἐποικοδομητικαὶ καὶ οὕτω ἐφθάσαμεν εἰς μίαν πρόσφατον κρίσιν ἡ ὁποία θὰ ἔρριπτε τὴν Κύπρον ἴσως εἰς τὰς πλέον τραγικὰς ἡμέρας τῆς μακραίωνος ἱστορίας της καὶ ἡ ὁποία θὰ ἔφερεν ἐπίσης εἰς τὴν Ἑλλάδα πολλὰ τὰ δεινά. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ἀπεφεύχθη τὸ παράφρον ἐγχείρημα τῆς ἀποβάσεως καὶ σχετικῶς μὲ αὐτὴν θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι κακῶς θεωρεῖται ἐν Τουρκίᾳ ὅτι ἡ σύμβασις ἐγγυήσεως παρέχει δικαίωμα στρατιωτικῆς ἐπεμβάσεως. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον δικαίωμα. Τὸ δικαίωμα τῆς στρατιωτικῆς ἐπεμβάσεως τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ἡ Τουρκία, εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα δικαιώματα καὶ ὅταν ὑπάρχῃ μνημονεύεται, δὲν εἶναι ἀντικείμενον μιᾶς σκολιώδους καὶ δυσχεροῦς ἑρμηνείας. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη μνεία εἰς τὴν συνθήκην ἐγγυήσεως. Ἐκτὸς τούτου εἶναι καὶ ἀντίθετος ἀπολύτως πρὸς τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ τοῦ 1959 καὶ μέχρι σήμερον καὶ συνεπῶς τοιοῦτον δικαίωμα δὲν ὑπάρχει. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἀντιθέτως κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον θὰ μὲ κάμῃ νὰ συμφωνήσω καὶ νὰ πλειοδοτήσω μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὸν τρόπον κατὰ τὸ ὁποῖον ἀντιμετώπισε τὴν ἀπειλὴν τῆς ἀποβάσεως. Διότι πέραν τῆς ἐπιταγῆς τῆς ἱστορικῆς, πέραν τῆς ἐπιταγῆς τῆς ἀλληλεγγύης αἱ ὁποῖαι ἴσως ἠμποροῦν νὰ ἀφήσουν ἀδιαφόρους τρίτους, ὑπάρχει συμβατικὴ ἐπιταγὴ τῆς Ἑλλάδος ὅπως προασπίσῃ τὴν νῆσον ἀπὸ ἐνδεχομένην ἀπόβασιν. Διότι δὲν ὑπάρχει μόνον ἡ σύμβασις ἐγγυήσεως, ὑπάρχει καὶ ἡ συνθήκη συμμαχίας, ἡ ὁποία ρητῶς ὁρίζει ὅτι τὰ συμβαλλόμενα μέρη ἀναλαμβάνουν τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἀντισταθῶσι κατὰ πάσης ἀμέσου ἢ ἐμμέσου ἐπιθέσεως, στρεφομένης κατὰ τῆς ἀνεξαρτησίας ἢ τῆς ἐδαφικῆς ἀκεραιότητος τῆς Δημοκρατίας τῆς Κύπρου. Συνεπῶς, ἐδῶ ἡ ὑποχρέωσις τῆς προασπίσεως ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος τῆς ἐδαφικῆς ἀκεραιότητος τῆς Κύπρου, εἶναι σαφής, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη σκολιώδους ἑρμηνείας, δὲν εἶναι ἀντικείμενον τοιαύτης ἑρμηνείας τὸ δῆθεν δικαίωμα τῆς Τουρκίας δι’ ἀπόβασιν. Δι’ αὐτό, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι καὶ διὰ λόγους ἠθικῆς ἐπιταγῆς ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους συμβατικούς, μᾶς εὑρίσκει συμφώνους ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀποβάσεως καὶ ὅτι θὰ μᾶς ἔχῃ ὑποστηρικτὰς πλήρως καὶ ἀνεπιφυλάκτως ἐὰν χρειασθῇ νὰ ἀποκρούσῃ αὐτὴν ἐνόπλως. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὴ ἡ κριτικὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, μία πλευρὰ τοῦ σημείου αὐτοῦ δύναται νὰ τύχῃ κριτικῆς. Αἱ τυμπανοκρουσίαι, οἱ πολεμικοὶ παιᾶνες, αὐτὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι χρήσιμα διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὑπευθύνως τόσον κρίσιμος ἐνέργεια, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἀφήνουν βαθέα κατάλοιπα εἰς τὴν ψυχὴν τῶν λαῶν. Μὲ ἄνεσιν ἐκατηγορήθημεν διὰ μαλακὴν πολιτικήν. Λησμονοῦνται πολλὰ γεγονότα, λησμονεῖται, ὅτι κατὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Λιβάνου ἠρνήθημεν τὴν χρησιμοποίησιν τῶν Ἑλληνικῶν ἀεροδρομίων τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις ἦσαν ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἐπιχείρησιν ἐκείνην καὶ τὰ ἠρνήθημεν εἰς προσφιλῆ σύμμαχον. Λησμονεῖται, ὅτι ὅταν ἠπειλήθησαν εἰς βάρος τῶν ἀξιωματικῶν μας εἰς τὴν Σμύρνην ὡρισμένα γεγονότα μὲ τρίωρον προειδοποίησιν πρὸς τὸ ΝΑΤΟ ἐστείλαμεν ἀεροπλάνα καὶ ἐφέραμεν ὁλόκληρον τὸ κλιμάκιον, προκαλέσαντες κυριολεκτικῶς τὴν παράλυσιν τοῦ στρατηγείου αὐτοῦ τοῦ ΝΑΤΟ. Αὐτὰ δὲν γίνονται ἀπὸ μαλακὴν καὶ ἐθελόδουλον πολιτικήν, ἀλλὰ δὲν ἐβγήκαμεν εἰς τοὺς ἐξώστας, δὲν ἐκαλέσαμεν τοὺς γυμνασιόπαιδας διὰ νὰ μᾶς βοηθήσουν. Ἐκάμαμεν ἐκεῖνο ποὺ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν, ἀποφεύγοντες νὰ δρέψωμεν ἡμεῖς χειροκροτήματα καὶ νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν λαῶν κατάλοιπα συμπλεγμάτων ἐπικίνδυνα διὰ τὸ μέλλον. Κύριοι, ἀπὸ ἀπόψεως τοῦ τί θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον, αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἀπὸ μιᾶς πλευρᾶς, δικαίως ἐχαιρετίσθησαν ὡς ἐπιτυχία. Ἐπιτυχία ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ὅτι ἀπέφυγον τὴν ἀπόβασιν καὶ τὴν διχοτόμησιν, πράγματα τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης εἶχαν ἀποκλεισθῆ. Ἐπιτυχία ὅμως, διότι ἡ κατάστασις εἶχε καταστῆ ἐπικίνδυνος καὶ ἐχρειάσθη αὐτό, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ αὐτὸς ὁ κίνδυνος. Ὀφείλω ὅμως ἀντικειμενικῶς νὰ ἀναγνωρίσω, ὅτι ὑπάρχει ἓν ἄλλο θετικὸν στοιχεῖον ἐπιτυχίας, ὁ διορισμὸς τοῦ μεσολαβητοῦ, διὰ τὴν ἀναζήτησιν λύσεως. Μέχρι ποίου βαθμοῦ τοῦτο θὰ εἶναι ἐπιτυχία, θὰ τὸ ἴδωμεν, ὅταν ὁ μεσολαβητὴς καταλήξῃ εἰς τὴν λύσιν. Πάντως, δὲν γνωρίζω μέχρι ποίου σημείου εἶχε δίκαιον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγων, ὅτι τὸ Κυπριακὸν παρῆλθεν ὡς κίνδυνος, γνωρίζω, ὅτι εἶχε δίκαιον, ὅταν εἶπεν, ὅτι παραμένει ὡς δυσχερὲς πρόβλημα. Εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ δυσχεροῦς προβλήματος, ἔχομεν ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, δὲν θὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν τακτικὴν νὰ κατηγορῶμεν πᾶσαν διαπραγμάτευσιν ὡς προδοσίαν, δὲν θὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν τακτικὴν νὰ κατηγορήσωμεν πᾶσαν ρεαλιστικὴν ἀντιμετώπισιν ὡς προδοσίαν καὶ ἐγκατάλειψιν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ὅσων θὰ πράξῃ, δύναται νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ τῆς συμπαραστάσεώς μας. Τὶ θὰ πράξῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τὸ γνωρίζωμεν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώσωμεν εὐχολόγιον. Θὰ γίνῃ τὸ δυνατὸν γενέσθαι καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θὰ προσπαθήσῃ νὰ πράξῃ τὸ καλύτερον. Ἐὰν ἠδυνάμην νὰ διατυπώσω δύο εὐχὰς αὐτὴν τὴν στιγμήν, θὰ ἀφεώρουν τὸ δυσχερέστατον τμῆμα τῆς προσπαθείας ἡ ὁποία ἀναλαμβάνεται. Δὲν φοβοῦμαι τόσον πολὺ τὴν ρύθμισιν τῆς τύχης τῆς μειονότητος. Μὲ ὀλίγην καλὴν θέλησιν καὶ γνωρίζω, ὅτι ἀπὸ Ἑλληνοκυπριακῆς πλευρᾶς ὑπάρχει ὡς πρὸς τοῦτο ἄπειρος καλὴ θέλησις, μὲ ὀλίγην βοήθειαν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, νομίζω, ὅτι εἶναι εὐχερὲς εἰς τὴν τοπικὴν μειονότητα νὰ παραχωρηθῇ ὅ,τι εἶναι λογικὸν διὰ νὰ αἰσθάνεται ἀσφαλής. Ἡ δυσκολία θὰ ὑπάρξῃ ὡς πρὸς τὰς συνθήκας ἐγγυήσεως καὶ συμμαχίας καὶ ἐκεῖ χρειάζεται, νομίζω, καὶ ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ πλευρᾶς Ἀντιπολιτεύσεως σαφὴς καὶ τολμηρὰ πρόθεσις. Καὶ ἐδῶ, κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅπως ἦσαν αἱ περιστάσεις τότε, μὲ κυρίαρχον τὴν Ἀγγλίαν, μὲ τὰς δυσχερείας ποὺ εἴχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἐάν, δὲν ἐδεχόμεθα αὐτὰς τὰς συμφωνίας, ἡ Κύπρος δὲν θὰ ἐγένετο ἀνεξάρτητος. Ἀλλὰ σήμερον, ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι αἱ δύο αὐταὶ συμφωνίαι δημιουργοῦν θέματα, δημιουργοῦν καχυποψίας, δημιουργοῦν ἀφορμὰς ἀναφλέξεων ἀκόμη. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλλάς, δικαιοῦται νὰ προσπαθήσῃ νὰ πείσῃ τοὺς πάντας, ὅτι αἱ συνθῆκαι αὑταί, ἔχουν πλέον μέσα τους τὸ σπέρμα τῆς ζημίας καὶ ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθοῦν. Κύριοι, τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, καὶ εἰδικώτερον τοῦ Κυπριακοῦ, νομίζω ὅτι ὀφείλω νὰ τὸ κλείσω μὲ δύο δηλώσεις. Ἡ μία, ἐπανάληψις τῆς δηλώσεως πίστεως πρὸς τὴν χρησιμότητα ἀμφοτεροβαροῦς Ἑλληνικῆς συνεργασίας. Ἡ δευτέρα, ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπευθύνεται καὶ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς χώρας. Ἀντιπολιτευόμεθα ὀξύτατα τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου. Ἀλλὰ ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς θὰ μᾶς εὕρῃ πάντοτε μὲν ἀντικειμενικοὺς καὶ ψυχραίμους κριτάς, συχνότατα δέ, βοηθοὺς καὶ συμπαραστάτας. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κ. συνάδελφοι, ἀκόμη, ἴσως ἐπὶ ἕνα καὶ μόνον λεπτόν. Δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ μὲ ἄλλα κεφάλαια τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, προέβη εἰς μίαν ὡραίαν δήλωσιν προθέσεων. Δὲν μᾶς εἶπεν, ὅμως, τὸ πλέον οὐσιῶδες, δὲν μᾶς εἶπε τὰ μέσα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐκπληρώσῃ τὰς προθέσεις αὐτάς. Ἐὰν μᾶς εἶπε κἄτι, μᾶς τὸ εἶπεν ἐμμέσως. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἑξῆς. Μᾶς εἶπεν, ὅτι, μὲ τὴν οἰκονομίαν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐσταθεροποιήσαμεν καὶ διωγκώσαμεν, θὰ ἐκτελέσῃ τὰς προθέσεις της. Βεβαίως, αὐτὸ εἶναι τρισμέγιστον, διότι τρισμέγιστος εἶναι ἡ ὁρμή, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν εἰς τὴν ἀναιμικὴν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν παρελάβαμεν. Μὲ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐδιπλασιάσθησαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ποὺ εἴχομεν ἀναλάβει, μὲ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα διπλασιασθὲν περίπου, βεβαίως ἀφήνομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐχέρειαν ἐὰν αὐτὰ συνεχισθοῦν, νὰ ἐργασθῇ καὶ τὴν εὐχαριστοῦμεν διὰ τὴν ἀναγνώρισιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Διότι, ὅπως εἶπον, οὐδὲν ἄλλο μέσον διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν προθέσεων δὲν μᾶς εἶπε, πλὴν τῆς συνεχίσεως τῆς πορείας τῆς οἰκονομίας, ὡς αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐδημιουργήσαμεν. Ἠμπορεῖ νὰ ἐνοχλῆσθε, ἠμπορεῖ νὰ διακόπτετε, ἀλλὰ ἡ ἱστορία ἀναγνωρίζουσα καὶ λάθη, θὰ ὁμιλήσῃ πέραν τῶν παθῶν, θὰ ὁμιλήσῃ ἀδεκάστως. Καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀναγνωρισθῇ ὅτι οὐδέποτε ἡ Ἑλλὰς ἐγνώρισε τὴν ἀνάπτυξιν τὴν ὁποίαν ἐγνώρισε κατὰ τὴν 8ετίαν τοῦ Καραμανλῆ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ΕΡΕ), (γέλωτες ἐκ μέρους τῆς πτέρυγος τῆς

Ε.Κ.).

Ἡμεῖς σᾶς εὐχόμεθα κατὰ τὴν 4ετίαν τοῦ κ. Παπανδρέου, κατὰ τὴν 3ετίαν ἢ 2ετίαν, νὰ πραγματοποιήσετε καὶ σεῖς ἀναλόγως τὰ ἴδια. Τὸ εὐχόμεθα ὁλοψύχως. Διότι ἐὰν πραγματοποιήσετε τὰ ἴδια, θὰ ἔχετε πραγματοποιήσει ἕνα μεγάλον ἱστορικὸν ἔργον καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ὅσον καὶ σεῖς, διότι τῆς ἰδιότητος τοῦ πολιτικοῦ προβαδίζει ἡ ἰδιότης τοῦ Ἕλληνος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§40Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς εἴπατε τίποτε διὰ τὰ μυστικὰ κονδύλια. Τότε, παρακαλῶ, νὰ περιμένετε νὰ μὲ ἀκούσητε.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Τσιριμῶκος, ἔχει τὸν λόγον.

§42Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δηλώσω, ὅτι θὰ παράσχω ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Καὶ θέλω, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, νὰ δώσω καὶ μίαν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ὁ ὁποῖος διηρωτήθη, ἐὰν εἶμαι ἢ δὲν εἶμαι κυβερνητικός. Τοῦ λέγω, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, πᾶς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἤθελε, ὄχι μόνον νὰ φύγῃ ἡ ΕΡΕ ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ νὰ στερεωθῇ ἡ Δημοκρατία, εἶναι κατὰ κἄποιον τρόπον κυβερνητικός. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Φοβοῦμαι, ὅτι τὸ μεγαλύτερον κίνητρον διὰ νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, εἶναι, ὅτι μετὰ τόσα ἔτη ἀντιπολιτεύσεως, θέλω καὶ ἐγὼ νὰ χαρῶ τὸ βῆμα ὡς συμπολιτευόμενος. (Χειροκροτήματα). Βέβαια, δὲν εἶναι μεγάλη ἡ χαρά, ἀλλὰ ἐπὶ τέλους, κἄτι εἶναι καὶ αὐτό. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι δικαιούμεθα ἢ καὶ ὀφείλομεν ὅλοι, τὸ ἔπραξεν ἄλλωστε κατὰ κἄποιον τρόπον καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, νὰ ζυγίσωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 16ης Φεβρουαρίου καὶ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν σημασίαν του. Νομίζω, ἐπιγραμματικῶς, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τῆς 16ης Φεβρουαρίου ἀπέδειξαν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀξιοῖ τὴν εὐρυτέραν δυνατὴν καὶ βαθυτέραν δυνατὴν ἀλλαγήν. Καὶ γνωρίζει, πολὺ καλά, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τί ἐννοῶ μὲ τὴν λέξιν ἀλλαγὴν καὶ εἰς τὸν πολιτικὸν καὶ εἰς τὸν κοινωνικὸν καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου διεκήρυξε τὴν πίστιν της εἰς τὴν πολιτικήν, κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν Δημοκρατίαν. Ὁ λόγος εἶναι πολὺ βαρὺς καὶ ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, χρειάζονται μακροὶ καὶ σκληροὶ ἀγῶνες. Πρὸς τὸ παρὸν πιστεύω, ὅτι τὸ ὅ,τι ἐλέχθη, τὸ ὅ,τι διεκηρύχθη καὶ τὸ ὅ,τι ἐπαναλαμβάνεται τὸ κήρυγμα δικαιολογεῖ ὅλας τὰς ἀξιώσεις καὶ τὰς πλέον παραλόγους ποὺ διατυποῦνται καὶ δικαιολογεῖ καὶ τὴν μεγαλυτέραν ἀδημονίαν, ἐν πολλοῖς ἄδικον ἢ πρόωρον. Πάντως, ρεαλιστικῶς, ἐὰν ἀντιμετωπίσωμεν τὴν πραγματικότητα, ὅσοι κυρίως ἐξ ἡμῶν ἔχουν ἀπόλυτον συνείδησιν τοῦ βάθους καὶ τοῦ εὔρους τοῦ κηρύγματος τῆς πολιτικῆς, κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς Δημοκρατίας, θὰ κρίνωμεν μόνον ποῖα μέτρα πρέπει σήμερον καὶ αὔριον νὰ λάβωμεν διὰ νὰ στρέψωμεν μετὰ κόπου πολλοῦ τὰς κατευθύνσεις τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς ἀλλαγῆς αὐτῆς. Καὶ τὸ ἔργον εἶναι πάρα πολὺ βαρὺ καὶ δύσκολον, διότι αἱ δυνάμεις τῆς ἀντιδράσεως ἡττήθησαν ἐκλογικῶς, δὲν ἡττήθησαν, ὅμως, ἀκόμη ἀπὸ ἀπόψεως τῆς ἐγκαταστάσεώς των καὶ τοῦ ριζώματός των εἰς τὰ βάθρα τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ καὶ τῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς διαρθρώσεως τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Ἐπιγραμματικῶς θὰ ἔλεγον, ὡς πρὸς τὸν πολιτικὸν τομέα, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πλέον ἐνδιαφέρων, τοὐλάχιστον τὴν στιγμὴν αὐτήν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τῆς 16ης Φεβρουαρίου σημαίνουν ἢ πρέπει νὰ σημαίνουν τὸ τέρμα τοῦ μονοκομματικοῦ κράτους τῆς δεξιᾶς. Αὐτὸ ἐψήφισεν ὁ λαός. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀποτελοῦν ἱστορικὸν σταθμόν, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐπιβάλλουν βαρὺ καθῆκον εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, καθῆκον ὄχι ἁπλῶς νὰ χαιρετίσῃ τὴν νίκην, ἀλλὰ καθῆκον νὰ κατοχυρώσῃ τὴν νίκην, δημιουργοῦσα τὸ πλαίσιον τοῦ ἐλευθέρου πολιτικοῦ βίου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου, μὲ τοὺς λαϊκοὺς ἀγῶνες, θὰ κλονισθῇ καὶ μακροχρονίως θὰ ἐκλείψῃ ἡ μέχρι σήμερον ἀσάλευτος κυριαρχία τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Πιστεύω, ὅτι μέσα εἰς αὐτὴν τὴν διαδικασίαν τοῦ δημοκρατισμοῦ, τοῦ δημοσίου μας βίου, θὰ ἐπέλθῃ καὶ μεταμόρφωσις τῆς χθεσινῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Φαντάζομαι, ὅτι τὰ ὀξυδερκέστερα τῶν στελεχῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. ἢ τῆς Δεξιᾶς, ἐν τῷ συνόλῳ, θὰ ἔχουν ἀντιληφθῆ, ὅτι ἡ ὥρα τοῦ χωροφύλακος καὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ κράτους παρῆλθε καὶ ἦλθεν ἡ ὥρα τῶν πολιτικῶν. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸν σχηματισμὸν ἑνὸς ὀρθοδόξου κοινοβουλευτικοῦ κόμματος τῆς Δεξιᾶς, ἀπαραιτήτου διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας, κόμματος τὸ ὁποῖον, βεβαίως, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συντείνῃ εἰς τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν εἴτε ὡς Ἀντιπολίτευσις εἴτε ὡς συμμετέχων εἰς αὐριανὴν Κυβέρνησιν. Λέγω εἰς σχηματισμόν, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι διὰ πρώτην φοράν, μετὰ πολλὰ ἔτη, τὸ κόμμα τῆς Δεξιᾶς δὲν ἐνεφανίσθη ὑπὸ νέαν μορφὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 16ης Φεβρουαρίου. Μέχρι σήμερον εἶχε συνηθίσει νὰ ἀνανεώνεται πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὴν μάχην μὲ ἀνοικτὰ χαρτιά. Ἐνεφανίσθη ἔμφορτος ἀπὸ τὰς εὐθύνας, ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὄνομα καὶ ὑπέστη μὲ τὸ ὄνομά της τὴν ἥτταν τὴν ὁποίαν ὑπέστη καὶ αὐτὸ μοῦ δίδει τὸ ἐνδόσημον νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ μεταμόρφωσις, ἡ ἀπαραίτητος διὰ τὸ μέλλον, εἰς ὀρθόδοξον κοινοβουλευτικὸν κόμμα, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ τοῦ σχηματισμοῦ ἄλλου κόμματος. Δὲν εἶμαι ἀφελὴς εἰς τὴν αἰσιόδοξον προοπτικὴν μου, ὅτι τὸ τέρμα τοῦ μονοκομματικοῦ κράτους τῆς Δεξιᾶς θὰ ἐπέλθῃ καὶ ὁ ὁμαλὸς πολιτικὸς βίος θὰ στερεωθῇ. Δὲν λησμονῶ, ὅτι ἡ ρῆσις τοῦ Γάλλου σοφοῦ πολιτικοῦ φιλοσόφου, ἀλλὰ καὶ τοῦ μαχητοῦ τῆς Δημοκρατίας Ἀλέν, ὅτι ἡ Δημοκρατία εὑρίσκεται πάντοτε ἐν κινδύνῳ, εἶναι τὸ πολίτευμα ποὺ εὑρίσκεται πράγματι ἐν κινδύνῳ καὶ εἰς τὸν τόπον μας θὰ εἶναι πολὺ μεγάλη ἀφέλεια ἐὰν νομίζωμεν ὅτι ἤρκεσεν ἡ ἐκλογικὴ νίκη διὰ νὰ παύσῃ νὰ ὑπάρχῃ τὸ Κράτος αὐτό.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα κινδυνεύει ἔτι μᾶλλον.

§44Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅσον ὑπάρχει οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία, ὅσον ὑπάρχουν πολιτικοὶ ἕτοιμοι νὰ στηριχθοῦν εἰς αὐτήν, ὅσον ὑπάρχει κρατικὸς μηχανισμὸς δηλητηριασμένος ἀπὸ τὰ πολλὰ ἔτη τῆς ἀνωμαλίας καὶ τῶν ἐκτάκτων μέτρων, ὅσον διατηροῦνται πολεμικὰ μέτρα ἕτοιμα πρὸς χρῆσιν, οἱ κίνδυνοι αὐτοὶ θὰ ὑπάρχουν. Δικαίως ἐπαίρεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι οἱ Ἕλληνες αἰσθάνονται σήμερον ἐλεύθεροι. Τὸ αἰσθάνονται καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβάνεται ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μίαν σειρὰν ἀπὸ μέτρα, ὄχι ἁπλῶς διὰ νὰ αἰσθάνωνται ἐλεύθεροι, ἀλλὰ διὰ νὰ γίνουν ἐλεύθεροι, πράγματι ἐλεύθεροι οἱ Ἕλληνες καὶ ἀκόμη παραπάνω, διὰ νὰ μείνουν ἐλεύθεροι. (Χειροκροτήματα). Διὰ νὰ μὴ ἀπομείνουν, ὡς δαμόκλειος σπάθη, εἰς χεῖρας ἐνδεχομένων διαδόχων, ὅπως τὸ 1952 ὅπλα μονίμου ἀσκήσεως δικτατορικοῦ μονοκομματικοῦ κράτους, τὸ ὁποῖον ἔκτοτε, ἐπὶ 11 χρόνια, ἔχει ἐγκατασταθῆ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ πολλὰ ἔτη ἀπεκτήσαμεν Βουλὴν ἀναμφισβητήτου κύρους. Εἶναι τὸ μέγα κέρδος τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν, Βουλὴν κύρους μὴ ἀμφισβητουμένην ἀπὸ κανένα, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ ὅσον πρέπει νὰ ζοῦν αἱ Βουλαὶ καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐτὸ θὰ ἀποβῇ ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ τόπου. Ἀπομένει ἡ σκέψις, ἀπομένει τὸ καθῆκον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναστηλώσῃ ὅλους τοὺς δεσμοὺς τῆς Δημοκρατίας. Ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Μαρκεζίνη μοῦ δίδει ἀφορμὴν νὰ διατυπώσω μερικὰς σκέψεις ἐν σχέσει μὲ τὰ Ἀνάκτορα. Ἐθεώρησε, ἐὰν δὲν κάμνω λάθος, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὡς ἓν εἶδος ἐλαφρᾶς ἔστω ἀσεβείας πρὸς τὴν μνήμην τοῦ Βασιλέως Παύλου, τὴν δημοσίαν ὑπογράμμισιν τῆς ἐντυπώσεως κἄποιου πνεύματος ἀλλαγῆς πρὸς τὴν πλευρὰν ἐκείνην. Νομίζω, ὅτι ἔχει λάθος. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ μεταβολαὶ εἰς τοὺς φορεῖς τῶν ἀξιωμάτων, ἰδίως τῶν ἀνωτάτων ἀξιωμάτων, διευκολύνουν συχνὰ ὡρισμένας μεταβολὰς αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡριμάσει, ἀλλὰ λόγῳ κεκτημένων συνηθειῶν δὲν ἔχουν ἀκόμη πραγματοποιηθῆ. Καὶ εἰς τὸ κατώφλι μιᾶς νέας Βασιλείας, διὰ τὴν ὁποίαν τόσα ἐνθαρρυντικὰ λόγια ἠκούσθησαν, δὲν νομίζω ὅτι ζημιώνῃ τὸν Θρόνον ἡ ἐντύπωσις τοῦ κόσμου, ὅτι κἄποιο πνεῦμα ἀλλαγῆς ἐμπνέει καὶ ὡρισμένας μεταβολὰς εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Ἀνακτόρων. Καὶ ἐπιχαίρει ἡ κοινὴ γνώμη δι’ αὐτό. Ἴσως μάλιστα αὐτὸ εἶναι χρήσιμον, ὄχι ἁπλῶς τώρα διὰ τὰ Ἀνάκτορα, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ἐπεκταθῇ περαιτέρω εἰς τὸν χρόνον ἡ συμπάθεια ποὺ τὰ περιβάλλει, λόγῳ τοῦ πένθους αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι μερικὰ δυσάρεστα φαινόμενα, ἀκόμη καὶ μερικὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δικαιολογημένα ἢ ἀδικαιολόγητα, ἦλθον εἰς τὴν δημοσιότητα, ὅπως τὸ θέμα τῆς ἀσθενείας τοῦ Βασιλέως Παύλου, ὀφείλονται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι τὰ Ἀνάκτορα ἔδιδον τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐμπνέονται ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀποτελοῦν κἄποιον ἰδιαίτερον κόσμον ποὺ ἔχει μὲν σχέσιν μὲ τὸν ὑπόλοιπον κρατικὸν μηχανισμόν, ἀλλὰ καὶ διαφέρει ἀπὸ ἕνα τμῆμα τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Τοῦτο ἐξηγεῖ, ἴσως καὶ ὡρισμένας ἐπιθέσεις ποὺ ἔχουν γίνει κατὰ καιροὺς κατὰ τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας καὶ ἐκ τοῦ Αὐλικοῦ περιβάλλοντος. Καὶ εἶναι καλύτερον νὰ λεχθῇ τώρα εἰς τὸ κατῶφλι τῆς νέας Βασιλείας καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ — καὶ ταῦτα ἀνεξαρτήτως περὶ τῆς θέσεως ἑνὸς ἑκάστου περὶ τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας ἢ μὴ Δημοκρατίας, ὡς θεσμοῦ — ὅτι τὰ Ἀνάκτορα ἀποτελοῦν μέρος τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Εἶναι καλὸν νὰ ὑπάρξῃ συνείδησις τῆς ἀρχῆς αὐτῆς καὶ νὰ ὑπάρξῃ ἡ συνείδησις, ὅτι ἡ ὑψηλὴ προστασία ἐκ μέρους τῶν Ἀνακτόρων, δυνατὸν νὰ εἶναι καλή, ἐκεῖνο, ὅμως, ποὺ ἐκθέτει τὰ Ἀνάκτορα εἶναι ἡ οὐσιαστικὴ διοίκησις θεσμῶν, τῶν ὁποίων ἡ διοίκησις ἀνήκει εἰς ὑπευθύνους ὑπαλλήλους τοῦ κράτους. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ συνδέσῃ τὸν νέον Βασιλέα μὲ τὸν λαόν. Θὰ ἀποσπάσῃ τὰ Ἀνάκτορα ἀπὸ πᾶσαν δημοσίαν συζήτησιν. Καὶ θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ὁμαλωτέραν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος.

§45Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγένοντο αὐτά;

§46Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ λέγω ὡς παραίνεσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§47Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τότε, τὸ πρᾶγμα διαφέρει.

§48Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ τὰ ὅσα εἴπατε. Ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀσέβειαν τῆς μνήμης τοῦ Βασιλέως Παύλου, ὅτι γίνεται συζήτησις περὶ τῆς θέσεως τῶν Ἀνακτόρων.

§49Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶχα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἴπατε, ὅτι πανηγυρίζει ὁ κόσμος διὰ τὴν ἀλλαγήν. Καὶ ἤθελα νὰ γνωρίζω τὴν ἀλλαγήν. Διότι, μίαν ἀλλαγὴν ἤκουσα. Τὴν ἀλλαγὴν τοῦ τίτλου τοῦ Μεγάλου Αὐλαρχείου.

§50Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντιλαμβάνομαι καὶ τὴν σημασίαν τῆς μεταβολῆς αὐτῆς, διότι δὲν ἔχω εἰδικότητα περὶ αὐτά. Εἶπον, ὅτι ἐπιχαίρει ἡ κοινὴ γνώμη διὰ τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη, ὅτι πνέει νέος ἄνεμος ἐκεῖ. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Καὶ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ χρειάζεται ἀναστήλωσις, διότι πολὺ περιφρονήθηκε ἀπὸ τὴν ΕΡΕ. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀλλάξῃ τακτικήν. Καὶ μὲ τὸν παλαιὸν Κανονισμόν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ σχέδιον τοῦ νέου Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω νὰ εἰσαχθῇ τώρα πρὸς συζήτησιν, παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν νὰ διεξάγῃ καὶ τὸν ἔλεγχον ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ διευκολύνῃ. Ἐὰν τὸ θελήσῃ καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὸ θελήσῃ, διὰ νὰ κατορθώσουν καὶ οἱ βουλευταὶ νὰ παύσουν νὰ θεωροῦνται ὡς εἰσπράκτορες τῆς ἀποζημιώσεώς των καὶ διεκπεραιωταὶ τῶν προσωπικῶν ὑποθέσεων τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ νὰ γίνουν πράγματι βουλευταὶ διὰ νὰ βουλεύωνται ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων καὶ νὰ λαμβάνουν γνῶσιν ἐπὶ ὅλων τῶν ἐθνικῶν ὑποθέσεων καὶ νὰ μὴ λαμβάνουν γνῶσιν τῶν συμφωνιῶν, ὅπως συνέβη μὲ τὰς σχετικὰς περὶ Κύπρου συμφωνίας, ἐκ τῶν ὑστέρων. Παραλλήλως πρὸς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα, εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἐπηρεάζει τὰς ἐξελίξεις αὐτὸς οὗτος ὁ λαός. Αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι ἐξασφαλίζουν τὴν ἐπιρροὴν τοῦ λαοῦ, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ὑπερασπίσεως ὡρισμένων ἰδεῶν, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν ὠργανωμένων ἢ ἀνοργανώτων τάσεων. Προσωπικῶς ἐγώ, ἀποδίδω πολὺ ὀλιγωτέραν σημασίαν ἐὰν ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς Δημάρχων θὰ εἶναι καλύτερος τοῦ προηγουμένου καὶ μεγαλυτέραν, εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ ἀνεξαρτησία τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐκπροσωπῶ τὰς Ἀθήνας, τῶν ὁποίων ὁ λαὸς γνωρίζει, ὅτι ἀπὸ ἐτῶν ἔχει παύσει νὰ εἶναι νοικοκύρης εἰς τὸ σπίτι του. Τὰ πάντα ρυθμίζονται ἐρήμην του καὶ οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες ἦσαν ὑποχρεωμένοι ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς ἐκλογῆς των, νὰ ἱκετεύουν διὰ νὰ εὕρουν τὰ μέσα νὰ πληρώνουν τοὺς ὑπαλλήλους των, καὶ διὰ νὰ ἀποκτήσουν κἄποιαν ἁρμοδιότητα ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀναγράφουν οἱ κώδικες περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἐπίσης, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι ὑπάρχει ἕνα πρόβλημα λειτουργίας τῶν συνδικάτων. Εἶπεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, ὅτι θέλει ἐλεύθερον δημοκρατικὸν συνδικαλισμόν. Καὶ θὰ ἀναμείνωμεν διὰ νὰ ἴδωμεν, ποῖα μέτρα θὰ ληφθοῦν διὰ νὰ ἐπέλθῃ ὁ ἐκδημοκρατισμὸς τῶν συνδικάτων. Διότι, ὁ ἐλεύθερος συνδικαλισμὸς δὲν ἀποτελεῖ μόνον τὸ ἀναγκαῖον ὅπλον τῶν οἰκονομικῶν διεκδικήσεων, ἀλλὰ καὶ βάθρον τῆς λειτουργίας τῆς Δημοκρατίας εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Τελευταῖον, ἀλλὰ ὄχι τὸ ὀλιγώτερον, τὸ ὁποῖον δὲν τοποθετεῖται εἰς τὰς ἐπαγγελίας πρὸς ἱκανοποίησιν, ἀλλὰ ἀποτελεῖ μέσον παγίας προστασίας τῆς Δημοκρατίας, ἀμβλύνσεως τῶν παθῶν, καὶ ἴσως ἐθνικοποιήσεως μεγάλων θεμάτων, ὅπως εἶπε χθὲς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, εἶναι ἡ καθιέρωσις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἐπὶ μακρὰ ἔτη κατηγορούσαμεν τὴν ΕΡΕ, ὅτι εἰσῆγε πρὸς ψήφισιν ἐκλογικὸν νόμον τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀναλογικὴν βεβαίως, διότι ἐπεθύμει διὰ τοῦ τεχνάσματος τῆς ψυχολογίας τοῦ πλειοψηφικοῦ νὰ κερδίσῃ. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡμεῖς θὰ κάνωμεν τὸ ἀντίθετον ἀπ’ ὅ,τι ἔκαμεν ἡ ΕΡΕ. Δὲν πρέπει νὰ μᾶς καταλάβῃ ἡ ἐφορία τῆς νίκης. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ ἔθνος καὶ ἡ Δημοκρατία ἔχει καταστραφῆ ἀπὸ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ἔχομεν τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1920, τοῦ 1933 καὶ τοῦ 1952, τρεῖς σταθμοὺς θανασίμους διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Τέτοια προοπτικὴ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὸ μέλλον. Καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ τέτοια προοπτική, μόνος τρόπος εἶναι ἡ ἄμεσος καθιέρωσις ἁπλῆς ἀναλογικῆς. (Χειροκροτήματα). Τὸ σύνολον περίπου, κύριοι βουλευταί, τοῦ ἀναγγελλομένου ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἐν διπτύχῳ, ὡς πρὸς τὸ δέον γενέσθαι, εἰς τὸ μέλλον καὶ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος. Εἰς τὸν τομέα δέον γενέσθαι, ὑπάρχουν πολλὰ ποὺ πρέπει νὰ γίνουν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνουν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐκκαθαρίσεως τοῦ παρελθόντος. Ἐφ’ ὅσον ἐλέχθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι συντόμως κατατίθεται σχετικὸν νομοσχέδιον, θὰ ἐπιφυλαχθῶ διὰ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ ἐρωτήσω ὅτι, σήμερον, διεκκαθάρισις τοῦ παρελθόντος, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πλήρης καὶ τελεία καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔκτακτα μέτρα καὶ ὡς πρὸς τοὺς καταδίκους, περιλαμβανομένης καὶ τῆς καταργήσεως ὡρισμένων σκληρῶν μέτρων ποὺ ἐλήφθησαν, ὅπως τῆς στερήσεως τῆς συντάξεως, ἐκκαθαρίσεως ὑπαλλήλων καὶ ἄλλα ποὺ ἐσώρευσαν δικαίας πικρίας. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ δημιουργικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἐν διπτύχῳ, ὡς πρὸς τὸ μέλλον καὶ ὡς πρὸς τὰς ἐκκαθαρίσεις τοῦ παρελθόντος. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὀρθῶς, ὅτι πρὶν ἀπ’ ὅλα, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ πρόοδος πρέπει νὰ ὑπάρξῃ κράτος. Καὶ πρὶν σκεφθῇ τὴν ἀναδιάρθρωσιν τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, σκέπτεται τὴν διάρθρωσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ἀριθμὸν τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Ὑπουργῶν. Ὀρθῶς. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ πρόβλημα τίθεται ὀρθῶς ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν εἰς ἀπολύτους ἀριθμούς, ἐὰν εἶναι πολλοὶ οἱ ὑπουργοὶ ἢ ὀλίγοι, ἐὰν πρέπει νὰ εἶναι ὀλίγοι ἢ πολλοί. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν ὅλαι αἱ ἀνάγκαι καὶ τῆς διοικήσεως καὶ νὰ καταλήξῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἕνα συμπέρασμα βάσει μελέτης. Κύριοι βουλευταί, πιστεύω, ὅτι, ὅσον ὀλιγώτερα εἶναι τὰ Ὑπουργεῖα, τόσον τὸ καλύτερον. Ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν; Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι πρέπει ἕνας τομεὺς νὰ ἔχῃ ἕναν ὑπεύθυνον νὰ μὴ κατακερματίζεται ἡ εὐθύνη, νὰ μὴ κατακερματίζεται καὶ ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἐποπτείας καὶ διοικήσεως ἐκ μέρους πολλῶν Ὑπουργῶν. Βεβαίως, ὑπάρχει μία τάσις, τάσις δημιουργίας Ὑπουργῶν. Θεωρητικῶς κάθε διεύθυνσις Ὑπουργείου ἠμπορεῖ, κατὰ τὴν κρίσιν μου, νὰ εἶναι Ὑπουργεῖον. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποφεύγεται, διότι καταστρέφει τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς, εἰς οἱονδήποτε τομέα. Τί ὅμως, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ; Ὑπὸ τὸν Ὑπουργὸν νὰ ὑπάρχουν Ὑφυπουργοί, βοηθοῦντες αὐτόν, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκήσῃ τὴν πολιτικὴν εἰς τὰς μεγάλας της γραμμάς, διατηρῶν τὴν εὐθύνην εἰς τὸν τομέα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ νεώτερα στελέχη κοινοβουλευτικὰ ἠμποροῦν νὰ ἀναδειχθοῦν καὶ ἐλάφρυνσις νὰ ἐπέλθῃ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Καὶ κἄτι ἄλλο πρέπει νὰ παρατηρήσωμεν. Πολλάκις ἐλέχθη, ὅτι ὁ Κοινοβουλευτισμός, εἶναι ὁ θρίαμβος τῆς ἀναρμοδιότητος, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἕνα στέλεχος, ποὺ ἔχει γενικὴν ἁρμοδιότητα, ἔχει πεῖραν πολιτικὴν καὶ γνώσεις, ἔχει προσλαμβανούσας παραστάσεις, εἰς γενικοὺς τομεῖς, χωρὶς νὰ εἶναι εἰδικός. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι διαφόρων ἐπαγγελμάτων νὰ ἐπιτυγχάνουν εἰς τὴν διεύθυνσιν διαφόρων Ὑπουργείων. Καὶ εἰς τὴν σημερινὴν καὶ εἰς τὴν αὐριανὴν ἴσως Κυβέρνησιν, θὰ ἴδῃ κανείς, ὅτι τὰ ἐπαγγέλματα τῶν Ὑπουργῶν, εἶναι διάφορα τῶν Ὑπουργείων των. Θὰ ἴδῃ ναύαρχον Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν, Οἰκονομολόγον Ὑπουργὸν Ἐξωτερικῶν κ.λ.π. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι καὶ οἱ δύο, εἶναι πολὺ καλὰ στελέχη κομματικά. Ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ ἔχει σημασίαν εἶναι, νομίζω, ὅτι τὸ ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μὲ τὴν ἐξειδίκευσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ θέματα σήμερον, εἶναι ἡ δυσκολία τῆς ἐκλογῆς τῶν συμβούλων τῶν εἰδικῶν, τῶν τεχνικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσουν τὸ ἔργον τῆς δημιουργίας, τὸ ὁποῖον ὁ πολιτικὸς Ὑπουργός, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ μόνον ἐν γενικαῖς γραμμαῖς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του.

§51Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δηλαδή, συμφωνεῖτε μὲ τὴν ἄποψιν τὴν ἰδικήν μου.

§52Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ εἶπον. Δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ τίθεται τὸ θέμα εἰς ἀπολύτους ἀριθμούς. Καὶ εἶπον, ὅτι ἐχάρην πολὺ ποὺ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἶπεν, ὅτι θὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ τὸ ἓν ἕκτον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πολλοί, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ὀλίγοι.

§53Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μου. Διευκολύνεται ἡ συζήτησις, διότι τὸ πρᾶγμα, παρουσιάζει ἐνδιαφέρον. Τὰ θέματα εἶναι δύο. Τὸ ἕν, ἐὰν αὐτοί, οἱ πολλοὶ Ὑπουργοί, θὰ εἶναι, ἢ δὲν θὰ εἶναι μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ τὸ δεύτερον, ἀφ’ ἧς στιγμῆς γίνονται μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τῶν Ὑπουργείων — αὐτὸ προσεπάθησα νὰ πείσω — ἀλλάζει ἡ μορφὴ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, Κυβέρνησις Κοινοβουλευτική, σημαίνει Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὄχι Πρωθυπουργοί. Λέγω, λοιπόν, καὶ δὲν καινοτομῶ, μεταφέρω πράγματα γνωστὰ εἰς τὴν αἴθουσαν, ὅτι ὅταν τὸ συλλογικὸν ὄργανον εἶναι ὄργανον συσκέψεων καὶ ἀποφάσεων, μὲ μεγάλον ἀριθμὸν μελῶν, μεταβάλλεται εἰς διακοσμητικόν. Ἔχει ἀποδείξει ἡ πεῖρα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ἐνδεχομένως, νὰ προστεθοῦν τεχνικὰ πρόσωπα καὶ ὡμίλησα περὶ τεχνικῶν Ὑφυπουργῶν, ἀλλ’ ὄχι ὡς μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Λέγω ταῦτα, ἐπειδὴ ἡ ὁμιλία σας, πολὺ πλησιάζει εἰς τὰ θέματα ποὺ ἔθιξα καὶ ἐγώ. Δι’ αὐτὸ κάμνω τὴν ἀναγκαίαν διευκρίνισιν.

§54Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν σας, διότι μοῦ δίδετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ διευκρινίσω, δύο πράγματα. Τὸ ἕνα εἶναι, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὰ προβλήματα, ἀναπτύσσω τὰς ἀπόψεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἐλπίζω, ὅτι θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν. Καὶ τὸ δεύτερον εἶναι, ὅτι τὸ θέμα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ὑπουργῶν, δὲν εἶναι θέμα τιθέμενον εἰς ἀπολύτους ἀριθμούς, ἀλλὰ εἰς σχετικούς. Ἐν προκειμένῳ, ἠμπορῶ νὰ ἐνθυμηθῶ, ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως ΜΠΛΟΥΜ τὸ 1936 τὸ πρόβλημα ποὺ ἐθέσατε, εἶχε λυθῆ διὰ τῆς ὑπάρξεως καὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Κυβερνητικοῦ Συμβουλίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἤθελον ἐν συνεχείᾳ, νὰ εἴπω, ὅτι θὰ κάμνω μίαν θερμὴν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀποφύγῃ ἕνα σκόπελον καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς μίαν λύσιν. Ὁ σκόπελος εἶναι, ἡ διαμάχη μεταξὺ τῶν Ὑπουργείων, διὰ τὰς ἁρμοδιότητας. Εἶπεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀναδιοργάνωσις τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ ἐδιάβασεν ἕνα ἄρθρον εἰς μίαν ἐφημερίδα ἔγκριτον τοῦ Κέντρου, εἰς τὸ ὁποῖον γράφει, σὺν τοῖς ἄλλοις, ὅτι ἐξέφυγε τοῦ ἐλέγχου τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, ἂς εἴπωμεν, τὸ ἐξωτερικὸν ἐμπόριον. Ἐπίσης, οἱ στρατιωτικοὶ ἀκόλουθοι, δὲν θέτουν ὑπ’ ὄψει τῶν πρεσβευτῶν τὰς ἐκθέσεις των κλπ. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι εἶναι κἄπως ἀναχρονιστικὰ ὅλα αὐτά, διότι τὴν ἐποχὴν ποὺ εἶχον ὅλα αὐτὰ σημασία, δὲν ὑπῆρχον διεθνεῖς ὀργανισμοί, εἰς τοὺς ὁποίους τὸ κράτος ἀντεπροσωπεύετο ἀπ’ εὐθείας μὲ ἄλλα μέλη, πλὴν τῶν διπλωματῶν. Ἐπίσης, δὲν ὑπῆρχε συμμαχία τύπου ΝΑΤΟ, ὅπου ὁ στρατιωτικὸς ἀκόλουθος δὲν παίζει κανένα ρόλο καὶ τὰ μέλη ποὺ μετέχουν τῶν ἐκεῖ συζητήσεων, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ μεταδώσουν εἰς πρεσβευτὴν ἢ εἰς οἱονδήποτε ἄλλον τὰ μυστικά, τὰ ὁποῖα συζητοῦνται ἐκεῖ. Εἶναι ἀναχρονιστικαὶ ἀντιλήψεις αὐταί. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἔπρεπε εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν νὰ προστεθῇ τοῦτο: Νὰ συγχρονισθῇ καὶ τὸ πνεῦμα τῶν διπλωματῶν, διότι πολλὰς φοράς, ἔχω παρατηρήσει μεταβαίνοντας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι οἱ διπλωμάται ἀφ’ ὑψηλοῦ βλέπουν τὰ πρόσωπα ποὺ ἀναμιγνύονται εἰς τὰς διεθνεῖς συσκέψεις καὶ ἐρωτοῦν, ποῖοι εἶναι αὐτοὶ καὶ προσπαθοῦν νὰ τοὺς ἀποφύγουν. Δὲν θέλουν νὰ γνωρίζουν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα πηγαίνουν εἰς διεθνεῖς συσκέψεις καὶ δὲν εἶναι διπλωμάται. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀποφευχθῇ ἡ διαμάχη αὐτὴ μεταξὺ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Ἐπίσης, ὅμως, πρέπει νὰ βαδίσῃ ἡ Κυβέρνησις κατ’ εὐθεῖαν, εἴτε εἰς τὴν κατάργησιν περιττῶν Ὑπουργείων, εἴτε εἰς τὴν κατάργησιν περιττῶν Ὑπηρεσιῶν. Διερωτᾶται κανείς, τί εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου, μετὰ τόσα ἔτη μετὰ τὸν πόλεμον. Διότι τὰ Ὑπουργεῖα Τύπου, εἶναι μόνον ὁλοκληρωτικῶν συστημάτων ἐφευρήματα καὶ εἶχον κἄποιον ρόλον εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου, διηύθυνεν ὅλα, καὶ τὸ ἐμπόριον τοῦ χάρτου. Δὲν γνωρίζω πουθενὰ νὰ εἶναι ἀπαραίτητον.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλα κράτη.

§56Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἠμπορεῖ, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, νὰ ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλα κράτη. Ἐάν, ὅμως, εἰς ἡμᾶς ἔγινε γελοιογραφία, εἶναι καλὸν νὰ λείψῃ. Καὶ θὰ ἔλεγον σήμερον, μετὰ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ εἰδικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου Τύπου, θὰ ἔλεγον ἂν ὄχι, ὅτι ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό, εἶναι περιττόν, τοὐλάχιστον μία ὑπηρεσία αὐτοῦ πρέπει νὰ καταργηθῇ. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπηρεσία πληροφοριῶν, ἡ ὁποία ἱδρύθη παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Τύπου. Ἦτο ἤδη περιττὴ τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἱδρύθη. Σήμερον ἀπεδείχθη, ὅτι ἱδρύθη διὰ νὰ ὑπηρετῇ ἕνα κόμμα. Ἐὰν κρατήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις, σημαίνει, ὅτι θέλει νὰ μιμηθῇ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀπεύχομαι καὶ θὰ καταδικάσω. Καὶ θὰ εἶναι σωστὸ νὰ τὴν καταργήσῃ, διότι εἶναι περιττὴ μία ὑπηρεσία, διὰ τὴν κομματικὴν προπαγάνδαν τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ δεύτερον θέμα, τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ παρελθόντος. Ὅλα τὰ μέτρα ποὺ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἀναμόρφωσιν τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, εὑρίσκουν εὐμενεστάτην ἀπήχησιν εἰς κάθε καλόπιστον ἄνθρωπον. Θὰ ἤθελα νὰ διερωτηθῶ μεγαλοφώνως, διότι μοῦ ἀρέσει νὰ εἶμαι εἰλικρινής, μήπως εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσῃ ἡ ὑποκρισία τῆς δῆθεν ἀκομματίστου ὑποδείξεως τῶν Προέδρων ἢ Διοικητῶν ὡρισμένων ὀργανισμῶν; Μήπως θὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἐπιζήμιον οἰκονομικῶς, νὰ εἴπωμεν καθαρά, ὅτι εἰς ὡρισμένους ὀργανισμοὺς καὶ εἰς ὡρισμένας διοικήσεις, πρέπει νὰ διορίζωνται ἄνθρωποι τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς ἑκάστοτε Κυβερνήσεως. Διότι, τί σημαίνει ὅταν ἔρχεται μία Κυβέρνησις καὶ διορίζει τοὺς ἀνθρώπους ποὺ θέλει καὶ καταγγέλλεται ἐπὶ κομματισμῷ, διότι θέλει νὰ διώξῃ ἀπὸ τὴν Διοίκησιν τὸν προηγούμενον διοικητήν, ὁ ὁποῖος μὲ κριτήρια κομματικὰ εἶχε διορισθῆ ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν καὶ μᾶς ζητᾷ ἀποζημίωσιν, διότι ἦτο κομματικὸν στέλεχος τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως; Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἕνας ἀντικειμενικὸς τρόπος ἀδιαβλήτου ἐκλογῆς, εἶναι καλύτερον κάθε Κυβέρνησις, νὰ παίρνῃ τὴν εὐθύνην, ὅταν θὰ διορίζῃ τῆς ἐμπιστοσύνης της ἀνθρώπους, ποὺ θὰ διευθύνουν ὡρισμένους ὀργανισμούς, μὲ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ συνεργασθῇ, καὶ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ διευθύνῃ καὶ ἑπομένως, πρέπει νὰ διευθύνωνται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι τῆς ἰδικῆς της ἐμπιστοσύνης. Καὶ τώρα, ἔρχεται τὸ ἕτερον μέρος τοῦ διπτύχου τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ παρελθόντος. Ὑπάρχουν πρόσωπα συνδεδεμένα τόσον στενῶς μὲ τὴν κομματικὴν κυριαρχίαν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ποὺ γενικὴ πεποίθησις εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἠμποροῦν νὰ συμβάλλουν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀλλαγῆς, ἀλλὰ τὸ παρεμποδίζουν. Δὲν δύνανται αὐτοὶ νὰ παραμείνουν εἰς τὰς θέσεις των, ὄχι διότι ἔχουν ἀντίθετα φρονήματα, ἀλλὰ διότι ὑπῆρξαν κομματικὰ ὄργανα, καὶ μὲ ὅλην τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν, εἶναι ἀδύνατον νὰ κατανοήσουν τὸ πρόγραμμα τῆς ἀλλαγῆς καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ὑπηρετήσουν. Καὶ ἡ κοινὴ γνώμη, δὲν ἀντιλαμβάνεται, διὰ ποῖον λόγον ἐνδεχομένως τοιαῦτα πρόσωπα θὰ κρατηθοῦν εἰς καιρίας θέσεις. Δὲν λέγω νὰ ἀδικηθοῦν ἀλλ’ ἂν φέρουν εὐθύνην, ἠθικὴν ἢ ποινικήν, νὰ διωχθοῦν. Ἀλλὰ πρέπει ἡ κοινὴ γνώμη νὰ ἴδῃ, ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἤσκησαν ἐμπαθῆ κομματικὴν πολιτικήν, δὲν εἶναι τὰ ἴδια εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν. Ἐπίσης, πολλὰς φορὰς ἀρκεῖ νὰ ἴδῃ ὁ κόσμος, ὅτι μερικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἠσέλγησαν κατὰ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, ἂν δὲν καταργοῦνται ἢ δὲν τιμωροῦνται, ἀπομακρύνονται τοὐλάχιστον ἀπὸ τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας κατεῖχον διὰ νὰ μὴ τοὺς βλέπουν ὡς ἐκδήλωσιν τῆς προηγουμένης ἐλλείψεως ἐλευθεριῶν, ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους κατεδυνάστευσαν. Καὶ νομίζω, ὅτι μέχρις αὐτῶν τῶν ὀργάνων, θὰ φθάσῃ κἄποτε ὁ ἄνεμος τῆς ἀλλαγῆς. Ἀλλὰ πρέπει, διὰ νὰ φθάσῃ, νὰ ἀνοιχθοῦν τὰ παράθυρα τοῦ κομματικοῦ μηχανισμοῦ. Καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς, ἡ κοινὴ γνώμη, ἔχει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπάρχει διστακτικὴ χεὶρ εἰς τὸ ἄνοιγμα τῶν παραθύρων. Καὶ πρέπει νὰ ἀνοίξουν, καὶ ὁ λαὸς πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι ἐπῆλθεν ἀλλαγή. Ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἔχω νὰ ἐγκωμιάσω ἀπολύτως τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε νὰ ἀναθέσῃ τὸ θέμα τοῦ προγραμματισμοῦ εἰς τὸ Κέντρον Ἐρευνῶν, πάντως, εἰς ἕνα ὀργανισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ μετέχῃ τὸ Κέντρον Οἰκονομικοῦ Προγραμματισμοῦ. Λυποῦμαι πολύ, διότι συνεδέθη τὸ θέμα μὲ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Προεδρίας Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕνας ἐπιστήμων, τοῦ ὁποίου τὴν ἀξίαν, νομίζω, εἶχεν ἄλλοτε ἀναγνωρίσει ἡ σημερινὴ Ἀντιπολίτευσις. Καὶ ἐὰν ἀνὰ πᾶν βῆμα γίνεται σύγχυσις, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸν υἱόν του, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἐλέγξωμεν τὸν υἱὸν ποτέ, διότι φοβοῦμαι, ὅτι αὐτὸ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκληφθῇ ὡς βέλος κατὰ τοῦ πατρός. Νομίζω, ὅτι ἔχει προσωπικότητα ὁ ἴδιος καὶ ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ τὸν ἀποχωρίσωμεν καὶ νὰ τὸν κρίνωμεν χωριστά. Ἄλλωστε, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὑπάρχουν πολλοὶ υἱοὶ παλαιῶν πολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι ἐσταδιοδρόμησαν πολιτικῶς καὶ πρὶν σχηματίσουν μίαν πραγματικὴν ἰδικήν των φυσιογνωμίαν, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἤθελαν ποτέ, φαντάζομαι, νὰ μὴ ἐκτιμηθοῦν κατὰ τὰ ἰδικά των ἔργα, ἀλλὰ κατὰ τὰ ἔργα τοῦ πατρός των. Λέγω, λοιπόν, ὅτι λυποῦμαι, ὅτι συνεδέθη μὲ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Προεδρίας Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὑπάρχει ἓν ἄλλο πρόβλημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναμένει ἡ κοινὴ γνώμη μίαν ἀπάντησιν. Τί θὰ γίνῃ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ; Τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἶναι καὶ αὐτὸ ἓν Ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει εἰς κανένα μέρος τῆς Δύσεως. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, βεβαίως, ὅτι δὲν ὑπῆρξε μία ἐποχὴ ποὺ ἦτο ἀναγκαῖον, νὰ ὑπάρξῃ ἐδῶ. Βεβαίως, κἄποια ἐποχὴ εἶχε γίνει «Πανυπουργεῖον» τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἐπὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν. Καὶ ἐπὶ Καρτάλη, ἦτο ὀλίγον «Πανυπουργεῖον». Καὶ ὀφείλεται τοῦτο, ὄχι τόσον εἰς τὰς ἁρμοδιότητας, ἀλλὰ εἰς τὸ εἶδος τῆς προσωπικότητος τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Δὲν λέγω, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Ὄχι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἕνας ἀκριβὴς καθορισμὸς τῶν ἁρμοδιοτήτων, διότι ὁμιλοῦμεν περὶ κρατικῶν ἐμποδίων διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, ἀλλὰ τὸ πρῶτον ἀπ’ ὅλα πρέπει νὰ εἶναι ὁ σαφὴς διαχωρισμὸς τῶν ἁρμοδιοτήτων τῶν Ὑπουργείων. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἀποτελεῖ ὑγιᾶ ἀρχὴν ἡ ἐπιδίωξις τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς δικαίας κατανομῆς τοῦ εἰσοδήματος. Τρεῖς παρατηρήσεις ἐπιβάλλονται: 1ον) Ὅτι ἔχομεν ἀρκετὰ τονίσει, ὅτι ἡ ΕΡΕ ὡμίλει περὶ προγραμματισμοῦ, ἀλλὰ ἀληθὲς πρόγραμμα δὲν εἶχε. Τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ἐνεστερνίσθη ὁ λαός. Τώρα, ὅμως, ἀναμένει τὸν ἀληθῆ προγραμματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως. 2ον) Ὡς πρὸς τοὺς φορεῖς τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ὁ σχηματισμὸς ἑνὸς βασικοῦ φορέως διὰ τῆς συγχωνεύσεως ΟΒΑ καὶ ΟΧΟΑ εἶναι σκέψις ὀρθή, ἐφ’ ὅσον συνοδευθῆ καὶ ἀπὸ ἐκλογὴν καταλλήλου διοικήσεως. 3ον) Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἀπὸ ἐτῶν ἀκοῦμε, ὅτι εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν ἀνήκει τὸ μέγα βάρος τῆς ἀναπτύξεως. Πρὸς τὸ παρὸν τὸ κοινὸν ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ἡ μὲν ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ἐφάνη κατωτέρα τῶν προσδοκιῶν, ἀντιθέτως ἐθαυματούργησεν ἡ ἰδιωτικὴ ὑστεροβουλία, ἀπόδειξις αἱ περίφημοι συμβάσεις περὶ ὧν τόσοι λόγοι ἔχουν γίνει καὶ θὰ γίνουν. Εἶναι σκόπιμον νὰ μελετηθῇ τὸ σημεῖον τοῦτο πληρέστερα καὶ σύμφωνα μὲ τὸ δυνατὸν γενέσθαι εἰς καθυστερημένας χώρας. Νομίζω, ὅτι ὁ κανὼν πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐνίσχυσις κάθε ἀληθοῦς ἐπιχειρήσεως — ποὺ κομίζει κεφάλαια, ἀναλαμβάνει κινδύνους καὶ δὲν ἐπιζητεῖ μονοπωλιακὰ κέρδη — καὶ ἡ ἀπόκρουσις κάθε ἀποικιακῆς ἐπεκτάσεως εἰς τὴν χώραν μας τῶν πλοκάμων διεθνῶν τράστ. Ἄλλως εἶναι ἀδύνατος ἡ ἄσκησις κοινωνικῆς πολιτικῆς, συμφώνου πρὸς τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ κατευθύνσεις, τὰς ὁποίας ἐχάραξεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς ἐπιβάλλουν μακρόπνοον πρόγραμμα σχετιζόμενον κατὰ τρόπον ἄμεσον μὲ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Πάντως, θὰ πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια τμηματικῆς, ἀλλὰ σταθερᾶς ἱκανοποιήσεως τῶν αἰτημάτων τῶν ἐργαζομένων ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν μισθῶν καὶ συντάξεων ἐπέκτασις τῆς ἀσφαλίσεως, μείωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας τοῦ συνταξιοδοτουμένου κ.ο.κ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Δυσβάστακτα βάρη ἔχομεν καταγγείλει ὡς παράταξις, ὅτι ἐπεβλήθησαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, μὲ δεσμευτικάς, ἂν ὄχι πάντοτε σκανδαλώδεις, συμβάσεις. Καὶ κατηγγείλαμεν τὴν ἐγχωρίαν ὀλιγαρχίαν, ὡς ὑπαιτίαν τῶν δεινῶν τοῦ λαοῦ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ ἀδημονία εἶναι δικαιολογημένη. Τί θὰ γίνῃ μὲ τὰ βάρη αὐτά; Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀναγγείλει ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου, ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν συμβάσεων, τὸ ἐπανέλαβε καὶ τώρα. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἔξω τῶν ἀξιώσεων τῆς κοινῆς γνώμης, ἄν, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἰπῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν: Κάμνετε γρήγορα! Καὶ ἐπὶ πλέον, ἐξ ἀφορμῆς τῶν «τριγμῶν τῆς οἰκονομίας», ποὺ εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, δηλαδή, τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς δραχμῆς, ὀρθῶς κατηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος ἡ τακτικὴ τῆς ΕΡΕ. Βεβαίως, ὁ Ἀρχιστράτηγος τῆς ἐπιθέσεως εὑρίσκεται μεταξύ μας, τὸν ὑπηνίχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, ποῖοι οἰκονομικοὶ κύκλοι τὴν ἐβοήθησαν. Πρέπει νὰ καταγγελθοῦν. Καί, εἰ δυνατὸν νὰ ἀνακοινωθοῦν τὰ μέτρα ποὺ θὰ ληφθοῦν διὰ νὰ μὴ δύναται εἰς τὸ μέλλον νὰ βλάψουν τὸ μέγιστον μέρος τοῦ βιομηχανικοῦ καὶ ἐμπορικοῦ κόσμου, τὸ ὁποῖον ἀντέδρασεν ὑγιῶς καὶ πατριωτικῶς. Ἀλλ’ οἱ σκοτεινοὶ ἄνθρωποι καὶ κύκλοι ποὺ ὑπενόμευσαν ἀσυνειδήτως τὸ νόμισμα, δὲν πρέπει νὰ καλυφθοῦν. Τὸ τελευταῖον τοῦτον σημεῖον, μὲ φέρει εἰς τὸ θέμα τῶν κυρώσεων δι’ ἐνδεχομένας εὐθύνας παρανόμων πράξεων, εἴτε βάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, εἴτε ἄλλων διατάξεων. Ἐπιθυμῶ καὶ ἐδῶ νὰ γίνῃ ὁ διαχωρισμὸς μέλλοντος καὶ παρελθόντος. Ὡς πρὸς τὸ μέλλον, ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλε τὴν κατάθεσιν τοῦ νόμου τοῦ «πόθεν ἔσχες». Εἶναι σοφὴ ἡ ἀπόφασίς της νὰ δημοσιεύσῃ πρῶτα τὸ προσχέδιον, χάριν γενικωτέρας συζητήσεως καὶ ἔπειτα νὰ καταρτίσῃ τὸ σχέδιον νόμου, ποὺ θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ τίτλος περὶ προστασίας τῆς τιμῆς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, προκαλεῖ δυσαρέστους ἀναμνήσεις, διότι ἐνθυμίζει τὴν ἐποχὴν ὅπου ὁ κ. Καραμανλῆς, ἀντὶ νὰ ἀποκρούσῃ ὡρισμένας κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας, ὑπέβαλε τὸν νόμον περὶ συμβουλίου τιμῆς. Πρέπει νὰ διαμορφωθῇ ὁ νόμος οὗτος, ὥστε νὰ μὴ καταλήξῃ ἀντὶ νὰ προστατεύσῃ τὴν τιμὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἐν μέσῳ ἑνὸς χώρου καταγγελιῶν ὅλων καθ’ ὅλων, νὰ διολισθήσουν ἐκεῖνοι, ἀκριβῶς, ποὺ εἶναι ἄξιοι τιμωρίας. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ μέλλον. Ὡς πρὸς τὸ παρελθόν, ὅμως; Ὡς πρὸς τὰς συγκεκριμένας ὑπόπτους ἐνεργείας ποὺ ἔχουν καταγγελθῆ; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὀρθῶς ἠρνήθη νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ διοικητικῶν ἐκθέσεων, ποὺ δὲν ἀποτελοῦν οὔτε τελεσιδίκους ἀποφάσεις, οὔτε κἂν παραπεμπτικὰ βουλεύματα. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ σκέπτεται νὰ στερήσῃ τὸ Κοινοβούλιον τῶν δικαιωμάτων καὶ ἁρμοδιοτήτων του. Μᾶς ἀνήκει καὶ ἔρευνα καὶ κρίσις ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον φυσικὰ συνδέονται μὲ εὐθύνας Ὑπουργῶν. Καὶ τὰς εὐθύνας αὐτὰς θὰ ζυγίσῃ πρώτη ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ φέρῃ τὰ θέματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Πάντως, ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων περὶ μυστικῶν κονδυλίων τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, προκύπτει σαφῶς ἡ ἀνάγκη νέας διαμορφώσεως τοῦ θεσμοῦ, κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὴν αὐστηρὰν τήρησιν τοῦ νόμου, οὕτως ὥστε νὰ μὴ περιέρχωνται εἰς δημοσιότητα θέματα, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των ἀπόρρητα, νὰ ἔχῃ, ὅμως, ὁ πολίτης τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν διασπαθίζεται τὸ δημόσιον χρῆμα. Αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐκθέσεις, ἐπειδὴ ἔχουν συνταγῆ ἀπὸ ἀνωτέρους δικαστικούς, ἔφερον εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν τὸ θέμα τῆς δικαιοσύνης.

§57Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὅπως λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Τούση, μίαν περικοπὴν τῆς ὁποίας ἀνέγνωσεν χθὲς ὁ κ. Ζίγδης καὶ ὅπως εἴπατε καὶ σεῖς, ὁ Πρεσβευτὴς Κ. Οἰκονόμου–Γκούρας, δὲν ἐλάμβανε γνῶσιν, ἐξετελοῦντο δὲ κατ’ ἐντολὴν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ πολιτικοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Διευθυντὴς δὲ τοῦ πολιτικοῦ γραφείου ἦτο ἕνας λῃστοσυμμορίτης, ὀνόματι Μπουντούρης. Ἐλάμβανεν γνῶσιν ὁ διευθύνων τὸ πολιτικὸν γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἔδιδε τὰς ἐντολάς, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ὑπευθύνου Πρεσβευτοῦ, μὲ βαθμὸν Ὑπουργοῦ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γίνῃ ἔρευνα;

§58Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βλέπω, ὅτι ἔχετε ἀναγνώσει τὴν ἔκθεσιν καλύτερον ἀπὸ ἐμέ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν τὴν ἀνέγνωσα μὲ τόσην προσοχήν, δεδομένου, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἠρνήθη νὰ λάβῃ θέσιν. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ θέμα δὲν εἶναι ὑπὸ συζήτησιν, δὲν ἐθεώρησα σκόπιμον νὰ τὴν ἀναγνώσω εἰς ὅλας της τὰς λεπτομερείας. Μοῦ ἔκαμνεν ἐντύπωσιν τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ζίγδη.

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Τσιριμῶκε, θὰ ἤθελε, ὁ κ. Κ. Ράλλης, νὰ εἴπῃ καὶ εἶναι καθῆκον μου νὰ τὸ εἴπω ἐγώ, ὅτι κακῶς ἐμνημόνευσε τὸ ὄνομα τοῦ διευθυντοῦ τοῦ πολιτικοῦ γραφείου τοῦ κ. Ἀβέρωφ, ὁ κ. Βασιλᾶτος. Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ διπλωματικοῦ διευθυντοῦ τοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶναι οὐσιώδης ἡ διαφορά. Πρόκειται περὶ συγχύσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἀποδίδω εἰς κακὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Βασιλάτου.

§60Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ τὴν δικαιοσύνην, ἐν τῷ συνόλῳ ἡ Κυβέρνησις ἐπέδειξεν ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπίσης κατακρίνεται, ὡς ὑπερβολικὸν ἢ ὕποπτον. Ἡ ἔκθεσις Φλώρου ἀντιστρέφει τὰ πράγματα, διότι σημειώνει ἐνδεχομένας ἀστόχους ἐνεργείας τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὸ γεγονός, ἐν τούτοις, εἶναι ἁπλοῦν. Καὶ εἰς πλάνην καὶ εἰς ἀστοχίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποπέσουν οἱ δικασταί. Διὰ τὴν πλάνην εἶναι τὰ ἔνδικα μέσα. Διὰ τὴν ἀστοχίαν τὰ πειθαρχικὰ συμβούλια. Ἡ ἀπαισία ὑπόθεσις Λαμπράκη ἔκαμε νὰ καταρρεύσῃ ἕνα καθεστώς. Δὲν εἶναι τόσον περίεργον, ἂν τὸ καθεστὼς αὐτὸ καταρρέον ἐγρατσούνισε καὶ τὴν ὑπόληψιν ὀλίγων δικαστικῶν. Πάντως, ἂς μὴ κραυγάζῃ τόσον δυνατὰ ἡ Ε.Ρ.Ε. Διότι καὶ ἀδικία ἂν συμβαίνῃ, ἔνοχος εἶναι ἡ ἰδία. Ὅλα ὑπάρχουν, διότι ἀπὸ ἀνθρώπους ἀπαρτίζεται καὶ ἡ δικαιοσύνη. Τώρα, διατί αἰφνιδίως γίνεται αὐτὸς ὁ λόγος περὶ τῆς τυχὸν ἐκδηλώσεως κἄποιου ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν ὑπόθεσιν Λαμπράκη, ἐκ μέρους τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῆς τυχὸν ἀστοχίας τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐν προκειμένῳ; Εἰς ἀστοχίαν προβλέπεται, ὅτι δυνατὸν νὰ ὑποπέσουν καὶ οἱ ἀνώτατοι δικαστικοὶ καὶ αὐτοὶ ὑπόκεινται εἰς Πειθαρχικὸν Συμβούλιον· διὰ τὰς πλάνας των τὰς δικαστικὰς ὑπάρχουν τὰ ἔνδικα μέσα, διὰ τὰς ἀστοχίας των ὑπάρχει τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον. Κάθε ἕνας δύναται νὰ ὑποπέσῃ εἰς ἀστοχίαν καὶ σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς μίαν ὑπόθεσιν, ὡς ἡ ὑπόθεσις Λαμπράκη, ἡ ὁποία ἔχει συντείνει εἰς τὴν κατάρρευσιν μιᾶς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτή, καταρρέουσα, ἐγρατζούνισε τὴν ὑπόληψιν ἑνός, δύο, τριῶν δικαστικῶν, ἐμένα δὲν μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, διότι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἀπὸ τὰς ὀλίγας ποὺ ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα καὶ εἶναι μοιραῖον καὶ ἡ δική σας σύγχυσις νὰ ὑπῆρξε μεγάλη καὶ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου καὶ τῆς Χωροφυλακῆς, μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ Κυβερνήσεως Πιπινέλη, νὰ ἀναγκασθῇ, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, «γνωρίζετε τὰς ἐγγενεῖς δυσχερείας ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὸ ἀνακριτικὸν ἔργον ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης ὑποθέσεως». Τὰς γνωρίζομεν καὶ τὰς κατανοοῦμεν. Ἂν εἰς τὰς δυσχερείας αὐτὰς ἔχει προστεθῆ μία ἀστοχία τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ ἑνὸς ἄλλου δικαστικοῦ, δὲν μᾶς κάμνει καμμίαν ἐντύπωσιν. Ἐκεῖνο ποὺ θέλομεν εἶναι νὰ ἀπομονωθῇ καὶ νὰ μάθωμεν, ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἐναντίον τῶν δικαστικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν ἀστόχως, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Κατέπληξεν ἕνα μεγάλο μέρος τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., μὲ ὅσα εἶπε περὶ τῆς νεολαίας, ἐν σχέσει μὲ τὴν Κύπρον. Κύριοι βουλευταί, ἀκούομεν ἐπὶ τόσα ἔτη, καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ὁ λαὸς ὁλόκληρος, ὅτι ἡ Ἑλληνο–τουρκικὴ φιλία ἀποτελεῖ ἀκρογωνιαῖον λίθον τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς, ὥστε νὰ ἔχωμεν πιστεύσει μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ὁ λαὸς νὰ ἀνησυχῇ, ἂν αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀκρογωνιαῖοι λίθοι τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς, ἂν τοιούτους λίθους ἔχωμεν τότε τί εἶναι οἱ σάπιες σανίδες; Γνωρίζω, ὅτι ἐπιθυμία ὅλων εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις εἰς τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Τουρκίαν, βεβαίως, τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ δὲν κάμνομεν ἡμεῖς ποὺ δὲν εἴμεθα οἱ διπλωματικοὶ ἐκπρόσωποι καὶ οἱ ὑπεύθυνοι ἀσχημιῶν, μεταφέρομεν εἰς τὸ βῆμα τὴν γνώμην τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ, ἂν εἴπωμεν, ὅτι εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἡ λέξις Ἑλληνο–τουρκικὴ φιλία, ἔχει καταντήσει μία ἁπλῆ φρασεολογία καὶ ὅσον καὶ ἂν ἡμεῖς ἐπίσημα χείλη, τὴν ὥραν ποὺ ὁ στόλος μας ἀποπλέει πρὸς νότον, λέγωμεν, ὅτι φοβούμεθα τὸν κίνδυνον ἐκ βορρᾶ, ὅσον ἂν ἐχώμεθα στερρῶς αὐτῆς τῆς ἰδέας τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νομίζει, ὅτι πρέπει οἱ φίλοι μας οἱ Τοῦρκοι, νὰ ἀποφασίσουν νὰ βάλουν εἰς τὴν φρασεολογίαν αὐτὴν κἄποιο, ἂν ὄχι ὁλόκληρον, τὸ περιεχόμενον ποὺ ἠθέλησαν οἱ δύο στυλοβάται, οἱ δύο ἱδρυταί της, ὁ Βενιζέλος καὶ ὁ Ἀτατούρκ, ἄλλως εἰς μάτην θὰ εἶναι αἱ διακηρύξεις μας. Καὶ ἡ ἐξωτερικὴ πολιτική, ποὺ δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἐπικρότησιν τοῦ λαοῦ, εἶναι καλύτερον νὰ θεωρῆται μᾶλλον μυθιστόρημα, μᾶλλον σονέττο, παρὰ ρεαλιστικὴ ἐνέργεια. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι τὸ Κυπριακὸν ἐκλόνισε σύρριζα τὴν φιλίαν αὐτήν, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ εἰς τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν κ. Ἀβέρωφ, ὅτι δὲν ὑποστηρίζονται αἱ συνθῆκαι Λονδίνου καὶ Ζυρίχης, ὅ,τι καὶ ἂν λεχθῇ δὲν ὑποστηρίζονται, διότι καὶ ἂν καταλήγωμεν εἰς τὴν λέξιν, ὅτι ἦσαν ἀναπόφευκτοι, τότε παραμένει ἡ εὐθύνη τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία κατέστησεν ἀναποφεύκτους αὐτὰς τὰς συνθήκας. (Χειροκροτήματα). Εἶναι καλύτερον, ἐθνικῶς ὠφελιμώτερον καὶ πολιτικῶς εὐστοχώτερον καὶ ἀνθρωπίνως συνεπέστερον ἂν ἡ ΕΡΕ ἰσχυρίζετο, ὅτι ἐπὶ τέλους ὅταν ἔγιναν αἱ συνθῆκαι αὐταὶ δὲν ἐφανταζόμεθα, ὅτι θὰ ἐπακολουθήσουν καὶ αὐτά, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀπευθύνωμεν τὴν μομφὴν τῆς ἐλλείψεως ὀξυδερκείας καὶ ὄχι μομφὴν τῆς ἐμμονῆς εἰς μίαν πολιτικὴν ἡ ὁποία σήμερον ἔχει ἀποτελέσματα ποὺ συνταράσσουν τὸ Πανελλήνιον. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ: Συνέστησεν, ἀφοῦ ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι παράπλευρος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν —καὶ τοῦτο πρὸς τιμήν του, δὲν ἐφανταζόμην ποτέ, ὅτι θὰ ἔκαμε τὸ ἀντίθετον— συνέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν προσοχὴν ὡς πρὸς τὴν Τουρκίαν καὶ ἐξεδήλωσε τὴν ἀδημονίαν καὶ τὴν ἀγωνίαν του διὰ τὰς ἀνευθύνους ἐκδηλώσεις τῶν νέων ἐναντίον τῶν δυτικῶν συμμάχων.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τὴν λέξιν προσοχὴν ὡς πρὸς τὴν Τουρκίαν. Εἶπον τὴν λέξιν προσοχὴν ἐν σχέσει πρὸς τὸ θέμα τῆς ἀρετῆς.

§62Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τόσον τὸ καλύτερον.

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνετε λάθος. Προσοχὴν καὶ σωφροσύνην συνέστημεν ὀλίγας ἡμέρας προτοῦ ἀποθάνῃ ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος καὶ εἶχε δίκαιον καὶ ἐπανέλαβον καὶ ἐγὼ τὴν ἑπομένην τῶν δηλώσεων ὁμιλῶν εἰς τὴν Ρόδον τὰς φράσεις του, αἱ ὁποῖαι εἶχον δημοσιευθῆ εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλὰ εἰς τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησα πρὸ ἡμερῶν δὲν ἐχρησιμοποίησα αὐτὴν τὴν λέξιν.

§64Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ἀνεφέρατε, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, διότι ἐγὼ τὸ ἐνθυμοῦμαι.

§65Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἀρετήν.

§66Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πάντως εἶμαι βέβαιος, ὅτι αἰσθάνεσθε —διότι μόνον τὸν πατριωτισμὸν δὲν δύναται νὰ σᾶς ἀμφισβητήσῃ κανεὶς— πάντως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἂν ὑπάρχῃ ἕνα σημεῖον τῆς Κυβερνήσεως ποὺ ἔχει πανελλήνιον ἀπήχησιν, ποὺ ἀκούγεται καὶ ἀπὸ τὸν τελευταῖον ἀντιφρονοῦντα ποὺ ἀκούστηκε καὶ ἀπὸ τὰ ἄψυχα μέσα εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἡ δήλωσίς της, ὅτι εἰς περίπτωσιν ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κύπρου, ἡ Ἑλλὰς θὰ ἀμυνθῇ. Διότι πιστεύω, εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε Κυβέρνησις νὰ τὸ εἴπῃ καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν μὲ φιλότιμον ὅπως ἡμεῖς καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε Στρατὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα μονάχα τους θὰ ἐκπυρσοκροτοῦσαν τὰ ὅπλα (χειροκροτήματα), διότι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνεχθοῦν ἐπὶ πλέον αὐτὴν τὴν κατάστασιν. (Χειροκροτήματα).

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεθέσατε ὀρθῶς ὅτι συμφωνῶ πρὸς αὐτό, τὸ ὁποῖον διεκήρυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ καὶ τὸ εἶπον μὲ μίαν καὶ μόνην φράσιν, ὅταν ἀπήντησα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος τώρα νὰ τὸ εἴπω μὲ περισσοτέρας, σᾶς πληροφορῶ ὅτι κατὰ τὴν ὁλονύκτιον σύσκεψιν τῆς πρώτης πρὸς τὴν δευτέραν Ἰανουαρίου καὶ κατὰ τὰς συσκέψεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὅταν ἐκλήθην ἀπὸ τὴν Καβάλαν καὶ μετὰ ταῦτα ἀπὸ τὴν Τρίπολιν, ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐλήφθη ἀπὸ κοινοῦ ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου ὡς Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ἀπὸ ἐμὲ ὡς Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ καὶ τὸν τότε Πρωθυπουργὸν κ. Ι. Παρασκευόπουλον. (Χειροκροτήματα).

§68Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Χαίρω, ἂν καὶ ἐκ προοιμίου δὲν εἶχον καμμίαν ἀμφιβολίαν ἐπ’ αὐτοῦ.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἑσπέραν ὅταν ὁ κ. Κωστόπουλος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ τηλεφωνήσῃ, ἦτο 10.30′ μ.μ. καὶ ἐπρόκειτο νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Καστρὶ εἰς τὸ πολεμικὸν συμβούλιον, τοῦ ἐδήλωσα —δὲν τὸ ἀνεκοίνωσε μετὰ ταῦτα, ἠρκέσθη νὰ εἴπῃ ποία ἦτο ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως— τοῦ εἶπον ὅτι εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος νὰ χαραχθῇ ἡ γραμμὴ αὐτὴ καὶ θὰ εἶμαι ἀλληλέγγυος.

§70Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶχον καμμίαν ἀμφιβολίαν, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ. Καὶ τώρα φθάνομεν εἰς τὸ θέμα τῆς ἀπορίας σας, διότι εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπεκατεστάθησαν οἱ φιλικοὶ δεσμοὶ μὲ τοὺς Δυτικοὺς συμμάχους μας μετὰ τὴν ψηφοφορίαν. Τὸ εἶπεν πολὺ ἀργὰ νομίζετε; Ἄλλοι νομίζουν ὅτι τὸ εἶπε πολὺ ἐνωρίς. Εἶναι καλὸν νὰ ἀναγνωρίζεται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὅτι τὸ θέμα τὸ Κυπριακὸν ἔχει ὑπονομεύσει τὴν συμμαχίαν μας. Δὲν εἶναι ἀγαθὸν αὐτό, δὲν τὸ θεωρῶ ἀγαθόν. Βεβαίως ὄχι. Ἀλλὰ εἶναι ἀγαθὸν τὸ νὰ ζυγίζεται ρεαλιστικὰ ἡ κρίσις. Αὐτὸ εἶναι. Τὸ εἶπεν κἄποτε ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν πρώτην κρίσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Ἡ ψυχὴ τοῦ λαοῦ εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ. Τὸ εἶπεν μὲ τὴν συνηθεισμένην του ἱκανότητα νὰ εὑρίσκῃ τὴν πλέον κατάλληλον ἐπιγραμματικὴν διατύπωσιν μιᾶς ἐννοίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν καλῶς τὰ πράγματα διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ πολιτευώμεθα ἐφ’ ὅσον ἡ βάσις τῆς πολιτικῆς μας εἶναι ἡ Δυτικὴ Συμμαχία, ἡ ὁποία ἔχει ὑπονομευθῆ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ ἤθελε νὰ εἶναι A PRIORI μὲ τὸ μέρος μας οἱ Δυτικοὶ Συμμάχοι, διότι καὶ ἡ Τουρκία μετέχει εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Θὰ ἤθελεν ὅμως νὰ ἔχουν τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου καὶ ἐὰν εἰς ἕνα σημεῖον ἔχουν δίκαιον οἱ Τοῦρκοι νὰ τὸ δίδουν εἰς ἐκείνους, ἐὰν ὅμως ἔχωμεν δίκαιον ἡμεῖς νὰ τὸ δίδουν εἰς ἡμᾶς. Ὁμιλῶ τὴν ἁπλῆν γλῶσσαν τοῦ ἁπλοῦ ἀνθρώπου, ὅπως τὴν αἰσθάνεται νομίζω ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ παραγνωρισθῇ. Καὶ δὲν πρέπει ἐξ αἰτίας αὐτοῦ νὰ ὀργίζεσθε διὰ τὰς ἐκδηλώσεις τῆς νεολαίας. Γνωρίζετε κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὅταν πλησιάζουν εἰς τὰ 60 ἔχουν ἀνάγκην ν’ ἀναγινώσκουν συγγράμματα διὰ νὰ ἴδουν τὶ εἶναι ἔφηβος καὶ τὶ εἶναι νέος, ἄλλοι τὸ ἐνθυμοῦνται μὲ νοσταλγίαν.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς τὸ ὑπερέβην. (Γέλωτες).

§72Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. .... καὶ γνωρίζουν τὶ ἀντιδράσεις ἔχουν οἱ νέοι ὅτι παράγιναν αἱ διαδηλώσεις ὀλίγων παιδιῶν ποὺ δὲν ἐγνώριζον καὶ ὅτι δὲν ἦσαν πολὺ σοβαραί. Ἴσως εἶχον δίκαιον. Τώρα αἰσθάνονται ὀλίγον οἱ νέοι τὴν ἐλευθερίαν ποὺ ἔχουν τῶν ἐκδηλώσεων καὶ ἴσως τὸ παράκαναν. Κάποια ὥρα θὰ καταλάβουν ὅτι αὐταὶ αἱ ἐκδηλώσεις πρέπει νὰ γίνωνται μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις. Εἰς τὰς περιστάσεις ὅμως αὐτάς, πρέπει νὰ σοβαρολογήσωμεν, ἀλλοίμονον εἰς τὰς δημοκρατίας ὅπου ἡ νεολαία σιωπᾷ, καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὰ Ἔθνη ὅπου ἡ νεολαία ἀδιαφορεῖ. (Χειροκροτήματα). Εἴπατε ὑπαινισσόμενος ἐνδεχομένας παρεμβάσεις τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς εἰς τὰς ἐκδηλώσεις αὐτάς. Ἀναμφισβητήτως....

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἐγὼ ὑπαινισσόμενος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπηνίχθη τὰς παρεμβάσεις, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκάκισε τὰς ἐκδηλώσεις, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέβη εἰς τὴν στηλίτευσιν αὐτῶν τῶν ἀσχημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐνώπιον τῶν Πρεσβειῶν. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§74Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε. σᾶς ἀπήντησεν αὐτοπροσώπως χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως......

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως ἐγὼ ἐπανέλαβον αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δημοσίᾳ.

§76Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ σεῖς ὑπηνίχθητε τὴν ἀνάμιξιν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ἂς ὑπάρχῃ ἡ ἄκρα ἀριστερά, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ποιὸς προσπαθεῖ νὰ ἐκμεταλλευθῇ γεγονότα ἀντικειμενικῶς δεδομένα. Διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ λέγωμεν ὅτι ἐπειδὴ ἡ ἄκρα ἀριστερὰ συγκεκριμένα εἰς τὸ θέμα αὐτό, διὰ λόγους ἴσως ἰδιαιτέρους, φωνάζει ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου, ἀλλοίμονον ἐὰν λέγωμεν, ὅτι αἱ προσπάθειαί μας ἔπρεπε νὰ εἶναι κατὰ τῆς αὐτοδιαθέσεως διὰ νὰ μὴ συνταυτιζώμεθα μὲ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Ἠρωτήσατε τὶ εἴδους στρατιῶται θὰ γίνουν αὐτοὶ οἱ νέοι. Καὶ ἐγὼ ἠμπορῶ ν’ ἀπαντήσω τὶ εἴδους στρατιῶται θὰ γίνουν οἱ νέοι αὐτοὶ ἐὰν δὲν ἐφώναζον ἀπὸ τὴν ὀργήν των τώρα ποὺ ἐπερίσσεψεν ἡ ἀδικία, τώρα ποὺ ἐπερίσσεψεν ἡ προσβολὴ κατὰ τοῦ ἐθνικοῦ αἰσθήματος τῶν Ἑλλήνων. (Χειροκροτήματα). Ἐσίγησεν ὁ δρόμος καὶ τὸ Πανεπιστήμιον ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Ε.Ρ.Ε. Ναὶ πράγματι ἐσίγησεν ἀπὸ τὸν χαφιεδισμὸν μέσα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἀπὸ τοὺς πυροβολισμοὺς τῶν χωροφυλάκων ἔξω ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον. (Χειροκροτήματα). Τώρα ἡ νεολαία πάλλεται ἀπὸ ἐνθουσιασμὸν διὰ τὴν ἐλευθερίαν. Ὀρθῶς προχθὲς εἶπεν περαίνων τὸν λόγον του ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ Δημοκρατία θὰ ζήσῃ. Προσθέτω, χάρις εἰς τὴν νεολαίαν μας ἡ Δημοκρατία θὰ ζήσῃ καὶ θὰ προχωρήσῃ. (Χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πιπινέλης ἔχει τὸν λόγον.

§78Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Βεβαίως μὲ πολλὴν στενοχώριαν ἐζήτησα τὸν λόγον διότι τίθεται τὸ θέμα προκειμένου περὶ πρώην Πρωθυπουργοῦ καὶ στελέχους ἡγετικοῦ....

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαιοῦται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§80Η. ΗΛΙΟΥ. Μόνον οἱ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων καὶ οἱ Ὑπουργοί. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐδῶ γίνεται τελεία ἀνατροπὴ τῆς σειρᾶς καὶ τελεία παραβίασις τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον προβλέπει λόγον καὶ ἀντίλογον. Ἐκλήθη ὁ κ. Παπαληγοῦρας καὶ δὲν ἦτο παρών. Ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Λύχνος. Σήμερον ἐνεφανίσθη ὁ κ. Ἀβέρωφ. Τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ δὲν προβλέπει ὅτι κατ’ ἐξαίρεσιν λαμβάνουν τὸν λόγον οἱ πρώην Πρωθυπουργοὶ μὴ Ἀρχηγοὶ Κόμματος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πιπινέλης, ἀλλὰ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα πρέπει νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα, ὥστε νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἐπὶ τῆς Προεδρίας σας ἓν νέον ἔθιμον καταστρατηγήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ ὅτι ὄχι μόνον οἱ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων καὶ οἱ Ὑπουργοί, ἀλλὰ καὶ οἱ πρώην Πρωθυπουργοὶ θὰ λαμβάνουν κατ’ ἐξαίρεσιν τὸν λόγον. Παρακαλῶ νὰ τηρηθῇ ἡ σειρὰ ἐγγραφῆς καὶ ἐν συνεχείᾳ μετὰ τὸν κ. Πιπινέλην νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Στρατῆν, ὁ ὁποῖος ἔχει σειρὰν νὰ ὁμιλήσῃ.

§81Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ δίδεται ὁ λόγος ἀνεξαρτήτως σειρᾶς ἐγγραφῆς;

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐζητήσατε νὰ σᾶς δοθῇ ὁ λόγος.

§83Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε εἰς τὴν θέσιν σας παρακαλῶ. Ὁμιλεῖτε χωρὶς νὰ ζητήσητε τὸν λόγον ἀπὸ τὸν Πρόεδρον. Φρονεῖτε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσουν οὕτω αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος;

§85Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, μὴ ὑψώνετε τὴν φωνήν σας εἰς ἐμὲ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀλλὰ νὰ δίδετε σεῖς πρῶτος τὸ παράδειγμα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διεκόψατε τὸν Πρόεδρον παρέχοντα μίαν ὀφειλομένην ἀπάντησιν εἰς ἕνα συνάδελφον.

§87Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Μὴ ὑψώνετε τὴν φωνήν σας, ἀλλὰ νὰ δίδετε πρῶτος τὸ παράδειγμα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εὑρίσκεσθε ἐν ἀταξίᾳ. Δὲν ἐζητήσατε τὸν λόγον, ἀλλὰ διεκόψατε κατὰ τρόπον ἀνεπίτρεπτον τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἀπαντῶντα εἰς ἕτερον συνάδελφόν σας, ζητήσαντα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§89Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως καὶ ὁ κ. Στρατῆς παίρνει τὴν θέσιν τοῦ κ. Τσιάρα, ὅπως χθὲς ἐζήτησε νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ κ. Ἐφραιμίδη ὁ κ. Μπριλλάκης... Αἱ διευκολύνσεις αὐταὶ γίνονται πάντοτε, δὲν πρέπει ὅμως νὰ δυσχεραίνεται καὶ τὸ ἔργον τοῦ Προέδρου. Ἤθελα νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι τὸ ἄρθρον 7 εἶναι σαφές: «Οἱ διατελέσαντες Πρόεδροι Κυβερνήσεως ἐξομοιούμενοι τρόπον τινὰ μὲ Ἀρχηγὸν Κόμματος, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον ὁποτεδήποτε τὸν ζητήσουν». Συνεπῶς δὲν ἠμποροῦσα νὰ ἀρνηθῶ νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Πιπινέλην ὡς τέως Πρόεδρον Κυβερνήσεως. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ἠκολούθουν οἱ κ.κ. Στρατῆς καὶ Τσιάρας. Μοὶ ἐζητήθη μάλιστα νὰ προηγηθῇ ὁ κ. Στρατῆς. Νὰ μὴ τὸ κάμω; Νομίζω ὅτι μετὰ πολλῆς προσοχῆς, ἐνδιαφέροντος καὶ προθυμίας ἀσκῶ τὰ καθήκοντά μου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ προλαμβάνωνται τυχὸν εὔλογα παράπονα.

§91Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. Ἀβέρωφ πῶς ὡμίλησε;

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβέρωφ ἐπῆρε τὴν θέσιν τοῦ κ. Παπαληγούρα.

§93Η. ΗΛΙΟΥ. Διαγραφέντος;

§94Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθῶς ἐδώσατε τὸν λόγον καὶ λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ἡλιοῦ προβαίνει εἰς τὴν ἐπίκρισιν τῆς ἐνεργείας σας. Ἐπίσης λυποῦμαι, διότι τὸ ἔπραξε καὶ χθὲς εἰς ἐπίκρισιν μιᾶς ἀπολύτως φυσικῆς καὶ αὐτονοήτου ἐνεργείας τῆς ἡγεσίας ἑνὸς κόμματος, νὰ παρακαλέσῃ ἕνα μέλος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐγγραφῆ, νὰ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ ἄλλου, χωρὶς νὰ διαγράφεται, κύριε Ἠλιοῦ. Αὐτὸ ἐγένετο πάντοτε εἰς τὸ παρελθόν. Διότι αἰφνιδίως θὰ ἰσχύσῃ τὸ ἀντίθετον εἰς βάρος μας. Ἐνθυμεῖσθε δέ, κύριε Ἠλιοῦ, καὶ σεῖς, κύριε Πρόεδρε, θὰ τὸ ἐνθυμῆσθε καλῶς, ὅτι, ὁσάκις, κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα Κυβέρνησις, ὥριζεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου κυρίους ὁμιλητάς, πάντοτε παρενεβάλλετο, ἔστω καὶ ἂν ἦσαν ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι, ὁ κ. Μαῦρος, ὁ κ. Μητσοτάκης ἢ ὡρισμένοι ἄλλοι κύριοι καὶ ἐλάμβανον τὸν λόγον. Δὲν ἐσημειώθη ποτὲ αὐτό, τὸ ὁποῖον χθὲς ἐσημειώθη ἐδῶ καὶ τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ καθιερώσῃ ἀπόψε ὁ κ. Ἠλιοῦ. Ποτὲ δὲν ἠμφισβητήθη τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ ἐγὼ διεκδικῶ ἐξ ὀνόματος τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ γίνεται καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν σας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγίνετο καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ συναδέλφου μου Προέδρου κ. Ροδοπούλου, ὁπότε, συνεννοουμένου τοῦ Προέδρου μετὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ ἑνὸς μεγάλου κόμματος ἢ καὶ οἱουδήποτε κόμματος ὡρίζετο ἡ σειρὰ τῶν ὁμιλητῶν ἢ μετεβάλλετο ἡ σειρά.

§95Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις διὰ τὴν ἀλλαγὴν τῆς σειρᾶς, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη χθές. Ἦτο ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Παπαληγούρας συγκεκριμένως. Ἐξεφωνήθη, δὲν ἠθέλησε νὰ ὁμιλήσῃ, διεγράφη....

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐξεφωνήθη.

§97Η. ΗΛΙΟΥ. Διεγράφη, διεγράφη καὶ ὁ κ. Μπουρνιᾶς καὶ ἦλθε κατόπιν ὁ κ. Λύχνος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Βεβαίως, συνεννοήσει Προεδρείου καὶ Ἀρχηγοῦ Κόμματος εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἐναλλαγὴ μεταξὺ ἐγγεγραμμένων ἀνηκόντων εἰς τὴν αὐτὴν παράταξιν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς ἐζητήσατε τὴν θέσιν τοῦ κ. Ἐφραιμίδη, νὰ τὴν καταλάβῃ ὁ κ. Μπριλλάκης. Τὸ ἐδέχθην. Ἔκαμα παρατυπίαν;

§99Η. ΗΛΙΟΥ. Ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 7, λέγει τοῦτο, οἱ διατελέσαντες Πρόεδροι Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ ἂν ἀκολουθῶνται ὑπὸ ὀλιγωτέρων τῶν δέκα βουλευτῶν, δηλαδὴ πρέπει νὰ ἔχουν τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀρχηγοῦ μιᾶς παρατάξεως. Ἀλλ’ ὅταν ἀνήκουν εἰς ἓν ἄλλο κόμμα; Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, κύριε Πιπινέλη, δὲν πρόκειται διὰ τὸ πρόσωπόν σας, ἀλλὰ διὰ τὴν δικονόμησιν τῆς συνεχείας τῆς συζητήσεως.

§100Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε. Κύριε Πρόεδρε, πρῶτον μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὸ προηγούμενον μικρὸν ἐπεισόδιον. Δεύτερον ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο, ὁ Κανονισμὸς ἑρμηνεύεται τυπικῶς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἑρμηνεύεται καὶ νομικῶς. Ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν ἐζητήσαμεν τὸν λόγον νὰ ἐγγραφῶμεν ἀρκετοὶ βουλευταὶ ὅπως καὶ σήμερον. Δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ὁμιλήσωμεν ἐκ τῆς παρεμβάσεως τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων καὶ τῶν Ὑπουργῶν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διαιρούμεθα ἐδῶ εἰς πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας βουλευτάς. Σκοπὸς εἶναι καὶ ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Ὑπάρχουν θέματα σοβαρώτατα. Πρέπει νὰ κρίνωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ κατακρίνωμεν ἂν νομίζωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ δυνηθῶμεν. Ἤμουν 8ος καὶ τώρα νομίζω ὅτι εἶμαι 10ος ὁπότε βλέπω ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσω. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ ἐπὶ τέλους τὸ τέταρτο διὰ τὰς ἀγορεύσεις, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν νὰ εἴπωμεν ὅλοι τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τεραστίων κοινωνικῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξηγγέλθησαν ὀρθῶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ καταγγείλωμεν τὴν προηγουμένην τακτικὴν τῆς ἄλλης Κυβερνήσεως. Αὐτὸ ζητῶ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Πιπινέλην, ἀφοῦ ἀπορριφθεὶς τόσας φορὰς ἀπὸ τὸν λαόν, κατώρθωσε νὰ ἐκλέγεται ἄνευ σταυρῶν, ὀρθῶς πράττει καὶ ὁμιλεῖ ἐκτὸς σειρᾶς.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πιπινέλης, ἔχει τὸν λόγον.

§102Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ πρὶν ἢ ἐπισημάνω τὰ εἰδικώτερα θέματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν δι’ ἐμὲ ἐκ τῆς μελέτης τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως νὰ θίξω ἕνα γενικώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τῆς ὅλης διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως μέχρι σήμερον. Εἶναι ἕνα βασικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι χαρακτηρίζει ὄχι μόνον τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τὸν προσανατολισμὸν τὸν γενικώτερον τῶν διαφόρων κομμάτων καὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν κατ’ ἰδίαν ἀπέναντι τῶν βασικωτέρων προβλημάτων τῆς χώρας. Καὶ πρὸς τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ ἀνθέξω εἰς τὸν πειρασμὸν τοῦ νὰ ἀναγνώσω ἕνα κείμενον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀπόσπασμα μιᾶς ἀγορεύσεως, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, σημαντικωτάτης, γενομένης ἀπὸ ἓν ἰδιαιτέρως σεβαστὸν καὶ ἄξιον πάσης τιμῆς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ὅταν πρό τινων ἐτῶν ἐξεφώνει τὸν παρθενικόν του λόγον. Ὁ κ. Μαῦρος, εἰς τὸν λόγον του τὴν 6ην Ἀπριλίου 1946, ἔλεγε: «Ἀλλὰ συζήτησις νοεῖται μόνον εἰς ὑψηλὸν ἐπίπεδον εὐθύνης καὶ πολιτισμοῦ, προϋποθέτον τὸν σεβασμὸν τῶν γνωμῶν τῶν ἀντιπάλων. Εἰς τὰς ἐκδηλώσεις τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς εὑρισκόμεθα, ἀτυχῶς, πολὺ μακρὰν τοῦ ἐπιπέδου αὐτοῦ, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν νοεῖται κοινοβουλευτικὴ Δημοκρατία. Ὁ ἐκτραχηλισμός, ὁ ὁποῖος παρατηρεῖται εἰς τὰς πολιτικάς μας ἐκδηλώσεις, ἔχει ὑπερβῆ κάθε ὅριον. Ἂν ρίψετε ἓν βλέμμα εἰς τὸν τύπον, θὰ διαπιστώσετε, ὅτι οὐδεμιᾶς ἄλλης λέξεως γίνεται συχνότερα χρῆσις, ἀπὸ τὴν λέξιν «προδότης» ἢ «Κουΐσλιγκ». Θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι κατὰ διάφορα. «...(ἀναγινώσκει)...». Τὸ κείμενον αὐτό, κύριοι, μοῦ ἤρεσεν ὅλως ἰδιαιτέρως καὶ ἂν καὶ δὲν συνηθίζω νὰ κρατῶ ἀποκόμματα κειμένων, τὸ ἐκράτησα, ἂν καὶ ἀνήκει εἰς τὸ ἔτος 1946 καὶ ἔχει ὡς ἐκφωνητήν του, ὡς ἑρμηνευτήν του τὸν ἀξιότιμον νῦν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ κ. Γεώργιον Μαῦρον. Εἶμαι δὲ ἰδιαιτέρως εὐτυχής, ὅτι εἰς μίαν στιγμὴν τοιαύτης ὀξύτητος πολιτικῶν ἀγώνων, τοιούτων παρεκβάσεων ἐκ τῶν βασικῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας ὀρθότατα ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐθεώρησε καθῆκον ἀπὸ τῆς πρώτης εἰσόδου του ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ νὰ θέση, δύναμαι νὰ ἀρυσθῶ καὶ σήμερον πολλὰ διδάγματα καὶ νὰ τὸ ἐπικαλεσθῶ διὰ τὴν περαιτέρω κριτικὴν μου ἐπὶ τῆς πορείας τῆς συζητήσεως. Λυποῦμαι ὅμως βαθύτατα, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος εὐθὺς ἀμέσως νὰ διαπιστώσω, ὅτι ἀπὸ τὰς σοφὰς καὶ πατριωτικὰς αὐτὰς ἐπαγγελίας, ἀπέστημεν πολὺ καὶ ὅτι ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφάνη συνεπὴς πρὸς τὰς ὡραίας αὐτὰς ὑποθήκας τοῦ νῦν ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Ὑπουργοῦ της. Διότι βεβαίως, κύριοι, ἀποτελοῦν ἐκτραχηλισμόν, ὄχι βεβαίως ἡ ὀξεῖα συζήτησις, ὄχι ἡ ἔντονος διακοπή, ἀλλὰ αἱ παρατηρήσεις, οἱ καγχασμοί, οἱ ὁποῖοι παρ’ ὀλίγον νὰ διακόψουν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, ὅταν ἠγέρθη διὰ νὰ ἐκφράσῃ ὡρισμένας ἀπόψεις ἐπὶ ἑνὸς συζητουμένου θέματος καὶ διάφοροι κύριοι βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως τὸν διέκοψαν μὲ ἐκφράσεις αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον δὲν ἀνήκουν εἰς ἕνα πολιτικὸν ἄνδρα τῆς γνωστῆς καὶ δεδοκιμασμένης ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς ἀνωτερότητος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, ἀλλ’ οὐδὲ τιμὴν περιποιοῦν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Δὲν εἶναι μικρότερος ὁ ἐκτραχηλισμός, ὅταν μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν, εὐτυχῶς ὀλιγώτερα, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς συζητήσεις τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου, ἐθεώρησαν, ὅτι ἦτο πρέπον νὰ παρενείρουν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐγείρουν προσωπικὰ θέματα μὲ πρώην κατέχοντας τὰ ἀξιώματα τὰ ὁποῖα κατέχουν αὐτοί. Καὶ ἀκόμη ὀλιγώτερον ἀποτελεῖ συμμόρφωσιν πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς τάξεως ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τῆς ἀρετῆς ὅταν οἱ Ὑπουργοὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀνερχόμενοι εἰς τὸ Βῆμα ἐκτοξεύουν ὕβρεις προσωπικὰς ἐναντίον ὑπαλλήλων Ὑπουργείων καὶ σπιλώνουν ὑπολήψεις χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐν τῷ μεταξὺ παρέμβει ἡ Δικαιοσύνη διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως καὶ ἀφήνουν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐσπίλωσαν μὲ τὸν ψυχικὸν τραυματισμὸν καὶ μὲ τὸ ἄγχος τῆς ἀποδόσεως δικαιοσύνης μετὰ μῆνας καὶ ἔτη, νὰ ἀναμένῃ δηλαδὴ νὰ ἔλθῃ ἡ ἀπόφασις τῶν Δικαστηρίων διὰ νὰ ἐξαλείψῃ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν των ἱστορίαν τὴν σπίλωσιν τὴν ὁποίαν εἰς αὐτοὺς ἐξετόξευσαν μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, ὡμιλήσαμεν συχνότατα κατὰ τὰς συνεδριάσεις αὐτὰς περὶ ἠθικῆς τάξεως καὶ περὶ ἀρετῆς. Ἀλλὰ τὶ εἶναι ἀρετή; Μήπως ἆρά γε ἀρετὴ ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ της καὶ τῇ πολιτικῇ της ἐννοίᾳ εἶναι νὰ μὴ εἴμεθα ὅλοι ἢ κἄποιος ἐξ ἡμῶν ἐγγεγραμμένος εἰς κἄποιον ἀστυνομικὸν δελτίον, νὰ μὴ ἔχωμεν ἐνδιατρίψει ἐπί τινα χρόνον εἰς τὰς φυλακάς, νὰ μὴ εὑρισκώμεθα ὑπὸ τὴν δίωξιν ἑνὸς ἐντάλματος Εἰσαγγελέως, ἑνὸς Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν; Μήπως αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρετή, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν καὶ νὰ προστατεύσωμεν; Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διαφωνῶ. Ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἠθικῆς τάξεως εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν ἱεράρχησιν τῶν ἀξιωμάτων καὶ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐν τῇ πολιτείᾳ καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἡ ἔννοια τῆς ἀρετῆς εἶναι συνώνυμος μὲ τὴν αὐτοκυριαρχίαν, μὲ τὸν σεβασμὸν τοῦ ἀντιπάλου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ ἡ ἔννοια τῆς ἀρετῆς, ὅταν πρὶν ἢ ἀποδώσουν τὰ μέτρα διώξεως, τὰ ὁποῖα δικαίως καὶ κατὰ καθῆκον ἐπιτακτικὸν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ θέσῃ εἰς κίνησιν, υἱοθετοῦμεν τρόπον τινὰ διὰ τῆς δημοσίᾳ προβολῆς κατηγοριῶν καὶ σπίλων ἐναντίον προσώπων καὶ νίπτομεν τὰς χεῖρας μας ἀπὸ πάσης εὐθύνης καθιστάμενοι οὐδέτεροι πρὸ τῆς διατυπωθείσης κατηγορίας καὶ ἀφήνοντες ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐθίξαμε νὰ ἀναμένουν ἐν τῇ ἀγωνίᾳ καὶ τῷ ἄγχει τὴν τελικὴν δικαίωσιν. Ἡ ἔννοια τῆς ἀρετῆς εἶναι πολὺ εὐρυτέρα. Δὲν νομίζω, ὅτι παρέλκει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι εἰς τὰ θέματα ἠθικῆς τάξεως, τὰ ὁποῖα ἐγείρονται εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ σώματα, ὄχι μόνον δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ἀλλὰ καὶ καθῆκον ἐπιτακτικὸν νὰ κινήσῃ ὅλο τὸ βάρος τοῦ νόμου καὶ νὰ θέσῃ εἰς κίνησιν τὰς ἐξεταστικὰς ἐπιτροπὰς τοῦ Κοινοβουλίου, τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, τοὺς Εἰσαγγελεῖς. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου ἡ καταδικαστικὴ ἀπόφασις γίνει τελεσίδικος καὶ στιγματίσει ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος στιγματισμοῦ, ἡ ἠθικὴ τάξις καὶ ἡ ἀρετὴ περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλοῦμεν, ἀπαιτεῖ σιγήν. Πρό τινων μηνῶν παρέστημεν ὅλοι μάρτυρες μιᾶς τραγῳδίας πραγματικῆς, ἡ ὁποία εἶχε λάβει χώραν εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν. Τίποτε ὀλιγώτερον καὶ τίποτε περισσότερον. Ὁ ἔχων τὴν εὐθύνην εἰς τὸν τομέα ἀμύνης τῆς Βρεταννικῆς Αὐτοκρατορίας, ἐγένετο στόχος μιᾶς ἐπιθέσεως ψιθύρων, διότι τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον ἐγένετο, ὅτι εἶχεν ἀφήσει νὰ τοῦ διαφύγουν μυστικὰ τῆς ἀμύνης τοῦ Κράτους διὰ κοινῆς φίλης πρὸς τὸν Ρῶσον στρατιωτικὸν ἀκόλουθον ἐν Λονδίνῳ. Τὸ θέμα ἔσεισε τὰ θεμέλια τῆς Βρεταννικῆς Αὐτοκρατορίας. Τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις; Ἀφοῦ πρῶτον ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν τῶν πραγμάτων, ὁ δὲ Ὑπουργός της ὑπέπεσεν εἰς δεύτερον ἀτόπημα, νὰ διαψεύσῃ τὰ κατηγορηθέντα καὶ κατόπιν νὰ προσέλθῃ ὁ ἴδιος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ὁμολογήσῃ ἀπεριφράστως, ὅτι ἐψεύσθη, τότε μόνον ἔθεσεν ἀμέσως εἰς κίνησιν τὸν γνωστὸν εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν θεσμὸν τῶν ἐπιτροπῶν ἐρεύνης ἀπὸ ἀνωτάτους λειτουργούς. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐρεύνης συνῆλθεν ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος, προέβη εἰς τὰς εἰσηγήσεις της εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις τὰς υἱοθέτησε καὶ τὰς ἐξετέλεσεν. Ἀλλὰ μέχρις ἐκείνης τῆς στιγμῆς, ὄχι μόνον κανεὶς ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠγέρθη διὰ νὰ υἱοθετήσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὀφθαλμοφανῶς εἶχον διαπραχθῆ, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ μὲ σιγὴν καὶ μὲ πόνον παρηκολούθησε τὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίστατο, ὄχι μόνον εἷς ἀντίπαλός της, ἀλλὰ ὁλόκληρος ἡ Αὐτοκρατορία, ἐσίγησεν ἐπιμόνως καὶ μέχρι τέλους. Καὶ ὅταν ἀκόμη ὁ ὑπόδικος δι’ αὐτὴν τὴν τρομερὰν καὶ βρωμερὰν ὑπόθεσιν, ἠναγκάσθη νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πατρίδα του καὶ τὴν δημοσίαν ζωὴν δὲν εὑρέθη εἷς ἄνθρωπος πρὶν ἢ ἀποφασίσουν τὰ Δικαστήρια, ὁ ὁποῖος νὰ εἴπῃ καὶ νὰ καταγγείλῃ αὐτὸν ὡς ἔνοχον. Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἡ ἀρετή. Καὶ ἂν θέλετε νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς κἄπως παλαιοτέραν ἐποχήν, ὅπου ἡ ἔννοια τῆς ἀρετῆς εἶχεν ἄλλην εὐρύτητα, διότι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἔννοιαι ἐξελίσσονται καὶ ἀναπτύσσονται ἐν τῷ ρυθμῷ τῆς ἱστορίας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω ἓν ἐπεισόδιον γνωστὸν εἰς τοὺς διακριθέντας εἰς τὴν Συνταγματικὴν ἱστορίαν τῆς Ἀγγλίας καὶ τὸ ὁποῖον πράγματι ἀποτελεῖ ἓν ἀγκωνάρι, μίαν βάσιν παραδόσεως διὰ τὸν Κοινοβουλευτικὸν βίον τῆς χώρας ἐκείνης. Ὅταν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος Πρωθυπουργὸς ἦτο ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος Ρόμπετ Πήλ, ἔμαθε μίαν ἡμέραν, ὅτι τὸ ἑσπέρας τῆς αὐτῆς θὰ ἐγίνετο στόχος μιᾶς βιαίας ἐπιθέσεως ἐκ μέρους ἑνὸς ἄλλου μέλους τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος, τοῦ Ντισραέλι, ὁ ὁποῖος δυσαρεστηθείς, διότι δὲν εἶχε περιληφθῆ εἰς τὸν κατάλογον τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, εἶχεν ἀποφασίσει νὰ ἐξαπολύσῃ μίαν δριμεῖαν κατὰ τῆς Συντηρητικῆς Κυβερνήσεως ἐπίθεσιν. Καὶ ἀνέμενε μὲ ἀγωνίαν ἀπνευστὶ ἡ κοινὴ γνώμη νὰ ἴδῃ τὶ θὰ διαμειφθῇ. Ὁ διευθύνων τὸ ἰδιαίτερον Γραφεῖον τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ Σὲρ Ρόμπετ Πὴλ ἀναδιφῶν εἰς τὸ ἀρχεῖον του εὗρε μίαν καταπληκτικὴν ἐπιστολήν, διὰ τῆς ὁποίας ὁ Ντισραέλι ἐζήτει ἀπειλητικῶς ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιστολήν, εἶχε δοθῆ μία ἀρνητικὴ ἀπάντησις. Ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ του νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν Πρωθυπουργόν του τοῦ τὴν ἐπέδωσε καὶ τὴν ἔθεσεν ἐντὸς τοῦ φακέλλου τὸν ὁποῖον θὰ ἐχρησιμοποίει κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὅλοι οἱ γνωρίζοντες τὸ θέμα ἀνέμενον μὲ ἀγωνίαν τὴν στιγμήν, ἔπειτα ἀπὸ μίαν συντριπτικὴν ἀγόρευσιν τοῦ Ντισραέλι, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν ἐκπλήσσουσαν φαντασίαν του καὶ τὴν ἀνωτέραν πάσης περιγραφῆς ρητορικήν του δεινότητα εἶχε κυριολεκτικῶς κλονίσει τὸ βάθρον τῆς τότε πλειοψηφίας, ὅλοι ἀνέμενον ὁ ἀμυνόμενος Πρωθυπουργὸς νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς. Καὶ ἐτελείωσεν ἡ συνεδρίασις ἐκείνη, χωρὶς ὁ τότε Πρωθυπουργὸς νὰ ἀνοίξῃ τὸν φάκελλον αὐτόν. Διότι ἐθεώρησε κατώτερον τῆς συζητήσεως ἐν Κοινοβουλίῳ νὰ γίνεται χρῆσις τοιούτων ἐπιχειρημάτων νὰ γίνεται χρῆσις τοιαύτης ἀντιδικίας μεταξὺ κομμάτων. Καὶ ἔμεινε διὰ τὴν ἱστορίαν τῆς Μεγ. Βρεταννίας, καὶ τὴν διαμόρφωσιν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἔμεινεν ὡς παράδειγμα, ὡς εἷς σταθμὸς συντελέσας καὶ αὐτὸς μὲ πολλοὺς ἄλλους εἰς τὴν τελικὴν διαμόρφωσιν τοῦ Βρεταννικοῦ πολιτεύματος. Θὰ ἤθελον, τερματίζων τὰς προεισαγωγικάς μου παρατηρήσεις, κ. βουλευταί, νὰ διατυπώσω, τοὐλάχιστον τὴν εὐχήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ λοιποῦ θὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα αὐτοῦ τοῦ αὐτοσεβασμοῦ, αὐτῆς τῆς προσοχῆς εἰς τὴν χρῆσιν τῶν ἐπιχειρημάτων, τῆς κατασιγάσεως τῶν ὀξυτήτων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητον συστατικὸν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ βίου. Καὶ θὰ εἶμαι ἐγὼ πρῶτος εὐτυχής, ἐὰν μετὰ ἀπὸ αὐτὴν τὴν αὐστηρὰν κριτικήν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβην τώρα, θὰ δυνηθῶ κἄποτε νὰ τὴν ἐπαινέσω διὰ τοῦτο. Καὶ ἔρχομαι, τώρα, κύριοι, εἰς τὰ εἰδικώτερα θέματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον νὰ ἐπισημάνω. Τὸ πρῶτον ἐκ τῶν θεμάτων, τὸ ὁποῖον θὰ μὲ ἀπησχόλει, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον τόσον ἐκτενῶς ἀνεπτύχθη, κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτὴν συνεδρίασιν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ἀβέρωφ, αἱ παρατηρήσεις μου θὰ περιορισθοῦν κατ’ ἀνάγκην εἰς ἐλάχιστον καὶ δὴ εἰς τὴν πλευρὰν αὐτὴν τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς τὴν συναπτομένην πρὸς τὰς πολεμικὰς δαπάνας. Ἤθελον μόνον νὰ ἐπισημάνω, ὅτι μὲ ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν ἤκουσα τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως λέγοντα, ὅτι θὰ καταβάλῃ προσπάθειαν σοβαράν, διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ τὴν ἀναμόρφωσιν τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας τῆς Χώρας. Εἰς τοῦτο, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ τὸν ἐπαινέσω καὶ νὰ τὸν βεβαιώσω, ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν ἀπόλυτον συνδρομὴν τῆς ΕΡΕ. Τῷ ὄντι, κύριοι, ἡ Διπλωματικὴ Ὑπηρεσία τῆς Χώρας χωλαίνει. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ τονίσω καὶ ἐγὼ εἰς αὐστηρότατον τόνον, ὅταν ἀνέλαβον τὸν παρελθόντα Ἰούνιον τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ θὰ ἀπετέλει μίαν ἀδικίαν τελείως ἀπαράδεκτον, μίαν ὑπερβολὴν ἐκτὸς πάσης πραγματικότητος, ἐὰν ἠθέλαμεν συλλήβδην νὰ καταδικάσωμεν τὸν κλάδον αὐτὸν καὶ δή, νὰ τὸν ἐμφανίσωμεν ὡς ἕνα συγκρότημα ἀλλοπρόσαλλον στερούμενον ἱκανῶν προσώπων πρὸς διεξαγωγὴν τῆς Διπλωματικῆς Ὑπηρεσίας. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι ἱκανὰ καὶ πολύτιμα στελέχη τῆς Διπλωματικῆς Ὑπηρεσίας ὑφίστανται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ ὁποῖα ἐτίμησαν τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα καὶ προσέφερον σημαντικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἀποσιωπήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν ἔκπληξίν μου ὅταν, ἀκούσας πρὸ δύο ἡμερῶν, νομίζω, τὸν κύριον Ἠλιοῦ νὰ καταφέρεται καὶ νὰ στιγματίζῃ προσωπικῶς τὸν ἐν Λονδίνῳ Πρεσβευτήν μας κ. Μιχαὴλ Μελᾶν, παρόντων πολλῶν ἐκπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠκούσθη μία φωνὴ διὰ νὰ καλύψῃ τὸ στέλεχος αὐτὸ τῆς Διπλωματικῆς Ὑπηρεσίας, τὸ κατὰ πάντα ἄξιον καὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ μίαν τιμὴν ἀδίκως τραυματισθεῖσαν.

§103Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερν.). Δὲν μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ ὡμιλήσωμεν. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο περιττὸν νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, οὐδόλως συμμερίζεται τὰς μομφὰς αἱ ὁποῖαι ὑπηνίχθησαν κατὰ τοῦ Πρεσβευτοῦ μας.

§104Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Χαίρω πολὺ καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ μίαν ἀπολύτως ἀναγκαίαν καὶ δικαίαν ἀποκατάστασιν. Πέραν τούτου, βεβαίως, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐμπλουτισμὸς τῆς Διπλωματικῆς μας Ὑπηρεσίας, δι’ ἱκανῶν στελεχῶν, μιᾶς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ, μιᾶς καλυτέρας διαρθρώσεως αὐτοῦ. Ἀλλὰ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κύριοι, χρειάζεται ὅλως ἰδιαιτέρα προσοχή, διότι εἶναι κάλλιστα δυνατόν, ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ μας νὰ πράξωμεν τὸ καλύτερον, νὰ ζημιώσωμεν καὶ ἐκεῖνο τὸ καλόν, τὸ ὁποῖον σήμερον ὑπάρχει. Καὶ ἂν προσωπικῶς, ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν γαλήνιον ἐκτίμησιν τῶν πραγμάτων καὶ ἰσορροπημένην ἐνατένισιν τῶν διαφόρων θεμάτων θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον του, θέλω νὰ ἐπιστήσω παρὰ ταῦτα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ τῆς ἀναζητήσεως καὶ ἄλλων χρησίμων στελεχῶν, νὰ προσέξῃ πολύ, ὥστε νὰ ἀποφύγῃ νὰ τὰ ἀναζητήσῃ εἰς τὸ ἑρμάριον τῶν κομματικῶν ἐκκρεμοτήτων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Κωστόπουλος, θὰ συμμερίζεται ἀπολύτως τὴν σύστασίν μου αὐτήν. Καὶ προέβην εἰς αὐτήν, ἂν καὶ περιττεύῃ, διότι ἀποδίδω βασικὴν εἰς τὸ θέμα σημασίαν. Ἔρχομαι, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ θέμα τῶν πολεμικῶν δαπανῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον θέμα ἐξωτερικῆς φύσεως, τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιληφθῶ σήμερον. Τὸ θέμα, νομίζω, ἐξηντλήθη κατὰ τρόπον ἐπιστημονικώτατον καὶ σοβαρώτατον ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Φροντιστὴν κατὰ πάντα ἁρμόδιον νὰ τὸ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παραμένει νὰ λεχθῇ ἐν προκειμένῳ, εἶναι ὅτι αἱ ἀνάγκαι, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ ἄμυνα τῆς Χώρας σήμερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθοῦν IN ABSTCUCTO, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθοῦν ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ βασικοῦ θέματος τῆς πραγματικῆς ἀνάγκης χρησιμοποιήσεως πολεμικῶν παρασκευῶν. Εἶναι, δηλαδή, κατὰ βάσιν πρωτευόντως τὸ θέμα αὐτό, θέμα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Εἶναι θέμα τοῦ νὰ ἀποσαφηνισθῇ πλήρως τὸ ἐὰν αἱ περιστάσεις αἱ σημεριναὶ ἐπιτρέπουν μίαν μείωσιν τῆς ἐθνικῆς παρασκευῆς, ἐὰν ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὴν σημερινὴν στάθμην τῶν πολεμικῶν μας παρασκευῶν ἢ καὶ ἐὰν χρειάζεται ἐπαύξησις καὶ βελτίωσις αὐτῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σταθμικὸς παράγων ἀπὸ τὸν ὁποῖον κρίνεται κατὰ βάσιν τὸ ὅλον θέμα τῶν πολεμικῶν παρασκευῶν. Δὲν εἶναι θέμα ἐὰν θὰ δαπανήσωμεν 80 ἢ 230 ἢ 300 ἑκατομμύρια περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα ἐφέτος, ἀλλὰ ἐὰν εἴμεθα εἰς θέσιν, λόγῳ τῆς διεθνοῦς καταστάσεως νὰ προβῶμεν εἰς πραγματικὰς ριζικὰς ἀναπροσαρμογὰς καὶ μείωσιν τῶν πολεμικῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι, πράγματι, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσουν τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κοινωνικοῦ ζητήματος ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου αὐτοῦ, κύριοι, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸ Σῶμα, ὅτι ὄχι μόνον τίποτε δὲν συνέβη, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέπῃ μίαν μείωσιν τῆς πολεμικῆς ἱκανότητος καὶ μαχιμότητος τῶν Ἑλληνικῶν δυνάμεων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιβάλλει μίαν αὐστηρὰν παρατήρησιν καὶ παρακολούθησιν τοῦ θέματος ἐκ μέρους τῶν ὑπευθύνων. Ἐσυνηθίσαμεν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ἀβέρωφ, νομίζω, πρὸ ὀλίγου, εἰς τὸ κλῖμα τῆς ὑφέσεως, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ζῶμεν ἀπό τινος. Καὶ εἰς τὸ κλῖμα αὐτὸ ὄχι μόνον ἡμεῖς ἀλλὰ καὶ πολλαὶ ἄλλαι χῶραι τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς ἔχουν ἀρχίσει νὰ προσαρμόζουν καὶ νὰ υἱοθετοῦν ὑποσυνειδήτως ἂν μὴ τὶ ἄλλο, τὸ περιττὸν τῶν πολεμικῶν ἐξοπλισμῶν ἔν τινι μέρει τοὐλάχιστον. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Καὶ δὲν εἶναι ἀκριβὲς διὰ πολλοὺς λόγους ἐξηγηθέντας ἤδη εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα βασικὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελα νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ Σώματος. Ἐὰν ὑπάρχῃ σήμερον ὕφεσις ὀφείλεται τοῦτο εἰς διαφόρους ἐσωτερικοὺς λόγους, αἴτια τὰ ὁποῖα ἀναμοχλεύουν τὰς κοινωνικὰς ἀνασυνθέσεις καὶ τὴν πολιτικὴν τοποθέτησιν ἐντὸς τῆς περιοχῆς τῶν δορυφόρων καὶ ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ Σοβιετικῇ Ρωσίᾳ. Ἀλλ’ ὀφείλεται προπαντὸς εἰς τὸ ὀξύτατον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει περιέλθει ἡ Κινο–Ρωσικὴ ρῆξις. Αὐτὸς κύριοι, εἶναι ὁ θεμελιώδης παράγων ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ ἐξαρτᾶται ἐὰν ἡ ὕφεσις αὐτὴ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιζήσῃ ἢ ἐὰν δὲν θὰ εὑρεθῶμεν αἰφνιδίως πρὸς μίαν ὑποτροπὴν ἐντονοτέραν τοῦ ψυχροῦ πολέμου. Καὶ αὐτὸ χρειάζεται ἐπιμέλειαν καὶ προσοχήν, πρέπει νὰ παρακολουθηθῇ μέχρι καὶ τῆς τελευταίας λεπτομερείας. Ἀτυχῶς δέ, αἱ διαπιστώσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει ἔκτοτε εἶναι, ὅτι αἱ Κινεζικαὶ ἀπόψεις ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόσμου ἔχουν σημειώσει μίαν σοβαρωτάτην καὶ ἀπειλητικὴν προώθησιν. Γνωρίζετε τοῦτο τὶ σημαίνει, διότι γνωρίζετε ἀσφαλῶς ὅλοι σας καὶ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ τύπου ποία εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἰδεολογικὴ διαφορὰ καὶ ποῖαι αἱ ἐπιπτώσεις της μεταξὺ τοῦ κομμουνιστικοῦ Κόμματος τῆς Κίνας καὶ τῶν κομμουνιστικῶν κομμάτων τῆς Εὐρώπης. Μία ἐπικράτησις κατά τινα τρόπον τῆς ἀπόψεως τῆς ἰδεολογικῆς καὶ τῆς τοποθετήσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ Κόμματος τῆς Κίνας, θὰ ἀποτελέσῃ θεμελιῶδες διπλωματικὸν γεγονὸς τὸ ὁποῖον θὰ ἀνατρέψῃ βασικὰ συστατικὰ τῆς παρούσης καταστάσεως. Καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχωμεν ἐστραμμένην τὴν προσοχὴν ἀκεραίαν πρὸς τὸ θέμα αὐτό. Ἀπὸ ὅσα γνωρίζω, ἡ προώθησις τῆς Κινεζικῆς ἰδεολογικῆς τοποθετήσεως εἰς τὸ πλαίσιον τῶν κομμουνιστικῶν κομμάτων τοῦ κόσμου ἔχει σημειώσει αἰσθητὰς προόδους ἰδίᾳ ἀπὸ τὸ 1961, ὅταν ἐγένετο ἡ περίφημη, ἡ γνωστὴ εἰς ὅλους συνάντησις τῶν 81 κομμουνιστικῶν κομμάτων ἐν Μόσχᾳ. Πέντε ἐκ τῶν μετεχόντων εἰς αὐτήν, πλὴν τῆς Ἀλβανίας φυσικὰ διεχώρισαν τὴν τοποθέτησίν των ἀπὸ τὴν γραμμὴν τῆς Μόσχας: Τὸ κομμουνιστικὸν Κόμμα τῆς Ἰνδονησίας, τῆς Ταϋλάνδης, τῆς Ἰαπωνίας, τῆς Βιρμανίας καὶ τῆς Αὐστραλίας. Ἔκτοτε ἡ προώθησις ἐξακολουθεῖ εἰς σημεῖον, ὥστε σήμερον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ κανεὶς τὴν ἑξῆς κατάταξιν: Τρία ἐκ τῶν μεγάλων κομμουνιστικῶν κομμάτων τοῦ κόσμου, τὸ Ἰνδονησιακόν, τὸ Νεοζηλανδικὸν καὶ τὸ Ἰαπωνικὸν ἔχουν λάβει βασικὴν τοποθέτησιν ἀπολύτως παράλληλον πρὸς τὴν τοποθέτησιν τοῦ Πεκίνου. Πέραν τούτου εἰς πέντε ἄλλα κομμουνιστικὰ κόμματα, τοῦ Βελγίου, τῆς Ἀγγλίας κλπ. ἔχουν δημιουργηθῆ ἐντὸς τῶν στέρνων τῶν κομμουνιστικῶν κομμάτων τῶν ἐπιτοπίων, ἄλλα παράλληλα κόμματα διαχωρισθέντα πλήρως ἀπὸ τὸ ἐπίσημον κομμουνιστικὸν κόμμα καὶ τὰ ὁποῖα προβάλλουν τὴν σημαίαν καὶ τὴν ἰδεολογίαν τῆς Κίνας. Εἰς πολλὰ δὲ ἄλλα διεξάγεται ἐντονώτατος ἀγὼν καὶ μάλιστα καὶ εἰς κόμματα κομμουνιστικὰ ὑποκείμενα εἰς τὸ ἀνατολικὸν συγκρότημα, ὄχι μόνον ἐκτὸς αὐτοῦ. Καὶ ὁ ἀγὼν αὐτὸς διεξάγεται ὅπως συνήθως συμβαίνει εἰς τὸν κομμουνιστικὸν κόσμον γύρω ἀπὸ ἀφηρημένας καὶ γενικὰς ἰδεολογικὰς τοποθετήσεις, φερ’ εἰπεῖν, τὴν ἀποσταλινοποίησιν ἢ τὴν παραμονὴν εἰς τὴν σταλινικὴν γραμμήν. Ὁ ἀγὼν αὐτὸς συνεχίζεται. Ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ τὸ κομμουνιστικὸν Κόμμα τῆς Κίνας κερδίζει ἔδαφος καὶ προβάλλει ὡς ἀπειλητικὸς παράγων ὄχι μόνον διὰ τὸν κομμουνισμὸν τῆς Μόσχας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν εἰρήνην τοῦ κόσμου. Καὶ μία ἐπικράτησις τῶν ἀπόψεων αὐτοῦ θὰ φέρῃ ἀναποτρέπτως μίαν μεταβολὴν πλήρη εἰς τὴν διεθνῆ κατάστασιν. Ἀλλὰ καὶ πρὶν κἂν τοῦτο συμβῆ, ἀκριβῶς ἡ συνείδησις τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ὑπὸ τὸν νῦν Ἀρχηγὸν Κρουτσὼφ ἀντιμετωπίζει αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ἀναγκάζει, διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς μίαν ἀνοικτὴν ρῆξιν πρὸς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα Κίνας καὶ διὰ νὰ μὴ δοκιμάσῃ τὰς δυνάμεις του ὅταν δὲν αἰσθάνεται ἀρκετὰ ἰσχυρόν, νὰ προβαίνῃ εἰς ἐπανειλημμένας ἀποπείρας συνδιαλλαγῆς καὶ νὰ υἱοθετῇ πολλὰ ἐκ τῶν κηρυγμάτων καὶ τῶν διδαγμάτων, τὰ ὁποῖα προβάλλει τὸ Πεκῖνον, διὰ νὰ ἀφοπλίσῃ τὰς ἐναντίον του ἐπιθέσεις. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ πραγματικὸν δρᾶμα τὸ ὁποῖον διεξάγεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπὶ τῆς διπλωματικῆς σκηνῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἂν μὴ τὶ ἄλλο, δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἐφησυχάζωμεν, ἀλλὰ μᾶς ἐπιβάλλει νὰ γρηγορῶμεν καὶ νὰ εἴμεθα ἕτοιμοι, διότι μεταστροφὴ εἰς τὰ πλαίσια ἑνὸς κόσμου ὠργανωμένου, καθοδηγουμένου κατὰ τὰς κομμουνιστικὰς ἀρχάς, δὲν χρειάζεται προπαρασκευὴν μακράν, δὲν χρειάζεται πολλὰς διαδικασίας, ἀλλὰ πραγματοποιεῖται καὶ ἐντὸς μιᾶς μόνης νυκτός. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἤθελον νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπόλυτον συμφωνίαν μου πρὸς τὸν κύριον Φροντιστὴν καὶ νὰ τονίσω, ὅτι ὅ,τι ἀφορᾷ τοὐλάχιστον ἡμᾶς, θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς πᾶσαν σοβαρὰν καὶ ρεαλιστικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος αὐτοῦ καὶ συγκεκριμένως εἰς τὴν μὴ μείωσιν τῆς ἀσφαλείας ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῶν δυνάμεων. Ἀλλὰ τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν δὲν ἔχει μόνον αὐτὴν τὴν βασικὴν ὄψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεγράμμισα ἰδιαιτέρως καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπέμεινα ἰδιαιτέρως, διότι εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ παντός. Ἐὰν πράγματι, δὲν εἶναι τὰ πράγματα, ὅπως τὰ ἐξήγησα προηγουμένως καὶ ἔχουσιν ἄλλως, τότε θὰ ἦτο ἀξία μομφῆς ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν προέβη εἰς γενναιοτέραν ἀκόμη ἐλάφρυνσιν τῶν στρατιωτικῶν κονδυλίων καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ τροφοδοτήσῃ ἀκόμη πληθωρικώτερον τὸν καταναλωτικόν της τομέα. Ἐὰν ὅμως, οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, τότε πολὺ ὀρθῶς πράττει νὰ εἶναι συντηρητικὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ πρέπει νὰ προσέξῃ περισσότερον. Τὸ θέμα ὅμως αὐτό, δὲν ἔχει μόνον αὐτὴν τὴν βασικήν του πλευράν, ἐμφανίζεται πρὸ ἡμῶν συγκεκριμένως καὶ ἀπὸ δύο ἄλλας πλευράς. Πρῶτον, ὡς ἓν λογιστικὸν θέμα. Ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Ὑπουργὸς χθὲς τὴν ἑσπέραν τὸ ἔθεσε πλήρως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, ἐξηγήσας ποῖαι εἶναι αἱ περικοπαί. Ὁ κ. Μητσοτάκης, ἀκόμη διεξωδικώτερος σήμερον τὴν ὑπεγράμμισεν ἐπίσης διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι αἱ περικοπαὶ δὲν εἶναι τῆς τάξεως τῶν 80 ἀλλὰ τῶν 230 ἢ τῶν 300 ἑκατομμυρίων. Καὶ εἰς τοῦτο μὲν βεβαίως δὲν ἔχω τίποτε νὰ ἀντείπω, διότι ὅλοι θὰ εἴμεθα σύμφωνοι καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι μία περικοπὴ τοιαύτης στάθμης κονδυλίων δὲν πρόκειται νὰ ἔχῃ πρὸς καμμίαν κατεύθυνσιν σοβαρὰν ἐπίπτωσιν. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπρόσεξα ἰδιαιτέρως καὶ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἔδωσεν τὴν δέουσαν προσοχὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ὅτι αὐταὶ αἱ περικοπαὶ τῶν 300 ἑκατομμυρίων ὄχι τῶν 230, τὰς ὁποίας ἐπικαλεῖται, τὰς ἐξάγει συγκρίνων τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὸν σημερινὸν προϋπολογισμόν, πρὸς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι πράγματι ἀνεγράφησαν καὶ ἐξετελέσθησαν εἰς τὸν προηγούμενον προϋπολογισμὸν μὲ τὰς ἐπιβαρύνσεις τὰς ὁποίας ἐπέβαλεν ἡ προσαύξησις τῶν ἡμερομισθίων. Καὶ τοῦτο μὲν καλῶς ἔχει, ἀλλὰ ἀφήνει τὸ κενὸν τὸ ὁποῖον ἐπεσήμανε καὶ τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε τὸ κεντρικὸν σημεῖον τῆς χθεσινῆς ὁμιλίας τοῦ συναδέλφου κ. Φροντιστῆ, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἡ μεγαλυτέρα δυνατὴ προσοχή, ὅτι δηλαδὴ αὐτὴ ἡ οἰκονομία διὰ τὴν ὁποίαν ἐπαίρεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι οἰκονομία ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν σταθερῶν δαπανῶν μισθολογίου τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ζημίᾳ τῶν δαπανῶν ὑποδομῆς. Ὁ συνάδελφος, κύριος Φροντιστής, σᾶς ἀνέγνωσεν ἕνα πίνακα ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ ἐπίκεντρον τοῦ θέματος, τὴν προϊοῦσαν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ τῶν δαπανῶν ὑποδομῆς ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Δηλαδή, δαπανῶμεν κατ’ ἔτος ὀλιγώτερα διὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα τοῦ ἐξοπλισμοῦ μας καὶ διαρκῶς περισσότερα δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν συντήρησιν τοῦ προσωπικοῦ. Αὐτὸ τοποθετεῖ τὸ θέμα ἐπὶ τῆς πραγματικῆς του θέσεως. Διότι, κύριοι, ἡ ἀσφάλεια, καὶ τοῦτο πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ τονισθῇ, δὲν εἶναι μόνον οἱ μισθοὶ καὶ τὸ προσωπικόν, δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀνδρεία καὶ τὰ στήθη τῶν ὁπλιτῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, εἶναι πρὸ παντὸς ἐκεῖνο ποὺ λέγομεν ἡ ὑποδομὴ καὶ κἄτι περισσότερον τούτου, ὁ ἐξοπλισμός. Καὶ εἰς τὸ προκείμενον τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ κατὰ βάθος, γνωρίζομεν μίαν τραγικὴν ἀλήθειαν τὴν ὁποίαν λυποῦμαι, διότι οὐδεὶς ἀπεκάλυψε μέχρι σήμερον κατὰ τὴν συζήτησιν ἑνὸς τόσον σοβαροῦ θέματος, ὅτι αἱ δαπάναι ἐξοπλισμοῦ ἔχουν ἕνα δυναμικὸν χαρακτῆρα ὠθοῦντα αὐτομάτως εἰς ἄνοδον καὶ αὐτομάτως συμπαρασύροντα τὰς ὑπολοίπους δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης δι’ ἓν ἁπλούστατον λόγον, διότι καθ’ ἣν ὥραν συζητοῦμεν τὰ θέματα αὐτά, καὶ καταρτίζομεν προϋπολογισμούς, ἡ πολεμικὴ ἐπιστήμη προχωρεῖ μὲ γοργὰ βήματα δημιουργοῦντα καθημερινῶς νέας καταστάσεις καὶ ὡς ἐκ τούτου δημιουργεῖται καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάγκη μιᾶς προσαρμογῆς τοῦ ἐξοπλισμοῦ ἀπὸ δαπάνας, ὄχι μόνον διὰ τὴν προμήθειαν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ δαπάνας συντηρήσεως καὶ δαπάνας ἀνταλλακτικῶν καὶ δαπάνας μετατροπῆς συγκροτήσεως Σωμάτων, δηλαδὴ δαπάνας ὑποδομῆς. Αὐτὸς ὁ δυναμικὸς παράγων τῶν στρατιωτικῶν ἐξοπλισμῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ καὶ ὑφίσταται καὶ προβάλλεται εἰς ὅλας τὰς χώρας, ὅπου τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν ἐξοπλισμῶν ἀποτελεῖ μίαν σοβαρὰν ἀδήριτον πραγματικότητα. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε διὰ νὰ ὑπογραμμίσω ἀκόμη περισσότερον τὴν βασικὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ πλευρὰ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἐν τῷ συνόλῳ τοῦ θέματος τῶν στρατιωτικῶν ἐξοπλισμῶν, νὰ σᾶς μεταφράσω ἐκ τοῦ προχείρου μίαν παράγραφον μιᾶς μελέτης δημοσιευθείσης εἰς τὸν Ἑλβετικὸν τύπον ἐπὶ τοῦ θέματος ἀκριβῶς τοῦ εἰδικοῦ τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον καὶ ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ ἕνα ἀπὸ τοὺς διασημοτέρους στρατιωτικοὺς κριτικοὺς τῆς Εὐρώπης. Λέγει ὁ κριτικὸς οὗτος: «Ὁ αὐστηρὸς διαχωρισμὸς τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν ἀπὸ τὰς δαπάνας ἐξοπλισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρασιωπήσῃ τὸ γεγονός, ὅτι αἱ δαπάναι ἐξοπλισμοῦ ὠθοῦν πρὸς τὰ ἄνω τὴν καμπύλην τῶν τρεχουσῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι τὸ νέον ὑλικὸν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς εἰδικὰς ἀποθήκας πρέπει νὰ διατηρηθῇ κατὰ τὸν κατάλληλον τρόπον, ἡ ἀντικατάστασίς του ἀπαιτεῖ περισσότερα μέσα, νέα ὅπλα καὶ ὅλα αὐτὰ ὠθοῦν πρὸς τὰ ἄνω τὰς πολεμικὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ». Καὶ περαιτέρω θέτει τὸ ἐρώτημα διὰ τὴν Ἑλβετίαν: «Δύναται κανεὶς κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη νὰ ζητήσῃ ἕνα μεγαλύτερον πολεμικὸν ἐξοπλισμὸν ἄλλον ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον σήμερον ἔχομεν;». Ἡ παραμονὴ εἰς τὴν ἰδίαν στάθμην ἐξοπλισμῶν διὰ τὴν ἐθνικὴν ἄμυναν, σημαίνει ὑποχώρησιν τῆς ἀσφαλείας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποχωρισθῶμεν ἀπὸ τὴν τεχνικὴν πρόοδον τῆς πολεμικῆς ἐπιστήμης. Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἡ πραγματικότης. Καὶ ἂν θέλωμεν καὶ ἂν μᾶς χρειάζεται ἡ ἄμυνα τῆς Χώρας νὰ εἶναι πλήρης καὶ ἂν θέλωμεν νὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν σοβαρῶς, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν σοβαρολογοῦμεν, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ μειώσεως τῶν σημερινῶν δαπανῶν, κατὰ τὸ α ἢ β ποσὸν ἑκατομμυρίων. Ἐκτὸς ἐὰν βεβαίως, αἱ διπλωματικαὶ προϋποθέσεις, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ δικαιολογῇ καὶ ἀκόμη περισσοτέρας περικοπὰς τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Ὑπουργός, προέβη χθὲς εἰς μίαν τολμηροτάτην δήλωσιν. Δὲν θὰ τὸν κατηγορήσω, διότι τὸν γνωρίζω καὶ τὸν συμπαθῶ ἀκριβῶς μεταξὺ ἄλλων καὶ δι’ αὐτήν του τὴν ἰδιότητα τῆς τόλμης. Ἀλλὰ ὑπῆρξεν ἀτυχὴς ἡ τόλμη του αὐτὴ πρὸς τὴν ἐσφαλμένην κατεύθυνσιν. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ δήλωσίς του εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ μείωσις τῶν δαπανῶν τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις σήμερον δὲν μειώνει τὴν ἀσφάλειαν, ὑπῆρξεν ἐπιφυλακτική, διότι δὲν εἶπεν, ὅτι αὐξάνει καὶ ὅτι ἡ ἀσφάλεια ἡ ὁποία σήμερον ὑπάρχει διὰ τὸ ἐθνικὸν ἔδαφος, εἶναι τόσον πλήρως κατωχυρωμένη ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς παρασκευῆς, τῆς Χώρας, ὥστε καὶ μὲ μίαν ἐλαφρὰν περικοπὴν δὲν δύναται ἡ ἀσφάλεια αὕτη νὰ διακυβευθῇ. Δὲν θὰ ἤθελα σεβόμενος τὴν ἐπίσημον ἰδιότητά του νὰ μὴ τὸν προκαλέσω περισσότερον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ νὰ τοῦ ζητήσω νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ἐὰν ἔχῃ τὴν συνείδησιν ἥσυχον, ὅτι ἡ ἀσφάλεια τῆς Ἑλληνικῆς χώρας μὲ τὰς σήμερον ὑπαρχούσας πολεμικὰς παρασκευὰς εἶναι πλήρως ἐξησφαλισμένη. Καὶ δὲν θὰ ἤθελον ἀκόμη ὀλιγώτερον νὰ ἐκτραπῶ καὶ εἰς ὡρισμένας ἐκμυστηρεύσεις, τῶν ὁποίων λόγῳ ἐπισήμων ἰδιοτήτων καὶ ἐπισήμων θέσεων, τὰς ὁποίας κατεῖχον κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον, δὲν θὰ ἤθελον νὰ κάμω κακὴν χρῆσιν.

§105Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Γίνεται λόγος περὶ τῆς ἀμυντικῆς ἱκανότητος τῆς χώρας. Παρετήρησα, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὁμιλοῦν περὶ τῆς ἰσχύος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἡ ἔννοια τῆς ἀμυντικῆς ἱκανότητος τῆς χώρας, εἶναι, ὅπως εἶναι εὐκόλως ἀντιληπτόν, πολὺ εὐρυτέρα ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰσχύος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ἡ ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων παραμένει ἀμείωτος. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ διευκρινισθῇ ἐὰν μὲ τὴν ἔννοιαν, ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ὑπονοῆται ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἰσχύος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως διάφορος ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀμυντικῆς ἱκανότητος ἢ ὄχι.

§106Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ὅσον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς ἄλλο στάδιον, ὥστε νὰ μὴ καταπονήσω τὴν Βουλὴν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἤθελον. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Ἐδῶ πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, παρ’ ὅλα τὰ κενά, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζουν, μοῦ ἐνέπνευσαν μίαν σχετικὴν ἱκανοποίησιν, διότι διεπίστωσα μίαν προσγείωσιν πρὸς τὴν πραγματικότητα, προσγείωσιν, φυσικά, πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἐξ ἀνάγκης ἠσκήσαμεν ὅπως καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐξ ἀνάγκης θὰ ἀσκήσῃ ἀδιαφόρως λεπτομερειῶν καὶ ἀδιαφόρως εἰδικωτέρων θεμάτων. Δύναται, πράγματι νὰ ἐπαναληφθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου μία ὡραία φράσις, τὴν ὁποίαν εἶχε γράψει κάποιος διάσημος Γάλλος πολιτικός, τὴν στιγμὴν τοῦ θανάτου τοῦ Ἀλεξάνδρου τοῦ Αʹ τῆς Ρωσίας, περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ 19ου αἰῶνος. Ἔλεγεν ὁ διάσημος αὐτὸς Γάλλος πολιτικός: «Τώρα τὸ μελόδραμα τῆς Ρωσίας ἐτελείωσεν. Ὁ ροῦς τῆς Ἱστορίας ξαναρχίζει». Αὐτὸ εἶναι, νομίζω, μὲ ἐλαχίστας φράσεις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤρχισε νὰ συμβαίνῃ καὶ θὰ συμβαίνῃ ἐπὶ τὸ μᾶλλον καὶ μᾶλλον ἐντονώτερον εἰς τὸ μέλλον, διότι παρὰ τοὺς τρόπους ἐμφανίσεως τῶν διαφόρων θεμάτων, παρὰ τὰς ἐπισήμους διακηρύξεις τῶν ἐγκλημάτων καὶ παρὰ τὰς ἀποστροφάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ὅπως καὶ αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., εὑρίσκοντο εἴτε τὸ θέλουν, εἴτε δὲν τὸ θέλουν, ἀντιμέτωποι ἑνὸς καὶ τοῦ ἰδίου βασικοῦ διλήμματος. Ποῖον εἶναι τὸ βασικὸν αὐτὸ οἰκονομικὸν δίλημμα; Εἶναι ὅτι ὀφείλουν νὰ ἐπιδιώξουν μίαν ἐλεγχομένην διεύρυνσιν τοῦ καταναλωτικοῦ τομέως καὶ παραλλήλως, ὅμως, νὰ ἀναπτύξουν τὸν παραγωγικὸν μηχανισμὸν τῆς χώρας διὰ καταλλήλων ἐπενδύσεων, εἰς τρόπον, ὥστε διὰ τῆς παραλλήλου ἀσκήσεως καὶ τῶν δύο αὐτῶν οἰκονομικῶν πολιτικῶν οὔτε ἡ οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις νὰ παρεμποδισθῇ, οὔτε καὶ ἡ Χώρα νὰ ἐκτεθῇ εἰς κίνδυνον πληθωριστικὸν καὶ νὰ ἴδῃ τὸ ὅλον οἰκονομικὸν πρόγραμμα παρεκτρεπόμενον. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ δίλημμα. Δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκλέξῃ, νὰ πράξῃ, εἴτε τὸ ἕν, εἴτε τὸ ἄλλο. Ὀφείλει νὰ πράξῃ καὶ τὰ δύο καὶ πρέπει νὰ εὕρῃ ἀκριβῶς τὴν χρυσῆν τομὴν μεταξὺ καὶ τῶν δύο αὐτῶν προσπαθειῶν καὶ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀναπτύξῃ, κατὰ τρόπον ἐλεγχόμενον καὶ ἀκίνδυνον, κατὰ τὸ δυνατὸν περισσότερον τὸν καταναλωτικὸν τομέα, χωρὶς νὰ ἐκθέσῃ εἰς πληθωριστικὰς πιέσεις τὴν οἰκονομίαν, συμβάλλουσα συγχρόνως κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλέξῃ, οὔτε ἡ ἰδική σας Κυβέρνησις, ὅπως δὲν ἦτο καὶ ἡ ἰδική μας. Εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πράξῃ καὶ τὰ δύο, νὰ διευρύνῃ δηλαδὴ τὸν καταναλωτικὸν τομέα μέχρι τοῦ σημείου ποὺ θὰ εἶναι ἀκίνδυνος. Ἐγὼ ἐδῶ φοβοῦμαι, ὅτι ὑπάρχει μία βασικὴ παρεξήγησις, παρεξήγησις, τὴν ὁποίαν ἀνέμενον νὰ διευκρινίσῃ ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Ἀλλά, σήμερον, ἀτυχῶς, τὴν ἑσπέραν, ἀντὶ νὰ διευκρινίσῃ συνεσκότισεν ἢ μᾶλλον διηυκρίνησεν ἀπὸ μίαν πλευράν, ἡ ὁποία δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθή. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὸ πρόβλημα αὐτὸ τῆς ἐξισορροπήσεως τῆς προσπαθείας, πρὸς τὰς δύο αὐτὰς βασικὰς κατευθύνσεις, τὸ ἔχει συλλάβει ἁπλῶς ὡς ἕνα πρόβλημα προϋπολογισμοῦ, ὡς ἕνα πρόβλημα συναλλάγματος. Καὶ εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀναγγέλλομεν, ὅτι θὰ πράξωμεν, θὰ τὰ πράξωμεν ἀκινδύνως. Ἔχομεν τὰ ἔσοδα ἢ τὰ ὑπερέσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔχομεν τὸν δανεισμόν, ἡ συναλλαγματικὴ κατάστασις τῆς χώρας εἶναι ἀσφαλεστάτη, ἄρα οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν δαιμονιώδη του ἱκανότητα τῆς ἁπλοποιήσεως τῶν ζητημάτων, ἔθιξε τὸ ἴδιον αὐτὸ πρόβλημα, κατὰ τὸν ἁπλούστερον καὶ εὐνοϊκώτερον τρόπον. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἔχω νὰ ἐπισημάνω καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅτι ἡ ἀποφυγὴ αὐτῶν τῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ἡ παράλληλος ἐπιδίωξις τῶν δύο αὐτῶν προσπαθειῶν τῆς διευρύνσεως τοῦ καταναλωτικοῦ τομέως καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας καὶ βιομηχανίας τῆς χώρας, δὲν εἶναι νοητὴ εἰς τὰ στενὰ πλαίσια ἑνὸς προϋπολογισμοῦ ἢ τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν μὲ τὸ ἐξωτερικόν. Ἀπορρέει ἀπὸ τὴν ἐξίσωσιν τῆς συνολικῆς προσφορᾶς ἀγαθῶν καὶ τῆς συνολικῆς δημιουργίας ζητήσεως εἴτε ἀπὸ τὸν δημοσιονομικὸν τομέα, εἴτε καὶ ἀπὸ τὸν ἰδιωτικόν. Αὐτὰ τὰ δύο μεγάλα μεγέθη τῆς οἰκονομίας πρέπει νὰ ἐξισοῦνται κατὰ βάσιν ὄχι ἀριθμητικῶς βεβαίως. Καὶ ἐὰν δὲν ἐξισοῦνται, τότε βεβαίως δημιουργεῖται νομισματικὴ ἀναταραχή. Καὶ ἔχομεν, κύριοι, τὸ πρόσφατον παράδειγμα τῆς Ἰταλίας, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι βῆμα πρὸς βῆμα παρακολουθεῖ τὰς πράξεις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἐν Ἰταλίᾳ, πράγματι, ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ τῆς ἀσκήσεως μιᾶς γενναίας ἐπιβαλλομένης ἀπὸ τοὺς ἰδίους λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους καὶ παρ’ ἡμῖν ἐπιβάλλεται, ἡ κοινωνικὴ πολιτικὴ διηύρυνεν ὑπὲρ τὸ δέον τὸν καταναλωτικὸν τομέα. Διότι, κύριοι, δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ καλύτερον καὶ προσφιλέστερον οἱασδήποτε κοινοβουλευτικῆς πλειονοψηφίας παρὰ τὸ νὰ ἀσκῇ αὐτὴν τὴν πολιτικήν. Καμμία Κυβέρνησις καὶ κανένα κόμμα, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν βασικὴν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ καταναλωτικοῦ τομέως, ἐφ’ ὅσον δι’ αὐτοῦ ἀναπτύσσεται καὶ ἡ δημοτικότης τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἡ Ἰταλία εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐστραβοπάτησεν, ὥστε εἰς ἓν ἔτος νὰ αὐξηθῇ ἡ συνολικὴ ἄνοδος τῆς οἰκονομίας τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος κατὰ 12%, ἐνῷ ὁ καταναλωτικὸς τομεὺς ἀνῆλθεν κατὰ 16%. Αὐτὸ ἤρκεσε διὰ νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν μία ἀναταραχή, νὰ προκαλέσῃ μίαν αὔξησιν μισθῶν καὶ τοῦ τιμαρίθμου κατὰ 7% τὸ πρῶτον ἔτος καὶ κατὰ 7% τὸ δεύτερον ἔτος καὶ νὰ ἀναγκάσῃ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως κ. Τζουλιέτι, ἄλλοτε κομμουνιστὴν καὶ πάντως ἀνήκοντα εἰς τὰ τελείως ἀριστερὰ δόγματα, νὰ δηλώσῃ τελευταίως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον. Τοὺς δὲ ἀριθμοὺς 12% καὶ 16% τοὺς ἔλαβον ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ Ἰταλοῦ Ὑπουργοῦ. Καὶ ἠναγκάσθη ὁ Πρόεδρος τῆς Ἰταλικῆς Δημοκρατίας κ. Σέννι νὰ σπεύσῃ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιτύχῃ μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ μίαν δανειακὴν βοήθειαν τοῦ ὕψους τῶν 1.000 ἑκατομμ. δολλαρίων, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κρίσις ποὺ εἶχε δημιουργήσει ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀποκλίσεως πρὸς τὰ ἀριστερά, διὰ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἤσκησε. Φοβοῦμαι, κύριοι, ὅτι ἡ ἰδία διαδικασία ἔχει ἀρχίσει νὰ δημιουργῆται καὶ ἐν Ἑλλάδι κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας. Καὶ ὅλαι αἱ εὐχαὶ καὶ παραινέσεις μου, εἶναι ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν ἀντιληφθῇ καὶ νὰ τὴν θέση εἰς τὸ πραγματικόν της πλαίσιον ἐγκαίρως, διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς συνεπείας τῆς ἰδίας της πολιτικῆς. Διότι, αἱ πολύπλευροι αὐξήσεις τοῦ καταναλωτικοῦ τομέως, ὄχι μόνον ἀπὸ τὰς δημοσιονομικὰς ἐπιπτώσεις, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς γενικὰς αὐξήσεις εἰσοδημάτων ἔχουν λάβει μίαν τροπὴν ἀνησυχητικήν, ἡ ὁποία κατέστησεν αἰσθητὴν τὴν παρουσίαν τῶν προβλημάτων αὐτῶν. Καὶ ἐδῶ, κύριοι, θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ παρεμπιπτόντως, ἀλλὰ ἀπὸ καθήκοντος συνειδήσεως καὶ εὐθύνης, εἰς τὴν τελείως ἀπαράδεκτον κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀντιστροφὴν τῶν πραγμάτων πρὸς ἐπίρριψιν ἠθικῶν εὐθυνῶν εἰς τὴν ΕΡΕ, ὅτι δῆθεν ὑπενόμευσε τὸ νόμισμα, διότι ἀρχὰς Ἰανουαρίου 1964, ὁ κ. Παπαληγούρας, ἢ ἄλλος τις, προέβη εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν δήλωσιν. Τὰ ἴδια ἀκριβῶς ἐπικαλοῦνται καὶ ὅσοι ἐξ ἡμῶν γνωρίζουν τὴν οἰκονομικὴν ἱστορίαν τῆς Εὐρώπης, τὸ ἐπιβεβαιοῦν πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἤσκησαν ἀνάλογον πολιτικὴν πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἤρχισε νὰ ἀσκῇ ἡ Κυβέρνησις. Ὅταν, τὸ 1925, ὁ ἀείμνηστος Ἐριώ, ἐσχημάτιζε τὴν πρώτην Κυβέρνησιν τῆς ἀριστερᾶς ἐν Γαλλίᾳ, ἐξαπελύθη πράγματι μία θύελλα, μία θύελλα εἰς τὸ χρηματιστήριον, ἡ ὁποία παρ’ ὀλίγον νὰ ἀναγκάσῃ τὴν ἰδίαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς παραίτησιν. Καὶ ὀλίγον ἐνωρίτερον, ὅταν ὁ κ. Μὰκ–Ντόναλντ, Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ Κόμματος, ἐσχημάτιζε τὴν πρώτην ἐργατικὴν Κυβέρνησιν ἐν Ἀγγλίᾳ, τὸ ἴδιον ἐσημειώθη. Διατί; Βεβαίως, οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, δὲν εἶχον σκοπὸν οὔτε νὰ διακινδυνεύσουν τὸ νόμισμα, οὔτε νὰ προβοῦν εἰς ἐπαναστατικὰς μεταβολάς, ἀλλὰ ἁπλούστατα, τὸ χρηματιστήριον, ἡ ἀγορά, ὁ ἰδιώτης ἐφοβήθη διότι εἶχον προηγηθῆ ὡρισμέναι του διακηρύξεις, τὰς ὁποίας μὲ τὴν εὐλυγισίαν τοῦ ἐνστίκτου ἢ τῆς διανοήσεως τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἐθισμένου εἰς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα εἶχον γίνει ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ἀντιληπταὶ εἰς τὰ ἀποτελέσματά των, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ μοιραίως θὰ ἦγεν εἰς ὑπερτροφικὴν αὔξησιν τῆς ζητήσεως τῶν χρηματικῶν προσόδων τῆς χώρας καὶ ὅτι ἡ οἰκονομία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κινδυνεύσῃ. Καὶ ἔγινεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἐριὼ ἀπεκάλει τὸ τοῖχος τοῦ χρυσοῦ. Εἰς τὴν πραγματικότητα δέ, δὲν ἦταν τίποτε ἄλλο, παρὰ μία φυγὴ ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα τῆς Γαλλίας. Ἐὰν θέλωμεν νὰ σοβαρολογήσωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, πρέπει εὐθαρσῶς νὰ παραδεχθῶμεν, καὶ δὲν ἀποτελεῖ μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ., ὅτι ἡ πολιτική της, οἵαν τὴν ἔχει ἐξαγγείλει, ἐδημιούργησεν ἀνησυχίας εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἰδιαιτέρως τὴν περὶ τὰ οἰκονομικὰ ἀσχολουμένην. Πολὺ πρὶν φθάσῃ εἰς τὸ κομπόδεμα τοῦ τελευταίου ἀγρότου, εἶχεν ἀνησυχήσει τοὺς παρακολουθοῦντας τὰ οἰκονομικὰ καὶ ἀνήκοντας εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν Ε.Κ. ἐν Ἀθήναις καὶ αὐτὸ πρὶν ὑπάρξῃ ὁ τριγμὸς περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ ἀπαράδεκτον παρεκτροπήν, ὄχι μόνον νὰ ἀγνοῆται αὐτὴ ἡ ἱστορικὴ συνεκδομὴ τῶν πραγμάτων καὶ νὰ τίθενται τὰ αἴτια εἰς τὴν θέσιν τῶν αἰτιατῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ χαρακτηρίζῃ μὲ τόσον αὐστηρὰς ἐκφράσεις τὸ ὅτι βλέπον ἕνα κόμμα αὐτὴν τὴν κατάστασιν, γνωρίζον τοὺς κινδύνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐξετίθετο τὸ ἐθνικὸν νόμισμα ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἀνέμενε δύο μῆνας πρὶν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην νὰ ἐπισημάνῃ τὰς συνεπείας τῆς ἐξαγγελλομένης πολιτικῆς τῆς Ε.Κ. Νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν συνθέτει μομφὴν κατὰ τῆς ἡγεσίας τῆς ΕΡΕ, ἀλλὰ τοὐναντίον, ἐπιτέλεσιν ἐπιτακτικοῦ καθήκοντος. Καὶ θὰ εἶμαι λίαν εὐτυχής, ἐὰν παρουσιασθῇ ἡ ἰδία περίπτωσις εἰς τὸ μέλλον καὶ ἡ σημερινὴ πλειοψηφία γινομένη Ἀντιπολίτευσις, τὴν ἰδίαν τακτικὴν ἀσκήσῃ ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀθεμίτως καὶ ἐξ ἀπροσεξίας εἶναι δυνατὸν νὰ φέρουν τὴν χώραν εἰς σοβαρὰς νομισματικὰς παρεκτροπάς. Ἄλλωστε, ἡ ἁπλῆ ἱστορικὴ ἀλληλουχία τῶν γεγονότων, ἤρκει διὰ νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὰ πραγματικά του πλαίσια. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ πώλησις τοῦ χρυσοῦ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ἤδη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἀνέφερεν, ἐπιβεβαιώνει κατὰ τρόπον πανηγυρικὸν τὴν ἀκρίβειαν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσα. Ἡ συνολικὴ πώλησις λιρῶν μέχρι τῆς 3ης Φεβρουαρίου, ἀνῆλθεν εἰς 3.844 καὶ ὄχι δύο ἑκατομμύρια. Μέχρι τῆς ἡμερομηνίας ὅπου ἐγένετο ἐπισήμανσις τοῦ κινδύνου τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε. Κ. ἐκ μέρους ἁρμοδίων παραγόντων τῆς ΕΡΕ, εἶχον πωληθῆ μεταξὺ 2 καὶ 2,5 ἑκατ. λιρῶν.

§107Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπόψε ἐγένετο καὶ ἕνας ἄλλος ὑπαινιγμὸς ἀκόμη βαρύτερος. Διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀντικρούεται ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργ. Συντονισμοῦ. Ἐλέχθη πράγματι καὶ ἀποτελεῖ ἀνακρίβειαν, διότι ἐγένετο σύγχυσις μεταξὺ αἰτίου καὶ ἀποτελέσματος. Ἡμεῖς δὲν ὡμιλήσαμεν παρὰ μόνον δύο μῆνας μετὰ τὴν ἔναρξιν μεγάλης ζητήσεως χρυσοῦ, καὶ ἀφοῦ εἶχον γίνει πωλήσεις ἄνω τῶν δύο ἑκατομμυρίων χρυσῶν λιρῶν. Μόνον τότε ὡμιλήσαμεν καὶ εἴχομεν καθῆκον νὰ ἐπισημάνωμεν τὸν κίνδυνον. Ἀπόψε, ὅμως, ἐλέχθη, ὅτι ἐζητήθησαν στοιχεῖα ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος σχετικὰ μὲ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν ζήτησιν χρυσοῦ, τὰ ὁποῖα ἔδωσαν τὸ σύνθημα φυγῆς ἀπὸ τὴν δραχμήν. Καὶ ἀφέθη νὰ ὑπονοηθῇ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ χαρακτηριστικὸς τῶν νέων μεθόδων ἀρετῆς, τὰς ὁποίας θὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶναι συνδεδεμένα μὲ τὴν ΕΡΕ. Τὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ οἱ κύριοι τῆς Ε.Κ. ἐχειροκρότησαν, δημιουργήσαντος τοῦ κ. Μητσοτάκη τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ συνδέονται μὲ τὴν ΕΡΕ. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ ἅπαντα τὰ ὀνόματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν χρυσᾶς λίρας εἰς τὴν δημοσιότητα, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἂν τὰ περισσότερα ἐξ αὐτῶν ἀνήκουν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν τὴν ὑποστηρίζουσαν τὴν Ε.Κ. ἢ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν ΕΡΕ.

§108Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερν.). Ἡ κρίσις τοῦ νομίσματος κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, εἴπατε, ὀφείλεται εἰς ἄλλα αἴτια. Ἐρωτῶ ἐὰν ἡ κρίσις ἔφθασε λόγω καὶ τοῦ Κυπριακοῦ, εἰς τὸ ὀξύτατον σημεῖον ἐγκρίνετε, ὅτι ἕνα κόμμα μεγάλο ἔπρεπε νὰ ἐμφανισθῇ τὴν στιγμὴν ἐκείνην διὰ νὰ καταγγείλῃ καὶ νὰ ἐπιδεινώσῃ τὴν κρίσιν; Θὰ ἐνεκρίνατε νὰ διανείμῃ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν φέϊγ βολάν; Δὲν θὰ ἔπρεπε τότε ἀκριβῶς νὰ ὑποβοηθήσῃ ἡ ΕΡΕ τὸ νόμισμα καὶ τὴν δραχμήν; Τὸ δεύτερον σημεῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε πάλιν ἐξοργισμένος ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι εἴπαμεν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν ἐπικεφαλῆς τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς δραχμῆς ἀνήκουν εἰς τὴν ΕΡΕ. Ἐκεῖνο, ποὺ εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι τοῦτο: Ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν καὶ ἀγοράζουν χρυσᾶς λίρας θὰ ὁδηγηθοῦν εἰς τὰς ἐφορίας διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν εἶναι τόσον εὔποροι ἢ ὄχι.

§109Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Μὲ ἠρωτήσατε ἐὰν ἐγκρίνω, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκδηλωθῆ ἡ κρίσις αὐτὴ τοῦ νομίσματος ἦτο ἐπιτρεπτὸν ἕνα μεγάλο κόμμα νὰ παρέμβῃ διὰ νὰ τὴν ὑποβοηθήσῃ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ νομίζω, ὅτι αὐτὸ ὑποδηλοῖ, ὅτι δὲν ἐπεδώσατε τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι ἡ κρίσις αὐτὴ τοῦ νομίσματος ἦτο ἀπότοκος ἄλλων αἰτίων. Ἀνέφερα παραδείγματα ἄλλων χωρῶν ὅπου συνέβη ἀκριβῶς τὸ ἴδιον. Ὅταν ἐδημιουργήσατε τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας εἴχατε δημιουργήσει πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἐδημιουργήσατε συγχρόνως μίαν ἀνησυχίαν. Καὶ ἐὰν οὕτω ἔχῃ τὸ πρᾶγμα ἐρωτῶ. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἓν ἄλλο μέρος τῆς κοινῆς γνώμης, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ ἔχει τὰς εὐθύνας του καὶ ἦτο δυνατὸν ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ κυβερνήσῃ τὴν Χώραν, νὰ μὴ καταγγείλῃ τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ νομίζω καὶ τῆς ΕΡΕ, ἦτο ἡ αἰτία τῆς κρίσεως αὐτῆς;

§110Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἴπατε, ὅτι τὴν 3ην Ἰανουαρίου, ὅταν ἐξαπελύθη ἡ ἐπίθεσις εἶχον πωληθῆ 2.200.000 χιλ. χρυσαῖ λίραι. Αἱ συνολικαὶ πωλήσεις ἔφθασαν τὰ 3.850.000 τότε. Συνεπῶς μετὰ τὴν ἐκτεταμένην ἐπίθεσιν ἐγένοντο περαιτέρω πωλήσεις 1.800.000. Εἴπατε, ὅτι αὐτὸ ὠφείλετο εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου καὶ εἴχατε καθῆκον νὰ τὸ καταγγείλλετε. Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου εἶχε ἐξαγγελθῆ εἰς τὰς 20 Δεκεμβρίου. Ὅταν ἐγένετο ἐπίθεσις ἡμεῖς δὲν εἴμεθα Κυβέρνησις. Συνεπῶς δὲν συνεχίζετο ἐκείνη ἡ πολιτική. Ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ἀφεώρα τὴν διάθεσιν 1.550.000 ἑκατομμ. εἶχεν ἤδη ἐπιδοκιμασθῆ. Ὁ Ἀρχηγὸς δὲ τῆς ΕΡΕ εἶχεν εἴπει, ὅτι διὰ νὰ μὴ περιπέσῃ ἡ Χώρα εἰς μίαν νέαν περιπέτειαν ἐκλογῶν μὲ μακρὰν Κυβερνητικὴν ἀστάθειαν, θὰ ἠδύνατο νὰ παράσχῃ, ἐὰν ἐδέχετο ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ψῆφον ἐμπιστοσύνης, χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνῃ, ὅτι θὰ ἔθετεν ὅρους ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Σᾶς ἐρωτῶ: Αὐτὴ ἡ ἐπίθεσις, ἡ ὁποία ἐγένετο, εἰς τὶ ἀπέβλεπεν; Εἰς τὸ νὰ στηρίξῃ τὸ νόμισμα, ἢ εἰς τὸ νὰ προκαλέσῃ πανικὸν καὶ μεγαλυτέραν πτῶσιν τῆς δραχμῆς, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο καὶ ἡ ἐπίθεσις αὐτὴ καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅπου εὑρισκόμεθα μέχρι τῶν Χριστουγέννων τοῦ παρελθόντος ἔτους, διὰ νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις; Ἦτο ὀρθὸν νὰ γίνῃ διὰ τῆς μεθόδου ποὺ ἔγινε διὰ τῆς ἐξαγγελίας ἀπὸ ἐπαρχιακὴν πόλιν, ὅπως ἔκαμεν ὁ κ. Παπαληγούρας πρῶτον; Καὶ νὰ γίνῃ διὰ φέϊγ–βολὰν τὰ ὁποῖα ἐξετυπώθησαν ὄχι κατὰ ἑκατοντάδας χιλιάδας, ὅπως ἐλέχθη, ἀλλὰ κατὰ ἑκατομμύρια, ἡ πρώτη παραγγελία ἀφεώρα 4.000.000 εἰς τὸ τυπογραφεῖον Ρόδη, τὴν πληροφορίαν τὴν ἐλάβομεν τηλεφωνικῶς κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐκτυπώσεως. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τμήματος τῆς ἐπιθέσεως ποὺ ἐκάματε τότε ἐναντίον τῆς Ε.Κ. διὰ λόγους προεκλογικούς. Καὶ περιελάβατε μέσα εἰς τὴν ἐπίθεσιν αὐτὴν καὶ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα. Αὐτὸ δὲν συμβιβάζεται καθόλου μὲ τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν συνιστούσαμεν, σεῖς καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ 1958, ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθηθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Διότι Κοινοβουλευτισμὸς σημαίνει διάλογος. Πρέπει νὰ εἴμεθα ἐναντίον τοῦ πολιτικοῦ ἐκτραχηλισμοῦ. Ἀλλὰ ὁσάκις ἡ πολιτικὴ ζωὴ λαμβάνει τὴν μορφὴν μιᾶς βιαιότητος, πρέπει νὰ ἐρωτᾶται, ποῖος εἶναι ὁ ἀρξάμενος χειρῶν ἀδίκων καὶ ποῖος πταίει. Καὶ τὸ πταῖσμα δὲν ὑπῆρξε τῆς Ε.Κ. (Χειροκροτήματα).

§111Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι μὲ τὴν διευκρίνισίν σας προσετέθη τίποτε περισσότερον εἰς αὐτὰ ποὺ ἡ Βουλὴ παρηκολούθησε καὶ γνωρίζει. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ποία εἶναι ἡ ἰδική σας ἑρμηνεία, ἢ ἡ ἰδική μας, ἀλλὰ ποία ἦτο ἡ ἑρμηνεία ποὺ ἔδωκεν ἡ ἀγορὰ τοῦ χρήματος. Καὶ αὐτὴν τὴν ἀγορὰν τὴν ἀνησυχήσατε σεῖς, ὄχι ὡς Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἐνωρίτερον διὰ τῶν ἐπαγγελιῶν σας. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀρχικὴ ἀφετηρία. Ἀλλὰ δὲν θὰ συναντηθῶμεν εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῶν πραγμάτων καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον. Ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὸ ὁποῖον ἅπτεται αὐτῶν τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου εἶπον, ὡς πρὸς τὴν γενικὴν προοπτικὴν καὶ σύλληψιν ποὺ ἔχει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὴν διαχωρίζει ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν οἰκονομικὴν διαχείρισιν εἶναι, ὅτι μετετόπισε τὸ κέντρον βάρους εἰς τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ μάλιστα ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὁ ἀνθρώπινος παράγων λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μέχρι πρότινος οὐδὲν ἀπολύτως εἶχε γίνει ὑπὲρ αὐτοῦ, εἰς σημεῖον μάλιστα, ὥστε ὁ ἀξιότ. κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν κατάστασιν ὡς ἐκρηκτικὴν καὶ νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν μεταβολὴν τοῦ παρελθόντος μηνός. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ συνάδελφός μου καὶ φίλος τέως Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, θὰ σᾶς δώσῃ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ σᾶς πείσουν, ἂν μή τι ἄλλο, πόσον ἄτοπον, ἀπαράδεκτον καὶ ὑπερβολικὸν εἶναι νὰ λέγετε, ὅτι ὁ ἀνθρώπινος παράγων παρεγνωρίσθη καὶ οὐδὲν ἀπολύτως ἐγένετο. Θεωρῶ προσωπικῶς τὰς ὑπερβολὰς καὶ τὰς κατατάσσω εἰς τὴν χορείαν ἐκείνων ποὺ βλάπτουν τὴν ἀρετήν. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς ν’ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι παρ’ ὅλον ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ ἦσαν ἐν ἐπιγνώσει τῶν κινδύνων τῶν πολιτικῶν, τοὺς ὁποίους ἡ πολιτική των συνεπήγετο, εἶχον θέσει τὸ κέντρον τοῦ βάρους των ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ἀναπτύξεως τῆς παραγωγικῆς δυνατότητος τῆς Χώρας καὶ περιέκοψαν πολλάκις καὶ σκληρῶς τὸν καταναλωτικὸν τομέα. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ νομίζω, πρὸς τιμὴν τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων, ὅτι εἶναι ἀληθές, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι φαιδρὸν νὰ λέγεται, ὅτι δὲν ἐγένετο τίποτα. Παρηκολούθησα ἀναγινώσκων τὰς συζητήσεις τῆς παρελθούσης καὶ προπαρελθούσης Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομικῆς τῆς Χώρας. Ἀνέγνωσα τὸν κ. Παπαληγούραν καὶ πολλοὺς ἄλλους ἀγορητὰς τῆς ΕΡΕ νὰ ἐπισημαίνουν μὲ ἀριθμοὺς τὴν σημειωθεῖσαν ἀναμφισβητήτως ἐκπληκτικὴν ἀνάπτυξιν εἰς τὰ εἰσοδήματα τῶν παραγωγῶν. Ἀνέγνωσα ἐπίσης καὶ παρηκολούθησα μὲ ἰδιαιτέραν προσοχὴν ὅσα ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπον ἐν προκειμένῳ. Ἡ διαφορὰ σας ἔγκειται εἰς τὴν ἀκριβῆ ἀριθμητικὴν ἀποτίμησιν τοῦ ρυθμοῦ ἀναπτύξεως. Καὶ μάλιστα ἡ διαφορὰ αὐτὴ ὠφείλετο κατὰ πολύ, ἂς εἴπωμεν, εἰς ὡρισμένας τεχνοτροπίας τῶν ἀριθμῶν εἰς τὰς ὁποίας οἱ εἰδικοὶ περὶ τὰ τοιαῦτα — ἐγὼ δὲν εἶμαι καὶ κάμνω τὴν ἐξαίρεσιν — προσφεύγουν εὐχαρίστως. Ἀλλὰ οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, οὐδὲ ὁ κ. Μητσοτάκης, οὐδὲ ἡμεῖς, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἀναμφισβητήτως μία σημαντικὴ πρόοδος ἐγένετο εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ λέγετε, ὅτι ἐλησμονήθη ὁ ἀνθρώπινος παράγων, ὅταν κατὰ πρόχειρα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔχω ἐδῶ, εἰς τὸν ἐργατικὸν τομέα μεταξὺ τῶν ἐτῶν 62–63 ὁ γενικὸς μέσος ὅρος ἀμοιβῶν βιομηχανίας καὶ βιοτεχνίας ἀνῆλθεν ἀπὸ τὸ 65,8 εἰς τὸ 71. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι δὲν ηὐξήθη τὸ εἰσόδημα εἰς τὸν ἀγροτικὸν τομέα, ὅταν γνωρίζετε ὅλοι σας, ὅτι καὶ οἱ σουλτανοπαραγωγοὶ χάρις εἰς προσφυεστάτην ἐμπορικὴν πολιτικὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ οἱ καπνοπαραγωγοί, χάρις εἰς τὴν εὔνοιαν τῆς φύσεως, ἢ ἄλλων τινῶν παραγόντων, εἶχον εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα ηὐξήθησαν ἀπὸ 50 ἕως 100%. Δὲν εἶναι ἑπομένως σοβαρὸν νὰ λέγετε, ὅτι παρημελήθη καὶ ἠγνοήθη ὁ ἀνθρώπινος συντελεστής, ὅταν γνωρίζετε καὶ σεῖς ὅλοι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ, διότι ὅλοι παροικοῦμεν ἐν Ἱερουσαλήμ, ὅτι ἡ αὔξησις κεφαλαίου ἐγγείου ἰδιοκτησίας, εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις καὶ δὴ εἰς τὰς πόλεις, τὰ μεγάλα συγκροτήματα οἰκονομικῆς παραγωγῆς, ἀνῆλθον ἀπὸ 20 ἕως 30% ἐτησίως, ἡ δὲ ἀξία τῆς ἐγγείου ἰδιοκτησίας εἰς τὰς ἀπομεμακρυσμένας μικρὰς κωμοπόλεις κατὰ 5–10% ἐτησίως. Δὲν εἶναι ἑπομένως ἄξιον τῆς σοβαρότητος τῆς παρούσης συζητήσεως νὰ παρενείρωμεν αὐτοῦ τοῦ εἴδους — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ — τὴν κατωτέρας ποιότητος διαστροφὴν ἀναμφισβητήτου πραγματικότητος. Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εὑρίσκεται καὶ αὐτὴ εἰς τὸ ἴδιον δίλημμα μὲ ἡμᾶς. Ἐλπίζω νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ μὲ τὴν ἰδίαν προσοχὴν μὲ τὴν ὁποίαν τὸ ἀντιμετωπίσαμεν καὶ ἡμεῖς — εὔχομαι δὲ εἰλικρινῶς νὰ εἶναι περισότερον εὐτυχὴς εἰς τὰ ἀποτελέσματα καὶ ἐπιτυχὴς εἰς τοὺς συνδυασμοὺς ἐκτελέσεως, τοὺς ὁποίους θὰ ἐξεύρῃ. Καὶ ἔχει πρὸς τοῦτο ὅλας τὰς εὐκαιρίας, διότι ἔχει συμπληρωθῆ κατὰ μέγιστον μέρος τὸ ἔργον τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομικῆς ὑποδομῆς, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ οἱουδήποτε προγραμματισμοῦ καὶ σχεδίου. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχαν δρόμοι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχαν κεντρικοὶ δρόμοι, κεντρικαὶ ἀρτηρίαι, κεντρικοὶ λιμένες, δὲν ἦτο κἂν δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος σοβαρὸς περὶ ἐπαρχιακῶν δρόμων ἢ περὶ ἄλλης ἀναπτύξεως βιομηχανικῆς. Εὔχομαι, ἑπομένως, εἰλικρινῶς καὶ ἀναμένω ἀπὸ ὑμᾶς νὰ εἶσθε περισσότερον εὐτυχὴς εἰς ἀποτελέσματα, ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. Ἔρχομαι, τώρα, εἰς εἰδικώτερα θέματα οἰκονομικῆς φύσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὀρθῶς ὑπεγράμμισαν τὴν ἀνάγκην αἱμοδοτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας διὰ ξένων κεφαλαίων καὶ ἀνέφερον, ὅτι θὰ πράξουν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ τροφοδοτῆται, ἀνέτως καὶ ἀφθόνως, μὲ κεφάλαια ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία. Συγχρόνως, ὅμως, καὶ ἐν ἀμέσῳ ἀλληλουχίᾳ πρὸς τὰς δηλώσεις αὐτάς, προέβησαν εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι εἶναι ἀποφασισμένοι, ὡρισμένας συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν μετὰ τῶν ξένων Ἑταιρειῶν, νὰ τὰς μεταβάλουν ἐπὶ τῷ κοινῷ συμφέροντι. Ὀρθοτάτη ἡ τοποθέτησις τῆς ἀνάγκης μεταβολῆς, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ὑποδείξω ποῦ καὶ εἰς ποίας συγκεκριμένας περιπτώσεις. Ἀλλὰ κακίστη καὶ ἐξόχως ἐπικίνδυνος ἡ διαδικασία, τὴν ὁποίαν ἐξελέξατε. Νὰ ἔρχεσθε δηλαδὴ νὰ διακηρύττετε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅταν θέλετε νὰ ἐμπνεύσητε ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ κεφάλαιον, ὅταν θέλετε νὰ δημιουργήσητε νέας αἱμοδοτήσεις τῆς Χώρας αὐτῆς, ὅτι εἶσθε ἀποφασισμένοι νὰ προβῆτε εἰς μίαν ἀναθεώρησιν τῶν συμβάσεων αὐτῶν. Ἡ ἀναθεώρησις, ὅπου εἶναι ἀναγκαία, ὀφείλει νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἡ διαδικασία εἶναι ἄλλη. Καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζω μὲ πολλὰς ἀναπτύξεις, θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα συγκεκριμένον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ηὐτύχησα ἐν τῇ πράξει νὰ ἐφαρμόσω, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς Κυβερνήσεως ὑπ’ ἐμοῦ, ἤχθη εἰς γνῶσιν μου, ὅτι μία Ὑπηρεσία τοῦ Κράτους εἶχεν ἀποστείλει, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἡμερῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον μεσολαβήσει μεταξὺ τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἰδικῆς μου, ἓν ἔγγραφον πρὸς ξένην Ἑταιρείαν ἐν Ἀθήναις, τῆς ὁποίας ἡ σύμβασις, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, χρήζει, τῷ ὄντι, ἀναθεωρήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου τῆς ἀνήγγελλεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν εἰς αὐτὸ καὶ ἐκεῖνο τὸ σημεῖον τῆς συμβάσεως νὰ τροποποιήσῃ τὰς διατάξεις, κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ὑπεδείκνυεν. Ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς ἀπὸ μίαν διαμαρτυρίαν, τὴν ὁποίαν ἦλθε νὰ μοῦ ὑποβάλῃ ὁ Γενικὸς Διευθύνων Σύμβουλος τῆς Ἑταιρείας, ξένος. Τὴν ἀνέγνωσα καὶ εἶπον εἰς αὐτὸν τὰ ἑξῆς: Τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν ἀνακαλῶ, διότι δὲν εἶναι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεώς μου νὰ προέλθῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν νέας συμβάσεως, δι’ αὐτοβούλου ἐνεργείας. Τὴν σύμβασιν αὐτὴν θὰ πρέπει νὰ διαπραγματευθῶμεν καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει σας καὶ νὰ ἀποφασίσετε νὰ προέλθωμεν ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὁ Διευθύνων Σύμβουλος μὲ ηὐχαρίστησε διὰ τὴν ἀνακοίνωσιν αὐτὴν καὶ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ἐπληροφορούμην, δι’ ἐπιστολῆς, ἀπευθυνθείσης πρὸς ἐμέ, ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν ἐκείνην, ὅτι ἦτο ἑτοίμη νὰ προβῇ εἰς εὐρεῖαν ἀναθεώρησιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τῷ μεταξὺ εἶχον ἐπιβεβαίωσιν, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη ἐστάλη ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν μιᾶς ὑπηρεσίας, ὁ ὁποῖος εἶχε ἐσχηματισμένην ἀπὸ πολλοῦ γνώμην, ὀρθήν, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ὁ ὁποῖος ὅμως αὐθαιρέτως προέτεινε τὴν διαδικασίαν αὐτήν. Φυσικά, ἐπετίμησα τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν καὶ τοῦ ἀνεκοίνωσα, ὅτι ἡ ἐπιστολή του ἀνεκλήθη. Καὶ ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις. Δὲν γνωρίζω τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι ἡ Κυβέρνησίς σας νὰ εὐτυχήσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ ἔχῃ ἐπιτυχίαν. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὸς εἶναι, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, ὁ ὀρθὸς δρόμος. Διότι, χωρὶς νὰ κλονίζῃ ἐμφανῶς τὴν πίστιν τῶν ξένων ἐπὶ τὴν βασιμότητα τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἱκανοποιεῖ τὸ δίκαιον καὶ ἀναμφισβήτητον αἴτημα τῆς ἀναθεωρήσεως, ἐκεῖ ὅπου ἡ ἀναθεώρησις εἶναι ἐπιτακτική. Καὶ θὰ ἤθελα, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Ἤθελον, ἐπίσης νὰ ἐπισημάνω ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ ἓν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως μὲ εἶχεν ἀπασχολήσει ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου. Εἰς τὴν ἐμπορικὴν πολιτικήν της ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξεν ἀπολύτως συγκρατημένη καὶ ἐπιφυλακτική. Δὲν ἀνεκοίνωσε τίποτε τὸ συγκεκριμένον, παρὰ μόνον ἀφῆκε δι’ ὡρισμένων γενικωτέρων ἐκφράσεων νὰ διαφανοῦν ὡρισμέναι προθέσεις, αἱ ὁποῖαι, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ νομίζω, ἀμφιβάλλω, ἂν κατόπιν πολλῆς περισκέψεως καὶ μελέτης περιελήφθησαν εἰς τὰς δηλώσεις ἢ ἁπλῶς ἀποτελοῦν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγουν οἱ Γάλλοι «CLAUSE DE STYLE». Συγκεκριμένως ἀναφέρομαι, εἰς ὅσα ἐλέχθησαν εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις, προκειμένου περὶ τῆς συστηματοποιήσεως τῶν ἐπιδοτήσεων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξεδήλωσε, δὲν εἶπε τὶ ἐννοεῖ μὲ τὴν συστηματοποίησιν τῶν ἐπιδοτήσεων. Ἀλλά, ἀναμφιβόλως διὰ νὰ ἔχῃ νόημα ἡ φράσις αὐτή, δὲν θὰ πρέπει νὰ σημαίνῃ τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν γενίκευσιν εἰς βασικὰ σημεῖα τῶν ἐπιδοτήσεων. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπιβάλλει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ μεγάλου κινδύνου ἀσκήσεως τοιαύτης πολιτικῆς. Χωρὶς κατ’ ἀρχὴν νὰ εἶμαι ἀντίθετος εἰς τὰς ἐπιδοτήσεις εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, νομίζω, ὅτι ἡ χρῆσις αὐτῆς τῆς μεθόδου ἀναπτύξεως ἐμπορικῆς πολιτικῆς πρέπει νὰ εἶναι ἰδιαιτέρως ἐφεκτικὴ καὶ περιωρισμένη καὶ πρὸ παντὸς νὰ μὴ ἀποτελέσῃ ἕνα εἶδος κοσμοθεωρίας, ἕνα εἶδος δόγματος, τὸ ὁποῖον υἱοθετεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀντιδιαστείλῃ ἑαυτὴν ἀπὸ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζει τὴν θεωρίαν της.

§112Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φιλοσοφίαν, ὅπως ἐλέχθη.

§113Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Μάλιστα. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῶν ἐπιδοτήσεων περιχαράσσεται εἰς ὅρια αὐστηρὰ καὶ στενά, τὰ ὁποῖα ἔχουν δημιουργήσει ἡ Συνθήκη τῆς Ρώμης καὶ ἡ Συνθήκη τῆς συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος. Γνωρίζετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἀκινδύνως, νὰ παραγνωρίσωμεν τὰ ὅρια αὐτά, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι θὰ ὑποστῶμεν τὰς συνεπείας. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ λεπτομερειῶν τεχνικῶν ὅλων τῶν δεσμεύσεων αὐτῶν, διότι θὰ ἦτο περιττόν. Ἀλλὰ γνωρίζετε καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα· ὅτι ἡ πολιτικὴ τῶν ἐπιδοτήσεων δὲν εἶναι πρακτικῶς ὠφέλιμος διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἔχει ὡς ἄμεσον ἀνταπόκρισιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν ἀναλόγων μέτρων ἀπὸ τὸν συναγωνιστήν μας καὶ ἑπομένως ἄγει εἰς τὸ κενόν. Καὶ δι’ αὐτό, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ Ν)διον περὶ ἐξαγωγικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ, εἶχον εἰδικῶς ἀναφέρει ἕνα αἴτημα, ἕνα ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει ὁ Σύνδεσμος Βιομηχάνων τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ὁ ὁποῖος καὶ εἶχε πᾶν συμφέρον ἐκ πρώτης ὄψεως νὰ πλειοδοτῇ εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν ἐπιδοτήσεων τῶν ἐξαγωγικῶν βιομηχανικῶν προϊόντων. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ὅτι μόνον διὰ Διεθνοῦς Συμφωνίας περιωρισμένης καὶ ἐντάξεως τῶν ἐπιδοτήσεων ἐντὸς συγκεκριμένων ὁρίων, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου ἡ πολιτικὴ ἐπιδοτήσεων δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο, παρὰ ἕνα βαθμιαῖον καὶ ἀνεπαίσθητον κατ’ ἀρχὴν κλονισμὸν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Καὶ ἐδῶ θὰ τερματίσω τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἀναφερόμενος εἰς μίαν αὐθεντικὴν ἄποψιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Μίαν μελέτην τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὸ σύστημα τῶν ἐπιδοτήσεων ἐξαγωγῶν, εἶχεν, ἐν προκειμένῳ, ἐπισημάνει τὸ ἑξῆς: «Ἔρευνα ἐπὶ τῶν ἐξαγωγῶν» τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης τοῦ 1960. Ἀφοῦ ἀναλύει τὰ κυριώτερα μειονεκτήματα τοῦ συστήματος τῶν ἐπιδοτήσεων, ὅτι α) παρέχονται ἀδιακρίτως καὶ ἀσχέτως πρὸς ποσοτικὴν ἀπόδοσιν καὶ προσαρμογὴν καὶ β) δημιουργοῦνται ψευδαισθήσεις, διαψευδόμεναι, καταλήγει: «Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ χορήγησις ἐπιδοτήσεων ἀποτελεῖ κατ’ οὐσίαν καθορισμὸν ὑψηλοτέρας τιμῆς συναλλάγματος δι’ ὡρισμένας ἐξαγωγάς, ἢ εἰσαγωγὰς καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ ἐπέκτασις τοῦ συστήματος τῶν ἐπιδοτήσεων, ἀποτελεῖ τὴν ἀπαρχὴν ἐξαρθρώσεως τοῦ νομισματικοῦ συστήματος καὶ τῆς ὑπονομεύσεως τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος». Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιχαράξωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὰ πραγματικά του ὅρια, καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ παραδοθῇ εἰς αὐταπάτας ἐπικινδύνους διὰ τῆς προβολῆς μιᾶς νέας φιλοσοφίας, μιᾶς θεωρίας, ὅτι ἀναμένομεν μεγάλα καὶ σταθερὰ ἀποτελέσματα. Τὸ ἴδιον θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἄλλης πλευρᾶς τῆς ἐμπορικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἀναφερομένης εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐξαγωγῶν πρὸς τὸν ἀνατολικὸν κόσμον. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁμιλῶ εἰς εἰδήμονας τοῦ θέματος, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὰ πραγματικὰ ὅρια, εἰς τὰ ὁποῖα τοποθετεῖται ἡ προσπάθεια πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται νὰ εἴπω περισσότερα. Θὰ ἀρκεσθῶ νὰ ὑπογραμμίσω, διότι καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐγένετο κατάχρησις, τὴν πολιτικὴν τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων. 1) Ἐλέχθη, ὅτι αἱ παρελθοῦσαι Κυβερνήσεις, εἶχον καταδικάσει τὰς ἐξαγωγὰς εἰς στασιμότητα, καὶ εἶχον παραλείψει τὴν ἀνάπτυξίν των πρὸς τὰς χώρας τοῦ ἀνατολικοῦ συγκροτήματος. Οἱ αὐθεντικοὶ ἀριθμοὶ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἀναφέρουν διὰ τὸ 1960 σύνολον ἐξαγωγῶν 203 ἑκατομμύρια δολλάρια. Διὰ τὸ 1961 223.000.000, διὰ τὸ 1962 248.000.000 καὶ διὰ τὸ 1963 290 ἑκατομμύρια. Πάντως, ἡ αὔξησις εἶναι τῆς τάξεως τῶν 90 ἑκατομμ. Δὲν ἀποτελεῖ, βεβαίως, τοῦτο συνταρακτικὸν ἐπίτευγμα, ἐπαναστατικήν τινα ἀναμόρφωσιν τῆς ἐξαγωγικῆς μας πολιτικῆς. Ἀσφαλῶς, ὅμως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ, ὅτι ἀποτελεῖ στασιμότητα ἐξαγωγῶν τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἔρχομαι διὰ νὰ τερματίσω τὴν ὁμιλίαν μου εἰς ὀλίγας παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐκπλήξω κανένα ἐξ ὑμῶν, ἐὰν ἀναφέρω, ὅτι τὸ πολιτικὸν θέμα ὁπωσδήποτε κι’ ἂν θελήσωμεν νὰ τὸ ἐμφανίσωμεν, ἐπὶ τὸ ἀρεστότερον εἰς ἕνα ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, εἶναι ζήτημα σχέσεων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως πρὸς τὰς δυνάμεις τῆς ἀριστερᾶς τόσον τῶν ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως πλειοψηφίας, ὅσον καὶ τὰς ἐν αὐτῇ. Εἶναι τὸ θέμα κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τῆς κομμουνιστικῆς ἀπειλῆς, εἶναι διατεθειμένη νὰ ἀσκήσῃ μίαν πολιτικὴν πλήρους ἐκτιμήσεως τῶν κινδύνων, ἀντιτασσομένη εἰς πάσης φύσεως διάβρωσιν. Κατὰ πόσον θὰ εἶναι πολιτικὴ ἀντιστάσεως ἢ πολιτικὴ ἀλλεπαλλήλων ὑποχωρήσεων μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ γεγονότα θὰ μᾶς παρασύρουν, ὥστε τὰ βήματα αὐτῆς τῆς ὑποχωρήσεως νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέγχωνται. Αὐτὸ εἶναι τὸ πραγματικὸν πολιτικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν. Δὲν ἐννοῶ νὰ πείσω, φυσικά, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὰ δόγματα τῆς ἀριστερᾶς, ὅτι κακῶς πράττουν καὶ ἀκόμη ὀλιγώτερον τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καλῶς πράττει ὑποτιμῶσα — ὅπως ἐγὼ νομίζω — τὸν κίνδυνον αὐτόν. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ, ὄχι ὡς μέλος τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ὡς ὑπεύθυνος δημόσιος ἀνήρ, ἀσκήσας κατ’ ἄλλον τρόπον τὰς εὐθύνας τοῦ δημοσίου ἀνδρός, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐσυνήθισεν ἂν θέλετε, ἐξ ἐπαγγελματικῆς διαστροφῆς, νὰ βλέπῃ τὰ πολιτικὰ προβλήματα τῆς χώρας ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἐθνικῆς πορείας καὶ τοποθετήσεως, ἀπέναντι τῆς πραγματικότητος καὶ τῆς ἱστορίας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ὁ διαχωρισμός μας εἶναι πλήρης καὶ ἀγεφύρωτος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ οἱανδήποτε πρᾶξιν ἢ παράλειψιν, ἡ ὁποία ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῶν ἐσφαλμένων ἀντιλήψεων, ὅτι εἶναι ἀκίνδυνος, ἐξασθενεῖ τὰς θέσεις τῆς ἀμύνης τῆς χώρας ἀπέναντι ἑνὸς ἀναμφισβητήτου κινδύνου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐπαναλαμβάνω, ὁ διαχωρισμός μας, εἶναι πλήρης. Καὶ τοῦτο προκύπτει συγκεκριμένως εἰς τὸ θέμα τῶν μέτρων ἐπιεικείας. Ὡς Πρόεδρος τῆς μεταβατικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶχον σαφῶς εἴπει, ὅτι θὰ ἤρχετο ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ μέτρα ἐπιεικείας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπεκταθοῦν. Κατ’ ἀρχήν, δὲν εἴμεθα καθ’ οἱουδήποτε μέτρου ποὺ θὰ ἐπέφερε τὸν ἀνθρωπισμόν, τὴν συγγνώμην, τὴν ἐπιείκειαν, πρὸς τοὺς ἁμαρτήσαντας. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, ἀφῆκεν ἀκάλυπτον καὶ ἐν πλήρῃ ἀσαφείᾳ ἕνα λίαν σοβαρὸν θέμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξέθεσεν τὴν θεωρίαν, ὅτι τὰ ἔκτακτα μέτρα ἰσχύουν διὰ τὰς ἐκτάκτους περιπτώσεις καὶ δεδομένου, ὅτι αἱ ἔκτακτοι περιστάσεις ἔπαυσαν ὑπάρχουσαι καὶ τὰ μέτρα θὰ παύσουν. Ἀφῆκε τὸ θέμα καινόν. Συνεπληρώθη τὸ καινὸν μὲ μίαν δήλωσιν μεταγενεστέραν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μέτρα μὲ περιοριστικὴν ἔκτασιν. Ἀλλά, ἐδῶ χρειάζεται σαφήνεια διὰ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι σαφές. Δηλαδή, διὰ τὴν ἐπιστροφὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐστερημένοι τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ τὰ μέτρα ἐπιεικείας πρέπει νὰ ἐπεκταθοῦν; Ἢ φρονεῖ διὰ κατ’ ἀντιδιαστολὴν ἑρμηνείας, ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθοῦν, ἀλλὰ θὰ μείνῃ ἡ θεωρία ὡς ἀπειλητικὴ σκιὰ διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθῃ τὸ θέμα εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν εἰς τὸ μέλλον; Καὶ ποῖον εἶναι τὸ θέμα; Τὸ θέμα δὲν εἶναι ἁπλῶς, ἐὰν θὰ ἐπιστρέψουν τόσοι ἢ τόσαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καλῶς ἢ κακῶς ἔφυγαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν θὰ ἐπιστρέψῃ ἕνα στράτευμα ὁλόκληρον ἀνθρώπων διαπαιδαγωγηθέντων ἢ πιστευόντων φανατικῶς εἰς τὴν θεωρίαν τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι εἰς ἐπίμετρον κατάγονται κατὰ πλειονότητα ἀπὸ μίαν εὐπαθῆ ἐθνικὴν περιφέρειαν, ὅπου θὰ εἶναι μοιραῖον νὰ ζητήσουν νὰ ἐπανέλθουν. Αὐτὸ εἶναι θέμα τεράστιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητῶ πλήρη διασάφησιν καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. θὰ τὴν παράσχῃ.

§114Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Εἶχεν ἐκτεθῆ καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου. Οὐδέποτε ἀντιμετωπίζει ἐπαναπατρισμὸν ὁμαδικόν.

§115Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ διευκρίνησιν.

§116Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Μόνον μεμονωμένας περιπτώσεις θὰ ἐξετάζωμεν, ὅπως ἐγένετο καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν σας Κυβερνήσεων. Περὶ αὐτοῦ, δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη καὶ συνεπῶς, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει θέμα.

§117Π. ΠΙΠΙΝΕΛΗΣ. Ἤθελα νὰ ἀκούσω τὴν διευκρίνησιν ἀπὸ ὑπεύθυνα χείλη. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς μου, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ προσθέσω εἰς ὅσα σᾶς εἶπον καὶ μὲ τὰ ὁποῖα φοβοῦμαι, ὅτι σᾶς ἐκούρασα, ὅτι τὸ πολιτικὸν θέμα, εἶναι θέμα σχέσεων Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἀριστεράν. Εἶναι τὸ θέμα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, θεωροῦμεν βασικώτατον ἐθνικὸν θέμα, μίαν πολιτικὴν αὐστηρᾶς ἀμύνης ἔναντι τοῦ κινδύνου αὐτοῦ. Πέραν τούτου, ὅμως, εἶναι καὶ ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον προβάλλει ἀναμφισβητήτως ἐκ τῆς πραγματικότητος, οἷον διεμορφώθη κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας, εἶναι τὸ θέμα τοῦ συγκλονισμοῦ τῆς τάξεως πνευματικῶν, ψυχικῶν καὶ ἄλλων ἱεραρχιῶν, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ὁ ἀνένδοτος ἀγών. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθοῦν, χωρὶς νὰ θέλωμεν νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην ἐπὶ τοῦ ἠθικῶς ὀρθοῦ τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος ἢ μή, αἱ συνέπειαί του, ὅτι δηλ. αἱ συνέπειαι αὐτοῦ μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἠσκήθη, διὰ τὴν ἔντασιν τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ψυχικὴν ἀναστάτωσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν διῆλθεν, ἔχει σαλέψει τὸ αἴσθημα τῆς ἱεραρχίας, ἀπέναντι τῶν ἀξιῶν τοῦ τόπου αὐτοῦ, εἴτε συνταγματικῶν, εἴτε πολιτικῶν, εἴτε πνευματικῶν, εἴτε ψυχικῶν. Τὴν διασάλευσιν αὐτὴν τὴν ἀντελήφθημεν ἡμεῖς καὶ εἴμεθα πλήρως ἐνήμεροι. Τὴν ἀντιλαμβάνεσθε, εἶμαι βέβαιος, καὶ θὰ τὴν ἀντιληφθῆτε ἀκόμη ἐντονώτερον ὅσον προχωρεῖτε ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ προγράμματός σας. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, διότι τὸ θέμα αὐτὸ τῆς συγκρατήσεως τῆς ἱεραρχίας, τῆς πολιτικῆς, τῆς πνευματικῆς καὶ τῆς ψυχικῆς, ἡ ὁποία ἐκλονίσθη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῇ μὲ γενικότητας, μὲ ὡραιολογίας περὶ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἀντιμετωπίζονται τοιαύτης φύσεως προβλήματα κοινωνικῆς ἀναταραχῆς καὶ ἀναστατώσεως μὲ τὸ νὰ λέγωμεν, ὅτι πρόγραμμά μας, φιλοσοφία μας, πίστις μας, εἶναι ἡ Δημοκρατία. Ἔχομεν πολλοὺς τύπους Δημοκρατίας εἰς τὴν ἱστορίαν. Ἔχομεν τὴν Δημοκρατίαν τοῦ Κλεισθένους, τὴν Δημοκρατίαν τοῦ Ἀριστείδου καὶ τοῦ Ἀλκιβιάδου. Ἔχομεν τὴν Δημοκρατίαν τοῦ Κλέωνος καὶ τοῦ Κλεοφῶντος. Προσπαθήσατε, κύριοι, ἐν τῇ Κυβερνήσει, κατὰ τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου θὰ ἀφήσῃ ἐφ’ ἡμῶν τὰς εὐθύνας, τὸ ὄνομά σας νὰ συνδεθῇ μὲ τὴν πρώτην, κατὰ τὸ δυνατόν, καὶ ὄχι μὲ τὴν δευτέραν Δημοκρατίαν. (Χειροκροτήματα).

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον θέσει ἕνα ἐρώτημα καὶ εἶχα διατυπώσει μίαν ἀξίωσιν μετὰ τὴν γενομένην ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν— ἀπουσίαζεν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν, ὅταν τὸ εἶπον, δι’ αὐτὸ καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω — μετὰ τὴν γενομένην χθὲς καταγγελίαν ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν μεγάλην ζήτησιν χρυσῶν λιρῶν, συνδέονται, κατὰ κἄποιον τρόπον — ἔτσι ἀφῆκε νὰ ὑπονοηθῇ καὶ προεκάλεσε τὰ χειροκροτήματα τῆς παρατάξεώς του — μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. Ἐζήτησα καὶ ἀπήτησα νὰ δοθοῦν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ ὀνόματα διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, ὅτι οἱ περισσότεροι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγόραζον χρυσᾶς λίρας, οἱ ἰσχυρότεροι τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν, ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Κ. Ζητοῦμεν, λοιπόν, τὴν δημοσίευσιν τοῦ καταλόγου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ. Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔλλειψις ἀπαντήσεως, ἀποτελεῖ ἐπικύρωσιν καὶ ἐπιβεβαίωσιν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λέγω, καὶ εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀρετῆς τῆς νέας Κυβερνήσεως νὰ χρησιμοποιῇ λάσπην, χωρίς, ὅταν προκαλῆται, νὰ δίδῃ τὰ στοιχεῖα.

§121Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀπουσίαζον ὅταν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἔθεσε τὸ θέμα καὶ ἤκουσα εὐχαρίστως τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐρωτήσεώς του. Ἡ ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διεξῆγε τὰς ἐκλογάς, ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ὡρισμένα στοιχεῖα, ἀναφορικῶς πρὸς τὰς ἀγορὰς τῶν χρυσῶν λιρῶν. Μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος, τῶν λεγομένων ἀστυνομικῶν μέτρων, ὑπάρχουν ἐπώνυμοι ἀγοραί, αἱ ὁποῖαι διαπιστοῦνται ἀπὸ τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα, τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δίδουν οἱ ἐπώνυμοι αὐτοὶ κατάλογοι, εἶναι ὅλως ἐπουσιώδη καὶ ἀσήμαντα, τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὰς ἀγορὰς πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέτρων αὐτῶν, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐνδιαφέρουν. Ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ τῶν πρώτων χρονικῶς περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι κυρίως καὶ ἐνδιαφέρουν, ἔχει μέχρι τῆς στιγμῆς θέσει εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὡρισμένα στοιχεῖα, τὰ στοιχεῖα αὐτὰ δὲν εἶναι πλήρη, συμπληροῦνται ἀπὸ πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι συλλέγονται. Θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., εὐθὺς ὡς τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ὁλοκληρωθοῦν, νὰ τὰ ἴδῃ δημοσιευόμενα πλήρως.

§122ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Ἄλλα εἴπατε.

§123Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἔχομεν, εἶναι αὐταί, τὰς ὁποίας προηγουμένως εἶχα τὴν εὐκαιρίαν καὶ δημοσίως ν’ ἀναφέρω καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπολύτως ἐπιμένω. (Φωναί, ὀνόματα). Ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς δραχμῆς ὑπῆρξε κατευθυνομένη ἀπὸ ἰσχυροὺς οἰκονομικοὺς παράγοντας καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μας πεποίθησιν, εἶχε πολιτικὰ κίνητρα κατὰ σημαντικὸν ποσοστόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μας ἄποψις, τὴν ὁποίαν οὐδόλως μεταβάλλομεν.

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὀνόματα.

§125Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐδῶ πέρα, νομίζω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἐκτόξευσις τόσον βαρείας κατηγορίας κατὰ μιᾶς παρατάξεως ὁλοκλήρου καὶ ἡ παράταξις νὰ ζητῇ νὰ μᾶς εἰπῆτε τὰ ὀνόματα καὶ σεῖς νὰ μὴ τὰ λέγετε, ἢ δὲν τὰ γνωρίζετε, ἢ δὲν ἔχετε κάνει διαπίστωσιν, ἢ τὰ ξέρετε καὶ δὲν τὰ λέγετε, καὶ τότε διατί τοὺς φυλᾶτε; Θέλετε νὰ προφυλάξητε τοὺς φίλους σας.

§126ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. (Ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Εἶσθε συκοφάνται ἐκ συστήματος.

§127Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἐγκαίρως δὲν τὰ δώσετε, θὰ τὰ ἀναζητήσωμεν ἡμεῖς. Νὰ σταματήσῃ ἡ λάσπη. Ἡ Κυβέρνησις τῆς λάσπης νὰ σταματήσῃ νὰ ρίχνῃ λάσπην καὶ νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀρετῆς.

§128Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀποτελοῦν ἐκφράσεις κοινοβουλευτικάς. Σεῖς θέλετε νὰ παριστάνετε τὸν διδάσκαλον, ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀπαντήσω μὲ μίαν ἁπλῆν λέξιν. Ἀσχέτως τοῦ τί ἔπραξεν ἡ οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία, ἡ ὁποία σᾶς ἐστήριξεν, ἀποτελεῖ δημόσιον γεγονός, τί ἐπράξατε σεῖς καὶ τὰ στελέχη τῆς Ε.Ρ.Ε., καὶ ἀποτελοῦν ἐντροπὴν καὶ προδοσίαν αὐτά, τὰ ὁποῖα σεῖς ἐπράξατε, διότι πίσω, μπροστὰ καὶ ἐπάνω ἀπὸ τοὺς ἀνωνύμους ἢ ὀλίγους ἐπωνύμους τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, ἐκπροσώπους, οἱ ὁποῖοι ἐστήριξαν τὴν ἐπίθεσιν, σεῖς ἀρχίσατε τὴν ἐπίθεσιν καὶ τὰ στελέχη τῆς Ε.Ρ.Ε. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς, φωναί, ψεῦδος, ψεῦδος). Καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐντρέπεσθε, καὶ ὄχι νὰ ζητῆτε καὶ τὰ ρέστα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§129Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καλὰ θὰ κάμῃ νὰ παύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δίδῃ συστάσεις περὶ κοινοβουλευτικῆς ἢ μὴ συμπεριφορᾶς. Νὰ ἀρχίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἦθος Κυβερνητικόν, νὰ μὴ χρησιμοποιῇ τὸ σύστημα τῆς λάσπης καὶ τότε μόνον νὰ ἀπαιτῇ ἀπὸ ἡμᾶς νὰ τηροῦμεν διαφορετικὴν στάσιν. Ἡμεῖς, ἐφ’ ὅσον ἀκολουθοῦν τὴν τακτικὴν τῆς λάσπης, οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ζίγδης ὁμιλῇ περὶ βούρκου καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης ἀφήνει ὑπονοούμενα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποδείξῃ, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῆς λάσπης.

§130Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Σεῖς προκαλεῖτε, κύριε Πρόεδρε.

§131Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Κοθρῆ, ἐπὶ 4 ἡμέρας καθήμεθα ὑπομονητικὰ ἐδῶ καὶ ἀκούομεν τὸν ἕνα κατόπιν τοῦ ἄλλου, τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ρίπτουν λάσπην ἐναντίον μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ νέα ἀρετὴ καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ Δημοκρατία τοῦ Κλεοφῶντος πρὸς τὴν ὁποίαν ὁδηγεῖ τὴν Ἑλλάδα ἡ Κυβέρνησις.

§132Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὀφείλετε νὰ ἀναμείνετε, κύριε Πρόεδρε.

§133Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν, κύριε Κοθρῆ, ἀγαπητὲ παλαιὲ φίλε, ἀπὸ τὴν Δευτέραν καλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἴπῃ ἐὰν συμφωνῇ ἢ ὄχι μὲ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐκθέσεως Φλώρου καὶ δὲν τὸ λέγει ἀκόμη, πόσον περισσότερον νὰ ἀναμείνω; Ὅταν δὲν ἔχῃ τὸ στοιχειῶδες θάρρος ἡ Κυβέρνησις νὰ καλύψῃ οὔτε τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν της, τῆς δημοσιεύσεως ἑνὸς τοιούτου κειμένου, ἔχω ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ τὴν ἐγκαλέσω. Δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο ἡ Κυβέρνησις, παρὰ νὰ ἐπιχειρῇ νὰ ρίψῃ εἰς τὸν βοῦρκον τῶν ἰδικῶν της σκέψεων, τοὺς ἀντιπάλους της.

§134Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πεπρωμένον, ὡς ἐκ τοῦ ἐκνευρισμοῦ...

§135Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφῆστε τὰ περὶ ἐκνευρισμοῦ, κύριε Ἀντιπρόεδρε.

§136Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡ Ἀντιπολίτευσις φαίνεται, ὅτι δὲν σᾶς πηγαίνει. Θὰ τὴν συνηθίσετε, ὅμως. Θὰ περάσῃ καιρός, ποὺ θὰ εἶσθε ἐκεῖ καὶ θὰ ἀποκτήσετε τὴν πεῖραν. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐκθέσεων, ἐπαναλαμβάνω, τὰ ἑξῆς: Διὰ τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην, ἡ ὁποία πάλιν ἀναφέρεται.....

§137Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, πάλιν.

§138Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.)..... νομίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ προχείρου νὰ δίδεται ἡ οἱαδήποτε σχετικὴ ἀπάντησις ἢ νὰ λαμβάνεται θέσις.

§139Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί τὴν ἐδημοσιεύσατε; Ἐκλονίσατε τὸ κῦρος τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§140Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Καὶ θὰ ἴδητε τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις. Σεῖς ἐσπεύσατε νὰ λάβητε θέσιν, διότι ἄγεσθε ἀπὸ ἄλλας ἀντιλήψεις.

§141Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε....

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἀφήσητε τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁμιλήσῃ. Καὶ θὰ συνιστοῦσα πρὸς ὅλους νὰ ἠρεμήσωμεν διὰ νὰ συνεχισθῇ ὁμαλῶς ἡ συζήτησις.

§143Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφῆστε τὰς συστάσεις, κύριε Πρόεδρε.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω συστάσεις καὶ πρὸς σᾶς καὶ πρὸς ὅλους, ἐν ὀνόματι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνέμενε αὐτὴν τὴν ὀξύτητα, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖτε.

§145Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπενέβητε, κύριε Πρόεδρε, ὅταν οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ μᾶς ὕβριζον συνεχῶς, ὅταν ὁ κ. Ζίγδης ἤρχισε νὰ ὁμιλῇ περὶ πορείας εἰς τὸν βοῦρκον, δὲν ἐθεωρήσατε τὴν ἔκφρασιν αὐτὴν ὡς θίγουσαν τὸν κοινοβουλευτισμόν, τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν εὐπρέπειαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Μὴ θυμώνετε, λοιπόν, διότι ἐξεγειρόμεθα, διὰ τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία μᾶς γίνεται. Ἔπρεπε νὰ θυμώσητε ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀδικοῦν, οἱ ὁποῖοι, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθον εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν πράττουν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκδηλώνουν τὴν ἐκδικητικότητα καὶ τὴν κακίαν των.

§146Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἂς ἐπανέλθῃ ἡ ἠρεμία εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Θὰ ἤθελον νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸ τελευταῖον ἐρώτημα τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸ ὁποῖον ἔθεσε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν χθές. Μὲ ἐπιμονὴν ἐρωτᾶτε, διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε θέσιν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως Φλώρου. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ κανεὶς τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τοῦ ἐὰν ὀρθῶς ἢ ὄχι, ἐδόθη εἰς τὴν δημοσιότητα ἡ ἔκθεσις αὐτή. Ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπε χθές, ὅτι ἑτέρα ἔκθεσις εἶχεν δημοσιευθῆ καὶ μάλιστα ἐπὶ ἰδικῆς σας Κυβερνήσεως. Ἑπομένως, ὡς πρὸς τὸ ἐὰν ἔπρεπε νὰ δημοσιευθοῦν ἢ ὄχι, ὑπάρχει προηγούμενον. Ἀλλὰ ἀπορῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆτε ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν συνέταξεν ἀρεοπαγίτης καὶ ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ ὡρισμένα θέματα δι’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ. Δέχομαι, ὅτι ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη, δημιουργεῖ ὡρισμένα προβλήματα. Αὐτῶν τῶν προβλημάτων ἡ διερεύνησις, δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μας, ἀλλὰ τῶν ὀργάνων τῆς Πολιτείας, τὰ ὁποῖα εἶναι τεταγμένα πρὸς τοῦτο. Θὰ ἀπετέλει μέγιστον σφᾶλμα ἐὰν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ τὰ μέλη της ἔλεγον χθὲς ὅτι συμφωνοῦμεν ἢ διαφωνοῦμεν πρὸς τὴν ἔκθεσιν Φλώρου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θίγει, θὰ τύχουν τῆς δεούσης ἐρεύνης ἀπὸ τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους εἶναι τεταγμένα πρὸς τοῦτο.

§147Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπῆρξε καμμία ἀπάντησις εἰς τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἔθεσα. Ἐπισημαίνω σωρείαν γεγονότων, σημειωθέντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν ἔλλειψιν ὄχι κἂν στοιχειώδους ἱπποτισμοῦ ἔναντι τῶν ἀντιπάλων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ στοιχειώδους σεβασμοῦ τῶν ἀντικειμενικῶν κοινοβουλευτικῶν κανόνων, καὶ γενικώτερον τῶν κανόνων, οἱ ὁποῖοι διέπουν καὶ πρέπει νὰ διέπουν τὴν Δημοκρατίαν. Πρῶτον, ὅσα καὶ νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, τὸ μέγα λάθος τῆς δημοσιεύσεως — καὶ δὲν πρόκειται περὶ λάθους, ἀλλὰ περὶ ἐσκεμμένης, δυστυχῶς, ἐνεργείας— τῆς ἐκθέσεως Φλώρου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῇ. Δὲν δίδονται εἰς τὴν δημοσιότητα τοιαῦτα κείμενα, χωρὶς νὰ λάβῃ ἀμέσως ἐπ’ αὐτῶν θέσιν ἡ Κυβέρνησις, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον ὑπῆρχεν τοῦ προηγουμένου ὑπηρεσιακοῦ Ὑπουργοῦ ἀπόφασις, διὰ τῆς ὁποίας εἶχε τεθῆ ἡ ἔκθεσις αὐτὴ εἰς τὸ ἀρχεῖον. Διὰ νὰ ἀνασυρθῇ ἀπὸ τὸ ἀρχεῖον καὶ μάλιστα διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὴν δημοσιότητα, ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ᾐτιολογημένη. Δεύτερον, ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπανέλαβεν ὁ κ. Μαῦρος, γνωρίζουν ἄριστα, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκής, εἶναι ἀπαράδεκτος. Διότι τί σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἐκθέσεως Γεωργίου καὶ τῆς ἐκθέσεως Φλώρου; Ὁ κ. Γεωργίου ἔλαβεν ὡρισμένην ἐντολὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἔκαμεν μίαν ἐξέτασιν καὶ ἔδωσε τὸ πόρισμα τῆς ἐξετάσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, οὐχὶ μάλιστα ἡ ἰδική μας, ἀλλὰ τοῦ κ. Πιπινέλη, μὲ Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸν Ἀντεισαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Σακελλαρίου, ἔδωσε τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν εἰς τὴν δημοσιότητα.

§148Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὴν ἐλάβατε ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν αὐτήν, διότι ἐτέθη τὸ θέμα τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ Μήτσου.

§149Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς.

§150Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠρνήθητε νὰ κάμετε τὸ καθῆκον σας ἀπέναντι τῶν δολοφόνων. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§151Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι βαλλόμεθα καὶ ἀπὸ τὰς δύο πλευράς. Καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀρετῆς καὶ ἀπὸ τὴν ΕΔΑ.

§152Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα βάλλεσθε.

§153Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀρετῆς καὶ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, τὴν ἀντιδημοκρατικὴν καὶ ἀντεθνικήν.

§154Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Οἱ δολοφόνοι νὰ σιωπήσουν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ σταματήσετε, κ. Ἡλιόπουλε, εἴπατε τὴν γνώμην σας καὶ παρατύπως, μάλιστα.

§156Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεβασθῆτε τοὺς νεκρούς.

§157Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐσέβεσθε τοὺς νεκρούς, τὰς χιλιάδας τῶν νεκρῶν, ἔπρεπε νὰ λείπετε ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὅλοι οἱ κύριοι τῆς ΕΔΑ θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχατε ἐξέλθη μὲ ἐντροπὴν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§158Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ὁδηγήσατε εἰς τὴν ἀνωμαλίαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§159Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει καμμία σχέσις μεταξὺ τῶν δύο ἐκθέσεων καὶ κακῶς ἠθέλησεν ὁ κ. Μαῦρος, νὰ μᾶς ὑποχρεώνῃ νὰ ὑποτιμήσωμεν τὴν διανοητικότητά του, ὅταν λέγῃ, ὅτι ἔχει σχέσιν ἡ μία ἔκθεσις μὲ τὴν ἄλλην. Ὅσον καὶ ἂν μᾶς ὑποχρεώνῃ, δὲν θὰ ὑποτιμήσωμεν τὴν διάνοιάν του, διότι εἶναι εὐφυὴς καὶ γνωρίζει, ὅτι δὲν λέγει τὸ ὀρθόν. Ὅλοι οἱ Ὑπουργοί, πλὴν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν προσεκτικώτεροι, ἐχρησιμοποίησαν λάσπην ἐναντίον τῆς Ε.Ρ.Ε. Οἱ κ.κ. Ζίγδης καὶ Μητσοτάκης, ἐχρησιμοποίησαν μὲ ἕνα τρόπον ἔντεχνον, εἰς τὴν ἀρχήν, καὶ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας των, ἀπέφυγον νὰ τὸ πράξουν, ἀλλὰ εἰς ὡρισμένας στιγμὰς διέπραξαν ἕνα βαρὺ ἠθικὸν ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν δυνατότητα δίδει εἰς αὐτοὺς νὰ ὁμιλοῦν ἐν ὀνόματι τῆς ἀρετῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος μαζί των. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐχειροκρότησεν ἐντόνως τὸν λόγον τοῦ κ. Μητσοτάκη. Ὁ εἷς ἐκ τῶν δύο Ὑπουργῶν, ὡμίλησεν περὶ τῆς πορείας ἡμῶν εἰς τὸν βοῦρκον, χωρὶς νὰ μνημονεύσῃ κανένα συγκεκριμένον περιστατικόν. Ἐπὶ ἔτη ἐγένετο αὐτό, ἀλλά, ἐπὶ τέλους, δὲν ἦταν Κυβέρνησις, ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἦτο τότε εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Δὲν ἦτο ἐπιτρεπτὸν οὔτε τότε, ἄνευ στοιχείων, νὰ ἐπιρρίπτουν τοιαύτας μομφάς, χωρὶς κανένα ἀπολύτως συγκεκριμένον ἀποδεικτικόν. Ἀλλά, ἀκόμη ὀλιγώτερον εἶναι ἐπιτετραμμένον τοῦτο, ὅταν μία Κυβέρνησις εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ πέντε μῆνας τοὐλάχιστον, διότι ὡς ἔλεγεν ὁ ἀρχηγός της, κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον, ἦτο Κυβέρνησις ἐπ’ ἀδείᾳ, ἄρα ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Νοεμβρίου εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν. Εἶχεν ὅλον τὸν καιρὸν νὰ ἀνακαλύψῃ ὁ κ. Ζίγδης τὰ ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔγινε ἡ Α, ἢ Β ἄνομος πρᾶξις καὶ νὰ τὴν στηρίξῃ καὶ ὄχι νὰ ἀνεβαίνῃ εἰς τὸ βῆμα, ὡς Ὑπουργός, ὑπεύθυνος, καὶ νὰ ὁμιλῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ὁμιλήσῃ, ὡς ὡμίλησε ἀπόψε καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπεκίνησαν τὸν κλονισμὸν τῆς δραχμῆς, ἦσαν συνδεδεμένα ἀμέσως, ἢ ἐμμέσως μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἐδέχθη ἀπόψε, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔχει στοιχεῖα, ἀλλὰ δὲν τοῦ ἐδόθησαν κἂν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, παρὰ μόνον τὰ ὀνόματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν χρυσᾶς λίρας μετὰ τὴν λῆψιν τῶν ἀστυνομικῶν μέτρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρετὴ τῶν κυρίων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἂν δὲν τὸν ἀνεκάλουν, θὰ ἔμενεν αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε, θὰ τὴν ἐθεωρούσατε θεμιτήν. Θὰ ἔμενεν ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἔχουν τὰ ὀνόματα καὶ ὅτι τὰ ὀνόματα ἀποκαλύπτουν τὴν Ε.Ρ.Ε. ὡς προκαλέσασαν τὸν κλονισμὸν τῆς δραχμῆς διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως προσώπων οἰκονομικῶς ἰσχυρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπέδρασαν εἰς τὴν ἀγορὰν ζητῶντας χρυσᾶς λίρας. Αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις ἐδημιουργήθη καὶ αὐτὴν ἐχειροκρότησαν οἱ κύριοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδὲν εἶχεν εἰς χεῖρας του καὶ ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν του, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τί ἄλλο σημαίνει αὐτό, παρὰ χρησιμοποίησιν λάσπης, δηλαδὴ τακτικὴν ἀντίθετον καὶ πρὸς τὰς στοιχειώδεις ἀρχὰς τῆς ἀρετῆς; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§160Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Καθ’ ὃν χρόνον ἐγένετο ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῆς δραχμῆς, ἐκυκλοφόρησαν εἰς τὴν περιφέρειάν μας χιλιάδες προκηρύξεων.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐγγεγραμμένος καὶ θὰ λάβετε τὸν λόγον μετ’ ὀλίγον χρόνον. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§162Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., θὰ εὑρίσκετο εἰς τοιαύτην ἔξαψιν καὶ ὅτι θὰ μετεχειρίζετο αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἐκφράσεις. Ἡ ὁμιλία μου ἀπόψε, εἰς τὴν Βουλήν, δὲν γνωρίζω, πῶς θὰ χαρακτηρισθῇ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἤκουσαν, πάντως, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπῆρξεν οὔτε ὑπερβολική, οὔτε ἀκραία, ἴσως, παρὰ τὰς συνηθείας μου. Προσεπάθησα νὰ εἶμαι, ὅσο δύναμαι, συγκρατημένος καὶ ἀντικειμενικὸς καὶ ἐπὶ τέλους, δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος νὰ κρίνω τὸν ἑαυτόν μου. Οἱ συνάδελφοι θὰ μὲ κρίνουν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρῶ καθῆκον μου ἀκόμη, διὰ μίαν ἄλλην φοράν, νὰ ἐπαναλάβω, εἶναι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, εἶναι ὁ τελευταῖος ὁ ὁποῖος δικαιοῦται νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν διετυπώσαμεν, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. ἡγήθη τῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τῆς δραχμῆς, διότι ἐπὶ τέλους, ἔχει τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῆς παρατάξεώς του, ἔχει καὶ τὴν εὐθύνην, διότι ἐξαπολύθη διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν χώραν ἀδίστακτος ἐπίθεσις ἐναντίον τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Καὶ σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπλημμυρίσατε ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα μὲ τὰς προκηρύξεις, διὰ τὴν δραχμήν, ἔχετε τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῆς ἐπιθέσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ὑπονομεύει τὴν σταθερότητα τῆς δραχμῆς. Καὶ προσέθεσα, ὅτι καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον ὑπῆρχον ἐπίσημοι ἀναφοραὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τῶν ὁποίων ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν, διότι, ἐπὶ τέλους, συνδέεται μὲ τοὺς διοικοῦντας τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρουν, ὅτι κατὰ τὸ μέγιστον ποσοστόν, ἡ ζήτησις τῶν χρυσῶν λιρῶν, ἦτο ἀπὸ ὀλίγους ἐπωνύμους, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν εἰς μεγάλον ἀριθμὸν καὶ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠγόραζαν ἦσαν, κατὰ κύριον λόγον, ἐργολάβοι καὶ ὅτι ἡ ζήτησις τῶν ἀνωνύμων ἦτο ἄκρως περιωρισμένη. Περὶ τῶν ἀναφορῶν αὐτῶν δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἀναμφισβητήτως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠγόραζον δεκάδας χιλιάδας λιρῶν, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἦσαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον μόνον οἰκονομικὰς ἐπιδιώξεις, εἶχον καὶ πολιτικὰς ἐπιδιώξεις. Καὶ θὰ εἴπω, καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι ἡ ἐπίθεσις, ὅπως ἐξαπελύθη, δίδει τὴν ἐντύπωσιν — τὴν σαφῆ — ἀποτελεῖ δὲ ἰδικήν μου προσωπικὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω χρέος νὰ διακηρύξω — ὅτι ἦτο κατευθυνομένη καὶ οὕτω ἤρχισε καὶ οὕτω ἐτερματίσθη. Διότι, ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην, ἐσημείωσε κάθετον πτῶσιν, ὥστε ἡ ἐπίθεσις μετετράπη εἰς φυγήν. Αὐτά, κ.κ. συνάδελφοι, εἶχον νὰ εἴπω καὶ ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι τὴν ἔρευναν διὰ τὰς ἐπωνύμους περιπτώσεις, καθ’ ὃ ἔχω χρέος, θὰ τὴν συνεχίσω, ὄχι διότι ἀποτελεῖ ποινικὸν ἀδίκημα, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὴν ὁποίαν δὲν θέτω, ἀλλὰ διότι, ὅπως ἤδη ἐδήλωσα, ἀποτελεῖ στοιχεῖον ἐνδιαφέρον τὴν ἄσκησιν τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς καὶ τῆς πιστωτικῆς πολιτικῆς. Καὶ ὁποιοδήποτε στοιχεῖον ἤθελε τεθῆ εἰς τὴν διάθεσίν μου, μεταγενεστέρως, θὰ τὸ χρησιμοποιήσω καὶ αὐτὸ καθ’ ὃ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ πράξω.

§163Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἤθελον νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ εἰς ὅσα μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀναφέρῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἀντὶ ἄλλου προτιμῶ νὰ ἀναγνώσω ἐπὶ λέξει τὰ ὅσα εἶπεν. «Ἐξέφρασα τὴν ἀνησυχίαν μου διὰ τὰ ὅσα τὸν τελευταῖον καιρὸν συμβαίνουν... (ἀναγινώσκει)...». Καὶ περαιτέρω εἶπεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Εἰς οὐδὲν θὰ ἔβλαπτε μία ἀναστολὴ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐκθέσεως Φλώρου δι’ 1–2, 24ωρα μέχρις... (ἀναγινώσκει)...». Τὸ ἐτόνισα δὲ τὸ δεύτερον διότι ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι προέβη εἰς τὴν δημοσίευσιν τῶν δύο ἐκθέσεων Φλώρου καὶ Τούση εὐθὺς ὡς ἔλαβε γνῶσιν καὶ θὰ πράττῃ τοῦτο καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἐλέχθη ὅμως ὅτι ἤδη ἡ ἔκθεσις Φλώρου ὑπῆρχεν εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λέγει ὁ κ. Σόντης, ἀπὸ πρὶν εἰς χεῖρας τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Παπασπύρου. Ἐρωτῶ λοιπόν, καὶ ἐπαναλαμβάνω, διότι νομίζω ὅτι πράγματι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀπροσμέτρητος ζημία εἰς τὴν Δικαιοσύνην, κατὰ τὶ ἔβλαπτε ἡ καθυστέρησις τῆς ἀνακοινώσεως 2–3–5, 24ωρα ὥστε νὰ γίνῃ ταὐτοχρόνως ἡ ἀνακοίνωσις τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως; Ἐὰν εἶχεν ληφθῆ ἀπόφασις νὰ παραπεμφθῇ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον νὰ παρεπέμπετο. Αὐτὴ ἡ ἐκκρεμότης δημιουργεῖ κινδύνους διὰ τὴν δικαιοσύνην. Αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη μου τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω.

§164Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης ἐξέφρασε τὴν ἀνησυχίαν, νὰ μὴ εἴπω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ μείωσις ἡ ἐπελθοῦσα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει ἐπιφέρει μείωσιν τῆς ἰσχύος τῶν πολεμικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ὄχι. Θὰ προχωρήσω, ὅπως καὶ χθὲς διεβεβαίωσα τὴν Βουλὴν εἶναι κατηγορηματικὴ ἡ δήλωσίς μου ὅτι ἡ ἐπελθοῦσα μείωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον ἐμείωσεν τὴν ἰσχὺν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς χώρας. Διετύπωσε περαιτέρω ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης τὴν ἄποψιν ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν τόσην ἡ ἰσχὺς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, σημασίαν ἔχει ἡ ἀμυντικὴ ἰσχὺς τῶν ἐν ὄψει τῶν κινδύνων καὶ μετὰ αἱ τρέχουσαι δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἔχουν τόσην σημασίαν. Σημασίαν ἔχουν αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι αὐξάνουν τὸ δυναμικὸν τῆς χώρας, τὸ ἀμυντικὸν δυναμικὸν τῆς χώρας. Ἀνέφερε καὶ ἀποσπάσματα ἀπὸ ἕνα ἄρθρον εἰδικὸν στρατιωτικοῦ κριτικοῦ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ὁ στρατιωτικὸς κριτικὸς τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης ἔγραφε σχετικῶς μὲ τὴν Ἑλβετίαν. Εἶναι ὁ Φέαρ.(;) Εἶναι ὀρθαὶ αἱ ἀπόψεις του. Διὰ κράτος, τὸ ὁποῖον διατηρεῖ τὸν ἴδιον ἐξοπλισμὸν μέσα εἰς τὴν ταχυτάτην καὶ ἁλματώδη τεχνικὴ πρόοδον ἀναμφισβητήτως ἡ στασιμότης ἀποτελεῖ ὑποχώρησιν. Αὐτὸ εἶναι καὶ ἰσχύει δι’ ὅλα τὰ κράτη. Εἰδικῶς διὰ τὴν Ἑλβετίαν, ἐὰν ἐτέθη τὸ ἐρώτημα τὸ τοῦ στρατιωτικοῦ αὐτοῦ κριτικοῦ ἐτέθη διότι ἡ Ἑλβετία εἶναι ἡ μόνη ποὺ χρηματοδοτεῖ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν της τὰς τρεχούσας δαπάνας τῶν ἐνόπλων δυνάμεών της, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ τὸν ἀμυντικόν της ἐξοπλισμόν. Ἡ Ἑλλὰς ὅμως ἔχει δύο πηγάς. Ἡ μία πηγὴ ἡ ὁποία καλύπτει τὰς τρεχούσας ἀνάγκας εἶναι ἡ πηγὴ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶναι οἱ Ἑλληνικοὶ πόροι. Ἡ ἄλλη πηγή, ἡ ὁποία καλύπτει τὴν αὔξησιν τοῦ ἀμυντικοῦ δυναμικοῦ τῆς χώρας εἶναι ἡ ἐξωτερικὴ βοήθεια, εἶναι ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, τόσον εἰς ὑλικά, ὅσον καὶ εἰς δραχμογόνον ἐξωτερικὴν βοήθειαν καὶ τελευταία ἡ βοήθεια μέσῳ τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Κατὰ συνέπειαν ὁ ἐκσυγχρονισμὸς τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῆς χώρας, ἡ αὔξησις τοῦ ἀμυντικοῦ δυναμικοῦ τῆς χώρας συντελεῖται κατ’ ἔτη. Ὁ λόγος μάλιστα τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησε ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς Ἀμερικῆς σχετικῶς μὲ τὴν ποιότητα τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας εἶναι κἄτι τὸ χαρακτηριστικόν. Ἀφορᾶ ἀκριβῶς αὐτό. Τὸ γεγονός, ὅτι πρέπει καθ’ ἕκαστον ἔτος νὰ ἐκσυγχρονίζεται ὁ ἀμυντικὸς ἐξοπλισμός. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης διετύπωσε ἕνα ἐρώτημα, νομίζω καὶ ὁ Πρόεδρος κ. Πιπινέλης. «Εἶσθε ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὸν ἀμυντικὸν ἐξοπλισμὸν τῆς χώρας;». Ὅπως ἀπήντησα χθὲς εἰς τὸν συνάδελφον κ. Φροντιστήν, ἀπαντῶ καὶ τώρα καὶ λέγω ὅτι δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα αὐτό. Διότι ὅ,τι καὶ ἂν εἴπω εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν ἐντυπώσεις ἢ νὰ ἐξαχθοῦν συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ εἶναι χρήσιμα διὰ τὴν χώραν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἀπαντῶ. Εἰδικῶς ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἶπεν, ἄλλο εἶναι ἡ ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἄλλο ἡ ἀμυντικὴ ἰσχὺς τῆς χώρας.

§165Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Εἶπον τὰ ἑξῆς: Ὅτι παρετήρησα, ὅτι συστηματικῶς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ σεῖς, χρησιμοποιεῖτε τὸν ὅρον, ἡ «ἰσχὺς» τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Καὶ εἶπον, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἀμυντικῆς ἱκανότητος τῆς χώρας. Δι’ ἐμὲ εἶναι δύο διάφοροι ἔννοιαι. Ἡ ἔννοια τῆς ἀμυντικῆς ἱκανότητος τῆς χώρας, εἶναι εὐρυτέρα ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰσχύος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Καὶ ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ὅταν σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ ἰσχύος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ περὶ τῆς ἀμυντικῆς ἱκανότητος τῆς χώρας, κάμνετε καὶ σεῖς αὐτὴν τὴν διάκρισιν τῶν δύο ἐννοιῶν, τὴν ὁποίαν κάμνω ἐγώ.

§166Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ θέμα, ὥστε νομίζω ὅτι ἡ ἐρώτησίς σας, δὲν ἔπρεπε νὰ διατυπωθῇ. Ὁ κ. Πρόεδρος τὸ διετύπωσεν καὶ σᾶς τὸ εἶπον καὶ ἐγώ. Ἤμην τόσον προσεκτικὸς εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ λόγου μου, ὥστε νὰ ὁμιλήσω μόνον περὶ μὴ μειώσεως τῆς ἰσχύος τῶν ἐνόπλων μας δυνάμεων, χωρὶς νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἀμυντικῆς ἰσχύος.

§167Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπιτρέπετε παρακαλῶ μίαν διακοπήν; Ἰσχὺν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὅταν λέγετε, ἐννοεῖτε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπηρετούντων ἀνδρῶν; Τὰς μεραρχίας τὰς στρατιωτικὰς μονάδας, σήμερον ἐν καιρῷ εἰρήνης; Καὶ ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἀμυντικῆς ἱκανότητος τῆς χώρας, ἔχομεν ἐν νῷ, τὴν δύναμιν ποὺ δύναται νὰ παρατάξῃ ἐν καιρῷ πολέμου ἡ χώρα, ἐν συσχετισμῷ καὶ πρὸς ἄλλους παράγοντας;

§168Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Φοβοῦμαι ὅτι πλανᾶσθε. Ἡ ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεών μας δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν εἰρήνην ἢ μὲ τὸν πόλεμον, διότι αὐτομάτως ἡ ἐν εἰρήνῃ ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων προβλέπει καὶ τὴν προέκτασίν της εἰς μίαν ἐπιστράτευσιν. Συνεπῶς τὸ ἄλλο ἐρώτημά σας εἶναι ἄσχετον καὶ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἀμυντικὴν ἱκανότητα τῆς χώρας, ἡ ὁποία πάλιν ἔχει σχέσιν μὲ ποῖον κίνδυνον ἐθνικὸν θὰ ἀντιμετωπίσῃ. Καὶ δὲν ἐπιτρέπετε εἰς σᾶς νὰ ἐρωτᾶτε διὰ τὴν ἀμυντικὴν ἰσχὺν τῆς χώρας μας ἔναντι τῶν οἱονδήποτε κινδύνων, τοὺς ὁποίους τυχὸν θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἀντιμετωπίσῃ, ὅταν σεῖς ἦσθε ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς ὅλων αὐτῶν τῶν ἐτῶν καὶ ἐγὼ εἶμαι ὁ Ὑπουργὸς μόλις τῶν 40 ἡμερῶν καὶ γνωρίζετε τὴν ἀμυντικὴν ἰσχὺν τῆς χώρας μας.

§169Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ ἔχουν δίκαιον οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ διαμαρτύρωνται. Διότι οὕτω διαλύεται ἡ συζήτησις.

§171Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Διετυπώθη καὶ μία κατηγορία ἐναντίον μου. Δὲν διηυκρινήσθη τὸ θέμα, κύριε Πρόεδρε, ἔκαμε χθὲς μίαν δήλωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ εἶπεν ὅτι βεβαιοῖ τὴν Βουλήν, ὅτι μὲ ὅλας τὰς περικοπάς, τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, δὲν ἐπῆλθε μείωσις τῆς ἰσχύος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Καὶ τὸν ἠρώτησα: Ὁ ὅρος «ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων» εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψίν του ταυτόσημος ἢ ὄχι μὲ τὸν ὅρον «ἀμυντικὴ ἱκανότης τῆς χώρας», ἐννοῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ὡς ἰσχὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἡ σημερινή, τῶν ἐν εἰρήνῃ δυνάμεων. Ἄλλο εἶναι ἡ ἀμυντικὴ ἱκανότης τῆς χώρας, ἡ ὁποία περιλαμβάνει σωρείαν ἄλλων παραγόντων. Καὶ συνεπῶς τὸν παρακαλῶ καὶ πάλιν, ἐὰν θέλῃ, νὰ ἀποσαφηνίσῃ, ἐὰν αἱ δύο αὐταὶ ἔννοιαι εἶναι καὶ δι’ αὐτὸν διάφοροι, ὅπως εἶναι δι’ ἐμέ;

§172Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Λυποῦμαι, ἀλλὰ εἰς τόσον ἁπλᾶ ἐρωτήματα δὲν νομίζω, ὅτι ἀξίζει νὰ ἀπαντήσω καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ.

§173Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω δύο λόγια. Παρακολουθῶ ἀπὸ προχθὲς μὲ πάρα πολὺ προσοχὴν τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία εἰδικῶς ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, τὸ θέμα τῆς ἀμύνης τῆς χώρας καὶ τὸ σχέσιν ἔχον μὲ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας καὶ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ νομίζω, ὅτι ὅσον παρέρχονται αἱ ἡμέραι πέραν ὡρισμένου σημείου ἀρχίζει ἡ συζήτησις νὰ γίνεται ἐπικίνδυνη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, δι’ αὐτὸ ἐπρότεινα ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ σύσκεψις ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων κυβερνητικῶν παραγόντων, παρισταμένων τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων στρατιωτικῶν, διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ νὰ χαραχθῇ ἐπ’ αὐτοῦ μία γενικὴ ἐθνικὴ πολιτική. Ὄχι, μόνον νὰ κηρύσσωμεν ἐν καιρῷ κινδύνου, ὅτι ὅλοι εἴμεθα ἑνωμένοι, ἀλλὰ πολιτική, ἡ ὁποία θὰ κατοχυρώνῃ καθ’ ὅλα τὴν πορείαν καὶ σήμερον καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον. Δὲν εἶναι θέμα ὅτι κάθε Κυβέρνησις λέγει: Ἡμεῖς ἀναλαμβάνομεν τὰς εὐθύνας. Εἶναι ὡραῖα λόγια αὐτά. Καὶ εἶναι καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος γεγονός, ὅτι ἀναλαμβάνει ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις τὰς εὐθύνας. Ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπαντᾷ εἰς ὅλα τὰ ἐρωτήματα θὰ πρέπει νὰ μὴ ὁμιλοῦμεν. Κάποια σύσκεψις εἰς ἐξαιρετικὰς τοὐλάχιστον περιπτώσεις καὶ ἐπὶ ἐξαιρετικῶν θεμάτων νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνεται. Καὶ ἀποτελεῖ τοῦτο μίαν πρόοδον εἰς τὴν συνεργασίαν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων εἰς τόσον βασικὰ θέματα. Τελευταίως ἔχομεν τὴν ἀνησυχίαν ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν ΗΠΑ, κ. Μακναμάρα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶπεν, ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ ἐπιβεβαίωσιν τῆς μεταβολῆς τοῦ ὑλικοῦ. Ἂν ἦτο μόνον αὐτό!! Ἡ δήλωσις ἔχει κεφάλαια πολὺ μεγαλυτέρας σοβαρότητος. Αὕτη ἀναφέρεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχει κἂν ἀνακαινισθῆ ἡ χώρα. Βεβαίως αὐταὶ εἶναι πληροφορίαι ἐκ τῶν ἐφημερίδων. Ἐπὶ πλέον ὁμιλοῦν περὶ τρόπου κατανομῆς τῆς βοηθείας αὐτῆς, μόνον διὰ τὴν Ἀεροπορίαν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἀνησυχίας ἢ δι’ ἄλλα ὅπλα. Λέγομεν λοιπόν, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ὑπάρξῃ μία τοιαύτη σύσκεψις ἢ πρέπει νὰ παριστάνωμεν τὰ βουβὰ πρόσωπα καὶ νὰ μὴ λέγωμεν τίποτε ἢ πρέπει νὰ δεχώμεθα ὅ,τι λέγει Κυβέρνησις. Τότε δὲν ἔχομεν λόγον νὰ παριστάμεθα ὡς Ἀντιπολίτευσις.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Στρατῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§175Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§177Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἔχετε τὴν εὐθύνην τῶν συζητήσεων καὶ πρέπει κατὰ ἕνα τρόπον νὰ τὰς μεθοδεύσετε διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς, διότι αἱ πολύωροι συζητήσεις δὲν θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὥρα εἶναι νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις δι’ ἕκαστον ἀγορητὴν εἰς τὸ τέταρτον τῆς ὥρας διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὁμιλήσωμεν.

§178Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μὲ τὰ ὅσα ὁ συνάδελφος κ. Ζορμπᾶς ἐξέθεσε καὶ θὰ πρέπει νὰ προχωρήσητε εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ τέταρτον.

§179Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι προφανές, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀπόψε εἶναι ἡ τελευταία βραδυὰ τῶν ἄνευ χαρτοφυλακίου, ὡς ἐχαρακτηρίσθημεν βουλευτῶν, διότι αὔριον εἶναι ἡ τελευταία μέρα, θὰ ἀρχίσουν αἱ ὁμιλίαι Ὑπουργῶν, ἐκτὸς ἐὰν σταματήσωμεν τοὺς δείκτας τοῦ ὡρολογίου. Δι’ αὐτό, κ. Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγὼ πρῶτον νὰ προχωρήσητε εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ λόγου εἰς τὸ τέταρτον, καὶ δεύτερον τὸ καὶ σοβαρώτερον, νὰ καθορίσητε τὴν σειρὰν ἑκάστου διὰ νὰ γνωρίζωμεν πότε θὰ ὁμιλήσωμεν.

§180Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, χθὲς πρὶν τελειώσῃ ἡ συνεδρίασις ἐξεφωνήσατε τὸ ὄνομά μου, διότι ἦσαν ἀπόντες ὅλοι οἱ προηγούμενοι καὶ διεκόπη ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον. Σήμερον κατ’ ἀκολουθίαν ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον ἐγὼ ἐφ’ ὅσον χθὲς εἴχατε καθορίσει σειρὰν ὁμιλίας. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἤθελα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅπως καλῶς γνωρίζετε ὑπάρχει ὁ ἀντίλογος. Ὡμίλησε πρὸ ἐμοῦ ὁ κ. Πιπινέλης. Ἡ σειρὰ τώρα ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ τώρα ἕνας Κυβερνητικὸς βουλευτὴς καὶ εἶμαι ἐγώ. Δὲν θέλω νὰ στενοχωρήσω τὸν κ. Στρατῆν, ἀλλὰ δὲν ἔχει δίκαιον. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλήσῃ ἐκεῖνος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ τώρα.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Στρατῆ, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ συμβαίνει αὐτό. Πάντοτε ὅταν συζητῆται πολιτικὸν θέμα, γίνονται αὐταὶ αἱ μικραὶ μεταβολαὶ κατόπιν συμφωνίας μεταξὺ τῶν κομμάτων. Ἐπέστησα τὴν προσοχὴν καὶ τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων καὶ τῶν κ.κ. συναδέλφων, ὅτι μὲ τὸν ρυθμὸν αὐτὸν εἶναι φύσει ἀδύνατον νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι παθών. Δὶς καὶ τρὶς κατὰ τὸ παρελθὸν ἐνεγράφην νὰ ὁμιλήσω καὶ δὲν ἠδυνήθην μὲ τὸ καθιερωθὲν τέταρτον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀκουσθοῦν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἁρμόδιοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν χειρισθῆ κατὰ τὸ παρελθὸν αὐτὰ τὰ θέματα καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ διαφωτίσουν τὴν Βουλὴν καὶ τὸν λαόν. Προσεπάθησα μὲ πλήρη ἰσότητα πρὸς ὅλας τὰς παρατάξεις νὰ ἐπιτύχω ὅπως ἀκουσθοῦν εἰσηγήσεις των καὶ διευκολυνθῇ οὕτω ἡ συζήτησις. Εἶναι γεγονὸς ὅμως, ὅτι ἡ συζήτησις ἐξετράπη, ὅτι ἔγιναν μακραὶ κατ’ ἀντιμωλίαν συζητήσεις ἐπὶ θεμάτων καὶ ἔξω ἴσως τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ὁμιλήσουν καὶ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα ἐγγράφοντες ἐπερώτησιν. Καὶ ἐλησμονήθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ρήτορας ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ἐκ δευτέρου αὔριον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος φυσικὰ θὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅλα τὰ οὐσιώδη σημεῖα ποὺ ἔθιξαν οἱ προλαλήσαντες. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σειρὰν νὰ ὁμιλήσουν νὰ περιορίσουν τὸν χρόνον τῆς ἀγορεύσεώς των. Ὁ κ. Κοθρῆς διετύπωσεν ἕνα δίκαιον παράπονον. Ἔπρεπε νὰ παρεμβληθῇ ὁμιλητὴς τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος. Τὸν παρεκάλεσα λοιπόν, χθὲς τὸ βράδυ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ δὲν ἠθέλησεν. Κανονικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ. Δηλῶ, κατόπιν τῆς τροπῆς ποὺ ἔλαβε τὸ θέμα, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ τηρήσω αὐστηρότατα τὸν κατάλογον τῆς ἐγγραφῆς, τὸν ὁποῖον θὰ μονογράφω εἰς πᾶσαν ἐγγραφὴν καὶ δὲν θὰ δεχθῶ καμμίαν ἀπολύτως παρέκκλισιν οἱοσδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ὁ προτεινόμενος ρήτωρ, ἐκτὸς τῶν εἰδικῶν εἰσηγητῶν, ποὺ θὰ ὁρίσουν τὰ κόμματα. Διότι χθὲς καὶ σήμερον ἐνῷ μὲ παρακαλεῖτε νὰ σᾶς διευκολύνω, ὅταν τὸ κάμνω, μὲ μέμφεσθε. Κάμνω ἔκκλησιν εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ εἶναι σύντομοι, διὰ νὰ ἠμπορέσουν καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι νὰ ὁμιλήσουν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅπως ἐπρότεινεν ὁ κ. Ράλλης νὰ ὁρίσωμεν σήμερον τὸ τέταρτον καὶ αὔριον νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν ἀπόφασιν. Ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ σήμερον καὶ νὰ ἀνακαλῆται πάλιν αὔριον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν σήμερον περὶ καθιερώσεως τοῦ τετάρτου.

§182Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἰς τὰς προγραματικὰς δηλώσεις, ἀγαπητοὶ φίλοι, δὲν εἴθισται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ ἂς ὑπάρξῃ μία αὐτοπειθαρχία. Ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἡμίωρον καὶ παρακαλῶ νὰ δώσῃ τὸ καλὸν παράδειγμα ὁ φίλος κ. Στρατῆς.

§183ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ μᾶς διαβάσητε τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν, κ. Πρόεδρε.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Τσιάρας, ὁ ὁποῖος παρεχώρησε τὴν θέσιν του εἰς τὸν κ. Στρατῆν. Κατόπιν εἶναι ὁ κ. Κοθρῆς, ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου, ὁ κ. Ἐφραιμίδης διεγράφη, μετὰ ὁ κ. Ράλλης, ὁ κ. Διαμαντόπουλος καὶ ἄλλοι.

§185Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μετὰ τὸν κ. Κοθρῆν εἶμαι ἐγώ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅταν ἐζητήθη νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πιπινέλης μοῦ εἶπεν ὅτι θὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ κ. Μπουρνιᾶ, ὁ ὁποῖος ἐπροηγεῖτο.

§187Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι τὸ ἴδιον θέμα, ὅπως μὲ τὸν κ. Κοθρῆν. Μετὰ τὸν κ. Κοθρῆν ἕνας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς ἦτο ἐγγεγραμμένος ἐκ τῶν πρώτων, ἀλλὰ παρενεβλήθη αὐτὸ ποὺ σᾶς εἶπον. Θὰ παρακαλέσω τὰ κόμματα εἰς τὸ μέλλον νὰ καθορίζουν τοὺς προτιμωμένους ρήτορας εὐθὺς ὡς ἄρχεται ἡ συζήτησις καὶ νὰ μὴ μεταβάλλουν τὴν σειράν.

§189Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν εἴχομεν συνεννοηθῆ ὅτι θὰ ὡμίλουν καὶ ἐγὼ ἀπόψε.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐγγεγραμμένος μετὰ τὸν κ. Ζορμπᾶν. Πάντως θὰ τηρηθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ λόγου καὶ ἀντιλόγου.

§191Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Προηγουμένως, ὁ κ. Πετραλιᾶς, μοῦ εἶπε, ὅτι ἤμην τέταρτος. Δὲν διαμαρτύρομαι, ἀλλὰ θέλω νὰ μάθω ἂν ὁ κατάλογος ἀλλάσσῃ κάθε στιγμήν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κατάλογος, δὲν ἀλλάσσει. Εἶναι γραμμένος μὲ τὰ χέρια τοῦ κ. Εἰδικοῦ συμβούλου, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Διαγραφὰς ἔχει, ὄχι ἀλλαγάς. Ἡ σειρὰ ἔχει ὡς ἑξῆς: Στρατῆς, Κοθρῆς, Μπουρνιᾶς, Παπαδημητρίου, Κ. Ράλλης, Διαμαντόπουλος, Βουρδουμπᾶς, Ζορμπᾶς, Κασιμάτης.

§193Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἐγὼ τί ἔγινα, κ. Πρόεδρε;

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ σειρὰ αὐτὴ εἶναι ἀμετάβλητος. Κύριε Στρατῆ, παρακαλῶ, νὰ εἶσθε ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος.

§195Δ. ΣΤΡΑΤΗΣ. Ἑπτὰ σελίδες τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, κύριοι βουλευταί, περιλαμβάνουν τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξ αὐτῶν δέκα μόνον σειραὶ ἀναφέρονται εἰς τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Μέσα εἰς αὐτὰς τὰς δέκα σειράς, κατώρθωσε, πράγματι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ περικλείσῃ καὶ νὰ συμπεριλάβῃ τὴν ἐργατικήν του πολιτικήν, ἕνα, δηλαδή, θέμα τόσης εὐρυτάτης κοινωνικῆς σημασίας. Τὸν περασμένον Δεκέμβριον, εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε περισσότερον πλουσιοπάροχος καὶ εἰς φράσεις καὶ εἰς ὑποσχέσεις. Ἴσως αὐτὸ νὰ ἔγινε, διότι αἱ προγραμματικαὶ ἐκεῖναι δηλώσεις του εἶχον κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον χαρακτῆρα προεκλογικόν. Ἀνεμέναμεν, τόσον ἡμεῖς, ὅσον καὶ οἱ ἐργαζόμενοι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας θὰ ἀνέπτυσσε περισσότερον τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία περιελαμβάνετο εἰς τὰς 10 μόνον σειρὰς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρώτη δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ δικαία ἀμοιβὴ τῆς ἐργασίας καὶ ἡ δικαία κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Αὐτήν, ὅμως, τὴν ὑπόσχεσιν — πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσω — ἡ ἐργατικὴ τάξις τὴν ἀκούει ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφαρμόσῃ δικαίαν ἀμοιβὴν τῆς ἐργασίας καὶ ὅτι θὰ κάμουν δικαίαν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα νὰ αὐξάνῃ, ἀλλὰ νὰ κατανέμεται κατὰ τὸν πλέον ἄδικον τρόπον. Δὲν μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ποῖα εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν δικαίαν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἔχει, ἀσφαλῶς, καὶ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας καὶ εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν φορολογικὴν της πολιτικήν, νὰ ἐλαφρύνῃ τὰ φορολογικὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ κατὰ συνέπειαν ἐμμέσως νὰ βελτιωθοῦν αἱ ἀπολαυαὶ τῶν ἐργαζομένων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, δὲν ἔχομεν καμμίαν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας καὶ συγκεκριμένως περὶ τῶν ἐμμέσων φόρων, οἱ ὁποῖοι βαρύνουν τὰς λαϊκὰς τάξεις. Κατὰ τὸ διάστημα ποὺ ἐκυβέρνα τὸν τόπον ἡ Ε.Ρ.Ε., ἡ δυσαναλογία μεταξὺ ἐμμέσων καὶ ἀμέσων φόρων, ἦτο πολὺ μεγάλη. Οἱ ἄμεσοι φόροι κατὰ τὸ ἔτος 1962, ἦσαν 3.203 ἑκατομμύρια. Καὶ τὸ 1963 ηὐξήθησαν κατὰ 12 εἰσέτι ἑκατομμύρια, δηλαδή, 3.215 ἑκατομμύρια. Ἐδῶ θὰ πρέπει νὰ προσθέσωμεν ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄμεσοι φόροι, δὲν βαρύνουν μόνον τὸ κεφάλαιον καὶ τὰς οἰκονομικῶς εὐημερούσας τάξεις, ἀλλὰ ἐπιβαρύνουν καὶ ἕνα μεγάλο μέρος τοὺς μισθοσυντηρήτους. Τὸ 1962, οἱ ἔμμεσοι φόροι ἀνῆλθον εἰς 12.391 ἑκατομμύρια. Διὰ νὰ ἀνέλθουν τὸ 1963 εἰς 14 δισεκατομμύρια. Οἱ ἔμμεσοι αὐτοὶ φόροι βαρύνουν τὰς λαϊκὰς τάξεις, καθὼς ἐπίσης καὶ τὴν ἐργατοϋπαλληλικὴν τάξιν καὶ ἔχουν ἄμεσον σχέσιν μὲ τὴν ἀμοιβὴν τῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἐργασίας καὶ νὰ ἴδωμεν πόσον ἐπιτακτικὴ εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ βελτιωθοῦν αἱ ἀμοιβαὶ τῶν ἐργαζομένων, πρὸς μεγάλην στενοχωρίαν τοῦ κ. Πιπινέλη, ὁ ὁποῖος ἐπεσήμανε τοὺς κινδύνους μὴ αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως, ἵνα μὴ ὑποστῇ καὶ ἡ Ἑλλὰς τὰς συνεπείας ἃς ὑπέστη ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἰταλίας, ἐφαρμόζουσα ἡ Κυβέρνησις τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ὁ κ. Πιπινέλης δὲν γνωρίζει ποία εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἐργασίας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ποία εἰς τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Τὸ μέσον ἡμερομίσθιον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνέρχεται εἰς 65 δραχμάς, ἐνῷ εἰς τὴν Ἰταλίαν ἀνέρχεται εἰς 165 δραχμάς, εἰς δὲ τὰς ἄλλας χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς εἰς 195 δραχμάς. Μέχρι προχθές, κ. βουλευταί, τὸ κατώτερον ἡμερομίσθιον, διὰ μὲν τοὺς ἄνδρας ἦτο 57 δραχμάς, διὰ δὲ τὰς γυναῖκας 44 δραχμὰς καὶ ἀπὸ προχθὲς τὰ ἡμερομίσθια ἀνῆλθον κατὰ περίπτωσιν εἰς 64 καὶ 50 δραχμάς. Ὑπάρχουν, βέβαια καὶ ἡμερομίσθια μεγαλύτερα προσδιοριζόμενα ὑπὸ τῶν κατὰ κλάδους συλλογικῶν συμβάσεων ἐργασίας. Ἀλλὰ μὴ νομίζετε ὅτι τὰ ἡμερομίσθια αὐτὰ εἶναι πολὺ ὑψηλότερα τῶν κατωτάτων. Ὁ μέσος ὅρος τοῦ καταβαλλομένου ἡμερομισθίου ἀνέρχεται ἀπὸ 57 ἕως 75 δραχμάς. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ δὲν εἶναι τὰ πράγματι καταβαλλόμενα ἡμερομίσθια, ἀλλὰ μόνον τὰ ὀνομαστικά. Ἐξ αὐτῶν τῶν ἡμερομισθίων ὑπάρχουν κρατήσεις ὑπὲρ τοῦ ΙΚΑ, τοῦ Ταμείου Ἀνεργίας, τῆς Ἐργατικῆς Ἑστίας κλπ., ἀνερχόμενα, περίπου, εἰς τὸ 10% τοῦ ὀνομαστικοῦ ἡμερομισθίου. Ἀκόμη θὰ πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ὅτι εἰς τὰς καλυτέρας τῶν περιπτώσεων ὁ ἐργάτης δὲν ἐργάζεται περισσότερον τῶν 24 ἡμερῶν κατὰ μῆνα. Ἐὰν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν ὅλοι αὐτοὶ οἱ παράγοντες θὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν ἡμερομίσθιον, τὸ ὁποῖον βάζει στὴν τσέπη του ὁ ἐργάτης 46 δραχμὰς διὰ τοὺς ἄνδρας καὶ 36 διὰ τὰς γυναῖκας. Αὐτή, δυστυχῶς, εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἐργασίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, λόγῳ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσαν αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ. Ἐν ἀντιθέσει μὲ τὴν ἐργασίαν οἱ λοιποὶ κλάδοι τῆς οἰκονομίας, συνεχῶς αὐξάνουν τὰ κέρδη. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀπὸ τὸ φορολογικὸν δελτίον, ὅτι ὁ φόρος κύκλου ἐργασιῶν τοῦ ἔτους 1963 ἐν συγκρίσει μὲ τὸ ἔτος 1962, ηὐξήθη εἰς τὰς μεταφορικὰς ἐπιχειρήσεις κατὰ 35%, εἰς τὰς Τραπεζιτικὰς κατὰ 25%, εἰς τὰς ἀσφαλιστικὰς κατὰ 12,50%. Ἀνάλογος εἶναι καὶ ἡ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος τῶν ἐπιχειρήσεων τούτων. Ἐκ μιᾶς γενομένης μελέτης προκύπτει ὅτι ἐπὶ αὐξήσεως εἰσοδήματος τῶν ἐπιχειρήσεων 100 δραχμῶν τὰς 59 δραχμὰς τὰς ἀποκερδαίνουν οἱ ἐπιχειρηματίαι καὶ μόνον τὰς 41 τὰς ἀποκερδαίνουν οἱ ἐργάται. Ἔχομεν μίαν ἔρευναν γενομένην ὑπὸ τοῦ Κέντρου Ἐρευνῶν, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει ὅτι μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958 ἕως 1961 ἡ μέση ἀμοιβὴ τῶν ἀπασχολουμένων ηὐξήθη μὲ μέσον ρυθμὸν κατὰ 6,4%, ἐνῷ ἡ συνεισφορὰ τῆς ἐργασίας εἶχεν ὡς οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα, αὔξησιν τοῦ ἔργου μὲ ρυθμὸν 8,9 ἕως 9,5%. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν προκύπτει ὅτι ἐνῷ ἡ ἐργασία συνετέλεσεν εἰς αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, ἀνερχομένην εἰς 3.000 δραχμάς, ἡ ἐργασία ἔλαβεν ἐξ αὐτῶν μόνον 1.500 δραχμάς. Αὐτή, δυστυχῶς, εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας καὶ νομίζω ὅτι ἔχουν ἀπόλυτον δίκαιον οἱ ἐργαζόμενοι ἀξιοῦντες νὰ λάβουν πέραν τῆς δοθείσης αὐξήσεως μίαν αὔξησιν ἀνερχομένην εἰς 20% τῶν σήμερον καταβαλλομένων ἡμερομισθίων. Τὸ ἐρώτημα εἶναι πῶς θὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν αὔξησιν τῶν καταβαλλομένων ἡμερομισθίων, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει ὁ θεσμὸς τῶν συλλογικῶν συμβάσεων ἐργασίας. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον μὲ τὴν κατάθεσιν ἑνὸς νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ αὐξάνωνται τὰ καταβαλλόμενα ἡμερομίσθια κατὰ 20%. Ἡ δοθεῖσα αὔξησις τοῦ 12% δὲν ἀφορᾷ, δυστυχῶς, ὅλον τὸ ἐργατικὸν δυναμικὸν τῆς χώρας. Ἀφορᾷ μόνον μίαν μικρὰν μερίδα τῶν ἐργατῶν τῶν ἀμειβομένων μὲ τὰ κατώτατα ἡμερομίσθια. Θὰ πρέπει, ἀκόμη νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν καταβαλλομένων ἡμερομισθίων, οὐδένα κίνδυνον διατρέχομεν πληθωρισμοῦ. Τοὐναντίον θὰ ἔχωμεν μίαν αὔξησιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τοῦ μεγάλου καταναλωτικοῦ κοινοῦ, ὅπερ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ζήτησιν ἀγαθῶν καὶ συνεπῶς εἰς τὴν ἄνοδον τῆς οἰκονομίας καὶ τῆς παραγωγῆς. Περαιτέρω ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήγγειλε ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν πλήρη ἀπασχόλησιν τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ τῆς χώρας. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο ἀπαιτοῦνται νὰ γίνουν ἔργα. Οἱ κεφαλαιοῦχοι ὅμως δὲν βλέπω νὰ εἶναι διατεθειμένοι νὰ διαθέσουν τὰ κεφάλαιά των εἰς ἔργα παραγωγικά. Προτιμοῦν τὴν τοποθέτησιν τῶν κεφαλαίων των εἰς ἄλλας ἐπικερδεῖς ἐπιχειρήσεις. Μὲ τὸ θέμα τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας εἶναι συνδεδεμένον καὶ τὸ θέμα τῆς μεταναστεύσεως. Κατὰ τὸ ἔτος 1963 μετηνάστευσαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 100.072 ἐργάται. Ἕν μέγα ποσοστὸν τῶν μεταναστῶν τούτων προέρχονται ἀπὸ τὴν ἐργατικὴν τάξιν τῶν πόλεων καὶ τοῦτο, διότι ἔχομεν τὰ ἀπιστεύτως χαμηλὰ ἡμερομίσθια περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Ὁ Σύνδεσμος τῶν Βιομηχάνων δι’ ἑνὸς ἐγγράφου του κρούει τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου ἐπὶ τῆς παρατηρουμένης ἐλλείψεως εἰδικευμένων ἐργατῶν. Δὲν θέλουν ὅμως οἱ κ. βιομήχανοι νὰ ὁμολογήσουν ὅτι ἀφορμὴ τῆς μεταναστεύσεως εἰδικευμένων ἐργατῶν εἶναι τὰ χαμηλὰ ἡμερομίσθια, τὰ ὁποῖα καταβάλλουν εἰς τούτους. Συναφές, ἐπίσης, μὲ τὸ θέμα τοῦτο εἶναι καὶ τὸ θέμα τῶν ἐπαγγελματικῶν σχολῶν καὶ τῆς τεχνικῆς μορφώσεως τῶν ἐργατῶν, θέματα περὶ τῶν ὁποίων οὐδὲ λέξιν ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις. Κατὰ τὴν Στατιστικὴν Ὑπηρεσίαν μόνον 4,5% ἐκ τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν βιομηχανίαν ἐργατῶν εἶναι τεχνῖται. Ἀκόμη, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, οὐδὲν ἀνεφέρθη περὶ τῶν μαθητευομένων ἐργατῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἔχουν καθορισθῆ ἡμερομίσθια πείνης. Εἰς τὰς ἄλλας χώρας, εἰδικῶς διὰ τοὺς μαθητευομένους ἔχουν καθορισθῆ ὀλιγώτεραι ὧραι ἐργασίας, χορηγοῦνται εἰδικὰ ἐπιδόματα καὶ διδάσκονται εἰδικὰ μαθήματα ἐντὸς τῶν ἐπιχειρήσεων, ὥστε ἡ νέα γενεά, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ τὸ αὐριανὸν δυναμικὸν τῆς Χώρας, νὰ ἔχῃ ἐκπαιδευθῆ πλήρως ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως. Ἔναντι ὅλων αὐτῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα καταβάλλονται εἰς τοὺς μαθητευομένους ἡμερομίσθια πείνης. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν προσέξῃ τὸ ζήτημα τῶν μαθητευομένων δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀποκτήσωμεν τεχνικὸν προσωπικόν. Περαιτέρω ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, εἶπεν ὅτι θὰ ἀποκαταστήσῃ ἐλεύθερον σύστημα ἐργατικῆς διαιτησίας. Μετέβαλε, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο, οὐσιωδῶς, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις κατὰ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν. Ἡ προηγουμένη Βουλή, κ. βουλευταί, ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα τῶν συλλογικῶν συμβάσεων ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς καταθέσεως ἑνὸς ἀντιεργατικοῦ Ν)δίου ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας κ. Χρυσανθοπούλου. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω δύο λόγια διὰ τὸν θεσμὸν τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Ἀπὸ σχετικὴν ἔρευναν τὴν ὁποίαν ἔκαμα τὸ τελευταῖον 8μηνον, εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὰ Διαιτητικὰ Δικαστήρια 63 συλλογικαὶ συμβάσεις. Ἐξ αὐτῶν διὰ τὰς 32 ἐλήφθη ἀπόφασις εἰς τοὺς 6 μῆνας καὶ διὰ τὰς ὑπολοίπους παρῆλθον 16–18 μῆνες διὰ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις. Ἐρωτῶ ἐὰν πρέπει νὰ διατηρηθῇ ὁ θεσμὸς αὐτός. Ἡ ἐργατικὴ τάξις ζητεῖ ὅπως κατατεθῇ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον θὰ προσαρμόζῃ τὴν διαδικασίαν τῶν συλλογικῶν συμβάσεων μὲ τὰς διεθνεῖς συλλογικὰς συμβάσεις καὶ νὰ ἀναμορφωθῇ πλήρως ὁ θεσμὸς τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Ἐπίσης, ἡ ἐργατικὴ τάξις ζητεῖ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἀσφαλιστικοῦ της ὀργανισμοῦ τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων. Ὁ πρώην Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, εἶχε χαρακτηρίσει εἰς τὸν λόγον του, ἐκφωνηθέντα ἐν Χαλκίδι, τὸ Ι.Κ.Α. γάγγραινα. Δυστυχῶς ὅμως μέχρι τῆς παραιτήσεώς του οὐδὲν ἔπραξε διὰ τὸν Ἀσφαλιστικὸν Ὀργανισμὸν τῶν ἐργατῶν. Εἶναι γνωσταὶ αἱ καταχρήσεις ποὺ ἔγιναν εἰς τὸ Ἵδρυμα αὐτὸ καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ παραίτησις τοῦ τότε Διοικητοῦ τοῦ Ι.Κ.Α. Θηβαίου, ὁ ὁποῖος παρητήθη λόγῳ τῶν καταχρήσεων. Τὸ Κράτος οὐδεμία στοργὴν ἐπέδειξε διὰ τὸν Ἀσφαλιστικὸν Ὀργανισμὸν τῶν ἐργατῶν καὶ οὐδεμία ἐνίσχυσις ἔγινεν ἐκ μέρους τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας κ. Μπακατσέλος εἶχε δηλώσει, ὅτι τὸ Κράτος θὰ εἰσφέρῃ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Ἀσφαλιστικοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν ἐργατῶν. Ἀλλὰ μέχρι σήμερον οὐδεμίαν ἐνίσχυσις ἔγινεν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Ι.Κ.Α. δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις του, ἰδίως εἰς τὸν τομέα τῆς Ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως. Πρὸ τοῦ πολέμου, τὸ Ι.Κ.Α., εἶχε προϋπολογισμὸν 1.540.000 λιρῶν. Ὁ πόλεμος ὅμως, τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ἐκορνιοτοποίησε καὶ τὸ Κράτος οὐδὲν ἐπέδειξε διὰ τὴν ἐνίσχυσίν του. Ἐπίσης, τὸ Κράτος οὐδεμίαν μέριμναν ἔλαβε διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν παγωμένων εἰσφορῶν. Εἰς 1.200.000 ἀνήρχοντο αἱ παγωμέναι πιστώσεις μέχρι τέλους τοῦ 1963. Τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ κρατοῦν οἱ μεγαλόσχημοι βιομήχανοι καὶ τὸ κρατοῦν παρ’ ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὰς καταθέσεις τῶν ἐργαζομένων. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνεφέρθη τίποτε περὶ ἐνισχύσεως τοῦ Ι.Κ.Α. Ἐπίσης, ἡ ἐργατικὴ τάξις ζητεῖ τὴν καθιέρωσιν τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀσφαλιστικῶν δικαστηρίων. Καὶ εἰς τὰς πλέον καθυστερημένας χώρας ὑφίσταται ὁ θεσμὸς τῶν ἀσφαλιστικῶν δικαστηρίων. Ἡ μὴ ὕπαρξις τῶν ἀσφαλιστικῶν δικαστηρίων εἰς τὴν Χώραν μας ἐπιτρέπει τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἐργατῶν ἐκ μέρους τῶν δικηγόρων. Δὲν γνωρίζω ποῖος ἀντιδρᾷ διὰ τὴν μὴ ἵδρυσιν τῶν ἀσφαλιστικῶν δικαστηρίων. Ἐπιβάλλεται, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις πάραυτα νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν ἀσφαλιστικῶν δικαστηρίων, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ συντόμως ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν ἐργατῶν. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν κωδικοποίησιν τῆς κειμένης ἐργατικῆς νομοθεσίας. Οἱ ἐργάται δὲν ζητοῦν μόνον τὴν κωδικοποίησιν τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας, ἀλλὰ ζητοῦν καὶ τὴν κατάρτισιν κώδικος ἐργασίας, ποὺ ἰσχύει καὶ εἰς ἄλλας χώρας. Ἐπίσης, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐνισχύσῃ τὸν Ὀργανισμὸν ἐργατικῆς κατοικίας. Δι’ εἰδικοῦ νόμου προεβλέπετο ἡ ἐνίσχυσις ἐργατικῆς κατοικίας διὰ 77 ἑκατ. κατ’ ἔτος. Μέχρι τὸ 1933 ἡ ἐργατικὴ κατοικία ἐλάμβανε τὰ 77 ἑκατ. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1963 καὶ ἐντεῦθεν ἔπαυσεν ἡ χορήγησις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν ἐργατικὴν κατοικίαν. Καλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν καὶ νὰ ἐνισχύσῃ κατ’ ἔτος τὸν στεγαστικὸν Ὀργανισμὸν τῶν ἐργατῶν. Ἐπίσης, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ καταργήσῃ τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία προβλέπει τὴν προσκόμισιν πιστοποιητικοῦ κοινωνικῶν φρονημάτων διὰ τὴν ἀπόκτησιν ἐργατικῆς κατοικίας.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ καταργοῦνται.

§197Δ. ΣΤΡΑΤΗΣ. Δὲν ξεύρω μέχρι ποίου σημείου καταργοῦνται, διότι ὑπάρχει ἀσάφεια εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ καταστήσῃ τὸν Συνδικαλισμὸν ὑγιῆ καὶ ἐλεύθερον καὶ τὴν περικοπὴν αὐτὴν τὴν ὑπεδέχθησαν οἱ βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας μετὰ ζωηρῶν χειροκροτημάτων. Ἐκ τούτου διαφαίνεται, ὅτι ἡ πλειοψηφία εἶναι πεπεισμένη ὅτι δὲν ὑπάρχει σήμερον ἐλεύθερος συνδικαλισμός. Τὸ συνδικαλιστικὸν κίνημα ἔχει περάσει ἀπὸ πολλὰς φάσεις μετὰ τὴν δικτατορίαν τοῦ Μεταξᾶ. Ἀπὸ τὸν φασιστικὸν συνδικαλισμὸν μετεπήδησεν εἰς τὸν Κρατικὸν καὶ Ἀστυνομικὸν συνδικαλισμόν. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ καθεστὼς δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ. Πρέπει νὰ καταργηθοῦν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἀστυνόμευσιν τοῦ συνδικαλισμοῦ. Ἐπίσης, δὲν μᾶς ὡμίλησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν κατάργησιν τῶν συνδικαλιστικῶν τμημάτων τῆς ἀστυνομίας, τὰ ὁποῖα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καταπνίγουν τὸ συνδικαλιστικὸν κίνημα. Ὅπως, ἐπίσης, καὶ διὰ τὴν κατάργησιν τῆς εἰσφορᾶς διὰ τὴν ἐργατικὴν κατοικίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, κύριοι συνάδελφοι, θὰ βοηθήσῃ διὰ νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν Χώραν μας δημοκρατικὸς συνδικαλισμός, εἶναι ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ νόμου 968)46 τὸν ὁποῖον ἀνέστειλεν ἡ Κυβέρνησις Τσαλδάρη καὶ ἄρθρα τοῦ ὁποίου ἐπανέφερεν ἡ Κυβέρνησις Τσαλδάρη. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐγένετο εἰς μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν καὶ πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ τότε ἐσωτερικοῦ κινήματος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἡ Χώρα. Οὐδεὶς ὅμως λόγος συνέτρεχε νὰ ἐπαναφέρῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἀργότερον, ἄρθρα του, ἐν ἰσχύϊ εἰς ὁμαλὴν περίοδον. Ἡ ἡγεσία τοῦ συνδικαλιστικοῦ κινήματος ἐφαρμόζει φασιστικὰς μεθόδους καὶ μὲ ἀστυνομικὰ μέτρα κατορθώνει νὰ διατηρῆται εἰς τὴν θέσιν της. Καὶ τὸ κατορθώνει τοῦτο καλοῦσα διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ἡγεσίας, ἐκπροσώπους ἀνυπάρκτων Σωματείων. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε καὶ ἔφερε εἰς πέρας τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα, θὰ πρέπει νὰ μὴ παραδεχθῇ τὴν ἐπανάληψιν τοιούτων ἐκλογῶν, ὅταν τὰ Σωματεῖα τὰ ὁποῖα ἐκλέγουν τὴν ἡγεσίαν ἐλέγχωνται ἀπολύτως ἀπὸ τὸν σημερινὸν Γενικὸν Γραμματέα. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος, θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν ἔγγραφον τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Βόλου, ὑπ’ ἀριθ. 2, τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς ἀπάντησιν ἑτέρου ἐγγράφου τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Λεβαδείας. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μόνον τὴν κατάληξιν τοῦ ἐγγράφου. Γράφει: «...(ἀναγινώσκει)...». Αὐτὴ εἶναι μία εἰκὼν τοῦ πῶς πράγματι γίνονται ἐκλογαὶ διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῆς ἡγεσίας τοῦ συνδικαλιστικοῦ κινήματος μέχρι σήμερον. Καὶ ἐρωτᾶται, εἶναι συνδικαλιστικὴ ἡ ἡγεσία αὐτή, ἢ θὰ ἔπρεπε καλλίτερα νὰ ἔλθῃ ἡ ἀσφάλεια καὶ νὰ διοικήσῃ ἐμφανῶς; Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Λεβαδείας. Τὸ ἴδιον ἐπαναλαμβάνεται παντοῦ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ποὺ ἔφερεν εἰς τὴν ἐργατικὴν ἡγεσίαν ἡ ΕΡΕ καὶ διὰ τῶν χρημάτων τῆς εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς ἐργατικῆς κατοικίας. Θὰ πρέπει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ λάβῃ μέτρα, ὥστε μὲ βάσιν τὴν ἀναλογικὴν νὰ δημιουργήσῃ ἐκλογὰς καὶ νὰ βάλῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἐκδηλωθῇ ἐλευθέρα πλέον μετὰ 28 χρόνια, ἡ θέλησις τῶν ἐργαζομένων. Ἕν ἄλλο θέμα ποὺ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θιγῇ, εἶναι τὸ θέμα τῶν κοινωνικῶν φρονημάτων. Πέραν τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν ὑπαλλήλων, ἡ Κυβέρνησις δὲν διασαφηνίζει εἰς ποίας ἄλλας ὑπηρεσίας ἀσφαλείας, θὰ ἀπαιτηθοῦν πιστοποιητικὰ κοινωνικῶν φρονημάτων. Διότι σιδηρόδρομοι, τράμ, βαπόρια, ἐργοστάσια, δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν ὅτι ἀποτελοῦν ὑπηρεσίας εἰς τὰς ὁποίας θὰ πρέπει οἱ ἐργαζόμενοι νὰ ὑποβάλλουν πιστοποιητικὰ φρονημάτων καὶ αὐτὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν ἐργατῶν. Ταῦτα πάντα πρέπει νὰ καταστοῦν σαφῆ καὶ νὰ ρυθμισθοῦν ἐπακριβῶς διὰ νόμου. Ἕτερον θέμα τὸ ὁποῖον θέλω νὰ θίξω, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ θέμα τῶν ἐκτοπίσεων, διότι εἰς τὰ ἐξαγγελθέντα μέτρα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως παραμένει τὸ δικαίωμα τῆς διοικητικῆς ἐκτοπίσεως ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀπαλλαγοῦν οἱ ἐργάται καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ποινήν. Τελευτῶν, θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀποφυλάκισιν τῶν ἐπὶ 20ετίαν ἐκτισάντων ποινὴν φυλακίσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἐξανέστη ὁ κ. Πιπινέλης, ἐνῷ δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου θὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἡσυχία καὶ ἡ λήθη. Ἡ βεβαίωσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἀπολύωνται ἐφ’ ὅσον δὲν βαρύνονται μὲ ἑτέραν ποινικὴν πρᾶξιν, δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ. Συνοψίζων, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω τὸ αἴτημα τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ λάβῃ θετικὰ μέτρα καὶ διὰ τῆς δημιουργίας νέων ἐκλογῶν μὲ ἐπαναφορὰν τῆς ἀναλογικῆς νὰ ἐκλεγοῦν οἱ νέοι ἡγέται τῆς ἐργατικῆς τάξεως καὶ νὰ ἀπαλλαγῇ αὕτη ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς δυνάστας της.

§198Σ. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρῖστε, κ. Κατσώτα.

§200Σ. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπερενίκησα πολλοὺς δισταγμοὺς διὰ νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ τοῦτο, διότι νέος ὢν εἰς τὴν Βουλήν, αἰσθάνομαι τὸ σοβαρὸν τῆς αἰτήσεώς μου. Κύριε Πρόεδρε, εὑρισκόμεθα πρὸ κενῶν ἑδωλίων. Διὰ τίνα λόγον ὁμιλῶμεν; Διὰ νὰ γραφοῦν τὰ ὅσα θὰ εἴπωμεν εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι διὰ τὴν ὁμιλίαν πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς βουλευτῶν. Ἡμεῖς οἱ νέοι βουλευταί, τραυματιζόμεθα πρὸ τοιαύτης καταστάσεως καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν ἑσπέραν ἡ συζήτησις, καθοριζομένου 10λέπτου διὰ κάθε ὁμιλητήν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὁμιλήσουν περισσότεροι.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ χρόνος δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ διακόψωμεν ἀπὸ τοῦδε, γνωστοῦ ὄντως τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ἐγγεγραμμένων πρὸς ὁμιλίαν συναδέλφων. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀφοσίωσίς μου εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ τὰ ἔθιμα τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι τρεῖς ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων εὑρίσκονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὰς αἰθούσας ἢ καὶ τὸ καφενεῖον καὶ εἶναι δυνατὸν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ ἔλθουν εἰς τὰς θέσεις των. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος.

§202Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τόσον ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅσον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας των ἀνεφέρθησαν εἰς τὸν ἀείμνηστον Βασιλέα Παῦλον. Οὐδεὶς ὅμως ἔθιξέ τι περὶ τῆς ἀσθενείας του ἥτις ἐπέφερε τὸν θάνατον. Τὸ θέμα ἔθιξε κάπως ὁ κ. Μαρκεζίνης. Δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ γίνῃ συζήτησις ἂν ὑπάρχουν ἠθικαὶ ἢ ἐπιστημονικαὶ παραλείψεις. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὅμως, νὰ διαπιστώσω, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν παρεβιάσθη τὸ Σύνταγμα, διότι θὰ ἔπρεπε πολὺ πρὶν ἀποβιώσῃ ὁ Βασιλεὺς νὰ Ἀντιβασιλεύῃ ὁ τότε Διάδοχος Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος. Ἔρχομαι εἰς τὰς 23 Μαρτίου. Τὴν ἡμέραν τῆς ὁρκωμοσίας τοῦ Βασιλέως, τὸν ἐχειροκρότησαν κατὰ τὴν εἴσοδόν του, ὄρθιοι οἱ βουλευταὶ ὅλων τῶν παρατάξεων. Ὁ ὁμιλῶν, δὲν τὸν ἐχειροκρότησε, παρὰ μόνον μετὰ τὸν ὅρκον του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦτο διότι, τότε ἐγένετο δι’ ἐμὲ συνταγματικὸς Βασιλεύς. Τοῦτο δύναται νὰ βεβαιώσῃ καὶ ὁ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰσερχόμενος εἰς τὴν αἴθουσαν, βασιλικώτερος ὅλων, βουλευτὴς Ἀθηνῶν κύριος Κ. Μανιαδάκης. Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι διέπραξαν σφάλμα κατὰ τὴν πρώτην ὁρκωμοσίαν τοῦ Βασιλέως ἐνώπιον τῶν βουλευτῶν τῆς Πρωτευούσης, διότι, ἐνῷ εἶχον ἀνακηρυχθῆ ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον ὡρισμένοι βουλευταὶ διαμένοντες ἐν Ἀθήναις καὶ ὁ κατάλογος εἶχεν ἀποσταλῆ εἰς τὰ Ἀνάκτορα, μερικοὶ ἐξ αὐτῶν δὲν ἐκλήθησαν νὰ παραστοῦν. Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι καὶ ἄλλην μίαν φορὰν ἐχειροκρότησα τὸν Βασιλέα Κωνσταντῖνον, ὅταν ὡς Διάδοχος εἰσῆλθεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ παράταξις εἰς ἣν ἀνῆκον εἶχε λάβει ἀπόφασιν νὰ ἐγερθῇ ἅμα τῇ ἀφίξει τοῦ Βασιλέως Παύλου χωρὶς νὰ τὸν χειροκροτήσῃ διὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ἐκ μέρους του εὔνοιαν ὑπὲρ τῆς παρατάξεως τῆς ἄκρας Δεξιᾶς, πρᾶγμα ποὺ καὶ ἐγὼ ἔπραξα. Ἀλλὰ ἐχειροκρότησα τὸν Διάδοχον, διότι μαθητὴς ὢν τότε ὁ σημερινὸς Βασιλεύς, ἀνεμίχθη εἰς τὴν Ἀναβρύτειον Σχολὴν μαζὶ μὲ τοὺς συμμαθητάς του εἰς ἐκδηλώσεις ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν μητέρα Ἑλλάδα.

§203Χ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΟΣ. Γνωρίζετε, ὅτι τὴν ἐπιλογὴν τῶν βουλευτῶν, εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, ἔκαμεν ἡ Αὐλή;

§204Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠσχολήθην καὶ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει προσωπικῶς τὸ θέμα. Ἔγραψε ὅμως ὁ τύπος τῆς ΕΡΕ κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1963, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη προταθῶ ὡς Ὑπουργὸς δὲν θὰ γίνω ποτέ, διότι θὰ ἀντιδράσουν τὰ Ἀνάκτορα. Ἀμέσως, ὅμως, τὴν ἑπομένην ἐκ τοῦ ἀνακτορικοῦ περιβάλλοντος μοῦ ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ κάμω καὶ δημοσίᾳ χρῆσιν, ὅτι τοῦτο ἦτο ἀνακριβές. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ πολιτικὸς Ἀρχηγὸς (παρ’ ὅλον ὅτι τὸ Σύνταγμα ἀναφέρει ὅτι ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς Ὑπουργούς), ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Αὐλὴν νὰ εἰσηγῆται εἰς τὸν Βασιλέα νὰ διορίζῃ καὶ νὰ παύῃ Ὑπουργοὺς ἄνευ τῆς συνεναίσεώς του. Τελειώνων ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐκφράζω τὴν εὐχὴν τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ τὴν ἐκφράσῃ, ὅπως ὁ Βασιλεύς, ὁ ὁποῖος στηρίζεται εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ, θὰ θελήσῃ νὰ ὑπαγάγῃ ὅλα τὰ πάσης φύσεως Βασιλικὰ Ἱδρύματα ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου τοῦ Κράτους ὡς πραγματικὸς δημοκρατικὸς Βασιλεύς. (Χειροκροτήματα πανταχόθεν). Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸν ἀντίλογον ἀνεφέρθη ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ, ὅτι κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐμετρήθησαν 128 «Θά». Ἐὰν ἤθελον ἀσχοληθῶ θὰ εὕρισκον πολὺ περισσότερα «Θὰ» κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ. Ἀλλὰ ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ, τῶν ὁποίων προΐστατο ὁ διὰ νυκτὸς καὶ εὐνοίας ἀναδειχθεὶς Πρωθυπουργὸς ὁ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀναχωρήσας Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς ὑπὸ τὸ ψευδώνυμον Τριανταφυλλίδης καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἔχει ἀποδείξει, ὅτι ἐκπληρώνει τὰς ἐπαγγελίας της. Βεβαίως ἄλλη εἶναι ἡ σημερινὴ ἡγεσία τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία φυσιολογικῶς ἀνῆλθεν καὶ ἡ ὁποία καὶ καλὴν ἐποικοδομητικὴν Ἀντιπολίτευσιν ἔχει διάθεσιν νὰ κάνῃ, διότι ὁ σημερινὸς Ἀρχηγός της καὶ ἦθος καὶ μόρφωσιν ἔχει καὶ πατριωτισμὸν διαθέτει. Ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ δὲν διέθετε παρὰ μόνον τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀπάτην. Δὲν θὰ λησμονήσω, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1956 ὁ κ. Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς καὶ νῦν φυγὰς Τριανταφυλλίδης ἐξηπάτησε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν λέγων, ὅτι ἐπέτυχε τὴν αὐτοδιάθεσιν τῆς Κύπρου. Μεταξὺ τῶν «Θὰ» τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἡ κατάθεσις διὰ νόμου «περὶ προστασίας τῆς τιμῆς τῶν πολιτικῶν» ἢ «Πόθεν ἔσχες», τὸν ὁποῖον εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ψηφίσῃ καὶ θὰ ἐφαρμόσῃ ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ΕΡΕ τοῦ Καραμανλῆ, ἥτις τὸν διετυμπάνισε χωρὶς τελικὰ νὰ τὸν ψηφίσῃ. Πιστεύω ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ περιμένῃ νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον τοῦ πόθεν ἔσχες. Ποῖος ὁ λόγος νὰ περιμένῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νόμου; Νομίζω, ὅτι μπορεῖ κάλλιστα νὰ ἀρχίσῃ ἐφαρμόζουσα τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Θὰ τὴν βοηθήσω πρὸς τοῦτο προτείνων ὅπως κινήσῃ τὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος προβλεπομένην διαδικασίαν παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον τῶν τ. Ὑπουργῶν τῆς ΕΡΕ, κ.κ. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσαν, Α. Γεροκωστόπουλον διὰ τοὺς κάτωθι λόγους: Κατὰ Ἰανουάριον 1962 εὑρισκόμενος εἰς Γερμανίαν ἀνέγνωσα τὴν Ἑλληνόφωνον ἐφημερίδα «Ἑλλὰς» ἐκδιδομένην εἰς Φραγκφούρτην καὶ εἶδον ὅτι αὕτη δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ τὰ κομματικὰ τῆς ΕΡΕ καὶ ἠναγκάσθην νὰ τῆς ἀποστείλω τὴν κάτωθι ἐπιστολήν: «Μάϊντζ 22.12.61 Πρὸς τὸν ἀξιότιμον Διευθυντὴν τῆς ἐφημερίδος «Ἑλλὰς» Φραγκφούρτην Κύριε Διευθυντά, Ἀνέγνωσα σήμερον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 φύλλον τῆς ἐφημερίδος σας τῆς 6 λήγοντος καὶ θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῶν κάτωθι: 1) Εἰς τὸ ὑπὸ τὸν τίτλον Κυβέρνησις καὶ Ἀντιπολίτευσις κύριον ἄρθρον ἀναφέρεται διὰ τὴν ἐθνικόφρονα Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἕνα μεγάλο μέρος της μεταχειρίζεται ὅλα τὰ μέσα καὶ κυρίως τὰ ἐκτὸς ἠθικῆς τοιαῦτα διὰ τὴν ἀνατροπὴν τῶν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ εὑρισκομένων καὶ τελειώνεται μὲ τὴν φράσιν: «Ἄς τὸ γνωρίζει καλῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ἑαυτὴν φθείρει ἀνεπανόρθωτως καὶ τὸ πολίτευμα ὁδηγεῖ εἰς περιπετείας». Ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους διαμαρτύρομαι ἐντόνως, διότι τὸ φύλλον σας ἐνῷ θὰ ἔδει νὰ εἶναι ὁ συνδετικὸς κρίκος τῆς ὁμονοίας τῶν ἐν Δ. Εὐρώπῃ διαβιούντων Ἑλλήνων, διὰ τῆς ἀρθρογραφίας του προσπαθεῖ νὰ μειώσῃ τὸ ἀναμφισβήτητον ἠθικὸν κῦρος τῆς ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως, διαιρεῖ τοὺς Ἕλληνας ἀναγνώστας της μὲ τὸ νὰ ἀγωνίζεται νὰ τοὺς πείσῃ διὰ τὸ ἀλάνθαστον τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Πάππα καὶ ἐνσπείρει τὴν φοβίαν περὶ ἐνδεχομένης δυναμικῆς λύσεως, ὥστε ἀπὸ ὄργανον συνενώσεως τῶν Ἑλλήνων νὰ μεταβάλλεται εἰς ὄργανον ἀναπτύξεως διχασμοῦ ἐξυπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τῶν ξένων καὶ ὄχι τῆς Ἑλλάδος. 2) Εἰς τὴν 5ην σελίδα κατανέμοντες τοὺς ἐκλεγέντας βουλευτὰς κατὰ κόμματα, ἀναφέρετε προέλευσιν βουλευτῶν κατὰ κόμματα, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ὑποπτεύωμαι πηγὴν τῶν πληροφοριῶν ἀνεύθυνον ἢ ἐπιπολαίαν ἢ σκοπίμως ὑποβολιμιαίαν. Ὡς πρὸς τὸ ἄτομόν μου σᾶς γνωρίζω, ὅτι προσεχώρησα εἰς τὸν κ. Παπανδρέου ὡς ἐκπρόσωπος καὶ ἐντολοδόχος τῆς Ἑλληνικῆς Σοσιαλιστικῆς Κινήσεως καὶ ἐκλεγεὶς ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς Ε.Κ. παραμένω εἰς αὐτὴν παρὰ τὴν διαφωνίαν μου, διότι ἀρχικῶς δὲν εἰσηκούσθην, ὥστε ἡ Ε.Κ. νὰ ἀρνηθῇ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ὁρκισθῇ. 3) Εἰς τὴν 4ην σελίδα, δημοσιεύοντες καὶ μεγίστην φωτογραφίαν τοῦ κ. Κ. Τσάτσου, ἀναφέρετε τὴν πρὸς τὸν κ. Λίπτον ἐπιστολήν του σχετικῶς μὲ τὰ ἀναγραφέντα περὶ βίας καὶ νοθείας τῶν ἐκλογῶν τῆς 29ης Ὀκτωβρίου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω νὰ σᾶς δηλώσω ὑπευθύνως κινούμενος οὐχὶ ἐκ διαθέσεως ἀντιπολιτεύσεως ἀλλ’ ἐξ ἐνσυνειδήτου ἀνάγκης προστασίας αὐτοῦ τούτου τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου ἐκλογικὴν περιφέρειαν Ἀττικῆς–Μεγαρίδος καὶ νοθεία καὶ βία ἠσκήθη. Τελευτῶν εὐελπιστῶ, ὅτι θὰ δημοσιεύσητε τὴν παροῦσαν μου, ἄλλως θὰ θεωρήσω μετὰ λύπης μου τὴν ἄρνησίν σας, ὡς προερχομένην ἐξ εὐτελῶν κινήτρων ἢ ἐκ δεσμεύσεως πρὸς τὴν νόθον Κυβέρνησιν». Ἐπιστρέψας εἰς τὴν Ἑλλάδα κατέθεσα τὴν κάτωθι ἐρώτησιν: «Ἐρώτησις 241)17.1.62. Πληροφορούμεθα, ὅτι ἡ ἐν Φραγκφούρτῃ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας ἐκδιδομένη ἑβδομαδιαία ἐφημερὶς «Ἑλλὰς» καταφέρεται ἐκ συστήματος ἐναντίον τῆς ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως τῆς Χώρας μας, δι’ ἀπρεπῶν ἐν πολλοῖς χαρακτηρισμῶν καὶ ὅτι κύριον μέλημά της εἶναι νὰ ἐκθειάζῃ καὶ νὰ καίῃ λιβανωτὸν πρὸς τὴν Ε.Ρ.Ε., προκαλοῦσα οὕτω διχασμὸν εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνας ἐργάτας. Ἐρωτῶμεν τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους Ὑπουργοὺς Προεδρίας Κυβερνήσεως καὶ Ἐξωτερικῶν καὶ τοὺς παρακαλοῦμεν νὰ πληροφορήσουν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν: 1) Ἄν ἡ ἐν λόγῳ ἐφημερὶς τυγχάνῃ οἰκονομικῆς ὑποστηρίξεως ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ 2) Ποῖα μέτρα προτίθενται νὰ λάβωσι πρὸς κατοχύρωσιν τῶν Κομμάτων τῆς ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως ἀπὸ τὰ λιβελλογραφήματα τῆς ἐν λόγῳ ἐφημερίδος ἢ ἄλλων ὁμοίων ἀγνώστων εἰς ἡμᾶς ἐντύπων.

Ὁ ἐρωτῶν βουλευτὴς

ΙΑΚΩΒΟΣ Γ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ».

Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεώς μου ἔλαβον τὴν κάτωθι ἀπάντησιν:

ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ

Εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 241 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Διαμαντοπούλου (Ἀττικῆς). «Περὶ τῆς ἑβδομαδιαίας ἐφημερίδος «Ἑλλάς». Ἡ ἑβδομαδιαία ἐφημερὶς «Ἑλλὰς» οὐδεμιᾶς οἰκονομικῆς ὑποστηρίξεως τυγχάνει ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ὡς γνωστὸν συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος ὁ τύπος εἶναι ἐλεύθερος. Ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέτρον δύναται νὰ λάβῃ κατὰ τῆς ἄνω ἐφημερίδος ἢ καθ’ οἱουδήποτε ἄλλου ἐντύπου διὰ τοὺς ἐν τῇ ἐρωτήσει ἀναφερομένους λόγους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 24 Ἰανουαρίου 1962

Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν

Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ

Ὁ Ὑφ)ργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως

Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ.

Ποία ὅμως, κύριοι, ἦτο ἡ ἔκπληξίς μου ὅταν τελευταίως ἀνέγνωσα εἰς τὴν ἔκθεσιν Τούση τὴν περικοπὴν τὴν ἀναφερομένην εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἑλλὰς» ἥτις ἔλαβε μέσω τῆς Πρεσβείας τῆς Βόννης 400 χιλιάδες δραχμ. ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῆς κατωτέρω περικοπῆς: Τὸ εἰς τὸν Πρεσβευτὴν τῆς ἐν Βόννῃ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἀποσταλὲν ποσὸν τῶν 400.000 δραχμῶν διεχειρίσθη κατὰ τὰς ὁδηγίας τοῦ τελευταίου ὁ Σύμβουλος τῆς Πρεσβείας Ἰωάννης Τουλούμπας. Κατὰ τὴν ἀπὸ 25.6.1963 ἀπόδειξιν πληρωμῆς τοῦ Α. Δημητριάδη (φερομένου ὡς ἐκδότου τῆς ἐφημερίδος «Ἑλλάς»), ὁλόκληρον τὸ ἀνωτέρω ποσόν, ἤτοι ποσὸν 53.089,81 Γερμανικῶν μάρκων, κατεβλήθη ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας Βόννης εἰς τὸν τελευταῖον ὡς ἀκολούθως:

Ἡ ἐφημερὶς «Ἑλλὰς» πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν δαπανῶν ἐκδόσεως τῆς ὁποίας διετέθη τὸ ἀνωτέρω ποσόν, θὰ ἐξεδίδετο ὑπὸ τοῦ ἐν Γερμανίᾳ διαμένοντος Ἕλληνος Α. Δημητριάδη. Ἐὰν αὕτη ἐξεδόθη καὶ εἰς ποῖον ἀριθμὸν φύλλων δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ δεδομένου ὅτι οἱ μὲν ἐξετασθέντες μάρτυρες οὐδὲν καταθέτουσι σχετικῶς, ἐν δὲ τῷ ἀρχείῳ τῆς Διευθύνσεως Τύπου τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑφίστανται στοιχεῖα. Κατὰ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2741) 7.8.1963 ἔγγραφον τοῦ ἐν Βόννῃ Πρεσβευτοῦ κ. Θεμ. Τσάτσου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, δι’ οὗ ὁ ἐν λόγῳ Πρεσβευτὴς συνιστᾷ τὸ μὴ σκόπιμον τῆς περαιτέρω ἐνισχύσεως τῆς ἐφημερίδος ταύτης, ἀμφιβόλου ἀξίας, χαρακτηρίζων παράλογον αὐτήν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν τόσαι ἀνάγκαι πρὸς κάλυψιν διὰ τὴν ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων ἐργατῶν πρόνοιαν, ἡ ἐφημερὶς αὕτη ἐξεδόθη, ἀλλ’ ἡ ἔκδοσίς της διήρκεσεν ὅσον διήρκει καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις αὐτῆς καὶ τοῦτο ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι ἡ ἐμφάνισίς της οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον ἦτο ἱκανοποιητική, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι ὁ Α. Δημητριάδης, οὔτε δημοσιογράφος ἦτο, οὔτε ἱκανὸς διὰ τὴν ἔκδοσιν, ὀργάνωσιν καὶ διαχείρισιν ἐφημερίδος. Δὲν παραλείπω ἐπ’ εὐκαιρίᾳ νὰ σᾶς γνωρίσω, ὅτι ἤμην ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ὅταν κατὰ τὸ 1957 ἐζήτησεν ἡ παράταξίς μου ἔκτακτον σύγκλησιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ρίξωμεν τὸν Καραμανλῆ καὶ νὰ σώσωμεν τὴν Κύπρον, διεφώνησα, διότι ἐπίστευον ὅτι ἡμεῖς θὰ διελυόμεθα διὰ προσχωρήσεως ἰδικῶν μας βουλευτῶν πρὸς τὴν ΕΡΕ πρᾶγμα ποὺ ἔγινε καὶ κατέθεσα τότε τὴν ἐρώτησιν περὶ ἐλέγχου τῶν μυστικῶν κονδυλίων ἥτις ἔμεινε ἀναπάντητος μὲ κρίσεις τότε τῆς ἐφημερίδος «Ἑστία», ὅτι οὐδέποτε θὰ λάβω ἀπάντησιν. Δὲν εἶχα βέβαια στοιχεῖα εἰς βάρος συναδέλφων οὔτε καὶ φαντάζομαι, ὅτι ἀπ’ εὐθείας θὰ ἐλάμβανον χρήματα, ἀλλὰ ὑπέθετα ἔμμεσον παρακίνησιν μέσῳ τρίτων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ συμφωνῆτε ὅπως κατόπιν τῶν ἀνωτέρω καταγγελιῶν μου θὰ πρέπει νὰ κινηθῇ ἡ διαδικασία ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμου. Διὰ τὴν προεκλογικὴν ἐπίθεσιν τῆς ΕΡΕ κατὰ τῆς δραχμῆς ἠκούσθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν πάρα πολλὰ ἑκατέρωθεν. Προσωπικῶς δὲν εἶχον ἀνησυχήσει τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διότι ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς ὠργανωμένης ἐπιχειρήσεως ἐπεσκέφθην τὸ Ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Κολωνακίου καὶ παρηκολούθησα ὅτι ἐν τῷ συνόλῳ ἤγειραν περὶ τὰ 100 μόνον ἄτομα καταθέσεις ἢ ἐμβάσματα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ ποσὰ ἄνω τῶν 500 χρυσῶν λιρῶν, ἀλλὰ οὐδένα ἐργαζόμενον ἢ μικροαστὸν εἶδον νὰ λαμβάνῃ τὰς ἀποταμιεύσεις του καὶ ἥσυχος διεβεβαίωνα τὴν ἐπαρχίαν μου ὅτι οὐδεὶς φόβος ὑπάρχει καὶ ὅτι ἔκαμαν λάθος ἀρχίσαντες τὴν μάχην πολὺ ἐνωρὶς καὶ θὰ τὴν χάσουν ἀσφαλῶς. Ἀπεδείχθη ὅτι εἶχον δίκαιον. Διὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶμαι ἀπολύτως εὐχαριστημένος διὰ τὴν Παιδείαν, ὁδοποιίαν, λαϊκὴν στέγην, τηλεπικοινωνίαν καὶ ἰδιαιτέρως ὡς ὑγειονομικὸς διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ κονδυλίου ὑπὲρ τῆς Κ. Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς. Τελευτῶν δηλῶ ὅτι εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὴν νίκην τῆς Ε. Κ. καὶ τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου τῆς 3.11.63. Ἐπίστευα τότε ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διαλυθῇ ἡ Βουλὴ διότι ὡς πραγματικὸς δημοκράτης ἐπιθυμοῦσα νὰ κυβερνήσωμεν ὡς πρῶτον Κόμμα καὶ ἀπὸ τὰς πράξεις μας νὰ κριθῶμεν, νὰ δεχθῶμεν σὺν τῷ χρόνῳ προσχωρήσεις καὶ νὰ κυβερνήσωμεν ἐπὶ 4 ἔτη διότι ἐφοβούμην τὴν κοινοβουλευτικὴν δικτατορίαν ἥτις πολλάκις εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ σφάλματα παρεκτροπῆς καὶ ἐνδεχομένως νὰ ὑποστῇ μείωσιν δυνάμεως βουλευτῶν. Σὰν ἀπόλυτος χαρακτὴρ καὶ ἁγνὸς ἰδεολόγος ἀγωνιστὴς τῆς Δημοκρατίας διαπιστώνω σφάλματα κατὰ τὴν συγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν μὴ ἐκπροσώπησιν τῆς Ἀττικῆς ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στραφῶ ἐναντίον καὶ τοῦ ἰδικοῦ μου τέκνου τῆς Ε.Κ.; Ἀγωνιζόμεθα γιὰ ἰδέες καὶ θὰ ἀγωνισθοῦμε γι’ αὐτὲς καὶ μέσα στοὺς ἀγῶνες μας θὰ εἶναι καὶ ἡ προσπάθεια συνεχοῦς βελτιώσεως τῆς παρατάξεώς μας, γι’ αὐτὸ καὶ θὰ ψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Γεωργίου Παπανδρέου. (Χειροκροτήματα).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§206Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ σύγκρισις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τῆς Ε. Κ. τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου, μᾶς παρέχει καὶ τὴν ἐπίσημον πλέον ἀπόδειξιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἦτο προεκλογικὴ καὶ ὅτι ὁ βίος της τῶν 50 ἡμέρων ἔτεινεν εἰς ἓν καὶ μόνον. Τὴν χρησιμοποίησιν τῶν περισσευμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς νόθευσιν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων καὶ ἐξασφάλισιν τῆς νίκης κατὰ τὴν νέαν ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γνωρίζει καὶ ὁ τελευταῖος Ἕλλην πολίτης, προκύπτει σήμερον ἀνενδοιάστως ἀπὸ τὸ κείμενον τῶν νέων προγραμματικῶν δηλώσεων. Δὲν συνηντήσαμεν εἰς αὐτὰς τὴν βιαιότητα τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς ΕΡΕ ποὺ ἐχαρακτήριζε τὰς προγενεστέρας, οὔτε τοὺς τόνους τῶν ἐπαναστατικῶν δῆθεν μεταβολῶν εἰς τὸν κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικὸν τομέα. Δὲν γίνεται πλέον λόγος περὶ εὐημερίας τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ ἐν γένει τῶν λαϊκῶν τάξεων, διότι οἱ καπνοπαραγωγοὶ μὲ τὴν ἐξέγερσίν των καὶ οἱ ἐργαζόμενοι μὲ τὸ ἐπίμονον αἴτημα αὐξήσεων, καταστρέφουν τὴν ποίησιν τοῦ ἔργου καὶ ὑποχρεώνουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς ρεαλιστικὴν προσγείωσιν. Βεβαίως οἱ ὁμιλήσαντες μέχρι τῆς στιγμῆς Ὑπουργοί, μᾶς ὑπεσχέθησαν μακροπροθέσμως φυσικά, τὸν ἐπίγειον παράδεισον, ἀλλὰ γεγονὸς παραμένει ὅτι οἱ νέοι τόνοι περιέχουν πολλὰς ἐπιφυλάξεις καὶ ὁ ἀγὼν τῆς δημιουργίας τὸν ὁποῖον ὁ ἀξ. κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θέλει ἐπίσης ἀνένδοτον καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἀνένδοτον, θὰ εὕρῃ καὶ ἡμᾶς συμφώνους, ἐξαρτᾶται ἀπὸ πολλὰς προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας αὐτὸ τοῦτο τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων θέτει. Ὄργανα καὶ ὑπηρεσίαι, κρατικαὶ μελέται καὶ προγράμματα καὶ πρὸ πάντων οἰκονομικὰ μέσα ἄφθονα, ἀποτελοῦν αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις αἱ ὁποῖαι ἀβιάστως προκύπτουν ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ἐὰν σταθῶμεν μόνον εἰς τὴν τελευταίαν, εἰς τοὺς πόρους ποὺ θὰ χρειασθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικήν της, θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἀπογοήτευσις. Τὸ πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων π.χ. τὸ ὁποῖον καθώρισε καὶ δὴ «ἐνδεικτικῶς» ἀπὸ ἀπόψεως πιστώσεων εἰς 7 δισ. δρχ. ἀπὸ ἀπόψεως δὲ πληρωμῶν εἰς 6 δισ. πλὴν τῶν 1.100 ἑκατομμυρίων τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν μᾶς λέγει ἐκ ποίων ἄλλων πηγῶν θὰ χρηματοδοτηθῇ. Ὁ λόγος τῆς σιωπῆς εἶναι εὐνόητος. Ἐλέχθησαν τόσα ἀπὸ ἐτῶν μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ δανεισμοῦ ἀπὸ τὰ κυριώτερα στελέχη τῆς Ε. Κ. ποὺ ἀποτελοῦν σήμερον τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε προτιμᾷ διὰ τῆς σιωπῆς της νὰ ἀντιπαρέλθῃ τὸ μέγα τοῦτο θέμα, ἀντὶ νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τῶν ἀντιπάλων της, ποὺ τόσον κατεδίκαζε ὅταν ἦτο εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Δὲν χαιρεκακοῦμεν διὰ τὸ γεγονός. Ἀντιθέτως τῆς εὐχόμεθα νὰ ἐπιτύχῃ περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς εἰς τὴν ἐξεύρεσιν πόρων τόσον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὅσον καὶ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ, διότι ἀποδίδομεν εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, πρωταρχικὴν σημασίαν. Δὲν θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸν μαρασμόν της ἡ Ἐπαρχία, χωρὶς τὴν ἐκτέλεσιν πολλῶν καὶ μεγάλων ἔργων. Ὁ ἀξ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Στεφανόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐχαρακτήριζεν ἄλλοτε τὸ πρόβλημα τῆς Ἐπαρχίας ὡς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 πρόβλημα τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, ἀντιληφθεὶς πόσον πτωχαὶ ὑπῆρξαν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, εἰς τὸ ἀγωνιῶδες πράγματι τοῦτο πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐκ πλαγίου μόνον τὸ ἀνέφερον εἰς τὴν ἀόριστον φράσιν ὅτι «στόχος τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι καὶ ἡ δικαία κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ κοινωνικὰς τάξεις καὶ γεωγραφικὰ διαμερίσματα», παρενέβη εἰς τὴν συζήτησιν καὶ προσεπάθησεν ἀνεπιτυχῶς νὰ καθησυχάσῃ τὸν Λαὸν τῆς Ἐπαρχίας. Λέγω ἀνεπιτυχῶς, διότι οἱ τρεῖς σκοποὶ εἰς τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος περιώρισε τὸ ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον, ὁ περιφερειακὸς προγραμματισμός, ὁ ἐξηλεκτρισμὸς καὶ ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδοποιΐα, εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι εἰς τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ πιστεύω, περιλαμβάνονται τὰ πάντα καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς μελέτας τοῦ κ. Ζολώτα καὶ τοῦ νῦν συναδέλφου τῆς Ε. Κ. κ. Ι. Τσουδεροῦ, ὡς καὶ ἄλλων εἰδικῶν ἐπιστημόνων, ἀλλὰ πρέπει νὰ παραδεχθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ ἀπόδοσις εἶναι βραδεῖα ὅπως ἀπέδειξαν τὰ ἐν ἰσχύϊ προγράμματα Κρήτης, Δυτ. Πελοποννήσου καὶ Ἠπείρου, εἰς τὰ ὁποῖα καὶ θὰ περιορισθῇ κατὰ δήλωσιν τοῦ κ. Στεφανοπούλου πρὸς τὸ παρὸν ὁ προγραμματισμός. Δηλαδὴ καλύπτει μικρὸν τμῆμα τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Τί λοιπὸν προσφέρει εἰς τὴν ὑπόλοιπον ἐπαρχίαν ἡ Κυβέρνησις; Θὰ ἠλεκτροφωτίσῃ 3–4 χωριὰ εἰς κάθε Νομὸν —ἐὰν ἡ ΔΕΗ ἐξεύρῃ τὰ μέσα— καὶ θὰ κατασκευάσῃ διπλάσια χιλιόμετρα ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ κατεσκεύασεν ἡ ἰδική μας παράταξις ὑποχρεωμένη νὰ προτάξῃ, δι’ ἐθνικούς, τουριστικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς λόγους τὸ δίκτυον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπανάστασίς σας, κύριοι κυβερνῆται, ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας; Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κ. Μαῦρος, ἐτόνιζεν ὡς ἀντιπολιτευόμενος, ὅτι μεταξὺ κέντρου καὶ ἐπαρχιῶν ὑπάρχει σχέσις Μητροπόλεως καὶ ἀποικίας καὶ ἐζήτει ἀπὸ ἡμᾶς νὰ θέσωμεν ἀμέσως εἰς ἐφαρμογὴν εἰδικὸν πρόγραμμα ἰσορρόπου ἀναπτύξεως τῶν ἐπαρχιῶν μετὰ τοῦ κέντρου. Σήμερον τὸ πρόγραμμα αὐτὸ περιορίζεται εἰς ὀλίγον ἠλεκτρικὸν ρεῦμα —ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ— καὶ εἰς μερικοὺς δρόμους διὰ νὰ σωθῇ ἡ ἐπαρχία καὶ ἀποβάλῃ τὸν ἀποικιακόν της χαρακτῆρα. Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ τὸ θέμα. Εἰς τὴν ἰδικήν μας Κυβέρνησιν εἴχομεν ὑποδείξει μέτρα πρακτικὰ καὶ ἀμέσου ἀποδόσεως, συνδεόμενα μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ οἰκογενειακοῦ εἰσοδήματος τοῦ κατοίκου τῆς ἐπαρχίας. Ἐπίσης εἴχομεν ζητήσει ἰδιαίτερα κίνητρα διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ νησιωτικὴν οἰκονομίαν καὶ πιστώσεις πρὸς τόνωσιν τῶν συναλλαγῶν, ἡ χορήγησις τῶν ὁποίων νὰ μὴ ἀτονῇ ἀπὸ τὴν αὐστηρότητα τῶν τραπεζιτικῶν κριτηρίων καὶ ἐγγυήσεων. Τοιαῦτα μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐφαρμόζῃ ἡ ΕΡΕ, ὅταν ἐκυβέρνα, ἀνεμέναμεν ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὡς Ἀντιπολίτευσις τόσον ἐδημαγώγησε γύρω ἀπὸ τὸ θέμα τῆς ἐπαρχίας. Ἐὰν δὲν ληφθοῦν, προβλέπω, ὅτι συντόμως συμπολιτευόμενοι καὶ ἀντιπολιτευόμενοι θὰ συζητοῦμεν εἰς πολλὰς συνεδριάσεις τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως καὶ τὴν συνέχισιν καὶ αὔξησιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς μεταναστεύσεως, περὶ τῆς ὁποίας οἱ λαλίστατοι ὡς ἀντιπολιτευόμενοι ἀντίπαλοί μας, τηροῦν σήμερον περίεργον σιγὴν εἰς τὰς προγραμματικάς των δηλώσεις καὶ δὲν τὴν ἐξετάζουν οὔτε ὡς αἱμορραγίαν, οὔτε ὡς οἰκονομίαν, οὔτε ὡς δημογραφικόν, φαινόμενον. Πρὶν τελειώσω, κ. βουλευταί, μὲ τὸ θέμα τῆς ἐπαρχίας, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ μᾶς διευκρινίσῃ τὴν ἔννοιαν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὰ ἐν ἰσχύϊ τρία προγράμματα περιφερειακοῦ προγραμματισμοῦ. Θὰ περιορισθῇ ἡ Κυβέρνησις μόνον εἰς αὐτὰ ἢ θὰ προχωρήσῃ καὶ πότε καὶ εἰς νέα προγράμματα καὶ δὴ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καὶ αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου του καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχεν υἱοθετήσει; Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρω τὰς τρεῖς νήσους τοῦ ἀνατολικοῦ Αἰγαίου, Σάμον, Χίον καὶ Λέσβον. Τουριστικοὶ καὶ συγκοινωνιακοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμόν. Ὁ ὁμιλῶν μετὰ τῶν συναδέλφων τῶν τριῶν νήσων εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1961, ἐθέσαμεν τὸ ζήτημα καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις ὡς καὶ αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἔμειναν σύμφωνοι. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν: Εἶναι ἐπίσης σύμφωνος διὰ τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμὸν τῶν τριῶν νήσων;

§207Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὅσα εἴπομεν περὶ ἐπαρχίας ὡς Ἀντιπολίτευσις τὰ ἐλησμονήσαμεν ὡς Κυβέρνησις. Λυποῦμαι πολύ, διότι δὲν εἶσθε προχθὲς ὅταν ὡμίλουν.

§208Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἤμην.

§209Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τότε λυποῦμαι, διότι δὲν μὲ ἐπροσέξατε, ὡμίλησα περὶ τῆς ἀνάγκης ἀμέσου ἐκπονήσεως χωροταξικοῦ σχεδίου τῆς χώρας, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπεξεργασία θὰ ἀρχίσῃ ἀμέσως. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὁλόκληρος ἡ χώρα θὰ διαιρεθῇ εἰς περιφερειακὰ συγκροτήματα ἀναπτύξεως, ἐν συνδυασμῷ καὶ μὲ τὰς βιομηχανικὰς ζώνας. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι θὰ γίνουν κέντρα ἀναπτύξεως κατὰ περιφέρειαν. Αὐτὰ τὰ τρία σχέδια Κρήτης, Δυτικῆς Πελοποννήσου καὶ Ἠπείρου, εἶναι πρότυπον, εἶναι δεῖγμα τῶν ὁποίων τὴν ἐπιτυχίαν θὰ ἐξετάζωμεν καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς θὰ γίνῃ κάποτε συγκροτήματα περιφερειακὰ ἐντὸς τοῦ ταχυτέρου δυνατοῦ χρόνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς νήσους, ἤδη θὰ προκηρύξωμεν ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἑβδομάδων διαγωνισμοὺς διὰ μελέτας ὡρισμένων κατηγοριῶν ἀναπτύξεως. Θὰ γίνουν μελέται τουριστικῆς ἀναπτύξεως Χίου–Σάμου καὶ Ἰκαρίας–Πάτμου. Αὐταὶ μελετῶνται ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας. Ἐντὸς ὀλίγου θὰ λάβητε γνῶσιν τῶν σχεδίων αὐτῶν καί, ὡς εἶπον χθές, ἀποτελοῦν κεντρικὰς καὶ βασικὰς γραμμάς. Ἀπὸ τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος θὰ ἀρχίσῃ ἡ κατάθεσις τῶν νομοσχεδίων καὶ ἡ ἀνακοίνωσις τῶν συγκεκριμένων μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις. Κάμετε ὀλίγην ὑπομονήν, ὄχι μόνον δὲν ἐλησμονήσαμεν τὴν ἐπαρχίαν, ἀντιθέτως προτάσσομεν τὴν ἐπαρχίαν πρὸ πάσης ἄλλης μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως.

§210Α. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Πόσον θὰ διαρκέσῃ ἡ χωροταξικὴ μελέτη;

§211Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Μὲ ἐρωτᾷ ὁ κ. συνάδελφος, πόσον καιρὸν θὰ κρατήσῃ ἡ χωροταξικὴ μελέτη τῆς χώρας. Αὐτὴ δὲν τελειώνει ποτέ. Ἡ χωροταξικὴ μελέτη εἶναι μία μελέτη ἡ ὁποία γίνεται συνεχῶς καὶ ἀναπροσαρμόζεται. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γνωρίζωμεν κατ’ ἀρχήν, εἶναι τὰ πέντε, δέκα σημεῖα ἀναπτύξεως τὰ περιφερειακά, τὰ ὁποῖα ἐπιλέγονται βάσει κριτηρίων πληθυσμιακῶν, συγκοινωνιακῶν καὶ κριτηρίων οἰκονομικῶν, δηλαδὴ ὑπογείου καὶ ἐπιγείου πλούτου. Ἐκεῖ κάμνομεν τὰς μεγαλυτέρας ἐπενδύσεις. Καὶ εἶπον, χθές, ὅτι ἡ διασπορὰ τῶν μεγάλων ἐπενδύσεων ἐγένετο χωρὶς τοιαῦτα κριτήρια μέχρι τοῦδε. Φέρ’ εἰπεῖν ἡ περιπέτεια ἑνὸς ἀναδόχου μιᾶς μεγάλης ἐπενδύσεως, ἡ ὁποία ἀπησχόλησε καὶ σήμερον ἀκόμη τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐδόθη λύσις. Διότι ἕνα μεγάλο ἐργοστάσιον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ δαπανᾷ τὸ ἴδιον διὰ τὸ δίκτυον, τὴν μεταφορὰν τοῦ ἠλεκτρισμοῦ, διὰ τὴν ὕδρευσιν ἀπὸ τριάκοντα ἓξ (36) χιλιόμετρα καὶ διὰ τὸν λιμένα. Ἡμεῖς τί θὰ κάμωμεν; Θὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὰ εἶναι τὰ βιομηχανικὰ κέντρα ἀναπτύξεως.

§212Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὄχι ἀγόρευσιν.

§213Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Νομίζω, ὅτι ἀγορεύετε, ὄχι μόνον διὰ τὸν τόπον τῆς Χίου, ἀλλὰ διὰ νὰ μοῦ δώσητε τὴν εὐκαιρίαν διὰ νὰ σᾶς πληροφορήσω, ἐφ’ ὅσον μὲ ἐρωτᾶτε.

§214Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Γνωρίζω, τί ἔχετε γράψει καὶ τί ἔχετε εἴπει διὰ τὴν ἐπαρχίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἔκαμον αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν διὰ νὰ πάρω αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν καὶ χαίρω, διότι συνεχίζεται τὸ πρόγραμμα τῆς Ε.Ρ.Ε.

§215Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἰς τὸ τέλος τῆς 8ετίας.

§216Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἰσερχόμεθα δι’ ὀλίγων εἰς ἄλλα κεφάλαια τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι εὐχάριστον ὅτι αὐτὴν τὴν φορὰν δὲν ἐλησμόνησε τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν, ὡς συνέβη μὲ τὴν παράλειψιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ Δεκεμβρίου, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐπισημάνει. Αὐτὴν τὴν φορὰν τὴν ἀναφέρει καὶ ὑπόσχεται νὰ ἐνθαρρύνῃ τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν πλοίων. Ἐπειδὴ ὅμως συνέβη τὸ ἀντίθετον καὶ ἀρκετὸς ἀριθμὸς πλοίων ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, ἀπὸ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς ξένα, συμφερώτερα, νηολόγια, λόγω τῆς καθυστερήσεως τῆς λήψεως τῶν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἀποφασισθέντων φορολογικῶν καὶ διοικητικῶν μέτρων, συνιστῶμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἐκ τῶν πρώτων τὰ μέτρα ταῦτα, εἰς τὰ ὁποῖα οὐδεὶς διαφωνεῖ, διότι ἄλλως θὰ μείνῃ ἄνευ περιεχομένου ἡ δήλωσίς της περὶ ἐνθαρρύνσεως τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ. Εἶναι ἐπίσης εὐχάριστον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπόσχεται νὰ καταβάλῃ προσπάθειαν διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ἀκτοπλοϊκῶν ἀγόνων γραμμῶν καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ναυτικὴν ἐκπαίδευσιν εἰς τὸ Ἐμπορικὸν Ναυτικόν. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας κ. Μπίρης, ὁ ὁποῖος ἐπιδεικνύει πολὺν ζῆλον διὰ τὸν σπουδαιότατον τομέα τὸν ὁποῖον ἐκλήθη νὰ διευθύνῃ, θὰ ἔχῃ ὅλην τὴν συνδρομὴν τῆς παρατάξεώς μας, ἡ ὁποία ἀνέκαθεν περιέβαλλε τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν μὲ στοργήν, πιστεύουσα, ὅτι αἱ ἰδιαίτεραι συνθῆκαι ἀσκήσεως τῆς ναυτιλιακῆς ἐπιχειρήσεως ἐπιβάλλουν ἀκόμη καὶ διακομματικὴν ναυτιλιακὴν πολιτικήν. Τὸ κεφάλαιον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν βιοτεχνίαν, ἀποτελοῦν ἐπανάληψιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ συνέχισις τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ, μὲ τὴν ἑξῆς ἐπὶ τὰ χείρω διαφοράν. Ἐνῶ παρεδώσαμεν ἕτοιμα τὰ νομοσχέδια περὶ βιομηχανικῶν ζωνῶν καὶ περιοχῶν καὶ ἁπλουστεύσεως τῶν διαδικασιῶν ἱδρύσεως νέων βιομηχανιῶν, πέραν τῶν διοικητικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἴχομεν λάβει, σήμερον μᾶς πληροφορεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μελετᾶ ἐπὶ νέων βάσεων τὰς βιομηχανικὰς ζώνας. Δηλαδή, ὥριμον καὶ ἐπεῖγον θέμα διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε γίνει ὅλη ἡ προεργασία εἰς μακρὰς καὶ ἐπιπόνους συσκέψεις, μετεκλήθησαν ξένοι καὶ ἀπησχολήθησαν αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Ο.Β.Α. καὶ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων ἐπὶ μακρόν, ἐπιλεγεισῶν καὶ πέντε ἐπαρχιακῶν πόλεων, εἰς τὰς ὁποίας κατ’ ἀρχάς, θὰ ἱδρύοντο βιομηχανικαὶ ζῶναι, δηλαδή, εἰς Θεσσαλονίκην, Καβάλαν, Βόλον, Πάτρας καὶ Ἡράκλειον, παραπέμπεται ἤδη εἰς νέας μελέτας καὶ περιπετείας, ἐνῶ ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς βιομηχανικῆς ὑποδομῆς. Διὰ τὴν συγχώνευσιν τῶν ὀργανισμῶν Ο.Β.Α. καὶ Ο.Χ. Ο.Α. εἶπα τὰς ἀπόψεις μου τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον. Θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος καὶ τῶν δύο, χωρὶς νὰ ἐξυπηρετήσῃ κανένα ἰδιαίτερον σκοπὸν τῆς οἰκονομίας. Δὲν θὰ προσέθετα τίποτε ἄλλο διὰ τὸ κεφάλαιον τῆς βιομηχανίας, ἐὰν δὲν ἐμεσολάβει ἡ χθεσινὴ προκλητικὴ ὁμιλία τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Ζίγδη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας ἔχει ἀσκηθῆ ὡς ἀντιπολιτευόμενος, εἰς τὴν κατασυκοφάντησιν τοῦ ἔργου τῆς ΕΡΕ καὶ δι’ αὐτὸ κατηνάλωσε καὶ χθὲς τὸν περισσότερον χρόνον τῆς ὁμιλίας του εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὸ προσφιλές του θέμα, τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς ΕΡΕ, λησμονῶν ὅτι σήμερον εἶναι ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς καὶ ὅτι ἐπεβάλλετο περισσότερος σεβασμὸς καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ πρὸς τὸ ἀξίωμά του. Ἠρνήθη τὸ ἔργον τῆς ΕΡΕ καὶ τὰ ὅσα ἐγένοντο τὰ ἀπέδωσεν εἰς τὴν Θείαν Πρόνοιαν. Διὰ τὰς βιομηχανικὰς ζώνας, διὰ τὰς ὁποίας γνωρίζει ἀπὸ τοὺς φακέλλους τοῦ Ὑπουργείου του ὅτι ἐγένοντο ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ ἰδίου τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἐπανειλημμέναι συσκέψεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον του, τελευταία τῶν ὁποίων ἔλαβε χώραν τὴν 30ὴν Μαΐου καὶ κατεβλήθη προσπάθεια ὀργανώσεως τῶν βιομηχανικῶν περιοχῶν κατὰ τρόπον ἄρτιον καὶ ἄψογον, μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅ,τι καὶ προσεπάθησεν, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον ποὺ συνετάξαμεν ἦτο ἀθλιέστατον. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶχε καταρτισθῆ ἀπὸ τοὺς νομικοὺς Συμβούλους τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ Ο.Β.Α. καὶ ἀπὸ τοὺς ὑπηρεσιακοὺς συνεργάτας ποὺ ἔχει καὶ σήμερον ὁ κ. Ὑπουργός, σύμφωνα μὲ τὰς ὑποδείξεις τῶν ξένων ἐμπειρογνωμόνων, διότι εἰς τὸ θέμα τῶν βιομηχανικῶν ζωνῶν δὲν ὑπῆρχεν Ἑλληνικὴ πεῖρα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκάμαμεν ἡμεῖς ἦτο νὰ ἐξεύρωμεν τὸν οἰκονομικῶς ἰσχυρὸν φορέα διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν καταλλήλων χώρων καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαραιτήτων ἔργων ὑδρεύσεως, ἠλεκτρισμοῦ, ὁδοποιΐας, ἀποχετεύσεως καὶ τηλεπικοινωνιῶν, καὶ ὡς τοιοῦτον ἐξελέξαμεν τὸν Ο.Β.Α. Ἔχει ἄλλον τρόπον ὀργανώσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἄλλον φορέα; Ἂς μᾶς τὸ εἴπῃ. Ἡ ἐκβιομηχάνισις θὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ἀπασχολήσεως, ἐτόνισε μὲ ἰδιαιτέραν ἔμφασιν ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ ἡ Βουλὴ ἔμεινε κατάπληκτος διὰ τὴν ἀνακάλυψιν. Μὰ τὰ ἴδια πράγματα λέγονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπὸ 15ετίας καὶ ἐπειδὴ ἡ συμμετοχὴ τοῦ ἰδιωτικοῦ κεφαλαίου δὲν ὑπῆρξεν οἵα ἀνεμένετο, ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1961 νὰ περιλάβῃ εἰς τὰς προγραμματικὰς της δηλώσεις τὰς ἀληθείας ἐκείνας ποὺ ἐξεμεταλλεύθη ἡ Ε.Κ., διὰ νὰ τορπιλλίσῃ τὴν προσπάθειάν μας εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Χώρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας μπορεῖ νὰ ἀρνῆται τὴν ἀποτελεσματικότητα τῶν κινήτρων ποὺ ἐδώσαμεν διὰ τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν καὶ μπορεῖ νὰ μὴ βλέπῃ πουθενὰ τὴν ὑποδομὴν ποὺ προητοίμασεν ἡ παράταξίς μας καὶ παρέδωσεν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ ἀλλάξῃ τὴν πραγματικότητα. Καὶ ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι: Εἶπε πολλὰ καὶ περὶ τῆς Δ.Ε.Η. ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ ἐλησμόνησεν, ὅτι ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας προσφορὰς πρὸς τὸν παράγοντα ἄνθρωπον ποὺ ἀνεκάλυψε τώρα ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἶναι τὸ ἑνιαῖον τιμολόγιον τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος τῆς 1.90 δραχμ. δι’ ὁλόκληρον τὴν Χώραν. Ἀνησυχεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ φοβεῖται διὰ τὸν χειμῶνα ἔλλειμμα τῆς ἠλεκτρικῆς ἰσχύος. Ἐν τούτοις διὰ τὸ 1964 προεβλέπετο ἡ προσθήκη τοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ σταθμοῦ Ἐδεσσαίου, μὲ ἐγκατεστημένην ἰσχὺν 28.000 κιλοβὰτ καὶ ἐτησίαν παραγωγικὴν ἱκανότητα 60 ἑκατομμυρίων κιλοβατωρῶν, δηλαδή, ὅσην καὶ τοῦ ἐργοστασίου Ἄγρα. Τὸ ἔργον τοῦτο ἐπροχωρούσαμεν, χωρὶς νὰ διαταράξωμεν οὐσιωδῶς τὸ καθεστὼς τῶν καταρρακτῶν τῆς Ἐδέσσης, ἐν γνώσει τῆς ἀντιδημοτικότητός του, ἕως ὅτου ἦλθεν ἡ 10 Ἰουνίου 1963, ὅτε ἐνεπλάκη καὶ αὐτὸ εἰς τὴν ἀνάσχεσιν τῆς πάσης φύσεως ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Διατὶ δὲν τὸ προχωρεῖτε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Βιομηχανίας, ἀφοῦ ἀντιμετωπίζετε τοιοῦτον πρόβλημα διὰ τὸν χειμῶνα; Αὐτόχρημα προεκλογικὸς ὑπῆρξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐξαγγελίαν, ὅτι θὰ ἠλεκτροδοτήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ ⅔ τῶν χωρίων ποὺ ἔχουν ἄνω τῶν 200 κατοίκων. Μία τοιαύτη ἐξαγγελία ὅταν ἀποτολμᾶται πρέπει νὰ συνοδεύεται καὶ μὲ ἀριθμούς. Καὶ ἀφοῦ δὲν μᾶς ἔδωσεν ἀριθμοὺς ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς δίδομεν ἡμεῖς: Ἐὰν ὑπολογίσωμεν εἰς 2.500 τὰ χωρία αὐτά, ὅτα πράγματι εἶναι, θὰ χρειασθοῦν καὶ τὰ 2.000.000.000, διότι κατὰ μέσον ὅρον ἡ κατὰ χωρίον δαπάνη εἶναι 800.000 δραχμ. Εἶναι διατεθειμένη νὰ χρηματοδοτήσῃ ἡ Κυβέρνησις μὲ 500.000.000 ἐτησίως τὴν Δ.Ε.Η. δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν καὶ ἐὰν ναί, τὶ θὰ μείνῃ διὰ τὸ περίφημον ⅓ ποὺ προσφέρει διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους; Ἐν τῷ μεταξὺ ἀμφιβάλλομεν ἐὰν θὰ ἠλεκτροδοτηθοῦν ἐφέτος 200 χωρία. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς πιστεύῃ τὸ ἀντίθετον, παρακαλῶ νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ. Μᾶς ὑπεσχέθη ἀκόμη νὰ ἀποκαλύψῃ τὴν ἄγνωστον Ἑλλάδα, τὸν ὑπόγειον καὶ θαλάσσιον πλοῦτον καὶ νὰ προωθήσῃ τὴν ἀτλαντικὴν ἁλιείαν. Καὶ ὁ μὲν ὑπόγειος πλοῦτος δὲν εἶναι ἄγνωστος, χάρις εἰς τὰς φιλοτίμους προσπαθείας τοῦ Γεωπονικοῦ Ἰνστιτούτου καὶ τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου, τὸ δὲ ἔργον τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν καὶ ὑπερατλαντικὴν ἁλιείαν δὲν εἶναι μικρόν. Διὰ τὴν ἁλιείαν λεκτέα εἰδικώτερον καὶ τὰ ἑξῆς: Ἐνῷ κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1954 εὑρίσκετο ἐν ἐνεργείᾳ ἓν σκάφος ἀτλαντικῆς ἁλιείας, μὲ ἐτησίαν παραγωγὴν 500 τόννων κατεψυγμένων ἰχθύων, κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη ἐσημειώθη ἡ ἀκόλουθος ἐξέλιξις εἰς τὸν νεοπαγῆ τοῦτον κλάδον τῆς ἁλιευτικῆς ἐκμεταλλεύσεως:

Κατὰ τὰ ἔτη 1955–1962 ἐδημιουργήθησαν ὑπὲρ τὰς 30 ἁλιευτικαὶ μονάδες Μεσογειακῆς δραστηριότητος, αἱ ὁποῖαι προσετέθησαν εἰς τὰ προϋπάρχοντα 10 σκάφη Μεσογειακῆς ἀκτοπλοϊκῆς δράσεως, ἀπετέλεσαν τὸν κορμὸν τοῦ Μεσογειακοῦ ἁλιευτικοῦ στόλου, ἀναβιβάσαντα τὴν ἐτησίαν παραγωγὴν εἰς νωποὺς ἰχθεῖς, γύρω εἰς τοὺς 10.000 τόννους. Ὡμίλησε καὶ περὶ Χιακῆς μαστίχης ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὑπεσχέθη τὴν ἐκβιομηχάνισίν της, ἀγνοῶν τὰ ὅσα ἔκαμεν ἡ ΕΡΕ ὑπὲρ τοῦ προϊόντος καὶ τῆς Χιακῆς τσίχλας. Δέχομαι αὐτὴν τὴν δήλωσιν καὶ ἀναμένω τὰ μέτρα του.

§217Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἔχετε δίκαιον, κύριε συνάδελφε, ὅπως ἐθέσατε τὸ θέμα τῆς μαστίχης, ἀλλ’ ἔχει δίκαιον καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἰπών, τὰ ὅσα εἶπε, περὶ μαστίχης, δὲν ἐννοεῖ τὴν τρέχουσαν παραγωγήν, ἡ ὁποία πράγματι ἐξάγεται ἤδη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰσκομίζει εἰς τὴν Χώραν 1.000.000 δολλάρια ἐτησίως, ἀλλ’ ἐννοεῖ τὰ ἀποθέματα τῶν παλαιῶν ἐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 600 τόννους. Δυστυχῶς, τὸ Κράτος, μέχρι σήμερον δὲν ἐβοήθησε θετικῶς τὴν Ἕνωσιν Μαστιχοπαραγωγῶν διὰ τὴν βιομηχανοποίησιν τῶν παλαιῶν αὐτῶν ἀποθεμάτων, διὰ τὴν ἀνεύρεσιν νέων παραγωγικῶν προϊόντων. Βεβαίως, ἡ Ἕνωσις Μαστιχοπαραγωγῶν, μόνη της, εὗρε τρόπον νὰ βιομηχανοποιήσῃ ἓν μέρος τοῦ ἀποθέματος αὐτοῦ, διὰ τῆς παραγωγῆς τσίχλας καὶ λιβανίου. Ἐάν, ὅμως, ἐβοηθεῖτο, θὰ εὕρισκε καὶ ἄλλους τρόπους καὶ δὲν θὰ εἴχομεν σήμερον τὰ ἀποθέματα τῶν 600 τόννων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Δι’ αὐτὸ ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας καὶ χαίρω, διότι ἐπεσήμανε τὸ ζήτημα. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι θὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ.

§218Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Αἱ Κυβερνήσεις τῆς ΕΡΕ ἐβοήθησαν, ὅσον καμμιὰ ἄλλη Κυβέρνησις, τὸν κόσμον τῶν μαστιχοπαραγωγῶν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας).

§219Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, τῶν 50 ἡμερῶν, ἐβοήθησε τοὺς μαστιχοπαραγωγοὺς θετικῶς, διὰ τῆς ἐπιδοτήσεως τῶν λιπασμάτων των προνομιακῶς.

§220Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τέλος, ὁ κ. Ζίγδης ὑπεσχέθη τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας καὶ βιοτεχνίας διὰ τὴν θεραπείαν τῆς ἀνεργίας καὶ ὑποαπασχολήσεως εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ οὔτε λίγο οὔτε πολύ, μᾶς εἶπεν, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ βιομηχανικῆς ἐπαναστάσεως ἀκριβῶς τὴν ἰδίαν στιγμὴν ποὺ κατηγορεῖ τὴν ΕΡΕ ἐπὶ μεγαλοστομίᾳ. Ὁ χρόνος καὶ αἱ Ἑλληνικαὶ συνθῆκαι θὰ προσγειώσουν τὸν κ. Ὑπουργόν. Εἰσερχόμεθα τώρα εἰς τὰ οἰκόπεδα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρθη ἀπόψε εἰς τὰ ὑπερέσοδα, διὰ νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς παρατάξεώς μας καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐν μέρει σκοπίμως ἐδημιουργοῦντο παρ’ ἡμῶν τὰ ὑπερέσοδα. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, εἶχον φωνὴν τὰ ὑπερέσοδα, θὰ ἔλεγον πρὸς τοὺς νέους Κυβερνήτας μας. Εἶσθε ἀχάριστοι. Διότι εἰς ἡμᾶς ὀφείλετε τὴν ἐξουσίαν. Ὁ κύριος Μητσοτάκης μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τοῦ διμήνου Ἰανουαρίου–Φεβρουαρίου, ὑπῆρξε κατὰ 12% ἀνωτέρα τῶν προβλεφθέντων ἐσόδων. Καὶ ἀναβιβάζει οὕτω τὰ ὑπερέσοδα τοῦ 1964 κατὰ 300 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον τῶν προβλεφθέντων τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον. Τὸν ἐρωτῶ, διατὶ αὐτὰ τὰ 300 ἑκατομμύρια δὲν τὰ χρησιμοποιεῖ νὰ ἐλαττώσῃ ἀπὸ τοῦδε τὸν φόρον εἰσοδήματος; Ἡ Ἕνωσις Κέντρου μονοτόνως μᾶς ἐζήτει νὰ μειώσωμεν τοὺς φόρους ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ὑπερέσοδα. Διατὶ σήμερον ἀκολουθεῖ τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν; Τὸ σύνολον τῶν ἐμμέσων φόρων ἀνῆλθεν τὸ 1962, εἰς 3.558 ἑκατομμύρια. Δύνασθε συνεπῶς, ἀνέτως νὰ ἐλαττώσετε κατὰ 10% τὸν φόρον εἰσοδήματος ἀπὸ τὸ τρέχον ἔτος, ἀφοῦ προβλέπει 30 ἑκατομ. ὑπερέσοδα καὶ ὑπερεσόδων. Αἱ φορολογικαὶ μεταρρυθμίσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελοῦν, ἐν πολλοῖς, ἐπανάληψιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου. Τὰς ἐκρίναμεν τότε, ἀλλὰ περιέχουν ἔδαφος περαιτέρω κριτικῆς. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἐξέτασίν των. 1) Μείωσις τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν εἰσοδήματος φυσικῶν προσώπων. Εἶναι κατ’ ἀρχὴν ὀρθή, ἀλλὰ τὰ ποσοστὰ τῆς μειώσεως 10–15% εἶναι μικρά, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὰ μεγάλα εἰσοδήματα ἐξ οἰκοδομῶν ἡ ἐπιβάρυνσις εἶναι πολὺ ὑψηλή, φθάνουσα τὰ 78% (φόρος Δημοσίου 60%, συμπληρωματικὸς 3%, ὕδρευσις 3%, χαρτόσημον 3% καὶ Ο.Γ.Α. 9% (15% τοῦ φόρου). Εἰς τὰς Η.Π.Α. ἐγένετο, ὡς γνωστόν, μεγάλη μείωσις τοῦ φόρου εἰσοδήματος. Ἰδοὺ μερικοὶ ἀριθμοί: Κατὰ πρόσφατον δήλωσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἀνωτέρα τοῦ 53%, παρεμποδίζει τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸν φόρον εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος ἀντιστοιχεῖ εἰς 12% τοῦ συνόλου τῶν ἐσόδων ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Διὰ τοὺς ἐμμέσους φόρους, ποὺ ἀντιστοιχοῦν εἰς τὸ 70% περίπου τῶν συνολικῶν ἐσόδων, οὐδὲν λέγει ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἐμφανίζεται ὡς προστάτις τῶν λαϊκῶν μαζῶν καὶ τῶν ἀπόρων. Ἐὰν ἤθελε νὰ τὰς ἀνακουφίσῃ πράγματι, ὤφειλε καὶ τοὺς ἐμμέσους φόρους νὰ μειώσῃ, διότι αὐτοὶ πλήττουν τὴν κατανάλωσιν καὶ τὰς εὐρείας μάζας τοῦ λαοῦ. 2) Αὐτοτελὴς φορολογικὴ ὑποχρέωσις τῆς συζύγου διὰ τὸ ἐκ τῆς ἐργασίας της εἰσόδημα. Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν (Ν.Δ. 3765)1957) τὸ μέχρι 40.000 δραχ. εἰσόδημα τῆς συζύγου ἐκ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων καὶ ἐξ ἀτομικῆς της ἐμπορικῆς καὶ γεωργικῆς ἐπιχειρήσεως, φορολογεῖται χωριστὰ ἀπὸ τὸ εἰσόδημα τοῦ συζύγου. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις καθιερεῖ τὴν αὐτοτελῆ φορολογικὴν ὑποχρέωσιν τῆς συζύγου, ἀνεξαρτήτως ποσοῦ, ἀλλὰ μόνον διὰ τὸ ἐκ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων εἰσόδημα. Ἡ σημασία τοῦ μέτρου εἶναι μηδαμινή, διότι ἐλάχιστος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐργαζομένων γυναικῶν ποὺ ἔχουν εἰσόδημα ἄνω τῶν 40.000 δραχ. ἐκ μισθῶν ἢ ἀμοιβῆς ἐλευθερίου ἐπαγγέλματος. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει, ὅτι εἶναι ἄδικος ὁ συνυπολογισμὸς εἰς τὴν φορολογίαν τῶν εἰσοδημάτων ἀμφοτέρων τῶν συζύγων, δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς ἡμίμετρα, ἀλλὰ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν καθιέρωσιν τῆς αὐτοτελοῦς φορολογικῆς ὑποχρεώσεως τῶν συζύγων εἰς πᾶσαν περίπτωσιν. Διὰ τῆς προτεινομένης ρυθμίσεως δὲν πρόκειται νὰ μειωθῇ οὐσιωδῶς ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου καὶ ἁπλουστεύεται ἡ φορολογία, ἐπιβεβλημένη, κατὰ τὰς Κυβερνητικὰς ἐπαγγελίας, ἐνῷ ὡς προτείνεται ἡ μεταρρύθμισις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, περιπλέκεται τὸ σύστημα φορολογίας τῶν εἰσοδημάτων τῶν συζύγων καὶ καθιεροῦται τριῶν εἰδῶν φορολογικὴ μεταχείρισις τῶν εἰσοδημάτων τῆς συζύγου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλεῖται νὰ προσέξῃ τὴν πρότασίν μου. 3) Ἀναθεώρησις τῶν φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν ἐκ τῶν φορολογητέων εἰσοδημάτων. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν κατάργησιν τῶν φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξυπηρετοῦν κοινωνικὴν ἢ οἰκονομικὴν σκοπιμότητα. Διατὶ ὅμως καὶ ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις προτείνει ἡμίμετρον καὶ περιορίζεται μόνον εἰς τὸν φόρον εἰσοδήματος; Αἱ ἀπαλλαγαὶ εἰς τοὺς δασμούς, εἰς τὸν φόρον κύκλου ἐργασιῶν, εἰς τὰ τέλη κυκλοφορίας αὐτοκινήτων, χαρτοσήμου κλπ. ἔχουν καλῶς; Αἱ ἀπαλλαγαὶ χαρτοσήμου καταλαμβάνουν ὁλόκληρον τεῦχος ἐκ 215 σελίδων, αἱ δὲ λοιπαὶ καταλαμβάνουν 60 σελίδας τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἐπὶ τῶν φορολογικῶν κινήτρων. 4) Δημοσίευσις τῶν καταλόγων τῶν φορολογουμένων. Πολλὴν ἔμφασιν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ θέμα καὶ σήμερον καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ Δεκεμβρίου ἀλλὰ κατάλογοι τῶν φορολογουμένων δημοσιεύονται, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου 4045)60 καὶ τὴν ὑπ’ ἀριθ. Π.9001 τοῦ 1960. Ἡ δημοσίευσις περιλαμβάνει τὸ κλιμάκιον εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται ὁ φορολογούμενος. π.χ. φορολογούμενος εἰσοδήματος 85.000 δραχμῶν ἐγγράφεται εἰς τὸ Γʹ κλιμάκιον ποὺ περιλαμβάνει ὁμάδα φορολογουμένων ἐχόντων εἰσόδημα 80–100.000. Ἤδη θὰ ἐγγράφεται διὰ τὸ ἀκριβὲς ποσὸν τῶν 85.000 δραχμῶν. Πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι σοβαρὰ ἡ προτεινομένη φορολογικὴ μεταρρύθμισις; Δὲν τὸ νομίζω. 5) Ἀναθεώρησις τοῦ συστήματος τῶν φορολογικῶν κινήτρων: Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ ἀναθεώρησις νὰ γίνῃ μὲ πολλὴν περίσκεψιν, διὰ νὰ μὴ βλάψωμεν τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, ἡ Κυβερνητικὴ ἐπαγγελία εἶναι ἐπιδοκιμαστέα. Πάντως, δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀβεβαιότης περὶ τῆς ἰσχύος τῶν φορολογικῶν κινήτρων, ἀποτελεῖ ἀνασταλτικὸν παράγοντα διὰ νέας ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις. 6) Ἁπλούστευσις καὶ προσαρμογὴ τῆς φορολογικῆς μας νομοθεσίας εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ἐκ τῆς συμφωνίας μὲ τὴν

Ε.Ο.Κ.

Χαίρω, διότι κενὸν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου, τὸ ὁποῖον ἐτονίσαμεν, συνεπληρώθη ἤδη, ἔστω καὶ ἐν μέρει. Καὶ λέγω ἐν μέρει, διότι δὲν εἶναι μόνον αἱ φορολογίαι αἱ ὁποῖαι χρήζουν διαρρυθμίσεως καὶ ἁπλουστεύσεως, ἀλλὰ καὶ πολλαὶ ἄλλαι ἔμμεσοι φορολογίαι καὶ ἐπιβαρύνσεις ὑπὲρ τρίτων, αἱ ὁποῖαι πολλαπλῶς πλήττουν τὴν κατανάλωσιν. Ὅπως εἶπα καὶ τὸν Δεκέμβριον, πρέπει νὰ γνωρίζουν οἱ φορολογούμενοι καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ποία εἶναι ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τῆς καταναλώσεως συγχωνευομένων τῶν διαφόρων φόρων. Ἐπέμεινα, κ. βουλευταί, ἐπὶ τῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι διὰ νὰ ἀντιπολιτευθῶ, ἀλλὰ διὰ νὰ τὴν βοηθήσω εἰς τὴν καλυτέραν κατάρτισιν τῶν νομοσχεδίων της. Πρὶν τερματίσω τὴν ὁμιλίαν μου, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου διὰ τὸν ἰδιαιτέρως ἐπιεικῆ τόνον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὡς πρὸς τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Τουρκίαν. Ἀναγνωρίζω, βεβαίως, τὸ δυσχερὲς τῆς θέσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἰδιαιτέρως οἱ κάτοικοι τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου, ἀνέμενον ἄλλας ἀντιδράσεις καὶ αὐστηροτέραν γλῶσσαν ἔναντι τῶν τελευταίων Τουρκικῶν προκλήσεων. Διὰ τοὺς Ἕλληνας τῆς Αἰγύπτου, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ Δεκεμβρίου, ὡμίλησαν περὶ ἱκανοποιητικῆς ἀποζημιώσεώς των, ἐνῷ σήμερον γίνεται λόγος καὶ ἐκφράζεται ἡ εὐχὴ περὶ σχετικῆς μόνον ἀποζημιώσεώς των ἀπὸ τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ ἀφήσῃ τὰς εὐχὰς καὶ νὰ κινηθῇ δραστηριώτερον διὰ τὸν δοκιμασθέντα Ἑλληνισμὸν τῆς Αἰγύπτου, ἄλλως νὰ λάβῃ ἡ ἰδία ταχέως μέτρα ὑπὲρ αὐτοῦ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι αἱ μελέται, ὁ προγραμματισμός, ἡ ἐκπαίδευσις, ἡ μετεκπαίδευσις καὶ ἡ δημιουργία σχολῶν τεχνικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν, εἶναι παράγοντες πολύτιμοι διὰ μίαν οἰκονομίαν τελοῦσαν ὑπὸ ἀνάπτυξιν, ὡς ἡ Ἑλληνική. Δὲν μᾶς λέγει τίποτε τὸ νέον ἡ Κυβέρνησις, ἐν προκειμένῳ. Τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ἐγνώριζε καὶ ἐφήρμοσεν ἡ ΕΡΕ, ἀλλὰ αἱ ἑλληνικαὶ συνθῆκαι καὶ ὁ ἀνένδοτος, ἠμπόδισαν τὰ ἀποτελέσματα, ποὺ ἐπεδιώξαμεν. Τὸ νέον εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐτόνισε πολὺ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις καὶ δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Ἑλλάς, ποὺ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μας ἦτο ἕνα μεγάλο ἐργοτάξιον, θὰ γίνῃ τώρα ἕνα μεγάλο σχολεῖον διὰ νὰ διδάσκῃ πῶς θὰ ἀποφεύγωνται τὰ λάθη τὰ ὁποῖα δῆθεν διεπράξαμεν ἡμεῖς. Ἐν τῷ μεταξύ, θὰ γίνωνται ὀλιγώτερα ἔργα, ὅπως σαφῶς ἀφῆκε νὰ ἐννοηθῇ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῶν ἀγορητῶν της, καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, θὰ βραδύνῃ πολὺ ἡ πραγματοποίησις τῆς ἐπαγγελίας της, ὅτι θὰ γίνουν οἱ Ἕλληνες ὀλιγώτερον πτωχοὶ μὲ τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν πολιτικήν. Εἰς αὐτὴν ἀπόκειται νὰ διαψεύσῃ τοὺς φόβους μας. (Χειροκροτήματα).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§222Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Μοῦ κάμνει κατάπληξιν πῶς μεταβάλλεται ἡ σειρά τῶν ὁμιλητῶν ...

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχει καθιερωθῆ ἡ ἀρχὴ τοῦ ἀντιλόγου. Καὶ ἔχει καθιερωθῆ ἐπίσης δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς οἱ ὁμιληταὶ νὰ καθορίζωνται κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων. Σεῖς παραχωρήσατε τὴν θέσιν σας εἰς τὸν κ. Στρατῆν, δὲν πρέπει νὰ παραπονῆσθε.