1963.03.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64η

Δευτέρα 11 Μαρτίου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Κεφαλογιάννης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει).

§3Ν. ΣΤΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ὡρισμένας φραστικὰς διορθώσεις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς φραστικῶς διωρθώθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ν. Στειροπούλου.

§5Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Δὲν εἶναι ὥρα αὐτὴ ποὺ ἀρχίζομεν τὴν συνεδρίασιν καὶ ἔπειτα παραπονεῖσθε ὅτι φεύγομε τὸ βράδυ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν, αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ τηροῦνται μετ’ ἀκριβείας, κατὰ τὸ δυνατόν. Μετρήσατε... Καὶ ἴσως ὁ κ. Ἐφραιμίδης, ἀπόψε ἐξαιρετικῶς δὲν θὰ παραπονεθῇ διὰ τὴν ἀναλογίαν! Ὅλοι εἴμεθα εἰς ἀναλογίαν τῶν ἑδρῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κωστόπουλος ζητεῖ 10ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Περρωτῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§9Α. ΠΕΡΡΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρεκάλουν, ἐὰν δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν, νὰ γίνῃ προεκφώνησις τῶν θεμάτων τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἰδίᾳ τῶν σχεδίων νόμων τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, τὰ ὁποῖα, φρονῶ, δὲν θὰ ἔχουν συζήτησιν.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δαπανῶν λειτουργίας Ἐπιτροπῆς Ἑλληνογιουγκοσλαβικῶν διαπραγματεύσεων καὶ κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπῆς, ἀφορωσῶν εἰς δαπάνας βαρυνούσας τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν».

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δαπανῶν λειτουργίας Ἐπιτροπῆς Ἑλληνογιουγκοσλαβικῶν διαπραγματεύσεων καὶ κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπῆς, ἀφορωσῶν εἰς δαπάνας βαρυνούσας τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν».

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 146)1959 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, περὶ μισθώσεως Οἰκοτροφείου διὰ τὴν στέγασιν Κυπρίων ὑποτρόφων».

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 146)1959 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, περὶ μισθώσεως Οἰκοτροφείου διὰ τὴν στέγασιν Κυπρίων ὑποτρόφων». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 693 ἀπὸ 28 Ἰουλίου 1950 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορώσης εἰς τὸν τρόπον μεταβιβάσεως εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον τῶν ἐν Δωδεκανήσῳ ἀκινήτων Ἰταλῶν ὑπηκόων».

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 693 ἀπὸ 28 Ἰουλίου 1950 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορώσης εἰς τὸν τρόπον μεταβιβάσεως εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον τῶν ἐν Δωδεκανήσῳ ἀκινήτων Ἰταλῶν ὑπηκόων». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σουηδίας Συμβάσεως περὶ ἀποφυγῆς διπλῆς φορολογίας καὶ ἀποτροπῆς τῆς φοροδιαφυγῆς».

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σουηδίας Συμβάσεως περὶ ἀποφυγῆς διπλῆς φορολογίας καὶ ἀποτροπῆς τῆς φοροδιαφυγῆς». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ὁμολογιακὸν δάνειον Ἡνωμένων Ἐθνῶν».

§22Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμμετέχομεν εἰς τὸ δάνειον ἐνῷ ὑπάρχουν πλεῖσται χῶραι, αἱ ὁποῖαι δὲν πληρώνουν οὔτε τὰς συνδρομάς των. Νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον νόμου, ἀλλὰ μὲ τὴν παρατήρησιν αὐτήν.

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ὁμολογιακὸν δάνειον Ἡνωμένων Ἐθνῶν». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 835) 1952 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορώσης τὴν παραχώρησιν τῆς χρήσεως εἰς τὴν ἐνταῦθα Γερμανικὴν Πρεσβείαν τέως Γερμανικοῦ οἰκήματος».

§25Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα συνάπτεται μὲ τὸ θέμα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων τοῦ ναζισμοῦ. Ἐπειδὴ τελευταίως ἔχει δηλωθῆ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπηρεσιακοὺς παράγοντας ὅτι οἱ δικαιοῦχοι ἀποζημιώσεως δὲν πρόκειται νὰ λάβουν τὴν δευτέραν δόσιν, θὰ παρεκάλουν νὰ διευκρινισθῇ τὸ θέμα ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι αὔριον θὰ ἔχῃ ἐπερωτήσεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ συνεννοηθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§27Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, λέγω, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἡ σύμβασις μὲ τὰς ἀποζημιώσεις, διότι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ἰδιώτας ἐπεστρέψαμεν τὰ ἀκίνητά των, διὰ ποῖον λόγον εἰς ἕνα Κράτος δὲν θὰ δοθῇ τὸ οἴκημα;

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλωστε τὸ νομοσχέδιον φέρεται εἰς πρώτην συζήτησιν, ὑπάρχει καὶ δευτέρα.

§29Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δεκτόν.

§30Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας ὀρθῶς ἔχει, δὲν πρέπει νὰ συσχετισθῇ τὸ ἕνα θέμα μὲ τὸ ἄλλο. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πορείαν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων τοῦ ναζισμοῦ, θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλή, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι κατ’ αὐτὰς θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπικυρώσῃ τὰς πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῶν ὁποίων παρετάθη ἡ προθεσμία ὑποβολῆς τῶν αἰτήσεων. Ἐπειδὴ ἐκ τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας αὐτῆς παρετηρήθη, ὅτι ὑπεβλήθησαν ἀθρόως αἰτήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀκόμη ἐκδικασθῆ, καθ’ ὅσον τὰ δικαστήρια, πρὸ τῆς κυρώσεως τῶν πράξεων αὐτῶν ἀπὸ τὴν Βουλήν, διστάζουν νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν αἰτήσεων, διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ πλήρους ἀποζημιώσεως ἐκείνων τῶν αἰτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐξεδικάσθησαν ἐντὸς τῆς ἀρχικῆς προθεσμίας, διότι ἐὰν αὐταί, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν βάσει τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἱκανοποιηθοῦν, δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκὲς τὸ ποσοστόν, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθοῦν ἰσοτίμως.

§31Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πότε, κ. Ὑπουργέ, θὰ κατατεθῇ;

§32Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἕτοιμον τὸ νομοσχέδιον, ἔχει ὑπογραφῆ καὶ ἀπὸ ἐμὲ καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπομένει δὲ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν Κοινοβουλευτικὴν του διαδικασίαν. Καὶ τοῦτο διότι πράγματι πρέπει νὰ ἐπικυρωθοῦν αὗται αἱ πράξεις, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐκδίκασις τῶν ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων.

§33Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν πληροφορίαν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κρατεῖται, ἐφ’ ὅσον πλὴν ὑμῶν, κ. Κωστῆ, ζητοῦν τὸν λόγον καὶ ἄλλοι βουλευταί, διότι δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις ἐπὶ προεκφωνήσεως καὶ εἰς βάρος τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1 νομοσχεδίου τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§35Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἐξηγήσεις ἔδωσα διὰ τὸ ἄλλο νομοσχέδιον, αὗται δὲ εἶναι ἄσχετοι.

§36Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὰ δικαστήρια δὲν ἐπιλαμβάνονται. Ἀντιθέτως, ἔχει γίνει συζήτησις, ἔχει ὁρισθῆ ἡ δικάσιμος, ἀλλὰ κατακρατοῦνται αἱ ἀποφάσεις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου;

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 835)1952 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορώσης τὴν παραχώρησιν τῆς χρήσεως εἰς τὴν ἐνταῦθα Γερμανικὴν Πρεσβείαν τέως Γερμανικοῦ οἰκήματος». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 827) 1952 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀφορώσης τὴν καταβολὴν ἐξόδων φυλάξεως ποταμοπλοίων Δουνάβεως Ἑλλήνων πλοιοκτητῶν».

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 827)1952 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορώσης τὴν καταβολὴν ἐξόδων φυλάξεως ποταμοπλοίων Δουνάβεως Ἑλλήνων πλοιοκτητῶν». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Κύπρου συμφωνίας, περὶ τακτικῶν ἐμπορικῶν ἀεροπορικῶν μεταφορῶν».

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Κύπρου Συμφωνίας περὶ τακτικῶν ἐμπορικῶν ἀεροπορικῶν μεταφορῶν». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν πρὸς ἐξόφλησιν ὀφειλομένων τόκων εἰς δολλάρια Η.Π.Α. προπολεμικῶν ὁμολογιακῶν κρατικῶν δανείων, κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 131)29.10.62 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, κ. Λ. Δερτιλῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§44Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ μὴ ἐκφωνηθέντα δὲν πρόκειται νὰ συζητηθοῦν σήμερα;

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι ἐξ ἀπίνης δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό.

§46Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου θέτει πρὸ ἡμῶν τὸ θέμα τοῦ Δημοσίου ὁμολογιακοῦ χρέους τῆς χώρας, τοῦ ὁποίου ἡ ἐξυπηρέτησις ἔχει ἀνασταλῆ λόγῳ τῶν γνωστῶν οἰκονομικῶν, συναλλαγματικῶν καὶ δημοσιονομικῶν ἀναταραχῶν τὰς ὁποίας προεκάλεσαν, ἡ διεθνὴς οἰκονομικὴ κρίσις τοῦ ἔτους 1929, αἱ τεράστιαι καταστροφαὶ τοῦ παγκοσμίου πολέμου καὶ αἱ ἐκ τούτου προκληθεῖσαι ἀναταραχαὶ καὶ δυσμενεῖς ἐπιπτώσεις εἰς τὰς διεθνεῖς οἰκονομικὰς σχέσεις καὶ τὰς οἰκονομίας τῶν ὀφειλέτιδων χωρῶν. Εἰδικώτερον καλούμεθα νὰ κρίνωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὴν συμφωνίαν τοῦ συμβιβασμοῦ πρὸς ρύθμισιν τοῦ εἰς δολλάρια δημοσίου ὁμολογιακοῦ χρέους τῆς χώρας, ἥτις ἔλαβε χώραν μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ Συμβουλίου Προστασίας Κατόχων Ξένων Ὁμολογιῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ ἀναβιώσεως τοῦ εἰς δραχμὰς προπολεμικοῦ ὁμολογιακοῦ δημοσίου χρέους. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ὑπὸ κρίσιν θέματος, σκόπιμον εἶναι νὰ ἀναφερθῶμεν μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην συντομίαν εἰς τὸ παρελθόν, τὸ μὲν διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν, κατὰ τὸ δυνατόν, σαφῆ ἀντίληψιν ἑνὸς κρισίμου οἰκονομικοῦ καὶ δημοσιονομικοῦ μεγέθους τῆς οἰκονομίας μας, τὸ δὲ διὰ νὰ κρίνωμεν κατ’ ἀξίαν τὴν ἐπελθοῦσαν συμφωνίαν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ὁμολογιακοῦ μας δανείου εἰς δολλάρια. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀποτελεῖ ὑπερβολὴν ἐὰν λεχθῇ ὅτι ἡ ἱστορία τοῦ δημοσίου χρέους τῆς Ἑλλάδος, ἔχει στενὸν σύνδεσμον μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ ἐθνικοῦ βίου τῆς χώρας καὶ ὅτι εἰς πολλὰς περιόδους, τὸ δημόσιον δάνειον, ὑπῆρξεν ἐξόχως χρήσιμον διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἀνεπιδέκτου ἀναβολῆς ἐθνικῶν οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν σκοπῶν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο τὸ ὅτι δηλαδὴ ἡ σύναψις τῶν δημοσίων δανείων δὲν εἶχεν ὡς γενεσιουργὸν αἰτίαν αὐστηρῶς οἰκονομικοὺς σκοποὺς ἤτοι σκοποὺς συνδυασμένους μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, ἀλλὰ συχνὰ σκοποὺς πολεμικοὺς καὶ οὐχὶ σπανίως κοινωνικοὺς τοιούτους, ἀποτελοῦν τὴν ἐξήγησιν διατὶ ὁ δημόσιος δανεισμὸς τῆς χώρας καὶ δὴ ὁ εἰς ξένον νόμισμα τοιοῦτος, ὑπῆρξεν ὑπέρογκος καὶ οἱ ὅροι τῆς συνάψεως τούτου ἀφορήτως δυσμενεῖς. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ ἀδήριτος ἀνάγκη ὑπεχρέωσε τὰς ἐν διαδοχῇ Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος νὰ δηλώσουν ἀδυναμίαν ἐκπληρώσεως τῶν δανειακῶν ὑποχρεώσεων τῆς χώρας. Δὲν δύναται βεβαίως νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἡ ἀθέτησις ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων ἀποτελεῖ ὑγιᾶ δανειακὴν πολιτικὴν ἢ γενικώτερον ὑγιᾶ οἰκονομικὴν καὶ δημοκρατικὴν πολιτικήν. Τόσον ἡ στοιχειώδης ἠθική, ἥτις ὀφείλει νὰ κατευθύνῃ τὴν δανειακὴν πολιτικὴν τῶν κρατῶν καὶ γενικώτερον τὰς διεθνεῖς οἰκονομικὰς σχέσεις, ὅσον καὶ τὸ συμφέρον πάσης ὀφειλέτιδος οἰκονομίας, ἀποτελοῦν ἐπιτακτικὸν καθῆκον σεβασμοῦ τῆς τηρήσεως τῶν συμβατικῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς. Δὲν δύναται ὅμως ἐπίσης νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι δὲν εἶναι ἠθικὸν νὰ ἐπέρχεται ἀναστολὴ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν δανειακῶν ὑποχρεώσεων ὅταν ἐκ διεθνῶν γεγονότων ἢ ἐντοπίων ἀναποτρέπτων δυσμενῶν αἰτιῶν, προκαλεῖται ἐξάρθρωσις τῶν διεθνῶν οἰκονομικῶν σχέσεων, καὶ οὐσιώδεις καταστροφαὶ εἰς τὸ ἐγχώριον παραγωγικὸν δυναμικόν. Τὴν ἄποψιν ταύτην ὑπεστήριξεν, ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ὁ καθηγητὴς Βαρβαρέσσος ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τοῦ ἔτους 1932–1933. «Νομίζω, ἀναφέρει, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς διεθνοῦς ἠθικῆς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεμφθοῦν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὅτι προσεπάθησε νὰ μειώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του. Εἶναι πρὸς τοῦτο ὑποχρεωμένον, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν πλήρη οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν καταστροφήν!» Ἐξυπακούεται, ὅτι ὅταν αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι τῆς ὀφειλέτιδος χώρας ἐπιτρέψουν τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν δανειακῶν της ὑποχρεώσεων, πρέπει νὰ ἀναζητῆται βάσει τῶν δημιουργηθεισῶν ἀντικειμενικῶν συνθηκῶν, ἡ διὰ συμβιβασμοῦ ἐπανάληψις τῶν συμβατικῶν ὑποχρεώσεων. Ἡ διὰ συμβιβασμοῦ συναπτομένη νέα συμφωνία πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δανειακῶν ὑποχρεώσεων, τότε μόνον θὰ ἐνέχῃ τὸ στοιχεῖον τῆς μονιμότητος ὅταν τὰ συμβαλλόμενα μέρη καταλήξουν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς συμφωνίας, ἐν πλήρει ἐπαφῇ μὲ τὸ παρελθόν, τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς ὀφειλέτιδος οἰκονομίας. Δὲν πρόκειται βεβαίως ἐπ’ ἀφορμῇ τῆς σημερινῆς εἰσηγήσεως νὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν ἱστορικήν των διαδρομὴν τὰ ἐπὶ μέρους ἐξωτερικὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα συνῆψεν ἡ Ἑλλὰς καὶ νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰ αἴτια τὰ προκαλέσαντα τὰς ἀναστολὰς ἐξυπηρετήσεως τούτων ὡς καὶ τοὺς ἑκάστοτε γενομένους συμβιβασμοὺς ἐξυπηρετήσεως. Τοῦτο καὶ χρόνον θὰ ἀπῄτει ἀλλὰ καὶ θὰ προεκάλει παρέκκλισιν τῆς εἰσηγήσεως πέραν τοῦ ἐπιτρεπομένου ὁρίου. Ἐν τούτοις, θὰ ἦτο χρήσιμος ἡ σύντομος στατιστικὴ ἐμφάνισις βασικῶν στοιχείων τοῦ ἐν τῇ διαδρομῇ τοῦ χρόνου συναφθέντος δημοσίου χρέους εἰς ξένον νόμισμα, τῶν ὅρων τῆς συνάψεως καὶ τοῦ τρόπου τῆς χρησιμοποιήσεώς του. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ δυνατότης τῆς συγκριτικῆς ἐρεύνης ἐπὶ τῶν κατὰ περιόδους συναφθέντων μακροπροθέσμων ἐξωτερικῶν δανείων, ἤτοι τῶν δανείων τῶν ὁποίων ἡ ἀπόσβεσις καθορίζεται κατὰ τὴν σχετικὴν σύμβασιν εἰς χρονικὸν διάστημα 20 ἐτῶν καὶ ἄνω, θὰ μεταχειρισθῶ πίνακα ἀναγωγῆς τούτων εἰς ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα. (Π. Β. Δερτιλῆς. Τὸ δημόσιον χρέος τῆς Ἑλλάδος). Οὕτω ἡ ἐξέλιξις τῶν ἐξωτερικῶν μας δανείων ἔχει ὡς ἀκολούθως:

Οἱ ἀναφερθέντες ἀριθμοὶ ἀποδεικνύουν τοὺς δυσμενεῖς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνήφθη τὸ ἐξωτερικὸν δημόσιον χρέος οἵτινες συνδυαζόμενοι μετὰ τῶν ὑψηλῶν ἐπιτοκίων καὶ τὸν γενεσιουργὸν λόγον τῆς συνάψεώς των, (κάλυψις ἐλλειμμάτων προϋπολογισμοῦ — πληρωμὴ πολεμικῶν δαπανῶν καὶ ἀποζημιώσεων — ἀποκατάστασις προσφύγων κλπ.) δικαιολογοῦν ἐν πολλοῖς τὴν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν ἀδυναμίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἡ οἰκονομία μας πρὸς συμμόρφωσίν της εἰς τὰς διεθνεῖς συμβατικάς της σχέσεις. Μετριασμὸν τῶν δυσμενῶν ὅρων συνάψεως τοῦ ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως ὁ προβλεφθεὶς τρόπος ἐξοφλήσεως τούτων διὰ ἐξαγορᾶς τῶν ὁμολογιῶν εἰς τὰς ἑκάστοτε ἰσχυούσας χρηματιστηριακὰς τιμάς. Ὁ ὅρος οὗτος τῆς ἐξοφλήσεως προεβλέφθη διὰ τὸ σύνολον τῶν μέχρι τοῦ ἔτους 1914 συναφθέντων δανείων (πλὴν τοῦ δανείου 1907). Ἐκ τῶν μετὰ τὸ 1914 συναφθέντων δανείων ὁ ὅρος οὗτος προεβλέφθη μόνον διὰ τὸ δάνειον Ὑδρεύσεως (1925). Θὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς ἕτερον στατιστικὸν πίνακα διὰ τοῦ ὁποίου ἐμφανίζεται ὁ ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ποσοστιαῖος τρόπος ἀναλώσεως τῶν συναφθέντων κατὰ περιόδους ἐξωτερικῶν δανείων κατὰ γενικὰς κατηγορίας.

Καὶ ἐκ τοῦ πίνακος τούτου ἰσχυροποιεῖται ἡ ἄποψις περὶ τῆς ἑκάστοτε ἐμφανιζομένης ἀντικειμενικῆς ἀδυναμίας τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας νὰ φανῇ συνεπὴς εἰς τὰς δανειακάς της ὑποχρεώσεις, διότι ὡς ἀποδεικνύεται, μικρὸν ποσοστὸν ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν δανείων ἐχρησιμοποιήθη παραγωγικῶς καὶ κατὰ συνέπειαν ἐκ τοῦ δανειακοῦ βάρους δὲν ἐπῆλθε ἀνάλογος ἐπαύξησις τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου τῆς χώρας. Συνέπεια τῆς ἀντικειμενικῆς ἀδυναμίας τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας ἦτο ἡ ἀναστολὴ τῶν πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν δανειακῶν ὑποχρεώσεων ταύτης, ἥτις ἐξεδηλώθη τετράκις. Διὰ τὴν πληρότητα τῆς εἰσηγήσεως ἀναφερόμεθα ἁπλῶς εἰς ταύτας, χωρὶς νὰ ὑπεισέλθωμεν εἰς γενικωτέραν ἀνάλυσιν τούτων. 1) Κατὰ τὸ ἔτος 1827, 2) κατὰ τὸ ἔτος 1843, 3) κατὰ τὸ ἔτος 1893 καὶ 4) κατὰ τὸ ἔτος 1932. Ἡ τελευταία ἀναστολὴ δὲν ἔχει μόνον ὡς αἴτιον ἐνδογενεῖς ἀδυναμίας τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας. Ἔχει ἐπίσης ὡς αἴτιον καὶ τὰς ἐκ τῆς διεθνοῦς οἰκονομικῆς κρίσεως τοῦ ἔτους 1929 ἐπελθούσας εὐρυτέρας ἐκτάσεως διεθνεῖς οἰκονομικὰς ἀναταραχάς, ὡς καὶ τὰς μετέπειτα ἐπελθούσας τεραστίας καταστροφὰς ἐκ τοῦ παγκοσμίου πολέμου καὶ τῶν συνεπειῶν του... Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐξιστόρησις τῶν ἑκάστοτε διεξαχθεισῶν διαπραγματεύσεων διὰ τὴν ἐπίτευξιν συμβιβασμοῦ πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δανειακῶν μας ὑποχρεώσεων μετὰ τῶν πιστωτῶν μας, θὰ ἀπήτει μακρὸν χρόνον. Ἐν τούτοις θὰ πρέπει νὰ ἀναφερθῇ ὁ τελευταῖος σταθμός, ἤτοι ἡ κατὰ τὸν Ἰανουάριον 1940 ἐπελθοῦσα ἐν Λονδίνῳ συμφωνία, ὅπως ἡ Ἑλλὰς καταβάλῃ ἀπὸ 1 Ἀπριλίου 1940 ποσοστόν, ἴσον πρὸς 43% τῶν τόκων μέχρι λήξεως τοῦ πολέμου. Κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς ἡ ἐν Λονδίνῳ ἑδρεύουσα Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀνέστειλε τὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων ἀπὸ 1 Ἀπριλίου 1941 καὶ ἐφεξῆς. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐνομιμοποίησεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου 1318)1949, κυρωθέντος διὰ τοῦ νόμου 1516) 1950. Ὁ νόμος οὗτος ἐπὶ πλέον ἐθέσπισεν ἀναδρομικῶς τὴν ἐπ’ ἀόριστον ἀναστολὴν τῆς ὑπηρεσίας τῶν εἰς ξένον νόμισμα ἢ εἰς χρυσὸν ἐξωτερικῶν δημοσίων δανείων. Μεταπολεμικῶς κατεβλήθη προσπάθεια πρὸς ὁριστικὸν διακανονισμὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους τῆς χώρας τὸ πρῶτον κατὰ τὴν 20ὴν Σεπτεμβρίου 1954 ἐν Παρισίοις. Αἱ προτάσεις ὅμως τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἥτις ἐτέλει ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ἐμμαν. Τσουδεροῦ, ἐκρίθησαν ὡς ἀπαράδεκτοι ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν κομίστρων τῶν τίτλων τῶν ἐξωτερικῶν δημοσίων δανείων τῆς χώρας καὶ κατὰ συνέπειαν διεκόπησαν αἱ διαπραγματεύσεις. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν δυνατὴν συντομίαν ἐτερμάτισα τὴν ἐξιστόρησιν τῶν γεγονότων εἰς ὅτι ἀφορᾷ τὴν σύναψιν, τὴν ἐξυπηρέτησιν καὶ τὴν ἀναστολὴν ἐξυπηρετήσεως, τοῦ ἐν ἀναστολῇ ἐξυπηρετήσεως τελοῦντος ἐξωτερικοῦ μας δημοσίου χρέους. Ἤδη διὰ τῆς συμφωνίας, ἥτις ἐπῆλθε μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοῦ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ Συμβουλίου προστασίας Ξένων Ὁμολογιούχων, διαμορφοῦται νέα κατάστασις ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους τῆς χώρας μας καὶ εἰδικώτερον ὡς πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τμήματος τούτου, ἤτοι τοῦ εἰς δολλάρια προπολεμικοῦ ὁμολογιακοῦ χρέους τῆς Ἑλλάδος. Τὸ εἰς δολλάρια Η.Π.Α. προπολεμικὸν ὁμολογιακὸν δημόσιον χρέος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ἡ ὑπὸ κρίσιν συμφωνία, ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ δάνεια: α) Προσφυγικὸν 7% ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου δολλαρίων 11.000.000, β) Ὑδρεύσεως 8%, νῦν 4%, ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου δολλαρίων 10.000.000, γ) Σταθεροποιήσεως 6%, ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου δολλαρίων 17.000.000. Ὅπως εἶναι φυσικὸν ἡ συμφωνία ἀναφέρεται εἰς τὸ ἀνεξόφλητον τμῆμα τῶν ἀναφερθέντων δανείων, τὸ ὁποῖον συνολικῶς ἀνέρχεται εἰς δολλάρια 35.840.000. Ἡ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀκολουθουμένη νομοτεχνικὴ διαδικασία, εἶναι ἡ ἀκόλουθος: 1) Ζητεῖται ἡ ἔγκρισις ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρὸς ἔκδοσιν νέου ὁμολογιακοῦ δανείου συνολικοῦ ποσοῦ δολλαρίων Η.Π.Α. 4.024.500, εἰς τίτλους ὀνομαστικῆς ἀξίας τῶν 1.000 καὶ 500 δολλαρίων. Θὰ ἀναφερθῶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸν λόγον τῆς ἐκδόσεως τῶν ὁμολογιῶν τούτων. 2) Ἀποφασίζεται ἡ ἐπανάληψις τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν εἰς δολλάρια ὁμολογιακῶν δανείων (Προσφυγικὸν 1924, 7%, Σταθεροποιήσεως, 1928, 6%, Ὑδρεύσεως, 1925, 8%). Οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους συμφωνεῖται ἡ ἐπανάληψις τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀνωτέρω δανείων δὲν ἀναφέρονται ἐν τῷ σώματι τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναφέρονται ἐν σχεδίῳ συμφωνίας τὸ ὁποῖον δημοσιεύεται ἐν συνεχείᾳ μετὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, αἰτεῖται ὅπως χορηγηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἔγκρισις πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ρυθμίσῃ δι’ ἀποφάσεώς του δημοσιευομένης εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν εἰς δολλάρια προπολεμικῶν δανείων. Εἶναι προφανὲς ὅτι οἱ ὅροι οὗτοι εἶναι οἱ ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς συμφωνίας δημοσιευόμενοι. Διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου (ἄρθρον 3), ρυθμίζεται τὸ θέμα τῆς ἄρσεως τῆς μέχρι τοῦδε ἰσχυούσης ἀναστολῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ὑπὸ κρίσιν δανείων. Ἡ μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Συμβουλίου προστασίας Κατόχων Ξένων ὁμολογιῶν ἐπελθοῦσα συμφωνία προβλέπει τὸν ἀκόλουθον τρόπον διαδικασίας. Κατ’ ἀρχὴν προβλέπει τρόπον ρυθμίσεως τῶν ὀφειλομένων τόκων διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ 1932– 1962 καὶ ἐν συνεχείᾳ διὰ τὴν ὑπόλοιπον ρύθμισιν καθορίζει δύο διακεκριμένα στάδια: Τὸ στάδιον τῆς πρώτης πενταετίας ἥτις καλύπτει τὸ ἀπὸ 1963 ἕως 1967 διάστημα. Καὶ τὸ ἀπὸ 1968 μέχρις ἐξοφλήσεως τῶν δανείων χρονικὸν διάστημα. 1. Ὡς πρὸς τοὺς ὀφειλομένους τόκους ἀπὸ 1932–1962 τὸ σχέδιον συμφωνίας προβλέπει: α) Τὸ ὀφειλόμενον ποσὸν τόκων διὰ τὸ ὡς ἄνω διάστημα ἀνέρχεται εἰς 54.151.000 δολλάρια. Ἔναντι τοῦ ποσοῦ τούτου συμφωνεῖται ὅπως καταβληθῇ πρὸς ἐξόφλησιν ποσὸν δολλαρίων 4.024.500. Δηλαδή, περιωρίσθη τὸ ποσὸν τῶν ὀφειλομένων τόκων εἰς ποσοστὸν 7.50% τούτου περίπου. β) Τὸ ποσὸν τῶν 4.024.500 δολλαρίων τὸ ὁποῖον συμφωνεῖται διὰ τὴν πλήρη ἐξόφλησιν τῶν ἀπὸ 1933–1962 ὀφειλομένων τόκων δὲν θὰ καταβληθῇ τοῖς μετρητοῖς, ἀλλὰ εἰς ὁμολογίας ἴσου ποσοῦ εἰς δολλάρια. Ἤτοι θὰ χορηγηθῇ εἰς ἕκαστον κάτοχον ὁμολογίας 1.000 δολλαρίων τόκου 7% νέα ὁμολογία ὀνομαστικῆς ἀξίας 136 δολλαρίων, εἰς τὸν κάτοχον ὁμολογίας 1.000 δολλαρίων τόκου 6%, νέα ὁμολογία ὀνομαστικῆς ἀξίας 116,50 δολλαρίων καὶ εἰς τὸν κάτοχον ὁμολογίας Ὑδρεύσεως 1.000 δολλαρίων νέα ὁμολογία ὀνομαστικῆς ἀξίας 77,60 δολλαρίων. Διὰ τὴν ὁμολογίαν Ὑδρεύσεως τὰ κατατεθησόμενα τοκομερίδια ἢ ἀποδείξεις θὰ καλύπτουν τοὺς τόκους διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ Ὀκτωβρίου 1941 μέχρις Ὀκτωβρίου 1962 συμπεριλαμβανομένου. Ἐφ’ ὅσον δὲν χορηγηθοῦν νέαι ὁμολογίαι, θὰ αὐξηθῇ ἀντιστοίχως ἡ ὀνομαστικὴ ἀξία τῆς παλαιᾶς ἐν κυκλοφορίᾳ ὁμολογίας τῶν ὑπὸ κρίσιν τριῶν δανείων. Αἱ νέαι ὁμολογίαι θὰ ἐξομοιωθοῦν πλήρως ὡς πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησίν των κλπ. μὲ τὸν ὑπὸ τῆς συμφωνίας προβλεπόμενον χειρισμόν. Ἐὰν προσκομισθῶσιν ὁμολογίαι, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς τοκομεριδίων εἶναι ἐλλιπής, τὰ ἀνωτέρω ποσὰ θὰ μειωθῶσιν ἀναλόγως. γ) Διὰ τὰ ἀποκεκομμένα τῆς ὁμολογίας τοκομερίδια, τὰ πληρωτέα πρὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1950, οὐδεμία πληρωμὴ θὰ λάβῃ χώραν. Διὰ τὰ πληρωτέα μετὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1950, θὰ ἰσχύσῃ ἡ αὐτὴ ἀναλογία πρὸς τὰ μὴ ἀποκεκομμένα. Ἡ ἀναλογία αὕτη ἔχει ὡς ἀκολούθως κατὰ δάνειον: Διὰ τὸ δάνειον 7%, δολλάρια 4,91 κατ’ ἔτος (2 τοκομερίδια ἑξαμηνιαῖα), διὰ τὸ δάνειον 6%, δολλάρια 4,29 κατ’ ἔτος (2 τοκομερίδια ἑξαμηνιαῖα), διὰ τὸ δάνειον ὑδρεύσεως δολλάρια 3,60 κατ’ ἔτος (2 τοκομερίδια ἑξαμηνιαῖα). Ὅπως εἶναι νοητόν, καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ἡ καταβολὴ θὰ γίνῃ εἰς νέας ὁμολογίας. Δὲν γνωρίζω διατὶ ἡ συμφωνία περιλαμβάνει τὸν διαχωρισμὸν μεταξὺ προσηρτημένων εἰς τὴν ὁμολογίαν τοκομεριδίων καὶ ἀποκεκομμένων τοιούτων, ἀφοῦ ἄλλωστε ἡ ἀποκοπὴ τῶν τοκομεριδίων ἦτο σύμφωνος πρὸς τὰ κρατοῦντα εἰς τὸ Χρηματιστήριον Ἀθηνῶν. Ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ γίνῃ ἑνιαῖος ὁ χειρισμός. Ἢ θὰ ἔπρεπε διὰ τὸ σύνολον τῶν πρὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1950 τοκομεριδίων νὰ μὴ ἀναγνωρισθῇ ἡ καταβολὴ οἱουδήποτε ποσοστοῦ, τόκου ἢ ἐφ’ ὅσον ἀνεγνωρίσθη διὰ τὰ προσηρτημένα τοκομερίδια ἡ καταβολὴ κατ’ ἀναλογίαν ποσοστοῦ τόκου, ἔπρεπε νὰ συμβῇ τὸ ἴδιον καὶ διὰ τὰ μὴ προσηρτημένα τοιαῦτα. ΙΙ. Διὰ τὸ στάδιον τῆς πρώτης πενταετίας προβλέπονται τὰ ἀκόλουθα: α) Ἡ ἐπελθοῦσα συμφωνία ἰσχύει μόνον ὡς πρὸς τὸ διάστημα τοῦτο ἤτοι ἀπὸ 1963 ἕως 1967. Δύναται ὅμως νὰ καταστῇ ὁριστικὴ ὑπὸ τοὺς προβλεπομένους ὅρους μετὰ δήλωσιν μόνον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως γενομένης πρὸ τῆς 1ης Ἰουλίου 1967. Ὁ ὅρος οὗτος εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐπιτυχὴς διότι ἐὰν ἐξ οἱουδήποτε ἀσταθμήτου παράγοντος ἢ ἀπροσδοκήτου γεγονότος, καταστῇ ἀσύμφορος διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ συνέχισις τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμφωνίας πέραν τῆς πενταετίας, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔχει ἐκ τῆς συμφωνίας τὴν εὐχέρειαν νὰ ζητήσῃ τὴν τροποποίησιν τῶν ὅρων ταύτης ἢ νὰ διακόψῃ τὴν συνέχισιν τῆς ἐφαρμογῆς ταύτης. Ὑπεστηρίχθη καὶ ἡ ἀντίθετος ἄποψις τὸ ὅτι δηλαδὴ ὁ ὅρος οὗτος εἶναι δυσμενὴς διὰ τὴν Ἑλλάδα διότι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς πενταετίας, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἀποφασίζει τὴν ὁριστικοποίησιν τῆς συμφωνίας, τότε ἐπαναβιοῦν οἱ ἀρχικοὶ ὅροι οἵτινες προεβλέφθησαν κατὰ τὸν χρόνον τῆς συνάψεως τῶν δανείων εἰς δολλάρια. Ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀπορριπτέος. Διότι ἡ μὴ ὁριστικοποίησις τῆς συμφωνίας διὰ τὸ πέραν τῆς πενταετίας χρονικὸν διάστημα ἐξαρτᾶται μόνον ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ μὴ χρῆσις τῆς εὐχερείας ταύτης ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι φυσικὸν νὰ προϋποθέτῃ τὴν ὕπαρξιν ἀντικειμενικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν τὴν ἐπίτευξιν νέας συμφωνίας ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους διὰ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν ὅρους. Ἐφ’ ὅσον αἱ ὑφιστάμεναι κατὰ τὴν λῆξιν τῆς πενταετίας ἀντικειμενικαὶ προϋποθέσεις δὲν ὑφίστανται, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ διακριτικοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς συμφωνίας τῆς ἀναγνωρίζεται καὶ θὰ καταστήσῃ τὴν ἐπελθοῦσαν συμφωνίαν ὁριστικήν. β) Κατὰ τὰ ἔτη τῆς πρώτης πενταετίας συμφωνεῖται, ὅπως καταβληθῇ ὁ ἀκόλουθος τόκος ἐπὶ τοῖς ἑκατόν:

γ) Κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα τῆς πενταετίας, θὰ διατεθῇ ὡς χρεωλύσιον 0,5% διὰ τὰ δάνεια 6% καὶ 7% καὶ 1% διὰ τὸ δάνειον Ὑδρεύσεως. Τὸ χρεωλύσιον θὰ χρησιμοποιῆται εἴτε πρὸς ἀγορὰν τῶν ὁμολογιῶν εἰς τὸ Χρηματιστήριον εἰς τὴν τρέχουσαν τιμὴν ἢ διὰ τὴν ἐξόφλησιν ὁμολογιῶν διὰ κληρώσεως εἰς τὸ ἄρτιον. Τὸ δικαίωμα ἐπιλογῆς ἔχει μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς διαθέσεως τοῦ χρεωλυσίου πρὸς ἐξαγορὰν ὁμολογιῶν εἰς τὸ Χρηματιστήριον ἐφ’ ὅσον ἡ τιμὴ τούτων θὰ εἶναι κάτω τοῦ ἀρτίου. Ἐὰν αἱ τιμαὶ τῶν ὁμολογιῶν εἶναι ὑπὲρ τὸ ἄρτιον, θὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ ὅρου τῆς διὰ κληρώσεως εἰς τὸ ἄρτιον ἐξοφλήσεως. Καὶ ὁ ὅρος οὗτος εἶναι ἐπιτυχὴς καὶ συμφέρον διὰ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν, διότι ἡ ἀρχικὴ σύμβασις συνάψεως τοῦ δανείου προέβλεπεν ὡς μόνον τρόπον ἐξοφλήσεως τῶν δανείων 6% καὶ 7%, τὸν διὰ κληρώσεως εἰς τὸ ἄρτιον. δ) Ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ δάνειον τῆς Ὑδρεύσεως, προβλέπεται εἰς τὴν συμφωνίαν ἡ ἐφ’ ἅπαξ καταβολὴ τοῖς μετρητοῖς, κατὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ πρώτου τοκομεριδίου, εἰς ἅπαντας τοὺς κατόχους ὁμολογιῶν Ὑδρεύσεως, 25 δολλαρίων ἀνὰ ὁμολογίαν 1.000 δολλαρίων. Ἡ καταβολὴ αὕτη εἶναι πέραν τοῦ προβλεπομένου χρεωλυσίου. Ἡ ἐξαιρετικὴ αὕτη διάταξις συνεφωνήθη διὰ τὸ δάνειον Ὑδρεύσεως ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ὁ ἀρχικὸς συμπεφωνημένος τόκος τοῦ δανείου τούτου ἐμειώθη κατὰ τὸ ἔτος 1935 ἀπὸ 8% εἰς 4% καὶ μειοῦται ἔτσι περαιτέρω διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν συμφωνίας εἰς 2%. III. Διὰ τὸ μετὰ τὴν πενταετίαν στάδιον, προβλέπονται τὰ ἀκόλουθα: α) Ὁριστικοποίησις τῆς συμφωνίας ἢ ἐπάνοδος εἰς τὸ καθεστὼς τῆς ἀναστολῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν δανείων. Ἐπὶ τοῦ ὅρου τούτου τῆς συμφωνίας ἀναφερόμεθα ἀνωτέρω. β) Ἐξακολουθεῖ ἡ καταβολὴ τόκου 3% διὰ τὸ δάνειον 6% καὶ 2% διὰ τὸ δάνειον Ὑδρεύσεως, ἀλλὰ θὰ αὐξήσῃ ἀπὸ 3% εἰς 3,5% τὸν τόκον τοῦ δανείου 7% ἀπὸ τοῦ ἔτους 1970. Ἤτοι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς πενταετίας ὁ τόκος ὁρίζεται εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ τόκου τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως συνάψεως τοῦ δανείου διὰ τὸ δάνειον 6% καὶ τὸ δάνειον ὑδρεύσεως. Διὰ τὸ δάνειον 7% οἱ τόκοι ὁρίζονται εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ἀρχικοῦ ἀπὸ τὸ 1970. γ) Τὸ ἐτήσιον χρεωλύσιον ὅλων τῶν ὁμολογιῶν θὰ ἀνέρχηται εἰς ½%, θὰ εἶναι δὲ ἐπισωρευτικὸν διὰ τὰ δάνεια 6% καὶ 4% ἀπὸ τοῦ 1968, ἐνῷ διὰ τὸ δάνειον 7% ἀπὸ τοῦ 1973. δ) Τὸ χρεωλύσιον θὰ δύναται νὰ χρησιμοποιῆται εἴτε διὰ ἐξαγορὰν ὁμολογιῶν εἰς τὸ Χρηματιστήριον ἐφ’ ὅσον αἱ τιμαὶ τούτων θὰ εἶναι κάτω τοῦ ἀρτίου ἢ διὰ κληρώσεως εἰς τὸ ἄρτιον, ἐφ’ ὅσον αἱ τιμαὶ τῶν ὁμολογιῶν εἰς τὸ Χρηματιστήριον θὰ εἶναι ὑπὲρ τὸ ἄρτιον. Τὸ δικαίωμα ἐπιλογῆς ἀνήκει μόνον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐπὶ τῆς σημασίας τοῦ ὅρου τούτου ἀναφέρομαι ἀνωτέρω. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἀναφερθῶ εἰς ὅρον γενικῆς ἐφαρμογῆς ὅστις περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἐπιτευχθεῖσαν συμφωνίαν. Καταργεῖται διὰ τῆς συμφωνίας ἡ ρήτρα χρυσοῦ καὶ πᾶσα πληρωμὴ ἀφορῶσα τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων θὰ ἐνεργῆται εἰς δολλάρια Η.Π.Α. Προσωπικῶς ὑπεστήριξα πάντοτε ὅτι ἔχει ἀτονίσει ἀφ’ ἑαυτῆς ἡ προβλεπομένη κατὰ τὴν σύναψιν τῶν ὑπὸ ἀναστολὴν δανείων, ρήτρα χρυσοῦ καὶ δὴ μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν καθολικὴν ὑποτίμησιν τῶν ἐθνικῶν νομισματικῶν μονάδων. Τοῦτο ἄλλωστε συνάγεται — ἐκτὸς τῶν ἄλλων— καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι αἱ πιστώτριαι χῶραι δὲν ἀναγνωρίζουν τὴν ρήτραν χρυσοῦ εἰς τὰς ἐσωτερικάς των νομισματικὰς καὶ πιστωτικὰς σχέσεις. Θὰ ἦτο πράγματι ἀφόρητος καὶ ἐπικίνδυνος ὑπερβολὴ ἐὰν ἐζητεῖτο ἀπὸ τὰς ὀφειλέτιδας οἰκονομίας νὰ βαστάξουν τὸ βάρος τῆς ρήτρας χρυσοῦ. Ἀσχέτως ὅμως πρὸς τὴν ἀναμφισβήτητον κατ’ ἐμὲ ἄποψιν τῆς μὴ ἰσχύος τῆς ρήτρας χρυσοῦ διὰ τὰ ὑπὸ ἀναστολὴν προπολεμικὰ δάνεια, πρέπει νὰ ἐπαινέσω τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀρχῆς ταύτης καὶ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Προστασίας Κατόχων Ξένων ὁμολογιῶν κατὰ τὴν σύναψιν τῆς ὑπὸ κρίσιν συμφωνίας. Ἕτερος οὐσιώδης ὅρος τῆς συμφωνίας εἶναι ἡ ἀποδοχὴ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὅπως εἰς περίπτωσιν εὐμενεστέρας εἰς τὸ μέλλον μεταχειρίσεως οἱωνδήποτε ἄλλων ὁμολογιούχων ἐξωτερικῶν αὐτῆς δανείων τῆς πρὸ τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου περιόδου, οἱ εὐμενέστεροι ὅροι αὐτομάτως ἐπεκτείνονται καὶ εἰς τοὺς ὁμολογιούχους τῆς ὑπὸ κρίσιν συμφωνίας. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὰ εἰς δολλάρια προπολεμικὰ δάνεια, ὡς πρὸς τὰ εἰς ἄλλα ξένα νομίσματα ἐξωτερικὰ ὁμολογιακὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα καὶ ταῦτα τελοῦν ὑπὸ ἀναστολήν, προβλέπεται διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ πρὸ ἡμῶν νομοσχεδίου, ὅπως διὰ Β. Δ. προκαλουμένου προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, αἱ διατάξεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν ὑπὸ κρίσιν συμφωνίαν τῶν εἰς δολλάρια προπολεμικῶν δανείων, δύνανται νὰ τύχωσιν ἀναλογικῆς ἐφαρμογῆς. Τὰ δάνεια ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα προβλέπεται ἡ δυνατότης τῆς ἀναλογικῆς ἐφαρμογῆς μετατρεπόμενα εἰς δολλάρια, ἀνέρχονται ἐν συνόλῳ εἰς ὀνομαστικὴν ἀξίαν 158.003.162. Ἐφ’ ὅσον ἐπέλθῃ συμφωνία καὶ διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν δανείων τούτων, τότε ρυθμίζεται ὑπὸ τοὺς ἀναφερθέντας ὅρους τὸ σύνολον τοῦ ὑπὸ ἀναστολὴν ἐξυπηρετήσεως προπολεμικοῦ ὁμολογιακοῦ χρέους τῆς χώρας εἰς ξένον νόμισμα. Ἡ ὀνομαστικὴ ἀξία τοῦ ὁμολογιακοῦ χρέους τῆς χώρας ἐν τῷ συνόλῳ μετατρεπόμενον εἰς δολλάρια εἰς τὴν διεθνῆ των ἰσοτιμίαν ἀνέρχεται εἰς 193.843.162. Κύριοι βουλευταί, διὰ τῆς ἐν τῷ σχεδίῳ συμφωνίας, ἥτις, ἐπαναλαμβάνω, ἀφορᾷ τὴν ρύθμισιν τῆς ἐξυπηρετήσεως ἑνὸς μόνον τμήματος τοῦ ὑπὸ ἀναστολὴν ὁμολογιακοῦ χρέους εἰς δολλάρια ὀνομαστικῆς ἀξίας 35.840.000 δολλαρίων, ἐπέρχεται ἐπιβάρυνσις τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐκδιδομένων ὁμολογιῶν πρὸς καταβολὴν τῶν καθυστερημένων τόκων διὰ τὴν πενταετίαν 1963–1967 ἐκ δολλαρίων 594.000, ἤτοι δραχμῶν 17.820.000, ἐξ ὧν δραχμαὶ 14.625.000 διὰ τόκους, καὶ δραχμῶν 3.195.000 διὰ χρεωλύσιον. Ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος γίνεται μὲ τὴν δυνατὴν προσέγγισιν, διότι δὲν εἶναι γνωστὴ ἡ τιμὴ ἐξαγορᾶς τῶν ὁμολογιῶν τοῦ χρεωλυσίου. Εἰς τὴν δαπάνην ταύτην πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἐκ δραχμῶν 6.783.750 ἐφ’ ἅπαξ καταβολὴ τοῖς μετρητοῖς δολλαρίων 25 κατὰ ὁμολογίαν δανείου ὑδρεύσεως. Ἡ συνολικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1953 διὰ τὴν ἐπιτευχθεῖσαν συμφωνίαν ἐξυπηρετήσεως τῶν τριῶν εἰς δολλάρια προπολεμικῶν δανείων, θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 37.440.000 ἑκατομμυρίων δραχμῶν περίπου. Διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη δὲν καθίσταται δυνατὸς ὁ ἀκριβὴς ὑπολογισμός, πάντως διὰ τὰ ἔτη 1964–1967 ἡ ἐτησία ἐπιβάρυνσις θὰ ἀνέλθῃ τὸ πολὺ εἰς 40.000.000 δραχμὰς ἐτησίως. Ἐὰν προεξοφλήσωμεν τὴν ἐπέκτασιν τῆς ὑπὸ κρίσιν συμφωνίας καὶ εἰς τὰ ὑπόλοιπα ἐξωτερικὰ δάνεια, ἡ ἐτησία ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης, θὰ εἶναι κατὰ προσέγγισιν ἕτερα 135.000.000 δραχμῶν ἐτησίως (μέσος ὅρος). Πρὶν ἢ συμπεράνω, θὰ πρέπει νὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὴν διὰ τοῦ ἄρθρου 5 προβλεπομένην ρύθμισιν τοῦ προπολεμικοῦ ὁμολογιακοῦ μας χρέους εἰς δραχμάς, (πρᾶξις Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπ’ ἀριθ. 131 τῆς 19.10.1962). Δὲν θὰ ἤμην εἰλικρινὴς πρὸς ὑμᾶς, κ. βουλευταί, ἐὰν ἔλεγον, ὅτι εὑρίσκω ἱκανοποιητικὴν τὴν διδομένην λύσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἡ σχετικὴ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου εἰσήγησις πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς συνάγεται ὑπὸ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἐβασίσθη, τὸ μέν, ὅτι τὸ εἰς δραχμὰς προπολεμικὸν ὁμολογιακὸν δημόσιον χρέος ἐν τῇ οὐσίᾳ ἐξηνεμίσθη λόγῳ τοῦ κατοχικοῦ πληθωρισμοῦ, τὸ δέ, ὅτι τοῦτο νομικῶς ἔπαυσε ὑφιστάμενον ὡς καταλαμβανόμενον ὑπὸ τοῦ Ν. 18)1944. Πράγματι, ὁ Ν. 18)1944, διέγραψε τὸ εἰς δραχμὰς προπολεμικὸν χρέος. Ἐπίσης, τὴν σκέψιν τῶν ἁρμοδίων ἐπηρέασε τὸ γεγονός, ὅτι καὶ ἕτερα Κράτη, πλουσιώτερα τῆς Ἑλλάδος, ἀντιμετώπισαν τὸ εἰς ἐθνικόν των νόμισμα ὁμολογιακὸν χρέος εἰς τὸ ὑποτιμημένον μέχρις ἐκμηδενισμοῦ μεταπολεμικὸν νόμισμά των. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ διὰ τοῦ ἄρθρου 5 γενομένη ἀντιμετώπισις, προβλέπει τὴν ἔκδοσιν νέου ὁμολογιακοῦ δανείου, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ προπολεμικοὶ τίτλοι ὁμολογιῶν εἰς δραχμάς, ἀνταλλάσσονται μὲ σχέσιν μιᾶς προπολεμικῆς ὁμολογίας ὀνομαστικῆς ἀξίας 1.000 δραχ. μὲ μίαν νέαν ὁμολογίαν 50 δραχ. Ὁ τόκος τῶν νέων ὁμολογιῶν ὁρίζεται 2% ἐτησίως καὶ τὸ χρεωλύσιον ½%. Τὸ χρεωλύσιον θὰ εἶναι ἐπισωρευτικόν. Ἡ ἐξόφλησις τοῦ δανείου θὰ γίνῃ δι’ ἐξαγορᾶς τῶν ὁμολογιῶν εἰς τὸ Χρηματιστήριον. Τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τοῦ ὑπὸ ἔκδοσιν δανείου θὰ ἀνέλθῃ κατ’ ἀνώτατον ὅριον εἰς 454.000.000 δραχμῶν. Ἡ τελικὴ ἐπίπτωσις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν δύναται νὰ ὑπολογισθῇ λόγῳ ἀδυναμίας ἐξευρέσεως τῆς τιμῆς, εἰς ἣν θὰ ἐξαγορασθοῦν διὰ τοῦ χρεωλυσίου αἱ ὁμολογίαι εἰς τὸ Χρηματιστήριον. Ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι αὗται θὰ ἐξαγορασθοῦν εἰς τὰς σημερινὰς τιμάς, τότε ἡ συνολικὴ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ περίπου εἰς δραχμὰς 373.000.000, ἐξ ὧν δραχμαὶ 191.000.000 διὰ τόκους καὶ δραχμαὶ 182.000.000 διὰ χρεωλύσιον. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῶν ὅσων ἀνεφέρθησαν παρ’ ἐμοῦ, ἀνακύπτει τὸ ἐρώτημα. Ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς ὁ χειρισμὸς τοῦ θέματος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ ἀπάντησις πρέπει νὰ εἶναι καταφατική. Θὰ ἠδυνάμην νὰ μεταχειρισθῶ ἕνα ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν ὀρθότητα τῆς καταφατικῆς ἀπαντήσεως. Εἶναι γνωστὸν ἤδη, ἀπὸ τὴν εἰδησεογραφίαν τῶν ἐφημερίδων, ὅτι τὸ ἕτερον σκέλος τῶν ξένων ὁμολογιούχων, ἤτοι οἱ Ἄγγλοι ὁμολογιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι κάτοχοι αἰσθητῶς ἀνωτέρου ποσοῦ ὁμολογιῶν Ἑλληνικῶν δανείων, τοῦ κατεχομένου ὑπὸ τῶν Ἀμερικανῶν ὁμολογιούχων, δὲν δεικνύουν προθυμίαν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῶν ὅρων τῆς παρούσης συμφωνίας. Ἐπίσης, οἱ ἐπιτευχθέντες ὅροι τῆς συμφωνίας, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα ἤδη εἰς γενικὰς γραμμάς, ὅπως π.χ. τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ καταστήσῃ ὁριστικὴν τὴν συμφωνίαν μετὰ πενταετίαν διὰ μονομεροῦς της δηλώσεως, ἡ ὀρθὴ ἑρμηνεία ἥτις ἐδόθη, εἰς τὴν ρήτραν χρυσοῦ, ἡ καταβολὴ τοῦ 7½% τῶν τόκων τῆς περιόδου 1932 ἕως 1963, ἡ μείωσις τοῦ τόκου εἰς τὸ ἥμισυ διὰ τὸ μέλλον, ἡ ἐξόφλησις τῶν δανείων δι’ ἐξαγορᾶς των εἰς τὸ Χρηματιστήριον, ἀποτελοῦν ἀναμφισβητήτως παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθοῦν οἱ κάτοχοι τῶν Ἑλληνικῶν ὁμολογιῶν, ἀλλὰ ἀποτελοῦν ταὐτοχρόνως ἐπιτεύξεις, οἵτινες πρέπει νὰ ἐπισύρουν καὶ τὴν ἰδικήν μας ἀναγνώρισιν διὰ τὸν ἐπιτυχῆ χειρισμὸν τοῦ ὑπὸ κρίσιν θέματος ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Προσωπικῶς φρονῶ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐξήντλησε τὰ περιθώρια τῆς καλῆς πίστεως καὶ τῆς δυνατότητος, τὴν ὁποίαν τῆς προσφέρει ἡ δυναμικότης τῆς οἰκονομίας μας διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν συμφωνίαν μετὰ τῶν κομιστῶν τῶν εἰς δολλάρια ὁμολογιῶν. Καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ καταβάλῃ τὴν προσπάθειαν ταύτην. Ἡ ἀποκατάστασις τῆς πίστεως μιᾶς χώρας δὲν ἐπιβάλλεται μόνον ἀπὸ λόγους εὐθύτητος καὶ ἐντιμότητος, οἵτινες πρέπει νὰ διέπουν τὰς διεθνεῖς οἰκονομικὰς σχέσεις. Ἐπιβάλλεται καὶ ἐκ λόγων οἰκονομικῆς ἀνάγκης καὶ συμφέροντος. Τὰ Κράτη καὶ τὰ ἄτομα διὰ νὰ διευρύνουν τὰς οἰκονομικάς των σχέσεις, ἔχουν ἀνάγκην τῆς πίστεως. Ἡ ἐξεύρεσις κεφαλαίων καὶ οἱ ὅροι τῆς ἐξευρέσεώς των, ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν συμπεριφορὰν τοῦ αἰτοῦντος τὰ κεφάλαια εἰς τὰς πιστωτικὰς καὶ οἰκονομικάς του ἐν γένει σχέσεις καὶ ἀπὸ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖ ταῦτα. Ἐὰν κατὰ τὸ παρελθὸν οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐδανείσθη ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὴν διεθνῆ κεφαλαιαγορὰν ἦσαν δυσμενεῖς, ἐνίοτε δὲ ἀφορήτως δυσμενεῖς, τοῦτο ὀφείλεται κυρίως, διότι ἀντίξοοι περιστάσεις προεκάλεσαν ἀναστολὴν ἐκπληρώσεως τῶν συμβατικῶν της ὑποχρεώσεων ἢ διότι ἡ χρησιμοποίησις τῶν δανείων δὲν ἦτο παραγωγική. Ὀφείλεται ἐπίσης εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία δὲν ἐνεφάνιζε τὰ στοιχεῖα τῆς σταθερότητος καὶ τῆς βιωσιμότητος. Ἡ πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ ἀστάθεια ἀποτελοῦν παράγοντας, οἵτινες ἔχουν δυσμενεῖς ἐπιπτώσεις ἐπὶ τῶν ὅρων δανεισμοῦ. Καὶ τὰ δύο ταῦτα στοιχεῖα ἀπετέλεσαν κατὰ τὸ παρελθὸν σχεδὸν τὰς μονίμους ἐκδηλώσεις τοῦ δημοσίου βίου τῆς χώρας. Σήμερον ἡ κατάστασις εἶναι διάφορος. Ἡ χώρα μας διαθέτει τὰ δύο αὐτὰ ἀγαθά. Διαθέτει πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν σταθερότητα. Διαθέτει πέραν τούτου, οἰκονομικὸν προγραμματισμὸν καὶ τὴν ἀπόφασιν, ὅπως ἀξιοποιήσῃ τὸ ἐν γένει παραγωγικὸν δυναμικὸν τῆς χώρας, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ καταστῇ βιώσιμος οἰκονομικὴ μονὰς εἰς τὸν διεθνῆ οἰκονομικὸν χῶρον. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἦτο ἀνάγκη νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιβαλλομένην θυσίαν, διὰ νὰ ἐξαλείψῃ τὸ στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἠμπόδιζε τὴν ἄνετον θυσίαν της μὲ τὰς διεθνεῖς κεφαλαιαγοράς. Καὶ τὸ στοιχεῖον τοῦτο, ἦτο ἡ μὴ ἐξυπηρέτησις τοῦ προπολεμικοῦ χρέους τῆς χώρας. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου ἐξαλείφει τὸ τελευταῖον δυσμενὲς στοιχεῖον τοῦ παρελθόντος, τὸ ὁποῖον ἐβάρυνε τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς οἰκονομίας μας. Ἤδη ὁπότε συνεδέθημεν μὲ τὸν εὐρὺ γεωγραφικὸν χῶρον τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος καὶ πρέπει νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς τὸ ἐπίπονον ἔργον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐνσωμάτωσίς μας εἰς ταύτην, ἐπεβάλλετο ἡ ἀποκατάστασις τῆς διεθνοῦς μας πίστεως. Θὰ δυνηθῶμεν οὕτω, ὑπὸ συμφέροντας ὅρους, νὰ ἀντλήσωμεν ἀπὸ τοὺς διεθνεῖς πιστωτικοὺς ὀργανισμοὺς καὶ τὴν διεθνῆ ἰδιωτικὴν ἀποταμίευσιν τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια διὰ νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὸ παραγωγικὸν δυναμικὸν τῆς χώρας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἰσηγοῦμαι τὴν ἀποδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§48Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος φίλος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας προέβη εἰς ἐκτενῆ, καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ἀντικειμενικὴν ἀνάλυσιν τοῦ περιεχομένου τοῦ συζητουμένου σχεδίου νόμου, ὡς καὶ τῆς συμφωνίας, ἡ ὁποία ἔχει ἐπέλθη μὲ τμῆμα τῶν ξένων ὁμολογιούχων, καὶ ἡ ὁποία οὐσιαστικῶς κυροῦται καὶ ἀποκτᾷ τυπικὴν ἰσχὺν διὰ τοῦ συζητουμένου καὶ προτεινομένου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νόμου. Ἡ ἀνάλυσις αὐτὴ μὲ ἀπαλλάσσει τοῦ κόπου νὰ ἐπαναλάβω κατὰ βάσιν, τὰ αὐτὰ πράγματα. Δὲν πρόκειται, συνεπῶς, νὰ προχωρήσω εἰς λεπτομερείας καὶ ἐπὶ μέρους ἀνάλυσιν τοῦ περιεχομένου τοῦ συζητουμένου σχεδίου νόμου, καὶ θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὴν διατύπωσιν γενικῶν παρατηρήσεων ἐπὶ τοῦ μεγάλου προβλήματος, τὸ ὁποῖον θίγεται ἀπὸ τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ὀρθῶς ἐλέχθη, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ πρόβλημα τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου χρέους συνδέεται στενῶς μὲ τὴν τύχην τῆς χώρας μας ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς ἐνάρξεως τῆς μεγάλης ἐπαναστάσεως τοῦ 1821. Αἱ περιπέτειαι, αἱ ἀτυχίαι τοῦ Ἔθνους ἀντικατοπτρίζονται εἰς τὰς περιπετείας τοῦ δημοσίου χρέους καὶ βέβαιον εἶναι, ὅτι τὸ δημόσιον χρέος, ὅπως τελικῶς διεμορφώθη εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ πολέμου τοῦ 1940, ἀποτελεῖ ἕνα ὑπέρμετρον βάρος διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἕνα βάρος, τὸ ὁποῖον καθίσταται τοσοῦτον περισσότερον ἐπαχθές, διότι πράγματι —καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Δερτιλῆ ὑπῆρξεν εὔστοχος—διότι, πράγματι, ἐλάχιστον τμῆμα τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα εἶχον χορηγηθῆ εἰς τὴν χώραν μας μέχρι τοῦ 1940 εἶχον διατεθῆ διὰ παραγωγικοὺς σκοπούς. Τὸ 1932, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ χώρα εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διακόψῃ ἢ νὰ περιορίσῃ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου χρέους. Τὸ 1941, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναστείλῃ πᾶσαν ἐξυπηρέτησιν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς λήξεως τοῦ ἐσωτερικοῦ πολέμου, τοῦ συμμοριτοπολέμου, ἤρχισε καὶ πάλιν νὰ γίνεται λόγος εἰς τὴν χώραν μας διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ δημοσίου χρέους. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει ἐξ ἀρχῆς νὰ λεχθῇ, ὅτι ὑπῆρξεν ὀρθὴ ἡ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν σχεδὸν εἰς τὸ σύνολόν του ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας εἶχεν ἀποδεχθῆ, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔληξαν αἱ περιπέτειαι τοῦ Ἔθνους, ὁ ἐξωτερικὸς πόλεμος ἢ ἡ ἐσωτερικὴ ἀναταραχή, ἔπρεπε κατὰ κἄποιον τρόπον νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ἡ ρύθμισις τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου χρέους ἐν τῷ συνόλῳ του. Καί, πράγματι, ἐὰν ὑπῆρχε περισσοτέρα φαντασία καὶ πρόβλεψις καὶ περισσοτέρα ἀποφασιστικότης εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκυβέρνησαν τὴν χώραν μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ συμμοριτοπολέμου, θὰ ἔπρεπε κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ρύθμισις τοῦ μεγάλου αὐτοῦ προβλήματος θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ περισσότερον ἐγκαίρως, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γίνει ἐνωρίτερον. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω ἐξ ἀρχῆς νὰ δηλώσω, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου προσωπικὴν πεποίθησιν, τὸ περιεχόμενον τῆς συμφωνίας, ἡ ὁποία ἔρχεται οὐσιαστικῶς πρὸς κύρωσιν, εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἱκανοποιητικόν. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ὁ ὑπηρεσιακὸς χειρισμὸς τοῦ θέματος, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πάλιν προσωπικὴν πεποίθησιν, ὑπῆρξεν ἄψογος, ὑπῆρξε λίαν ἱκανοποιητικός. Πρέπει ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι, δυστυχῶς, ὁ πολιτικὸς χειρισμὸς τοῦ θέματος ἀπὸ τοῦ 1952 καὶ ἐπέκεινα δὲν ὑπῆρξε, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ὁ ἐπιβαλλόμενος. Διότι, ὅπως εἶπον προηγουμένως, ἔλειψεν ἡ πρόβλεψις, ἡ φαντασία (δὲν ἠκούσθη)... προχωρήσῃ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος, εἶχε πολλὰς καλυτέρας εὐκαιρίας νὰ τὸ πράξῃ εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ ἀναντιρρήτως ἡ ρύθμισις ἑνὸς τοιούτου θέματος θὰ ἦτο ἀπείρως εὐχερεστέρα, ἐὰν ἐγένετο εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ χρηματιστηριακὴ ἀξία τῶν τίτλων ἦτο πολὺ χαμηλά, ὅπως συνέβαινε τοῦτο εἰς τὰ χρόνια, τὰ ὁποῖα ἀναφέρομαι. Δυστυχῶς, δὲν γνωρίζω διατὶ δὲν ἐγένετο ὁ ἐμπρέπων ἀποφασιστικὸς καὶ ταχὺς χειρισμός. Πρώτη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἀνεκίνησε δημοσίᾳ τὸ θέμα καὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι θὰ προβῇ εἰς ρύθμισιν καὶ ἐνέγραψεν, ὡς γνωστόν, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἕνα κονδύλιον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου χρέους. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, κύριοι, κατὰ τὴν προσωπικήν μου τοὐλάχιστον πεποίθησιν, ὅτι δὲν προαναγγέλλει κανεὶς τοιαύτην ἀπόφασιν, ἀλλὰ τὴν ἐκτελεῖ χωρὶς προαγγελίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅμως, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὴν προαναγγέλλει, τὴν ἐφαρμόζεις κιόλας, τὴν πραγματοποιεῖς καὶ τὴν πραγματοποιεῖς τάχιστα. Διότι, ἄλλως, ἐξυπηρετεῖς τὴν κερδοσκοπίαν καὶ δυσχεραίνεις τὴν θέσιν σου ὡς διαπραγματευτοῦ. Τοῦτο ἀναφέρεται φυσικὰ εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν. Δὲν ἀναφέρομαι εἰς προσωπικὰς εὐθύνας, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἔφυγε συντόμως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν κατηύθυνεν ἐφεξῆς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἀπρόσωπον Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ εἰς τὰς ἐν συνεχείᾳ κυβερνήσεις τῆς δεξιᾶς, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι συνέβη ἀκριβῶς τὸ χειρότερον, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ συμβῆ. Ἀνηγγέλθη ἡ πρόθεσις καὶ ὑπῆρξε μοιραία συνέπεια ἡ ἀνατίμησις τῶν χρεωγράφων. Ἐγένετο εἰς εὐρυτάτην κλίμακα κερδοσκοπία, καθυστερήσαμεν ἐπὶ ἔτη πολλά, ἄλλοτε διαπραγματευόμενοι ἐπί τινα ἔτη καὶ ἐπί τινα ἔτη μὴ διαπραγματευόμενοι διόλου, μὲ ἀποτέλεσμα τελικῶς νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν καλυτέραν ὄντως, κατὰ τὴν προσωπικὴν μου πεποίθησιν, δυνατὴν ρύθμισιν τῆς παρούσης στιγμῆς, ἀλλ’ ὅταν πλέον εἴχομεν χάσει μεγάλας εὐκαιρίας κατὰ τὸ παρελθόν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ εἶναι ἡ βασικὴ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν εἶχα χρέος νὰ κάμω, ἀναφερόμενος εἰς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας). Ἡ δευτέρα βασικὴ παρατήρησις, ἡ ὁποία εἶναι ἐξ ἴσου σημαντικῆς δι’ ἐμὲ ἀξίας, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἡ Ἑλλὰς ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἕνα πρόβλημα σύνθετον ἤ, μᾶλλον διὰ νὰ ἀκριβολογήσω, ἕνα πρόβλημα μὲ δύο σκέλη. Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον χρέος ἦτο περίπου κατὰ τὸ ἥμισυ χρέος ἐσωτερικὸν καὶ περίπου κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ χρέος ἐξωτερικόν. Δηλαδὴ τὸ ἐξωτερικὸν χρέος ἦτο κατά τι μικρότερον. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω μὲ ἀριθμούς, θέλω νὰ τοποθετήσω τὰ πολιτικὰ προβλήματα αὐτὴν τὴν στιγμήν. Φυσικὸν θὰ ἦτο διὰ κᾶθε κράτος, τὸ ὁποῖον σέβεται τοὺς ὑπηκόους του καὶ τὸ ὁποῖον δὲν δεικνύει δουλικότητα ἔναντι τῶν ξένων, νὰ τείνῃ τοὐλάχιστον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ἴσης μεταχειρίσεως τῶν ἐξωτερικῶν καὶ ἐσωτερικῶν δανειστῶν. Καὶ διὰ νὰ ἀκριβολογήσω ἀκόμη περισσότερον, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ διάκρισις, ἡ ὁποία οὐσιαστικῶς τοποθετεῖται ὡς διάκρισις δανείων εἰς δραχμὰς καὶ δανείων εἰς ξένον νόμισμα, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν διάκρισιν ἐθνικότητος τῶν δανειστῶν. Διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι ἕνα σημαντικὸν τμῆμα τῶν ὁμολογιῶν εἰς ξένον νόμισμα, ἀνήκει εἰς Ἕλληνας πολίτας, κατοικοῦντας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κατὰ συνέπειαν ἐφ’ ὅσον θὰ γίνῃ διάκρισις ἀπὸ ἀπόψεως μεταχειρίσεως μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν κατηγοριῶν τῶν δανειστῶν, θὰ σημαίνῃ ὄχι μόνον τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἀπαραδέκτου ἀνίσου μεταχειρίσεως μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν ξένων δανειστῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἄλλης ἐξ ἴσου ἀπαραδέκτου καὶ ἐξ ἴσου ἀνίσου μεταχειρίσεως μεταξὺ Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι συμβαίνει ἀμφότεροι νὰ ἔχουν εἰς χεῖρας των τίτλους δανείων. Εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, πρὸς τιμὴν τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ— καὶ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω— ὅτι ἐξήγγειλεν ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μαζὶ μὲ τὰς γενικὰς ἀποφάσεις ρυθμίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου χρέους τὴν βασικὴν ἀρχὴν ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπὶ βάσεως ἰσότητος καὶ τοὺς ἐσωτερικοὺς καὶ τοὺς ἐξωτερικοὺς δανειστάς. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι θλίβομαι, διότι ἀπὸ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία σχεδὸν εἰς τὸ σύνολόν της ἦτο καὶ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διότι ἐὰν δὲν κάμνω λάθος, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν, τὸν κ. Κανελλόπουλον καὶ τὸν κ. Παπαληγούραν πλεῖστοι ἄλλοι ὑπουργοὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἦσαν καὶ ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως Παπάγου καὶ δὲν ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον νὰ τιμήσουν ἐὰν μή τι ἄλλο τὸν λόγον καὶ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ὑπὸ συλλογικὴν εὐθύνην καὶ ὡς σύνολον εἶχον δώσει ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πάντως, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἕνωσις Κέντρου καὶ εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν εἶχε τὴν εὐκαιρίαν δημοσίως νὰ τὸ διαδηλώσῃ ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ διάκρισις μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ ξένων δανειστῶν καὶ πρὸ παντὸς εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οὔτε κἄν συζήτησις περὶ τῆς ἀποδοχῆς τῆς λύσεως, ἡ ὁποία ἐδόθη ἢ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ἔδωσε διὰ νὰ ἀκριβολογῶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διατύπωσις τῆς ἰσότητος τῆς μεταχειρίσεως, ἀποτελεῖ, βεβαίως, πολιτικὴν ἐξαγγελίαν, ἀποτελεῖ ἐξαγγελίαν μιᾶς γενικῆς γραμμῆς, μιᾶς κατευθύνσεως καὶ κανεὶς δὲν θὰ διεμαρτύρετο ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀπόλυτος ἰσοτιμία. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο μὲ τοὺς κατόχους τίτλων Ἑλληνικοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους εἶναι ἄκρως ἐξωργιστικόν. Κύριοι συνάδελφοι, συνέβη ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ νὰ ρυθμίσῃ κατὰ κἄποιον τρόπον ὑποτυπωδῶς τὰς καταθέσεις τοῦ Ταμιευτηρίου...

§49Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Ὄχι τοῦ κ. Καραμανλῆ.

§50Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις Παπάγου ἡ πρώτη.

§51Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Εἶναι πρᾶξις ἐξόχως τιμητική.

§52Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βεβαίως ἦτο πρᾶξις καλὴ καὶ οὐδεὶς πρόκειται νὰ εἴπῃ τὸ ἀντίθετον. Καὶ βεβαίως πρέπει νὰ σημειώσωμεν ὅτι ἐγένετο εἰς ἐποχὴν τὴν ὁποίαν αἱ δυνατότητες τοῦ Ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ ἦσαν μικρότεραι καὶ βεβαίως ἐὰν πρόκειται νὰ συγκρίνῃ κανεὶς τὰς δύο κατηγορίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον κάνει καταθέσεις εἰς τὸ Ταμιευτήριον καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον δανείσει τὸ Κράτος καὶ εἶχον πάρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἐξόφλησίν των καὶ εἶχον συνηθέστατα ἀναγκαστικῶς δανείσει τὸ Κράτος, δὲν θέλω νὰ σᾶς κάμω ἀνάλυσιν, ἀλλὰ ἐὰν ἰδῆτε τὰ δάνεια θὰ ἰδῆτε ὅτι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν εἶναι ἀναγκαστικὰ δάνεια, μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν κατηγοριῶν ποία ἔπρεπε νὰ τύχῃ εὐνοϊκωτέρας μεταχειρίσεως ἢ τοὐλάχιστον ἴσης μεταχειρίσεως; Οἱ δανεισταὶ τῶν ἐσωτερικῶν Ἑλληνικῶν δανείων. Καὶ ὅμως, κ. συνάδελφοι, συνέβη τὸ περίεργον νὰ μὴ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους οὔτε κἂν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδωσεν εἰς τοὺς καταθέτας τῶν Ταμιευτηρίων.

§53Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται, νομίζω, κ. Πρόεδρε, νὰ εὕρωμεν τὴν ἄκρη, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις Παπάγου, ἡ τετραετὴς Κυβέρνησις Παπάγου, ἢ ἡ ἑπταετὴς Κυβέρνησις Καραμανλῆ ἔκαμαν κἄτι καλὸν ἢ κακὸν διὰ τοὺς καταθέτας Ταμιευτηρίων. Τὸ βέβαιον εἶναι αἱ 12ετεῖς Κυβερνήσεις τῆς Δεξιᾶς ἐσφαγίασαν τοὺς καταθέτας τῶν Ταμιευτηρίων, ἀνθρώπους δηλαδὴ πτωχούς, ἀνθρώπους πτωχοτάτους, τὰς ὑπηρετρίας, τοὺς πτωχοὺς ἐργάτας. Δὲν πῆραν τίποτε, ἐνῷ εἰς τοὺς Ἀμερικανοὺς τὰ δίδουν.

§54Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Θὰ σᾶς τὰ εἴπωμεν.

§55Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς τὸ εἰπῆτε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἐκάματε διὰ τοὺς Ἀμερικανούς, διὰ νὰ σᾶς κρατοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ τὸ κάμητε καὶ διὰ τοὺς πτωχοὺς εἵλωτας Ἕλληνας, τοὺς ὑπηρέτας, τὰς ὑπηρετρίας, τοὺς ἐργάτας καὶ νὰ τοὺς ἀποδώσητε τὰς καταθέσεις τοῦ Ταμιευτηρίου. Ἄλλως μὴ ὁμιλῆτε ὅτι ἀπεκαταστήσατε τὴν πίστιν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐπαίρεσθε ὅτι ἔχετε ἀποκαταστήσει τὴν νομισματικὴν σταθερότητα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀποκατεστήσατε τὴν κυβερνητικὴν πίστιν εἰς τοὺς προστάτας σας τοὺς Ἀμερικανοὺς καὶ σφαγιάζετε τοὺς πτωχοὺς Ἕλληνας. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική σας.

§56Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις στηρίζεται ἀκριβῶς, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, εἰς τὴν ψῆφον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἤθελε νὰ κάμῃ δημαγωγίαν, ὅπως ἠθέλησε νὰ κάμῃ ὁ συνάδελφος ὁ διακόψας...

§57Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Εἰς τὴν νοθείαν στηρίζεται καὶ εἰς τὴν βίαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§58Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἐὰν ἤθελε νὰ κάμῃ δημαγωγίαν, ὅπως δυστυχῶς κατεδέχθη νὰ κάμῃ ὁ συνάδελφος ὁ διακόψας, θὰ ἠδύνατο ἐπὶ πολιτικῷ ὠφέλει, ἀλλὰ ἐπὶ ζημίᾳ γενικωτέρᾳ νὰ τὸ κάμῃ. Θὰ ἐξηγήσω μετὰ διὰ ποίους λόγους καὶ ἐθνικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς δὲν εἶναι συγκρίσιμα τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Μπακοπούλου συγκριθέντα. Θὰ παρακαλέσω μόνον ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος καὶ νὰ μὴ ἀρχίσωμεν μίαν ἀτέρμονα πολιτικολογίαν, διότι τὸ θέμα εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ ὁδηγήσουν ὅλους ἡμᾶς εἰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐλάχιστα ἐποικοδομητικαί. Θὰ παρεκάλουν ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν ἀπόψε ἡ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ ἐπὶ ἑνὸς ἐπιπέδου ὑψηλοτέρου. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ θελήσῃ νὰ διατηρήσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἐπιπέδου ἐπαρκῶς ὑψηλοῦ, ὥστε νὰ μὴ εἶναι κἂν ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσῃ κανεὶς εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ συνάδελφος ὁ διακόψας.

§59Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, προσωπικὸν θέμα δὲν ὑπάρχει. Καὶ σεῖς εἴπατε τόσα εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἠμποροῦσε καὶ ὁ κ. Ὑπουργός....

§61Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις μόνον.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διεκόψατε τὸν ρήτορα καὶ σᾶς ἀπήντησε.

§63Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις μόνον. Δὲν θὰ ἔχῃ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν ἀπάντησίν του...

§64Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ὄντως δὲν θὰ ἔχω νὰ ἀπαντήσω.

§65Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ἐγὼ πρὸς δημαγωγίαν εἶπον, ὅσα εἶπον. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, ἡ ὑπεράσπισις τῶν πτωχοτέρων Ἑλλήνων, θεωρῆται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δημαγωγία, ἀποδέχομαι τὴν λέξιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμός μας ἐδῶ καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ παράπονόν μας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει τί νὰ ἀπαντήσῃ. Καὶ ζητοῦμεν, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ρυθμίσεως τῶν χρεῶν πρὸς τοὺς Ἀμερικανούς, νὰ περιληφθῇ μία διάταξις, νὰ δοθῇ ἕνα κομματάκι ψωμὶ εἰς τοὺς καταθέτας τοῦ Ταμιευτηρίου.

§66Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ, κ. συνάδελφοι, νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς αὐτὸν τὸν τόνον. Θὰ τοῦ εἴπω μόνον, ὅτι δὲν στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις. Ἀναντιρρήτως δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἡ Κυβέρνησίς των. Ἀλλὰ εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ ἀνατρέξωμεν, εἰς τὸ ποῦ διατί θέλουν νὰ ἀναξέουν παλαιὰς πληγάς; Θέλετε νὰ πᾶμε εἰς τὴν βίβλον γενέσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ εἰς τὸν τρόπον ποὺ ἐκρατήθη εἰς τὴν ἐξουσίαν; Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ πρόθεσίς μας αὐτή. Σήμερον, πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν, ὄχι χωρὶς αἴσθημα εὐθύνης. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁμιλοῦμεν περὶ πολιτικῆς εὐθύνης θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ: Μετεῖχε καὶ αὐτὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅπως μετεῖχον καὶ ὁ νῦν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος αὐτῆς, διὰ νὰ περιορισθῶ εἰς τοὺς τρεῖς πρώτους. Ἦτο δημαγωγία λοιπὸν τότε, ὅταν ἐξηγγείλατε ὅτι θὰ τηρήσετε ἴσον μέτρον μεταξὺ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ χρέους; Ἐὰν ἐδημαγωγήσατε σεῖς τότε, τότε δημαγωγοῦμεν καὶ ἐμεῖς σήμερον.

§67Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Λυποῦμαι πάρα πολύ, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐξεδήλωσεν ἐμπράκτως τὸ ἐνδιαφέρον της ὑπὲρ τῶν καταθετῶν τοῦ Ταμιευτηρίου, ἔδωσεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ δώσῃ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν πρὸς τοὺς καταθέτας τοῦ Ταμιευτηρίου ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις τὰ ὑπ’ αὐτῆς ἐξαγγελθέντα. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς ἴσης μεταχειρίσεως. Δὲν ἔχει, λοιπόν, καμμίαν σχέσιν ἡ ἐπαγγελία ἡ ὁποία ἀφεώρα εἰς τοὺς μικροκαταθέτας τοῦ Ταμιευτηρίου καὶ ἡ ὁποία ἐπαγγελία ἐτηρήθη ὑπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τὴν ἐξήγγειλε μὲ τὸ σήμερον συζητούμενον θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ εἰς καταθέτας Ταμιευτηρίου, ἀλλὰ εἰς ὁμολογιούχους, εἰς κατόχους τίτλων ἐσωτερικοῦ δανείου. Αἱ δύο περιπτώσεις δὲν εἶναι μεταξὺ των συγκρίσιμοι. Οἱ μικροκαταθέται τῶν Ταμιευτηρίων εἶναι ἄξιοι πράγματι καὶ συμπαθείας καὶ προστασίας. Ὅσον ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς προστατεύσῃ τὸ Κράτος, τοὺς ἐπροστάτευσεν. Οἱ κάτοχοι τῶν ἐσωτερικῶν τίτλων εὑρίσκονται ἐπὶ ἐντελῶς διαφόρου ἐπιπέδου, εἴτε τοὺς κρίνει τὶς ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ προστασία τῶν καταθετῶν Ταμιευτηρίου ἔχει ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς πολὺ περισσότερον βάρος ἀπὸ ὅ,τι ἔχει ἡ προστασία οἱουδήποτε κατόχου, οἱουδήποτε τίτλου; Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ συγκριθοῦν πράγματα ἀνόμοια. Θὰ κάμω ὅμως τὰς παρατηρήσεις εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Μητσοτάκη, μετὰ τὴν ἀγόρευσίν του, παρακαλῶ δέ, νὰ μὴ δεχθῇ διακοπὰς ἄλλας διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κάμωμε μίαν σοβαρὰν συζήτησιν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, νὰ μὴ δεχθῆτε διακοπάς.

§69Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν θὰ δεχθῶ ἄλλας διακοπάς, ἄλλωστε δὲν ἐπεδίωξα ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Ὀρθῶς θὰ δώσῃ ἀπαντήσεις μετὰ τὴν ἀγόρευσίν μου. Ἀλλὰ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσῃ, θὰ ἔδιδε μίαν ὀλιγόλογον ἀπάντησιν καὶ δὲν θὰ ἔκαμεν ἀγόρευσιν. Ἐγὼ τὸν ἠρώτησα διατὶ μίαν ἐπίσημον καὶ πανηγυρικὴν ὑπόσχεσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἔθεσε καὶ τὴν ὑπογραφήν του ἔστω καὶ ὡς Ὑπουργὸς Ἐμπορίου, δὲν τὴν τηροῦν σήμερον οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες οἱ ὁποῖοι τὴν ἔδωσαν. Ἀσχέτως ὅμως τοῦ τί γίνεται μὲ τὰς καταθέσεις τοῦ Ταμιευτηρίου, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι — καὶ νομίζω μὲ τὸ χέρι στὴν καρδιὰ θὰ τὸ ὁμολογήσητε— ὅτι τὰ ὅσα ὁ κ. Μπακόπουλος εἶπεν εἶναι σωστὰ εἰς τὴν βάσιν των καὶ τοὐλάχιστον ὡς κατευθυντήριος γραμμὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ἰσχύουν δι’ ὅλους ἀσχέτως πολιτικῆς τοποθετήσεως. Τὸ θέμα τὸ συζητούμενον εἶναι διατί νὰ ὑπάρχῃ διαφορετικὴ μεταχείρισις τῶν κομιστῶν ὁμολογιῶν τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τοὺς ξένους. Διατί οἱ ξένοι νὰ εἶναι καλύτεροι καὶ οἱ Ἕλληνες χειρότεροι. Καὶ διατί δεχόμεθα, ὅτι ὑπάρχει ἕνας λόγος σκοπιμότητος καὶ μία ἀνάγκη καὶ «ἀνάγκαν καὶ θεοὶ πείθονται» κατὰ τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνας, ἡ ὁποία μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὸ νὰ ρυθμίσωμεν κἄπως καλύτερα τὸ ἐξωτερικὸν δημόσιον χρέος καὶ δὲν σκεπτόμεθα ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ Ἕλληνες πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἐδάνεισαν κατὰ τὸ πλεῖστον ἀναγκαστικῶς εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἔναντι τῶν ὁποίων ἔχομεν ἐπὶ τέλους ὑποχρέωσιν, καὶ ἔναντι τῶν ὁποίων κἄτι ἔπρεπε νὰ δώσωμεν καὶ ὄχι αὐτὴν τὴν γελοίαν, τὴν κωμικὴν καὶ ἐξοργιστικὴν ρύθμισιν, τὴν ὁποίαν δίδει ἡ πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Διότι τὸ 1.000 δὲν γίνεται 50, ἀλλὰ μὲ τὸ χαμηλὸν ἐπιτόκιον τὸ 1.000 ἔγινε 17. Ἀποτελεῖ ρύθμισιν οἱουδήποτε εἴδους αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὡμίλησε καὶ περὶ ἠθικῶν λόγων, θὰ ἤθελον νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖοι ἠθικοὶ λόγοι συντρέχουν διὰ νὰ εἶναι εἰς χειροτέραν μοῖραν οἱ Ἕλληνες; Στενό, τυπικόν, νομικὸν ἐπιχείρημα θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ ἀναζητήσῃ καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἀπεσβέσθησαν διὰ τοῦ γνωστοῦ νόμου μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ὁ ὁποῖος κατήργησε τὰς ὀφειλὰς εἰς δραχμάς, ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ὁ ἀντίλογος. Ὀρθότατα ἐτοποθέτησε τὸ θέμα ὁ κ. Λυκουρέζος εἰς παρελθοῦσαν συζήτησιν, ὅτι ἐπὶ τέλους καὶ κατὰ τὴν νομολογίαν τοῦ ἀκυρωτικοῦ τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦτο ἰσχύει διὰ τὰς γεγενημένας ἀπαιτήσεις. Ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ ἀνεύρῃ ἕνα τυπικὸν ἐπιχείρημα, εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς νὰ ὁμιλῇ δι’ ἠθικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν τὴν Κυβέρνησιν νὰ σφαγιάσῃ τοὺς Ἕλληνας καὶ νὰ δημιουργήσῃ αὐτὴν τὴν ἀπαράδεκτον ἀνισότητα μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ ξένων; Θὰ μᾶς ἐπιτραπῇ, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἄποψίν μας, ὅτι ἡ διάκρισις αὐτή, ὅπως γίνεται εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ ὅτι εἶχε χρέος τιμῆς ἡ Ἑλλάς, ὄχι ἡ Ἑλλὰς τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἀλλὰ ἡ Ἑλλὰς ὡς σύνολον, νὰ τιμήσῃ καὶ ἔναντι τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων τὴν ὑπογραφήν της καὶ νὰ μὴ σφαγιάσῃ τοὺς Ἕλληνας, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δίδει μίαν ρύθμισιν, ἡ ὁποία ὄντως εἶναι λίαν ἱκανοποιητικὴ εἰς τοὺς ξένους καὶ δὲν δίδει τίποτε εἰς τοὺς Ἕλληνας. Καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ καὶ νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔφθασεν εἰς τὸ ἀνώτατον σημεῖον τῶν παραχωρήσεων, εἰς τὰς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ προσθέσω ὡς τρίτην βασικὴν παρατήρησιν ὅτι αὐτὴ ἡ ρύθμισις ἀποτελεῖ ἀπὸ ἀπόψεως τακτικῆς ἕνα σωστὸν ἑλιγμόν, ὁ ὁποῖος διευκολύνει τὴν γενικωτέραν ρύθμισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου χρέους, ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπὸ ἀπόψεως περιεχομένου, ἐξ ἀντικειμένου σήμερον δὲν καλύπτει παρὰ μικρὸν μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους, καλύπτει τὰς ὀφειλὰς εἰς δολλάρια καὶ δὲν καλύπτει ὅλας τὰς ἄλλας ὀφειλὰς αἱ ὁποῖαι εἶναι πολλαπλάσιαι. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας σᾶς ἔδωσε τὰ νούμερα τῶν διαφόρων ποσῶν καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Τὸ συμπέρασμα κατὰ τὴν πεποίθησίν μου εἶναι ὅτι μὲ σημαντικὴν καθυστέρησιν ἡ Ἑλλὰς ἔκαμεν ἕνα βῆμα κατὰ βάσιν ὀρθὸν διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου χρέους. Καὶ θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ εἶχε γίνει τοῦτο ἐνωρίτερον ἐὰν ὑπῆρχεν ὁ ἐμπρέπων πολιτικὸς χειρισμός. Κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1960 ἤμεθα πολὺ κοντὰ εἰς συμφωνίαν μὲ τοὺς ὁμολογιούχους καὶ εἶχεν ἐξαγγελθῆ καὶ διὰ τοῦ Τύπου ἡ γενομένη συμφωνία. Ἕνας ὅρος ὁ ὁποῖος ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς προσετέθη τὴν τελευταίαν στιγμὴν εἶχεν ὡς συνέπειαν νὰ μὴ κάμωμεν τότε τὴν συμφωνίαν ἀλλὰ δύο χρόνια ἀργότερα ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, διὰ νὰ μὴν εἴπω ὑπὸ χειροτέρους. Ἡ ἀπώλεια δύο ἐτῶν εἰς τὴν ρύθμισιν αὐτοῦ τοῦ θέματος ἦτο ἀπώλεια σημαντική, ὀφειλομένη εἰς τὴν παντελῆ ἔλλειψιν προβλέψεως καὶ ἀποφασιστικότητος, δηλαδὴ πολιτικῆς ἡγεσίας καὶ ὄχι τεχνικῆς ἢ ὑπηρεσιακῆς, ἡ ὁποία πάντοτε ἀνταπεκρίθη. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδώσαμεν πρὸς τοὺς Ἀμερικανοὺς ὁμολογιούχους ἦτο τὸ ἀνώτατον τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτόν. Καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῇ διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ὑπολοίπου Ἑλληνικοῦ ἐξωτερικοῦ χρέους ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἀδυνατον να δεχθῇ ☐ ☐κοῦ ἐξωτερικοῦ χρέους παρὰ πάνω ἀπὸ ὅ,τι ἔδωσεν. Ἐπίσης, νὰ σημειωθῇ ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ὁ ἄνισος, ὁ ἐξοργιστικὸς καὶ ἄδικος τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐρρύθμισε τὸ ἐξωτερικὸν δημόσιον χρέος. Οὐσιαστικῶς δι’ ἡμᾶς τὸ θέμα παραμένει ἀνοικτόν. Ἐὰν ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν τιμᾷ τὸν ἰδικόν του λόγον εἶναι ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν ἴδιον καὶ τοὺς ὀπαδούς του. Ἡμεῖς τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι θὰ ἐπιδιώξωμεν στοιχειώδη ἰσότητα μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ ξένων ὁμολογιούχων εἴμεθα ἀποφασισμένοι ὅταν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὴν τηρήσωμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§71Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἀνῆλθον εἰς τὸ Βῆμα διὰ νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ μόνον δύο σημείων. Δὲν πρόκειται νὰ κάμω ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ δημοσίου χρέους, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν παροῦσαν στάσιν τῆς συζητήσεως. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἐπιχειρήσει τὴν ρύθμισιν τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους ἐνωρίτερον καὶ ὅτι ἂν τοῦτο εἶχε συμβῆ, θὰ εἴχαμεν ἐπιτύχει ὅρους εὐνοϊκωτέρους Ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια ἐν προκειμένῳ; Ἐὰν εὐθὺς μετὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον διεπραγματευόμεθα τὸ θέμα, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, διότι τότε ἡ Ἑλλὰς ἦτο κατεστραμμένη, καλυτέρους ὅρους. Ἐν τούτοις, ἦτο ἀδύνατον νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐνέργεια κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι εἶναι προφανεῖς. Ὁ πρῶτος λόγος, ἦτο ἡ ἐσωτερικὴ ἀναταραχή, ὁ συμμοριτοπόλεμος καὶ ὁ ἕτερος λόγος, ἦτο ὅτι δὲν ἠδύνατο, βεβαίως, ἡ Ἑλλὰς τὴν ὥραν ποὺ ἐστηρίζετο ὁλόκληρος ἡ ὕπαρξίς της, ἡ ὑπόστασίς της ἡ οἰκονομικὴ ἐκείνην τὴν ἐποχήν, εἰς τὴν ἔξωθεν παρεχομένην βοήθειαν, νὰ προβῇ εἰς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§72Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σύμβασις τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἀπηγόρευσε τοῦτο.

§73Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ὑπῆρξαν λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠμπόδιζον τὴν διενέργειαν διαπραγματεύσεων. Τοῦτο τόσον εἶναι ἀληθές, ὥστε προκειμένου περὶ τοῦ χρέους τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἐρρύθμισεν ὁ ἀείμνηστος Καρτάλης, δὲν ἐπετεύχθη τελικῶς ἡ ὁλοκλήρωσις, ἡ πραγματοποίησις τῶν συμφωνηθέντων δι’ ἕνα ἁπλοῦν λόγον, ὅτι προεβλήθη ἡ διάταξις ἡ περίφημος τοῦ ἀμερικανικοῦ νόμου, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρθη ὁ διακόψας τόσον προώρως κ. Στεφανόπουλος. Καὶ μόνον ἀπὸ τοῦ 1955, ὡς πρὸς τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν, ἐρρυθμίσθη τὸ θέμα. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1954 ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου, ἐπεδίωξε πράγματι νὰ προβῇ εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ δημοσίου ἐξωτερικοῦ χρέους καὶ ἐνήργησε πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην. Τί συνέβη, ὅμως, τὸ 1954, συγκεκριμένα; Διότι αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης, εἶναι φράσεις, ἀλλὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνέβησαν, εἶναι συμβάντα πιστοποιούμενα καὶ περὶ τῶν συμβάντων αὐτῶν εἶναι πληροφορημένος ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανόπουλος. Ἔγινε τὸ 1954 οἱονεὶ συνέλευσις τῶν ὁμολογιούχων ἐν Παρισίοις, καὶ μετέβη ἐκεῖ ὁ ἀείμνηστος Τσουδερὸς διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς Ἑλληνικὰς ἀπόψεις. Καὶ αἱ μὲν προτάσεις μας ἀπερρίφθησαν ὑπὸ τῶν συγκεντρωθέντων ὁμολογιούχων ἀσυζητητί. Αἱ δὲ γενόμεναι ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἀντιπροτάσεις, ἦταν τοιαύτης φύσεως, ὥστε δὲν θὰ ἐπεθύμουν οὔτε κἂν νὰ τὰς ἀναφέρω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς διασκέψεως τοῦ 1954, ἐγένοντο ἄλλαι ἀντιπροτάσεις ἀπὸ πλευρᾶς τῶν ὁμολογιούχων μιᾶς ἐκ τῶν πιστωτριῶν χωρῶν. Οἱ ὅροι, οἱ ὁποῖοι ἐπροτάθησαν τότε πρὸς τὴν Ἑλλάδα τὸ 1954, παρακαλῶ νὰ σημειώσητε, ἦσαν ἀπείρως χειρότεροι εἰς πλεῖστα σημεῖα τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἐπετύχαμεν ἡμεῖς μετὰ 8ετίαν ὁλόκληρον. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν ἦλθεν εἰς ἀνεπισήμους ἐπαφὰς καὶ εἰς διαπραγματεύσεις, ὡς γνωρίζετε ὅλοι, εἰς τὴν οὐσίαν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1957. Καὶ εἶναι γεγονός, ὅτι εἰς ὡρισμένα χρονικὰ σημεῖα εἶχον προσεγγίσει αἱ ἀπόψεις μεταξὺ τῶν Ἀμερικανῶν εἰδικώτερον ὁμολογιούχων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς, καὶ τότε ἐπὶ βασικοῦ τινος σημείου ἐπῆλθε διαφωνία καὶ αἱ διαπραγματεύσεις ἐκεῖναι διεκόπησαν. Ταῦτα πάντα συνέβησαν τὸ 1958. Τὸ 1962 ὁ ἐπιτευχθεὶς διακανονισμὸς ὑπῆρξε νομίζω ἀπολύτως ἐπιτυχὴς διότι συγκεντρώνει πλεῖστα πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως μεμονωμένως ἔχουν χορηγηθῆ ὑπὸ ὁμολογιούχων Ἀμερικανῶν ἢ ὁμολογιούχων Ἄγγλων εἰς τὴν Αʹ ἢ Βʹ χώραν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἀθροιστικῶς δὲν γνωρίζω νὰ ἔχουν χορηγηθῆ εἰς ἄλλην χώραν καὶ νομίζω ὅτι ὑπάρχει μιᾶς μόνον χώρας διακανονισμός, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ συγκριθῇ μὲ τὸν διακανονισμὸν τὸν ἰδικόν μας. Ὁμιλῶ φυσικὰ περὶ διακανονισμοῦ ὀφειλῶν εἰς δολλάρια ἢ εἰς λίρας στερλίνας, διὰ νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι.

§74Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ Γιουγκοσλαβία καὶ τὸ Μεξικὸν εἶναι καλύτερα.

§75Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἡ Γιουγκοσλαβία ἔχει δύο συμφωνίας. Ἡ μὲν μία εἶναι συγκρίσιμος μὲ τὴν ἰδικήν μας συμφωνίαν καὶ θὰ σᾶς τὴν ἀναφέρω, ἐφ’ ὅσον μοῦ ἐκάματε τὴν διακοπήν. Ἡ ἄλλη δὲν εἶναι συγκρίσιμος. Θὰ ἀρχίσω ἀπὸ ἐκείνην, ποὺ δὲν εἶναι συγκρίσιμος καὶ ὄντως εἶναι καλυτέρα. Ἡ συμφωνία αὐτή, εἶναι συμφωνία μεταξὺ τῆς Γιουγκοσλαβικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὁμολογιούχων Γάλλων. Τὸ Γαλλικὸν νόμισμα ὡς γνωρίζετε, εἶχε χάσει τὸ 95% τῆς ἀξίας του καὶ πράγματι ὑπεχρέωσεν, ἐπίεσεν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, ἢ ἔπεισε τοὺς Γάλλους ὁμολογιούχους νὰ στέρξουν εἰς τὴν ρύθμισιν ἐκείνην διότι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπαιτήσεις εἰς Γαλλικὰ φράγκα Γάλλοι, λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ νομίσματος δὲν ἔτυχον καλυτέρας ρυθμίσεως, δὲν ἀπολαμβάνουν μείζονος προστασίας ἀπὸ τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν δίδει ἡ Γιουγκοσλαβικὴ ρύθμισις. Ἀλλὰ ἡ Γιουγκοσλαβία ἔχει καὶ ἄλλην συμφωνίαν καὶ ἔχει συμφωνίαν δυναμένην νὰ συγκριθῇ, συμφωνίαν μετὰ τῶν Ἀμερικανῶν ὁμολογιούχων. Ἡ συμφωνία της εἶναι προσωρινή. Θέλομεν νὰ συγκρίνωμεν τί θὰ καταβάλῃ καὶ κατέβαλεν ἡ Γιουγκοσλαβία ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιτοκίων, ἀπὸ ἀπόψεως συνολικῆς ἐπιβαρύνσεως κατὰ τὸ τρέχον ἔτος; Τόκοι καὶ τόκοι παρελθόντος διὰ τὸ 1963. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Γιουγκοσλαβίας εἶναι 1,75 οἱ τόκοι καὶ 0,50 τόκοι παρελθόντος, μαζὶ 2,25. Οἱ ἰδικοί μας τόκοι διὰ τὸ δάνειον 7% εἶναι 2,35%, διὰ τὸ δάνειον τοῦ 6% εἶναι 2, διὰ τὸ δάνειον τοῦ 4% εἶναι 1,34. Τί θὰ πληρώσῃ τοῦ χρόνου ἡ Γιουγκοσλαβία καὶ τί ἡμεῖς; Τόκοι: Γιουγκοσλαβία 2 σὺν 0,50 διὰ τοὺς τόκους παρελθόντος, ἄθροισμα 2,50. Ἡμεῖς διὰ τὸ δάνειον τῶν 7% 2,60, διὰ τὸ δάνειον τοῦ 6% 2,25, διὰ τὸ δάνειον τοῦ 4% 1,50 καὶ οὕτω καθεξῆς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Γιουγκοσλαβία ἔκαμε μία μόνον προσωρινὴν ρύθμισιν, τὸ τί θὰ συμβῇ μετὰ δὲν τὸ γνωρίζω καὶ δὲν εἶμαι προφήτης. Ὥστε ἡ Γιουγκοσλαβικὴ ρύθμισις δὲν εἶναι καλυτέρα τῆς ρυθμίσεως τῆς Ἑλληνικῆς, ἂν ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ χρέους εἰς δολλάρια. Ἂν ὁμιλοῦμεν περὶ ἄλλου χρέους, εἰς γαλλικὰ φράγκα, εἶναι ὄντως καλυτέρα. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἡ Μεγάλη Βρεταννία, καθ’ ὅσον γνωρίζω, τὸ γνωρίζω δέ, δὲν ἔχουν στέρξει εἰς διακανονισμὸν καὶ αὐτὸ τὸ λέγω ὑπευθύνως, ἐνῷ ἔχουν διενεργήσει σωρείαν διακανονισμῶν μὲ διαφόρους χώρας, οἱ ὁποῖοι πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον νὰ εἶναι εὐνοϊκώτεροι τοῦ εἰδικοῦ μας διακανονισμοῦ. Προσέθεσα μάλιστα καὶ τοῦτο καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπάρχουν εἰδικοὶ ὅροι, ἰδιάζοντες, εὐνοϊκοὶ εἰς τὴν ἰδικήν μας ρύθμισιν, οἱ ὁποῖοι μεμονωμένως συναντῶνται μὲ τὴν Βʹ ἢ Αʹ συμφωνίαν, δὲν συναντῶνται ὅμως ἀθροιστικῶς ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὅροι εἰς ἄλλην συμφωνίαν, καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω καὶ καθ’ ὅσων οἱ ἐμπειρογνώμονες καὶ ἰδίᾳ ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν διαπραγματεύσεων, κ. Γαζῆς, μὲ ἐπληροφόρησαν. Δὲν θέλω ν’ ἀναφερθῶ εἰς τὰς εἰδικὰς αὐτὰς συμφωνίας, διότι πράγματι, θέλω νὰ δώσω μόνον ἀπάντησιν εἰς τὰ σημεῖα τὰ θιγέντα, ἀλλοιώτικα θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς εἴπω πῶς ἔγιναν αἱ ρυθμίσεις μὲ τὰς Νοτιοαμερικανικὰς χώρας, πῶς ἔγιναν αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, μὲ ὅλας τὰς χώρας, πῶς ἔγιναν αἱ διαπραγματεύσεις ὡς πρὸ ἓν ἕκαστον τῶν σημείων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀφορᾷ ἡ συμφωνία. Νομίζω, ὅτι σᾶς ἀπέδειξα μόνη περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ρύθμισις τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους ὑπὸ συνθήκας καλυτέρας, θὰ ἦτο ἡ ἀμέσως μεταπολεμικὴ περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅμως ἐκ λόγων ἀντικειμενικῶν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς ρύθμισιν καὶ σᾶς εἶπον ὅτι οἱ λόγοι οἱ ἀντικειμενικοὶ συνίστανται εἰς δύο: Πρῶτον, ὅτι ὑπῆρχεν ἡ ἐσωτερικὴ ἀναταραχὴ καὶ ὁ συμμοριτοπόλεμος καὶ δεύτερον, ὑπῆρχε τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ Ἀμερικανοί, οἱ ὁποῖοι ἐστήριζον τότε ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν οἰκονομικὸν οἰκοδόμημα βεβαίως δὲν ἦσαν διατεθειμένοι νὰ δίδουν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν εἰς οἵαν ἔκτασιν καὶ κλίμακα τὴν ἔδιδον, διὰ νὰ γίνεται ἐξυπηρέτησις ἰδιωτῶν ὁμολογιούχων διὰ τῆς βοηθείας ταύτης. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1954 ἔγινεν ἐπίμονος προσπάθεια πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς συνεννοήσεως μὲ τοὺς ὁμολογιούχους καὶ νομίζω καλόπιστος. Σᾶς εἶπα ποῖος διεξήγαγε τὰς διαπραγματεύσεις, τὰς διεξήγαγε τότε ὁ ἀείμνηστος Τσουδερὸς καὶ σᾶς εἶπον ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν διαπραγματεύσεων ἐκείνων. Ὀλίγον βραδύτερον, τὸ 1955, εἶχον καὶ ἐγώ, ἀνεπισήμους συνομιλίας εἰς τὴν Ρώμην. Κατόπιν τὸ 1957 ἤρχισαν διαπραγματεύσεις καὶ ἐπῆλθε προσέγγισίς τις ἀπόψεων μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς ὁμολογιούχους, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν ἐφθάσαμεν εἰς συμφωνίαν. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐπιτευχθέν, τὸ ὁποῖον χαίρω ὅτι ὁ κ. Μητσοτάκης τὸ ἐχαρακτήρισεν ὡς ἱκανοποιητικόν, ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐπιτευχθὲν τὸ 1962 διὰ τῆς ρυθμίσεως, ἡ ὁποία τίθεται ὑπ’ ὄψει σας, εἶναι ἀσυγκρίτως καλύτερον οἱασδήποτε, καθ’ οἱονδήποτε προηγούμενον στάδιον διαπραγματεύσεων διαφανέντος ὡς δυναμένου νὰ ἐπιτευχθῇ σχήματος συμφωνίας. Αὐτὰ προκύπτουν ἐξ ἐγγράφων, ὡς εἶναι φυσικόν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφιλονεικηθῇ ἀπὸ ὅσα εἶπον οὔτε ἰῶτα ἕν. Ἤθελον καὶ κάτι ἄλλο νὰ σᾶς εἴπω, πράγματι ἐκ πρώτης ὄψεως ἀγανακτεῖ κανεὶς ὅταν σκέπτεται ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀνέλαβε νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ ἐξωτερικόν της δημόσιον χρέος, ἀλλὰ δὲν ἐξυπηρετεῖ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὑπὸ ὅρους ἴσους, τὸ ἐσωτερικὸν δημόσιον χρέος. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐζημιώθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου καὶ τῆς κατοχῆς, δὲν εἶναι βεβαίως μόνοι, οὐδὲ κυρίως οἱ κάτοχοι τῶν Ἑλληνικῶν ὁμολογιῶν. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι ἕνα μέγα ποσοστὸν τῶν κατόχων τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν δὲν ἀπέκτησαν τὰς ὁμολογίας εἰς ἐποχὴν προϊστορικήν. Ἀλλὰ ἀπέκτησαν ὅπως εἶναι φυσικὸν τὰς ὁμολογίας αὐτὰς κατὰ τὴν διάρκειαν ὑποτιμήσεων φρικαλέων. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προβῇ εἰς ρύθμισιν καὶ εἰς ἀποζημίωσιν ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔπαθον κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς δὲν θὰ ἤρχιζα, ἀγαπητοὶ φίλοι, νὰ θεραπεύω κατ’ ἀνάγκην κατόχους τίτλων τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ὅταν ἐγένετο ἡ ρύθμισις τῶν Ταμιευτηριακῶν καταθέσεων ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπάγου καὶ ἐκεῖ ἐγένετο, ὡς γνωρίζετε, μία λίαν περιωρισμένη ρύθμισις, βεβαίως αἱ συνθῆκαι αἱ οἰκονομικαὶ ἦσαν χειρότεραι ἀπὸ τὰς σημερινάς. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύνανται νὰ συγκριθοῦν ἀπὸ οἱασδήποτε ἀπόψεως ἀπὸ τοὺς οἱουσδήποτε φορεῖς τῶν τίτλων τῶν ἐσωτερικῶν δανείων. Αἱ δύο κατηγορίαι εἶναι μεταξὺ των τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ συγκριθοῦν. Εἶναι μεταξὺ των ἀσύγκριτοι, Θὰ μοῦ εἴπητε δὲν συγκρίνονται ὅμως οἱ ὁμολογιοῦχοι τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους πρὸς τοὺς ὁμολογιούχους τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους; Βεβαιότητα, ναί. Ἀλλὰ ἐδῶ, ὑπεισέρχεται ἕνας παράγων τελείως διαφορετικός. Ἡ Ἑλλάς, ρυθμίζει τὸ ἐξωτερικὸν δημόσιον χρέος 1) διότι τὸ χρέος αὐτὸ εἶναι νομικῶς ὑποστατόν, ὑφίσταται. Ἔχει διεθνῆ ὑποχρέωσιν ἡ Ἑλλὰς νὰ τὸ πράξῃ. Καὶ δεύτερον, ἔχει καὶ συμφέρον ὕψιστον νὰ διατηρήσῃ τὴν διεθνῆ πίστιν καὶ δι’ αὐτὸ τὸ πράττει. Ἐπειδὴ ἡ περίπτωσις τῶν κατόχων τῶν τίτλων τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους ὁμοιάζει μὲ τὴν περίπτωσιν τῶν ἄλλων ἐκάμαμεν μίαν μικρὰν παρέκκλισιν ἀπὸ τὰς κειμένας διατάξεις καὶ ἔγινε μία ἐξυπηρέτησις ὑποτυπώδης μολονότι δὲν ὑπῆρχε καμμία νομικὴ ὑποχρέωσις καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω καὶ σύγκρισις πρὸς ἄλλους Ἕλληνας παθόντας καὶ πάντως ἠθικὴ ὑποχρέωσις δυναμένη νὰ συγκριθῇ μὲ ἠθικὰς ὑποχρεώσεις ἄλλης φύσεως, ἔναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχασαν ὅ,τι ἔχασαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς καὶ τοῦ πολέμου. Ἔτσι νομίζω, πρέπει νὰ τεθῇ τὸ θέμα. Τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους ἀνέρχεται περίπου εἰς 12 δισ. προπολεμικὰς δραχμάς.

§76Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ὀλιγώτερα τῶν 9 δισεκατομμυρίων, εἶναι περίπου 8 δισεκατ., διότι ὑπάρχει καὶ ἕνα ποσοστὸν ἀπωλείας.

§77Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Μάλιστα εἶναι 9 δισεκατομμύρια. Δὲν ἔχει σημασίαν αὐτό. Θὰ εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβὴς ὁ ὑπολογισμός, ὁ συσχετισμὸς τῆς ὀνομαστικῆς αὐτῆς ἀξίας πρὸς οἱανδήποτε πραγματικὴν ἀξίαν βάσει τῶν κριτηρίων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Μητσοτάκης. Διότι τί μᾶς εἶπε; Μᾶς εἶπεν, ὅτι 1.000 δραχ. ἔγιναν τύποις 20, εἰς τὴν οὐσίαν 17. Ποῖαι 1.000 δραχ. ἔγιναν εἰς τὴν οὐσίαν 17; Γνωρίζετε πρῶτον, ὅτι ἡ ἀξία αὐτῶν τούτων τῶν τίτλων ἡ χρηματιστηριακή, ἡ προπολεμικὴ δὲν ἦτο ποτὲ καὶ δὲν εἶναι πάντως κατὰ τὴν τελευταίαν 40ετίαν ἢ 30ετίαν ποτὲ ἀντίστοιχος πρὸς τὴν ἀξίαν τὴν ὀνομαστικήν. Ὑπῆρξε πάντοτε μία μεγάλη μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν ἀξιῶν ἀπόστασις. Ἀλλὰ τὸ κυριώτερον, κύριοι βουλευταί, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι θὰ ἀφιερώσητε ἓν οἱονδήποτε σημαντικὸν ποσὸν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους, ὅταν δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἀφιερώσητε σημαντικὰ ποσὰ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ἠθικῶν σκοπῶν πολὺ μείζονος σημασίας καὶ ὅταν εἶναι βέβαιον ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκλήθη νὰ ὑποστῇ καὶ ὑπέστη ἰλιγγιώδεις κολοσσιαίας ζημίας, πῶς πρὸς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν τῶν πολιτῶν θὰ ἔπρεπε νὰ συμπεριφερθῇ τὸ Κράτος μὲ μείζονα ἐπιείκειαν; Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ διανοηθῶ, δὲν τὸ συλλαμβάνω. Ὑπάρχουν τόσαι ἄλλαι οἱασδήποτε φύσεως ἐνοχικαὶ ἀπαιτήσεις ἔναντι τοῦ δημοσίου καὶ ἔναντι οἱουδήποτε νομικοῦ ἢ οἱουδήποτε φυσικοῦ προσώπου, αἱ ὁποῖαι ἐξηνεμίσθησαν. Ἐνῷ οἱ κομισταὶ τῶν τίτλων, εἶναι γνωστόν, ὅτι τοὺς τίτλους αὐτοὺς τοὺς ἐκυκλοφοροῦσαν κατὰ τὴν κατοχὴν καθ’ ὃν τρόπον ὅλοι γνωρίζετε πῶς ἐκυκλοφοροῦσαν. Διατὶ ἐδέχθημεν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ρύθμισις; Διότι ὑπῆρχε ἕνας αὐτόματος παραλληλισμός, ὁ ὁποῖος ἐγένετο μεταξὺ τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Καὶ δεύτερον, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ὑπῆρχον πλέον κυκλοφοροῦσαι εἴτε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἴτε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν οἱαιδήποτε ὁμολογιακαὶ ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ δημοσίου, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ ἔχουν ρυθμισθῇ καὶ αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ ἐξυπηρετοῦνται. Γνωρίζω, ὅτι μὲ αὐτὰ ποὺ λέγω δὲν θὰ εἶμαι καθόλου δημοφιλὴς ἀπέναντι ἐκείνων ποὺ εἶναι κάτοχοι τίτλων τοῦ εἴδους αὐτοῦ. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ πράξω ἄλλο τίποτε παρὰ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀλήθειαν. Δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐξυπηρετήσω τὸ χρέος αὐτὸ τῶν 9 δισεκατ., ὅταν δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀντιμετωπίσω ὑποχρεώσεις πράγματι ἀσυγκρίτως ἱερωτέρας τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ πράξω. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι κανεὶς κατὰ συνείδησιν ὑπεύθυνος εὑρισκόμενος εἰς τὴν θέσιν μου θὰ τὸ ἔκαμνε.

§78Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἦτο ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις Παπάγου;

§79Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Σᾶς ἀπήντησα. Καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ λέγω 100 φορὰς τὰ ἴδια πράγματα. Σᾶς εἶπον τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις Παπάγου. Ἡ Κυβέρνησις Παπάγου ἐτήρησε τότε τὴν ἔναντι τῶν καταθετῶν Ταμιευτηρίου ὑπόσχεσίν της. Πέραν αὐτῆς δὲν γνωρίζω ἄλλην ὑπόσχεσιν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω τοῦτο: Ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε νὰ ρυθμίσῃ τὸ δημόσιον χρέος, τὸ ἐξωτερικόν. Διότι μία Χώρα, ἡ ὁποία ἀποβλέπει, ὅπως ἀποβλέπομεν ἡμεῖς, εἰς τὴν προσέλκυσιν κεφαλαίων ἐξωτερικοῦ καὶ γενικῶς εἰς τὴν ἐνέργειαν πράξεων μείζονος σημασίας μέσα εἰς τὰ πλαίσια διεθνοῦς κεφαλαιαγορᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, παρὰ νὰ ρυθμίσῃ τὸ δημόσιον αὐτὸ ἐξωτερικὸν χρέος. Θὰ συμφωνήσω εἰς ἕνα σημεῖον μὲ τὸν κ. Μητσοτάκην, ὅτι ἡ Ἑλλὰς βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀνεχθῇ καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀνεχθῇ βαρυτέρους ὅρους. Ἐν τούτῳ εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, καὶ νομίζω, ὅτι πράγματι καὶ οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους ἀποδεχόμεθα ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐξ ἀντικειμένου καὶ εἶναι εὐνοϊκοὶ κρινόμενοι μὲ τὴν παγερότητα μὲ τὴν ὁποίαν κρίνονται τὰ θέματα αὐτὰ ἀπὸ τοὺς κύκλους τῆς διεθνοῦς κεφαλαιαγορᾶς, ἀλλὰ κρινόμενοι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως μιᾶς χώρας, ἡ ὁποία ὑπέστη καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη, τὰς θυσίας τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὅροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι βεβαίως βαρεῖς καὶ εἶναι ὅροι τὴν περαιτέρω ἐπιβάρυνσιν τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ τὴν ἀνεχθῇ κανείς. Καὶ θὰ ἤθελα ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν μὲ τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας διαφωνίαν. Ἂν παραστῇ ἀνάγκη, κ. βουλευταί, θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ θέματος ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς.

§80Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Ἀπέφυγα νὰ θίξω καὶ ἐγὼ ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὁ κ. Δερτιλῆς ἔθιξε, πρόκειται διὰ τὴν περίεργον διάταξιν ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι δὲν θὰ πληρωθοῦν τὰ τοκομερίδια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποκεκομμένα πρὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1950.

§81Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ποῦ εἶναι αὐτὴ ἡ διάταξις;

§82Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν ἔχετε ἐμπρός σας τὸν νόμον, εἰς τὴν συμφωνίαν ὑπάρχει ὁ ὅρος ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι «διὰ τὰ ἀποκεκομμένα τῆς ὁμολογίας τοκομερίδια τὰ πληρωτέα πρὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1950 ἢ ἀποδείξεις ἀναφερομένας εἰς τοιαῦτα, οὐδεμία πληρωμὴ θὰ λάβῃ χώραν». Ὁρίζεται δηλαδή, κατὰ τρόπον περίεργον καὶ ἀντιτιθέμενον πρὸς τὴν ὅλην βάσιν τῆς νομοθεσίας περὶ ἀνωνύμων τίτλων, ὅτι καταργοῦνται τὰ ἀποκεκομμένα τοκομερίδια. Ἡ ἀποκοπὴ τῶν τοκομεριδίων ἀπετέλεσε δικαίωμα καὶ ἀπετέλεσε καὶ συνήθη χρηματιστηριακὴν πρᾶξιν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§83Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ποῦ ἀναφέρεται αὐτό;

§84Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἰς τὴν 3ην σελίδα τοῦ ἐντύπου εἰς τὸ τέλος τῆς 2ας στήλης. Ἐνῷ δηλαδὴ ἀπετέλει δικαίωμα νόμιμον τῶν κατόχων τῶν ὁμολογιῶν ἡ ἀποκοπὴ τῶν τοκομεριδίων καὶ ἐνῷ ἦτο γνωστὸν ὅτι κατὰ τὴν πρᾶξιν τὴν χρηματιστηριακὴν — τὸ ἐπεβεβαίωσε καὶ ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἁρμόδιος κ. Δερτιλῆς — εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλοι ὅσοι ἐπώλησαν εἰς ὥρας ἀνάγκης τὰς ὁμολογίας των, ἀπέκοψαν καθ’ ὃ εἶχον δικαίωμα νὰ πράξουν τὰ τοκομερίδια, σήμερον ἔρχεται τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ τὰ καταργεῖ. Διατί, κ. Ὑπουργέ; Ἤθελα νὰ μᾶς δώσητε μίαν ἐξήγησιν.

§85Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἶναι μία λεπτομέρεια τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§86Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐπιφυλαχθῆτε νὰ ἀπαντήσητε. Εἶναι μία παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκανα καὶ ἐγὼ κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου.

§87Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας καὶ τοῦτο: Ὅτι ἤδη εἰς τὸ Χρηματιστήριον, βάσει τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἤρχισεν ἡ μαύρη ἀγορά, δηλαδή, ἀναζητοῦν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔκοψαν τὰ τοκομερίδια καὶ τὰ φυλάττουν, καὶ τοὺς λέγουν, ὅτι σεῖς τὰ ἐχάσατε, θὰ σᾶς τὰ πάρωμεν εἰς ἐλαχίστην τιμὴν νὰ τὰ κολλήσωμεν εἰς τὰς ὁμολογίας καὶ νὰ τὰ πληρωθῶμεν ἡμεῖς. Νὰ μὴ ἐξυπηρετήσωμεν αὐτὴν τὴν μαύρην ἀγοράν.

§88Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ τὸ συζητήσωμεν τὸ θέμα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§89Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιμείνατε πολὺ συγκρίνοντες τοὺς καθ’ οἱονδήποτε τρόπον παθόντας κατὰ τὸν πόλεμον κατοίκους τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ εἴπατε, ὅτι κατὰ ποῖον λόγον θὰ κάνω διάκρισιν τοῦ ὁμολογιούχου ἀπὸ τὸν καταθέτην ἢ ἀπὸ τὸν ὑποστάντα μεγάλην καταστροφήν. Ἂν ἀντελήφθην καλῶς, αὐτὸ ἦτο τὸ νόημά σας.

§90Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Βεβαίως.

§91Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τότε κατὰ ποῖον τρόπον κάνετε διάκρισιν τῶν κατοίκων ἐσωτερικοῦ κατόχων ὅμως ὁμολογιῶν εἰς χρυσὸν ἢ εἰς συνάλλαγμα, διότι δὲν πρέπει νὰ δημιουργῶμεν ἐντυπώσεις. Ὅταν λέγωμεν ἐξωτερικὸν δημόσιον χρέος, ἐννοοῦμεν ὄχι τὸ χρέος, τὴν ὀφειλὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου πρὸς κατοίκους τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ τὰ ὁμολογιακὰ ἐκεῖνα δάνεια τὰ ὁποῖα εἶχον συναφθῆ εἰς χρυσὸν ἢ εἰς συνάλλαγμα. Γνωρίζετε δὲ καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι σχεδὸν τὸ 50% τῶν κομιστῶν αὐτῶν τῶν τίτλων...

§92Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ 39%.

§93Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἔστω τὸ 40%, εἶναι κάτοικοι τοῦ ἐσωτερικοῦ. Τοῦτο τὸ λέγω διὰ νὰ ἐπισημάνω, ὅτι ἡ σύγκρισις τὴν ὁποίαν ἐκάνατε δὲν ἦτο ὀρθή, καὶ νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ τοῦ δημοσίου χρέους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρίνωμεν τοὺς ἐξ ἄλλων αἰτίων. Ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ρυθμίσῃ τὸ δημόσιον χρέος, τότε εἰς δραχμάς, τότε εἰς συνάλλαγμα καὶ εἰς χρυσόν. Δι’ αὐτὸ τὸ χρέος εἶχεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν, εἶχε μᾶλλον διαδηλώσει ἡ πρώτη Κυβέρνησις Παπάγου, ὅταν τὸν οἰκονομικὸν τομέα διηύθυνε, τότε, ὡς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὁ νῦν Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι θὰ ἔχουν ἴσην, ἀνάλογον μεταχείρισιν καὶ οἱ ὁμολογιοῦχοι τῶν δανείων εἰς δραχμάς. Λοιπόν, διατί ἐπεκτείνετε τὴν σύγκρισιν πρὸς τοὺς καταθέτας ἢ τοὺς παθόντας ἐξ ἄλλων αἰτίων; Ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ρυθμίσῃ τὸ δημόσιον χρέος, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ μίαν, δὲν θέλω νὰ εἴπω κατὰ θεωρίαν ἴσην, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει μίαν κατὰ κἄποιον στοιχειώδη τρόπον ἀνάλογον μεταχείρισιν καὶ ὄχι νὰ μεταχειρισθῇ μὲ τόσην κραυγαλέαν ἀνισότητα τοὺς κατόχους ὁμολογιῶν καὶ εἰς δραχμὰς δανείων.

§94Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὁ κ. Λυκουρέζος, ἔκαμε δύο παρατηρήσεις. Εἰς τὴν πρώτην ἀπήντησα ἤδη καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθω. Ἀλλὰ ἔκαμε καὶ μίαν δευτέραν παρατήρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν τοῦ ὀφείλω ἀπάντησιν. Εἶπε: Μὰ ἐδῶ εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑπάρχουν κάτοχοι ὁμολογιῶν εἰς συνάλλαγμα, οἱ ὁποῖοι εἶναι Ἕλληνες. Αὐτῶν τῶν κυρίων, διατί ἀναλαμβάνεις σὺ διὰ τῆς ρυθμίσεως νὰ τοὺς πληρώσῃς τὴν ὀφειλήν; Ἀπάντησις: Πρῶτον, διότι δυστυχῶς οἱαδήποτε ρύθμισις τοιαύτης φύσεως ζητημάτων γίνεται μὲ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θεωρεῖται ὁ γενικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ συνόλου τῶν ἀντισυμβαλλομένων: Τὸ Συμβούλιον τῶν Βρεταννῶν Ὁμολογιούχων π.χ. ἢ τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀμερικανῶν Ὁμολογιούχων, ἢ τὸ Συμβούλιον τῶν Γάλλων Ὁμολογιούχων. Πλανᾶσθε, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν πιστεύετε, ὅτι ἐνδιαφέρεται τόσον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν Ἄγγλων ἢ τῶν Γάλλων ἢ τῶν οἱωνδήποτε συγκεκριμένων φορέων τοῦ τίτλου, ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν τήρησιν μιᾶς ἀρχῆς. Καὶ ἡ ἀρχὴ διὰ τὴν τήρησιν τῆς ὁποίας ἐνδιαφέρεται, φερ’ εἰπεῖν ὁ Ὅμιλος τῶν Ἄγγλων Ὁμολογιούχων καὶ οἱ ἐκπρόσωποί του, εἶναι πᾶς τίτλος, ὁ ὁποῖος ἐξεδόθη εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ ὁ ὁποῖος κυκλοφορεῖ εἰς τὸ Λονδῖνον, πρέπει εἰς χεῖρας οἱουδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκεται, νὰ ἐξυπηρετηθῇ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀποδίδεται τοιαύτη σημασία εἰς τὰ λεγόμενα Συμβούλια Ὁμολογιούχων, ὄχι παρ’ ἡμῶν, ἀλλὰ παρὰ τοῦ σύμπαντος κόσμου. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρῶτος λόγος, ὅτι δυστυχῶς δὲν ἔχει νὰ διαπραγματευθῇ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὸν α ἢ β κάτοχον, ἀλλὰ μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὴν ἀγορὰν εἰς τὰ πλαίσια, τῆς ὁποίας ἐξεδόθησαν οἱ ἀνώνυμοι αὐτοὶ τίτλοι. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι ἐὰν εἰσηγεῖτο τοιαύτη διάκρισις, θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν οἱονεὶ ἀστυνομικὰ μέτρα ἐλέγχου, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἤθελα νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμον διὰ γενικωτέρους λόγους νὰ λάβῃ. Τρίτον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ ἡ ἀρχή, ὅτι ὁ κομιστὴς τοῦ ἰδίου τίτλου θὰ κρίνεται ἄλλως ἐὰν εἶναι Ἕλλην καὶ ἄλλως ἐὰν εἶναι ἀλλοδαπός. Αὐτοὶ εἶναι οἱ τρεῖς λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐνῷ δέχομαι, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Λυκουρέζου εἶναι εὔστοχος, πρέπει καὶ σεῖς νὰ δεχθῆτε, ὅτι ὑπῆρξεν ἔτι εὐστοχωτέρα ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Λυκουρέζος εἶναι τοῦτο: Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ σύγκρισις, εἶπε, μεταξὺ τῶν φορέων τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους καὶ τῶν οἱωνδήποτε παθόντων. Ἡ θέσις του αὕτη, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ, ὁ κ. συνάδελφος, νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι εἶναι αὐθαίρετος. Τί θὰ εἰπῇ δὲν ἠμπορεῖ; Ἠμπορεῖ καὶ ἠμπορεῖ πάρα πολύ. Ἀλλὰ ὑπὸ ποίους ὅρους ἐπρόκειτο νὰ ρυθμίσῃ ὁ ἰδικός σας ἀρχηγὸς τὸ θέμα τοῦ δημοσίου ἐσωτερικοῦ χρέους; Ἐπὶ ποίας βάσεως ἰσότητος θὰ μετεχειρίζετο τοὺς κατόχους τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους; Θὰ τοὺς ἔδιδε καλυτέρους ὅρους ἀπ’ ὅ,τι ἔδωσε τότε εἰς τοὺς καταθέτας τῶν Ταμιευτηρίων; Πιστεύω, σημειώσατε, ὅτι ὀρθότατα ἔπραξε τότε ἐκεῖνος, ὅπως ὀρθότατα καὶ ἡμεῖς πράττομεν σήμερον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πράττομεν. Πιστεύω καὶ κἄτι ἄλλο ἐπὶ πλέον. Ὅτι εἶναι σφάλμα νὰ πιστεύητε, ὅτι εἶναι εὔκολος ἡ ρύθμισις τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Τόσον δύσκολος ὑπῆρξεν, ὥστε εἶναι γεγονός, ὅτι ἐπεχειρήθη αὕτη ὑφ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων καὶ μάλιστα μετ’ ἐπιμονῆς. Ὁ χειρισμὸς τοιούτων θεμάτων εἶναι ἐκτάκτως περίπλοκος καὶ δυσχερὴς καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φαίνονται ἐκ πρώτης ὄψεως ἁπλᾶ, ὅταν τὰ ἰδῇ κανεὶς εἰς τὴν οὐσίαν των εἶναι συνθετώτατα καὶ τὸ παραμικρὸν σφάλμα δύναται νὰ στοιχίσῃ ὅσον δὲν ἠμπορεῖ νὰ φαντασθῇ κανείς. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ πιστεύσητε, ὅτι ἡ συμφωνία, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας εἶναι μία συμφωνία, βάσει τῆς ὁποίας ἐλπίζω, ὅτι θὰ γίνῃ ἡ ὁλοκλήρωσις τῶν ρυθμίσεων τῶν σχετικῶν, καὶ ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ πλέον σταθμόν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου πλέον θὰ εἶναι πλήρως ἀποκατεστημένη ἡ διεθνὴς πίστις τῆς χώρας.

§95Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἠξεύρετε, ὅτι εἶναι νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι....

§97Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρῶτον δικαιοῦμαι νὰ ζητήσω τὸν λόγον, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος, καὶ δεύτερον πρέπει νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ συντόμως.

§99Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Θέλω νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Πρῶτον ἐπισημαίνω τὸ σφάλμα νὰ συγκρίνητε τοὺς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ παθόντας χωρὶς νὰ λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς κατόχους τῶν εἰς χρυσὸν καὶ εἰς συνάλλαγμα δανείων. Ὄχι διὰ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἔπρεπε αὐτοὶ νὰ τύχουν διαφόρου μεταχειρίσεως ἀπὸ τοὺς ἀλλοδαπούς. Τοιοῦτόν τι δὲν ὑπεστήριξα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπισημάνω, ὅτι προέβητε εἰς συγκρίσεις ὄχι ἀσφαλεῖς. Διότι ὅταν θέλητε νὰ συγκρίνητε τοὺς διαφόρους κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου ἐν τῷ ἐσωτερικῷ παθόντας, εἴτε οὗτοι εἶναι ὁμολογιοῦχοι, εἴτε καταθέται, εἴτε παθόντες ἐξ ἄλλης αἰτίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῆτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον θὰ πληρωθοῦν κατὰ ἕνα ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὸν τρόπον. Δὲν θὰ ἤθελα ποτὲ νὰ προτείνω νὰ ὑπάρξῃ διάφορος μεταχείρισις, καὶ διότι, ὅπως γνωρίζετε, ἕνα μεγάλο μέρος τῶν ὁμολογιῶν τῶν εἰς χρυσὸν καὶ εἰς συνάλλαγμα δανείων εὑρίσκεται εἰς χεῖρας φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων καὶ Ν.Π.Δ.Δ. Συνεπῶς, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ παρανόησις, ὤφειλα νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν αὐτήν. Δεύτερον, ἐπειδὴ διετυπώσατε τὴν ἔκπληξίν σας πῶς διαμαρτύρομαι, διότι ἐκάματε συγκρίσεις τῶν ὁμολογιούχων πρὸς τοὺς καταθέτας καὶ πρὸς τοὺς ἐξ ἄλλων αἰτιῶν παθόντας, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εὔλογον εἶναι νὰ διαμαρτύρωμαι, διότι σήμερον δὲν συζητοῦμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἐκ τῶν περιπετειῶν τοῦ πολέμου, ἀλλὰ περὶ τῆς ρυθμίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου χρέους. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε καὶ ὀρθῶς ἀπεφάσισεν, ἐπὶ τέλους νὰ ρυθμίσῃ τὸ Ἑλληνικὸν δημ. χρέος, διατὶ προβαίνει εἰς αὐτὴν τὴν ἄνισον μεταχείρισιν μεταξὺ τοῦ χρέους εἰς συνάλλαγμα καὶ εἰς χρυσὸν καὶ τοῦ χρέους εἰς δραχμάς. Τρίτον, δὲν εἶπον, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν θὰ ἐρρύθμιζε κατὰ ἰδεώδη τρόπον τὸ δημόσιον χρέος. Ἐγώ, ἁπλῶς ἐπεκαλέσθην ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ἐπεκαλέσθη καὶ ὁ κ. Καψάλης καὶ ἐγὼ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ νέου δανείου. Εἶπον, ὅτι ἡ πρώτη Κυβέρνησις Παπάγου εἶχε δώσει ρητὴν ὑπόσχεσιν καὶ θὰ ἐτύγχανον ἴσης μεταχειρίσεως καὶ οἱ κάτοχοι ὁμολογιῶν τῶν εἰς δραχμὰς δανείων. Καὶ ὅταν λέγωμεν ἴσης μεταχειρίσεως, δὲν ἐννοοῦμεν μαθηματικῶς ἴσης, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀναλόγου μεταχειρίσεως. Οὔτε σήμερον ὑποστηρίζομεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τύχουν οἱ κάτοχοι ὁμολογιῶν τῶν εἰς δραχμὰς δανείων ἀπολύτως τῆς αὐτῆς μεταχειρίσεως, νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸν αὐτὸν διακανονισμὸν πρὸς τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν εἰς συνάλλαγμα καὶ εἰς χρυσόν, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ρύθμισις ἐγένετο ὑπὸ ὡρισμένας εἰδικὰς προϋποθέσεις καὶ συνθήκας. Συνεπῶς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγομεν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐλέγχομεν τὴν Κυβέρνησιν εἶναι, ὅτι μὲ πολὺ μικρὰν θυσίαν ἐτησίαν, οὐχὶ μεγαλυτέραν, ὅπως θὰ λάβω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως, οὐχὶ ἀνωτέραν τῶν 15–20 ἑκατ. ἐτησίως, θὰ ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς ἕνα σχετικῶς ἱκανοποιητικὸν διακανονισμὸν τοῦ εἰς δραχμὰς χρέους τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου. Παρὰ ταῦτα προέβη εἰς διακανονισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαράδεκτος. Καὶ διὰ νὰ τελειώνω ἐπειδὴ ἐκάματε σύγκρισιν τοῦ διακανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔγινε, τῶν καταθετῶν Ταμιευτηρίου. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε τότε ἀναλόγως τῆς καταθέσεως ἀπεδόθη ποσοστὸν 5–10% τοῖς μετρητοῖς ἢ ἐντὸς συντόμου προθεσμίας ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ. Ἐὰν ἀπεφάσιζεν ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ, ἐπειδὴ ἐπεκαλέσθητε τὸν διακανονισμὸν τῶν καταθέσεων τῶν Ταμιευτηρίων, παράλληλον ρύθμισιν καὶ τοῦ εἰς δραχμὰς Ἑλληνικοῦ δημοσίου χρέους, πιστεύω ὅτι οἱ κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν θὰ ἦσαν ἱκανοποιημένοι.

§100Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν τελευταίαν παρατήρησιν τοῦ κ. Λυκουρέζου. Ποία ὑπῆρξεν ἡ ρύθμισις ἡ ὀρθὴ κατὰ τὴν γνώμην μου τῶν καταθέσεων Ταμιευτηρίου. Πρῶτος περιορισμὸς μέχρι 100.000 καταθέσεις ὀνομαστικῶν κεφαλαίων. Ἐδῶ τοιούτου εἴδους περιορισμοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βάλωμεν, διότι οἱ τίτλοι εἶναι ἀνώνυμοι. Ἑπομένως ἦτο ἕνα μέτρον κοινωνικὸν τὸ ὁποῖον ἐλήφθη. Δεύτερον, τί ἔγινε δι’ αὐτὰς τὰς 100.000; Φαλκίδευσις κατὰ τὰς περιστάσεις τοῦ κεφαλαίου ἴση πρὸς τὸ 90% ἢ πρὸς τὸ 95%. Τρίτον, ἀπόδοσις πράγματι πλέον αὐτοῦ τοῦ ἐναπομείναντος ἀπειροελαχίστου εἰς τοὺς μικροκαταθέτας τοὺς μέχρι τὰς 100.000 δραχμάς. Κατὰ τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ κ. Λυκουρέζος.

§101Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τοῖς μετρητοῖς.

§102Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Κατὰ τὴν μέθοδόν σας, δὲν ἐνθυμοῦμαι τὴν κλιμάκωσιν, ὅπως τὸ εἴπατε δὲν τὸ ἀμφισβητῶ. Δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ κατηγορήσω τὴν ρύθμισιν, ἐγὼ τὴν ἐπαινῶ. Αὐτὰ ἠδύναντο νὰ γίνουν καὶ αὐτὰ ἔγιναν. Ἀλλά, πῶς νὰ συγκρίνω μὲ τὸν μικροκαταθέτην τὸν κάτοχον, δὲν ξεύρω καὶ ἐγὼ πόσων ὁμολογιῶν ἀνωνύμων; Εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν ἡ ρύθμισις ἔγινε διὰ τὰς καταθέσεις μέχρις 100.000 δραχμῶν, ἐδῶ ποῦ θὰ εὕρω αὐτὸ τὸ «μέχρι»; Ὅταν εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ τίτλοι αὐτοὶ ἐκυκλοφόρησαν, καθ’ ὃν τρόπον ἐκυκλοφόρησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσω, ἐφ’ ὅσον εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ρυθμίζω ἐγώ, ὡς Κράτος κυριαρχικῶς, τὰ ἀνακύπτοντα προβλήματα καὶ τὰ προβλήματα προκύπτουν ἐκ συγκρίσεως, εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε δὲν τὸ θέλετε. Καὶ αἱ συγκρίσεις θὰ γίνουν μὲ τὴν ἑξῆς βάσιν: Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχω ἕνα ποσὸν νὰ διαθέσω, ὡς Κράτος. Ποῦ θὰ τὸ διαθέσω; Πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν; Δὲν νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ διαθέσω κρατικοὺς πόρους πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, εἰμὴ μόνον ὅσους διεθέσαμεν, διότι ἐὰν ἄλλως ἐπράττομεν, νομίζω, ὅτι θὰ ἀδικούσαμεν καταφώρως διαφόρους κατηγορίας πολιτῶν καὶ πολὺ περισσότερον, νομίζω, τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους. Μὰ θὰ μοῦ εἴπητε: Εἶναι κατάφωρος ἡ ἀδικία ἡ διαφαινομένη, ἐὰν συγκρίνῃ κανεὶς τοὺς φορεῖς τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους μὲ τοὺς φορεῖς τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν συζητοῦμεν, προκειμένου περὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς καρδίας μας. Εἰς μὲν τὴν μίαν περίπτωσιν, τὴν τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους, ἐκαλούμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν κατὰ συνείδησιν κυριαρχικῶς, εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν, καλούμεθα νὰ ἀποφασίσωμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι συντρέχει λόγος νὰ ἀποκαταστήσωμεν τάχιστα τὴν διεθνῆ πίστιν τῆς χώρας. Εἶναι δυνατὸν νὰ συγκριθῇ ἡ μία περίπτωσις μὲ τὴν ἄλλην; Δὲν πιστεύω ὅτι οἱαδήποτε Κυβέρνησις, εὑρισκομένη εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἔδιδε λύσιν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν δημόσιον χρέος ἄλλην ἀπὸ αὐτὴν ποὺ ἐδώσαμεν ἡμεῖς, ἐκτὸς ἐάν, ἁπλούστατα, δὲν τὸ ἐρρύθμιζεν ὅλως διόλου. Οὐδείς, ἔχων συναίσθησιν τῆς εὐθύνης καὶ δυνάμενος νὰ διαθέσῃ ἕνα ποσὸν σημαντικόν, δὲν θὰ ἀπεφάσιζε νὰ τὸ διαθέσῃ πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, ὅταν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ θεραπεύσῃ τόσας ἀνάγκας τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεραπεύσῃ. Τώρα, τὸ ἂν ἔχῃ ἢ δὲν ἔχει ἀποκατασταθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ πίστις, αὐτὸ τὸ ἀποδεικνύουν τὰ πράγματα, ἡ αὔξησις τῶν καταθέσεων, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον καλύπτονται τὰ δάνεια τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁμολογιακά, ἀλλὰ καὶ τὰ ὁμολογιακὰ δάνεια τῶν δημοσίων ἐπιχειρήσεων, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ τὰ ἰδιωτικὰ δάνεια. Διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχει δημιουργηθῆ κεφαλαιαγορὰ καὶ νομίζω, ὅτι προσφέρομεν πολὺ μεγαλυτέραν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν πράττοντες ὅ,τι δεῖ διὰ νὰ διατηρήσωμεν τὸ κτηθὲν ἀγαθὸν τῆς σταθερότητος, παρὰ ἐὰν δημαγωγοῦντες εἰσέλθωμεν εἰς μίαν περιπέτειαν ἀναβιώσεως νομικῶς οὐσιαστικῶς καὶ πολὺ περισσότερον ἠθικῶς, κατηργημένων ὑποχρεώσεων.

§103Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ κατὰ τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως θὰ ὁμιλήσω, δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω, ἀλλὰ τοῦτο θέλω μόνον νὰ τονίσω. Ὅτι ἀποκρούομεν ἀπολύτως τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἠθικὴ ὑποχρέωσις. Ὑπῆρχεν ὄχι μόνον ἠθική, ἀλλὰ καὶ νομικὴ ὑποχρέωσις σύμφωνα μὲ τὴν σταθερὰν νομολογίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ τὰς μὴ ληξιπροθέσμους πρὸ τοῦ 1944 ἀπαιτήσεις. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως νομικῶν ἐνστάσεων, τὰς ὁποίας ἕνα Κράτος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπικαλῆται, τὸ Δημόσιον εἶχεν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν καὶ λόγοι σκοπιμότητος ἐπέβαλον νὰ μὴ ἀρνῆται τὰς ἠθικάς του ὑποχρεώσεις. Δι’ ἡμᾶς, ἡ ἄποψίς σας, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, εἶναι ἀπαράδεκτος.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ ἑξῆς πρότασις: Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε, Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν πρὸς ἐξόφλησιν ὀφειλομένων τόκων τῶν εἰς δολλάρια Ἡνωμένων Πολιτειῶν Ἀμερικῆς προπολεμικῶν κρατικῶν δανείων, κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 131)1962 Π.Υ.Σ. καὶ ἄλλων διατάξεων» τοῦ ὁποίου ἐζητήθη ἡ εἰς μίαν μόνον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ψήφισις, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ δηλώσωμεν, ὅτι λόγῳ τῆς σοβαρότητος αὐτοῦ, ἀντιλέγομεν καὶ παρακαλοῦμεν ὅπως ψηφισθῇ κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Μαρτίου 1963 Οἱ ἀντιλέγοντες βουλευταὶ Τ. Γεωργίου, Γ. Βασιλᾶτος, Ν. Ἀλαβᾶνος, Ε. Κοθρῆς, Ἀλ. Παπαδόπουλος, Κ. Βοβολίνης, Ν. Ζορμπᾶς, Κ. Ἀποσκίτης, Δ. Κωστῆς, Ν. Μπακόπουλος, Ι. Τούμπας, Ε. Μπακλατζῆς, Ν. Μαλλιάκας, Ι. Γκλαβάνης, Γ. Θ. Γρηγορίου, Ι. Μελᾶς, Ε. Ζαννῆς, Ν. Στειρόπουλος, Ε. Σαββόπουλος κλπ. Ἐφ’ ὅσον ἡ πρότασις ὑπογράφεται ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, οἱ ὑπογράφοντες δὲ ἐπιμένουν ἐπ’ αὐτῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν εἰς δύο ἀναγνώσεις ψήφισίν του.

§105Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Ἐπιμένουν οἱ κ. συνάδελφοι;

§106Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ τὸ ἴδωμεν κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον θὰ ἤθελε νὰ συστήσῃ νὰ μὴ ἐπιμείνουν οἱ κ. συνάδελφοι.

§108Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§110Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχε διαπιστωθῆ κατὰ τὴν ἀρχαιότητα ὅτι ἡ πενία ἦτο πάντοτε σύντροφος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δυνάμεθα σήμερον, κατ’ ἀνάλογον σκέψιν, νὰ εἴπωμεν ὅτι τὰ δάνεια εἶναι σύντροφος τοῦ νέου Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἤδη, ἀπὸ τῆς ὑπάρξεώς του, τὸ νεώτερον Ἑλληνικὸν Κράτος, διὰ τοὺς ἀγῶνας του συνῆψε διάφορα δάνεια, διότι χωρὶς αὐτὰ δὲν ἠδύνατο νὰ τακτοποιήσῃ τὰ οἰκονομικά του. Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ δανείζεται τὸ Κράτος μας, ἡ ρύθμισις τοῦ δημοσίου χρέους πρέπει τοὐλάχιστον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ εὑρίσκῃ εὐμενῆ ἀπήχησιν. Διότι ὅταν ἕνα Κράτος στηρίζεται εἰς τὸν δανεισμὸν πρέπει νὰ ἔχῃ πίστιν. Συνεπῶς, κατ’ ἀρχήν, οὐδεὶς συνετὸς ἄνθρωπος, γνωρίζων τὴν ἱστορίαν ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀνάγκην ρυθμίσεως τοῦ δημοσίου χρέους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, εἶναι νὰ ἴδωμεν ἐὰν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου γίνεται ὀρθῶς ἡ ρύθμισις τοῦ δημοσίου χρέους καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους διὰ νὰ κρίνωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὑπεστήριξεν ὅτι καλῶς διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ρυθμίζεται τὸ δημόσιον χρέος. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἐν τῇ ἀναλύσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ προκύψουν ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδείξουν ὅτι δὲν ἔγινεν ὀρθὴ ἡ ρύθμισις τοῦ δημοσίου χρέους. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπισημάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθοῦσα κακὴν τακτικὴν νομοθετεῖ διὰ πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἕνα θέμα σοβαρὸν ὡς εἶναι τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τοῦ δημοσίου χρέους, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ, πρὶν ληφθῇ ἐπ’ αὐτοῦ ὁριστικὴ ἀπόφασις, ἀντικείμενον ἐμπεριστατωμένης συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ καλυτέρου τρόπου ρυθμίσεώς του. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν ἔπραξε τοῦτο καὶ ἔσπευσε νὰ τὸ ρυθμίσῃ διὰ πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὧν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐπιζητεῖ τὴν ψήφισιν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ζῶμεν εἰς κοινοβουλευτικὴν δημοκρατίαν καὶ νὰ μὴ ἀγνοῇ τὰ δικαιώματα τοῦ κοινοβουλίου. Θὰ πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται, θέματα τοιαύτης σοβαρότητος ὅπως εἶναι ἡ ρύθμισις τοῦ δημοσίου χρέους, νὰ ρυθμίζωνται διὰ πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Εἶχε τὸν τρόπον νὰ ρυθμίσῃ τὸ θέμα τοῦτο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, μὲ μίαν ἐπιτάχυνσιν τοῦ ρυθμοῦ τῶν συζητήσεων διὰ τὴν ψήφισιν σχετικοῦ νομοθετήματος. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σταματήσῃ τὸν σφετερισμὸν τοῦ ἔργου τοῦ κοινοβουλίου καὶ τὴν παραβίασιν τοῦ Συντάγματος, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ τὴν κατηγοροῦμεν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ 1825, μέχρι καὶ πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἡμερῶν, ὁ δανεισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἦτο καὶ ἐξωτερικὸς καὶ ἐσωτερικός. Οὕτω ὑπῆρχε μία ἰσοσκέλισις τῶν ποσῶν τοῦ δανεισμοῦ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τῶν ποσῶν τοῦ δανεισμοῦ ἀπὸ τὸ ἐσωτερικόν. Ἐφ’ ὅσον οὕτω ἔχουν τὰ πράγματα δὲν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐνδιαφέρον μονομερὲς διὰ τὴν πίστιν τῶν πηγῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ καὶ πλήρης ἀδιαφορία διὰ τὴν πίστιν τῶν πηγῶν ἐσωτερικοῦ δανεισμοῦ. Προχθὲς ἀκόμη ἐψηφίσθη νομοσχέδιον περὶ συνάψεως ἐσωτερικοῦ δανείου τοῦ δημοσίου ἐκ 1500 ἑκατ. δραχμῶν κατὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ προπολεμικοῦ δημοσίου χρέους ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται ὡς προσέχουσα τὴν πίστιν τῆς χώρας μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἀδιαφοροῦσα διὰ τὴν πίστιν τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἐφ’ ὅσον τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον στηρίζεται ἐξ ἴσου καὶ εἰς τὰς πηγὰς δανεισμοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ εἰς τὰς πηγὰς δανεισμοῦ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ δὲν θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ δημοσίου χρέους νὰ κάμῃ αὐτὸν τὸν διαχωρισμὸν ἐπιδεικνῦον ἐνδιαφέρον διὰ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἀδιαφορίαν διὰ τὸ ἐσωτερικόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη τὴν διαγραφὴν τῶν δανείων τοῦ ἐσωτερικοῦ μὲ τὸν νόμον 18)1944. Περαιτέρω δὲ εἶπεν ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατεστράφη καὶ δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν μόνον οἱ ὁμολογιοῦχοι τῶν ἐσωτερικῶν δανείων νὰ ἀποζημιωθοῦν ὅταν μάλιστα εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ σημερινοὶ κάτοχοι τῶν τίτλων, δὲν ὑπῆρξαν οἱ ἀρχικοὶ ἀγορασταί, ἀλλὰ ἠγόρασαν τοὺς τίτλους αὐτοὺς κατὰ τὴν κατοχὴν ἀπὸ δεινοπαθοῦντας Ἕλληνας. Ὑπάρχει βεβαίως καὶ αὐτὴ ἡ περίπτωσις. Ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης γεγονὸς ὅτι πλεῖστα Ἱδρύματα καὶ πολλοὶ Ἕλληνες ἔχουν προπολεμικῶς τοὺς τίτλους αὐτοὺς καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε ἑπομένως ἡ πρώτη σκέψις νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν διαχωρισμόν. Πέραν ὅμως τούτου ἐπιμένομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ κλονίσῃ τὴν πίστιν τοῦ κράτους εἰς τὰς ἐσωτερικὰς πηγὰς δανεισμοῦ ἐφ’ ὅσον ἀντλεῖ κεφάλαια καὶ ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν ὅπως καὶ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἰσχύουν οἱ ἴδιοι ὅροι ἐξυπηρετήσεως, τόσον τῶν ἐξωτερικῶν, ὅσον καὶ τῶν ἐσωτερικῶν δανείων. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν θὰ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις ὅπως ἐν τῷ συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ προστεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν ἐντὸς 6 μηνῶν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀντικατάστασις τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ δημ. χρέους δι’ ὁμολογιῶν νέων δεκαπέντε ἔναντι μιᾶς ἢ ἀντὶ τῶν 50 δραχμῶν νὰ δοθοῦν 100 δραχμαὶ διὰ κάθε ὁμολογίαν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ δικαιότερος ὁ διακανονισμὸς τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Μέχρι πέρατος τῆς συζητήσεως νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι εἰς θέσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ τὴν λύσιν αὐτήν. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν ρύθμισιν τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Ὡς πρὸς τὴν ρύθμισιν τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους ἡ Κυβέρνησις πανηγυρίζει ὅτι ἦλθεν εἰς συμφέροντα καὶ καλὸν διακανονισμόν. Δὲν συμμεριζόμεθα τὸν ἐνθουσιασμόν της. Καὶ ἐξηγούμεθα. Ἡ ἀπὸ 19 Ὀκτωβρίου 1962 σύμβασις μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς ὁμολογιούχους εἰς τὴν παράγρ. 6 ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις συμφωνεῖ, ὅπως εἰς περίπτωσιν εὐμενεστέρας εἰς τὸ μέλλον μεταχειρίσεως οἱωνδήποτε ἄλλων ὁμολογιούχων ἐξωτερικοῦ αὐτῆς δανείων τῆς πρὸ τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου περιόδου, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν παρεχομένην διὰ τῆς προτάσεως μεταχειρίσεως εἰς τοὺς ὁμολογιούχους δανείων εἰς δολλάρια, παράσχῃ αὐτοῖς ὁμοίως εὐνοϊκὴν μεταχείρισιν». Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε ἡ διάταξις αὐτὴ ἀφήνει ἀνοικτὸν τὸν διακανονισμόν, ὁ ὁποῖος οὕτω παραμένει ὡς πρόχειρος καὶ προσωρινός. Διότι λέγει: Ἂν ἡ Κυβέρνησις παράσχῃ εὐνοϊκωτέραν μεταχείρισιν εἰς ἄλλους ὁμολογιούχους, αὐτομάτως, οἱ εὐνοϊκώτεροι αὐτοὶ ὅροι θὰ ἔχουν ἐφαρμογὴν καὶ διὰ τοὺς Ἀμερικανοὺς ὁμολογιούχους. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔχομεν τὴν πίεσιν τῶν Ἄγγλων ὁμολογιούχων, οἵτινες πιστεύουν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν τὰ δάνειά των ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους. Ἡ διάταξις μάλιστα αὐτὴ θὰ κάμῃ τοὺς Ἀμερικανοὺς ὁμολογιούχους νὰ ἐνθαρρύνουν τοὺς Ἄγγλους νὰ ἀσκοῦν πίεσιν ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀκόμη διὰ τῆς Κυβερνήσεώς των ὅπως δεχθῇ εὐνοϊκωτέρους ὅρους διακανονισμοῦ, οἵτινες θὰ ἰσχύσουν καὶ πρὸς αὐτούς. Αὐτὸς εἶναι ὁ κίνδυνος ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτήν, ἥτις καθιστᾷ ἀσταθῆ τὸν ἐπιτευχθέντα διακανονισμόν. Περαιτέρω ἡ παράγρ. 8 τῆς συμβάσεως, ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιφυλάσσει ἑαυτῇ τὸ δικαίωμα μεταβολῶν τοῦ πενταετοῦς αὐτοῦ σχεδίου εἰς ὁριστικὴν συμφωνίαν διὰ δηλώσεως γενομένης πρὸ τῆς 1 Ἰουλίου 1967. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε προβῆ εἰς τοιαύτην δήλωσιν, τὸ πενταετὲς τοῦτο σχέδιον αὐτομάτως καθίσταται ὁριστικὸν ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους...». Ἐὰν δηλαδὴ κατὰ τὸ 1967 δι’ οἱονδήποτε λόγον ἡ τότε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν δυνηθῇ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ δάνεια αὐτά, ὡς ὁρίζει ἡ σύμβασις, ἀτονεῖ ἡ συμφωνία, ἥτις δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἰσχύουσα. Ποῦ εἶναι ἑπομένως ἡ ἐξασφάλισις τῆς ρυθμίσεως ὅπως τὴν θέλομεν ὅλοι χάριν τῆς στηρίξεως τῆς πίστεώς μας; Δὲν ὑπάρχει καμμία σταθερὰ ρύθμισις τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους διὰ τῆς κυρουμένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου συμβάσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωκε νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν πίστιν τῆς χώρας, ἔπρεπε νὰ ἀναπτύξῃ παράλληλον διαπραγμάτευσιν καὶ μὲ τοὺς δύο ὁμίλους τῶν ὁμολογιούχων, τὸν Ἀμερικανικὸν καὶ τὸν Ἀγγλικόν, ὥστε διὰ μιᾶς πανομοιοτύπου συμφωνίας νὰ ρυθμίσῃ τὸ δημόσιον ἐξωτερικὸν χρέος, ἐνῷ αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον, ὄχι μόνον δὲν ἀποτελεῖ ὁριστικὸν διακανονισμόν, ἀλλὰ ἐνέχει τὸν κίνδυνον, ὅτι θὰ τελοῦμεν συνεχῶς ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν ἐκβιασμῶν καὶ οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν κινδύνων διὰ τὸ μέλλον. Κύριοι βουλευταί, μεταπολεμικῶς, ἡ Διεθνὴς Τράπεζα Ἀνασυγκροτήσεως ἐχρηματοδότησεν ὅλα τὰ καταστραφέντα ἐκ τοῦ πολέμου κράτη καὶ ἡ μόνη χώρα διὰ τὴν ὁποίαν αἱ πύλαι τῆς Τραπέζης αὐτῆς ἔμειναν κλεισταὶ εἶναι ἡ Ἑλλάς. Τὸ δὲ ἐμπόδιον ἦτο ἡ μὴ ρύθμισις τοῦ ἐξωτερικοῦ Δημοσίου χρέους. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ διεξαγάγῃ ἐπιμόνους διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς δύο ὁμίλους τῶν ὁμολογιούχων καὶ ἀφοῦ κατέληγεν εἰς ἕνα σημεῖον λογικῶν ὅρων, νὰ τοὺς παρουσιάσῃ εἰς τὴν Διεθνῆ αὐτὴν Τράπεζαν καὶ νὰ τῆς εἴπῃ: Ἰδοὺ οἱ ὅροι μου οἱ λογικοί, τοὺς ὁποίους ὡς Κράτος καθημαγμένον ἐκ τοῦ κοινοῦ ἀγῶνος δύναμαι νὰ ἐκπληρώσω. Ἐκδηλώνω τὴν καλήν μου πίστιν καὶ ζητῶ τὴν συμπαράστασίν σου ὥστε νὰ μὲ δανείσῃς μακροπροθέσμως καὶ μὲ μικρὸν τόκον, ὥστε νὰ κατασκευάσω ἔργα παραγωγικὰ καὶ νὰ ἐξυπηρετήσω καὶ τὰ δάνεια τῶν ὁμολογιούχων. Καὶ ὡς πρῶτον ἔργον θὰ εἶναι τὸ δεύτερον κρατικὸν διϋλιστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέδιδεν εἰς τὸ Κράτος 10 ἑκατομμύρια δολλάρια ἐτησίως, τὰ ὁποῖα θὰ διέθετεν ἡ Ἑλλὰς διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ νέου καὶ τῶν παλαιῶν δανείων. Ἐὰν ἔκαμνεν ἡ Κυβέρνησις τὰς σοβαρὰς αὐτὰς προτάσεις καὶ ἐπεκαλεῖτο καὶ τὴν συνδρομὴν τῶν συμμάχων, Κυβερνήσεων τῶν ΗΠΑ καὶ τῆς Μ. Βρεταννίας, ζητοῦσα τὴν ἀξιοποίησιν τῶν θυσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι κανεὶς πολὺ ἀπαισιόδοξος διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν θὰ συνεκινεῖτο καὶ δὲν θὰ μᾶς ἐχρηματοδότει ὁ διεθνὴς αὐτὸς Ὀργανισμός. Συνεπείᾳ τῆς παραλείψεως αὐτῆς προέκυψεν ἡ ἀνάγκη τοῦ διακανονισμοῦ καθ’ ὃν τρόπον προβλέπεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ὁ τρόπος αὐτός, μὴ ὢν ὁριστικός, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐπιβάλλει νέα βάρη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δημιουργεῖ πολιτικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς κινδύνους διὰ τὸ μέλλον. Ἐπέδειξε δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐν προκειμένῳ τὴν κλασσικήν της ἀνικανότητα, ὅπως εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ποὺ διεπραγματεύθη μὲ τοὺς ξένους τὴν ρύθμισιν ἐθνικῶν θεμάτων. Ἡμεῖς ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πίστεως τῆς χώρας θὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Τονίζομεν ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπέτυχε καὶ ὀφείλει νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ. (Χειροκροτήματα).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης ἔχει τὸν λόγον.

§112Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ θέαμα καὶ τὸ θέμα εἶναι θλιβερόν, διότι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος πρόκειται νὰ πάρῃ τὸν δρόμον πρὸς τὶς τσέπες ξένων καὶ ἡμεδαπῶν ὁμολογιούχων. Ἡ ΕΔΑ διαφωνεῖ μὲ τὴν προτεινομένην ρύθμισιν καὶ πιστεύω ὅτι ἐὰν ὑπῆρχεν ὁ τρόπος καὶ ἡ δυνατότης ἐνημερώσεως τοῦ λαοῦ, ἐὰν ὑπῆρχε πραγματικὴ Δημοκρατία, ὥστε μὲ τὴν πολύπλευρον ἀνεμπόδιστον συζήτησιν νὰ ἀντιληφθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περὶ τίνος πρόκειται, τότε τὴν διαφωνίαν μας θὰ συνεμερίζετο ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ. Δυστυχῶς, ἡ δυνατότης αὕτη τῆς ἐνημερώσεως δὲν ὑπάρχει καὶ ἔτσι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πίεσις τῶν μαζῶν πρὸς ὅλας τὰς πολιτικὰς παρατάξεις νὰ κρατήσουν διάφορον στάσιν, ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τηροῦν. Θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ σύμπτωσις ἀπόψεων ἐπὶ τοῦ θέματος ὅλων τῶν παρατάξεων. Ἀλλὰ ἀφ’ ἧς ὑπάρχει ἡ διαφωνία τῆς παρατάξεώς μας ἐπὶ τῇ βάσει ἀντικειμενικῶν κριτηρίων, τότε ἡ ρύθμισις εἶναι θλιβερὰ καὶ εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Τὸ πρῶτον ἀπαράδεκτον χαρακτηριστικὸν τῆς ρυθμίσεως εἶναι ἡ ἀναγνώρισις καὶ μάλιστα κατὰ πρότασιν τῆς Ἑλληνικῆς πλευρᾶς, τοῦ «ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου». Ἔχω δεύτερον νὰ παρατηρήσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τὴν συμφωνίαν ἐλλείπει ὁ ὅρος τῆς ἀμοιβαιότητος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρεμβαίνων ἀπόψε ὑπεγράμμισεν ὅτι προέχει τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς πίστεως, ἔστω καὶ ἂν γίνεται ἀβαρία ἄλλων συμφερόντων μας εἰς τὴν ρύθμισιν. Τοῦτο, κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ δηλώσεών των καὶ διὰ τοῦ τύπου ἀκόμη τὸ εἶχον διακηρύξει. «Προέχει κατ’ ἀρχὴν ἡ διεθνὴς πίστις», ἦτο καὶ εἶναι τὸ βασικὸν ἐπιχείρημα. Τρίτον, ἡ ρύθμισις γίνεται χωρὶς νὰ ὑπολογισθοῦν μὲ ἀκρίβειαν, μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ πατριωτισμόν, ἡ φύσις, οἱ δυσμενεῖς ὅροι, ἐπιτοκίων καὶ τιμῆς ἐκδόσεως τῶν δανείων καὶ τὸ γεγονός, ὅτι αὐτὰ ἔχουν οὐσιαστικῶς ἐξοφληθῆ. Ἀλλά, τέταρτον, ἡ ρύθμισις αὐτὴ ἀσφαλῶς θὰ ἀνοίξῃ τὴν ὄρεξιν καὶ θὰ κινηθοῦν συντόμως οἱ ὁμολογιοῦχοι εἰς λίρας, θὰ ἐπακολουθήσουν οἱ ὁμολογιοῦχοι εἰς χρυσᾶ φράγκα καὶ δὲν ἀποκλείεται νὰ ἔχωμεν καὶ προπολεμικοὺς δανειστὰς εἰς μάρκα. Πέμπτον, ἡ Κυβέρνησις, ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ρύθμισιν καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπωφεληθῇ ἀπὸ προηγουμένας ἀναλόγους ρυθμίσεις διαφόρων χωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους. Συγκεκριμένως ἡ Γιουγκοσλαβία, ποὺ εἶχε ἀνάλογα δάνεια τῆς αὐτῆς περιόδου ἀπὸ τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἑλβετίαν ἐπλήρωσε μόνον 6,9 τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου. Ἀλλὰ ἡ ρύθμισις εἶναι μονόπλευρος καὶ ἀπὸ τῆς ἑξῆς ἀποφάσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐσκέφθη τὴν ρύθμισιν τῶν καταθέσεων τῶν μικροκαταθετῶν. Πρόκειται περὶ τῶν λαϊκῶν καὶ μεσαίων στρωμάτων ποὺ ἀπὸ τὸ ὑστέρημά τους εἶχον καταθέσεις εἰς τὰς Τραπέζας ὡρισμένα μικροποσὰ διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσουν ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης. Καὶ εἶδον μέσα εἰς τὸν ἐθνικὸν καὶ οἰκονομικὸν κλειδωνισμὸν νὰ ἐξανεμίζωνται αἱ οἰκονομίαι των. Ἡ λύσις ποὺ δίδει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ἐξωτερικοῦ προπολεμικοῦ δημοσίου χρέους ἔγινεν ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν ἐκβιασμῶν τῶν ὁμολογιούχων καὶ διαφόρων Διεθνῶν ὀργανισμῶν καθὼς καὶ τῶν Κυβερνήσεων τῶν ΗΠΑ καὶ Ἀγγλίας. Εἰς πᾶσαν στιγμὴν ὅλοι αὐτοὶ οἱ παράγοντες δὲν ἔπαυσαν νὰ ὑπογραμμίζουν, ὅτι εἶναι κλειστὸς ὁ δρόμος εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ πιστώσεις ἐὰν δὲν ρυθμίσῃ τὸ προπολεμικὸν δημόσιον χρέος. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἂς ἴδωμεν ποῖα εἶναι τὰ δάνεια αὐτά, πότε συνήφθησαν καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους: Τὰ δάνεια συνήφθησαν προπολεμικῶς καὶ ἐντὸς 6ετίας ἀπὸ τοῦ 1924–1929 καὶ ἀντιπροσώπευον εἰς ὁλικὸν ὕψος 58 ἑκατομμ. δολλ. Τὰ δάνεια αὐτὰ ἦσαν: 1) Τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ πρώτου προσφυγικοῦ δανείου τοῦ 1924 ὕψους 10.361.000 δολλαρίων, μὲ τιμὴν ἐκδόσεως 88%. 2) Τὸ δάνειον ὑδρεύσεως «ΟΥΛΕΝ» τοῦ 1925 ὕψους 9½ ἑκατομμ. δολλ. μὲ τιμὴν ἐκδόσεως 85%. 3) Τὸ δάνειον τῶν σιδηροδρόμων τοῦ 1925 ἄνω τῶν 5 ἑκατομμ. δολλ. καὶ τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ δανείου σταθεροποιήσεως καὶ τὸ δεύτερον προσφυγικὸν δάνειον τοῦ 1928 16½ ἑκατομμ. δολλ. μὲ τιμὴν ἐκδόσεως 86%. Ὑπάρχει τέλος ἕνα προπολεμικὸν δάνειον τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1929 ἐκ 10.896.000 χιλ. δολλ. καὶ τέλος, τὸ πολεμικὸν χρέος πρὸς τὴν Ἀμερικήν, μὲ βάσιν συμφωνίας τοῦ 1929 ἐκ 5.496.000 χιλ. δολλ. Ἤτοι σύνολον τῶν συναφθέντων δανείων 58 ἑκατομ. δολλ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὰ δάνεια αὐτὰ τῶν 58 ἑκατ. δολλ. ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου ποὺ ἐξεδόθησαν ὅλα πολὺ κάτω τοῦ ἀρτίου, δὲν εἰσεπράξαμεν ὁλόκληρον τὸ ποσόν. Μάλιστα ἀπὸ τὴν στατιστικὴν ἐπετηρίδα τοῦ 1939 καὶ εἰς τὰ συγγράμματα τῶν κ.κ. Στεφανίδη καὶ Ἀγγελοπούλου, ὑπάρχουν χαρακτηρισμοὶ περὶ τὰ δάνεια, ὅτι ἦσαν ἀσύμφορα, ὅτι εἶχαν ὑψηλὸν ληστρικὸν ἐπιτόκιον, καὶ ὅτι ἦτο πολὺ χαμηλὴ ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως. Αὐτὰ τὰ δάνεια ποίαν ἐξυπηρέτησιν εἶχαν; Ἕως τὸ 1932, κ. βουλευταί, παρὰ τὴν βαθυτάτην καὶ συγκλονιστικὴν οἰκονομικὴν κρίσιν διὰ τὸν τόπον μας, εἶναι γεγονός, ὅτι ἐξυπηρετήθησαν τὰ δάνεια αὐτά. Μέχρι τῆς περιόδου αὐτῆς, διὰ τὸ δημόσιον χρέος ἐπλήρωνεν ἡ πτωχὴ Ἑλλὰς περίπου 10 ἑκατομμύρια χρυσᾶς λίρας ἐτησίως εἰς τοὺς ξένους ὁμολογιούχους. Μετὰ τὸ 1932 καὶ μετὰ τὴν μεσολαβήσασαν χρεωκοπίαν, ἐξηκολούθησεν ἕνα εἶδος ἐξυπηρετήσεως. Δηλαδὴ ὑπῆρξε μὲν ἡ παραίτησις ἀπὸ τὸ χρεωλύσιον καὶ παραίτησις ἀπὸ τὸ 60% τῶν τόκων, ἀλλὰ διὰ τὸ 40% συνεχίσθη ἡ ἐξυπηρέτησις μέχρι τῆς ἐνάρξεως καὶ μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ πολέμου, καὶ ἐτερματίσθη μόνον, ὅταν ὁ Χίτλερ καὶ ὁ Ἰταλικὸς φασισμὸς κατέκτησαν τὴν Ἑλλάδα. Κατὰ τὴν περίοδον, δηλαδὴ ποὺ ἠγωνίζετο ἡ Ἑλλὰς ἐναντίον τῶν δύο φασιστικῶν αὐτοκρατοριῶν, κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον ἐξηκολούθει ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ 40% τῶν τόκων. Καὶ ἐστοίχισε, κ. βουλευταί, εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἐμάχετο — καὶ πρέπει νὰ ἐνθυμῆται ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ τὶ ἔλεγαν, οἱ ἡγέται καὶ τῶν ΗΠΑ καὶ τῆς Ἀγγλίας καὶ τῶν ἄλλων συμμάχων χωρῶν, διὰ τὸ πῶς καὶ διατί ἠγωνίζετο ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν — καὶ ἐστοίχισεν 1 δισεκατομμύριον προπολεμικὰς δραχμάς, τὰς ὁποίας ἐπλήρωσεν εἰς τοὺς ξένους ὁμολογιούχους. Εἰδικώτερον, κ. βουλευταί, εἰς τὸ σκέλος τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ 1936–1937 εἶναι ἐγγεγραμμέναι 853 ἑκατομμύρια δραχμαὶ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ 40% τῶν τόκων. Καὶ εἰς τὸ σκέλος τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1937–1938, 961 ἑκατομμύρια δραχμαί. Τί ἀπέμεινεν, κ. βουλευταί, μετὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τὴν γενικὴν μέχρι τοῦ 1932 καὶ τὴν μερικὴν τοῦ 1932 μέχρι τοῦ 1941; Τί ἀπέμεινεν ἀπὸ τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν 58 ἑκατομμυρίων; Κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν δήλωσιν, ἡ ὁποία ἔγινεν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἀνήγγειλε τὴν ρύθμισιν, ἀπέμειναν 35 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἐὰν ὅμως ὑπολογίσῃ κανείς, ὅτι τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον ἦτο 58 ἑκατομμύρια δολλάρια μὲ μέσην τιμὴν ἐκδόσεως 80–85% περίπου, τότε εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν ἔχομεν 58 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ ἔχομεν ἴσως καὶ κάτω τῶν 50 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν εἰς τοῦτο συνυπολογίσητε καὶ τὸ ὑψηλὸν ἐπιτόκιον μέχρι 8,5%, τότε γίνεται ὀφθαλμοφανές, δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θέλει οὐσιαστικῶς καὶ ἀντικειμενικῶς νὰ ἐρευνήσῃ τὸ θέμα, ὅτι οὐσιαστικῶς καὶ πραγματικῶς πρόκειται περὶ δανείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὁλοσχερῶς ἐξοφληθῆ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι χαρακτηριστικὸν τὸ σημεῖον αὐτό, διότι μόνον ἐντὸς μιᾶς 7ετίας, ἀπὸ τοῦ 1924 μέχρι τοῦ 1932 κατὰ τὸν ἀριθμὸν ποὺ δίδει ἡ Κυβέρνησις, 58 πλὴν 35, σχεδὸν ἐξυπηρετήθη τὸ ἥμισυ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου καὶ πολὺ πλέον τοῦ πραγματικῶς εἰσπραχθέντος δανείου. Ἀνέφερεν, ὁ καθηγητὴς κ. Στεφανίδης, διὰ τὸ πρῶτον προσφυγικὸν δάνειον, ὅτι ἦτο πολὺ ὑψηλὸς ὁ τόκος. Ὑπολογίζει, ὅτι ἀνῆλθεν εἰς 7,6% λόγῳ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐξεδόθη κάτω τοῦ ἀρτίου, εἰς ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει καὶ λόγῳ προμηθειῶν τραπεζιτικῶν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν 5%, διὰ τὸ εἰς λίρας τμῆμα τοῦ προσφυγικοῦ δανείου καὶ 6% διὰ τὸ εἰς δολλάρια τμῆμα, σὺν ἔξοδα ἐκδόσεως κλπ. Ἡ φύσις τῶν δανείων, κ. βουλευταί, ἐὰν ἐξαιρέσῃ κανεὶς τὸ δάνειον τῆς Οὔλεν καὶ τὰ δάνεια διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα τῆς Μακεδονίας, οὐσιαστικῶς τὰ ἄλλα ἦσαν καθαρῶς πολεμικὰ δάνεια. Διότι, καὶ τὸ προσφυγικὸν ἦτο συνέπεια μιᾶς πολεμικῆς συμφορᾶς, καὶ τῶν σιδηροδρόμων καὶ τῆς σταθεροποιήσεως. Κύριοι βουλευταί, αὐτῆς τῆς φύσεως, αὐτοῦ τοῦ χαρακτῆρος, τὰ δάνεια δὲν ἔχει συνάψει μόνον ἡ Ἑλλάς. Ἔχουν συνάψει καὶ ἄλλαι χῶραι. Κατὰ τὴν περίοδον 1923 ὅσα ὑπόλοιπα εἶχον μείνει καὶ ἀπὸ τὰς μεγάλας συμμάχους χώρας, Ἀγγλία καὶ Γαλλία πρὸς τὴν Ἀμερικήν, οὐσιαστικῶς διεγράφησαν καὶ δὲν ἐξυπηρετήθησαν καὶ δὲν ἐξυπηρετοῦνται. Ἔμειναν μόνον ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία διὰ τῆς παρούσης ρυθμίσεως ἐξυπηρετεῖ τὰ δάνεια. Θέλω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ὑπογραμμίσω, κ. βουλευταί, ὅτι αὐτὴ ἡ δυσμενὴς μεταχείρισις δὲν εἶναι μόνον ἀποτέλεσμα μόνον τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ χώρα μας ἦτο μικρὰ καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀντιδράσῃ, ὅπως ἀντέδρασε μία Ἀγγλία, μία Γαλλία, οὔτε ἦτο θέμα κακοῦ χειρισμοῦ, ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα ἐχειρίσθησαν τὰ δημόσια θέματα. Ἐδῶ πρέπει νὰ ἀντλήσωμεν ἕνα δίδαγμα, κ. βουλευταί. Διότι, μετὰ τὸν πρῶτον Παγκόσμιον πόλεμον, μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν συνεπείᾳ τοῦ διχασμοῦ, ἐγένετο προσπάθεια ἡ μία παράταξις νὰ ἐπιρρίψῃ τὰς εὐθύνας εἰς τὴν ἄλλην, διὰ νὰ λησμονήσουν αἱ δύο παρατάξεις, ὅτι ὑπάρχει ἕνας βασικὸς ὑπεύθυνος, ὁ ξένος παράγων, ὁ ὁποῖος ἔρριψεν τὸν τόπον εἰς τὴν περιπέτειαν, ὁ ὁποῖος ἔπταισε διὰ τὴν καταστροφήν, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπὶ πλέον τῆς καταστροφῆς, θέλει νὰ εἰσπράξῃ καὶ τὰ πολεμικὰ δάνεια. Ἐάν, κ. βουλευταί, δὲν ὑπῆρχε κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ὁ διχασμὸς αὐτός, καὶ ὑπῆρχεν ἐθνικὴ ἑνότης καὶ ὑπῆρχεν ἀπὸ κοινοῦ ἐπιδίωξις ἔναντι τῶν ξένων παραγόντων, ἐκ μέρους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ διεκδικήσῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ὅτι πρόκειται περὶ πολεμικῶν δανείων, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξοφληθοῦν ἢ τοὐλάχιστον νὰ παραμείνουν τὰ χρέη εἰς τὸ ὕψος ποὺ παρέμειναν, εἶναι βέβαιον ὅτι ἦτο δυνατὸν ἔκτοτε καὶ ἰδίως καὶ κατὰ τὴν περίοδον τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως νὰ εἶχε δοθῆ μία λύσις καὶ νὰ εἶχεν ἀπαλλαγῆ ὁ τόπος. Τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς ὑπῆρξεν ὑπόδειγμα εἰς τὸν ἀντιφασιστικὸν ἀγῶνα, διότι ἀπὸ τοὺς αὐτοὺς ξένους παράγοντας προεκλήθη καὶ ἐμεσολάβησεν ἕνας ἄλλος διχασμός, ὥστε νὰ μὴ καταστῇ δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ διεκδικήσῃ ὅσα βάσει τῶν τίτλων της ἐδικαιοῦτο. Τὰ διδάγματα τοῦ 22 καὶ τοῦ 40 εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ λησμονηθοῦν, ἰδίως μετὰ τὴν εἴσοδον τῆς χώρας εἰς τὴν ΕΟΚ. Εἶναι ἀνάγκη ἐθνικὴ καὶ εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν καμπὴν νὰ μὴ γίνεται προσπάθεια ποῖος εἰς ποῖον θὰ φορτώσῃ τὰ βάρη, ἀλλὰ νὰ ὑπάρξῃ στάθμισις τῶν γενικωτέρων συμφερόντων, ὥστε ὁ τόπος νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν νέαν δοκιμασίαν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβῇ χειροτέρα τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς καὶ θὰ ὁδηγηθῇ ἡ οἰκονομία μας εἰς τὸν ὄλεθρον αὐτὸν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ εἰς τὴν διακήρυξιν καὶ πρακτικὴν τῆς πολιτικῆς της, ὅτι τὸ 80% τῶν θυσιῶν πρέπει νὰ τὸ προσφέρῃ ὁ λαός, ἐνῷ τὰ ξένα καὶ ἐγχώρια μονοπώλια θὰ ἐπωφελοῦνται τῶν προνομίων, τῶν ἀπαλλαγῶν καὶ τῆς ἀσυδοσίας. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη κατὰ κόρον περὶ ρήτρας χρυσοῦ καὶ ἐτονίσθη, ὅτι ἡ γενομένη ρύθμισις ὑπερφαλαγγίζει αὐτὴν τὴν ρήτραν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ δῆθεν προσὸν τῆς ρυθμίσεως. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἔχουν ἔτσι. Τὰ δάνεια αὐτὰ συνήφθησαν εἰς μίαν περίοδον ἐξαιρέτου Ἀμερικανικῆς εὐημερίας καὶ σταθερότητος τοῦ Ἀμερικανικοῦ δολλαρίου καὶ θὰ ἦτο ἀκατανόητον διὰ τοὺς Ἀμερικανοὺς νὰ βάλλουν οἱ ἴδιοι ἐναντίον τῆς πίστεως τοῦ ἰδικοῦ των νομίσματος καὶ νὰ ζητήσουν τὴν ρήτραν χρυσοῦ, δολλάρια ἐδάνειζον, δολλάρια θὰ ἔπαιρνον. Δὲν ἐπρονόησαν περὶ ρήτρας χρυσοῦ, διότι εἶχαν πεποίθησιν εἰς τὸ νόμισμά των. Ἑπομένως, τὸ διατυμπανιζόμενον προσὸν τῆς ρυθμίσεως δὲν ὑπάρχει. Παρετήρησα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἰς τὴν στατιστικὴν ἐπετηρίδα τοῦ 1939 ὅτι ὑπολογίζει τὸ χρέος εἰς Ἀμερικανικὰ δολλάρια εἰς τρέχουσαν τιμὴν τοῦ ὑποτιμημένου δολλαρίου καὶ ὄχι εἰς τιμὴν χρυσοῦ δολλαρίου, τοῦ ὁποίου ἡ τιμὴ τότε ἦτο ὑπερδιπλασία. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπῆρχεν ἡ πεποίθησις ὅτι τοιαύτη ρήτρα χρυσοῦ εἰς τὰ ὑπὸ συζήτησιν δάνεια δὲν ὑπῆρχε. Ὅταν διηρεύνησα τὴν φύσιν τῶν δανείων εἶχον ἐξαιρέσει τὸ δάνειον τῆς Οὔλεν. Πρέπει ὅμως νὰ σημειώσω ὅτι ἡ τιμὴ ἐκδόσεως ἦτο 85%, τὸ ἐπιτόκιον 8% καὶ ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὕτη κατώρθωσε νὰ γίνῃ ἡ μάστιξ 1.500.000 Ἑλλήνων τῆς Πρωτευούσης. Καὶ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῇ ἡ Βουλὴ τὰς ὀργιώδεις σπατάλας τῆς Ἑταιρείας διὰ τὸν Διευθυντὴν καὶ τὸν Ἀρχιλογιστὴν μὲ τοὺς ἡγεμονικοὺς μισθούς, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι εἶναι Ἀμερικανοὶ ὑπήκοοι. Τὰ μέχρι τοῦδε συμπεράσματα εἶναι πρῶτον ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις εἴτε διὰ συγκεκριμένων ἐνεργειῶν της εἴτε δι’ ἑνὸς πλαισίου πολιτικῆς, ἐδημιούργησε τὴν δυνατότητα ἐπιβολῆς εἰς τὴν πτωχὴν—ὑπανάπτυκτον Ἑλλάδα νὰ πληρώσῃ τὰ πολεμικὰ χρέη, ὅταν τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τῆς Ἀμερικανικῆς συμπολιτείας εἶναι 150 φορὰς μεγαλύτερον τῆς Ἑλλάδος. Δεύτερον, ὅτι λόγῳ τούτου ἕνα ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ μας προϊόντος ποὺ μὲ τόσον μόχθον τῶν ἐργαζομένων παρέχεται θὰ μεταναστεύσῃ εἰς τὶς τσέπες τῶν ξένων καὶ «ἡμεδαπῶν» κατ’ ὄνομα ὁμολογιούχων, χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν εἰσέτι τὰ δάνεια εἰς λίρας καὶ χρυσᾶ φράγκα, ἡ ἀναμενομένη ἀνάλογος ρύθμισις τῶν ὁποίων θὰ αὐξήσῃ τὴν ἐκροὴν τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος. Ἐὰν τοῦτο, κ. βουλευταί, παρέμενεν εἰς τὴν χώραν, θὰ ἐτόνωνε τὴν ἐσωτερικὴν ἀγορὰν καὶ θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο διὰ παραγωγικὰς ἐπενδύσεις, ἐνῷ τώρα δι’ αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις καταφεύγει εἰς τὴν ἐπικίνδυνον ὑπερχρέωσιν. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ ὑπογραμμισθῇ ὅτι ἡ παράταξίς μας δὲν ἀνέμενεν ὅτι μὲ τόσην εὐκολίαν τὰ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ συνεφώνουν κατὰ βάσιν μὲ τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις καὶ θὰ ἠσχολοῦντο μὲ τὸν ἔλεγχον μόνον ἐπὶ λεπτομερειακῶν θεμάτων. Τὸ θέμα τοῦ προπολεμικοῦ δημοσίου χρέους, χρῄζει ἐξετάσεως ἐντὸς ἑνὸς γενικωτέρου πλαισίου βάσει ἀνεπηρεάστων κριτηρίων μὲ γνώμονα τὰ ὑπέρτατα συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Μόνον οὕτω ὁδηγούμεθα εἰς τὴν ὀρθὴν ἀντιμετώπισίν του. Ὁ διακανονισμός, κ. βουλευταί, ποὺ θὰ κυρωθῇ διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, προεῖπον ἤδη, ὅτι θὰ ἀνοίξῃ τὴν ὄρεξιν καὶ ἄλλων ὁμολογιούχων, καὶ ἰδίᾳ τῶν Ἄγγλων, οἱ ὁποῖοι κρατοῦν καὶ τὰς περισσοτέρας ὁμολογίας. Αὐτοὶ ζητοῦν ἤδη — ὁ κ. Γαζῆς εἶναι συχνὸς ἐπισκέπτης τοῦ Λονδίνου — τὴν ρύθμισιν τοῦ χρέους εἰς στερλίνας. Τὸ τμῆμα αὐτὸ τοῦ ἐξωτερικοῦ προπολεμικοῦ χρέους κατὰ τοὺς Τάϊμς «ἀφορᾷ δάνεια χορηγηθέντα μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1883–1931, μὲ συνολικὸν ὕψος 55 ἑκατομμ. λιρῶν Ἀγγλίας». Οἱ «Τάϊμς», ταυτοχρόνως παρατηροῦν, ὅτι «ἐπὶ τῶν δανείων αὐτῶν δὲν κατεβλήθησαν τόκοι, ἀπὸ τοῦ 1941 καὶ ἐφεξῆς. Καὶ ὅτι τὸ ποσὸν τῶν τόκων τούτων δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὰ 55 ἑκατομμύρια λίρας». Ἡ ἀναίδεια, ἡ λῃστρικότης, κ. βουλευταί, εἶναι ἀποκρουστική. Ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου καὶ ἐφεξῆς, ἡ Ἑλλὰς ἐρημοῦτο ἀπὸ τὰς χιτλερικὰς ὀρδὰς καὶ ἠγωνίζετο διὰ τὴν συμμαχικὴν νίκην καὶ οἱ Σάϋλωκ σημειώνουν ὅτι δὲν κατέβαλον τόκους διὰ νὰ τοὺς ὑπολογίσουν τώρα κατὰ τὸν διακανονισμόν! Κύριοι βουλευταί, εἶχον εἴπει, ὅτι δὲν ἀποκλείεται νὰ εὑρεθῶμεν καὶ πρὸ ὁμολογιούχων χρεῶν εἰς μάρκα. Ἰδοὺ τὸ ὕποπτον σημεῖον. Εἰς τὴν στατιστικὴν ἐπετηρίδα τοῦ 1939 ἀναφέρεται ἕνα χρέος εἰς μάρκα ποὺ προέρχεται ἀπὸ στρατιωτικὰς προμηθείας. Τὸ χρέος αὐτὸ σημειώνεται εἰς 623 ἑκατ. σταθεροποιημένων δραχμῶν, ἤτοι εἶναι περίπου 9 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καθὼς μὲ τὴν «ἐπιτυχῆ» Κυβερνητικὴν ρύθμισιν ἤνοιξεν ἡ ὄρεξις, δὲν ἀποκλείεται νὰ εὑρεθῶμεν καὶ πρὸ αὐτοῦ τοῦ καταπληκτικοῦ φαινομένου, νὰ κληθῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ πληρώσῃ προπολεμικὰ χρέη εἰς τοὺς Γερμανούς! Οἱ «Τάϊμς», ἐν συνεχείᾳ τῶν ἀναφερθέντων, γράφουν ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ρυθμίσῃ ὁλόκληρον τὸ παλαιὸν προπολεμικόν της χρέος βάσει τῆς συμφωνίας περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν, τότε τὸ συνολικὸν ποσὸν τοῦ χρέους θὰ φθάσῃ τὰ 250 περίπου ἑκατομμύρια δολλάρια ἢ 7½ δισεκατομμύρια δρχ. Ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι μόνον ἡ ἐξυπηρέτησις εἰς τόκους αὐτοῦ τοῦ ὕψους τοῦ χρέους θὰ σημάνῃ 300 ἑκατομμύρια δρχ. ἐτησίως διὰ τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμὸν μὲ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι δὲν ὑπολογίζεται τὸ ἥμισυ τοῦ ἀρχικοῦ τόκου τῶν δανείων, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ἐπιτυχία τῆς ρυθμίσεως ποὺ καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν προχωρήσω εἰς ὡρισμένα ἄλλα θέματα, θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω ἱστορικά τινα στοιχεῖα σχετικῶς πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν δημόσιον χρέος. Οἱ προλαλήσαντες κ. συνάδελφοι, ἀνέφερον ὡρισμένα. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1821 παρέστη ἀνάγκη νὰ καταφύγῃ ὁ τόπος εἰς τὸν δανεισμὸν διὰ νὰ καλύψῃ καὶ κενὰ τοῦ ἰσοζυγίου μας καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν κατάστασιν ἀναπόφευκτον διὰ τὴν χώραν. Ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης γεγονὸς ὅτι ἀπὸ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν κατεφύγαμεν εἰς τὸν δανεισμὸν ἐπέσαμεν εἰς τὴν χειροτέραν καὶ ληστρικωτέραν ἐκμετάλλευσιν τῶν δανειστῶν. Ἡ Ἑλλὰς παρέμεινε καθυστερημένη οἰκονομικῶς χώρα καὶ ἐχρεωκόπησε μέχρι τώρα τετράκις. Ἀπὸ τὸ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον τῶν μεταξὺ 1821–1893 δανείων, ποὺ ἀνήρχετο εἰς 770 ἑκατομμ. χρυσᾶ γαλλικὰ φράγκα, εἰσεπράξαμεν μόνον 350 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα, δηλαδὴ τὸ 50%. Ἐξ αὐτῶν τῶν δανείων μόνον 6% κατέστη δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ παραγωγικοὺς σκοπούς. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1909–1920 εἶναι γνωστὰ πολεμικὰ δάνεια. Ἀπὸ τὸ 1924 καὶ ἐφεξῆς εἶναι τὸ τμῆμα τῶν ἀμερικανικῶν δανείων ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν καὶ ἄλλα ἀπὸ ἄλλας πηγάς. Ἔκτοτε καὶ μεταπολεμικῶς, κυρίως ὅμως ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ, αὐτὴ ἡ ἐπικίνδυνος ὑποχρέωσις συνεχίζεται. Καὶ εἶναι ἐπικίνδυνος, διότι δὲν διατίθεται παραγωγικῶς καὶ διότι παρέχεται μὲ βαρυτάτους ὅρους. Αὐτή, εἶναι, κύριοι βουλευταί, ἡ ἱστορία τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀμέτοχα τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ χώρα ἔμεινεν ὑποανάπτυκτος καὶ δεύτερον ὅτι ἔμεινεν ὑποτελὴς εἰς τὰς διαθέσεις καὶ ὀρέξεις καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ξένων ὁμολογιούχων. Ἡ Κυβέρνησις, ἐν ἐπιγνώσει αὐτῶν τῶν γεγονότων, ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἀσύμφορον ρύθμισιν πρὸς τὸ παρὸν τῶν Ἀμερικανικῶν δανείων. Θὰ συνεχίσῃ ὅπως διαφαίνεται ἀναλόγους διακανονισμοὺς καὶ πρὸς ἄλλους. Ἐνῷ μὲ τὴν παράλληλον νέαν ὑποχρέωσιν, χάριν τῆς ὁποίας, ὅπως διακηρύσσει διέπραξε καὶ τὴν συζητουμένην ρύθμισιν θὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς τὴν 5ην χρεωκοπίαν. Βεβαίως δὲν παραγνωρίζομεν τὸ γεγονός, ὅτι πρέπει νὰ δίδωμεν σημασίαν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πίστεως τῆς χώρας. Οὔτε ἀρνούμεθα ὅτι ἀποκλείεται, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ ὁποιαδήποτε ρύθμισις προπολεμικῶν χρεῶν. Δεχόμεθα, ὅτι ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλεται αὐτή. Ἡ πίστις ὅμως δὲν εἶναι, δὲν πρέπει νὰ εἶναι μονόπλευρος καὶ μόνον ἔναντι τῆς Ἑλλάδος νὰ προβάλλεται. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ ὅρος τῆς ἀμοιβαιότητος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλούμεθα τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πίστεως διὰ νὰ πληρώνῃ μόνον ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Πρέπει νὰ προβάλλωμεν καὶ τὸ ἰδικόν μας ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ τὰς ἰδικάς του ἀπαιτήσεις καὶ οἱ ἄλλοι, ἐπίσης χάριν τῆς πίστεως, ὀφείλουν νὰ πληρώνουν. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς καὶ σύμφωνα μὲ μαρτυρίας καὶ ἐχθρικῶν πηγῶν καὶ σύμφωνα μὲ μαρτυρίας, τῶν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἀπασχοληθέντων μὲ τὸ θέμα, ἡ Ἑλλὰς εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπέστη καταστροφὰς ὑλικοῦ πλούτου ὅσον καμμία ἄλλη χώρα ἐκ τῶν ἐμπολέμων. Οἱ ὑπολογισμοὶ ἔγιναν ἀπὸ κρατικὰς ὑπηρεσίας καὶ ὑπολογίζονται, ὅτι ἀνέρχονται εἰς 3 τρισεκατομμύρια δραχμὰς συνολικῶς.

§113Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ συμμοριτοπολέμου ἀσφαλῶς.

§114Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶπον περὶ ὑπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν πολὺ πρὸ τοῦ 1950. Πρόκειται περὶ στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶχον περισυλλεγῆ κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς, κατὰ τὸ τέλος τῆς κατοχῆς καὶ τὰ πρῶτα μεταπελευθερωτικὰ ἔτη.

§115Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τότε διορθώσατέ το, ὅτι δὲν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ περίοδος τοῦ συμμοριτοπολέμου.

§116Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ περὶ τοῦ συνόλου τῶν ζημιῶν ποὺ ἐπροκάλεσαν οἱ Γερμανοϊταλοί. Εἰδικώτερον ἡ ἀξία τῶν ἀγαθῶν ποὺ μᾶς ἀφῄρεσαν λῃστρικῶς οἱ κατακτηταὶ ἀνέρχεται εἰς 528 ἑκατ. δολλάρια. Αὐτὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἐπιστραφοῦν ἀνεξαρτήτως τοῦ θέματος τῶν ὀφειλομένων ἐπανορθώσεων. Ἀλλὰ ἀκόμη εἰδικώτερον καὶ μοναδικώτερον ἀπὸ ὅλας τὰς κατεχομένας χώρας. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ κατακτηταὶ πέραν τῶν ὑπερβολικῶν ἐξόδων τοῦ στρατοῦ κατοχῆς, ἐπωφελήθησαν καὶ ἀπὸ ὡρισμένας πιστώσεις, ὑπὸ μορφὴν δανείων, τὰ ὁποῖα ἀπέσπασαν ἐκβιαστικὰ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Ἐρωτᾶται ἐὰν ἀφίσωμεν πρὸς στιγμὴν τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῶν 528 ἑκατομμ. δολλαρίων καὶ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὸ τμῆμα των, τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ εἰς ὅσα οἱ Γερμανοὶ καὶ οἱ Ἰταλοὶ ἐπῆραν ὡς προκαταβολὴν ὑπὸ μορφὴν δανείων καὶ τὰ ὁποῖα οἱ ἴδιοι, ἐπισήμως διὰ τῆς συμφωνίας τῆς Ρώμης ἀνεγνώρισαν, ὅτι χρεωστοῦν καὶ ὅτι θὰ τὰ ἐπιστρέψουν ἀργότερον, δὲν ἔπρεπε καὶ δὲν πρέπει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἢ ἀκόμη καὶ αἱ προηγηθεῖσαι, αὐτῆς ἰδιαιτέρως, λέγω, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, νὰ προβάλῃ αὐτὸν τὸν τίτλον τῶν ἀπαιτήσεων καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς διεθνοῦς πιστώσεως, ἀλλὰ μὲ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ τακτοποιηθοῦν ὅλαι αἱ ὑποχρεώσεις, διότι κατὰ ποίαν ἔννοιαν, κατὰ ποίαν λογικὴν τὰ μὲν δάνεια, τὰ ὁποῖα συνῆψεν ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἐξοφληθοῦν καὶ κατὰ ποίαν ἔννοιαν τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα συνῆψεν ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Γερμανία δὲν πρέπει νὰ πληρωθοῦν; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἀδιαμαρτυρήτως νὰ δεχώμεθα ἀνεξαρτήτως παρατάξεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καλῶς ἔπραξεν ρυθμίσασα τὸ Ἑλληνικὸν ἐξωτερικὸν δημόσιον χρέος χωρὶς νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ρύθμισιν αὐτοῦ τοῦ χρέους τῶν Γερμανοϊταλῶν ἔναντι τῆς Ἑλλάδος; Ποῖος θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν νὰ ἐτίθετο ὡς ὅρος ἀμοιβαιότητος ἡ τακτοποίησις τοῦ χρέους αὐτοῦ; Ἀφοῦ τὸ θέμα ἔφθασεν εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον διατὶ δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅλοι νὰ ἐρωτήσωμεν καὶ νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἀπαίτησίν μας αὐτήν; Ποῖος, ἐκ τῶν παρισταμένων ἢ ἀπόντων βουλευτῶν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ διάφορον γνώμην; Καὶ τί ἔχει κάμει μέχρι τώρα ἡ Κυβέρνησις καὶ διατί μετὰ 20 ἔτη ἀπὸ τὸν τερματισμὸν τοῦ πολέμου δὲν θέλει νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἀπαίτησιν τοῦ χρέους αὐτοῦ; Διατί νομίζει ὅτι ἠμπορεῖ νὰ προχωρῇ εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου χρέους χάριν τῆς «Διεθνοῦς πίστεως», ρίπτουσα νέα βάρη εἰς τὴν ράχην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Κύριοι συνάδελφοι, τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ὑποχρεώσεων κυρίως τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Ἰταλίας διὰ τὸν δανεισμόν των ἐκεῖνον, τηρεῖ σιγήν. Ἔφθασεν εἰς μίαν τῶν συζητήσεων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δηλώσῃ ὅτι ἔχει ὡρισμένας σκέψεις καὶ στοιχεῖα καὶ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅτι ἐὰν θέλουν ὡρισμένοι συνάδελφοι νὰ λάβουν γνῶσιν δύνανται νὰ τὸ ἐπιτύχουν κατ’ ἰδίαν μόνον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Πρόκειται περὶ τεχνάσματος διὰ νὰ ἀναβάλλεται ἡ διεκδίκησις αὐτῆς τῆς ἀπαιτήσεως. Θὰ ἐρωτήσῃ κανεὶς διὰ ποῖον λόγον ἀναβάλλει αὐτὴν τὴν ἀπαίτησιν ἡ Κυβέρνησις καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκλιπαρεῖ τὴν Γερμανίαν διὰ νὰ λάβῃ δάνειον; Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει μία τάσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ θέλῃ νὰ ὑπερασπίζεται τὰ Ἑλληνικὰ δίκαια ἀλλὰ νὰ ὑποχωρῇ ἔναντι ὡρισμένων ξένων χωρῶν ἰδίως δὲ ἐκείνων ποὺ διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλον εἰς τὸν συνασπισμὸν τοῦ ΝΑΤΟ. Ἐτέθη τὸ θέμα ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁμολογιοῦχοι. Σὲ τίνος χέρια εὑρίσκονται αἱ ὁμολογίαι. Αἱ ὁμολογίαι, κύριοι βουλευταί, εὑρίσκονται εἰς χεῖρας ξένων ἀτόμων μὲ ἑλληνικὰ ὀνόματα. Ἔχει δημοσιευθῆ εἰς τὸν τύπον ὅτι τὸ 55– 60% τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν εὑρίσκονται εἰς χεῖρας Ἑλληνικάς. Ἀπόψε ἤκουσα 2–3 ἐκδοχὰς περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ὁμολογιῶν αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς χεῖρας Ἑλλήνων. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι συνάδελφοι, αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ ἔχουν σφραγισθῆ καὶ καταγραφῆ θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πόσαι ὁμολογίαι εὑρίσκονται εἰς χεῖρας Ἑλλήνων καὶ ποίων Ἑλλήνων, ὥστε νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς ποῖοι Ἕλληνες θὰ συμμετάσχουν εἰς τὸ συμπόσιον ποὺ προπαρεσκεύασε ἡ γενομένη ρύθμισις. Συγκεκριμένως ἡ «Καθημερινὴ» ἀναγράφει τὰ ἑξῆς περὶ τῆς ἀπογραφῆς τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν ... «... ἀναγινώσκει...». Ὅπως βλέπετε διὰ τῆς ρυθμίσεως ταύτης εὐλογοῦνται τὰ γένεια τῶν ἀλλοδαπῶν, ἑνὸς στενοῦ ὀλιγαρχικοῦ κύκλου, ποὺ ἐπωφελήθη τῆς περιόδου κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἠγωνίζετο τὸν ὑπὲρ πάντων ἀγῶνα, ἐνῷ αὐτοὶ διὰ νὰ αὐξήσουν τὸ πακέττο τῶν ὁμολογιῶν. Περαιτέρω θέλω νὰ σημειώσω ὅτι ὑπάρχει καὶ ἡ ὑπόδειξις τοῦ καθηγητοῦ κ. Ἀγγελοπούλου. Κατ’ αὐτὴν μία λογικὴ βάσις ρυθμίσεως θὰ ἦτο ἡ ἑνοποίησις τοῦ προπολεμικοῦ χρέους ἐπὶ τῇ βάσει τῆς χρηματιστηριακῆς ἀξίας τῶν ὁμολογιῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτήν, τὴν σχετικῶς καλυτέραν λύσιν οὔτε τὴν συνεζήτησε κἂν ἡ Κυβέρνησις. Κατὰ τὰ ἔτη 1956– 1958 εἰς τὸ χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου, δηλαδὴ τὴν πρὸ τῆς κερδοσκοπίας περίοδον, ἡ ὁποία ἀντεπροσώπευε τὰ 20–25 τοῖς ἑκατὸ περίπου τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας. Ἐὰν τοῦτο ἐγένετο, θὰ ὑπῆρχε μία σημαντικὴ ὠφέλεια ὠφέλεια ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τέλος, θέλω νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς, ὅτι τὸ σύνολον τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, ὑποστηρίζεται καὶ ὑπὸ παραγόντων οὐδεμίαν ἐχόντων σχέσιν μὲ τὴν ἰδικήν μας παράταξιν. Ὁ καθηγητὴς π.χ. κ. Δερτιλῆς, ἀναγράφει τὰ ἑξῆς περὶ τοῦ θέματος τούτου εἰς ἓν πρόσφατον σύγγραμμά του, ἀποσπάσματα τοῦ ὁποίου ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸ «Βῆμα», ἔχουν ὡς ἑξῆς: Ἐν πρώτοις, σφοδρῶς ἐπικρίνει ὁ καθηγητὴς κ. Δερτιλῆς τὸν λογιστικὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κεφαλαίου τοῦ δημοσίου χρέους εἰς φράγκα χρυσᾶ, ὡς ἀναγράφει, τοῦτο τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ὅπου τὸ χρυσοῦν φράγκον ὑπολογίζεται εἰς 9,80 δραχμάς. Ἡ τοιαύτη μετατροπὴ τοῦ εἰς φράγκα χρυσᾶ δανείου εἶναι κατ’ ἐξοχὴν δυσμενής, διότι βασίζεται εἰς ἰσοτιμίαν περιεκτικότητος εἰς χρυσὸν τοῦ φράγκου χρυσοῦ τοῦ νόμου, μηνὸς GERMINAL, ἔτος ΧΙ, τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως. Ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος παρέχει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποδέχεται τὴν ρήτραν χρυσοῦ. Ἀντιθέτως καὶ ἡ διεθνὴς πρακτικὴ καὶ ἡ πρόσφατος σύμβασις ρυθμίσεως τοῦ δημοσίου Γιουγκοσλαβικοῦ χρέους ἐπιβεβαιώνει τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸς ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κεφαλαίου εἰς χρυσᾶ φράγκα, μετατρεπόμενα εἰς δραχμάς, μὲ βάσιν 1 φράγκον χρυσοῦν ἴσον πρὸς 9,80 δραχμάς. Ὁ ὑπολογισμὸς δέον νὰ γίνῃ εἰς χαρτίνας λίρας ἢ χάρτινα δολλάρια, ὁπότε τὸ συνολικὸν ὀφειλόμενον κεφάλαιον περιορίζεται εἰς λίαν χαμηλὸν ποσόν. Ἐξ ἄλλου, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. καθηγητοῦ, ὅτι καὶ δάνεια ἐξεδόθησαν ὑπὸ τὸ ἄρτιον, εἰς ὑψηλὰ ἐπιτόκια καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατέβαλεν εἰς χρυσὸν συνεχῶς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐξωτερικοῦ χρέους, παρὰ τὴν ὑποτίμησιν τῶν νομισμάτων τῶν πιστωτριῶν Δυνάμεων, ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἐξ ὁλοκλήρου ἐπιστρέψει εἰς τοὺς δανειστάς της τὰ παρ’ αὐτῶν δανεισθέντα. Ἐπὶ πλέον, εἰς τὸ ἐν λόγῳ ἔργον ὑποστηρίζεται διὰ σειρᾶς ἐπιχειρημάτων, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν ἐξωτερικῶν δανείων τῆς χώρας εἶναι φύσεως πολεμικῆς, χρησιμοποιηθὲν διὰ πολεμικὰς προμηθείας καὶ ἀποζημιώσεις. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, τὸ σχετικὸν χρέος δέον νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχον χαρακτῆρα ἐπανορθώσεων καὶ νὰ τύχῃ τῆς ἰδιαιτέρας διὰ τὰς ἐπανορθώσεις μεταχειρίσεως. Τέλος, ὁ καθηγητὴς κ. Δερτιλῆς ὑπομιμνήσκει τὴν ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Ἑλλάδα δυσμενῆ μεταχείρισίν της ἐκ μέρους τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἠρνήθη τὴν εἰς αὐτὴν χορήγησιν δανείων μὲ τὴν δικαιολογίαν τῆς μὴ ρυθμίσεως τοῦ χρέους, ἐνῷ εἰς τὴν Γιουγκοσλαβίαν ἐχορηγήθησαν κατ’ ἐπανάληψιν δάνεια ὑπὸ τῆς Τραπέζης ταύτης, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἡ Γιουγκοσλαβία κατέθεσε δήλωσιν ἀναγνωρίσεως τοῦ χρέους της καὶ δὴ εἰς φράγκα. Τοιαύτην, ὅμως, ἀναγνώρισιν κάμνει καὶ ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ὁμοίως ἔχει ἀναγνωρίσει τὸ προπολεμικὸν δημόσιον χρέος της, καὶ μάλιστα εἰς φράγκα χρυσᾶ. Σχετικῶς, ἐξ ἄλλου, πρὸς τὸν τρόπον ρυθμίσεως ὁ κ. Δερτιλῆς συνιστᾷ νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶμεν παντελῶς ἀπὸ τὴν πρόσφατον σχετικὴν συμφωνίαν περὶ διακανονισμοῦ τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους τῆς Γιουγκοσλαβίας, τῆς Ρουμανίας καὶ τῆς Βουλγαρίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁρίζεται κατ’ ἀποκοπὴν τὸ ποσὸν τοῦ κεφαλαίου εἰς τὸ ὁποῖον μειοῦται τὸ δημόσιον χρέος τῶν κρατῶν αὐτῶν. Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὸ ἔναντι τῶν Γάλλων ὁμολογιούχων χρέος, ὑποστηρίζεται, ὅτι ὀρθὴ βάσις εἶναι, ὅτι ἑκάστη ὁμολογία 500 χρυσῶν φράγκων δέον νὰ ἀνταλλάσσεται πρὸς 7 φράγκα, ὡς ἐγένετο καὶ μὲ τὴν Γιουγκοσλαβίαν, ἡ δὲ ἐξαγορὰ τῶν τίτλων νὰ γίνεται διὰ τοῦ Χρηματιστηρίου. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται περὶ διατυπώσεως νέων ἀπόψεων ἢ περὶ νέων ἀνακαλύψεων. Ἁπλῶς ἐνομίσαμεν χρέος μας νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς τὰ στοιχεῖα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πλὴν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐπροχώρησε εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος τούτου, ἂν καὶ εἶχε γνῶσιν τῶν στοιχείων αὐτῶν. Ἐξ ἄλλου ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐλεγχθῆ κατ’ ἐπανάληψιν διὰ τὴν τακτικήν της σχετικῶς μὲ τὸ ἐξωτερικὸν χρέος. Τοὐλάχιστον ἀπὸ ἰδικῆς μας πλευρᾶς προεκλήθη δὶς δι’ ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων νὰ δηλώσῃ πῶς σκέπτεται νὰ λύσῃ τὸ θέμα. Πλὴν ὅμως, ἡ Κυβέρνησις περιέβαλε τὸ θέμα μὲ πάντα μυστικισμόν. Ἡ τακτικὴ τοῦ περιβοήτου «ἐθνικοῦ μυστικοῦ», ὡς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν λαόν, τοῦ «κοινοῦ μυστικοῦ» ὅμως μεταξὺ τῶν ἐχόντων τὰ συμφέροντα ἀπὸ τὴν δοθεῖσαν ρύθμισιν, ἐφηρμόσθη διὰ μίαν ἀκόμη φοράν. Οὕτως, ἡ Βουλὴ εὑρέθη καὶ πάλιν ἐνώπιον τετελεσμένου γεγονότος χάριν ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 11ης Δεκεμβρίου 1959, ἐγένετο συζήτησις διὰ τὴν συνδρομήν μας εἰς τὴν Τράπεζαν Ἀνασυγκροτήσεως καὶ Ἀναπτύξεως καὶ τὸ Διεθνὲς Ταμεῖον. Καὶ τότε ἡ παράταξίς μας ἠρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ὑπὸ τῶν Ἱδρυμάτων τούτων ἐτέθη ὡς ὅρος εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν παρ’ αὐτῶν δανειοδότησίν της, ἡ ἐκ μέρους ἀνάληψις ὑποχρεώσεως—μὴ προβλεπομένης ὑπὸ τῶν καταστατικῶν τῶν ὀργανισμῶν τούτων—ρυθμίσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ προπολεμικοῦ χρέους της. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπήντησεν ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ρυθμίσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ χρέους δὲν ἔχει ἔτι ἀποφασισθῆ καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρὸ τῆς ρυθμίσεώς του, τὸ θέμα αὐτὸ θὰ ἤρχετο εἰς τὴν Βουλήν. Παρὰ ταῦτα, ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐξ ἄλλου πράττει δι’ ὅλα τὰ θέματα, μικρὰ καὶ μεγάλα, ἀπεφάσισε τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος τούτου ἐρήμην τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῶν ὅσων ἀνέπτυξα, νομίζω ὅτι ἡ προκειμένη ρύθμισις τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους εἶναι γενικῶς ἀπαράδεκτος καὶ εἰδικώτερον ἀνθελληνική, διότι δὲν λαμβάνονται οὐδόλως ὑπ’ ὄψει τὰ δικαιώματα καὶ αἱ ἀπαιτήσεις αὐτοῦ τοῦ τόπου. Ἐπιβάλλεται, νομίζομεν, πρὸ τῆς ρυθμίσεως καὶ τοῦ ἑτέρου σκέλους τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους, ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἀξιώσῃ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αἱ ὀφειλαί, τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ κατακτηταὶ πρὸς τὴν Ἑλλάδα διὰ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἥρπασαν καὶ τὰ ὁποῖα αἱ ἴδιαι κυβερνήσεις αὐτῶν, ὑπεσχέθησαν νὰ ἐπιστρέψουν ἐν καιρῷ, διακανονισθοῦν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 11.20′ μ.μ.).