1964.03.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5η

Τρίτη 31 Μαρτίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Εἰς τὰ θεωρεῖα ἔχω νὰ συστήσω ὅτι πρέπει κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συνεδριάσεως νὰ τηροῦν ἀπόλυτον σιγήν. Ἀπαγορεύεται οἱαδήποτε ἐκδήλωσις ἐκ μέρους τοῦ ἀκροατηρίου.

§2Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν στιγμὴν νὰ τελειώσω ὡς πρὸς τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Λαγάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§4Λ. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Θ. Ὑψηλάντης ζητεῖ 8ήμερον ἄδειαν προκειμένου ν’ ἀπουσιάσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Κύριε Διαμαντόπουλε, ἐπὶ ποίου θέματος θέλετε νὰ ὁμιλήσητε; Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§8Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Διαμαντόπουλε, ἔχετε τὸν λόγον, ἂν καὶ δὲν ἀντιλαμβάνωμαι πότε παρεβιάσθη ὁ Κανονισμός.

§10Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισαν αἱ ἐργασίαι τῆς παρούσης Βουλῆς ἀπὸ τὰ θεωρεῖα χειροκροτοῦν συνεχῶς. Δὲν ἔχετε καταστήσει γνωστὸν εἰς αὐτά, ὅτι ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐκκενώσητε ταῦτα; Καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ἀπόψε θὰ ἐπαναληφθοῦν παρόμοιαι ἐκδηλώσεις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἠκούσατε καλῶς. Χθὲς τὸ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ δικαίωμα τοῦτο κατέστησα γνωστὸν καὶ ἠπείλησα μάλιστα τὴν ἐκκένωσιν ὡρισμένων θεωρίων καὶ εἶπον ἐπὶ πλέον, ὅτι θὰ ζητήσω τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἐκκένωσιν ὅλων τῶν θεωρείων.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§12Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὴν κρίσιν τῆς ΕΔΑ καὶ ἑπομένως καὶ τὴν ψῆφον της περὶ τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ προσδιορίσουν βέβαια μόνον αἱ ἐπαγγελίαι καὶ αἱ διακηρύξεις της ἀλλὰ καὶ μία σειρὰ ἄλλων στοιχείων καὶ αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ σύνθεσις τῆς Κυβερνήσεως ἀκόμη. Ἰδίως ὅμως καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸ ἔργον της εἴτε εἰς θετικὰς ἐνεργείας συνίσταται τοῦτο, εἴτε εἰς παραλείψεις. Διότι βέβαια τὸ ἔργον, ἡ δρᾶσις μιᾶς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ Λυδία λίθος ποὺ ἐπιβεβαιώνει ἢ ἀναιρεῖ τὸ περιεχόμενον τῶν διακηρύξεων. Ἀλλὰ ἀκόμη πάρα πέρα διότι διὰ τῆς δράσεως, διὰ τῆς πράξεως ἑρμηνεύεται τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον ποὺ ἀποδίδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς συνήθως ἐν χρήσει γενικὰς καὶ ἀορίστους διατυπώσεις, κατὰ κανόνα ὡραίας, ἀλλὰ αἱ ὁποῖαι ἄλλο ἔχουν ἑκάστοτε περιεχόμενον ἀνάλογον τῆς προελεύσεώς των. Ἡ πορεία, ἡ ὁποία κατέληξεν εἰς τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα τοῦ Νοεμβρίου καὶ ὕστερα τοῦ Φεβρουαρίου ὑπῆρξε μία μακρὰ καὶ ἐπίπονος διαδικασία μὲ πολλὰς ἐναλλασσομένας φάσεις, ἀλλὰ τὴν ἐχαρακτήρισεν ἕνα μόνιμον στοιχεῖον. Ἀδιάλειπτοι, ἀδιάπτωτοι καὶ ἀσυμβίβαστοι λαϊκοὶ ἀγῶνες. Ὁ λαὸς ὑπῆρξεν ὁ πρωταγωνιστὴς εἰς τὴν διαδικασίαν αὐτήν. Ἀποκρούων δὲ καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς καὶ τὰς νεοφασιστικὰς μεθόδους ἐπιβολῆς της ἀπέδειξεν ὅτι ἡ λαϊκὴ δημοκρατικὴ ἀντίστασις καὶ πάλη εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀνατρέψῃ ὅσα μὲ τὴν βίαν καὶ μὲ τὸ ἀστυνομικὸν κράτος ἐπιβάλλονται καὶ ἀποκτοῦν τὴν ψευδαίσθησιν ὅτι εἶναι ἀκλόνητα καὶ παντοδύναμα. Ἡ Ε.Δ.Α. ἔχει τὴν ἱκανοποίησιν ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς ἱδρύσεώς της ἐμελέτησε τὰ προβλήματα καὶ ἐπεξειργάσθη τὰς λύσεις των. Ἐνεπνεύσθη ἀπὸ τὰ συμφέροντα, τοὺς πόθους καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐργαζομένων μαζῶν καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐξελαΐκευσε καὶ διέδωσε τὰ συνθήματα καὶ τὰ αἰτήματα τὰ δημοκρατικὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικά. Ὠργάνωσε καὶ ἐκινητοποίησε τὰς μάζας καὶ τοὺς ἔδειξε τὸν δρόμον τῶν διεκδικητικῶν ἀγώνων διὰ τὴν κατάκτησίν των καὶ ὑπῆρξεν εἰς ὅλο αὐτὸ τὸ διάστημα παρὰ τὰ κτυπήματα τὰ ὁποῖα ἐδέχθη, παρὰ τὰς θυσίας εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη, ἀταλάντευτος, συνεπὴς καὶ σταθερά. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀφετηρία τῶν ἀγώνων τὸ ἐκλογικὸν πραξικόπημα τοῦ 1961. Ἀκριβῶς τὸ πραξικόπημα ἐκεῖνο εἶχεν ὑπαγορευθῆ ἀπὸ τὸ ὅτι ἤθελαν οἱ προνομιοῦχοι νὰ προασπίσουν τὰ προνόμιά των καὶ τὰ ὀλιγαρχικὰ των συμφέροντα ἐναντίον τῶν ἀναπτυσσομένων λαϊκῶν ἀγώνων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσωμεν ὅτι προσωπικότητες ἢ ὁμάδες ἀνήκουσαι σήμερον εἰς τὴν ἡγεσίαν τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, εἰς ὄχι πολὺ μακρυνὸν διάστημα, εἶχον εὐθυγραμμισθῆ πολλάκις καὶ εἶχον συμβιβασθῆ μὲ τὴν πολιτικὴν ποὺ κατεδικάσθη εἰς τὰς προσφάτους ἐκλογάς. Δὲν ἔχει σημασίαν αὐτό. Ἀναγνωρίζομεν ὅτι θετικὴ καὶ μεγίστης ἀξίας ὑπῆρξεν ἡ συμβολὴ ἀφ’ ὅτου ἀπὸ τὴν ἑπομένην τοῦ ἐκλογικοῦ πραξικοπήματος τοῦ 1961 καὶ παρὰ τὰς ταλαντεύσεις καὶ τὰς διακοπὰς καὶ τὰς ἀσυνεπείας, προσεχώρησε καὶ υἱοθέτησε τὰ λαϊκὰ αἰτήματα ἡ Ε.Κ. ἐπάλαισε δι’ αὐτά, καὶ τέλος πάντων ὕστερα ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν διαδικασίαν τῆς διετίας κατώρθωσε νὰ ἐπωφεληθῇ τῶν συνθημάτων, τὰ ὁποῖα οὐσιαστικῶς ἐξ ἀρχῆς προσδιώρισε καὶ ὑπηγόρευσε μὲ συνέπειαν ἡ Ε.Δ.Α., καὶ εἰς κοινοβουλευτικὴν καὶ εἰς ἐκλογικὴν δύναμιν. Διότι κατενόησεν ὅτι μόνον —καὶ τὸ κατενόησε κάτω ἀπὸ τὴν πίεσιν καὶ μεγάλης μερίδος προοδευτικῶν δημοκρατικῶν στελεχῶν της καὶ ἀπὸ τὴν πίεσιν τῶν μεγάλων μαζῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπολώθησαν κάτω ἀπὸ τὰς σημαίας της, ἢ μᾶλλον ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν —ὅτι μόνον ἡ υἱοθέτησις τῶν λαϊκῶν αἰτημάτων εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ τὴν συγκέντρωσιν μεγάλης ἐκλογικῆς δυνάμεως καὶ νὰ θέση τέρμα εἰς τὰς ἐκλογικὰς καὶ πολιτικὰς ἀποτυχίας, τὰς ὁποίας ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἡ παραγνώρισις τῶν αἰτημάτων καὶ τοῦ παλμοῦ τοῦ λαοῦ εἶχον προσδιορίσει. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὅπως εἴπαμε, ἡ πορεία πρὸς τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα πρὸς τὴν δημοκρατικὴν νίκην τὴν μεγάλην καὶ τοῦ Νοεμβρίου καὶ τοῦ Φεβρουαρίου ὑπῆρξε μακρὰ καὶ μὲ διαφόρους φάσεις ὁπωσδήποτε αἱ κατευθύνσεις της, αἱ λαϊκαὶ τάσεις, τὰ λαϊκὰ αἰτήματα εἶχον μίαν συνέπειαν μίαν ἑνότητα, ἦσαν κρυσταλλίνης καθαρότητος καὶ διαυγείας. Πραγματικὰ ὑπῆρξε πρῶτα μία καταδίκη καὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς καὶ τῶν νεοφασιστικῶν μεθόδων ἐπιβολῆς της. Ὁ λαὸς ἀνέδειξε δημοκρατικὴν πλειοψηφίαν μὲ τὰ 65% τῶν ἀντιπαραταχθέντων εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. κομμάτων. Ἀνέδειξε δημοκρατικὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἔχῃ δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία νὰ ἐφαρμόσῃ δημοκρατικὸν πρόγραμμα καὶ ὡς πρὸς τὰς διακηρύξεις καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογήν. Ὁ λαὸς ἀπεφάνθη διὰ μίαν πραγματοποίησιν τῆς δημοκρατικῆς στροφῆς. Ἐζήτησεν ἀλλαγήν, ἀποκατάστασιν τῆς Δημοκρατίας εἰς τὸ ἀκέραιον, ἐθνικὴν ἀνεξαρτησίαν, ὁλόπλευρον συμπαράστασιν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου, εἰρήνην, φιλίαν μὲ ὅλους τοὺς λαούς, περικοπὴν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἐκκαθάρισιν καὶ κυρώσεις διὰ τὰ σκάνδαλα καὶ τὰ ἐγκλήματα τῆς 8ετίας, κατάργησιν τῶν σκανδαλωδῶν συμβάσεων ποὺ ἀπεμπολοῦν τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον, ποὺ ἐγκαθιδρύουν ἀποικιακῆς φύσεως προνόμια καὶ παρεμποδίζουν τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ. Ἐζήτησε καὶ ἐψήφισεν ἱκανοποίησιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν διεκδικήσεων τῶν ἐργαζομένων λαϊκῶν στρωμάτων. Δύναται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ λόγω τῆς συνθέσεώς της καὶ λόγω τοῦ προγράμματός της καὶ λόγω τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς του ἀνταποκρίνεται εἰς ὅ,τι ὁ λαὸς ἐψήφισε καὶ ἠθέλησε τὸν Νοέμβριον καὶ τὸν Φεβρουάριον; Ὅτι ἱκανοποίησε τὸν λαόν; Διότι βεβαίως, τὸ μέτρον τῆς κρίσεως τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι οὔτε ἡ σύγκρισις μὲ τὰς Κυβερνήσεις τὰς καταδικασθείσας τῆς ΕΡΕ, οὔτε κανενὸς εἴδους λογιστικὸς ὑπολογισμὸς ποῖα εἶναι τὰ θετικά, διότι θετικὰ ὑπάρχουν, καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἀρνητικὰ καὶ τί μένει κατάλοιπον. Ἡ σύγκρισις πρέπει νὰ γίνῃ μεταξὺ ἐκείνου ποὺ ἠθέλησε καὶ ἐψήφισεν ὁ λαὸς καὶ ἐκείνου ποὺ τοῦ δίδεται, μεταξὺ τῶν δυνατοτήτων ποὺ παρέχει ἡ σημερινὴ Βουλή, ἀκόμη ἐὰν θέλετε ἡ σημερινὴ κυβερνητικὴ πλειοψηφία διὰ τὴν πραγμάτωσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ περιωρισμένου προγράμματος ἐφαρμογῆς της. Ἡ σύγκρισις δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ μὲ τὸ παρελθόν, ἀφορᾷ εἰς τὸ μέλλον τοῦ ἔθνους εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν καὶ εἰς τὴν κατοχύρωσιν τῆς δημοκρατικῆς νίκης. Εἰς τὴν προηγηθεῖσαν πολιτικὴν περίοδον ἄλλοι ἦσαν οἱ στόχοι καὶ τῶν λαϊκῶν ἀγώνων καὶ τῶν πολιτικῶν ἀγώνων τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνεπνέοντο ἀπὸ τὴν λαϊκὴν θέλησιν, ἡ ἀπομάκρυνσις τῆς ΕΡΕ, τὸ τέρμα εἰς τὸν νεοφασισμόν. Σήμερον εἶναι ἄλλοι οἱ στόχοι, νὰ κυβερνηθῇ ὁ τόπος σύμφωνα μὲ τὴν λαϊκὴν ἐπιταγὴν καὶ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ λαϊκὰ συμφέροντα. Βεβαίως ὁ νέος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἐχαρακτήρισε χθὲς ὡς διέγερσιν τὴν υἱοθέτησιν τῶν λαϊκῶν αἰτημάτων, τὰς δὲ στοιχειωδεστέρας καὶ εὐλογωτέρας ἀπὸ τὰς λαϊκὰς ἀξιώσεις τὰς ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀσυγκράτητα πάθη, πόθους καὶ ὀρέξεις. Ἐκφράζει ἔτσι τὴν νοοτροπίαν τῶν κοινωνικῶν στρωμάτων, τῶν ὁποίων πολιτικὴ ἔκφρασις εἶναι ἡ ΕΡΕ. Ἐκφράζει τὴν νοοτροπίαν τῶν ὀλιγαρχικῶν κύκλων, κατὰ τοὺς ὁποίους ἡ διεκδίκησις τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ καὶ ἡ πάλη ἐναντίον τῶν προνομίων τῶν ὀλίγων ἰσοῦται μὲ διέγερσιν, μὲ ἀνατρεπτικὴν δρᾶσιν καὶ τὰ ὠργανωμένα συμφέροντα, ταυτίζοντα τὸν ἑαυτόν τους μὲ τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους, σχεδὸν θεωροῦν ἔγκλημα καθοσιώσεως οἱανδήποτε κοινωνικὴν ἐπιδίωξιν. Ἀντιθέτως, ἡμεῖς διεκηρύξαμεν ὅτι αὐτὸ τὸ ἴδιον τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους ὑπαγορεύει τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν λαϊκῶν αἰτημάτων. Ἀναμφισβητήτως ὁ λαὸς ἐψήφισε συγκεκριμένα δημοκρατικὰ αἰτήματα καὶ συγκεκριμένον πρόγραμμα. Δὲν ἐξουσιοδότησε κανένα ἐν λευκῷ οὔτε εἰς τὰ τυφλὰ οὔτε ὅπως συνηθίζεται τελευταῖα νὰ λέγεται παρέδωσε ἢ ἐνεπιστεύθη τὴν ψυχήν του. Ἔδωσεν ἐπιτακτικὰς ἐντολὰς καὶ ἑπομένως ὑπάρχει μία παραγνώρισις τοῦ νοήματος τῆς ψήφου τῆς 16ης Φεβρουαρίου, ὅταν ἀκούωνται κηρύγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς προσωπικῆς ἐξουσίας. Πάρα πέρα βεβαίως ἀνήκει εἰς τὴν ἡγεσίαν μιᾶς Κυβερνήσεως ἡ ἐπιλογὴ τῶν συνεργατῶν της καὶ ὁ ἐπιμερισμὸς εἰς πρόσωπα τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου. Ὁ τρόπος ὅμως ἀσκήσεως αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος ἐπιτρέπει τὴν συναγωγὴν πολιτικῶν συμπερασμάτων. Ὑπενθυμίζομεν, ὅτι ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Νοεμβρίου μία παγερὰ ὑποδοχὴ ἐκυριάρχησε μὲ τὴν ἀναγγελίαν τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ὁ ἴδιος ὁ φιλικὸς Τύπος τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἐξεδήλωσε τὴν δυσφορίαν ὅπως καὶ τὴν δυσανασχέτησιν καὶ τὴν ἀνησυχίαν, ἐξεδήλωσεν ἡ λαϊκὴ βάσις τοῦ κυβερνῶντος Κόμματος. Ἀκόμη καὶ ἓν ἀπὸ τὰ δύο ἡμιεπίσημα καὶ ἐμπνεόμενα πρωϊνὰ ὄργανα τῆς Κυβερνώσης παρατάξεως, ἐπιχειροῦν νὰ καθησυχάσῃ αὐτὴν τὴν ἔκδηλον ἀνησυχίαν δὲν παρέλειψε ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ὑπάρχουν ὄντως μερικαὶ καὶ ἀπίθανοι παρουσίαι καὶ ἀδικαιολόγητοι καὶ ἀνεξήγητοι ἀπουσίαι εἰς αὐτὴν τὴν σύνθεσιν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς). Τώρα, χθὲς κακῶς εἰς τὴν δευτερολογίαν του ὁ ἀξιότ. κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐχαρακτήρισεν, ὅτι ἡ κατηγορία ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ παρουσιάζει ἀπόκλισιν πρὸς τὰ δεξιὰ εἶναι ὅπως τὸ εἶπε, μία ἀνταπόδοσις φιλοφροσύνης πρὸς τὴν Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὸ ἀντίθετον. Ὅπως ἐφάνη ὅμως ἀπὸ τὴν μνείαν καὶ τῶν κυβερνητικῶν ὀργάνων καὶ τῆς κυβερνητικῆς λαϊκῆς βάσεως ἡ ἀπάντησις αὑτὴ ἦτο εὐφυὴς ἀλλὰ ἐβασίζετο ἐπὶ ἐσφαλμένων δεδομένων. Τὰ βέλη προῆλθον ἐξ οἰκείων. Βεβαίως καὶ ἡ παράταξις τῆς ΕΡΕ, ἐχαιρέτισε μὲ ἀλλαλαγμοὺς καὶ ἐχαρακτήρισεν ὡς ἄνοιγμα πρὸς τὰ δεξιὰ τὴν συγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ βεβαίως ἔκτοτε καλλιεργεῖ εἰς πᾶσαν εὐκαιρίαν καὶ προτείνει διὰ τῶν ὀργάνων της τὴν συνεργασίαν τῆς ΕΡΕ μὲ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἂν ὄχι διότι πιστεύει εἰς τὴν δυνατότητα αὐτῆς τῆς συνεργασίας σήμερον, ἀλλὰ ἀσφαλῶς διότι ἐπιδιώκει καὶ πιστεύει, ὅτι δύναται νὰ ἐπιχειρήσῃ καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐπιβίωσιν ὡρισμένων πολιτικῶν μεθόδων καὶ ὡρισμένων προγραμματικῶν κατευθύνσεων, αἱ ὁποῖαι εἶχον χαραχθῆ πρὸς προστασίαν τῶν ὠργανωμένων συμφερόντων ἐπὶ παρελθούσης Κυβερνήσεως. Ἐπίσης, χωρὶς νὰ θέλωμεν νὰ ὑπεισέλθωμεν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ἄλλου Κόμματος καὶ ἀκόμη ὀλιγώτερον χωρὶς νὰ πάρωμεν καμμίαν ἀπολύτως θέσιν ἐπὶ τῶν ἀμφισβητουμένων ἑκατέρωθεν ἐλατηρίων τῶν ἀντιθέσεων, εἶναι βέβαιον ὅτι ἐὰν ἀπὸ τὴν σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐδημιουργεῖτο ἡ εὔλογος ἐντύπωσις ἑνὸς προσανατολισμοῦ πρὸς τὰ δεξιά, μιᾶς ἀπαγκιστρώσεως ἀπὸ διακηρύξεις, μιᾶς τροχοπεδήσεως δικαίων δημοκρατικῶν οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν διεκδικήσεων, δὲν θὰ ὑπῆρχε τὸ ἔδαφος ποὺ ἐθεμελίωσε καὶ κατέστησε δυνατὴν τὴν ἐκδήλωσιν ἐὰν ὄχι ἀντιθέσεων, ἀλλὰ τοὐλάχιστον βαθυτάτης ἀνησυχίας ἱκανοῦ ἀριθμοῦ τῆς κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως τοῦ Κέντρου, ὡς πρὸς τὰ ποῦ κατευθύνεται τοῦτο. Βεβαίως, δὲν θὰ πρέπει δι’ αὐτὴν τὴν ἀντίθεσιν νὰ γαυριᾷ καὶ ἀδίκως γαυριᾷ ἡ δεξιά, διότι ἡ ἀντίθεσις αὐτὴ δὲν ἐκφράζει παρὰ ἀκόμη περισσότερον προωθημένην τὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὰς καταδικασθείσας μεθόδους τῆς ἀντιδραστικῆς δεξιᾶς. Τὸ ὀλιγώτερον τὸ ὁποῖον ἐπερίμενεν ὁ λαὸς ἀπὸ τὴν νέαν Κυβέρνησιν ἦτο μία σαφὴς καὶ στεγανὴ διαχωριστικὴ γραμμή, μία βαθεῖα τομὴ ἔναντι τῆς Ε.Ρ.Ε. Διότι λέγεται ὅτι ἡ Δημοκρατία ἐνίκησεν, ἀλλ’ ἐνίκησε μαχομένη κατὰ τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ὅμως, ἀντὶ τούτου, καὶ παρὰ τὸν χαρακτηρισμόν, ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ πολιτικὴ τῆς ΕΡΕ ἀπετέλεσεν ἐθνικὸν ἔγκλημα, βλέπομεν ἰσότιμον συνεργασίαν καὶ ἐνημέρωσιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος καί, ἀντιθέτως, συνέχισιν τῆς τακτικῆς τοῦ ἀποκλεισμοῦ, τῆς τακτικῆς τῶν διακρίσεων ἐναντίον μιᾶς δημοκρατικῆς μερίδος τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ εἰς τὰς διακρίσεις αὐτὰς εὑρίσκεται ὁ πυρὴν τῆς ἀρνήσεως τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἰσοπολιτείας. Ἐὰν χθές, ἀντὶ τῆς ἀναμενομένης, προσγειωμένης εἰς τὰς συνθήκας στάσεως, ἀντὶ τῆς ἀναμενομένης παροχῆς ἐξηγήσεων, παρέστη ἡ Βουλή, ὕστερα ἀπὸ τὸν καταπέλτην τῶν τριῶν δικαστικῶν ἐκθέσεων, εἰς μίαν ἐπίθεσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐνθυμίζουσαν κατηγορητήριον Εἰσαγγελέως, φρονοῦμεν, ὅτι ὄχι τόσον δι’ αὐτήν, τὴν περὶ μυστικῶν κονδυλίων ἔκθεσιν, ὄχι τόσον πρὸς προστασίαν μικροεπιδοματούχων ἀσημάντων, ἀλλὰ ἠσκήθη αὐτὴ ἡ τακτικὴ μὲ τὴν ἔννοιαν φράγματος πυρὸς διὰ νὰ ἀνασχεθῇ ἡ παρὰ πέρα ἔρευνα τῶν μεγάλων σκανδάλων τῆς 8ετίας, τῶν μεγάλων σκανδάλων, τὰ ὁποῖα κατηγγέλλοντο καὶ εἶναι ἔναυλοι εἰς ἀκοὴν ὅλων ὅσων ἀπὸ σᾶς ἦσθε βουλευταὶ εἰς τὰς προηγουμένας περιόδους τῆς 8ετίας, αἱ καταγγελίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Χίου καὶ τόσων ἄλλων στελεχῶν τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως καὶ ἡ διακήρυξις τῆς ἀποφάσεως νὰ καταργηθοῦν, διότι δὲν θεωροῦν δεσμευούσας τὸ Κράτος τὰς συμβάσεις ἐκείνας. Εἶναι γνωσταὶ μετρημέναι. Ἐπώνυμοι εἶναι αἱ συμβάσεις τοῦ ἀζώτου, τοῦ ἀλουμινίου, τῆς Πτολεμαΐδος, τοῦ συγκροτήματος Τὸμ Πάπας καὶ μερικαὶ ἄλλαι ἐργολαβίαι μὲ κακοτεχνίας καὶ ὑπερβάσεις ἢ συμβάσεις παραχωρήσεως τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Εἶναι ἐπίσης ὁ λογαριασμὸς σίτου καὶ ἄρτου, αἱ Δημόσιαι Ἐπιχειρήσεις, ὡς ἡ Δ.Ε.Η., ὁ Ο.Λ.Π., ὁ Ο.Τ.Ε. Εἶναι δυνατὸν αὐτὰ νὰ ἀπαριθμηθοῦν. Ἐχρησιμοποιήθησαν τάχα ὅλα ὅσα ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων ἰσχύουν, ἔγιναν τάχα ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπαί, ἐλειτούργησεν ὁ νόμος περὶ ἀνακριτικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν καὶ ἀπέτυχε. Βεβαίως ἐπιφυλασσόμεθα, ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἐξαγγελθὲν χθές, τοῦ πόθεν ἔσχες, νὰ ἐκφέρωμεν ἰδιαιτέραν, προσεκτικὴν κρίσιν. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ἐπαναλαμβάνεται ἐκεῖνο τὸ πυροτέχνημα τοῦ νομοσχεδίου περὶ Συμβουλίου Τιμῆς, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ ἐκπεσὼν κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ παραιτηθεὶς κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., διὰ νὰ σταματήσῃ τὰς καταγγελίας καὶ τὰς ἀποκαλύψεις σκανδάλων τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1960. Μὲ τὴν διεύρυνσιν τοῦ κύκλου τῶν ὑπολόγων καὶ τὴν ἀνάμιξιν ἐκείνων ποὺ διεχειρίσθησαν ἐθνικὰ καὶ δημόσια χρήματα, μὲ ἐκείνους ποὺ δὲν διεχειρίσθησαν μὲ τὴν ἐπέκτασιν εἰς τὸ ἀπέραντον, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ὄχι ἐξυγίανσις, ἀλλὰ ἡ συσκότισις καὶ ἡ ἀποφυγὴ ἀποδόσεως εὐθυνῶν. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον, μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς παρούσης συζητήσεως, θὰ εἰσηγηθῶμεν, σύμφωνα μὲ τὰς ὑπαρχούσας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεδείχθησαν, ὅτι εἶναι ἀποτελεσματικαὶ ὅταν δὲν παραλείπεται ἡ ἐφαρμογή των, προτάσεις περὶ συστάσεως ἐξεταστικῶν ἐπὶ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῶν διὰ σειρὰν αὐτοῦ τοῦ εἴδους συμβάσεων καὶ διαχειρίσεων. Εἶπε περαιτέρω ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ πρόγραμμά του θὰ ἠδύνατο νὰ συνοψισθῇ εἰς μίαν λέξιν, εἰς τὴν λέξιν Δημοκρατίαν. Θετικὴ ἡ διακήρυξις καὶ θετικά, ἀλλ’ ὄχι πλήρη, τὰ ἐξαγγελθέντα μέτρα. Ὅμως εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι ἔννοια ἀδιαίρετος. Ὅταν ἀφήσετε μίαν ρωγμήν, ὅταν ἀφήσετε ἕνα τομέα ἀκάλυπτον, ἀπὸ ἐκεῖ ἠμπορεῖ νὰ διεισδύσουν τὰ πάντα, νὰ ὑποτροπιάσῃ ὁ νεοφασισμός, τοῦ ὁποίου ἀφήνεται ὁ μηχανισμὸς ἄθικτος καὶ αἱ διατάξεις, αἱ ἔκτακτοι καὶ ἀντισυνταγματικαί, ἄθικτοι. Τὸ θέμα εἶναι πολύπλευρον. Δὲν ἀναφέρεται μόνον εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀποκάθαρσιν τοῦ μηχανισμοῦ τῆς ἀνωμαλίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς εἰς τὸ ἔγκλημα τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸ θέμα αὐτὸ θὰ τὸ ἀναπτύξῃ εἰδικὸς ἀγορητὴς τοῦ Κόμματός μας, αὔριον ἢ μεθαύριον. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι Δημοκρατία, ὅταν διατηρῆται τὸ καθεστὼς τῆς διακρίσεως καὶ τῆς διώξεως τοῦ πολιτικοῦ φρονήματος, ὅταν διατηρῆται ὁ νόμος 509, ὁ θέτων εἰς ἀπαγόρευσιν καὶ λειτουργίαν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα; Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ ἐκεῖ, ἠμποροῦν νὰ ξεκινήσουν ὅπως ἐξεκίνησαν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ὅλαι αἱ διακρίσεις καὶ ὅλαι αἱ παραβιάσεις τῶν συνταγματικῶν δικαιωμάτων. Καὶ αἱ συγκεντρώσεις καὶ ὁ συνεταιρισμὸς καὶ ἡ ἐλευθεροτυπία εἶναι δυνατὸν νὰ πλήττωνται ὑπὸ πρόσχημα ἐφαρμογῆς τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ νόμου 509. Θὰ ἤθελον, κ.κ. συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀξιολογήσω— βεβαίως ἀτομικῶς, ἔχω ἀξιολογήσει— δὲν θέλω νὰ ἀξιολογήσω, ἀλλὰ νὰ προβῶ ἁπλῶς εἰς μίαν διαπίστωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἄγνωστος πρὸ 100ετίας ὁ κομμουνισμός, ἐντὸς 50ετίας διέπει σὰν κοινωνικὸν σύστημα ἕνα δισεκατομμύριον ἀνθρώπους καὶ ἐμπνέει ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων εἰς τὰς ἄλλας χώρας. Ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ διαφωνῇ ἀπεριορίστως, νὰ ἀντιτίθεται ἀπεριορίστως πρὸς τὸ σύστημα αὐτό, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ θέλῃ νὰ ἐξακολουθῇ νὰ τιμωρῇ σὰν ἔγκλημα τὸ γεγονός, ὅτι ἕνας ἄνθρωπος σκέπτεται ὅπως σκέπτονται συγχρόνως ἕνα δισεκατομμύριον ἄνθρωποι εἰς τὴν ἐποχήν του. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν διὰ πλήρη Δημοκρατίαν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ μνεία εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, οὔτε διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, οὔτε διὰ τοὺς ἐξυγιανθέντας μὲ τὸ Θʹ ψήφισμα δημοσίους ὑπαλλήλους, ἐνῷ ἡ ἰδία ἡ μονόπλευρος Βουλὴ τοῦ 1946 μὲ σύμφωνα ὅλα τὰ Κόμματα ποὺ τὴν ἀπετέλουν ἐπικρίνοντα τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, κατήγγειλαν ὡς κομματικὰς προγραφὰς τὰς διατάξεις τοῦ Θʹ ψηφίσματος. Πῶς ἀποκαθίσταται ἡ Δημοκρατία, ὅταν δὲν προβλέπεται ἡ συνταξιοδότησις τῶν ἀπομακρυνθέντων ὑπαλλήλων, τὴν ὁποίαν ἡ ἰδία ἡ ΕΡΕ εἶχεν ὑποσχεθῆ; Πῶς διαιωνίζεται τὸ καθεστὼς τῶν δημεύσεων περιουσιῶν μὲ τὸ Νʹ καὶ Μʹ ψήφισμα, τὸ καθεστὼς τῆς ἀποστερήσεως τοῦ δικαιώματος ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, τῆς στερήσεως ἐργατικῆς στέγης κλπ.; Ἀκόμη καὶ τὸ Συνταγματικὸν κώλυμα ποὺ χρησιμεύει ὡς πρόσχημα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κατάργησις τῶν πιστοποιητικῶν τῶν κοινωνικῶν φρονημάτων διὰ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς ὑπηρέτας ἀκόμη καὶ τοὺς ἐργάτας — διότι εἶναι ἑνιαία ἡ διάταξις— τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Δήμων, πιστεύομεν, ὅτι εἶναι ἓν ἁπλοῦν πρόσχημα, διότι ἡ διάταξις, ἡ ληφθεῖσα μέσα εἰς τὸ κράτος μιᾶς ἐκτάκτου ἀνωμαλίας, μιᾶς ἐνόπλου συγκρούσεως, ἔχει ἤδη περιαχθῆ εἰς ἀχρηστίαν καὶ ἠτόνησεν ὡς λ.χ. κατὰ τὴν 5ετῆ διοίκησιν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, κ. Κατσώταν. Πῶς συμβιβάζεται ἡ διακήρυξις περὶ Δημοκρατίας μὲ τὴν χθεσινὴν πλειοδοσίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν διακηρύξεών του ὄχι μόνον κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἀμνηστείαν τοῦ 1957, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου, ὅταν ἐξήγγειλεν ἀπόλυσιν τῶν κρατουμένων καὶ ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος μετὰ ἔκτισιν δεκαετίας καὶ ἤδη ἀναβιβάζει εἰς 15ετῆ τὸν ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ἀπόλυσιν χρόνον; Πῶς ὅταν εὐθυγραμμίζεται ἀπολύτως μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. εἰς τὸ θέμα τῶν εἰς ὑπερορίαν εὑρισκομένων Ἑλλήνων ποὺ δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρακαμφθῇ μὲ φράσεις, ἕνα πρόβλημα ποὺ ὑπάρχει καὶ ἀξιοῖ ἐπιτακτικὰ τὴν λύσιν του; Ἐν πολλοῖς τὰ μέτρα εἶναι ἡμίμετρα. Ἀφήνουν ἀνοικτὲς πόρτες διὰ τὴν ὑποτροπὴν τοῦ φασισμοῦ. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω ἀκόμη, ὅτι ἐνῷ ἐπιχειρεῖται τακτοποίησις τῆς ἀνωμαλίας τοῦ Ν. 375 διὰ τῆς ὑπαγωγῆς εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ κώδικος, οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται δι’ ὅσους διὰ τοῦ ἐκτάκτου τούτου μέτρου κατεδικάσθησαν. Ἀναγνωρίζεται ὁ γνωστὸς ρόλος τῶν Τ.Ε.Α., ἀλλὰ διχοτομεῖται ἡ Ἑλλὰς καὶ διὰ τὸ ἓν ἥμισυ ἀποτελεῖ περιττὴν πολυτέλειαν κατάργησίς των καὶ λύσιν.

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ θέματος.

§14Η. ΗΛΙΟΥ. Σημειώνω αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν. Εἶχον τὰ πληροφορίας μου ἀπὸ κυβερνητικὰς ἐφημερίδας.

§15Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις, ὅταν θὰ ληφθῇ θὰ τὴν ἀνακοινώσωμεν.

§16Η. ΗΛΙΟΥ. Μάλιστα. Συνεχίζεται τὸ καθεστὼς τῆς πολιτικῆς ἀστυνομεύσεως μὲ ἰδίαν πολιτικὴν ἀστυνομίαν τὴν Κ.Υ.Π. Μήπως εἶναι Δημοκρατία ὅταν ἡγῆται ὁ κ. Ἀγόρος καὶ δὲν εἶναι Δημοκρατία ὅταν ἡγῆται ὁ κ. Νάτσινας; Πῶς διατηρεῖται εἰς τὴν θέσιν του καὶ διεκδικεῖ μάλιστα τὴν ἰδιότητα τοῦ ὀφθαλμοῦ τῆς δικαιοσύνης, λειτουργός, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζων τὴν ἀπαλλαγὴν καὶ ἐξαίρεσιν τῶν τυχὸν διαπραττόντων ἐγκλήματα στελεχῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας ἀπὸ τοὺς ποινικοὺς διαδικαστικοὺς κανόνας καὶ ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει ἐπιδιώκων τὸ ὀξύμωρον, πρῶτα τὴν καταδίκην καὶ ὕστερα τὴν δίωξιν καὶ τὴν ἐνδεχομένην σύλληψιν καὶ προφυλάκισιν καὶ τὴν ἐπικαλεῖται μὲ τὸ τρομερὸν ἀκόλουθον δικαιολογητικόν, δημοσιευθὲν σήμερον; «Αἱ ἀποδείξεις αὗται (ἐχρειάζετο ἀπόδειξις, δηλαδὴ καταδίκη πρῶτα καὶ ὕστερα δίωξις καὶ προφυλάκισις) ἦσαν ἀναγκαῖαι καὶ διότι δὲν ἠγνόουν, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου καὶ μέχρι σήμερον καταβάλλεται προσπάθεια ὑπὸ μὴ νομιμόφρονος μερίδος πολιτῶν ἐκμηδενίσεως καὶ ἐξουθενώσεως τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς. Γνωρίζουν οὗτοι ὅτι τὸ Κράτος εἶναι δύναμις ἐνσαρκουμένη εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας καὶ γνωρίζουσι καλῶς, ὅτι ἐὰν ἐκμηδενίσωσι τὰ Σώματα Ἀσφαλείας ἐκμηδενίζουσι αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος». Δηλαδή, τὸ φρόνημα μιᾶς μεγάλης μερίδος λαοῦ καὶ μόνον ἀναγορεύεται εἰς πρόσχημα διὰ τὴν μὴ λειτουργίαν τῶν νόμων, ταυτίζεται τὸ Κράτος μὲ τὴν ἀστυνομικὴν αὐθαιρεσίαν, ἡ δὲ καταγγελία τῆς αὐθαιρεσίας ὡς ἀνατρεπτικὴ ἐνέργεια, ἐνῷ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς δικαιοσύνης ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ τὴν ὕπαρξιν 200 σχεδὸν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων ἐκ μέρους τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἀναγνωριζούσης τὴν παραβίασιν τοῦ νόμου καὶ τὴν αὐθαιρεσίαν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ διερωτηθῶ μήπως ἡ ἀθώωσις πρὸ 30ετίας τῶν παραπεμφθέντων καὶ συλληφθέντων καὶ προφυλακισθέντων ἀστυνομικῶν διὰ τὴν ἀπόπειραν δολοφονίας τοῦ Ε. Βενιζέλου ὑπῆρξε τάχα πλῆγμα κατὰ τοῦ κύρους τῆς δικαιοσύνης καὶ ἀποκατάστασις εἰς ἀκέραιον καὶ ἀναγνώρισις τῆς ἀθῳότητος καὶ τοῦ ἀνεπιλήπτου ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον παραπεμφθῆ; Πάρα πέρα, εἰς τὸν τομέα τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς καὶ τῶν λαϊκῶν διεκδικήσεων ἐπίσης, ἄλλοι ὁμιληταὶ τῆς παρατάξεώς μας, ἕνας διὰ τὸ ἀγροτικόν, ἕνας διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐργατοϋπαλλήλων, θὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματος. Αἱ ἐπαγγελίαι ὅμως, ὅτι λαμβάνεται σήμερον ὑπ’ ὄψει ὁ ἀνθρώπινος παράγων δὲν συμβαδίζουν, δυστυχῶς, μὲ τὰς πραγματοποιήσεις. Εἶναι εὔκολον νὰ καταρώμεθα τὴν πληγὴν τῆς μεταναστεύσεως καὶ τὴν ἐρήμωσιν τοῦ τόπου. Δὲν προσδιορίζεται κανένα κίνητρον διὰ νὰ ἀνασχεθῇ ἡ ἔξοδος τῶν ἐργαζομένων ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Συνεχίζεται ἡ καθήλωσις τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων. Ἀπουσιάζει οἱονδήποτε συγκεκριμένον κυβερνητικὸν πρόγραμμα. Αἱ διεκδικήσεις ὅμως εἶναι συγκεκριμέναι, ζητοῦν καὶ ἀποδεικνύουν τὴν δυνατότητα νὰ καταβληθοῦν μισθοὶ καὶ ἡμερομίσθια ηὐξημένα κατὰ 20% καὶ συντάξεις εἰς τοὺς ἀπομάχους τῆς ἐργασίας κατὰ 30%. Ζητεῖται ἀντίστοιχος μεταχείρισις καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ζητεῖται Δημοκρατία εἰς τὰ συνδικᾶτα, κατάργησις τοῦ καθεστῶτος τῶν διακρίσεων, τῶν ἐξώσεων, τῶν ὑποχρεωτικῶν εἰσφορῶν. Ἀναλογικὴ ἐκπροσώπησις. Ὄχι ἀλλαγὴ προσώπων, ἀλλαγὴ μεθόδων. Δὲν ἐκτίθενται εἰς τὰς προγραματικὰς δηλώσεις ἔστω καὶ ὑποτυπωδῶς τὰ βραχυπρόθεσμα μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ σπουδαιοτέρου ἀπὸ τὰ σημερινὰ κοινωνικὰ προβλήματα, τῆς μεταναστεύσεως. Δὲν ἔχει προσεχθῆ, ὅτι ἐνῷ εἰς τὸ παρελθὸν ἀπεδίδετο ἡ μετανάστευσις εἰς τὴν ὑποαπασχόλησιν τῆς ὑπαίθρου καὶ εἰς τὴν φυγὴν τῶν ἀγροτῶν, σήμερον ὑπάρχει μία ἔντονος ποιοτικὴ μεταβολὴ εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν μεταναστῶν. Μεταναστεύουν ὁλονὲν περισσότερον ἐξειδικευμένοι ἐργάται, διότι δὲν ἀμείβονται στοιχειωδῶς εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἀνάλογα μὲ τὴν συμβολήν των καὶ στερεῖται ὁ τόπος κατωτέρων καὶ μέσων τεχνικῶν στελεχῶν. Ἐνῷ συγχρόνως τὰ χαμηλὰ εἰσοδήματα καὶ εἰς τὸ χωριὸ καὶ εἰς τὴν πόλιν προσδιορίζουν ὅτι ἑκατομμύρια μὲν Ἑλλήνων εἶναι ἔξω οἰκονομικῆς συναλλαγῆς καὶ ἄλλα ἑκατομμύρια ἔχουν τόσον χαμηλὴν ἀγοραστικὴν δύναμιν, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροφοδοτοῦν εὐρεῖαν ἐσωτερικὴν ἀγοράν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ μοναδικὸν κίνητρον πρὸς ἰδιωτικὴν ἐπένδυσιν, διότι ἡ ζήτησις φέρει τὴν ἐπένδυσιν. Μεταξὺ καταναλώσεως καὶ ἐπενδύσεως δὲν ὑπάρχει σχέσις ἀντιθέσεως. Ὑπάρχει μία ἑνότης καὶ ἡ πρόοδος τῆς μιᾶς ἐπάγεται τὴν πρόοδον τῆς ἄλλης καὶ τὸ ξεύρετε καὶ ἀποδεικνύεται τοῦτο ἀπὸ τὸ ὕψος τοῦ ποσοστοῦ, τοῦ ρυθμοῦ βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως, κατὰ τὰ ἔτη ποὺ ἡ ἀγροτικὴ ἐσοδεία εἶναι ηὐξημένη, ἑπομένως ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις, ἡ κατανάλωσις, ὑψηλή. Ἡμεῖς προτείνομεν ὄχι νὰ κλιμακωθῇ εἰς 4 ἢ 5 ἔτη, ἀλλὰ νὰ ἐπισπευσθῇ τὸ ἐξαγγελθὲν πρόγραμμα ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας μὲ τὴν ἐξεύρεσιν πόρων, τοὺς ὁποίους θὰ ὑποδείξωμεν εὐθὺς ἀμέσως, πρὸς βραχυπρόθεσμον ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος τῆς ἀπασχολήσεως, ἐνῷ συγχρόνως πρέπει νὰ τεθοῦν αἱ βάσεις καὶ νὰ ἀρχίσῃ σύντομος ἡ ἐφαρμογὴ ἑνὸς προγράμματος ἐκβιομηχανίσεως ποὺ ἀποτελεῖ τὴν νόμιμον καὶ ἀσφαλῆ λύσιν τοῦ προβλήματος. Βέβαια, θὰ χρειασθοῦν πόροι. Ἐν μέρει θὰ εὑρεθοῦν μὲ τὸν προσήκοντα προσανατολισμὸν τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων καὶ ἐν μέρει μὲ περικοπὴν τῶν ἀντιπαραγωγικῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ θὰ τὸ ἐξετάσωμεν μὲ τὴν σειράν του. Ἐπίσης ὡς πρὸς τοὺς ἀγρότας διὰ τοὺς ὁποίους πληρεστέρα ἀνάπτυξις θὰ γίνῃ ἀπὸ εἰδικὸν ὁμιλητὴν τῆς παρατάξεώς μας, βεβαίως θετικὰ ἂν καὶ ἀνεπαρκῆ εἶναι τὰ μέτρα διὰ τὰ ἀγροτικὰ χρέη ὅπως ἐπίσης, καὶ τὸ μέτρον ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τὴν ἄμεσον εἰσφορὰν τῶν ἀγροτικῶν συντάξεων. Ἡμεῖς εἴχαμε ὑποδείξει τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἀγροτῶν ἀπὸ τὴν εἰσφορὰν ὑποδεικνύοντες συγχρόνως διὰ νὰ μὴ βαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμός, καὶ τοὺς πόρους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκάλυπτον τὴν σχετικὴν δαπάνην. Ἀλλὰ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα τί ἐγένετο ὡς πρὸς τὸν καπνόν; Γενικὴ εἶναι ἡ ἐξέγερσις, γενικὴ ἡ δυσφορία. Τί ὡς πρὸς τὸν σῖτον; Ἐπίκειται ἡ ἐσοδεία. Μοναδικὴ ἐλπίς σας εἶναι ὅτι δὲν θὰ ἀνέλθῃ ἡ παραγωγὴ εἰς τὸ ὕψος τῶν ἑκατομμ. τόννων ἀλλ’ ὅτι θὰ φθάσῃ τοὺς 1.720 ἑκατομμ. τόννους. Δὲν θὰ συμβῇ, κύριοι, αὐτό. Θὰ ἀνέλθῃ, ὑπὸ ὁμαλὰς καιρικὰς συνθήκας εἰς τὰ 2 ἑκατομμ. τόννους. Καὶ πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ λυθῇ ἀπὸ τὴν σημερινὴν τοὐλάχιστον Κυβέρνησιν, ἀφοῦ δὲν ἐλύθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸ βασικὸν αὐτὸ πρόβλημα. Τί εἶναι ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς μὲ ὅλα τὰ ἔξοδα καὶ τὰς θυσίας εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται ὁ ἀγρότης διὰ νὰ αὐξήσῃ τὴν παραγωγήν του; Τί εἶναι; Εὐλογία ἢ κατάρα; Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέδειξε τρία βασικὰ σημεῖα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐπανέλθω. Νομίζω, κύριοι, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προτάσσεται ἓν ἀκόμη σημεῖον καὶ μάλιστα σὰν πρωταρχικόν. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἐπιδίωξις διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ παραγωγικοῦ κύκλου ὁ ὁποῖος δὲν ὁλοκληροῦται παρὰ μόνον ὅταν πωληθῇ τὸ προϊὸν καὶ μετατραπῇ εἰς χρῆμα. Ἑπομένως μέγα πρόβλημα εἶναι τὸ πρόβλημα τῶν ἀγορῶν. Ἡ Κοινὴ Ἀγορὰ παρὰ τὰς πομπώδεις ἐκ μέρους ἀμφοτέρων τῶν κομμάτων Ε.Κ. καὶ Ε.Ρ.Ε. διαφημιστικὰς τοποθετήσεις καὶ ἐπαγγελίας, ἡ ΕΟΚ ἐχρεωκόπησεν ὡς προσδοκία διὰ τὴν χώραν μας. Μερικὰ δεδομένα ἀποδεικνύουν ὅτι τὸ ἔλλειμμα τὸ ἐμπορικὸν πρὸς τὰς χώρας τῆς ΕΟΚ αὐξάνει κατ’ ἔτος σταθερῶς, ἔφθασεν ἀπὸ 109 ἑκατομμ. δολλάρια τὸ 1958 σὲ 189,7 τὸ 1962. Δηλαδὴ ηὐξήθη κατὰ 80,5 ἑκατομμ. δολλάρια ἢ κατὰ 73,7%. Ἀντιστοίχως ἡ ποιοτικὴ σύνθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Τὸ πρὸ τῆς συνδέσεως μὲ τὴν ΕΟΚ ἔτος ἡ ἀναλογία τῶν βιομηχανικῶν ἐξαγομένων προϊόντων ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐξαγωγῶν ἦτο 17,4%. Τὸ 1962, πρῶτον ἔτος τῆς συνδέσεως, τρομερὰ καθίζησις. Τὸ ἀντίστοιχον ποσοστὸν περιωρίσθη εἰς 8.1%. Ἐκεῖ ὅμως εἶχον ἐναποτεθῆ αἱ ἐλπίδες. Καὶ ἔτσι τὸ ὄργανον τὸ διευθυνόμενον τότε ἀπὸ τὸν νῦν κ. Ὑφυπουργὸν Συντονισμοῦ συνώψισε τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πρώτου ἔτους συνδέσεως μὲ τὴν ΕΟΚ μὲ ἕνα τίτλον εὔγλωττον: «Ἀπολογισμὸς τοῦ πρώτου ἔτους τῆς συνδέσεως: πενιχρὰ τὰ ὠφέλη καὶ μηδαμιναὶ αἱ ἐπιτεύξεις». Ἰδοὺ μερικὰ γενικώτερα στοιχεῖα. Κατὰ τὸ 11μηνον τοῦ 1962 ὅταν δὲν ὑπῆρχεν ἡ σύνδεσις ἐν συγκρίσει μὲ τὸ 1963 πρῶτον ἔτος συνδέσεως, αἱ ἐξαγωγαί μας ὑπεχώρησαν κατὰ 14%, κατὰ 30% δὲ ἐν συγκρίσει μὲ τὸ 1958. Ἀντιθέτως, ἐσημείωσαν αὔξησιν αἱ ἐκ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς εἰσαγωγαὶ αἱ ὁποῖαι διηυρύνθησαν κατὰ 17% μεταξὺ 1962 καὶ 1963. Συγκεκριμένως τὸ ἰσοζύγιον τοῦ 11μήνου 1963, ἦτο διὰ μὲν τὰς χώρας τῆς ΕΟΚ εἰσαγωγαὶ 267 ἑκ. δολλ., ἐξαγωγαὶ 67,6 ἢ 24,7% ἐνῷ μὲ τὰς ἐκτὸς τῆς ΕΟΚ χώρας εἰσαγωγαὶ 356,7 καὶ ἐξαγωγαὶ 183,9 ἑκ. δολλ. Εἰδικῶς διὰ τὰς ἀνατολικὰς χώρας 11μηνον 1962 εἰσαγωγαὶ 54, 1 ἑκ. δολλ., ἐξαγωγαὶ 46,8. Ἀντιστοίχως διὰ τὸ 1963 54,2 καὶ 57,1, δηλ. αὔξησις ἐξαγωγῶν μας κατὰ 22%. Συμπέρασμα τοῦ ἀρθρογράφου τῆς «Μεσημβρινῆς». Ἡ Ἀνατολὴ προσεφέρθη ὡς ὁ καλύτερος πελάτης τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Ἡ διεύρυνσις τῶν ἐξαγωγῶν μας ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὴν ἱκανότητα τῆς Ἑλληνικῆς ἀγορᾶς νὰ ἀπορροφήσῃ περισσότερα ἀγαθὰ ἐκ τῶν ἀνατολικῶν χωρῶν. Καὶ τότε, ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ προμηθευθῶμεν κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἀπὸ τὰς χώρας αὐτὰς ὅπου δίδονται πρὸς πληρωμὴν τὰ προϊόντα μας, εἶναι δυνατὸν καὶ ἀγοραὶ νὰ εὑρεθοῦν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ παραγωγ. κύκλου καὶ νὰ προωθηθοῦν αἱ ἐπενδύσεις καὶ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐκβιομηχάνισις. Ἀντιθέτως, πρὸς τὰς Δυτικὰς χώρας πρέπει νὰ συνδεθοῦν αἱ εἰσαγωγαὶ μὲ τὰς ἐξαγωγάς. Πρέπει νὰ δημιουργηθοῦν κίνητρα διὰ νὰ ὑποχρεωθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἰσάγουν ἀπεριορίστως νὰ δέχωνται ἕνα μέρος τῆς ἀξίας τῶν εἰσαγωγῶν εἰς ἰδικά μας προϊόντα. Περαιτέρω ὡς πρὸς τὰ τρία σημεῖα τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ μὲν περιφερειακὴ ἀνάπτυξις συνδέεται μὲ τὸν δημοκρατικὸν ἔλεγχον ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων λαϊκῶν στρωμάτων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι δημόσιαι ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι λειτουργοῦν χωρὶς παρακολούθησιν ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ ἔδωσαν ἀφορμὴν δυσφημήσεως τοῦ δημοσίου ἐπιχειρηματικοῦ τομέως, τεραστίων σπαταλῶν καὶ σκανδάλων καὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ παραγωγικοῦ κόστους. Θὰ πρέπει συνεπῶς ὁ δημοκρατικὸς ἔλεγχος τῶν ὀργανισμῶν περιφερειακῆς ἀναπτύξεως νὰ ἐξασφαλισθῇ μὲ τὴν καθιέρωσιν κατὰ εὐρείας περιοχὰς μιᾶς αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ. Καὶ ἡ αὐτοδιοίκησις αὐτὴ τοῦ δευτέρου βαθμοῦ μαζὶ μὲ τὴν αὐτοδιοίκησιν τοῦ πρώτου βαθμοῦ νὰ ἀποκτήσουν τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν τοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Ἐὰν αὐτὸ δὲν πραγματοποιηθῇ παρὰ τὴν λεγομένην περιφερειακὴν ἀνάπτυξιν, θὰ ἔχωμεν πάλιν συγκεντρωτισμόν, γραφειοκρατίαν, ἐξάρτησιν ἀπὸ τὸν Ἀθηναϊκὸν ὑδροκέφαλον, πάλιν διὰ τὴν μεταφορὰν πιστώσεων ἀπὸ περιοχῆς εἰς περιοχήν, φαυλοκρατικὰς καὶ μικροκομματικὰς ἐκφυλίσεις. Καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ ὁ ἔλεγχος τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων. Αὐτοδιοίκησις πρώτου καὶ δευτέρου βαθμοῦ, πρέπει νὰ ἀποκτήσουν πράγματι ἐξουσίαν νὰ διοικοῦν τὰς τοπικὰς ὑποθέσεις σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχήν, ἐξουσία ἀπὸ τὸν λαόν, διὰ τοῦ λαοῦ, διὰ τὸν λαόν, καὶ νὰ ἔχουν οἰκονομικὴν αὐτονομίαν μὴ ἐξαρτωμένην ἀπὸ συναλλαγὴν μὲ τὰς Κυβερνήσεις. Εἴμεθα ἀντίθετοι πρὸς τὰς ἐξαγγελθείσας ἀρχάς, ἐνισχυμένης ἢ ὑπερενισχυμένης ἐκπροσωπήσεως εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ ἐπιφυλλασσόμεθα, ὅταν ἔλθῃ ὁ νέος δημοτικὸς νόμος, νὰ ἐκθέσωμεν εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις μας. Τὸ δεύτερον σημεῖον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἐξηλεκτρισμός, περιορίζεται εἰς ὡραίας καὶ γενικὰς διαπιστώσεις, ἀλλὰ δὲν συσχετίζεται μὲ τὴν ὀφειλομένην ἀλλὰ μὴ προωθουμένην ἐκκαθάρισιν τῶν σκανδάλων τοῦ παρελθόντος ποὺ ἐζημίωσαν κατὰ δισεκατομμύρια τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ηὔξησαν τὸ κόστος παραγωγῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Καὶ ἐξαγγέλλονται ἀντιθέτως νέα μέτρα μιᾶς σκοτεινῆς συγχωνεύσεως, μὲ μίαν σκοτεινὴν ὑπόθεσιν ΛΙΠΤΟΛ, ἀλλὰ ἐπ’ αὐτῆς, θὰ ὁμιλήσωμεν ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Ὅταν δὲν τίθεται ἡ ΔΕΗ ὑπὸ δημοκρατικὸν ἔλεγχον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ διοικεῖται ἀπὸ κλειστὰς καὶ οὐσιαστικὰ ἀσυδότους φεουδαρχίας τεχνοκρατῶν ὡς ἀνωτέρων διοικητικῶν στελεχῶν, ὅταν δὲν ἐξαγγέλλωνται μέτρα ἐλαφρύνσεως ἀπὸ τὸ βάρος τῆς σκανδαλώδους εἰς τὸ διηνεκὲς διὰ 300 ἑκ. δραχ. ἐπιδοτήσεως τῆς ΠΕΣΙΝΕ, δὲν ξεύρω πῶς θὰ πραγματοποιηθοῦν αἱ διακηρύξεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ τρίτον σημεῖον τοῦ προγράμματος εἶναι ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδοποιΐα. Εἴπομεν ἤδη ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐπίσπευσίς της. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸν τομέα τῶν ἐπενδύσεων. Εἴδομεν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ἐπενδύσεων δὲν ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν, ἀλλὰ συνδέεται μὲ τὴν ἄνοδον τῆς καταναλωτικῆς ἱκανότητος τοῦ πληθυσμοῦ, ποὺ δημιουργεῖ τὸ φυτώριον μέσα εἰς τὸ ὁποῖον ἀναπτύσσονται αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις καὶ δημιουργοῦνται δι’ αὐτὰς κίνητρα. Πρέπει νὰ αὐξηθοῦν, νὰ φθάσουν τὸ 25% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος αἱ ἰδιωτικαὶ καὶ δημόσιαι ἐπενδύσεις, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ προσήκοντες ρυθμοὶ ἐκβιομηχανίσεως διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζωτικοῦ προβλήματος τῆς ἀπασχολήσεως, διὰ τὴν ἀνάσχεσιν τοῦ ρεύματος τῆς μεταναστεύσεως. Πρέπει νὰ προσδιορίζῃ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἡ βιομηχανικὴ παραγωγή, τῆς ὁποίας οἱ ρυθμοὶ ἀναπτύξεως πρέπει νὰ φθάσουν εἰς τὸ 10% ἐτησίως καὶ ὁ μέσος ρυθμὸς αὐξήσεως τοῦ συνολικοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὸ 8%. Ἄλλως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν τοὺς ἀνταγωνιστάς μας, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ οἰκοδομήσωμεν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ πρόοδον τῆς ὁποίας εἶναι ἄξιος. Ἀντὶ τούτου ἐξαγγέλλονται, ὕψος μὲν καὶ ποιότης δημοσίων ἐπενδύσεων, ὄχι οὐσιωδῶς διάφορος καὶ τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον μᾶς ἐσυνήθισεν ἡ ΕΡΕ, περιορισμὸς δὲ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων μόνον εἰς τὰ ἔργα ὑποδομῆς, ὡσὰν νὰ ἦτο ἐπαρκὴς ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἢ χρήσιμος, ἡ εἰσβολὴ ξένου κεφαλαίου, ὑπὸ προνομιακοὺς ὅρους, διὰ νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ἡ συσσώρευσις ἐκ τῶν προσόδων τῶν δημοσίων ἐπιχειρήσεων, ἡ περικοπὴ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν εἰς τὸ 3% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ αὔξησις τῶν ἀνταλλαγῶν μὲ τὰς χώρας διμερῶν συμβάσεων πρὸς προμήθειαν κεφαλαιουχικοῦ ἐξοπλισμοῦ, ἡ πάταξις τῆς φοροδιαφυγῆς καὶ τῆς ἀδικαιολόγητης φοροαπαλλαγῆς, ἠμποροῦν νὰ ἐξοικονομήσουν τὰ ποσὰ ποὺ ἀπαιτοῦνται, ὥστε τὸ ὕψος τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων νὰ προγραμματισθῇ εἰς τὸ διπλάσιον τοῦ σημερινοῦ. Δὲν λέγω διὰ τὸν σημερινὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ ἡ κατεύθυνσις πρέπει νὰ εἶναι αὐτή. Τὴν ἐκβιομηχάνισιν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν περιμένωμεν ἀπὸ τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔρχονται βεβαίως διὰ νὰ εὐεργετήσουν τὸν τόπον, ἀλλὰ διὰ νὰ εἰσπράξουν καὶ νὰ φύγουν ἐξάγοντες καὶ τὰ κέρδη των καὶ θέτοντες ὑπὸ ἔλεγχον τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου καὶ εἰς τὸ τέλος καὶ τὴν πολιτικήν της ἀνεξαρτησίαν. Βεβαίως ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ εἶναι χωρὶς προνόμια καὶ ἀνταλλάγματα πολιτικῆς φύσεως εἶναι εὐπρόσδεκτος καὶ ὁ ἐξωτερικὸς δανεισμὸς ὄχι ὅμως, ἡ κατάληψις ἐπιχειρηματικῶν δραστηριοτήτων καὶ πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν τῆς χώρας. Ἰδίως ὅμως ἐπιβάλλεται νὰ προσανατολισθῇ μὲ τὰ κατάλληλα κίνητρα πρὸς παραγωγικὰς ἐπενδύσεις τὸ Ἑλληνικὸν κεφάλαιον. Προτείνομεν νὰ καταρτισθῇ ἕνα ρωμαλέον πρόγραμμα, μιᾶς 5ετίας, διὰ τὴν δημιουργίαν πεντακοσίων χιλιάδων νέων εὐκαιριῶν ἀπασχολήσεως. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μὲ τοὺς δρόμους ποὺ ἠκολουθήθησαν ἀπὸ τὴν 8ετίαν καὶ ποὺ ὑπομιμνήσκονται καὶ τώρα ἀπὸ τὴν νέαν Κυβέρνησιν. Μόνον μὲ τὴν ἐκβιομηχάνισιν, μὲ τὴν βαρεῖαν μεταλλουργικὴν καὶ χημικὴν βιομηχανίαν, μόνον μὲ τὰς βιομηχανίας ἐκείνας ποὺ ἀξιοποιοῦν τὸν ὀρυκτὸν πλοῦτον καὶ τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα τῆς χώρας εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐπαναστατικὴν ἀλλαγήν, τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου. Καὶ ἡ ἀναμόρφωσις τῆς παιδείας πρέπει νὰ ἔχῃ γνώμονα τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς κατευθύνσεις τῆς βιομηχανικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ὅλα αὐτὰ ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν ἐὰν δὲν δημιουργηθῇ ἕνας σοβαρὸς δημόσιος βιομηχανικὸς τομεύς. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ πάντα νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Προτείνομεν ἐπίσης καὶ ἐπροτείναμεν καὶ ἄλλοτε μέτρα διὰ τὸν ἐκσυγχρονισμὸν καὶ τεχνικὸν ἐξοπλισμὸν τῶν βιοτεχνιῶν καὶ τῆς μικρᾶς βιομηχανίας μὲ μακροπροθέσμους χαμηλοτόκους χορηγήσεις, ἀλλὰ καὶ μὲ ἐπιδοτήσεις ἀναπροσαρμογῆς ἀκόμη. Ἀλλὰ κἄθε ρωμαλέος προγραμματισμὸς αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἀπουσιάζει ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ὑπάρχει μία καθήλωσις εἰς τὸ ὕψος τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων κατὰ τὰ πρότυπα τῆς ΕΡΕ τόσον ὥστε καὶ ἡ «Καθημερινὴ» τῆς 19ης Φεβρουαρίου διὰ τοῦ οἰκονομικοῦ της συνεργάτου λέγει: «Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ τελευταία στροφὴ τὴν ὁποίαν εἰς τὸν οἰκονομικὸν τοὐλάχιστον τομέα ἐπραγματοποίησε μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16ης Φεβρουαρίου, εἶναι τοσαύτη καὶ τοιαύτη, ὥστε ἡ Κυβέρνησις τῶν 50 ἡμερῶν νὰ ἐμφανίζηται ὡς κἄτι μεμακρυσμένον χρονικῶς καὶ ἰδεολογικῶς. Τὸ ἀνησυχητικὸν ἐν προκειμένῳ εἶναι μήπως ἡ πραγματοποιηθεῖσα στροφὴ ἔχῃ κατεύθυνσιν πρὸς τὴν πρὸ τῶν ἐκλογῶν κατάστασιν, ὁπότε ἀνακύπτει ὁ φόβος μήπως ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ. μπῇ εἰς τὰ παπούτσια τῆς Ε.Ρ.Ε.». Καὶ συνεχίζει: «Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ θάρρος ποὺ ἀπαιτεῖται διὰ νὰ λεχθῇ εἰς τοὺς παραγωγούς, ὅτι αἱ ἐφ’ ἅπαξ ἐπιτευχθεῖσαι τιμαὶ τῶν καπνῶν των, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθοῦν εἰς αὐτοὺς μονίμως. Ἀνάλογον ἢ καὶ μεγαλύτερον θάρρος θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ νὰ δηλωθῇ εἰς τοὺς μισθωτοὺς καὶ ἡμερομισθίους τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, ὅτι αὐξήσεις τῆς ἀμοιβῆς των ἀποκλείονται ἐπὶ τοῦ παρόντος. Καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ λεχθῇ εἰς τοὺς σιτοπαραγωγούς, ὅτι ἡ ἐξαγορὰ τῆς ἀλογίστου μεγάλης παραγωγῆς των καὶ δὴ εἰς τὰς τιμὰς ποὺ ἐκεῖνοι ἀξιοῦν». Κύριοι συνάδελφοι, εἰδικὸς ἀγορητὴς τοῦ κόμματός μας θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν παιδείαν, τὴν ἐπιστημονικὴν ἔρευναν, τὴν νεολαίαν καὶ τὰ προβλήματα ἐκπολιτισμοῦ. Μᾶς ἐμβάλλει πάντως εἰς ἀνησυχίαν ἡ αὐταρέσκεια τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπραγματοποιήθη ἡ δωρεὰν Παιδεία, διότι ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ δεκάδραχμα ἢ ἑκατοντάδραχμα τῆς σχολικῆς εἰσφορᾶς ὁσονδήποτε λόγῳ τῆς ἐξαθλιώσεως τῶν μαζῶν καὶ ἐὰν εἶναι πράγματι πολύτιμος δὲν ὁλοκληρώνει τὸ πρόβλημα. Ὅταν τὰ περισσότερα σχολεῖα σχεδὸν τῆς ὑπαίθρου λειτουργοῦν μὲ τὴν λεγομένην προαιρετικὴν εἰσφορὰν τῶν γονέων, πρὸς μισθοδοσίαν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ ποὺ δὲν βαρύνει τὸν προϋπολογισμόν, ὅταν δὲν ὑπάρχουν αἴθουσαι διδασκαλίας, ὄργανα καὶ προσωπικὸν καὶ δι’ αὐτὸ ἁπλώνονται καὶ ἀνθοῦν τὰ ἰδιωτικὰ ἐκπαιδευτήρια, καὶ μεσαίων καὶ μικρῶν καὶ χαμηλοτάτων εἰσοδημάτων γονεῖς ἀναγκάζονται νὰ χρησιμοποιοῦν τὴν ἰδιωτικὴν ἐκπαίδευσιν. Καὶ ἐπάνω ἀπὸ ὅλα ὅταν δὲν ἀντιμετωπίζεται τὸ πρόβλημα τῆς συντηρήσεως τῶν παιδιῶν ποὺ πρέπει νὰ μορφωθοῦν καὶ νὰ σπουδάσουν δωρεὰν παιδεία δὲν ὑπάρχει. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ αὐταρέσκεια, νὰ ἀναμετρηθῇ καὶ ἡ ἔκτασις καὶ ἡ σοβαρότης τῶν ἀναγκῶν καὶ νὰ ὑπάρξῃ μία ἐπίσπευσις ἱκανοποιήσεώς των. Ὑπῆρξεν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἔλλειψις οἱασδήποτε μνείας ὡς πρὸς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐν σχέσει πρὸς τὸν φημολογούμενον δανεισμόν, ἐσωτερικὸν ἢ ἐξωτερικόν. Εἶναι ἀναγκαία ἡ διευκρίνισις, δεδομένου, ὅτι ἀπὸ ἔτος εἰς ἔτος αὐξάνεται τὸ ἀνελαστικὸν αὐτὸ σκέλος τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ σκέλος ἐξυπηρετήσεως ὁλονὲν ὑψηλοτέρου δημοσίου χρέους. Ἐπιφυλασσόμεθα ἐν σχέσει πρὸς τὰς πολλάς, ἀλλὰ ὄχι σαφεῖς διακηρύξεις ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ τομέως, ὅπου ὑπάρχει μὲν ἡ ὑπόσχεσις ἐλαφρύνσεως ὡς πρὸς τὸν φόρον εἰσοδήματος, μεταρρυθμίσεως δὲ ἄδηλον ἐὰν ἐπὶ τὸ ἐλαφρότερον ἢ τὸ βαρύτερον εἰς τοὺς φόρους καταναλώσεως, ἐπιφυλασσόμεθα ἐκ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ἀχθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἐπιβεβαιοῦται ἢ ἐὰν ἀναιρῆτε ἡ ἐπαγγελία περὶ κοινωνικῆς Δημοκρατίας. Διότι γίνεται μὲν ἐπαγγελία γενικῆς καὶ ἴσης ἀνακουφίσεως ὡς πρὸς τὸν φόρον εἰσοδήματος, ἔστω καὶ εἰς τὰς ὑψηλοτέρας εἰσοδηματικὰς κλίμακας, ἀλλ’ οἱ ἐργάται, οἱ ἀγρόται δὲν ἔχουν εἰσόδημα, ὥστε νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸν φόρον εἰσοδήματος καὶ τὸ μέτρον δὲν τοὺς ἐνδιαφέρει, δὲν τοὺς ἀφορᾷ. Θὰ ἴδωμεν ποῖα θὰ εἶναι τὰ ἄλλα μέτρα. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τέλους κατανοητόν, ὅτι τὸ κλειδὶ ὅλου τοῦ μέλλοντος τοῦ τόπου, κλειδὶ τῆς ἀναπτύξεως, εἶναι αἱ πολεμικαὶ δαπάναι καὶ τὸ ὕψος των. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθὲς εὐστόχως ἐτόνισεν, ὅτι αἱ ὑψηλαὶ πολεμικαὶ δαπάναι ἀποκλείουν τὴν ἄσκησιν κοινωνικῆς πολιτικῆς. Ἀνεγνώρισεν τὸ ἀσυμβίβαστον μεταξύ των. Ἐγὼ προσθέτω, ὅτι ἀποκλείουν καὶ τὴν ἄσκησιν πολιτικῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Σημειώνομεν, ὅτι τοὐλάχιστον, διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐπιδιώκεται νὰ εὑρεθοῦν δικαιολογίαι διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ἐπαγγελιῶν ὡς πρὸς αὐτὸν τὸν τομέα. Καὶ σημειώνομεν τὴν ἐκδήλωσιν τῆς χαρᾶς ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. διὰ τὴν στροφήν, προδήλως πρὸς τὰ δεξιά, τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Μολονότι καὶ ἀπὸ τὸν κυβερνητικὸν ἀκόμη τύπον ὑπῆρξεν ὑπαινιγμὸς περὶ εἰκονικότητος τῶν διακηρυχθησομένων περικοπῶν, μὲ κᾶθε ἐπιφύλαξιν καὶ μὲ τὴν ὑποχρέωσίν μας ἔναντι τοῦ λαοῦ νὰ παρακολουθήσωμεν καὶ νὰ ἀσκήσωμεν ἔλεγχον ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διακηρύξεων τῆς Κυβερνήσεως, δεχόμεθα τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθές. Ἐκφράζουν τὸ ὀλιγώτερον μίαν ἀσήμαντον καὶ συμβολικὴν περικοπήν. Δὲν λύουν τὰ προβλήματα. Φυσικὰ παραμένουν μέγιστα περιθώρια ἀοριστίας καὶ συγχίσεως. Κατ’ ἀρχὴν φαίνεται, ὅτι ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ ΝΑΤΟ περὶ αὐξήσεως τῶν πολεμικῶν δαπανῶν κατὰ 4,5%. Ἀλλὰ τὸ «Βῆμα» τοῦ προχθεσινοῦ Σαββάτου εἰς τὴν αʹ σελίδα ἐμφανίζει ἕνα χαρακτηριστικὸν δίπτυχον, ἀριστερὰ «σημαντικὴ περικοπὴ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν», δεξιὰ «ὑπὸ μορφὴν ἐπείγουσαν» δύο Μεραρχίαι χρειάζονται ἀκόμη εἰς τὴν Ἑλλάδα, μία μηχανοκίνητος καὶ μία τεθωρακισμένη. Τὰ συμπεράσματα εἶναι εὐνόητα. Ποῖαι πιέσεις ἀσκοῦνται, εἰς τὶ ἀποβλέπουν; Ἀποβλέπουν εἰς τὸν προσδιορισμὸν ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἐξυπηρετούσης ξένα συμφέροντα καὶ ἀναγορεύσεως εἰς ἐπικινδύνους ἐχθροὺς τῶν γειτόνων πρὸς ἀποτροπὴν εἰρηνικῆς διευθετήσεως εἰς τὰ Βαλκάνια, ἐνῷ εἶναι πασίδηλον, ὅτι εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν ἔχει δημιουργηθῆ μία νέα κατάστασις, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἐπιτρεπτὸν νὰ ἀγνοῇ κανείς, καὶ ἡ ὁποία ἐπιτρέπει τὴν ἐμπέδωσιν αἰσθήματος ἀσφαλείας, ἐγγυήσεων ἀκεραιότητος, ἀνεξαρτησίας καὶ μὴ ἀναμίξεως εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις ἀλλήλων, τὴν δημιουργίαν ζώνης εἰρήνης, ζώνης προοδευτικῶς ἀφοπλιζομένης, πρῶτον, ἀπὸ τὰ πυρηνικὰ ὅπλα καὶ ὕστερα διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν κλασσικῶν ἐξοπλισμῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, εἰς τὴν διεθνῆ θέσιν τῆς χώρας. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀπόψεις μας. Ἡ θέσις μας εἶναι ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας ἡ ἀπεμπλοκὴ ἀπὸ τὰ ἐπιθετικὰ σύμφωνα ποὺ μὲ τὸ πρόσχημα ἀμύνης κατ’ ἀνυπάρκτων ἐν πολλοῖς κινδύνων καὶ οὐσιαστικὰ μὲ τὴν μεταβάπτισιν εἰς κίνδυνον ἐκείνων ποὺ ὑπῆρξαν σταθερῶς καὶ εἶναι θερμοὶ προασπισταὶ τῶν Ἑλληνικῶν ἐθνικῶν δικαίων καθὼς καὶ μὲ τὴν βάπτισιν εἰς συμμάχους ἐκείνων ποὺ εἴτε ὡς ἡ τουρκικὴ ἰθύνουσα τάξις θέτουν εἰς κίνδυνον καὶ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ἀσφάλειαν καὶ ἐκφράζουν ἐπιθετικὰς ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος βλέψεις καὶ μεταχειρίζονται ἐχθρικῶς τὴν χώραν, εἴτε ἐκείνων ποὺ παγίως καὶ πεισμόνως ἀντετάχθησαν εἰς τὰ ἐθνικὰ δίκαια, εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Ἡ ἔνταξίς μας εἰς τὸ σύμφωνον τοῦ ΝΑΤΟ βαρύνει τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν μὲ ὑπερόγκους πολεμικὰς δαπάνας. Οἱ ἡγέται τοῦ ΝΑΤΟ μὲ τὴν πίεσιν διὰ νὰ ἀποτραπῇ ἡ θεμελίωσις τῆς εἰρήνης εἰς τὰ Βαλκάνια, παρατείνουν μίαν κατάστασιν βαρύνουσαν τὴν οἰκονομικήν μας ἀνάπτυξιν καὶ ἔτσι ἐπωφελοῦνται κατακτῶντες τὰς πλουτοπαραγωγικὰς πηγὰς τῆς χώρας, μονοπωλοῦντες τὴν ἐσωτερικήν μας ἀγορὰν χωρὶς νὰ δέχωνται ὡς ἀντάλλαγμα τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα, ἀλλὰ καὶ μὲ λυσσαλέαν καταπολέμησίν των. Ἐδώσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν παραδείγματα, ὅτι ἡ Σουηδία, ἡ Φινλανδία, ἡ Αὐστρία, 100 σήμερον χῶραι μὴ ἐντεταγμέναι, μὲ τὴν οὐδετερότητα καὶ τὴν ἀπεμπλοκήν των ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν ἀποτελεῖ παράδοσιν τῆς χώρας, ἀλλὰ τὸν καλύτερον τρόπον προασπίσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀνεξαρτησίας των καὶ τῆς Εἰρήνης. Ἐν τούτοις ἐνῷ διακηρύσσομεν ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ τοποθέτησίς μας, δὲν ἐθεωρήσαμεν ποτὲ τὴν ἐμμονὴν τῶν ἄλλων πολιτικῶν δυνάμεων εἰς τὸ σύστημα τῶν σημερινῶν συμμαχιῶν ὡς λόγον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπέκλειεν εἴτε συνεργασίαν εἴτε στήριξιν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἀσκήσεως πραγματικῆς Ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς νοοτροπίας τῆς ὑποτελείας. Σήμερον ἐξακολουθοῦμεν νὰ ὑποστηρίζωμεν τὸ ἴδιον. Μολονότι φρονοῦμεν ὅτι κάτω ἀπὸ τὸ φῶς τῶν προσφάτων ἐξελίξεων τοῦ Κυπριακοῦ, ποὺ ἔδειξε ποῖοι εἶναι οἱ πραγματικοὶ φίλοι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ποῖοι οἱ ἐχθροὶ τῶν ἐθνικῶν μας συμφερόντων, ἐδημιουργήθη εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ μία βαθυτάτη κρίσις, ὡς πρὸς τὴν ὀρθότητα τῆς ἐπισήμου πολιτικῆς καὶ τῶν συμμαχιῶν, πάλιν ἐμμένομεν εἰς τὴν τοποθέτησιν αὐτὴν ποὺ ἀνεφέραμεν προηγουμένως. Ἐπομένως, αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας θὰ ἐκθέσω εἶναι παρατηρήσεις ὄχι διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀσκεῖ καὶ δὲν ἐφαρμόζει τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν, ἀλλὰ διότι δὲν ἐφαρμόζει τὰς ἰδικάς της ἐπαγγελίας. Πρωτύτερα ὅμως πρέπει νὰ δοθῇ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας ἀπάντησις εἰς τὰς χθεσινὰς περὶ τῆς νεολαίας καὶ τῶν δῆθεν παρεκτροπῶν της, παρατηρήσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ. Ἐκφράζει τὴν ψυχὴν τοῦ ἔθνους ἡ, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἔκδηλης ἐχθρότητος τοῦ ΝΑΤΟ πρὸς τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, διαδηλώνουσα νεολαία μὲ τὰς φωνὰς «ἔξω ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ». Ἔτσι ἐξεφράσθη καὶ ὁ λαὸς τῆς Κρήτης κατὰ τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ 6ου Στόλου καὶ ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Μυτιλήνης καὶ πλείστων ἄλλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἀχαρακτηρίστου καὶ ἐχθρικῆς στάσεως τῶν λεγομένων συμμάχων. Οἱ χαρακτηρισμοὶ δὲ τῆς δονουμένης ἀπὸ τὸν ἐθνικὸν παλμὸν Ἑλληνικῆς νεολαίας ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. «Φροντίσατε νὰ τοὺς συμμαζέψετε». «Καμαρῶστε τοὺς αὐριανοὺς στρατιώτας τῆς Ἑλλάδος», προερχόμενοι μάλιστα ἀπὸ τὸν ἡγέτην τῆς παρατάξεως ἐκείνης ποὺ δὲν ἐδίστασε καὶ εἰς τὸ αἷμα νὰ πνίξῃ τὸν Μάϊον τοῦ 1956 τὰς ἐκδηλώσεις τῆς νεολαίας, ποὺ ἤθελε νὰ συμπαρασταθῇ εἰς τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, διὰ νὰ καταλήξῃ τελικὰ εἰς τὴν συνθηκολόγησιν τῆς Ζυρίχης, καὶ ὠργάνωσεν τὰς Ε.Κ.Ο.Φ., Ἐθνικὰς Σταυροφορίας καὶ ἄλλας παρακρατικὰς ὀργανώσεις τῆς νεολαίας καὶ ἐχρηματοδότησεν ἀπὸ τὰ μυστικὰ κονδύλια πρὸς τέλεσιν ἀξιοποίνων πράξεων καὶ ἀνέθεσε τὴν ἐπιμέλειαν τῆς νεότητος εἰς τὸν Ἐμμανουηλίδην, νομίζω, ὅτι τοὐλάχιστον ἀπ’ ἐκεῖ προερχόμενοι οἱ χαρακτηρισμοί, εἶναι ἀπαράδεκτοι, διὰ τὴν ὑψηλόφρονα Ἑλληνικὴν νεολαίαν. Κύριοι βουλευταί, ὑπενθυμίζομεν ὅτι ἐνῷ κατὰ τὴν πρώτην φάσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος ἡ ὑπόθεσις ἐπροδόθη διότι μέσα εἰς ἕνα μεγαλειῶδες κίνημα χειραφετήσεως τῶν ἀποικιοκρατουμένων λαῶν, ἡ ὁποία ἀπέδωσε τὴν ἐλευθερίαν εἰς ἕνα δισεκατομμύριον ἀνθρώπων ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς ἀποικιοκρατίας, τὸ αἴτημα τὸ Κυπριακὸν συνέπεσε μὲ τὴν ἀπώλειαν τῶν βάσεων καὶ στηριγμάτων καὶ ἐδαφῶν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας πρὸς προάσπισιν τῶν συμφερόντων της εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν πρὸς ὑποστήριξιν τῶν συμφερόντων τῶν μονοπωλίων πετρελαίου. Καὶ ἐφηρμόσθη ἡ πολιτικὴ τοῦ διαίρει καὶ βασίλευε καὶ ὑπεκινήθη ἡ Τουρκικὴ μειονότης ἡ ὁποία ἐπὶ ἔτη συνυπῆρχεν ἁρμονικὰ καὶ ἠμπορεῖ καὶ πρέπει καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ συνυπάρχῃ μὲ τὴν Ἑλληνικὴν πλειοψηφίαν καὶ ἐδημιουργήθη μία ἀλληλεγγύη ἄρρηκτος ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου καὶ δὲν ἐφηρμόσθη ἡ μόνη διεθνῶς ἀνεγνωρισμένη δημοκρατικὴ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως ἡ ἀναγραφομένη καὶ καθιερουμένη ὑπὸ τοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ὡς θεμέλιον τῆς διεθνοῦς συμβιώσεως, δηλαδὴ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ πλήρης ἐγγύησις ἰσοπολιτείας διὰ τὴν μειονότητα. Ἀντὶ τούτου κατεσκευάσθη τὸ ἐξάμβλωμα τῆς Ζυρίχης τὸ ὁποῖον ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ τὸν τότε κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. ὡς ἡ εὐτυχεστέρα ἡμέρα τῆς ζωῆς του. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶχε εἴπει ἐν ὄψει αὐτῆς τῆς τοποθετήσεως τῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ ἔναντι τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος: «Ἡ ψυχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εὑρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ». Διατί ἀνεζωπυρώθη τὸ Κυπριακόν; Διότι ἡ συμφωνία τῆς Ζυρίχης καθιέρωσεν ἕνα καθεστὼς μὴ δυνάμενον νὰ λειτουργήσῃ, ἕνα καθεστὼς ἀπαράδεκτον. Βεβαίως διὰ νὰ προβληθῇ τὸ αἴτημα ἡ Κυπριακὴ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν πρέπουσαν προπαρασκευήν. Καὶ ὀρθῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ καθεστῶτος τῆς Ζυρίχης καὶ ὀρθῶς ἐπέλεξε καὶ τὸν χρόνον προβολῆς του. Τώρα ἕνας διακεκριμένος καθηγητὴς τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου καὶ Νομικὸς Σύμβουλος τῆς Κυπριακῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Τενεκίδης, εἰς ἄρθρον του εἰς τὸ τελευταῖον φύλλον τῆς Νέας Οἰκονομίας ἀναφέρει, ὅτι Ἀγγλικὴ διπλωματικὴ προσωπικότης παρέσχε τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ὑποστηρίξεως εἰς τὸ αἴτημα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ καθεστῶτος τῆς Ζυρίχης καὶ ἐπέμεινεν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπισπεύσεως τῆς ἀναθεωρήσεως. Εἶναι φανερὸν ὅτι ἂν ὑπῆρξε τοιαύτη ὑπόσχεσις, ἦτο δολία. Προεκλήθη μόλις ἐτέθη θέμα ἀναθεωρήσεως ἐξέγερσις, τῆς Τουρκικῆς μειονότητος, ἡτοιμάσθησαν ἀποβάσεις, παρεβιάσθησαν χωρικὰ ὕδατα καὶ ἐναέριος χῶρος, ἐστάλησαν τελεσίγραφα καὶ διεδραματίσθησαν ὅσα εἶναι εὐρύτατα γνωστά. Διατί; Διότι ἐπιδιώκεται ἡ ἐξασφάλισις τῶν βάσεων εἰς Κύπρον μετὰ τὴν ἀπώλειαν διὰ τοὺς Ἄγγλους καὶ τοὺς Ἀμερικανοὺς τῶν βάσεων τῆς Λιβύης. Δὲν τοὺς ἀπέμεινε παρὰ ὁ χῶρος εἰς τὴν Κύπρον. Εἰς πρόσφατον φύλλον τῆς 6ης Μαρτίου τῆς Ἐπιθεωρήσεως «Τριμπὸν Ντὲ Νασιὸν» γίνεται σαφῶς ὁ συσχετισμὸς βάσεων Κύπρου καὶ βάσεων Λιβύης. Ἔναντι τῶν Τουρκικῶν ἐκβιασμῶν, μὲ τὴν συγκατάθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀπομακρυνθεὶς μισητὸς ἀποικιοκράτης ἐπανέρχεται ὡς ρυθμιστὴς καὶ φρουρὸς τῆς τάξεως. Προτείνεται ἐν συνεχείᾳ ἡ κατοχὴ τῆς Κύπρου ἀπὸ δυνάμεις τοῦ ΝΑΤΟ, τὸ ὁποῖον πάντοτε ἀντετίθετο εἰς τὴν αὐτοδιάθεσιν τῆς Κύπρου. Εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως — ἡ ἀλήθεια, τῆς ὑπηρεσιακῆς, ἀλλὰ μὲ σύμφωνον γνώμην τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ε.Κ. καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε.— ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ ὅτι ἔσπευσε νὰ ἀποδεχθῇ τὸ αἴτημα τῆς καταλήψεως τῆς Κύπρου ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τὸ δεχθῇ καὶ ἡ Κυπριακὴ Κυβέρνησις. Εὐτυχῶς ἡ αἵρεσις δὲν ἐπληρώθη, διότι ἡ Κυπριακὴ Κυβέρνησις ἀντέταξεν εἰς τὰς πιέσεις καὶ τὰς ἀπειλὰς σθεναρὰν ἄρνησιν. Ἡ πολιτεία τῶν Ἀγγλικῶν δυνάμεων δῆθεν εἰρηνεύσεως ὑπῆρξε πραγματικὰ ἐπίβουλος καὶ ἀπροκάλυπτα ἐχθρική. Ἀναγινώσκομεν εἰς τὴν «Καθημερινὴν» τῆς 23 Φεβρουαρίου: «Ἡ μεροληπτικὴ στάσις τῶν Ἀγγλικῶν στρατευμάτων ἐξακολουθεῖ ἐπιτεινομένη. Ἐγένοντο μυστικαὶ συσκέψεις μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐνταῦθα Τουρκικῶν δυνάμεων καὶ ἡγετῶν τοῦ Βρεταννικοῦ στρατοῦ εἰς τὰς Ἀγγλικὰς βάσεις καὶ ὅτι εἰς τοὺς στασιαστὰς ἐδόθησαν ἅρματα μάχης καὶ πολεμικὸν ὑλικόν». Ἐπίσης, εἰς τὰ «Νέα», τῆς 18 Μαρτίου: «Οἱ ἐνταῦθα—ἐν Λευκωσίᾳ—Βρεταννικοὶ κύκλοι ἐξακολουθοῦν νὰ προβάλλουν τὴν λύσιν τοῦ ὁμοσπονδιακοῦ διαμελισμοῦ, ἀποτρέποντες τοὺς Τουρκοκυπρίους Ὑπουργοὺς καὶ δημοσίους ὑπαλλήλους νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ καθήκοντά των ἐνῷ χρηματοδοτοῦν τὴν Τουρκοκυπριακὴν τρομοκρατικὴν ἡγεσίαν...». Πράγματι πίσω ἀπὸ τὴν ἐπιθετικότητα καὶ τὴν ἀδιαλλαξίαν τῆς Τουρκικῆς ἡγεσίας εὑρίσκεται ἡ παρακίνησις ἀπὸ μέρους Ἄγγλων καὶ Ἀμερικανῶν ἰμπεριαλιστῶν. Τὸ σχέδιον ἐπεμβάσεως τοῦ ΝΑΤΟ, μὲ δεδομένην ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἐχθρικήν του διάθεσιν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν δημιουργίαν πραγματικῆς καταστάσεως κατοχῆς τῆς Κύπρου μὲ τελικὸν σκοπὸν τὴν κατάλυσιν τῆς ἀνεξαρτησίας της καὶ τὸν διαμελισμόν της. Ἂς σημειωθοῦν ἰδιαιτέρως τὰ ἀκόλουθα δείγματα τῆς Ἀμερικανικῆς στάσεως. Καὶ πρῶτον τὸ Στέϊτ Ντηπάρτμεντ ἀπαντῶν εἰς ἐρώτημα τοῦ γερουσιαστοῦ Κέννεθ Κῆτιγκ διεκήρυξεν, ὅτι αἱ ΗΠΑ δὲν εἶναι διατεθειμέναι νὰ ὑποστηρίξουν Κυβέρνησιν πλειοψηφίας εἰς τὴν Κύπρον, δηλαδή, ἀντιτάσσονται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως. Μέλη ἐξ ἄλλου Ἀμερικανικῆς ἐν Κύπρῳ ἀποστολῆς προέβησαν εἰς προμήθειαν ὅπλων εἰς τοὺς Τούρκους. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ «Καθημερινὴ» τῆς 23 Φεβρουαρίου: «Ἡ ἰδία ἐφημερὶς ἀποκαλύπτει ἐπίσης τὴν σκανδαλώδη ἀνάμιξιν τῶν Ἀμερικανῶν, δημοσιεύουσα ἐπιστολὴν Ἀμερικανοῦ, βεβαιοῦντος τὴν ἀποστολὴν ὅπλων εἰς τοὺς Τούρκους. Ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ ἐστάλη ἐξ Ἀμερικῆς πρὸς μέλος τῆς ἐνταῦθα ἀποστολῆς Φουλμπράϊτ μεταξὺ δὲ ἄλλων, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «Τὰ ὅπλα καὶ τὰ πυρομαχικά, τὰ ὁποῖα ἐζητήσατε διὰ τὴν Τουρκικὴν ἀπελευθέρωσιν εὑρίσκονται καθ’ ὁδόν. Τοῦτο θὰ διδάξῃ τοὺς Ἕλληνας νὰ μὴ καταπιέζουν τοὺς Τούρκους. Ἡ πραγματικὴ μάχη δὲν ἤρχισεν ἀκόμη. Θὰ ἀρχίσῃ μόλις παραληφθοῦν τὰ ὅπλα καὶ τὰ πυρομαχικά». Ἐπίσης, ἀπὸ τὴν «Καθημερινὴν» τῆς 24 Μαρτίου: «Αἱ γενόμεναι χθὲς ἀποκαλύψεις τοῦ ἐκδότου τοῦ «Ταχυδρόμου τῆς Οὐασιγκτῶνος» κ. Ἄλφρεντ Φρέντλυ εἰς τὴν ἐξ Ἀγκύρας ἀνταπόκρισίν του, ὅτι ἡ Ἀμερικὴ ὑπεσχέθη νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Τουρκίαν χάριν λογικῆς διευθετήσεως τοῦ Κυπριακοῦ, ἐπροκάλεσεν ἀμηχανίαν εἰς τὸ Σταίητ Ντηπάρτμεντ». Ἐπίσης ἡ «Μεσημβρινὴ» τῆς 29 Ἰανουαρίου: «Εἰς τὴν νῆσον αὐτὴν ἐστραγγαλίσθησαν, ἀπὸ τὴν συμφεροντολόγον, μικρόψυχον διάθεσιν τῶν μεγάλων, ἀκόμη καὶ ἁπλαῖ ἀνθρώπιναι ἀρχαί, καὶ ἐπραγματώθησαν φρικτὰ ἐγκλήματα». Ἡ «Ἑστία» ἔγραφε (5.2.1964) ὅτι «ἡ Δημοκρατία ἐδολοφονήθη ὑπὸ τῶν Ἀγγλοαμερικάνων», ἐνῷ ἡ «Καθημερινὴ» (1.2.1964) διαπιστώνει ὅτι ἡ «Ἀγγλοαμερικανικὴ διπλωματία ἐξέρχεται ἠθικῶς τραυματισμένη, μὲ μίαν ἀκόμη ἀπόδειξιν τοῦ ἐμπαιγμοῦ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῶν ὑψηλῶν δημοκρατικῶν ἀρχῶν». Τέλος, ὁ «Φιλελεύθερος» τῆς Κύπρου σχολιάζων τὰς συζητήσεις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας εἰς ἄρθρον ὑπὸ τὸν τίτλον «οἱ ἰμπεριαλισταὶ» ἀντιπαραθέτει τὸν λόγον τοῦ Σοβιετικοῦ ἀντιπροσώπου κ. Φεντορένκο πρὸς τὸν Ἀμερικανὸν κ. Στήβενσον μὲ τὰς ἀκολούθους φράσεις: «Κάθε λέξις τοῦ πρώτου εἶναι αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ φωνὴ τῆς δικαιοσύνης, ἐνῷ κάθε λέξις τοῦ δευτέρου εἶναι ἡ φωνὴ τῶν ἁρπακτικῶν ἰμπεριαλιστικῶν ὀρέξεων». Ὅταν ἐκτιμηθῇ ἡ ἔκτασις τῆς Βρεταννικῆς ἐπιβολῆς ἔναντι τῶν δικαιωμάτων τῆς Κύπρου εἶναι φανερὸν ὅτι βαρεῖα εἶναι ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως διότι συνῄνεσεν εἰς τὴν ἐπανεγκατάστασιν ὡς δυνάμεως εἰρηνεύσεως τῶν Βρεταννικῶν δυνάμεων. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Βρεταννικὴ αὐτὴ δύναμις ποὺ ὑπέθαλψε τὰς Τουρκικὰς ἐνεργείας πρὸς διαμελισμὸν τῆς Κύπρου, δὲν θὰ ἐπηκολούθουν ὅσα ἐπηκολούθησαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν σήμερον ὑπάρχῃ ἰσχυρὰ Κύπρος, ἐὰν δὲν ὑπέκυψεν εἰς τὰς ἐκβιάσεις, αὐτὸ ὀφείλεται πρῶτον εἰς τὴν ἑνότητα τοῦ λαοῦ, εἰς τὸν ἐξοβελισμὸν τῆς πολιτικῆς τῶν διακρίσεων καὶ τῆς ἀπομονώσεως καὶ ἀποξενώσεως, τῆς πρωτοπόρου μερίδος καὶ τάξεως, διότι ἡ τακτικὴ αὐτὴ τελικὰ ἐν ὀνόματι τῆς ἐθνικοφροσύνης καταβαραθρώνει τὰς ἐθνικὰς ὑποθέσεις. Καὶ δεύτερον, εἰς τὸ ὅτι ἡ Κύπρος ἡ μικρά, ἡ ἄοπλος βασίζεται εἰς τὴν ἀλληλεγγύην τῶν σοσιαλιστικῶν χωρῶν καὶ τῶν ἀδεσμεύτων, ἰδίως τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου. Τὴν Τουρκικὴν ἐκβίασιν, τὸ ἰταμὸν τελεσίγραφον, τὴν ἀπειλουμένην ἀπόβασιν, ἀνεχαίτισεν, ὅπως προηγουμένως εἶχεν ἀναχαιτίσει εἰς τὸ Σουέζ, εἰς τὸν Λίβανον καὶ ἀλλοῦ, ἡ αὐστηρὰ προειδοποίησις τοῦ Σοβιετικοῦ Προέδρου Κροῦτσεφ. Ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Σοβιετικὴ προειδοποίησις ποῦ θὰ εὑρίσκετο σήμερον τὸ Κυπριακὸν ζήτημα; Ἡ διχοτόμησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἦτο πραγματικότης. Ὁ ἀντιπαθὴς εἰς τοὺς κύκλους τῶν ἡγετικῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ διὰ τὴν οὐδετεροφιλίαν του Μακάριος, θὰ εἶχεν ἐξουδετερωθῆ ἢ τοὐλάχιστον ἡ Κύπρος θὰ ἐβάφετο σήμερον εἰς τὸ αἷμα τῶν Κυπρίων εἰς μίαν ἀπέλπιδα μάχην προασπίσεως τῆς ἐλευθερίας των καὶ διεκδικήσεως τῆς αὐτοδιαθέσεώς των. Τὸ καθεστὼς τῆς Ζυρίχης ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιδεινωθῇ. Καὶ ἡμεῖς, νομίζομεν, ὅτι ἀποτελεῖ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιμον ἐκείνην ὥραν τοῦ Τουρκικοῦ τελεσιγράφου, ὅταν ἡ ἀπόβασις ἀνεμένετο ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν καὶ ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν, ἐκλήθησαν οἱ πρεσβευταὶ καὶ ὁ παρατυχὼν Ὑπουργὸς τῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ, τῶν ἀντιτασσομένων εἰς τὸ Κυπριακὸν αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως, καὶ δὲν ἐθεωρήθη, ὅτι ἦτο χρήσιμον διὰ τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν, ὅτι ἀποτελεῖ ἄσκησιν ἀνεξαρτήτου ἐθνικῆς πολιτικῆς καὶ μὴ ὑποταγὴν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ ΝΑΤΟ, δὲν ἐθεωρήθη, ὅτι ἦτο χρήσιμον νὰ ὑπάρξῃ ἔστω μία τηλεφωνικὴ ἐπικοινωνία μὲ τὸν πρεσβευτὴν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ποὺ εἶχε διὰ τῆς προειδοποιήσεώς της ἀποσοβήσει τὴν ἐπέμβασιν. Εἶναι, ὅμως, τἄχα ἄσκησις ἀνεξαρτήτου Ἑλληνικῆς πολιτικῆς ἡ ἀπόρριψις τοῦ μηνύματος Λέμνιτσερ; Ἡ Ε.Δ.Α. γνωρίζει, εἶναι βεβαία καὶ παρέχει τὴν βεβαίωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι τὸ μήνυμα αὐτό, τὸ ἀορίστως διαψευσθέν, χωρὶς δημοσίευσιν τοῦ τηλεγραφήματος — παρὰ τὰς αἰτήσεις μας — ὑπάρχει καὶ τὸ περιεχόμενό του, περίπου τὸ ἀκόλουθον, ἀπειλουμένης τουρκικῆς ἀποβάσεως, «μὴ δυσανασχετῆτε ἂν ἀποβιβασθοῦν, ἀποβιβασθεῖτε καὶ σεῖς σὲ ἄλλο σημεῖον, θὰ ἀποβιβασθῶμεν καὶ ἡμεῖς σὲ ἕνα τρίτο σημεῖον, θὰ παρεμβληθῶμεν καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ σύγκρουσις, θὰ διατηρηθῇ ἡ ἑνότης τῆς ἀνατολικῆς πτέρυγος τοῦ Ν.Α. Τ.Ο.» καὶ ἐν τῷ μεταξύ, θὰ ἔχῃ πραγματοποιηθῆ ἡ διχοτόμησις.

§17Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης), Ὁ κ. συνάδελφος, εἶπεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχει — καὶ ἔχει ἡ Ε.Δ.Α. θετικὰς πληροφορίας περὶ τούτου — ὑπάρχει σῆμα τοῦ στρατιωτικοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΝΑΤΟ, στρατηγοῦ Λέμνιτσερ, σχετικὸν μὲ τὴν Κύπρον, καὶ τὸ ὁποῖον σῆμα δὲν ἠθέλησα νὰ δώσω πρὸς δημοσίευσιν. Δηλῶ καὶ διαβεβαιῶ κατηγορηματικῶς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο σῆμα ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔδωσα πρὸς δημοσίευσιν, καὶ ὅτι σῆμα μὲ περιεχόμενον, ὅμοιο μὲ ἐκεῖνον, τὸ ὁποῖον ὑπονοεῖ, ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ὑπάρχει· καὶ εἶναι ἀνακριβὴς ἡ ἀναγραφεῖσα πληροφορία εἰς ἐφημερίδα τῆς Κύπρου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν, νομίζω, ὁ κ. συνάδελφος, ἔχει ἀρυσθῆ τὰς πληροφορίας του. Εἶναι ἀνακριβέστατον, ὅτι ὑπάρχει παρόμοιον σῆμα τοῦ στρατηγοῦ Λέμνιτσερ.

§18Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Τὸ ἐδώσατε ἐν περιλήψει.

§19Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν. Ἐπιμένω εἰς τὴν διαβεβαίωσιν, διότι ἔχομεν στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς καθιστοῦν βεβαίους περὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ σήματος, ὅπερ δὲν ἐδημοσιεύθη.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπαναλαμβάνω τὴν διαβεβαίωσιν, δὲν ὑπάρχει.

§21Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ἐδημοσιεύθη τὸ κείμενον, ἐδημοσιεύθη περίληψις, ὑπάρχει αἴτησίς μας περὶ καταθέσεως τοῦ ἐγγράφου καὶ κατὰ τὴν συζήτησίν της θὰ ἀναπτυχθῇ περισσότερον τὸ θέμα. Βεβαίως, ἂν ὑπάρχῃ — ἡμεῖς εἴμεθα βέβαιοι — ἂν ὑπάρχῃ, τὸ ἀπέκρουσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἴμεθα βέβαιοι καὶ γνωρίζομεν, ὅτι τὸ ἀπέκρουσε καὶ εἶναι πρὸς τιμήν της, ἄλλωστε, ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἐσαρώνετο ὁποιαδήποτε Κυβέρνησις Ἑλληνική, ἡ ὁποία δὲν θὰ τὸ ἀπέκρουε, ἀλλὰ ἂν ὑπάρχῃ — ὅπως εἴμεθα βέβαιοι — δὲν νομίζω, ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν χθεσινὴν διακήρυξιν, ὅτι πρέπει νὰ δίδεται φῶς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἡ οἱαδήποτε τυχὸν τακτικὴ συγκαλύψεως. Ἰδίως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς καὶ νὰ ἀποκαλυφθοῦν τὰ πάντα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁμολογουμένως, ἕνα ἀπὸ τὰ ἀσθενέστερα σημεῖα τῆς χθεσινῆς δευτερολογίας τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶντος εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἦτο ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πανηγυρικὴν διακήρυξιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπεκατεστάθησαν εὐτυχῶς πλήρως αἱ σχέσεις μὲ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, δικαιολογῶν, ὅτι τοῦτο προέκυπτεν ἐκ τῆς παραδοχῆς ἐκ μέρους τῶν Ἡν. Πολιτειῶν καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας τῆς προτάσεως, τῆς γενομένης δεκτῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, περὶ ἀποστολῆς δυνάμεως τοῦ Ο.Η.Ε. Τὸ πόσον ἀσθενὲς ἦτο αὐτὸ τὸ σημεῖον δεικνύει ἡ προέκτασις τοῦ συλλογισμοῦ, διατί τότε καὶ μὲ τοὺς Τούρκους, δὲν θὰ πρέπει νὰ ἔχουν ἀποκατασταθῆ πλήρως αἱ θερμαὶ σχέσεις, διότι καὶ ἡ Τουρκία ἔκαμε τὸ ἴδιον σχέδιον παραδεκτόν.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ εὐχόμεθα.

§23Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ εὐχὴ εἶναι ἕνα πρᾶγμα καὶ τὸ εὐχόμεθα καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν τίποτε ἐναντίον τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἐπισημαίνω τὰς εὐθύνας τῆς Τουρκικῆς ἡγεσίας, ὅπως ἐν συνεχείᾳ θὰ ἀναπτύξω. Ἡ εὐχὴ εἶναι ἄλλο καὶ ἡ διαπίστωσις εἶναι ἄλλο. Χθὲς διεπιστώσατε, μὲ ὑπόβαθρον τὸ ἴδιον ὑλικὸν γεγονὸς τῆς παραδοχῆς τῆς ἀποστολῆς ἐκστρατευτικοῦ Σώματος, πλήρη μὲν ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεων μὲ τὰς Ἡν. Πολιτείας καὶ τὴν Μεγ. Βρεταννίαν, ἐνῷ συγχρόνως, μὲ τὸ ἴδιον ὑπόβαθρον, διεκηρύξατε τὰς δυσκολίας, τοὐλάχιστον, τὰς ὁποίας ἐχαρακτηρίσατε ὡς παρεξήγησιν μὲ τὴν Τουρκίαν. Βλέπομεν ἀκόμη, ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι ἡ Κυπριακὴ περιπλοκὴ ὁλόκληρος, ὀφείλεται εἰς τὰς βρεταννικὰς βάσεις καὶ εἰς τὴν ἐπιδίωξιν ἀμερικανικῶν βάσεων. Αἱ βρεταννικαὶ βάσεις καλύπτουν 99 τετραγωνικὰ μίλια καὶ πέραν αὐτῶν περὶ τὰ 32 σημεῖα τῆς νήσου. Αὐτὸ εἶναι ἕνα ἄλλο σημεῖο ποὺ συγκλονίζει τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους καὶ ποὺ ὀξύνει τὴν κρίσιν τῆς ἐξωτερικῆς τοποθετήσεως καὶ τῶν συμμάχων τῆς χώρας. Ἀποκαλύπτεται, ὅτι ἡ ἐγκατάστασις βάσεων, περιορίζει τὴν ἀνεξαρτησίαν μιᾶς χώρας καὶ ἀπειλεῖ μὲ τὴν κατάλυσίν της. Δι’ αὐτό, ἕνας, κἄθε ἄλλο παρὰ ἀριστερός, ὁ βουλευτὴς τοῦ Πατριωτικοῦ Μετώπου, τοῦ Κόμματος ὑπὸ τὸν Ἐθνάρχην Μακάριον, ἰατρὸς κ. Λισσαρίδης, εἰς δήλωσίν του πρὸς τὸ «Βῆμα» τῆς 18ης Μαρτίου, τονίζει, ὅτι «αἱ βρεταννικαὶ βάσεις ἀποτελοῦν τὴν κυρίαν πηγὴν τῆς ἀνωμαλίας εἰς τὴν Κύπρον καὶ ὅτι θὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν των ἐκ τοῦ Κυπριακοῦ ἐδάφους. Δὲν πρόκειται νὰ παζαρεύσωμεν τὴν ἐλευθερίαν μας ἢ τὸ δικαίωμά μας πρὸς αὐτοδιάθεσιν». Κύριοι συνάδελφοι. Καταγγέλλω ὑπευθύνως καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅπως καταγγέλλω ὑπευθύνως καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν στεῖραν, τὴν αὐτόχρημα ἐγκληματικὴν ἀδιαφορίαν καὶ ἀνεπάρκειαν τῶν κυριωτέρων διπλωματικῶν ὑπηρεσιῶν. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Ἑλβετίαν, εἰς τὸν Καναδᾶν καὶ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν τὸ ραδιόφωνο, ἡ τηλεόρασις, ὁ τύπος, κυριαρχεῖται ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν προπαγάνδαν καὶ τὴν διαστροφὴν τῆς ἀληθείας ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐὰν εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Ἰταλίαν ἡ κατάστασις εἶναι κάπως διαφορετική, αὐτὸ ὀφείλεται, ὄχι τόσον εἰς τὴν δρᾶσιν τῶν διπλωματικῶν ἀντιπροσωπειῶν μας, ὅσον εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν χωρῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡρισμένον διαφορισμὸν ἀπὸ τὰς Η.Π.Α. καὶ τὴν Ἀγγλίαν. Οὐδεμία ἀντίδρασις σημειώνεται ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς διπλωματίας, ἐνῷ εἶναι καθιερωμένον τὸ δικαίωμα δημοσιεύσεως τῶν ἀπαντήσεων ποὺ ἀναιροῦν δημοσιευομένας πληροφορίας. Ἂς συγκρίνωμεν τὶ ἐγένετο μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. ἐπὶ ἐποχῆς ἀνενδότου ἀγῶνος. Κάθε καταγγελία ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ ἀνόμου καὶ ἀντιδημοκρατικοῦ ἐσωτερικοῦ καθεστῶτος, κάθε τὶ δημοσιευόμενον σχετικὰ μὲ τοὺς κρατουμένους, τὰς ἐκτοπίσεις, μὲ τὰς πολιτικὰς δολοφονίας καὶ οἱονδήποτε ἀντίστοιχον μέτρον, διεψεύδετο ἀπὸ τὰς διπλωματικάς μας ὑπηρεσίας ἀμελητὶ ἐντὸς 24 ὡρῶν καὶ εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ εἰς τὴν Γενεύην καὶ εἰς τὸ Βερολῖνον καὶ εἰς τὸ Παρίσι καὶ εἰς τὴν Βέρνην. Ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ φίλοι τῆς Ἑλλάδος δὲν κατετοπίζοντο ἀπὸ κανένα. Ἀπέμενεν ὁ ταλαιπωρημένος ὁ ἐργαζόμενος, ὁ βιοπαλαίων Ἑλληνισμὸς τῆς διασπορᾶς καὶ τῆς μεταναστεύσεως, καθὼς καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς ὑπερορίας καὶ ἀπέμενον αἱ ἀσθενεῖς δυνάμεις τῆς παρατάξεώς μας ποὺ δὲν ἐκπροσωπεῖ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ φέρῃ διαφώτισιν, διὰ νὰ φέρῃ τὴν ἀλήθειαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως κρυσταλλίνης διαυγείας, καὶ δικαίας τόσον, ὅσον καμμία ἄλλη ὑπόθεσις. Μὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή; Εἶναι δυνατὸν ἕνας διαπρύσιος κῆρυξ τῆς ἰδέας τῆς διχοτομήσεως, ὁ κ. Μελᾶς, νὰ διευθύνῃ τὴν Πρεσβείαν τοῦ Λονδίνου; Αὐτὸ εἶναι ἕνα μόνον παράδειγμα, διότι ἔχει εὐρύτερα διαβρωθῆ ἡ διπλωματικὴ ὑπηρεσία ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων πρέπει νὰ προτάσσωνται τὰ συμφέροντα τῆς συμμαχίας τοῦ ΝΑΤΟ. Ἡμεῖς διεκηρύξαμεν, ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ Κυπριακοῦ εἶναι δυνατὴ μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς βασικῆς ἀρχῆς ποὺ ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιον τῆς διεθνοῦς κοινωνίας, τῆς διεθνοῦς συμβιώσεως, τὴν ἀρχὴν τὴν δημοκρατικὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ πλειονότητες ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς δημοκρατικῆς διακυβερνήσεως καὶ αἱ μειονότητες τὴν ἠγγυημένην ἰσονομίαν καὶ ἰσοπολιτείαν. Δηλαδὴ τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως. Προβάλλεται τἄχα σήμερον ὡς μειονέκτημα αὐτῆς τῆς λύσεως, ὅτι ἡ αὐτοδιάθεσις θὰ ἀπολήξῃ εἰς τὴν Ἕνωσιν. Τὸ ὅτι ὁ Κυπριακὸς λαός, ὅπως εἶναι βέβαιον, ὅταν ἀφεθῇ ἐλεύθερος νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς τύχης του, θὰ ἀποφασίσῃ τὴν Ἕνωσιν, εἶναι φυσικὸν νὰ ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς Ἑνώσεως μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα, δὲν ἀποτελεῖ κἄτι τι ποὺ ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν ἰδέαν τῆς αὐτοδιαθέσεως. Εἶναι αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ οὐσία, αὐτὸ τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν ἐθνῶν. Αὐτὴν τὴν πολιτικὴν διὰ τὸ Κυπριακὸν ἡ ΕΔΑ θὰ τὴν ὑποστηρίξῃ μὲ ὅλας της τὰς δυνάμεις. Ἀνησυχοῦμεν ὅμως, καὶ ἐδῶ εἶναι οἱ πλέον ἀκρότατοι ἐνδοιασμοί μας, ἐὰν πράγματι ἀποτελῇ ὀρθὴν ἄσκησιν ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τὸ τμῆμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὰς σχέσεις μὲ τὴν γείτονα Τουρκίαν. Εἶναι συγκρατημένον ἔναντι τῶν ἀπειλῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς τουρκικῆς ἡγεσίας. Ἡ τακτικὴ τῶν διωγμῶν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἡ καταγγελία τῶν συμβάσεων καὶ συνθηκῶν, ἡ προβολὴ ἀπαραδέκτων ἐδαφικῶν διεκδικήσεων καὶ ἡ τακτικὴ τῶν ἀπελάσεων, ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ τουρκικὴ ἡγεσία παραβιάζει τὰ στοιχειώδη ἀνθρώπινα δικαιώματα, ἐννοοῦσα νὰ χωρήσῃ εἰς ἐφαρμογὴν πολιτικῆς ἐκβιασμῶν, πολιτικῆς Σεφκὲτ– πασᾶ, ἔναντι τῆς Ἑλλάδος. Ἐν τῷ μεταξὺ, ἐμφανίζονται ἐδῶ καὶ ἐκεῖ καὶ προβάλλονται διὰ τοῦ Τύπου, προτάσεις καὶ σχέδια, ποὺ ἐπιδιώκουν τελικῶς νὰ παζαρέψουν μίαν μερικὴν ἱκανοποίησιν τῶν κυπριακῶν δικαίων μὲ τὴν ἐξασφάλισιν ἀνταλλαγμάτων, ἐδαφικῶν παραχωρήσεων ἢ ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν. Δηλαδή, νὰ λύσουν μίαν ἄδικον κατάστασιν, ἀντικαθιστῶντες αὐτὴν μὲ μίαν ἄλλην ἄδικον κατάστασιν. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μέσα εἰς τὰς σημερινὰς συνθήκας εἶναι δυνατὸν ἡ μειονότης τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τῆς Ἴμβρου, τῆς Τενέδου, νὰ χρησιμοποιῆται ὡς ὅμηρος διὰ ἕνα διεθνῆ ἐκβιασμὸν διὰ τὴν ἐπίτευξιν ἀνταλλαγμάτων; Διακηρύσσομεν, ὅτι τὸ Κυπριακὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ μὲ συναλλαγὰς καὶ παζάρευμα, μὲ ἐμπόριον ἐθνῶν. Δὲν εἶναι ἀφωπλισμένη πρὸ τῆς ἐκβιάσεως ἡ Ἑλλάς. Δὲν ὑπαινίσσομαι, ἀπεναντίας ἀποκρούω, καταδικάζω ἄσκησιν τυχὸν ἀντιποίνων εἰς βάρος τῶν ἐν Ἑλλάδι τουρκικῶν μειονοτήτων, ἀλλὰ αἱ σημεριναὶ συνθῆκαι, ἡ ὕπαρξις τοῦ ΟΗΕ, ὁ χάρτης τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καὶ ὁ θεσμὸς πρὸς κατοχύρωσίν του, τὸ κῦρος καὶ ἡ ἐπιρροὴ τῆς διεθνοῦς δημοκρατικῆς συνειδήσεως, ἡ ὕπαρξις γνωστῶν, ὡμολογημένων, βεβαιωμένων διεθνῶν συμπαραστάσεων, παρέχουν ὅπλα πανίσχυρα εἰς τὰς χώρας ποὺ ἔχουν τὴν θέλησιν νὰ ὑπερασπίζουν τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα τῆς ὁμογενείας των, εἰς τὰς χώρας, ποὺ θέλουν νὰ ἀσκήσουν ἀληθινὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν καὶ ὄχι νὰ συγκαλύψουν καὶ τελικῶς νὰ τὴν θυσιάσουν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἑνότητος τῆς Νοτιοανατολικῆς πτέρυγος τοῦ ΝΑΤΟ. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις δὲν περιέχουν διακηρύξεις ὅτι σθεναρῶς ἀποκρούονται τοιαῦτα παζαρεύματα, ὅταν δὲν προβαίνουν καὶ δὲν καταγγέλλουν εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην, τῆς ὁποίας ἡ πίεσις εἶναι πανίσχυρος, τὴν χρησιμοποίησιν τῶν μέτρων μιᾶς ὠμῆς καὶ ἀπανθρώπου ἐκβιάσεως ἐκ μέρους τῆς τουρκικῆς ἡγεσίας. Θὰ ἐπικαλεσθῇ ἐνδεχομένως σωφροσύνην εἰς τὴν διαχείρισιν λεπτῶν θεμάτων ἡ Κυβέρνησις. Ἄποψις. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι τὸ ἴδιον ἐπεκαλεῖτο ἡ Ε.Ρ.Ε., ὅταν παρέλειπε νὰ ἀσκήσῃ τὸ πανίσχυρον μέσον τῆς διεθνοῦς προβολῆς καὶ καταγγελίας τῶν τουρκικῶν καννιβαλισμῶν καὶ τῶν βρεταννικῶν ὠμοτήτων εἰς τὴν Κύπρον καὶ Κωνσταντινούπολιν κατὰ τὴν πρώτην φάσιν τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος. Καὶ ἐκεῖ ἔγινε φανερὸν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ποῦ ὁδηγεῖ ἡ τακτικὴ τῆς συγκαλύψεως. Ὁδηγεῖ εἰς συνθηκολόγησιν τύπου Ζυρίχης. Κύριοι συνάδελφοι, τερματίζω τὴν ἁδρομερῆ ἐνασκόπησιν τῆς κυβερνητικῆς τακτικῆς καὶ τῶν ἐπαγγελιῶν της. Μά, θὰ εἴπητε, δὲν ὑπάρχουν θετικὰ σημεῖα εἰς τὰς διακηρύξεις καὶ τὰς πραγματοποιήσεις τῆς Κυβερνήσεως; Ἡμεῖς πρῶτοι τὸ ἀνεγνωρίσαμεν. Ἐπεσημάναμεν σημαντικὸν ἀριθμόν των. Κάμνει βήματα. Προχωρεῖ. Δὲν μένει εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ μείνῃ. Ἐξ ἄλλου, ὅμως, παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι συμπληρωμένα τὰ περισσότερα μέτρα. Ἀντὶ μέτρων, ὑπάρχουν πολλὰ ἡμίμετρα. Δρᾷ περισσότερον, κατὰ τὴν χθεσινὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς ἐναντίον τῆς ἐξεγέρσεως ποὺ ἡ στυγνὴ ἀντιλαϊκὴ πολιτικὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς ἀκραῖα τινὰ σημεῖα, προεκάλεσεν εἰς τὸν λαόν, ἀλλὰ εἶναι γραμμὴ νὰ παραμείνουν πάντοτε κυρίαρχα τὰ ἴδια ἑδραιωμένα συμφέροντα, νὰ παραμείνῃ πάντοτε ἡ ἐξάρτησις ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ, νὰ διευρυνθῇ ἡ εἰσβολὴ τοῦ ξένου κεφαλαίου καὶ ἡ κατάκτησις τῶν προνομιακῶν θέσεων, νὰ υἱοθετηθῇ ἡ τακτικὴ τῆς ἀναβολῆς τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν πλέον στοιχειωδῶν διεκδικήσεων τῶν ἐργαζομένων μαζῶν, νὰ διατηρηθοῦν εἰς ὅλους σχεδὸν τοὺς τομεῖς μερικὰ στοιχεῖα ἀντιδημοκρατικῶν θεσμῶν, διατάξεων καὶ μηχανισμῶν, ποὺ νὰ ἐπιτρέπουν τὴν ὑποτροπὴν ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ καὶ νὰ διαιωνίζουν τὰς ἀδίκους καὶ πιεστικὰς καὶ ἐκδικητικὰς καταστάσεις ποὺ ἀπὸ 15ετίας ἡ κρατοῦσα ὁμαλότης κατέστησεν ἀδικαιολογήτους. Ἡ Ε.Δ.Α., διότι ἐκτιμᾷ, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους, ὑπαγορεύουν τὴν ἐφαρμογὴν πολιτικῆς συμφώνου πρὸς τὴν ἐτυμηγορίαν καὶ τὸ πνεῦμα τῆς 16ης Φεβρουαρίου, καὶ διότι ἀκόμη πιστεύει, ὅτι ἡ δημοκρατικὴ πλειοψηφία τῆς παρούσης Βουλῆς, προϊὸν τῆς νίκης τοῦ λαοῦ, τῆς δικαιώσεως τῶν ἀγώνων του καὶ τῆς ἀντιδράσεως κατὰ τῆς ὑποτελείας, ἐπαρκεῖ καὶ ἀκόμη ἐπαρκεῖ καὶ μόνη ἡ πλειοψηφία τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διὰ νὰ δώσῃ πραγματικὴν δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν, ποὺ νὰ ἐφαρμόσῃ πραγματικὸν δημοκρατικὸν πρόγραμμα καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν λαϊκὴν ἐπιταγὴν καὶ διεκδικοῦσα ἡ Ε.Δ.Α., τὴν ἐφαρμογὴν τῶν λαϊκῶν ἐπιταγῶν εἰς τὸ ἀκέραιον, δὲν θὰ καταψηφίσῃ μὲν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ θὰ ἀρνηθῇ θετικὴν ψῆφον. Θὰ ἐκφράσῃ τὴν παρουσίαν της καὶ τὴν ἄγρυπνον παρατήρησιν μὲ τὴν ἀπάντησιν: Παρών, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι παρέχουσα ὑποστήριξιν εἰς κάθε θετικὸν μέτρον καὶ ἀσκοῦσα κριτικὴν δι’ ὅλα τὰ ἀρνητικὰ καὶ ἐπισημαίνουσα κάθε ἀνεπάρκειαν εἰς τὰ θετικὰ μέτρα, καλεῖ τὴν δημοκρατικὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, καλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐκπληρώσῃ μὲ βάσιν ἕνα πραγματικὸν δημοκρατικὸν πρόγραμμα, τὴν ἐντολήν, ποὺ τῆς ἐνεπιστεύθη ὁ λαὸς καὶ ὅπως ἀκριβῶς ὁ λαὸς τῆς τὴν ἐνεπιστεύθη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς

Ε.Δ.Α.).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Γ. Μαῦρος, ἔχει τὸν λόγον.

§25Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, τὰς γενικὰς κατευθύνσεις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωσε χθές, διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς. Σκοπὸς τῆς σημερινῆς ὁμιλίας μου εἶναι νὰ παράσχω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὡρισμένας πληροφορίας ἐπὶ θεμάτων τινῶν, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περιλάβῃ ὁ λόγος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπίσης, νὰ ἀπαντήσω εἰς ὡρισμένα ἄλλα σημεῖα τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ εἰς τὴν σημερινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν, ἐκπροσώπου τῆς Ε.Δ.Α. Ἡ ἀπάντησίς μου θὰ εἶναι βραχεῖα, διότι ἐπὶ τῶν κατ’ ἰδίαν θεμάτων, θὰ λάβουν ἐν συνεχείᾳ τὸν λόγον οἱ συνάδελφοί μου ἐν τῇ Κυβερνήσει, οἱ χειριζόμενοι ὑπευθύνως τοὺς διαφόρους τομεῖς τῆς κυβερνητικῆς δραστηριότητος. Ἐπεκρίθη τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὡς ἀόριστον, ὡς περιέχον ἁπλῶς εὐχάς. Ἀνέμενεν, ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὡς εἶπε, συγκεκριμένα μέτρα καὶ ἀντ’ αὐτῶν ἤκουσεν ἕνα κείμενον σύντομον, τὸ ὁποῖον δὲν δίδει ἀπάντησιν εἰς τὰ ἐρωτήματά του. Δὲν ἀνέμενεν, εἶπε, νὰ ἀκούσῃ περὶ τῆς στοργῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τοὺς ἀγρότας, τὴν ὁποίαν ἄλλως τε, γνωρίζει, ἀλλὰ ἀνέμενε νὰ ἀκούσῃ συγκεκριμένα μέτρα ἐκδηλωτικὰ αὐτῆς τῆς στοργῆς. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε., μὲ ἐξέπληξε, διότι εἶναι ἄδικος καὶ στηρίζεται εἰς πλήρη παρεξήγησιν. Ἡ Ε.Κ., δὲν λογοδοτεῖ διὰ τὸ παρελθόν. Δὲν ὑπήρξαμεν ἡμεῖς ἡ Κυβέρνησις τῶν 8 ἐτῶν. Εἴμεθα νέα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία σχεδιάζει τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ μέλλοντος καὶ συνεπῶς, σημεῖα τοῦ προγράμματός μας ἐδώσαμεν, διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς συγκεκριμένας μεθόδους τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν, ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν. Ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας, θὰ ἀρχίσῃ ἡ κατάθεσις τῶν σχετικῶν νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, περιέχει συγκεκριμένα στοιχεῖα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Δὲν εἶναι ἁπλῆ ἔκφρασις στοργῆς ἡ ρύθμισις τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Κ., οὔτε ἡ μείωσις τῶν ἐπιτοκίων τῶν ἀγροτικῶν δανείων, οὔτε ἡ κατάργησις τῆς εἰσφορᾶς τοῦ Ο.Γ.Α. Δὲν εἶναι εὐχολόγιον ἡ καθιέρωσις τῆς δωρεὰν παιδείας, οὔτε ἀκόμη ἡ χορήγησις ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐφετεινῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, 600 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, περιέχουν ἐπαγγελίας καὶ αὐτὰς θὰ τηρήσωμεν. Βεβαίως, ὑπῆρξεν ἡ συνήθεια εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, ὅταν ἐκφωνοῦνται προγραμματικαὶ δηλώσεις, νὰ μὴ περιέχουν παρὰ ἀοριστίας. Αὐτὸ τὸ εἶδος ἀφθονεῖ καὶ εἰς τὴν χώραν καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. θέλῃ νὰ ἴδῃ πρότυπον κείμενον προγραμματικῶν δηλώσεων, ποὺ νὰ ἀποτελῇ εὐχολόγιον καὶ νὰ μὴ περιλαμβάνῃ συγκεκριμένα μέτρα οἰκονομικῆς πολιτικῆς, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ρίψῃ ἕνα βλέμμα εἰς ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῶν Κυβερνήσεων τῆς 8ετίας τῆς Ε.Ρ.Ε. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, ἐθεώρησεν σκόπιμον χθὲς νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὰς μεθόδους, μὲ τὰς ὁποίας διεξήχθη ὁ προεκλογικὸς ἀγὼν καὶ ὑπέμνησε τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐπέμβῃ διὰ πωλήσεως χρυσῶν λιρῶν, πρὸς συγκράτησιν τῆς τιμῆς τῆς δραχμῆς. Τί θὰ ἔλεγον, εἶπεν, ὁ κ. Κανελλόπουλος, οἱ κύριοι τῆς Ε.Κ., ἐὰν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. παρίστατο ἡ ἀνάγκη πωλήσεως ἑκατομμυρίων λιρῶν, διὰ τὴν συγκράτησιν τῆς τιμῆς τῆς δραχμῆς; Ἀπαντῶ.

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τί θὰ ἔλεγον.

§27Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ τί εἶπον ὡς Ε.Κ. Δὲν θὰ ἔλεγον τίποτε, ἐὰν συνέβαινε τοῦτο...

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐλέγατε χωρὶς νὰ συμβῇ τίποτε. Καὶ τὶ δὲν ἐλέγατε χωρὶς νὰ ἔχῃ συμβῆ.

§29Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Διατί ἐσπεύσατε νὰ εἴπητε κἄτι...

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ἐσπεύσατε.

§31Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ).... διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ὑποχρεωθῆτε ἐντὸς δευτερολέπτων μὲ τὸ χρονόμετρον νὰ τὸ ἀνακαλέσετε.

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ τὸ ἀνακαλέσω, ἐὰν εἶναι ἀνακριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπα.

§33Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ πιστεύω, διότι γνωρίζω, ὅτι ἔχετε τὸ θάρρος νὰ τὸ πράξετε. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ἔχει οὐσιαστικῶς ἀπὸ τὸ 1952 καὶ ἐν συνεχεία, ἀπὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς τῆς δραχμῆς, ἀποδεσμευθῆ ἀπὸ τὸν χρυσόν. Ἤδη ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1962 δὲν πωλοῦνται χρυσαὶ λίραι ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος πρὸς συγκράτησιν τῆς τιμῆς τῆς δραχμῆς, παρὰ μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις, ὅταν δημιουργῆται ταραχὴ εἰς τὸ χρηματιστήριον ἐκ λόγων ψυχολογικῶν. Ὅταν τοῦτο συμβαίνῃ, ὅταν ψυχολογικοὶ λόγοι προκαλοῦν κἄποιαν ἀναταραχὴν εἰς τὸ χρηματιστήριον, τότε τὸ ἔδαφος εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πρόσφορον διὰ πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἀπέφυγεν ἐπιμελῶς νὰ κάνῃ ἡ Ε.Κ., ὅταν, ὅπως θὰ πληροφορηθῆτε — καὶ λυποῦμαι διότι δὲν τὸ γνωρίζετε — ὅταν εἰς τὸ παρελθὸν ἐπὶ Ε.Ρ.Ε. συνέβησαν ἔντονοι διαταραχαὶ εἰς τὸ χρηματιστήριον, ἐν σχέσει μὲ τὴν ζήτησιν χρυσῶν λιρῶν καὶ παρέστη ἀνάγκη οὐσιώδους παρεμβάσεως τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ ἀπαντήσω;

§35Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἀναμείνατε καὶ θὰ σᾶς δοθῇ εὐκαιρία νὰ ἀπαντήσετε. Πέντε φορὰς μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1956–1962, ὑπῆρξαν αὐταὶ αἱ ἀναταραχαί, διαρκείας ἑκάστοτε 7–75 ἡμερῶν. Ἡ τιμὴ τῆς λίρας ἔφθασεν, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, μέχρι 335 δραχμῶν καὶ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος παρέστη ἀνάγκη, πρὸς συγκράτησιν τῆς τιμῆς τῆς λίρας, εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν 335 δραχμῶν, νὰ παρέμβῃ διὰ πωλήσεων, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὰς 5 αὐτὰς περιπτώσεις διαταραχῆς εἰς τὸ χρηματιστήριον, ἀνῆλθον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2.188.705 λιρῶν. Αὐτὰ συνέβησαν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1956–1962. Καὶ ὑπῆρξαν αἱ 5 αὐταὶ περιπτώσεις τῆς διαταραχῆς, ἡ κρίσις τοῦ Σουέζ, ἡ κρίσις τῆς Κούβας, ἡ ἀναταραχὴ εἰς τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν, ἡ κρίσις, ἡ ὁποία προέκυψεν ὅταν ἐκυκλοφόρησαν φῆμαι περὶ ἀναπροσαρμογῆς τῆς διεθνοῦς ἰσοτιμίας τοῦ δολλαρίου, καὶ ἡ κρίσις τοῦ Λιβάνου. Κύριε ἀρχηγὲ τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, ἡμεῖς ἐγνωρίζαμεν, ὅτι ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, εἰς μίαν ἐξ αὐτῶν τῶν κρίσεων, ἐπενέβη διὰ πωλήσεως ἑνὸς καὶ πλέον ἑκατομμυρίου λιρῶν καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ συγκρατήσῃ τὴν λίραν, παρὰ μόνον εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν 335 δραχμῶν. Δὲν εἴπομεν λέξιν. Ἦτο δυνατὸν καὶ ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν τότε, ὅτι κινδυνεύουν τὰ ἀποθέματα, ὅτι κλονίζεται ἡ τιμὴ τῆς δραχμῆς. Τὸ ἀπεφύγαμεν, διότι δὲν ἠθελήσαμεν νὰ δημιουργήσωμεν προβλήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, λόγῳ τῆς ὑφισταμένης τότε κρίσεως εἰς τὸν διεθνῆ ὁρίζοντα. Ὑπῆρξε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ὄξυνσις ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Κυπριακοῦ, καὶ ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ χώρα εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσῃ, ἐντὸς 3 μηνῶν, δὶς ἐκλογάς. Δὲν ἦτο λόγος αὐτὸς νὰ γίνῃ ἡ δραχμὴ ἀντικείμενον τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, πλανᾶσθε λέγοντες, ὅτι ἠγνόησα, ὅτι ὑπῆρξαν αἱ περιπτώσεις αὐταί. Τὰς ἔχω μνημονεύσει ἄλλωστε καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς προεκλογικῆς περιόδου. Ὑπῆρξαν καὶ τὰς ἐμνημονεύσατε καὶ σεῖς. Ἅπασαι, διότι ἐκάματε, κακῶς, διάκρισιν δύο περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν διακρίνονται μεταξύ των χρονικῶς, ἅπασαι αἱ περιπτώσεις εἶχον σχέσιν μὲ διεθνεῖς κρίσεις. Λέγω ἅπασαι, διότι καὶ ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν σεῖς συνεδυάσατε μὲ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν, δὲν ἦτο συνδυασμένη, ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικῆς, δηλαδὴ ψυχολογικῆς ἀναταραχῆς τῆς δραχμῆς, μὲ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν, τοὐλάχιστον κατὰ τρόπον ἄμεσον, ἀλλ’ ἦτο συνδεδυασμένη μὲ τὴν κρίσιν τοῦ δολλαρίου, ἡ ὁποία ἐσημειώθη χρονικῶς τότε. Ἀλλὰ προέβητε αὐτὴν τὴν στιγμήν, κακῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἰς τὴν διάκρισιν τῶν δύο περιπτώσεων, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μνημονεύσετε καὶ τὴν περίπτωσιν Μέρτεν. Ἅπασαι λοιπὸν αἱ περιπτώσεις εἶχον σχέσιν μὲ διεθνεῖς κρίσεις καὶ ἦτο αὐτονόητον, ὅτι δὲν ἔπρεπε, ἐφ’ ὅσον δὲν ἦτο ἡ Κυβέρνησις ὑπεύθυνος καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ὑπεύθυνος διὰ τὸν κλονισμὸν τῆς δραχμῆς, ἦτο αὐτονόητον καὶ στοιχειῶδες πατριωτικὸν καθῆκον, νὰ μὴ ἐκμεταλλευθῆτε τὰς περιστάσεις. Ἦτο δυνατόν, Ἕλλην σεῖς ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅταν ἦτο ἡ κρίσις τοῦ δολλαρίου, ἐπταίομεν ἡμεῖς, διότι εἶχε διαταραχθῆ ἡ δραχμή; Ἐπταίομεν ἡμεῖς, ὅταν ἐσημειώθη ἡ κρίσις τοῦ Λιβάνου ἤ, ὅταν ἐσημειώθη ἡ διεθνὴς κρίσις τοῦ Σουὲζ καὶ ὅταν τότε ἐσημειώθη κάμψις τῆς δραχμῆς καὶ ζήτησις χρυσῶν λιρῶν; Ἀλλοίμονον, αὐτὸ θὰ ἐσήμαινε, ὅτι δὲν θὰ εἴχατε στοιχειώδη πατριωτικὴν συνείδησιν ἐὰν τὸ ἐλέγατε καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω εἰς ὑμᾶς ὄχι μόνον στοιχειώδη, ἀλλὰ πλήρη καὶ ἀκεραίαν πατριωτικὴν συνείδησιν. Ἠσκήσατε ὅμως καθ’ ὅλον τὸ ἄλλο διάστημα κριτικὴν δριμυτάτην, ἐξικνουμένην μέχρι τοῦ σημείου νὰ λέγετε συνεχῶς καὶ σεῖς προσωπικῶς, ὅτι προβαίνομεν εἰς καταβαράθρωσιν τῆς οἰκονομίας καὶ αὐταὶ αἱ παρατηρήσεις ἦτο δυνατὸν νὰ κλονίσουν τὴν δραχμήν, ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσουν δυσπιστίαν τοῦ ξένου κεφαλαίου καὶ δημιουργίαν ἀμφιβολιῶν, ὡς πρὸς τὰς ἐπενδύσεις ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς Ἕλληνας, τοὺς φορεῖς τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομικῆς πρωτοβουλίας. Προέβητε συνεχῶς καὶ σεῖς προσωπικῶς καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τότε, ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, εἰς τοιαύτας ἀπὸ τοῦ βήματος καταγγελίας. Καὶ οὐδέποτε ἐκινήθη Εἰσαγγελεὺς ἐναντίον σας, διότι, ἁπλούστατα, αἱ καταγγελίαι σας εἶχον γίνει καὶ ἐγίνοντο εἰς τὸ κενόν. Παρὰ τὰς καταγγελίας σας, ἡ οἰκονομία προχωροῦσε. Παρὰ τὰς καταγγελίας σας αἱ ἐπενδύσεις ἐσημειοῦντο. Παρὰ τὰς καταγγελίας σας, αἱ ὁποῖαι βασίζονται μόνον ἐπὶ κομματικοῦ πάθους καὶ οὐχὶ ἐπὶ πραγματικῶν στοιχείων, ἡ Ἑλλὰς προώδευσε. (Χειροκροτήματα).

§37Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἀντὶ διακοπῆς, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως ἔκαμε μίαν μικρὰν ἀγόρευσιν, χωρὶς δὲ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον τοῦ ἔθεσα. Τὸ ἐρώτημα εἶναι: πότε, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πέντε κρίσεων ἡ Ἕνωσις Κέντρου, διεκήρυξεν, ὅτι κινδυνεύει τὸ ἐθνικὸν νόμισμα; Εἴπατε ὅτι ὑπῆρξαν κρίσεις διεθνεῖς, διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἴχατε σεῖς τὴν εὐθύνην. Ὑπῆρξεν ἡ Κούβα, καὶ ὁ Λίβανος. Ἀλλ’ ἐὰν σᾶς συνεκίνησεν ἡ κρίσις τοῦ Λιβάνου, τοῦ Σουὲζ καὶ τῆς Κούβας, δὲν σᾶς συνεκίνησεν ἡ κρίσις τῆς Κύπρου, ὅταν ἠπειλεῖτο (χειροκροτήματα) ὅταν ἠπειλεῖτο ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἀπόβασις Τουρκικῶν στρατευμάτων καὶ παρέστη ἀνάγκη νὰ εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις εἰς συνεχῆ ἑτοιμότητα; Ὅταν σεῖς καλῆσθε ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τὰς μεταμεσονυκτίους ὥρας νὰ μετάσχετε Συμβουλίου Στέμματος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ διὰ τὴν κρίσιν τῆς Κύπρου; Ἦτο ἐπιτετραμμένον ἐκείνην τὴν ἐποχὴν εἰς μὲν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μεριμνᾶτε ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διὰ τὴν προστασίαν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, εἰς δὲ τὰς πλατείας τῶν ἐπαρχιακῶν κέντρων νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι κλονίζεται ἐκ βάθρων καὶ καταρρέει ἡ οἰκονομία τῆς χώρας καὶ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα; Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν γνωρίζω πῶς δικαιολογεῖτε εἰς τοὺς λόγους σας τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν εἰς αὐτὸν τὸν κλονισμόν, τοὺς τριγμοὺς τῆς οἰκονομίας, οἱ ὁποῖοι ἠκούοντο, διότι ἡ μὲν οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Ε.Κ. ὡς εἶχεν ἐξαγγελθῆ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς 20 Δεκεμβρίου σᾶς ἦτο γνωστή, τὴν εἴχατε ἐπιδοκιμάσει, εἴχατε εἴπει, ὅτι παρέχετε καὶ ψῆφον ἐμπιστοσύνης κατὰ τρόπον μὴ ἐμποδίζοντα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κοινωνικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν διελύθη ἡ Βουλὴ καὶ ἐκλήθη ὁ λαὸς εἰς ἐκλογάς, ἐκηρύξατε αὐτὸν τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα ἐναντίον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διότι σεῖς ὑπήρξατε ἀνένδοτος εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πᾶς ἀνένδοτος ἀγὼν νικᾷ.

§39Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἐπεκαλέσθητε κινδύνους καταρρεύσεως τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας ἀπὸ τὴν πολιτικήν, τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὁποίας εἴχατε προσφερθῆ νὰ ἐξασφαλίσετε διὰ τῶν ψήφων τῆς Ε.Ρ.Ε. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ὅλη ἐπιχείρησις κατέληξεν εἰς φιάσκο. Πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἶχε σταματήσει ἡ παρέμβασις τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν χρηματαγοράν, καὶ νομίζω, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ ἀποδώσωμεν φόρον τιμῆς πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην, πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν κοινόν, τὸ ὁποῖον ἀντέδρασεν εἰς τὰ κηρύγματα τὰ ὑπονομευτικὰ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα). Εὑρίσκομαι σήμερον εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ὄχι μόνον δὲν παρεμβαίνει πλέον, ἀλλὰ ἀγοράζει χρυσᾶς λίρας. Ὅσαι ἐπωλήθησαν κατὰ τὴν κρίσιν, ἐπανέρχονται βαθμιδὸν εἰς τὰ χρηματοκιβώτια τῆς Τραπέζης. Λυποῦμαι, διότι ὅσοι ἠγόρασαν πρὸς 307–308 ἢ 310 δραχμὰς τὴν λίραν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅπου ἡ τιμὴ ὑπῆρξε πάντοτε κατὰ δύο μονάδας ὑψηλοτέρα, ὑποχρεοῦνται σήμερον νὰ τὰς πωλήσουν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν τιμὴν τῶν 299 δραχμῶν, διότι ἄνω αὐτῆς τῆς τιμῆς, δὲν ἀγοράζει ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ διὰ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται, τὴν εὐθύνην, βεβαίως, δὲν φέρει ἡ Κυβέρνησις. Εὑρίσκομαι ἐπίσης εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ ρυθμὸς τῶν καταθέσεων αὐξάνει σταθερῶς. Εἰδικώτερον δὲ αἱ καταθέσεις ταμιευτηρίου λήγοντος μηνὸς Μαρτίου, εἶναι κατὰ 40% ἀνώτεραι τῶν καταθέσεων τοῦ ἀντιστοίχου μηνὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους. Εἶναι τοῦτο ἀπόδειξις τῆς ἐμπιστοσύνης μὲ τὴν ὁποίαν περιβάλλει τὸ κοινὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας.

§40Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε; Ἐξ ὅσων ἐνθυμοῦμαι καὶ γνωρίζω, ὁ ἀγὼν τῆς ὑπονομεύσεως τῆς δραχμῆς προεκλογικῶς, ἐστηρίζετο εἰς τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι τὰ ἐξαγγελθέντα οἰκονομικά, κοινωνικὰ καὶ ἐκπαιδευτικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Κ. ἀπετέλουν ὑπονόμευσιν καὶ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ τῆς ἐθνικῆς βάσεως τοῦ τόπου. Ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι ἡ Τράπεζα ἀγοράζει καὶ αἱ καταθέσεις αὐξάνονται, θὰ παρεκάλουν, ἐὰν ἦσθε εἰς θέσιν, ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ βεβαιώσετε τὴν Βουλὴν μήπως πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἢ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐξηλείφθησαν τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἐδικαιολόγουν τὴν ὑπονόμευσιν. Κατηργήθησαν τάχα ἢ ἐγκατελείφθησαν ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν τὴν ὑπονόμευσιν; Ὀρθῶς εἴπατε, ὅτι κατέληξαν εἰς φιάσκο χάρις εἰς τὴν ἀντίδρασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ὀρθὸν εἶναι νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ σήμερον διὰ τῶν δηλώσεών σας, ἐξηλείφθησαν ἐκεῖνα τὰ μέτρα, ἤλλαξεν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, ἤλλαξαν αἱ ἐπαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, τί ἔγινεν ἐπιτέλους καὶ ἔγινε τὸ φιάσκο;

§41Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Τὰ αἴτια δὲν ἐξηλείφθησαν, διότι ἁπλούστατα, οὐδέποτε ὑπῆρξαν. Ἦτο ἁπλῶς μία ἐκμετάλλευσις ψυχολογικῶν παραγόντων, τοὺς ὁποίους εἶχεν δημιουργήσει ἡ πολιτικὴ κρίσις ἐν ὄψει ἐκλογῶν καὶ αἱ ὀξεῖαι φάσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας διήρχετο τότε τὸ Κυπριακὸν θέμα. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ὡμίλησε χθὲς περὶ μεγάλης, γιγαντιαίας προσπαθείας, ἡ ὁποία κατεβλήθη κατὰ τὴν 8ετίαν τῆς Ε.Ρ.Ε. διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας μὲ τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα ὑποδομῆς καὶ μᾶς ἐκάλεσε νὰ συνεχίσωμεν τὴν ἰδίαν μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. πολιτικὴν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Πρόκειται περὶ ἄλλης παρεξηγήσεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συνεχίσωμεν τὴν ἰδίαν πολιτικήν, δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἄλλην πολιτικὴν ἐπηγγέλθημεν καὶ ἄλλην πρόκειται νὰ ἀκολουθήσωμεν. Ὅπως ἀπέδειξαν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ὑπῆρξεν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν προγραμματισμός, ἀπαντῶν εἰς σχετικὴν περικοπὴν τοῦ πρωθυπουργικοῦ λόγου, ὅτι πρόγραμμα εἰς τὴν χώραν αὐτὴν δὲν ὑπῆρξεν. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξέλθῃ ἡ χώρα ἀπὸ τὸν κλοιὸν τῆς ὑπαναπτύξεως, ἐάν, τοὐλάχιστον εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν δὲν ὑπάρχῃ μεταξὺ ἡμῶν συνεννόησις περὶ τοῦ τί εἶναι πρόγραμμα καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ συμφωνία ἐπὶ τοῦ ἐὰν ὑπάρχῃ προγραμματισμὸς τῆς οἰκονομίας ἢ ὄχι. Πρέπει τοὐλάχιστον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ὑπάρξῃ συμφωνία. Καὶ δὲν ἀρκεῖ μόνον αὐτό. Διότι τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα πρέπει νὰ γίνῃ συνείδησις τῶν εὐρειῶν τάξεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι χωρὶς τὴν συμμετοχὴν αὐτοῦ, δὲν εἶναι δυνατόν, ἁπλούστατα, νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἂς ἐξετάσωμεν ἐκ τοῦ πλησίον σήμερον τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ὀρθοῦνται ἐνώπιον ἡμῶν, ὄχι διὰ νὰ ἀσκήσωμεν κριτικήν, ἀλλὰ διὰ νὰ εὕρωμεν τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα καὶ νὰ ἴδωμεν τί πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως καὶ τὰ μέσα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιτευχθῇ αὕτη. Ὁ χρόνος, κ.κ. βουλευταί, ἐντὸς τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἔχῃ συντελεσθῆ ἡ ἀνάπτυξις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας εἶναι περιωρισμένος. Ἀπὸ τὴν συνθήκην, ἡ ὁποία συνέδεσε τὴν χώραν μας μὲ τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, μᾶς ὑπολείπονται 8 ἔτη, ἐντὸς τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἔχῃ παρασκευασθῆ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία διὰ νὰ ὑποστῇ τὴν σκληρὰν δοκιμασίαν τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν ἀνεπτυγμένων χωρῶν τῆς Δύσεως. Εἶναι περιωρισμένος ὁ χρόνος, κατὰ μίαν διατύπωσιν, νομίζω τοῦ κ. Μαρκεζίνη, «ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία τελεῖ ὑπὸ προθεσμίαν». Διὰ τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν ὑπάρχει σαφῶς πρόβλημα ἐπιβιώσεως. Διὰ τὴν γεωργίαν ὑπάρχει πρόβλημα ἐξειδικεύσεως τῶν καλλιεργειῶν καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν παρουσιαζομένων δυνατοτήτων ἐξαγωγῶν. Διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ, κ.κ. βουλευταί, μέσα εἰς αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, χρειάζεται καθολικὴ δραστηριοποίησις τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι σήμερον ἀδρανοῦν ἢ δροῦν ἀντιπαραγωγικῶς. Εὐρεῖα λαϊκὴ συμμετοχή, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, εἶναι ἀπαραίτητος. Εἰς τὴν προσπάθειαν ταύτην, αὐτὸ τὸ κοινὸν πρέπει νὰ εἶναι πλήρως ἐνημερωμένον καὶ ἐπὶ τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως καὶ ἐπὶ τῶν σκοπῶν τοῦ προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἐπὶ τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται ἡ ἐφαρμογή του. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς καθώρισε χθὲς τοὺς στόχους τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ τοὺς στόχους τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἕνα τρίπτυχον: Πλήρης ἀπασχόλησις. Αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Δικαία κατανομὴ αὐτοῦ, κατὰ περιοχὰς καὶ κοινωνικὰς τάξεις. Ἤδη μὲ τὴν πολιτικὴν πλήρους ἀπασχολήσεως, ὅταν αὕτη ἐπιτευχθῇ, γίνεται ἡ πρώτη εὐρεῖα ἀνακατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἄλλων στόχων. Τὸ πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἀπαιτεῖ δημοσίας καὶ ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις ὑψηλοῦ ἐπιπέδου. Ἀλλὰ σημασίαν δὲν ἔχει, κ.κ. βουλευταί, μόνον ὁ ὄγκος τῶν ἐπενδύσεων. Εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια, ὅπως τὸ ὕψος τῶν ἐπενδύσεων παγίου κεφαλαίου φθάσῃ τὸ 25% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Δὲν εἶναι τὸ πρόβλημα ἐκεῖ. Ἤδη εὑρισκόμεθα πέριξ αὐτοῦ τοῦ ποσοστοῦ περίπου. Ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τῶν ἐθνικῶν λογαριασμῶν προκύπτει, ὅτι αἱ ἐπενδύσεις παγίου κεφαλαίου τὸ 1962 εἶχον ἐγγίσει τὸ 22%. Τὸ πρόβλημα ἔγκειται ἀλλοῦ.

§42Η. ΗΛΙΟΥ. Μὲ τὰ πλοῖα;

§43Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὄχι ἄνευ αὐτῶν. Εἰς τὴν διάρθρωσιν τῶν ἐπενδύσεων καὶ εἰς τὴν ὀρθὴν παραγωγικὴν κατανομὴν αὐτῶν. Κύριοι βουλευταί, ἐπενδύσεις ἐγένοντο σημαντικαὶ καὶ εἰς τὸν τομέα τῶν ἰδιωτικῶν καὶ εἰς τὸν τομέα τῶν δημοσίων κατὰ τὰ τελευταῖα δέκα ἔτη, καὶ διερωτᾶται κανεὶς διατὶ δὲν ἀπέδωσαν. Κρίνω σκόπιμον νὰ κάμω μίαν βραχυτάτην ἀπογραφὴν τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν παρέλαβεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου διὰ νὰ καθορίσω, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, τὸ σημεῖον ἐκκινήσεως. Ὁ μέσος ἐτήσιος ρυθμὸς αὐξήσεως τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ προϊόντος, ἀντὶ νὰ ἐπιταχυνθῇ ἐπιβραδύνεται. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1950–1957, ἦτο 7,3%. Εἰς τὰ ἔτη 1957–1963, κατῆλθεν εἰς 5,8%. Τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα μεταξὺ 7,7%. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1954– 1958, 3,9% καὶ μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958–1962, 2,7%.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, εἶσθε, πάγματι, ἐξαίρετος γνώστης τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων. Εἶναι αὐτονόητον, ὅσον προοδεύει ἡ οἰκονομία, τόσον μειοῦται ἡ δυνατότης τῆς αὐξήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Εἰσοδήματος. Πόση εἶναι ἡ αὔξησις εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας; Διατί συγκρίνετε τὸ 1950–53, τὸ ὁποῖον.....

§45Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἐπὶ Ε.Ρ.Ε. ἐγίναμε, πράγματι, Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπιβεβαιοῦται ἡ στασιμότης, ὡς ἡ προοπτικὴ τοῦ μέλλοντος.

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρῆτε, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, διότι ἐπενέβησαν οἱ συνάδελφοί σας, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἦτο κοινοβουλευτικῶς ἄτοπος. Διότι ἐγὼ ἀπαντῶ εἰς σᾶς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ἐν τῇ εὐδαιμονίᾳ του, ἡ ὁποία πάντα τὸν κατέχει, ἀπήντησε καθ’ ὃν τρόπον ἀπήντησε. Βεβαίως, εἶναι ἡ προοπτικὴ καλή. Ὅσον προοδεύει ἕνας τόπος, ὅσον αὐξάνει τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, τόσον ἡ δυνατότης αὐξήσεως τοῦ ἐτησίου εἰσοδήματος μειοῦται. Τὸ 1950–55 — δὲν θὰ δώσετε σεῖς ἀπάντησιν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Βιομηχανίας, ἀλλὰ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος — βεβαίως ἀπὸ τὸ μηδὲν σχεδόν, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα, μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ πολέμου, μετὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ περισσότεραι γαῖαι τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐκαλλιεργοῦντο, διότι δὲν εἰργάζοντο οἱ ἐκεῖ εὑρισκόμενοι, βεβαίως τότε ἐγένετο μία ἐξαιρετικῶς μεγάλη αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἀπὸ ἀπόψεως ποσοστοῦ. Διότι, τὸ 1946 –50 τὰ ⅔ τῆς Ἑλληνικῆς χώρας, σχεδόν, δὲν ἐκαλλιεργοῦντο, καὶ τὸ 1950–55 ἐκαλλιεργήθησαν.

§48Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ μὴ μὲ διακόπτῃ, ὅταν ἀναφέρω ἀριθμούς, ἀλλὰ εἰς τὸ τέλος. Ἡ διακοπὴ ὑπῆρξε, νομίζω, ἀτυχής, διότι ἀποτελεῖ τὸ ὀλιγώτερον, τόλμημα νὰ συγκρίνῃ κανεὶς τοὺς ἀριθμοὺς τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς πλουσιωτέρας χώρας τοῦ κόσμου, μὲ ἀριθμοὺς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλά, διὰ νὰ μὴ δημιουργῆται ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ ἀπὸ τὴν διακοπήν σας, ἔχω τοῦτο μόνον νὰ παρατηρήσω: Ὅτι εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησίς σας ἐξήγγειλε τὸ 1960 καὶ τοῦ ὁποίου τὸ τελευταῖον ἔτος εἶναι τὸ τρέχον, ἔχετε ἐντελῶς ἄλλα πράγματα προβλέψει καὶ αἱ πραγματοποιήσεις εὑρίσκονται πολὺ κάτω ἐκείνων, τὰς ὁποίας εἴχατε προγραμματίσει. Ὅταν προεγραμματίζατε τὸ περίφημον 5ετὲς αὐτὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὸν τίτλον «πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως», ἐγνωρίζατε, ναὶ ἢ ὄχι, ὅτι ἡ οἰκονομία μιᾶς ἀνεπτυγμένης χώρας, ὅπως θέλετε νὰ ὑποστηρίζετε, ὅτι εἶναι ἡ Ἑλλάς, εἶχε χαμηλὸν ρυθμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως; Καὶ ἐὰν τὸ ἐγνωρίζατε αὐτό, διατί προεγραμματίσατε ὑψηλότερον; Θὰ παρεκάλουν, ὅταν τελειώσω τὴν παράθεσιν αὐτῶν τῶν στοιχείων, νὰ μοῦ ἀπαντήσητε. Τὸ ἐδήλωσα, ὅτι ὅσα λέγω, δὲν τὰ λέγω διὰ νὰ ἀσκήσω κριτικήν, ἀλλὰ ἁπλῶς πρὸς διαπίστωσιν τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἐνημερωθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ νὰ γνωρίζωμεν τὸ σημεῖον ἀφετηρίας, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ξεκινᾷ ἡ Ε.Κ.

§49Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι ἀντέδρασεν, ὡς ἀντέδρασε. Διότι, ὅταν ἀκούῃ τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς του, ἀντιδρᾷ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὡμολόγησεν, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι, ἐνῷ διὰ τῶν 5ετῶν σχεδίων της ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐπηγγέλλετο συνεχῶς ἐπιταχυνόμενον ρυθμὸν αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, αὐτὸ ἦτο ἁπλῶς πολιτικὴ ἀπάτη. Διότι, εἶπε τώρα, ὅτι ἡ μείωσις τοῦ ρυθμοῦ αὐξήσεως ἀποτελεῖ φυσικὸν φαινόμενον καὶ μᾶς παρέπεμψεν εἰς τὸ παράδειγμα τῶν ἐξειλιγμένων χωρῶν. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας: Σεῖς παρεσκευάζατε τὴν ὑποχώρησιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, μεγαλοστομοῦντες. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἐπεκρίναμεν τόσα χρόνια καὶ δι’ αὐτὸ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σᾶς κατεψήφισε. Καὶ δι’ αὐτὸ μὲ τὸ πρόγραμμά μας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτή, γνωρίζουσα οἰκονομικά, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ προγραμματίσῃ διὰ ἕνα συνεχῶς αὐξανόμενον ρυθμὸν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ χώρα πόρρω ἀπέχει ἀκόμη ἀπὸ τοῦ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ ἐπίπεδα ἀναπτύξεως ὅπου ὁ ρυθμὸς τῆς μειουμένης ἀποδόσεως ἐπενδύσεων κεφαλαίων ἀποτελεῖ τὸν κανόνα. Αὐτὸ ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν τὸ ἀντελήφθη καὶ διὰ τοῦτο ἐξήγγειλεν ἔκτασιν τῆς ἀναπτύξεως καὶ ἐπραγματοποίει μείωσιν τοῦ ρυθμοῦ αὐτῆς.

§50Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πράγματι, ἀναγνωρίζω, ὅτι εἶσθε ἡ φωνὴ τῆς συνειδήσεώς μου.

§51Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, ἴσως εἶναι ὀρθότερον, διὰ νὰ σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ μίαν εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί, ἰδίως, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅταν παρεμβάλλωνται ἀριθμοί, διότι διακόπτεται ὁ εἱρμός.

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἔβλαψεν ἡ διακοπή.

§53Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Βεβαίως, ὄχι ἐμέ. Τὸ εἰσόδημα τῆς βιομηχανίας, μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1959 –1961 σημειώνει μέσην ἐτησίαν αὔξησιν 8%, ἔναντι 9% τῶν ἐτῶν 1953–59. Καὶ ὑποτίθεται, ὅτι διανύομεν περίοδον βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. Ἀπὸ πλευρᾶς ἀπασχολήσεως, κ.κ. βουλευταί, ἀπὸ πλευρᾶς δηλαδὴ δημιουργίας εὐκαιριῶν, ἀπασχολήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἡ ἀπόδοσις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῶν τελευταίων 8 ἐτῶν, ὑπῆρξεν ἀπιστεύτως μηδαμινή. Δὲν ὑπάρχουν ἀκριβῆ στατιστικὰ στοιχεῖα διὰ τὴν ἀπασχόλησιν. Καὶ εἶναι τοῦτο ἓν ἀνεξήγητον φαινόμενον ἀνεπαρκείας τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν. Εἴμεθα ἡ μόνη χώρα τῆς Εὐρώπης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ ἀκριβῆ στοιχεῖα διὰ τὴν ἀπασχόλησιν. Αὐτὴν τὴν ἀδυναμίαν θὰ προσπαθήσῃ νὰ θεραπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλά, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα ἀπὸ τὴν πορείαν τῆς μεταναστεύσεως, ἐν τούτοις προκύπτει, ὅτι εἰς τὸν τομέα τῆς δημιουργίας εὐκαιριῶν ἀπασχολήσεως, ἡ ἀποτυχία τῆς πολιτικῆς τῶν τελευταίων 8 ἐτῶν, ὑπῆρξε πλήρης. Τὸ 5ετὲς σχέδιον προβλέπει διὰ τὴν 10ετίαν 1960–69 συνολικὸν ὕψος μεταναστεύσεως 250.000, δηλαδὴ μέσον ὅρον 25.000 κατ’ ἔτος. Ὁλόκληρος ἡ πρόβλεψις μεταναστεύσεως διὰ τὴν 10ετίαν, πραγματοποιεῖται ἐντὸς δύο περίπου ἐτῶν. Εἶναι ἀκριβές, κ.κ. βουλευταί, καὶ ἐτονίσθη κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι τὸ ὕψος τῆς μεταναστεύσεως, καλύπτει ἢ καὶ ὑπερβαίνει τὸ ἐτήσιον ὕψος αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ὁ πληθυσμὸς παραμένει εἰς ἀπόλυτον ἀριθμόν, ὁ ἴδιος, ἀλλὰ ὑφίστανται μεγίστης σημασίας διαρθρωτικαὶ μεταβολαὶ εἰς τὴν πληθυσμιακὴν σύνθεσιν τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπηρεάσουν ἀποφασιστικῶς καὶ ἐπηρεάζουν ἤδη τὴν πολιτικὴν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Διότι, οἱ μεταναστεύοντες, λαμβάνονται ἀπὸ τὸν ἐνεργὸν πληθυσμὸν καὶ οὐχὶ ἀπ’ ὅλας τὰς κατηγορίας τοῦ πληθυσμοῦ. Δὲν μεταναστεύουν γέροντες, νήπια καὶ παιδιά. Μεταναστεύουν ἐργαζόμενοι. Διὰ τοῦτο, ὁ ρυθμὸς τῆς ἀφαιμάξεως, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ ἐργατικὸν δυναμικὸν τῆς χώρας, κατ’ ἔτος, εἶναι διπλάσιος τῆς ἐτησίας παραγωγῆς ἐργατικοῦ δυναμικοῦ. Παρὰ τὸν ὄγκον τῶν ἐπενδύσεων τῶν τελευταίων 8 ἐτῶν, εἰς τὸν δημόσιον τὸν παράλληλον καὶ τὸν ἰδιωτικὸν τομέα, οὐδόλως μετεβλήθη ἡ διάρθρωσις τῆς οἰκονομίας μας καὶ δὴ κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὴν εἴσοδον τῆς χώρας εἰς αὐτόνομον στάδιον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ βασικῶς γεωργικὴ καὶ νὰ ὑφίσταται τὰς διακυμάνσεις τῶν κύκλων τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς καὶ τὴν ἐκ ταύτης δημιουργουμένην ἀστάθειαν. Ἡ ἰσορροπία τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν κατὰ τὴν τελευταίαν 8ετίαν, ἐξησφαλίσθη μόνον ἀπὸ τὰς ἐτησίας αὐξήσεις εἰσαγωγῶν ξένου συναλλάγματος ἀπὸ τοὺς ἀδήλους πόρους καὶ ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴν κεφαλαίων ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955– 63, ἔχει τριπλασιασθῆ. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι συνεχῶς αὐξάνονται αἱ εἰσαγωγαὶ ἐνῷ παραμένουν στάσιμοι αἱ ἐξαγωγαί. Εἰδικώτερον ἐπὶ τῶν ἐξαγωγῶν, κ.κ. βουλευταί, ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἔθιξεν ὁ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσας ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., αἱ ἐξαγωγαὶ τῆς χώρας παρουσιάζουν μακροχρονίως ἐπίμονον τάσιν στασιμότητος, ἐνῷ αἱ εἰσαγωγαὶ διογκοῦνται ἐπικινδύνως. Ἄξιον ἰδιαιτέρας προσοχῆς, ἀλλὰ καὶ ἀνησυχίας, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς ἐπεσημάνατε, κ. Ἠλιοῦ, ὅτι συνεχῶς μειοῦται τὸ ποσοστὸν ἐξαγωγῆς πρὸς τὰ κράτη τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἐνῷ τὸ 1955 αἱ ἐξαγωγαί μας πρὸς τὴν Κοινότητα ἐκάλυψαν ποσοστὸν 57,6% τοῦ συνόλου τῶν ἐξαγωγῶν, τὸ 1963 τὸ ποσοστὸν αὐτῶν ἀνῆλθεν μόλις εἰς 30,2%. Παρατηρεῖται ἀντιθέτως ἄνοδος πωλήσεων γεωργικῶν προϊόντων εἰς τὰς χώρας τῶν διμερῶν συμφωνιῶν καὶ κυρίως τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ. Αἱ δύο αὐταὶ τάσεις, δηλαδὴ τῆς μειώσεως τῶν ἐξαγωγῶν πρὸς τὰς χώρας τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας καὶ ἡ αὔξησις αὐτῶν πρὸς τὰς χώρας τῶν διμερῶν συμφωνιῶν, προκαλοῦν ἰδιαιτέρας ἀνησυχίας, διότι ἀποδεικνύουν τὴν ἀδυναμίαν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὰς συνθήκας τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ καὶ προδίδουν τὴν ἐπικινδύνως χαμηλὴν ἀνταγωνιστικότητα τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Εἶναι ἀνάγκη, κ.κ. βουλευταί, νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡ διέξοδος, τὴν ὁποίαν εὑρῆκαν σήμερον τὰ γεωργικά μας προϊόντα κατὰ ἕνα ποσοστὸν πρὸς τὰς χώρας τῶν διμερῶν συμβάσεων καὶ δὴ πρὸς τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ, δὲν πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ νὰ ἐφησυχάζωμεν. Διότι αἱ ἐξελίξεις, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται εἰς τὰς σχέσεις τῶν δύο κόσμων, εἰς τὸ ἐμπόριον μεταξὺ Δύσεως καὶ Ἀνατολῆς, ὅπως προκύπτει καὶ ἀπὸ τὴν διάσκεψιν, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν διεξάγεται εἰς τὴν Γενεύην, αὐταὶ αἱ ἐξελίξεις τείνουν καὶ θὰ ὁδηγήσουν ταχέως εἰς πλήρη ἐξομοίωσιν τῶν ὅρων ἐμπορίου μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως. Αἱ Ἀνατολικαὶ χῶραι, θὰ προσαρμοσθοῦν ταχύτερον ἀπὸ ὅ,τι ἡμεῖς νομίζομεν εἰς τὰς τιμὰς τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας καὶ δὲν θὰ ἀγοράζουν πλέον Ἑλληνικὰ προϊόντα, παρὰ μόνον ἐφ’ ὅσον προσφέρωνται εἰς τιμὰς συναγωνιστικὰς ἐντὸς τῶν ἐλευθέρων οἰκονομιῶν τῆς Δύσεως. Εἶναι ἀνάγκη, ἀκόμη, νὰ τονίσω, ὅτι ὡρισμένοι κλάδοι τῶν εἰσαγωγῶν ἀναπτύσσονται πρὸς κατεύθυνσιν ἐκ διαμέτρου ἀντίθετον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔταξεν τὸ πρῶτον 5ετὲς πρόγραμμα. Προέβλεψε τὸ πρόγραμμα μείωσιν τῶν εἰσαγωγῶν τροφίμων, ἡ ὁποία τὸ 1959 ἀνῆλθεν εἰς 70 ἑκατομμύρια δολλάρια, προέβλεψε τὸ 5ετὲς πρόγραμμα μείωσιν τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ διὰ τὸ 1964 εἰς 50 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καὶ ἤδη τὸ 1963 ἀνῆλθεν εἰς 131 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ ἀπειλεῖται περαιτέρω ἄνοδος αὐτοῦ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Αὐτή, κ.κ. βουλευταί, εἶναι δι’ ὀλίγων, ἡ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ οἰκονομία μετὰ τὴν γιγαντιαίαν προσπάθειαν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. κατὰ τὴν τελευταίαν 8ετίαν καὶ περὶ τῆς ὁποίας μᾶς ὡμίλησεν χθὲς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐρωτᾶται: Διατί, παρὰ τὸ συνολικὸν μέγεθος τῶν ἐπενδύσεων, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητον, εἰς τὸν ἰδιωτικόν του, παράλληλα καὶ τὸν δημόσιον τομέα, ἐρωτᾶται, διατί τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν τόσον πενιχρά; Καὶ περαιτέρω, τί πρόκειται νὰ πράξῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, διὰ νὰ προσδώσῃ εἰς τὴν οἰκονομίαν χαρακτῆρα ἀναπτυξιακόν, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, τὴν χρησιμοποιοῦν οἱ νέοι οἰκονομολόγοι, καὶ οὐχὶ χαρακτῆρα στασιμότητος, ὡς συνέβαινε μέχρι σήμερον; Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπέτυχεν ἡ πολιτικὴ τῶν ἐπενδύσεων μέχρι τοῦδε, ὑπῆρξεν ἡ ἔλλειψις προγραμματισμοῦ αὐτῶν. Αὐτὸ ἠννόει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἔλεγε χθές, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρξε πρόγραμμα, διότι πράγματι, πρόγραμμα δὲν ὑπῆρξε. Δὲν εἶναι πρόγραμμα, ὅταν προβλέπῃ 250.000 μετανάστας εἰς 10 ἔτη καὶ αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς καλύπτεται εἰς δύο ἔτη. Δὲν ὑπάρχει πρόγραμμα, ὅταν ὁ ρυθμὸς ἀναπτύξεως εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς ἐπιβραδύνεται, ἀντὶ νὰ ἀναπτύσσεται. Καὶ δὲν ὑπάρχει πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ὅταν καὶ αἱ ἐπενδύσεις, αἱ ἰδιωτικαί, εἰς τὸν ἀγροτικὸν τομέα, εἶναι κατὰ 30% σήμερον κατώτεραι ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις τοῦ 1959. Διὰ νὰ εἶμαι συνεπὴς καὶ πρὸς τὸν ἐπιστημονικὸν ὅρον τοῦ προγραμματισμοῦ, ἐγὼ δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἀπέτυχε τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι, ὅπως εἶπον, πρόγραμμα οἰκονομικόν, δὲν ὑπῆρξε καὶ ἐν ἀνυπαρξίᾳ δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ ἀποτύχῃ. Ἄλλωστε, κ.κ. βουλευταί, τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ε.Ρ.Ε. εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τὸ 1955 καὶ μόλις τὸ 1960, δηλαδὴ μετὰ 5 ἔτη ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλε νὰ θέση εἰς ἐφαρμογὴν πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, αὐτὸ καὶ μόνον ἀποδεικνύει, πόσον πιστεύει εἰς τὸν προγραμματισμὸν τῆς οἰκονομίας. Τὸ 5ετὲς πρόγραμμά σας, προέβλεπε τὴν κατασκευὴν 15 ἀρδευτικῶν ἔργων καὶ ἐκτελοῦνται μόνον 7. Εἴχατε ἐξαγγείλει, διὰ τοῦ προγράμματος, εἰς τὸν κοινωνικὸν τομέα, ἐντὸς μιᾶς 5ετίας, δαπάνας 2.550.000.000 δραχμῶν καὶ εἰς τὸ τέλος τῶν 4 ἐτῶν τοῦ προγράμματος ἐδαπανήθησαν μόνον 850.000.000, δηλ. 30% τῶν ἐξαγγελθέντων διὰ τὴν 5ετίαν, ἐπραγματοποιήθησαν εἰς τὸ τέλος τῶν 4 ἐτῶν τοῦ προγράμματος. Συνέπεια τῆς ἀνυπαρξίας τοῦ προγραμματισμοῦ ἦτο, ὅτι δὲν ἔγινε ποτὲ ἱεράρχησις καὶ συσχετισμὸς τῶν ἐπενδύσεων εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς. Κάθε ἐπένδυσις, κ.κ. βουλευταί, εἰς οἱονδήποτε τομέα καὶ ἂν γίνεται, εἶναι μία ἀπόφασις πολλαπλοῦ περιεχομένου. Ἡ προγραμματίζουσα ἀρχὴ ἀποφασίζει ποῖον ἔργον θὰ ἐκτελεσθῇ, διατί θὰ ἐκτελεσθῇ αὐτὸ τὸ ἔργον καὶ ὄχι ἄλλο, καὶ εἰς ποῖον συσχετισμὸν εὑρίσκεται ἑκάστη ἐπένδυσις πρὸς τοὺς στόχους τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανήσητε, διὰ πρόγραμμα ἐπενδύσεων 50 δισεκατομμύρια δραχμῶν καὶ νὰ ἔχετε αὔξησιν τῆς ἀνεργίας, τῆς μεταναστεύσεως, τῆς ὑποαπασχολήσεως καὶ κάμψιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἶναι δυνατόν, μὲ τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ νὰ συμβοῦν τὰ ἀντίθετα φαινόμενα, ἐὰν ὑπάρχῃ ἱεράρχησις, συσχετισμὸς καὶ προγραμματισμὸς τῶν ἐπενδύσεων. Τί ἐγίνετο μέχρι σήμερον, μὲ τὸ πρόγραμμα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων; Οὐδέποτε, καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ οἰκονομικὴ ἀπόδοσις ἑνὸς ἔργου. Τὰ ἔργα ἐπελέγοντο, ἀναλόγως τῆς πολιτικῆς ἐπιρροῆς Ὑπουργῶν, βουλευτῶν, ὁμάδων Ὑπουργῶν ἢ ὁμάδων βουλευτῶν. Ὅσοι ὑπήρξατε βουλευταὶ τῶν προηγουμένων Βουλῶν, θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι, προκειμένου περὶ μεγάλων ἔργων, ἐκυκλοφόρουν φῆμαι εἰς τοὺς διαδρόμους ποὺ θὰ ἐτοποθετοῦντο καὶ ἀναλόγως τῆς ἐπικρατούσης εἰς ὡρισμένην στιγμὴν ἐπιρροῆς, ἐλέγετο, ὅτι τὸ ἔργον θὰ γίνῃ εἰς Πελοπόννησον, εἰς τὸν Βορρᾶν ἢ εἰς μίαν νῆσον, ἀλλά, οὐδέποτε ἐδόθη προσοχὴ εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἐπιλογὴν καὶ τοῦ ἔργου καὶ τῆς χωροταξικῆς αὐτοῦ τοποθετήσεως. Κύριοι βουλευταί, συνέπειαι τῆς ἀνυπαρξίας μελετῶν καὶ ἱεραρχήσεως δὲν εἶναι μόνον αἱ σημειωθεῖσαι ὑπερβάσεις εἰς τὰ ἔργα. Δὲν εἶναι τυχαῖον, ὅτι ἕνα βιομηχανικὸν ἔργον, τοῦ ὁποίου τὴν ἐκτέλεσιν ἀνέλαβε τὸ Κράτος, ἐσημείωσεν ὑπέρβασιν 1.000 ἑκατομμυρίων περίπου δραχμῶν. Δὲν εἶναι μόνον αὐτό, εἶναι ὅτι, ἐὰν ἐγνώριζεν ἡ προγραμματίζουσα ἀρχὴ αὐτὸ τὸ κόστος, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ καταλήξῃ εἰς ἀπόφασιν ἀνεγέρσεως ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐστοίχιζε 2½ φορὲς περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶχε προγραμματισθῆ, διότι ἡ λειτουργία του εἶναι πλέον σαφῶς ἀντιοικονομική. Ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλή, ὅτι ἐννοῶ τὸ περίφημον ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων, τὸ ὁποῖον μόνον εἰς τὰ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ παρουσιάζει ὑπέρβασιν 500 ἑκατομμυρίων καὶ πλέον δραχμῶν. Αὐτὴν τὴν βασικὴν ἀδυναμίαν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἀπεφάσισε νὰ θεραπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῆς δημιουργίας τοῦ ὀργάνου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀσχολῆται μὲ τὸν σχεδιασμὸν τῆς οἰκονομίας, τὴν ἐκπόνησιν οἰκονομικῶν μελετῶν καὶ τὴν γενικωτέραν ἔρευναν τῶν ἀδυναμιῶν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καταλαμβάνει τὴν Προεδρικὴν ἕδραν ὁ Πρόεδρος κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας). Πρόκειται περὶ ἐξαγγελίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, διὰ τὴν ἔνταξιν τοῦ Κέντρου Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν, διευρυνομένου εἰς Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Μελετῶν καὶ ὑπαγομένου ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ. Ἐξεδηλώθησαν πλεῖσται ἀνησυχίαι εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν δι’ αὐτὴν τὴν πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡμίλησαν περὶ καταργήσεως τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, τοῦ ὁποίου αἱ ἁρμοδιότητες μεταφέρονται εἰς ἄλλον χῶρον. Πρόκειται ἐντελῶς περὶ τοῦ ἀντιθέτου. Τὸ Κέντρον Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν, τὸ ὁποῖον ὑπάγεται σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, διευρυνόμενον εἰς Κέντρον Προγραμματισμοῦ, ἐγκαθίσταται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὑπάγεται, ἔχει τὴν ἐποπτείαν τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ἐπὶ παντὸς Ἰνστιτούτου τῶν Πανεπιστημίων κλπ.

§55Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ τὴν νευρικότητα μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀντεμετώπιζε τὴν ἵδρυσιν αὐτοῦ τοῦ Κέντρου Προγραμματισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὡς σήμερον διευρύνεται, θὰ ὑπάγεται πλέον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξηγήσω ποῦ ὀφείλεται αὐτὴ ἡ νευρικότης, διότι περίπου χθὲς τὸ Κέντρον αὐτὸ κατέστη τὸ ἐπίκεντρον τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Φοβοῦμαι, ὅτι γνωρίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι κἄτι σπουδαῖον πρόκειται νὰ γίνῃ μὲ τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Μελετῶν καὶ δι’ αὐτὸ ἀνησυχεῖ. Ἴσως αἰσθανομένη τύψεις, διότι ἐπὶ 8 ἔτη εὑρισκομένη ἡ ἰδία εἰς τὴν ἀρχήν, ὄχι μόνον πρόγραμμα ὑπὸ τὴν ἐπιστημονικὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου δὲν ἐξεπόνησεν, ἀλλὰ οὔτε κἂν ὄργανον προγραμματισμοῦ καὶ σχεδιασμοῦ τῆς οἰκονομίας ἵδρυσεν. Εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος χθές, ὅτι ἡ εἰρωνεία δὲν ἀνήκει εἰς τὸ εἶδος τοῦ λόγου του.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δεῖγμα ἀδυναμίας.

§57Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Συμφωνῶ ἀπολύτως, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶναι δεῖγμα ἀδυναμίας καὶ μάλιστα μεγίστης ἀδυναμίας σας, ὅταν χθὲς εἰρωνεύθητε τὴν ἵδρυσιν τοῦ Κέντρου Οἰκονομικῶν Μελετῶν, διότι εἴπατε, ὅτι ἡ πρώτη μεγάλη ἐπαγγελία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἵδρυσις τοῦ Κέντρου Οἰκονομικῶν Μελετῶν.

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο εἰρωνεία, ἦτο διαπίστωσις.

§59Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Καὶ εἴπατε ἀκόμη, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι οὐδέποτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ κατέληγεν εἰς τὴν ἵδρυσιν Κέντρου Προγραμματισμοῦ, ἐὰν δὲν εἶχεν ὑπάρξει ὁ υἱός του Διευθυντὴς τοῦ διευρυνομένου ἤδη Κέντρου Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν. Μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ συλλάβω τὸν εἱρμὸν αὐτοῦ τοῦ συλλογισμοῦ. Ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, οἰκονομολόγος διεθνοῦς προβολῆς —ἐπαναλαμβάνω αὐτὰ τὰ ὁποῖα σεῖς, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἴπατε χθές, δὲν θὰ τὸ ἔλεγα ἐὰν σεῖς δὲν τὸ εἴχατε εἴπει—δὲν εἶναι σήμερον εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Κέντρου, εἶναι μέλος τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὠθήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐντάξῃ ἕνα Κέντρον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, νὰ τὸ ἀναγάγῃ εἰς Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Μελετῶν ἐπειδὴ εἰς τὸ παρελθὸν εἶχε διατελέσει ὁ υἱός του Διευθυντὴς αὐτοῦ; Μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ συλλάβω τὸν συλλογισμὸν αὐτόν. Καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον δὲν ἀνέμενον ἀπὸ ὑμᾶς τοῦτο, πρῶτον, διότι αὐτὸ ποὺ εἴπατε δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δεύτερον, διότι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ διότι ἐπρόκειτο περὶ συμπολίτου σας. Διερωτῶμαι δέ, ποῖοι λόγοι σᾶς ἔκαμαν νὰ φέρετε ὡς ἐπίκεντρον τοῦ χθεσινοῦ λόγου σας αὐτὴν τὴν ἐξαγγελίαν τοῦ Κέντρου Προγραμματισμοῦ καὶ Μελετῶν.

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν ἐπελέγη τὸ Ἰνστιτοῦτον Δοξιάδη; Διότι ἁπλούστατα, ἐπηρεάσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἕτερον Ἰνστιτοῦτον κατήρτισεν ὁ υἱός του. Διατὶ τὸ εὑρίσκετε τόσον παράδοξον καὶ ἄτοπον; Καὶ ἀπορῶ διότι ἡ σκέψις σας πηγαίνει μόνον εἰς τὴν ὕπαρξιν συμφέροντος. Δὲν ἐννοοῦσα, ὅτι ὑπάρχει συμφέρον, ἀλλὰ ὅτι ὑπάρχει ἠθικὸν ἐνδιαφέρον. Ἦτο φυσικὸν νὰ καμαρώσῃ ὁ πατὴρ τὸ ἔργον τοῦ υἱοῦ καὶ δι’ αὐτὸ προετίμησε αὐτὸ τὸ ἔργον ἀπὸ τὸ ἔργον, φέρ’ εἰπεῖν, τοῦ μηχανικοῦ Δοξιάδη ἢ οἱουδήποτε ἄλλου, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ προτιμήσῃ οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο. Μὴ παρεξηγῆτε σκοπίμως.

§61Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., νομίζω, ὅτι θὰ ἀπετέλει ὁμολογίαν πλήρους χρεωκοπίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον ἡμῶν, τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐὰν ἐνεπιστεύετο τὸν προγραμματισμὸν εἰς Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν, εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, ὅταν ὑπάρχῃ νομικὸν πρόσωπον δημοσίου δικαίου, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ πόσον τιμῶ τὴν δραστηριότητα τοῦ Γραφείου Δοξιάδη, ἡ ὁποία ἀναπτύσσεται εἰς ὅλας τὰς Ἠπείρους, ἀλλὰ τὸ γραφεῖον αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν προγραμματισμόν, ἀλλὰ ἐντὸς τῶν πλαισίων, τὰ ὁποῖα θὰ καθορίσῃ τὸ Κέντρον Οἰκονομικῶν Μελετῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ὡς ἐπιχείρησις θὰ μετάσχῃ τὸ Γραφεῖον Δοξιάδη καὶ οὐχὶ διὰ νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸν προγραμματισμὸν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν διαπιστώνεται καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἡ ἀνάγκη δημιουργίας τοῦ ὀργάνου αὐτοῦ. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, καταγγέλλων συνεχῶς εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνυπαρξίαν προγραμματισμοῦ, νὰ ζητήσω καὶ δι’ ἄρθρων μου εἰς τὸν Τύπον τὴν δημιουργίαν ὀργάνου, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσίαζε τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα κατὰ τὸ πρότυπον, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Ὁλλανδίαν καὶ εἰς ἄλλας χώρας. Δὲν πρωτοτυποῦμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐφαρμόζομεν πρότυπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ μιμηθῶμεν, διότι πρέπει κἄποτε αὐτὴ ἡ χώρα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Κύριοι βουλευταί, πράγματι ἡ ἐπαγγελία τῆς ἱδρύσεως τοῦ Κέντρου αὐτοῦ εἶναι μεγάλη. Ἐὰν καὶ μόνον τὸ τμῆμα αὐτὸ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων θὰ ἐπετύγχανε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καλύψῃ τὴν φιλοδοξίαν μιᾶς 4ετίας, διότι θὰ ἐβοήθει τὴν χώραν νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸν φραγμὸν τῆς οἰκονομικῆς ὑπαναπτύξεως. Τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ, τὸ ὁποῖον γίνεται, κ.κ. βουλευταί, τί πρόκειται νὰ πράξῃ; Θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ἐκπόνησιν ἑνὸς μακροετοῦς σχεδίου 5ετοῦς προγράμματος καὶ θὰ καταρτίζῃ τὰ ἐτήσια σχέδια, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελῆται τὸ 5ετὲς σχέδιον. Θὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἔρευναν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, θὰ ἀξιολογῇ τὰς ἐπενδύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωνται εἰς τὴν χώραν, θὰ ἀξιολογῇ τὰς ξένας ἐπενδύσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γίνουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν χῶρον καὶ θὰ διεξαγάγῃ τὰς βασικὰς χωροταξικὰς μελέτας, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν πράγματι πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Τὸ Κέντρον, ἐπίσης, θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ἐκπαίδευσιν στελεχῶν εἰς τὰ θέματα τοῦ προγραμματισμοῦ καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἐπίσης, θὰ παρασκευάζῃ γνωμοδοτήσεις πρὸς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως, ἔργον καὶ αὐτὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ γνωμοδοτῇ ἐπὶ αἰτημάτων ὅλων τῶν διαμερισμάτων τῆς διοικήσεως. Ἀπηλλαγμένον τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Ἐρευνῶν ἀπὸ τὴν ἐμπλοκὴν εἰς καθημερινὰς διοικητικὰς ἀσχολίας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσῃ ἀνεπηρέαστον τὸ ἐπιτελικόν του ἔργον. Εἰς τὸ Κέντρον Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν θὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅλας τὰς ἐφεδρείας τῶν νέων ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη θὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ ξένους εἰδικοὺς ἐμπειρογνώμονας. Εἶναι λυπηρόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι παρομοία πρωτοβουλία δὲν εἶχεν ἀναληφθῆ ἐνωρίτερον. Ἐὰν εἴχατε Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Μελετῶν, οὐδέποτε θὰ εἴχατε προβῆ εἰς διάθεσιν 5 ἑκατ. δολλαρίων διὰ τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος, διότι τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ θὰ σᾶς εἶχε πληροφορήσει, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπένδυσις εἶναι ἀπολύτως ἀντιοικονομικὴ καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Καὶ θὰ εἴχατε, ἐπίσης, καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς κοινῆς γνώμης. Διότι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι νὰ κρατᾷ τὰ πορίσματα τῶν μελετῶν τοῦ Κέντρου μυστικά, θὰ δημοσιεύωνται διὰ νὰ ὑφίστανται τὸν ἔλεγχον τῆς κοινῆς γνώμης. Ὅπως ἐδήλωσε καὶ χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ Κέντρον θὰ εἰσηγῆται καὶ ἡ πολιτικὴ ἀπόφασις καὶ εὐθύνη θὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας. Ἐὰν ὑπῆρχεν εἰς τὸ παρελθὸν Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Μελετῶν οὐδέποτε θὰ ἐγένοντο τὰ ἔργα τῆς Πλατείας Ὁμονοίας, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν 75 ἑκατομ. δραχμῶν, διότι τὸ Κέντρον θὰ σᾶς ἐπληροφόρει, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπένδυσις εἶναι ἀντιοικονομικὴ καὶ θὰ ἐπροτιμούσατε τὴν δαπάνην τῶν 25 ἑκατ. διὰ τὸν φωτισμὸν τῶν δρόμων τῶν Ἀθηνῶν ἢ τὴν δαπάνην διὰ τὴν ἀνέγερσιν λαϊκῶν καὶ ἐργατικῶν κατοικιῶν, ἀντὶ νὰ σπαταλῶνται τὰ χρήματα δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον ἐπικαιρότητα καὶ προτεραιότητα. Κύριοι βουλευταί, κἄποτε θὰ γίνῃ ξενοδοχεῖον ὅμοιον πρὸς τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Πάρνηθος εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ Ὀλύμπου. Ἀλλά, ἐὰν θὰ περιληφθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ 1965–75, ὅπως ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ γίνῃ, ἐὰν σεῖς εἶσθε Κυβέρνησις, ἢ ἐὰν θὰ περιληφθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ 2015 αὐτὸ θὰ σᾶς τὸ ἐπληροφόρει τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ. Τὸ Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Ἐρευνῶν ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ μίαν ἐργασίαν κατ’ ἐξοχὴν πολύπλοκον. Εἶναι τὸ ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ τὴν ἐκλογήν. Εἶναι ὄργανον ἐπιλογῆς καὶ ἀξιολογήσεως τῶν ἐπενδύσεων καὶ ἐκτιμήσεως κατὰ πόσον αἱ ἐπενδύσεις ἀποδίδουν καὶ εὑρίσκονται εἰς συνέπειαν μὲ τοὺς τόπους τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως.

§62Ι. ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ. Ὁ Ὄλυμπος εἶναι ἡ κατοικία τῶν θεῶν μόνον.

§63Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ἐκπόνησιν τοῦ προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον ἐλπίζει, ὅτι μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ νέου Κέντρου θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξαγγείλῃ εἰς τὸν λαὸν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, δίδει ἀπόλυτον προτεραιότητα εἰς τὴν χωροταξικὴν μελέτην τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ἂν εἴπωμεν, ὅτι γνωρίζομεν πολὺ ὀλίγον ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν χῶρον τὸν ἐπίγειον καὶ τὸν ὑπόγειον. Γνωρίζομεν ὀλίγον τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος καὶ ἀπὸ τὴν ἄγνοιάν μας αὐτὴν χωλαίνει ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία καὶ ἰδιαιτέρως ἡ γεωργία. Τὸ χωροταξικὸν σχέδιον τῆς χώρας θὰ καθορίσῃ τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν δραστηριοτήτων μὲ ἀπόλυτον προτεραιότητα, τὴν δημιουργίαν βιομηχανικῶν ζωνῶν ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ ἡ ὑποδομή, ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ τοὺς πόλους ἕλξεως διὰ τὰς ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις. Κύριοι βουλευταί, μέχρι τοῦδε ἡ βιομηχανικὴ δραστηριότης εἴτε συνεκεντροῦτο εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, εἴτε ἐγένετο διασπορὰ κατὰ τρόπον ἀντιοικονομικὸν εἰς τὴν περιφέρειαν. Διὰ νὰ ἐννοήσετε τὴν σημασίαν αὐτὴν θὰ σᾶς φέρω ἕνα περιστατικὸν τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Ἀνάδοχος ὡρισμένου ἔργου βιομηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐτοποθετήθη εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ζητεῖ νὰ τοῦ ἀπελευθερωθῇ ποσὸν 5 ἑκατ. δολλαρίων διὰ νὰ κατασκευάσῃ λιμένα, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξυπηρετῇ τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ ἀνέγερσιν. Ὁ ἴδιος ἀνάδοχος, ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἰδίου ἐργοστασίου, θὰ χρηματοδοτήσῃ τὴν ὕδρευσιν, διότι τὸ νερὸ εἶναι οὐσιώδης πρώτη ὕλη εἰς τὴν βιομηχανίαν περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται. Πρόκειται περὶ ἐργοστασίου λιπασμάτων. Ἐὰν τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ εὑρίσκετο εἰς βιομηχανικὴν ζώνην, ἐὰν εἶχε παρασκευασθῆ ἡ ὑποδομή, τὰ λιμενικὰ ἔργα καὶ τὰ ὑδραυλικὰ θὰ ἐξυπηρέτουν καὶ θὰ ἐπεβάρυνον ὄχι μόνον μίαν, ἀλλὰ δεκάδας ἢ εἰκοσάδα βιομηχανιῶν. Σήμερον, θὰ ἐπιβαρύνουν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς ἑνὸς ἐργοστασίου καὶ πιθανὸν νὰ τὸ καταστήσουν μὴ συναγωνιστικὸν καὶ θὰ δυσχεράνουν τὴν δυνατότητα ἐξαγωγῆς. Δὲν εἶπον βεβαίως νὰ γίνῃ εἰς τὰς Ἀθήνας. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐξασφαλίσῃ ἰσορροπίαν ἀναπτύξεως Κέντρου καὶ Ἐπαρχίας καὶ ἀποβλέπει εἰς δημιουργίαν βιομηχανικῶν ζωνῶν, ὅπου θὰ γίνῃ ὑποδομὴ ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ θὰ ὑπάρχῃ κίνητρον διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν νέων βιομηχανικῶν ἐπενδύσεων εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ἀντικίνητρον διὰ τὴν τοποθέτησιν βιομηχανιῶν εἰς τοὺς ἤδη ἀρκετὰ βεβαρυμένους χώρους τῆς Πρωτευούσης.

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι ἐπρότεινον τὰς βιομηχανικὰς ζώνας, κ. Ὑπουργέ;

§65Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν πραγματοποίησιν ὑψηλοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων πρὸς ὁλοκλήρωσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀνήγγειλε δὲ χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μελετῶμεν τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων καὶ διὰ τῆς ἀναθέσεως αὐτῶν ἀπὸ ἀπόψεως χρηματοδοτήσεως καὶ ἐκτελέσεως εἰς ἰδιωτικὰς ἑταιρείας, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἀπὸ τὴν εὐθύνην τῆς χρηματοδοτήσεως καὶ διὰ νὰ αὐξηθῇ ἀντιστοίχως τὸ ὕψος τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Εἶναι ἀδύνατον νὰ διαπεράσωμεν τὰ φρᾶγμα τῆς οἰκονομικῆς ὑποαναπτύξεως μὲ ἐτήσιον ὕψος δημοσίων ἐπενδύσεων τῆς τάξεως τῶν 6–7 δισ. Εἶναι νὰ περάσωμεν τὰ 10 ἢ 12 καὶ αὐτὸ θὰ ἐπιτευχθῇ μόνον ὅταν ἀναζητηθοῦν ἄλλοι φορεῖς ἐκτελέσεως καὶ χρηματοδοτήσεως τῶν μεγάλων ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὀλίγας τινὰς λέξεις διὰ τὰς διεθνεῖς οἰκονομικὰς σχέσεις, διὰ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, καὶ διὰ τὸ πρόβλημα τῆς χρηματοδοτήσεως τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Κύριοι βουλευταί, πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἐξαγωγῶν πρὸς τὰς μεγάλας ἐλευθέρας ἀνταγωνιστικὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ εἰδικώτερον τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς. Ἡ ἐπιτυχία αὐτῆς τῆς πολιτικῆς εἶναι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις διὰ μίαν ὑγιᾶ καὶ εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν τῶν ἐμπορικῶν καὶ τῶν διμερῶν συμβάσεων. Μόνον ὅταν εἴμεθα ἀνταγωνιστικοὶ εἰς τὰς ἐλευθέρας ἀγορὰς δυνάμεθα νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς μεγάλο ὕψος ἐξαγωγῶν καὶ πρὸς τὰς χώρας τῶν διμερῶν συμβάσεων. Ἡ πολιτική μας εἶναι νὰ ἐπιταχύνωμεν τὰς προσαρμογὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ὁδηγοῦν εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς συμφωνίας τῆς συνδέσεως. Ἡ σύνδεσις τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Ε.Ο.Κ. ἐγένετο μὲ συγκατάθεσιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, πλὴν τῆς πτέρυγος τῆς ΕΔΑ, ἡ ὁποία μὲ συνέπειαν ἀπὸ ἐτῶν καταπολεμᾷ τὴν ἔνταξιν καὶ διακηρύσσῃ, ὅτι αὐτὴ ἀπεργάζεται τὴν καταστροφὴν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Δὲν συμμεριζόμεθα αὐτὴν τὴν ἄποψιν, ἐνῷ δεχόμεθα ἀπολύτως τοὺς κινδύνους οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦνται ὄχι ἀπὸ τὴν σύνδεσιν ἢ τὴν ἔνταξιν, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τοῦ γίγαντος, ὁ ὁποῖος λέγεται Κοινὴ Εὐρωπαϊκὴ Ἀγορά. Κύριοι βουλευταί, αἱ οἰκονομίαι εἰς παγκόσμιον κλίμακα μετὰ τὸν Βʹ παγκόσμιον πόλεμον καὶ ἰδίως μετὰ τὴν τελευταίαν 10ετίαν διαμορφοῦνται εἰς μεγάλους ὄγκους. Ὑπάρχει κοινὴ ἀγορὰ εἰς τὸν Ἀνατολικὸν συνασπισμόν, ὑπάρχει κοινὴ ἀγορὰ εἰς τὴν Νότιον Ἀμερικήν, ὑπάρχει κοινὴ ἀγορὰ εἰς τὴν Εὐρώπην αὐτὴν μὲ τὴν ὁποίαν συνεδέθημεν, ὑπάρχει κοινὴ ἀγορὰ τῶν 7, τῆς Ἀγγλίας, τῶν Σκανδιναυϊκῶν Χωρῶν, τῆς Ἑλβετίας καὶ τῆς Πορτογαλίας καὶ ὑπάρχει μία τάσις νὰ δημιουργηθῇ μία κοινὴ ἀγορὰ ὁλοκλήρου τοῦ Δυτικοῦ κόσμου, εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγεται κύκλος Κέννεντυ καὶ ἡ ἀπωτέρα τάσις εἶναι ἡ καθιέρωσις ἑνώσεως τῶν οἰκονομιῶν, αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐπεξεργάζεται ὡς σχέδιον ἡ διάσκεψις παγκοσμίου ἐμπορικῆς ἀναπτύξεως, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν συνεδριάζει εἰς τὴν Γενεύην. Ἦτο ἀδύνατον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν νὰ ἀγνοήσῃ αὐτὴν τὴν κοσμογονίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κίνδυνον διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ αὐτὸν τὸν κίνδυνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ περισσότερον ἀποτελεσματικά, ἐὰν εὑρίσκετο ἐκτὸς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ ἀπολαύουσα ὅλων τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχει ἡ σύνδεσις — δὲν τὸ ἐπράξαμεν αὐτὸ — παρὰ ἐὰν εὑρίσκετο ἐκτὸς αὐτῆς. Αἱ ἐξαγωγαὶ πρὸς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν εἶναι γεγονός, ὅτι ὑφίστανται μίαν δοκιμασίαν καὶ στασιμότητα, διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ὅταν τὴν 10 Μαρτίου εἶχον μετάσχει εἰς Βρυξέλλας τοῦ Συμβουλίου συνδέσεως εἰς ἐπίπεδον Ὑπουργῶν, ἐζήτησα μὲ ἐπιμονὴν τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς διαδικασίας τῆς τελωνειακῆς ἑνώσεως, συμφώνως πρὸς τὴν συμφωνίαν συνδέσεως καὶ ἐπεσήμανα τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦνται ἀπὸ τὴν στασιμότητα τῶν Ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν πρὸς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἐπετύχομεν εἰς τὴν Γενεύην, πρῶτον συμφωνίαν ὅπως διαμορφωθῇ κοινὴ ἀγροτικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τῶν καπνῶν μέχρι τοῦ τέλους τοῦ ἔτους. Ἀπὸ τὴν διαμόρφωσιν αὐτῆς τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἀναμένονται ἀποφασιστικὰ ὠφέλη διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Κοινὴ ἀγροτικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ πρέπει νὰ ἔχῃ ἀναγγελθῇ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου. Ὅταν αὐτὸ ἐπιτευχθῇ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθοῦν μεγάλαι ἐξαγωγαὶ ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας. Δεύτερον, ἐπετεύχθη μείωσις κατὰ 10% τῶν δασμῶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τῶν χωρῶν τῆς Κοινότητος, ἑτέρα μείωσις 10% θὰ ἀκολουθήσῃ ὅταν θὰ ἐξαγγελθῇ ἡ κοινὴ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Παραλλήλως ἀπεφασίσθη ἡ προσαρμογὴ εἰς δύο στάδια πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν δασμολόγιον τοῦ καπνοῦ. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἐνῷ τὸ ἐσωτερικὸν δασμολόγιον τῶν 6 χωρῶν κατέρχεται κατὰ 10% καὶ μετ’ ὀλίγον κατὰ 20%, τὸ ἐξωτερικὸν δασμολόγιον ὅπου εἶναι χαμηλὸν ἀνέρχεται καὶ αὐτὸ δυσχεραίνει τὴν εἰσαγωγὴν καπνῶν εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, τὸ Βέλγιον καὶ Λουξεμβοῦργον ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὰς ἄλλας χώρας καὶ διευκολύνει ἀντιθέτως τὴν εἰσαγωγὴν Ἑλληνικῶν καπνῶν. Κύριοι βουλευταί, ἡ πραγματοποίησις τοῦ ἐξαγγελθέντος προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων διὰ τὸ 1964, προϋποθέτει τὴν ἄντλησιν ἐπαρκῶν πόρων ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλε διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὕψος 7 δισ. καὶ πληρωμῶν 6 δισ. καὶ ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ὕψος αὐτὸ εἶναι ἐνδεικτικὸν καὶ ἐλήφθησαν μέτρα, ὥστε νὰ ἐπιτρέπουν τὴν ἀναπροσαρμογὴν ἀναλόγως τῆς ἐξελίξεως τῶν προσπαθειῶν ἀνυψώσεως πόρων ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Ἐὰν ἐπιτευχθῇ, ὡς ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει, τὸ ἐξαγγελθὲν πρόγραμμα ἐπενδύσεων, θὰ εἶναι κατὰ 20% ὑψηλότερον ἀπὸ τὸ πραγματοποιηθὲν κατὰ τὸ 1963. Αἱ δυσχέρειαι ἐκτελέσεως οἱουδήποτε προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων, ὀφείλεται εἰς τὴν ὕπαρξιν ἐμποδίων ἀπὸ τὴν γραφειοκρατικὴν ὀργάνωσιν τῶν ὀργάνων τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται μὲ τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις, ἀπὸ τὴν ἀνυπαρξίαν μελετῶν καὶ ἀπὸ τὴν ὑφισταμένην ρευστότητα, ὡς πρὸς τὴν δυνατότητα διεθνοῦς χρηματοδοτήσεως. Οἱ λόγοι αὐτοὶ ἐπιβάλλουν τὴν ἐλεγκτικότητα τοῦ ἐφετεινοῦ προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων. Ἡ πραγματοποίησις ἀπαιτεῖ διαπραγματεύσεις μετὰ ξένων Κυβερνήσεων καὶ διεθνῶν ὀργανισμῶν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὴν ἐξαφάνισιν τῶν ὀργανικῶν αὐτῶν ἐμποδίων τὰ ὁποῖα εἰς τὸ παρελθὸν ἐματαίωναν τὴν ἐκτέλεσιν ὑψηλοτέρου προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο δυνατὸν μὲ τὸ πάτημα κουμπιῶν νὰ ἄρῃ αὐτὰ τὰ ἐμπόδια. Ἀπαιτεῖται χρόνος καὶ εἰς αὐτὴν τὴν προσπάθειαν ἔχει ἐπιδοθῆ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Κρίνω σκόπιμον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶναι ἡ δυσχέρεια χρηματοδοτήσεως ἐκείνη ἡ ὁποία ἐμποδίζει τὴν ἐκτέλεσιν μεγαλυτέρου προγράμματος. Εἶναι ἡ ἔλλειψις σχεδίων. Οἱ διεθνεῖς ὀργανισμοὶ προσφέρονται, τόσον οἱ Εὐρωπαϊκοί, ὅσον καὶ οἱ ἐκεῖθεν τοῦ Ἀτλαντικοῦ νὰ χρηματοδοτήσουν προγράμματα, ἐὰν ὑπάρχουν σχέδια καὶ σχέδια δὲν ὑπάρχουν. Διὰ τοῦτο ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ἔδωσεν ἰδιαιτέραν ἔμφασιν εἰς τὴν ἐκπόνησιν μελετῶν καὶ ἐξήγγειλεν, ὅτι εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ 1964 μελετῶνται ἤδη τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελεσθοῦν τὸ 1965–66–67, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ παρουσιάσωμεν διεθνῶς σχέδια μελετῶν, διὰ νὰ τύχουν χρηματοδοτήσεως. Ὑπεγράψαμε μέχρι τοῦδε συμβάσεις μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τράπεζαν ἐπενδύσεων δι’ ἔργα ὁδοποιητικὰ συνολικοῦ ποσοῦ 17 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἐλπίζεται, ὅτι σημαντικὸν ποσὸν θὰ ἐγκριθῇ διὰ τὸ ἀρδευτικὸν ἔργον τῆς πεδιάδος Θεσσαλονίκης. Πέραν τούτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν τομέα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, ὑπεγράφη καὶ δάνειον 6.000.000 δολλαρίων τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης διὰ τὴν χρηματοδότησιν γραμμῶν μεταφορᾶς τοῦ ἔργου Ἀχελώου. Ἡ ἄντλησις κεφαλαίων ἔναντι τῶν δανείων αὐτῶν διὰ τὸ ἔτος 1964 ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ὕψος δαπανῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ πραγματοποιηθῆ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, διότι ἡ Τράπεζα Εὐρωπαϊκῶν Ἐπενδύσεων δὲν χρηματοδοτεῖ ὁλόκληρον ἔργον, ἀλλὰ τμῆμα τοῦ ἐκτελουμένου καὶ αὐτὸ ἀπολογιστικῶς. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ προγράμματος δημοσίων ἐπενδύσεων μέσῳ τοῦ Κονσόρτσιουμ, ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει προσπαθείας, ὥστε νὰ καταλήξῃ εἰς εἴσοδον κεφαλαίων διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων τοῦ ἔτους 1963 εἶχε προβλεφθῆ ἐνίσχυσις μέσῳ τοῦ Κονσόρτσιουμ 33.000.000 δολλαρίων. Οὔτε μία δραχμὴ δὲν εἰσῆλθεν ἀπὸ τὴν πηγὴν αὐτήν. Τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων τοῦ 1963 προέβλεπε συνολικὴν χρηματοδότησιν ἐξωτερικῶν πόρων 75.000.000 δολλαρίων καὶ ἔναντι αὐτῶν ἐπραγματοποιήθη τὸ 1963 ὀλίγον πέραν τοῦ 10% τῆς προβλέψεως. Πέραν τοῦ Κονσόρτσιουμ καὶ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Τραπέζης, ἄλλαι πηγαὶ χρηματοδοτήσεως δύνανται νὰ εἶναι ἡ Τράπεζα Εἰσαγωγῶν–Ἐξαγωγῶν καὶ ἡ Διεθνὴς Τράπεζα καὶ οἱ ἐξ αὐτῆς ἐξαρτώμενοι ὀργανισμοί, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν πάντοτε, ὅτι θὰ ὑπάρχουν σχέδια τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιασθοῦν πρὸς χρηματοδότησιν. Ἐγένετο θόρυβος εἰς τὸν Τύπον καὶ ἐπεκρίθη ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καταφεύγει εἰς δανεισμὸν διὰ τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων, ἐνῷ εἶχεν ἐπικρίνει εἰς τὸ παρελθὸν τὴν ἰδίαν τακτικήν, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἠκολούθει ἡ ΕΡΕ εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Ὑπάρχει παρεξήγησις. Οὐδέποτε ἡ Ἕνωσις Κέντρου ὑπεστήριξεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνασυγκρότησις τῆς Χώρας, χωρὶς δανεισμόν. Ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις εἶναι ἔργον ἐπενδύσεων. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐπενδύσεων λαμβάνει ἐφέτος 1.100.000 ἀπὸ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν καὶ 900.000.000 ἀπὸ τὰ ἔσοδα τῶν ἰδίων τῶν ἐπενδύσεων. Ὅλα τὰ ὑπόλοιπα θὰ προέρχωνται ἀπὸ δανεισμὸν ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικόν. Αὐτὸ ποὺ ἐπικρίναμε δὲν εἶναι ὁ δανεισμός, ἀλλὰ ἡ ἀντιπαραγωγικὴ τοποθέτησις τῶν δανειζομένων κεφαλαίων. Δηλαδὴ ἡ μὴ παραγωγικὴ ἐπιλογὴ τῶν ἔργων ἐπενδύσεως, ἡ ὁποία θὰ ὡδήγει εἰς τὸ φαινόμενον, ὥστε ὅσα μετὰ τὴν πενταετίαν θὰ ἐδανειζόμεθα, νὰ ἐξαντλοῦνται ἀπὸ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων τὰ ὁποῖα θὰ ὑποχρεούμεθα νὰ καταβάλωμεν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, συνάδελφος κ. Ἡλιοῦ, ἐτόνισε μίαν παράλειψιν, ὡς ὑποθέτει, τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν τύχην ὡρισμένων συμβάσεων, τὰς ὁποίας ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ καὶ ἄλλα μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶχον ἐπικρίνει μὲ δριμύτητα, ὅταν ἡ Ἕνωσις Κέντρου εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐπὶ τῶν συμβάσεων αὐτῶν ἰσχύει ἐπὶ λέξει, ὅ,τι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε τὴν 20ὴν Δεκεμβρίου. Εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ὡς Ἀντιπολίτευσις κατηγγείλαμεν τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, διότι δι’ ὡρισμένων συμβάσεων μὲ ξένας ἐπιχειρήσεις, ἐδέσμευσεν ὑπερμέτρως τὴν Χώραν εἰς βαθμὸν ἐμποδίζοντα τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς. Ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου ἡ Κυβέρνησις θὰ καλέσῃ τὰς ξένας ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν διὰ νὰ συζητήσῃ μὲ αὐτὰς ἐν πνεύματι καλῆς πίστεως καὶ ἀμοιβαίῳ συμφέροντι τὴν ἀναθεώρησιν τῶν συμβάσεων αὐτῶν εἰς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα καθιστοῦν ἀδύνατον τὴν ἐκτέλεσίν των καὶ ἐμποδίζουν τὴν γενικωτέραν πολιτικὴν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας». Εἰς τὴν δήλωσιν αὐτὴν ἐμμένει ἀπολύτως ἡ Κυβέρνησις. Παρακαλῶ νὰ μὴ ζητήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς περαιτέρω δήλωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δυσχερανθοῦν αἱ συνεννοήσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται, ἐλπίζω ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἑβδομάδων νὰ διεξαχθοῦν. Μὲ τὴν ἄνοδον τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὴν ἀρχὴν ἀνοίγεται μία νέα ἐποχὴ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐτόνισα τὴν ἀνάγκην δραστηριοποιήσεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας διὰ νὰ κερδίσωμεν, ὅ,τι ἐχάθη εἰς πολύτιμον χρόνον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ὀκταετίαν. Κάθε ἡμέρα ποὺ παρέρχεται ἀπὸ τώρα καὶ στὸ ἑξῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργῇ μεγάλους κινδύνους διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς Χώρας. Ὀκτὼ ἔτη ὑπολείπονται. Τόσα ὅσα ἔμεινεν ἡ ΕΡΕ εἰς τὴν ἀρχήν. Ἐντὸς αὐτῶν τῶν ὀκτὼ ἐτῶν πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὴν οἰκονομίαν μας εἰς ἀναπτυξιακήν. Πρέπει νὰ μεταβάλωμεν νοοτροπίαν. Ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λύσῃ τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα βασανίζουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ ἀπασχόλησιν τοῦ πληθυσμοῦ της, ἄνοδον τοῦ εἰσοδήματος καὶ δικαίαν κατανομὴν αὐτοῦ κατ’ ἄλλον τρόπον. Τὸ ἔργον δὲν εἶναι εὐχερές. Ἔχομεν ἐπίγνωσιν τῶν δυσχερειῶν καὶ δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν τὴν συμπαράστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις δὲν πρόκειται νὰ φεισθῇ κόπων διὰ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον ποὺ ἀνέλαβε, διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ. Εἰς τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως παρέχεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἀσκήσουν γόνιμον, ὑπεύθυνον καὶ ἐποικοδομητικὴν ἀντιπολίτευσιν, ὡς ὑπεσχέθησαν καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος χθὲς καὶ ὁ κ. Ἡλιοῦ σήμερον. Κατὰ τὴν προσεχῆ 8ετίαν δὲν κρίνεται, κύριοι βουλευταί, ἡ τύχη οἱουδήποτε πολιτικοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὴν ἀρχήν, ἢ θὰ εὑρίσκεται τὴν ἑπομένην 4ετίαν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἡ προσεχὴς 8ετία κρίνει τὴν τύχην τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, κρίνει τὴν ἐπιβίωσιν τῆς Ἑλλάδος, μέσα εἰς τοὺς δημιουργουμένους Εὐρωπαϊκοὺς χώρους. (Χειροκροτήματα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἁρμόδιοι συνάδελφοί μου τῆς ΕΡΕ θὰ λάβουν κατὰ τὰς προσεχεῖς ἡμέρας τὸν λόγον, διὰ νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ λεπτομερῶς. Αἱ ἀπαντήσεις τὰς ὁποίας θὰ δώσουν δὲν σημαίνει — καὶ ἡ παρατήρησις αὐτὴ συνδέεται κατὰ τρόπον ἄμεσον μὲ τὴν τελευταίαν εὐχήν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Μαῦρος — ὅτι θὰ εἶναι κατ’ ἀνάγκην ἀπαντήσεις ἀρνητικαί. Θὰ ἐπιχειρήσουν νὰ ἀνεύρουν εἰς ὅσα εἴπατε βάσιν διὰ νὰ προβοῦν εἰ δυνατὸν εἰς ἔπαινον. Ἀμφιβάλλω ἐὰν θὰ ἀνεύρουν τοιαύτην βάσιν. Βεβαίως, ὅμως, θὰ ἀνεύρουν βάσιν, διὰ νὰ διατυπώσουν ἐν τινι μέτρῳ αἰσιοδόξους ἐπιφυλάξεις. Ἐπιτρέψατέ μου ὅμως, κ. Πρόεδρε, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς ὡρισμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ. Πρὶν δώσω τὴν ἀπάντησιν αὐτήν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου τελοῦσα, βαίνει ἐπὶ τὰ ἴχνη τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ. Ἡ παρατήρησις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προβῶ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ εἰρωνείαν, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἀπορρίπτω καὶ δὲν ἐχρησιμοποίησα οὔτε χθές, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἀλλὰ ἔχει σχέσιν μὲ τὸ χιοῦμορ, τὸ ὁποῖον στρέφεται, ὄχι μόνον κατὰ τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ χρησιμοποιοῦντος τοῦτο, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν Ἀντιπρόεδρος τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων. Ἤρχισε, λοιπόν, νὰ μιμῆται ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Παπανδρέου τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἀκολουθήσει καὶ ἡμεῖς. Ἀπὸ χθὲς μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς τὰ ⅗ τοῦ χρόνου τῶν συνεδριάσεων, κατελήφθησαν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τοῦ Ἀντιπροέδρου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ. Κἄποτε μὲ κατηγορούσατε καὶ εἰδικώτερον μάλιστα, ὁ κ. Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν, ἐξήπτετο καὶ τὸ ἔπραττε μὲ ἠρεμίαν, διότι καὶ ὁ ἐξαπτόμενος εἶναι ἤρεμος, καὶ ἔλεγε, ὅτι καταχρώμεθα τῆς ἐξουσίας. Ἤρχισε, λοιπόν, καὶ ἡ Ἕνωσις Κέντρου, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, νὰ καταχρᾶται αὐτῆς.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐν τούτοις πλανᾶσθε. Ὡμίλησαν τρεῖς ἕως τώρα ἐντεῦθεν καὶ δύο ἐκεῖθεν. Καὶ ἄρχεται ὁ τρίτος ἐκεῖθεν. Πλήρης ἰσότης. (Χειροκροτήματα).

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι πρέπει νὰ σᾶς ἀπαντήσω, καταγγέλλων τὴν παρατήρησίν σας ὡς ἐστερουμένης ἀντικειμενικῆς ἀκριβείας, ἐκτὸς ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψει σας καὶ τὰς μελλούσας ὥρας. Ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψει καὶ αὐτάς, θὰ ὑπάρξῃ ἐνδεχομένη ἰσότης. Ἐὰν λάβετε ὅμως ὑπ’ ὄψει τὰς μέχρι τοῦδε ὥρας τῶν συνεδριάσεων ἔχετε τὸ προνόμιον τῆς ὑπεροχῆς. Ἄρα τῆς ἀπομιμήσεως τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε.

§70Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Καταπονοῦμεν ἀσφαλῶς τὴν Βουλὴν μὲ τὴν παράτασιν αὐτῆς τῆς συζητήσεως. Ἐν τούτοις, θὰ κάμω δύο ὑπομνήσεις. Καὶ ὁ ἰδικός σας λόγος καὶ ὁ λόγος τοῦ κ. Ἠλιοῦ ἦσαν μακρότεροι ἀπὸ τοὺς ἰδικούς μας. Ἰδοὺ ἡ καταπλεονέκτησις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἰδοὺ διατὶ ἡ ἐμμονή σας εἰς τὸ θέμα ὑπῆρξεν ἀτύχημα.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀτύχημα δὲν ὑπῆρξεν. Ἡ ἐπιμονὴ ἡ ἰδική σας εἰς τὸ θέμα εἶναι πράγματι ἀτύχημα, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Σεῖς χθὲς εἴχατε ἐπὶ μίαν ὥραν ὁμιλήσει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ὡμίλησεν ἐπὶ 1.30′. Οἱ δύο μαζὶ ὡμιλήσατε 2.30· Ἐνῷ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἅπαντες οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν ἀνῆλθον κἂν μέχρι τοῦδε εἰς τὸ βῆμα, δὲν κατέλαβον ὥραν περισσοτέραν τῆς 1.30′. Ἄρα σεῖς ὑπερέβητε τὸν χρόνον αὐτὸν κατὰ μίαν ὁλόκληρον ὥραν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύδετε εἰς τὰς διαπιστώσεις σας.

§72Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Ἐπὶ δύο ὥρας ὡμιλήσατε καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. Ἠλιοῦ.

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ σεῖς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε οὔτε τὸ χιοῦμορ, ἐπιμένετε νὰ δεχώμεθα ἡμεῖς τὴν εἰρωνείαν σας, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Λυποῦμαι. Δὲν ἔχετε τὴν ἀντοχὴν ποὺ ἀπαιτεῖται, διὰ νὰ παρακολουθήσητε οὔτε τὸ ἄκακον χιοῦμορ.

§74Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Ἐὰν ὀνομάζετε ὅσα λέγετε, χιοῦμορ, τὸ ἀποδέχομαι.

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον καὶ πρὶν ὡμιλήσετε ὅτι πρόκειται περὶ χιοῦμορ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐστρέφετο καὶ καθ’ ἡμῶν, διότι καὶ ἡμεῖς τὸ ἴδιον ἐπράττομεν. Λοιπόν, ἀφήσατε αὐτὴν τὴν προσπάθειαν εἰρωνείας. Μὲ ἐπροσέξατε μὲ πόσον ἄνεσιν καὶ μὲ πόσην φιλικὴν διάθεσιν ὡμίλησα. Καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., διὰ τοῦ γέλωτος, διὰ τῆς προσπαθείας του νὰ εἰρωνεύεται τοὺς πάντας καὶ νὰ μὴ σέβεται ποτὲ τοὺς ἀντιπάλους του, προσεπάθησε νὰ μεταφέρῃ τὸ ἐπίπεδον ἀλλοῦ. Κύριε Πρόεδρε τοῦ Σώματος, ζητῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσω ἄνευ καμμιᾶς διακοπῆς, προερχομένης εἴτε ἀπὸ συνάδελφον βουλευτήν, εἴτε καὶ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Κύριε Πρόεδρε, ἀπευθύνομαι εἰδικῶς πρὸς σᾶς. Ὅπως ξεύρετε, ὅταν ὁμιλοῦμεν ἀπὸ τῆς θέσεώς μας, ὀφείλομεν νὰ ἀπευθυνώμεθα πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ τὸ λέγω, διὰ νὰ τὸ πληροφορηθοῦν καὶ οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν θητεύσει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν παρὰ μόνον ὀλίγας ἡμέρας. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μὲ ἐκατηγόρησεν, ὅτι ἐθεώρησα τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τὸ αὐτὸ ἔπραξε καὶ χθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὡς περιεχούσας μόνον γενικότητας. Δυστυχῶς, καὶ σήμερον, ὁπότε ἀνέγνωσα μετὰ προσοχῆς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν εὗρον παρὰ μόνον 2–3 θετικὰ σημεῖα. Ἐμετρήθησαν καὶ τὸ γνωρίζετε ἴσως, διότι θὰ ἀνεγνώσατε εὐφυὲς σχετικὸν σημείωμα εἰς ἀπογευματινὴν ἐφημερίδα, 128 «θὰ» εἰς τὰς χθεσινὰς δηλώσεις, χωρὶς συγκεκριμένην ἐπισήμανσιν τοῦ τρόπου διὰ τοῦ ὁποίου τὰ «θὰ» θὰ μεταβληθοῦν εἰς πραγματικότητα. Μόνον 2 ἢ 3 ἦσαν τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν θετικά. Τὸ ἓν εἶναι ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου χθὲς προχείρως ἀπήντησα, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν Παιδείαν. Καὶ διετύπωσα τὴν ἐπιφυλακτικὴν διαφωνίαν μου, παρακαλέσας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουρ. τῆς Παιδείας νὰ προσέξουν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα σκέπτονται νὰ λάβουν, διὰ νὰ μὴ καταστραφῇ, ὅπως κατεστράφη κἄποτε τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον, καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ Γυμνάσιον. Αὐτὸ ἦτο τὸ πρῶτον συγκεκριμένον θετικὸν σημεῖον, ἢ μᾶλλον κατ’ ἐμὲ σημεῖον ἀρνητικόν, περιέχον κίνδυνον ἐπελεύσεως κακοῦ. Τὸ δεύτερον σημεῖον ἦτο πράγματι, καὶ σᾶς βεβαιῶ, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, βεβαιῶ δὲ ἰδιαιτέρως τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν τὰ εἶπον μὲ καμμίαν διάθεσιν εἰρωνείας, ἦτο ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον κατὰ τρόπον ρητόν, διότι τὰ ἄλλα ἦσαν φράσεις περιέχουσαι γενικὰς εὐχάς, ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ὑπαγωγῆς τοῦ Κέντρου τοῦ ὁποίου διευθυντὴς ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος υἱὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Τὸ ἐπεσήμανα, κακῶς δὲ παρεξήγησε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κακῶς δὲ μετὰ τὴν χθεσινὴν ἀπάντησίν του εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανῆλθεν εἰς τὸ θέμα καθ’ ὃν τρόπον ἐπανῆλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ἐπεσήμανα ἕνα γεγονὸς τὸ ὁποῖον τιμᾷ πάντα πατέρα. Ἐθεώρησεν αὐτὸ τὸ Ἰνστιτοῦτον, ὡς τὸ κατ’ ἐξοχὴν κατάλληλον διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τοῦ προγραμματισμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν τὸ Ἰνστιτοῦτον αὐτὸ δὲν τὸ ἐγνώριζεν, ἐξ ὅσων εἶπεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ υἱός του, δὲν θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτήν, ἀλλὰ θὰ ἐχρησιμοποίει μετακαλῶν Ἕλληνας ἐξ Ἀμερικῆς, ἢ χρησιμοποιῶν τοὺς Ἕλληνας, τοὺς ὁποίους εἶχεν μετακαλέσει ὁ κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου θὰ ἐχρησιμοποίει αὐτοὺς εἰς τὴν ἁρμοδίαν Γενικὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Δὲν ἀπετέλεσεν εἰρωνικὴν παρατήρησιν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον. Ἀπετέλεσε διαπίστωσιν ἀντικειμενικήν. Δὲν εἶχον ἄλλωστε καὶ τί ἄλλο νὰ ἀνεύρω εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τὸ θετικὸν καὶ συγκεκριμένον. Τὸ πρῶτον ἦτο τὸ ἀφορῶν τὴν Παιδείαν. Τὸ δεύτερον ἦτο ἡ ὑπαγωγὴ τοῦ Ἰνστιτούτου ὑπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ὄχι ὅπως εἴπατε σήμερον, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ μεταφορὰ ἀπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας εἰς τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἀλλὰ ἡ ὑπαγωγὴ του ὑπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι χρήσιμος ἡ ὑπαγωγὴ αὐτή. Καὶ εἶναι δυνατὸν οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐπιστρατευθῆ εἰς τὸ Ἰνστιτοῦτον νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας. Διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἐπιλογὴ των θὰ ἐγένετο μετὰ μεγάλης προσοχῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐνόμισεν, ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ προβῇ εἰς συνδυασμὸν τῆς κριτικῆς, τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν διὰ τοὺς τριγμοὺς τῆς οἰκονομίας, οἱ ὁποῖοι εἶχον σημειωθῆ τὸν Νοέμβριον καὶ τὸν Δεκέμβριον μὲ τὸ Κυπριακόν. Ἔπραξε κακῶς. Ἤθελε νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ὡς ἐστερημένους πατριωτικοῦ φρονήματος καὶ ὡς ἐστερημένους λεπτότητος πατριωτικῆς εἰς μίαν κρίσιμον στιγμήν. Τὸ ἐπανέλαβε δίς, ἐνῷ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν καὶ τὸ εἶπον ὅταν προέβην εἰς διακοπήν, τὴν ἀκεραίαν ἐθνικὴν συνείδησιν τῶν ἀντιπάλων μας. Ἐκεῖνοι συστηματικῶς προσπαθοῦν, καὶ ἔπειτα λέγουν, ὅτι ἡμεῖς προκαλοῦμεν, συστηματικῶς προσπαθοῦν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως διὰ τῶν φράσεών των νὰ ἀμφισβητοῦν τὴν ἀκεραιότητα τῆς ἐθνικῆς μας σκέψεως καὶ συνειδήσεως. Ἀλλ’ ἀπαντῶ, ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν εἶχεν ἡ κρίσις τῆς Κύπρου μὲ τὸν κλονισμὸν τῆς δραχμῆς. Ὁ κλονισμὸς τῆς δραχμῆς ἤρχισε τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 3ης Νοεμβρίου. Δὲν ἤρχισεν ὅταν ἐσημειώθη ἡ ἐκκρεμότης ἡ πολιτική. Ὅταν παρῃτήθη ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἐσημειώθη ἐπί τινας ἡμέρας ζήτησις χρυσῶν λιρῶν. Ἀλλ’ ἐσταμάτησε. Καὶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα καὶ τοῦ Ἰουνίου καὶ τοῦ Ἰουλίου καὶ τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ τοῦ Ὀκτωβρίου— μέχρι τῆς 30 Ὀκτωβρίου, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι— δὲν εἶχε σημειωθῆ οὐσιώδης ζήτησις χρυσῶν λιρῶν. Ἄρα δὲν ἦτο ἡ ἐκκρεμότης ἡ πολιτική, δὲν ἦτο ἡ ἀκαταστασία ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία εἶχε προκαλέσει τὴν ζήτησιν χρυσῶν λιρῶν καὶ τὴν δυσπιστίαν πρὸς τὴν δραχμήν. Ἦτο κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον καὶ ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ σχολιάσω κατὰ τοὺς προεκλογικούς μου λόγους. Ἐσημειώθη ἡ ζήτησις χρυσῶν λιρῶν ἀπὸ τῆς 30 Ὀκτωβρίου, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὁπότε ἐζητήθησαν 60 χιλιάδες περίπου χρυσαῖ λίραι καὶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ Νοεμβρίου, τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὄντος Πρωθυπουργοῦ καὶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ Δεκεμβρίου, τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὄντος Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἐν συνεχείᾳ, διότι ὑπῆρχεν ἡ κεκτημένη ταχύτης, ἐπὶ ὁλόκληρον ἀκόμη μῆνα, ἕως ὅτου ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Ι. Παρασκευοπούλου ἐνόμισεν ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένη, καί, πράγματι ἦτο ὑποχρεωμένη, νὰ λάβῃ ἀστυνομικὰ μέτρα. Καὶ ἔλαβεν ἀστυνομικὰ μέτρα. Καὶ μόνον τότε ἐσταμάτησεν ἡ ζήτησις χρυσῶν λιρῶν. Βεβαίως μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἦτο κἄπως φυσικὸν νὰ μὴ ἀνανεωθῇ ἡ τάσις αὐτὴ δυσπιστίας πρὸς τὴν δραχμήν. Διότι, πράγματι, ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἐξῆλθεν μὲ τοιαύτην δύναμιν, μὲ τοιαύτην βάσιν λαϊκὴν ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, ὥστε ἦτο φυσικὸν νὰ προηγηθῇ αἴσθημα σταθερότητος. Τὸ δὲ αἴσθημα σταθερότητος τὸ ὁποῖον προηγήθη ἐμείωσε τὰς ἀνησυχίας, αἱ ὁποῖαι εἶχον προηγηθῆ λόγῳ τῶν προγραμμάτων, τῶν μέτρων, τῶν ὑποσχέσεων καὶ τῶν παροχῶν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Καὶ ἔχει ὄσφρησιν ἡ ἀγορά, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς. Τότε, τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, εἶχεν ὀρθῶς ἀνησυχήσει. Διότι ὅλα τὰ ὑπερέσοδα τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν συνάρτησιν τοῦ μόχθου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ κἄποιας ἐπὶ τέλους προσπαθείας ἡ ὁποία κατεβλήθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία οὐδὲν εἶχε πράξει, ὅπως ἰσχυρίζονται οἱ σήμερον κυβερνῶντες, ὅλα αὐτὰ τὰ ὑπερέσοδα αἰφνιδίως διετέθησαν προεκλογικῶς, καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐφόβισε τὴν ἀγοράν, διετέθησαν διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν διαφόρων κλάδων κοινωνικῶν ἢ διοικητικῶν καὶ αὐτὸ ἦτο φυσικὸν νὰ προκαλέσῃ ἀνησυχίας. Ἡ σύγκρισις μεταξὺ τῶν χθεσινῶν ἀφηρημένων δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν περιεῖχον οὔτε μίαν συγκεκριμένην ἄμεσον παροχὴν καὶ τῶν δηλώσεων τοῦ Δεκεμβρίου, αἱ ὁποῖαι εἶχον περιλάβει πλειάδα παροχῶν καὶ δὴ ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, ἡ σύγκρισις αὐτὴ γίνεται διὰ νὰ σᾶς πείσω, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ὅλους τοὺς συναδέλφους, ἐὰν θελήσουν ἀντικειμενικῶς νὰ μελετήσουν τὸ πρᾶγμα, διὰ νὰ σᾶς πείσω διατί σήμερον δὲν ἀνησυχεῖ ἡ κοινὴ γνώμη. Δὲν ἀνησυχεῖ διότι μετὰ τὴν κατάκτησιν τῆς ἐξουσίας, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ἤλλαξεν καὶ ἡ νοοτροπία της. Ἐγένετο νοοτροπία ὑπεύθυνος καὶ δὲν εἶναι ἡ νοοτροπία τοῦ Δεκεμβρίου. Πάντως, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν εἶχεν ἡ κρίσις μὲ τὸ Κυπριακὸν καὶ δὲν ἔπρεπε ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς μομφῆς τῆς ἠθικῆς καὶ ἐθνικῆς τὴν ὁποίαν προσῆψεν εἰς ἐμὲ καὶ τοὺς συναδέλφους μου. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς θεωρίας—διότι περὶ θεωρίας μέχρι τῆς στιγμῆς πρόκειται—καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, περὶ προγραμματισμοῦ. Οἱ ἄνθρωποι ὅλοι μηδ’ ἐμοῦ ἴσως ἐξαιρουμένου εἶναι μονομερεῖς, εἶναι μονόπλευροι, βλέπουν καὶ θαυμάζουν τὰς ἰδίας αὐτῶν σκέψεις καὶ συλλήψεις. Παραβλέπουν καὶ περιφρονοῦν ὅσα ἔπραξαν οἱ ἄλλοι. Καὶ πάντως εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὅταν ἐσημείωσεν ὡρισμένας παρεκκλίσεις αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν πραγματικότητα ἐξεδηλώθησαν μεταξὺ τῶν προβλέψεων τοῦ πενταετοῦς προγράμματος καὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ, ὅταν προέβη εἰς τὴν ἐπισήμανσιν μερικῶν τοιούτων περιπτώσεων ὅπως ἡ εἰσαγωγὴ κρεάτων καὶ τροφίμων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἔπαθεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παθαίνουν πολλοὶ ἄνθρωποι. Δὲν εἶδε τὸ δάσος διότι ἐπλησίασε πολὺ καὶ εἶδε μόνον ὡρισμένα δένδρα καὶ ὡμίλησε περὶ τῶν δένδρων. Τὸ πενταετὲς πρόγραμμα κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ ἀναπτυχθῇ ἀπὸ ἁρμοδίους συναδέλφους μου. Εἶχε τὴν ἐπιτυχίαν ἐκείνην ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ καὶ νὰ προσδοκᾶται καὶ αὐτὸ τὸ λέγω πρὸς τοὺς κυρίους τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προσδοκᾶται εἰς χώρας ἐλευθέρας οἰκονομίας, διότι πρόγραμμα εἰς τὰς ἐλευθέρας οἰκονομίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σημαίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σημαίνει εἰς χώρας ὁλοκληρωτικάς. Τὰ 8)10 τῶν προβλέψεων ἑνὸς προγράμματος εἶναι συνδεδεμένα μὲ δρᾶσιν οὐχὶ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τῶν ἐλευθέρως κινουμένων καὶ συναλλασσομένων πολιτῶν. Ὄχι μόνον τῶν φορέων τῆς μεγάλης ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, ὄχι μόνον τῶν φορέων τοῦ κεφαλαίου, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ τῶν ἐργατῶν καὶ αὐτῶν τούτων τῶν ἀγροτῶν, διότι καὶ ἡ ἀναδιάρθρωσις τῶν καλλιεργειῶν δὲν εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον εἰς χώραν ἐλευθέρας Δημοκρατίας σημειοῦται δι’ ἀστυνομικῶν μέτρων. Εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἀπὸ τὸν ἀγρότην εἰς τὸν ὁποῖον παρέχονται κίνητρα ἁπλῶς οἰκονομικά. Ἀλλὰ οἱ κύριοι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὁ ὁποῖος ἐμνημόνευσε δύο–τρεῖς περιπτώσεις καὶ εἶπεν, ὅτι ἐπέσαμεν ἔξω εἰς τὴν πρόβλεψιν τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν ἐξέλιξιν εἰσαγωγῆς τροφίμων, κατέχονται ἀπὸ τὴν εὐδαιμονίαν τῶν ἀρχαρίων. Εἶναι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ σταδίου των καὶ νομίζουν, ὅτι ὅλα ἐκεῖνα τὰ λάθη τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν ἡμεῖς δὲν θὰ τὰ κάμουν, νομίζουν, ὅτι ὅλαι αἱ παραλείψεις εἰς τὰς ὁποίας ὑπεπέσαμεν ἡμεῖς δὲν θὰ σημειωθοῦν, διότι ἐκεῖνοι εἶναι ἀλάθητοι, ἐνῷ ἡμεῖς εἴμεθα ὄχι μόνον ἁμαρτωλοὶ ἐν ἀντιθέσει πρὸς τοὺς ἐναρέτους κυρίους τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ φύσει τεταγμένοι νὰ διαπράττωμεν λάθη. Κύριε Πρόεδρε, διεπράξαμεν λάθη, ἀλλὰ θὰ διαπράξουν τοὐλάχιστον ἄλλα τόσα καὶ οἱ κύριοι τῆς Κυβερνήσεως, θὰ διαπράξουν περισσότερα λόγῳ τῆς αὐτοπεποιθήσεως ἡ ὁποία τοὺς κατέχει, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εὔχομαι νὰ κατορθώσουν νὰ ὑλοποιήσουν ἕνα πρόγραμμα εἰς ἐλευθέραν οἰκονομίαν, νὰ τὸ ὑλοποιήσουν κατὰ τρόπον καλύτερον ἀπ’ ὅ,τι τὸ ὑλοποιήσαμεν ἡμεῖς. Ὀφείλουν καὶ ἠμποροῦν νὰ τὸ ὑλοποιήσουν κατὰ τρόπον καλύτερον, διότι ὑπάρχει τὸ ἰδικόν μας προηγούμενον. Ἡμεῖς ὑπήρξαμεν οἱ πρῶτοι καὶ οἱ κύριοι ἔρχονται μεθ’ ἡμᾶς καὶ ἔχουν τὴν πεῖραν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ ἑπομένως τὰ οἱαδήποτε λάθη των δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κριθοῦν ἁπλῶς ὅπως κρίνονται τὰ ἰδικά μας. Πρέπει νὰ κριθοῦν τοὐλάχιστον μὲ διπλῆν αὐστηρότητα. Τόσον κατέχονται οἱ κύριοι ἀπὸ τὴν εὐδαιμονίαν τῶν ἀρχαρίων ὥστε δὲν αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην νὰ προβοῦν εἰς στοιχειώδεις ὁμολογίας ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον παρέλαβον ἕτοιμον ἀπὸ τὰς χεῖρας μας. Καὶ χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὡμίλησαν περὶ βιομηχανικῶν ζωνῶν ὡς ἐὰν τὰς εἶχον συλλάβει οἱ κύριοι τῆς Ε.Κ. καὶ ὡς ἐὰν αὐτοὶ πρῶτοι ἐνδιεφέρθησαν διὰ τὴν ἐπαρχίαν, ἐνῷ ἡμεῖς ἠδιαφορήσαμεν δῆθεν διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Αὐταὶ αἱ ἀπόλυτοι ἀντιδιαστολαὶ ἀποτελοῦν καὶ λογικὸν καὶ ἠθικὸν σφάλμα. Τὰς βιομηχανικὰς ζώνας τὰς εἴχομεν κατ’ ἀρχὴν συστήσει ἡμεῖς, εἴχομεν συστήσει τοιαύτας ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης εἰς Καβάλαν, Πάτρας, Καλάμας, Ἡράκλειον, Βόλον. Νομίζω, ὅτι εἰς τὰς περιοχὰς αὐτὰς εἴχομεν ἀρχίσει καὶ προγραμματικὰς μελέτας, τὰς ὁποίας ἔχει εὕρει ἐνώπιόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ὤφειλε νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει ἡ προεργασία. Συνεβουλεύθημεν καὶ εἰδικοὺς ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἀμερικῇ καὶ ἐζητήθη ἡ γνώμη ἁρμοδιωτάτων προσώπων διὰ νὰ δημιουργηθοῦν αἱ ζῶναι αὐταί.

§76Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἦλθαν ἐδῶ οἱ εἰδικοί.

§77Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐπράξαμεν τίποτε. Ὅλα τὰ μονοπωλεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ ἔχῃ πράξει τίποτα. Ἡμεῖς δὲν ἐπράξαμεν τίποτε ἂν καὶ εὑρῆκε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα, ὅπως τὴν εὑρῆκε σήμερον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν θεωρείων). Κύριε Πρόεδρε, εὔχομαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν —καὶ ἡ εὐχή μου αὐτὴ θέλω νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλους τοὺς κυρίους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι εἰς τὰ κρίσιμα οἰκονομικὰ Ὑπουργεῖα, ὅτι εἶναι εἰλικρινὴς καὶ βαθεῖα— εὔχομαι νὰ μὴ αἰσθανθοῦν ἀπαγοήτευσιν μεταπίπτοντες ἀπὸ τὰ ὄνειρα εἰς τὴν πραγματικότητα. Νὰ μὴ αἰσθανθοῦν μὲ τὴν μετάπτωσιν ἀπὸ τὴν εὐδαιμονίαν τῶν μὴ δημιουργησάντων ἀκόμη τίποτε τὴν κατάστασιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ πρέπει νὰ λογοδοτήσουν διότι πολλὰ εἶπον καὶ ὀλίγα θὰ ἔχουν πράξει. Τὸ ἐλπίζω καὶ τὸ εὔχομαι ἐξ ὅλης καρδίας. (Χειροκροτήματα).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§79Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἰς αὐτὴν τὴν φάσιν του εἶναι ἐξηντλημένον, καὶ θὰ εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις. Ἐκφράζω πρῶτον τὴν ἀπορίαν μου, ὅτι χθὲς κατηγορήθημεν ὡς σύντομοι καὶ σήμερον ὡς καταχρασταὶ τοῦ βήματος. (Γέλωτες). Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀχάριστον ὡς προσωπικὸν θέμα, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Εἰς τὸ θέμα τοῦ Κέντρου Ἐρευνῶν καὶ Προγραμματισμοῦ. Τὸ οὐσιαστικὸν θέμα τίθεται ὡς ἑξῆς: Φρονεῖ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ὡς λειτουργεῖ σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ ἄρτιον πρόγραμμα; Ἂν τὸ φρονῇ, ἔχει τὴν γνώμην του, ἀλλὰ τὸν πληροφορῶ, ὅτι θὰ τὸ φρονεῖ σήμερον μόνον ὁ ἴδιος, ἀλλὰ οὐδεὶς ἄλλος. Ἀποτελεῖ κοινὴν συνείδησιν σήμερον, ὅτι ὡς λειτουργεῖ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, χωρὶς νὰ θέλω νὰ μειώσω τὴν ἐπάρκειαν οὐδενὸς ὑπαλλήλου του, δὲν δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἄρτιον πρόγραμμα καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ εὑρεθῇ ἄλλος τρόπος δημιουργίας ἀληθοῦς προγράμματος. Καὶ πρῶτον θῦμα αὐτοῦ τοῦ γεγονότος εἶσθε σεῖς οἱ ἴδιοι, ἡ Ε.Ρ.Ε. Διότι βεβαίως δὲν ἐπεδιώξατε τὴν ἀποτυχίαν σας. Ἐπεβάλλετο ἑπομένως, ἡ ἀναζήτησις τρόπου καταρτισμοῦ ἀληθοῦς ἐπιστημονικοῦ προγράμματος. Ποῖον τρόπον προτείνει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε.; Ποῖον ἄλλον τρόπον; Δὲν μᾶς τὸν εἶπε. Καθ’ ἡμᾶς πέραν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ὡς ἔχει σήμερον ἡ κατάστασις εἰς τὸν τόπον μας, τὸ προσφορώτερον ὄργανον ἦτο τὸ ὑφιστάμενον Κέντρον Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν διευρυνόμενον. Ἐτέθη τὸ θέμα ἐὰν τὸ Κέντρον ἔπρεπε νὰ εἶναι αὐτόνομον. Εἰς ἄλλας χώρας διατηρεῖται ἡ ἐπιστημονική του αὐτονομία. Ἡμεῖς ἐκρίναμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ νὰ ἐργάζεται ἐπιστημονικῶς τὸ Κέντρον καὶ πολιτικῶς νὰ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς εἰσηγήσεις του. Ἐκρίναμεν ἐπίσης, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπισπευσθῇ καὶ ὁ ἐμπλουτισμός του ἀπὸ πρώτας δυνάμεις ὑπαρχούσας εἰς τὴν χώραν ἢ καὶ καλουμένας ἔξωθεν. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον αὐτὸ νὰ πράξωμεν ἐντὸς τῶν προσεχῶν μηνῶν θὰ ἦτο μεγάλη ὑπηρεσία, διότι ἐὰν δὲν θεμελιώσωμεν τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν εἰς τὸ πρόγραμμα, τὴν μελέτην καὶ τὴν ἔρευναν, ματαιοπονοῦμεν, οἰκοδομοῦμεν ἐπὶ τῆς ἄμμου, ὅπως ἀκριβῶς σεῖς ἐπράξατε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἀχάριστον προσωπικὸν θέμα. Διαρκῶς ἐπαναλαμβάνετε: «Ὁ υἱός μου». Πράγματι, ὁ υἱός μου ἔχει τὸ ἰδικόν μου ἐπώνυμον. Ἀλλὰ ἔχει ἰδικόν του ὄνομα. Καὶ μάλιστα διεθνές. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§80Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι πρῶτος τὸ ἀνεγνώρισα αὐτό.

§81Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Λυποῦμαι διότι εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτῶν τῶν λόγων, ἀλλὰ ἦτο τόσον ἐπίμονος ἡ ἐπανάληψις, ὥστε νὰ μὲ ὑποχρεώσῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἀχάριστον ἀπάντησιν.

§82Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν.

§83Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Μὲ ἠναγκάσατε. Ἀλλά, ἐπὶ τέλους, εἶπον τὴν ἀλήθειαν.

§84Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διότι παρεξηγήσατε.

§85Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ κλονισμοῦ τοῦ νομίσματος. Ἐκλονίσαμεν ἡμεῖς τὸ νόμισμα! Ἀλλὰ ὑπάρχει μία πλήρης ἀπόδειξις, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐκλονίσαμεν τὸ νόμισμα, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν οἰκονομικοὶ οἱ λόγοι τοῦ κλονισμοῦ τοῦ νομίσματος, διότι ἂν οἱ λόγοι ἦσαν οἰκονομικοὶ θὰ διήρκει ὁ κλονισμὸς τοὐλάχιστον μέχρι τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ συνέβη τὸ ἀντίθετον! Ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων, ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἐμπιστοσύνης ἐπῆλθε πλήρως. Πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἔγινεν ἡ ἀποκατάστασις. Τί συνέβη; Δὲν ὑπῆρξαν οἰκονομικοὶ λόγοι κλονισμοῦ τοῦ νομίσματος. Ὑπῆρξε μόνον κομματικὴ ἐκμετάλλευσις καὶ αὐτὴ ἀπετέλεσε τὴν βαρυτάτην εὐθύνην σας. Τί συνέβη; Κατὰ τὸν πρῶτον χρόνον ἡ ΕΡΕ κατώρθωσε νὰ ἐμπνεύσῃ ἀνησυχίαν. Συντόμως ὅμως ὁ λαὸς ἀντελήφθη. Καὶ τότε ἐπανέκτησε τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ νόμισμα καὶ ἐτιμώρησεν αὐστηρῶς τὴν ΕΡΕ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ κλονισμοῦ τοῦ νομίσματος. (Χειροκροτήματα). Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἄλλη ἦτο ἡ πολιτική μας κατὰ τὰς 50 ἡμέρας καὶ ἄλλη εἶναι σήμερον. Ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον εἶναι ἀκριβές. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία βάσιμος αἰτίασις ἐναντίον μας, εἶναι ἡ ἐπανάληψις, ἡ μονοτονία. Ὅσα εἴπομεν εἰς τὰς προγραμματικάς μας δηλώσεις τοῦ Δεκεμβρίου, ὅσα ἐπράξαμεν τότε, ὅσα ἐπανελάβομεν εἰς τὸν προγραμματικὸν λόγον τῆς Θεσσαλονίκης, τὰ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ σήμερον. Καὶ θὰ τὰ ἐπαναλαμβάνωμεν μέχρι τέλους, διότι εἶναι τὸ πρόγραμμά μας. Καὶ διότι ἐνεπνεύσαμεν εἰς τὸν λαόν μας ἐμπιστοσύνην καὶ διὰ τὴν ἐπιστημονικήν μας ἐπάρκειαν καὶ τὴν ἀληθῆ μας στοργήν, μᾶς περιέβαλε μὲ αὐτὴν τὴν ἐμπιστοσύνην, ἡ ὁποία δὲν ἔχει προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας. Καὶ αὐτῆς τῆς ἐμπιστοσύνης θὰ ἀποδειχθῶμεν ἄξιοι. Ὅσα ἐπαγγελλόμεθα, θὰ τὰ πραγματοποιήσωμεν. Εἴπατε, ὅτι μᾶς ἔχετε διαφωτίσει μὲ τὰ λάθη σας. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβές. Ὑπήρξατε παράδειγμα πρὸς ἀποφυγήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἔχει τὸν λόγον.

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεφέρθη εἰς θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν παρὰ τῇ Προεδρίᾳ, θέμα τὸ ὁποῖον παρεξήγησε πλήρως. Διότι οὐδὲ ἡ παραμικρὰ διάθεσις εἴτε εἰρωνείας, εἴτε κατακρίσεως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἐκείνην ὑπὸ τὴν ὁποίαν συνέλαβε τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο δυνατὸν νὰ γεννηθῇ εἰς τὴν ἰδικήν μου συνείδησιν. Εἶπον καὶ χθὲς— δὲν τὸ ἤκουσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— καὶ τὸ εἶπον μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἦτο φυσικὸν νὰ γνωρίζῃ τὴν ἀξίαν τοῦ Ἱδρύματος αὐτοῦ, τοῦ Ἰνστιτούτου, καλύτερον ἀπὸ ὅ,τι γνωρίζει τὴν ἀξίαν οἱασδήποτε ἄλλης ὀργανώσεως, φέρ’ εἰπεῖν τοῦ Ἰνστιτούτου Δοξιάδη, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἰνστιτούτου τούτου ἦτο ἕως χθὲς ὁ υἱός του. Καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ τὸν ἐπηρεάσῃ ἡ γνῶσις αὐτή. Τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον πράγματι ἐπετελέσθη ἐκ μέρους τοῦ υἱοῦ του εἶναι, ἄλλωστε, πράγματι, ἄξιον σεβασμοῦ. Συμφωνῶ δὲ ἀπολύτως ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα, ὡς πατὴρ τοῦ κ. Ἀνδρέα Παπανδρέου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀντιδιαστέλλῃ τὸν υἱόν του ὡς φορέα ἰδίας δράσεως καὶ ὡς φορέα ἰδίας φήμης ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του, παρὰ τὴν σύμπτωσιν τῶν ὀνομάτων. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρωθυπουργός, διέπραξεν ἕνα μεγάλο λάθος χρονολογικόν. Καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω καὶ ἠθικόν. Εἶπεν, ὅτι ὁ κλονισμὸς τῆς δραχμῆς ἦτο ἀποτέλεσμα κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Λησμονεῖ, καὶ γνωρίζων τὴν τεραστίαν μνήμην του φοβοῦμαι, ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις μνήμης, ἡ ὁποία τὸν ὡδήγησεν εἰς τὴν ἀνακρίβειαν αὐτήν, λησμονεῖ ὅτι ὁ κλονισμὸς τῆς δραχμῆς εἶχεν ὁδηγήσει εἰς τὴν ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διάθεσιν εἰς τὴν χρηματαγορὰν 3.000.000.000 δραχμῶν πρὶν ἢ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τῆς Ε.Ρ.Ε. Δὲν ὡμιλήσαμεν οὔτε τὸν Νοέμβριον, δὲν ὡμιλήσαμεν οὔτε τὸν Δεκέμβριον καὶ ἐκάμαμεν τοὺς πρώτους ἐπὶ τοῦ θέματος ὑπαινιγμοὺς βασιζόμενοι ἐπὶ τοῦ φόβου ὁ ὁποῖος μᾶς κατεῖχεν, φόβου δικαιολογημένου, ἐφ’ ὅσον ἐπὶ 2 μῆνας συνεχίζετο ἡ ζήτησις τῶν χρυσῶν λιρῶν, ἐκάμαμεν τοὺς πρώτους ὑπαινιγμοὺς κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ Ἰανουαρίου. Δὲν ἔχει κανένα δικαίωμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ συγχέῃ τὰς περιόδους χρονολογικῶς. Δὲν ἔχει κανένα δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν σύγχυσιν αὐτὴν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιρρίπτῃ τὴν εὐθύνην ὡς πρὸς τὸν κλονισμὸν τῆς δραχμῆς εἰς ἡμᾶς καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ κομματικὴ ἐκμετάλλευσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία προεκάλεσε τὸν κλονισμόν. Ποία κομματικὴ ἐκμετάλλευσις ὑπῆρξε κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Νοεμβρίου; Ποία κομματικὴ ἐκμετάλλευσις ὑπῆρξε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ Νοεμβρίου; Ποία ὑπῆρξε κατὰ τὰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας ἀπήντησα εἰς τὰς τότε προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Ποία κατὰ τὸν Δεκέμβριον; Οὐδεμία ἀπολύτως.

§88ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ.

Καὶ τὰ ἔντυπα;

§89Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπῆρξαν οὔτε ἔντυπα. Μόνον κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τοῦ Δεκεμβρίου δύο ἐφημερίδες, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐκ μέρους τῆς ΕΡΕ ἢ ἐμοῦ ὁδηγίας, προέβησαν εἰς τὴν δημοσίευσιν ἄρθρων σχετικῶν πρὸς ἕνα γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἐγνώριζεν ἤδη ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς. Δὲν ὡμιλήσαμεν παρὰ μόνον ὅταν ὅλοι διὰ τοῦ ψιθύρου ἐγνώριζον ἤδη, ὅτι περίπου 2.000.000 χρυσῶν λιρῶν εἶχον ριφθῆ εἰς τὴν χρηματαγορὰν διὰ τὴν συγκράτησιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς.

§90ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ φέϊγ–βολλάν;

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ φέϊγ–βολλάν ἔγιναν εἰς τὸ τέλος Ἰανουαρίου, ἕνα τρίμηνον μετὰ τὸν κλονισμὸν τῆς δραχμῆς. Καὶ ἦσαν συνδεδεμένα μὲ τὸν προεκλογικὸν ἀγῶνα ὁ ὁποῖος ἤρχισεν εἰς τὰς 15 Ἰανουαρίου. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διενεμήθησαν τὰ φέϊγ– βολλάν, τὴν στιγμὴν ἐκείνην εἶχε φθάσει τὸ ποσὸν τῶν χρυσῶν λιρῶν ποὺ ἔρριψεν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν χρηματαγοράν, τὰ 4.000.000. Ἀμφισβητῶ, λοιπόν, πλήρως τὸ δικαίωμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας ρήσεις ἐστερημένας στοιχειώδους βάσεως ἀπὸ ἀπόψεως ἀληθείας. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἐνόμισεν ἴσως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν εὐκόλως νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα εἰς ἀπάντησιν τῶν ἐπικρίσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ σχετικῶς μὲ τὴν τακτικήν μας ἔναντι τῆς δραχμῆς. Ἐνόμισεν, ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ τὸ πράξῃ ἐπικαλούμενος μίαν φράσιν τὴν ὁποίαν δὲν ἐνθυμεῖται καὶ δὲν ἀνέγνωσε σήμερον. Εἶπεν, ὅτι: Καὶ πῶς ἀνεπτύχθη καὶ πάλιν ἡ ἐμπιστοσύνη τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σεῖς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. χθές, ἐπικρίνων τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις μου, τὰς ἐθεωρήσατε ὡς ἁπλῆν ἐπανάληψιν τῶν δηλώσεων τοῦ Δεκεμβρίου; Κύριε Πρόεδρε, λησμονεῖ, ὅτι εἶπον ὅτι εἶναι ἀφαιρετικαί, οὐσιωδῶς ἀφαιρετικαὶ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως χρόνου— διότι ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς διήρκεσαν 2½ ὥρας— ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας ὑπῆρξαν ἀφαιρετικαί. Καὶ ποία εἶναι ἡ οὐσία; Αἱ χθεσιναὶ δηλώσεις περιωρίζοντο εἰς ἁπλᾶς γενικότητας. Καὶ μόνον 3 σημεῖα ἦσαν συγκεκριμένα: Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνεφέρετο εἰς τὸ Ἰνστιτοῦτον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνειφέρετο εἰς τὴν Παιδείαν καὶ 3ον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνεφέρετο εἰς τοὺς καλλιτέχνας καὶ λογοτέχνας. Οὐδὲν ἄλλο σημεῖον τῶν χθεσινῶν δηλώσεων ἦτο συγκεκριμένον. Ἦσαν λοιπόν, ἐξαιρέτως ἀφαιρετικαί, ἐνῷ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τότε, διότι δὲν ἐπρόκειτο νὰ κυβερνήσῃ, ἀλλ’ ἐπρόκειτο νὰ κατέλθῃ εἰς ἐκλογάς, ἦσαν συνδυασμέναι, ὅπως τὸ εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου μὲ πολλὰς παροχὰς εἰς βάρος τοῦ πλεονάσματος, τὸ ὁποῖον πλεόνασμα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐβασίζετο ἐπὶ τῆς ἄμμου τὴν ὁποίαν τόσον ἐκμεταλλεύεται καὶ μὲ τὰ λογοπαίγνιά του, ἀλλὰ καὶ ὡς Κυβέρνησις σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ε.Ρ.Ε.).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Γ. Μαῦρος, ἔχει τὸν λόγον.

§93Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντον.). Κύριοι συνάδελφοι, θεωρῶ σκόπιμον νὰ ὑποβοηθήσω τὴν μνήμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐπὶ τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξειλίχθησαν τὰ γεγονότα μὲ τὰ ὁποῖα ἐγένετο ἀπόπειρα κλονισμοῦ τῆς δραχμῆς. Μόλις μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ κυρίως μετὰ τὴν 25ην Δεκεμβρίου, ὁ τέως Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ κ. Παπαληγούρας ἐξαπέλυσεν ἀπὸ κἄποιο καφενεῖον τῆς Κορινθίας τὴν πρώτην ἐπίθεσιν ἐναντίον τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Ἐπρόκειτο περὶ συνδυασμένης καὶ καλῶς μελετημένης ἐνεργείας. Τὸ κείμενον εἶχε γραφῆ ἐν Ἀθήναις, εἶχεν δοθῆ εἰς τὸν Τύπον τὸν φιλικὸν τῆς ΕΡΕ καὶ ἔλαβε δημοσιότητα μὲ τίτλους πανικοῦ, μὲ κεφαλαῖα, ἴδια εἰς ὅλον τὸν Τύπον τῆς ΕΡΕ. Κεντρικὴ γραμμὴ ἦτο, ὅτι ἐκλονίζοντο τὰ θεμέλια τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Ἡ Τράπεζα παρεμβαίνει διὰ πωλήσεως χρυσῶν λιρῶν μὲ κολοσσιαῖα ποσά. Ἐν συνεχείᾳ ἀναπτύσσεται ἡ ὅλη ἐπιχείρησις ἀνὰ 2–3 ἡμέρας. Ἡ εἰδησεογραφία τῶν ἐφημερίδων ἦτο πόσας λίρας χρυσᾶς πωλεῖ ἑκάστοτε ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος. Τὰ μέσα Ἰανουαρίου φιλικαὶ ἐφημερίδες πρὸς τὴν ΕΡΕ ἔγραψαν, ὅτι τὰ ἀποθέματα ἐξαντλοῦνται ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Τὴν ἑπομένην ἐγράφη ὅτι ἐπίκειται μεταβολὴ τῆς ἰσοτιμίας τῆς δραχμῆς πρὸς τὸ δολλάριον, δηλαδὴ ἐπίκειται ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος. Τότε ἔφθασεν εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἡ πληροφορία, ὅτι εἰς ὡρισμένον τυπογραφεῖον τῶν Ἀθηνῶν ἐδόθη ἐντολὴ ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τῆς ΕΡΕ νὰ ἐκτυπωθοῦν εἰς 5 ἑκατομμύρια ἀντίτυπα τὰ γνωστὰ φέϊγ–βολλὰν τὰ ὁποῖα ἐκυκλοφόρησαν εἰς ὅλην τὴν χώραν μὲ τὸ ἔμβλημα: «Αὐτὴ ἡ δραχμὴ εἶναι δική σας, ὁ Παπανδρέου θὰ τὴν τινάξῃ εἰς τὸν ἀέρα».

§94Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἦταν.

§95Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντον.). Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ᾐσθάνθην πράγματι φόβον, διότι μία τοιαύτης ἐκτάσεως ὀργανωμένη ἐπιχείρησις προερχομένη ἀπὸ ἕνα Κόμμα τὸ ὁποῖον ἤσκει μέχρι χθὲς τὴν ἐξουσίαν ἦτο δυνατὸν πράγματι νὰ παραπλανήσῃ τὸ κοινὸν καὶ νὰ κλονίσῃ τὰ θεμέλια τῆς πίστεως, νὰ κλονίσῃ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι οἱ τριγμοὶ τοὺς ὁποίους ὑπέστη ἡ λίρα τὰς 5 φορὰς κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἰδικῆς των διακυβερνήσεως, ὀφείλοντο εἰς ἐξωτερικὰ γεγονότα καὶ ὄχι εἰς ἐσωτερικά. Τοῦ ὑπέμνησα, ὅτι ὑπῆρχε γεγονὸς ἐξωτερικὸν ἀμέσως συνδεόμενον μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἡ Κυπριακὴ κρίσις. Καὶ ἐνθυμοῦμαι καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, ὅτι μετεκλήθητε διὰ νὰ μετάσχητε Συμβουλίου τοῦ Στέμματος τὰς 2 μετὰ μεσονύκτιον παρόντος τοῦ τότε Διαδόχου καὶ ἤδη Βασιλέως Κωνσταντίνου. Εὑρίσκεσθε εἰς τὴν Πελοπόννησον ὅπου ἐξεφωνεῖτε λόγους καὶ ἐτονίζατε τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχει τὸ νόμισμα καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀποθεματικά, διότι ἡ Τράπεζα ἐπώλει χρυσᾶς λίρας. Ἀνεγνώσατε τὴν εἴδησιν ἐκείνην. Ἐὰν σᾶς συνεκίνησε τοῦ Λιβάνου ἡ περιπέτεια, ἔπρεπε κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον τοὐλάχιστον, ν’ ἀναστείλετε αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν ὅταν ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην νὰ καλῇ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος διὰ μίαν μεγάλην ἐθνικὴν ὑπόθεσιν. Ὡμιλήσατε περὶ πωλήσεως 4 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ ἀριθμός. Αἱ πωλήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὴν διάρκειαν ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου μέχρι τοῦ τέλους τῆς κρίσεως δὲν ὑπερβαίνουν τὰ 3 ἑκατομμύρια. Ἴσως νὰ εἶναι καὶ ὀλιγώτεραι ἀκόμη. Ὁ ἀριθμὸς τῶν 3.900.000 ἀφορᾷ πωλήσεις ὁλοκλήρου τοῦ ἔτους, διότι ἀπὸ τὸν Ἰούνιον ἤρχισαν πωλήσεις ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Πιπινέλη.

§96Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. 105.000 μόνον.

§97Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργ. Συντον.). Ἐάν, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, ἐπιστεύσατε, ὅτι ὠφείλετο εἰς ψυχολογικοὺς λόγους ἦτο ἀναγκαῖον ὡς Κόμμα ὑπεύθυνον νὰ μὴ ρίψετε ἔλαιον εἰς τὴν πυράν. Τὸ ἐπιχείρημα ἀπέτυχεν. Ἡ ἐπιχείρησις ἐναντίον τῆς δραχμῆς ἀπέτυχε. Θὰ σᾶς εἴπω διὰ ποῖον λόγον. Διότι δὲν ὑπάρχει ἔγκλημα τέλειον, πάντοτε γίνεται κἄποιο λάθος. Ἀπέτυχε διότι τὴν ἀρχίσατε ἐνωρὶς καὶ γνωρίζω τὰς ἀντιδράσεις αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν μέσα εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Κόμματός σας διὰ τὸν κακὸν σχεδιασμὸν αὐτοῦ τοῦ ἐπιχειρήματος. Ἐὰν τὴν εἴχατε ἀρχίσει 15 ἡμέρας ἀργότερον καὶ ὡδηγούσατε τὴν κρίσιν τῶν πωλήσεων εἰς ὑψηλὰ ἐπίπεδα, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἑβδομάδος τῶν ἐκλογῶν, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σημειώσῃ ἐπιτυχίαν, ἐὰν ὀνομάζεται ἐπιτυχία ἡ ἀνατίναξις εἰς τὸν ἀέρα τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Ἀλλὰ τὸ σχέδιον δὲν ἐπέτυχε, διότι 15 ἡμέρας πρὸ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν εἶχε σταματήσει ἡ πώλησις τῶν λιρῶν. Εἷς ἔτι τῶν κ. συναδέλφων ὡμίλησε περὶ ἀστυνομικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἰσχύουν. Δὲν ἰσχύει κανὲν ἀστυνομικὸν μέτρον. Τὰ μέτρα αὐτὰ κατέρρευσαν ἀφ’ ἑαυτά. Ὅταν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἀγοράζῃ καθημερινῶς χρυσᾶς λίρας καὶ ὅταν βαθμιαίως ἐπανέρχωνται αἱ πωληθεῖσαι λίραι εἰς τὴν Τράπεζαν δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ λαμβάνωνται ἀστυνομικὰ μέτρα. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔμεινε ἀπὸ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, εἶναι ὅτι ἠναγκάσθη τότε ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις ν’ αὐξήσῃ τὰ ἀποθέματα χρυσῶν λιρῶν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κατὰ 2 ἑκατομμύρια εἰς τὰ ὁποῖα προστιθέμενα τὰ 5.900.000 τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν, θὰ δημιουργήσουν ἕνα τεράστιον ἀπόθεμα χρυσῶν λιρῶν 10 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον καὶ ἀποτελεῖ τὴν ἐγγύησιν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, μολονότι ὅπως εἶπον πρὸ ὀλίγου, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει ἡ οἰκονομία μὲ τὸν χρυσόν. Εἰς οἰκονομίαν, κ. βουλευταί, ἡ ὁποία πραγματοποιεῖ εἰσαγωγὰς 800.000.000 δολλαρίων ἐτησίως, τὰς ὁποίας εἶναι εἰς θέσιν ἡ Τράπεζα νὰ χρηματοδοτήσῃ μὲ τὴν τιμὴν τῶν 30 δραχμῶν κατὰ δολλάριον, οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει διὰ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα. Καὶ ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν προέκυψεν ἕνα καλό, ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ δραχμὴ ἀντέχει εἰς ἐπιθέσεις, ὡς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ φέρῃ εἰς πέρας ἡ Ε.Ρ.Ε. (Χειροκροτήματα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὄχι μόνον δὲν ἐπεβεβαίωσε τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λεχθὲν καὶ δὲν ἀπέκρουσε καὶ δὲν ἀπέδειξεν ὡς ἐσφαλμένην τὴν ἰδικήν μου ἀπάντησιν, ἀλλὰ ἀπαντήσας ἐπεκύρωσε τὰ ὅσα ἐν τῇ ἀπαντήσει μου εἶπον, διότι μόνον 2 μῆνας μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς κρίσεως τῆς δραχμῆς ἡ Ε.Ρ.Ε. προέβη εἰς τὴν δημοσίαν καταγγελίαν τοῦ γεγονότος, ἀφοῦ πλέον οἱ πάντες τὸ ἐγνώριζον, ἀφοῦ ὁ ψίθυρος, ὁ ὁποῖος εἶναι περισσότερον ἐπικίνδυνος τῶν δημοσίων λόγων, ἐκυκλοφόρει ἁπανταχοῦ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ὁ κ. Παπαληγούρας τὴν 25ην ἢ 26ην Δεκεμβρίου ὡμίλησε περὶ τῆς δραχμῆς. Τὸ πολὺ λοιπὸν ἔπεσα ἔξω 5–6 ἡμέρας καὶ εἶπον τὰς ἀρχὰς Ἰανουαρίου. Πάντως, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔπεσεν ἔξω 2 μῆνας, διότι ἀπέδωσε τὴν κρίσιν τῆς δραχμῆς εἰς τὴν ὑπονόμευσιν τὴν ὁποίαν δῆθεν ἡμεῖς ἐκάμαμεν, ἐνῷ εἶχε σημειωθῆ ἡ κρίσις πρὸ 2 μηνῶν καὶ μόνον μετὰ πάροδον 2 μηνῶν προέβημεν εἰς τὴν δημοσίαν προειδοποίησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γνωρίζῃ νὰ πληροφορῆται, ὄχι μόνον διὰ ψιθύρων, ἀλλὰ δι’ ὑπευθύνων λόγων τὰ γεγονότα καὶ οὐχὶ ἁπλῶς τὴν ἔκθεσιν Φλώρου.

§100Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§101Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἄλλο καταγγελία καὶ ἄλλο νὰ λέγωνται αὐτὰ πρὸς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν. Ἀδιαφορήσατε διὰ τὸ νόμισμα, χάριν τῆς κομματικῆς σας ἐπιτυχίας. Ἐδῶ εἶναι ἡ διαφορά.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λυμπέρη, ἀφήσατε τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. νὰ ὁμιλήσῃ.

§103Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι παλαιὸς φίλος ὁ κ. Λυμπέρης καὶ εἶχε καιρὸν νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή του εἰς τὴν Βουλήν. Ἄλλοτε διέκοπτε πολύ, τώρα δὲν διακόπτει καθόλου. Δικαίωμά του ἦτο νὰ διακόψῃ ἅπαξ τοὐλάχιστον. Ἔγινε, λοιπόν, αὐτὸ τὸ μεγάλο σφάλμα καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπεκυρώθη τὸ σφάλμα ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Συνεδυάσατε ἀπὸ ἀπόψεως αἰτίας καὶ ἀποτελέσματος τὴν ἰδικήν μας ἐπίθεσιν μὲ τὴν κρίσιν τῆς δραχμῆς, ἐνῷ ἡ κρίσις τῆς δραχμῆς ἐσημειώθη δύο μῆνας πρὸ τῆς ὑφ’ ἡμῶν γενομένης ἀποκαλύψεως τοῦ πράγματος. Αὐτὸ εἶναι ἐπαρκὲς διὰ νὰ καταδείξῃ, ὅτι ἡ στάσις ἡ ἰδική μας ἦτο στάσις ἡ ὁποία δὲν εἶχε καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὴν σημειωθεῖσαν τότε ἐξέλιξιν τῆς νομισματικῆς καταστάσεως. Κύριε Πρόεδρε, τόσον ὀλίγον προσέχει τὰς σημαντικὰς αὐτὰς λεπτομερείας ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, καὶ εἶναι σημαντικὴ λεπτομέρεια ἡ διαφορὰ δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς κρίσεως μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ κ. Παπαληγούρας ἢ ὡμιλήσαμεν ἡμεῖς ἢ ὡμίλησαν ἄλλοι, τόσον πολὺ ἀδιαφορεῖ διὰ τὰς σημαντικὰς αὐτὰς λεπτομερείας, ὥστε εἶπεν ἀπόψε μὲ τὴν ἄνεσιν ἐκείνην, ἡ ὁποία τὸν διέπει, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς καὶ ἐπείσθησαν οἱ κ.κ. τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κακῶς, ὅτι εἶχον ἄνω τῶν 4 ἑκατομμυρίων χρυσῶν λιρῶν ριφθῆ εἰς τὴν χρηματαγοράν, διὰ νὰ συγκρατηθῇ ἡ τιμή, ὅτι τὸ πολὺ ἦσαν 3 ἑκατομμύρια χρυσαῖ λίραι. Σᾶς πληροφορῶ, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι τρία ἑκατομμύρια λίραι εἶχον ριφθῆ μέχρι τῆς ἡμέρας ποὺ προέβημεν εἰς τὴν δημοσία πλέον ἐκδήλωσιν τῆς ἀνησυχίας μας. Σᾶς πληροφορῶ, ἐπίσης, ὅτι τὸν Ἰούνιον δὲν ἐχρειάσθη παρὰ μόνον ἡ παρέμβασις τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀνέλθῃ εἰς 106 χιλιάδας χρυσᾶς λίρας, τότε ὅταν παρῃτήθη ἡ ὑπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν Κυβέρνησις. Καὶ διήρκεσε μόνον ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας, ἐπὶ 5–6 ἡμέρας ἡ κἄποια ἀνησυχία, δὲν ὡδήγησε δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην παρὰ μόνον τῆς παρεμβάσεως τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ὕψος τῶν 106 χιλιάδων λιρῶν. Μετὰ ταῦτα, δὲν ἐγένετο οὐδεμία παρέμβασις. Ἐσημειοῦντο παρεμβάσεις αἱ ὁποῖαι ἀνήρχοντο τὸ πολὺ εἰς 500 λίρας ἢ 800, μέχρι καὶ τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1963. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ παρακαλῶ εἰς τὸ μέλλον νὰ ὁμιλῆτε ἀκριβέστερον καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε καὶ μάλιστα ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ εἰς τὴν πραγματικότητα.

§104Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μίαν λέξιν μόνον εἰς ὅσα περὶ ἀκριβείας εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ. Ὅτι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου....

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πότε ἕως πότε;

§106Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὀκτώβριον, Νοέμβριον, Δεκέμβριον.

§107Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. 30 Ὀκτωβρίου εἴπατε.

§108Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὀκτώβριον, Νοέμβριον, Δεκέμβριον. Ἔχω στοιχεῖα τοῦ κ. Γαλάνη, τοῦ ὑποδιοικητοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ φίλος σας καὶ ὁ ὁποῖος χειρίζεται τὸ θέμα.

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι πολιτικὸς φίλος.

§110Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἐννοῶ πολιτικός, ὁ ὁποῖος χειρίζεται τὸ θέμα, ὡς ἁρμόδιος ὑποδιοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχω εὐτυχῶς εἰς τὸν φάκελλόν μου, διότι πάντοτε κρατῶ ὡρισμένα στοιχεῖα, δὲν ἔχουν ἡμέρας. Διότι ἐφανταζόμην, ὅτι τὰ πάντα θὰ ἐλέγοντο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, πλὴν τῆς ὑποθέσεως τῆς χρυσῆς λίρας, ἡ ὁποία εἶναι κατ’ ἐξοχὴν δυσάρεστος εἰς ὑμᾶς.

§111Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ ἀπόπειρα δολοφονίας τοῦ νομίσματος ἔγινε πράγματι. Ἀλλὰ ἔγινεν ἀργότερον. Αὐτὸ ἐπικαλεῖται ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. πρὸς ἀπολογίαν του.

§112Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαύτη παρέμβασις ἐξασφαλίζει φήμην κοινοβουλευτικήν.

§113Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Τὰ στοιχεῖα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἀποδεικνύουν, ὅτι αἱ πωλήσεις Ὀκτώβριον, Νοέμβριον μέχρι 31 Δεκεμβρίου ἀνῆλθον.....

§114Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. 3.000.000–2.900.000;

§115Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μὴ βιάζεσθε. Ἀνῆλθον εἰς 2.100.000 λίρας. Ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἐδώσατε, τῶν 4.000.000 λιρῶν, εἶναι ἀκριβής, ἡ περαιτέρω παρέμβασις τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος πρὸς συγκράτησιν τῆς λίρας, ἡ περαιτέρω διάθεσις 1.900.000 λιρῶν, ἐὰν ἐπίσης εἶναι ἀκριβής, πρὸς τὰ θύματα αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐπίστευσαν καὶ ἠγόρασαν λίρας πρὸς 306, 307 καὶ 310, διὰ νὰ τὰς πωλήσουν σήμερον πρὸς 299, αὐταὶ αἱ πρόσθετοι παρεμβάσεις τῆς Τραπέζης διὰ ποσὸν 1.900.000 λιρῶν εἶναι συνέπεια τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον ἐκάματε ἐναντίον τῆς δραχμῆς καὶ ἴσως καὶ μέγα τμῆμα τῶν πωλήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ τὸν Δεκέμβριον, ὁ ὁποῖος περιέχει ἕνα ἀριθμὸν 800.000 λιρῶν. Καὶ γνωρίζετε, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅτι ὁ Δεκέμβριος εἶναι κυκλοφοριακός, κατ’ ἐξοχὴν εὐαίσθητος μήν, λόγῳ τοῦ καταβαλλομένου 13ου μισθοῦ καὶ εἶναι πρόσφορος εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους κηρύγματα ἐναντίον τῆς δραχμῆς. Συνεπῶς, μέχρι τέλους Δεκεμβρίου, τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον διετέθη, δὲν ὑπερβαίνει παρὰ ὀλίγον τὰ 2.000.000 λιρῶν. Τὰ ὑπόλοιπα εἶναι συνέπεια τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον ἐκάματε ἐναντίον τῆς δραχμῆς.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐγγεγραμμένοι 44 ρήτορες. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συνεχισθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις, διότι δὲν θὰ προφθάσουν νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§117Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα μετὰ τὰς βραχυτάτας ἀγορεύσεις καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ πρὸ παντὸς μετὰ τὸν βραχύτατον διάλογον, ὁ ὁποῖος διεξήχθη πρὸ ὀλίγου. Ἀνέρχομαι, ἐπίσης εἰς τὸ βῆμα, κληθεὶς ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον διότι ἄλλοι ἀγορηταί, οἱ ὁποῖοι εἶχον σειρὰν παρητήθησαν τοῦ λόγου. Ἡ ὀγδόη βουλευτικὴ περίοδος, κ. βουλευταί, ἄρχεται μὲ τὸν τερματισμὸν τῆς ὀκταετίας τῆς Ε.Ρ.Ε., δηλαδὴ ἑνὸς καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον ὡδήγησεν εἰς ἐθνικὰς συμφορὰς καὶ εἰς ἐσωτερικὰς διαμάχας. Ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος, ἐπὶ τέλους, ἐκλήθη τὴν 16 Φεβρουαρίου ἐπεβεβαίωσε καὶ ἐπεσφράγισε τὴν νίκην, τὴν ὁποίαν εἶχε δώσει κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3 Νοεμβρίου, διότι καὶ τότε ἡ νίκη τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως ὑπῆρξεν ὁλοκληρωτική. Ἐβαδίσαμεν εἰς νέας ἐκλογὰς καὶ πράγματι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δι’ ἑνὸς πρωτοφανοῦς ποσοστοῦ ἔδωσε τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τὴν Ε.Κ. ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὴν ἐντολὴν μιᾶς ριζικῆς μεταβολῆς διὰ μιᾶς ἐπικρατήσεως τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν. Εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, γίνεται μνεία, τοῦ νὰ εἶναι σεβασταὶ αἱ διεθνεῖς ἀναλήψεις καὶ αἱ διεθνεῖς ὑποχρεώσεις τῆς Ἑλλάδος. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Συγχρόνως ὅμως καὶ εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως γίνεται ρητὴ διαβεβαίωσις διὰ τὴν καταγγελίαν τῶν συνθηκῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος, κ. Α. Πετραλιᾶς). Συγχρόνως δὲ διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, δίδεται μία διαβεβαίωσις καλλιεργείας τῆς φιλίας πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν, εἶναι ὅτι εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον ἀπεκαλέσαμεν τὴν Τουρκίαν φίλην καὶ σύμμαχον. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιτρεπτὸν πλέον μετὰ τὰ γεγονότα, μετὰ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἔχει τηρήσει ἡ Τουρκία ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐντεῦθεν, διότι ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐντεῦθεν ἡ Τουρκία ἐξαπέλυσε μίαν ἄδικον ἐπίθεσιν ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς ἐναντίον τῆς Ἑλληνικῆς μειονότητος, νὰ ἀποκαλοῦμεν τὴν Τουρκίαν φίλην. Καὶ ὅλοι ἐνθυμεῖσθε τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς 6–7 Σεπτεμβρίου 1955. Ἔκτοτε δὲν ἄφησε ποτὲ εὐκαιρίαν νὰ μὴ ἐκδηλώσῃ μίαν ἐχθρότητα καὶ ἐπιθετικότητα ἐναντίον ἡμῶν. Θὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὅταν θὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον καὶ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις γίνεται ἐπιγραμματικὴ μνεία, ὅτι διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 16 Φεβρουαρίου ἐπανήλθομεν εἰς τὴν δημοκρατικὴν ὁμαλότητα καὶ ὅτι τοῦ λοιποῦ θὰ ὑπάρξῃ μία πλήρης ἰσότης τῶν πολιτῶν καὶ δὲν θὰ γίνεται διάκρισις τῶν φρονημάτων αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις προχωρεῖ μὲ ἕνα ρυθμὸν ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὸν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ὁμαλότητα εἰς τὴν χώραν. Ἀλλὰ δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀφήνει ὑπονοίας, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσουν τὰ ἡμίμετρα ἐναντίον τῶν φρονημάτων καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν. Π.χ. δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ θὰ ζητοῦμεν πάλιν πιστοποιητικὰ Ἐθνικοφροσύνης ἀπὸ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ τοὺς Δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν νὰ ζητήσωμεν πιστοποιητικὰ καὶ ἀπὸ τοὺς Δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, ἐὰν δεχθῶμεν τοῦτο ὡς ὀρθὸν διὰ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους; Καὶ ἐρωτῶ, αὐτὴ ἡ ἀπαίτησις θὰ ἐπεκταθῇ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐργατικὸν προσωπικόν; Δηλαδὴ καὶ πάλιν θὰ ἔχωμεν τὰ παλαιὰ κρούσματα ἀπολύσεως καθαριστρίας Νεκροταφείου, διότι δὲν προσεκόμισε πιστοποιητικὸν νομιμοφροσύνης; Ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Κυβέρνησιν ριζικὴν μεταβολὴν καὶ γενναιότητα εἰς τὰ μέτρα ἀποκαταστάσεως τῆς ἐσωτερικῆς ὁμαλότητος. Ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, νὰ προχωρήσῃ πλήρως διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἰσότητος τῶν πολιτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνο ποὺ ἐπίσης χρῄζει ἰδιαιτέρας προσοχῆς εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὰς ἐπαγγελίας περὶ ἐσωτερικῆς ὁμαλότητος, οὐδαμοῦ ἀναφέρεται, ὅτι θὰ παύσῃ ἡ παρανομία τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Καὶ φοβοῦμαι ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐπεκράτησε ἡ σκέψις —σκέψις ἡ ὁποία εἶχεν ἐπικρατήσει καὶ εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε.— ἡ σκέψις τῆς κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Καὶ τοῦτο τὸ συμπεραίνω διότι καὶ εἰς ἰδιαιτέρας συνομιλίας καὶ εἰς ἐν τῇ Βουλῇ δηλώσεις, ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος εἶχε ταχθῆ ὑπὲρ τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν ὁμαλότητα τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Δὲν ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, οὐδὲ ἕνα Κράτος τοῦ Δυτικοῦ κόσμου, εἰς τὸν ὁποῖον λέγομεν ὅτι ἰδεολογικῶς ἀνήκομεν, ποὺ νὰ μὴ ἔχῃ ὡς νόμιμον κόμμα τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, τοῦ ὁποίου ἡ συμβολὴ εἰς τὴν ζωὴν τοῦ τόπου εἶναι ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἐκεῖνο ἐπίσης ποὺ πρέπει νὰ ἐπισημάνω, ὡς μέγα ἄτοπον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι τὸ ὅτι ἐξακολουθεῖ αὕτη νὰ ἀγνοῇ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἀριστερὰ παράταξις εἶναι τμῆμα μέγα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μὲ πραγματικὰ ἀξιοζήλευτον δρᾶσιν. Εἶναι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ παράταξις μὲ τὴν ὁποίαν συνειργάσθη αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1956. Εἶναι ἡ παράταξις ἐκείνη ἡ ὁποία ἀνεδείχθη ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις τὸ 1958. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, οἱανδήποτε βίαν καὶ ἂν ἀσκήσωμεν, τὰ ποσοστά της παρὰ νὰ μένουν, ὡς ἀπεδείχθη ἀναλλοίωτα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῆται ἡ παράταξις αὐτή, ἡ ὁποία ἀκόμη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐτέθη καὶ πάλιν ἐπὶ κεφαλῆς, ὅπως εἶχε τεθῆ ἐπὶ κεφαλῆς κατὰ τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα; Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ τῆς τὸ ἀμφισβητήσῃ. Διότι εἰς τὸν ἀνένδοτον ἀγῶνα ὄχι μόνον θυσίας ἀλλὰ καὶ αἷμα προσέφερεν. Ὅταν λέγωμεν εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν τελευταῖον, τῆς κρίσεως τοῦ Κυπριακοῦ, ἦτο ἡ παράταξις, ἡ ὁποία ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ εἶπε καὶ πάλιν ἕνα ἱστορικὸν ὄχι, πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ὑποδουλώσουν ἢ νὰ ἀπειλήσουν τὴν ἀκεραιότητα τῆς Ἑλλάδος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθῇ ἡ ὁμαλότης ἄνευ τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς ὁμαλότητος. Ἐὰν διατηρῆται ἀκόμη τὸ Κ.Κ. ἐν παρανομίᾳ, ἐὰν γίνεται διάκρισις μεταξὺ τῶν πολιτῶν καὶ μεταξὺ τῶν κομμάτων, τότε δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἡ Κυβέρνησις ἡ δημοκρατική, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Ἀρχηγὸν Παπανδρέου δὲν ἐπιθυμεῖ τὴν ἐσωτερικὴν ὁμαλότητα ἐν τῇ χώρᾳ. Ἐπίσης, κ.κ. βουλευταί, πρέπει νὰ ἐπισημάνω τὴν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν —ὑπόσχεσιν φθάσασαν καὶ μέχρις ἀπειλῆς ἀποχῆς ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς— διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Νομίζω ὅτι ἤκουσα ἀπὸ ἐπίσημα χείλη τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Μαῦρον ἢ τὸν κ. Παπανδρέου δὲν ἐνθυμοῦμαι, ὅτι προσεχῶς πρόκειται νὰ καταργηθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ αὐτὸ μὲ κάμνει νὰ ἀναμένω διὰ νὰ κρίνω. Ἀναφορικῶς μὲ τὰς ὑποχρεώσεις μας ἐντὸς τῆς συμμαχίας, εἶμαι, κύριοι βουλευταί, ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι σέβονται τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἀλλὰ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν ὑποχρεώσεων ὑπάρχουν καὶ δικαιώματα. Ἔχομεν δὲ πλεῖστα παραδείγματα κατὰ τὰ ὁποῖα μέλη τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας μετὰ μεγίστου πείσματος, ὅσον καὶ μικρὰ νὰ ἦσαν ὑπεστήριξαν τὰ ἐθνικά των συμφέροντα καὶ ἔδωσαν ἀγῶνας στεφθέντας ὑπὸ ἐπιτυχίας. Ὅσοι ἔχουν παρακολουθήσει τοιούτου εἴδους ἀγῶνας θὰ ἐνθυμοῦνται τὸ λαμπρὸν παράδειγμα τῆς μικρᾶς Ἰσλανδίας ἐναντίον τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Ἡ μοναδικὴ κανονιοφόρος τῆς Ἰσλανδίας συνέλεγε τοὺς ψαράδες τῆς Μεγάλης Βρεταννίας καὶ δὲν ἐφοβήθη, τὸν Βρεταννικὸν στόλον. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ἡ Ἰσλανδία νὰ κερδίσῃ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἁλιείας.

§118Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν τὰ ξεύρετε καλὰ τὰ γεγονότα.

§119Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι σεῖς τὰ γνωρίζετε καλύτερον αὐτὰ τὰ γεγονότα, ἀφοῦ ὑπήρξατε καὶ ἐκφωνητὴς εἰς τὸ ραδιόφωνον. Τώρα πῶς παρακολουθήσατε αὐτὰ τὰ γεγονότα εἶναι ἄλλο θέμα!!! Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ τὸ πρόβλημα τῆς φιλίας μὲ τὰς ἀνατολικὰς χώρας. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, καὶ μοῦ κάμνει κατάπληξιν, διότι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν περιελήφθη οὔτε μία λέξις σχετικὴ μὲ τὴν διάθεσιν φιλίας πρὸς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Οὔτε εἰς τὸν Τύπον ἀνεγράφη τι περὶ αὐτοῦ οὔτε Κυβερνητική τις ἐκδήλωσις ἔλαβε χώραν. Γνωρίζετε ὅμως, ὅτι ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις μὲ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἔσωσε τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Κύρου. Ἐὰν συνέβαινε εἷς γερουσιαστὴς εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας νὰ εἴπῃ κἄτι παρήγορον διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου, ἢ εἷς ἀνταποκριτὴς ἐφημερίδος νὰ ἀναγράψῃ κἄτι ὑπὲρ τῆς Κύπρου μέσα εἰς τὴν γενικὴν ἐχθρότητα, ἡ ὁποία ἐκαλλιεργήθη εἰς τὰς Ἡνωμ. Πολιτείας, διὰ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, τοῦτο θὰ ἐξεθειάζετο δὲν ξεύρω μὲ ποίας τυμπανοκρουσίας. Τὸ αὐτὸ δυστυχῶς, συνέβη καὶ διὰ τὰς λοιπὰς ἀνατολικὰς χώρας, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐκεῖναι ἐβοήθησαν εἰς τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν καὶ διὰ τὰς ἀραβικὰς χώρας καὶ τοὺς ἀδεσμεύτους, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν στάσιν των περιέσωσαν τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Κύπρου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λαοὺς δὲν ἀνεγράφη οὔτε μία λέξις. Ἀκόμη ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω τὴν χειρονομίαν τοῦ Κροῦστσεφ, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ διετίας σχετικῶς μὲ τὴν ἐξασφάλισιν μιᾶς ἀπυραύλου καὶ εἰρηνικῆς περιοχῆς τῶν Βαλκανίων. Μὲ χαρὰν μόνον ἤκουσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁμιλῇ περὶ τῶν καλῶν διαθέσεων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν καὶ τὴν Βουλγαρίαν. Τοιουτοτρόπως καταρρίπτεται ὁ καλλιεργηθεὶς ὑπὸ τῆς δεξιᾶς μῦθος περὶ ὑπάρξεως δῆθεν κινδύνου ἐκ βορρᾶ. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διαφωτίσουν περισσότερον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ ὄχι κίνδυνος ἐκ βορρᾶ. Ἀλλὰ διατηρεῖται ὁ μῦθος. Καὶ τὸ μεγάλο ἔγκλημα τὸ ὁποῖον διέπραξεν ἡ παράταξις ἡ ἰδική σας, αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., ἦτο ὅτι ἐξήσκει μίαν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν μόνον καὶ μόνον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐξωτερικῶν ποταπῶν κομματικῶν των συμφερόντων. Ἡ πολιτικὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἠσκήθη ἀπὸ τὴν δεξιὰν καθυστέρησε τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας, τὸ ἐξαγωγικόν μας ἐμπόριον γενικῶς, τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν καὶ ἀπέτρεψε τὴν δημιουργίαν μιᾶς εἰρηνικῆς ζώνης εἰς τὸν Βαλκανικὸν χῶρον. Κύριοι, ἤκουσα ἀπόψε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἴσως θὰ ἀπεδέχετο τὴν ἐπίλυσιν τοῦ Κυπριακοῦ διὰ συζητήσεων ἐντὸς τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Ὁ ἡνωμένος Κυπριακὸς λαὸς— ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν διακρίσεις, δὲν ὑπάρχει οὔτε δεξιά, οὔτε ἀριστερά, οὔτε κομμουνισμός, ὅλα τὰ Κόμματα ἔδωσαν τὰ χέρια— ἀνταμωμένος καὶ πιασμένος ἀπὸ τὰ χέρια ὁ Κυπριακὸς λαὸς δίδει τὸν μεγάλον του ἀγῶνα διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀκεραιότητά του. Ἡ θρασύτης ἡ ἰμπεριαλιστικὴ τῆς Τουρκίας πρέπει νὰ παταχθῇ. Ἂς πλάσσωμεν πλέον ἄλλον μῦθον τῆς φίλης καὶ συμμάχου Τουρκίας. Ἡ Τουρκία ἀπὸ τοῦ 1955 ἔχει οὐσιαστικῶς κηρύξει τὴν ἐξόντωσιν τῶν Ἑλληνικῶν μειονοτήτων καὶ συγχρόνως ἀπειλεῖ θρασέως τὴν ἀκεραιότητα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ἕνα διάλογόν μου τὸ 1957 μὲ τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτε καὶ πάλιν ἠπείλει ἡ Τουρκία, ὅτι θὰ κατελάμβανε τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου. Δὲν εἶναι παρὼν καὶ δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ ὁμιλῶ ὅταν δὲν εἶναι παρών, ὅταν ἀποτείνωμαι πρὸς ἕνα κύριον. Τοῦ εἶπον λοιπόν, τότε: Ἀφήσατέ τους νὰ ἔλθουν, θὰ ὑποστοῦν καὶ αὐτοί, ὅ,τι ὑπέστησαν οἱ Ἰταλοὶ φασίσται καὶ οἱ Γερμανοὶ ναζισταί. Δυστυχῶς τότε, ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ ἐνεκαινίασε μίαν πολιτικὴν ὑποχωρήσεως καὶ κάμψεως μὲ μίαν καὶ μόνον δικαιολογίαν, ὅτι πρέπει νὰ περισωθῇ τὸ πνεῦμα τῆς συμμαχίας, τὸ περίφημον αὐτὸ πνεῦμα τῆς συμμαχίας. Ἐλπίζω, εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδέποτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἦτο τόσον ἡνωμένος, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ, οἱονδήποτε γεγονός, ὅσον εἶναι σήμερον. Καὶ ἐλπίζω, εὔχομαι, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ κρατήσῃ ἀκόμη τὴν σταθερὰν αὐτὴν στάσιν καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ καμφθῇ ἡ ἰμπεριαλιστικὴ θρασύτης τῆς «φίλης» καὶ «συμμάχου» Τουρκίας. Καὶ τώρα, εἰσέρχομαι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Καὶ ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος κατὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 1958 καὶ τοῦ 1961 ὡμίλησε πάντοτε περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς μειώσεως τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου πάλιν ὡμιλήσαμεν περὶ τῆς ἀνάγκης περικοπῆς τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Εἶναι ἀπαραίτητος ἡ μείωσις τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Ἄνευ τῆς μειώσεως, τῆς οὐσιαστικῆς μειώσεως τῶν πολεμικῶν δαπανῶν οὔτε τὰ κέντρα μελετῶν, οὔτε οἱ προγραμματισμοὶ δύνανται νὰ πραγματοποιηθοῦν καὶ θὰ μείνουν ὡραῖα λόγια καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡραῖες εὐχές, ἀλλά δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ τίποτε. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς Ἑλλάδος ἡ βιομηχανικὴ δὲν πρόκειται νὰ πραγματοποιηθῇ ἐὰν δὲν ἔχωμεν μείωσιν οὐσιαστικὴν τῶν πολεμικῶν δαπανῶν. Τὸ νὰ ἐγείρωμεν ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ τὸ θέμα νὰ γίνῃ πρότασις, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ συζητηθῇ εἰς προσεχῆ συζήτησιν κλπ. δὲν λύει τὸ θέμα. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν— καὶ λυποῦμαι ποὺ δὲν εἶναι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ ἐδῶ—κατηρτίσθη ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἡγητόρων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως πρόγραμμα, διὰ τοῦ ὁποίου γίνεται μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν; Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ θετικὴ πρᾶξις. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίσῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ ἕνα πρόγραμμα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ συζητηθῇ ἡ μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Καὶ ἐρωτῶ: Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἀπὸ τοὺς ἡγήτορας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιήθη εἰς ὅλας τὰς χώρας τοῦ ΝΑΤΟ, δηλαδὴ ἡ μείωσις τῆς θητείας εἰς 18 μῆνας; Μόνον αὐτό, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἐπιτύχωμεν, ἐὰν ἐπιτύχωμεν τὴν μείωσιν τῆς στρατιωτικῆς θητείας εἰς 18 μῆνας, θὰ εἶναι μία ἀξιόλογος, μία ἀξιολογωτάτη μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν.

§120Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσ.). Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα θέματα.

§121Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἀσφαλῶς ὑπάρχουν καὶ ἄλλα θέματα, ὑπάρχουν πολλὰ θέματα. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ αἱ Κυβερνήσεις τῆς δεξιᾶς αἱ ὁποῖαι ἤσκησαν αὐτὴν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἤσκησαν, εἶναι ὅτι ἄφησαν ἀόπλους τὰς ἐθνικάς μας δυνάμεις ἀπὸ ἀπόψεως ὑλικοῦ. Διότι, δὲν τὸ λέγομεν ἡμεῖς, ὥστε πάλιν ἡ συκοφαντικὴ ἀριστερὰ προδίδει, τὸ λέγουν αὐτὸ οἱ σύμμαχοί μας. Βγαίνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ἀναγνωρίζει, ὅτι ἔχομεν ὑλικὸν πολεμικόν, μεταπολεμικόν. Δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς λεπτομερείας, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διότι γνωρίζετε καλύτερον ἀπὸ ἐμέ, εἰς ποῖον κατάντημα εὑρίσκονται ἀπὸ ἀπόψεως πολεμικοῦ ὑλικοῦ αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις τῆς χώρας. Ἐνῷ ἀντιθέτως, μετὰ πόσης στοργῆς ἀντικρύζεται ὁ ἐξοπλισμὸς τῆς φίλης καὶ συμμάχου Τουρκίας, ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας.

§122Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ διὰ τὰς δύο χώρας εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀτελής.

§123Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ εἶπεν αὐτό, ἀλλὰ μόνον ἡ σύγκρισις ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν παγκόσμιον τύπον, ὅταν ἠπειλεῖτο ἡ σύγκρουσις μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν Τούρκων, ἡ σύγκρισις τοῦ ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον σήμερον κατέχει ἡ Τουρκία, μὴ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας, ἔναντι δύο ὑποβρυχίων, ἔχουν ἓξ ὑποβρύχια.

§124Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δέκα, ἔχουν.

§125Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νέα ἔχουν ἓξ καὶ τέσσερα παλαιά, δέκα. Ἔναντι τεσσάρων ἀντιτορπιλλικῶν, ἔχουν δέκα ἀντιτορπιλλικά. Περιορίζομαι μόνον εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν κάμνω χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ θέματος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὸ κάμνω διότι ἐβγῆκαν εἰς τὸν παγκόσμιον τύπον καὶ ἐγένετο ἡ σύγκρισις τῶν δυνάμεων καὶ ὑλικοῦ. Βεβαίως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζητῇ κανένας εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδικήν σας, τὴν Κυβέρνησιν τῶν τριάντα ἢ τῶν πενῆντα ἡμερῶν, τὴν εὐθύνην ἀκεραίαν τὴν ἔχει ἡ δεξιά, ἡ ὁποία ἐξήσκει καὶ μίαν ψυχροπολεμικὴν πολιτικήν.

§126Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι βαρυτάτη ἡ ἱστορικὴ εὐθύνη διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι ἐγκατέλειψε συστηματικῶς τὴν πατροπαράδοτον ἐθνικήν μας πολιτικὴν τῆς ναυτικῆς ὑπεροπλίας εἰς τὸ Αἰγαῖον καὶ ἐξ αἰτίας αὐτοῦ, ὑποφέρει σήμερον ἡ Ἑλλάς. Αὐτὴ εἶναι μία ἱστορικὴ ἀλήθεια καὶ τὸ ἔγκλημα αὐτὸ τὸ διέπραξεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε., διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ὑπεύθυνος.

§127Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τί θέλετε, μείωσιν ἢ αὔξησιν τῶν πολεμικῶν δαπανῶν;

§128Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ εἴπωμεν αὔριον.

§129Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ εἰπῆτε σεῖς, ἡ παράταξις ἡ ἰδική σας, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι σέβεται τὰς εἰλημμένας ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ θὰ ἐπιζητήσῃ τὴν φιλίαν καὶ μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Αἱ Κυβερνήσεις αἱ ἰδικαί σας, αἱ ὁποῖαι ἠκολούθουν τὸν ψυχρὸν πόλεμον, τὸν πόλεμον ποὺ προκαλοῦσαν, πῶς ἄφιναν τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς χώρας ἀόπλους;

§130Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θέλετε αὔξησιν ἢ μείωσιν τῶν πολεμικῶν δαπανῶν;

§131Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Γνωρίζω καὶ μὲ ἱκανοποίησαν, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰς γείτονας χώρας, τὴν Βουλγαρίαν καὶ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Ἡ Βουλγαρία, ἀπὸ τοῦ 1960, καὶ τὰ στοιχεῖα ὑπάρχουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἔπαυσε ἀπὸ τοῦ νὰ καλῇ τὴν Ἑλλάδα εἰς μίαν συνεννόησιν. Καὶ ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ πάλιν, δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ε.Ρ.Ε., θὰ εἴχωμεν ἤδη ἐπιλύσει ὅλας μας τὰς ὑπαρχούσας διαφορὰς μὲ τὴν Βουλγαρίαν καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν τότε, κ. Λύχνο, νὰ μὴ ὑπῆρχε τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἐκ Βορρᾶ κινδύνου καὶ ἀφόβως ὄχι μόνον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀριστερᾶς, ἀλλὰ ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις θὰ εἶχον τὴν δυνατότητα συγχρόνως μετὰ τῆς Βουλγαρίας, νὰ μειώσουν τὰς πολεμικάς των δαπάνας, διότι ἐπὶ τέλους, ἐπαναλαμβάνω, ποῦ ἦτο τὸ ἐπιχείρημά σας καὶ ποῖος ἦτο ὁ κίνδυνος ἐκ Βορρᾶ;

§132Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὅτι δὲν πληρώνει ἡ Βουλγαρία τὰς ἀποζημιώσεις της.

§133Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸς ἦτο ὁ κίνδυνος ἐκ Βορρᾶ, ὅτι δὲν πληρώνει τὰς ἀποζημιώσεις της ἡ Βουλγαρία; Κύριε Λύχνο, νὰ ὁμιλῶμεν ὀλίγον σοβαρὰ εἰς τὴν αἴθουσαν αὑτήν.

§134Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἡ σοβαρότης ἀπαιτοῦσε νὰ δώσητε ὑλικὸν εἰς ἕνα Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ δὲν ἤθελε διαπραγματεύσεις.

§135Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ δὲν ἐζήτησε διαπραγματεύσεις ἡ Βουλγαρία ἀπὸ τὸ 1960; Δὲν ἀνέφερον, ὅτι ἡ Βουλγαρία προσφέρεται διὰ διαπραγματεύσεις καὶ θὰ ἴδητε τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι, μόλις ἀρχίσουν εἰς τὰς 20 Ἀπριλίου αἱ συνεννοήσεις μετὰ τῆς Βουλγαρίας, μὲ τὶ ταχὺν ρυθμὸν θὰ ἐπιλύσουν τὰ ζητήματα μὲ τὴν Βουλγαρίαν.

§136Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδή, θὰ πληρώσῃ; Ἐὰν πληρώσῃ ἔχει καλῶς.

§137Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν δὲν ἔχωμεν μείωσιν, καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὸ γνωρίζει, καλύτερον ἀπὸ ἐμέ, τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν μας, θὰ εἶναι ὄχι ἀδύνατος, ἀλλὰ ἐξαιρετικῶς δύσκολος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας. Συνεπῶς, ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, θὰ δείξῃ μίαν σταθερότητα καὶ εὔχομαι ὅτι θὰ τῆς δοθῇ ἡ εὐκαιρία ταχύτατα νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἐπετεύχθη ἡ μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα, χωρὶς νὰ ἀσχοληθῶ ἐπ’ ὀλίγον μὲ τὸ Κυπριακόν. Εἶχα τὴν τιμήν, εἶχα τὴν εὐτυχίαν, ἀπὸ τοῦ 1951, νὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἔζησα ὅλας τὰς διακυμάνσεις, καὶ ἔχω ἕνα πλήρη φάκελλον τηλεγραφημάτων καὶ ἐκθέσεων, ὁ ὁποῖος θὰ ἤρκει καὶ αὐτὸς μόνον ὁ φάκελλος διὰ νὰ ἐζητοῦντο εὐθῦναι ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις Καραμανλῆ καὶ ὅταν ἤκουσα χθὲς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ νὰ λέγῃ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μὲ παράπονον, ὅτι εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος, ἀπεκάλεσε ἐγκληματικὰς τὰς συμφωνίας Ζυρίχης καὶ Λονδίνου, ὅταν ἑρμητικῶς εἶχον κλεισθῆ οἱ φάκελλοι τοῦ Κυπριακοῦ ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., ὄχι τώρα ἐπάνω εἰς τὴν κρίσιν, διότι κατ’ ἐμέ, ἡ κρίσις δὲν ἐτελείωσε, τοῦ Κυπριακοῦ, ἴσως ἀρχίζει, ἴσως παρῆλθε μία ὀξυτάτη φάσις, ἕνας πολεμικὸς συναγερμός, ἀλλὰ ἡ κρίσις τοῦ Κυπριακοῦ, τώρα ἀρχίζει, ἐλπίζω ὅτι θὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος τοῦ Κυπριακοῦ διὰ νὰ καταλογισθοῦν αἱ εὐθῦναι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν εἰς τὰς ἐπαισχύντους, εἰς τὰς προδοτικὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Καὶ χθές, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ὑπογραφὰς αὑτὰς καὶ εἶπεν, ὅτι ἐὰν δὲν εἴχωμεν ὑπογράψει τότε τὰς συμφωνίας αὐτάς, δὲν θὰ ἦτο μέλος σήμερον ἡ Κύπρος τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Ὄχι, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., τρεῖς μῆνας, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν ἐπαισχύντων συνθηκῶν ἐκείνων, τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, εἶχον δεχθῆ 13 αἰτήσεις λαῶν, διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως. Μεταξὺ τῶν 13 αὐτῶν κρατῶν, ἦτο καὶ ἡ Κύπρος. Τὰ 12 κράτη ἔλαβον τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως, πλὴν τοῦ 13ου, τῆς Κύπρου, διότι ἀνηγγέλθη μετὰ χαρᾶς ἀπὸ τοὺς συμμάχους μας, τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ὅτι ἐλύθη τὸ Κυπριακόν. Ἐνθυμεῖσθε τὴν συζήτησιν ποὺ ἐγένετο ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν παρεβίασαν τὸν λόγον των, ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν θὰ προέβαινον εἰς καμμίαν συμφωνίαν, ἐὰν δὲν ἤρχοντο πρῶτον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς συζήτησιν. Ὅταν ἦλθον καὶ ἀνήγγειλον, ὅτι αἱ ὑπογραφεῖσαι συνθῆκαι εἶναι ἡ ὡραιοτέρα ἡμέρα τῆς ζωῆς των, ὁλόκληρος τότε ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος καὶ ὅλοι εἴπομεν, ὅτι αἱ συμφωνίαι αὐταὶ θὰ ὁδηγήσουν εἰς τραγικὰ ἀποτελέσματα καὶ ὅτι ἐπροδόθη ὁ Κυπριακὸς ἀπελευθερωτικὸς ἀγών, καὶ ἀπεχωρήσαμεν τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Νὰ αἱ συνέπειαι, τὰς ὁποίας εἶχον αἱ ὑπογραφεῖσαι, τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, συνθῆκαι. Κύριοι, ἐλπίζω, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει, εἴτε τὸ θέλει, εἴτε δὲν τὸ θέλει, τὸ 65% τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ, εἰς ὡρισμένα σημεῖα, δὲν θὰ ὑποχωρήσῃ, οὔτε κατὰ κεραίαν. Ἐὰν κρατήσητε στάσιν σταθερὰν καὶ ἔναντι τῆς τουρκικῆς θρασύτητος καὶ ἔναντι τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, παρ’ ὅλας τὰς πιέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξακολουθοῦν νὰ γίνωνται εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας, ἐὰν δὲν ἀντισταθῆτε, λέγω, εἰς αὐτὰς τὰς συμμαχικὰς προτάσεις καὶ πιέσεις καὶ ἐὰν δὲν κρατήσητε τὴν θέσιν τῆς παραδόσεως τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῆς θρασύτητος τῶν Τούρκων, τότε ἐχάθη ἡ ἐλευθερία τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἀλλά, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς σας, ἔχουσα ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πλάϊ της, θὰ μείνῃ σταθερά, ἀποφασιστικὴ καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ πλέον καμμίαν συνθηκολόγησιν, ἡ ὁποία θὰ καταργήσῃ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀκεραιότητα τῆς Κύπρου. Αἱ ἀπειλαὶ τῶν Τούρκων, περὶ καταγγελίας τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης, δὲν εἶναι τόσον εὔκολον νὰ πραγματοποιηθοῦν. Ἐὰν θελήσουν ἂς τὸ ἐπιχειρήσουν. Μὴ λησμονοῦν, ὅμως, ὅτι εἶναι 7 αἱ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ὑπέγραψαν τὴν συνθήκην τῆς Λωζάνης καὶ ὅτι αἱ 7 αὐταὶ δυνάμεις ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπέμβουν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ὅτι μεταξὺ αὐτῶν τῶν δυνάμεων εἶναι καὶ ἡ Γαλλικὴ Δημοκρατία καὶ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας εὑρίσκεται ὁ Ντὲ Γκώλ, ὁ ὁποῖος ἐπῆρε ἐκείνην τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐπῆρε εἰς τὴν τελευταίαν κρίσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Διότι, ἔχω τὴν πεῖραν τῆς ἐπιλύσεως τοῦ θέματος τῆς Ἀλγερίας, ἐδέχθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ ἰσχὺς τῆς μεγίστης πλειοψηφίας. Κύριοι, θὰ παρακολουθήσωμεν μετὰ προσοχῆς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εὑρισκώμεθα ἐν ἀναμονῇ, θὰ δώσωμεν τὸ παρὸν κατὰ τὴν ψηφοφορίαν καὶ εὐχόμεθα κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν γεγονότων, νὰ χειροκροτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν καὶ διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἀκεραιότητος τῆς Κύπρου. (Χειροκροτήματα).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχειαν συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 0.30′ π.μ.)