1964.03.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4η

Δευτέρα 30 Μαρτίου 1964

Προεδρία κ. Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ–ΝΟΒΑ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Λαγάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς 20ῆς καὶ 23ης Μαρτίου ἐ.ἔ.

§2Λ. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἔγινε ἕνα λάθος, ὡς πρὸς τὸ ὄνομά μου κατὰ τὴν ὁρκωμοσίαν, κ. Πρόεδρε.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῇ, κ. συνάδελφε. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων 20 καὶ 23 Μαρτίου ἐ.ἔ. Καλεῖται ὁ ἀνακηρυχθεὶς καὶ μὴ ὁρκισθεὶς βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ε. Σακελλάρης, ὅπως δώσῃ τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Ε. Σακελλάρης καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ Ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ἀντικείμενον τῆς ὁποίας εἶναι προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§6Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος ἐπένθησε τὸν θάνατον τοῦ Βασιλέως Παύλου. Καὶ θὰ τιμᾷ πάντοτε τὴν μνήμην Του. Ἀνῆλθεν εἰς τὸν θρόνον ὁ νέος Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος. Τὸν περιβάλλει ἡ καθολικὴ ἀγάπη τοῦ Λαοῦ μας. Ὅταν προχθές, μετὰ τὴν ὁρκωμοσίαν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ Βασιλικοῦ λόγου, ὅλαι ἀνεξαιρέτως αἱ μερίδες τῆς Βουλῆς ἐχειροκρότησαν μὲ ἐνθουσιασμόν, ἐξέφραζον τὸ γενικὸν αἴσθημα τοῦ Λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους. Κύριοι βουλευταί, Ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἶναι εὐγνώμων πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τὴν μεγάλην ἐμπιστοσύνην, μὲ τὴν ὁποίαν τὴν περιέβαλε κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἡ νίκη τῆς 3 Νοεμβρίου ἀνυψώθη τὴν 16 Φεβρουαρίου εἰς θρίαμβον. Οὐδέποτε, μεταπολεμικῶς, εἶχεν ἐκδηλωθῆ τόση ἐμπιστοσύνη πρὸς πολιτικὸν κόμμα. Αἰσθανόμεθα τὸ βάρος τῆς μεγάλης τιμῆς καὶ παρέχομεν καὶ πάλιν τὴν βεβαίωσιν, ὅτι θὰ καταβάλλωμεν ὅλας μας τὰς δυνάμεις διὰ νὰ ἀποδειχθῶμεν ἄξιοι αὐτῆς τῆς ἐμπιστοσύνης. (Χειροκροτήματα). Τὸ πρόγραμμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἶναι γνωστόν. Ἔχει ἀναπτυχθῆ ἐνώπιον τῆς προηγουμένης Βουλῆς καὶ διεκηρύχθη ἐπίσης πρὸ τῶν ἐκλογῶν, εἰς Θεσσαλονίκην. Εἶναι τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον συνήψαμεν μὲ τὸν λαόν. Ὀφείλομεν, ὡς Κυβέρνησις τῆς χώρας, νὰ τὸ ἐπαναλάβωμεν καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τῆς ὁποίας ζητοῦμεν τὴν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ θέλομεν, ἐπὶ πλέον σήμερον, νὰ προσδιορίσωμεν, περισσότερον συγκεκριμένως, τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ τὸ πραγματοποιήσωμεν. Καθὼς ἐπανειλημμένως ἔχομεν διακηρύξει, τὸ πρόγραμμά μας συνοψίζεται εἰς μίαν λέξιν· ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (χειροκροτήματα). Δημοκρατία πολιτική, οἰκονομική, κοινωνική. Πολιτικὴ Δημοκρατία σημαίνει: Ἐλευθερία καὶ Ἰσότητα ὅλων τῶν πολιτῶν, ἀνεξαρτήτως πολιτικοῦ φρονήματος, ἐνώπιον τῶν Ἀρχῶν καὶ ἐνώπιον τῶν νόμων. Καὶ αὐτὴν τὴν Ἐλευθερίαν καὶ τὴν Ἰσότητα, τὴν πολιτικὴν Δημοκρατίαν, ἔχομεν ἤδη παράσχει εἰς τὸν λαόν μας. Οἱ πολῖται, ὅλοι οἱ πολῖται σήμερον, αἰσθάνονται ἐλεύθεροι. Καὶ τὰ ὄργανα τῆς τάξεως δὲν εἶναι δυνάσται, εἶναι παραστάται τῶν πολιτῶν. Πρώτη ἀποστολή μας εἶναι ἡ δημιουργία Κράτους Δικαίου. Καὶ συνιστοῦν τὸ Κράτος, ἡ Διοίκησις, ἡ Δικαιοσύνη, αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις, τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Ἔχομεν ἐπαγγελθῆ τὴν ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν ἐξύψωσιν τῆς Διοικήσεως. Ἡ ὑλικὴ βελτίωσις τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀξιωματικῶν καὶ συνταξιούχων θὰ συντελεσθῇ μὲ τὸ νέον μισθολόγιον, τὸ ὁποῖον καταρτίζει ἡ συσταθεῖσα εἰδικὴ ἐπιτροπή. Καὶ δὲν ἔχομεν ἀρκεσθῆ μόνον εἰς ἀορίστους ὑποσχέσεις. Εἰς τὸν λόγον τῆς Θεσσαλονίκης προσδιωρίσαμεν, ὅτι θὰ διατεθῇ, ἐντὸς τῆς προσεχοῦς τετραετίας, πρὸς βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πέραν τῆς φυσιολογικῆς αὐξήσεως, τὸ ⅓ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποδόσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Παραλλήλως πρὸς τὴν ὑλικὴν βελτίωσιν ἀποβλέπομεν ἐπίσης καὶ εἰς τὴν ἠθικὴν καὶ μορφωτικὴν ἐξύψωσιν τῆς Διοικήσεως, καθὼς καὶ εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν, τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ τὸν περιορισμὸν τῆς γραφειοκρατίας. Θὰ περιορισθῇ ἡ ἁρμοδιότης τῶν συμβουλίων, καθὼς καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὑπογραφῶν, τὸ ὁποῖον ἐξανεμίζει τὴν εὐθύνην (χειροκροτήματα). Θὰ ἐξαρθῇ ἡ ἁρμοδιότης καὶ ἡ εὐθύνη τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι θὰ καθίστανται συνυπεύθυνοι τῶν Ὑπουργῶν, συνυπογράφοντες βεβαίως διὰ τὴν νομιμότητα τῶν ὑπουργικῶν πράξεων. Θὰ ἱδρυθῇ Σχολὴ Ἐκπαιδεύσεως καὶ Μετεκπαιδεύσεως Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Μετὰ τὴν ἵδρυσιν καὶ λειτουργίαν τῆς Σχολῆς, ὑπάλληλοι εἰς τὸ Κράτος, τοὺς Ὀργανισμοὺς Δημοσίου Δικαίου, καθὼς καὶ τὰς ἐπιχειρήσεις κοινῆς ὠφελείας, θὰ διορίζωνται μόνον οἱ πτυχιούχοι αὐτῆς τῆς Σχολῆς καὶ κατὰ σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας των. (Χειροκροτήματα). Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν καθίσταται βέβαιον, ὅτι βαθμιαίως θὰ συντελεσθῇ ἄνοδος τοῦ ποιοτικοῦ ἐπιπέδου τῆς Διοικήσεως, ἡ ὁποία εἶναι, ὄχι ἁπλῶς ἀπαραίτητος, ἀλλὰ καὶ ἐξαιρετικῶς ἐπείγουσα, κατόπιν τῆς συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Ἐπειδή, Διοίκησις καὶ Παιδεία ἀποτελοῦν τὴν ὑποδομὴν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Θὰ γίνῃ ἀναδιάρθρωσις τῶν Ὑπουργείων πρὸς σαφέστερον προσδιορισμὸν καὶ ἑνοποίησιν τῶν διασπάρτων ἁρμοδιοτήτων. Ἡ ἀπόδοσις οἱουδήποτε προγράμματος ἀπαιτεῖ τὴν παρακολούθησιν τῆς ἐφαρμογῆς του εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς κρατικῆς δραστηριότητος καὶ τὴν ἔγκαιρον ἐκτίμησιν τῶν ἀπαιτουμένων ἀναπροσαρμογῶν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θὰ λειτουργήσουν εἰς τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως αὐστηρῶς ἐπιτελικαὶ ὑπηρεσίαι, ἁπλαῖ κατὰ τὴν διάρθρωσιν καὶ λιταὶ κατὰ τὴν σύνθεσιν. Θὰ ἐπιταχυνθῇ τὸ ἔργον τῆς κωδικοποιήσεως τῆς ὑφισταμένης Νομοθεσίας. Παραλλήλως, ἡ νομοθετικὴ ἐργασία θὰ ὑπαχθῇ εἰς συστηματικὴν νομοτεχνικὴν προπαρασκευήν, ὥστε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν θέσπισιν ἀτελῶν καὶ ἀλληλοσυγκρουομένων διατάξεων. Ἡ Προεδρία τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐπιφορτισθῇ ἐπίσης μὲ τὴν μελέτην τῶν ἐνδεδειγμένων μεθόδων ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὀργανισμῶν. Θὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Αὐτοδιοίκησιν. Οἱ πόροι τῶν Ὀργανισμῶν Αὐτοδιοικήσεως ἔχουν ἀπομυζηθῆ ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπόφασιν νὰ ζωογονήσῃ τὴν Αὐτοδιοίκησιν καὶ νὰ τὴν ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς. Ἔχομεν ἐπίσης ἀπόφασιν νὰ τὴν ἀφήσωμεν κομματικῶς ἀπερίσπαστον. Αὐτὸς εἶναι ὁ κύριος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπροτιμήσαμεν νὰ μὴ προσδώσωμεν πολιτικὸν χαρακτῆρα εἰς τὰς προσεχεῖς δημοτικὰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐνεργηθοῦν εἰς τὸν ταχύτερον δυνατὸν χρόνον, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Δὲν θὰ ἀναπτύξωμεν σήμερον τὰς βάσεις τοῦ νέου νομοσχεδίου. Ἐκφράζομεν μόνον τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ προκαλέσῃ γενικὴν ἱκανοποίησιν, διότι ἀποφεύγει, κατὰ τὸ δυνατόν, τὰ μειονεκτήματα καὶ ἀθροίζει τὰ πλεονεκτήματα καὶ τῶν δύο συστημάτων, καὶ τῆς ἀμέσου καὶ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ἀποδίδοντες τὴν μεγάλην σημασίαν, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν Δικαιοσύνην, εἴχομεν ἐξαγγείλει, ἐνώπιον τῆς προηγουμένης Βουλῆς, τὴν ἀπόφασιν τοῦ διπλασιασμοῦ τοῦ βασικοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν. Προεκάλεσε τότε ἡ ἀπόφασίς μας καὶ ἔκπληξιν καὶ ἀντίρρησιν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ χρόνος παρέρχεται δημιουργεῖται κοινὴ συνείδησις διὰ τὴν ὀρθότητα τῆς ἀποφάσεως. Εἰς τὸν λόγον μου τῆς Θεσσαλονίκης ἀνεκοίνωσα τοὺς βασικοὺς μισθοὺς τῶν δικαστῶν, πρὸς διάλυσιν τῶν μύθων, οἱ ὁποῖοι εἶχον κατασκευασθῆ. Τοὺς ἐπαναλαμβάνω, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς: Πρόεδρος Ἀρείου Πάγου 6.410. Ἀντιπρόεδρος 5.840. Ἀρεοπαγίτης 5.520. Ἐφέτης 5.000. Πρόεδρος Πρωτοδικῶν 4.740. Πρωτοδίκης 3.950. Πάρεδρος 3.150. Εἰρηνοδίκης αʹ 2.690, βʹ 2.275. Αὐτοὶ εἶναι οἱ βασικοὶ μισθοὶ οἱ ὁποῖοι ἐδιπλασιάσθησαν. Θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι κατόπιν αὐτοῦ τοῦ διπλασιασμοῦ καταργοῦνται ὅλαι ἀνεξαιρέτως αἱ ἄλλαι ἀπολαυαί των ἀπὸ συμμετοχὴν εἰς Ἐπιτροπὰς καὶ συμβούλια, αἱ ὁποῖαι, ἐνίοτε, ἔφθανον εἰς ἀπίθανα ποσὰ καὶ ὅπου ἐτοποθετοῦντο ἀπὸ τὴν εὔνοιαν Ὑπουργῶν, ἡ ὁποία διεκύβευε καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν των. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ πλέον προθυμία προσελεύσεως εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον ἱκανῶν νέων δικηγόρων, μὲ τὴν εἴσοδον τῶν ὁποίων, ὄχι μόνον θὰ διατηρηθῇ, ἀλλὰ καὶ θὰ ὑψωθῇ τὸ ποιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Θὰ χορηγήσωμεν ἐπίσης εἰς τοὺς νέους δικαστάς, καὶ εἰς εὐρεῖαν κλίμακα, ὑποτροφίας διὰ τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς εὐρυτέρας σπουδάς. Θὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. Καὶ ἔχομεν ἀπόφασιν ὅπως, ἐντὸς τῶν τεσσάρων ἐτῶν τῆς ἐντολῆς μας, συντελεσθῇ ἡ ἀνέγερσις καὶ τῶν δικαστικῶν μεγάρων ὅλης τῆς χώρας καὶ ἡ ἀνέγερσις τῶν καταλλήλων φυλακῶν. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἐκπληρώσωμεν ἐπίσης μίαν παλαιάν, παγίαν ἐπαγγελίαν μας: Θὰ καταργήσωμεν τὰ ἔκτακτα μέτρα. (Χειροκροτήματα). Εἰς περίοδον ἀνωμαλίας εἶναι εὔλογος ἡ ἐφαρμογὴ ἐκτάκτων μέτρων. Εἰς περίοδον ὁμαλότητος εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὑπάρχουν, ἄλλωστε, ὡς ὑπόδειγμα, αἱ Δημοκρατίαι τῆς Δύσεως. 1) Θὰ ἀπολυθοῦν οἱ κατάδικοι «ὑπὸ ὅρον». Ὅσοι ἔχουν ἐκτίσει ποινὴν 15 ἐτῶν θὰ ἀπολυθοῦν καὶ ἡ ἀπόλυσις θὰ καταστῇ ὁριστική, μετὰ νομιμόφρονα βίον πέντε ἐτῶν. Ἐπίσης θὰ ἀπολυθοῦν ὑπὸ τὸν αὐτὸν ὅρον καὶ οἱ ἔχοντες ἐκτίσει τὰ ⅔ τῆς ποινῆς των. 2) Ἡ ποινὴ τῆς ἐκτοπίσεως δὲν θὰ ἐπιβάλλεται ὑπὸ διοικητικῶν ἐπιτροπῶν. Θὰ ἐπιβάλλεται μόνον ὑπὸ τῆς τακτικῆς δικαιοσύνης. 3) Τὰ ἀδικήματα τῆς κατασκοπείας θὰ ἐκδικάζωνται ὑπὸ τῶν πενταμελῶν ἐφετείων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου. 4) Πιστοποιητικὰ κοινωνικῶν φρονημάτων θὰ ἀπαιτοῦνται μόνον διὰ τοὺς δημοσίους καὶ δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, συμφώνως πρὸς τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος, καθὼς καὶ διὰ τὰς Ὑπηρεσίας Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας. Τὰ σχετικὰ νομοσχέδια εἶναι ἕτοιμα καὶ θὰ ὑποβληθοῦν τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα εἰς τὴν Βουλήν. Γνωρίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐξαγγελία θὰ συναντήσῃ τὴν ἐπίκρισιν τῆς Δεξιᾶς. Τὴν συνήντησεν ἤδη. Ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς «ἀπόκλισις πρὸς τὰ Ἀριστερά». Εἶναι ἡ ἀνταπόδοσις τῆς φιλοφροσύνης πρὸς τὴν ἀριστεράν, ἡ ὁποία, ἐπανειλημμένως ἐσχάτως, μᾶς ἔχει καταλογίσει «ἀπόκλισιν πρὸς τὰ Δεξιά». (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Δηλοῦμεν πρὸς ἀμφοτέρας, ὅτι μένομεν ἀσυγκίνητοι ἀπὸ τὰς ἐπικρίσεις των. Ἡμεῖς, ἡ Ἕνωσις Κέντρου, δὲν ἐπιχειροῦμεν καὶ οὔτε πρόκειται νὰ ἐπιχειρήσωμεν καμμίαν ἀπολύτως ἀπόκλισιν. Ἔχομεν πρόγραμμα. Αὐτὸ τὸ πρόγραμμα ἐνεκρίθη ἀπὸ τὸν λαόν. Καὶ αὐτὸ θὰ ἐφαρμόσωμεν. Εἶναι ἡ εὐθεῖα ὁδὸς τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Περιβάλλομεν μὲ ἀμέριστον τιμὴν τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς χώρας. Τὸ Σῶμα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν ὑπῆρξε πάντοτε ἄξιον τῆς Πατρίδος. Ἐὰν συνέβησαν ἐκτροπαί, βαρύνουν ἄτομα, ὄχι τὸ Σῶμα. Ἔχομεν ὁριστικὴν ἀπόφασιν νὰ ἀπομακρύνωμεν τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τὸν Στρατὸν καὶ τὸν Στρατὸν ἀπὸ τὴν πολιτικήν, ὥστε νὰ συγκεντρωθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν μεγάλην ἐθνικήν του ἀποστολήν, τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Πατρίδος. Οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ δὲν ἀποτελοῦν χωριστὴν τάξιν. Εἶναι τέκνα τοῦ λαοῦ μας. Καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀνήκουν οὔτε εἰς πρόσωπα, οὔτε εἰς ὀργανώσεις, οὔτε εἰς κόμματα. (Χειροκροτήματα). Ἀνήκουν μόνον εἰς τὸ Ἔθνος καὶ ὑπακούουν εἰς τὰς διαταγὰς τῶν νομίμων Κυβερνήσεων. Κριτήριον τῆς σταδιοδρομίας τῶν ἀξιωματικῶν μας δὲν πρόκειται νὰ εἶναι οἱαδήποτε εὔνοια. Μοναδικὸν κριτήριον θὰ εἶναι τὸ ὑπερήφανον ἀνδρικὸν ἦθος καθὼς καὶ ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐπάρκεια. Αἱ αὐταὶ ἀρχαὶ θὰ ἰσχύσουν καὶ διὰ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Ὅπως ἐπανειλημμένως ἔχομεν διακηρύξει, οἱ ἄνδρες τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας δὲν πρέπει νὰ αἰσθάνωνται ὡς διῶκται, ἀλλὰ ὡς φύλακες τῶν πολιτῶν. Δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέπουν εἰς τὸν ἐκφοβισμόν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ. Καὶ χαίρομεν, προβαίνοντες εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι ἀπὸ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐμφοροῦνται πλέον, σχεδὸν εἰς τὸ σύνολον, οἱ ἄνδρες τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Τὴν στοργήν μας πρὸς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας ἐξεδηλώσαμεν ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τῆς πρώτης μας Κυβερνήσεως, πέραν τῆς γενικῆς αὐξήσεως, μὲ εἰδικὰς μισθολογικὰς παροχάς, αἱ ὁποῖαι ἀνήρχοντο εἰς 60 ἑκατομμύρια. Καὶ διετέθησαν τότε καὶ ἄλλα 35 ἑκατομμύρια διὰ τὴν μισθολογικὴν καὶ βαθμολογικὴν βελτίωσιν τῶν ἀνδρῶν τοῦ Σώματος τῆς Ἀγροφυλακῆς. Εἴχομεν ὑποσχεθῆ δωρεὰν Παιδείαν εἰς τὸν λαόν. Καὶ τὴν παρέσχομεν. Καὶ ἑορτάζουν καὶ οἱ γονεῖς καὶ τὰ τέκνα των. Ἐνισχύσαμεν τὸ Ἵδρυμα Κρατικῶν Ὑποτροφιῶν. Ἡ χορηγία τοῦ Κράτους ἀνήρχετο πέρυσιν εἰς 21 ἑκατομμύρια. Τὴν ηὐξήσαμεν εἰς 60 ἑκατομμύρια. Ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους θὰ αὐξηθῇ περισσότερον. Καὶ ὅπως ἐμεριμνήσαμεν διὰ τὴν σπουδάζουσαν νεότητα, ἐμεριμνήσαμεν ἐπίσης καὶ διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικούς. Παρέσχομεν, κατ’ ἐξαίρεσιν, πλήρη ἱκανοποίησιν εἰς τὰ οἰκονομικά των αἰτήματα. Καταρτίζονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας τὰ νομοσχέδια, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μεταρρυθμίσεων, τὰς ὁποίας ἐπηγγέλθημεν καὶ θὰ κατατεθοῦν προσεχῶς εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ ἐπεθύμουν σήμερον νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως, ὅτι ἐπαναστατικὸς ἄνεμος θὰ πνεύσῃ εἰς τὴν Ἀνωτάτην Παιδείαν. Ἔχω ἐπανειλημμένως διακηρύξει, ὅτι προϋπόθεσις τῆς Ἐθνικῆς Ἀναγεννήσεως εἶναι ἡ Ἐκπαιδευτικὴ Ἀναγέννησις. Ἀλλὰ προϋπόθεσις τῆς Ἐκπαιδευτικῆς Ἀναγεννήσεως εἶναι ἡ Ἀναγέννησις τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας, διότι ἐκεῖθεν προέρχονται καὶ οἱ διδάσκαλοι καὶ γενικώτερον ἡ ἡγέτις τάξις. Ἡ Ἀνωτάτη Ἐκπαίδευσις θὰ συγχρονισθῇ. Καὶ εἶναι τοῦτο δυνατόν, καὶ μάλιστα εἰς σύντομον χρόνον. Θὰ ἐπεθύμουν ἐπίσης νὰ προβῶ καὶ εἰς μίαν ἄλλην σημαντικὴν ἀνακοίνωσιν. Θὰ καθιερώσωμεν τὴν ἐννεαετῆ ὑποχρεωτικὴν ἐκπαίδευσιν ὅλων τῶν τέκνων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἓξ ἔτη εἰς τὸ Δημοτικὸν καὶ 3 εἰς τὸ Προγυμνάσιον. Βαθμιαία βεβαίως θὰ εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐπαναστατικοῦ μέτρου, παραλλήλως πρὸς τὴν ἵδρυσιν καὶ τὴν λειτουργίαν ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ Προγυμνασίων. Δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ ταὐτοχρόνως νὰ διατηρῶμεν, μόνοι ἡμεῖς, ὑποχρεωτικὴν ἐκπαίδευσιν μόνον ἓξ ἐτῶν. Ἡ καθυστέρησις θὰ ἀπέβαινε θανάσιμος. Συμφώνως πρὸς τὴν παλαιάν μας παράδοσιν, θὰ παράσχωμεν σημαντικὴν ἐπίσης ἐνίσχυσιν εἰς τὰ Γράμματα καὶ τὰς Καλὰς Τέχνας. Ἓν ἐκ τῶν μέτρων ἀναγγέλλω σήμερον. Θὰ ἀπονέμωνται τριάκοντα ἀριστεῖα κατ’ ἔτος εἰς τὰ καλύτερα λογοτεχνικὰ καὶ καλλιτεχνικὰ ἔργα. Καὶ εἰς τοὺς βραβευομένους θὰ χορηγοῦνται 5.000 δραχμαὶ κατὰ μῆνα ἐπὶ τρία ἔτη, ὥστε νὰ ἐνισχύωνται καὶ νὰ ἐνθαρρύνωνται εἰς τὸ δημιουργικὸν ἔργον των. (Χειροκροτήματα). Ἐπίσης τὸ Κράτος θὰ προβαίνῃ εἰς ἀγορὰν σημαντικοῦ ἀριθμοῦ ἔργων λογοτεχνικῶν καὶ καλλιτεχνικῶν. Τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὀλίγον, διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν τῶν δημιουργῶν καὶ χρειάζεται διὰ τοῦτο ἐνίσχυσις τοῦ Κράτους. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν ἐκπορεύονται αἱ ἀποφάσεις μας. Ἡ Κυβέρνησις καταρτίζει ἐπίσης εὐρύτατον ἀθλητικὸν πρόγραμμα, περιλαμβάνον ὁλόκληρον τὴν νεότητα, σχολικὴν καὶ ἐξωσχολικήν. Πρέπει νὰ τονωθῇ τὸ γνήσιον φίλαθλον πνεῦμα, συμφώνως πρὸς τὰς μεγάλας παραδόσεις μας καὶ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ κατὰ πλάτος διάδοσις τοῦ ἀθλητισμοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι συνεργαζόμεθα ἁρμονικῶς μὲ τὴν Ἐκκλησίαν διὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν ἐκκλησιαστικῶν νομοσχεδίων καὶ εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν πρὸς ὑλικὴν καὶ μορφωτικὴν ἐξύψωσιν τοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν μεγάλην κοινωνικήν του ἀποστολήν. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ γενικαὶ γραμμαὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις, περιέχονται εἰς τὰς προγραμματικάς μου δηλώσεις τῆς 20ῆς παρελθόντος Δεκεμβρίου. Στόχοι τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἡ ἐπιτάχυνσις τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως διὰ τὴν ταχεῖαν βελτίωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ, ἡ δικαία κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ κοινωνικὰς τάξεις καὶ γεωργικὰ διαμερίσματα τῆς Χώρας καὶ ἡ δημιουργία εὐκαιριῶν ἀπασχολήσεως διὰ τὴν πλήρη χρησιμοποίησιν τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου. Πρὸς ἐπίτευξιν τῶν ἀνωτέρω σκοπῶν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν κινητοποίησιν ὅλων τῶν δημιουργικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐνεργὸν καὶ ἐνσυνείδητον συνεργασίαν ὅλων τῶν παραγόντων τῆς οἰκονομίας. Εἰς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀποβλέπει τὸ ἱδρυθὲν παρ’ ἡμῶν Ἀνώτατον Συμβούλιον Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως. Προϋπόθεσις διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῶν ἀνωτέρω σκοπῶν εἶναι ὁ προγραμματισμὸς τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρξε. Τὰ μέχρι σήμερον ἐκπονηθέντα κείμενα ὑπὸ τὸ ὄνομα «πρόγραμμα» ἀπεδείχθησαν ἀνεδαφικά, στερούμενα τῆς ἀπαραιτήτου ὀργανικῆς συνδέσεως μὲ τὴν λειτουργίαν τῶν ἐπὶ μέρους τομέων τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος καὶ τῶν περιφερειῶν τῆς Χώρας. Ὁμοίως, δὲν ἐβασίσθησαν εἰς τὰς ἀπαραιτήτους ἐπιστημονικὰς ἐρεύνας τῶν προβλημάτων τῆς Χώρας καὶ εἰς τὰς ὑφισταμένας δυνατότητας. Ἐκτὸς τούτου, αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις ἐπρογραμματίζοντο μέχρι σήμερον χωρὶς ἀξιολόγησιν καὶ ἱεράρχησιν ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιστημονικῶν κριτηρίων καὶ χωρὶς πραγματικὸν συσχετισμὸν πρὸς τοὺς σκοποὺς μακροχρονίου προγράμματος οἰκονομικῆς καὶ περιφερειακῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Τούτου συνέπεια ὑπῆρξεν, ὅτι οὐδενὸς τῶν ἐτησίων τούτων προγραμμάτων ἐπραγματοποιήθη ἡ ἐκτέλεσις, τόσον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὕψους καὶ περιεχομένου, ὅσον καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἐπιδιωχθέντων ἀποτελεσμάτων. Ἐν ὄψει τῶν ἀτελειῶν τούτων ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἀναθέσῃ εἰς ὀργανισμόν, ἐποπτευόμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, τὸν προγραμματισμόν. Εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον θὰ ἀνατεθῇ ἡ διεξαγωγὴ βασικῶν ἐπιστημονικῶν ἐρευνῶν, ἡ κατάρτισις τοῦ μακροχρονίου καὶ τοῦ ἐτησίου προγράμματος οἰκονομικῆς καὶ περιφερειακῆς ἀναπτύξεως καὶ ἡ ἀξιολόγησις τῶν ἐτησίων ἐπενδύσεων, ὥστε νὰ ἐλέγχεται ἡ συνέπεια αὐτῶν, πρὸς τὰς ἐπιδιώξεις τοῦ προγράμματος. Τὸ ἔργον τοῦτο θὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸ ὑφιστάμενον «Κέντρον Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν», τὸ ὁποῖον διευρυνόμενον καὶ μετονομαζόμενον εἰς «Κέντρον Προγραμματισμοῦ καὶ Ἐρευνῶν», ἐφοδιαζόμενον δὲ μὲ ὅλα τὰ μέσα καὶ μὲ τὸ κατάλληλον προσωπικόν, θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Τὸ Κέντρον, ὡς εἶναι αὐτονόητον, θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν σχέδιον τοῦ μακροχρονίου, καθὼς καὶ τῶν ἐτησίων προγραμμάτων οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, καὶ ἡ λῆψις τῶν ἀποφάσεων θὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ πολιτικὴ τοῦ οἰκονομικοῦ προγραμματισμοῦ ὄχι μόνον δὲν ἀντιτίθεται πρὸς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὰς θεμελιώδης ἀρχὰς τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀποβλέπει εἰς τὴν ὑποβοήθησιν καὶ καθοδήγησιν τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας μέσα εἰς τὰ πλαίσια τοῦ προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ διὰ τῆς δημιουργίας τῆς ἀπαραιτήτου ὑποδομῆς. Εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ἡ ἐπενδυτικὴ δραστηριότης τοῦ Κράτους θὰ περιορισθῇ εἰς τὰ ἔργα τῆς ὑποδομῆς καὶ εἰς τοὺς τομεῖς ἐκείνους τῆς οἰκονομίας, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ τὸ ἰδιωτικὸν ἐνδιαφέρον, ἢ ὅπου ἡ ἐκμετάλλευσις, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, λαμβάνει μονοπωλιακὸν χαρακτῆρα. Ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει ἰδιαιτέραν προτεραιότητα εἰς τὰς ἐπενδύσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ πνευματικοῦ καὶ πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ. Ἡ οἰκονομικὴ καθυστέρησις εὑρίσκεται εἰς στενὴν συνάρτησιν μὲ τὸ ὑφιστάμενον σήμερον χαμηλὸν ἐπίπεδον ἐπαγγελματικῆς ἐκπαιδεύσεως, καταρτίσεως καὶ ἐξειδικεύσεως τοῦ ἐργατικοῦ μας δυναμικοῦ. Συνεπὴς πρὸς τὰς ἀρχὰς αὐτάς, ἡ Κυβέρνησις θὰ προωθήσῃ τὰς ἐπενδύσεις εἰς τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα. Ταύτας θεωρεῖ κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικὰς καὶ εὐθηνοτέρας ἔναντι πάσης ἄλλης ἐπενδύσεως ταχείας ἀποδόσεως. Παραλλήλως πρὸς τήν ἐκπαίδευσιν, ἡ Κυβέρνησις θὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν μακροχρόνιον πρόγραμμα ἀναδιοργανώσεως, ἐπεκτάσεως καὶ συντονισμοῦ τοῦ ὅλου συστήματος ἐρεύνης, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ ἔρευνα ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀνακάλυψιν νέων πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν εἰς τὴν Χώραν, τὴν ὀρθολογικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ παραγωγικοῦ δυναμικοῦ αὐτῆς καὶ τὴν στενὴν παρακολούθησιν καὶ ἐφαρμογὴν τῶν νέων τεχνολογικῶν ἐξελίξεων. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἵδρυσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ Ὑπηρεσίας καὶ Συμβουλίου Ἐρευνῶν. Ὁ τρίτος τομεὺς εἶναι ἡ ἀναδιοργάνωσις τῆς δημοσίας διοικήσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα ἤδη. Εἶναι γνωστὴ ἡ στοργὴ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διὰ τὸν ἀγρότην. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη δώσει λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν καὶ συμφώνως πρὸς τὰς παλαιάς της ἐπαγγελίας κατήργησε τὴν ἄμεσον εἰσφορὰν τῶν ἀγροτῶν εἰς τὸν Ο.Γ.Α. Εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ νέου προγράμματος, ἡ γεωργία θὰ καταλάβῃ προέχουσαν θέσιν. Θὰ ἐνισχυθοῦν οἱ Συνεταιρισμοί. Θὰ αὐξηθοῦν αἱ ἐπενδύσεις εἰς τὸν γεωργικὸν τομέα κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὴν πλήρη καὶ ταχεῖαν ἀξιοποίησιν, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν καλλιεργειῶν καὶ τὴν ἐξειδίκευσιν κατὰ κλάδους, πρὸς παραγωγὴν προϊόντων ὑψηλῆς ποιότητος. Παραλλήλως θὰ ὀργανωθῇ ἡ ἐμπορία καὶ διακίνησις τῶν γεωργικῶν προϊόντων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ διάθεσις τοῦ προϊόντος, ὑψηλότερον εἰσόδημα εἰς τὸν παραγωγὸν καὶ μείωσις τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ τῶν τιμῶν εἰς τὰς ὁποίας οὗτος πωλεῖ τὰ προϊόντα του καὶ τῶν τιμῶν τὰς ὁποίας καταβάλλει ὁ καταναλωτής. Διὰ τὴν προώθησιν τῆς διακινήσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικόν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ὀργανώσῃ σύστημα κέντρων συσκευασίας καὶ διαλογῆς τῶν προϊόντων, περιφερειακὰς καὶ κεντρικὰς ἀγορὰς καὶ ὁλοκλήρωσιν δικτύου ψυκτικῆς ἁλύσου. Νέα μεταφορικὴ ὁδὸς μελετᾶται πρὸς τὰς χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, διὰ τὴν μείωσιν τοῦ μεταφορικοῦ κόστους τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων. Εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ὀργανώσεως τῆς ἐμπορίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων, αἱ τιμαὶ ἀσφαλείας, ὅπου εἶναι ἀναγκαῖαι, θὰ ἀναγγέλλωνται ἐγκαίρως, αἱ δὲ ἐπιδοτήσεις θὰ συστηματοποιηθοῦν εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξυπηρετοῦν τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς παραγωγῆς, τὸν βαθμιαῖον ὑποβιβασμὸν τοῦ κόστους καὶ ἱκανοποιητικὸν εἰσόδημα διὰ τὸν παραγωγόν. Ἡ μέχρι σήμερον ἀκολουθουμένη πολιτικὴ συμπιέσεως τῶν τιμῶν θὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς πολιτικῆς συμπιέσεως τοῦ κόστους. Πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἤδη ὡρισμένα μέτρα, ὡς ἡ μείωσις τῶν ἐπιτοκίων τῶν ἀγροτικῶν δανείων καὶ θὰ προχωρήσῃ μὲ ἀποφασιστικότητα εἰς τὴν μείωσιν τῶν συντελεστῶν τοῦ κόστους τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς, ὡς λιπασμάτων, γεωργικῶν φαρμάκων, ἀγροτικῶν μηχανημάτων καὶ πετρελαιοειδῶν, καθὼς καὶ εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας ἀπὸ ἀντιοικονομικὰς ἐπιβαρύνσεις, αἱ ὁποῖαι αὐξάνουν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς. Τὰ ληφθησόμενα μέτρα ἐντάσσονται εἰς γενικώτερον σχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ ἐξυγίανσις τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας. Ἡ καπνικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἤδη ἐξαγγελθῆ. Σκοπός της εἶναι συγχρόνως ἡ ἐπίτευξις τῆς μεγαλυτέρας δυνατῆς ἐξαγωγῆς καπνοῦ καὶ ἡ ἐξασφάλισις διὰ τὸν παραγωγὸν τοῦ πλέον ἱκανοποιητικοῦ εἰσοδήματος. Ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως θὰ τεθῇ συντόμως εἰς ἐφαρμογὴν εἰδικὸν πρόγραμμα γεωργικῶν βιομηχανιῶν καὶ θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ταχεῖα ἐκτέλεσίς του, εἰς τρόπον ὥστε, νὰ ἀξιοποιηθῇ καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ τὸ ἐξωτερικὸν ἡ ἀγροτική μας παραγωγή. Ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ἀπασχολήσεως θὰ γίνῃ βασικῶς διὰ τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας. Διὰ τὴν προώθησιν αὐτῆς, τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν βιομηχανικὴν ὑποδομήν, συνισταμένην εἰς τὴν ἔρευναν, τὴν μόρφωσιν στελεχῶν τῆς βιομηχανίας, δημιουργίαν φορέων παροχῆς βασικῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς Χώρας. Ἡ Κυβέρνησις μελετᾶ ἐπὶ νέων βάσεων, βιομηχανικὰς ζώνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποτελέσουν πόλους ἕλξεως ἐπενδύσεων ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς περιφερειακῆς ἀναπτύξεως. Διὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως καὶ τὴν διευκόλυνσιν τῶν ἰδιωτικῶν πρωτοβουλιῶν εἰς τὸν τομέα τῆς βιομηχανίας, θὰ καταργηθοῦν τὰ σήμερον ὑφιστάμενα παντοειδῆ γραφειοκρατικὰ ἐμπόδια καὶ ὁ ἀδικαιολόγητος παρεμβατισμός. Θὰ θεσπισθοῦν ἀποτελεσματικὰ κίνητρα διὰ τὴν κινητοποίησιν τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας καὶ θὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ ὑγιὴς ἀνταγωνισμός. Ἡ συγχώνευσις τοῦ ΟΒΑ καὶ ΟΧΟΑ εἰς νέον ἰσχυρὸν ὀργανισμὸν θὰ ἀποβῇ μέσον ἀποφασιστικῆς προωθήσεως τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς Χώρας. Ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς τὴν προσέλκυσιν ξένων ἐπιχειρηματικῶν κεφαλαίων εἰς εὐρεῖαν κλίμακα, τόσον διὰ τὴν ἵδρυσιν νέων βιομηχανικῶν μονάδων, ὅσον καὶ διὰ τὴν συνεργασίαν μὲ ὁμοειδεῖς ἐπιχειρήσεις τοῦ ἐσωτερικοῦ. Ἐπιθυμῶ ἰδιαιτέρως νὰ τονίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προστατεύσῃ τὰς ξένας ἐπιχειρήσεις εἰς τὴν Χώραν, ἐφ’ ὅσον ἐπιτελοῦν ἔργον γόνιμον καὶ λειτουργοῦν κατὰ τρόπον ἐξυπηρετοῦντα τὸ ἀμοιβαῖον συμφέρον. Ἡ Κυβέρνησις δίδει ἐξαιρετικὴν σημασίαν εἰς τὸν ἐκσυγχρονισμὸν καὶ τὴν προσαρμογὴν τῆς Ἑλληνικῆς βιοτεχνίας, χειροτεχνίας καὶ τῶν μικρῶν ἐν γένει ἐπιχειρήσεων, ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰς ἀνταγωνιστικὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπεβλήθησαν διὰ τῆς εἰσόδου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν χῶρον τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἀμέριστος θὰ εἶναι ἡ στοργὴ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς παραγωγικοὺς τούτους κλάδους, τοὺς ὁποίους θὰ ἐνισχύσῃ διὰ νέων πιστωτικῶν μέτρων καὶ τεχνικῆς βοηθείας. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο θὰ τύχουν εὐνοϊκῆς μεταχειρίσεως καὶ οἱ ἐπαγγελματίαι. Εἰς τὸν τουριστικὸν τομέα ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας της, βάσει γενικοῦ προγράμματος τουριστικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε. Κατεύθυνσις εἰς τὸν προγραμματισμὸν τοῦτον θὰ εἶναι ἡ πλήρης, καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, καὶ εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς Χώρας ἀξιοποίησις τῶν τουριστικῶν δυνατοτήτων τοῦ λαμπροῦ μας κλίματος, τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων καὶ τῶν φυσικῶν καλλονῶν. Περαιτέρω θὰ καταβληθῇ προσπάθεια ἀναπτύξεως καὶ νέων καὶ μέχρι τοῦδε καθυστερημένων περιοχῶν. Οὕτω, διὰ τῆς εὐρυτέρας ἀναπτύξεως, ὁ τουρισμὸς θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν καλυτέραν κατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος μεταξὺ τῶν περιφερειῶν καὶ τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκιστικῶν συνθηκῶν. Εἰδικώτερον, διὰ τὸ 1964, προβλέπεται ἡ ὁλοκλήρωσις τοῦ βασικοῦ τουριστικοῦ δικτύου τῆς Χώρας, ἡ ἀνάπτυξις τῶν τουριστικῶν περιοχῶν, αἵτινες συγκεντρώνουν τὴν προτίμησιν τῶν ξένων ἐπισκεπτῶν καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς τουριστικῆς διαφημίσεως καὶ προβολῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἰς τὸν τομέα τῆς πίστεως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ τὴν εὐρυθμοτέραν καὶ οἰκονομικωτέραν λειτουργίαν τοῦ πιστωτικοῦ συστήματος, καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς τὴν ἐνθάρρυνσιν τῆς δημιουργίας πραγματικῆς κεφαλαιαγορᾶς. Ἡ ἐπίλυσις τοῦ συγκοινωνιακοῦ προβλήματος, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ὀρθολογικῆς ὀργανώσεως τῶν ἐπιχειρήσεων μεταφορᾶς, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κόστους μεταφορᾶς καὶ ἐξυπηρετήσεως τῆς ἐξαγωγικῆς προσπαθείας, ἀποτελεῖ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἀναδιοργάνωσις τῶν ταχυδρομείων, ὥστε νὰ συγχρονισθοῦν, ἀποτελεῖ ἐπείγουσαν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀνάγκην. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὴν ἐμπορικήν της ναυτιλίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ τρίτη τοῦ κόσμου. Ἡ Κυβέρνησις θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῆς διεθνοῦς θέσεως καὶ τῆς συναγωνιστικότητος τῆς ἐμπορικῆς μας ναυτιλίας, καθὼς ἐπίσης καὶ θὰ ἐνθαρρύνῃ τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν Ἑλληνικῶν πλοίων. Προσπάθεια θὰ καταβληθῇ ἐπίσης διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ἀκτοπλοϊκῶν καὶ ἀγόνων γραμμῶν ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Προϋπόθεσις ἐπιτεύξεως τῶν σκοπῶν αὐτῶν εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τῆς ναυτικῆς τεχνικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τὸν τομέα τῶν τηλεπικοινωνιῶν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου καὶ εἰς τὰς κωμοπόλεις καὶ τὰ χωρία τῆς Ἐπικρατείας. Θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ πλήρης ἀξιοποίησις τῶν ἐξαγωγικῶν δυνατοτήτων τῆς Χώρας. Πέραν τῶν ἐξαγωγῶν γεωργικῶν προϊόντων, ἡ Κυβέρνησις θὰ προωθήσῃ τὰς βιομηχανικὰς ἐξαγωγάς. Ἀποβλέπουσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν πλήρη ἀξιοποίησιν τῶν ὑπὸ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς παρεχομένων δυνατοτήτων, θὰ ἐπιδιώξῃ παραλλήλως τὴν προαγωγὴν τῶν συναλλαγῶν καὶ μὲ τὰς χώρας τῶν διμερῶν συμβάσεων καὶ τὴν διάνοιξιν νέων ἀγορῶν. Εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ἐξαγωγικῆς αὐτῆς προσπαθείας θὰ στραφῇ καὶ πρὸς νέας χώρας, ὡς ἡ Ἀφρικὴ καὶ ἡ Νότιος Ἀμερική, μετὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιδιώξῃ στενωτέραν τεχνικήν, ἐκπαιδευτικὴν καὶ ναυτιλιακὴν συνεργασίαν. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις. Τὰ προβλήματα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, τῶν κρατικῶν καὶ ὑπὸ τῶν δημοσίων ὀργανισμῶν πραγματοποιουμένων, θὰ ἐντάσσωνται ἀπολύτως εἰς τὸ συνολικὸν πρόγραμμα τῆς Χώρας καὶ θὰ ὑπηρετοῦν τοὺς σκοποὺς τούτου. Ἀρχὴ ἐπιχειρεῖται ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν δημοσίων ἐπενδύσεων τοῦ τρέχοντος ἔτους. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο προκαταβολικῶς, ὅτι αἱ ἀναληφθεῖσαι κατὰ τὸ παρελθὸν ὑποχρεώσεις, ὁ ὑφιστάμενος μηχανισμός, ἡ γραφειοκρατικὴ διαδικασία ἐκτελέσεως, ὁ δημιουργηθεὶς πολύπλοκος μηχανισμὸς ἀπορροφήσεως ἐξωτερικῶν πόρων καὶ ἡ σχεδὸν ἀνυπαρξία μελετῶν, καθίστων ἐξαιρετικῶς περιωρισμένας τὰς δυνατότητας ἀναλήψεως πρωτοβουλίας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπείᾳ τούτων ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐμφανίσῃ τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ κρατικῶν ἐπενδύσεων ἐνδεικτικῶς, ἂν καὶ πρόβλεψις ἐγένετο διὰ τὰς δυνατότητας ἀναπροσαρμογῆς του εἰς τὰς παρουσιαζομένας ἀνάγκας. Εἰδικώτερον, τὸ πρόγραμμα κρατικῶν ἐπενδύσεων ἐμφανίζει οὐσιώδεις καινοτομίας ἔναντι τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Τὸ ὕψος τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων ἀνέρχεται ἀπὸ ἀπόψεως πιστώσεων εἰς 7 δισ. δραχμῶν, ἀπὸ ἀπόψεως δὲ πληρωμῶν εἰς 6 δισ. δραχμῶν, ἔναντι πληρωμῶν 5020 τοῦ λήξαντος ἔτους. Ἐπὶ πλέον, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐκτέλεσιν ἐπενδύσεων εἰς σημαντικῶς ὑψηλότερα ἐπίπεδα, διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ τρόπου ἀναθέσεως τῆς ἀναλήψεως καὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Καινοτομίαι ἐπίσης πραγματοποιοῦνται καὶ εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν νέων προϋπολογισμῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων, ἤτοι: 1) Χρηματοδοτεῖται ἡ κατάρτισις ὅλων τῶν ἀναγκαίων τεχνικοοικονομικῶν καὶ οἰκονομικῶν μελετῶν, διὰ τὰ ἔτη 1965 καὶ 1966. 2) Ἡ παιδεία, ἡ ἔρευνα, ἡ ἀναδιοργάνωσις τῆς δημοσίας διοικήσεως καὶ τὰ περιφερειακὰ προγράμματα καταλαμβάνουν ἀπόλυτον προτεραιότητα. 3) Διὰ τὰ περιφερειακὰ προγράμματα διατίθενται ἐφέτος 250 ἑκατ. δραχμῶν, ἔναντι 101,2 ἑκατομ. τοῦ παρελθόντος ἔτους. 4) Ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδοποιΐα τοποθετεῖται εἰς τὸ κέντρον τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν διατίθενται 650 ἑκατομ. δραχμῶν ἔναντι 290 ἑκατομ. διὰ τὸ 1963. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἰδοὺ ἡ μέριμνα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Οἱ λόγοι γίνονται ἔργα. Ἐν γένει, αἱ διατιθέμεναι πιστώσεις διὰ νέα ἔργα ἀποτελοῦν τὴν πρώτην δόσιν ἐφαρμογῆς εὐρυτέρου προγράμματος κατασκευῆς ὁδῶν ἐξυπηρετήσεως κυρίως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπαίθρου. Οὕτω, ἐκ τῶν προβλεπομένων πρὸς ἀποπεράτωσιν 3.000 χιλιομέτρων, 2.200 χλμ. προορίζονται διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, τὸ συνολικὸν κόστος δὲ προβλέπεται εἰς τὸ ὕψος τῶν 3.000 ἑκατομμυρίων. (Χειροκροτήματα). 5) Ἡ στέγασις ἐπίσης καταλαμβάνει ἀξιόλογον θέσιν εἰς τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ 1964. Ἔναντι 33 ἑκατ. δραχ. τοῦ λήξαντος ἔτους διατίθενται ἐφέτος 144 ἑκατ. δραχ. (Χειροκροτήματα). 6) Οὐσιώδεις μεταβολαὶ γίνονται εἰς τὴν διαδικασίαν ἐκτελέσεως προγράμματος, ἡ ὁποία ἁπλουστεύεται καὶ καθίσταται ὀρθολογική, ὡς ἐπίσης καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας παρακολουθήσεως τῆς ἐκτελέσεως. 7) Μεγαλύτερον εἶναι ἐπίσης ἐφέτος τὸ πρόγραμμα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, αἱ ὁποῖαι ἐκτελοῦνται ὑπὸ εἰδικῶν αὐτονόμων ὀργανισμῶν. Τὸ ὕψος τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐπενδύσεων τούτων προβλέπεται νὰ αὐξηθῇ κατὰ 66% τοῦ πραγματοποιηθέντος κατὰ τὸ 1963. Εἰς εἰδικὸν πίνακα κατατιθέμενον εἰς τὴν Βουλήν, περιλαμβάνονται τὰ κυριώτερα ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελεσθοῦν ὑπὸ τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν. Ἐνταῦθα μόνον περιορίζομαι νὰ τονίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πιστεύουσα, ὅτι ἡ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια καὶ ἡ τηλεπικοινωνία ἀποτελοῦν τὸ θεμέλιον τῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς ἀναπτύξεως τῆς ὑπαίθρου, λαμβάνει ἰδιαιτέραν μέριμναν δι’ ἀμφότερα ταῦτα. Ἐπαρχιακὴ ὁδοποιΐα, ἐξηλεκτρισμὸς τῆς ὑπαίθρου. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἐπαγγελία μας καὶ τὴν πραγματοποιοῦμεν. Ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις καὶ ἡ δικαία κατανομὴ τοῦ εἰσοδήματος συμβαδίζουν καὶ ἀποτελοῦν ἑκάστη προϋπόθεσιν τῆς ἄλλης. Περιβάλλομεν μὲ ἀμέριστον στοργὴν τὰς μοχθούσας κοινωνικὰς τάξεις. Ὡς ἀπεδείξαμεν ἤδη θὰ πράξωμεν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ βιοτικοῦ των ἐπιπέδου. Μεταξὺ ἄλλων θὰ ἐπιδιώξωμεν: α) Τὴν δικαίαν ἀμοιβὴν τῆς ἐργασίας καὶ τὴν πλήρη ἀπασχόλησιν τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ. β) Τὴν σύνταξιν ἑνιαίου κώδικος ἐργατικῆς νομοθεσίας. γ) Τὸν ἐλεύθερον καὶ ὑγιᾶ δημοκρατικὸν συνδικαλισμόν. (Χειροκροτήματα). δ) Εὔρυθμον σύστημα ἐργατικῆς διαιτησίας. ε) Τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ ἐπέκτασιν τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως. ζ) Εὐρὺ πρόγραμμα ἐργατικῆς κατοικίας καὶ λαϊκῆς στέγης. η) Τὴν ριζικὴν ἀναμόρφωσιν τοῦ συστήματος ἰατροφαρμακευτικῆς καὶ νοσοκομειακῆς περιθάλψεως καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς προληπτικῆς καταπολεμήσεως τῶν νόσων. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1964 θὰ εἶναι ἀπολύτως ἰσοζυγισμένος. Εἰς μάτην αἱ μαῦραι προφητεῖαι. Ἐπιτρέπει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Κοινωνικοῦ Προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ πλέον χρηματοδότησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων μὲ 1.100 ἑκατομμύρια. Τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον εἶχεν ὑπολογίσει ἡ Κυβέρνησις, βάσει τῶν τότε ὑφισταμένων στοιχείων, τὴν αὔξησιν τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1964 κατὰ 10% ἀνωτέραν τοῦ 1963. Νεώτερα στοιχεῖα ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ αἱ πραγματοποιηθεῖσαι εἰσπράξεις κατὰ τοὺς δύο πρώτους μῆνας τοῦ 1964 ἐπιτρέπουν τὴν πρόβλεψιν τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων κατὰ 11 ἕως 11½% ἀνωτέραν τῆς περυσινῆς ἔναντι τῆς ἀρχικῶς προβλεφθείσης αὐξήσεως 10%. Τὸ προϊὸν τῆς προσθέτου ταύτης αὐξήσεως προορίζει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν στήριξιν τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Παραλλήλως πρὸς τὴν προσπάθειαν αὐξήσεως τῶν δημοσίων πόρων, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφαρμόσῃ πρόγραμμα περιορισμοῦ τῶν δημοσίων δαπανῶν, ὅπου τοῦτο ἐπιτάσσεται, χάριν τῆς οἰκονομικωτέρας καὶ ὠφελιμωτέρας λειτουργίας τῆς διοικήσεως. Ἰδιαιτέραν κατέβαλε προσπάθειαν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ὀρθολογικὴν ὀργάνωσιν καὶ λειτουργίαν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, εἰς τρόπον ὥστε, χωρὶς νὰ θίγεται ἡ ἰσχύς των, νὰ μειοῦνται αἱ ἀμυντικαὶ δαπάναι, χάριν διευρύνσεως τοῦ προγράμματος τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Βεβαίως διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀποφάσεων τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἀπαιτεῖται ἀνάλογος χρόνος. Αἱ δοθεῖσαι κατὰ τὸ παρελθὸν αὐξήσεις εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαλλήλων ἐπέβαλον νέαν δαπάνην ὕψους 234 ἑκατ., ἡ ὁποία ἀναγράφεται εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Παρὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν ταύτην, ἐπετεύχθη μείωσις τῶν ἀμυντικῶν μας δαπανῶν διὰ τῆς ἐλλαττώσεως διαφόρων ἄλλων κονδυλίων. Μελλοντικῶς θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθοῦν σημαντικὰ ποσὰ διὰ τῆς συγχωνεύσεως ὁμοειδῶν ὑπηρεσιῶν διαφόρων κλάδων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, διὰ τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς ἀρξαμένης ἤδη ἀναδιοργανώσεως τοῦ στρατοῦ, διὰ τῆς δημιουργίας νέου τύπου μεραρχίας καὶ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς ἄλλων ὀρθολογιστικῶν μέτρων. Τὸ ὕψος τῶν ἐξ ἑλληνικῶν πόρων δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνέρχεται εἰς 2.976 ἑκατ., ἐκ συμβολῆς δὲ τοῦ ΝΑΤΟ εἰς 705 ἑκατ., ἤτοι προβλέπεται σύνολον δαπανῶν ἐξ ἐγχωρίων καὶ συμμαχικῶν πόρων 3.681 ἑκατ. Ὁ ἐκτελεσθεὶς προϋπολογισμὸς τοῦ 1963 περιεῖχε δαπάνας ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων 3.210 ἑκατ., ἤτοι 233 ἑκατ. πλέον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους. Αἱ ἀμυντικαὶ δαπάναι τῆς Ἑλλάδος ἐξακολουθοῦν νὰ βαρύνουν ὑπερμέτρως τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμὸν καὶ μειώνουν τὴν δυνατότητα ἐφαρμογῆς ὡλοκληρωμένου προγράμματος κοινωνικῆς πολιτικῆς (χειροκροτήματα), καθὼς καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔθεσε τὸ πρόβλημα ἐνώπιον τῶν Συμμάχων μας τοῦ ΝΑΤΟ κατὰ τρόπον σαφῆ. Βάσει ληφθείσης ἀποφάσεως κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Ὑπουργῶν τῆς Ἀτλαντικῆς Ἀμυντικῆς Συμμαχίας, τὸ ὅλον πρόβλημα τῆς Ἀμύνης τοῦ Νοτιο–Ἀνατολικοῦ τομέως τοῦ ΝΑΤΟ εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην. Ἡ Κυβέρνησις ἀναμένει τὴν ἔκβασιν τῆς μελέτης αὐτῆς διὰ νὰ λάβῃ τὰς ὁριστικὰς ἀποφάσεις της ἐπὶ τοῦ ὕψους τῶν δαπανῶν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, αἱ ὁποῖαι θὰ καλύπτωνται ἐξ Ἑλληνικῶν πόρων. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὰς φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις. Εὐρὺ πρόγραμμα φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων θὰ θέσωμεν εἰς ἐφαμογήν: 1. Θὰ γίνῃ μείωσις τῶν συντελεστῶν φορολογίας εἰσοδήματος φυσικῶν προσώπων κατὰ 10–15% εἰς ὁλόκληρον τὴν κλίμακα διὰ τὰ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1964 καὶ ἐφεξῆς κτώμενα εἰσοδήματα. 2. Τὸ ἀφορολόγητον ἐξ ἰδιοκατοικήσεως τεκμαρτὸν εἰσόδημα θὰ αὐξηθῇ ἀπὸ 3.600 δρχ. εἰς 9.000 δρχ. 3. Τὸ σύνολον τῶν εἰσοδημάτων τῆς συζύγου ἐκ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἀσκήσεως ἐλευθερίου ἐπαγγέλματος θὰ φορολογῆται κεχωρισμένως. 4. Θὰ ἁπλουστευθῇ ἡ φορολογία τοῦ εἰσοδήματος καὶ θὰ καταργηθοῦν ἢ θὰ περιορισθοῦν αἱ ὑφιστάμεναι ἀπαλλαγαὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξυπηρετοῦν οἰκονομικὴν ἢ κοινωνικὴν σκοπιμότητα. 5. Θὰ δημοσιεύωνται οἱ κατάλογοι τῶν φορολογουμένων μὲ ἀκριβῆ στοιχεῖα τοῦ δηλωθέντος εἰσοδήματος. Θὰ ἀναθεωρηθῇ ἐκ βάθρων τὸ ὑφιστάμενον σύστημα φορολογικῶν κινήτρων ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς πολιτικῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. 7. Θὰ ἀναδιοργανωθοῦν αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς καλυτέρας ἀξιοποιήσεως καὶ ἀποδόσεως αὐτῶν. Καὶ τέλος θὰ ἁπλουστευθῇ ἡ νομοθεσία, ἡ ἀφορῶσα τὴν φορολογίαν κληρονομιῶν, χαρτοσήμου, κύκλου ἐργασιῶν καὶ φόρου πολυτελείας κατὰ τρόπον σύμφωνον πρὸς τὰς ἐκ τῆς συμφωνίας μετὰ τῶν Κρατῶν Εὐρωπαϊκῆς Συνεργασίας ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις. Ἡ φορολογική μας νομοθεσία βαθμιαίως θὰ προσαρμόζεται πρὸς τὴν νομοθεσίαν τῶν ἄλλων Κρατῶν τῆς Εὐρώπης. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν. Ἐπιθυμῶ πρῶτον νὰ δηλώσω, ὅτι θὰ προβῶμεν εἰς πλήρη ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν του εἰς τοὺς σημερινοὺς καιρούς. Καὶ εἶναι ἀληθῶς ἀπίστευτος ἡ καθυστέρησις τοῦ συγχρονισμοῦ του. Ἡ ἐξωτερική μας πολιτικὴ ἔχει ἐπανειλημμένως προσδιορισθῆ. Διεκηρύχθη καὶ προχθὲς μὲ τὸν Βασιλικὸν λόγον. Πολιτική μας εἶναι ἡ Εἰρήνη. (χειροκροτήματα). Δι’ αὐτὸ μετέχομεν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, καθὼς καὶ εἰς τὴν ἀμυντικὴν Συμμαχίαν τοῦ ΝΑΤΟ. Εἴμεθα Σύμμαχοι μὲ τὴν Δύσιν. Ἀλλὰ θέλομεν ἐπίσης νὰ εἴμεθα φίλοι καὶ μὲ τὴν Ἀνατολήν. Καὶ προσφέρομεν τὴν φιλίαν μας πρὸς πᾶσαν χώραν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο πρόθυμος, μὲ εἰλικρίνειαν, νὰ τὴν ἀνταποδώσῃ. Μὲ τὴν γείτονα Γιουγκοσλαυΐαν εὑρισκόμεθα εἰς ἀρίστας σχέσεις καὶ θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ὅσα θέματα ἐκκρεμοῦν θὰ εὕρουν σύντομον καὶ ὁριστικὴν λύσιν. Ἀπόστολος τῆς Εἰρήνης εἶναι ὁ Ἡγέτης τῆς Γιουγκοσλαυΐας καὶ εἶναι εὔλογον νὰ συνεννοηθῶμεν. Πολὺν χρόνον διαρκοῦν αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Πρόκειται προσεχῶς νὰ ἐπαναληφθοῦν. Δηλοῦμεν, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας θὰ ὑπάρξῃ καλὴ θέλησις πρὸς ἐπίτευξιν τελικῆς συμφωνίας. Ἀλλὰ θὰ πρέπει καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς νὰ ἐπιδειχθῇ ἐπίσης καλὴ θέλησις. Δεινὴ ὑπῆρξεν ἡ δοκιμασία τῶν Ἑλλήνων τῆς Αἰγύπτου. Εὐχόμεθα τοὐλάχιστον νὰ ὑπάρξῃ μία σχετικὴ ἱκανοποίησις εἰς τὸ θέμα τῶν ἀποζημιώσεων, τὸ ὁποῖον κατ’ αὐτὰς συζητεῖται. Ἐπιθυμία τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ διατήρησις ἀγαθωτάτων σχέσεων μὲ τὰς Ἀραβικὰς χώρας. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν γείτονα Τουρκίαν. Πολλαὶ παρεξηγήσεις ἔχουν συμβῆ ἐσχάτως καὶ λυπούμεθα εἰλικρινῶς δι’ αὐτάς. Ἡ φιλία καὶ ἡ συμμαχία τῶν δύο χωρῶν μας ἀποτελεῖ ὑπέρτατον κοινὸν συμφέρον. Καὶ θὰ ἔπρεπεν, ἑκατέρωθεν, νὰ καταβάλλεται πᾶσα δυνατὴ προσπάθεια πρὸς διατήρησιν τῶν δεσμῶν μας. Ἡ Κύπρος ἔχει δημιουργήσει διαταραχὴν εἰς τὰς σχέσεις μας. Ἠκούσθησαν, ἐκεῖθεν, διαμαρτυρίαι, ὅτι ἡμεῖς θέτομεν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, καὶ ἠπειλήθησαν μάλιστα καὶ ἀντίποινα. Ἀλλὰ τὰς συμφωνίας αὐτὰς δὲν τὰς θέτομεν ἡμεῖς ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Τὰς ἔχουν θέσει τὰ γεγονότα. Ἐκ τῶν πραγμάτων διεπιστώθη, ὅτι τὸ σημερινὸν καθεστώς, ἀντὶ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς εἰρήνην καὶ εὐημερίαν, ἔχει ὁδηγήσει εἰς ἀδιέξοδον. Καὶ ἡ διαπίστωσις αὐτὴ δὲν εἶναι μόνον ἰδική μας. Εἶναι διεθνής. Εἶναι διαπίστωσις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ἁπλῆ διαπίστωσις, ἀλλὰ ἀπόφασις καὶ ἐνέργεια. Ἡ παρουσία τῆς διεθνοῦς στρατιωτικῆς δυνάμεως εἰς τὴν Κύπρον, πρὸς εἰρήνευσιν, καθὼς καὶ ὁ διορισμὸς μεσολαβητοῦ πρὸς ἀναζήτησιν τοῦ νέου πολιτικοῦ σχήματος, μετὰ τὴν διαπιστωθεῖσαν κατάρρευσιν τοῦ παλαιοῦ ἀποτελοῦν τὴν πλήρη ἀπόδειξιν. Εἰλικρινῶς διερωτώμεθα: Ἔπειτα ἀπὸ αὐτὸ τὸ πραγματικὸν γεγονός, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατυποῦνται διαμαρτυρίαι, ὅτι τάχα ἡμεῖς θέτομεν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὸ σημερινὸν καθεστὼς τῆς Μεγαλονήσου; Καὶ ἐπὶ πλέον: Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐταὶ αἱ διαμαρτυρίαι νὰ διατυποῦνται ἐκ μέρους τῆς Τουρκίας, ἡ ὁποία εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ἐπίσης καὶ αὐτὴ ἐψήφισε τὰς ληφθείσας ἀποφάσεις, καὶ τὴν ἀποστολὴν τῆς διεθνοῦς στρατιωτικῆς δυνάμεως, πρὸς εἰρήνευσιν, καὶ τὸν διορισμὸν μεσολαβητοῦ πρὸς ἀναζήτησιν τοῦ νέου πολιτικοῦ σχήματος; Εὐχόμεθα εἰλικρινῶς νὰ ὑπάρξῃ ἐκ μέρους τῆς γείτονος Τουρκίας κατανόησις. Νὰ ὑπάρξῃ ἀναγνώρισις τῆς δημιουργηθείσης πραγματικῆς καταστάσεως. Τίποτε δὲν θὰ ἦτο περισσότερον δυσάρεστον διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ μίαν ἔντασιν καὶ ἐνδεχομένως ρῆξιν μὲ τὴν Τουρκίαν, ἡ ὁποία, δυστυχῶς, θὰ καθίστατο ἀναπόφευκτος εἰς περίπτωσιν τουρκικῆς ἀποβάσεως. Ἐπειδὴ εἰς περίπτωσιν ἐπιθέσεως, ἀποτελεῖ χρέος τιμῆς ἡ ἄμυνα (παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης). Ἡ ἀντικειμενικὴ κρίσις καὶ τὸ κοινὸν συμφέρον ἐπιβάλλουν τὴν ἀναγνώρισιν, ὅτι τὸ θέμα τῆς Κύπρου περιῆλθε πλέον ὑπὸ διεθνῆ κρίσιν. Καὶ θὰ εὕρῃ τὴν εὐτυχῆ λύσιν του μόνον, ὅταν ἐφαρμοσθοῦν καὶ εἰς τὴν Κύπρον αἱ σύγχρονοι ἀρχαὶ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δικαιοσύνης. Μόνον ὁ τερματισμὸς πάσης ἐξωτερικῆς ἐπεμβάσεως εἰς τὴν νεαρὰν πολιτείαν, καθὼς καὶ ἡ πλήρης κατοχύρωσις τῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς μεγάλης Ἑλληνικῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μικρᾶς Τουρκικῆς μειονότητος, συμφώνως πρὸς τοὺς κανόνας τῆς Δημοκρατίας, δύνανται νὰ ἀποτελέσουν τὴν λύσιν τοῦ δεινοῦ προβλήματος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον σήμερον δοκιμάζονται καὶ αἱ σχέσεις τῶν δύο χωρῶν μας, καὶ ἡ Συμμαχία τοῦ ΝΑΤΟ, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον ἡ Εἰρήνη. Κύριοι βουλευταί, εἴχομεν ἐπαγγελθῆ Ἐλευθερίαν, Δικαιοσύνην, Ἀρετήν. Ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν θὰ δώσωμεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ νομοσχέδιον τοῦ «Πόθεν ἔσχες». (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ὁ τίτλος του θὰ εἶναι «Προστασία τῆς τιμῆς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου», διότι περὶ τούτου πρόκειται, ἐὰν ὑπῆρξαν ναὶ ἢ ὄχι ἔνοχοι ἐκτροπαί. Βέβαιον ὅμως εἶναι, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἐν τῷ συνόλῳ του εἶναι ἠθικῶς ἄψογος. Δύσκολος ἦτο ἡ σύνταξις τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ δοθῇ πρῶτον εἰς προσχέδιον εἰς τὴν δημοσιότητα, ὥστε νὰ συζητηθῇ εὐρύτερον καὶ κατόπι θὰ λάβῃ τὴν τελικήν του διαμόρφωσιν διὰ νὰ κατατεθῇ ὡς νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Αὐτὰ διὰ τὸ μέλλον. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρελθόν, ἔχομεν λάβει θέσιν μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ Δεκεμβρίου. Εἴχομεν εἴπει τότε, ὅτι «ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, εἶχεν ἐπανειλημμένως καὶ ἐντόνως καταγγείλει εἰς τὸ παρελθόν, ὡς Ἀντιπολίτευσις, ἠθικὰς εὐθύνας τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ. Διότι ὅμως πρόκειται περὶ ἠθικοῦ θέματος, ἐκρίναμεν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐμπλακῇ εἰς τὴν ἀντιδικίαν τῶν κομμάτων. Διὰ τοῦτο ἀνεθέσσαμεν εἰς ἀνωτέρους δικαστικοὺς τὸν ἔλεγχον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατή, ὁποθενδήποτε, ἀμφισβήτησις τοῦ πορίσματος. Ὁ δικαστικὸς ἔλεγχος ἐβράδυνε πράγματι. Καὶ τὴν ἐξήγησιν δίδει εἰς τὴν δημοσιευθεῖσαν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν ὁ ἀντισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Τούσης, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχεν ἀνατεθῆ ὁ ἔλεγχος τῆς διαχειρίσεως τῶν μυστικῶν κονδυλίων τῶν Ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν καὶ Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ πρῶτα πορίσματα ὑπεβλήθησαν προχθὲς καὶ ἐδόθησαν ἀμέσως εἰς τὴν δημοσιότητα. Ἀνεγράφη, ὅτι τἄχα ἐπεφυλάξαμεν τὴν δημοσίευσιν διὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι τἄχα δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἐπάρκειαν τοῦ προγράμματός μας. Καὶ αὐτὸς μῦθος..... Ἐδόθησαν χθὲς εἰς τὴν δημοσιότητα αἱ ἐκθέσεις, διότι, μόλις προχθὲς ὑπεβλήθησαν. Καὶ διαπιστοῦται ἀπὸ τὴν ἡμερομηνίαν τῆς ὑποβολῆς των. Καὶ αὐτὸ θὰ συμβαίνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἡ ἄμεσος δημοσίευσις. Κύριοι βουλευταί, αὐτὸ εἶναι τὸ πρόγραμμά μας. Ζητοῦμεν τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν. Ἀλλὰ εἰς τὸν νέον αὐτὸν ἀγῶνα τῆς Κυβερνητικῆς ἐφαρμογῆς ἔχομεν δοκιμάσει μίαν σκληρὰν ἀπουσίαν: Εἶναι ἀπὼν ὁ Σοφοκλῆς Βενιζέλος. Ὡρίσθη ἡ προσεχὴς Δευτέρα ὡς ἡμέρα πολιτικοῦ μνημοσύνου εἰς τὴν Βουλήν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὅλαι ἀνεξαιρέτως αἱ μερίδες ἐτίμων τὴν παρουσίαν του. Δι’ ἡμᾶς, διὰ τὴν Ἕνωσιν Κέντρου, διὰ τὸν δημοκρατικὸν κόσμον ἡ ἀπώλεια εἶναι ἀπαρηγόρητος. Ὑπῆρξεν ὁ κύριος συντελεστὴς τῆς συγκεντρώσεως τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων εἰς ἑνιαῖον κόμμα, εἰς τὴν Ἕνωσιν Κέντρου. Καὶ ἔπεσε, μαχόμενος, εἰς τὰς ἐπάλξεις τοῦ ἀγῶνος, ἀφοῦ εἶχε λάβει πλέον τὸ μήνυμα τοῦ θριάμβου. Θὰ ἀκουσθοῦν, εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, οἱ εὐγενεῖς τιμητικοὶ λόγοι τῶν ἄλλων κομμάτων. Ἀλλὰ ἡμεῖς, ἡ Ἕνωσις Κέντρου, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τιμήσωμεν τὴν μνήμην του μόνον μὲ λόγους. Ὀφείλομεν νὰ τὸν τιμήσωμεν μὲ τὰς πράξεις μας. Μὲ τὴν ἀρραγῆ ἑνότητα, μὲ τὴν πίστιν εἰς τὸν Ἀγῶνα τῆς Δημοκρατίας. Καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν ἐπαναλαμβάνομεν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ὅπως ἀνένδοτος ὑπῆρξεν ὁ ἀγὼν τῆς ἀνατροπῆς, ἀνένδοτος θὰ εἶναι καὶ ὁ ἀγὼν τῆς δημιουργίας. Μὲ τὴν πολιτικὴν Δημοκρατίαν, τὴν ὁποίαν ἐφηρμόσαμεν, οἱ Ἕλληνες πολῖται ἔγιναν ἐλεύθεροι. Μὲ τὴν Ἑλληνικὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικὴν ἔγιναν ὑπερήφανοι. (Χειροκροτήματα). Καὶ θὰ γίνουν ὀλιγώτερον πτωχοὶ μὲ τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικήν μας πολιτικήν. Θὰ δικαιώσωμεν εἰς ἀκέραιον τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ μας. Ἡ Δημοκρατία θὰ ζήσῃ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα. Ἅπαντες οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. ὄρθιοι χειροκροτοῦν).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ διακόψω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας του. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὑπομνήσω εἰς τὰ θεωρεῖα, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὑποχρεοῦνται νὰ τηροῦν σιγήν. Εἶσθε ὅλοι θεαταὶ ἄφωνοι καὶ ἀκροαταὶ ἄκροτοι. Ἐσημειώθησαν ὡρισμένα σταδιακὰ κρούσματα παραβάσεων τὰ ὁποῖα προσεπάθησα νὰ ἀναστείλω διὰ τῶν ἠπιωτέρων μέσων. Ἐλπίζω νὰ μὴ χρειασθοῦν αὐστηρότερα μέσα. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ἔχει τὸν λόγον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΡΕ).

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις συμμερίζεται πλήρως τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀφιέρωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Παύλου καὶ εἰς τὸν νέον Βασιλέα μας Κωνσταντῖνον. Συμμερίζεται δὲ ἐπίσης πλήρως καὶ πράγματι εἰλικρινῶς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀπηύθυνε πρὸς τὴν μνήμην τοῦ Σοφοκλέους Βενιζέλου. Κύριοι βουλευταί, μεγάλαι καὶ οὐσιώδεις μεταβολαὶ ἐσημειώθησαν κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ μετακίνησις τῶν δυνάμεων, τὴν ὁποίαν μετακίνησιν προεκάλεσαν αἱ οὐσιώδεις αὐταὶ μεταβολαὶ ἔφερον τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τὸν ἔφερον τάχα ὡς νικητήν; Ὁ ἴδιος θὰ πιστεύῃ βέβαια, ὅτι τὸν ἔφερον ὡς νικητὴν καὶ εἶναι ἀνθρώπινον νὰ τὸ πιστεύῃ. Ἔχω ὅμως σοβαρὰς περὶ τούτου ἀμφιβολίας. Μόνον τότε θὰ εἶναι πράγματι ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νικητής, ἐὰν δαμάσῃ τὰς ὀρέξεις, τὰς ὁποίας διήγειρεν. Ὅταν, ἐκτελῶν τὴν διερευνητικὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀναθέσει εἰς ἐμὲ ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Παῦλος, κατὰ τὰ τέλη τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου, ἐπεσκέφθην τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως Κέντρου εἰς τὸ Καστρί, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ὁμιλήσω πρὸς αὐτὸν εἰλικρινῶς ὡς Ἕλλην πρὸς Ἕλληνα καὶ εἶπον —ἡ συζήτησις ἐγένετο εἰς τόνον ἄκρως φιλικόν, ὅπως καὶ ἔπρεπε— ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει θὰ ἐκέρδιζε τὰς νέας ἐκλογάς, θὰ ἦτο ἠναγκασμένος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν προκληθεῖσαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη διέγερσιν ἀσυγκρατήτων παθῶν, πόθων καὶ ὀρέξεων εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ. Μοῦ ἀπήντησεν, ἐλπίζω, νὰ τὸ ἐνθυμῆται, ὅτι δὲν ὀνομάζει τὸ φαινόμενον διέγερσιν, τὸ ὀνομάζει ἔγερσιν τοῦ λαοῦ. Ἡ φράσις ἦτο καλή. Εἴθε νὰ εἶχον τὰ πράγματα ὅπως τὰ ἐφαντάζετο ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἡ ἔγερσις εἶναι φαινόμενον ἑωθινόν, εἶναι σύμπτωμα ὑγείας. Φοβοῦμαι, ὅτι τὸ φαινόμενον ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ὁ ἀνένδοτος ἀγών, ἀγών, ὁ ὁποῖος ἀπετέλεσεν κρᾶμα ἀρνητικῶν συνθημάτων καὶ θετικῶν ὑποσχέσεων διὰ πᾶν ὅτι ἐπιθυμεῖ ἡ καρδία ἑκάστου, φοβοῦμαι, ὅτι τὸ φαινόμενον αὐτὸ εἶναι παθολογικόν. Ἀντιθέτως διότι εἰς αὐτοὺς εἶναι ἐκπληκτικόν, εἶναι πράγματι σημεῖον ἐπιτρέπον μεγάλην, ὡς πρὸς τὸ μέλλον τῆς χώρας, αἰσιοδοξίαν, ὅτι τὰ 35 ἑκατοστὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀντέστησαν εἰς τὸν πειρασμὸν καὶ δὲν παρεσύρθησαν ἀπὸ τὰ διεγερτικὰ συνθήματα. (Χειροκροτήματα). Σήμερον καλεῖται πλέον ἡ Ε.Κ. νὰ κυβερνήσῃ, ἐπέρασεν ἡ εὔκολος δι’ αὐτὴν ἐποχὴ τοῦ ἔτους. Διήρκεσεν πράγματι, ἡ ἐποχὴ αὐτὴ πολύ. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ταχέως θὰ τὴν ἐπιθυμήσῃ. Δὲν λέγω .....

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ νοσταλγήσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Ταχύτερον ἀπ’ ὅτι τὸ νομίζετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§11Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔχω κορεσθῆ ἀπὸ Ἀντιπολίτευσιν. (Χειροκροτήματα).

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω, κύριοι βουλευταί, ὅτι μετὰ 8ετῆ σκληρὰν καὶ ὑπεύθυνον δημιουργικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία παρὰ οἱαδήποτε τυχὸν λάθη εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα κατὰ κύριον λόγον νὰ ὑπάρχῃ σήμερον ἀναμορφωμένη Ἑλλάς, δὲν λέγω ὅτι τώρα εἰσερχόμεθα ἡμεῖς εἰς τὴν εὔκολον ἐποχὴν τοῦ ἔτους. Ὄχι, κύριοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, δὲν θὰ σᾶς μιμηθῶμεν, δὲν θὰ εἴπωμεν ποτὲ ἀσκοῦντες τὴν Ἀντιπολίτευσιν κἄτι τὸ ὑπερβολικὸν καὶ ἀνεύθυνον. Ἕλληνες εἴμεθα βέβαια ὅλοι, Ἕλληνες εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ὅπως καὶ σεῖς, ἔχομεν δίχως ἄλλο τὰ αὐτὰ ἐλαττώματα. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι εἴμεθα τυχὸν καλύτεροι. Μᾶς ἔχει ὅμως τόσον πολὺ παιδεύσει ἡ μακρὰ ἄσκησις τῆς ὑπευθύνου διαχειρίσεως τῶν κρατικῶν καὶ ἐθνικῶν ὑποθέσεων, ὥστε θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιγράψωμεν τὰς ἰδικάς σας μεθόδους Ἀντιπολιτεύσεως, αἱ ὁποῖαι σᾶς ἐξησφάλιζον τὰς ζητωκραυγάς, ἀκροατηρίων λαϊκῶν τῆς μᾶλλον ἀπιθάνου καὶ κἄθε ἄλλο παρὰ ἀκραιφνοῦς κεντρώας συνθέσεως.

§13ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ ὑγιὴς λαός.

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι καὶ τὸ ἰδικόν μας ἔργον θὰ εἶναι ἐξ ἴσου δύσκολον μὲ τὸ ἰδικόν σας, ἀλλὰ θὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν ἀποστολήν μας μὲ γνώμονα τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ, μὲ γνώμονα τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, τοῦ ὁποίου ἄμεσος ζωντανὸς ὀργανισμὸς εἶναι ὁ λαὸς κατὰ τὸ ἑκάστοτε ἱστορικὸν παρόν. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀρχίσω τὴν κριτικήν, τὴν κριτικὴν ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, ὄχι ἀπὸ ὅσα εἶπεν ἀπόψε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις του ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀλλὰ ἀπὸ τὶ ἀπέδωσεν ἤδη εἰς τὴν πρᾶξιν ἡ Κυβέρνησίς του. Δὲν θὰ ὁμιλήσω σήμερον διεξοδικῶς περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις. Τὴν ἐνθυμεῖσθε ἀσφαλῶς ὅλοι. Ἐπισημαίνω ἁπλῶς τὸ γεγονὸς τῶν παραδόξων καὶ ποικίλων ζυμώσεων διὰ τὸν καταρτισμόν της ὡς σύμπτωμα τὸ ὁποῖον δηλοῖ ὅτι ὅπως δὲν ἐγνώριζεν ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Κ. ποῖοι ἔπρεπε νὰ ἀναλάβουν τοὺς διαφόρους τομεῖς τῆς κυβερνητικῆς εὐθύνης, καὶ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἦτο ἀπαράσκευος, τὸ ἀπέδειξε καὶ ἀπόψε μὲ τὰς προγραματικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἄσκησιν τῶν εὐθυνῶν τούτων. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ, δεύτερον, νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἐσωτερικὴ ἑνὸς κόμματος ἡ εἰς βάρος τοῦ κύρους τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν τακτοποίησις τῶν φιλοδοξιῶν, θεμιτῶν ἢ μὴ τῶν στελεχῶν του. Ὅταν θὰ συζητηθῇ —δὲν μᾶς εἶπεν ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν θὰ τὸ φέρῃ ταχέως ἢ ὄχι, ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὸ φέρῃ ἢ μᾶλλον ἐλπίζομεν νὰ μὴ τὸ φέρῃ— ὅταν συζητηθῇ καὶ ἐὰν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ ἀμφισβητήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ μετατρέψῃ τὸ ἓν ἕκτον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ εἰς συνέλευσιν Ὑπουργῶν καὶ Ὑφυπουργῶν, εἰς ἐκκλησίαν Κυβερνητικοῦ Δήμου. Περὶ αὐτῶν εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν. Σήμερον προέχουν ἄλλα σημεῖα τῆς μέχρι τοῦδε πολιτικῆς καὶ κυβερνητικῆς δράσεως τῆς Ε.Κ. καὶ θεωρῶ ὡς κατ’ ἐξοχὴν προέχον τὸ θέμα τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας. Ἐπὶ ἔτη διήγειρεν ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Κ. τοὺς νέους, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ διεγείρῃ καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ παιδιὰ τῶν σχολείων, θὰ τὸ πληρώσῃ αὐτὸ ἀκριβά, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι δευτερεῦον καὶ μ’ ἐνδιαφέρει ὀλιγώτερον ἐμέ, φοβοῦμαι πράγματι, ὅτι θὰ τὸ πληρώσῃ ἡ χώρα, θὰ τὸ πληρώσῃ τὸ ἔθνος αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχει διαπραχθῆ. Ἀντιθέτως πρὸς ὅτι διέπραττεν ἐπὶ ἔτη ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Κ., ἐγὼ δὲν θὰ κολακεύσω τὰς ἀδυναμίας καὶ τὰς ὀρέξεις τῶν νέων. Ἔχουν μέσα των τόσα στοιχεῖα δυνάμεως οἱ νέοι ὥστε προτιμῶ νὰ ἐργασθοῦν διὰ τὴν ἀξιοποίησιν αὐτῶν. Τοὺς νέους τοὺς βλέπω, ὡς αὐριανοὺς πειθαρχικοὺς καὶ ἀφοσιωμένους ὡς στρατιώτας καὶ ὡς ἱκανοὺς ὑπερηφάνους δημοκρατικοὺς πολίτας καὶ ὄχι ὡς ὁμάδας, ὡς στίφη εὐγενῶν νέων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ἠνωχλήθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅταν οἱ νέοι προέβησαν πρό τινων ἑβδομάδων— ἐπὶ τῆς ἰδικῆς του Κυβερνήσεως— εἰς ἐκδηλώσεις καὶ ἐνεργείας τὰς ὁποίας μάλιστα ὁ ἴδιος ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀσυμβιβάστους πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν ἦθος, πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν πολιτισμόν.

§15Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Λυποῦμαι διότι ἀπεδώσατε αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμόν μου εἰς τοὺς Ἕλληνας νέους. Ὑπῆρξαν ἐλάχισται μεμονωμέναι περιπτώσεις. Οἱ Ἕλληνες νέοι ὑπῆρξαν καὶ εἶναι ἄξιοι τοῦ Ἑλληνικοῦ μας πολιτισμοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν συνεχισθοῦν αἱ ἐκδηλώσεις τῶν θεωρείων θὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσιν τοῦ θεωρείου τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ ἀφορμήν, καὶ ἐν ἀνάγκῃ θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἐκκένωσιν ὅλων τῶν θεωρείων.

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ᾐσθάνθη ἑαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ προβῇ, μετὰ τὴν δριμεῖαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν εἶχε διατυπώσει πρὸ τριῶν ἑβδομάδων, εἰς τὴν ἀποψινὴν ἔκφρασιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν νεολαίαν, τὴν ὁποίαν ἄλλωστε ἔκφρασιν ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν ψυχὴν καὶ τὴν συνείδησιν τοῦ μεγίστου ἀριθμοῦ τῶν Ἑλλήνων νέων συμμεριζόμεθα πλήρως.

§18Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρ. Κυβερν.). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχομαι διακοπάς, ἀλλὰ ὄχι εἰς πᾶσαν στάσιν, διότι θέλω νὰ ἀναπτύξω τοὺς ἰσχυρισμούς μου.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρ. Κυβερν.). Νὰ ἀναπτύξητε τοὺς ἰσχυρισμούς σας, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ παραμόρφωσις πραγματικῶν γεγονότων.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει παραμόρφωσις πραγματικῶν γεγονότων, ἀλλὰ ἠρκέσθην εἰς τὴν κατὰ λέξιν ἐπανάληψιν φράσεως, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ τὴν ὁποίαν ἐδημοσίευσε καὶ κυβερνητικὴ ἐφημερίς, τῆς ὁποίας ὁ ἰδιοκτήτης καὶ διευθυντὴς εἶναι μέλος τῆς Βουλῆς, ἐκφράσεως ἡ ὁποία ἔδωσεν εἰς τὴν ἐφημερίδα αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν νὰ προβῇ εἰς παρατήρησιν ἐξαιρετικῶς δριμεῖαν. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἄραγε ὁ σημερινὸς κ. Πρωθυπουργός, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἔτη διεκήρυσσε— καὶ τὸ λέγω αὐτὸ διότι ἦσαν ἑκατοντάδες οἱ νέοι, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὰς ἐκδηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐπέκρινε τόσον δριμέως— ὅτι ἦτο ἀρκετὸν νὰ ἀπέχῃ πάσης παρεμβάσεως ἡ ἀστυνομία, διὰ νὰ ἐξελίσσωνται τὰ πάντα κατὰ τρόπον ἰδανικόν; Δὲν ἦτο ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος συνεχώρει συνεχῶς τοὺς ἀτακτοῦντας νέους, ἀδιαφορῶν ὑπὸ τίνων ὑπεκινοῦντο, ἀδιαφορῶν ποῖαι ἦσαν αἱ προθέσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τοὺς ὑπεκίνουν; Πῶς ἀπεφάσισε νὰ τὸ εἴπῃ αὐτὸ πρὸ τριῶν ἑβδομάδων ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐνῷ τὸ ἀπεσιώπησεν ἐπὶ τρία ὁλόκληρα ἔτη; Πῶς ἀνεκάλυψεν αἰφνιδίως, ὅτι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὰς σκηνάς, τὰς ὁποίας κατήγγειλεν, ὅτι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἦσαν ὡρισμένης γνωστῆς ἰδεολογίας; Δὲν ἦτο τάχα ὁ ἴδιος ἕως χθές, διότι τὰ γνωστὰ αὐτὰ στοιχεῖα, ἄγνωστα τότε διὰ τὸν κ. Παπανδρέου, συνέπραττον μὲ τοὺς νέους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διαστρέφοντας τὰς συνειδήσεις των; Μὲ συγχωρεῖτε, κύριοι, διὰ τὴν ἀφέλειαν, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύω, θέτων τὰ ἐρωτήματα ταῦτα. Τὸ θέμα εἶναι ἁπλοῦν. Σήμερον ὁ κ. Παπανδρέου, εἶναι Πρωθυπουργός. Τότε ὅταν συνέχαιρεν εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν, τοὺς ἀτακτοῦντας νέους, ἦτο ἀρχηγὸς τῆς ἀνενδότου Ἀντιπολιτεύσεως. Σήμερον, δὲν δικαιοῦνται νὰ ἀτακτοῦν οἱ νέοι. Τότε ἐδικαιοῦντο νὰ τὰ σπάσουν ὅλα. Ἀλλά, οἱ νέοι, εὐλόγως δὲν προσέχουν τὴν μικρὰν αὐτὴν λεπτομέρειαν. Ἐὰν ἐφώναζον τότε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶναι ὑποτελὴς εἰς τὴν Δύσιν, σήμερον πρὶν φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον νὰ εἴπουν τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν Παπανδρέου, κραυγάζουν «ἔξω ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ». Ναί, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, φροντίσατε νὰ συμμαζέψετε τώρα τοὺς νέους, τοὺς ὁποίους ἐνεθαρρύνατε καὶ καμαρώσατε τοὺς αὐριανοὺς στρατιώτας τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι βουλευταί, κατέχομαι ἀπὸ μεγάλην καὶ εἰλικρινῆ ἀνησυχίαν, ὡς πρὸς τὴν μελλοντικὴν ἐξέλιξιν τῶν σημερινῶν νέων εἰς στρατιώτας καὶ πολίτας. Θὰ πράξω τὸ πᾶν, καθ’ ὃ μέτρον ἐξαρτᾶται τοῦτο ἀπὸ ἡγέτην μὴ ἀσκοῦντα τὴν ἐξουσίαν, διὰ νὰ διορθώσω τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐγένετο. Ἀλλά, τὸ κύριον μέρος τῆς μεγάλης καὶ βαρείας αὐτῆς ἀποστολῆς, πίπτει ἐπὶ τῶν ὤμων τῆς Ε.Κ., πρῶτον, διότι εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν σύγχυσιν τὴν κρατοῦσαν εἰς τὴν ψυχὴν τμήματος μεγάλου τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας καὶ δεύτερον, διότι ἁπλούστατα σήμερον εἶναι Κυβέρνησις. Δὲν ἰσχυρίζομαι διόλου, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ε.Ρ.Ε., δημιουργικαὶ εἰς τόσους ἄλλους τομεῖς, κατώρθωσαν νὰ ἀνταποκριθοῦν ἐπαρκῶς εἰς τὸ χρέος αὐτὸ ἀπέναντι τῆς νεολαίας. Πάντως, δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν τὴν ἐχάλασαν. Αἱ ἐνοχλήσασαι τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παρεκτροπαὶ ὡρισμένων ὁμάδων τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας, συνδέονται μὲ τὸ μέγα Ἐθνικὸν πρόβλημα τῆς Κύπρου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀφιέρωσε καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μίαν σύντομον περικοπήν, τοῦ συντόμου λόγου, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησε καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ βάθος ἀπετέλεσεν ἁπλῶς εὐχετήριον. Ἡ συγκίνησις ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδιαιτέρως τῶν νέων, ἔπρεπε βεβαίως νὰ διαδηλωθῇ. Καὶ δὲν ἔπρεπε, νὰ ἔχῃ ὅριον ἡ συγκίνησις αὐτή, ὅταν καὶ ἐφ’ ὅσον πράγματι εἶναι γνησία καὶ δὲν νοθεύεται ἐπιτηδείως μὲ ἄλλους σκοπούς, ξένους πρὸς τὴν ἀποστολὴν τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀλλά, ἂς ἔλθωμεν εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ θέμα τῆς Κύπρου. Δὲν ἐπιθυμῶ, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ κρίσιμος σήμερον κατάστασις, νὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος, ἢ ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων μηνῶν. Τί ἐσήμαιναν αἱ Συμφωνίαι τοῦ 1959, ὑπὸ ποίας περιστάσεις καὶ συνθήκας ἐγένοντο, τί ἐξησφάλισαν καὶ τί ἀπέτρεψαν, πῶς ἐφηρμόσθησαν καὶ ποῦ προσέκρουσαν, ἐὰν εἶχον ἐξ ὁρισμοῦ ὁριστικόν, ἢ μεταβατικόν, χαρακτῆρα, αὐτὰ ὅλα θὰ ἐξετασθοῦν ἐν καιρῷ. Σήμερον, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἡνωμένοι καὶ ἀλληλέγγυοι. Παρὰ τὴν φιλότιμον προσπάθειαν αὐτοῦ τούτου τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εὐτυχῶς ὄχι ἀπόψε κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἄλλας εὐκαιρίας καὶ τοῦ φιλικοῦ πρὸς τὴν Ε.Κ. τύπου, παρὰ τὰς φιλοτίμους προσπαθείας ὅλων νὰ διαιρέσουν τοὺς Ἕλληνας κατὰ παλαιὰν ὀλεθρίαν συνήθειαν, εἰς προδότας καὶ ἐθνικοὺς ἐγκληματίας, ἀφ’ ἑνός, καὶ Ἡρακλεῖς τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀφ’ ἑτέρου, Ἡρακλεῖς εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἄνευ ἄθλων, ἀλλὰ μόνον μὲ μεγάλην γλῶσσαν.... (Χειροκροτήματα). Προτιμῶ ὅμως, κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις, νὰ διαβάζω τὴν ἀγόρευσιν, τὴν ὁποίαν ἀμέσως μετὰ τὰς Συμφωνίας τοῦ 1959 ἐξεφώνησεν ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Προτιμῶ ἀντὶ νὰ προσέχω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν τὴν ἡγεσίαν τῆς Ε.Κ. λέγει, προτιμῶ ἀντὶ νὰ προσέχω αὐτά, νὰ μελετῶ τὴν ἀγόρευσίν του αὐτήν. Ἐπιφυλάξεις διετύπωσε. Ἀντιρρήσεις εἶχε καὶ ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν. Ἀλλά, θὰ ἤμην εἰλικρινής, τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἐὰν ἔλεγον, ὅτι ἡ ἀγόρευσις ἐκείνη εἶναι ἄκρως ἀντίθετος πρὸς τὰς σημερινάς του πεποιθήσεις. Δὲν διαστρέφω ποτὲ τὴν ἀλήθειαν, ἐν γνώσει καὶ σκοπίμως. Ὁ καθείς μας εἶναι δυνατὸν νὰ ὀλισθήσῃ καὶ νὰ προβῇ εἰς μίαν ἐσφαλμένην ἑρμηνείαν. Ἀλλά, σκοπίμως δὲν παρερμηνεύω ποτὲ καὶ δὲν παρουσιάζω τὴν ἀλήθειαν διαφορετικὴν ἀπὸ ὅ,τι ἐμφανίζεται. Ὑπάρχει ὅμως, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, μία οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ 1959 καὶ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους μετὰ τὸ 1960–61 ἐκφωνεῖ ὁ ἀξιότιμος σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ λόγος ἐκεῖνος τοῦ 1959 ἦτο λόγος πολιτικοῦ ἀνδρὸς διεπομένου ὑπὸ μεγάλης ἱστορικῆς σωφροσύνης, αἱ δὲ φράσεις τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποίησε, διήποντο ὑπὸ μεγάλης ἱστορικῆς καὶ ἐθνικῆς σοβαρότητος. Προτιμῶ, ἑπομένως, νὰ διαβάζω τὸν λόγον ἐκεῖνον καὶ νὰ μὴ προσέχω ὅσα ἔκτοτε λέγει ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος καὶ ἐνώπιον ἀκόμη τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Παύλου, εἰς κοινὴν ἀκρόασιν, ἄρα καὶ ἐνώπιόν μου, ἐνόμισεν ὅτι ἐδικαιοῦτο, μὴ φειδόμενος αὐτοῦ τοῦ στοιχειώδους κανόνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέβαλε κἄποιαν προσοχὴν τὴν ὥραν ἐκείνην, ἐνόμισε, ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ ὀνομάσῃ ἐθνικὸν ἔγκλημα τὰς συμφωνίας τοῦ 1959. Ὅπως ἐνθυμῆτε, ἐμειδίασα καὶ τὸν παρεκάλεσα, διότι δὲν ἀνταπέδωσα βιαιότητα τῆς ἐκφράσεως, τὸν παρεκάλεσα νὰ μὴ προχωρήσῃ. Κύριοι βουλευταί, μιμούμενος ἀκριβῶς τὴν στάσιν τοῦ κ. Παπανδρέου τὸ 1959, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι, ὅπως ἐξειλίχθησαν τὰ πράγματα καὶ γνωρίζω τοῦτο ὑπευθύνως μέχρι τῶν ἐκλογῶν, λόγῳ τῆς συμμετοχῆς μου εἰς συσκέψεις, εἰς τὰς ὁποίας μετεῖχε καὶ ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργός, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κἄτι τὸ οὐσιωδῶς διάφορον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο, εἴτε ἐπὶ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Παπανδρέου, μὲ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν ἀείμνηστον, σώφρονα πολιτικὸν ἡγέτην Σ. Βενιζέλον, εἴτε ἐπὶ τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Ἰ. Παρασκευοπούλου, εἴτε τέλος — αὐτὸ ὅμως τὸ λέγω μὲ ἐπιφύλαξιν, διότι δὲν ἔχω ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν κατατοπισθῆ εἰς τίποτε ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Εἰς ὅλας τὰς συσκέψεις, εἰς τὰς ὁποίας πρὸ τῶν ἐκλογῶν μετέσχον εἶχε σημειωθῆ, καὶ ὀφείλω αὐτὴν τὴν δήλωσιν πρὸς ὑμᾶς καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶχε σημειωθῆ, παρὰ τὰς εἴς τινα βασικὰ ἔστω σημεῖα οὐσιώδεις παραλλαγὰς ἀπόψεων, ἀκόμη καὶ ὡς πρὸς ἀμέσους τινὰς ἐνεργείας, εἶχε σημειωθῆ, συμφωνία ἀπόψεων μεταξὺ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Κ. καὶ ἐμοῦ. Τὸ Κυπριακὸν ὅμως, θὰ διέλθῃ ἀκόμη, ἰδίᾳ μάλιστα ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἐμπρός, ἀπὸ δυσχερεστάτας φάσεις. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, μὲ τὰς συμφωνίας τοῦ 1959, ἐσημειώθη τὸ βῆμα τῆς διεθνοῦς ἀναγνωρίσεως, τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ κυριαρχίας τῆς Κύπρου, ἀναγνωρίσεως, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐμφανίζεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Κύπρος ἐκπροσωπουμένη ὡς ἀνεξάρτητον καὶ κυρίαρχον Κράτος εἰς τὸν Ο.Η.Ε., ἐὰν αὐτὸ ἐπετεύχθη κατὰ τὸ 1959, εὔχομαι καὶ τὸ εὔχομαι εἰλικρινῶς, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑποσχόμενος ἐξ ὀνόματος τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀμέριστον συμπαράστασιν εἰς τὸ σχετικὸν ἔργον, εὔχομαι νὰ ἐπιτευχθῇ κἄτι, ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον καλύτερον, χωρὶς πάντως νὰ διαταραχθῇ ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἰς ἄλλας κρισίμους ἑστίας. Ὡς πρὸς τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις δημοσία ἐπὶ τοῦ μεγάλου τούτου θέματος, ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, δὲν ἔχω νὰ προβῶ παρὰ μόνον εἰς μίαν θερμὴν σύστασιν. Νὰ ἀποφεύγῃ τὰς φρασεολογικὰς ὑπερβολάς. Τί ἄραγε συνέβη, διερωτῶμαι, καὶ ἐρωτῶ καὶ ὑμᾶς, τί ἄραγε συνέβη πρὸ τριῶν περίπου ἑβδομάδων, ὥστε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι «ἀποκατεστάθησαν», εἶναι ἡ φράσις του, οἱ ψυχικοὶ δεσμοὶ μεταξὺ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν δύο μεγάλων συμμάχων δυνάμεων, δηλαδὴ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Ἐάν, κ. βουλευταί, ἦτο ὀρθὴ ἡ ὑπόθεσις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὡρμᾶτο ἡ δήλωσις αὐτή, ἐὰν ἦτο ὀρθὴ ἡ ὑπόθεσις, ὅτι οἱ δεσμοὶ μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν δύο μεγάλων συμμάχων εἶχον διαρραγῆ, τότε ἡ σχεδὸν αὐτονόητος ἀπόφασις τῶν δύο μεγάλων χωρῶν νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ ἁπλῶς καὶ μόνον διαδικαστικοῦ καὶ ἀστυνομικοῦ περιεχομένου προτάσεως εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ἡ ὁποία πρότασις οὐδὲν ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος προδικάζει, ἡ στάσις αὐτή, οὐδόλως δικαιολογεῖ αὐτὴν τὴν μεγαλόστομον δήλωσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ ψυχικοὶ δεσμοί, ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνον ἐκ τοῦ λόγου καὶ μόνον τούτου, εἶχον ἀποκατασταθῆ. Κατ’ ἐμέ, αἱ σκηναὶ τῶν νέων, ἐνώπιον τῶν πρεσβειῶν, ὑπῆρξαν ἐξ ἴσου κατακριτέαι, ὅσον καὶ αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ ἐμέ, χρειάζεται προσοχὴ καὶ σύνεσις εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν. Καὶ δὲν θὰ ἤθελον κἂν νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν θεατρικῶν ὑπερβολῶν, αἱ ὁποῖαι τὴν παραμονὴν ἀκριβῶς τοῦ βεβαίου θανάτου τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Παύλου, ἐσημειώθησαν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Οὔτε θέλω, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, νὰ κρίνω τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν τινὲς τῶν ἐκφωνησάντων πανηγυρικοὺς λόγους, κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν νὰ τροποποιήσουν ἐκ τῶν ὑστέρων, τὰ δοθέντα εἰς τὴν δημοσιότητα, γνήσια κείμενα τῶν λόγων των. Σημειῶ ἁπλῶς τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶχον περάσει παρὰ ἑπτὰ ἡμέραι ἀπὸ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι εἶχεν παρέλθει ὁ κίνδυνος, δὲν εἶχον περάσει παρὰ μόνον ἑπτὰ ἡμέραι ἀπὸ τῆς μελοδραματικῆς ἐκείνης συνεδριάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐχρειάσθη νὰ συγκαλέσῃ εἰς τὸ Καστρὶ πολεμικὸν συμβούλιον, ὁ κ. Παπανδρέου, ὅπως τὸ ὠνόμασαν ἐξερχόμενοι ἀπὸ τὴν οἰκίαν του, οἱ μετασχόντες αὐτοῦ. Εὐχαριστῶ, πάντως, ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐξωτερικῶν, καὶ δι’ αὐτοῦ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὸν ὁποῖον, ἀσφαλῶς, εἶχεν συνεννοηθῆ, διότι, πρὸ τοῦ συμβουλίου ἐκείνου, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ μὲ κατατοπίσῃ τηλεφωνικῶς ἐπὶ τοῦ μεγάλου κινδύνου. Μοῦ ἐτόνισεν, βέβαια, ὁ κ. Κωστόπουλος, ὅτι τὴν εὐθύνην δι’ ὅσα θὰ παρίστατο, ἐνδεχομένως, ἀνάγκη νὰ ἀποφασισθοῦν, τὴν ἀναλαμβάνει ἀκεραίαν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ αὐτὸ τὸν τιμᾷ καὶ τιμᾷ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐθεώρησα, ὅμως, καὶ ἐγὼ καθῆκον μου νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι οἱαδήποτε νέα ἐνέργεια πρὸς προάσπισιν τῆς τιμῆς τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ ἐκτὸς τῆς Ἐπικρατείας Ἑλληνισμοῦ, θὰ μὲ εὕρισκε σύμφωνον καὶ ἀλληλέγγυον. (Χειροκροτήματα). Καὶ προσέθεσα ἀπὸ τηλεφώνου εἰς τὸν ἀξιότιμον φίλον κ. Κωστόπουλον, ὅτι τοῦτο τὸ ὁποῖον ἐδήλουν, κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην — ἦτο ὥρα 10½ βραδυνὴ — ἀσφαλῶς πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, δεδομένου, ὅτι παρηκολούθησε καὶ ἐκεῖνος, ὅπως καὶ ἐγώ, τὰς συσκέψεις, εἰς τὰς ὁποίας μᾶς ἐκάλει ὁ ὑπηρεσιακὸς Πρωθυπουργὸς κ. Παρασκευόπουλος καὶ ἐγνώριζε ποῖαι ἦσαν αἱ ἀπόψεις μου καὶ πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν ἐστρέφοντο αἱ συμβουλαὶ καὶ αἱ συστάσεις μου. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ μὲ ἀπασχολήσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὰς σχέσεις πρὸς τοὺς ἄλλους λαούς, τὰς ἄλλας χώρας. Ἦτο συμβατικόν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, εἰς τόσον βραχύτατα νοήματα — διότι δὲν ἐπρόκειτο μόνον περὶ βραχειῶν φράσεων, ἀλλὰ καὶ περὶ βραχυτάτων νοημάτων — εἰς τόσον βραχύτατα νοήματα, νὰ ἀφιερώσω ἔστω καὶ ἐλαχίστους λόγους. Συμφωνῶ, κατ’ ἀρχήν, μὲ τὴν κατεύθυνσιν. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὰ θέματα τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω —τὸ εἶπε καὶ ὁ ἴδιος ἄλλωστε, κατὰ τὴν ἀποψινὴν ἑσπέραν, ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου του— δὲν προσέθεσε σχεδὸν τίποτε εἰς ὅσα εἶχεν εἴπει οὗτος κατὰ τὰς δῆθεν προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου. Συνέβη, μάλιστα, τὸ ἀντίθετον. Ἦσαν οὐσιωδῶς ἀφαιρετικαί, ἀκόμη καὶ ἀπὸ ἀπόψεως χρόνου. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ἔπραξεν ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλεν ἡ δημοκρατικὴ πολιτικὴ τάξις. Τότε, τὸν Δεκέμβριον, δὲν ἐπρόκειτο νὰ κυβερνήσῃ. Καὶ ὅμως, ἀντὶ νὰ ἀρκεσθῇ νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ζητεῖ ἀμέσως νέας ἐκλογὰς καὶ δὲν θεωρεῖ ὀρθὸν νὰ ἀναπτύξῃ πρόγραμμα προεκλογικὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶναι τεταγμένη νὰ ἀποφαίνεται ἐπὶ κυβερνητικῶν προγραμμάτων καὶ ὄχι ἐπὶ προγραμμάτων προεκλογικῶν, ἀνέγνωσεν ἓν ἀτελείωτον κείμενον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάγνωσις, ὡς ἐνθυμοῦνται ὅσοι ἦσαν μέλη τῆς προηγουμένης Βουλῆς, διήρκεσε πέραν τῶν 2–2½ ὡρῶν.

§22ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο ὡρῶν καὶ 20 λεπτῶν. Καὶ ἐκουράσθη, ἄνευ λόγου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ ἀπόψεως Κοινοβουλίου, ἐκουράσθη μετὰ πολλοῦ λόγου, ἀπὸ ἀπόψεως προεκλογικῆς. Σήμερον, ἀντιθέτως, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, ὁπότε θὰ ἠθέλαμεν πράγματι νὰ ἀκούσωμεν πῶς σκέπτεται νὰ λύσῃ τὰ διάφορα προβλήματα, πολλὰ τῶν ὁποίων ἐπεδεινώθησαν μάλιστα μὲ τὴν πολιτικήν, μὲ τὰ συνθήματα, μὲ τὰς ὑποσχέσεις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰς πράξεις, τῆς πρώτης ἰδίᾳ, Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου, σήμερον ὁπότε ἀνεμένομεν νὰ ἴδωμεν, πῶς θὰ ἀντιμετώπιζε τὰ διάφορα συγκεκριμένα προβλήματα, σήμερον ἐδιάβασεν ἕνα σχετικῶς σύντομον κείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν δίδει συγκεκριμένην ἀπάντησιν εἰς τίποτε ἀπολύτως. Εἶπεν ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ εἶπεν ὅλα εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ὅτι θὰ προσθέσῃ τινά. Δὲν ἐκαλεῖτο, ὁ κ. Παπανδρέου, ὡς μέλλων νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν,— καὶ τὸ εὔχομαι νὰ κυβερνήσῃ ἐπὶ μακρόν,— δὲν ἐκαλεῖτο ἐπὶ τοῦ βήματος αὐτοῦ διὰ νὰ εἴπῃ, τὸ τί εὔχεται καὶ τί θὰ ἐπιδιώξῃ, ἐκαλεῖτο νὰ εἴπῃ, πῶς θὰ ἔλυε τὰ συγκεκριμένα προβλήματα, ἐκαλεῖτο νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἐρωτήματα συγκεκριμένα, δὲν ἐκαλεῖτο νὰ ὁμιλήσῃ καὶ πάλιν περὶ στοργῆς ἔναντι τῶν ἀγροτῶν, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι γνωρίζουν οἱ ἀγρόται τὴν στοργήν, ἡ ὁποία τὸν διαπνέει ἀπέναντί των· βεβαίως, τὴν γνωρίζει, καὶ ἐγὼ τὴν γνωρίζω, συμμερίζομαι τὴν στοργήν, αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ τὴν αὐτὴν στοργήν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, δὲν εἶναι ἐπαρκὲς τὸ σύνθημα τῆς στοργῆς καὶ θὰ τὸ ἀντιληφθῆτε ταχέως, ἀξιότιμοι κύριοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, θὰ τὸ ἀντιληφθῆτε εἰς τὰς ἐπαρχίας σας, θὰ τὸ ἀντιληφθῆτε ταχέως, ἂν δὲν τὸ ἀντελήφθητε ἤδη εἰς ὡρισμένας περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος. Ἀνεμένομεν, καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ ἀναμένωμεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς συγκεκριμένα ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀγωνιώδη αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν ἢ δι’ ἄλλας τάξεις. Συγκεκριμένως, ἐρωτᾶται, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐφετεινὴν κρίσιν τοῦ καπνικοῦ; Θὰ ἀναγκάσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσγειωθῇ καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὰ συγκεκριμένα προβλήματα, τὰ ὁποῖα συστηματικῶς ἀπέφυγε κατὰ τὴν ἀποψινὴν ἐκφώνησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

§24Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἐξηγγέλθησαν τὰ μέτρα.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐξαγγελθεῖσα, ἀγαπητὲ φίλε, ἀπόφασις πρὸ δύο περίπου ἑβδομάδων, δὲν λέγει τίποτα τὸ συγκεκριμένον, ὁμιλεῖ ἁπλῶς καὶ μόνον περὶ τῆς κατευθύνσεως τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ λέγει ποία ὑπῆρξεν ἡ γενικὴ καὶ ἀφηρημένη ὁδηγία, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Καπνοῦ. Ἠλπίζομεν, ὅτι θὰ ὡμίλει ἀπόψε κατὰ τρόπον θετικὸν καὶ συγκεκριμένον, ὁ κ. Πρωθυπουργός. Βαρύτατα ὑπεύθυνος, διότι ἡ πρὸ τῶν ἐκλογῶν Κυβέρνησίς του ἀνέβαλεν ἀδικαιολογήτως, ἢ μᾶλλον, μόνον διὰ κομματικοὺς λόγους, πρὸς ἀποφυγὴν δημιουργίας δυσμενῶν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐντυπώσεων εἰς βάρος τῆς Ε.Κ., ὑπεύθυνος βαρύτατα, διότι ἀνέβαλε τότε τὸν Δεκέμβριον τὴν παραμονὴν μάλιστα τῆς ἀποθέσεως τῆς ἐξουσίας, ἀνέβαλε ἐπὶ ὁλόκληρον μῆνα τὴν ἔναρξιν τῶν ἀγορῶν τοῦ καπνοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπῃ ἀπόψε, πῶς καὶ ὑπὸ ποίας συγκεκριμένας προϋποθέσεις ἐξελίξεως τῶν ἀγορῶν τῶν τιμῶν, θὰ γίνεται ἡ παρέμβασις τοῦ καπνικοῦ ὀργανισμοῦ, πῶς καὶ μὲ ποίαν, τοὐλάχιστον σχετικήν, κάλυψιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ γίνῃ ὁ νομισματικὸς χειρισμὸς τοῦ προβλήματος καί, τέλος, ποία εἶναι ἡ συγκεκριμένη πρόβλεψις τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὸ ὕψος τῶν δεκάδων ἑκατομμυρίων κιλῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναγκασθῇ νὰ συγκεντρώσῃ τὸ Κράτος ἐφέτος; Καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπῃ, διὰ νὰ συνδυάσῃ αὐτὴν τὴν συγκεκριμένην δήλωσιν μὲ ὅσα περαιτέρω εἶπε περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων καὶ περὶ τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ προϋπολισμοῦ τῶν δαπανῶν. Ἐρωτᾶται, δεύτερον. Ἐνδεικτικῶς θὰ θέσω ὡρισμένα ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποχρεώσουν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ παύσῃ ὁμιλῶν κατὰ τρόπον ἀφῃρημένον καὶ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Ἐρωτᾶται: Πῶς σκέπτεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ πρὸ τῶν πυλῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπειλητικῶς εὑρισκόμενον πρόβλημα τοῦ σίτου; Θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ λησμονήσωμεν ὅσα ἔλεγεν, ὅταν εἴχαμεν τὴν τιμὴν νὰ κυβερνῶμεν ἡμεῖς. Ἀνεμένομεν νὰ ἐξαγγείλῃ ἐγκαίρως, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦδε, καὶ ὄχι τόσον ἀργά, ὅπως κατηγόρει ἡμᾶς, ὅτι τὸ ἐπράττομεν, ἀνεμένομεν νὰ ἐξαγγείλῃ ἀπὸ τοῦδε τὴν οὐσιωδῶς ηὐξημένην βασικὴν τιμὴν τοῦ σίτου, ὡς καὶ τὰς ἀντιστοίχους ηὐξημένας καὶ δὴ ὑπὲρ οὐσιωδῶς εὐρυτέρου κύκλου παραγωγῶν προνομιακὰς τιμάς. Αὐτὰ ἔλεγεν ὁ κ. Παπανδρέου, πέρυσι, προπέρυσι, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ προεκλογικοῦ ἀγῶνος, αὐτὰ ἀνεμένομεν νὰ εἴπῃ καὶ ἀπόψε. Ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω ἔναντι τῶν νεωτέρων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι διὰ πρώτην φορὰν εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, τὴν ἀνάγκην ἡ ὁποία μοῦ ἐπιβάλλει νὰ διατυπώσω τὰ ἐρωτήματα αὐτά. Ὑποστάντες ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν τόσας φοβερὰς ἐπιθέσεις ἐκ μέρους τῆς Ε.Κ., εἴχομεν τὸ δικαίωμα καὶ ἀνεμένομεν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀνέμενεν ἤδη ὁ σιτοπαραγωγός, ὅτι θὰ μετεβάλλοντο οἱ λόγοι, οἱ μεγάλοι λόγοι, οἱ ὡραῖοι λόγοι τοῦ κ. Παπανδρέου εἰς πράξεις. Εἶχε δὲ σημασίαν οὐσιώδη ἀπὸ τοῦδε νὰ λεχθῇ, καταρτιζομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ συλλαμβανομένης κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον τῆς ὅλης νομισματικῆς καὶ οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας —ἐκτὸς ἐὰν δὲν συλλαμβάνεται ἀπὸ τοὺς ἐν τῇ Κυβερνήσει— ἦτο ἀνάγκη ἀπὸ τοῦδε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προϋπολογίσῃ τὰς μεγάλας δαπάνας αἱ ὁποῖαι θὰ χρειασθοῦν διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον μὲ κἄποιαν εὐθύνην τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν παλαιοτέραν μορφὴν τῆς τοῦ Δεκεμβρίου ἐγένετο —ἀνατραπέντος ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐπιχειρήσει ἀπὸ τὸ 1959— ἐγένετο ἐπέκτασις τῆς καλλιεργείας τοῦ σίτου εἰς τοὐλάχιστον 3½ ἑκατομμύρια στρέμματα, εἰς τόσα ἀκριβῶς, εἰς ὅσα ἐπὶ τρία–τέσσαρα ἔτη ἐπεχειρήσαμεν νὰ μειώσωμεν τὴν ἔκτασιν τῆς καλλιεργουμένης διὰ σίτου γῆς. Ἔπρεπε, λοιπόν, ἀντὶ νὰ ὁμιλῇ κατὰ τρόπον θεωρητικὸν περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἢ περὶ τοῦ νομίσματος ἢ περὶ τῶν ἐπενδύσεων, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπόψε ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπῃ, πῶς θὰ συνδυάσῃ τὴν λύσιν αὐτῶν τῶν προβλημάτων, μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐνεφάνισε κατὰ τρόπον θεωρητικὸν ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐρωτᾶται, πῶς σκέπτεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν εἰς τὸν Ο.Γ.Α. ἡ προεκλογικῶς γενομένη κατάργησις, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη καὶ ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τῆς πράγματι ἀδίκου, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐσιώδους διὰ τὸν ΟΓΑ ἀμέσου εἰσφορᾶς τῶν ἀγροτῶν. Μήπως σκέπτεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο διὰ τῆς βαθμιαίας μειώσεως καὶ τελικῆς ἐξαφανίσεως τοῦ ἀποθεματικοῦ; Ἐὰν προεκλογικῶς δὲν ἤθελεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ τὸ εἴπῃ, τώρα, ὁπότε παρὰ τὴν ἀπειλὴν τὴν ὁποίαν ἐξετόξευσε κατὰ τῆς κεφαλῆς τῶν βουλευτῶν,—δὲν θὰ ἔχωμεν ἐκλογάς, διότι τὸν θέλομεν ἡμεῖς Πρωθυπουργὸν καὶ ἐκτελεστὴν τῶν ὑποσχέσεών του— σήμερον ὀφείλει νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ. Ὤφειλε νὰ μᾶς εἴπῃ πῶς θὰ καλύψῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο. Εἶναι εὔκολον νὰ χαρίζῃ κανείς, εἶναι δύσκολον νὰ δημιουργῇ. Καὶ ὤφειλε τοὐλάχιστον νὰ τὸ εἴπῃ ἀπόψε, ἀφοῦ δὲν ἤθελε, διὰ λόγους καθαρῶς νοητοὺς νὰ τὸ εἴπῃ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ὤφειλε τοὐλάχιστον νὰ τὸ εἴπῃ ἀπόψε, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ ὁ ΟΓΑ ὄχι μόνον δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἴδῃ ἐξανεμιζόμενον τὸ ἀποθεματικόν του, ἀλλὰ πρέπει νὰ στερεωθῇ ἔτι μᾶλλον οἰκονομικῶς, διὰ νὰ προχωρήσῃ εἰς βαθμιαίαν αὔξησιν τῶν συντάξεων καὶ εἰς ὁλοκλήρωσιν τῆς πράγματι ἀνεπαρκοῦς κατ’ ἀρχὰς ἐξασφαλίσεως ἐκ τῶν κινδύνων τῶν γεωργικῶν προϊόντων, τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Καὶ προχωρῶ εἰς συγκεκριμένα ἀλλὰ θετικὰ ἐρωτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα οὐδεμία ἐδόθη ἀπάντησις διὰ τῶν καθαρῶς ἀκαδημαϊκῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Παπανδρέου. Τί σκέπτεται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ κἄποιαν σχετικὴν ἔστω ἰσορροπίαν εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοσίων λειτουργῶν, μετὰ τὴν σοβαρωτάτην καὶ ἂς προσεπάθησε διὰ τῆς μνείας τῶν βασικῶν μόνον μισθῶν νὰ μειώσῃ τὴν σημασίαν τῆς ἐντυπώσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πῶς σκέπτεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἰσορροπίαν εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοσίων λειτουργῶν, μετὰ τὴν σοβαρωτάτην ἀναστάτωσιν τὴν ὁποίαν προεκάλεσαν τὰ γνωστὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως τῶν πεντήκοντα ἡμερῶν. Κύριοι, τὰ περὶ ἑνιαίου μισθολογίου τὰ συμμερίζομαι καὶ εὔχομαι νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν ταχύτερον δυνατὸν χρόνον νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον. Πάντως ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι ὑπόθεσις μακρᾶς πνοῆς καὶ εἶναι πράγματι μακρᾶς πνοῆς, ἐὰν θέλετε ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ νὰ ἀντιμετωπισθῇ σοβαρῶς. Ἀλλὰ ἡ εἰδικὴ ἱεράρχησις τῶν προσφερομένων ὑπηρεσιῶν, θὰ ἦτο ἴσως συγγνωστή, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ καθυστερήσῃ, ἐὰν δὲν ἐπήρχοντο αἱ μονομερεῖς παροχαὶ τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου. Ἡ γενναιότης, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὑποχρεώνει τοὺς γενναίους, δὲν δικαιοῦνται νὰ λέγουν ἀπότομα, ὅπως εἶπε τὸν Δεκέμβριον ὁ κ. Παπανδρέου, τέρμα ὅταν ἀποκαθίσταται ἡ δικαιοσύνη πρὸς ὄφελος τῶν λειτουργῶν. Διατί, καὶ βάσει τίνος συλλογισμοῦ δὲν θὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῆς δικαιοσύνης τὸ ταχύτερον εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας, εἰς τοὺς διδασκάλους τῶν δικαστικῶν, εἰς τοὺς ἀνωτάτους τῶν ἐπιστημόνων τοὺς τιμῶντας τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ διατί οἱ ὑπεύθυνοι διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους, οἱ ἐπιφορτισμένοι διὰ τὴν τεχνικὴν καὶ οἰκονομικὴν πρόοδον τοῦ τόπου, οἱ κατὰ Νομοὺς ἡγέται τῆς διοικήσεως διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἔχει ἀκόμη ληφθῇ τὸ μέτρον τῆς συντάξεώς των, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ὑπεύθυνοι καὶ γενικώτερον οἱ διοικητικοὶ καὶ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, διατί ὅλοι αὐτοὶ ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦν χωρὶς κἂν τὴν ἐλπίδα ἐντὸς δύο ἢ τριῶν μηνῶν πραγματοποίησιν τῶν ἐλπίδων των; Διατί ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦν τὸ πλῆγμα, τὸ ὁποῖον ὑπέστησαν βλέποντες, ὅτι τὸ Κράτος τιμᾷ μονομερῶς, ὀρθῶς, ὀρθώτατα, ἀλλὰ μονομερῶς τοὺς ἀσκοῦντας τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν; Ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν γνωστὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἀποτελεῖ λογοπαίγνιον τὸ ὁποῖον θὰ προεκάλει τὴν ἀπόρριψιν καὶ πρωτοετοῦς ἀκόμη φοιτητοῦ τῆς νομικῆς.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Μπράβο.

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε τί λέγει ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος;

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Ὅτι εἰς οὐδένα ἄλλον πλὴν τῶν δικαστῶν.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον δὲν ὁμιλεῖ περὶ ὕψους τῶν ἀποδοχῶν, ὁμιλεῖ περὶ διαφόρου μεταχειρίσεως. Διαβάσετε τὸ ἄρθρον προτοῦ ἀποφανθῆτε μετὰ τῆς εὐκολίας μεθ’ ἧς ἀποφαίνεσθε.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε καθηγητά, εἶναι γνωστόν, τί λέγει τὸ Σύνταγμα.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι εἰς ὑμᾶς γνωστὸν αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι δὲν γνωρίζετε τὴν διάταξιν ὅπως ἀποδεικνύεται δι’ ὅσων εἴπατε. Λογοπαίγνιον δὲν εἶναι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, λογοπαίγνιον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς συνήθως διαπράττετε. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι ἁπλῆ, δὲν σᾶς ἐπιβάλει νὰ διπλασιάσητε τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστικῶν. Ἡ διάταξις δὲν σᾶς ἐπιβάλει νὰ δημιουργήσητε τοιαύτην ἀπόστασιν μεταξὺ ἑνὸς διευθυντοῦ διοικήσεως Ὑπουργείου καὶ ἑνὸς Εἰρηνοδίκου. Ἡ διάταξις δὲν σᾶς ἐπιβάλει νὰ δημιουργήσητε αὐτὴν τὴν μεγάλην ἀνισότητα μεταξὺ τῶν δικαστῶν καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι διάταξις σαφὴς ἀλλὰ ἡ πρᾶξις σας ἀφ’ ἑνὸς ὑπῆρξε λογοπαίγνιον ἀφ’ ἑτέρου δέ, ὑπῆρξε πρᾶξις ἀποβλέπουσα εἰς ἄλλους σκοπούς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν εἰς οἱονδήποτε καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου προσήρχετο πρωτοετὴς φοιτητὴς καὶ ἔλεγεν, ὅτι ἡ διάταξις σημαίνει, ὅτι ἔπρεπε νὰ διπλασιασθοῦν οἱ μισθοὶ τῶν δικαστικῶν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ τοιαύτη, ὅπως προεῖπον, ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ μισθοῦ ἑνὸς διευθυντοῦ Ὑπουργείου καὶ ἑνὸς Εἰρηνοδίκου αʹ τάξεως, καὶ ἀπήντα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀπερρίπτετο. Προχωρῶ εἰς ἄλλα ἐρωτήματα. Ὡμίλησεν ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων. Κατηγόρησε, μὲ ὀλίγας λέξεις, διότι πράγματι ἀπέφυγε νὰ ὁμιλήσῃ διὰ μακρῶν περὶ τοῦ παρελθόντος, εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε πρόγραμμα, εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε τίποτε, οὔτε εἰς τὸν τουριστικὸν τομέα καί, ὅτι τὰ πάντα θὰ γίνουν τώρα. Καὶ βεβαίως θὰ γίνουν ἐφ’ ὅσον ἀπεφάσισε νὰ προσθέσῃ ἕνα δεύτερον Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἰς τὸ ὑπάρχον. Ἦτο αὐτὴ μία ἀπὸ τὰς 2–3 σπουδαίας καὶ συγκεκριμένας ἀνακοινώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὅλα τὰ ἄλλα ποὺ εἶπεν ἦσαν εὐχαί. Καὶ ἡ ἰδική μου εὐχὴ εἶναι νὰ πραγματοποιήσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶπε πῶς θὰ τὰ πραγματοποιήσῃ, οὔτε κἂν τὸν τρόπον προσπελάσεως πρὸς τὴν λύσιν αὐτῶν. Μεταξὺ τῶν 2–3 συγκεκριμένων εἶπεν, ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἕνα δεύτερον Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ διὰ τὴν μελέτην, διὰ τὴν προετοιμασίαν τοῦ προγράμματος τῆς ἀναμορφώσεως τῆς Ἑλλάδος. Λυποῦμαι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ Κέντρον Οἰκονομικῶν Σπουδῶν, ἐὰν ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοῦ δὲν ἦτο ὁ υἱός σας δὲν θὰ προβαίνατε εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτήν. Διότι εἶναι περιττή. Διότι ἀκριβῶς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἶναι τεταγμένον εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀναδιοργάνωσιν ἐὰν θέλετε τῶν ὑπηρεσιῶν, τὴν προσθήκην περισσοτέρων ἐγκεφάλων καὶ νὰ προέβαινε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων. Εἶναι περιττὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσατε. Καὶ εἶναι περιττὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νὰ ἔχῃ τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τοῦ Κέντρου Οἰκονομικῶν Σπουδῶν. Φθάνει νὰ ἔχῃ τὴν ἐποπτείαν πράγματι ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ νὰ δαμάσῃ τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἐκεῖ παρουσιάζονται. Τὰ ἄλλα ὅλα, εἶναι περιττά. Κύριοι βουλευταί, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῶν ἐπενδύσεων, περὶ τῆς ἀνυπαρξίας προγράμματος, ἀνυπαρξίας, ἡ ὁποία ξαφνικὰ θὰ λείψῃ διότι τὸ Κέντρον τῶν Οἰκονομικῶν Σπουδῶν θὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ὅσα εἶπε, δὲν εἶχον κἂν περιεχόμενον συγκεκριμένον. Ὡμίλησε περὶ ἑνὸς ποσοῦ 7 δισεκατομμυρίων περίπου, ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ— ἐν μέρει τὸ ὡμολόγησεν ὅτι εἶναι ἐνδεικτικὸν— δὲν γνωρίζει ἐὰν θὰ πραγματοποιηθῇ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔχει ἀναγραφῆ, ὅπως ἄλλως τε, ἐπράττομεν καὶ ἡμεῖς, ἕνα περιωρισμένον ποσόν, τοῦ 1.100.000.000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον φυσικὰ δὲν ἀρκεῖ οὔτε διὰ τὸ ⅕ ἢ ⅙ τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται ἀπὸ ἀπόψεως συνεχίσεως τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, ἔργων ὀφειλομένων εἰς τὴν ἀπρογραμμάτιστον ἰδικήν μας πολιτικὴν τὴν ὁποίαν θὰ ὑποχρεωθῆτε σεῖς νὰ συνεχίσητε. Κύριοι βουλευταί, ἐρωτῶ: Διατί ὅσα εἴπατε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀνεπαρκέστατα καὶ μᾶλλον θεωρητικὰ εἶναι, πῶς θὰ συμβιβάσῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅτι ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἐπεσήμανον, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ἀντιμετώπισιν παρελείψατε ἀπόψε, τὸ πρόβλημα τοῦ σίτου, τὸ πρόβλημα τοῦ καπνοῦ, τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων αὐτῶν, ὡς καὶ τῶν προβλημάτων τῶν ἄλλων γεωργικῶν προϊόντων; Πῶς θὰ συμβιβάσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν πρᾶξιν καὶ ὄχι εἰς τὰ φραστικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἠκούσαμεν ἀπόψε ἐξαπολυθέντα ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ ἐπὶ τριετίαν βαυκαλίσαντα τὸν λαόν, τὰ συνθήματα καταναλωτικῆς πολιτικῆς μὲ τὴν πολιτικὴν τῶν ἐπενδύσεων, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαρτᾶται πράγματι, ὅπως τὸ γνωρίζετε καὶ σεῖς, τὸ μέλλον τῆς χώρας; Ἡ Ε.Ρ.Ε., κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξε πράγματι, ὡς Κυβέρνησις σφιχτή. Ἀλλὰ ἐσφίγγαμεν πρὶν ἀπ’ ὅλα— πιστεύσατέ με— τὴν καρδίαν μας διὰ νὰ κατορθώσωμεν ἀκριβῶς νὰ δημιουργήσωμεν ἔργα ὑποδομῆς εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς οἰκονομίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θεωροῦν οἱ ἀντίπαλοί μας, οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς κἄτι τὸ αὐτομάτως καὶ ἄνευ προγράμματος δημιουργηθέν. Καὶ κατωρθώσαμεν πράγματι ὅ,τι οἱ μὴ μοχθοῦντες, δηλαδὴ οἱ κύριοι τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ πραγματοποιήσουν, κατωρθώσαμεν νὰ πραγματοποιήσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρεῖτε σεῖς, οἱ κύριοι τῆς Κυβερνήσεως, ὡς αὐτομάτως γενόμενον. Ὡς αὐτονόητον. Καὶ τὸ κατωρθώσαμεν πρωτοστατήσαντος, ἰδίᾳ κατ’ ἀρχὰς εἰς τὰς ἐπενδύσεις, τοῦ Κράτους ὑπὸ μορφὴν ἡ ὁποία τὸ ἐνεφάνισεν ὡς Κράτος κατ’ ἐξοχὴν κοινωνικόν. Ἡ ἀτομικὴ πρωτοβουλία κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς γιγαντιαίας προσπαθείας, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἐβοήθησε μὲν, ἀλλὰ ὀλίγον. Δὲν ἦτο προητοιμασμένη, ἐφοβεῖτο τὸν κίνδυνον, δὲν εἶχε μετὰ τὸν πόλεμον ἀναθαρρύνει, ὑπῆρχε καὶ τὸ πνεῦμα τῆς συντηρητικότητος, τὸ ὁποῖον διέπει τοὺς κατέχοντας. Καὶ δὲν εἶχε βοηθήσει ἐπαρκῶς. Ἀλλὰ παρεσύρθη εὐτυχῶς σὺν τῷ χρόνῳ καὶ ἡ ἀτομικὴ πρωτοβουλία εἰς τὸν ρυθμὸν τῆς δημιουργίας, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἐγκαινιάσει τὸ Κράτος. Τί θὰ πράξετε τώρα σεῖς, ἀξιότιμοι κύριοι τῆς Κυβερνήσεως; Ἐὰν μᾶς μιμηθῆτε, ἐὰν δηλαδὴ ἀποδώσητε σημασίαν εἰς τὰς ἐπενδύσεις καὶ θυσιάσητε τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἐδώσατε καὶ δὲν προβῆτε εἰς οὐσιώδη αὔξησιν τῆς τιμῆς τῆς βασικῆς ἢ τῶν προνομιούχων τιμῶν τοῦ σίτου, καὶ θὰ ἐνθυμηθῶμεν ἐν καιρῷ ποὺ ἐλέγατε ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ἡ βασικὴ τιμή, εἰς ποῖον ὕψος. Ἐὰν δὲν προβῆτε εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας τόσον ἀφθόνως καὶ ἀφειδῶς ἐδίδατε καὶ μιμηθῆτε ἡμᾶς τότε πράγματι θὰ ὑπάρξῃ συνέχεια τῶν ἐπενδύσεων, συνέχεια τῆς προόδου μὲ τὸν καλύτερον τρόπον, ἀφοῦ θὰ βοηθήσῃ καὶ ὁ νέος Ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος θὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαύρου. Ἀλλὰ θὰ ἔχετε διαψεύσει ἔτσι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴχατε ὑποσχεθῆ. Ἐὰν ἀντιθέτως, δὲν μιμηθῆτε ἡμᾶς καὶ ἐκπληρώσετε ὅλας τὰς ὑποσχέσεις καὶ ἀναβιβάσετε, μετὰ ἕνα μῆνα, μετὰ δύο μῆνας, ὅποτε θέλετε — δὲν θὰ βιασθῶμεν νὰ σᾶς κρίνωμεν ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὅπως μᾶς ἐκρίνατε σεῖς— τὴν βασικὴν τιμὴν τοῦ σίτου ἢ τὰς προνομιακὰς τιμὰς ἢ τὰς τιμὰς ἀσφαλείας ἄλλων προϊόντων, διὰ τὰς ὁποίας ἐλέγατε ἐπὶ ἔτη, ὅτι πρέπει νὰ ἀνέλθουν, τότε θὰ θέσετε ἐν κινδύνῳ τὸ ὅλον πρόγραμμα τῶν ἐπενδύσεων. Ἀφοῦ θὰ θέσετε ἐν κινδύνῳ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος. Οἱ τριγμοὶ τῆς οἰκονομίας, κύριοι συνάδελφοι, διὰ λόγους κυρίως ψυχολογικούς, οἱ ὁποῖοι εὐτυχῶς ὑπερνικήθησαν, ἠκούσθησαν ἀρκετὰ ἔντονοι κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ἰδικός μας Δεκέμβριος. Ἦτο ἰδικός σας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφερόμενος, ὑπαινισσόμενος ἀσφαλῶς τὴν κριτικὴν τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν προεκλογικῶς, ὡμίλησε περὶ μαύρης προφητείας. Εἶπεν, ὅτι ἐγένοντο μαῦραι προφητεῖαι. Συνεδύασε δὲ τὰς μαύρας προφητείας μὲ τὸν προϋπολογισμόν, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν εἴπομεν, ὅτι δὲν θὰ ἰσοσκελίσῃ τύποις τὸν προϋπολογισμόν. Μαῦραι προφητεῖαι δύνανται νὰ γίνωνται. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ σᾶς, μετατρέποντες τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν εἴχατε κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν ὑποσχεθῆ, εἰς πολιτικὴν δημιουργίας καὶ πολιτικὴν οὐχὶ ἁπλῶς καταναλωτικήν, εἰς πολιτικὴν ἡ ὁποία δὲν ἀποβλέπει μόνον εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς γενικοῦ καὶ καθολικοῦ Κράτους προνοίας, ἐξαρτᾶται ἀπὸ σᾶς τὰς μαύρας αὐτὰς προφητείας νὰ τὰς ἀποδείξητε ὡς ἀδικαιολογήτους. Πάντως, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιμετωπίσητε τὰς μαύρας προφητείας μὲ μαύρην μαγείαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.). Θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς πραγματικότητος ὡς ἔχει καὶ οὐχὶ μόνον μὲ λόγους.

§32Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Σταθερότης τῆς δραχμῆς.

§33Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἐξωδεύθησαν ἄνω τῶν 4.000.000 λιρῶν. (Θόρυβος). Δὲν δέχομαι διακοπάς. Σκεφθῆτε, κύριοι συνάδελφοι, τί θὰ ἔλεγον οἱ κύριοι τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μας ὑπῆρχεν ἀνάγκη παρεμβάσεως τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος μὲ 4.000.000 λιρῶν καὶ ἄνω διὰ τὴν συγκράτησιν τῆς δραχμῆς. Ἔλεγον τὰ ὅσα ἔλεγον, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κἂν ἕνα τοιοῦτον θέμα. Φαντασθῆτε τί θὰ εἶχον εἴπει ἐὰν εἶχε προκύψει τοιαύτη ἀνάγκη. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποσχεθῇ καὶ ν’ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ἄλλα συγκεκριμένα θέματα τὰ ὁποῖα ὅλα συστηματικῶς ἀπέφυγε ἀπόψε νὰ θίξῃ εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ θὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα διαδοχικῶς ὡρισμένα στελέχη τῆς ΕΡΕ καὶ θ’ ἀναπτύξουν τὰ κατὰ μέρους θέματα, ὄχι ὡς ἀπάντησιν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, διότι ἀπάντησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς δηλώσεις μὴ περιεχούσας κατ’ οὐσίαν τίποτε τὸ συγκεκριμένον, ἀλλὰ θέτοντες ζητήματα ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη πλέον ὑπευθύνως διαχειριζομένη τὰ κοινὰ ν’ ἀντιμετωπίσῃ μὲ πράξεις καὶ ὄχι μόνον μὲ λόγια τὰ προβλήματα τῆς χώρας. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ, λοιπόν, εἰς ἄλλα προβλήματα, δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ μεγάλου θέματος τῆς Παιδείας, ἀλλὰ θ’ ἀναμείνωμεν τὰ Νομοσχέδια διὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ καταθέσῃ. Ἁπλῶς καὶ μόνον παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ προσέξῃ πολὺ εἰς αὐτὰς τὰς καινοτομίας πρὸς τὰς ὁποίας προχωροῦν. Ἂς τὴν σκεφθῇ περισσότερον. Οὐδέποτε ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην νὰ ὀνομάσω τὸ τμῆμα τῶν τριῶν πρώτων τάξεων «Προγυμνάσιον» καὶ νὰ μειωθῇ ἡ σημασία καὶ ὁ προορισμὸς τῆς 3)ετίας αὐτῆς. Τὸ θέμα αὐτὸ εἶχεν συζητηθῆ, ὅταν ἤμην Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ σημερινοῦ σας Γεν. Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, διότι ἡμεῖς ἐκαλούσαμε καὶ τοὺς ἔχοντας ἀντιθέτους γνώμας καὶ δὲν μὲ ἔπεισεν. Εἶναι γνώμη ἐκείνου, τιμῶ τὴν γνώμην, ἀλλὰ δὲν μὲ ἔπεισε. Εἶναι λάθος, ὅπως ἄλλως τε κατεστράφη κατ’ οὐσίαν διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατείχομεν, εἰς τὸ παρελθὸν εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ καταστραφῇ καὶ τὸ Γυμνάσιον διὰ τῆς πλήρους αὐτῆς διχοτομήσεως. Ὅπως ἐπίσης διὰ τῆς διχοτομήσεως τοῦ ἀπολυτηρίου. Σκεφθῆτε καὶ αὐτὸ τὸ δεύτερον. Δὲν εἶμαι πλήρως τὴν στιγμὴν αὐτὴν προητοιμασμένος ν’ ἀπαντήσω, οὔτε σεῖς ἄλλως τε. Θὰ ἔχωμεν περισσοτέραν ἄνεσιν, ὅταν θὰ ἔλθουν τὰ νομοσχέδιά σας. Ἐπισημαίνω ἁπλῶς τὰ κρίσιμα καὶ θεμελιώδη αὐτὰ προβλήματα καὶ παρακαλῶ νὰ τὰ προσέξητε. Κύριοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ θέσω ἄλλα ἐρωτήματα. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος ἀκριβῶς νὰ θίξω ἕνα θέμα ἐθνικῶς μέγα, τὸ ὁποῖον εἶναι ταυτοχρόνως καὶ ἠθικῶς μέγα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς τάξεως βαρύτατον. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου ἔχει ἐκμεταλλευθῆ εἰς βάρος μας συντονίσασα ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν φωνήν της μὲ τὴν φωνὴν ἄλλου κόμματος, τὸ θέμα τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν, τὸ θέμα γενικώτερον τοῦ ὕψους τῆς ἀμυντικῆς μας προπαρασκευῆς. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔβλαψεν μόνον ἡμᾶς ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ, ὡς κόμμα κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ τοιαύτη τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε, ἀλλὰ λυποῦμαι διότι τὸ λέγω, ἔβλαψε καὶ τὴν χώραν. Καὶ ἐρωτᾶται: Τί κατ’ οὐσίαν πράττει σήμερον; Τί σκέπτεται νὰ πράξῃ σήμερον; Ἠκούσατε ἀπόψε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλοτε, ὅταν ἀνήρχετο εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ διὰ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν προέβαινε καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς περὶ πολέμου κοσμοθεωρίας του. Συζητήσιμος, σοβαρά, ἀξία πάσης προσοχῆς, πάντοτε προσέχει τὰ ὅσα ὁ κ. Παπανδρέου λέγει καὶ ἐθεώρει ἀναγκαίαν τὴν χάριν τοῦ λαοῦ καὶ πρόοδον τοῦ λαοῦ τὴν χάριν τῆς προόδου τῆς χώρας μείωσιν, ὄχι ἁπλῶς συμβολικὴν μείωσιν, τῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν μείωσιν τῶν ἀμυντικῶν μας δυνάμεων. Διότι ἐν περιπτώσει, ὡς ἔλεγε πολέμου δὲν θὰ εἶχε καμμίαν σημασίαν ἐὰν αἱ δυνάμεις μας θὰ ἀνήρχοντο εἰς 100.000, ἢ 130.000, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν διαδοχὴν τῶν κλάσεων, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὶ σημαίνει ἐκπαίδευσις στρατιωτική, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναγκαίαν ὕπαρξιν ὡρισμένων Μεραρχιῶν εἰς ὡρισμένας τοποθεσίας, τὸ ἔλεγε στηριζόμενος πάντοτε ἐπὶ τῆς φαντασίας του τῆς ὁποίας ἔκαμε, διότι πράγματι εἶναι ἐξαίρετος φαντασία, χρῆσιν συχνὴν καὶ μεγάλην. Τί εἶπεν ἀπόψε; Ἀπόψε ὡμίλησε καὶ δὲν εἶναι ὁ Κυβερνήτης ἁπλῶς τῆς 16ης Φεβρουαρίου, εἶναι ὁ Κυβερνήτης καὶ τῆς 6ης Νοεμβρίου, ἦτο προητοιμασμένος καὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι, ἀπόψε ὡμίλησε περὶ μιᾶς μικρᾶς τὴν ὁποίαν δὲν ἐζήτησε κἄν, μειώσεως τῶν δαπανῶν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι κατὰ 200 ἑκατομ. καὶ μάλιστα εἰς τὴν πραγματικότητα πρόκειται περὶ 183 ἑκατομ.

§34Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μόνον 83 ἑκατομμύρια.

§35Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον τὸ χειρότερον διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω ἰδιαιτέρως εἰς μίαν τῶν προσεχῶν ἡμερῶν νὰ ἀναπτύξητε λεπτομερῶς τὸ θέμα τοῦτο. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφωτισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Δὲν θέλω νὰ ἐκταθῶ περισσότερον. Ὅπως ξεύρετε καὶ ξεύρει ἡ Κυβέρνησις ὑπάρχει ἐκδοχή, ὅτι δῆθεν ἀνέρχεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει καὶ ἡ ἄλλη λογιστικὴ ἐκδοχὴ ὅτι ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον μειώνει κατὰ 183 ἑκατομ. ὁ κ. Παπανδρέου, ὑπάρχει ἡ τρίτη ἐνδεχομένως ἡ θετικώτερη, διότι μαθηματικὸς εἶναι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ἐκδοχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μείωσις εἶναι μόνον 83 ἑκατ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν κατατοπισθῆτε καὶ θὰ κατατοπισθῆτε ἐντὸς τῶν ἡμερῶν ἀπὸ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην καὶ τὸν κ. Φροντιστὴν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἡ μείωσις τῶν δαπανῶν τῶν στρατιωτικῶν διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἐντόνως ἐνεργήσαμεν δίδοντες ἐντολὴν εἰς τὰ Ἐπιτελεῖα νὰ τὴν ἐπιχειρήσουν καὶ νὰ μᾶς κάμουν σχετικὰς εἰσηγήσεις. Ἡ μείωσις αὐτὴ δὲν εἶναι οὐσιωδῶς δυνατὴ καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμένη ὅπως ἀποκαλύπτεται σήμερον διὰ τῆς καταπληκτικῆς αὐτῆς μειώσεως κατὰ 183 ἑκατ. ἢ 83 ἑκατομ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ συνυφαίνεται τὴν σκέψιν καὶ συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ τὴν ζωήν του, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ χρησιμοποιῆται, ὅπως ἐχρησιμοποιεῖτο ἐπὶ τόσα ἔτη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ θέμα ὡς θέμα διλήμματος καὶ νὰ λέγει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅπως ἔλεγε, ὅτι ἡ ΕΡΕ δὲν ἀσκεῖ κοινωνικὴν πολιτικήν, διότι συντηρεῖ ὑψηλὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Αὐτὸ ἀπετέλεσε ἐνέργειαν βαρύτατα μεμπτήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΡΕ). Καὶ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν τὴν βαρύτατα μεμπτὴν τὴν πληρώνετε, διότι θὰ πληρώσετε τὰς δαπάνας τὰς στρατιωτικάς, περίπου ὅπως ἦσαν, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι μέσα εἰς τὴν ψυχήν σας τὸ θέλετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τότε, μὴ σκεπτόμενος τὰς συνεπείας, ἠσκήσατε μόνον Ἀντιπολίτευσιν, σήμερον ὅμως αἰσθάνεσθε τὴν εὐθύνην καὶ αἰσθανόμενος τὴν εὐθύνην — καὶ σᾶς κατηγοροῦν ἤδη ὡρισμέναι ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι ἕως χθὲς σᾶς ὑπεστήριζον— αἰσθανόμενος τὴν εὐθύνην, βλέπετε τὸ πρόσχημα, ὡς Ἕλλην, καὶ γνωρίζετε, πόσον σᾶς τιμῶ, ὡς Ἕλληνα πατριώτην.

§36Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἐξ αἰτίας σας ἐστερήθη τῆς βοηθείας ἡ χώρα.

§37Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ σπεύδετε, κύριε Παπαδημητρίου. Κύριε Πρόεδρε, χαίρομεν δι’ αὐτὴν τὴν στροφὴν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ συγχαίρομεν αὐτήν. Ἀλλ’ εἶναι ἀξιολύπητος ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς. Ἐξεμεταλλεύθη εἰς βάρος μας ἐπὶ ἔτη μίαν λεπτοτάτην καὶ μάλιστα ἱερὰν ὑπόθεσιν, διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δὲν εἶχε κἂν τὸ θάρρος ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁμολογήσῃ σήμερον ὅτι εἶχε ἄδικον καὶ ὅτι εἶχε πλανηθῆ. Ἂς ἔλθω ὅμως τώρα καὶ αὐτὸς θὰ εἶναι, ἀξιότιμοι φίλοι, ὁ ἐπίλογός μου, εἰς δύο ἄλλα σπουδαῖα ἠθικὰ θέματα. Τὰ δύο θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ θίξω, προσλαμβάνουν, μὲ τὰ, σκοπίμως ἢ τυχαίως, ἂν θέλετε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, συνδυασθέντα πυρὰ τῶν δημοσιευθεισῶν χθὲς δύο ἐκθέσεων, χαρακτῆρα δραματικόν. Ὁ λόγος σας, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε μετριοπαθὴς ἀπόψε, ἄλλωστε προγραμματικὰς δηλώσεις ἐκάματε, γενικοῦ χαρακτῆρος, ἀφηρημένου. Αἱ προθέσεις σας ὅμως ἀπεκαλύφθησαν χθὲς καὶ λυποῦμαι δι’ αὐτὸ καὶ λυποῦμαι τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε καὶ γνωρίζετε τὰς ἰδικάς μου προθέσεις ὡς ἀρχηγοῦ τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ θέσω μὲ ἀπόλυτον νηφαλιότητα τὰ δύο θέματα, νὰ τὰ ἀντιμετωπίσω, χωρὶς νὰ εἰσέλθω φυσικὰ εἰς τὴν οὐσίαν τῶν δύο θεμάτων. Ἀρχίζω ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἀρεοπαγίτου κ. Φλώρου. Διατὶ ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μίαν τοιαύτην ἔκθεσιν εἰς τὴν δημοσιότητα; Δὲν ἐξετάζω κἄν, διατὶ διεπράξατε τὸ μέγα σφάλμα καὶ ἐδώσατε πρὸς δημοσίευσιν αὐτὴν μόνον, χωρὶς νὰ δώσητε καὶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρ. Πάγου καὶ τὴν ἀπόφασιν ἐπίσης τοῦ προκατόχου σας, ὑπηρεσιακοῦ Ὑπουργοῦ, καθηγητοῦ κ. Σόντη. Δὲν ἐξετάζω κἄν, διατὶ παρελείψατε νὰ πράξητε τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἦτο στοιχειώδης ὑποχρέωσίς σας. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Ποίαν σκοπιμότητα, ἀσχέτως τοῦ λόγου, ὅτι παρέλειψε νὰ δώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ δύο ἄλλα κείμενα, ἐξυπηρέτει ἡ πρᾶξις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ δώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Φλώρου; Ἐάν, ὅπως θεωρῶ αὐτονόητον, προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτήν, κατόπιν ἐντολῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρεσύρθη ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ του εἰς μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲν ὑπηρετεῖ τὴν Δικαιοσύνην, ἀλλὰ πλήττει τὴν Δικαιοσύνην καιρίως. Δὲν τὴν πλήττει μὲ ὅσα, δῆθεν, ἀποκαλύπτει ὁ κ. Φλῶρος, τὴν πλήττει, διότι ἀποκαλύπτονται τὰ πάθη καὶ τὰ μίση, τὰ ὁποῖα διὰ πρώτην εὐτυχῶς καὶ ἐλπίζω διὰ τελευταίαν φοράν, συγκλονίζουν τὸ ἀνώτατον αὐτὸ δικαστικὸν ἵδρυμα τὸν Ἄρειον Πάγον. Ὁ κ. Φλῶρος, δὲν διεφώτισε οὔτε ὡς πρὸς ἐλάχιστόν τι σημεῖον, μὲ τὴν ἔρευναν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη, τὴν τραγικὴν ὑπόθεσιν Λαμπράκη. Οἱ ὑπαινιγμοὶ τοῦ κ. Ἀρεοπαγίτου, σχετικῶς μὲ τοὺς συναδέλφους μου κ.κ. Παπακωνσταντίνου καὶ Γ. Ράλλην, εἶναι ὑπαινιγμοὶ βασιζόμενοι ἐπὶ ἀσυστάτων ὑπονοιῶν καὶ σκέψεων τοῦ κ. Ἀρεοπαγίτου. Εἶμαι εἰς θέσιν ὑπευθύνως νὰ δηλώσω καὶ παρακαλῶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ πιστεύσῃ περισσότερον ἐμὲ καὶ ὀλιγώτερον τὸν κ. Φλῶρον.... (Φωναὶ ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος Ἄ! Ἄ!)

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παράκλησιν διατυπώνω καὶ δὲν ζητῶ ἀπάντησίν σας. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ σκεφθῇ. Δηλῶ ὑπευθύνως καὶ παρακαλῶ, ὄχι τοὺς κ.κ. βουλευτὰς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου οἱ ὁποῖοι δὲν δέχονται παράκλησιν, ἀλλὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν φιλότιμον, ὁ ὁποῖος δέχεται νὰ προσέξῃ καὶ τοὺς ἀντιπάλους, δέχεται τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐψήφισε τὴν Ε. Ρ.Ε. νὰ προσέξῃ καὶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. ὅταν ὁμιλῇ, ἀπευθύνομαι λοιπὸν καὶ πρὸς τὸ τμῆμα αὐτὸ καὶ πρὸς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ δηλῶ, ὅτι ἀμφότεροι καὶ ὁ κ. Παπακωνσταντίνου καὶ ὁ κ. Ράλλης μετέβησαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἀκριβῶς διὰ τὸν ἀντίθετον σκοπὸν ἐκείνου, τὸν ὁποῖον παρουσιάζει ὁ κ. Φλῶρος ὡς σκοπὸν τῆς ἐκεῖ ἐπισκέψεώς των. Δηλῶ ὑπευθύνως, ὅτι ἀμφότεροι μετέβησαν εἰς Θεσσαλονίκην, διὰ νὰ φροντίσουν νὰ ἀρθοῦν τὰ ἐμπόδια. (Φωναὶ ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, συμφωνεῖτε νομίζω, ὅτι ἡ πτέρυξ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἤκουσε μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλοῦντα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τηρηθῇ παρομοία τάξις καὶ κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Τὸ οἰκεῖον καὶ εὐπροσήγορον ὕφος του δὲν πρέπει νὰ παρασύρῃ εἰς διακοπάς, ὅσον εὐπρεπεῖς καὶ ἂν εἶναι αὗται.

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ ἐπικρίνητε τὸ ὕφος μου, ἰδίᾳ, ὅταν ὑπερασπίζομαι ὑπόθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν χειρῶν ἀδίκων ἤρξατο ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς ἐκπροσωπεῖτε. Καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ ἔχω τὸ ὕφος αὐτὸ ὅταν ὑπερασπίζωμαι τοὺς ἀδίκως κατηγορουμένους, τοὺς ὑφισταμένους μίαν ἄδικον ἐπίθεσιν. (Χειροκροτήματα). Καὶ εἶχον τὴν ἀξίωσιν σεῖς νὰ εἴπητε εἰς τοὺς κ.κ. τῆς Ἑνώσεως Κέντρου ὅτι, κυρίως, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διότι ὑπερασπίζομαι ὑπόθεσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔναντι κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ἐκτοξεύει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐκτοξεύει ἕνας ἀνώτατος δικαστικός, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ μὲ ἀκούσουν μὲ προσοχὴν καὶ νὰ μὴ κάμνετε ὑπαινιγμοὺς διὰ τὸ ὕφος μου. Καὶ τώρα παρακαλῶ σιωπήν, διὰ νὰ προχωρήσω μέχρι τέλους ἄνευ διακοπῶν.

§41Ε. ΣΑΚΕΛΛΑΡΗΣ. Σεῖς μᾶς προκαλεῖτε.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προκαλῶ; Λυποῦμαι δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Προκλητικὸς εἶμαι ἐγώ, ὁ ὁποῖος δηλῶ διὰ ποίους λόγους μετέβησαν εἰς Θεσσαλονίκην οἱ κ.κ. συνάδελφοι καὶ τοὺς ὑπερασπίζομαι καὶ δὲν εἶσθε προκλητικοὶ σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐδημοσιεύσατε αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Φλώρου; Ποῖοι προκαλοῦν; (Χειροκροτήματα).

§43Κ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)..... Ἂν νομίζετε ὅτι ὑπάρχει τίποτε εἰς βάρος τοῦ κ. Φλώρου νὰ τὸ εἴπητε. Εἶναι ἄνθρωπος ποὺ τιμᾷ τὴν δικαιοσύνην.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πετρόπουλε, δὲν σᾶς ἔδωσα τὸν λόγον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. Πετρόπουλον νὰ μὴ ἐξοργίζεται, ὅπως καὶ τὸν κ. Μυλωνᾶν νὰ μὴ νομίζῃ, ὅτι εἶναι προκλητικοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπαντοῦν, ἀλλὰ προκλητικοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καθ’ ὃν τρόπον συνέβη τοῦτο χθές, προέβησαν εἰς αὐτὴν τὴν βαρεῖαν εἰς βάρος τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω καὶ αὐτῆς τῆς ἀληθείας, πρόκλησιν. Προέβην εἰς τὴν δήλωσιν ὡς Κυβέρνησις, οἱ κ.κ. βουλευταὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου δὲν ἠθέλησαν νὰ τὴν ἀκούσουν κἄν, ἀλλὰ ἐγὼ τὴν ἀπηύθυνα πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἡ μετάβασις τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου καὶ τοῦ κ. Ράλλη εἶχε τελείως διάφορον σκοπὸν ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἀπέδωσεν εἰς τὴν μετάβασιν αὐτῶν ὁ κ. Φλῶρος. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον κατώρθωσεν ὁ κ. Φλῶρος, ἦτο νὰ ἀποκαλύψῃ τὴν βαθεῖαν ἀντίθεσίν του πρὸς τὸν Πρόεδρον καὶ τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, δύο ἐξόχους δικαστικούς, οἱ ὁποῖοι τιμῶνται ὑπὸ πάντων, ἀσχέτως πολιτικῶν φρονημάτων, τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν πολιτῶν. Δικαίωμα βεβαίως τοῦ κ. Φλώρου, νὰ ἔχῃ τὰς προσωπικὰς ἀντιθέσεις του καὶ νὰ μεταβάλῃ — λυποῦμαι καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω — τοὺς ὑφισταμένους του, ἐκθέτων καὶ αὐτοὺς τοιουτοτρόπως βαρύτατα νὰ μεταβάλῃ αὐτοὺς εἰς συνεργοὺς δυσφημήσεως τῶν ἀνωτάτων ἡγετῶν τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἦτο ὅμως δικαίωμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα ἕνα τοιοῦτον κείμενον. Γνωρίζει ὁ κ. Πολυχρονίδης, ὅτι τὸν τιμῶ ἐξαιρετικὰ διὰ τὸ ἦθος του, τὸν συμπαθῶ προσωπικῶς πολύ, δι’ αὐτὸ λυποῦμαι διότι θὰ ὑποχρεωθῇ μὲ τὸ τεράστιον λάθος εἰς τὸ ὁποῖον παρέσυρε τοῦτον ὁ Πρωθυπουργός του, νὰ ἀντιμετωπίσῃ σάλον εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸ Δικαστικὸν Σῶμα τῆς Ἑλλάδος.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕ. Καὶ ἐδῶ.

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν συνεφώνει μὲ τὴν κρίσιν τοῦ ὑπηρεσιακοῦ προκατόχου του, τοῦ καθηγητοῦ κ. Σόντη, ἀνδρὸς ἀκεραιοτάτου καὶ μὴ ἀναμιγνυομένου ποτὲ εἰς τὴν πολιτικήν, ὤφειλε νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀντίθετον εὐθύνην καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι συμφωνεῖ μὲ ὅσα λέγει ὁ κ. Φλῶρος. Ὁ οὐδέτερος τόνος «καταγγέλλω τοῦτο ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ» τῶν ἀνακοινώσεων διὰ τῶν ὁποίων συνώδευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Φλώρου, ὑπῆρξεν ἡ χειροτέρα λύσις. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδόθη, κατ’ αὐτὸν τὸν ἀπαράδεκτον τρόπον εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἐφιλοτέχνησεν, ὁ κ. Φλῶρος, ὑπερβὰς καὶ τὰς ἐκ τῶν νόμων δικαιοδοσίας του, ἔχω πᾶν δικαίωμα νὰ ἀξιώσω πλέον ἀπὸ αὐτὸν τοῦτον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μᾶς εἴπῃ καθαρὰ καὶ ξάστερα καὶ ἄνευ περιστροφῶν, ἐὰν συμμερίζεται ἢ ὄχι ὅσα γράφει ὁ κ. Φλῶρος, ὁ εὐνοούμενος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέθεσε, ὡς ἐὰν δὲν ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι Ἀρεοπαγῖται καὶ τὴν ἔρευναν τῶν φακέλλων τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Καὶ ἐὰν δηλώσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι συμμερίζεται τὰ λεγόμενα τοῦ κ. Φλώρου, ὀφείλει νὰ μᾶς εἴπῃ σαφῶς τὶ σκέπτεται ἀμέσως νὰ πράξῃ κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, καθὼς καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον μετὰ τὸ διαπραχθὲν βαρύτατον σφάλμα, δὲν ἐπιτρέπεται, εἶναι ἡ ὑπεκφυγή. Ἀφ’ ἧς κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα θὰ ἀναμένω ἀπόψε τὴν ἀπάντησιν. Ἀπάντησιν σαφῆ καὶ ἀνδρικήν. Αὔριον θὰ εἶναι ἀργά. Ἐὰν δὲν δοθῇ ἀπόψε ἡ ἀπάντησις, θὰ κατακρίνω δριμύτατα τὴν παράλειψιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Δὲν δίδονται εἰς τὴν δημοσιότητα τοιαῦτα κείμενα, χωρὶς νὰ λαμβάνουν θέσιν αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν συνείδησιν τῆς ἀξιοπρεπείας τῶν ἄλλων καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῶν ἀνωτάτων δικαστικῶν θεσμῶν.

§48Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πολὺ ἐλάχιστα ἀπὸ ὅσα ἔγιναν λέγει ὁ κ. Φλῶρος.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεύτερον σπουδαῖον ἠθικὸν θέμα, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν ἔρευναν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Ἐξωτερικῶν καὶ Τύπου καὶ τὴν ὁποίαν, ἀστόχως καὶ ἐσφαλμένως —καὶ θὰ ἴδωμεν εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν μέχρι τίνος σημείου ἐγκινεῖται τὸ σφάλμα τοῦτο— χαρακτηρίζουν οἱ διενεργοῦντες αὐτήν, ὡς δικαστικὴν ἔρευναν. Θὰ τὸ ἐπροσέξατε, ὅτι τὴν ὀνομάζουν δικαστικὴν ἔρευναν. Τονίζω, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι χαίρω, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξήγγειλε καὶ ἀπόψε, ὅτι θὰ καταθέσῃ ἀμέσως τὸ νομοσχέδιον τοῦ «Πόθεν ἔσχες». Καὶ χαίρω καὶ διὰ τὸν τίτλον τὸν ὁποῖον ἐπέλεξεν. Θεωρεῖ τοσοῦτον μᾶλλον ἀναγκαίαν τὴν πρᾶξιν αὐτήν, καθ’ ὅσον προηγήθη ἡ δρᾶσις τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη. Δὲν θὰ ἔπρεπε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως νὰ χρειάζεται τοιοῦτον νομοσχέδιον, διότι θὰ ἴδητε ποῦ θὰ ὁδηγήσῃ. Ἀλλὰ εἶναι ἀπαραίτητον, μετὰ τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς διαβολῆς καὶ τῆς κατασυκοφαντήσεως τῶν πάντων, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἐπὶ ἔτη, ὑφίστατο ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. μίαν θύελλαν ἀνευθύνων διαβολῶν, ἐνθυμίζουσαν, ἀνάλογον θύελλαν τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποστῆ, μετὰ τὸ 1930, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, καὶ παρακαλῶ, ἂς τονισθῇ καὶ τοῦτο, ὄχι τόσον ἐκ μέρους τῶν θέσει ἀντιπάλων του, ὄχι τόσον ἐκ μέρους τοῦ προσεκτικοῦ καὶ σώφρονος Παναγῆ Τσαλδάρη, ἀλλὰ ἐκ μέρους παλαιῶν στενῶν συνεργατῶν του, οἱ ὁποῖοι τὸν εἶχον ἀπαρνηθῆ. Ἀμφιβάλλω πολύ, ἐὰν αὐτὴ ἡ τακτικὴ τῆς δυσφημήσεως καὶ τῆς δημιουργίας εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ ἐρωτηματικῶν, ὡς πρὸς τὴν ἐντιμότητα τῶν διαχειριζομένων τὰ κοινά, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ἀνταποκρινομένη εἰς τὰς ἐπιταγὰς τῆς ἀρετῆς. Μέγας λόγος, ἡ ἀρετή, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐτόλμησα, ποτὲ εἰς τὴν ζωήν μου νὰ τὴν ἐπικαλεσθῶ ὡς κτῆμα μου ἢ ὡς ὅπλον, ἐναντίον ἄλλων. Σεῖς τὸ ἐτολμήσατε, καὶ σᾶς μιμοῦνται ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον, οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει συνεργάται σας καὶ πρῶτος, ὁ καθ’ ὅλα ἄξιος τιμῆς υἱός σας. Προσέξατε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζω, ὅτι προσωπικῶς σεῖς ἠσκήσατε πάντοτε τὴν ἀρετήν. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἐγὼ προσωπικῶς —ἐὰν ἐπιτυχῶς ἢ ὄχι, δὲν τὸ γνωρίζω— προσεπάθησα νὰ τὴν ἀσκήσω, καθ’ ὅ μέτρον συμβιβάζεται τοῦτο, πρὸς τὴν ἀσθενῆ ἀνθρωπίνην φύσιν. Καὶ ἔρχομαι τώρα, εἰς μίαν σειρὰν ἐρωτημάτων: Συμβιβάζεται κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὴν ἀρετήν, ἡ τακτικὴ τοῦ καθολικοῦ διασυρμοῦ τῶν ἀντιπάλων σας, τὴν ὁποίαν, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν σας, ἐπεχείρησεν ἐπὶ ἔτη ἡ Ἕνωσις Κέντρου; Καὶ ἦλθεν, βέβαια, ἡ ὥρα τὴν ὁποίαν ἐπεθυμούσατε, ἡ ὥρα νὰ κυβερνήσητε. Ἐσχηματίσατε μάλιστα Κυβέρνησιν, ἀμέσως, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3 Νοεμβρίου. Συμβιβάζεται πρὸς τὴν ἀρετήν, ὅ,τι ἐπράξατε τότε; Τὰ ἐρωτήματα, ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, πρὸς σᾶς τοὺς ἐναρέτους θὰ εἶναι σκληρά. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τὰ προσέξητε. Ὁ λαός, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, θὰ τὰ προσέξῃ. Ὑπῆρξε τάχα πρᾶξις ἐνάρετος ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν ἡ πρώτη Κυβέρνησίς σας; Ἐνῷ δὲ εἴχατε κοινοβουλευτικὴν βάσιν, ἐνῷ δὲν εἴχατε δημοκρατικὴν νομιμοποίησιν, σεῖς ὁ κῆρυξ τῆς Δημοκρατίας καὶ ἐνῷ ἀπόφασίς σας ἦτο νὰ ζητήσητε ἀμέσως μετὰ τὴν ἐμφάνισίν σας εἰς τὴν Βουλὴν τὴν διάλυσιν αὐτῆς καὶ τὴν προκήρυξιν νέων ἐκλογῶν, ἀνεθέσατε καὶ εὑρήκατε ἀπόψε μίαν περίεργον δικαιολογίαν, εἰς ἀνωτάτους δικαστικοὺς καθολικάς, ἀφῃρημένας καὶ εὐρυτάτας ἐρεύνας εἰς ὡρισμένα Ὑπουργεῖα. Γνωρίζετε ἄριστα, ἀξιότιμε κύριε Παπανδρέου, ὅτι αἱ ἔρευναι αὗται ἦτο ἀδύνατον, λόγῳ τοῦ ἀορίστου καὶ ἀπεράντου ἀντικειμένου των νὰ λήξουν πρὸ τῶν νέων ἐκλογῶν, διατί ἐβιάσθητε; Φοβοῦμαι, ὅτι τὸ ἐπράξατε, ὄχι διότι τὸ ἐπέβαλεν ἡ ἀδημονοῦσα εἰς τὴν συνείδησίν σας ἀρετή, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρχῃ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς τελευταίας προεκλογικῆς περιόδου ἀντικειμενικὴ ἐκμετάλλευσις εἰς βάρος τῶν ἀντιπάλων σας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ἀλλά, ἔρχομαι καὶ εἰς τὴν σημερινὴν ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἠθικοῦ προβλήματος στάσιν σας. Συμβιβάζεται τἄχα πρὸς τὰς ἐπιταγὰς τῆς ἀρετῆς, ἡ ἀνάθεσις εἰς ἀνωτάτους δικαστικοὺς γενικῶν καὶ ἀορίστων ἐρευνῶν ἄνευ προσδιορισμοῦ συγκεκριμένων περιπτώσεων; Ὄχι, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν συμβιβάζεται. Τί ἔπρεπε νὰ πράξητε θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εὑρίσκωμαι σήμερον ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Κόμματος κατὰ τοῦ ὁποίου στρέφονται αἱ ἐνέργειαί σας. Ἔπρεπε χωρὶς δημοσίαν τυμπανοκρουσίαν νὰ δώσητε ἐντολὴν εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργούς σας, νὰ ὑποβληθοῦν αὐτοὶ εἰς τὸν κόπον νὰ ἐρευνήσουν μὲ τὴν βοήθειαν οἱωνδήποτε προσώπων, δικαστικῶν ἢ ἄλλων, τοὺς θεωρουμένους ὡς ὑπόπτους φακέλλους καὶ μόνον ἐὰν εὕρισκον συγκεκριμένας περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐστήριζον τὰς ἀμφιβολίας σας, τότε καὶ μόνον τότε θὰ εἴχατε τὸ ἠθικὸν δικαίωμα— δὲν ἐξετάζω κἂν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ θέμα ἀπὸ νομικῆς πλευρᾶς, δηλαδὴ ἀπὸ γενικωτέρας συνταγματικῆς πλευρᾶς—νὰ ἀνακοινώσητε δημοσίᾳ, ὅτι ἀνεθέσατε εἰς τοὺς τάδε δικαστικοὺς τὴν πλήρη διερεύνησιν αὐτῶν τῶν ἀπολύτως συγκεκριμένων 2, 3, 10 περιπτώσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ ὁμιλήσουν καὶ ὅταν ὁμιλήσουν οἱ ἀμέσως θιγόμενοι συνάδελφοί μου, θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ θὰ ἐξετάσω τότε τὸ θέμα καὶ ἀπὸ συνταγματικῆς πλευρᾶς. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ ἀρκεῖ διὰ νὰ ἀποκαλύψω τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ γενικὴ ἠθικὴ τοποθέτησις. Καὶ συνεχίζω τὰ ἐρωτήματά μου: Συμβιβάζεται πρὸς τὰς ἐπιταγὰς τῆς ἀρετῆς ἡ ἐσπευσμένη χθὲς δημοσίευσις τῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ κἂν ὁλόκληρον τὴν ἔρευναν τῆς ἐκθέσεως, τῆς ἀναφερομένης εἰς δύο ἢ μᾶλλον κατ’ οὐσίαν εἰς ἓν ἐκ τῶν δύο μόνον Ὑπουργείων καὶ δι’ ἔρευναν ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τομεῖς, τῶν ὁποίων, τὴν ἐθνικῶς λεπτοτάτην ὑφὴν γνωρίζετε ἄριστα; Εἴπατε ἀπόψε, ὅτι προχθὲς ὁ ἀξιότιμος Ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, κ. Τούσης, σᾶς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν. Ἁπλούστατα ἔπρεπε νὰ τοῦ ἀπαντήσητε, ὅτι θέλετε ὁλόκληρον τὴν ἔκθεσιν, ὁλοκλήρου τῆς ἐρεύνης. Τὸ ὅτι προχθὲς σᾶς τὴν ὑπέβαλε δὲν εἶναι λόγος, ὁ ὁποῖος ἠθικῶς θεμελιώνει τὴν χθεσινήν σας πρᾶξιν νὰ συνδυάσητε τὴν ἔκθεσιν Φλώρου μὲ τὴν τμηματικὴν καὶ τὴν μερικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Τούση καὶ τοῦ κ. Κανελλάκου. Συμβιβάζονται τἄχα ὅλα αὐτὰ μὲ τὰς ἐπιταγὰς τῆς ἀρετῆς; Ἀφοῦ δὲν ἔχει λήξει πλήρως ἡ ἔρευνα, διατί ὑπεβλήθη, διατί δὲν ἠμποδίσατε νὰ ὑποβληθῇ ἀκαίρως καὶ προώρως ὡς ἀπαύγασμα καὶ πόρισμα τμηματικῆς ἐρεύνης ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἐδημοσιεύσατε χθές; Διατί τὴν ἐδημοσιεύσατε χθές, δηλαδὴ τὴν παραμονὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς πολιτικῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως καὶ δή, ἐπαναλαμβάνω, ἐν συνδυασμῷ καὶ ταυτοχρόνως μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Φλώρου; Καὶ ἀφοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ ἐθνικῶς ἐπιτετραμμένον νὰ γραφοῦν καὶ νὰ δημοσιευθοῦν τὰ πάντα, οὔτε ὡς πρὸς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῆς ἐρεύνης, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη καὶ τὸ δηλοῖ ὁ ἴδιος ὁ κ. Τούσης, βάσει ποίας ἐπιταγῆς τῆς ἀρετῆς ἀπεμονώθησαν ὡρισμένα κεφάλαια καὶ ἐδόθησαν εἰς τὴν δημοσιότητα; Καὶ ἔρχομαι καὶ εἰς ἄλλα ἐρωτήματα, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ συνάδελφός μου, τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, κ. Ἀβέρωφ, εἶχε πλῆρες δικαίωμα νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν νομιμότητα καὶ δὴ τὸ συνταγματικῶς ἐπιτρεπτὸν τῆς προσκλήσεως, ἡ ὁποία τοῦ ἐγένετο, ὅπως καταθέσῃ ὡς μάρτυς, ὅπως προβῇ εἰς κατάθεσιν ἐνώπιον τοῦ κ. Τούση ἢ τοῦ κ. Κανελλάκου, παραβιαζομένης τῆς βασικῆς κατηγορηματικῆς ἀρχῆς τοῦ Συντάγματος περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσωμεν εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν. Δὲν εἶναι μόνον λέξις ἡ Δημοκρατία. Εἶναι πρᾶξις.

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι, εἰς τὰ χαρτιά.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μόνον εἰς τὰ χαρτιὰ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὁ κ. Ἀβέρωφ ὅμως, ἐνῷ ἠρνήθη νὰ μεταβῇ νὰ καταθέσῃ— καὶ ἦτο πλῆρες τὸ δικαίωμά του νὰ τὸ πράξῃ— διεμήνυσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἶναι πρόθυμος ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ τὸν διαφωτίσῃ ἐπὶ παντὸς σημείου ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἶχεν ἀμφιβολίας. Εἶχεν ὁ κ. Ἀβέρωφ καθῆκον ἐθνικὸν νὰ ἀποτρέψῃ τὸ μέγα λάθος τῆς τηρήσεως ἐγγράφων πρακτικῶν ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος δαπανῶν, διὰ τὰς ὁποίας αὐτὸς οὗτος ὁ νόμος δὲν ἀπαιτεῖ ὡς δικαιολογητικόν, παρὰ μόνον δύο τυπικὰς πράξεις, μίαν μιᾶς τριμεροῦς ὑπηρεσιακῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὴν ἄλλην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν ἐνεδείκνυτο πράγματι αὐτό, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν οὐσίαν, διατί— ἐρωτῶ— ἀπεκλείσθη ἡ προθυμία, ἡ προσφορὰ τοῦ κ. Ἀβέρωφ; Μήπως θέλετε νὰ τὸν ἀναγκάσητε νὰ προβῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς προάσπισιν τῆς τιμῆς του εἰς δημοσίαν ἀποκάλυψιν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ καταστήσουν καὶ εἰς ἡμᾶς ἀδύνατον τὴν ἄσκησιν ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ τὴν διαχείρισιν ἐθνικῶν θεμάτων εἰς τὸ μέλλον; Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ἀβέρωφ θὰ σεβασθῇ περισσότερον τὸ ἐθνικὸν συμφέρον καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν προσωπικήν του θέσιν καὶ θὰ ὁμιλήσῃ μόνον ὅταν ἀποφασίσῃ καὶ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ. Ἀλλὰ θὰ ἀποφύγῃ νὰ εἴπῃ ὅ,τι δήποτε— σᾶς καθησυχάζω ἀπὸ τοῦδε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως— τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βλάψῃ τὸ ἔθνος. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται: Βάσει ποίας ἐπιταγῆς τῆς ἀρετῆς ἀπεκλείσθη ἡ δυνατότης μιᾶς ἐμπιστευτικῆς συζητήσεως μὲ τοὺς διεξάγοντας τὴν ἔρευναν ἀνωτάτους δικαστικούς; Ποία δικονομία ὑπερβαίνουσα τὴν ἰσχὺν τοῦ Συντάγματος καὶ τὸ κῦρος τοῦ Συντάγματος, ἐπέβαλεν εἰς τοὺς δύο τούτους δικαστικούς, νὰ μὴ δεχθοῦν τὴν ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὸν κ. Ἀβέρωφ, ἀλλὰ νὰ θέλουν καλὰ καὶ σώνει τὴν κατάθεσιν; Εἶπον, ὅτι τὰ ἐρωτήματα θὰ εἶναι σκληρὰ καὶ εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τὰ ἀκούσητε. Καὶ ἂς θέσω ἀκόμη ἓν ἐρώτημα: Ἐὰν ἡ διαταχθεῖσα δὲν εἶναι ἀνάκρισις καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνάκρισις, διότι ἡ προκριθεῖσα διαδικασία θὰ ἦτο ὡς ἀνάκρισις καταφώρως ἀντισυνταγματική, τί νόημα εἶχε διὰ τὴν ἐπιλογὴν τῆς χρονικῆς ἀφετηρίας τῆς ἐρεύνης τὸ κριτήριον τῆς παραγραφῆς, ὅπως μάλιστα, κατ’ ἐμὲ ἐσφαλμένως ἡρμηνεύθη ὑπὸ τῶν δύο ἀνωτάτων δικαστικῶν; Διατί δὲν ἐγένετο καὶ διατί δὲν διετάξατε νὰ γίνῃ ἔρευνα περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως τῶν μυστικῶν κονδυλίων πρὸ τοῦ 1953 ἢ τοῦ 1950; Διατί παρελείψατε αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία καὶ μόνον θὰ ἐδικαιολόγει ἠθικῶς τὴν πρᾶξιν σας; Μήπως τὸ ἐπέβαλε καὶ αὐτὸ ἡ ἀρετή; Γνωρίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τὴν ὁποίαν ἀρκοῦμαι τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ θίξω ἐν γενικωτάταις μόνον γραμμαῖς εἶναι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς της τοιαύτη, ὥστε τὸ ἔργον μου εἶναι καὶ σήμερον καὶ θὰ εἶναι καὶ αὔριον, θὰ εἶναι καὶ εἰς τὸ μέλλον ἔργον δυσχερές. Ἀλλὰ εἰς ἠθικῶς δυσχερεστέραν θέσιν, βεβαιωθῆτε περὶ αὐτοῦ, θὰ ἀχθῇ σὺν τῷ χρόνῳ αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησίς σας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ συμπαρασταθῶ εἰς τὴν ἄδικον δοκιμασίαν τῶν βαναύσως θιγομένων συναδέλφων μου καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει τί εἶναι καὶ τί δὲν εἶναι εὐθὺ καὶ τίμιον. Ἀλλὰ σεῖς θὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ ἀντιμετωπίσητε πολὺ μεγαλυτέρας δυσκολίας διὰ νὰ συλλάβητε τὸ μέγεθος τῶν δυσκολιῶν τὰς ὁποίας θὰ ἀντιμετωπίσετε ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ἀναγνώσατε ὡρισμένα ἄρθρα φιλικῶν πρὸς ὑμᾶς ἐφημερίδων τῆς σήμερον, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ποῦ ἄγετε τὸν τόπον, ἢ μᾶλλον ποῦ θὰ σᾶς ὑποχρεώσῃ ἡ κοινὴ γνώμη νὰ τὸν ἀγάγητε. Εὔχομαι, ἀξιότιμοι κύριοι τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάμψῃ ἡ ἀρετή σας πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἐτολμήσαμεν νὰ ἐπικαλεσθῶμεν. Μέχρι τῆς ὥρας ἐκείνης, δηλαδὴ πρὶν λάμψῃ ἡ ἀρετή σας, ποὺ θὰ θαμβώσῃ τοὺς ὀφθαλμούς μας εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἀρνηθῶμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§53Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ δώσω μίαν σύντομον ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ θὰ ὁμιλήσῃ κατόπιν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ δώσῃ εὐρυτέραν ἀπάντησιν εἰς τὰ θέματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν. Ὑπάρχουν προσωπικὰ θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλω προσωπικῶς νὰ ἀπαντήσω. Ἦτο προφανές, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶχε σχεδιάσει ἕνα ἰδικόν μου κείμενον λόγου, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχε παρασκευάσει ἀπάντησιν. Καὶ δὲν τὸ ἤκουσε..... καὶ εὑρέθη εἰς τὸ κενόν!... (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Δι’ αὐτὸ ἠσθάνετο, ὅτι δὲν συνηντᾶτο μὲ τὸ κείμενόν μου. Ἀλλά, δὲν πταίω ἐγώ. Ἡ μέθοδος, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε, ἦτο ἐσφαλμένη. Εἶπεν ἀκόμη, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι θαυμάζει, ἔπειτα ἀπὸ τὴν δημαγωγίαν, τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν, ὅτι ἔμειναν 35% εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. Προέβλεψεν ἐκμηδένισιν. Τὸν συγχαίρω διὰ τὴν ὀλιγάρκειαν!... (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, τὰ θεωρεῖα, νὰ μὴ προβαίνουν εἰς ἐκδηλώσεις.

§55Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρ. Κυβερν.). Εἶπεν, ἐπίσης, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι εἰς τὸ βῆμα ἤκουσεν εὐχολόγιον. Ἀλλά, τί νὰ ἤκουε; Τώρα ἤλθομεν. Ἐπαγγελίας προσφέρομεν. Ἔργα θὰ προσφέρωμεν, ὅταν ἔλθῃ ὁ χρόνος, ὁ σύντομος χρόνος. Τὰ ὀκτὼ ἔτη ὀφείλουν νὰ ἀπολογοῦνται διὰ τὴν ἀνυπαρξίαν τῶν ἔργων, ὄχι αἱ 8 ἑβδομάδες, αἱ ἰδικαί μας. (Χειροκροτήματα). Εἶπεν ἐπίσης ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι ἐπὶ καιρίων θεμάτων δὲν ἐδώσαμεν ἀπάντησιν. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν αἱ πέντε συνεδριάσεις τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Βεβαίως ὁ λόγος μου ὑπῆρξε συνεχοῦς διαρκείας μίαν ὥραν. Ἀνεφέρθην καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς μου δηλώσεις τοῦ Δεκεμβρίου καὶ εἰς τὸν προεκλογικὸν λόγον τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ ὑπῆρξε συνόψισις, μὲ προσθήκην συγκεκριμένων διαπιστώσεων. Λυποῦμαι, διότι ἡ μία ὥρα, κατὰ τὰ κριτήρια τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, εἶναι ἀνεπαρκὴς διὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἰδεῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε, ἄλλωστε, διεξεδίκησα τὸ προνόμιον τῆς μακρηγορίας. Τὸ προσφέρω εἰς τοὺς ἀντιπάλους μου! (Χειροκροτήματα). Ἀνεφέρθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἰς τὸν διπλασιασμὸν τῶν βασικῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν. Καὶ ἐξηγέρθη ἐξ ὀνόματος τῶν ἄλλων δημοσίων ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων ἐσφαγιάσθησαν καὶ τὰ δίκαια καὶ ἡ φιλοτιμία. Καὶ ἠπόρησε ποῦ ἀνεύρομεν ἡμεῖς εἰς τὸ Σύνταγμα αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία μᾶς τὸ ὑπηγόρευσεν. Εἰς τὸ Σύνταγμα, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, ἀνεύρομεν μίαν μόνον διάταξιν — ἐκείνην, ἡ ὁποία κάμνει λόγον περὶ τῆς ἀμοιβῆς τῶν δικαστικῶν. Καὶ αὐτὸ σημαίνει, ὅτι τοὺς ἀνάγει εἰς ἰδίαν κατηγορίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἐπικλήσεως τοῦ Συντάγματος. Καὶ διατί ἐδώσαμεν αὐτὴν τὴν ηὐξημένην οἰκονομικὴν ἱκανοποίησιν ἔπρεπε νὰ τὸ γνωρίζητε. Διότι εἶχε παύσει ἡ πρόθυμος προσέλευσις εἰς τὰς τάξεις τῶν δικαστικῶν. Καὶ σεῖς, ἡ ΕΡΕ, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσητε τὴν ἔλλειψιν προθυμίας ὑπεβιβάσατε τὰ προσόντα καὶ ὡδηγήσατε εἰς ἠθικὴν μείωσιν τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις. Ἀπέναντι τῆς ἰδικῆς σας μεθόδου, τῆς μειώσεως τῶν προσόντων, ὑπῆρξεν ἡ ἰδική μας μέθοδος, ὁ διπλασιασμὸς τῶν βασικῶν μισθῶν, διὰ νὰ ἔχωμεν ἐπάρκειαν, ἔξαρσιν, πλήρη ἐγγύησιν τῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιον, τὸ ὀχυρὸν τῆς Δημοκρατίας. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἀνεπτύξαμεν ἄλλωστε, ὅτι διπλασιάζοντες τοὺς βασικοὺς μισθούς, κατηργήσαμεν ταυτοχρόνως ὅλας τὰς ἄλλας ἀπολαυὰς εἰς συμβούλια καὶ εἰς Ἐπιτροπὰς αἱ ὁποῖαι διὰ πολλοὺς ἀπέδιδον πολὺ περισσοτέρας, καὶ ταὐτοχρόνως ὡδήγουν εἰς ἐξάρτησιν ἀπὸ τὴν εὔνοιαν Ὑπουργῶν. Καὶ ἠθέλαμεν νὰ χειραφετήσωμεν τὸ Δικαστικὸν Σῶμα ἀπὸ οἱανδήποτε πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἐξάρτησιν, ὥστε οἰκονομικῶς καὶ πολιτικῶς ἀπερίσπαστον νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του, νὰ εἶναι ἄξιον τῆς Ἑλλάδος καὶ ἄξιον τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι εἶχον ἀκουσθῆ τριγμοὶ τῆς οἰκονομίας. Εἶναι ἀκριβές, εἶχον ἀκουσθῆ πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ ὅπως εἶχον εἴπει καὶ τότε, δὲν ἦσαν τριγμοὶ τῆς οἰκονομίας, ἦσαν τριγμοὶ τῆς ΕΡΕ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Δὲν εἶχε κινδυνεύσει ἡ δραχμή. Ἡ ΕΡΕ εἶχε κινδυνεύσει. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὅπως ἔλεγον τότε, ἡ ΕΡΕ κινδυνεύουσα ἐκάλεσε τὴν δραχμὴν νὰ συναποθάνουν. Ἀλλὰ ἡ δραχμὴ ἠρνήθη. Καὶ τὸ μοιραῖον ἐπῆλθεν. Ἡ ΕΡΕ ἀπέθανε μόνη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Κ.). Ἔκαμε λόγον ἐπίσης ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ περὶ τῶν δαπανῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐνόμισεν, ὅτι εὗρεν ἀντίφασιν μεταξὺ τῶν παλαιῶν μας διακηρύξεων καὶ τῆς σημερινῆς μας πολιτικῆς. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, ὑπάρχει ἀπόλυτος ἑνότης μεταξὺ τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς σημερινῆς μας πολιτικῆς. Πάντοτε ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ διατήρησις τῆς ἀμυντικῆς ἰσχύος, ἀλλὰ καὶ ἡ μείωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Διότι ὑπερασπίζομεν συμμαχικὸν μέτωπον καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς θυσίας ὅσα δυνάμεθα. Ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ἀπὸ τὴν ὑπεύθυνον αὐτὴν θέσιν, ἐθνικὴ ἄμυνα δὲν σημαίνει μόνον ὅπλα, σημαίνει ἄνθρωποι καὶ ὅπλα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Καὶ οἱ κίνδυνοι τῶν σημερινῶν κρατῶν δὲν εἶναι μόνον ἐξωτερικοί. Εἶναι καὶ ἐσωτερικοί. Ὑπάρχουν δύο μέτωπα πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ Ἔθνους, ἐξωτερικὸν καὶ ἐσωτερικόν. Ἡ κοινωνικὴ δικαιοσύνη ἀποτελεῖ ὅπλον διὰ τὴν διατήρησιν τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας. Ἰδοὺ διατὶ ἐθνικὴ ἄμυνα εἶναι καὶ ἡ κοινωνικὴ δαπάνη. Δὲν εἶναι διασπάθισις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Προέβημεν εἰς αὐτὰς τὰς μειώσεις τὰς ὁποίας καὶ ἡμεῖς θεωροῦμεν ἀνεπαρκεῖς, ἀλλὰ χρειαζόμεθα χρόνον. Εὑρισκόμεθα μόνον ἕνα μῆνα εἰς τὴν Ἀρχήν. Ἐνῷ τὸ θέμα ἔχει καὶ συμμαχικὴν πλευράν. Θὰ πρέπει νὰ διαπραγματευθῶμεν τὴν εἰσφορὰν καὶ τῶν ἄλλων διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος καὶ ἔχομεν ἀνάγκην αὐτοῦ τοῦ χρόνου. Ἐτέθη παρ’ ἡμῶν ὡς Κυβερνήσεως τὸ θέμα. Ὁ ἀείμνηστος Σοφοκλῆς Βενιζέλος τὸ ἔθεσεν, εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην καὶ θὰ παλαίσωμεν διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ δικαίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Ἀνεφέρθη ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἰς τὸ Κέντρον τῶν Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν. Τὸ ἤκουσα μὲ κατάπληξιν. Πρῶτον, ὁ υἱός μου δὲν εἶναι σήμερον ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Κέντρου. Εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν. Καί, δεύτερον, τὰ Κέντρα Οἰκονομικῶν Ἐρευνῶν, τὰ Κέντρα προγραμματισμοῦ ἀποτελοῦν κανόνα διὰ τὸν προγραμματισμὸν τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν. Καὶ δὲν πρόκειται νὰ εἶναι αὐτόνομοι. Ὅπως ἀνεκοινώθη, γίνεται ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἀλλὰ ὑπηρεσία ὄχι γραφειοκρατική, ὑπηρεσία ἐπιστημονική. Καὶ ἀντὶ νὰ ὑπάρξῃ ἐπικρότησις, ἔξαρσις τοῦ μέτρου μὲ τὸ ὁποῖον ἐλπίζομεν νὰ εἰσέλθωμεν πλέον εἰς ἕνα ἀληθῆ ἐπιστημονικὸν οἰκονομικὸν προγραμματισμόν, εὗρεν ὁ πνευματικὸς ἄνθρωπος, καὶ ἡγέτης τῆς ΕΡΕ τὴν εὐκαιρίαν ἐπικρίσεως εἰς τὴν ὁποίαν μάλιστα ἔδωκε καὶ τὴν αἰχμὴν οἰκογενειακῆς ἐπικρίσεως. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ Κυπριακόν. Εἶχεν εἰκάσει κατὰ διάφορον τρόπον ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ τοὺς λόγους μου διὰ τὸ Κυπριακὸν καὶ εἶχεν ἀποφασίσει ἄμυναν. Καὶ εὑρέθη καὶ πάλιν εἰς τὸ κενόν. Ἐπανέφερεν ὁ ἴδιος τὴν ὀξύτητα τοῦ θέματος, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς λόγῳ τῶν σημερινῶν περιστάσεων, λόγῳ τῆς ἐντάσεως, δὲν ἠθέλαμεν νὰ προσδώσωμεν. Διότι δὲν ἠθέλαμεν εἰς αὐτὴν τὴν Βουλὴν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθεσις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαροῦν μόνον οἱ ἐχθροί μας. Ἠθέλαμεν νὰ δώσωμεν τὴν εἰκόνα, ὅπως εἶμαι βέβαιος, ὅτι κατὰ βάθος συμβαίνει, ἑνιαίας, καθολικῆς συμπαραστάσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ Κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐδώσαμεν καμμίαν ἀπολύτως αἰχμὴν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Ἀλλὰ ἐὰν θέλετε νὰ προκαλῆτε διὰ τὸ παρελθὸν θὰ ἔχετε τὴν ἀπάντησιν. Εἶναι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν, ἐπίσης παραβιάζοντες τὸ ἀπόρρητον τῆς συνομιλίας μὲ τὸν Βασιλέα, ἀνεκοινώσατε, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ. Αἱ συμφωνίαι τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου, ἀποτελοῦν ἐθνικὸν ἔγκλημα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Διαχειριζόμεθα τὸ δύσκολον θέμα, ἐλπίζομεν νὰ ὁδηγήσωμεν καὶ εἰς εἰρήνευσιν καὶ εἰς ἐλευθερίαν καὶ εἰς δικαιοσύνην. Δυσχερέστατον εἶναι τὸ πρόβλημα. Ἀλλὰ ἐτέθη τὸ ἐρώτημα, διατί τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπανηγύρισεν; Ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσω τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, ὅτι τὸ ἰδικόν μας Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν ἀναμένει τὰς ὁδηγίας του διὰ νὰ κρίνῃ πότε πρέπει νὰ ἐπαινέσῃ τὸν Ἀρχηγόν του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Ὅ,τι διεκηρύξαμεν εἰς τοὺς λόγους μας ἰσχύει: Μὲ τὴν πολιτικὴν Δημοκρατίαν οἱ Ἕλληνες ἔγιναν ἐλεύθεροι. Μὲ τὴν Ἑλληνικὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικὴν οἱ Ἕλληνες αἰσθάνονται ὑπερήφανοι. Καὶ τὰς δύο αὐτὰς ὑπηρεσίας ἔχομεν προσφέρει εἰς τὸν λαόν μας. (Χειροκροτήματα). Εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, διατί ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι ἀποκατεστάθησαν αἱ ψυχικαὶ σχέσεις μας μὲ τοὺς συμμάχους. Διότι, ἀξιότιμε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, θέλομεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς ἀπέναντι τῶν συμμάχων μας. Κατὰ τὸ στάδιον τῶν πρώτων ἑβδομάδων ὑπῆρχεν ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ ἀπὸ τὰς δημοσιεύσεις τοῦ Τύπου, ἀπὸ ὡρισμένας ἐνεργείας, ὅτι αἱ δίκαιαι ἀπόψεις μας, δὲν εὕρισκον ἀνταπόκρισιν ἀπὸ τοὺς συμμάχους. Καὶ ἐψυχράνθη ἡ ψυχὴ τοῦ λαοῦ μας καὶ εἴχομεν τὸ θάρρος νὰ τὸ ἐπιβεβαιώσωμεν. Ὅταν ὅμως οἱ σύμμαχοι ἐψήφιζαν καὶ τὴν ἀποστολὴν διεθνοῦς στρατιωτικῆς εἰρηνευτικῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ Κυπριακὸς λαὸς καὶ τὴν ἀποστολὴν μεσολαβητοῦ, ὅταν προσηρμόσθησαν πρὸς τὰ ἰδικά μας Ἑλληνικὰ αἰτήματα, αἱ ψυχικαί μας σχέσεις ἀπεκατεστάθησαν. Εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι παρεσύρθημεν εἰς τὴν ἐπικοινωνίαν μας μὲ τοὺς νέους, οἱ ὁποῖοι κατ’ οὐσίαν κατηυθύνοντο ἄλλοθεν καὶ τώρα θὰ δοκιμάσωμεν ἀπογοήτευσιν. Τοῦ δίδω ἀπάντησιν: Οὐδέποτε, οὔτε παρεσύρθημεν, οὔτε παρεσύραμεν. Διεκηρύξαμεν μὲ εἰλικρίνειαν τὸ πρόγραμμά μας. Ὑψώσαμεν τὴν σημαίαν τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας, παλαίοντες καὶ ἐναντίον τῆς δεξιᾶς καὶ ἐναντίον τῆς ἀριστερᾶς, καὶ κατεκτήσαμεν τὴν νεότητα, ἐμπνέοντες τὰ ἰδεώδη τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἔργον μας. Ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἐπωφελοῦντο τῶν ἰδικῶν μας ἀγώνων, ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν μὲ 12%. Ἰδικόν μας εἶναι τὸ ἔργον. Εἶναι τὸ ἄθλημα τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπηρεσία μας πρὸς τὸ Ἔθνος, πρὸς τὸν λαόν, πρὸς τὴν Δημοκρατίαν. Ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ὅτι εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποδοκιμάσω τοὺς νέους, τοὺς ὁποίους ἄλλοτε ὑπεστήριζα. Ἀλλὰ ἀπεδοκίμασα μόνον τοὺς ὀλίγους οἱ ὁποῖοι διέπραττον ἀσχημίας, ἀλλὰ ὄχι γενικῶς τοὺς νέους. Τὸ ἠμφεσβητήσατε. Ἀκούσατε τώρα τὸ κείμενον: «Ἐκφράζω, εἶπον εἰς τὰς δηλώσεις μου, τὴν μεγάλην μου ἱκανοποίησιν, διότι αἱ χιλιάδες τῶν νέων ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὰς συστάσεις μου καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὰς πατριωτικὰς ἐκδηλώσεις των διελύθησαν ἠρέμως. Δυστυχῶς, μικραὶ ὁμάδες καὶ πάντοτε οἱ ἴδιοι, ἐπέμειναν εἰς ἀσχημίας ἐκδηλώσεων ἐναντίον τῶν Πρεσβειῶν καὶ εἰς ἀναιτίους ἐπιθέσεις ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν». Ἰδοὺ ἡ ἀλήθεια. Ἠκούσατε, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ. Μικραὶ ὁμάδες. Αἱ χιλιάδες ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὴν ἔκκλησίν μου. Εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεσθε καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐνεμείνατε καὶ παρὰ τὴν διάψευσίν μου. Ἰδοὺ ἡ ἔγγραφος διάψευσις. Λυπηθῆτε τώρα διὰ τὴν ἐπιμονήν σας. (Χειροκροτήματα). Περιεπλάκη ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῆς ἀρετῆς καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι ἡμεῖς, ἐκομπάσαμεν ὡς ἰδιοκτῆται τῆς ἀρετῆς καὶ ἐπεκρίναμεν τοὺς ἄλλους. Ἀλλά, ἐὰν ἐπρόσεχε τὸν ἀποψινόν μου λόγον, τὸν ὁποῖον δὲν παρηκολούθησε, διότι ἀνεζήτει ἄλλον, ἐὰν τὸν ἐπρόσεχε, θὰ εἶχεν ἀκούσει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καταρτίζεται, ὀνομάζεται: προστασία τῆς τιμῆς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἐκκινᾷ ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ὅτι ὑπῆρξαν μεμονωμέναι ἐκτροπαί, ἀλλὰ σχεδὸν εἰς τὸ σύνολον ὁ πολιτικὸς κόσμος εἶναι ἠθικῶς ἄψογος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μας θέσις, ἡ ὁποία περιέχεται εἰς τὰς προγραμματικάς μας δηλώσεις. Εἴπομεν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τοῦ πόθεν ἔσχες ὅτι θὰ τὸ δώσωμεν πρῶτον εἰς τὴν δημοσιότητα, ὡς προσχέδιον, πρὸς δημοσίαν συζήτησιν καὶ κατόπιν θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡς νομοσχέδιον. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐλέγχου τῶν μυστικῶν κονδυλίων. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι διεπράξαμεν ἄτοπον, προβάντες εἰς τὸν ἔλεγχον, εἰς τὸν ὁποῖον προέβημεν. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐνηργήσαμεν. Δὲν ἠθελήσαμεν, ἡμεῖς, ὡς κόμμα, νὰ προβῶμεν εἰς τὸν ἔλεγχον. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ νομισθῇ, ὅτι κομματικὴ ἐμπάθεια, ἀντιδικία προσωπική, ἀντιδικία κομματική, ὡδήγησεν εἰς αὐτὴν τὴν ἔρευναν. Δι’ αὐτὸ ἐσκέφθημεν, ὅτι ἔπρεπε ἀνώτεροι δικαστικοὶ περιβαλλόμενοι μὲ τὴν γενικὴν ἐκτίμησιν, νὰ ἀναλάβουν τὸ ἔργον καὶ ἐδηλώσαμεν, ὅτι οὐδεμίαν ἀπολύτως ἀνάμιξιν θὰ εἴχομεν εἰς τὸ ἔργον των. Ὑπῆρξεν ἀπόλυτος ἐλευθερία εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἐλέγχου των καὶ εἴμεθα ὑπερήφανοι δι’ αὐτὴν τὴν ἀποχήν μας ἀπὸ τὰ ἔργα των. Τοὺς ἀφήσαμεν νὰ διεξαγάγουν καθ’ ὃν τρόπον οἱ ἴδιοι ἔκρινον τὸ ἔργον καὶ ὅταν μᾶς ὑπέβαλον τὴν ἔκθεσιν, τὴν ἐδώσαμεν εἰς τὴν δημοσιότητα. Μᾶς ἐτέθη τὸ ἐρώτημα, διατί δὲν ἀνεμέναμεν τὸ σύνολον. Ἀλλά, δὲν ὑπάρχει σύνολον, ὑπάρχουν αὐτοτελῆ κεφάλαια καὶ δι’ ἕκαστον ὑπάρχει αὐτοτελὴς ἔλεγχος. Ἐὰν δὲν τὴν ἐδίδαμεν, τὴν ἔκθεσιν, εἰς τὴν δημοσιότητα, ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ μᾶς ἔλεγεν: Ἰδού, διαιωνίζετε τὸν ἔλεγχον, διὰ νὰ σπιλώσετε τὰς ὑπολήψεις μας. Καὶ ὅταν τὴν δίδομεν εἰς τὴν δημοσιότητα μᾶς λέγουν, παραβιάζετε τὴν ἐθνικὴν τάξιν, διότι τὴν δίδετε εἰς τὴν δημοσιότητα. (Χειροκροτήματα). Τὸ θέμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ Ἀντεισαγγελέως κ. Τούση καὶ τοῦ Ἐφέτου κ. Κανελλάκου, βεβαίως θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Ἀλλά, δὲν ἐνόμισα, ὅτι προσφέρεται ἡ πρώτη ἡμέρα πρὸς εὐρυτέραν ἀπασχόλησιν. Βεβαίως, καὶ κατὰ τὸ στάδιον τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος καὶ βραδύτερον τὸ σημαντικὸν αὐτὸ θέμα, θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἔκθεσιν Φλώρου. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω, διατί ἡ Κυβέρνησίς σας, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., ἔδωσε τὴν ἔκθεσιν Γεωργίου εἰς τὴν δημοσιότητα; Διατί; (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν ἔκθεσιν, νὰ προκαλούμεθα ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ νὰ ἀφήνωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι συγκαλύπτομεν ἀνομήματα, ἀρνούμενοι τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεως; Μίαν ὑποχρέωσιν ἀνελάβομεν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ αὐτὸ τὸ χρέος ἐπετελέσαμεν. Γνωρίζομεν τὸ βάρος τοῦ θέματος καὶ διὰ τοῦτο δὲν σπεύδομεν νὰ λάβωμεν θέσιν, ὅπως τὸ κάμνετε σεῖς. Κατόπιν τῆς μελέτης θὰ λάβωμεν καὶ θὰ ἀνακοινώσωμεν τὰς ἀποφάσεις μας. Ὅταν ἡμεῖς τὸ κρίνωμεν καὶ ὄχι ὅταν σεῖς τὸ ὑπαγορεύετε. Ὑπακούομεν εἰς τὴν ἰδικήν μας συνείδησιν καὶ ὄχι εἰς τὰς ἰδικάς σας ἐντολάς. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸν ἐπίλογον... Εἶπεν, ὁ κύριος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι προσεφέραμεν εἰς τὸν λαὸν λόγους καὶ ὄχι πράξεις. Ἀλλά, ἔχει συμβῆ ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε. Ὅσα ὑπεσχέθημεν, τὰ πραγματοποιοῦμεν. Ἤρκεσαν αἱ 50 ἡμέραι τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι πραγματοποιοῦμεν τὰς ὑποσχέσεις μας. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς δημαγωγοί. Εἴμεθα πραγματοποιοί, εἴμεθα δημιουργοὶ ἔργων. Τὸ ἀπεδείξαμεν εἰς τὰς 50 αὐτὰς ἡμέρας. Θὰ τὸ ἀποδείξωμεν καὶ εἰς τὴν τετραετίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἐνώπιον ἡμῶν. (Χειροκροτήματα). Μᾶς ἔδωκεν ὁ λαὸς μίαν ἐμπιστοσύνην, χωρὶς προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας. Καὶ δίδομεν τὴν ἀπάντησιν, ὅτι θὰ δικαιώσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ μας. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀπαντήσῃ ἀπόψε, εἰς πολλὰ οὐσιώδη σημεῖα τῆς ὁμιλίας σας. Μήπως θὰ εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ περιμένητε νὰ ἀκούσητε τὸν κ. Στεφανόπουλον καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλήσητε, ὥστε νὰ δώσητε ἑνιαίαν ἀπάντησιν;

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, νὰ μὴ προβαίνητε εἰς τοιούτου εἴδους συστάσεις. Παρακαλῶ, ὅπως ἡ ἄσκησις τῶν καθηκόντων σας, μὴ συνδυασθῇ μὲ τὴν ἀνάμιξίν σας εἰς τὰς πρωτοβουλίας τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅταν ἐγείρεται καὶ ὅταν εἶναι ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ σᾶς μιμηθῶ εἰς τὴν τακτικὴν τῆς εἰρωνείας, τὴν ὁποίαν χρησιμοποιεῖτε εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἔχω ἐγὼ τὴν ἱκανότητα νὰ τὸ πράξω. Σεῖς τὴν ἔχετε. Ἀλλά, καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἔχετε τὴν ἱκανότητα αὐτήν, νομίζω ὅτι ἐὰν εἴχατε σκεφθῆ καλύτερον θὰ ἀπεφεύγατε νὰ χρησιμοποιήσητε τὴν εἰρωνείαν εἰς τοὺς ἀγῶνας, τοὺς ἐντὸς τῆς Βουλῆς διεξαγομένους. Ὡμιλήσατε περὶ προητοιμασμένου λόγου. Βεβαίως, εἶχον προετοιμασθῆ, διότι ἐγνώριζον, δυστυχῶς, ὅτι δὲν θὰ προσεθέτατε τίποτε εἰς ὅ,τι εἴχατε εἴπει κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον καὶ εἰς ὅσα εἴχατε εἴπει προεκλογικῶς. Καὶ ἡ πρόβλεψίς μου δὲν ὑπῆρξεν ἄστοχος. Δὲν εἴπατε πράγματι, τίποτε περισσότερον, εἴπατε, μάλιστα, πολὺ ὀλιγώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴχατε ἄλλοτε εἴπει. Προέβητε καὶ εἰς μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ὅτι δὲν χρησιμοποιεῖτε σεῖς τὴν τακτικὴν τῆς μακρηγορίας, ἀφήνοντες νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι τὴν χρησιμοποιῶ ἐγώ. Ἐπισημαίνω τὸ πράγματι παράδοξον γεγονός, τὸ κοινοβουλευτικῶς ἄτοπον, ὅτι ἐχρησιμοποιήσατε τὴν ὑπερβολικὴν μακρηγορίαν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐκάματε, ὅταν ἐνεφανίσθητε κατὰ τὸν Δεκέμβριον εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι δὲν θὰ κυβερνήσετε καὶ δὲν προέβητε εἰς ἐπαρκῆ ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών σας ἀπόψε. Τότε τὸ ἐπράξατε κακῶς, καὶ ἀτόπως, διότι δὲν ἦτο ἐδῶ ἡ θέσις ἑνὸς τοιούτου μακροῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκφωνήσητε εἰς τὴν πλατεῖαν Ἀριστοτέλους τῆς Θεσσαλονίκης καὶ εἰς τὰς διαφόρους πλατείας τῆς Ἑλλάδος. Τότε ἐβαίνατε πρὸς ἐκλογὰς καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ κουράσητε τὴν Βουλὴν μὲ προγραμματικοὺς λόγους, ἀφοῦ δὲν ἐσκέπτεσθο νὰ κυβερνήσητε. Κύριοι, προέβη καὶ εἰς ἄλλας εἰρωνικὰς παρατηρήσεις, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐχρησιμοποίησε καὶ λογοπαίγνια, τὰ ὁποῖα παραμερίζω, διότι δὲν θέλω νὰ προσπαθήσω κἂν νὰ τὸν μιμηθῶ. Θὰ προβῶ εἰς ἐλαχίστας μόνον παρατηρήσεις ἐπὶ σημείων οὐσιωδῶν, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν εἰς τὴν ἀπάντησίν του. Ὅλα, ὅσα εἶπεν, ἀπαντῶν εἰς τὴν παρατήρησίν μου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, σχετικῶς μὲ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας, ἀποτελοῦν μίαν ἁπλῆν προσπάθειαν δικαιολογήσεως πραγμάτων, ἀδικαιολογήτων. Ἐνθυμοῦνται ὅλοι ὅσοι ἦσαν μέλη τῆς Βουλῆς τοῦ 1961 τί ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ κ. Παπανδρέου, πῶς κατηγόρει τὴν Κυβέρνησίν μας, πόσον τὴν κατηγόρησεν, σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ διότι ἐξήρτα τὰς ἀμυντικὰς δαπάνας καὶ τὸ μέγεθος τῆς στρατιωτικῆς μας προπαρασκευῆς, ἀπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ΝΑΤΟ. Καὶ ἀπόψε ἔρχεται ὁ ἴδιος ὁ κ. Παπανδρέου, ὡς Πρωθυπουργός, ἄρα ὡς ὑπεύθυνος πολιτικὸς ἀνήρ, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ αἰσθανθῇ ἑαυτὸν ὑπεύθυνον καὶ ὅταν ἦτο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ λέγει ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ περαιτέρω, ἐὰν δὲν συντονισθῇ ἡ προσπάθεια του μὲ τὸ ΝΑΤΟ, διότι ἡ Ἑλλάς, ἀνήκει εἰς τὸ ἀμυντικὸν σύστημα τοῦ ΝΑΤΟ καὶ θὰ κανονίσῃ τὸ θέμα, ἀφοῦ καταβάλλῃ προσπάθειαν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, εἴτε νὰ πείσῃ τοὺς ἁρμοδίους τοῦ ΝΑΤΟ νὰ δεχθοῦν τὴν μείωσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, καὶ τῶν ἀμυντικῶν μας δαπανῶν, εἴτε νὰ δεχθοῦν νὰ βοηθήσουν εἰς βαθμὸν μεγαλύτερον τὴν Ἑλλάδα. Δὲν προσδιώρισεν, τί ἐκ τῶν δύο προτιμᾷ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι προτιμᾷ τὸ δεύτερον, τὸ νὰ βοηθήσουν περισσότερον. Εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, παίζων μὲ τὰς λέξεις, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφῆκεν ἕναν ὑπαινιγμόν, ὁ ὁποῖος μᾶς φοβίζει, ὑπαινιγμόν, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἐὰν δὲν δοθῇ ἡ ἀναγκαία ἐκ μέρους τοῦ ΝΑΤΟ βοήθεια, νὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν ὡρισμένων ἀποφάσεων, ὡς ἐὰν τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας ἦτο μόνον θέμα ἀσφαλείας μιᾶς περιοχῆς τοῦ ΝΑΤΟ καὶ οὐχὶ τῆς Ἑλλάδος, ὡς φορέως τῆς ἰδικῆς της Ἐθνικῆς ἀποστολῆς. (Χειροκροτήματα). Ἐπισημαίνων τὴν οὐσιώδη ταύτην παρατήρησιν, ἐπιμένω εἰς τὴν ἄποψίν μου, σχετικῶς μὲ τὴν βαρεῖαν ἠθικὴν ἀντίφασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μεταξὺ τῶν ὅσων ἔλεγε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ. ἐπὶ τριετίαν, μεταξὺ τῶν ὅσων ἔλεγον τὰ κύρια του στελέχη καὶ ἔγραφεν ὁ τύπος τῆς Ε.Κ. καὶ τῶν σημερινῶν του λόγων εἰς τὸν τομέα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὑπάρχει ἀντίφασις, τὴν ὁποίαν καταγγέλλω. Τὴν καταγγέλλω ὡς ἀντίφασιν, ἡ ὁποία δεικνύει δύο τινά, ὅτι ἀνευθύνως καὶ μόνον διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ κομματικὰ συμφέροντα, ἀπηύθυνεν ἐπὶ ἔτη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε. τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Κ., ὅτι δῆθεν ἐθυσίαζεν τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ, χάριν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ ὅτι σήμερον, ὁπότε εἶναι ὑπεύθυνος ἀκολουθεῖ κατ’ οὐσίαν τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἀκολουθήσει καὶ ἡμεῖς. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ σταθῶ εἰς τὰ ἄλλα σημεῖα τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ εἴπω ἐλάχιστα μόνον, σχετικὰ μὲ τὰς ἐκθέσεις. Ἀλλά, πρὶν εἴπω ταῦτα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τονίσω, ὅτι ἐπερίττευε ἡ σύστασίς του σχετικὰ μὲ τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται νὰ ἐκδηλωθῇ κατὰ τρόπον ἑνιαῖον ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Κυπριακόν. Ἐὰν διαβάσῃ τὸν λόγον μου, τὸν ὁποῖον δὲν ἤκουσε, διότι φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἤκουσε τί ἔλεγον, ἐνῷ ἐγὼ ἤκουσα, ἄριστα, τὸ τί εἶπε, θὰ ἴδῃ, ὅτι ἐτόνισα πρὶν ἐπισημάνω αὐτὴν τὴν πράγματι, ἀνήκουστον τακτικὴν τῶν Ἑλλήνων, νὰ ὁμιλοῦν περὶ ἐγκλημάτων καὶ προδοσίας, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦν περὶ σφαλμάτων, πρὶν ἐπισημάνω αὐτό, ὡμίλησα περὶ τῆς ἀπολύτου ἀλληλεγγύης, τὴν ὁποίαν εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ἐκδηλώσωμεν εἰς τὸν τομέα τῶν Ἐθνικῶν προβλημάτων καὶ εἰδικώτερον, διὰ τὸ Κυπριακόν. Ἑπομένως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀπόψε ἠθέλησε νὰ παρουσιασθῇ ὡς σεμνὴ Ἀρσακειὰς καὶ δὲν κατηγόρησε τὰς συνθήκας τοῦ 59, ἐνῷ δὲν ἔπραξε τίποτε ἄλλο ἐπὶ ἔτη, παρὰ νὰ ὑβρίζῃ, ὡς ἐγκληματίας, ἡμᾶς ὅλους, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καλὰ θὰ ἔπραττε νὰ μὴ ἐπεμόνωνε τὸν ἀποψινόν του λόγον, διότι ἐγὼ δὲν εἶχον καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπομονώσω τὴν ἀποψινήν του ἐμφάνισιν, ἀφοῦ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν, τῶν τελευταίων μηνῶν, τῶν τελευταίων ἑβδομάδων καὶ ὁ ἴδιος καὶ ὁ τύπος τῆς Ε.Κ., προέβαινον εἰς δριμυτάτας κατηγορίας, αὐτοῦ τοῦ ἀπαραδέκτου, κατ’ ἐμέ, τύπου, ἐναντίον τῆς Ε.Ρ.Ε. διὰ τὰς συμφωνίας τοῦ 1959. Εἶπεν, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κἄτι ἐπίσης τὸ παράδοξον, ὅτι ἀπεκάλυψα ἕνα μυστικόν. Ποῖον ὑπῆρξεν τὸ μυστικόν; Ὅτε συζητούσαμε, ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ἐγώ, μὲ τὴν Α.Μ. τὸν ἀείμνηστον Βασιλέα Παῦλον, εἶπεν μίαν φρᾶσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἴπει χιλιάκις δημοσίᾳ. Δὲν ἀπεκάλυψα, ἑπομένως, τίποτε. Ὠνόμασεν, ὁ κ. Παπανδρέου, ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως καὶ ἐνώπιον ἐμοῦ, ἡμᾶς καὶ ὅσους ἀνῆκαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1959, ἐθνικοὺς ἐγκληματίας καὶ μειδιάσας, τὸν ἐκύτταξα καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μὴ προχωρήσῃ, διὰ νὰ μὴ ἀναγκασθῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἀπαντήσω. Δὲν ἀπεκάλυψα, ἑπομένως τίποτε τὸ ἀπόρρητον, διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κέντρου, ἁπλούστατα, μὴ προσέξας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ προσέξῃ ὅτι ἤμην ἐκείνην τὴν στιγμὴν παρών, ὡμίλησε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ὁ πρέπων, παρὰ τὴν παλαιὰν φιλίαν, ἡ ὁποία μὲ συνδέει μαζί του καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι γνωρίζει πόσον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, τὸν τιμῶ. Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Φλώρου, κακῶς ἔπραξε καὶ δὲν κατανοῶ, πράγματι, πῶς συνέλαβε αὐτὴν τὴν ἰδέαν, νὰ τὸ πράξῃ, κακῶς ἔπραξε, ὁ κ. Παπανδρέου καὶ συνεδύασε τὴν ἔκθεσιν Φλώρου, μὲ τὴν ἔκθεσιν Γεωργίου. Πρῶτον, ἐλησμόνησεν, ὅτι τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Γεωργίου, δὲν τὴν ἔδωσεν εἰς τὴν δημοσιότητα ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τὴν εἶχε λάβει, δὲν τὴν ἐδώσαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ τὴν ἔδωσεν εἰς τὴν δημοσιότητα ἡ ὑπὸ τὸν συνάδελφόν μου καὶ παλαιόν μου φίλον κ. Πιπινέλην Κυβέρνησις... (γέλωτες ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Κ.). Μὴ σπεύδετε νὰ γελᾶτε, κύριοι, τὴν ἔδωσεν τέσσαρας μῆνες μετὰ τὴν κατάθεσίν της εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὁ κ. Πιπινέλης, ἐγκρίνας μᾶλλον τὴν δημοσίευσίν της, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν ὁ Ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Σακελλαρίου, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ ὑπάρχει μία οὐσιώδης διαφορὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας καὶ συνεπειῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κῦρος τῆς Δικαιοσύνης, ὑπὲρ τῆς ὁποίας τόσον κόπτεται. Ἡ ἔκθεσις Γεωργίου, δὲν θίγει οὐδένα ἀνώτατον δικαστικόν, ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Γεωργίου, δὲν προσβάλλει οὔτε τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, οὔτε τὸν κ. Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Γεωργίου ἀφορᾷ μόνον καὶ μόνον τὴν διαγωγὴν ὡρισμένων ἀστυνομικῶν ὀργάνων εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἔπραξεν, ὅ,τι διετάχθη νὰ πράξῃ. Ὁ κ. Φλῶρος ἔπραξε, καὶ ὅσα δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ πράξῃ, διότι, δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ κρίνῃ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἄνευ εἰδικῆς ἐντολῆς, ἄνευ εἰδικῆς πρὸς τοῦτο ρητῆς ἐντολῆς. Κύριοι, ἀπορῶ πράγματι πῶς ὁ κ. Παπανδρέου ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὰ τὰ στοιχειώδη πράγματα δὲν ἐννοεῖ νὰ τὰ συλλάβῃ καὶ προέβη, εἰς αὐτὰς τὰς εὐκόλους ἀπαντήσεις μεταξὺ λογοπαιγνίου καὶ εἰρωνίας, δύο μεθόδους, τὰς ὁποίας ἀπορρίπτω ὡς ἀχρήστους εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἂς ἀναγνώσῃ τὴν ἔκθεσιν Γεωργίου καὶ ἐκ δευτέρου τὴν ἔκθεσιν Φλώρου τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι ἀνέγνωσεν διὰ πρώτην φορὰν πρὶν δημοσιευθῇ. Ἡ ἔκθεσις Γεωργίου ἀποδίδει εὐθύνας εἰς ὡρισμένα ἀστυνομικὰ ὄργανα, εἶχε περιορισμένην καὶ ρητὴν ἐντολὴν καὶ ἀποστολὴν τὴν ἐξεπλήρωσεν καὶ δὲν ἀπέχει κατ’ οὐσίαν πολὺ τὸ πόρισμα τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ἀπὸ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας εἶχε κάμει προχείρως ὁ μεταβὰς εἰς Θεσ)νίκην πρώην, ἀρχηγὸς τῆς Χωροφυλακῆς Στρατηγὸς Βαρδουλάκης.

§58Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ δὲν τὸ δέχομαι.

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀκολουθήσουν οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. τὴν αὐτὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅταν ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πράγματι δὲν ἐννοῶ πῶς δὲν ἀντιλαμβάνεται ὁ κ. Παπανδρέου τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν δύο ἐκθέσεων. Ἡ πρώτη ἔκθεσις εἶναι συγκεκριμένη, ἐπιρρίπτει εὐθύνας εἰς ἀστυνομικὰ ὄργανα, ἡ ἄλλη, ἐὰν ἐξαιρέσῃ κανεὶς τὰ ἐν παρενθέσει λεγόμενα περὶ τῶν κ.κ. Παπακωνσταντίνου καὶ Ράλλη, στρέφεται μόνον ἐναντίον τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ γεγονότα εἶναι αὐτά.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἡ Κυβέρνησίς σας, δίδει τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύηται καλοπίστως, ὅτι ὁ κ. Φλῶρος ἔχει δίκαιον καὶ ὄχι ὁ κ. Ἀντεισαγγελεύς; Δι’ αὐτὸ θέτω καὶ πάλιν τὸ ἐρώτημα —καὶ ἐὰν δὲν δώσῃ ἀπάντησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτὸ θὰ μείνῃ ἐκτεθειμένος— συμφωνεῖ μὲ ὅσα λέγει ὁ κ. Φλῶρος, ναὶ ἢ οὔ;

§62Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ θέμα.

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἄστοχον ἀπάντησιν τοῦ κ. Παπανδρέου.

§64Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔδωσε τὴν ἀλήθειαν εἰς τὸν λαὸν σύμφωνα μὲ τὸ καθῆκον ποὺ εἶχε καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ σταθμίσει τῶν εὐθυνῶν της θὰ κρίνῃ.

§65Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἔλλειψιν ἠθικοῦ θάρρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔδωσεν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ἅπτεται τῆς τιμῆς τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὤφειλε νὰ εἴπῃ ἄνευ περιστροφῆς, ἐδῶ δὲν χωρεῖ εἰρωνία καὶ λογοπαίγνια, ὤφειλεν νὰ εἴπῃ ἐὰν συμφωνῇ ἢ ὄχι μὲ ὅσα περιλαμβάνει ἡ ἔκθεσις Φλώρου. Καταγγέλλω τοῦτο εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§66Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ τὸ εἴπωμεν ὅταν ἡμεῖς κρίνωμεν τὸν χρόνον εὔθετον καὶ ὄχι ὅταν τὸ θελήσητε σεῖς. (Χειροκροτήματα).

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν μένῃ ἔκθετος ἡ Δικαιοσύνη, δὲν δύναται νὰ λέγῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τὸ εἴπωμεν ὅταν θέλωμεν. Αὐτὸς ὁ ἐτσιθελισμὸς ἂς λείψῃ.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ ὀνομάζει τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως «ἐτσιθελισμόν». Θὰ τὸ ὀνομάσητε καὶ αὐτὸ λογοπαίγνιον;

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἐδώσατε τὸ ἐμπρηστικὸν κείμενον τοῦ κ. Φλώρου εἰς τὴν δημοσιότητα ἔπρεπε νὰ τὸ εἴχατε ἤδη μελετήσει. Εἶσθε ἀμελέτητοι εἰς ἕνα καίριον ἠθικὸν θέμα. Αὐτὸ εἶναι πρωτοφανές. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀμελετήτως προβαίνει εἰς τὴν δημοσίευσιν ἑνὸς τοιούτου κειμένου λυπούμεθα, καὶ τὴν συλλυπούμεθα ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Ρ.Ε.). Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ τελευταῖον θέμα τῆς ἐκθέσεως Τούση. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δύναται νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι τὸ γεγονός, ὅτι ἐδόθη χθὲς ἕνα τμῆμα τῆς ἐκθέσεως εἰς τὴν δημοσιότητα, ὅτι ὑπῆρξεν ὁμαλὴ ἐνέργεια; Καὶ μάλιστα ἀπέφυγε σήμερον, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ θίξῃ τὸ θέμα αὐτό, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ μὴ δημιουργήσῃ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῶν συζητήσεων ταραχήν. Τὴν ἐδημιουργήσατε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως χθές, ὅταν ἐδώσατε τὰ δύο κείμενα πρὸς δημοσίευσιν.

§70Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶπον ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν καὶ ὅτι ἀσφαλῶς θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἑβδομάδα αὐτήν. Ἀπόψε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν ὅλα τὰ θέματα.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὰ πρακτικὰ θὰ ἀποδειχθῇ ποῖος ἔχει δίκαιον. Ἐκεῖνο, κύριοι, ποὺ ἔχει σημασίαν, εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπιδείξῃ ἀπόψε αὐτὴν τὴν ἀμεροληψίαν ἔναντι ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς χώρας, ἀφοῦ ἐπὶ τρία ὁλόκληρα χρόνια, ὁ ἴδιος, οἱ συνάδελφοί του, ὁ Τύπος ὁ ἐμπνεόμενος ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως — ἐλεύθερος εἶναι βεβαίως ὁ Τύπος, ἀλλὰ φυσικὸν εἶναι νὰ ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν φαντασίαν καὶ τὴν δύναμιν σκέψεως τοῦ κ. Παπανδρέου — ὅλοι τους δὲν ἔκαμναν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κλονίζουν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ κόσμου ἐπὶ τὸ ἦθος καὶ τὴν ἐντιμότητα τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Καὶ εἶχε τὴν τυπικὴν εὐγένειαν ἀπόψε νὰ εἴπῃ, ὅτι σχεδὸν ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος — καὶ δι’ αὐτὸ θὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ πόθεν ἔσχες — εἶναι καὶ ὑπῆρξεν ἔντιμος. Τοῦτο εἶπεν, ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἐδόθη χθὲς τμηματικῶς εἰς τὴν δημοσιότητα ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Τούση, χωρὶς νὰ δοθῇ κἂν ἡ δυνατότης ἐπικοινωνίας τοῦ κ. Ἀβέρωφ μὲ τοὺς δύο δικαστικούς, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς θὰ συνεζήτησαν σχετικῶς μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἢ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι εἰς τὴν πρᾶξιν δὲν σκέπτεται ὁ κ. Παπανδρέου ὡς ὁμιλεῖ. Ἡ ἀποψινὴ διακήρυξις, ὡς ἐγένετο ἀφῃρημένη, ἔρχεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν μὲ τὴν πρᾶξιν μὲ τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν ἐπὶ μίαν τριετίαν, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος ἠκολούθησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Παπανδρέου, δυσφημῶν ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ, ἀφήνων νὰ ὑπονοηθῇ, ἢ καὶ ρητῶς λέγων ὁ ἴδιος, ἢ ἐπιτρέπων εἰς τοὺς φίλους καὶ συνεργάτας του, νὰ λέγουν, ὅτι μεγάλαι καὶ ἀνήκουστοι καταχρήσεις εἶχον σημειωθῆ. Ἐπὶ ἔτη ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου ἔπραττε τὰ ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα λέγει ἀπόψε, ὅτι πιστεύει. Αὐτὸ εἶναι δυστυχῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πολλάκις καὶ ἐμέ, τὸν πράγματι ἀνθρωπίνως ἀφοσιωμένον φίλον του, διότι εἴμεθα προσωπικοὶ φίλοι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, μὲ ἔκαμε συχνὰ νὰ ἀμφιβάλλω, ἐὰν ὑπάρχῃ πλήρης εἰλικρίνεια εἰς τὰς σκέψεις καὶ εἰς τὴν συνείδησίν του. Ἐλπίζω νὰ διαψευσθῶ καὶ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὑπάρχει. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι δὲν ὑπάρχει. (Χειροκροτήματα).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὰ δύο λεπτὰ ποὺ θὰ ἀπουσιάσω.

§74Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὁ λόγος σας εἶναι μακρὺς νὰ διακόψωμε.

§75Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Δὲν μακρηγορῶ ποτέ. Νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ ἴδια πράγματα νὰ λεχθοῦν συντομώτερον. Ἄλλωστε δὲν ἀποτελεῖ προσόν, ἡ ἐπανάληψις τῶν ἰδίων πραγμάτων.

§76Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγὼ μάλιστα συνηθίζω νὰ ὁμιλῶ ἀπὸ τὴν θέσιν μου διὰ νὰ μὴ παρασύρωμαι.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διακόψωμε;

§78Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Πρέπει νὰ εἴπω ὅμως καὶ ἐγὼ κἄτι, διότι ἀπόψε περιεστράφη ἡ συζήτησις, ὄχι εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Φεύγουν οἱ κ. συνάδελφοι.

§80Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Μόνον εἰς τὰς πανηγύρεις καὶ τὰς τελετὰς δὲν θὰ ὑπάρχουν θέσεις. Νὰ ξεύρετε, ὅλον τὸν ἄλλον καιρὸν θὰ ὑπάρχουν θέσεις, ἔστω καὶ ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν εἶναι μικρότερος ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν. Ἴσως αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἐμβάλλῃ εἰς σκέψεις, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι μεγάλος. Καὶ θὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν ἐν καιρῷ. Ἐδῶ συνεζητήθησαν πράγματα εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δοθοῦν ἀπόψε ἀπαντήσεις. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶχον τοιαύτην σημασίαν, ἀπὸ ἀπόψεως τοποθετήσεως γενικῶν ἀρχῶν καὶ στόχων, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ παραγνώρισις ἢ ἡ ἄγνοια ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι εἶχε προπαρασκευασθῆ ἐκ τῶν προτέρων ὁ λόγος του καὶ δὲν εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπεν: Δὲν ἀπαντῶ εἰς τὰς προγραματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως —εἶχεν εἴπει μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 3ης Νοεμβρίου— διότι εἶναι προεκλογικὸς λόγος καὶ ὄχι προγραμματικαὶ δηλώσεις. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον εἶπεν ἀπόψε, ὅτι δὲν ἀπαντᾷ, διότι εἶναι αἱ ἴδιαι μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1963. Καὶ ἔτσι μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν κατώρθωσε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν καὶ δὲν ἔλαβε θέσιν ἐπ’ αὐτῶν. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μείνουν αὐτὰ ἀναπάντητα διὰ τὸν λαὸν καὶ διὰ τὴν Βουλήν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι κοινοβουλευτικῶς ἀνορθόδοξον μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως νὰ δίδεται ἀπάντησις ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ὅμως τοῦτο ἄηθες, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, διότι εἶναι τοιαύτη ἡ ἔκτασις τῆς κυβερνητικῆς δράσεως καὶ τόσον εὐρεῖαι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, ὥστε θὰ ἔπρεπε ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὐσυνειδήτως πρόκειται νὰ ἀπαντήσουν, νὰ τὰς μελετήσουν, ζητοῦντες μίαν προθεσμίαν. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶχε προπαρασκευάσει τὸν λόγον του καὶ εἶχεν ἀποφασίσει ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ἐκεῖνα ποὺ ἐφρόνει ὄχι εἰς ἐκεῖνα ποὺ θὰ ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις. Δι’ αὐτὸ εἶπεν ὅτι δὲν σκέπτεται νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγὼ ἀπαντῶ, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., εἰς τὴν εἰκόνα ποὺ δίδει ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν. Ἡ εἰκὼν αὐτὴ εἶναι μία εἰκών, δημιούργημα τῆς φαντασίας ἐν πολλοῖς τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Εἶναι βέβαια προϊὸν μιᾶς ἀνησυχίας ποὺ αἰσθάνεται, ἀλλὰ εἶναι καὶ προϊὸν νοσταλγίας τοῦ ἀπωλεσθέντος παραδείσου. (Χειροκροτήματα). Τοιαύτας εἰκόνας γνωρίζετε, ὅτι συνέλαβε καὶ προεκλογικῶς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Γνωρίζετε τὰς εἰκόνας ποὺ ἐνεφάνιζεν, εἰκόνας οἰκονομίας ἀνατρεπομένης, εἰκόνας νομίσματος ἀνατρεπομένου. Ἐγὼ δὲν ἤθελον νὰ τὸ ἀναφέρω, ἀλλὰ τὸ ἀνέφερεν ὁ ἴδιος, ἂν καὶ ἐνόμιζον, ὅτι μετὰ τὴν διάψευσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προεκλογικῶς ἔλεγεν, ὅτι ἀπόψε τοὐλάχιστον θὰ ἐσίγα, διότι ἀσφαλῶς ἡ ἀνάμνησις ἐκείνης τῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος δὲν ἔπρεπε νὰ περιποιῇ τιμὴν εἰς τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸν Ἀρχηγόν της. Ἀλλά, ὅπως τότε διεψεύσθη, ἔτσι καὶ τώρα διαψεύδετε, εἰς τὴν εἰκόνα ποὺ μᾶς εἶπε. Μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἐνικήσαμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς λαβόντες τὸ 53%. Ἴσως εἴμεθα ἡττημένοι, διότι δὲν κατορθώνομεν νὰ δαμάσωμεν τοὺς πόθους, τὰς ἐλπίδας ἢ τὰς ὀρέξεις τῶν διαφόρων λαϊκῶν τάξεων. Καὶ ἐρωτῶ: Διὰ τίνα λόγον, ὄχι διηγείραμεν, ἀλλὰ ἠγέρθησαν αὐτοὶ οἱ πόθοι καὶ αἱ ὀρέξεις τῶν λαϊκῶν μαζῶν; Θὰ ἔπρεπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. νὰ αἰτιῶνται τὸν ἑαυτόν των, διότι εἰς αὐτοὺς ὀφείλεται ὅτι συνεπιέσθη τόσον ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ὅμως συμπιεζόμενος, ὡς ὁ ἀτμός, δὲν ἦτο δυνατόν, παρὰ μίαν ἡμέραν νὰ ἐκραγῇ. Ἡ Ε.Ρ.Ε., καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὀκταετίας, παραγνωρίσασα τὴν ἀνθρωπίνην προσωπικότητα, εἶδε τὸ πᾶν ὡς ἀριθμούς. Ὅλοι οἱ ἐκτὸς τοῦ Κόμματος, ἔπρεπε νὰ ἐργάζωνται χωρὶς νὰ ἀπολαμβάνουν. Ἐξέχασεν ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις εἶναι συνυφασμένη μὲ τὴν κοινωνικὴν πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Πρὸ διετίας ἀντιμετώπισε τὴν κατηγορίαν αὐτὴν εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας, ὁ δὲ Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ὁλλανδίας Ντὲ Μπλὸκ εἶπεν, ὅτι «δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσετε εἰς ἀνάπτυξιν τῆς χώρας σας, ἐὰν ταὐτοχρόνως δὲν ἀσκήσετε κοινωνικὴν πολιτικήν». Κοινωνικὴ πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις συμβαδίζουν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μήνυμα τῶν συγχρόνων περιστάσεων, τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸ ὁποῖον συνέλαβεν ἡ Ε.Κ. καὶ μὲ τὴν σημαίαν αὐτὴν ἐμφανίζεται εἰς τὸν λαόν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ζητοῦν αἱ λαϊκαὶ τάξεις νὰ ἀναγνωρισθοῦν τὰ δικαιώματά των καὶ νὰ δοθῇ μία ἱκανοποίησις, τὴν ὁποίαν ὅμως συνεχῶς ἐματαίωνεν ἡ ἰδική των πολιτική. Εἰς αὐτὸ ὀφείλεται τὸ λαϊκὸν ξέσπασμα. Ἡμεῖς ἔχομεν τὸ πρόγραμμά μας. Εἶναι ἕνα πρόγραμμα ἰσορροπημένον, τὸ ὁποῖον περιέχει οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν καὶ κοινωνικὴν πολιτικήν, δὲν ἀναγνωρίζει μόνον ὑποχρεώσεις εἰς τὸν λαόν, ἀλλὰ καὶ δικαιώματα, ὄχι ἁπλῶς οἰκονομικά, ἀλλὰ καὶ κοινωνικά. Καὶ τὰ κοινωνικὰ αὐτὰ δικαιώματα προσεπάθησε, πρὸ παντός, ἡ Ε.Κ. νὰ προσαρμόσῃ εἰς αὐτὸ ποὺ ἀποκαλεῖται πρόγραμμα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἀλλὰ δὲν κατώρθωσεν ἀτυχῶς, νὰ ἀντιληφθῇ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν νέων συνθηκῶν καὶ καιρῶν, ἡ νέα ἡγεσία τῆς ΕΡΕ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀνέμενον κατανόησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἀντελήφθη τὸ νόημα τῶν συγχρόνων καιρῶν, δι’ αὐτὸ ἠγνόησε τελείως τί σημαίνουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ποῖον εἶναι τὸ βαθύτερον νόημα αὐτῶν, ποῖοι εἶναι οἱ στόχοι, καὶ ἐπειδὴ δὲν τὸ ἀντελήφθη, δὲν ἔλαβε θέσιν εὐθέως ἀπαντῶσα, εἴτε ἐπικρίνουσα, εἴτε ἐπιδοκιμάζουσα. Ἀντ’ αὐτοῦ κατώρθωσε νὰ στενέψῃ τὴν συζήτησιν, νὰ τὴν περιορίσῃ εἰς ὡρισμένα ἐρωτήματα, ἀναμφισβητήτως σημαντικῶν οἰκονομικῶν θεμάτων, ἀλλὰ καθαρῶς περιωρισμένων, τὰ ὁποῖα δὲν εἴθισται νὰ συζητῶνται κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, εἴτε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ ἑκάστοτε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε κατὰ τὰς ἀπαντήσεις Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀναμφιβόλως, εἰς τὰ θέματα αὐτά, ὅπως τὸ καπνικόν, τὸ σιτικὸν καὶ εἰς ἄλλα θέματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δευτερεύοντα καὶ τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις εἶναι περιωρισμένα, εἰς αὐτὰ τὰ θέματα, θὰ δοθῇ ἀπάντησις. Ἀλλὰ σήμερον ἐπρόκειτο περὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐπρόκειτο περὶ τῶν μεθόδων τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν, αἱ ὁποῖαι μέθοδοι ἀκριβῶς εἶναι ἀντίθετοι τῶν ἰδικῶν σας. Καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπητε εὐθέως, ἐὰν τὰς ἐπιδοκιμάζετε ἢ τὰς ἀποδοκιμάζετε. Ἐὰν θεωρῆτε τὴν κοινωνικὴν πολιτικὴν ὡς ἀναγκαῖον παρακολούθημα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἢ ἐὰν θέλετε νὰ κάμωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπὶ 8 ἔτη ἐκάματε σεῖς, δηλαδή, τὰ δισεκατομμύρια, τοὺς καταρράκτες τῶν δισεκατομμυρίων τὰ ὁποῖα ἐξήρχοντο ἀπὸ τὰ Δημόσια Ταμεῖα ἀσκόπως ἢ ἐὰν θὰ συνεχίσωμεν κατὰ τὸν ἴδιον αὐτὸν τρόπον τὴν πολιτικήν μας, δηλαδὴ ἐὰν θὰ ἐνδιαφερώμεθα μόνον διὰ μίαν περιωρισμένην μειοψηφίαν, ἢ διὰ ὡρισμένους προνομιούχους ἢ ἀντιθέτως θὰ θελήσωμεν νὰ τὰ διοχετεύσωμεν εἰς τὸ σύνολον τοῦ λαοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ προγραμματισμοῦ μας. Σαφῶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀποβλέπει ὁ προγραμματισμὸς εἰς τὴν σύμμετρον ἀνάπτυξιν καὶ κατὰ χῶρον καὶ κατὰ τάξεις. Ὅλοι οἱ γεωγραφικοὶ χῶροι πρέπει νὰ ἀναπτυχθοῦν καὶ ὅλαι αἱ κοινωνικαὶ τάξεις πρέπει νὰ λάβουν τὸ μερίδιον τὸ ὁποῖον προκύπτει ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὀρθῶς ἐπαναστάτησεν ἡ κοινὴ γνώμη ἐναντίον σας. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον κατέλυσε τὸ Κράτος σας. Διότι ὅταν συμπιέζετε τὰς λαϊκὰς τάσεις καὶ τὰς λαϊκὰς ἐπιδιώξεις, ὅταν τὴν κοινωνικὴν πολιτικὴν τὴν ἀγνοῆτε, καὶ ὅταν εἰς τὸ θέμα τῆς ἐλευθερίας χρησιμοποιῆτε τὴν βίαν καὶ τὸν χωροφύλακα, ὁ ἀτμὸς συμπιεζόμενος, ὀφείλετε νὰ τὸ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ὁδηγεῖ εἰς ἐκρήξεις καὶ ἀνατροπήν, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ἡ ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς τῆς Ἑνώσεως Κέντρου διὰ νὰ προληφθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐγένετο μοιραίως ἔπειτα ἀπὸ ἕνα–δύο χρόνια. Καὶ μᾶς εἶπεν, λοιπόν, καὶ εὗρε τὰ ἀμείλικτα ἐρωτήματα ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ. Καὶ μᾶς ἠρώτησεν ὄχι ποῖον εἶναι τὸ πρόγραμμα, ὄχι ποῖαι εἶναι αἱ συγκεκριμέναι ἐπιδιώξεις σας, ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ πολιτική σας ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ θέματος καὶ διά τινα λόγον δὲν μᾶς ἀποκαλύπτετε τὶ πράττετε σήμερον ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ. Ἄς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ νὰ ἀπαντήσω, ὅτι προφανῶς ἀγνοεῖ πόσον λεπτὸς χειρισμὸς χρειάζεται, ὥστε νὰ ἀντιμετωπισθῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ θέμα τῶν τιμῶν καὶ τῶν ἀγορῶν. Πρόκειται περὶ λεπτῶν χειρισμῶν, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ μείνουν, ἀγαπητοὶ φίλοι, μυστικοί, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς ἐκμετάλλευσιν ὑπὲρ τῶν ἐμπόρων καὶ κατὰ τῶν παραγωγῶν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἡμεῖς θὰ συνεχίσωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς ἐπεμβάσεως. Καὶ διὰ νὰ καθησυχάσω τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ, θὰ εἴπω πρὸς αὐτόν, ὅτι ἔχουν προβλεφθῆ καὶ τὰ μέσα ἀντιμετωπίσεως καὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθοῦν διὰ τὴν ἐξαγοράν. Ἡ κατάρτισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῆς ὁποίας θὰ λάβητε γνῶσιν ἐντὸς ὀλίγου, θὰ σᾶς πείσῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν παρέλειψεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν πρέπει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀφοῦ σεῖς τὸ θέτετε ὡς πρωταρχικὸν θέμα, δὲν πρέπει νὰ παραλείψω νὰ εἴπω τοῦτο: Ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ σήμερον κρίσις καπνική, εἶναι ἔργον ἰδικόν σας, διότι σεῖς ὅταν ἔπρεπε νὰ ηὐξάνατε τὴν καλλιέργειαν, ὅταν δηλαδὴ ὑπῆρχεν ὁ περονόσπορος, ἀντιθέτως τὴν περιωρίσατε. Καὶ ὅταν ἀντιθέτως ὁ περονόσπορος ἐδαμάσθη, τότε τὴν ἐπεκτείνατε. Ἡ ἀλλοπρόσαλλος αὐτὴ πολιτική, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν σημερινὴν κρίσιν. Οἱ παραγωγοὶ τὸ γνωρίζουν. Εἶναι ἀρκετὰ προηγμένοι καὶ οὐδέποτε θὰ σᾶς συγχωρήσουν τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι ἀσύνετος ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ σιωπᾶτε εἰδικῶς διὰ τὸ καπνικὸν θέμα. Ἡ εὐθύνη εἶναι ἰδική σας καὶ πρέπει νὰ ἐξηγήσητε, διατὶ συμπεριφέρεσθε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Καὶ ἔπειτα νὰ σᾶς εἴπωμεν ἡμεῖς ποῖα εἶναι τὰ μέτρα ποὺ λαμβάνομεν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κρίσιν, ἥτις προῆλθεν ἀπὸ τὴν ἀσυνάρτητον πολιτικήν σας. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἐμφανιζόμενος ἀπόψε ἐδῶ μὲ μίαν κοινοβουλευτικὴν σεμνότητα, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ παραβάλω, διότι ὁμολογῶ, ὅτι δὲν μοῦ ἤρεσεν ἡ παρομοίωσις τῆς ἀρσακειάδος διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Μᾶς εἶπε μὲ ἕνα ὕφος σεμνότητος, ὅτι ἡμεῖς δὲν πρόκειται ἐναντίον σας νὰ ἀσκήσωμεν ἀνένδοτον ἀντιπολίτευσιν ἢ νὰ σᾶς μιμηθῶμεν εἰς τὸν τρόπον τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς ἀντιθέτως θὰ ἀσκήσωμεν ἀντιπολίτευσιν δημιουργικήν. Ἀξιότιμε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, δὲν θὰ ἀσκήσητε βεβαίως, οὔτε ἠμπορεῖτε νὰ ἀσκήσητε ἀνένδοτον ἀντιπολίτευσιν, διότι ἡμεῖς δὲν θὰ κάμωμεν κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας ποὺ μᾶς παρέχει ὁ λαός. Ἡμεῖς, δὲν πρόκειται νὰ ἐκβιάζωμεν οὔτε τὸ λαϊκὸν φρόνημα, οὔτε τὴν λαϊκὴν ψυχήν. Ἡμεῖς, δὲν πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς συγκεντρώσεις εἴτε τῶν νέων, εἴτε τοῦ λαοῦ διὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ διὰ τῶν ὅπλων τῆς Ἀστυνομίας. (Χειροκροτήματα). Ἡμεῖς, δὲν θὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας μὲ τὴν ὁποίαν μᾶς περιέβαλεν ὁ λαός. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχετε κανένα λόγον νὰ ἀσκήσητε ἀνένδοτον ἀντιπολίτευσιν. Δι’ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖτε καὶ νὰ ἀσκήσητε αὐτὴν τὴν ἀντιπολίτευσιν. Θὰ ἀσκήσητε κατ’ ἀνάγκην τὴν ἀντιπολίτευσιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀσκήσωμεν ἐὰν δὲν ἐχρησιμοποιούσατε τὰ γνωστὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήσατε εἰς τὸ παρελθόν. Δι’ ἡμᾶς, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ πολιτικὴ Δημοκρατία ἀποτελεῖ τὸ βάθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὑψωθῇ μετὰ ταῦτα ἡ οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ Δημοκρατία. Θὰ εἶναι ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς πολιτικῆς Δημοκρατίας, ἡ ὁποία πολιτικὴ Δημοκρατία ἐπιβάλλει, ὅλοι οἱ πολῖται νὰ εἶναι ἴσοι ἀπέναντι τῶν νόμων καὶ ἀπέναντι τῶν ἀρχῶν. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ διάκρισις ὡς πρὸς τοὺς πολίτας ἔναντι τῆς ἐξουσίας καὶ ἔναντι τοῦ νόμου, εἰς φίλους τοῦ κόμματος καὶ εἰς ἀντιπάλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελοῦν δευτέρας τάξεως πολίτας. Τοιοῦτόν τι δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἴδητε. Εἶναι ἀπόφασις τοῦ Κέντρου, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ παραχώρησιν πρὸς κανέναν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μας. Καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν συμπεριφορὰν ἔναντι τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν στάσιν μας ἔναντι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις, σεβασταὶ διὰ τὸ Ἔθνος, θὰ εἶναι ὄργανον τοῦ Ἔθνους καὶ οὐδέποτε τοῦ κόμματος. Οὐδέποτε θὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, ἵνα ἐκβιάσωμεν τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, ἢ διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὸ κομματικὸν συμφέρον. Τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ ἐπὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Μία εἶναι ἡ φιλοδοξία μας, κ. συνάδελφοι. Αὐτὸ τὸ ἀκομμάτιστον, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας νὰ συμβῇ καὶ εἰς τὰς Δημοσίας Ὑπηρεσίας καὶ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπόφασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ὀλίγον κατ’ ὀλίγον διὰ τῆς ἀναμορφώσεως τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ εἰδικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα μελετῶμεν, καὶ τὰ ὁποῖα συντόμως θὰ φέρωμεν ἐνώπιόν σας, θὰ προσπαθήσωμεν νὰ τοὺς ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τὸ κόμμα. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ὡς ἄτομα δύνανται νὰ ἔχουν τὰ φρονήματα ποὺ θέλουν. Ἀλλὰ ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι θὰ ἀφήνουν εἰς τὴν πόρτα τῶν γραφείων των τὴν κομματικήν των προέλευσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιοῦνται πλέον οἱ ὑπάλληλοι ὡς ὄργανα τοῦ κόμματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ φιλοδοξία μας. Δὲν ξεύρω ἐὰν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν αὐτὸ κατὰ τὴν πρώτην 4ετίαν εἰς τὸ ἀκέραιον. Ἀλλὰ πάντως ἡμεῖς θὰ θέσωμεν τὰς βάσεις, καὶ οὐδεὶς θὰ τολμήσῃ νὰ ὑπαναχωρήσῃ. Ὁ λαός, ἡ νεολαία, ἔχει πραγματικῶς ὡριμάσει καὶ ἀντιλαμβάνεται, ὅτι τοιαῦται μεταρρυθμίσεις εἶναι ἐπιβεβλημέναι ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐπιζήσωμεν μέσα εἰς τὸν χῶρον τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἐὰν θέλωμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἀποτελοῦμεν Δημοκρατίαν κατὰ τὸ πρότυπον τῶν Δημοκρατιῶν τῆς Δύσεως, καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἐπίπεδον ἀνάλογον μὲ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται καὶ τὰ ἄλλα Κράτη. Μέχρι τοῦδε οὐδεὶς ἐσκέφθη, ὅτι ἡ Κοινὴ Ἀγορὰ ἐπιβάλλει μίαν ἀναμόρφωσιν τῆς Διοικήσεως καὶ τὴν δημιουργίαν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν συνείδησιν, ὅτι ὑπηρετοῦν τὸ Ἔθνος καὶ ὄχι τὸ κόμμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ φιλοδοξία μας καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν. Πάντως τὰς βάσεις θὰ τὰς θέσωμεν ταχέως καὶ τότε ὁ λαὸς θὰ κρίνῃ ἡμᾶς καὶ σᾶς, θὰ κρίνῃ ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς πολιτικῆς μας καὶ τῆς ἰδικῆς σας. Σᾶς ἐρωτῶ, τὰ δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα διεσπαθήσατε, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι αὐτὰ ὡδήγησαν εἰς μίαν ἀνάλογον ἀναμόρφωσιν τῆς Ἑλλάδος; Δὲν βλέπετε, ὅτι ὑπάρχει ἀνεργία, ὅτι ὑπάρχει δυστυχία. Τί εἶναι ἀναμόρφωσις; Ἡ διάνοιξις ὁδῶν; Ἢ ἡ ἄνοδος τῆς ζωῆς τοῦ πολίτου; Πόσοι καὶ πόσοι τῶν κατοίκων τῶν πόλεων καὶ ἰδίᾳ τῶν χωρίων ἐγκαταλείπουν τὸν τόπον μας καὶ πηγαίνουν εἰς διαφόρους χώρας τῆς Δύσεως διὰ νὰ εὕρουν πόρον ζωῆς; Καὶ λέγετε αὐτὴν ἀναμόρφωσιν; Σᾶς καταγγέλλομεν, ὅτι ἐδώσατε μεγαλυτέραν προσοχὴν εἰς τὰ ὑλικὰ πράγματα, διότι αὐτὰ ὠφελοῦσαν περισσότερον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ συνδέωνται μὲ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ πολιτικόν σας στήριγμα. Ἡμεῖς θὰ δώσωμεν τὴν προτίμησίν μας εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ λαοῦ μας, εἰς τὸν ἄνθρωπον. Πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν ἐξήγησιν, διατὶ δὲν εἰσήλθατε εἰς τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Εἴπατε, ὅτι τάχα αὐτὴ εἶχε γίνει τὸν παρελθόντα Νοέμβριον. Ἀλλὰ τότε δὲν ἐδώσατε ἀπάντησιν, διότι μᾶς εἴπατε, ὅτι ἀποτελοῦσαν προεκλογικὰς ὑποσχέσεις καὶ δὲν τὰς ἐσυζητούσατε εἰς τὴν Βουλήν. Ἀγαπητοὶ φίλοι, ὁλόκληρος ἡ ἐπιχειρηματολογία τῆς Ε.Ρ.Ε., τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διὰ νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα νὰ θελήσῃ νὰ ὑπονομεύσῃ, ὁλόκληρος ἡ ἐπιχειρηματολογία, ἐστηρίχθη εἰς τοῦτο τὸ γεγονός, ὅτι ἡμεῖς διεμοιράσαμεν χιλιάδες ἑκατομμύρια καὶ ἐνῷ εἶπε τότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ὀρθῶς διεθέσαμεν τὰ 1500 ἑκατομμύρια, ἐν τούτοις μετὰ ταῦτα, διὰ λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος, παρασυρόμενος ἀπὸ τὰ ἀκραῖα στοιχεῖα τοῦ κόμματός του, μᾶς κατηγόρησεν, ὅτι διεμοιράσαμεν τὰ ἱμάτια τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ὑπεκτιμῶσα τὰ ἔσοδα, δὲν τὰ ἐνέγραφεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τὰ διέθετε διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως τῆς ἄρεσε. Τὸ Κέντρον κάμνει ὀρθὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐσόδων καὶ τὰ διαμοιράζει ἐπὶ τῇ βάσει κανόνων καὶ πρὸς ἐφαρμογὴν κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς, πρὸς βελτίωσιν τῆς ἐργατικῆς τάξεως καὶ τῆς Παιδείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱεράρχησις τῶν ἀξιῶν καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα θὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὸ μέλλον κάθε Κυβέρνησις. Δηλαδὴ θὰ ἐγγράφῃ τὰ κονδύλια αὐτὰ τῶν ἐσόδων εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ δὲν θὰ τὰ διαθέτῃ εἰς τοὺς ἡμετέρους.

§81Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι διεμοιράζαμεν τὰ περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τοὺς ἡμετέρους. Ὅταν εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς πάντας, ὅτι τὰ περισσεύματα ἐνεγράφοντο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων. Τοῦτο τὸ γνωρίζουν καὶ τὰ βρέφη.

§82Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀφήσατε τὰ βρέφη. Ἴσως αὐτὸ ποὺ εἶπα νὰ εἶναι ὑπερβολή. Πάντως, τὰ περισσεύματα ἐχρησιμοποιοῦντο ἄνευ γνώμης τοῦ Κοινοβουλίου, χωρὶς ἔλεγχον καὶ πολλάκις ὑπὲρ τῶν δαπανῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ πρὸς κάλυψιν ὑπερβάσεων ἔργων καὶ ἐπιδοτήσεως προϊόντων. Αἱ ὑπερβάσεις πάντως, πῶς τὸ θέλετε, ἦσαν ὑπερβάσεις ἔργων ἐργολάβων, καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ εἶπον εἰς ἡμετέρους. Πάντως, ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν θέσιν εἰς ἕνα πραγματικὸν δημοκρατικὸν προϋπολογισμόν. Ἡμεῖς ἀντιθέτως, θὰ ἐγγράψωμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προβλέπεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θὰ γίνῃ ἡ νόμιμος κατανομή. Δηλαδή, δὲν θὰ γίνῃ ποτὲ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς διάθεσις περισσευμάτων ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ, διὰ μόνης τῆς ὑπογραφῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίφημος μοιρασιὰ λαφύρων, ὅπως ἐλέχθη, διὰ τὰ 1500 ἑκατομμύρια. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., εἶπε τότε, ὅτι ὀρθῶς διετέθησαν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα, διὰ λόγους ἐκλογικῆς σκοπιμότητος, εἶπεν, ὅτι διενείμομεν τὰ πάντα διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἐκλονίζετο ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης καὶ ἡ δραχμὴ ἐκμηδενίζεται. Δὲν ὑπάρχει ἀνάλογος περίπτωσις εἰς τὰ χρονικὰ τῆς Ἑλλάδος, ὅπου ἐγένετο κομματικὴ ἐκμετάλλευσις τῶν ἱερῶν αὐτῆς. Ἀλλά, ἀγαπητοὶ φίλοι, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν μᾶς εἶπε τίποτε ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ πράγματα εἶναι σαφῆ. Δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις χωρὶς νὰ συμβαδίζῃ καὶ κοινωνικὴ δικαιοσύνη. Αὐτὸ εἶναι ἀπόκτημα ὁλοκλήρου τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου καὶ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς ὅλα τὰ δημοκρατικὰ Κράτη. Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς χώρας μας παρακολουθεῖται ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς. Τοῦτο ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς ὁρόσημον, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ἡ Ἕνωσις Κέντρου εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Οὐδέποτε θὰ εἶναι δυνατὸν καμμία Κυβέρνησις εἰς τὸ μέλλον νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Πάντοτε θὰ προχωρῇ πρὸς τὰ ἐμπρός, εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα θὰ παρέχῃ ἱκανοποίησιν —ἐντὸς τῶν ὁρίων φυσικὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ τῆς παραγωγικότητος— πρὸς τὸν λαόν. Ἐὰν δὲν πράξῃ τοῦτο μία Κυβέρνησις θέτει εἰς τὰ θεμέλια τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος δυναμίτιδα. Ἐὰν δὲν συμβάλῃ εἰς τὴν ἄνοδον τῶν ἀνθρωπίνων ὑπάρξεων κτίζει πυραμίδας, αἱ ὁποῖαι θὰ καταρρεύσουν, ὅπως συνέβη εἰς τὸ Κράτος τοῦ Φαραώ. Ἡμεῖς, ἀντιθέτως, ἐθέσαμεν τὰς βάσεις μιᾶς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται πρὸς τοὺς σκοποὺς τοῦ σημερινοῦ Κράτους μετὰ τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Ε.Ο.Κ. Δηλαδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα Κράτος νὰ ἀναπτύσσεται οἰκονομικῶς ἂν ἅπασαι αἱ περιοχαὶ καὶ αἱ τάξεις αὐτοῦ δὲν ἀπολαμβάνουν τῆς μερίδος ποὺ τοὺς ἀνήκει. Ἂν τοῦτο δὲν συμβῇ δημιουργεῖται ἕνα εἶδος ὑδροκεφάλου, παραλύουν τὰ ἄκρα καὶ ἐπέρχεται καταστροφή. Ἡ ἀνάπτυξις τῶν περιφερειακῶν καὶ γεωργικῶν διαμερισμάτων, ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπαρχίας, ἀποτελεῖ σκοπόν. Ἰδοὺ ὁ πρῶτος στόχος ποὺ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ βασίζεται ἡ πολιτικὴ αὐτὴ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπαρχίας καὶ τῶν γεωργικῶν διαμερισμάτων ἐπὶ τοῦ προγραμματισμοῦ τοῦ περιφερειακοῦ, καθὼς θὰ εἴδατε διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀνεκοινώθη σήμερον ὁ ὑπερδιπλασιασμὸς τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα διατίθενται ἐν σχέσει μὲ τὸ παρελθὸν ἔτος πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Καὶ αὐτὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν εἶναι ὀλίγα, ἀλλά, ἀγαπητοὶ φίλοι, τί θέλετε νὰ κάμωμεν, ὅταν σήμερον οἰκοδομῶμεν ἐπὶ τοῦ ὑποστρώματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἄφησεν ἡ Ε.Ρ.Ε., ἐπὶ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία καθ’ ἡμᾶς δὲν μᾶς ἐμπνέει καμμίαν ἐμπιστοσύνην. Δὲν ὑπάρχουν μελέται, δὲν ὑπάρχουν μηχανισμοὶ διαθέσεως τῶν ποσῶν καὶ τρίτον ὑπάρχει δυνατότης ἐναλλαγῆς καὶ μεταβολῆς τῶν κονδυλίων, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε πραγματικὸς προγραμματισμὸς νὰ μὴ ὑφίσταται μὲ τὸ παλαιὸν καθεστώς. Ἡ ἔλλειψις προγραμματισμοῦ φέρνει εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε μὲ τὴν ἐπέμβασιν ἑνὸς βουλευτοῦ, ποσὰ νὰ μεταφέρωνται ἀπὸ ἓν κεφάλαιον εἰς τὸ ἄλλο καὶ νὰ ἐμφανίζηται εἰς τὸ τέλος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπετέλεσεν ἔργον μέγα. Ἀλλά, βεβαίως, δὲν ἦτο τοῦτο ἔργον χρήσιμον. Περιφερειακὸς προγραμματισμός. Δύναμαι νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ταχέως θὰ ὑπάρξουν μελέται, τὰς ὁποίας παρασκευάζομεν διὰ τὴν τουριστικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀξιοποίησιν διαμερισμάτων τῆς χώρας. Θὰ ἀρχίσω ἀπὸ ὡρισμένας περιφερείας, ἡ Κρήτη, ἡ Δυτικὴ Πελοπόννησος καὶ ἡ Ἤπειρος τάχιστα θὰ ἀξιοποιηθοῦν, κατὰ τρόπον τουριστικὸν καὶ οἰκονομικόν. Τὸ δεύτερον, ἀγαπητοὶ φίλοι, εἶναι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ζωὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐὰν ἡ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια δὲν φθάσῃ εἰς τὴν ὕπαιθρον, καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἰδῆτε τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ποῖον θὰ εἶναι, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἐφέτος τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα διατίθενται διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ, αὐξάνονται, ἐνῷ ταὐτοχρόνως, ὀφείλω νὰ σᾶς ἀναγγείλω, ὅτι πρόγραμμα τετραετὲς ἢ πενταετὲς παρασκευάζεται καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξασφαλίσῃ ἐντὸς 5ετίας τὴν ἐξάπλωσιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ τὸ χωριό. Ἐνθυμεῖσθε τί λέγει ὁ Λένιν, διότι ὅταν πολεμῶμεν κἄποιον πρέπει νὰ διαβάζωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται διὰ νὰ καθίσταται κατόπιν δυνατὴ ἡ ἀναίρεσις αὐτῶν, ὁ Λένιν, λέγει, ὅτι Σοβιὲτ σημαίνει, Σοβιὲτ σὺν ἠλεκτρισμὸς καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ἀνάπτυξις τῆς οἰκονομίας, ἀνάπτυξις τῆς Ἑλλάδος σημαίνει περιφερειακὸν πρόγραμμα, σὺν ἠλεκτρισμός. Ἐπὶ τοῦ ἠλεκτρισμοῦ θὰ ἰδῆτε ταχέως τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς φέρῃ ἡ Κυβέρνησις. Τὸ τρίτον, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδοποιΐα, ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφέρει τὴν διακίνησιν τῶν προϊόντων. Ἐφέτος, ἀπὸ 290 ἑκατομμύρια ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 650, δὲν εἶναι ὅμως καὶ αὐτὰ ἀρκετά, χρειάζονται 3 δισεκατομμύρια. Ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἤδη ἐργάζεται διὰ τὴν κατάστρωσιν ἑνὸς προγράμματος ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον θὰ ὁλοκληρώσῃ τὸ δίκτυον τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας μὲ μίαν δαπάνην, ἡ ὁποία θὰ χρειασθῇ 400–500 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, ἄλλωστε ἐφέτος ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 600 ἑκατομμύρια, αὐτὸ σημαίνει «ἀνάπτυξις τῆς ἐπαρχίας». Προγραμματισμός, περιφερειακὸς ἐξηλεκτρισμὸς καὶ κατόπιν ἡ ὁδοποιΐα καὶ εἶναι αὐτὸ κεντρικὸν σημεῖον τοῦ προγράμματος καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἀκούσωμεν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. τὰς ἀντιλήψεις. Ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθω διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ἐφ’ ὅσον δὲν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσῃ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Περιεστράφη πέριξ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, χωρὶς νὰ κατορθώσῃ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν αὐτῶν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὡμίλησεν ἐπὶ δίωρον. Καὶ τοῦτο, διότι ἠθέλησε νὰ ἀγνοήσῃ τὰς προγραμματικὰς αὐτὰς δηλώσεις, λέγων, ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰς αὐτὰς τὰ συγκεκριμένα θέματα, οὔτε τὸ σιτικόν, οὔτε τὸ καπνικόν. Ἀλλὰ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, ὅπως δύνασθε νὰ ἴδητε καὶ ὑμεῖς, οἱ παλαιότεροι τὸ γνωρίζετε, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις θέτουν γενικὰς ἀρχάς, θέτουν ἀρχὰς πολιτικάς, θέτουν στόχους καὶ ἐπιδιώξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπ’ αὐτῶν θέλομεν τὴν ἀπάντησιν, τὴν κριτικὴν καὶ τὸν ἔλεγχον τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς συνεδριάσεως, προσέρχεται εἰς τὴν αἴθουσαν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως κ. Κανελλόπουλος). Ἔλεγα, ἀξιότιμε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι στόχος ἡμῶν, κατὰ πρῶτον λόγον, ποὺ ἀποτελεῖ ὁρόσημον διὰ τὴν πολιτικὴν τοῦ τόπου, εἶναι ὅτι ἡ κοινωνικὴ πολιτικὴ συμβαδίζει πλέον μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Ἑλλάς, πρὸ διετίας, εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς ΕΟΚ, ὑπέστη ἐπίθεσιν ἐκ μέρους τοῦ σημερινοῦ Ὑφυπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ὁλλανδίας, ὁ ὁποῖος σαφῶς εἶπεν: «Μὴ ἀναμένετε, ἀνάπτυξιν οἰκονομικήν, ἐφ’ ὅσον ταὐτοχρόνως, δὲν ἀσκεῖται καὶ κοινωνικὴ πολιτική». Καὶ εἶπον τὸ γεγονός, ὅτι ἠγνοήσατε τὰς ἐπιδιώξεις, τοὺς πόθους τοῦ λαοῦ, τὰς δικαίας ἀνάγκας τοῦ λαοῦ, τῶν ἀνθρώπων τουτέστιν, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τοῦ ξεσπάσματος τοῦ ἀκολουθουμένου, δι’ αὐτὸ λέγετε σήμερον, ὅτι ἐξεχύθησαν τὰ πάθη, οἱ πόθοι τοῦ λαοῦ. Μάλιστα, ἔπρεπε, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ κινηθοῦν, ἐφ’ ὅσον σεῖς δὲν ἐσκέφθητε ποτὲ νὰ τοὺς ἱκανοποιήσετε, καὶ βασιζόμενοι εἰς μίαν στεῖραν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐνδιαφέρεται μόνον διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων, ἐλησμονήσατε ἐκεῖνο ποὺ ἀποτελεῖ κατ’ ἐξοχὴν τὸ κέντρον, ἐλησμονήσατε τὸν ἄνθρωπον, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχήν, διαφορά, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς πολιτικῆς τῆς ἰδικῆς μας ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ τῶν δαπανῶν ἀμύνης καὶ τῆς ἰδικῆς σας πολιτικῆς. Σεῖς λέγετε, ὅτι ἔχομεν σήμερον αὐτὸν τὸν στρατόν, αὐτὸς μᾶς χρειάζεται, αὐτὴ ἡ ἰσχὺς μᾶς χρειάζεται καὶ ἡμεῖς λέγομεν τὸ ἴδιον, οὐδέποτε θὰ ἀπομονώσωμεν, ὅμως, τὴν μαχητικὴν ἱκανότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύεται τώρα ἀπὸ τὴν δήλωσιν τοῦ Μακναμάρα, ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἶναι, τὰ ὅπλα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ τελειοποιηθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Τουρκίαν, τὰ ὅπλα αὐτὰ εἶναι αἱ ἀνθρώπιναι χεῖρες, αἱ ὁποῖαι τὰ φέρουν. Ἂν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι τὰ φέρουν, δὲν αἰσθάνονται ὅτι μέσα εἰς τὸ καθεστὼς αὐτὸ ἔχουν μοῖραν, ἔχουν τρόπον ζωῆς, νὰ ξέρητε, ὅτι δὲν θὰ χρησιμεύσουν εἰς τίποτε τὰ ὅπλα αὐτά, ὅταν ἔλθῃ ἡ κρίσιμη ὥρα. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως συνδυάζοντες τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν λέγομεν, ὅτι παρέχομεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἕνα μέγα εὐεργέτημα, ὅτι δηλαδὴ τὴν δυναμίτιδα, τὴν ὁποίαν συνεσωρεύσατε ἐπὶ 8ετίαν ὑπὸ τὰ θεμέλια τοῦ τόπου αὐτοῦ, ἡμεῖς κατορθώσαμεν, διὰ τῆς πολιτικῆς μας, νὰ τὴν ἀχρηστεύσωμεν, κατορθώσαμεν νὰ ἀποτρέψωμεν τὸν κίνδυνον ἀνατροπῆς. Διότι μόνον ὅταν σκεπτώμεθα, ὅτι πίσω ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, πίσω ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν ὑπάρχει ὁ ἄνθρωπος καὶ ὁ λαός, τότε μόνον δυνάμεθα ὀρθῶς νὰ προγραμματίσωμεν καὶ ὀρθῶς νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ ἔργον μας. Τοιοῦτόν τι, δὲν ἐπράξατε σεῖς, περιεφρονήσατε τὸν ἄνθρωπον, διότι καὶ ἡ προέλευσίς σας εἰς τὴν ἀρχήν, δὲν ἦτο ἀπὸ τὸν λαόν, δὲν ἐλάβατε τὴν ἐξουσίαν διὰ τοῦ λαοῦ, ἀνήλθατε εἰς τὴν ἀρχὴν διὰ διορισμοῦ καὶ συνεπῶς δὲν εἴχατε κανὲν ἐνδιαφέρον νὰ ἐνδιαφερθῆτε διὰ τὸν λαόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Μετὰ ταῦτα, εἴχετε τὴν εὐκαιρίαν δύο ἐκλογῶν, ἀλλὰ τότε, ἐχρησιμοποιήσατε καὶ τὸ Κράτος καὶ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὸν Στρατὸν καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας διὰ νὰ σᾶς ἐξασφαλίσουν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐκλογικόν, τὸ ὁποῖον ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχετε μὲ ἐλευθέρας ἐκλογάς. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, ὅτι καὶ ἂν ἐπιθυμῆτε ἀνένδοτον ἀντιπολίτευσιν, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ τὴν ἀσκήσετε, διότι δὲν σᾶς παρέχομεν τὴν εὐκαιρίαν. Ἡμεῖς δὲν κάμνομεν κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας, ὅπως ἐκάματε σεῖς. Ἡμεῖς δὲν ἐχρησιμοποιήσαμεν, οὔτε θὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν βίαν καὶ δι’ αὐτό, παρὰ τὴν καλὴν θέλησιν, δὲν θὰ δυνηθῆτε ποτὲ νὰ ἀσκήσετε ἀγῶνα ἀνένδοτον ἀντιπολιτεύσεως. Σᾶς ἀφῃρέσαμεν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ θεμελιώσουν ἕνα τοιοῦτον ἀγῶνα. Ὁ ἰδικός μας ἀγὼν διὰ τὴν ἐλευθερίαν, ἦτο ἀγών, ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, διότι ἀντιμετωπίζαμεν τὴν βίαν καὶ τὴν νοθείαν καὶ ὄχι ἁπλῶς ἀπὸ τὸ κόμμα, ἀλλὰ διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν Ἐθνικῶν δυνάμεων τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ καὶ τῶν δυνάμεων ἀσφαλείας πρὸς ἀποκόμισιν πολιτικῶν ὠφελημάτων καὶ πρὸς κομματικὴν ἐπιβολὴν καὶ κομματικὴν ἐπιτυχίαν. Τοιαῦτα πράγματα δὲν πρόκειται νὰ συμβοῦν εἰς τὸ μέλλον. Κατ’ ἀκολουθίαν, εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε ὄχι, ἡ ἀντιπολίτευσίς σας θὰ εἶναι ἀντιπολίτευσις κοινοβουλευτική. Εὐχόμεθα καὶ ἐλπίζομεν νὰ εἶναι ἀντιπολίτευσις δημιουργική, ὅπως τὸ εἶπον εἰς τὴν ἀρχήν, τὸ εὔχομαι, διότι πραγματικῶς καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἀσκήσῃ μίαν πολιτικὴν δημιουργικὴν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ἑξῆς: Χαράσσει μίαν νέαν ὁδὸν εἰς τὰ κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ προβλήματα, ἔρχεται νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι προγραμματισμός, ὅπως τὸ ξεύρετε δὲν ὑπάρχει καὶ ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἰδικήν μας μέθοδον ἀσκήσεως προγραμματισμοῦ, εἶναι μία ὁμολογία, τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ κάμετε καὶ ἡ ὁποία θὰ σᾶς ἐτίμα. Κατόπιν αὐτοῦ, εἴπομεν, ὅτι ὅπως δὲν ξεχνοῦμεν τὸν ἄνθρωπον, δὲν ξεχνοῦμεν καὶ τὴν ἐπαρχίαν, ὄχι διότι εἴμεθα ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ διότι ὁ οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία ἀποτελοῦν ἕνα σύνολον καὶ ἂν ὡρισμένα μέλη τοῦ ἐθνικοῦ κορμοῦ ἀναπτύσσωνται ἀσυμμέτρως ἐν σχέσει πρὸς ἄλλα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀπονέκρωσις τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, μοιραίως θὰ ἐπακολουθήσῃ. Καὶ δι’ αὐτὸ εἴπομεν, εἰς βασικὰς γραμμάς, διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας δὲν εἴχατε τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὰς ἀναγνώσητε ἢ νὰ τὰς παρακολουθήσητε—ἐλπίζω νὰ τὰς ἀναγνώσητε— ὅτι ἡμεῖς θὰ ἀσκήσωμεν πραγματικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ σημερινὸν ἀδιέξοδον, καὶ νὰ πλησιάσωμεν πρὸς τὰς χώρας ἐκείνας, μὲ τὰς ὁποίας εἴμεθα σύμμαχοι καὶ φίλοι, ἀλλὰ μοιραίως καὶ ἀνταγωνισταί, σκεπτόμενοι κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ τὰ αἰτήματα τῆς μάζης ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ καὶ τὰ αἰτήματα τῶν γεωγραφικῶν διαμερισμάτων. Καὶ εἴπομεν, ὅτι ἡ πολιτική μας εἶναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Βασίζεται εἰς αὐτήν. Τὸ ἐπαναλαμβάνω διὰ νὰ ἔχητε τὴν εὐκαιρίαν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ λάβητε θέσιν εἴτε θετικὴν εἴτε ἀρνητικήν, καὶ εἰς τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμὸν τοῦ ὁποίου βλέπετε ἐφέτος διπλασιαζόμενον τὸ κεφάλαιον καὶ ἀπὸ τοῦ χρόνου θὰ ἴδητε μεγαλυτέραν αὔξησιν τῶν κονδυλίων. Δεύτερον, τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, τῆς ὁποίας ἑτοιμάζομεν ὁλόκληρον πρόγραμμα καὶ ἀπὸ 280 ἑκατομμ. ἐφθάσαμεν τὰ 650, καὶ τρίτον διὰ τὰ θέματα τῆς ΔΕΗ βάσει προγράμματος ποὺ θὰ ἔλθῃ ταχέως ἐνώπιόν σας. Ἰδοὺ ἡ πολιτική μας ἡ βασική, ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν φέρουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Καὶ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τὴν ἐνστερνίζεται ἡ Βουλὴ καὶ ἰδίως οἱ ἐκπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ὁ λαὸς θὰ παρακολουθήσῃ μὲ εὐγνωμοσύνην τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν νέαν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν χαράσσει. Καὶ εἶπον, ὅτι ἡ κοινωνικὴ πολιτικὴ ὡς παρακολούθημα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως θ’ ἀποτελέσῃ ὁρόσημον. Οὐδέποτε θὰ δυνηθῆτε νὰ ἔλθετε πρὸς τὰ ὀπίσω. Πάντοτε ἐμπρὸς θὰ προχωρήσετε καὶ αὐτὰ ποὺ λέγετε δαπάνας, αὔριον θὰ ὁμολογήσετε, ὅτι εἶναι κοινωνικαὶ δαπάναι ἀπαραίτητοι διὰ τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸν λαόν. Διότι ἐὰν δὲν ἀξιοποιήσετε τὴν κοινωνικὴν πολιτικὴν παρὰ οἱουσδήποτε δρόμους καὶ πλατείας καὶ οἰκήματα ἐὰν κάμετε, ὁ λαὸς θὰ φεύγῃ ἀπὸ τὸν παράδεισον αὐτόν. Ὁ λαὸς θὰ φεύγῃ ἔξω τῶν συνόρων καὶ θὰ θεωρῇ, ὅτι εἶναι κόλασις καὶ ὄχι παράδεισος τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα σεῖς ἀνελάβατε νὰ ἐκτελέσητε ἐδῶ μὲ τὸ αἷμα καὶ τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Ἡ κοινωνικὴ πολιτικὴ ἔχει σκοπόν, ὅπως εἴπομεν τὰ ὠφελήματα τῆς ἀναπτύξεως νὰ περιέλθουν εἰς ὅλας τὰς τάξεις καὶ περιφερείας. Ἐὰν τοῦτο δὲν συμβῇ, ἀλλοίμονον εἰς ἡμᾶς. Δὲν θὰ μπορέσωμεν ποτὲ νὰ ἴδωμεν πραγματικὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν ὁσαδήποτε δὶς καὶ ἂν διαθέσωμεν στὰ χαρτιά. Κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως, ὁ κάθε ἕνας τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν, εἰς τὸν κύκλον τῆς ἁρμοδιότητός του, θὰ σᾶς ἀναπτύξῃ λεπτομερέστερον τί σημαίνει ὁ προγραμματισμός, τὸν ὁποῖον ἐχαράξαμεν, ποῖον εἶναι τὸ πρόγραμμα αὐτῆς τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, ποία ἡ πολιτική μας ἔναντι τῆς ΔΕΗ, διότι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω. Εἶναι θέματα εἰδικώτερα. Σήμερον ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν γενικῶν στόχων καὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεώς μας. Καὶ αὐτὴν τὴν γενικὴν πολιτικὴν καὶ αὐτοὺς τοὺς γενικοὺς στόχους ἤθελον ἀκόμη μίαν φορὰν νὰ τοὺς ἐπαναλάβω, διότι ἡ παραγνώρισις ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ νέον, τίποτε τὸ καινούργιον εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐχαράξαμεν. Ἐν τούτοις ὑπάρχει κἄτι τὸ νέον, κἄτι τὸ καινούργιον. Ὅτι λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὸν ἄνθρωπον καὶ τὰς ἀνάγκας του, ὅτι λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει μας τὸν ἄνθρωπον καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν ὅπως καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν δαπανῶν ἐθνικῆς ἀμύνης. Διότι δι’ ἡμᾶς τὸ θέμα τῶν δαπανῶν τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης παραμένει ἀκέραιον. Τὸ θέμα ἐτέθη ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Σοφοκλῆν Βενιζέλον καὶ ἐμελετᾶτο. Καὶ ἡ μελέτη συνεχίζεται. Ἡμεῖς διεκδικοῦμεν τὰ δικαιώματά μας, διότι ἤδη γνωρίζομεν, ὅτι ὁ τέως Πρόεδρος τῶν Η.Π.Α., Ἀϊζενχάουερ, ρητῶς ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰσφέρει πολὺ περισσότερα ἐκείνων ποὺ ἐπιτρέπουν αἱ οἰκονομικαὶ της δυνάμεις, ἀπὸ τὰ ἄλλα Κράτη τοῦ ΝΑΤΟ. Αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα ὅταν ὁ κ. Μαῦρος τὸ ἔφερεν εἰς τὴν Βουλήν, ἀντίκρυσε τὸν σάλον τῆς ἀποδοκιμασίας καὶ μόνον προδότης δὲν ἐχαρακτηρίσθη. Ἐλέχθη, ὅτι προσφέρει πολὺ κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τότε ἀπὸ τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας. Ἡμεῖς ἐπιλαμβανόμεθα κάθε εὐκαιρίας νὰ παρουσιάσωμεν τὰ Ἑλληνικὰ θέματα, ἐπιλαμβανόμεθα κάθε ἀναγνωρίσεως τῶν ξένων διὰ νὰ ἀγωνισθῶμεν ὑπὲρ τῆς μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἐνῷ σεῖς εἴτε τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ἀπεκρύπτατε εἴτε τὰ παρεσιωπούσατε, δὲν ξεύρω διὰ ποίους σκοποὺς ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡμεῖς ὅμως εἴμεθα γνήσιοι πολιτικοὶ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ φέρομεν τὴν σημαίαν τῶν συμφερόντων ἠνοιγμένην. Χωρὶς ἀμφιβολίαν ἀνήκομεν εἰς τὴν Δύσιν, εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν μόνον ὑποχρεώσεις ἀλλὰ καὶ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ τὰ διεκδικήσωμεν. Καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ἐργάζονται ὑπὲρ τοιούτων θεμάτων ἐπιμένουν, εἰς τὸ τέλος θὰ νικήσουν, ἐνῷ ἡ πολιτική σας ἦτο ἀκριβῶς εἰς ἕνα νεῦμα τῶν μεγάλων νὰ παραμερίσῃ τὰ ἐθνικὰ δίκαια τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀναφαίρετον δικαίωμα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη διαφορὰ ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν. Κύριοι βουλευταί, μεταξὺ τῶν ἄλλων θεμάτων εἰς τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξοχὴν ἐπέμεινεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ, ἔλαβε βεβαίως τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ἐφάνη, ὅτι τὸν ἠνώχλει, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἐδώσαμεν πρὸς δημοσίευσιν ὡρισμένας ἐκθέσεις. Βεβαίως, ἴσως ἐὰν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἡμᾶς νὰ μὴ τὴν ἐδίδομεν. Ἀλλὰ δὲν εἴχομεν τὸ δικαίωμα, διότι ὑπῆρχε τὸ ἰδικόν σας προηγούμενον ποὺ ἐδώσατε πρὸς δημοσίευσιν τὴν ἔκθεσιν Γεωργίου, ἀδιάφορον ἐὰν τὴν ἐδώσατε ὑμεῖς ἢ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἠκολούθησε καὶ ἐστηρίχθη εἰς τὴν ψῆφον σας. Ἐὰν αὐτὴ ἔπραξεν ὀρθῶς, ὀρθῶς πράττομεν καὶ ἡμεῖς καὶ δίδομεν τὰς ἐκθέσεις αὐτὰς σήμερον εἰς τὴν δημοσιότητα. Μᾶς λέγετε: Λάβετε θέσιν. Νομίζω, ὅτι ἡ ἰδική σας στάσις εἶναι παρεξηγήσιμος, διότι ἐσπεύσατε νὰ λάβετε θέσιν ἐναντίον τῆς ἐκθέσεως χωρὶς νὰ γνωρίζετε τὰ πράγματα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως). Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι ἐκινήθητε μόνον ἀπὸ τὰς προσωπικὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀπὸ τὸ κομματικόν σας συμφέρον. Ἡμεῖς ὡς ὑπεύθυνος Κυβέρνησις σᾶς λέγομεν, ὅτι συλλέγομεν τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, διότι δὲν εἶναι εὔκολος ἡ συλλογή, καὶ ἐξακολουθοῦν ὡρισμέναι ἀνακρίσεις καὶ ἔρευναι. Ἡμεῖς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εὑρίσκεται μία Κυβέρνησις πράγματι ἀμερόληπτος καὶ δικαία ἡ ὁποία θέλει κρίσιν ὀρθήν. Δὲν σπεύδομεν δηλαδὴ νὰ λάβωμεν θέσιν, ἀλλὰ ἀναμένομεν τὴν συλλογὴν τῶν στοιχείων εἰς τὴν ὁποίαν ἐπεδόθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τότε θὰ λάβωμεν θέσιν ἀπέναντί σας, ἡ δὲ ἔννοια ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἐκθέσεως Φλώρου —ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ δώσωμεν τὴν ἔκθεσιν ὅταν ἡμεῖς νομίζομεν— δὲν εἶναι ἔννοια καμμιᾶς περιφρονήσεως ἢ ἐξευτελισμοῦ. Ἁπλῶς νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἄποψίν μας ὅταν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν, συγκεντροῦντες τὰ κατάλληλα δικαιολογητικὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς τὸ νὰ λάβωμεν θέσιν ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς ἐκθέσεως. Διότι διαφορετικὰ δὲν θὰ μᾶς τὸ συνεχώρει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι εἴμεθα Κυβέρνησις καὶ τὰ θέματα αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ ἀντιμετωπίζωμεν μὲ προσοχήν, καὶ οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ἐμφανισθοῦν ὡς σεβόμενοι τὴν ἀλήθειαν καὶ ὄχι ὡς περιφρονοῦντες τὴν Βουλήν, διότι τὴν ἄποψιν τῆς ἀληθείας θέλει πρὸ παντὸς νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖ ἀναβολὴν διὰ τὴν γνώμην ποὺ θὰ ἐπιφέρῃ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως. Κύριοι βουλευταί, ὅσοι ἀπὸ ὑμᾶς παρηκολουθήσατε τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀντελήφθητε ὅτι μία βαθεῖα, βαθυτάτη μεταβολὴ ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν ζωήν, χαράσσονται νέαι γραμμαί, καὶ νέαι κατευθύνσεις. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι εἶναι κατευθύνσεις τοῦ μέλλοντος, εἶναι ὁρόσημα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀρχίσῃ μία νέα ἀφετηρία καὶ κανεὶς εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ παραγνωρίσῃ. Σεῖς πιθανῶς νὰ νομίζητε, ὅτι ὑπάρχει διάφορος πολιτική, μὴ νομίζετε ὅμως, ὅτι θὰ εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ παρελθόντος. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἀπέθανεν ὁριστικῶς ὑπὸ τὴν κατακραυγὴν καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ξένων. Ὅσοι ξένοι μᾶς παρηκολούθησαν εἰς τοὺς ξένους ὀργανισμούς, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ἀσκοῦμεν πολιτικὴν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως μὲ συντριβὴν τῶν ἀνθρώπων. Θὰ ὡμοίαζεν μὲ τὴν πολιτικὴν τῶν Φαραὼ οἱ ὁποῖοι ὕψωνον πυραμίδας, ἀλλὰ ἐθυσίαζον ἑκατοντάδας χιλιάδων ἀνθρωπίνων ὑπάρξεων. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος ἐπιβάλλει νὰ ἀκολουθήσωμεν διάφορον πολιτικὴν τῆς ἰδικῆς σας. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, οὐδεὶς δὲ θὰ τολμήσῃ νὰ παρεκκλίνῃ ἀπὸ σᾶς, ἀπὸ τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Δὲν θὰ ἠμπορέσετε νὰ ἐπανέλθετε ὀπίσω καὶ θὰ ἀκολουθήσετε τὰ ἴχνη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς σήμερον χαράσσομεν. Ἐὰν ἔχετε διάφορον ἀντίληψιν, νὰ μᾶς τὸ εἴπητε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καθαρά. Σεῖς ὅμως περιωρίσθητε εἰς ὡρισμένα γενικὰ θέματα, χωρὶς ἀμφιβολίαν, σημαντικά, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνουν τὴν στάσιν σας ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. Ὅταν λοιπὸν θὰ ἀναγνώσετε, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, μὲ μεγαλυτέραν προσοχὴν τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις καὶ ὅταν θὰ συλλάβετε τὰ κεντρικὰ νοήματα, θὰ ἔλθετε ἐδῶ καὶ δὲν θὰ μᾶς εἴπητε περὶ ὅλων αὐτῶν, ἰδίᾳ περὶ αὐτῶν εἰδικῶς, ποία εἶναι ἡ γνώμη σας καὶ ποία ἡ ἰδική σας θέσις. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ μηνύματα τῶν νέων καιρῶν θὰ ἔχουν ἀπήχησιν εἰς τὰς ψυχὰς τῆς ἡγεσίας σας. Εἶμαι, ἐπίσης, βέβαιος καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἀποψινή, ἂς εἴπωμεν, παρέλκυσις ἀπὸ τὰ κοινοβουλευτικῶς παραδεδεγμένα, νὰ δίδεται ἀπάντησις ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων καὶ ὄχι νὰ λέγῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σκεπτόμεθα ἐκ τῶν προτέρων, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., τὸν ὁποῖον διακρίνει καὶ γνῶσις τῶν πραγμάτων καὶ συνείδησις, ἐλπίζω, ὅτι τὴν δευτέραν φορὰν θὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ ποία εἶναι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἔναντι τῆς ἰδικῆς μας πολιτικῆς καὶ δὲν θὰ εὑρεθῶμεν ὑποθέτω μακράν, ἀλλὰ τότε θὰ εἶναι ἀποδοκιμασία τῆς ἰδικῆς των πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐπὶ 8 ἔτη ἀσκεῖ ἡ Ε.Ρ.Ε., ἡ ὁποία πολιτικὴ νομίζομεν, ἐνεταφιάσθη μαζὶ μὲ αὐτήν. Ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν ὁποίαν θὰ θητεύσῃ ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ἄλλως τε εἴπατε, ὅτι εἶναι ἄνετος ἡ θέσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ἄνεσιν αὐτὴν τὴν ἐγνωρίσαμεν καὶ ἡμεῖς, λέγω ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ συμβάλετε θετικῶς καὶ δημιουργικῶς, διότι θὰ ἐγκολπωθῆτε τὰς νέας ἀπαιτήσεις τῶν καιρῶν, θὰ ἐγκολπωθῆτε τὰ νέα συνθήματα τῶν σημερινῶν περιστάσεων, τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν ριζικὴν μὲ ἐκεῖνα ποὺ εἴχατε μέχρι τοῦδε ἀσκήσει. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅπως ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἀσκήσῃ πράγματι δημιουργικὴν πολιτικὴν καὶ ὅτι ἡ Βασιλεία τοῦ Κωνσταντίνου θὰ συμπέσῃ μὲ τὴν ἀφετηρίαν μιᾶς νέας ἐποχῆς, ἡ ὁποία θὰ εἶναι μία ἀφετηρία μεταβολῆς καὶ ἀναμορφώσεως διὰ τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν στροφὴν τοῦ λόγου του, ἡ ὁποία μὲ ἀφορᾷ προσωπικῶς. Βεβαίως, ἡ πρόθεσίς του ἦτο νὰ ἀντιδιαστείλῃ τὴν σημερινὴν ἡγεσίαν τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὸ μέγα ἔργον τῆς 8ετίας καὶ θὰ προετίμων οἱανδήποτε ὑπὲρ ἐμοῦ σκέψιν του νὰ μὴ τὴν συνεδίαζε μὲ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τῆς δι’ ἐμὲ ἀπαραδέκτου ἀντιδιαστολῆς. Πάντως τὸν εὐχαριστῶ. Δὲν εἶναι, ὅμως, δυνατόν, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, καὶ λυποῦμαι διότι σᾶς ἐστενοχώρησα ἀπόψε δίς...

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν μὲ ἐστεναχωρήσατε, διότι οὔτε καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου πρόθεσιν ἦτο νὰ σᾶς στενοχωρήσω.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν εὐχαριστήσω διὰ τὴν ἀπόλυτον ἀντιδιαστολὴν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, λέγων, ὅτι ἡμεῖς ἠγνοήσαμεν τὸν ἄνθρωπον καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις πρόκειται ν’ ἀποκαλύψῃ τὴν ὑπόστασιν τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ ἀπόψεως παράγοντος ἀξίου προστασίας, ἀξίου ἐνισχύσεως. Νομίζω, ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ ἀντιδιαστολαὶ αἱ ἀπόλυτοι δὲν ἀνταποκρίνονται ποτὲ εἰς τὴν πραγματικότητα. Εἶναι φράσεις, τὰς ὁποίας προκαλεῖ ἡ ρύμη τοῦ λόγου, εἶναι φράσεις τὰς ὁποίας προκαλεῖ ὁ ζῆλος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν ὕστερα ἀπὸ μακρὰν περίοδον θητείας εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὑπεύθυνον διαχείρισιν τῶν κοινῶν, ζῆλος τὸν ὁποῖον ψυχολογικῶς κατανοῶ, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι τοιούτου εἴδους ἀντιθέσεις δὲν εἶναι νοηταί, ὅπως δὲν εἶναι νοητὴ καὶ ἡ ἀντίθεσις, οὔτε λογικῶς, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ἠθικῶς ἐπιτετραμμένη, ἡ ἀντίθεσις ἡ ἀπόλυτος ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερν. τοῦ ὁποίου τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἐπρόσεξα ἀπολύτως, καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μεταξὺ ἡμῶν τῶν προκαλεσάντων τὴν ὑπάρχουσαν σήμερον Ἑλληνικὴν πραγματικότητα ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπανέλαβεν καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν πρόγραμμα καὶ ὅτι ὅλα ἐγένοντο τυχαίως, δρόμοι, λιμένες, τουριστικὰ ξενοδοχεῖα, ἐπενδύσεις ἀφορῶσαι τὴν ὑποδομὴν τῆς χώρας, εἰς τὴν ὁποίαν ἐλάχιστα ἔχουν ἀνάγκην νὰ προσθέσουν οἱ κύριοι τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τὰ ἐδημιουργήσαμεν ἡμεῖς καὶ δι’ αὐτοὺς εἶναι πλέον εὔκολον νὰ ἐπιτίθενται καὶ δι’ αὐτοὺς εἶναι εὔκολον νὰ ὁμιλοῦν περὶ τοῦ ἀνθρώπου, διότι ὁ ἄνθρωπος ζῇ εἰς αὐτὸ τὸ περιβάλλον τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχε πρὸ 10ετίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀπαράδεκτον λογικῶς νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω πρακτικῶς νὰ γίνῃ ἡ ἀντιδιαστολὴ αὐτή. Ἡμεῖς δὲν εἴχομεν κανένα πρόγραμμα. Τώρα ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἀπόψε διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ἐνεφανίσθη ἁπλῶς ἐκφράζουσα εὐχὰς ἔχει πρόγραμμα, τόσον πολὺ ἔχει πρόγραμμα, ὥστε νὰ ὑπαγάγῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ τὸ ἵδρυμα τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μας ἀνετέθη εἰς τὸν υἱὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸν κ. Α. Παπανδρέου, τὸν ὁποῖον τιμῶμεν, ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀξίαν του, δι’ αὐτὸ καὶ τὸν ἐκαλέσαμεν καὶ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαῖον νὰ παρακαλέσωμεν νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς Σύμβουλος καὶ δι’ αὐτὸ τὸν ἐτοποθετήσαμεν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἱδρύματος ἐκείνου. Καὶ μάλιστα πρέπει νὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι ἐνῷ τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο ἀφεώρα ἡμᾶς τοὺς δύο, τὸν κ. Τσάτσον καὶ ἐμὲ ὡς μέλη ἑνὸς ἄλλου Σώματος, ἐνῷ ὑπήγετο ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς Ἀκαδημίας, αἰφνιδίως, χωρὶς νὰ λάβω κἂν γνῶσιν ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐχειραφετήθη, διότι ὁ κ. Α. Παπανδρέου δὲν ἤθελε τὴν ἐποπτείαν τῆς Ἀκαδημίας, τοῦ ἦτο βαρεῖα, καὶ νομίζω, ὅτι μεγάλοι καὶ ἐξαίρετοι ἐπιστήμονες θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθοῦν τὴν ἐποπτείαν ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἐποικοδομητικὴ τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον πρόκειται τὸ Ἰνστιτοῦτον νὰ ἐκπληρώσῃ. Ἐνόμισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὰ οἰκογενειακά του, εἰπὼν ὅτι ἐπηρεασθεὶς ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ υἱός του ἦτο ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἱδρύματος καὶ ἤκουσα ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς Ἑνώσεως Κέντρου νὰ φωνάζουν «αἶσχος» τὸ ἤκουσα, δὲν ἀντέδρασα. Δὲν ἦτο αἶσχος, ἁπλῶς εἶπον ὅτι ἐπηρεάσθη ὡς καλὸς πατὴρ καὶ παρεσύρθη ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ ἐπὶ κεφαλῆς ἦτο ὁ υἱός του καὶ δὲν ἐσκέφθη, ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ ὑπαχθῇ ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ὅτι ὑπάρχει εἰδικὴ Δ)νσις τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἡ ὁποία ἔχει αὐτὸν τὸν σκοπόν. Καὶ ἐὰν εἰς αὐτὸ τὸ Ἰνστιτοῦτον ὑπάρχουν ἐξαίρετα στελέχη καὶ ἀσφαλῶς θὰ ὑπάρχουν, διότι, ἀσκήσας τὸ ἔργον τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἐν Ἀμερικῇ ὁ κ. Ἀνδρ. Παπανδρέου, γνωρίζει καὶ ἐκάλεσεν ἐξαίρετα στελέχη, ἐὰν ὑπάρχουν, ἔπρεπε νὰ προσληφθοῦν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Γεν. Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ἀλλὰ ἐπανῆλθον εἰς τὸ θέμα, ὄχι μόνον διὰ νὰ εἴπω εἰς τοὺς κυρίους, ὅτι δὲν ἐδικαιοῦντο μὲ τόσην προχειρότητα νὰ φωνάζουν «αἶσχος», διὰ μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία εἶχε πρῶτον τὴν ἀντικειμενικήν της ἀξίαν, εἴτε θίγεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξ αὐτῆς, εἴτε ὄχι, εἶναι ἀδιάφορον, ἔχει τὴν ἀντικειμενικήν της ἀξίαν. Δὲν ἐχρειάζετο τὸ Ἰνστιτοῦτον αὐτὸ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Νὰ προστεθοῦν οἱ τυχὸν ἄξιοι ἐν τῷ Ἰνστιτούτῳ εἰς τὴν ἁρμοδίαν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Δεύτερον ὅμως τὸ εἶπον, διότι ἁπλούστατα αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία κατηγορεῖ ἡμᾶς, ὅτι ἐστερούμεθα προγράμματος καὶ προέβημεν εἰς τὴν ἀναδημιουργίαν τῆς Ἑλλάδος, τῆς ὁποίας ἐπωφελεῖται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἄνευ προγράμματος, τόσον ἔλλειψιν προγραμματικῆς σκέψεως ἔχει, ὥστε εἰς τὸ Ἰνστιτοῦτον, τοῦ ὁποίου ἐπὶ κεφαλῆς ἦτο μέχρις ὅτου ἐπολιτεύθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, ἀναθέτει τὴν κατάρτισιν μελετῶν διὰ τὸν προγραμματισμὸν τῆς Οἰκονομίας. Τὸ ἐπισημαίνω καὶ αὐτό. Ἀλλά, κύριοι, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐπέδειξεν ἀπόψε τὸν μεγάλον ἀνθρωπισμόν του, ὁμιλήσας περὶ ἀνθρώπου καὶ γνωρίζω, ὅτι εἶναι ἀνθρωπιστὴς καὶ τὸν εὐχαριστῶ, διότι ἐθεώρησε καὶ ἐμὲ ἀνήκοντα εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν πονούντων τὸν γείτονά των, γνωστὸν καὶ ἄγνωστον, τὸν Ἕλληνα γενικῶς, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθιξεν ἐν τέλει καὶ τὸ θέμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Φλώρου. Δὲν ἔθιξε τὸ ἄλλο θέμα καὶ καλῶς ἔπραξε καὶ τὸν συγχαίρω, διότι ἀπέφυγε νὰ θίξῃ τὸ ἄλλο θέμα, τὸ συνδεόμενον μὲ τὴν μὴ συμπληρωθεῖσαν ἀκόμη ἔρευναν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Ἐπανῆλθεν εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Εἶχον ἀπαντήσει ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι δὲν μὲ ἐπρόσεξε. Τὶ σχέσιν ἔχει ἡ ἔκθεσις Γεωργίου μὲ τὴν ἔκθεσιν Φλώρου; Ὁ κ. Γεωργίου εἶχεν ἀναλάβει, κατόπιν ἐντολῆς, τὴν διενέργειαν διοικητικῆς ἐξετάσεως. Εἶχε συγκεκριμένον σκοπὸν ἡ διοικητικὴ ἐξέτασις καὶ ἐδόθη τὸ πόρισμα. Ἦτο δυνατὸν κάλλιστα καὶ νὰ μὴ δοθῇ πρὸς δημοσίευσιν, ὅπως δὲν τὸ εἴχομεν δώσει ἡμεῖς, μολονότι, βάσει τῶν σκέψεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ μᾶς συνέφερε νὰ τὸ δώσωμεν καὶ ἐδόθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Πιπινέλη. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἄλλωστε, βάσει τοῦ πορίσματος τοῦ κ. Γεωργίου προέβη εἰς τὴν ἐπιβολὴν κυρώσεων ἀμέσως. Τὸ πόρισμα τοῦ κ. Φλώρου δι’ ἔρευναν δὲν ἐγένετο κατόπιν ἐντολῆς εἰδικῆς, ἀλλὰ ἐγένετο βάσει τῆς γενικῆς δικαιοδοσίας, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς αὐτὸν ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων καὶ ἡ δικονομία. Καὶ ὁ μὲν κ. Φλῶρος, ἂν θέλετε, ἂς τὸ παραδεχθῶ πρὸς στιγμήν, ἐδικαιοῦτο νὰ ἐξετάσῃ τὸ πᾶν, ἀκόμη καὶ τὰς εὐθύνας οἱουδήποτε ἀνώτατα ἱσταμένου καὶ ἀνωτέρου αὐτοῦ ἱσταμένου ἡγέτου τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ ἂς τὸ παραδεχθῶ, μολονότι δὲν νομίζω, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποχρέωσιν καὶ θὰ ἐξετάσωμεν ἐν καιρῷ καὶ τὰς ποινικὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔδωσεν εἰς τὴν δημοσιότητα αὐτὸ τὸ κείμενον εἶχε ὑποχρέωσιν νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ Ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, ὄχι νὰ δώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα ἕνα κείμενον τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε συνταχθῆ ἐπὶ τῇ βάσει ἰδικῆς της ἐντολῆς καὶ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προβλέπει ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων καὶ ἡ δικονομία. Ὁ κ. Φλῶρος, ἐνόμισε, καλῶς ἢ κακῶς, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτήν. Προβλέπει ἡ δικονομία καὶ προβλέπει ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων τὶ ἔπρεπε νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀντὶ νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, ἔδωσεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον προεκάλεσε σάλον εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ὑπὲρ τῆς ὁποίας, δῆθεν, ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ εἴπῃ ἰδικήν της γνώμην. Αὐτὸ εἶναι βαρύτατον. Ἔπρεπε, νὰ ἀκολουθήσῃ τὰ ἐπιτασσόμενα ὑπὸ τῶν νόμων καὶ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν γνωρίζουν, τὶ ἐπιτάσσουν σχετικῶς οἱ νόμοι καὶ ποῖοι ἔπρεπε νὰ κρίνουν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ἀρεοπαγίτου κ. Φλώρου, τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο, ἔδωσεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ κείμενον, χωρὶς νὰ εἴπῃ κἂν γνώμην. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἓν ἀπὸ τὰ βαρύτερα ἠθικὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ποτὲ σημειωθῆ εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος.

§86Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερν.). Ἡ ἀπουσία οἱασδήποτε κοινωνικῆς πολιτικῆς, οἱασδήποτε ἐννοίας Κυβερνητικῆς δικαιοσύνης εἰς τὴν χώραν μας, ἀτυχῶς διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν ἐγένετο ἀντιληπτὴ ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἀπὸ τὴν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἐγένετο ἀπὸ τοὺς ξένους μὲ τοὺς ὁποίους συνεργαζόμεθα, ὅπως ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ἐντὸς τῆς ΕΟΚ. Καὶ ἀναφέρω τὴν αὐστηρὰν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Κοινοβούλιον τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος ἐκ μέρους τοῦ Ἀντιπροσώπου τῆς Ὁλλανδίας καὶ ἤδη Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χώρας αὐτῆς διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς μᾶς διαβεβαιώνει, ὅτι δὲν ὑπάρχει δυνατότης τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας, ἂν δὲν συμβαδίζῃ μὲ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν. Δὲν ἀπεκάλυψα λοιπὸν τὸν παράγοντα ἄνθρωπον καὶ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν. Τὴν ἀπεκάλυψαν πρῶτοι οἱ ξένοι καὶ πρέπει αὐτὸ νὰ σᾶς γίνῃ μάθημα, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε. Σχετικῶς μὲ τὸ ὄργανον προγραμματισμοῦ ἔχετε τὰς ἀντιλήψεις σας. Ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα νέον συγχρονισμένον ὄργανον προγραμματισμοῦ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀνδρέας Παπανδρέου εἶναι πλέον μέλος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι Ὑπουργὸς ὑπεύθυνος. Γνωρίζετε καὶ τὴν μόρφωσίν του τὴν ἐπιστημονικὴν καὶ τὸ ἀνώτερον ἦθος του. Ἐντὸς τῆς Βουλῆς θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως καὶ ἄλλοι ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ σᾶς ἐξηγήσουν διὰ τίνα λόγον προτιμοῦν αὐτὸ τὸ νέον ὄργανον προγραμματισμοῦ, παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε προηγουμένως. Μὴ ξεχνᾶτε, κ. Ἀρχηγὲ τῆς ΕΡΕ, ὅτι καὶ ὁ προγραμματισμὸς εἶναι καὶ τὸ θέμα τῶν μελετῶν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι μία καινοτομία τοῦ προγραμματισμοῦ, ὅπως θὰ ἀντιληφθῆτε, διότι ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ὅταν ὑπάρξουν μελέται ἔγκυροι καὶ πραγματικαὶ τὰ κεφάλαια δὲν θὰ λείψουν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖνο ποὺ λείπει καὶ ἀπουσιάζει εἶναι ἀκριβῶς αἱ τεχνικαὶ μελέται. Διότι, εἴδατε τὴν καινοτομίαν τῆς Κυβερνήσεως. Προβλέπεται δαπάνη διὰ τὰς μελέτας τῶν ἐτῶν 1965 καὶ 1966. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἴδητε θὰ σᾶς καταπλήξῃ. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἐθέσαμεν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων. Προγραμματισμὸς ἐπαναλαμβάνομεν. Θὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ ἐὰν τὸ ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προτείνομεν εἶναι τὸ ἐπιστημονικώτερον καὶ τὸ ἀρτιώτερον. Προγραμματισμὸς περιφερειακὸς καὶ κατόπιν μελέται, πρὸ παντὸς μελέται. Ἐὰν ἔχωμεν μελέτας θὰ ἔχωμεν χρήματα καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι διὰ τὰς σημερινὰς τὰς ἰδικάς μας ἐπενδύσεις δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία δυσχέρεια ἐφ’ ὅσον κατωρθώσαμεν νὰ ἔχωμεν τὰς μελέτας. Πῶς εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι ἐνδεικτικὰ αὐτά; Βεβαίως ἡ εἰλικρίνειά μας μᾶς ἐπιβάλλει ἀπέναντι τῆς Βουλῆς νὰ ὁμιλήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Διότι σήμερον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχομεν τίποτε, καθ’ ἡμᾶς ἐπαρκές, οὔτε προγραμματισμὸν οὔτε μελέτην. Πῶς θέλετε, ὅταν κτίζωμεν ἐπὶ ἐδάφους ἰδικοῦ σας, ἐπὶ τῆς ἄμμου δηλαδή, πῶς θέλετε νὰ εἴμεθα κατηγορηματικοί; Εἶναι στοιχειώδης εἰλικρίνεια ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ εἴπωμεν, ὅτι μὲ τὰ σημερινὰ μέσα «σᾶς λέγομεν ὅτι ἠμποροῦμεν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον αὐτό». Ὅταν ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, μετ’ ὀλίγον καιρόν, ὅταν παρέλθουν ὀλίγοι μῆνες, ὥστε νὰ ἀναδιαρθρωθοῦν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι καὶ τὰ ἁρμόδια ὄργανα, τότε θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐμφανιζώμεθα ἐνώπιόν σας μὲ ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι εἰλικρινεῖς καὶ ἐπαρκεῖς. Ἄλλωστε θὰ σᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ποῖαι ἦσαν αἱ προβλέψεις αἱ ἰδικαί σας σχετικῶς μὲ τὰς ἐπενδύσεις καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ἰδικαί μας. Καὶ τώρα, διὰ νὰ τελειώνω, ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς ἐκθέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπανήλθατε. Λυποῦμαι ἰδιαιτέρως, διότι νομίζετε, ὅτι ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ἔδωκεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὴν ἔκθεσιν αὐτήν, δὲν θὰ λάβῃ θέσιν καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐπιβάλῃ τὰς κυρώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται. Ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν—καὶ τοῦτο εἶναι κοινὸν μυστικὸν—ὅτι καὶ ἐσεῖς ἐδώσατε εἰς τὴν δημοσιότητα τὴν ἔκθεσιν Γεωργίου ὑποστηρίζοντες, ὅτι σέβεσθε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὴν ἀποκρύψωμεν, διότι ἐπιεζόμεθα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Θὰ λάβῃ χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν ἡ Κυβέρνησις, θὰ λάβῃ ὅμως θέσιν ἀφοῦ συλλέξῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐκ τοῦ προχείρου νὰ ἐρχώμεθα καὶ νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ ἔκθεσις αὐτὴ εἶναι ἀποτέλεσμα πάθους προσωπικοῦ. Ἡ ἔκθεσις ἦτο ὀρθή, ὀρθωτάτη καὶ ἀκριβής. Καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα θὰ λεχθῇ, ἀλλὰ θὰ λεχθῇ ἀφοῦ συλλεγοῦν ὅλα τὰ στοιχεῖα. Τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνώπιόν σας, ἡμεῖς, μακρὰν ἀπὸ κάθε πάθος, μακρὰν ἀπὸ κάθε προσωπικὴν συμπάθειαν ἢ ἀντιπάθειαν καὶ νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν. Αὐτὸ νομίζομεν, ὅτι ἐπιβάλλει ἡ στοιχειώδης εὐσυνειδησία, ἡ τιμιότης καὶ ἡ ἀλήθεια. Σεῖς ἔχετε διάφορον ἀντίληψιν καὶ ἐλάβατε ἤδη θέσιν. Ἡμεῖς ὅμως εἴμεθα Κυβέρνησις καὶ λέγομεν ὡς Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐπαρκῆ στοιχεῖα. Ὅταν τὰ συλλέξωμεν θὰ λάβωμεν θέσιν. Ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι θέμα, ἐπαναλαμβάνω, στοιχειώδους εἰλικρινείας καὶ στοιχειώδους τιμιότητος.

§87Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἀπὸ ποῦ καὶ πότε θὰ συλλέξετε τὰ στοιχεῖα αὐτά;

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 0.05′ π.μ.)