1963.03.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 65η

Τρίτη 12 Μαρτίου 1963

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Θανόπουλος). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Κεφαλογιάννης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Παπακωνσταντίνου ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Βαρβιτσιώτης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Ι. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ράλλης καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς περὶ πολεμιστῶν νομοθεσίας (Α.Ν. 1836)51, ὡς ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως)»... Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Πωλιουδάκης, Η. Παπαηλιοῦ, Α. Παπαχρήστου, Κ. Ράλλης, Α. Παυλόπουλος καὶ Ι. Λύρας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 173)1962 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ διαρρυθμίσεως τοῦ ἐφ’ ἅπαξ προσθέτου εἰδικοῦ τέλους ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων ἰδιωτικῆς χρήσεως, τὸ πρῶτον τιθεμένων εἰς κυκλοφορίαν ἐν Ἑλλάδι». Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ε. Σακελλάρης διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ δωρεὰν χορήγησιν εἰδῶν διατροφῆς κλπ. εἰς πληγέντας ἐκ καιρικῶν συνθηκῶν κατοίκους Θεσσαλίας. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Κ. Βοβολίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ταχυδρομικῶν Διανομέων, αἰτουμένης παροχὴν πλήρους συντάξεως εἰς πάντα τὰ μέλη της τὰ συμπληροῦντα 25ετῆ πραγματικὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Μ. Γαληνός, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Μαρίας Δ. Φωτήρα, Εἰρήνης Παπουτσάνη κλπ. κατοίκων Μυστεγνῶν αἰτουμένων ὅπως χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἐμπρόθεσμοι αἱ ἀπὸ 31ης Ἰουλίου 1962 ὑποβληθεῖσαι αἰτήσεις περὶ ἀποζημιώσεώς των ὡς θυμάτων Γερμανικῆς Κατοχῆς. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν πολεμοπαθῶν, πυροπαθῶν καὶ βομβοπλήκτων Νομοῦ Μεσσηνίας, αἰτουμένων ψήφισιν τοῦ κατατεθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ ἀποζημιώσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Γεωργοενώσεως Νιγρίτης, διαμαρτυρομένης κατὰ μελετωμένης ἐπανασυστάσεως ΚΤΕΦΑ (Κοιν. Ταμ. Φορτηγῶν Αὐτοκινήτων). Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Μ. Γαληνός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὁδηγῶν Αὐτοκινήτων Ταξὶ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, αἰτουμένου νομικὴν κατοχύρωσιν τῆς ὑπαλληλικῆς ἰδιότητος τῶν μελῶν του κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ξυλουργῶν καὶ Ἐπιπλοποιῶν Λαρίσης, αἰτουμένου ὅπως ἀνασταλῇ ἡ χορήγησις ἀδείας ἱδρύσεως βιομηχανίας ἐπίπλων εἰς ἰδιώτην κεφαλαιοῦχον καὶ δοθῇ εἰς τὸ ἐν λόγῳ Σωματεῖον. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Α. Γρηγοριάδης, διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ λῆψιν μέτρων προστασίας πληγέντων ἐκ τοῦ παγετοῦ φρουτοπαραγωγῶν κοινότητος Πετριᾶς. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν Συλλόγου Ἐργατοϋπαλλήλων Σταθμοῦ Αʹ Βοηθειῶν κλπ., αἰτουμένων κατάργησιν Ν. 552)1945. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Κ. Χιωτάκης, Λ. Κύρκος, Ε. Μπενᾶ, Δ. Κελτεμλίδης καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ἀναφορὰς κατοίκων τῶν χωρίων Κόμονου Πτολεμαΐδος, Μέλαμπες καὶ Περιβολίου Ρεθύμνης, αἰτουμένων ἀπόλυσιν πολιτικῶν κρατουμένων Ἰωάννου Μανούσακα, Στυλιανοῦ Καλαϊτζιδάκη, Ἀντωνίου Κόραλη καὶ Παντελῆ Παναγιωτίδη. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γεωργοενώσεων Νιγρίτης κλπ., αἰτουμένων καθορισμὸν τιμῆς ἀσφαλείας καπνῶν καὶ χρόνον λήξεως ἀγορῶν αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Μ. Γαληνός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ὑγειονομικοῦ Προσωπικοῦ καὶ λοιπῶν εἰδικοτήτων Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, αἰτουμένων μονιμοποίησιν μελῶν του. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Τσόχας καὶ Ε. Σακελλάρης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Βόλου, διαμαρτυρομένου κατ’ ἀποφασισθείσης ὑπὸ Σ.Ε.Κ. μεταφορᾶς 4 αὐτοκινηταμαξῶν ἐκ Θεσσαλικῶν γραμμῶν εἰς ΣΠΑΠ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κ. Ράλλης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ταχυδρομικῶν Διανομέων, αἰτουμένων ὑπαγωγήν των εἰς τὸν νόμον περὶ βαρείας καὶ ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας καὶ θέσπισιν νόμου περὶ πλήρους συντάξεως ἢ 25ετίας. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ταχυδρομικῶν Διανομέων, αἰτουμένων τὴν ὑπαγωγήν των εἰς τὸν νόμον περὶ βαρείας καὶ ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας καὶ θέσπισιν νόμου περὶ πλήρους συντάξεως ἢ 25ετίας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Κελτεμλίδης, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἀναπήρων καὶ Συνταξιούχων ΙΚΑ Θεσσαλονίκης, διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Λ. Κύρκος, διὰ τηλεγραφήματός του, αἰτεῖ χορήγησιν βενζίνης μὲ ἠλαττωμένην τιμὴν εἰς κατόχους σκαπτικῶν καὶ γεωργικῶν μηχανημάτων. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Γεωργοενώσεως Καλαμάτας, διαμαρτυρομένου κατὰ μελετωμένης ἀναβιώσεως θεσμοῦ Κ.

Τ.Ε.Φ.Α.

Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γεωργοενώσεων Νιγρίτης κλπ. αἰτουμένων καθορισμὸν τιμῆς ἀσφαλείας καπνοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Σιδηροκάστρου καὶ Περιφερείας, αἰτουμένης ψήφισιν συζητουμένου ἐργατικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Ν. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπαγγελματοβιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἠπείρου, αἰτουμένου ψήφισιν συζητουμένου ἐργατικοῦ Νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Μαγνησίας κ. Ν. Τσόχας, διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ χορήγησιν τροφίμων, φαρμάκων, κτηνοτροφῶν κλπ., διὰ πληγέντας ἐκ δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν κατοίκους ὑπαίθρου Νομοῦ Μαγνησίας. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων, χειριστῶν ἐκσκαπτικῶν Μηχανημάτων καὶ Τεχνιτῶν ἐπισκευῶν Συνεργείου Ἐποπτείας Ε. Β. Ἠπείρου, αἰτουμένων τὴν μονιμοποίησίν των. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Α. Ἀντωνίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Βόλου, διαμαρτυρομένου κατ’ ἀποφασισθείσης ὑπὸ ΣΕΚ μεταφορᾶς 4 αὐτοκινηταμαξῶν ἀπὸ Θεσσαλικῆς γραμμῆς εἰς ΣΠΑΠ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Φερρῶν, αἰτουμένων ὅπως τεθῇ εἰς κυκλοφορίαν ἕτερον ταξὶ εἰς Φερράς. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου, κ. Π. Ξενοδοχειάρης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐλαιοκτηματιῶν Μυτιλήνης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἀποκαλυφθεῖσαν νοθείαν σπορελαίων μὲ ἐλαιόλαδον πωλούμενον ὡς ἀγουρέλαιον Μυτιλήνης καὶ αἰτουμένων λῆψιν μέτρων κατὰ νοθείας. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Ι. Προκοπίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Ἀρσενίου–Πέλλης, αἰτουμένων ἀποζημίωσιν παρ’ ΟΓΑ πληγέντων ἐκ δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν παραγωγῶν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 53525) 6.3.1963 ἐγγράφου του ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέτεινε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ χρηματοδότησιν ΚΣΟΣ πρὸς συγκέντρωσιν σταφίδος σουλτανίνας ἐσοδείας 1961. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Στειρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Ἀλεξανδρουπόλεως, αἰτουμένης ἀποζημίωσιν Γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς ἐν λόγῳ περιφερείας πληγέντος ἐκ δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν προσωπικοῦ Ἐμπορικῆς Τραπέζης Ἰωαννίνων, αἰτουμένου τὴν μὴ κατάργησιν Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητοῦνται ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀναφερομένης εἰς τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Νομάρχου Ἠμαθίας εἰς θέματα ἁρμοδιότητος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Βεροίας.

§8Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας ἀφορᾷ αὐθαίρετον ἀνάμιξιν τοῦ Νομάρχου Ἠμαθίας εἰς θέματα ἁρμοδιότητος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Βεροίας. Περὶ τῆς ἐπεμβάσεως αὐτῆς ὑπάρχει καταγγελία ἀπὸ τὸν τοπικὸν Τύπον τῆς Βεροίας καὶ συγκεκριμένως ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας «Θαρραλέος», «Φρουρὸς τῆς Ἠμαθίας» καὶ «Φωνὴ τῆς Ναούσης». Κατὰ τὴν καταγγελίαν αὐτὴν ὁ Νομάρχης Ἠμαθίας παρέστη εἰς τὰς 4 Ἰουνίου 1962 εἰς συνεδρίασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Βεροίας καὶ ἀπήτησε νὰ ληφθῇ ἀπόφασις περὶ κατασκευῆς καὶ τοποθετήσεως τῆς προτομῆς τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου εἰς χῶρον ὅπου εἶχεν ἐγερθῆ μνημεῖον τῶν πεσόντων. Τοῦτο προεκάλεσε διαμαρτυρίας τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐδημιούργησεν ἕνα αἴσθημα πικρίας εἰς τὸν λαὸν διὰ τὴν ἐπέμβασιν αὐτήν. Διὰ τὸ λόγον αὐτὸν δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην. Τὴν ἑπομένην, τῇ ἐπεμβάσει τοῦ Νομάρχου, συνεκλήθη καὶ πάλιν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ κατόπιν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων τούτου πιέσεων, ἐλήφθη ἀπόφασις διὰ πλειοψηφίας 9 ὑπὲρ καὶ 7 ἐναντίον, ὑπὲρ τῆς τοποθετήσεως τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος προτομῆς. Ἐπέτυχε συγχρόνως ὁ κ. Νομάρχης νὰ ψηφισθῇ καὶ κονδύλιον ἐκ 5.000 δραχμῶν διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ τοποθέτησιν τῆς προτομῆς αὐτῆς, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τῆς ἀπαιτηθησομένης δαπάνης νὰ καταβληθῇ ἀπὸ τοὺς λοιποὺς Δήμους καὶ Κοινότητας τοῦ Νομοῦ Ἠμαθίας. Ὡς προκύπτει καὶ ἀπὸ τὰς καταγγελίας τοῦ τοπικοῦ τῆς Βεροίας Τύπου, ἡ ἐνέργεια αὐτὴ τοῦ Νομάρχου ἔθιξε καὶ τὸ αἴσθημα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ τοῦ συνόλου τοῦ λαοῦ τῆς Βεροίας, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ στηθῇ εἰς τὴν Βέροιαν προτομὴ τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχεν στηθῆ ἀκόμη τοιαύτη τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἡ ἐπέμβασις τοῦ Νομάρχου ἐδημιούργησε θέμα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑπεβάλαμεν τὴν ἐρώτησιν μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως πληροφορηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐὰν ἐτέλει ἐν γνώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τοῦ Νομάρχου Ἠμαθίας, εἰς ποίας ἐνεργείας προέβη καὶ ἂν συνέστησεν εἰς τὸν Νομάρχην νὰ ἀποφεύγῃ τὴν ἀνάμιξιν εἰς θέματα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὰ πράγματα δὲν ἔχουν ὡς ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ ἀνεγέρσεως ἀνδριάντος τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου εἶχε ληφθῆ εἰς προγενέστερον χρόνον. Ὁ Νομάρχης Ἠμαθίας ἔδειξεν ἐνδιαφέρον ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τοῦ χώρου ὅπου θὰ ἐστήνετο ὁ ἀνδριάς. Οὐδεμίαν περαιτέρω ἀνάμιξιν εἶχεν. Συνεπῶς, πάντα τὰ ἀναγραφέντα εἰς τὸν τοπικὸν Τύπον δὲν ἀποδίδουν τὴν πραγματικότητα.

§11Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι δὲν εἶναι ἐκ τῶν ζωτικωτέρων. Ἂν ἤθελον νὰ ἐπιμείνω, θὰ ἀνεφερόμην εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις καὶ καθ’ ἣν ἐπὶ 16 παρόντων, οἱ 9 ὑπεστήριξαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Νομάρχου, ἐνῷ οἱ 7 ἐκηρύχθησαν ἐναντίον αὐτῆς. Τὸ ἀναφέρω, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη παμψηφεί.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τσόχας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων ὁμαλῆς διὰ ξηρᾶς ἐπικοινωνίας τῆς Κοινότητος Τρίκκερι μὲ τὸν Βόλον.

§13Ν. ΤΣΟΧΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Τρίκκερι μὲ πληθυσμὸν 2.000 κατοίκων, εἶναι σημαντικὴ ἀγροτοναυτικὴ Κοινότης τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας καὶ σπογγοπαραγωγικὸν κέντρον, ἐπικοινωνεῖ δὲ μετὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας, τὸν Βόλον, μόνον διὰ θαλάσσης. Τὸν χειμῶνα, λόγῳ τῆς θαλασσοταραχῆς ἡ ἐπικοινωνία μὲ τὸν Βόλον καὶ ὁλόκληρον τὸν Νομὸν διακόπτεται. Οἱ κάτοικοι τοῦ Τρίκκερι δι’ ὑπομνήματός των ἐζήτησαν τὴν διάνοιξιν ὁδοῦ ἐκτάσεως 10–12 χιλιομέτρων διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ συνδεθοῦν καὶ διὰ ξηρᾶς μετὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ. Συνηγοροῦντες διὰ τὸ αἴτημα τῶν κατοίκων, παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ διὰ νὰ πληροφορηθοῦν καὶ οἱ κάτοικοι, ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ὡς ἄνω δικαίου αἰτήματος τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος αὐτῆς.

§14Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἤδη ἐκπονεῖται ἡ μελέτη διὰ τὴν διάνοιξιν τῆς ὁδοῦ ἀπὸ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἀπαιτεῖ πολλὰς δαπάνας, διότι ἔχει ἀνάγκην τεχνικῶν ἔργων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν δύναμαι νὰ καθορίσω ἀπὸ τοῦδε, τὸν χρόνον τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔργου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἂν θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν ὑπαγωγὴν εἰς τὸν Νομὸν Ἀργολίδος τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας κλπ.

§16Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἄλλοτε ἡ ἐπαρχία Ὕδρας, Πόρου καὶ Τροιζηνίας, ὑπήγετο εἰς τὸν Νομὸν Ἀργολίδος. Δεδομένου, ὅτι σήμερον ὁλόκληρος ἡ Τροιζηνία ἐπικοινωνεῖ μετὰ τοῦ Ναυπλίου διὰ τῶν λεωφορείων τοῦ Κ.Τ.Ε.Λ. Ναυπλίου καθημερινῶς, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ ἐξακολουθοῦν οἱ κάτοικοι τῶν Κοινοτήτων Γαλατᾶ καὶ Πόρου, Φανάρι–Λασιᾶς, Καρατζᾶ κλπ. νὰ ὑπάγωνται εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ θαλασσοπνίγωνται ἰδίως κατὰ τὴν περίοδον τοῦ χειμῶνος καὶ νὰ μὴ ὑπαχθοῦν καὶ πάλιν εἰς τὸν Νομὸν Ἀργολίδος. Αὐτὸ ἄλλωστε ἀποτελεῖ αἴτημα τῶν κατοίκων ὁλοκλήρου τῆς περιοχῆς Τροιζηνίας καὶ εἶναι καὶ δίκαιον καὶ σύμφωνον μὲ τὸ συμφέρον τῶν κατοίκων.

§17Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἀντιμετωπίζει τοιοῦτον θέμα. Ἄλλωστε οὐδεὶς ἐκ τῶν κατοίκων τὸ ἐζήτησε. Νομίζω, ὅτι οἱ κάτοικοι ἐξυπηρετοῦνται μὲ τὸ ὑφιστάμενον καθεστώς.

§18Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζω, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν κατοίκων τῶν χωρίων τῆς περιοχῆς Τροιζηνίας, ζητοῦν τὴν ὑπαγωγὴν τῆς Τροιζηνίας εἰς τὸν Νομὸν Ἀργολίδος καὶ ἀπορῶ πῶς λέγετε, ὅτι δὲν ὠχλήθητε ἀπὸ τοὺς κατοίκους, ἀφοῦ αὐτὴ αὕτη ἡ ἐρώτησις ἀποτελεῖ πανηγυρικὴν ὄχλησιν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 6.

§20Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων.

§21Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 6 ἐνδιαφέρει καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7.

§23Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ αὐτὴ ἐνδιαφέρει τὸν κ. Ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων.

§24Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 5 ἀφορᾷ τὴν ὕδρευσιν Κάτω Χαλανδρίου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐνδιαφέρει ἀμέσως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εἶπε καὶ ἡ κ. Σβώλου, διότι τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως ἀφορᾷ αὐτὴν ταύτην τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Οὖλεν καὶ εἶναι καιρός, νομίζω, νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ Οὖλεν ἀπὸ τὴν ἀπομύζησιν ποὺ κάμνει ὁλοκλήρου τοῦ λεκανοπεδίου.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἰδική σας ἐρώτησις εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν;

§26Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶναι ὑπ’ ἀριθ. 203 καὶ 205.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ ποῖον ἀριθμὸν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἐρωτήσεων;

§28Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. 15 αὔξοντα ἀριθμὸν καὶ 16.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν εἶναι ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσῃ. Θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων.

§30Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ περιμένω τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀναμιχθῶ εἰς ἁρμοδιότητα ἄλλου Ὑπουργείου.

§31Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὅταν καταληστεύεται ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον ἀπὸ τὴν Οὖλεν καὶ οὐδεὶς λαμβάνει θέσιν, νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 8. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ σχετικῶς μὲ τὸν διορισμὸν κοινοτικοῦ γραμματέως ἄνευ προσόντων κλπ.

§33Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, πρόκειται περὶ τῆς θέσεως τοῦ Κοινοτικοῦ Γραμματέως τῆς Κοινότητος Ἀραχναίου Ναυπλίου. Διὰ τὴν κατάληψιν τῆς ἐν λόγῳ θέσεως οἱ ὑποψήφιοι ἦσαν δύο. Ὁ μὲν Ἀναστάσιος Κόλιας εἶναι ἀπόφοιτος Γυμνασίου, ἐνῷ ὁ ἕτερος τῶν ὑποψηφίων εἶναι ἀπόφοιτος Δημοτικοῦ Σχολείου. Περιέργως τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον, ἀντὶ νὰ προτιμήσῃ, ὡς ὤφειλε, τὸν ἔχοντα τὰ μεγαλύτερα προσόντα, διώρισε τὸν ἀπόφοιτον τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου ἠσκήθη προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ὅπερ ἠκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Ἀραχναίου. Διὰ τὴν πρᾶξιν του αὐτὴν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ὑπέστη κυρώσεις καὶ ὅμως ἀκόμη ἐπιμένει νὰ ἀρνῆται. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ποῦ θὰ φθάσῃ ἡ κατάστασις αὐτή;

§34Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ διοίκησις ἔπραξε πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ πράξῃ ἐν προκειμένῳ. Ἄλλωστε, οἱ κ. συνάδελφοι δὲν ἀναγνωρίζουν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Νομάρχην ἢ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποκαθιστοῦν τὰς ἀποφάσεις τῶν ἀρχῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐτιμωρήθησαν οἱ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι ἠρνήθησαν νὰ διορίσουν τὸν ὑποδειχθέντα, ὁ ὁποῖος μάλιστα εἶχε προσφύγει εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἐδικαιώθη. Ἐὰν ἐπιμείνουν εἰς τὴν ἄρνησίν των, θὰ τιμωρηθῇ ὁλόκληρον τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συμμορφωθῇ πρὸς ἀπόφασιν καὶ δικαστικήν, ἀλλὰ καὶ διοικητικήν.

§35Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ μὴ σέβεται τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ζητῶ, ὅπως ὁλόκληρος ἡ δικογραφία διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα, διὰ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ ἐν λόγῳ Κοινοτικὸν Συμβούλιον τὰς δεούσας κυρώσεις. Ὁ Νομάρχης Ἀργολίδος, καθὼς ἀνωτέρω ἀναφέρω, ἐτιμώρησε τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἀραχναίου διὰ προσκαίρου παύσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀσκηθείσης προσφυγῆς ὑπὸ τῶν τιμωρηθέντων Κοινοτικῶν Συμβούλων, ἐμείωσε τὴν ποινήν. Πάντως, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὀχληθῇ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς Πλημμελειοδικῶν Ναυπλίου, ὅπως ἀσκήσῃ κατεπειγόντως δίωξιν ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος καὶ ἀπιστίᾳ. Τὸ θέαμα τῆς ἀσεβείας τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων, εἶναι τρομερὸν καὶ ἀξιοδάκρυτον. Πρέπει πάσῃ θυσίᾳ ἡ ὑπόθεσις νὰ τελειώσῃ, τηρουμένου τοῦ νόμου.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 9. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου.

§37Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Διαγράφεται.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 10. Ὁ κ. Γ. Λούλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων, διὰ τὴν γενομένην κατὰ παράβασιν τῶν κειμένων νόμων ἐπέμβασιν τοῦ Νομάρχου Μαγνησίας εἰς βάρος συμβούλου τοῦ ἐν λόγῳ σωματείου ἐργατῶν τσιμέντων ἑταιρείας «Ὄλυμπος» κλπ.

§39Γ. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Νομάρχης Μαγνησίας εἶχε παύσει παρανόμως τὸν Πρόεδρον τοῦ σωματείου ἐργατῶν τσιμέντων ἑταιρείας «Ὄλυμπος». Ἐξεδόθη ὅμως μεταγενεστέρως ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας διετάχθη ἡ ἀνάκλησις τῆς ἐν λόγῳ ἀποφάσεως, ἥτις καὶ ἐπραγματοποιήθη. Ἑπομένως, θέμα ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει. Παραμένει ὅμως τὸ δεύτερον μέρος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξε νὰ γίνουν ἀνακρίσεις πρὸς τὴν νομιμοφροσύνην τοῦ ἐν λόγῳ Προέδρου. Μέχρι στιγμῆς ὅμως οὐδεμία ἀνάκρισις ἐγένετο, καίτοι εἰς τὸν φάκελλον τοῦ Προέδρου τοῦ σωματείου τούτου ὑπάρχουν στοιχεῖα, ὅτι οὗτος εἶναι νομιμόφρων καὶ δημοκρατικὸς πολίτης.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 11. Ἡ κ. Μ. Σβώλου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς της, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας εἰς τὴν Κοινότητα Βριλλησίων Ἀττικῆς κλπ.

§41Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κοινότης Βριλλησίων στερεῖται ὕδατος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωσεν ἕνα δάνειον ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν διὰ νὰ γίνουν ἔργα πρὸς ἀνεύρεσιν ὕδατος. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ ἔργα ποὺ ἔγιναν δὲν ἀπέδωσαν, ὅπως μὲ τὴν ἀποτυχίαν ἐπαναλειτουργίας τοῦ φρέατος εἰς τὴν Πλατεῖαν Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τὴν ἀποτυχοῦσαν ἐξαγορὰν φρέατος, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ διάθεσις μεγαλυτέρας πιστώσεως καὶ νὰ γίνουν ἔργα μετὰ μελέτην καὶ ὄχι πρόχειρα, ὥστε τὸ προάστειον αὐτὸ νὰ ἀποκτήσῃ νερό, διότι καὶ οἱ παραθερίζοντες γίνονται διαρκῶς σπανιώτεροι καὶ οἱ κάτοικοι ἀκόμη τὸ ἐγκαταλείπουν. Ἐπίσης ὁ Δῆμος Χαλανδρίου, ἔχει ἐγκαταστήσει ἕνα σφαγεῖον εἰς τὰ ὅρια Χαλανδρίου καὶ Βριλλησίων. Τοῦτο, ἐνοχλεῖ ἀπὸ ὑγειονομικῆς ἀπόψεως τοὺς κατοίκους Βριλλησίων. Τὰ ἔσοδα δὲ ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σφαγείου τούτου λαμβάνει ὁ Δῆμος Χαλανδρίου, ἐνῷ ὁ Δῆμος Βριλλησίων, οὐδὲν ἀποκερδαίνει. Συνεπῶς, χρειάζεται τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν νὰ διακανονίσῃ τὸ ἐπίμαχον τοῦτο ζήτημα μεταξὺ τῶν δύο Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἔχει καὶ ἄλλα θέματα ὁ Δῆμος Βριλλησίων, ὅπως ἡ ἀσφαλτόστρωσις ὡρισμένων δρόμων. Εἰδικώτερον, τῶν λεωφόρων Βασιλίσσης Φρειδερίκης, Δ. Βερνάρδου καὶ 28ης Ὀκτωβρίου. Ἐπίσης, ζητοῦν νὰ μειωθῇ τὸ εἰσιτήριον Βριλλησίων–Ἀθηνῶν. Διὰ μὲν τὸ πρῶτον ζητοῦν δάνειον, τὸ δὲ δεύτερον, ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν ἢ πρόκειται νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν Κοινότητα Βριλλησίων.

§42Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἔχει δοθῆ εἰς τὰ Βριλλήσια, ὡς ἀνέφερεν ἡ κ. Σβώλου, ἓν ἑκατομμύριον ὡς δάνειον. Διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ δὲν ἔχει περατωθῆ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως, ἀλλὰ ἀναμένομεν μίαν μελέτην, τὴν ὁποίαν ἡ Κοινότης ἀνέθεσεν εἰς τὸν κ. Ἀρώνην. Καὶ φαίνεται, ἀπὸ τὰ πρῶτα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἐδόθησαν, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ὕδρευσις τῆς Κοινότητος μὲ ἕνα συμπληρωματικὸν ποσὸν δανείου, τὸ ὁποῖον ἀπήντησα εἰς τὴν Κοινότητα νὰ ζητήσῃ. Πλέον αὐτοῦ, ἐζήτησεν ἡ Κοινότης ἕνα δάνειον 1.980.000 δραχμῶν δι’ ὁδοποιΐαν. Τοὺς εἶπα νὰ ὑποβάλουν τὴν αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, μὲ ὅλα τὰ σχετικὰ στοιχεῖα, πῶς δηλαδὴ θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ δάνειον αὐτό, διὰ νὰ τὰ ὑποβάλω εἰς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων. Βεβαίως, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος διὰ νὰ συζητήσω τὴν κατασκευήν, ἀσφαλτόστρωσιν, ἐπισκευὴν ὡρισμένων ὁδῶν, ἢ ἄλλα θέματα, ὡς ἀνέφερεν ἡ συνάδελφος κ. Σβώλου. Ἐγὼ τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ πράξω, εἶναι νὰ ἐγκρίνω τὴν παροχὴν τοῦ δανείου, τὴν ὁποίαν θὰ ἐγκρίνω καὶ νὰ τὴν διαβιβάσω εἰς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων διὰ τὸ καθ’ ἑαυτό.

§43Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Εἰς τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως, κ. Ὑπουργέ, νὰ λάβετε τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ὥστε νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἔχουν κατὰ τὸν δυνατὸν συντομώτερον χρόνον νερό, διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, ὄχι μόνον οἱ παραθερισταὶ δὲν πηγαίνουν εἰς τὰ Βριλλήσια, ἀλλὰ φεύγουν καὶ οἱ κάτοικοι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφο-

ρὰς καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητοῦνται αἱ προτιμώμεναι βάσει τοῦ Κανονισμοῦ ἐπερωτήσεις. Σειρὰν ἔχουν αἱ ἐπερωτήσεις τῶν κ.κ. Ζίγδη, Τούμπα διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον κατάθεσιν τῶν σχετικῶν φακέλλων τῶν συναφθεισῶν συμφωνιῶν μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἀναφορικῶς μὲ τοὺς Μουσουλμάνους Δωδεκανήσου. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης, ἔχει τὸν λόγον.

§45Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἡ παροῦσα ἐπερώτησις ὀφείλεται εἰς τὴν ἄρνησιν καταθέσεως ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν βάσει αἰτήσεώς μας κατατεθείσης εἰς τὸ Προεδρεῖον τοῦ Σώματος τὴν 11.8.1962. Μὴ ἱκανοποιηθείσης τῆς αἰτήσεώς μας μετετρέψαμεν ταύτην εἰς ἐπερώτησιν τὴν 31.8. 1962. Θέμα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι, ἑπομένως, ἡ μὴ κατάθεσις τῶν αἰτηθέντων ἐγγράφων, τῶν ἀφορώντων τὰς συμφωνίας, τὰς ὁποίας ὑπέγραψεν ἢ διεπραγματεύθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν μετάβασίν του εἰς Ἄγκυραν τὸν Αὔγουστον τοῦ 1962. Εἰς τὰς 10 Αὐγούστου τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀνεγνώσαμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τῶν ὁποίων συνωψίζοντο τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπισκέψεώς του εἰς Ἄγκυραν καὶ διὰ τῶν ὁποίων διεκηρύσσετο ὅτι ἐπετεύχθη ἡ ἐπίλυσις ὡρισμένων δευτερευούσης σημασίας θεμάτων, ἀφορώντων τὰς δύο χώρας. Μεταξὺ τῶν θεμάτων, τῶν ὁποίων τὴν ἐπίλυσιν ἀνέφερεν εἰς τὰς δηλώσεις του ὁ κ. Ὑπουργός, ἦτο ἡ συμφωνία ἐπιστροφῆς μικροῦ ἀριθμοῦ Ἑλλήνων ἐγκαταλειψάντων τὴν Τουρκίαν ἢ ἀπελαθέντων ἐξ αὐτῆς· δεύτερον, συμφωνία ἐπὶ τῆς ἁλιείας, κατὰ τὴν ὁποίαν λίαν προσεχῶς, ὡς ἔλεγε τότε ὁ Ὑπουργός, αἱ παράκτιοι Ἀρχαὶ τῆς Τουρκίας θὰ ἐκάλουν τὰς ἀντιστοίχους Ἑλληνικὰς διὰ νὰ ἔχουν προσωπικὴν μετ’ αὐτῶν ἐπαφὴν εἰς τρόπον ὥστε νὰ ρυθμισθοῦν τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἁλιείαν κατὰ τρόπον φιλικὸν καὶ οὕτω νὰ ἀποφευχθοῦν τὰ θλιβερὰ ἐπεισόδια τοῦ παρελθόντος. Ἡ τρίτη κατηγορία θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὡς ἐπιλυθέντα ἡ ὑπουργικὴ ἀνακοίνωσις, ἦτο ὅτι κατόπιν τῆς συμφωνίας θὰ ἐγκαθίστατο Τοῦρκος ὑπήκοος Χότζας εἰς Κῶ–Δωδεκανήσου, δεύτερον ὅτι θὰ ἐπεσκευάζοντο ὡρισμένα τεμένη μουσουλμανικὰ ἐν Δωδεκανήσῳ, τρίτον, ὅτι ἐρρυθμίσθη ἡ εἰσαγωγὴ Τουρκικῶν βιβλίων διὰ τοὺς Ἕλληνας μουσουλμάνους τῆς Δωδεκανήσου ἐκ Τουρκίας. Καὶ τετάρτη κατηγορία θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐρρυθμίσθησαν, εἶναι ὅτι συνεφωνήθη παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀναγνωρισθῇ Τουρκικὴ ἰθαγένεια εἰς 312 μουσουλμάνους Δωδεκανήσου, Ἕλληνας ὑπηκόους, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς κατωνόμαζεν ὡς ἀκαθορίστου ὑπηκοότητος. Διὰ τὰ μεγάλα θέματα, τὰ ἀφορῶντα τὴν μειονότητα τὴν Ἑλληνικὴν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠρκέσθη νὰ δηλώσῃ ὅτι οὐδὲν ἐγένετο, ἐκτὸς μιᾶς συμφωνίας ὅπως καταρτισθῇ μικτὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐπελαμβάνετο τῶν θεμάτων τούτων ἐν καιρῷ. Κύριοι βουλευταί, αἱ δηλώσεις αὐταὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδημιούργησαν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οὐδὲν τῶν θεμάτων τῶν σημαντικῶν, τῶν ἀφορώντων τὰς δύο χώρας, ἐπελύθη κατὰ τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ὅτι, ἀντιθέτως, ἐπὶ «δευτερευόντων» — ἐντὸς εἰσαγωγικῶν — θεμάτων ἐγένοντο ἀνεπίτρεπτοι παραχωρήσεις εἰς τοὺς Τούρκους, ἀφορῶσαι αὐτὰ ταῦτα τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς χώρας. Ἡ συγκίνησις εἰδικῶς τῆς Δωδεκανησιακῆς κοινῆς γνώμης ὑπῆρξεν ἔντονος καὶ ἄμεσος, διότι ἀποτόμως, παρὰ τὰς συνθήκας, ἐγένετο ἀπαρχὴ ἀναγνωρίσεως τῶν μουσουλμάνων τῆς Δωδεκανήσου ὡς ἐθνικῆς μειονότητος καί, δεύτερον, — τὸ χειρότερον — παρεχωρεῖτο ἡ Τουρκικὴ ἰθαγένεια εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους μουσουλμάνους, 312 κατὰ τὸν Ὑπουργόν, 500 κατὰ τοὺς Τούρκους. Ἡ συγκίνησις ἦτο πράγματι μεγάλη. Καὶ οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν δὲν ἦτο μεγάλη.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ὁποία ἐπεξετάθη εἰς ὅλας τὰς νήσους.

§47Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ ὁποία ἐπεξετάθη εἰς ὅλας τὰς νήσους, εἰς ὅλην τὴν χώραν, ἀπὸ τῆς Ἠπείρου μέχρι τοῦ Καστελλορίζου, εἰς ὅλας τὰς χώρας, εἰς τὰς ὁποίας διαβιοῦν Ἕλληνες, ἀπὸ τῆς Αὐστραλίας μέχρι τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Λόγῳ τῆς δημιουργηθείσης τοιαύτης καταπλήξεως, ἐθεωρήσαμεν ὑποχρέωσίν μας ὁ συνάδελφος καὶ ἀγαπητὸς φίλος κ. Τούμπας καὶ ἐγὼ νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὸ Προεδρεῖον αἴτησιν καταθέσεως ἐγγράφων, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐπληροφορούμεθα ὑπευθύνως τί, τέλος πάντων, συνέβη εἰς τὴν Ἄγκυραν. Ἡ Ἕνωσις Κέντρου δι’ ἐπισήμου δηλώσεώς της, ὑποστηρίζουσα καὶ ἐπεξηγοῦσα τὴν αἴτησίν μας, προέβη εἰς δηλώσεις, διὰ τῶν ὁποίων διηυκρινίζοντο ἀκριβῶς τὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐδημιουργήθη ἀνησυχία. Εἰς τὰς 14 Αὐγούστου αἱ ἐφημερίδες τῶν Ἀθηνῶν ἐδημοσίευσαν δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, αἱ ὁποῖαι ἤρχιζον ὡς ἑξῆς: «Οἱ βουλευταὶ τῆς Ε.Κ. ἀπέδειξαν καὶ πάλιν ὅτι στεροῦνται σοβαρότητος καὶ συναισθήσεως εὐθύνης».

§48Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὰ εἶπεν αὐτά;

§49Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ προχωρῶν εἰς τὸ αὐτὸ ὕφος ὁμιλεῖ περὶ «ἀνενδότου δημαγωγίας»! Ἐπὶ μιᾶς σεμνοτάτης αἰτήσεως καταθέσεως ἐγγράφων διὰ θέματα ἁπτόμενα τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς χώρας, ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ ὑπεύθυνος ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας Ὑπουργός, εἶναι ἕνας καταιωνισμὸς ὕβρεων ἀκατονομάστων. Σημειώνω τὸ γεγονός, δὲν τὸ χαρακτηρίζω. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς προσεπάθησε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος καὶ ἰσχυρίσθη ταῦτα: Πρῶτον, δὲν ὑπέγραψε καμμίαν συμφωνίαν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν εἰς τὴν Ἄγκυραν. Τότε πρὸς τί αἱ δηλώσεις του, αἱ τόσον κομπαστικαί, τῆς 18ης Αὐγούστου 1962; Δεύτερον, ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι τὰ θέματα περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμε λόγον εἰς τὰς δηλώσεις του τῆς 18 Αὐγούστου 1962, εἶχον ρυθμισθῆ διοικητικῶς πρὸ τῆς μεταβάσεώς του εἰς Ἄγκυραν. Τρίτον, ὅτι κακῶς ἐρωτῶμεν πῶς αὐτός, Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀνεγνώρισε, μὲ ποῖον δικαίωμα ἀνεγνώρισε Τουρκικὴν ἰθαγένειαν εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους καὶ ἀπαντᾷ, ὅτι αὐτοὶ ἦσαν Τοῦρκοι ὑπήκοοι. Καί, τέταρτον, χειρότερον, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι, τὸ ὅ,τι τολμᾶτε νὰ ἐρωτήσητε ποῖαι συζητήσεις ἔγιναν, ποῖα θέματα ἐθίγησαν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις κατὰ τὴν ἐπίσκεψίν μου εἰς Ἄγκυραν ἢ καὶ προγενεστέρως, ἀποτελεῖ ἐσχάτην ἀφροσύνην, διότι ἐνσπείρετε τὸν φόβον εἰς δεκάδας χιλιάδων Ἑλλήνων διαβιούντων ἐν Τουρκίᾳ. Καὶ βραδύτερον, ὅταν συνεχίσθη ἡ συζήτησις, ὡς ἔσχατον ἐπιχείρημα ἐπεκαλέσθη, ὅτι «συζητεῖτε ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν καὶ δὲν γνωρίζετε, ὅτι 17.500 Ἕλληνες ὑπήκοοι ζοῦν ἐν Τουρκίᾳ καὶ εὑρίσκονται προφανῶς εἰς τὴν ἀπόλυτον διάθεσιν καὶ ἐξουσίαν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, μὴ δεσμευομένης ἀπὸ καμμίαν συνθήκην». Κύριοι, αὐτὸ εἶναι τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐπερωτήσεώς μας. Καὶ τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ θέματα, ἕνα πρὸς ἕνα, τὰ ὁποῖα ἔλυσαν ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος αἱ συζητήσεις τῆς συνδιασκέψεως τῆς Ἀγκύρας ἢ αἱ πρὸ τῆς μεταβάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ διπλωματικοῦ ἐπιπέδου γενόμεναι συνομιλίαι μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πρῶτον θέμα εἶναι ἡ ἀναγνώρισις παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν 312 Μουσουλμάνων Ἑλλήνων ὡς Τούρκων ὑπηκόων. Ὁ κ. Ἀβέρωφ ἰσχυρίσθη, ὅτι μία κατηγορία Μουσουλμάνων, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὴν Δωδεκάνησον, διετήρησαν τὴν Τουρκικήν των ἰθαγένειαν καί, ἑπομένως, δὲν ὑπῆρξε θέμα ἀναγνωρίσεως ἐκ μέρους του Τουρκικῆς ἰθαγενείας εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους, ἀλλ’ ἁπλῶς μία ἀναγνώρισις πραγματικῆς καταστάσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται ὅτι, τὸ ὅ,τι αὐτοὶ οἱ 312, κατὰ τοὺς Τούρκους 500, ἦσαν Τοῦρκοι ὑπήκοοι, δὲν δημιουργεῖ ζήτημα, διότι ἡ ἰδία ἡ Ὑπηρεσία τοὺς ἀνεγνώρισεν ὡς Τούρκους. Καὶ μὲ τοὺς δύο αὐτοὺς ἰσχυρισμοὺς ὁ κ. Ὑπουργὸς κακοποιεῖ κατὰ τρόπον ἀπίστευτον τὴν πραγματικότητα. Κύριοι, τὰ κείμενα τῶν συνθηκῶν τῆς Λωζάνης τοῦ 1923 καὶ τῶν Παρισίων τοῦ 1947, τῆς πρώτης μετὰ τῆς Τουρκίας, τῆς δευτέρας μετὰ τῆς Ἰταλίας, καθώρισαν κατὰ τρόπον σαφῆ καὶ μὴ ἐπιδεχόμενον οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν τὰ θέματα τῆς ἰθαγενείας τῶν κατοίκων τῶν Νήσων. Ἡ συνθήκη τῆς Λωζάνης ἐν ἄρθρῳ 31ῳ λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἅπαντες οἱ κατοικοῦντες τὴν Δωδεκάνησον Τοῦρκοι ὑπήκοοι καθίστανται Ἰταλοί». Ὅλοι ὅσοι κατοικοῦσαν εἰς τὴν Δωδεκάνησον Μουσουλμᾶνοι ἢ Χριστιανοὶ καὶ ἦσαν Τοῦρκοι ὑπήκοοι μετὰ τὴν συνθήκην τῆς Λωζάνης καθίστανται ὅλοι Ἰταλοί. Τὸ ἄρθρον 31 δίδει δικαίωμα ἐκλογῆς τῆς Τουρκικῆς ἰθαγενείας ἐντὸς διετίας ἀπὸ τῆς θέσεως εἰς ἰσχὺν τῆς συμβάσεως εἰς τοὺς βουλομένους τούτους Μουσουλμάνους. Ἕνας δηλαδὴ Μουσουλμᾶνος, ὁ ὁποῖος κατώκει εἰς τὴν Δωδεκάνησον, μετὰ τὴν προσάρτησίν της ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν ἠμποροῦσε ἐντὸς διετίας νὰ εἴπῃ ὅτι προτιμᾶ νὰ εἶναι Τοῦρκος ὑπήκοος, ὁπότε, κατὰ τὸ ἄρθρον 33, οἱ ἐπιλέγοντες τὴν Τουρκικὴν ἰθαγένειαν ὤφειλον νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν Δωδεκάνησον ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Τὰ πράγματα εἶναι σαφῆ, ἡλίου φαεινότερα — δὲν χρειάζεται καμμία νομικὴ ἐπεξεργασία. Καθ’ ὅλην τὴν Ἰταλικὴν κατοχήν, ἑπομένως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν Τοῦρκοι ὑπήκοοι Μουσουλμᾶνοι ἔχοντες τὴν Τουρκικὴν ἰθαγένειαν ἄλλοι ἐκτὸς αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐκ Τουρκίας μετὰ τὸ 1923. Ὅλοι οἱ Τοῦρκοι ὑπήκοοι, εἴτε Χριστιανοί, εἴτε Μουσουλμᾶνοι, οἱ ὁποῖοι κατῴκουν ἐν Δωδεκανήσῳ, τὸ 1923, ἔπρεπε νὰ γίνουν Ἰταλοὶ ὑπήκοοι καί, ἐὰν δὲν ἐγένοντο, ἔπρεπε νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν Δωδεκάνησον. Ἡ παραμονὴ οἱουδήποτε Τούρκου ἐν Δωδεκανήσῳ τὸν καθίστα αὐτομάτως Ἰταλὸν ὑπήκοον. Αὐτὸ λέγουν αἱ συνθῆκαι — τὸ γράμμα τῶν συνθηκῶν, ὄχι τὸ πνεῦμα. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν Συνθήκην τῶν Παρισίων, τοῦ 1947, μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας, διὰ τῆς ὁποίας παρεχωρήθη ἡ Δωδεκάνησος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ ἄρθρον 19 λέγει τὸ ἑξῆς: «Πάντως οἱ Ἰταλοὶ ὑπήκοοι οἱ κατοικοῦντες εἰς τὴν Δωδεκάνησον τὴν 10ην Ἰουνίου 1940, γίνονται Ἕλληνες ὑπήκοοι». Δίδεται μόνον δικαίωμα ἐκλογῆς εἰς τοὺς ἔχοντας ὡς μητρικὴν γλῶσσαν τὴν Ἰταλικήν. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἐπιλεξάμενοι τὴν Ἰταλικὴν ἰθαγένειαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναχωρήσουν ἀμέσως ἐκ Δωδεκανήσου. Ὅλοι οἱ κατοικοῦντες τὴν Δωδεκάνησον Ἰταλοὶ ὑπήκοοι γίνονται Ἕλληνες, ἄνευ ἐξαιρέσεως. Μόνον ὅσοι εἶχον ὡς μητρικὴν γλῶσσαν τὴν Ἰταλικήν, δηλαδὴ οἱ πραγματικοὶ Ἰταλοί, ἠμποροῦσαν νὰ ἐπιλέξουν ἰθαγένειαν, ἀλλ’ ἂν ἐπέλεγον τὴν Ἰταλικὴν θὰ ἔφευγον. Καὶ ἐλάχιστοι Ἰταλοὶ ἐπέλεξαν τὴν Ἰταλικὴν ἰθαγένειαν καὶ ἔφυγον. Ἔτσι ἔμεινεν ὁ πληθυσμὸς τῆς Δωδεκανήσου ἀμιγῶς Ἑλληνικός. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἐσωτερικὸν δίκαιον τῆς χώρας —βεβαίως, ἐφ’ ὅσον αἱ συνθῆκαι ἐκυρώθησαν ἀποτελοῦν ἐσωτερικὸν δίκαιον— ὁ Ν. 517)48 περὶ ἰθαγενείας τῶν Δωδεκανησίων, ἐπανέλαβε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 19 τῆς Συνθήκης τῶν Παρισίων τοῦ 1947. Ἑπομένως, γίνεται ἐσωτερικὸν δίκαιον ὅ,τι ἐρρυθμίσθη διὰ διεθνῶν συμβάσεων. Ἔχομεν δὲ περαιτέρω τὸ Ν.Δ. 3370)55 περὶ κυρώσεως τοῦ κώδικος τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Καὶ ὁ εἰδικὸς αὐτὸς νόμος περὶ ἰθαγενείας, γενικῶς καὶ οὐχὶ μόνον περὶ Δωδεκανησίων, ἀναφέρει ἐν ἄρθρῳ 23 τὰ ἀκόλουθα: «Πάντα τὰ θέματα τῆς ἰθαγενείας ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν». Πᾶν θέμα ἰθαγενείας ὁθενδήποτε ἀναφυεῖ ὑπάγεται εἰς τὴν ἀπόλυτον ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὄχι τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν. Τὸ ἄρθρον 25 παράγραφος 1 λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἀποκλειστικῶς ἁρμόδιος νὰ ἀποφαίνεται ἐπὶ πάσης ἀμφισβητήσεως». Παράγραφος δευτέρα: «Ὁ Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν ἀποφαίνεται ἐπὶ ἑκάστης περιπτώσεως ἠτιολογημένης μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ Συμβουλίου Ἰθαγενείας». Δηλαδὴ δὲν ἀρκεῖ ἡ πρᾶξις τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν, πρέπει νὰ ἔχῃ σύμφωνον γνώμην τοῦ Συμβουλίου Ἰθαγενείας, ἄλλως ἡ πρᾶξις του εἶναι ἄκυρος. «Ἡ ἀπόφασις δημοσιεύεται εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ κοινοποιεῖται διοικητικῶς εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον». Παράγραφος 3: «Ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως δικαιοῦται πᾶς ἐνδιαφερόμενος νὰ αἰτήσηται παρὰ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης». Βλέπετε, λοιπόν, διὰ τὰ θέματα τῆς ἰθαγενείας ἀποκλειστικὸς ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ Συμβουλίου Ἰθαγενῶν. Αὐτὰ καθορίζουν, κύριοι, αἱ συμβάσεις καὶ οἱ νόμοι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἰθαγενείας. Καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐρρύθμισε τόσον εὐτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν συνεστήθησαν τὰ μητρῶα ἀρρένων καὶ ὅλοι οἱ Ἕλληνες, ὅλοι οἱ κατοικοῦντες τὴν Δωδεκάνησον ἄρρενες ἐνεγράφησαν. Βεβαίως ὀλιγωρία εἴτε τῶν ὑπηρεσιῶν, εἴτε καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων ὑπάρχουν πολλαὶ περιπτώσεις καὶ Ἑλλήνων τὴν καταγωγὴν καὶ Μουσουλμάνων τὸ θρήσκευμα, ποὺ δὲν εἶχον ἐγγραφῆ εἰς τὰ μητρῶα ἀρρένων. Κἄθε τόσον ἀνακύπτουν τοιαῦτα ζητήματα καὶ κἄθε τόσον, ὅταν διαπιστωθῇ, ὅτι πράγματι ὁ ἐνδιαφερόμενος ἦτο εἰς τὴν Δωδεκάνησον τὸν Ἰούνιον τοῦ 1940 ἐγγράφεται διὰ πρωτοβουλίας τῆς Νομαρχίας καὶ πράξεως τῶν Δημάρχων εἰς τὰ οἰκεῖα μητρῶα. Κύριοι, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, περὶ τοὺς 300 ἢ 500 μουσουλμανικοῦ θρησκεύματος Δωδεκανήσιοι δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τὰ μητρῶα καὶ ἔμειναν οἱ ἄνθρωποι ἐκκρεμεῖς. Δὲν ἐνδιεφέροντο πολὺ οἱ ἴδιοι, ἀλλ’ οὔτε καὶ αἱ ἰδικαί μας ἀρχαὶ ἔδειξαν ὑπέρμετρον ζῆλον νὰ τακτοποιήσουν τὸ θέμα. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθήσητε, διότι τὰ γεγονότα εἶναι καταπελτώδη. Ὁσάκις μουσουλμᾶνος τῆς κατηγορίας αὐτῆς διεπίστωσεν, ὅτι δὲν ἦτο ἐγγεγραμμένος εἰς τὰ μητρῶα ἀρρένων καὶ ἑπομένως δὲν εἶχε τὰ τυπικὰ προσόντα τῆς ἑλληνικῆς ἰθαγενείας διὰ τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίου κλπ., ἀπηυθύνετο εἰς τὴν Νομαρχίαν καὶ ἡ Νομαρχία, κατὰ παγίαν τακτικήν, ἐξέδιδεν ἀπόφασιν, τὸν ἐνέγραφεν εἰς τὰ μητρῶα ἀρρένων καὶ τὸν ἀνεγνώριζεν ὡς πλήρη Ἕλληνα ὑπήκοον. Διὰ νὰ ἀναφέρωμεν γεγονότα καὶ νὰ μὴ βασιζώμεθα ἐπὶ γενικοτήτων, ἀναφέρω τὴν ἑξῆς περίπτωσιν: Τὴν 31ην Ὀκτωβρίου 1961 ἡ Νομαρχία, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 37028 ἀποφάσεώς της καὶ διὰ τῆς 39917)61 τοιαύτης, διέταξε τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὰ μητρῶα ἀρρένων καὶ ἀνεγνώρισε κατὰ τὸν νόμον 517)1948 ὡς Ἕλληνα ὑπήκοον τὸν Δωδεκανήσιον μουσουλμᾶνον καὶ τὴν οἰκογένειάν του, ποὺ μέχρι τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ μητρῶα. Ὥστε μέχρι τοῦ Νοεμβρίου 1961 ἡ γραμμή, ἡ ὁποία ἠκολουθεῖτο μονίμως, συμφώνως ἄλλως τε πρὸς τοὺς νόμους, ἦτο ἡ ἐγγραφὴ καὶ ἡ ἄμεσος ἀναγνώρισις τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων εἰς τὰ μητρῶα ἀρρένων Μουσουλμάνων ὡς Ἑλλήνων ὑπηκόων. Κύριοι, τὴν τιμὴν τῆς ἐγκαταλείψεως 300 ἢ 500 Ἑλλήνων καὶ τῆς ἀναγνωρίσεως εἰς αὐτοὺς ὡς Τούρκων ὑπηκόων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν τὴν ἔλαβε πράγματι εἰς Ἄγκυραν κατὰ τὸ ταξείδιόν του τὸν Αὔγουστον. Μόνος του, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἁρμοδιότητος, δι’ ἑνὸς ἐγγράφου του πρὸς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν Ἀλλοδαπῶν τὴν 18ην Ἀπριλίου 1962, διατάσσει τὴν ἀναγνώρισιν ὡς Τούρκων ὑπηκόων Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ νὰ ὑπαχθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων εἰς τὴν δύναμιν τοῦ Τουρκικοῦ Προξενείου. Κακῶς, ἑπομένως, ἐκόμπασεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἔλυσε τὸ θέμα κατὰ τὴν μετάβασίν του εἰς Ἄγκυραν. Εἶχεν ἀπεμπολήσει βασικὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα ἀπὸ τῆς 18ης Ἀπριλίου 1962 ἐν μέσαις Ἀθήναις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσε διὰ τοῦ Τύπου, ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ θέμα εἶχε ρυθμισθῆ διοικητικῶς, κατόπιν γνωματεύσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου του. Ποία διοικητικὴ ρύθμισις ἐδόθη, σᾶς τὴν εἶπα. Καὶ ποῖαι διασκέψεις νομικαὶ ἐγένοντο, ἀποτελεῖ μυστικὸν σιγῆς νεκρικῆς, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ μέχρι σήμερον τῶν στενῶν ὁρίων τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ φωτίσῃ καὶ ἡμᾶς τοὺς ἀδαεῖς, οἱ ὁποῖοι, μαθαίνοντες νὰ ἀναγινώσκωμεν τὴν ἑλληνικήν, ἔχομεν ἴσως τὴν ἐπιπολαιότητα νὰ νομίζωμεν, ὅτι καταλαβαίνομεν τί σημαίνουν αἱ συνθῆκαι καὶ οἱ νόμοι. Ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι αὐτὴ τὴν διέταξεν, ἐνεργήσας αὐθαιρέτως καὶ παραβὰς ἐσωτερικοὺς νόμους καὶ διεθνεῖς συμβάσεις. Οὕτω δὲ κατέστη ἔνοχος, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμου. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον θέμα. Διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Ἀγκύρας συνεφωνήθη ὅπως ἐγκατασταθῇ ἐν Κῷ Τοῦρκος ὑπήκοος Χότζας, ἐπισκευασθοῦν τεμένη καὶ εἰσαχθοῦν ἐκ Τουρκίας βιβλία διὰ τὴν ἐν Δωδεκανήσῳ Τουρκικὴν μειονότητα. Κύριοι βουλευταί, ἡ συνθήκη τῆς Λωζάννης σαφῶς καθορίζει, ὅτι τουρκικὴ μειονότης δὲν ὑπάρχει ἐν Δωδεκανήσῳ, ὡς συμβαίνει εἰς τὴν Θράκην. Ὑπάρχουν Μουσουλμᾶνοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνουν τῶν δικαιωμάτων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Πῶς ἀπότομα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προβαίνει εἰς διεθνεῖς συμφωνίας διὰ θέματα ἀφορῶντα ἀποκλειστικῶς Ἕλληνας ὑπηκόους καὶ ἀναγνωρίζει ἐπέμβασιν ξένων δυνάμεων εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Χώρας; Μὲ τοὺς Μουσουλμάνους τὸ θρήσκευμα συμπίπτει καὶ ζῶμεν ἐν ἀγαστῇ συμπνοίᾳ ἐν Δωδεκανήσῳ. Ἀλλὰ μετὰ τὰς πράξεις αὐτὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τῶν ὁποίων ὅλως ἀδικαιολογήτως καὶ παρανόμως ἀπεμπόλει ἐθνικὰ δικαιώματα, οἱ Δωδεκανήσιοι κατελήφθησαν ἀπὸ κρύον ἱδρῶτα, δίδοντες τὰ πρῶτα συμπτώματα ἀποπείρας κυπροποιήσεως τῆς Δωδεκανήσου. Καὶ ὡς πρώτη ἀντίδρασίς μας ὑπῆρξεν ἡ αἴτησις καταθέσεως ἐγγράφων. Μεταξὺ τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς 10.8.1962 ἦτο ὅτι ἐπῆλθεν ἐν Ἀγκύρᾳ συμφωνία νὰ συνέλθουν αἱ παράκτιοι ἀρχαὶ τῶν δύο χωρῶν καὶ νὰ λύσουν τὰ θέματα τῆς ἁλιείας. Καὶ ἐπανηγυρίσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὸ γεγονός! Ἀλλὰ μετὰ ὀλίγους μῆνας ἐγένετο ἡ πειραματικὴ ἐπιδρομὴ κατὰ τοῦ «Μαρίτσα», ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων, 150 μ. ἔξω ἀπὸ τὴν Κάλυμνον, ἐβυθίσθη τὸ σκάφος, ἐδολοφονήθησαν 2 Ἕλληνες καὶ συνελήφθησαν 4 αἰχμάλωτοι, οἱ ὁποῖοι ἐρρίφθησαν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ὑπέστησαν ἀνύποτα βασανιστήρια. Καὶ ὅταν προχθὲς ἀνελκύσθη τὸ σκάφος καὶ διεπιστώθη πλήρως τὸ ἔγκλημα, οἱ ἀπαχθέντες ὡς ὅμηροι ἐπανῆλθον εἰς Κάλυμνον ὡς ἀμνηστευθέντες! Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐσχάτη εἰρωνεία. Καὶ καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον δὲν ἐγένετο γνωστὸν ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν προέβη εἰς διάβημά τι διαμαρτυρίας διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τῆς ζωῆς καὶ περιουσίας Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἀντιθέτως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν θυμάτων τῆς πειρατείας καὶ εἰς τὸν λαὸν τῆς Καλύμνου ὁ ὁποῖος τελεῖ εἰς ἀναβρασμὸν ἀπὸ 4μήνου, δίδεται ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν «ἂς μὴ φωνάζωμεν πολύ. Ἡμεῖς πταῖμε συνήθως».

§50Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ ποὺ λέγετε, εἶναι τὸ μέγα ψεῦδος τῶν Τούρκων, τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνει ἀβασανίστως τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἁλιεῖς ἁλιεύουν ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων καὶ οἱ Τοῦρκοι ἀναιτίως καταδιώκουν τοὺς ἁλιεῖς μας ἐντὸς τῶν ὑδάτων μας.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόπτετε. Τὶ ρόλον παίζομεν ἡμεῖς ἐδῶ. Πρέπει νὰ ζητήσητε τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν ρήτορα καὶ τὸ Προεδρεῖον. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ ποὺ κάνετε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, ὁρίστε.

§52Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Προχθὲς ἀκόμη, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, τουρκικὸν καταδιωκτικόν, κατεδίωξεν Χιακὸν ἁλιευτικόν, ἁλιεῦον ἐντὸς τῆς ἀκτῆς τῆς νήσου. Τὸ ψεῦδος, λοιπόν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἁλιεῖς ἁλιεύουν εἰς τὰ τουρκικὰ ὕδατα, ὀφείλει νὰ σταματήσῃ.

§53Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ. Ἐκφράζομεν τὴν θλῖψιν μας καὶ ἡμεῖς ἐκ Μυτιλήνης, διότι ἔχομεν περιπτώσεις διώξεως Ἑλληνικῶν ἁλιευτικῶν ὑπὸ τῶν Τουρκικῶν καταδιωκτικῶν ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν ὑδάτων καὶ εἰς ἀπόστασιν 500 μ. ἀπὸ τῶν ἀκτῶν τῆς παραλίας Δανδαμήδου–Λέσβου.

§54Ε. ΖΑΠΑΡΤΑΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τονίσω, ὅτι ἡ προκλητικότης τῶν Τούρκων, δὲν ἐμφανίζεται μόνον διὰ πειρατικῶν ἐνεργειῶν εἰς τὴν θάλασσαν. Ἰδία καὶ χειροτέρα κατάστασις παρουσιάζεται εἰς τὴν χερσαίαν γειτνίασιν. Προέρχομαι ἐκ τοῦ Νομοῦ Ἕβρου καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μεταφέρω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὸν πόνον καὶ τὴν πικρίαν τῶν κατοίκων τῶν παρεβρίων χωρίων διὰ τὰς ἀδικαιολογήτους προκλήσεις καὶ βιαιοπραγίας τῶν γειτόνων μας εἰς βάρος Ἑλλήνων πολιτῶν. Θεωρῶ, ἀκόμη, καθῆκον μου, νὰ ἐκφράσω τὴν ἐθνικὴν καταισχύνην, τὴν ὁποίαν αἰσθάνονται οἱ ἀκρῖται τῆς χώρας μας ἀπὸ τὴν πλήρη ἔλλειψιν κἄθε ἀντιδράσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§55Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν μόνην λέξιν ἐκ μέρους τῆς Ἑνώσεως Κέντρου. Ἐκφράζω εὐχαριστίας πρὸς τὸ Προεδρεῖον καὶ τὸν κ. Ζίγδην διότι ἐπέτρεψαν τὰς ἐκδηλώσεις αὐτὰς τῆς ἐθνικῆς ἀγανακτήσεως, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι χρήσιμοι εἰς τὰς περαιτέρω ἐνεργείας ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ΕΡΕ.

§56Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπέτρεψα βεβαίως τὰς διακοπάς, διότι θὰ τὸ ἐθεώρουν ἀσέβειαν νὰ μὴ ἀνταπεκρινόμην εἰς τὸν βαθύτατον ἐθνικὸν πόνον, ὁ ὁποῖος συνέχει ὅλους τοὺς συναδέλφους, καὶ ἰδίως τοὺς συναδέλφους τοὺς προερχομένους ἐκ τῶν παραμεθορίων περιοχῶν, διὰ τὴν ἀνείπωτον διαγωγὴν τῶν Τουρκικῶν ἀρχῶν εἰς τὸ θέμα τῆς ἁλιείας καὶ τὴν πλέον ἀνείπωτον συμπεριφορὰν τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπανῆλθον τὰ ἐπιζήσαντα θύματα τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ «Μαρίτσα». Καὶ διεπιστώθη τὸ ἔγκλημα τῆς βυθίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ πλοίου ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων. Καὶ διεπιστώθη ἡ δολοφονία δύο Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ ἡ ἀπαγωγὴ ἄλλων τεσσάρων. Θὰ ἐπερίμενε κανεὶς ὅτι κατόπιν τῆς διαπιστώσεως τῶν γεγονότων αὐτῶν μία ἀνδροπρεπὴς Ἑλληνικὴ διαμαρτυρία θὰ ἐξεπορεύετο ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν καὶ θὰ ἐδίδετο διὰ τοῦ διεθνοῦς τύπου εἰς ὅλην τὴν ἀνθρωπότητα, διὰ νὰ γνωρίσουν ἐπὶ τέλους καὶ οἱ φίλοι μας, ὅτι ὁ τόπος αὐτὸς δὲν εἶναι ξεφραγμένο ἀμπέλι, ὅτι ἔχομεν ἀξιοπρέπειαν καὶ ὅτι ξεύρομεν νὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντά μας. Μέχρι σήμερον δὲν ἤκουσα τοιοῦτόν τι. Θὰ ἤμην εὐτυχής, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ βεβαιώση ὅτι ἐξεπλήρωσεν τοὐλάχιστον τὸ καθῆκον του ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, καὶ ἕνα τελευταῖον σημεῖον ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ «Μαρίτσα». Οἱ ἄνθρωποι κατεστράφησαν. Καὶ οἱ πλοιοκτῆται καὶ οἱ ναυτικοὶ σήμερον πένονται. Οὐδεμία ἀξίωσις δι’ ἀποζημίωσιν διετυπώθη πρὸς τὴν Τουρκίαν καὶ οὐδεμία ἐνέργεια ἔκαμεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰ θύματα. Ἔτσι λιμοκτονοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ εὑρίσκονται εἰς μίαν κατάστασιν ἀπογνώσεως λόγω τῆς ἐγκαταλείψεώς των ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ζοῦν ἀπὸ τὴν θέρμην τῆς στοργῆς τῶν Καλυμνίων καὶ τῶν ἄλλων Δωδεκανησίων, οἱ ὁποῖοι τοὺς περιέβαλον κατὰ τὴν ἐπιστροφήν των μὲ τόσον ἐνθουσιασμὸν καὶ πατριωτισμόν, ὥστε ἠμπόρεσαν νὰ συγκρατήσουν τὸν πόνον των καὶ νὰ διατηρήσουν εἰς τὰς ψυχάς των κἄποιαν ἐλπίδα, ὅτι τὸ νὰ εἶσαι Ἕλλην δὲν εἶσαι σκυλί, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ κλωτσᾶ ἢ νὰ σκοτώνῃ ὁ πρῶτος βέβηλος τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου καὶ τῶν ὑψηλῶν ἀρχῶν τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας. Κύριοι, εἰς τὴν αἴτησιν καταθέσεως τῶν ἐγγράφων, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν τότε, ἠρωτήσαμεν ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐξωτερικῶν. Ἐπήγατε εἰς τὴν Ἄγκυραν. Ἐκάματε τὰς φοβερὰς ἐκείνας παραχωρήσεις εἰς τὴν Τουρκίαν. Τὶ ἐκάματε ἐπὶ ἑνὸς θέματος ἐκκρεμοῦντος, ζωτικοῦ διὰ τοὺς Δωδεκανησίους; Ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐν Τουρκίᾳ κτημάτων τῶν Δωδεκανησίων; Διότι γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι οἱ Δωδεκανήσιοι τελοῦντες ὑπὸ Ἰταλικὴν κατοχὴν τὸ 1922 δὲν ἔτυχον τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν, οὔτε τῆς ἀποζημιώσεως διὰ ἐγκαταλειφθείσας περιουσίας ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, τῆς ὁποίας ἔτυχον οἱ ἄλλοι Ἕλληνες οἱ ἐκριζωθέντες ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας. Τὸ καθεστὼς τῆς ἀκινήτου αὐτῆς ἰδιοκτησίας διετηρήθη μέχρι τέλους τῆς Ἰταλικῆς κατοχῆς. Ἔχομεν ἐνοικιάσεις κτημάτων, πληρωμὰς ἀποζημιώσεων, εἰσπράξεις ἐκ τῶν κτημάτων αὐτῶν, καὶ διαπραγματεύσεις μεταξὺ Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως καὶ Τουρκικῆς διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἀνερχομένων εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια χρυσᾶς λίρας, ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Τὸ θέμα τῶν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ κτημάτων τῶν Δωδεκανησίων ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν συμμετεῖχεν ὁ κ. Ἀβέρωφ, πρὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἀειμνήστου Μπακάλμπαση, ὅταν ἐκάμαμεν τὴν μικτὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἤρχισεν διαπραγματεύσεις διὰ τὴν τακτοποίησιν ὡρισμένων προβλημάτων παραμεθορίων. Καὶ εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς Ἄγκυραν τὸ θέμα ἐθίγη, συμπεριελήφθη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ. Δευτέρα βολιδοσκόπησις θὰ ἐγένετο εἰς τὴν Ρόδον, ἀλλ’ ἐπηκολούθησεν ἡ μεταπολίτευσις καὶ ἡ Κυπριακὴ ὑπόθεσις καὶ δὲν ἐδόθη συνέχεια. Ἔκτοτε οἱ ἰδιοκτῆται τῶν κτημάτων καὶ οἱ βουλευταὶ —διότι ἔχομεν ὑποβάλλει 4–5 ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις μέχρι σήμερον, καὶ ἔχομεν προβῆ εἰς πολλὰ διαβήματα— ἐζήτησαν τὴν τακτοποίησιν τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἦτο σαφὲς καὶ τὸ ὁποῖον ἦτο ἰδιάζον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς πολλὰς περιπτώσεις διεβεβαίωσαν τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὅτι θὰ πατήσουν πόδι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἐναντίον τῶν Τούρκων καὶ ὅτι θὰ ἐδίδετο ἡ δέουσα λύσις. Ἠρωτήθη καὶ πάλιν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν πρὸ τῶν ἀπιθάνων παραχωρήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμε πρὸς τοὺς Τούρκους, ἐπέτυχεν ἢ ἔστω συνεζήτησε τὸν διακανονισμὸν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ οὐδεμία ἀπάντησις μᾶς ἐδόθη. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μετέβη εἰς τὴν Ἄγκυραν ὄχι διὰ νὰ διεκδικήσῃ ἀλλὰ μόνον διὰ νὰ παραχωρήσῃ δικαιώματα. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς δὲν εἶναι εὐχάριστον καθῆκον, διότι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία εἶναι ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἡ ὁποία διέπεται ἀπὸ τὰ ἰδεώδη τοῦ μεγάλου ἐθνάρχου Ἐλευθερίου Βενιζέλου τοῦ θεμελιωτοῦ τῆς φιλίας αὐτῆς, ἐνδιαφέρεται μεγάλως διὰ τὴν διατήρησιν καὶ ἀνάπτυξίν της. Ἐλπίζω ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀποτολμήσῃ συμφώνως πρὸς τὴν προσφιλῆ ἀλλ’ εὐτελῆ συνήθειάν της νὰ διαβάλῃ τοὺς σκοποὺς τῆς παρούσης ἐπερωτήσεως. Ἡ Κυβέρνησις πράγματι ὁσάκις ἐλέγχεται διὰ τὰ παραπτώματά της μᾶς κατηγορεῖ ὅτι ἀποσκοποῦμεν νὰ ὑπονομεύσωμεν ἄλλοτε τοὺς δεσμοὺς καὶ ἄλλοτε τὴν ἐξωτερικὴν θέσιν τῆς χώρας. Δι’ αὐτὸ ἔκαμα τὴν διευκρίνισιν αὐτήν. Πιστεύω εἰς τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν φιλίαν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι καὶ οἱ Τοῦρκοι θὰ τὴν σέβωνται ὅπως καὶ ἡμεῖς καὶ δὲν θὰ τὴν θεωροῦν λεόντειον ἑταιρείαν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θέλῃ νὰ καθιερώσῃ τὴν ἀρχὴν τῆς Λεοντείου ἑταιρείας τότε αὐτὸς ὑπονομεύει καὶ καταστρέφει τὸ οἰκοδόμημα τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας. Ἐὰν καὶ οἱ Τοῦρκοι διανοοῦνται τὸ ἴδιο, καὶ αὐτοὶ ἐγκληματοῦν κατὰ τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας. (Χειροκροτήματα). Δι’ αὐτὸ εἶπα ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεως δὲν εἶναι οὔτε εὐχάριστος οὔτε εὐχερὴς ὑπόθεσις. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἕνα δεύτερον θέμα. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Ρόδον διαβιοῦν Μουσουλμᾶνοι συμπολῖται μας, οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνουν τῆς στοργῆς καὶ τῆς ἀγάπης ὁλοκλήρου τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν Ἀρχῶν. Πρόκειται περὶ 3.000 ἕως 3.500, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐξαίρετοι Ἕλληνες, νομοταγεῖς καὶ ἐπιθυμοῦν νὰ ζήσουν καὶ προοδεύσουν ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ διαπραχθῇ καὶ πάλιν τὸ σφάλμα αἱ παρατηρήσεις μου νὰ διαστραφοῦν δι’ ἐξυπηρέτησιν εὐθυνῶν κομματικῶν ἐπιδιώξεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, κ. βουλευταί, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οὐδέποτε ἐζήτησαν δικαιώματα μειονότητος. Ἦσαν εὐχαριστημένοι ὑπὸ τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον ἔζων. Ἐνδεχομένως καὶ αὐτοὶ νὰ εἶχον ὡρισμένα παράπονα, τῆς ἰδίας μορφῆς μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες συμπατριῶται των εἶχον. Οὐδέποτε ὅμως ἀπὸ ὑπεύθυνα χείλη διετυπώθη ἡ ἄποψις τῆς ἀναγνωρίσεώς των ὡς μειονότητος. Τὴν «τιμὴν» αὐτὴν τὴν ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν των καὶ παρὰ τὰς ὑφισταμένας Διεθνεῖς Συμβάσεις προέβη μόνος του εἰς αὐτὴν τὴν συμφωνίαν περὶ ἀναγνωρίσεώς των ὡς μειονότητος. Καὶ ἔχει ἐπίσης καὶ τὴν θλιβερὰν τιμήν, ὅτι παρέδωκεν εἰς ξένην χώραν 300–500 Ἕλληνας ὑπηκόους.

§57Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ παρέδωσε 500 χιλιάδας Κυπρίους.

§58Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Πέστα Ἰάκωβε...

§59Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, κ. Ὑπουργέ.

§60Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι ἐξαιρετικῶς σοβαρόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ γελᾷ.

§61Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ γελῶ μὲ τὰς ἀνοησίας ποὺ λέγετε. (Θόρυβος).

§62Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν τῶν Ὑπουργῶν νὰ θέτουν ὑπ’ ὄψει τῶν βουλευτῶν τοὺς φακέλλους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ζητοῦνται. Ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικώτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, ἠρνήθησαν νὰ θέσουν ὑπ’ ὄψει τῶν βουλευτῶν τοὺς αἰτουμένους φακέλλους καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐπίμονος αὐτὴ τακτικὴ μίαν μόνον ἐξήγησιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει θέσει ὡς σκοπόν του τὴν ἀπεμπόλησιν τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς χώρας, βεβαίως φοβεῖται νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψει τῶν βουλευτῶν τοὺς φακέλλους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία τοῦ ἀπευθύνεται ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δωδεκάνησον εἶναι, ὅτι ἔχομεν ἤδη τὴν ἀπαρχὴν μιᾶς νέας ἐθνικῆς ὑποχωρήσεως, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Κύπρου. Καὶ εἶναι παραβάτης τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι εἶναι ἔνοχος τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν Μουσουλμάνων τῆς Ρόδου, ὡς μειονότητος καὶ τῆς δωρεᾶς 300 Ἑλλήνων εἰς ξένην δύναμιν. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἔστω καὶ διὰ μίαν φορὰν θὰ συναισθανθῇ τὴν σοβαρότητα καὶ τῶν θεμάτων καὶ τῆς θέσεώς του. Θὰ ἤμην δὲ εὐτυχής, ἂν παρεῖχεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ καθίστατο δυνατὸν νὰ μᾶς ἀπαλλάξουν ἀπὸ τὸ ἄγχος, τὸ ὁποῖον μᾶς κατέχει διὰ τὰς συμφωνίας τῆς Ἀγκύρας. Ἐὰν συνεχίσῃ χαριεντιζόμενος καὶ ὑβρίζων ἡμεῖς πρέπει νὰ ἀπέλθωμεν τῆς αἰθούσης πολλοὶ σκεπτικοί. Θὰ ἀποδειχθῇ δι’ ἄλλην μίαν φοράν, ὅτι ἡ ἔλλειψις τῆς συνειδήσεως εὐθύνης περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐξωτερικῶν θεμάτων τῆς χώρας συμπίπτει μὲ τὴν ἔλλειψιν σοβαρότητος συμπεριφορᾶς, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§63Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος ἀνέπτυξε τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ ἐπερωτήσεως, ἀφορώσης εἰς τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων καὶ ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑποβάλλει δύο ἐπερωτήσεις, ἡ μία ἀφορᾷ τὰ κτήματα ἰδιοκτησίας Δωδεκανησίων ἐκ Μ. Ἀσίας καὶ ἡ ἄλλη εἶναι ἐπερώτησις γενικῆς μορφῆς διὰ τὴν ἀσκουμένην πολιτικήν. Κατὰ συνέπειαν ζητῶ καὶ ἐγὼ νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς παρομοίας περιπτώσεις ἔχει καθιερωθῆ, ὅτι εἶναι δυνατόν, κατά τινα τρόπον νὰ εἰσέλθωμεν καὶ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, ἐφ’ ὅσον βεβαίως τὸ δέχεται καὶ ὁ κ. Ὑπουργός. Ὀφείλω νὰ τονίσω βεβαίως ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν εἴμεθα ἐν ἀπολύτῳ ἀταξίᾳ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἄποψις αὐτὴ ἐπεκράτησε κατ’ οἰκονομίαν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νόμῳ προτεινομένων ἐπερωτήσεων. Αἱ νόμῳ προτιμώμεναι, εἴπομεν, ὅτι εἶναι περιωρισμένης ἐκτάσεως ἐπερωτήσεις. Ἐγένετο δεκτόν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἅπτεται ὀλίγον ὁ ἐπερωτῶν καὶ τῆς οὐσίας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἀντίρρησιν, συζητοῦνται. Θὰ δοθῇ λοιπὸν ὁ λόγος καὶ εἰς τὸν κ. Ζαννῆν, μετὰ τὸν κ. Τούμπα.

§65Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τούμπας ἔχει τὸν λόγον.

§67Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην εἶναι μεγάλης σημασίας. Ὁ συνάδελφος κ. Ζίγδης ἔδωσε μίαν πλήρη εἰκόνα τοῦ θέματος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὥστε δὲν ἀπομένει εἰς ἐμὲ εἰ μὴ νὰ περιορισθῶ εἰς ἐλάχιστα. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐδημοσιεύοντο εἰς τὸν τύπον, τὸν Αὔγουστον τοῦ 1962 αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, εὑρισκόμην εἰς Ρόδον καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἀντελήφθην, ὅτι ἐπροξένησαν ἐξαιρετικὴν συγκίνησιν εἰς τὸν λαὸν τῆς Ρόδου. Εἰς ὅλας τὰς πλευρὰς διεπίστωσα ὅτι ἐσημειώθη μία ἐξαιρετικὴ ἐθνικὴ εὐαισθησία, ἀλλὰ καὶ γενικὴ βαθεῖα δυσφορία. Αὐτὸς δὲ εἶναι ἀκριβῶς καὶ ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ὤθησεν εἰς τὴν ὑποβολὴν ὁμοῦ μετὰ τοῦ κ. Ζίγδη τῆς αἰτήσεως πρὸς κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι μὲ λύπην μου ἀνέγνωσα τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὰς γενομένας εἰς ἀπάντησιν τῆς αἰτήσεώς μας διὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων. Καὶ λέγω μὲ λύπην μου, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐθεώρησε τὸ θέμα ὡς προσωπικὸν καὶ προσωπικῶς ἐπετέθη ἐναντίον τῶν ὑπογραψάντων τὴν αἴτησιν. Ἀλλά, κ. βουλευταί, θέματα τοιαύτης μορφῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν προσωπικὸν ζήτημα οὐδενός, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς πᾶσαν περίπτωσιν αἰτήσεως διὰ κατάθεσιν ἐγγράφων τὸ θέμα θὰ ἐξελαμβάνετο ὡς προσωπικὸν καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ὕπαρξις Κοινοβουλίου. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ζίγδης, ἐθεμελίωσε πλήρως τὸ θέμα τῆς ἀλλαγῆς τῆς ὑπηκοότητος τῶν 312 Μουσουλμάνων τὸ θρήσκευμα Δωδεκανησίων. Τὸ θέμα κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι πόσοι εἶναι αὐτοί, ἀλλὰ ἀποτελεῖ θέμα ἀρχῆς, δηλαδὴ ὅτι παρὰ τὰς συνθήκας, λαμβάνονται ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι μεταβάλλουν καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τῶν συνθηκῶν εἰρήνης. Ἐὰν ἀρχίσωμεν ἡμεῖς πρῶτοι νὰ ὑποσκάπτωμεν τὰ θεμέλια τῶν Συνθηκῶν εἰρήνης ἔστω καὶ ἐπὶ μὴ θεμελιωδῶν ζητημάτων, ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τὴν ἄλλην πλευρὰν νὰ ὑποσκάψῃ τὰ αὐτὰ θεμέλια ἐπὶ θεμελιωδῶν ὅμως πλέον ζητημάτων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν πρέπει μετὰ μεγίστης περισκέψεως καὶ σχολαστικότητος νὰ ἐπιμελῆται τῆς τηρήσεως καὶ ἑνὸς ἰῶτα τῶν Συνθηκῶν Εἰρήνης. Ὁ κ. Ζίγδης ἐθεμελίωσε πλήρως τὸ θέμα ἀπὸ νομικῆς πλευρᾶς. Ἐγὼ ὀλίγα τινὰ θὰ προσθέσω. Κύριοι βουλευταί, αἱ σχέσεις δύο Κρατῶν εἶναι συνάρτησις τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἑκάτερον ἐκ τοῦ ἄλλου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν καλαὶ σχέσεις ἐὰν τὰ ὠφελήματα εἶναι ἑτεροβαρῆ. Φοβοῦμαι ὅτι ἑτεροβαρεῖς σχέσεις ἀναπτύσσομεν προσφάτως μὲ τὴν Τουρκίαν. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ 1962 διελάμβανον καὶ περὶ τοῦ θέματος τῆς παρακτίου ἁλιείας. Λυποῦμαι διότι δὲν παρευρίσκεται ὁ διακεκριμένος καὶ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὁ ὁποῖος εἰς δύο πρόσφατα ἄρθρα του ἀνέλυσε τὸ ὅλον θέμα τῶν χωρικῶν ὑδάτων. Πρόκειται ἐν τῇ πραγματικότητι περὶ λίαν ἐμβριθοῦς μελέτης, εἰς τὴν ὁποίαν πέραν τῶν ἄλλων ἀποδεικνύεται καὶ τὸ τὶ ἀκριβῶς ἐπιδιώκει τὸ κατατεθὲν εἰς τὴν τουρκικὴν ἐθνοσυνέλευσιν νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὰ χωρικὰ ὕδατα. Καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ ὅπως τὸ μελετήσουν οἱ ἁρμόδιοι τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Αἱ ἀποστάσεις διὰ τὰ χωρικὰ ὕδατα δὲν προσδιορίζονται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον διεθνῶς καὶ δὲν εἶναι γενικῶς νομοθετημέναι. Ὑπάρχουν παραδεδεγμέναι ἀποστάσεις χωρικῶν ὑδάτων 3 μιλλίων, 6 μιλλίων, (ὅπως εἶναι τῆς Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας), 9, 12, 18 καὶ ἐπ’ ἐσχάτων ὑπῆρξαν Κράτη, τὰ ὁποῖα ἐπεξέτειναν τὴν ἀπόστασιν μέχρι καὶ 200 μιλλίων. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν τῶν χωρικῶν ὑδάτων ὑπάρχει καὶ ἡ ἐπέκτασις τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης εἰς τὴν ἁλιευτικὴν ζώνην, τὴν ὁποίαν ἐπεκτείνουν πολὺ πέραν τῶν κυριαρχικῶν ὑδάτων, ὅπως ἔπραξαν ἡ Ἰσλανδία, ἡ Χιλὴ καὶ ἡ Βραζιλία. Ἡ Τουρκία ἐπιζητεῖ νὰ καθορίσῃ τὰ χωρικὰ ὕδατά της εἰς 6 μίλλια καὶ τὴν ἁλιευτικήν της ζώνην εἰς 12 μίλλια πέραν αὐτῶν. Πρῶτον, πρέπει νὰ σημειώσω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς διεθνὴς κανών, ὁ ὁποῖος νὰ ὑποχρεώνῃ οἱονδήποτε Κράτος νὰ ἀποδεχθῇ οἱανδήποτε ρύθμισιν ἄλλου Κράτους, ὅσον ἀφορᾷ χωρικὰ ὕδατα καὶ ζώνας ἁλιείας. Ὑπάρχουν ἀποφάσεις τοῦ Διεθνοῦς Δικαστηρίου τῆς Χάγης καὶ τοῦ ΟΗΕ διὰ τῶν ὁποίων δὲν γίνεται δεκτὸν νὰ δοθῇ δικαίωμα κυριαρχίας, διότι πέραν τῆς ἀρχικῆς ζώνης ὅπου ὑπάρχει πλῆρες δικαίωμα κυριαρχίας, εἰς τὴν ὑπόλοιπον ζώνην, τὴν ζώνην τῆς ἁλιείας, ἕνα Κράτος δύναται νὰ ἀσκήσῃ ὡρισμένα μόνον δικαιώματα ἀφορῶντα εἰς τὴν προστασίαν τῆς ἁλιείας καὶ μόνον. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον εἰς τὴν Τουρκίαν νὰ ἔχῃ ὑπὸ ψήφισιν ἕνα τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ διὰ τὰ παράλια αὐτῆς, ἀπὸ μέτρον αὐτό. Ἡ Τουρκία, εἰς ὅλα τὰ παράλια αὐτῆς, ἀπὸ τὸν Εὔξεινον Πόντον μέχρι τὴν Ἀλεξανδρέτταν ἔχει κοινὰ τὰ συμφέροντα αἰγιαλίτιδος ζώνης μόνον μὲ τὴν Ἑλλάδα. Μόνον ἡ Ἑλλὰς εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν γραμμὴν ἔχει ἁλιευτικὰ συμφέροντα. Ἑπομένως τὸ μέτρον αὐτὸ στρέφεται εὐθέως κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Δὲν γνωρίζω τὴν τύχην τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Τοῦτο ἀποτελεῖ ζήτημα ἐσωτερικὸν τῆς Τουρκίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι αἱ σχέσεις τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Τουρκίαν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται μὲ τὴν ἐπιδίωξιν τῆς λήψεως ἑνὸς τοιούτου μέτρου. Ἐρωτᾶται, εἶναι σχέσεις φιλικαί, εἶναι σχέσεις ψυχραί, εἶναι σχέσεις εἰς κατάστασιν ἀδιαφορίας; Κύριοι βουλευταί, αἱ σχέσεις μας, ἀποδεικνύεται, ἀτυχῶς, ὅτι κἄθε ἄλλο παρὰ φιλικαὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι. Ἐὰν ὑπῆρχον σχέσεις φιλικαί, δὲν θὰ προέβαινεν ἡ Τουρκία εἰς τὴν μονομερῆ ρύθμισιν ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ζωτικῶς καὶ τὴν Ἑλλάδα.

§68Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶσθε διαπρεπὴς ναυτικὸς καὶ γνωρίζετε καλύτερον παντὸς ἄλλου τὰς Ἑλληνικὰς θαλάσσας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω δύο τινά. Πρῶτον ἐὰν γίνῃ ἐκ μέρους τῆς Τουρκίας ἡ προέκτασις αὐτὴ τῶν χωρικῶν ὑδάτων, δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ παρεμβληθοῦν προσκόμματα διὰ τὴν ἁλιείαν εἰς τοὺς Ἕλληνας ἐντὸς τῶν χωρικῶν ὑδάτων τῆς Ἑλλάδος; Καὶ δεύτερον, ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ εἶσθε καὶ διαπρεπὴς ἀξιωματικός, θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω μήπως ἡ Τουρκία δὲν λαμβάνει τὸ μέτρον αὐτό, διότι ἔχει ἁλιευτικὸν ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ τὸ λαμβάνει δι’ ἄλλους λόγους καὶ ποίους; Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ναύαρχος καὶ ἔχετε τὸ συναίσθημα τῆς ἐθνικῆς εὐθύνης περισσότερον ηὐξημένον. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ δώσετε ἀπαντήσεις εἰς τὰ θέματα αὐτὰ διὰ νὰ σχηματίσωμεν κἄποιαν γνώμην καὶ ἡμεῖς, ὥστε ἀναλόγως νὰ ἀντιδράσωμεν εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην τῆς Τουρκίας.

§69Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κατ’ ἀρχὴν σᾶς εὐχαριστῶ, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, διὰ τοὺς καλοὺς λόγους, ποὺ εἴπατε δι’ ἐμέ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅμως, ὅτι ἐὰν δὲν μὲ διεκόπτατε εὐθὺς ἀμέσως ἤμουν ἕτοιμος νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα μοῦ ἐθέσατε ὡς ἐρωτήματα. Θὰ πρέπει, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ συμπεράνωμεν ἐκ ποίων λόγων ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις λαμβάνει αὐτὸ τὸ μέτρον, θὰ πρέπει, λέγω νὰ ἴδωμεν τὶ συμβαίνει εἰς τὰ Τουρκικὰ παράλια ἐν σχέσει μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἔναντι τῶν Τουρκικῶν παραλίων, ὡς γνωστόν, ὑπάρχει τὸ Ἑλληνικὸν ἀρχιπέλαγος. Εἰς πολλὰ σημεῖα ἡ διαχωρίζουσα τὴν Τουρκίαν ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς νήσους θάλασσα, εἶναι μικροτέρα τῶν 6 μιλλίων, ὡς εἰς Μυτιλήνην καὶ Χίον. Εἴς τινας περιπτώσεις ἡ ἀπόστασις αὐτὴ φθάνει, ὡς εἰς Σάμον, μέχρι κάτω τοῦ ἑνὸς μιλλίου. Εἰς τὴν Κῶ εἶναι δύο μίλλια. Ἐπομένως εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς τὰ χωρικὰ ὕδατα μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας συμπίπτουν καὶ ὅταν ἀκόμη ἡ ζώνη αὐτῶν εἶναι ὡς καθορίζεται ὑπὸ τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν κατ’ ἀνάγκην διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν χωρικῶν ὑδάτων μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν θὰ ληφθῇ τὸ μέσον τῆς θαλάσσης, ἡ ὁποία διαχωρίζει τὰς δύο χώρας. Περαιτέρω ὑποστηρίζω καὶ θὰ πρέπει νὰ καταστῇ γνωστὸν ὅτι ἡ Τουρκία δὲν λαμβάνει τὸ μέτρον αὐτὸ διότι ἔχει ἁλιευτικὰ συμφέροντα καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ προστατεύσῃ ταῦτα διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἕνα Κράτος θέτῃ ἐν κινδύνῳ τὰς φιλικάς του σχέσεις μὲ ἄλλο Κράτος διὰ τὴν προστασίαν τῶν ἁλιευτικῶν του συμφερόντων, καὶ μάλιστα ὅταν εἶναι δεδομένον ὅτι ἡ Τουρκία οὐδὲν σημαντικὸν ἁλιευτικὸν ἐνδιαφέρον παρουσιάζῃ. Καὶ ἰδοὺ διατί. Ἐκ τῶν συντασσομένων ὑπὸ τοῦ Ο.Η.Ε. πινάκων, ἡ Τουρκία ἐπὶ 34 χωρῶν καταλαμβάνει τὴν 30ὴν θέσιν μεταξὺ τῶν χωρῶν αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουν ἁλιευτικὸν ἐνδιαφέρον. Θὰ πρέπει ἀκόμη νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὸ ἑξῆς: Ἡ Ἰσλανδία εἶναι ἡ πρώτη χώρα εἰς ἁλιευτικὸν ἐνδιαφέρον καὶ ἡ ἐθνική της οἰκονομία βασίζεται πλήρως εἰς τὴν ἁλιείαν. Τὸ 95% τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἁλιείαν. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, ὁποίαν ζωτικὴν σημασίαν ἔχει διὰ τὸ Κράτος αὐτὸ ἡ ἔκτασις τῶν χωρικῶν ὑδάτων καὶ ἡ προστασία τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης της. Καὶ ὅμως, ὅταν πρό τινων ἐτῶν ἡ Ἰσλανδία ἠθέλησε νὰ ἐπεκτείνῃ δι’ ἐσωτερικοῦ νόμου τὰ χωρικά της ὕδατα εἰς 12 μίλια ἡ Μ. Βρεταννία ἔστειλεν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην 300 μεγάλα ἁλιευτικὰ μὲ ἰσχυρὰν συνοδείαν ἀντιτορπιλλικῶν καὶ μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ κάμουν χρῆσιν βίας ἐὰν ἡ Ἰσλανδία ἐπικαλουμένη τὸν ἐσωτερικόν της νόμον περὶ ἐπεκτάσεως τῶν χωρικῶν της ὑδάτων εἰς 12 μίλλια ἀπηγόρευε τὴν ἁλιείαν εἰς τοὺς Βρεταννούς. Καὶ προέβησαν εἰς ἄσκησιν βίας οἱ Βρεταννοί. Βλέπετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ ἄλλα Κράτη δὲν ἐσεβάσθησαν τὴν πρᾶξιν ἐκείνην τῆς Ἰσλανδίας καὶ ὅταν ἀκόμη εἶναι δεδομένον ὅτι ὁ ἐθνικὸς πλοῦτος τῆς Ἰσλανδίας βασίζεται πλήρως ἐπὶ τῆς ἁλιείας. Ἐπίσης ἔχομεν καὶ τὸ τελευταῖον παράδειγμα τῆς Βραζιλίας, ἡ ὁποία ἐπεξέτεινε τὴν ἁλιευτικήν της ζώνην εἰς 200 μίλλια διὰ νὰ παρεμποδίσῃ τοὺς Γάλλους, οἱ ὁποῖοι ἁλιεύουν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην ἀστακούς. Καὶ οἱ Γάλλοι, ὡς γνωρίζετε, ἀρνοῦνται νὰ ἀναγνωρίσουν τὰ ὅρια αὐτά. Εἰδικῶς ὅμως διὰ τὴν Τουρκίαν οὐδεμίαν λογικὴν ἔχει ἡ ἐπέκτασις τῶν χωρικῶν της ὑδάτων, ὅταν οὐδὲν ἁλιευτικὸν συμφέρον ἐμφανίζῃ. Κατόπιν τούτου ἐρωτᾶται, μήπως ἡ Τουρκία λαμβάνει τὸ μέτρον αὐτὸ δι’ ἄλλους σκοπούς; Εἶμαι πεπεισμένος, κύριοι βουλευταί, ὅτι κἄτι τέτοιο συμβαίνει. Δὲν ἔχω, βεβαίως, στοιχεῖα νὰ ἀποδείξω αὐτὸ ποὺ πιστεύω, πλὴν ὅμως πιστεύω ἀπολύτως ἀπὸ ὡρισμένας ἐνδείξεις ὅτι κἄτι τέτοιο συμβαίνει. Δὲν νομίζω ὅτι λέγων ταῦτα γίνομαι αἴτιος νὰ διαταραχθοῦν αἱ σχέσεις Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Τοὐναντίον, νομίζω, ὅτι μίαν τοιαύτην ἐνέργειαν δὲν θὰ πρέπει νὰ τὴν ἀντιπαρέλθωμεν ἀδιαμαρτυρήτως. Ἐὰν συνεχισθῇ μία τοιαύτη κατάστασις, κἄποτε θὰ παύσωμεν νὰ καταπίνωμεν τὰς προκλήσεις καὶ θὰ ξεσπάσωμεν καὶ τότε ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία, εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύομεν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ. Καλύτερον, λοιπόν, εἶναι νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἀπὸ τοῦδε, ὥστε νὰ ἀντιληφθοῦν οἱ ἐκεῖθεν τοῦ Αἰγαίου Πελάγους ἕως ποῦ δυνάμεθα νὰ ὑποχωρήσωμεν, ἕως ποῦ θὰ εἴπωμεν φθάνει πλέον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Α. Μητακίδης). Ἰδού, κύριοι βουλευταί, μερικαὶ σκέψεις αἱ ὁποῖαι μὲ ἄγουν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ Τουρκία δὲν ἐπεκτείνει τὰ χωρικὰ της ὕδατα διὰ τὴν προστασίαν τῶν ἁλιευτικῶν της συμφερόντων. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω δὲν εἶναι «ἀπόρρητον», διότι ἤδη ἔχει δημοσιευθῆ εἰς τὸν Τύπον. Τὸ ἔτος 1944 κατηρτίζοντο τὰ σχέδια τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἔτυχε τότε, ὡς Ἀρχιεπιστολεὺς τοῦ Στόλου, νὰ ἔχω τὴν εὐθύνην τῆς ἐκπονήσεως τῶν σχεδίων αὐτῶν, ἅτινα ἐξεπονοῦμεν ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸ Βρεταννικὸν Ναυτικόν. Ἐκρίθη τότε, ὅτι θὰ ἔπρεπε διὰ τὴν διακίνησιν κυρίως ὡρισμένων ἀγαθῶν, τῶν ὁποίων εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἡ Ἑλλάς, νὰ ἱδρύσωμεν εἰς ὡρισμένας πόλεις ναυτικὰς διοικήσεις. Μίαν ἡμέραν ὅμως, λοιπόν, ἔλαβον ἐντολὴν ἀπὸ τὸν Ἄγγλον Ναύαρχον νὰ μεριμνήσω καὶ διὰ τὴν ἵδρυσιν τριῶν ἐπὶ πλέον ναυτικῶν βάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐχαρακτηρίσθησαν μυστικῶς μὲ τὰ στοιχεῖα Χ1, Χ2 καὶ Χ3. Ὅταν εἶδον ὅτι αἱ βάσεις αὐταὶ τηροῦνται μυστικαί, ἐπῆγα ἀμέσως εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ συναδέλφου μου Βρεταννοῦ καὶ τοῦ εἶπον ὅτι διὰ τὴν ἐπάνδρωσιν τῶν βάσεων αὐτῶν θὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τοὺς λιμένας, ὥστε νὰ μελετήσωμεν ποῖοι ἄνεμοι πνέουν, ποία εἶναι ἡ συγκοινωνία αὐτῶν μὲ τὰς ἄλλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ ποίας πόλεις δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσουν κλπ. Θὰ ἔπρεπε συνεπῶς νὰ μοῦ εἴπῃ εἰς ποῖα σημεῖα θὰ ἱδρύοντο αἱ βάσεις Χ1, Χ2 καὶ Χ3 καὶ πόθεν θὰ ἐπηνδροῦντο. Καίτοι τὸν ἠρώτησα μετ’ ἐπιμονῆς, ἤκουσα μὲ κατάπληξιν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ μοῦ εἴπῃ. Τοῦ ἀπήντησα ὅτι ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μεταξύ μας συνεργασία. Τοῦ εἶπον, ἐὰν δὲν μοῦ εἴπητε, θὰ πάρω τὸ καπέλλο μου καὶ θὰ φύγω. Πάντα ταῦτα, κ. συνάδελφοι, τὰ ἔθεσα ἀμέσως ὑπ’ ὄψει τοῦ ἀξιοτίμου Ναυάρχου Βούλγαρη, διότι μοῦ ἐφάνησαν ἐξόχως ὕποπτα, ὁ ὁποῖος ἐν συνεχείᾳ τὰ ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Γεωργίου. Παρῆλθεν ὁλόκληρον 24ωρον καὶ οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη. Τότε, ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Γεώργιος εἶπεν. Ἐὰν δὲν μᾶς γνωρίσουν τοὺς λιμένας διὰ τὴν ἐπάνδρωσιν τῶν βάσεων, ἢ ἂν δὲν μᾶς εἴπουν πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐπάνδρωσις τῶν βάσεων αὐτῶν δὲν πρόκειται νὰ δεχθῶμεν καμμίαν συνεργασίαν. Ὅτε τὰ ἔθεσα ταῦτα ὑπ’ ὄψει τῶν Βρεταννῶν, ἔμαθα περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Αἱ βάσεις αὐταί, κ. συνάδελφοι, ἦσαν τῆς Χίου, Σάμου καὶ Μυτιλήνης καὶ θὰ ἐπηνδροῦντο ἀπὸ τοὺς Τούρκους. Θεωρῶ περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μὲ ἄμεσον ἐπέμβασιν τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Γεωργίου, τὸ θέμα ἐξηλείφθη. Τὸ θέμα αὐτό, κ. συνάδελφοι, μὲ ἔκαμε καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν νὰ εἶμαι δύσπιστος. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι λόγοι ἐπαυξάνουν τὴν δυσπιστίαν μου. Γνωρίζετε ὅτι μετὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου, κατὰ τὸ 1945, ὑπῆρχον διὰ τὰς νήσους Χίον, Σάμον καὶ Μυτιλήνην ἐγγεγραμμέναι πιστώσεις εἰς τὸν Τουρκικὸν προϋπολογισμὸν διὰ Τούρκους Νομάρχας, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐμισθοδοτοῦντο. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἀπὸ τοῦ 1945 καὶ ἐντεῦθεν ἰσχύει αὐτό. Παλαιότερον ὅμως, ὑπευθύνως τὸ βεβαιῶ τοῦτο, ἴσχυεν. Ἀλλά, τὸ ὅτι ἴσχυε μέχρι τοῦ 1945, ἀφοῦ τὸ 1912 ἀπηλευθερώθησαν αἱ νῆσοι, τὶ σᾶς λέγει τοῦτο; Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω ἔτι περισσότερον τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ συνόλῳ της. Δὲν θέλω νὰ ἀξιῶ ὅτι, ἐγὼ ὁ ἐρασιτέχνης εἰς τὰ θέματα αὐτά, τὰ γνωρίζω καλύτερα ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ἀλλά, θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κἄτι συμβαίνει καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὸ καταπιοῦμεν αὐτὸ τὸ κἄτι, οὔτε νὰ μείνωμεν μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια, διότι αὐτὸ θὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς ρῆξιν. (Χειροκροτήματα).

§70Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἔχω καταθέσει ἐρώτησιν διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἐπὶ τοῦ θέματος, παρακαλῶ, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Τούμπας ἤδη εἰσῆλθεν εἰς τὸ θέμα, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐγώ.

§71Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω ὀλίγα τινὰ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Τούμπας. Ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Ζορμπᾶ, δὲν εἶμαι ἕτοιμος διὰ τὸ ὅλον θέμα. Δὲν εἶναι ὥριμον τὸ ὅλον θέμα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτα ὁ κ. Ζαννῆς, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ σχετικῆς ἐπερωτήσεως καὶ ὕστερα ἀπαντᾶτε σεῖς. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς ἔχει τὸν λόγον.

§73Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀνέμενα ὅτι θὰ ἐγένετο συζήτησις καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν ἐν τῇ ἐπερωτήσει τοῦ συναδέλφου κ. Ζίγδη θεμάτων, διότι ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Ζίγδη ἀναφέρεται εἰς τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων. Ἐὰν ἐγνώριζον τοῦτο, ἀσφαλῶς θὰ ἔφερον μαζί μου τὸν σχετικὸν φάκελλον μὲ ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχω συγκεντρώσει ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Κύριοι βουλευταί, κατέθεσα δύο ἐπερωτήσεις τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Ἡ πρώτη ἀφεώρα τὴν γενικὴν πολιτικὴν τὴν ἀσκουμένην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν σχετικῶς μὲ τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Τουρκίαν. Καὶ ἡ δευτέρα ἀφορᾷ κτηματικὰς διαφορὰς τῶν ἰδιοκτητῶν Δωδεκανησίων ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ πιστεύουν εἰς τὴν Ἑλληνο–Τουρκικὴν φιλίαν, τὴν ὁποίαν ἐθεμελίωσαν οἱ δύο μεγάλοι ἄνδρες τοῦ αἰῶνος, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ὁ Κεμάλ. Τὴν φιλίαν αὐτὴν τὴν θεωρῶ ὡς τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τῶν σχέσεών μας μὲ τὴν Τουρκίαν. Ὁ Κεμὰλ ἐγνώριζε ποῖος ἦτο ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός. Καὶ περισσότερον παντὸς ἄλλου ἁρμόδιος διὰ νὰ τὸν κρίνῃ, ἦτο ὁ Κεμάλ. Ὁ Κεμὰλ γνωρίσας τὴν ἀνδρείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, ἠθέλησε νὰ θέσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς τέρμα εἰς τὴν διαφωνίαν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Διὰ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάνης καὶ κατὰ ρητὴν διάταξίν της, θέμα Δωδεκανήσου ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν Τουρκίαν. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω ὅτι πιστεύω εἰς τὴν Ἑλληνο–Τουρκικὴν φιλίαν ὡς ἀπαραίτητον, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Τουρκίας ὑφίσταται ἡ αὐτὴ ἐπιθυμία. Ἡ φιλία μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν θὰ πρέπει νὰ βασίζεται ἐπὶ τοῦ ἀμοιβαίου σεβασμοῦ τῶν δύο λαῶν, καὶ ἡ Ἑλλὰς ὄχι μόνον ἐτήρησεν ὅλας τὰς ἐκ τῶν συνθηκῶν ἀπορρεούσας ὑποχρεώσεις της, ἀλλὰ καὶ μεγαλοψύχως συμπεριεφέρθη ἔναντι τῶν Τούρκων. Εἰς μίαν διακοπήν μου εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Εὐρώπης πρὸς Τοῦρκον ἀντιπρόσωπον, τὸν ἠρώτησα νὰ μοῦ εἴπῃ εἰς ποίαν χώραν οἱ ὁμοεθνεῖς του ἔχουν περισσότερα δικαιώματα, ὡς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπὶ πλέον τοῦ εἶπον, ὅτι ἡμεῖς οὐδένα Τοῦρκον ἐπεστρατεύσαμεν διὰ νὰ τὸν στείλωμεν εἰς τὴν Κορέαν. Καὶ ἐπὶ πλέον τοὺς εἶπον ὅτι δὲν καλοῦμεν τοὺς Τούρκους τῆς Δωδεκανήσου νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν Στρατόν, μολονότι εἶναι Ἕλληνες ὑπήκοοι. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον ὅτι ἡ Συνθήκη ἐγένετο μὲ καμμίαν ἀξίωσιν τῶν Τούρκων ἐπὶ τῆς Δωδεκανήσου. Δὲν θέλω νὰ μεγαλοποιήσω τὸ ζήτημα. Ἐξ ἄλλου 300 εἶναι ἐν ὅλῳ οἱ Τοῦρκοι ὑπήκοοι εἰς τὴν Δωδεκάνησον καὶ δὲν φοβοῦμαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προκληθοῦν σοβαρὰ ζητήματα.

§74Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε,.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί.

§76Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἀλλά, αἱ συνεχεῖς παραχωρήσεις καὶ ὑποχωρήσεις εἶναι τοιαῦται ποὺ μᾶς ἐμβάλλουν εἰς ἀνησυχίας. Αἱ ἀρχικαὶ μικροπροστριβαὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἁλιείας συνεχῶς ἔβαινον αὐξανόμεναι μέχρις ὅτου ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἔγκλημα τῆς «Μαρίτσας». Ὁ κ. Τούμπας ἐξέφρασεν μίαν δυσπιστίαν ὡς πρὸς τὰς προθέσεις καὶ διαθέσεις τῶν Τούρκων. Τὸν ἴδιον φόβον καὶ τὴν αὐτὴν δυσπιστίαν ἐκφράζω καὶ ἐγώ.

§77Χ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ 1945 ὑπηρέτουν ὡς Γενικὸς Διοικητὴς εἰς τὴν Θράκην. Τότε εἶχον τηλεγράφημα τοῦ Μουφτῆ τῆς Τουρκικῆς Κοινότητος ἐν Θράκῃ διὰ τοῦ ὁποίου ηὐχαρίστει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν προστασίαν καὶ τὰ δικαιώματα ποὺ παρέχει εἰς τοὺς ὁμοφύλους του, ἐκφράζων τὴν ἱκανοποίησίν του ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἑωρτάσθη τόσον ἐλεύθερα τὸ Ραμαζάνι, τὸ ὁποῖον οὔτε καὶ εἰς τὴν μητέρα Τουρκίαν δὲν ἑορτάζεται οὕτω, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπιτρέπεται νὰ φοροῦν ἐλευθέρως καὶ τὸ φέσι οἱ ἄνδρες καὶ τὸν φερετζὲ αἱ μουσουλμανίδες. Αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα μὲ τὴν ὑπογραφήν του τὸ ἔδωσα εἰς τὴν Καν Βλάχου, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ τὸ κρατῇ καὶ τὸ ἐσχολίασε τότε εἰς τὴν «Καθημερινήν».

§78Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἱ Τοῦρκοι σκληρύνουν τὴν θέσιν των ἀπέναντι ἡμῶν. Τὸ γεγονὸς τὸ τελευταῖον, τῆς «Μαρίτσας», ποὺ ἡλίευεν ἐντὸς τῶν χωρικῶν ὑδάτων μὲ ἐμβάλλει εἰς ἀνησυχίας, διότι τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἐστοίχισεν τὸν θάνατον δύο οἰκογενειαρχῶν ἁλιέων μας καὶ τὴν φυλάκισιν ἑτέρων τεσσάρων, τοὺς ὁποίους οἱ Τοῦρκοι ἠμνήστευσαν, ἀντὶ νὰ ἀναγνωρίσουν τὸ ἔγκλημά των καὶ νὰ τὸ ἐπανορθώσουν. Εἶμαι ὑπερήφανος, διότι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες πάντοτε ἐπράξαμεν τὸ πᾶν, διὰ νὰ ἐξελιχθοῦν ἔτι περισσότερον αἱ φιλικαὶ σχέσεις μὲ τὴν Τουρκίαν, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν οἱ δύο μεγάλοι ἄνδρες τοῦ αἰῶνος, Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ Κεμάλ. Καὶ ἔρχομαι τώρα ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν δικαιούχων Δωδεκανησίων ἰδιοκτητῶν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ. Διὰ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάνης, ἡ Δωδεκάνησος τελοῦσα ὑπὸ Ἰταλικὴν κατοχὴν ἐξῃρέθη ἐκ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν καὶ τῆς συμφωνίας ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἀκίνητον ἐν Τουρκίᾳ περιουσίαν των. Ἰταλοί, δι’ ἄλλους βεβαίως λόγους, ὑπεστήριξαν κατὰ τρόπον λίαν ἀποτελεσματικόν, τὰ συμφέροντα τῶν Δωδεκανησίων, ἰδίᾳ διὰ τῆς ἐκδόσεως εἰδικοῦ διατάγματος ἀπαγορεύοντος πᾶσαν ἀγοραπωλησίαν ἐπὶ τῶν κτημάτων τῶν ἐν Δωδεκανήσῳ Τούρκων. Τὸ σωτήριον τοῦτο διάταγμα δυστυχῶς κατηργήθη μετὰ τὴν ἐνσωμάτωσιν. Καὶ οὕτω ἐνῷ οἱ Τοῦρκοι πωλοῦν σήμερον τὰ κτήματά των, οἱ Δωδεκανήσιοι βλέπουν νὰ κατάσχεται ἡ περιουσία των ἀξίας πολλῶν ἑκατομμυρίων χρυσῶν λιρῶν. Πρόκειται περὶ κτημάτων μὲ τίτλους. Ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἐὰν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐπραγματοποιήθη καμμία πρόοδος καὶ μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι τὸ θέμα παραμένει στάσιμον. Ἡμεῖς, οἱ Δωδεκανήσιοι, οἱ ὁποῖοι ζῶμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἀγανακτοῦμεν διὰ τὴν στάσιν τῆς Τουρκίας καὶ περισσότερον διὰ τὴν ἀδιαφορίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς ἐρώτησίν μου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, μοῦ εἶπεν ὅτι αἱ διάφοροι συνθῆκαι δὲν ἐπέτρεψαν πρόοδον πρὸς λύσιν τοῦ θέματος. Ἀπορῶ, κ. συνάδελφοι, μὲ τὴν στάσιν τῆς φίλης Τουρκίας. Ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἀποδίδῃ τὰς περιουσίας εἰς ὑπηκόους τῶν πρώην ἐχθρῶν μας, ἐχθρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπέφερον τὴν καταστροφὴν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ τελευταίου πολέμου, ἀπορῶ, λέγω, διατὶ ἡ φίλη Τουρκία ἀρνεῖται τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἡ περιουσία τῶν Δωδεκανησίων, κ. Ὑπουργέ, ἐλεηλατήθη καὶ ἐδημεύθη ὑπὸ τῶν Τούρκων. Ἀπευθύνομαι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσῃ πρὸς τοὺς Τούρκους μὲ γλῶσσαν σκληρὰν καὶ νὰ ζητήσῃ σεβασμόν, διότι μὲ τὰς δημιουργουμένας συνεχεῖς προστριβὰς ἡ ὑπομονή μας ἐξηντλήθη καὶ δηλητηριάζεται ἡ φιλία συνεχῶς. Αἱ συνεχεῖς ὅμως προκλήσεις τῆς Τουρκίας, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θέσουν τέρμα εἰς τὴν φιλίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διαφυλάξωμεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ὁμιλήσῃ μὲ γλῶσσαν σκληρὰν καὶ ζητήσῃ σεβασμὸν ἀπὸ τοὺς φίλους Τούρκους πρὸς τὴν φίλην της Ἑλλάδα.

§79Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἐπερωτήσεως διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων, ἐγγράφων ἄλλωστε τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχον ἠκούσατε μίαν μακρὰν καὶ πολὺ στομφώδη ἀγόρευσιν τοῦ συναδέλφου κ. Ζίγδη, εἰς τὴν ὁποίαν ἐλέχθησαν ἀρκετὰ σοβαρὰ πράγματα καὶ ἀρκετὰ μὴ σοβαρὰ πράγματα. Εἰς τὰ μὴ σοβαρά, βεβαίως, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω. Τὰ ἐγγράφω εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ ἀνενδότου ἀγῶνος καὶ ἔχω ἀρκετὴν πολιτικὴν ἄνεσιν διὰ νὰ ἀποφύγω πᾶσαν ἀπάντησιν. Ἐπὶ παραδείγματι, εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος ἔχει ὡς μοναδικὸν σκοπὸν νὰ ἀπεμπολήσῃ τὰ ἐθνικὰ δικαιώματα καὶ ἄλλα ἀνάλογα, περιττεύει νὰ δοθῇ πᾶσα ἀπάντησις. Γνωρίζουν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἴσως ἀκόμη καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅτι τοῦτο εὑρίσκεται εἰς τὸν ἀντίποδα τῆς ἀληθείας. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὑποχρεωμένος ἰδίᾳ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, νὰ ὁμιλῇ μὲ περισσοτέραν σοβαρότητα ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ἐχαρακτήρισε τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ζίγδη. Ὁ κ. Ζίγδης ἐκθέτων τὴν ἐπερώτησίν του ἀνεφέρθη κυρίως εἰς τὴν οὐσίαν. Διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων δυσκόλως χωρεῖ κριτική, διότι ὅπως ἀνεκοίνωσα, ἔκτοτε δὲν συνήφθησαν Συμφωνίαι καὶ ἐζητήθη ἡ κατάθεσις τῶν συμφωνιῶν. Ἀπήντησα ὅτι δὲν ὑπῆρχον Συμφωνίαι καὶ ἡ ἀπάντησις αὐτὴ ἦτο επαρκής, διὰ νὰ μὴ θεμελιώσῃ ἐπερώτησιν διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης, ἐκθέτων τὸ νομικὸν θέμα, ὅτι κακῶς ἀνεγνωρίσαμε τὴν Τουρκικὴν ὑπηκοότητα εἰς τοὺς 314 καὶ ἐνδεχομένως περισσοτέρους Μουσουλμάνους τῆς Δωδεκανήσου. Τὸ θέμα ἔχει καὶ νομικὴν καὶ πολιτικὴν πλευράν. Ἡ νομικὴ πλευρὰ δὲν εἶναι, βεβαίως, ὅπως τὴν ἐξέθεσε σήμερον ὁ κ. Ζίγδης. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ζήτημα. Ὅταν οἱ Ἰταλοὶ ἐφήρμοσαν τὴν Συνθήκην περὶ προσαρτήσεως τῆς Δωδεκανήσου εἶχον ὄντως διὰ τοῦ ἄρθρου 33 τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀποβάλουν ἐκ τῆς Δωδεκανήσου τοὺς Μουσουλμάνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπέλεγον τὴν Τουρκικὴν ὑπηκοότητα. Οἱ περισσότεροι ἐπέλεξαν τὴν Ἰταλικὴν ὑπηκοότητα. Αὐτοὶ οἱ 300 ἐπέλεξαν τὴν Τουρκικήν. Ἡ Ἰταλία ἠδύνατο ἐντὸς 12 μηνῶν, νὰ τοὺς ζητήσῃ νὰ ἀποχωρήσουν. Δὲν τοὺς τὸ ἐζήτησε καὶ αὐτοὶ παρέμειναν ἐκεῖ ὑπὸ ἕνα καθεστὼς προσωρινῶς νόθον. Δι’ ἕνα διάστημα νόθον, διότι ἀπὸ τοῦ 1932 τοὺς παρεχωρήθησαν ὑπὸ τῆς Ἰταλικῆς διοικήσεως προσωρινὰ δελτία ταυτότητος, εἰς τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύετο ἡ Τουρκικὴ ὑπηκοότης. Ἡ Ἑλλὰς ἔφθασεν ἐκεῖ ὡς διάδοχον κράτος καὶ κατὰ τὸ Διεθνὲς Δίκαιον τὸ διάδοχον κράτος συνεχίζει τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ προηγουμένου. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι οἱ Μουσουλμάνοι αὐτοὶ κατὰ τὴν πρώτην περίοδον ἐτέλουν ὑπὸ ἕνα καθεστὼς ἀλλοδαπῶν. Κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς Διοικήσεως Χωροφυλακῆς Ρόδου: «... (ἀναγινώσκει) ... ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν ἐν Δωδεκανήσῳ καὶ μέχρι τοῦ Ἀπριλίου 1951 οἱ ἐν λόγῳ ἐτακτοποιοῦντο παρὰ τοῦ Κέντρου Ἀλλοδαπῶν Δωδεκανήσου ὡς Τοῦρκοι ὑπήκοοι σύμφωνα μὲ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 28463)1948 ἔγγραφον τῆς τέως Στρατιωτικῆς Διοικήσεως Δωδεκανήσου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, Διεύθυνσις Πολιτικῶν Ὑποθέσεων». Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μεταξὺ 1951–53 ἐπεκράτησε μία ἀντίθετος ἄποψις. Εἰς ὅλα τὰ νομικὰ θέματα, σχεδὸν πάντοτε, ὑποστηρίζονται δύο ἀπόψεις, καὶ ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντίθετος ἄποψις ἡ ὁποία εἶναι περίπου ἐκείνη τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης, καὶ λέγω περίπου, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ συμπληρωθῇ ὡς ἑξῆς: Ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ νομικῶς ὅτι ἡ διατήρησις τῆς Τουρκικῆς ὑπηκοότητος ὁλοκληροῦται μόνον ἐφ’ ὅσον ὑπάρξῃ ἡ ἀναχώρησις «ἐντὸς ἑνὸς ἔτους». Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντίθετος ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν καὶ αἱ ἐκθέσεις νομικῶν συμβούλων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἄποψις καθ’ ἣν τὸ γεγονὸς ὅτι ἔγινεν ἐπιλογὴ τῆς Τουρκικῆς ὑπηκοότητος καὶ τὸ προηγούμενον κράτος δὲν ἀπέβαλεν αὐτοὺς ἐντὸς ἔτους. Τὸ γεγονὸς τῆς μὴ ἀποβολῆς οὐδόλως ἐξαφανίζει τὴν ἐπιλογὴν καὶ τὴν κτῆσιν τῆς ἰθαγενείας, τόσον μᾶλλον καθ’ ὅσον, τὸ προηγούμενον κράτος εἶχεν ἀναγνωρίσει αὐτὴν διὰ παραχωρήσεως δελτίων ταυτοτήτων. Καὶ ἡμεῖς ἀκόμη προσωρινῶς δεχθέντες, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον, μέχρι τοῦ 1951 τὴν Τουρκικὴν ὑπηκοότητα συνεχίσαμε τὴν τακτικὴν ἐκείνην. Μεταξὺ 51 καὶ 53 ἀλλάξαμε τακτικήν. Τὸ 1953 ἀντιθέτως, τοὺς ἐγγράψαμεν εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀλλοδαπῶν, ἀλλὰ ὡς ἀκαθορίστου καὶ ἀμφισβητουμένης ὑπηκοότητος, δηλαδὴ ὡς ἀπόλιδας. Αὐτὸ εἶναι ἕνα σύντομον ἱστορικὸν δι’ οὗ καταφαίνεται ὅτι ἡ νομικὴ θεμελίωσις τοῦ θέματος, εἶναι πολὺ ἀμφισβητουμένη. Πάντως δύναται μὲ ἰσχυρὰ ἐπιχειρήματα νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὡς διάδοχον τῆς Ἰταλίας Κράτος, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὴν ὑποχρέωσιν, ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς δικαίου, νὰ τοὺς ἀναγνωρίσωμεν. Ἔχει ὅμως τὸ θέμα καὶ πολιτικὴν πλευράν. Ἡ πολιτικὴ πλευρὰ εἶναι ἀρκετὰ λεπτή, ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἔχει πλείστους Ἕλληνας ὑπηκόους εἰς ξένας χώρας καὶ δὴ Ἕλληνας ὑπηκόους ἄλλοτε προστατευομένους καὶ ἄλλοτε οὐχὶ ὑπὸ διεθνῶν συνθηκῶν, ἐνίοτε προστατευομένους ἀπὸ συνθήκας ἐγκαταστάσεως, ἀλλὰ ἀπὸ συνθήκας ἐγκαταστάσεως, αἱ ὁποῖαι ὁρίζουν «ἄδειαν ἐργασίας καὶ ἄλλους περιορισμούς, ἡ Ἑλλὰς ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς δὲν εἶναι συμφέρον νὰ λέγῃ ὅτι δὲν δέχεται νὰ ὑπάρχουν ἐντὸς τῶν ὁρίων της ξένοι ὑπήκοοι, διότι οὕτως ἑρμηνεύει τὸ δίκαιον. Ἡ πολιτικὴ σκοπιμότης εἶναι πολὺ γενικωτέρα. Ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ νομικὴ τοποθέτησις ἦτο τοιαύτη, λίαν ἰσχυρά, κατὰ τὸν Νομικὸν Σύμβουλον τοῦ ἰδικοῦ μας Ὑπουργείου, ἐμβριθῆ εἰς τὰ διεθνῆ ζητήματα, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ πολιτικὴ σκοπιμότης παράλληλα πρὸς τὴν νομικὴν συνηγόρει ὑπὲρ τούτου προέβημεν εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς Τουρκικῆς ὑπηκοότητος εἰς 300 μουσουλμάνους. Εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν διαβιοῖ, ὅπως γνωρίζετε, ἕνας σημαντικὸς ἀριθμὸς Ἑλλήνων. Ὁ κατὰ πολὺ μεγαλύτερος, ὁ τετραπλάσιος ἴσως ἀριθμὸς ἀφορᾷ Τούρκους ὑπηκόους. Ἄλλος ἀριθμὸς ἔχει Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα καὶ ἐργάζεται ἐκεῖ ὑπὸ συνθήκας, αἱ ὁποῖαι συνήθως εἶναι καλαί. Συνεπῶς, ὄχι μόνον καμμία ἀπεμπόλησις ἐθνικῶν δικαιωμάτων δὲν ἔγινε, ἀλλὰ ἔγινε μία πρᾶξις σύμφωνος πρὸς τὸ διεθνὲς δίκαιον καὶ σύμφωνος ἀπολύτως πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Ἡ ἄποψις κατὰ τὴν ὁποίαν ἀρχίζει μία ἀναγνώρισις μειονότητος ἐν Δωδεκανήσῳ ἐλπίζω νὰ εἶναι ἄποψις, ἡ ὁποία θὰ περιορισθῇ εἰς τὸν κ. Ζίγδη καὶ ὅτι δὲν θὰ τὴν ἐπικαλεσθῇ κανείς. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ἐπιχειρήσῃ κανεὶς νὰ θεμελιώσῃ ἐπιχείρημα ἐπὶ τῆς δηλώσεως αὐτῆς τοῦ κ. Ζίγδη, διότι ἄλλο ἐπιχείρημα δὲν ὑπάρχει πλὴν τῆς ἀνενδότου αὐτῆς τοποθετήσεως τοῦ κ. Ζίγδη περὶ ἀπαρχῆς δημιουργίας μειονότητος. Αἱ μειονότητες, κύριοι, ὁρίζονται ὑπὸ συνθηκῶν. Οὐδεμία συνθήκη, οὐδεμία διεθνὴς πρᾶξις μνημονεύει Τουρκικὴν ἢ Μουσουλμανικὴν μειονότητα ἐν Δωδεκανήσῳ. Εἰς τὰ Δωδεκάνησα διαβιοῦν ὀλίγαι χιλιάδες Μουσουλμᾶνοι ἄριστοι Ἕλληνες ὑπήκοοι. Διαβιοῦν ὑπὸ συνθήκας ἀδελφικὰς μὲ τοὺς χριστιανοὺς Ἕλληνας πολίτας τῆς Δωδεκανήσου. Καὶ ὑπάρχουν καὶ ὀλίγοι Τοῦρκοι ὑπήκοοι, ἀναγνωριζόμενοι ἤδη. Δι’ αὐτούς, φιλικῶς δύναται νὰ ἐκφρασθῇ τὸ ἐνδιαφέρον ἄλλων Κυβερνήσεων καὶ ἰδιαιτέρως τῆς Τουρκικῆς καὶ φιλικῶς δυνάμεθα νὰ ἀπαντήσωμεν. Ὁ κ. Ζίγδης εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ μνημονεύσῃ τοὺς Ρώσους. Οἱ Ρῶσοι δὲν ἔχουν ὑπηκόους ἐδῶ, οὔτε Ἕλληνας Ρωσικῆς καταγωγῆς. Ἐξεδήλωσαν εἰς διαφόρους περιπτώσεις ἐνδιαφέρον διὰ τὸ μνημεῖον τῶν Ρώσων ναυτῶν τοῦ Ναυαρίνου ἢ τῶν Ρώσων εἰς τὴν Κρήτην ἢ ἀκόμη ἄλλοτε καὶ διὰ τὰς Ρωσικὰς μονὰς τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Καὶ ἡμεῖς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν φιλικῶν συνομιλιῶν συνωμιλήσαμεν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν μὲ τοὺς Ρώσους. Ὅταν μεταξὺ Κυβερνήσεων δὲν ὑπάρχουν ἐχθρικαὶ σχέσεις, εἶναι ἀπολύτως νοητὸν νὰ ἐκδηλοῦται ἐνδιαφέρον τῆς μιᾶς διὰ θέματα τῆς πλήρους ἁρμοδιότητος τῆς ἄλλης χωρὶς ἡ πρώτη νὰ ἔχῃ κανένα δικαίωμα. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς μὴ ὑπάρξεως δικαιώματος καὶ ἡμεῖς προβαίνομεν εἰς διαβήματα εἰς ξένας χώρας, εἰς φιλικὰς Κυβερνήσεις καὶ ἐνδιαφερόμεθα διὰ πολλάς, χιλιάδας Ἕλληνας ὑπηκόους, ζῶντας ἀνὰ τὴν οἰκουμένην. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κόψω τὴν πρόσβασιν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας πρὸς τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις διὰ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀποκόπτων τὸ δικαίωμα τοῦ ἐνδιαφέροντος ξένων Κυβερνήσεων διὰ τοὺς ἐλαχίστους ἐκείνους Ἕλληνας ὑπηκόους μὲ τοὺς ὁποίους αἱ Κυβερνήσεις αὗται συνδέονται εἴτε διὰ τῆς φυλετικῆς καταγωγῆς εἴτε διὰ τῆς θρησκείας. Νομίζω ὅτι ὑπῆρξα σαφὴς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Βλέπω ἐδῶ εἰς τὰς σημειώσεις μου ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον τὸ Τουρκικὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς 314 καθ’ ἡμᾶς, σχεδὸν 500 κατὰ τοὺς Τούρκους, καὶ δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι περισσότεροι, διότι αὐτοὶ ἀπέκτησαν τέκνα ἐν τῷ μεταξύ, τὰ δὲ τέκνα ἀκολουθοῦν τὴν ὑπηκοότητα τοῦ πατρός, βλέπω ὅτι δι’ αὐτοὺς τὸ Τουρκικὸν ἐνδιαφέρον ὑπῆρξε σταθερὸν ἀπὸ ἐτῶν. Καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ ὑπάρξῃ, διότι ἦσαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἶχον Τουρκικὴν ὑπηκοότητα. Ἦτο φυσικὸν ὅταν προσηρτήθη ἡ Δωδεκάνησος νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ νὰ μὴ εἶναι ἀπάτριδες, ὅπως τοὺς ἐχαρακτήριζον, διὰ μίαν μικρὰν περίοδον, ἀλλὰ ν’ ἀποκτήσουν τὴν ἣν προηγουμένως εἶχον ὑπηκοότητα. Εἰς μίαν πρόσφατον διακοίνωσιν τῆς Τουρκικῆς Πρεσβείας βλέπω ὅτι τὸ 1952, δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀνεύρω εἰς τὰ ἀρχεῖα ἂν ἀφορᾷ τὸν κ. Βενιζέλον ἢ τὸν κ. Στεφανόπουλον, ὑπῆρξεν ὑπόσχεσις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι τὸ θέμα θὰ ρυθμισθῇ εὐνοϊκῶς. Ὑπάρχει, λοιπόν, ἕνα συνεχὲς ἐνδιαφέρον καὶ θὰ ηὐχόμην ὅλαι αἱ ἐκδηλώσεις ἐνδιαφέροντος ξένων Κυβερνήσεων διὰ διάφορα θέματα νὰ ἦσαν τόσον θεμελιωμέναι καὶ τόσον ἀσήμαντοι, ὅπως εἶναι αὐταὶ διὰ τοὺς Μουσουλμάνους τῆς Δωδεκανήσου Τούρκους ὑπηκόους. Πρέπει νὰ σᾶς κάμω, κύριοι, καὶ μίαν ἄλλην διευκρίνισιν, διότι δυστυχῶς δὲν ἔχω προητοιμασμένην ἀγόρευσιν. Ἀπαντῶ βάσει σημειώσεων. Ὁ κ. Ζίγδης εἶπεν ὅτι διάφοροι Μουσουλμᾶνοι ἠμέλησαν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὰ μητρῶα ἀρρένων μόλις ἀπηλευθερώθη ἡ Δωδεκάνησος καὶ περιῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πράγματι δὲν ἐνεγράφησαν μερικοὶ καὶ κατὰ σύμπτωσιν δὲν ἐνεγράφησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐπιλέξει τὴν Τουρκικὴν ὑπηκοότητα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Ἰταλικῆς διοικήσεως τῆς Δωδεκανήσου ὑπὸ τῶν Ἰταλῶν. Ἤθελα τώρα νὰ ἔλθω εἰς θέμα ἀφορῶν τὰ ἐπεισόδια τῶν ἁλιευτικῶν, τὸ ὁποῖον μὲ πολλὴν σοβαρότητα ἔθιξε καὶ ὁ κ. Τούμπας καὶ ὁ κ. Ζαννῆς. Κύριοι, τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι πράγματι ἕνα θέμα πάρα πολὺ δυσάρεστον, τὸ ὁποῖον πολὺ συχνὰ δηλητηριάζει τὰς Ἑλληνοτουρκικὰς σχέσεις καὶ τὰς δηλητηριάζει οὐχὶ Ἑλληνικῇ ὑπαιτιότητι. Μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου σημείου εἶναι φυσικὸν νὰ συμβαίνουν τοιαῦτα ἐπεισόδια. Ἔχομεν μίαν διαχωριστικὴν γραμμὴν ἐπὶ τῆς θαλάσσης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὁρατὴ καὶ ἡ ὁποία ἀνθρώπινον εἶναι ἐνίοτε νὰ παραβιάζεται καλῇ τῇ πίστει καὶ ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ἀπὸ ἡμᾶς. Παρεβιάσθη καὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἐνίοτε καὶ τοὺς συνελάβομεν καὶ τοὺς παρεδώσαμεν, παραβιάζεται ἴσως συχνότερα ἀπὸ ἡμᾶς, διότι ἡμεῖς ἔχομεν πολὺ περισσότερα ἁλιευτικὰ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκεῖνοι. Καὶ δὲν θὰ μὲ ἐτάρασσεν ἐὰν εἴχαμε τοιαῦτα ἐπεισόδια καὶ οἱ ἰδικοί μας ἀπεπέμποντο ἔστω καὶ ἐὰν ἀπεπέμποντο ὑβριζόμενοι. Ὅταν δικαιοῦσαι νὰ πηγαίνῃς π.χ. 1250 μέτρα, εἶναι εὔκολον νὰ πᾶς 1400. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον καὶ μᾶς ξενίζει καὶ μᾶς λυπεῖ καὶ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω μὲ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς ἐκφράσεως καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνησυχεῖ, εἶναι ὁ βάρβαρος καὶ ἀνήκουστος τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον φέρονται κατώτερα ὄργανα τῆς Τουρκικῆς Διοικήσεως, οἱ Τοῦρκοι φρουροὶ αὐτῆς τῆς νοητῆς γραμμῆς. Δὲν θὰ ἐπιρρίψω βεβαίως τὴν βαρβαρότητα αὐτὴν εἰς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ ἐπισημάνω, ὅτι Τοῦρκοι φρουροὶ φέρονται, κατὰ τρόπον προσβλητικὸν κατὰ τοῦ πολιτισμοῦ, κατὰ τρόπον βάρβαρον, πρωτοφανῆ εἰς τὰ ἱστορικὰ χρονικά. Οὕτω ὀλίγοι ἄνθρωποι μὲ ἀνεξέλεγκτα αἰσθήματα δημιουργοῦν ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα φυσικὸν εἶναι καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ προσβάλλουν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον παρατείνονται καὶ νὰ ψυχραίνουν τὰς ἀρίστας διαθέσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἔναντι τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας.

§80Χ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Ἀφοῦ ἐφυλάκισαν καὶ σᾶς καὶ ἡμᾶς...

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούων τοὺς κώδωνας). Κύριε Ρουχωτᾶ, μὴ διακόπτετε σᾶς παρακαλῶ, τὸ παρακάματε.

§82Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν διεξάγομεν ἐδῶ ἀνένδοτον ἀγῶνα, αὐτὴν τὴν στιγμὴν διεξάγομεν σοβαρὰν συζήτησιν, τῆς ὁποίας ἡ ἀπήχησις ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ δὲν χωρεῖ δημαγωγία.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ρουχωτᾶ, σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐὰν ἐπαναλάβητε τὴν τακτικήν σας αὐτήν, θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν καὶ θὰ ἐγγράψω τὴν ἀνάκλησίν σας εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ δὲν θὰ σᾶς δοθῇ ὁ λόγος. Σᾶς παρακαλῶ, κατ’ ἐπανάληψιν μᾶς ἐνοχλεῖτε. Ἐπιτρέπεται σεῖς, ἄνθρωπος, ὅπως εἶπον, τῆς τάξεως καὶ τοῦ νόμου νὰ διαταράσσητε συχνὰ τὴν ἠρεμίαν τῶν συζητήσεων; Σᾶς παρακαλῶ, σεβασθῆτε τὴν Βουλήν, κ. Ρουχωτᾶ, ἔρχεσθε τὸ πρῶτον ἐδῶ καὶ πρέπει νὰ εἶσθε ἀνώτερος καὶ νὰ τὸ καταλάβητε τοῦτο.

§84Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχομαι διακοπάς. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἄδικον νὰ νομισθῇ, ὅτι τὰ ἐπεισόδια αὐτά, τὰ ὁποῖα φθάνουν μέχρι τοῦ σημείου νὰ στοιχίζουν τὴν ζωὴν συμπατριωτῶν μας, μένουν ἀδιαμαρτύρητα. Ἀντιθέτως, δύναμαι νὰ παράσχω πρὸς τὸ Σῶμα τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἀνεξαιρέτως ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις εἰς κἄθε τοιοῦτον ἐπεισόδιον προέβησαν πάντοτε εἰς ἐντόνους διαμαρτυρίας, ἀσφαλῶς δὲ ἐὰν κανεὶς τὰς ἴδῃ, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ ἰδικαί μου διαμαρτυρίαι ὑπῆρξαν ὀλιγώτερον ἔντονοι ἀπὸ τὰς διαμαρτυρίας προηγηθεισῶν Κυβερνήσεων. Καὶ ὀφείλω ἐπίσης νὰ εἴπω ὅτι τυπικῶς θὰ ἠδυνάμην νὰ εἶμαι καὶ ἱκανοποιημένος. Ἔλαβα τὴν πρόνοιαν νὰ εἴπω «τυπικῶς», διότι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως κἄθε φορὰν ἐκφράζεται ἡ λύπη καὶ παρέχονται ὑποσχέσεις περὶ λήψεως μέτρων. Καὶ τοιαῦται ὑποσχέσεις παρεσχέθησαν ἀκόμη ἐντονώτεροι ὅταν ἤμην εἰς τὴν Ἄγκυραν τὸν Αὔγουστον τοῦ 1962. Βεβαίως, ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ζίγδης νὰ λέγῃ ὅτι παρὰ τὰς ὑποσχέσεις ἐκείνας συνέβη τὸ καταπληκτικὸν ἐπεισόδιον τῆς «Μαρίτσας» τὸ πλέον βάρβαρον καὶ τὸ πλέον ἀπαράδεκτον ὅλων. Διότι συνέβη ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων καὶ διότι ἐπὶ τέλους, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἀντιληφθοῦν εἰς οἱανδήποτε χώραν καὶ ἐὰν σκέπτωνται τὸ θέμα, καὶ ἐντὸς τῶν ξένων χωρικῶν ὑδάτων ὅταν γίνεται ἁλιεία, ἡ ζωὴ ἑνὸς ἀνθρώπου, ἀνεξαρτήτως ὑπηκοότητος ἀξίζει πολὺ περισσότερον καὶ ἀπὸ χιλίας ὀκάδας ψάρια καὶ ἀπὸ χιλίους τόννους ψάρια. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Αἱ πράξεις αὐταὶ προσβάλλουν καὶ θλίβουν τὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν, ἀλλὰ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης πλευρᾶς περισσότερον προσβάλλουν τὸν πολιτισμὸν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰς διαπράττουν. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι καὶ προσφάτως ἀκόμη καὶ μετὰ τὸ «Μαρίτσα» συνηντήθην μὲ Τούρκους ἐπισήμους, μοῦ ἐξέφρασαν βαθυτάτην λύπην καὶ μοῦ ἔδωσαν κατηγορηματικὰς διαβεβαιώσεις ὅτι θ’ ἀποφεύγωνται μέτρα βίας τοιαύτης μορφῆς. Κύριοι τὸ θέμα τῆς ἁλιείας ἔτσι ὅπως ἐμφανίζεται καὶ μὲ ἄλλας περιπλοκάς, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ μὲ τὴν γεωγραφικὴν διαμόρφωσιν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζουν τὰ θαλάσσια σύνορα τῶν δύο χωρῶν, ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι εἶναι ἕνα θέμα ὄντως πάρα πολὺ λεπτόν, τὸ ὁποῖον πάρα πολὺ εὔκολα ἠμπορεῖ νὰ δημιουργῇ ἐπεισόδια. Παρὰ τὴν πικρίαν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔχει προκαλέσει, παρὰ τὰ ἔντονα διαβήματα, εἰς τὰ ὁποῖα μὲ ὑπεχρέωσαν, ἐξακολουθῶ νὰ τρέφω τὴν ἐλπίδα ὅτι, λόγῳ καὶ τῶν προσφάτως ἐπαναληφθεισῶν διαβεβαιώσεων περὶ καλῶν διαθέσεων τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὁποίας εἰλικρινῶς ἀποδέχομαι, θὰ δυνηθῇ νὰ εὕρῃ κἄποιαν λύσιν. Ἀλλὰ ἡ λύσις αὐτὴ θὰ εἶναι, ὡς ἐκ τῶν πραγματικῶν γεγονότων, δυσχερής. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω εἶναι ὅτι θὰ μειωθοῦν πάρα πολὺ τὰ ἐπεισόδια καὶ ὅτι τοὐλάχιστον δὲν θὰ θρηνήσωμεν τοῦ λοιποῦ θύματα. Διὰ νὰ συμπληρώσω καὶ μίαν λεπτομέρειαν, θὰ σᾶς παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι καὶ ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν, ὅταν ἔγινε τὸ ἐπεισόδιον τῆς Μαρίτσας ἐζητήθη ἀποζημίωσις τόσον διὰ τὰ θύματα, ὅσον καὶ διὰ τὸ σκάφος. Θὰ ζητηθῇ ὅμως τώρα περισσότερον θεμελιωμένη διότι κατ’ αὐτὰς ἀναμένομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ ΓΕΝ περὶ τῆς ἀνελκύσεως. Καὶ ὀφείλω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ εἴπω ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν, τὸ ὁποῖον τῇ παρακλήσει μας ἔλαβε πρόνοιαν νὰ καλέσῃ καὶ 2 Τούρκους ἀξιωματικοὺς νὰ παραστοῦν εἰς τὴν ἀνέλκυσιν, ἐπετέλεσεν ἀληθῆ ἆθλον, διότι εἰς τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐβυθίσθη τὸ σκάφος, τὸ βάθος τῆς θαλάσσης ἦτο μέγα καὶ αἱ τεχνικαὶ δυσκολίαι πολὺ μεγάλαι. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἡ ἐπιχείρησις ὑπῆρξεν ἐκτάκτως δυσχερής, καὶ ἀποτελεῖ τιμὴν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν τὸ ὅτι τὴν ἔφερεν εἰς πέρας. Σημειώσατε ὅτι ἡ ἀνέλκυσις οὐδεμίαν εἶχεν οἰκονομικὴν σημασίαν, διότι ἐγνωρίζαμεν ἀπὸ τοὺς δύτας, ὅτι τὸ σκάφος εἶχε καταστραφῆ, τὴν ἐκάμαμεν ὅμως διότι εἶχε τὴν ψυχολογικὴν σημασίαν καὶ τὴν πολιτικὴν σημασίαν, διὰ νὰ θεμελιώσωμεν τὸ αἴτημα. Δι’ αὐτὸ ἐζητήθη, καὶ μόνον ἐζητήθη καὶ εὐχαριστῶ διότι τὴν ἔφερεν εἰς πέρας τὸ λαμπρὸν Ἑλληνικὸν Ναυτικόν. (Χειροκροτήματα). Ἐθίγη, κύριοι, θέμα αἰγιαλίτιδος ζώνης καὶ τὸ ἔθιξε μὲ πολὺ προσοχὴν καὶ μὲ ἐμβρίθειαν ὁ κ. Τούμπας καὶ ὁ κ. Ζαννῆς. Ὁ κ. Τούμπας ἀνεφέρθη εἰς μερικὰ γεγονότα, ἀφορῶντα τὸ παρελθόν, τὰ ὁποῖα δὲν ἐγνώριζον καὶ τὰ ὁποῖα ὁμολογῶ ὅτι μοῦ ἔκαμαν ἐντύπωσιν. Ἀλλὰ ἐπ’ αὐτῶν οὐδὲν γνωρίζω, διὰ νὰ τὰ σχολιάσω. Ἀλλὰ δύναμαι, νὰ εἴπω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, ὅτι εἰλικρινῶς δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ οἱαδήποτε διεκδίκησις Τουρκικὴ ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συνθήκης εἰρήνης, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διεκδίκησις. Καὶ πέραν αὐτῶν νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἀπὸ ἀπόψεως διεκδικήσεων οἱουδήποτε ἄλλου εἰς βάρος της, αἰσθάνεται ἀπόλυτον ἄνεσιν, τόσον λόγῳ τῆς ὁμοιογενείας τῆς συνθέσεως τοῦ πληθυσμοῦ της, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἰσχύος. (Χειροκροτήματα). Τὸ θέμα τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης μὲ ἀπησχόλησε καὶ εἰς ἄλλην ἀγόρευσίν μου ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ εἶχον τότε τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι τὸ θέμα δὲν εἶναι ἀκόμη ὥριμον πρὸς συζήτησιν καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐδεμία ἀνησυχία δικαιολογεῖται, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι, ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Τούμπας, μονομερεῖς νομοθετικαὶ πράξεις μιᾶς χώρας δὲν δύνανται νὰ ἔχουν ἰσχὺν διεθνοῦς δικαίου καὶ νὰ δημιουργοῦν δικαιώματα εἰς βάρος μας. Ὑπάρχουν —καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ, διότι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἀπὸ ἐκκρεμεῖς ἐπερωτήσεις τὸ θέμα θὰ συζητηθῇ καὶ πάλιν — πολλοὶ τρόποι διεξόδου ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐνοχλητικὴν κατάστασιν τὸ θέμα μελετᾶται —σᾶς πληροφορῶ— ἐνδελεχῶς καὶ παρακολουθεῖται εἰς ὅλας του τὰς δυνατὰς ἐξελίξεις ἀπὸ ὁμάδα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύεται τὸ ΓΕΝ, τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ ἡ Δ)σις Ἁλιείας τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσουν οἱ ἁρμοδιώτεροι καὶ οἱ ἐμπειρότεροι περὶ τὸ θέμα Ἕλληνες, ἐκεῖνο θὰ πράξωμεν διὰ τὴν προστασίαν τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Τὸ θέμα, κύριοι, ὡς εἶπον πρίν, ἔχει πολλοὺς τρόπους, διὰ νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας φαίνεται νὰ ἐμφανίζῃ καὶ ἐν ὑστάτῃ ἀναλύσει ἔχει τὴν διέξοδον τῆς καταθέσεως καὶ παρ’ ἡμῶν ἑνὸς σχεδίου νόμου περὶ ἐπεκτάσεως τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης εἰς τὰ 12 μίλια, ὁπότε ὑποχρεωτικῶς θὰ ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν αἱ διαχωριστικαὶ γραμμαί. Ἤλπιζον ὅτι δὲν θὰ ἐδημιουργεῖτο καθόλου τὸ θέμα. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω χωρὶς νὰ ἐπιθυμῶ καθόλου νὰ ἐπεκταθῶ, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ προεκάλεσεν ἀρκετὴν ὀξύτητα κατὰ τὸν χειρισμόν του, ὀξύτητα, ἡ ὁποία δὲν ἔληξεν. Ἀλλὰ ἡ ὀξύτης ἡ ὁποία προεκλήθη, τὰ διαβήματα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν τόσον ἐπ’ αὐτοῦ, ὅσον καὶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων, δὲν συνηθίζομεν, κύριοι, νὰ τὰ φέρωμεν εἰς τὰς τριόδους, διὰ νὰ δρέψωμεν μερικὰ χειροκροτήματα.

§85Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τρίοδος εἶναι ἡ Βουλή;

§86Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Γνωρίζετε τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον τρέφω πρὸς τὸ Σῶμα καὶ συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρερμηνεύετε τὰ παρ’ ἐμοῦ λεγόμενα. Ἂν ὅταν κάμνω μίαν ἔντονον διαμαρτυρίαν, τὴν ἑπομένην τὴν παραδίδω εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ διαμαρτυρία αὐτή, κατὰ πρῶτον λόγον, χάνει τὴν ἀποτελεσματικότητά της, διότι θ’ ἀπεδεικνύετο, ὅτι ἐνεργῶ διὰ νὰ ἐπιτύχω ἀντικτύπους ἐσωτερικοὺς καὶ ὄχι διότι ἔχει πράγματι οὐσιαστικὴν βάσιν ἡ διαμαρτυρία μου. Κατὰ δεύτερον λόγον, δημοσιότης τοιούτων διαβημάτων δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ ζημίας εἰς τὰς διεθνεῖς σχέσεις τῆς χώρας, τὰς ὁποίας εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποφύγω ἔστω καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ ἀποφύγω νὰ δρέπω χειροκροτήματα ἢ καὶ νὰ ἔχω κατηγορίας, ὅτι δὲν δεικνύω ἀρκετὸν δυναμισμόν. Δὲν ζητοῦμεν χειροκροτήματα διὰ τὸν δυναμισμόν μας. Ἡ ἱστορία ἑνὸς ἑκάστου εἶναι γνωστὴ καὶ ὁ δυναμισμὸς ἑνὸς ἑκάστου ἔχει ἀποδειχθῆ κατὰ ἔτη–χωνευτήρια, κατὰ τὰ ὁποῖα ποῖος εἶχε ψυχὴν καὶ ποῖος δὲν εἶχεν ἀπεδείχθη. Καὶ ἐπειδὴ κἄθε τόσον ἀπὸ τὴν ἄλλην πτέρυγα ρίπτεται τὸ σύνθημα τοῦ Κυπριακοῦ καὶ λέγεται ἡ δῆθεν ἐπιγραμματικὴ φράσις, «παρελάβατε τὴν Κύπρον Ἑλληνικὴν καὶ τὴν παρεδώσατε Τουρκικήν», θὰ ὑπενθυμίσω ὄχι μόνον, ὅτι παρελάβαμεν τὴν Κύπρον στρατόπεδον συγκεντρώσεως καὶ τὴν παρεδώσαμεν ἀνεξάρτητον καὶ αὐτοκυβερνουμένην μὲ τὴν πλειοψηφίαν τὴν Ἑλληνικήν, ἔχουσαν ὡς ἁρμόζει ἐξέχουσαν θέσιν, θὰ ὑπενθυμίσω ὄχι μόνον, ὅτι μετὰ τὰς συμφωνίας ἐπανηγύριζεν ἡ Κύπρος ὁλόκληρος, μέχρις ὅτου συνέβησαν ὡρισμένα ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐμείωναν τὴν σημασίαν τῆς ὑποδοχῆς τῶν συμφωνιῶν, θὰ ὑπενθυμίσω ὄχι μόνον, ὅτι ἡ Ε.Κ. διὰ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ της κατὰ ἕνα μέγα μέρος ἐπῄνεσε τὰς συμφωνίας. Διότι τότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε. Κ. ἤρχισε τὸν λόγον του ἀναγνωρίζων, ὅτι τὸ πρῶτον καὶ μέγα πλεονέκτημα ἦτο, ὅτι ἀπεπέμφθη ἡ ἀποικιακὴ δύναμις, ἡ ὁποία ἐκυβέρνα. Καὶ ἂν θελήσετε ποτὲ νὰ γίνῃ συζήτησις, θὰ διαβάσωμεν τὸ κείμενον ἐκείνου τοῦ λόγου καὶ θὰ ἴδωμεν, ὅτι εἰς αὐτὸν ἀναφέρονται καὶ τὰ μειονεκτήματα, ἀλλὰ ἀναφέρονται καὶ τὰ πλεονεκτήματα τὰ βασικά. Ἀλλὰ δὲν θὰ ὑπενθυμίσω μόνον αὐτά, θὰ ὑπενθυμίσω πρωτίστως, ὅτι αἱ συμφωνίαι αὐταὶ ὑπεγράφησαν τὸ 1959, ὅτι τὸ 1961 εἴχομεν ἐκλογάς, καὶ ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτάς, πλὴν μιᾶς περιφερείας, εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα μόνον παρεμπιπτόντως ἐμνημονεύετο τὸ Κυπριακόν. Ἀπεφεύχθη οὕτως ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὄχι ἡ ἔντονος ἀλλ’ ἁπλῶς ἡ θέσις Κυπριακοῦ θέματος, διὰ νὰ κρίνῃ ὁ λαός. Ἀπεφεύχθη σαφῶς καὶ μόνον ποῦ καὶ ποῦ ἕνας ἀνακριβὴς ἐπιγραμματισμός. Τὸ θέμα ἐτέθη μόνον εἰς μίαν περιφέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ ὑποψήφιοι τῆς Ε.Δ.Α. καὶ τοῦ Κέντρου σχεδὸν οὐδὲν ἄλλο ἀνέφερον, παρὰ τὸ Κυπριακόν. Ἐτέθη ὄντως μόνον εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ δι’ αὐτὸ εἰς κἄθε συγκέντρωσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπήντα. Καὶ ἐκεῖ εἶχε μίαν θριαμβευτικὴν ἐκλογήν, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἄλλοτε εἶχεν. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, ἰδοὺ τὸ συμπέρασμα: Εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν δὲν ἠθελήσατε νὰ ἀπευθυνθῆτε, διότι ἐγνωρίζατε τί φρονεῖ ὁ λαὸς περὶ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Κύπρου. Ἐκεῖ ὅπου ἀπηυθύνθητε, ὁ λαὸς μὲ συντριπτικὴν πλειοψηφίαν ἀπήντησεν ὑπὲρ ἡμῶν. Εἶσθε εἰς τὴν ἄνεσιν σήμερον τοῦ βουλευτικοῦ θώκου, γνωρίζετε, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν συντόμως ἐκλογάς, καὶ κἄθε τόσον πετᾶτε μίαν λέξιν διὰ τὸ Κυπριακὸν πρὸς ἱκανοποίησίν σας. Ἀναμένομεν εἰς τὰς ἐκλογάς, νὰ τὸ θέσετε τὸ θέμα ποὺ ἀπερρίψατε ὅταν ἦτο ἡ ὥρα του.

§87Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐντὸς τῆς ἀνοίξεως εἰς τὴν πρᾶξιν. Ἰδοὺ ἡ Ρόδος, ἰδοὺ καὶ τὸ πήδημα.

§88Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ ἀναφέρετε ποῦ καὶ ποῦ ὑπὸ τὴν ἄνεσιν τοῦ βουλευτικοῦ θώκου, ὁ ὁποῖος ἠξεύρετε, ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένος τοὐλάχιστον διὰ 2–3 ἔτη. Ὅταν ὅμως ἦλθον αἱ ἐκλογαὶ τὸ 1961 καὶ ἠδύνασθο νὰ τὸ θέσετε, τὸ ἀπερρίψατε. Ὅπως δὲν τὸ ἐθέσατε ἀμέσως μετὰ τὰς συμφωνίας, ἔτσι δὲν θὰ τὸ θέσετε καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἂν δὲ τὸ θέσετε, σᾶς δίδω τὴν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία καὶ ἄλλοτε δὲν μοῦ ἐβγῆκε σὲ κακὸν «ὀψόμεθα εἰς Φιλίππους».

§89Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον...... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, ἔχω δώσει ἐντολήν, ὅλαι αἱ διακοπαί, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἄνευ ἀδείας νὰ μὴ ἀναγράφωνται εἰς τὰ πρακτικά.

§91Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, αὐτὰς τὰς ἀπειλὰς περὶ δικαστηρίου τὰς ἔχετε εἴπει τόσας φοράς. Νομίζετε, ὅτι μᾶς κάμνουν ἐντύπωσιν; Πάρτε το ἀπόφασιν, δὲν μᾶς κάμνουν οὐδεμίαν ἐντύπωσιν. Ἔχομεν τὴν συνείδησιν ἤρεμον καὶ τὸ μέτωπον ὑψηλά, ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Σᾶς γνωρίζομεν καὶ δύνασθε νὰ τὰ ἐπαναλαμβάνετε, ἀλλὰ νὰ γνωρίζετε, ὅτι δὲν θὰ μᾶς ἐνοχλήσετε ποτέ.

§92Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νεκροθάπται......

§93Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἂν εἴμεθα νεκροθάπται ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε εἰς τὰς ἐκλογάς, δὲν ἐτολμήσατε. Εἰς μίαν περιφέρειαν ποὺ τὸ εἴπατε, ἐπήρατε πρωτοφανῆ ἀπάντησιν. Κύριοι, θὰ καταλήξω......

§94Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Διαβάσατε τὸν λόγον τοῦ κ. Παπανδρέου.

§95Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Τούμπα, τὸν ἀνέγνωσα καὶ τὸν ἀνέλυσα καὶ κἄποτε ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν τὸν λόγον αὐτὸν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ εὐχάριστος. Ἐὰν θέλετε, ξανακάμνομεν συζήτησιν ἄλλην φοράν.

§96Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὅποτε θέλετε.

§97Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δεχόμεθα συζητήσεις καὶ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ καὶ μάλιστα καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§98Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι, διατὶ —ἐπιτρέψατέ μου τὴν ἔκφρασιν— κάμνετε τὸν παλληκαρᾶ τώρα; Διατὶ δὲν τὸν ἐκάματε εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀφοῦ εἴχατε τόσην πεποίθησιν, ὅτι διὰ τὸν λαὸν θέμα ὑπάρχει; Διατὶ τότε, διατὶ δὲν εἴπατε τότε αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι νεκροθάπται τοῦ Κυπριακοῦ καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς καλοῦμεν νὰ ψηφίσετε ἡμᾶς; Αὐτό, ὅμως, τὸ ἀπεφύγατε. Διατὶ δὲν τὸ ἐκάματε, κύριοι, τότε καὶ τὸ λέγετε τώρα ἀφοῦ ἐξελέγητε;

§99Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Αἱ χιλιάδες τῶν σταυρῶν, τοὺς ὁποίους ἐπῆρα, ὀφείλονται εἰς τὸ ὅτι σᾶς κατηγόρησα ἐπὶ προδοσίᾳ τοῦ Κυπριακοῦ.

§100Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς περὶ σταυρῶν: Ὅτι ὁ ἡρωϊκὸς καὶ πολυπαθὴς καὶ πάντοτε εἰς τὰς προφυλακὰς λαὸς τοῦ Νομοῦ τῶν Ἰωαννίνων, κληθεὶς νὰ ἀποφανθῇ καὶ ἔχων ἐνώπιόν του, κυρίως, τὸ θέμα τὸ Κυπριακόν, ἐπὶ 80.000 ψηφισάντων μοῦ ἔδωσεν 22.300 σταυροὺς μὲ σύστημα μονοσταυρίας.

§101Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ψεῦδος...... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι πάρα πολύ, ἰδιαιτέρως δι’ ὑμᾶς, κ. Ἠλιόπουλε, ὅστις ἔχετε κἄποια σοβαρότητα.

§103Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτος πρέπει νὰ ἔχῃ σοβαρότητα ὁ κ. Ὑπουργός.

§104Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ἠλιόπουλον. Ἀπέδειξα, προχθές, διὰ κειμένων, ὅτι εὑρίσκεται ἐδῶ, ὡς δολιοφθορεὺς τοῦ Κοινοβουλίου. Πρὸς τί, λοιπόν, ἡ ἀπάντησις; Θὰ δοθῇ μίαν ἄλλην φορὰν ἡ εὐκαιρία νὰ τοῦ ἀπαντήσω. Κύριοι συνάδελφοι, καταλήγων, θὰ ἤθελον νὰ κάμω μίαν γενικὴν τοποθέτησιν ἐπὶ τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων, τὴν ὁποίαν ἔκαμον καὶ οἱ τρεῖς προλαλήσαντες ἐπερωτῶντες. Ὁμολογῶ, ὅτι μὲ χαρὰν εἶδον τὴν ἐπαναβεβαίωσιν τῆς τοποθετήσεως ὑπὲρ τῶν στενῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων. Ἐπίσης μὲ χαρὰν ἤκουσα, δὲν ἀμφέβαλον, ὅτι εἶναι ὑπὲρ Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων ἀμφοτεροβαρῶν καὶ ἐν πλήρει ἰσοτιμίᾳ καὶ ἀξιοπρεπείᾳ. Ἐπιθυμῶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ τοποθέτησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι τοῦτο τὸ γνωρίζουν ἄριστα καὶ ἐν Ἀγκύρᾳ καὶ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην πρωτεύουσαν παρακολουθοῦσαν τὰς Ἑλληνοτουρκικὰς σχέσεις. Ἡ Ἑλλὰς αἰσθάνεται, ὅτι ἔχει ἀνάγκην τῶν στενῶν καὶ φιλικῶν σχέσεων μὲ τοὺς Τούρκους. Γνωρίζει, ὅτι καὶ ἡ Τουρκία ἔχει ἀνάγκην τῶν καλῶν σχέσεων μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ Ἑλλὰς ἀπέδειξεν, διὰ παροχῆς ἐμπράκτων ἀποδείξεων, ὅτι τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ βερμπαλιστικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ ἀποτελεῖ πραγματικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ προωθήσῃ. Ἀπέδειξεν, ὅτι ζωηρῶς ἐπιθυμεῖ αἱ σχέσεις αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς καλὸν πεδίον καὶ συνεχῶς νὰ προοδεύουν. Ἡ γεωγραφία ἐπιβάλλει εἰς ἀμφοτέρας τὰς χώρας αὐτὴν τὴν φιλίαν. Καὶ εἰλικρινῶς πιστεύομεν, ὅτι δὲν μᾶς χωρίζουν πλέον μεγάλα ζητήματα. Ἔχομεν μικρὰ ζητήματα μεταξύ μας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάξια νὰ δημιουργήσουν ρήγματα εἰς τὴν φιλίαν αὐτήν. Δύνανται νὰ δημιουργήσουν ρήγματα, ἐὰν ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν δὲν τυγχάνουν τοῦ ἰδίου χειρισμοῦ, τοῦ ὁποίου τυγχάνουν ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι χειριζόμεθα μὲ ἀπεριόριστον καλὴν θέλησιν καὶ πίστιν τὰ Τουρκικὰ θέματα ἐν Ἑλλάδι καὶ γενικώτερα τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν φιλίαν. Ἐὰν ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν θὰ ὑπάρξῃ ἀνταπόδοσις, αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ σχέσεις δὲν δύνανται νὰ ἐπηρεασθοῦν ἀπὸ τίποτε, καὶ δύνανται νὰ ἐξελιχθοῦν εἰς στενωτάτας. Ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ εἰς ἀνταπόδοσιν τοιοῦτος χειρισμὸς ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, μολονότι θέλομεν τὰς καλὰς Ἑλληνοτουρκικὰς σχέσεις, αὐταὶ δὲν θὰ εἶναι δυναταί. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει μακρὰν ἱστορίαν, ἀγώνων, θυσιῶν καὶ διαφυλάξεως τῆς ἀξιοπρεπείας της, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ θυσιάσῃ ἔστω καὶ ἕνα «ἰῶτα» τῆς ἀξιοπρεπείας, ἔστω καὶ ἕνα «ἰῶτα» τῶν συμφερόντων της διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας. Δὲν δύναται νὰ θυσιάσῃ αὐτὰ διὰ τὴν καλλιέργειαν φιλίας πρὸς οἱανδήποτε χώραν. Δὲν ζητεῖ νὰ θυσιάσῃ ὁ ἄλλος ἔστω κατὰ ἕνα «ἰῶτα» τὰ ἐθνικὰ συμφέροντά του καὶ τὴν ἀξιοπρέπειάν του. Καὶ δι’ αὐτὸ εἴμεθα πολὺ προσεκτικοὶ εἰς τὸν χειρισμὸν τῶν σχέσεων μὲ τοὺς ἄλλους. Σεβόμεθα βαθύτατα τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων. Ἀλλ’ ἐπιθυμοῦμεν νὰ σέβωνται καὶ τὰ ἰδικά μας. Καὶ εἶναι ὀφθαλμοφανές, ὅτι μία χώρα, ὅπως ἡ Ἑλλάς, ἐὰν δὲν τυγχάνῃ αὐτοῦ τοῦ σεβασμοῦ καὶ ἡ ἰδία, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνεχίσῃ καρποφόρον φιλίαν μὲ οἱανδήποτε χώραν, ἔστω καὶ μὲ τὴν μεγαλυτέραν. Θὰ ὑπάρξουν, ἴσως εἰς τοιαύτας περιπτώσεις ζημίαι. Ἀλλὰ ἡ Ἑλλάς, ἐπιθυμοῦσα καλὰς σχέσεις μὲ ὅλους καὶ ἰδίως μὲ τοὺς γείτονάς της, ἔχει ἀρκετὴν ἄνεσιν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἰσχύος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικῆς καταστάσεως, ὥστε ἐν ἀνάγκῃ νὰ δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τοιαύτας ζημίας, προκειμένου νὰ διαφυλάξῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὰ καλῶς νοούμενα συμφέροντά της. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Πάντως θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ μίαν ἀπὸ τὰς βασικὰς γραμμὰς τῆς πολιτικῆς μας, εἶναι ἡ καλλιέργεια τῶν καλῶν σχέσεων μὲ τὴν Τουρκίαν, τὰς ὁποίας χαρακτηρίζω λίαν ἐπιθυμητάς, καὶ τὰς ὁποίας χαρακτηρίζω ἐπίσης ὡς εὐχερῶς δυνατάς, δεδομένου, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένα μεγάλον πρόβλημα, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς χωρίζῃ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ συνεχίσῃ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τῆς καλλιεργείας τῶν καλῶν σχέσεων μὲ ὅλας τὰς χώρας καὶ ἰδιαιτέρως μὲ τὴν γείτονα καὶ φίλην Τουρκίαν. Ἀλλὰ θὰ τονίσω ἐπίσης, ὅτι συμφώνως καὶ πρὸς τὰς παραδόσεις ψυχραιμίας καὶ ἀξιοπρεπείας τῆς χώρας, οὐδέποτε ἡ Ἑλλὰς θὰ δεχθῇ ἡ καλλιέργεια αὐτῶν τῶν σχέσεων, νὰ γίνῃ ἐπὶ οἱᾳδήποτε θυσίᾳ τῆς ἀξιοπρεπείας της καὶ τῶν καλῶς νοουμένων συμφερόντων της. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§105Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἰς τί συνίσταται τὸ προσωπικὸν θέμα;

§107Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν ἀπαντῶν εἰς μίαν διακοπήν, ἡ ὁποία ἔγινεν καὶ ἡ ὁποία ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἔκαμε κανένα προσωπικὸν χαρακτηρισμὸν—ἐχαρακτήριζα ὡρισμένα ἀπ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, χωρὶς νὰ κάμω κανένα προσωπικὸν χαρακτηρισμὸν — μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὡς δολιοφθορεῖς τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ εἶπε προσωπικῶς διὰ σᾶς.

§109Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν, ὅτι εὑρισκόμεθα. Ὅταν ὁμιλῇ περὶ δολιοφθορέων, ὁμιλεῖ προσωπικῶς. Νομίζω, ὅτι ὡμίλησεν περὶ ἑνὸς προσώπου. Καὶ ἐπειδὴ εἰς ἐμὲ ἀπηυθύνετο, ἐμένα ἀφεώρα. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει, πράγματι, σοβαρὸν θέμα προσωπικόν. Διότι ὅταν ἕνας βουλευτὴς κατηγορῆται ἢ διαβάλλεται κατὰ τὸν τρόπον ποὺ ἐπεχείρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν νὰ διαβάλῃ, δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ προσωπικὴν ὕβριν. Θέλω, λοιπόν, εἰς ἀπάντησιν νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Πρῶτον, τὸ εἰσιτήριον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν μᾶς τὸ ἔδωσεν οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν, οὔτε ὁ κ. Ἀβέρωφ εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ πρόκειται νὰ κρίνῃ τὴν τακτικὴν καὶ τὴν πολιτικήν μας ἐδῶ. Ἐπειδὴ δὲ ἐπεκαλέσθη 22.000 ψήφους εἰς τὰ Ἰωάννινα, τὰς ὁποίας τάχα ἔλαβε λόγῳ ἰδιαιτέρως τῆς πολιτικῆς του ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, τὸν πληροφορῶ, ὅτι καὶ ἐγὼ ἐτιμήθην εἰς τὰς Ἀθήνας μὲ 55.000 ψήφους. Συνεπῶς, τὸ εἰσιτήριον τοῦ κ. Εὐαγγέλου Ἀβέρωφ δὲν μᾶς χρειάζεται διὰ τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐξ ἄλλου, ὁσάκις εὑρίσκωμαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νομίζω, ὅτι ἐξετέλεσα τὸ καθῆκον μου μέσα εἰς τὰ πλαίσια καὶ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ἀλλὰ νὰ ἐπιστρέψω ὡς ἀπαράδεκτον τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Ἀβέρωφ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον εἰδικῶς ὁ κ. Ἀβέρωφ ὀφείλει νὰ εἶναι προσεκτικώτερος εἰς τὴν διατύπωσιν κατηγοριῶν αὐτῆς τῆς μορφῆς, ὅταν εἶναι δεδομένον, ὅτι ἡ τακτική του εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπῆρξεν τακτικὴ ἀνθρώπου καιροσκοποῦντος, ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐπεδίωξεν νὰ ἱκανοποιήσῃ φιλοδοξίας καὶ ἰδιοτελεῖς, προσωπικάς, καὶ ὅταν ἔκπτωτος ἀπὸ μίαν παράταξιν μετεπήδησεν εἰς ἄλλην διὰ νὰ ἀναζητήσῃ θέσιν, διὰ νὰ ἀναζητήσῃ ἑδώλια ὑπουργικά. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ κατηγορῇ καὶ νὰ ἐλέγχῃ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκπληροῦντες τὸ καθῆκον των ἔναντι τοῦ λαοῦ. Καλὸν νὰ σιωπᾷ ὁ κ. Ἀβέρωφ. Τὸν ὠφελεῖ τὸν ἴδιον.

§110Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὰ περὶ 50 χιλ. σταυρῶν—σημειωτέον μὲ πολυσταυρίαν καὶ ἑκατοντάδας χιλιάδων σταυρῶν— καὶ ὅσα ἄλλα σχετικὰ εἶπεν ὁ κ. Ἡλιόπουλος, δὲν θὰ ἀπαντήσω. Εἶναι ὅμως ὡρισμένα σημεῖα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν ἀναπάντητα. Ἐν πρώτοις, διὰ τὴν μεταπήδησίν μου εἰς ἄλλην παράταξιν, θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι ὅταν ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος, ὁ ὁποῖος ἦτο στενός μου συγγενὴς καὶ μὲ τὸν ὁποῖον εἶχα ψυχικὸν δεσμὸν πολὺ στενόν, κατῆλθεν εἰς τὴν πολιτικήν, παρέμεινα εἰς τὴν παράταξίν μου, ἀντιμετωπίζων μίαν χαμένην μάχην ἐκ τῶν προτέρων γνωστήν. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀποδεικνύει ἐὰν μεταπηδῶ διὰ νὰ καταλάβω ὀφίτσια ἢ δι’ ἐξυπηρέτησιν συμφερόντων. Μετεπήδησα ὄντως, κ. Ἠλιόπουλε, τὸ 1956, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶ νὰ εὑρίσκωμαι εἰς τὸ ἴδιον ψηφοδέλτιον μὲ ὑμᾶς. (Χειροκροτήματα).

§111Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐνωρίτερον εἴχατε ἀποφασίσει τὴν ἔνταξίν σας εἰς τὸ Κόμμα τοῦ κ. Καραμανλῆ.

§112Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Τώρα εἰς τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ κ. Ἠλιοπούλου διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τὸν ὁποῖον ἔδωσα, πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἡ διαμαρτυρία αὐτὴ εἶναι ἰδιαιτέρως ὄψιμος. Πράγματι ὅταν συνεζητεῖτο ἡ πρότασις δυσπιστίας τῆς Ε.Δ.Α. προσεκόμισα στοιχεῖα εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τῶν ὁποίων, ὁ μέγας διδάσκαλος τῶν ἐπαναστάσεων ἔλεγεν ὅτι οἱ βουλευταί μας πρέπει νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν ὄχι ὡς ὀργανικὸν τμῆμα αὐτῆς, ἀλλὰ ὡς μέσον καταστροφῆς τοῦ πολιτικοῦ συστήματος καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Τότε δὲν ἤκουσα καμμίαν διαμαρτυρίαν. Ἴσως διότι σήμερον διὰ τοῦ χαρακτηρισμοῦ ποὺ ἔδωσα ἡ διαμαρτυρία στρέφεται ἐναντίον ἐμοῦ, ἐνῷ προχθὲς ἔπρεπε νὰ ἀποδοκιμασθῇ ὁ διδάσκαλος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, προχθὲς δὲν ἐγένετο διαμαρτυρία. Ἐπ’ αὐτοῦ ὅμως ἐλπίζω ὅτι θὰ εἴχομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἐπανέλθωμεν ἄλλοτε.

§113Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρ’ ὅτι ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι συναφεῖς ἐπερωτήσεις συζητοῦνται, δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω νὰ συζητήσωμε σήμερον τὴν ἐπερώτησίν μου διότι εἰς θέμα τόσον λεπτόν, οἷον τὸ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν χωρικῶν ὑδάτων εἰς 12 μίλια, ὡς προτίθενται νὰ πράξουν οἱ Τοῦρκοι, νὰ μὴ καταληφθῇ ἀπροετοίμαστος ἡ Κυβέρνησις. Ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς πλευρᾶς δὲν νομίζω, ὅτι λύεται τὸ θέμα, ἐὰν ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πράξωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ ἴδιον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν ἔχομεν καταθέσει νὰ συζητηθῇ πρὸ τῆς λήξεως τῆς Συνόδου ὁπότε θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὑπάρχει τρόπος νὰ λυθῇ τὸ θέμα διὰ διαπραγματεύσεων καὶ νὰ ἀντιληφθοῦν οἱ Τοῦρκοι, ὅτι κακῶς τὸ ἀνακοινοῦν. Συμφέρον τῶν δύο χωρῶν εἶναι νὰ ἀνεύρουν λύσιν καὶ θὰ τὴν ἀνεύρουν ἐὰν σκοπὸς τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ προστασία τῆς ἰχθυοπαραγωγῆς των μόνον καὶ δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰς σκέψεις της προθέσεις περὶ ὧν ὑπηνίχθη ἀπόψε ὁ συνάδελφος κ. Τούμπας.

§114Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, μίαν διευκρίνησιν μόνον. Δὲν ἐδήλωσα, ὅτι θὰ ἐπεκτείνωμεν εἰς 12 μίλια τὴν ἰδικήν μας ζώνην. Εἶπον, ὅτι ὑπάρχει ἐνδεχομένως καὶ αὐτὸ τὸ μέσον. Εἶπον πάντως, ὅτι τὸ θέμα μελετᾶται ἀπὸ μίαν ὁμάδα εἰς τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦνται τὰ τρία ἁρμόδια Ὑπουργεῖα καὶ θὰ ἴδωμεν ποῦ θὰ καταλήξωμεν.

§115Χ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεστήριξα, ὅτι ἐπὶ ἐθνικῶν θεμάτων δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται τοιαύτη ὀξεῖα διάστασις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἀνέφερα, ὅτι οἱ Μουσουλμᾶνοι τῆς Θράκης διαβιοῦν ὑπὸ καλυτέρας συνθήκας ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν κυριαρχίαν, παρὰ ἐὰν εὑρίσκοντο ὑπὸ Τουρκικὴν κυριαρχίαν, ὡς διεβεβαίωσεν ὁ Μουφτῆς Κομοτινῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι ὅταν ἡμεῖς ἐπήγαμεν εἰς Μέσην Ἀνατολὴν διὰ νὰ πολεμήσωμεν καὶ ὅταν ἐπεράσαμεν ἀπὸ τὸ Τσεσμέ, οἱ Τοῦρκοι μᾶς ἐφυλάκισαν, διότι ἦσαν Γερμανόφιλοι. Ἐν ἀντιθέσει πρὸς τοὺς Μουσουλμάνους τῆς Θράκης εἰς τοὺς ὁποίους παρέχονται τόσα πλεονεκτήματα οἱ Ἕλληνες τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑφίστανται τὰ πάνδεινα. Ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐφυλάκισαν οἱ Τοῦρκοι καὶ τὸν κ. Ἀβέρωφ πιθανὸν πρόκειται ὄχι περὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ τὸν Μιχ. Ἀβέρωφ μεταβαίνοντας εἰς Μέσην Ἀνατολὴν μὲ τὸν Γ. Ἀλεξανδρῆν.

§116Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἤμουν βέβαιος, ὅτι ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ ἐπιδείξῃ σοβαρότητα ἀνάλογον πρὸς τὴν σημασίαν τοῦ συζητηθέντος θέματος καὶ ὅτι δὲν θὰ τὸ ἀντιμετώπιζε κατὰ τρόπον ἀνάξιον καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ ἁπλοῦ πολιτευομένου, ὡς ἔπραξεν ὅταν τὸ πρῶτον, ἐτέθη τὸ θέμα διὰ τοῦ Τύπου. Σήμερον ἐκράτησε, βεβαίως, τὴν συζήτησιν εἰς ἕνα τόνον σοβαρότητος, μέ τινας παρεκβάσεις λόγῳ κακῶν συνηθειῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἀπελευθερωθῇ. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ὕψος ὑπῆρξε σοβαρόν, ἡ οὐσία τῶν ἐπιχειρημάτων ὑπῆρξεν ἁπλῶς σοβαροφανής. Τὰ ὅσα ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ Τουρκικῆς φιλίας εἶναι ἄλλη ὑπόθεσις, ἐκτὸς τῆς ἐπερωτήσεως. Ἡμεῖς, τὸν ἐπεκρίναμεν διότι ἐδέχθη 300 Ἕλληνες ὑπήκοοι νὰ παραχωρηθοῦν εἰς ξένην δύναμιν. Καὶ παρεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι οἱ 300 αὐτοὶ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ 500 καὶ περισσότεροι. Τὴν ἀπίθανον αὐτὴν ἐνέργειάν του προσεπάθησε νὰ δικαιολογήσῃ νομικῶς, ἐπικαλεσθεὶς κείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐτόλμησε νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. Σᾶς ἀνέλυσα τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως διεθνῶν συνθηκῶν καὶ ἐσωτερικῆς νομοθεσίας, καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιχειρημάτων μου, οὐδεμία ὑπῆρξεν ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Σᾶς ἀνέφερα, ὅτι εἰς περιπτώσεις ἀμφισβητήσεως τῆς ἰθαγενείας, ἁρμόδιος νὰ ἀποφασίσῃ, εἶναι μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ Συμβουλίου Ἰθαγενείας. Ἄρα, παρενόμησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ διὰ τὸν λόγον ἀκόμη, ὅτι δὲν ἦτο ἁρμόδιος νὰ ἀποφασίσῃ. Οἱ ἄλλοι ἰσχυρισμοί του, ὡς πρὸς τὰ δραματικὰ γεγονότα ἀποδεικνύονται ἕωλοι καὶ καταρρέουν ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τοῦ Πεκμετζῆ ποὺ ἀνέφερα, ὁ ὁποῖος μετὰ τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας του, ἐνεγράφη κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Νομαρχίας, τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1961 εἰς τὰ μητρῷα ἀρρένων, ἤτοι 6 μῆνας πρὶν ἀπευθύνῃ τὸ ἔγγραφον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὴν Δ)νσιν Ἀλλοδαπῶν τῆς Χωροφυλακῆς Ρόδου. Τοιαῦται περιπτώσεις θὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους βουλευτὰς νὰ ἐρευνοῦν τὰ ἀρχεῖα τῆς Νομαρχίας. Τὴν περίπτωσιν ποὺ ἀνέφερα τὴν γνωρίζω ἀπὸ φίλον μου δικηγόρον, ὁ ὁποῖος ἐχειρίσθη τὴν ὑπόθεσιν. Συνεπῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τῆς πράξεώς του αὐτῆς, ἀπεμπόλησε κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους καὶ ἐπελήφθη ρυθμίσεως θέματος διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἁρμόδιος ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας. Καὶ προέβαλε καὶ δεύτερον ἐπιχείρημα ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ πολιτικόν. Τί μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός; Ἐπειδὴ εἰς τὴν Τουρκίαν διαβιοῦν Ἕλληνες, ἐπιβάλλεται ὅ,τι μᾶς ζητοῦν οἱ Τοῦρκοι, νὰ τὸ παραχωροῦμεν, καὶ ἀπίθανα ἀκόμη αἰτήματά τους νὰ τὰ κάμωμεν δεκτά. Ἐδῶ εἶναι τὸ μεγάλο λάθος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Κύριε Ὑπουργέ, οἱ Ἕλληνες, ποὺ διαβιοῦν εἰς τὴν Τουρκίαν προστατεύονται ἀπὸ διεθνεῖς συνθήκας. Τὰς διεθνεῖς αὐτὰς συνθήκας ἤλθατε σεῖς σήμερον μὲ τὰ ὅσα εἴπατε νὰ τὰς κηρύξετε ἀκύρους. Καὶ ξεχνᾶτε, ὅτι οἱ Μουσουλμάνοι τῆς Δωδεκανήσου δὲν προστατεύονται ἀπὸ διεθνεῖς συμβάσεις, δὲν εἶναι ἀντικείμενον διεθνῶν συμβάσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατώρθωσε τὸ θέμα τῶν διαβιούντων Ἑλλήνων ἐν Τουρκίᾳ ἀπὸ διεθνὲς νὰ τὸ καταστήσῃ ἐσωτερικὸν εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ τὸ θέμα τῶν Μουσουλμάνων τῆς Δωδεκανήσου ἀπὸ ἐσωτερικὸν νὰ τὸ καταστήσῃ διεθνὲς εἰς βάρος καὶ πάλιν τῆς Ἑλλάδος. Ἰδοὺ τὸ πολιτικόν σας ἐπιχείρημα, κ. Ὑπουργέ. Δεύτερον θέμα: Ἡ ἀπαρχὴ ἀναγνωρίσεως δικαιωμάτων ἐθνικῆς μειονότητος εἰς τοὺς Ἕλληνας Μουσουλμάνους τῆς Δωδεκανήσου. Ἡ ἐγκατάστασις τοῦ Τούρκου Χότζα ἐν Κῷ, ἡ εἰσαγωγὴ ἐκ Τουρκίας βιβλίων καὶ ἡ συμφωνία διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν Τζαμιῶν ἐν Δωδεκανήσῳ πρὸς χρῆσιν τῆς Μουσουλμανικῆς Κοινότητος, εἶναι θέματα ἐσωτερικά, ποὺ δὲν δύνανται νὰ καταστοῦν ἀντικείμενα διεθνῶν συμφωνιῶν. Εἶπε δέ, ὅτι οἱ φόβοι τοῦ κ. Ζίγδη, περὶ κινδύνου δημιουργίας Μουσουλμανικῆς μειονότητος, κατόπιν τῶν ὅσων συμβαίνουν ἐν Δωδεκανήσῳ, δὲν εὐσταθοῦν καὶ θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον. Προσέθεσε δέ, ὅτι μειονότητες ἀναγνωρίζονται μόνον διὰ διεθνῶν συμφωνιῶν. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, φοβοῦμαι, ὅτι ἐὰν προχωρήσετε, θὰ δημιουργήσετε κατάστασιν ποὺ δὲν θὰ ἠμπορῆτε αὔριον νὰ ἀντιμετωπίσετε. Καὶ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἔλθητε κἄποτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ νὰ ἐπικυρώσετε συμφωνίας ὑπὲρ «Τουρκικῆς» μειονότητος ἐν Δωδεκανήσῳ μὲ τὸ αἰτιολογικὸν καὶ μόνον τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Τουρκοελληνικῆς φιλίας. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν δύνασθε νὰ μεταβάλητε τὴν πραγματικότητα. Ἡ πραγματικότης εἶναι αὐτή, ἡ ὁποία κατηγγέλθη ἐκ μέρους μου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶπεν ἐπίσης, ὅτι διεμαρτυρήθη διὰ τὸ ἔγκλημα τῆς «Μαρίτσας». Ἀλλ’ εἶπεν ἐπίσης, ὅτι ἡ διαμαρτυρία του πρὸς τὴν Ἄγκυραν ἦτο πολὺ σεμνή. Ἡ διαμαρτυρία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, πράγματι δὲν ἠκούσθη πέραν τῶν προθαλάμων τῶν γραφείων τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν δύο χωρῶν. Αἱ διαμαρτυρίαι αὗται, κ. Ὑπουργέ, πρέπει νὰ ἔχουν ἔντονον ὕφος διὰ νὰ δίδουν τὸ βάρος εἰς τὴν διαμαρτυρίαν. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ ἔχει διαπιστωθῆ τὸ βάρβαρον τοῦτο ἔγκλημα τῆς βυθίσεως τῶν πλοίων, τῆς δολοφονίας 2 ναυτῶν, ἀπάνθρωπος μεταχείρισις τῶν ἐπαναπατρισθέντων, ἐρωτῶ διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐζήτησε τὴν τιμωρίαν τῶν ἐνόχων. Διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπαιτεῖ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὸ ἔγκλημα τῆς «Μαρίτσας» ἐκ μέρους τῆς Τουρκίας. Ἐπίσης, ὁ κ. Ὑπουργός, ἠθέλησε νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν εὐθύνην διὰ τὰ φοβερὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται καθημερινῶς εἰς βάρος τῶν ἁλιέων μας. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὰ ἐπεισόδια δημιουργοῦνται ἀπὸ κατώτερα ὄργανα τῆς ἀκτοφυλακῆς τῆς Τουρκίας. Θὰ ἐδεχόμην τὴν σκέψιν αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐὰν συνέβαινον ἕνα ἢ δύο ἐπεισόδια. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἔχουν συμβῆ ἑκατοντάδες. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ὑπάρχῃ καὶ τὸ ἔγκλημα τῆς «Μαρίτσας», ἡ ὁποία ἐβυθίσθη δι’ ἐμβολισμοῦ ἀπὸ Τουρκικὸν πολεμικὸν πλοῖον, εἶναι σοβαρὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι τὰ γεγονότα αὐτὰ συμβαίνουν ἀπὸ τὸ κατώτερον προσωπικὸν τῆς ἀκτοφυλακῆς τῆς Τουρκίας; Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἠθέλαμεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀντιδράσῃ δυναμικῶς, διὰ νὰ διατηρήσῃ τοὐλάχιστον τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Ἑλλάδος. Ἠρωτήσαμεν, ἐπίσης, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἐὰν κατὰ τὴν μετάβασίν του εἰς Ἄγκυραν ἔθιξε τὸ θέμα τῶν αἰτημάτων τῶν Δωδεκανησίων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς Μ. Ἀσίαν. Οὐδεμίαν, ὅμως, ἀπάντησιν ἐλάβομεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μὲ μεγάλην προσπάθειαν σοβαροφανείας ἠθέλησε νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην του διὰ πράξεις ἐναντίον τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος. Οὐδὲν ὅμως, τὸ σοβαρὸν προέβαλε πρὸς ὑπεράσπισίν του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὰς πράξεις καὶ παραλείψεις του εἶναι ὑπόλογος ἔναντι τοῦ Ἔθνους, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν» νόμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μᾶς εἶπεν, ὅτι τὰ δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος τὰ ἀντιμετωπίζει πάντοτε μὲ ἀνδρισμόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ ἠσθάνθη τὴν ἰδίαν χαρὰν ὅταν ὑπογράφων καὶ ρυθμίζων θέματα μετὰ τῆς Τουρκίας εἰς βάρος πάντοτε τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἠσθάνθη, λέγω, τὴν ἰδίαν χαράν, τὴν ὁποίαν ἠσθάνθη ὅταν ὑπέγραφε τὴν ἀνταλκίδειον συμφωνίαν τῆς Ζυρίχης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, αἰσθάνεται τὴν ἰδίαν χαράν, ὅταν ὑπέγραφε τὴν παράδοσιν τῆς Κύπρου πρὸς τὸν Τουρκικὸν στρατόν, καὶ ὅταν τὸ 18% τοῦ Τουρκικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κύπρου τὸ ἔκαμεν ἰσότιμον μὲ τὸ 82% τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀνεμνήσθη καὶ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑνώσεως Κέντρου, προσπαθῶν νὰ παρερμηνεύσῃ ταύτην. Ἐγὼ δὲν θὰ παρασυρθῶ εἰς τὸ Κυπριακὸν θέμα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχῃ πεποίθησιν εἰς τὸν ἀνδρισμόν του, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη προηγουμένως, ἂς προκαλέσῃ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος μετὰ τοῦ κ. Παπανδρέου, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἴδιον Ἀρχηγὸν τῆς Ἑνώσεως τοῦ Κέντρου. Θὰ ἴδωμεν τότε ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ τί εἶπεν οὗτος, ὅταν ὑπεγράφησαν αἱ ἀπαισίας μνήμης συμφωνίαι τῆς Ζυρίχης. Εἶπον, ὅτι δὲν θὰ παρασυρθῶ εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, διότι δὲν θέλω νὰ συμπράξω εἰς ματαίωσιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν σοβαρῶν κινδύνων τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων ἐν Δωδεκανήσῳ, διὰ τὰ ὁποῖα εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς Ἕλλην νὰ τὰ ὑπερασπισθῶ, καταγγέλλων τὰς πράξεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν σεῖς ἐχρησιμοποιήσατε τόσον ἀδιστάκτως τὴν νοθείαν καὶ τὴν βίαν, ὅταν ἠμποδίσατε τὸν Ἕλληνα πολίτην νὰ ἐκφράσῃ ἐλευθέρως τὸ φρόνημά του, ὅταν σεῖς ἐδημιουργήσατε τὸ ἀστυνομικὸν Κράτος τῆς σήμερον, εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε δι’ ἐκλογάς; Ἐὰν δὲν φοβῆσθε τὰς ἐκλογάς, σᾶς προκαλοῦμεν νὰ τὰς διενεργήσωμεν ἀμέσως. Τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1963. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, θέλετε αὔριον νὰ κάμωμεν ἐκλογὰς μὲ θέμα τὴν Κύπρον; Ἐμπρός! Τοὺς προεκλογικούς μου λόγους δὲν τοὺς κάμνω ἐγώ. Θὰ τοὺς ἐκφωνήσουν οἱ Κύπριοι. Οἱ Κύπριοι φοιτηταὶ τῶν Ἀθηνῶν καὶ οἱ ἐθελονταὶ ἀπὸ τὴν Κύπρον. Αὐτοὶ ποὺ σήμερον ὑποφέρουν καὶ διὰ νὰ προστατεύσουν ζωτικὰ δικαιώματα προσφεύγουν εἰς τὸ Συνταγματικὸν Δικαστήριον. Ὑπάρχει μία σοφὴ ἀγγλικὴ παροιμία. Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν σὲ γυάλινα σπίτια νὰ μὴ ρίχνουν πέτρες. Σεῖς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχετε ὑποχρέωσιν, ὅσον ζῆτε, νὰ μὴ προφέρετε τὴν λέξιν «Κύπρος». Διότι ὄχι μόνον οἱ ζωντανοί, ἀλλὰ καὶ οἱ νεκροί, ὅλοι ὅσων ὁ ἱερὸς ἀγὼν ἐπροδόθη διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς ὑποδουλώσεως τῆς πατρίδος των, θὰ σηκωθοῦν κἄποτε ὡς ἕνας ἄνθρωπος, διὰ νὰ σᾶς συντρίψουν μὲ τὴν κατάρα των!...

§117Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἀνέμενον, ὅτι ἡ δευτερολογία τοῦ κ. Ζίγδη θὰ ἦτο τόσον ἀναιμική. Δὲν ἐννοῶ, βεβαίως, ἀναιμικὴ εἰς στόμφον, διότι αὐτὸ δὲν ἔχει συμβῆ ποτέ. Δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα ὅσα εἶπεν, ἰδίως εἰς τὴν τελευταίαν περικοπὴν περὶ Κυπριακοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐζημιώθη τὸ 18% μὲ τὸ 82%, ὅπου εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ 80% διοικεῖ, ἔχει παντοῦ τὴν πλειοψηφίαν καὶ πολλὰ προνόμια, ἐνῷ τὸ 18% ἔχει μόνον ὅλα τὰ προνόμια διὰ τὴν προστασίαν του. Αὐτὸ θὰ τὸ ἀφήσω καὶ ἐλπίζω τοὐλάχιστον νὰ τὸ συζητήσωμεν ὅταν κατέλθωμεν εἰς ἐκλογάς, ὥστε συγχρόνως νὰ ἀναμετρηθῶμεν τότε καλλίτερα. Ὡς πρὸς τὴν πρόκλησιν δι’ ἐκλογάς, θὰ παρατηρήσω, ὅτι κἄθε φορὰν ποὺ γίνεται αὐτὴ ἡ πρόκλησις, ἐὰν διαφανῇ, ὅτι δυνατὸν νὰ τὴν ἀποδεχθῶμεν, διαπιστοῦται πάντοτε φυγή, φυγὴ ἔντρομος καὶ ἄτακτος. Δὲν εἶναι, λοιπόν, ἡ στιγμὴ διὰ νὰ χαριτολογήσωμεν μὲ αὐτὰ τὰ τερπνά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῶν ὅσων εἶπε μὲ ἰδιαίτερον στόμφον διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κατέστρεψε τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μου. Εἰς τὸ θέμα τῆς ὑπηκοότητος εἶπεν, ὅτι προσεκόμισα δῆθεν χαρτιά, δῆθεν ἀποφάσεις καὶ δῆθεν γεγονότα. Κύριοι, τί δικαίωμα, διερωτῶμαι, εἶχεν ὁ κ. Ζίγδης νὰ ἐπικαλεσθῇ αὐτὰ τὰ δῆθεν, ὅταν σᾶς ἀνέφερον γεγονός, ἤτοι, ὅτι ἡ Ἰταλία ἀπὸ τὸ 1932 ἔδωσεν εἰς τοὺς ἐν λόγῳ Δωδεκανησίους ταὐτότητας προσωρινὰς μὲ ἀναγνώρισιν τῆς Τουρκικῆς ὑπηκοότητος; Ὅταν σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ 1947 δι’ ἀποφάσεως τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως ὑπ’ ἀριθ. 28463 τῆς 30ῆς Αὐγούστου 1947 ἐδόθη διαταγὴ πρὸς τὴν Διεύθυνσιν Ἀλλοδαπῶν νὰ τοὺς τακτοποιήσῃ ὡς Τούρκους; Ὅταν σᾶς εἶπον, ὅτι τοῦτο ἴσχυε μέχρι τὸ 1951; Εἶναι δυνατόν, εἶναι σοβαρόν, νὰ ἔρχεται ἐδῶ βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ μᾶς λέγῃ, ὅτι ἀπηντήσαμεν μὲ μερικὰ δῆθεν; Ἀρνούμεθα συζήτησιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διὰ νὰ μὴ ὑποβιβάσωμεν τὸ ἐπίπεδον τῶν συζητήσεων τοῦ Κοινοβουλίου. Τὸ μόνον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προσεπάθησε νὰ προσκομίσῃ ὁ κ. Ζίγδης, πιστὸς εἰς τὴν τακτικὴν τῆς διὰ τοῦ στόμφου δημιουργίας ἐντυπώσεων, εἶναι ἡ ὑπόθεσις Ζαρεντίν, μία περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν, ἓξ μῆνας πρὶν μεταβῇ εἰς τὴν Ἄγκυραν, ἐδόθη ἀπὸ τὴν Νομαρχίαν Δωδεκανήσου ἡ Ἑλληνικὴ ὑπηκοότης εἰς ἕνα Μουσουλμᾶνον τῆς Ρόδου. Καὶ ποῖος εἶπεν, ὅτι ἡ Νομαρχία Δωδεκανήσου δὲν δίδει τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα εἰς οἱονδήποτε ἐξ αὐτῶν τὴν ζητήσῃ; Δὲν τὴν ζητοῦν, κύριοι, ἐμμένουν εἰς τὴν Τουρκικὴν ὑπηκοότητα, τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ ἐπὶ Ἰταλικῆς Διοικήσεως. Αὐτὸ δημιουργεῖ τὸ ζήτημα. Καὶ ἐπῆρεν ὁ κ. Ζίγδης αὐτὴν τὴν μοναδικὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν παρεβίασε κατ’ εἰδικὸν τρόπον, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα γεγονότα, ὅλαι αἱ γνωματεύσεις τῶν νομικῶν συμβούλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅλον τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως καὶ τὰ θέματα διεθνοῦς δικαίου, δὲν ἰσχύουν, διότι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ περίπτωσις τοῦ ἑνός, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα. Λυποῦμαι, ἀλλὰ ἡ δευτερολογία τοῦ κ. Ζίγδη ἐστερεῖτο σοβαρότητος καὶ εἶναι ἀναξία ἐκτενεστέρας ἀπαντήσεως.

§118Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δημιουργεῖται προσωπικὸν ζήτημα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θέλῃ νὰ τὸν λαμβάνωμεν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ καταθέσῃ τοὺς φακέλλους. Νὰ ἴδωμεν τὰ κείμενα τῶν ἐγγράφων ποὺ ἐπικαλεῖται, νὰ ἴδωμεν τὰς ταὐτότητας, τὰς ὁποίας δῆθεν ἐξέδωσαν οἱ Ἰταλοὶ κλπ. Ἐὰν δὲν τοὺς καταθέσῃ, ἐπειδὴ εἶναι γνωστὴ ἡ φιλαλήθειά του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν οἱ ἰσχυρισμοί του. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, παρέθεσα κείμενα νόμων καὶ ἀποφάσεις τῆς Νομαρχίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντὶ νὰ ἀπαντήσῃ, προσεπάθησε νὰ ὑπεκφύγῃ, χρησιμοποιήσας φράσεις ἀναξίας τῆς σοβαρότητός του, ὁμιλήσας περὶ στόμφου, περὶ συζητήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπαξιοῖ νὰ ἀπαντήσῃ καὶ τὰ τοιαῦτα. Πάντα ταῦτα τοῦ ἐπιστρέφονται, διότι ἀνήκουν δικαιωματικῶς εἰς αὐτόν, ὡς εἶναι γενικῶς ἀποδεκτὸν ἀπὸ τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ τῆς κοινῆς γνώμης τῆς χώρας.

§119Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω εἰς χεῖρας μου τὴν σελίδα 17 τῶν πρακτικῶν, ὅπου ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «Ι. Διαμαντόπουλος. Ἐδῶ παρέδωσε 500 χιλιάδας Κυπρίους. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Πέστα Ἰάκωβε.... Ι. Διαμαντόπουλος. Βεβαίως, κ. Ὑπουργέ. Ν. Ζορμπᾶς. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι ἐξαιρετικῶς σοβαρόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ γελᾷ. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ γελῶ μὲ τὰς ἀνοησίας ποὺ λέτε. (Θόρυβος)». Ἐπειδὴ ἐγὼ ἁπλῶς διεπίστωσα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀκούσας ὅσα ἐλέγοντο ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην καὶ τὸν κ. Διαμαντόπουλον ἐγέλα, διεμαρτυρήθην, φαίνεται, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀφεώρα τὰ ὑπὸ ἄλλων λεχθέντα. Ἐὰν ὁ κ. Ζίγδης ἢ ὁ κ. Διαμαντόπουλος ὅσα εἶπον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ἐξέλαβεν ὡς ἀνοησίας, τότε ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ τὸ πνεῦμα, μὲ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ συζητήσῃ θέματα ἐθνικὰ τοσαύτης σοβαρότητος, μὲ τόσην ἐλαφρότητα.

§120Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶπον «ἀνοησίες». Κακῶς ἠκούσθη. Καὶ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν ἐγέλασα μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ διακοπῆς, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὸν κ. Διαμαντόπουλον. Ὀφείλω νὰ σημειώσω, ὅτι οὐδεμία διακοπὴ ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἄνευ ἀδείας τοῦ Προέδρου.

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§123Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἠρνήθη, ὅτι εἶπε τὴν λέξιν «ἀνοησίαν» δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ζορμπᾶς, ἀφήσας νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ἀνεφέρετο εἰς ὅσα εἶπον ἐγώ.

§124Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Εἶπον, ὅτι δὲν ἐλέχθη ἡ λέξις αὐτή.

§125Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης μὲ ἀπεκάλεσε «Ἰάκωβε», μὲ τὸ μικρό μου δηλαδὴ ὄνομα. Εἶμαι βουλευτὴς Ἀττικῆς. Ὀνομάζομαι, βέβαια, Ἰάκωβος, ἀλλά, τονίζω, ὅτι ἔχω τὸ ὄνομα, ἐνῷ ἄλλοι ἔχουν τὴν χάριν.

§126Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ, διὰ τὰ πρακτικά, «Ὁ κ. Διαμαντόπουλος».

§127Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δευτερολογῶν, δὲν θὰ μακρυγορήσω. Δύο σημεῖα μόνον θὰ ἤθελα νὰ θίξω. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπαντῶν εἰς τοὺς ἐπερωτῶντας βουλευτάς, εἰς μίαν στιγμὴν ἀνεφέρθη εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκ μέρους μας λήψεως ἐνεργειῶν εἰς περίπτωσιν, τυχόν, ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ αὐξήσεως τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης ὑπὸ τῆς Τουρκίας. Εἶπε δέ, ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ ἡμεῖς νὰ αὐξήσωμεν τὰ ὅρια εἰς ὅσα αὐξάνει ἡ Τουρκία. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι αὐτὸ εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς συμφέρει, διότι ἡμεῖς, ὡς χώρα ἐμποροναυτική, λίαν ἐκτεταμένη, δὲν ἔχομεν συμφέροντα μόνον μὲ τὴν ὅμορον Τουρκίαν. Ἔχομεν καὶ μὲ τὴν Τύνιδα, ἡ ὁποία ἔχει τὸ ὅριον τῶν 3 μιλλίων καὶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ μᾶς συμφέρει νὰ τὰ αὐξήσῃ, διότι θὰ ὑπερβῇ τὸ 50 ὀργιῶν καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσαράξουν οἱ σφουγγαράδες μας.

§128Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Εἶναι πολὺ σωστὴ ἡ παρατήρησίς σας καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ὅλα αὐτὰ λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τοὺς εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐπεξεργάζονται. Ἐάν, τυχόν, ἀχθῶμεν εἰς τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου τῆς ἐπεκτάσεως τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, ἂν τυχόν, λέγω, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ τὸ κάμωμεν διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἔκδοσιν Β. Δ. διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν χωρικῶν μας ὑδάτων μὲ κριτήριον τὴν ἀμοιβαιότητα, ἀναλόγως δηλαδὴ τοῦ τί ἔχει ἡ ἄλλη χώρα. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ γίνῃ, διότι μελετᾶται ἀκόμη ἀπὸ τοὺς εἰδικούς.

§129Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Καὶ δεύτερον, ἤθελα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἔχοντες ὑπ’ ὄψει μας τὰ δυναμικὰ παραδείγματα τῆς Μεγάλης Βρεταννίας καὶ τῆς Γαλλίας, ὅτι αὐταὶ ἐδημιούργησαν ἕνα δεδικασμένον ἐπίπεδον, νομίζω, ὅτι ἐγκαίρως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θέσητε ὑπ’ ὄψει τῶν Τούρκων, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσουν δυσχερεῖς ἐξελίξεις τοῦ θέματος αὐτοῦ, ὥστε, πρὶν ψηφισθῇ αὐτὸς ὁ νόμος, νὰ ξεύρουν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθοῦν μπλεγμένοι εἰς μίαν δυσχερῆ θέσιν.

§130Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Αὐταὶ αἱ προειδοποιήσεις, σᾶς πληροφορῶ, ἔγιναν κατὰ τὸν πληρέστερον τρόπον. Τὸ θέμα δὲν εἶναι γνωστὸν ποίαν ἐξέλιξιν θὰ πάρῃ καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ Τουρκικοῦ, καθ’ ὅσον εἰς τὸν Τουρκικὸν νόμον προβλέπεται δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου ἡ δυνατότης συνάψεως διμερῶν συμφωνιῶν περὶ ρυθμίσεως τῶν θεμάτων κατὰ τρόπον ἄλλον ἀπὸ ὅ,τι ρυθμίζει, γενικῶς, ὁ νόμος. Συνεπῶς, μέχρις ὅτου ἴδωμεν, πῶς θὰ ἐξελιχθῇ τὸ πρᾶγμα καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς συνάψεως διμεροῦς συμφωνίας, δὲν ἠμπορῶμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ θέμα ἐκρίθη καὶ εἶναι ὥριμον διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν. Ὡς πρὸς τὰ προηγούμενα, διὰ νὰ δώσωμεν καὶ ἕνα τόνον χιουμοριστικὸν εἰς τὴν ὑπόθεσιν, τὸ προηγούμενον τῆς Βραζιλίας, δὲν ὑπάρχει, διότι ἐδημιουργήθησαν πολὺ περίεργα νομικὰ ζητήματα. Οἱ Βραζιλιανοὶ εἶπον ὅτι, πλησίον τῆς χώρας μας ὑπάρχει ἕν ὑψίπεδον ὑπὸ τὴν θάλασσαν ἐκτάσεως 300 ναυτικῶν μιλίων περίπου. Ἐπὶ τοῦ ὑψιπέδου αὐτοῦ περπατοῦν οἱ ἀστακοί. Δὲν πρόκειται περὶ ἰχθύων οἱ ὁποῖοι νὰ κολυμβοῦν εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ συνεπῶς δὲν ἰσχύουν οἱ κανόνες τοῦ διεθνοῦς δικαίου διὰ τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην καὶ ζώνην ἁλιείας. Οὕτως ἤρχισε συζήτησις ἐπὶ νομικοῦ πεδίου, ἐὰν ἡ αἰγιαλῖτις ζώνη, ἡ ζώνη ἁλιείας μὲ τοὺς ἰχθεῖς οἵτινες κολυμβοῦν δύναται νὰ ἐξομοιωθῇ μὲ τὴν ζώνην ἐκείνων εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ἀστακοὶ δὲν κολυμβοῦν, ἀλλὰ περπατοῦν καὶ ἡ ὁποία, κατὰ τοὺς Βραζιλιανούς, ἀποτελεῖ ἐπέκτασιν τοῦ ἐδάφους των, μὴ ὑπαγομένων εἰς τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην. Πρόκειται περὶ εἰδικῆς περιπτώσεως.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§132Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς πρὸς τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀνεφέρθη ὁ κ. Τούμπας ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ. Πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰς διεθνεῖς συνθήκας. Παραδόξως ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπέφυγε νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἰδιοκτητῶν Δωδεκανησίων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Πρόκειται περὶ ἰδιοκτητῶν μὲ τίτλους κυριότητος πολλῶν χιλιάδων χρυσῶν λιρῶν. Εἴπομεν ὅταν ἡμεῖς ἀξιοῦμεν ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς μας νὰ μᾶς ἀποζημιώσουν δὲν πρέπει νὰ ἀφήνωμεν τοὺς φίλους μας νὰ μᾶς συμπεριφέρωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Κύπρου θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν συνθηκῶν τῆς Ζυρίχης, ὅτι θεωρεῖ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὡς τὴν εὐτυχεστέραν τῆς ζωῆς του. Ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδήλωσεν ὅτι αἰσθάνεται ἑαυτὸν ὑπερήφανον διὰ τὰς συμφωνίας ἐκείνας. Ἁρμόδιος ὅμως νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν συνθηκῶν αὐτῶν εἶναι ὁ Κυπριακὸς λαός. Ἐκκρεμεῖ μία πρόσκλησις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐπισκεφθῇ τὴν Κύπρον. Ἄς τὴν πραγματοποιήσῃ καὶ τότε θὰ ἴδῃ ποία εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ διὰ τὰς συμφωνίας αὐτάς.

§133Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος θέματος, κ. συνάδελφε; Γνωρίζετε ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ αἴτησις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ δύο βουλευτῶν.

§135Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἐπειδὴ εἴπατε, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γράφωνται αἱ διακοπαὶ εἰς τὰ πρακτικά, ἐπ’ αὐτοῦ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις. Καθ’ ἥν στιγμὴν ὡμίλει ὁ κ. Ζαννῆς, ἀναφερόμενος εἰς τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ὑπεγράμμισεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν ἡττήθη ἀλλ’ ἐσημειώθη ἀπεργία τοῦ στρατοῦ, τότε παρεκάλεσα τὸν κ. Ζαννῆν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ μίαν διακοπὴν καὶ ὁ κ. συνάδελφος —ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν του— μοῦ τὴν ἐπέτρεψε, συγκατανεύσαντος καὶ τοῦ Προεδρείου.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφε, τὸ Προεδρεῖον δὲν τὴν ἐπέτρεψεν.

§137Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω πῶς τὴν ἐπέτρεψεν.

§138Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δὲν ἤξευρα τὶ θὰ μὲ ρωτήσετε.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαννῆς ἠμπορεῖ νὰ ἐπέτρεψε τὴν διακοπήν, τὸ Προεδρεῖον δὲν σᾶς ἐπέτρεψε τὴν διακοπήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι. Ὁ κ. Μπρεδήμας ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Κύριοι συνάδελφοι, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθμ. 5, 301 καὶ 335 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 256 ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν τοῦ πορίσματος τοῦ ὑποναυάρχου Σαρρῆ ἐπὶ τῶν διαπραχθέντων καταχρήσεων Κυριαζοπούλου εἰς βάρος τοῦ Β.Ν.

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὥρα ἔχει παρέλθει, νὰ διακόψωμεν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, σήμερον εἶναι ἡμέρα ἐλέγχου. Παραπονεῖσθε διότι δὲν προχωρεῖ ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συνεχίσωμεν. Ἄλλωστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι ἐδῶ καὶ ἀναμένει τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως.

§142Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, φρονεῖτε ὅτι ὑπάρχει ἀπαρτία;

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ποίους πρόκειται νὰ διαφωτίσητε, τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως; Ἡ συζήτησις διεξάγεται μεταξὺ τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι παρών.

§144Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποίους πρόκειται νὰ διαφωτίσῃ ἡ ἐπερώτησις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις μὲ κενὰ ἑδώλια. Εἶναι 11.30′, ἡ Βουλὴ ἔχει καταπονηθῆ καὶ εἶναι δυνατὸν ἡ συζήτησις τῆς ἐν λόγῳ ἐπερωτήσεως νὰ διεξαχθῇ τὴν προσεχῆ Παρασκευήν.

§145Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν θὰ εἶμαι διαθέσιμος οὔτε τὴν Παρασκευήν, οὔτε τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα. Παρακαλῶ, λοιπόν, ἐπειδὴ καὶ ἄλλοτε διεμαρτυρήθη ὁ κ. Βασιλᾶτος, ὅτι δὲν ἔρχεται ἡ σειρὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του, νὰ τὴν ἀναπτύξῃ τώρα. Εἶναι ὁ συνήθης ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ποὺ εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν ὥραν εἰς τὴν αἴθουσαν.

§146Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὴν Παρασκευὴν θὰ συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Ἀβέρωφ καὶ θὰ ἔλθουν μὲ τὴν σειράν των αἱ ἄλλαι.

§147Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Μετὰ τὴν συζητηθεῖσαν ἐπερώτησιν ἔρχεται ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βασιλάτου διὰ τὸ θέμα τῆς ἐκθέσεως Σαρρῆ. Μετὰ ταῦτα ἔρχονται ἄλλαι ἐπερωτήσεις καὶ κατόπιν ἔρχεται ἡ ἐπερώτησις διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν τοῦ φακέλλου τοῦ ὑπολοχαγοῦ Πασσᾶ.

§148Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Μετὰ τὴν ἐκφωνηθεῖσαν ἐπερώτησιν, ὑπάρχουν δύο ἄλλαι ἐπερωτήσεις ἄλλων Ὑπουργείων καὶ ἀκολούθως ἔρχεται ἡ ἐπερώτησις ἡ ἰδική σας, κ. Βασιλᾶτο, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρθητε.

§149Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν ἀπόψε αἱ δύο ἐπερωτήσεις, ἐν συνεχείᾳ αἱ ἀφορῶσαι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὴν Παρασκευὴν νὰ συζητηθῇ ἡ ἰδική μου.

§150Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Ἡ Κυβέρνησις μὲ παρεκάλεσε ὅπως εἰ δυνατὸν σήμερον καὶ τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ἀφορῶσαι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος λόγῳ ἄλλων ἀπασχολήσεων δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ παρεκάλουν ὅπως ἀπόψε εἰ δυνατὸν καὶ τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν συζητήσωμεν τὰς ὑπολοίπους ἐπερωτήσεις τὰς ἀπευθυνομένας πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν παίρνομεν τὴν σειρὰν οὐδενός. Ὅλαι εἶναι νόμῳ προτετιμημέναι. Δὲν δύναται δυστυχῶς νὰ γίνῃ ἄλλως. Ἐλπίζω νὰ συμφωνεῖτε ὅλοι μὲ τὴν ἄποψιν αὐτήν.

§151Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐγὼ ἀναμένω ἐδῶ διὰ νὰ συζητηθῇ ἀπόψε ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βασιλάτου ἡ ὁποία ἔχει τὴν σειράν της.

§152Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ παρεκάλεσε ὅπως σήμερον καὶ τὴν Παρασκευὴν εἴ δυνατὸν ἐξαντληθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸν κ. Ἀβέρωφ, διότι τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα, λόγῳ εἰδικῶν ἀπασχολήσεων δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ παρακολουθήσῃ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος.

§153Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνεχῶς περιμένω ἐπὶ ἑβδομάδας νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν. Σήμερον ἀναμένω ἀπὸ τὰς 6.30′ μ.μ. Ἤδη ἡ ὥρα εἶναι 11.30′. Θὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶμαι ταλαιπωρημένος, ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει καταπονηθῆ ἀπὸ τὴν προηγηθεῖσαν ἐπερώτησιν.

§154Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐγὼ ἐδήλωσα ὅτι δὲν εἶμαι διαθέσιμος οὔτε τὴν προσεχῆ Παρασκευήν, οὔτε καὶ κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα. Καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθην νὰ παραμείνω εἰς τὴν αἴθουσαν διὰ νὰ ἀκούσω τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βασιλάτου.

§155Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐξαντληθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν καὶ τὴν συνεδρίασιν τῆς προσεχοῦς Παρασκευῆς, παρέλκει πᾶσα συζήτησις, διότι καὶ ἐὰν ἀκόμη ἀρχίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς του ὁ κ. Βασιλᾶτος σήμερον, ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἐξαντληθῇ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βασιλάτου θὰ τελειώσῃ ἀπόψε, διότι ὡς ἠκούσατε ὁ κ. Ὑπουργὸς προτίθεται νὰ δώσῃ ἀπόψε ἀπάντησιν, εἰς δὲ τὸν κ. Βασιλᾶτον θὰ δοθῇ ἡ εὐχέρεια ἐφ’ ὅσον χρόνον θέλει νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του.

§157Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, διότι εἶναι ἰδικόν μου τὸ σφάλμα ποὺ δὲν ἀνεκοίνωσα ἐνωρίτερον τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὡς Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας, παρεκάλεσε νὰ συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Ἀβέρωφ, αἱ νόμῳ προτετιμημέναι. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς δὲν παραβιάζεται ἡ σειρὰ τῶν νόμῳ προτετιμημένων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχων πολλὰς ἀσχολίας καὶ ὢν ὑποχρεωμένος νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, θὰ εἶναι ἀπῃσχολημένος τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα, δι’ ὅ καὶ θὰ ἔπρεπεν αἱ πρὸς αὐτὸν ἀπευθυνόμεναι ἐπερωτήσεις νὰ συζητηθοῦν ἐντὸς αὐτῆς τῆς ἑβδομάδος καὶ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα δύνανται νὰ ἐπακολουθήσουν αἱ λοιπαὶ νόμῳ προτετιμημέναι ἐπερωτήσεις. Τώρα ἂν θέλῃ ὁ κ. Βασιλᾶτος συνεννοούμενος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ μείνῃ ἕως τὰς τρεῖς τὸ πρωΐ διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του, εἴμεθα εἰς τὴν διάθεσίν του, ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν τοῦ τὸ συνιστῶμεν.

§158Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι κἄθε βράδυ ἐδῶ, κύριε Πρόεδρε.

§159Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, λέγει ὅτι τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα κωλύεται.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν προσεχῆ, λοιπόν, Παρασκευὴν θὰ συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὅτι θὰ ἀπουσιάζῃ. Διατί, λοιπόν, κ. Βασιλᾶτο δὲν θέλετε νὰ ὁμιλήσητε ἀπόψε, ἀφοῦ μάλιστα κατ’ ἐπανάληψιν ἐδηλώσατε ὅτι ἐπείγεσθε νὰ συζητήσητε τὴν ἐπερώτησίν σας αὐτήν;

§161Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐπιμένετε καὶ θέλετε συζήτησιν, κ. Πρόεδρε, θὰ τὴν ἔχετε.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητεῖται ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βασιλάτου ἐπὶ τοῦ πορίσματος Σαρρῆ κατὰ Κυριαζοπούλου.

§163Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι εὐχάριστον ὅτι θὰ ὁμιλήσω ἐνώπιον ὀλίγων μὲν συναδέλφων, ἀλλ’ ἐκλεκτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κατεχόμενος ἀπὸ τὸ πλέγμα τῶν μυστικῶν ἐκθέσεων, τῶν μυστικῶν ἐγγράφων καὶ τῶν μυστικῶν φακέλλων, ἠρνήθη νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα τοῦ κ. Σαρρῆ καὶ τὸν αἰτηθέντα φάκελλον διὰ τὰς γνωστὰς καταχρήσεις τῶν ναυτικῶν. Ἐάν, κ. βουλευταί, δι’ ἄλλην περίπτωσιν θὰ ἠρνεῖτο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον μὲ τὸ πρόσχημα τῆς προστασίας τῆς ἀξιοπρεπείας τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἰτεῖται ὁ φάκελλος, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν οὔτε αὐτὸ τὸ πρόσχημα ὑπάρχει, διότι ὁ αἰτηθεὶς παρ’ ἡμῶν φάκελλος ἔχει κατατεθῆ τρὶς φορὰς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ ἔλαβον γνῶσιν πλεῖστα ὅσα ἄτομα τοῦ φακέλλου αὐτοῦ. Εἰς ἄλλην δὲ περίπτωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιθυμῶν νὰ διασύρῃ ἕναν ἀξιωματικόν, δὲν ἠρνήθη νὰ δώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα ὅσα στοιχεῖα ἤθελεν ἀπὸ τὸν φάκελλον τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου. Ἐννοῶ τὸν Ὑπολοχαγὸν κ. Τσίγκαν καὶ τὸν Ὑπολοχαγὸν κ. Πασσᾶν.

§164Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐάν, κύριε συνάδελφε, ἐννοῆτε τὸ πόρισμα τοῦ κ. Σαρρῆ, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο. Τὸν παρελθόντα Νοέμβριον κατόπιν αἰτήσεως ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Μαύρου, ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπε νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λάβωμεν γνῶσιν τοῦ πορίσματος ἐκείνου καὶ πράγματι τὸ πόρισμα αὐτὸ ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσίν μας καὶ ἐπήραμεν ὅσα στοιχεῖα ἠθέλαμεν.

§165Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Αὐτὸ ἐζήτησα. Φαίνεται ὅμως ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχεται στερρῶς τῶν στρατιωτικῶν κανονισμῶν. Ἐπειδὴ ὑμεῖς εἰς τὸν στρατὸν ὑπηρετήσατε ὡς ναύαρχος, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς ἀνθυποσμηναγὸς καὶ ἐγὼ ὡς δίοπος, εἰς τὸν ναύαρχον, πειθαρχήσας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωσε τὸν φάκελλον, δὲν ἔπραξεν ὅμως τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὸν δίοπον. Ἐζήτησα, κ. βουλευταί, τὸν φάκελλον τὸ πρῶτον τὸν Ἰανουάριον 1963 καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ἀπήντησεν ὅτι οἱ ἀτομικοὶ φάκελλοι εἶναι ἐμπιστευτικοὶ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. Ἐπανῆλθον εἰς τὴν αἴτησίν μου τὸν παρελθόντα Νοέμβριον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀρνούμενος καὶ πάλιν τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλλου μοῦ ἀπήντησε μὲ τὸ ἑξῆς ἔγγραφον. «...(Ἀναγινώσκει)...». Ὅταν τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ἠρνήθη νὰ ἀποστείλῃ τὸ πόρισμα ἐδικαιολογήθη μὲ τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι τοῦτο συνδέεται μὲ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι ἂν τὸ πόρισμα ἦτο χρήσιμον εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν, θὰ ἠδύνατο ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ νὰ διατάξῃ τὴν κατάσχεσιν τοῦ πορίσματος. Ὑποστηρίζει, δηλαδή, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἔγγραφον ἀπόρρητον, συνδεόμενον μὲ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας νὰ κατασχεθῇ καὶ νὰ περιληφθῇ εἰς δικογραφίαν μὲ 30 κατηγορουμένους, εἰς τρόπον ὥστε νὰ λάβουν γνῶσιν αὐτοῦ τοὐλάχιστον 60 δικηγόροι καὶ δὲν ξεύρω πόσα ἄλλα πρόσωπα. Ὁ κ. Σαρρῆς ὅμως, ἐξεταζόμενος, διέψευσε κατὰ τρόπον λίαν κατηγορηματικὸν ὅτι τὸ πόρισμά του εἶχε σχέσιν τινὰ μὲ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Τοῦτο εἶναι τόσον βέβαιον, ὥστε ἡ ἐφημερὶς «Καθημερινὴ» ἔγραψε κακίσασα τὴν ἄρνησιν τοῦ Ὑπουργείου νὰ καταθέσῃ τὸ πόρισμα. Ἀλλά, καὶ τότε, κ. βουλευταί, τὸ πόρισμα δὲν κατετέθη. Ἀλλὰ λέγει περαιτέρω ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἀφορᾷ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὸ κῦρος τῶν ἀξιωματικῶν. Σημειῶ ὅτι ὅλοι σχεδὸν εἶναι ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος. Ἐπίσης ἰσχυρίζεται, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἄρνησιν αὐτήν, τὴν παράλειψιν καθήκοντος καὶ τὴν περιφρόνησιν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν «ὅτι ἡ ὑπόθεσις Κυριαζοπούλου ἠρευνήθη πλήρως ὑπὸ τοῦ διενεργήσαντος τὴν προανάκρισιν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ ὅστις ἐστράφη πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις καὶ οἱ ἔνοχοι παρεδόθησαν κλπ.». Καὶ ἐδῶ ἀνακριβολογεῖ καὶ δὲν σέβεται τὴν ἀλήθειαν, διότι τὸ πόρισμα τοῦ ἀληθῶς ἀξίου πάσης τιμῆς πλοιάρχου κ. Κατεβαίνη, περιέλαβε μόνον τέσσαρας, ἐνῷ τὸ βούλευμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀκούσετε, παρέπεμψε δεκαοκτώ. Τὸ πόρισμα ἐκεῖνο δὲν ἐστράφη, οὔτε ἀνάκρισις διοικητικὴ ἐγένετο τότε, οὔτε ὑπεδείχθη εἰς τὴν ποινικὴν ἀνάκρισιν νὰ στραφῇ κατὰ τῶν δύο κυριωτέρων ὑπευθύνων, οἱ ὁποῖοι ἐκάλυπτον τὸν καταχραστὴν τῶν δύο ἀρχηγῶν τοῦ κλάδου τοῦ Ναυστάθμου. Ὁ εἷς μάλιστα ἐξ αὐτῶν προαχθεὶς εἰς Ναύαρχον τελευταίως ἐξετόπισε καὶ ἔγινεν ἀφορμὴ νὰ ἀποστρατευθῇ ὁ τελευταῖος τῶν ναυάρχων τοῦ προσφάτου πολέμου ὁ ὑποναύαρχος κ. Φοίφας, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωστόν, ἔγραψε μαζὶ μὲ τὸν κ. Τούμπαν, τὸν Νικητιάδην καὶ τὸν μακαρίτην τὸν Πλέσσαν, ἀληθεῖς χρυσᾶς σελίδας δόξης, αὐλακώνων τὴν Μεσόγειον, καὶ αὐτὸν τὸν τελευταῖον μπαρουτοκαπνισμένον ναύαρχον τὸν ἀπεστράτευσεν χάριν αὐτοῦ τοῦ κυρίου, ὁ ὁποῖος ἦτο δοσίλογος, διότι αὐτὸς ἐκάλυπτε τὸν καταχραστήν. Ἀλλὰ ἐξέχασα, αὐτὸς ὁ ναύαρχος εἶναι μέγας προστατευόμενος τῆς εὐνοιοκρατίας καὶ δὲν τὸν κατονομάζω, διότι δὲν θέλω νὰ γίνεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ χρῆσις ὀνομάτων.

§166Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ὀνομάσετε.

§167Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θέλετε νὰ τὸν ὀνομάσω;

§168Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Βεβαίως.

§169Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐπιμένετε;

§170Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Μάλιστα.

§171Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὡς ναυτικὸς ἐὰν δύναμαι νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον νὰ λέγωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὀνόματα.

§172Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἶναι συμφέρον, κ. συνάδελφε, νὰ ἀκούγεται αὐτὸ ποὺ λέγει ὁ κ. βουλευτής; Εἶναι συμφέρον νὰ λέγῃ καὶ νὰ ὁμιλῇ περὶ ἑνὸς ναυάρχου ἐν ἐνεργείᾳ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Τὸ εὑρίσκετε ἐσεῖς, κ. Τοῦμπα, συμφέρον, εἶναι δεκτὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Ἐφ’ ὅσον καταγγέλλονται τοιαῦτα πράγματα καὶ τὰ καταγγέλλει μὲ τὴν προστασίαν τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὀφείλει τοὐλάχιστον νὰ εἴπῃ τὸ ὄνομα.

§173Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἐζήτησα προστασίαν τοῦ βήματος.

§174Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ καταγγείλετε αὐτὰ τὰ πράγματα ὑπὸ συνθήκας ὄχι τοιαύτης προστασίας.

§175Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν τὰ κατήγγειλα ἐπανειλημμένως, δὲν ἔγραψα εἰς τὴν «Ἑστίαν» ὅτι ἡ ΕΡΕ δὲν ἔχει μόνον τὸ μέγα προσὸν νὰ πραγματοποιῇ σκάνδαλα, νὰ τὰ συγκαλύπτῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ βραβεύῃ τοὺς ὑπευθύνους. Δὲν τὸ ἐγνώριζα νὰ φέρω τὴν «Ἑστίαν» νὰ κατονομάσω καὶ τὰ ὀνόματα καὶ νὰ τὴν θέσω ὑπ’ ὄψει σας, ἀλλὰ εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν οἵαν θὰ συζητήσωμεν τὴν ἄλλην ἐπερώτησιν διὰ τὸν ὑπολοχαγὸν Πασσᾶν ὅπου καὶ ἐκεῖ θὰ στηλιτεύσω πραγματικῶς τὴν συμπεριφορὰν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔναντι ἑνὸς ὑπολοχαγοῦ. Καὶ ἀκούσατε, κύριοι, τώρα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους τὸ πόρισμα τοῦ ναυάρχου Σαρρῆ ἐπιμελῶς ἀπέφυγε νὰ τὸ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§176Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Τὸ ὄνομα τοῦ ναυάρχου, τὸν ὁποῖον ἐθίξατε καὶ ἐσυκοφαντήσατε, δὲν τὸ εἴπατε.

§177Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ὑβρίζω κανένα, σεῖς ἐπροκαλέσατε τὸν διασυρμὸν τοῦ ἀτυχοῦς Καρδαμάκη καὶ ἐζητήσατε τὴν γενίκευσιν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ νὰ σκυλεύσετε καὶ τὸ πτῶμα του ἀκόμη, διότι ὁ κ. Καρδαμάκης εἶπεν εἰς τὸ δικαστήριον ὅτι σεῖς τὸν διετάξατε. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Μίχας).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτε, ἡ ὑπόθεσις Καρδαμάκη ἔληξε. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπανερχώμεθα εἰς τὴν ὑπόθεσιν Καρδαμάκη, διότι ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ ἔληξεν, ἐλέχθησαν περὶ Καρδαμάκη ἀρκετά.

§179Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐπιμένω νὰ εἴπητε τὸ ὄνομα τοῦ ναυάρχου, διότι ἄλλως συκοφαντεῖτε ὁλόκληρον τὸ Ναυτικόν.

§180Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἀφοῦ ἐπιμένετε, θὰ τὸ εἴπω. Ὁ κ. Μαυρομμάτης.

§181Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Αὐτὸ εἶναι συκοφαντία ἀναξία τοῦ βήματος καὶ ὀφείλετε νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ ὑποβάλητε μήνυσιν ἀπὸ βήματος ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν προστατεύεται.

§182Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἦτο ὑπεύθυνος νὰ ἐλέγχῃ τὸν Κυριαζόπουλον, παρὰ τοὺς Κανονισμοὺς δὲ ὅταν συνεπλήρωσεν διετίαν τὸν ἐκράτησεν εἰς τὸ Ναυτικόν.

§183Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὀφείλετε νὰ ὑποβάλητε μήνυσιν εἰς τὸ δικαστήριον.

§184Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὁ γενικὸς Εἰσαγγελεὺς τοῦ Κράτους.

§185Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἄλλως εἶσθε συκοφάντης.

§186Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶσθε ἀνάξιος Ὑπουργός...

§187Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἄλλως συκοφαντεῖτε.

§188Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶσθε ἀνάξιος Ὑπουργός, ποὺ δὲν σέβεσθε οὔτε τὴν μνήμην τοῦ πατρός σας τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐτίμων καὶ σεῖς ὑπεγράψατε τὸν νόμον νὰ μὴ πληρωθοῦν τὰ ἀναγκαστικὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ὁ ἀείμνηστος Πατήρ σας ἐξέδωσε καὶ διὰ πολλαπλῶν ἐγγυήσεων ἐξησφάλισε καὶ διὰ τοῦ δανείου ἐκείνου παρέτεινε τὴν παραμονὴν τοῦ στρατοῦ ἐν τῇ Μικρᾷ Ἀσίᾳ ἐπὶ ἑξάμηνον καὶ ἐπίσης ἐδέχθη....

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτε, τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὴν ἐπερώτησιν, ποῦ θὰ πᾶμε;

§190Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἦσθε καὶ Ὑπουργός, κύριε Πρωτοπαπαδάκη, διότι σᾶς ἐσπούδασε τὸ Κράτος δωρεὰν ἵνα τὸ ὑπηρετήσετε καὶ δὲν τὸ ὑπηρετήσατε.

§191Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐγὼ ἐσπούδασα μὲ δαπάνας ἰδικάς μου καὶ ἐὰν νομίζητε ὅτι θὰ ἀπετέλει προσβολὴν δι’ ἐμὲ τὸ νὰ μὲ σπουδάσῃ τὸ Κράτος, ἐὰν δηλαδὴ οἱονεὶ ἐπιθυμῆτε νὰ διατυπώσητε μίαν συκοφαντίαν ἐπ’ αὐτοῦ, φαίνεται ὅτι τὸ ἔχει ὁ χαρακτήρ σας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ψεῦδος, ὄχι συκοφαντία....

§192Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἀληθέστατον.

§193Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἶναι ψεῦδος ὅτι ἐδαπανήθη ἔστω καὶ μία δραχμὴ διὰ τὴν σπουδήν μου. Ἡ σπουδή μου ἐγένετο μὲ προσωπικάς μου δαπάνας καὶ οὐδενὸς ἄλλου.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτε σᾶς παρακαλῶ νὰ συζητήσητε τὴν ἐπερώτησιν, διότι σεῖς ὁμιλεῖτε ἐπὶ παντὸς ἄλλου θέματος πλὴν τῆς ἐπερωτήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς ἔκαμε μίαν διακοπὴν διὰ τὸ θέμα αὐτό...

§195Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ εἶπε συκοφάντην.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατηρήσῃ ψυχραιμίαν διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συζητήσωμεν.

§197Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Σεῖς λέτε ψέματα. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι σᾶς ἐσπούδασε τὸ Κράτος.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτε, δὲν εἶναι δυνατὸν συζητουμένης τῆς σχετικῆς ἐπερωτήσεώς σας διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων, νὰ ἀναφέρεσθε εἰς ἄλλα θέματα. Παρακαλῶ περιορισθῆτε εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας. Ἐπ’ αὐτῆς δύνασθε νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε.

§199Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, νὰ μὴ μὲ διακόψῃ πλέον ὁ κ. Ὑπουργός. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει εὐτυχῶς τὸ βούλευμα τὸ ὁποῖον εἶναι γλαφυρότατον στιγματίζει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸν καταχραστήν, ποὺ κατεχράσθη 4.000.000 δραχμῶν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου, τὸν ἐπροστάτευσαν, τὸν ἐκάλυψαν, τὸν προήγαγον, τὸν περιέθαλψαν, ἐφρόντισαν διὰ τὴν πολύτιμον ὑγείαν του μὲ δάνεια ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ τελικῶς ὅταν προεφυλακίσθη, τὸν εἶχαν εἰς τὸ νοσοκομεῖον καὶ τοῦ εἶχον ἀφήσει πλησίον του μίαν συγκατηγορουμένην του διὰ νὰ μὴ τυχὸν αὐτός, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐρείπιον σωματικόν, ἀνανίπτων ἀνοίξῃ, τὸ στόμα του καὶ ὁμιλήσῃ καὶ καταγγείλῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐξώθησαν εἰς τὴν κατάχρησιν, καὶ μέγα μέρος, τῶν καταχρήσεων τὰ εἶχον σφετερισθῆ. Καὶ ἀκούσατε, τὶ λέγει τὸ βούλευμα τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 74 τῶν ἐν Πειραιεῖ Πλημμελειοδικῶν: «Ἀριθμὸς Βουλεύματος 74. Τοιαύτην δὲ ἀσυνήθη ἔλλειψιν συναισθήσεως καθήκοντος ἐπέδειξαν οἱ ἐπιθεωρηταὶ οὗτοι (ἵνα μὴ εἴπωμεν καὶ δολιότητα τοιαύτην, ὡς τινὲς τῶν κατηγορουμένων ὑποστηρίζουσι, καθ’ ἥν ἕνεκεν εὐτελῶν φιλοδωρημάτων ἢ προκαταβολῶν ἄνευ ὑποχρεώσεως ἐπιστροφῆς ἐκάλυψαν τὸν ἐπιτήδειον Κυριαζόπουλον), ὥστε παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐγνώριζον τὸ πραγματικὸν χρεωστικὸν ὑπόλοιπον τῆς διαχειρίσεώς του, παραλαμβάνοντες τοῦτο τὴν προτεραίαν τῆς ἐπιθεωρήσεως παρὰ τοῦ Λογιστηρίου ΓΕΝ (ὡς ὑπαγορεύει ἡ παρ. 7 ἄρθρ. 211 ΚΟΥ) καὶ διεπίστουν τὸ ἐπὶ ἔλαττον ἐπὶ πενταετίαν τὸν εἰρημένον ὡς τιμίως διαχειριζόμενον τὸ δημόσιον χρῆμα, παρὰ δὲ τὸ γεγονὸς ὅτι κατὰ μῆνα Ἰανουάριον 1959 ἦλθεν εἰς φῶς ἡ ἀθλιότης αὕτη (ὅτε ἐγένετο παράδοσις τῆς διαχειρίσεως τοῦ ὑπολόγου τούτου, ἥτις ἐὰν δὲν ἐπηκολούθει δὲν γνωρίζομεν ἐὰν ποτὲ θὰ ἀπεκαλύπτετο ἡ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ἐκδηλωθεῖσα αὕτη κακουργία) ὁ εἰρημένος καὶ πάλιν ἐκαλύφθη παρὰ τῶν ὑποχρέων εἰς δίωξίν του καὶ μόνον ὅταν κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον τοῦ ἰδίου ἔτους, ὕψωσε τὴν φωνὴν ὁ ἔντιμος ἀξιωματικὸς πλωτάρχης Μαλικούρτης, ὁ διαπιστώσας τὰς ἐγκληματικὰς ταύτας ἐνεργείας κατὰ γενόμενον παρ’ αὐτοῦ ἔλεγχον, παρεδόθη οὗτος εἰς τὴν δικαιοσύνην ἵνα λογοδοτήσῃ. Τὸ ἐκπληκτικώτερον ὅμως εἰς τὴν ἔκδηλον πλέον ταύτην ἀθλιότητα τὸ δίδον δεδικαιολογημένην ἀφορμὴν εἰς πάσης φύσεως πονηρὰς σκέψεις τυγχάνει τὸ γεγονὸς ὅτι, μετὰ τὴν κατὰ μῆνα Ἰανουάριον 1959 ἀναμφισβήτητον διαπίστωσιν τῆς ἐπαισχύντου ταύτης συμπεριφορᾶς τοῦ εἰρημένου ἀξιωματικοῦ, ἀντὶ οὗτος νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὰς φυλακάς, ἠμείφθη ἠθικῶς, προαχθεὶς κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον τοῦ αὐτοῦ ἔτους εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν καταλαβὼν οὕτω τὴν ἀνωτάτην θέσιν ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ κλάδου του. Εἶναι ὄντως περίεργος ἡ μεταχείρισις τοῦ καταχραστοῦ τούτου ἀξιωματικοῦ ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας του, καὶ διερωτώμεθα τὶς ἡ αἰτία οὐ μόνον τῆς μὴ ἐγκαίρου καταδιώξεώς του, ἀλλὰ καὶ τῆς ἠθικῆς ἀνυψώσεώς του, καὶ τῆς εἰδικῆς μερίμνης ἥτις ἐλήφθη πρὸς διασφάλισιν τῆς ὑγείας του διὰ τῆς ἀποστολῆς τούτου εἰς ἐξωτερικὸν δαπάναις τοῦ Κράτους πρὸς θεραπείαν. Δὲν πιστεύομεν καὶ ἴσως εἶναι ἀπαράδεκτος ὁ ἰσχυρισμὸς τινῶν τῶν κατηγορουμένων, ὅτι ὁ ἐπιτήδειος τῷ ὄντι εἰς παρομοίας φύσεως ἀσχημίας Κυριαζόπουλος, διησφάλισεν τὴν ὑποστήριξιν τινῶν τῶν προϊσταμένων του ἔναντι ἀθεμίτων πρὸς αὐτοὺς ἐκ τοῦ Δημοσίου χρήματος ἀντιπαροχῶν. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ταύτην σκανδαλώδη μεταχείρισιν ἔτι δὲ πλέον καὶ τὴν ἐν τῷ στρατεύματι παραμονὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου παρὰ τὴν σωματικὴν αὐτοῦ ἀδυναμίαν νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Διερωτώμεθα συνεπῶς, ἐὰν ἠδράνησαν ὡς τινὲς τῶν κατηγορουμένων ἰσχυρίζονται, οἱ αὐστηροὶ νόμοι οἱ διέποντες τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ὥστε νὰ παραμένωσιν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν ἀξιωματικοὶ οὐ μόνον σωματικῶς ἀνάπηροι, ἀλλὰ καὶ ἠθικῶς μιαροί; (Ὁμολογοῦμεν ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἐξήγησιν, οὔτε διὰ τὴν σιγὴν τῶν ἁρμοδίων ἐπὶ ἐννεάμηνον, μετὰ τὴν κατὰ μῆνα Ἰανουάριον 1959 ἀποκάλυψιν τῆς ἀθλιότητος ταύτης, οὔτε διὰ τὴν ἐπὶ μακρὸν παραμονὴν ἐν τῷ στρατεύματι τοῦ ἀναπήρου πλέον καὶ ἀκαταλλήλου καταστάντος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν τούτου ἀξιωματικοῦ, οὔτε τέλος διὰ τὴν σκανδαλώδη ὑποστήριξίν του, τὴν ἠθικὴν ἀνύψωσίν του καὶ τὴν εἰδικὴν μέριμναν πρὸς διασφάλισιν τῆς ὑγείας του. Ἐὰν ὅμως εἶναι ἀληθὲς τὸ ὑπὸ τοῦ συγκατηγορουμένου του Δημητρακοπούλου ὑποστηριζόμενον ὅτι, τοῦτον μεταβάντα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συνώδευσε καὶ ἡ ἐρωμένη του Ἀργυροπούλου, δαπάναις καὶ αὕτη τοῦ Δημοσίου, τότε ἂς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ πιστεύσωμεν ὅτι σκιαμαχοῦμεν ἐν προκειμένῳ ἐν τῇ προσπαθείᾳ μας ὅπως ἀνεύρωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι οἱ πραγματικῶς ὑπεύθυνοι τῆς ἀθλιότητος ταύτης εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῶν νῦν διωκομένων». Ἔπρεπε, κ. συνάδελφοι, νὰ ἔλθῃ διὰ τὸν ἔλεγχον ὁ Μαλικούρτης, διὰ νὰ γίνουν αἱ σχετικαὶ καταγγελίαι. Ἰδοὺ ἐν συνεχείᾳ τὶ ἀναφέρει τὸ βούλευμα: Ἀπὸ ἀντιπλοίαρχος ἔγινε πλοίαρχος οἰκονομικός. Δὲν ὑπάρχει ἀνώτερος βαθμὸς ἀπὸ αὐτόν. Ἐν συνεχείᾳ τὸ βούλευμα ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «...(ἀναγινώσκει)...». Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶχε πάθει τὴν ἀσθένεια τοῦ «Σαρκό». Εἶχε παραλύσει τὸ δεξί του χέρι καὶ τὸ δεξί του πόδι καὶ ὑπέγραφε μὲ τὸ ἀριστερόν. Τὸν παραλυμένον αὐτὸν ἄνθρωπον τὸν ἐκράτουν εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Ἐν συνεχείᾳ, τὸ βούλευμα λέγει τὰ ἑξῆς: «... (ἀναγινώσκει)...». Ὅταν ἀπεκαλύφθη ὁ καταχραστής, ὅταν ἀπεκαλύφθη τὸ ὅλον σκάνδαλον, μετὰ τρεῖς μῆνας, τὸν προήγαγον κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογήν. Ἦτο μέγας ἱεροφάντης τῆς ΕΡΕ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἦτο μέγας «ἡμέτερος» καὶ δι’ αὐτὸ τὸν προήγαγον. Ἐν συνεχείᾳ τὸ βούλευμα λέγει τὰ ἑξῆς: «...(Ἀναγινώσκει)...». Κύριοι συνάδελφοι, ἀντὶ νὰ τὸν στείλουν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, τὸν παραλυμένον αὐτὸν ἄνθρωπον ἢ εἰς Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπήν, τὸν ἔστειλαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δι’ ἀποθεραπείαν ...(ἀναγινώσκει)...». Ἀκούσατε τὴν κατάθεσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κλάδου, κ. Τομαρᾶ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν τὸν συνώδευσε τὸν Κυριαζόπουλον ἡ σύζυγός του, διότι ἦτο παντρεμένος, ἀλλὰ ἡ ἐρωμένη του, ἡ ὁποία ἦτο πρώην ὑπάλληλος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ὁποία ἦτο ἐπίσης θῦμα του. Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ἐπέτρεψε νὰ ἔχῃ καὶ μόνιμον νοσοκόμον, ὡσὰν νὰ μὴ διέθετε τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον τοιαύτην.

§200Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Τὶ βούλευμα εἶναι αὐτό, κ. συνάδελφε; Ἔχει καταδικασθῆ;

§201Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Μάλιστα. Καὶ ἔρχεται, λέγω, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κλάδου, ἐξετασθεὶς ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ ἀνακριτοῦ, καὶ κατέθεσε τὰ ἑξῆς: «Σημειωτέον ὅτι ὁ Κυριαζόπουλος τότε εἶχε προσβληθῆ ἐκ τῆς νόσου τοῦ Σαρκὸ ἐξ ἧς εἶχεν ὑποστῆ παράλυσιν τῆς δεξιᾶς χειρὸς καὶ ποδός, ὡς καὶ τῆς γλώσσης καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ὁμιλῇ, ἀλλὰ μόλις ἐψέλλιζε, τὴν δὲ συνεννόησιν ἔκαμε γράφων διὰ τῆς ἀριστερᾶς του χειρός. Τὸ ΓΕΝ ἔλαβε γνῶσιν τῶν ἀνωτέρω ἀνωμαλιῶν ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Μάλλιαρη πρωτοκόλλου. Ἐπειδὴ ὁ Ἐπιθεωρητὴς Μάλλιαρης ἦτο ἀρχαιότερός μου καὶ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον δὲν ὑπήγετο εἰς ἐμὲ ὡς Ἀρχηγὸν τότε τοῦ Εʹ Κλάδου ἀλλ’ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Ὑπουργόν, οὗτος δὲν ὑπέβαλεν εἰς ἐμὲ τὰ πρωτόκολλα, ἀλλὰ τὰ ἐνεχείρισεν ἰδιοχείρως εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΝ ἀντιναύαρχον Τσάτσον καὶ τὸν ἀναπληρωτὴν τούτου ὑποναύαρχον Μπάκαν. Ὁ δὲ Ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΝ ἀντιναύαρχος Τσάτσος ἔθεσε τὸ πρωτόκολλον ὑπ’ ὄψει τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Θεμελῆ. Ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΝ ἀπεφασίσθη ὅπως δοθῇ δεκαήμερος προθεσμία εἰς τὸν Κυριαζόπουλον διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν δικαιολογητικῶν, ληφθείσης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀνωτέρω καταστάσεως τῆς ὑγείας του. Πρὸς τοῦτο ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 050894)59)12.2.59 Διαταγὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΝ, ἡ ὁποία συνετάγη τῇ ἐντολῇ τοῦ Ἀρχηγοῦ ὑπὸ τοῦ Εʹ Κλάδου. Μετὰ τὴν πάροδον τῆς ἀνωτέρω δεκαημέρου προθεσμίας ἐκλήθη ὁ Κυριαζόπουλος νὰ παραδώσῃ τοὺς ἀνωτέρω ἐκκρεμεῖς λογαριασμοὺς διαταχθέντος καὶ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Μάλλιαρη νὰ παραστῇ κατὰ τὴν παράδοσιν. Ἐκ τοῦ συνταχθέντος τὴν 28.2.1959 συμπληρωματικοῦ πρωτοκόλλου παραδόσεως καὶ παραλαβῆς ὅπερ ὑπεβλήθη ὡσαύτως ὑπὸ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν ἀναπληρωτὴν καὶ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ ΓΕΝ, ἔλαβον γνῶσιν ὅτι ὁ Κυριαζόπουλος κατὰ τὴν συμπληρωματικὴν παράδοσιν κατέβαλεν ἕνα χρηματικὸν ποσὸν εἰς τὸν ἀντιπλοίαρχον Πάστραν ἐκ δρχ. 88.000 καὶ μετὰ ταῦτα ποσὸν ἑτέρων δρχ. 30.000, ὡς καὶ δρχ. 20.000 εἰς τὸν ἐπιμελητὴν ΓΕΝ. Ἐδικαιολόγησεν ἕτερα χρηματικὰ ποσὰ διὰ τῆς προσαγωγῆς τῶν νομίμων δικαιολογητικῶν, κατέθεσε καὶ πίνακα ὀφειλετῶν ἀξιωματικῶν μετὰ τῶν ἀποδείξεών των καὶ τελικῶς ἔμεινεν ἀκάλυπτος κατὰ τὸ ποσὸν τῶν δρχ. 40.016,40, ὅπερ διετάχθη ὅπως καταβάλῃ καὶ τὸ ὁποῖον ἐξωφλήθη διὰ χορηγηθέντος εἰς τοῦτον δανείου ὑπὸ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Β. Ν. κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, προκληθείσης ἐνεργείαις τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Θεμελῆ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς Ρημάκην. Παραλλήλως δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΝ διετάχθησαν καὶ οἱ ἐμφανισθέντες ὑπὸ τοῦ Κυριαζοπούλου ὀφειλέται ἐκ προκαταβολῶν ἀξιωματικοὶ ὅπως καταβάλωσι τὸ χρέος των, πράγματι δὲ οὗτοι κατέβαλον ἐντὸς συντόμου προθεσμίας, πλὴν τοῦ ἡμερομισθίου Δερμάνη, τοῦ ὁποίου τὸ χρέος ἐκ δρχ. 15.900, περιλαμβανόμενον εἰς τὸ ἀνωτέρω ἐκ δρχ. 40.016,40 χρέος τοῦ Κυριαζοπούλου κατεβλήθη ὑπὸ τοῦ τελευταίου τούτου. Σημειωτέον ὅτι διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων τῶν ἀνωτέρω πρωτοκόλλων ἀνέλαβον ἐγὼ ὡς ἁρμόδιος, ἐντολῇ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΝ. Διὰ δὲ τὴν ἐπιβολὴν κυρώσεων διὰ πειθαρχικῶν καὶ ποινικῶν διώξεων ἦτο ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Βʹ Κλάδου (Προσωπικοῦ) ὅστις ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ συμφώνως πρὸς τὰς ἐντολὰς καὶ ὁδηγίας τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΝ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ». Αὐτὰ καταθέτει ὁ ὑπεύθυνος τοῦ κλάδου. Μόλις ἀπεκαλύφθη ἡ κατάχρησις, πράγματι διετάχθη ὁ ὑποναύαρχος Σαρρῆς νὰ κάμῃ διοικητικὰς ἀνακρίσεις. Οὗτος ἀπεκάλυψε τὴν ἔκτασιν τῆς καταχρήσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπευθύνους. Ἀλλὰ ἀκούσατε τὶ συνέβη μὲ τὸν Ναύαρχον Σαρρῆν ποὺ κατελόγισε τὰς εὐθύνας. Ἀπεστρατεύθη μετὰ 6 ἡμέρας καὶ ἀνεκοίνωσεν ἀπερχόμενος ὅτι ἐξηναγκάσθη εἰς ἀποστρατείαν. Κατέφυγεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἀκυρώνει τὴν παράνομον ἀποστρατείαν. Καὶ πάλιν τὸ Ὑπουργεῖον τὸν ἀποστρατεύει. Ἀλλὰ καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ πάλιν δέχεται τὴν προσφυγήν, διότι ὁ Ναύαρχος Σαρρῆς οὐδέποτε ὑπέβαλεν αἴτησιν ἀποστρατείας, ὅπως ἐφέρετο ὡς αἰτιολογία εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ ἀποστρατείας του. Ἰδοὺ τὶ ἀνέφερεν ὁ Ναύαρχος Σαρρῆς εἰς τὴν Η. Διαταγὴν τῆς ἀναχωρήσεώς του. «Ἀπομακρύνομαι μὲ ἰδιαιτέραν συγκίνησιν. Ἐγκαταλείπω τὴν θέσιν ἐκείνην εἰς τοὺς νόμους». Θὰ τὰ ἔλεγε αὐτὰ ἂν εἶχε παραιτηθῆ; Σημειωτέον, ὅτι τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ὁ Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὴν περιεφρόνησε, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅ,τι εἶπεν ἕνας Ὑπουργὸς τοῦ Παγκάλου, ὅτι τὰς γράφει τὰς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὰ παληά του τὰ παπούτσια. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ δευτέρα ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, διὰ τῆς ὁποίας ἐγένετο δεκτὴ ἡ προσφυγὴ τοῦ Ναυάρχου Σαρρῆ: «...(Ἀναγινώσκει)...». Ἔρχεται, δηλαδή, τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ τοὺς ραπίζει κυριολεκτικῶς. Ἐπειδὴ δὲν εὕρισκον ἄλλον λόγον ἀποστρατείας ἰσχυρίσθησαν ὅτι εἶχεν ὑποβάλει αἴτησιν ἀποστρατείας, καὶ ἔρχεται τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ τοὺς στηλιτεύει, διότι οὐδεμία αἴτησις ὑποβολῆς παραιτήσεως τοῦ Ναυάρχου Σαρρῆ ἀνευρέθη εἰς τὸν φάκελλον. Πῶς νὰ μὴ θαυμάσωμεν τὴν προσήλωσιν εἰς τοὺς νόμους καὶ τὴν εὐπρέπειαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν; Ἐπειδὴ ὁ Ναύαρχος Σαρρῆς ἔφερεν εἰς φῶς ὅλας τὰς καταχρήσεις καὶ τὰς ἀνωμαλίας, ἦτο ἐξοβελιστέος. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε τὴν ἀσυλίαν, ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν, νομίμως ἢ παρανόμως ἀδιάφορον, τὴν ὁποίαν καταχρᾶσθε δι’ αὐτὸ ἔκαμα τροπολογίαν εἰς τὸ Ν)διον τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ σᾶς ἐναγάγῃ ὁ ἀδικούμενος καὶ νὰ εἶσθε ὑπεύθυνος εἰς ἀποζημίωσιν διὰ τῆς προσωπικῆς σας περιουσίας. Τότε θὰ ἴδωμεν πόσοι θὰ ἔχουν τὴν γενναιότητα νὰ γράφουν τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας εἰς τὰ παληά του τὰ παπούτσια. Ἀλλὰ τὸ πάθος κατὰ τοῦ Σαρρῆ, δὲν σταματᾷ ἕως ἐδῶ. Τὸν ἀποστρατεύουν καὶ μὲ τὸν βαθμὸν ὃν ἔφερεν. Ἐνῷ συνήθως ὅλοι οἱ ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, ἀποστρατεύονται μὲ τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Καὶ ὅταν τὸν ἐδικαίωσε τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, καὶ πάλιν τὸν ἀπεστράτευσαν μὲ αἰτιολογικόν, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὸ ἀσίγαστον πάθος ἐκδικήσεως, τὸ ὁποῖον εἶχον ἐναντίον του, διότι δὲν ἐκάλυψε καὶ αὐτὸς τοὺς ὑπευθύνους, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀγραμματοσύνην ἐκείνων ποὺ ὑπέγραψαν τὸ κατάπτυστον αὐτὸ πρακτικόν. Καὶ ἔχομεν τὴν ἄλλην ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας τοῦ 1961, ἥτις λέγει: «...(Ἀναγινώσκει)...». Ὅπως εἴδατε, τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας δέχεται ὅτι ὑπῆρξε κατάχρησις ἐξουσίας. Τόσον ἦτο τὸ πάθος τῶν ὑπογραψάντων, ὥστε δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ συντάξουν ἓν ἔγγραφον συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Ὑπάρχει καὶ τρίτη ἀπόφασις. Τώρα, κ. συνάδελφοι, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω μὲ ποῖον δικαίωμα οἱ διαχειριζόμενοι τὰ κοινά, πρῶτον, ἀδικοῦν ἀξιωματικούς, δεύτερον, ζημιώνουν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τὰς ἐνόπλους Δυνάμεις, τὰς ὁποίας ἀποστεροῦν ἀπὸ τοὺς ἱκανοὺς ἀξιωματικούς, διότι ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸν Καρδαμάκην πάντα μὴ ἡμέτερον τὸν ἀποστρατεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ πάντα ὑψώνοντα τὴν φωνήν του ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Στρατεύματος, ὅπως συνέβη μὲ τὴν περίπτωσιν τοῦ Στρατηγοῦ Μπενηψάλτη, ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ ὑψώσῃ τὸ ἀνάστημά του διὰ νὰ ἐπισημάνῃ τοὺς κινδύνους διὰ τὸ Στράτευμα ἐκ τῆς προωθήσεως τῶν ἀνικάνων, οἵτινες διὰ τῆς δημιουργίας κλίματος φοβίας καὶ κλίκας ἐπιδεικνύουν προσήλωσιν εἰς τὸ Κόμμα, ὅπως ἀναφέρει εἰς τὴν πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐγκύκλιόν του καὶ ὁ ὁποῖος ἀντιμετώπισε τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην, ὁ ὁποῖος πρῶτον τὸν ἐτιμώρησεν ὄχι διότι ἔλεγεν ἀνακριβείας, ἀλλὰ διότι ἀναρμοδίως ὑπέβαλεν ἀναφορὰν καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τὸν ἀπεστράτευσε καὶ ἡ ἀπόφασις ἐδημοσιεύθη πάραυτα εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅλα αὐτὰ μόνον καὶ μόνον διότι ἐτόλμησε νὰ ὑψώσῃ τὴν φωνήν του ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Στρατοῦ καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὅτι μὲ αὐτὰ ποὺ γίνονται θὰ διαλυθῇ τὸ Στράτευμα, ὥστε νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του. Τὸν ἀπεστράτευσαν, ἀλλὰ ἐκεῖνος ἐξακολουθεῖ νὰ δημοσιογραφῇ καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμίλησε περὶ γενναιότητος θὰ ἤθελον εἰς ἀπάντησιν νὰ τοῦ εἴπω, διατὶ δὲν τὸν μηνύει διὰ τὰ δημοσιεύματά του. Ἐπανειλημμένως ἔχει καταγγείλει δημοσίᾳ ὅτι τὸ Στράτευμα καταστρέφεται μὲ τὴν τακτικήν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐτόλμησε νὰ τοῦ ὑποβάλῃ μήνυσιν, διότι λέγει τὴν ἀλήθειαν καὶ ξέρει τὶ θὰ συνέβαινε εἰς τὸ τριμελές.

§202Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἶπον, κύριε Βασιλᾶτε, ἐὰν θέλητε νὰ κάμητε καταγγελίαν ὡς ἐκείνην ποὺ ἐκάματε νὰ πᾶτε νὰ ὑποβάλητε μήνυσιν. Αὐτὸ εἶπα.

§203Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καταγγείλω. Οὔτε εἶμαι Εἰσαγγελεὺς τοῦ Κράτους.

§204Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐναντίον τίνος νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν, κ. Ὑπουργέ; Σᾶς ἐπερωτῶμεν καὶ ὄχι τὸν ἄλφα ἢ βῆτα Ναύαρχον.

§205Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἀνέφερεν προηγουμένως περὶ τῆς προστασίας τὴν ὁποίαν παρέσχε ὁ Ναύαρχος Μαυρομμάτης εἰς τὸν καταχραστήν.

§206Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος δι’ οἱανδήποτε προστασίαν; Ὁ Ναύαρχος.

§207Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἶπον ὅτι ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν καὶ ὄχι νὰ συκοφαντῇ μὲ τὴν ἀσφάλειαν ποὺ τοῦ παρέχει τὸ βῆμα.

§208Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. .... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος.

§209Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὅταν λέγετε διὰ κἄποιον ὅτι προστατεύει τὸν καταχραστὴν τὶ κάμνετε; Δὲν συκοφαντεῖτε; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§210Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. (... Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§211Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). (Εἰς ἔντονον ὕφος). Δὲν ἤκουσα τὶ εἴπατε. Ἀλλὰ δὲν ἔχει σημασίαν.

§212Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μεταφέρῃ τὴν συζήτησιν. Ἐδῶ κρίνομεν τὰς πράξεις καὶ παραλείψεις τοῦ Ὑπουργοῦ. Διὰ πᾶσαν παράλειψιν ὑπεύθυνος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς καὶ εὐθῦναι ζητοῦνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ὑπουργὸν καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ κατώτερα ὄργανα, τῶν ὁποίων τὰς πράξεις ἐνδέχεται νὰ καλύπτῃ ὁ Ὑπουργός.

§213Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ ἐπερώτησις ἀναφέρεται εἰς τὴν μὴ κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως Σαρρῆ, καὶ ἀντὶ νὰ ὁμιλῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, ὁ κ. συνάδελφος ἀνέπτυξεν θέματα ἐντελῶς ἄσχετα καὶ κατεφέρθη ἐναντίον ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β.Ν. μὲ τὴν ἀσφάλειαν ποὺ ἔχει εἰς τὸ βῆμα ὅπου εὑρίσκεται. Θέμα του ἦτο ἡ ὑπεράσπισις τοῦ ὑποναυάρχου Σαρρῆ καὶ οὐδὲν μᾶς εἶπεν διὰ τὴν σημασίαν ποὺ θὰ εἶχεν διὰ τὸν ἔλεγχον ὅπου θέλει νὰ ἀσκήσῃ ἡ μὴ κατάθεσις τῆς ἐκθέσεως Σαρρῆ.

§214Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὴν διακοπὴν του εἰς ἀγόρευσιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καψάλης διακόψας εἶπεν πὼς πρέπει νὰ γίνεται ἡ ἐπερώτησις, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργός.

§216Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Συνεπῶς, ἡ σύστασις τοῦ κ. Καψάλη θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸν κ. Βασιλᾶτον, ὁ ὁποῖος ἐξετράπει τοῦ θέματος, καὶ μοῦ ἀνέφερεν ἁπλῶς πράγματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζω διότι ἀνεμείχθη ἐνδεχομένως ὡς δικηγόρος εἰς τὴν ὑπόθεσιν.

§217Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὁ κ. Βασιλᾶτος ἐξηγεῖ διατὶ δὲν καταθέσατε τὰ ἔγγραφα.

§218Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀνέλαβεν τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ κ. Σαρρῆ, καὶ δεύτερον ἐπιτίθεται ἐναντίον προσώπων διὰ τὰ ὁποῖα ἀπεφάνθη ἡ Δικαιοσύνη. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν σεῖς, κ. Καψάλη, νὰ φθάνετε μέχρι τοιούτου σημείου προστασίας τοῦ φίλου σας καὶ νὰ λέγετε τὰ ὅσα λέγετε. Συνήθως εἶσθε λογικός.

§219Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ μὲ θεωρεῖτε λογικόν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκούσητε αὐτὰ ποὺ εἶπον. Εἶναι ἐξεζητημένη προσπάθεια νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ὁ κ. Βασιλᾶτος ὁμιλεῖ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων. Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Βασιλᾶτος ἐξηγεῖ τὴν μὴ κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως Σαρρῆ δὲν σημαίνει ὅτι ἀνέλαβεν τὴν ὑπεράσπισίν του.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος ἀναπτύσσει ἐπερώτησιν περὶ μὴ καταθέσεως ἐγγράφων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ εἶδος τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς εἶναι κἄπως περιωρισμένον. Βεβαίως χρειάζονται ὡρισμένα στοιχεῖα διὰ νὰ ἐξηγηθῇ διατὶ δὲν κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ ὄχι νὰ φθάσωμεν καὶ μέχρι τοῦ σημείου νὰ ὑπερακοντίσωμεν τὸ θέμα. Παρακαλῶ, κ. Βασιλᾶτε, νὰ περιορισθῆτε εἰς τὰ πλαίσια τοῦ Κανονισμοῦ.

§221Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κατηγορῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι σκοπίμως καὶ δολίως δὲν κατέθεσε τὸ πόρισμα τοῦ Ναυάρχου Σαρρῆ. Δολίως δὲν κατέθεσε τὸ πόρισμα, διότι τοῦτο θὰ ἀπέδιδεν εὐθύνας εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν μετέθεσαν τὸν κεντρικὸν ταμίαν. Διότι κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὁ κεντρικὸς ταμίας παραμένει εἰς τὴν θέσιν του μόνον ἐπὶ διετίαν, ἐνῷ ὁ καταχραστὴς κεντρικὸς ταμίας παρέμεινεν εἰς τὴν θέσιν του οὐχὶ μίαν διετίαν, ἀλλὰ περίπου τρεῖς. Συνεπῶς εἰς τὸ πόρισμά του ὁ Ναύαρχος Σαρρῆς θὰ ἀνέφερε τοὺς ὑπευθύνους. Αὐτὰ λέγει τὸ πόρισμα Σαρρῆ.

§222Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὶ λέγει τὸ πόρισμα Σαρρῆ; Ποῦ τὸ γνωρίζετε; Διότι συνεχῶς ὁμιλεῖτε τὶ ἀναφέρει τὸ πόρισμα Σαρρῆ.

§223Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ ἄλλα ἀφοῦ εἶναι διοικητικὸν πόρισμα. Κύριε Ὑπουργέ, ἀγανακτεῖτε διότι προέβην ἀπόψε εἰς ἀποκαλύψεις.

§224Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἰς ποίας ἀποκαλύψεις προέβητε;

§225Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ὅτι καλύπτετε καταχραστάς.

§226Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἰς οὐδεμίαν ἀποκάλυψιν προέβητε...

§227Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θέλετε νὰ συγκαλύψητε τὸ σκάνδαλον δι’ αὐτὸ προκαλεῖτε ὀξύτητα.

§228Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Σεῖς προκαλεῖτε τὴν ὀξύτητα.

§229Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Σεῖς τὴν ἐπροκαλέσατε, διότι εἶσθε ὀξύς....

§230Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐφ’ ὅσον κατηγορεῖτε ἕνα Ναύαρχον καὶ δὲν τὸν κατονομάζετε, κατηγορεῖτε ὁλόκληρον τὸ Ναυτικόν. Σεῖς, λοιπόν, προκαλέσατε τὴν ὀξύτητα, διότι δὲν ἔχετε τίποτε νὰ εἴπητε ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς σας.

§231Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Σᾶς κατηγορῶ, κ. Ὑπουργέ, διότι δὲν ᾐσθάνθητε τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποκαταστήσητε τὰ πράγματα. Σᾶς κατηγορῶ διότι δὲν αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποκαταστήσητε τὸν Ναύαρχον Σαρρῆν. Ἀπεκρύψατε τὸ πόρισμα δολίως καὶ τὸ πόρισμα αὐτὸ ἦτο ἡ αἰτία τῆς ἀποστρατεύσεως τοῦ Ναυάρχου Σαρρῆ. Τὸ πόρισμα ἀποδίδει εὐθύνας εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν μετέθεσαν τὸν καταχραστὴν καὶ τὰ ὁποῖα προστατεύετε.

§232Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐκεῖνοι ποὺ ἔπρεπε νὰ λάβουν γνῶσιν τοῦ πορίσματος, ἔλαβον.

§233Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὸ ἀπεκρύψατε...

§234Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐκεῖνοι ποὺ ἔπρεπε νὰ λάβουν γνῶσιν, ἔλαβον. Ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἔλαβε γνῶσιν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§235ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Βασιλᾶτος...

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ ὁ κ. Βασιλᾶτος.

§237Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὰ συνεκάλυψε....

§238Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Αὐτὰ τὰ ὁποῖα δίδω εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς δὲν ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὰ δώσω εἰς τοὺς δικηγόρους τῶν ὑποθέσεων.

§239Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς τὰς παρεπλανήσατε, διότι ἀναφέρατε εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχάς, ὅτι ἀφοροῦν τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Ἦτο ψευδέστατον κατασκεύασμα καὶ τὸ υἱοθετήσατε. Δὲν πταίω ἐγὼ διὰ τὸν χαρακτηρισμόν...

§240Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ ἔχουν πλήρη γνῶσιν τοῦ πορίσματος...

§241Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὸ ἐζήτησαν αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ καὶ ἀπηντήσατε, ὅτι ἀφοροῦν τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας.

§242Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ὅτι ἔλαβε πλήρη γνῶσιν τοῦ πορίσματος.

§243Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὶ ἡμερομηνία φέρει;

§244Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Τὴν 2αν Ἀπριλίου 1962.

§245Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἡ δίκη εἶχε γίνει τὸ 1961. Ἰδοὺ τὶ γράφει ἡ «Καθημερινή»...(ἀναγινώσκει)...». Διεβιβάσθη τὸν Νοέμβριον 1961 ἡ ὑπόθεσις τῆς καταχρήσεως καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἔλαβε γνῶσιν ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ τὸ 1962. Βλέπετε ποῖος λέγει ἀνακριβείας...

§246Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Τὸ ἐζήτησεν ἡ δικαστικὴ ἀρχή....

§247Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ δὲν τὸ ἐδώσατε.

§248Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Καὶ τότε ἐδόθη εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν....

§249Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Διαβάσατε τὸ ἔγγραφόν σας ποὺ τοὺς ἐκαλούσατε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λάβουν γνῶσιν. Δὲν τοὺς ἐδώσατε ἀντίγραφον...

§250Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Θὰ καταθέσω τὸ ἔγγραφον...

§251Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Πρόκειται διὰ τὴν νεωτέραν κατάχρησιν τοῦ Βασιλάκου.

§252Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Νὰ περιληφθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τὸ ἔγγραφον. Λέγει τὰ ἑξῆς: «...(ἀναγινώσκει)...». Τὸ καταθέτω εἰς τὰ πρακτικά.

§253Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐζητήθη εἰς τὰς 23 Ἰουλίου 1960 καὶ ἀπήντησε τὸ Ἐπιτελεῖον, ὅτι ἀφορᾷ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας.

§254Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἄλλη περίπτωσις εἶναι αὐτή.

§255Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Διὰ τὸ πόρισμα τοῦ Ναυάρχου Σαρρῆ....

§256Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Σᾶς εἶπον ὅτι εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς τὸ ἐδώσαμεν.

§257Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὶ λέγει τὸ ἔγγραφον;

§258Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἔγγραφον: «Ἐν Ἀθήναις σήμερον τὴν 2αν Ἀπριλίου 1962 ἡμεῖς, ὁ ἀνακριτὴς Γʹ τμήματος Πρωτοδικείου Πειραιῶς, παρισταμένου καὶ τοῦ Ἀντεισαγγελέως Ἀθανασίου Πολυχρονοπούλου καὶ τοῦ Δικαστικοῦ Γραμματέως Ἀποστόλου Μάλλιου, προσελθόντες εἰς τὸ ΓΕΝ ἐλάβομεν γνῶσιν τοῦ πορίσματος Ν. Σαρρῆ, τοῦ ὁποίου ἐνηργήσαμεν αὐτοψίαν ἀντιγράψαντες ἐν τῇ ἐκθέσει ἡμῶν ἀποσπάσματα ἐκ τοῦ πορίσματος.

Ὁ Γʹ Ἀνακριτὴς Πρωτοδικείου Πειραιῶς

Κ. ΔΑΦΕΡΝΟΣ».

Ἐν Ἀθήναις τῇ 12ῃ Μαρτίου 1963 Ἀκριβὲς ἀντίγραφον. Πλοίαρχος Σ. ΜΑΝΩΛΑΣ Β. Ν.

§259Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁ Σαρρῆς ἐξετασθεὶς ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως κ. Εὐγενικοῦ, λέγει ὅτι ἀφορᾷ πειθαρχικὰ παραπτώματα καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, ἀπέδειξα πλήρως ὅτι ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικώτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι ἀπορρητόπληκτοι. Τὰ πάντα θεωροῦνται ἀπόρρητα. Οἱ φάκελλοι τῆς Κύπρου, τοῦ Ἰταλικοῦ Ἐπιτελείου, τὸ ὁποῖον ὡμίλει διὰ τὴν Πρέβεζαν, τοῦ Μακεδονικοῦ. Ὅλα ὅμως παρουσιάζονται ὅταν πρόκειται νὰ πλήξωμεν τοὺς ἀντιπάλους. Σᾶς κατηγορῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι σκοπίμως καὶ δολίως δὲν κατεθέσατε τὸ πόρισμα Σαρρῆ, διὰ νὰ μὴ ἀποκαλυφθοῦν αἱ εὐθύναι αἱ ἰδικαί σας, τῶν προκατόχων σας καὶ ὡρισμένων στελεχῶν τοῦ ὅπλου. Ὅλα αὐτὰ σεῖς τὰ θεωρεῖτε τίτλους, ἐνῷ εἰς ἄλλους καιροὺς θὰ ὁδηγοῦσαν εἰς παραίτησιν. Ἀλλὰ τὴν εὐθιξίαν τὴν μετηναστεύσατε ἀπὸ τὸν τόπον αὐτὸν ὅπως καὶ τὰ παιδιά μας ποὺ μεταναστεύουν λόγῳ εὐημερίας. Ἀναφέρω ἐκ τοῦ παρελθόντος τὸ παράδειγμα ὅτι ὁ Δημήτριος Γιαννόπουλος, Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν, παρῃτήθη, διότι τὸν λῃστὴν Καραθανάσην συνέλαβον ἰδιῶται καὶ ὄχι ἀποσπάσματα Χωροφυλακῆς. Ἐὰν εἴχατε ἴχνος εὐθιξίας, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχατε παραιτηθῆ.

§260Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐκ τοῦ ὅ,τι ἐξέφυγε τοῦ θέματος, ὅπως ἐξέφυγε, ὁ κ. Βασιλᾶτος, ἀποδεικνύεται, κατὰ τρόπον φανερὸν πλέον, ὅτι δὲν εἶχεν οὐσίαν ἡ ἐπερώτησίς του. Καὶ δι’ αὐτὸ μᾶς ἀπησχόλησε μὲ πᾶν ἄλλο θέμα, πλὴν τοῦ θέματος διὰ τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ἡ ἐπερώτησίς του. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι δικηγόρος πεπειραμένος, ὅπως ὁ κ. Βασιλᾶτος, εἶναι λυπηρόν, ὅτι ἐξέφυγε τοῦ θέματος τόσον πολύ. Εἶναι ὅμως ἐπίσης λυπηρόν, ὅτι ὢν δικηγόρος ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν θέματα, τὰ ὁποῖα τὸν ἐνδιαφέρουν ὡς δικηγόρον. Παρακαλῶ κηρύξατε περαιωμένην τὴν συζήτησιν.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βασιλάτου. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν.

§262Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, ποῖοι εἶναι οἱ ὑπογράψαντες;

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκω τὴν πρότασιν. Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ ὑποβάλομεν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Θ. Καψάλης, Ν. Ζορμπᾶς, Ι. Διαμαντόπουλος, Σ. Ἡλιόπουλος, Ε. Σακελλάρης, Μ. Σβώλου, Κ. Χιωτάκης, Δ. Κελτεμλίδης, Η. Μπρεδήμας, Ν. Ἀλαβᾶνος, Γ. Λούλης καὶ Ε. Μπενᾶ.

§264Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Διατὶ ἡ περιέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ μάθῃ τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων; Αὐτὸ εἶναι θέμα τοῦ Προεδρείου. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι μὲ αὐτὸ δύναται νὰ ἀπειλήσῃ τοὺς ὑπογράψαντας, πλανᾶται.

§265Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἀπορῶ, πῶς ὑποπτεύθηκε ὁ κ. Καψάλης, διὰ πρᾶγμα ποὺ δὲν ἔκαμα ποτέ.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καψάλη, ὁ οἱοσδήποτε συνάδελφος, ἐξ ἴσου καὶ οἱ Ὑπουργοί, δικαιοῦνται νὰ μάθουν ποῖοι ὑπέγραψαν τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας, εἴθισται δὲ νὰ ἀναγινώσκεται ἡ αἴτησις μὲ τὰ ὀνόματα. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει θέμα, οὔτε παρεξηγήσεως, οὔτε ἀπειλῆς, οὔτε προνομίου καὶ παρακαλῶ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§267Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ δευτερολογήσω.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§269Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μόλις ἐτερμάτισε τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Βασιλᾶτος, ἔπρεπε νὰ ἀνακοινώσητε τὴν ἔνστασίν μας περὶ ἐλλείψεως ἀπαρτίας καὶ νὰ λύσητε τὴν Συνεδρίασιν. Ἀντὶ τούτου, ἐδώσατε κακῶς τὸν λόγον εἰς τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐν συνεχείᾳ, ἐκηρύξατε περαιωμένην τὴν συζήτησιν.

§270Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ δευτερολογήσω.

§271Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ συζήτησις αὐτῆς τῆς ἐπερωτήσεως διεξάγεται κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἀποκλειστικῶς μεταξὺ τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὡμίλησεν ὁ ἐπερωτῶν, ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν χρειάζεται ἀπάντησις, δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, περίπτωσις δευτερολογίας.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἁπλοῦν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκρινε, ὅτι δὲν εἶχε νὰ ἀπαντήσῃ τι. Κατόπιν τούτου, τὶ θὰ ἀνταπαντήσητε ἐπὶ τοῦ μὴ ἀπαντηθέντος;

§273Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, δὲν μοῦ ἐζητήσατε τὸν λόγον, ἀγαπητέ μου κ. συνάδελφε, τὴν ὥραν ποὺ εἶπον, ὅτι κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§275Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεώς μας ἐπεριμέναμεν νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν καὶ ὄχι νὰ δώσητε τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Μετὰ δὲ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἄτοπον ἐκηρύξατε καὶ περαιωμένην τὴν συζήτησιν χωρὶς νὰ δώσητε τὴν δυνατότητα εἰς τὸν ἐπερωτῶντα νὰ διατυπώσῃ τὰ συμπεράσματά του ἐν ὄψει καὶ τῆς σιωπῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἡμεῖς θὰ ἐπανέλθωμεν τὴν Παρασκευὴν καὶ θὰ ζητήσωμεν νὰ λάβῃ τὸν λόγον διὰ νὰ δευτερολογήσῃ καὶ ὁ κ. Βασιλᾶτος.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, προφανῶς γίνεται σύγχυσις μεταξὺ ἐπερωτήσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ ἐπερωτήσεως ἀφορώσης εἰς τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων. Ὁ Κανονισμὸς κάμνει διακρίσεις. Καὶ προκειμένου περὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς περιορίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ διατὶ δὲν κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα. Διαρκούσης τῆς ἀναπτύξεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Βασιλάτου, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωσεν ἀπάντησιν καὶ εἶπεν ὅτι ἔστειλε τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο ἐκεῖ. Τώρα ἕνα εἶναι τὸ σημεῖον. Ὅτι θὰ ἐδικαιοῦτο, ἔστω εἰς τὴν σύντομον αὐτὴν ἀπάντησιν, ὁ κ. Βασιλᾶτος νὰ δώσῃ μίαν ἀνταπάντησιν, ἀλλὰ τὴν ὥραν ἐκείνην δὲν μοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον. Ἀντιθέτως, ἤρχισεν ἡ συζήτησις διατὶ δὲν ἀνέγνωσα τὴν ἔνστασιν τῆς ἀπαρτίας. Δὲν ὑπάρχει θέμα παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν ἔχω νὰ δώσω ἐξήγησιν εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους ποὺ διαμαρτύρονται. Ἡ μόνη ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ὀφείλω εἶναι μία ἐξήγησις εἰς τὸ θέμα ἐνστάσεως ἀπαρτίας. Ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν, ἡ συζήτησις ἐκηρύχθη ἀπολύτως κανονικὰ περαιωμένη.

§277ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Βασιλᾶτος καὶ συνεπείᾳ τούτου ἔληξεν ἡ συζήτησις. Κατόπιν τούτου, δὲν ὑπῆρχε πλέον θέμα. Ἄλλος τις δὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸν λόγον, δὲν τὸν ἐζήτησεν ὁ κ. Βασιλᾶτος, ἡ συζήτησις εἶναι περαιωμένη. Τὸ παράπονον εἶναι τῶν κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Βεβαίως, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκετο ἐπὶ τοῦ βήματος ὁ κ. συνάδελφος, δὲν θὰ τὴν ἀνεγίγνωσκον. Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς κατῆλθε τοῦ βήματος ὁ κ. συνάδελφος εἶχον καθῆκον, πρὸ παντὸς ἄλλου, νὰ ἐξετάσω τὸ θέμα αὐτό. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς: Ὅπως ἀντελήφθητε ὅλοι σας, ὁ κ. συνάδελφος τὴν ὥραν ποὺ ἐτελείωνε τὴν ὁμιλίαν του εἶχε διαλογικὴν συζήτησιν μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε πέντε κουβέντες. Δὲν νομίζω ὅτι καθεὶς ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν ἔνστασιν ἀπαρτίας, διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ, τοῦ τυπικοῦ, ἐπεθύμει νὰ στερήσῃ τὸν οἱονδήποτε Ὑπουργόν, τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τῆς ἀπαντήσεως ἐπὶ ἐλέγχου, γενομένου ἐπὶ τρίωρον. Ἄλλο ζήτημα ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκρινεν ὅτι μὲ πέντε λέξεις ἠμποροῦσε νὰ ἀπαντήσῃ. Συνεπῶς, νομίζω ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς δὲν ἠθέλησα νὰ θίξω τοὺς κ. κ. συναδέλφους, οὔτε νὰ ἀγνοήσω τὴν ὑποβληθεῖσαν ἔνστασιν. Κατόπιν αὐτοῦ, εἶπον διαπιστοῦται ἡ ὕπαρξις ἀπαρτίας.

§279Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, διατὶ συζητοῦμεν;

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι θέλετε ἐξηγήσεις.

§281Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Παραβιάζεται ὁ Κανονισμός, διότι ἂν εἶχε περαιωθῆ ἡ συζήτησις δὲν εἴχατε ἀνάγκην νὰ κάμετε μνείαν τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας, διότι θὰ εἶχε λυθῆ ἡ συζήτησις. Εἶχον καὶ ἄλλα ἔγγραφα καὶ ἀνέμενον τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ, διότι εἶχον ἀποστομωτικὴν ἀνταπάντησιν. Ἀλλὰ τώρα στεροῦμαι αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι, κ. Βασιλᾶτε, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ εἶμαι μάντις. Τὸ Προεδρεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ποῖα ἔγγραφα ἐπρόκειτο νὰ προσκομίσητε εἰς ἐνδεχομένην δευτερολογίαν σας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζει εἶναι ὅτι ἦτο δυνατὸν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ τὰ ἀνακοινώσετε. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησίν σας διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐφ’ ὅσον μοῦ ὑπεβλήθη ἓν ἔγγραφον ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ τὸ διαβάσω. Ἀλλὰ πρὶν λύσω τὴν συνεδρίασιν, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων θὰ ἤθελε διὰ τῆς τυπικῶς ὑποβληθείσης ἐνστάσεως νὰ στερήσῃ τοῦ δικαιώματος τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ καὶ μάλιστα μετὰ τὴν τρίωρον ἀγόρευσίν σας.

§283Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δύο λέξεις. Πρῶτον, ἐπιθυμῶ ἀκόμη νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὸ ἐρώτημα. Νομίζω, ὅτι ὑποβληθείσης τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας εἶναι δυνατὸν νὰ κηρύσσετε τὴν συζήτησιν περαιωμένην; Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν ἔχετε ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ δεύτερον, ὅτι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας, χωρὶς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ στερήσῃ τῆς ἀπαντήσεως τὸν κ. Ὑπουργόν, θὰ σᾶς ἀπαντήσω, κ. Πρόεδρε, ὅτι αὐτὸ δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν Κανονισμόν. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ὅταν ὑποβληθῇ ἡ ἔνστασις ὀφείλετε σεῖς, ὡς Πρόεδρος, νὰ κάμητε τὴν διαπίστωσιν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποῖος ὁμιλεῖ, καὶ ποῖος δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσῃ. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀντιστρέψω καὶ ἐγὼ τὸ ἐρώτημα καὶ σᾶς λέγω: Εὑρίσκεται σωστὸν τὸ ὅτι μία τοιαύτη ἐπερώτησις συνεζητήθη, χωρὶς νὰ εἶναι οὔτε 5 βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας παρόντες; Τὸ εὑρίσκετε σωστὸ τὸ ὅτι μᾶς ἐξαναγκάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κάμωμεν συζήτησιν εἰς τὰς δύο τὴν νύκτα ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον, καλῶς ἢ κακῶς, τὸ θεωροῦμεν σοβαρόν; Ἀφήσατε τὰ ἐπιχειρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν εὑρίσκουν ἀνταπόκρισιν ἀπὸ μέρους τῆς πλευρᾶς τῆς κυβερνητικῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸν Κανονισμόν, τὸν ὁποῖον, ὡς Πρόεδρος, εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσετε. Ἂν δὲν θέλετε νὰ παραβῆτε τὸν Κανονισμόν, θὰ δεχθῆτε ὅτι ἡ συζήτησις δὲν ἔχει περαιωθῆ καὶ θὰ δώσετε διὰ ἕνα τέταρτον τῆς ὥρας εἰς τὴν προσεχῆ ἡμέραν ἐλέγχου, τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Βασιλᾶτον, διὰ νὰ δευτερολογήσῃ.

§284Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κοντὰ εἰς τὸν Κανονισμὸν ὑπάρχουν καὶ ὡρισμένα ἔθιμα καὶ ἕνα ἀπὸ αὐτὰ εἶναι βεβαίως νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν ἐπερωτῶντα. Ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας, ὅπως ἀποκαλύπτεται ἀπὸ τὴν ἐπιμονὴν τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν πρὸ ὀλίγου, σκοπὸν εἶχε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀπάντησιν καὶ τὸ ἐπεχείρησαν αὐτό. Ἐγὼ διηυκόλυνα τὴν προσπάθειαν αὐτήν, εἰπὼν ὅτι δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ λόγος νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βασιλᾶτος. Καὶ τώρα διαμαρτύρονται.

§285Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν σᾶς ἐστερήσαμε τοῦ λόγου.

§286Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἶναι ἀκατανόητος ἡ θέσις αὐτή. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι ἐγὼ ἐξηνάγκασα νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις —τὴν πρώτην καὶ ὄχι τὴν δευτέραν πρωϊνὴν— ἐγὼ εἶπον ὅτι κάθομαι ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀκούσω τὸν κ. Βασιλᾶτον, διότι δὲν θὰ ἠμπορέσω νὰ εἶμαι παρὼν οὔτε τὴν Παρασκευήν, οὔτε τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα. Αὐτὰ εἶπον. Εἶναι ἐξαναγκασμὸς αὐτό; Ἀντιθέτως εἶναι οἱονεὶ προσφορὰ ὑπηρεσίας πρὸς τὸν ἐπερωτῶντα.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἤθελα νὰ συμπεράνω τὸ ἑξῆς: Ἡ συζήτησις αὐτὴ ἐγένετο διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων. Ἂν ὁ κ. Βασιλᾶτος κρίνῃ ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ὁ κ. Βασιλᾶτος ἐξαντλητικῶς ἀνέπτυξε τὸ θέμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκρινεν εἰς ποῖον σημεῖον πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐπὶ μὴ ὑπάρξεως ἀπαντήσεως, θὰ ἀνταπαντήσῃ ὁ κ. Βασιλᾶτος, πολὺ περισσότερον ὅταν ἐγὼ λέγω ὅτι κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§288Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἔχει δικαίωμα ὁ κ. βουλευτὴς νὰ δευτερολογήσῃ εἰς μίαν ἐπερώτησιν;

§289Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὅταν ὑπάρξῃ ἀπάντησις.

§290Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Καὶ ὅταν δὲν ὑπάρξῃ. Πρῶτον, δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀπάντησις. Ὡμιλήσατε συντομώτατα καὶ εἴπατε ὡρισμένα λόγια. Ἄλλωστε σᾶς εἶπον ὅτι καὶ ἡ ἔλλειψις ἀπαντήσεως εἰς ὡρισμένα θέματα δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν βουλευτὴν νὰ συναγάγῃ τὰ συμπεράσματά του καὶ νὰ καταλήξῃ ἐκεῖ ὅπου νομίζει ὅτι πρέπει νὰ καταλήξῃ. Συνεπῶς, κ. Πρόεδρε, θὰ παραβῆτε τὸν Κανονισμὸν ἂν δὲν ἀναγνωρίσητε ὅτι ὁ βουλευτής, ὁ ἐπερωτῶν, ἔχει δικαίωμα δευτερολογίας.

§291Α. ΛΙΑΚΟΣ. Πράγματι, ἡ συζήτησις ἐτερματίσθη. Ὁ κ. Βασιλᾶτος δὲν ἐζήτησε νὰ δευτερολογήσῃ. Ἐὰν ἡ συζήτησις παρατείνεται, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Καψάλης ἐνόμισεν, ὅτι ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περιελάμβανε ἀπειλήν τινά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησε καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑφίσταται θέμα. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἐπερωτήσεως ἐπίσης δὲν ὑπάρχει θέμα. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης διὰ τὴν περίοδον ἐκείνην δὲν ἦτο μάλιστα Ὑπουργός, ὁ δὲ ἔλεγχος γίνεται διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πράγματι, ὁ Κανονισμὸς εἶναι σαφὴς καὶ ὁρίζει, ὅτι ἡ ἐπερώτησις ἀπευθύνεται κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ οὐχὶ κατὰ τῶν Ὑπουργείων καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν.

§293Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τὰ θέματα εἶναι δύο, πρῶτον ἡ μὴ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων καὶ δεύτερον, τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς λαβὼν γνῶσιν τοῦ θέματος, οὐδὲν μέτρον ἔλαβε πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν ἀδικιῶν.

§294Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ποίων ἀδικιῶν; Ἐδῶ ἔχομεν δικαστικὰς ἀποφάσεις.

§295Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τί νὰ τὰς κάμωμεν τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις, ὅταν τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας τρεῖς φορὰς ἠκύρωσεν ἀποφάσεις σας;

§296Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Διὰ τυπικοὺς λόγους.

§297Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τί νὰ τοὺς κάμωμεν τοὺς τυπικοὺς λόγους......

§298Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ λόγος τῆς ἐπερωτήσεως ἦτο ἡ ὑπεράσπισις τοῦ ὑποναυάρχου Σαρρῆ.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις ἔχει ὡς ἑξῆς: «... (ἀναγινώσκει)...». Τί ἄλλο θέλετε νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός;

§300Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζετε.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἄλλο νὰ γνωρίζω; Ὅτι ἠθέλατε νὰ ἀναπτύξετε τὴν ἐπερώτησιν εἰς δύο φάσεις; Δὲν μοῦ ἐζητήσατε τὸν λόγον διὰ νὰ δευτερολογήσητε.

§302Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βασιλᾶτος ἔχει νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀρνήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ εἴπῃ τι ἐπὶ τῆς συζητηθείσης ἐπερωτήσεως. Δὲν δύνασθε, λοιπόν, νὰ κηρύξετε περαιωμένην τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ ὁ κ. Βασιλᾶτος θέλει νὰ δευτερολογήσῃ.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐάν, κ. Βασιλᾶτε, θέλετε νὰ ἀπαντήσετε ἐπὶ τῆς οὐσίας, δὲν ἔχετε δικαίωμα. Ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ τὴν μὴ κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων.

§304Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματά μου εἶναι ἀνάξια ἀπαντήσεως ἐκ μέρους του. Θέλω, λοιπόν, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματά μου εἶναι ἐξ ἐκείνων ποὺ σπάζουν κόκκαλα. Καὶ θὰ πρέπει νὰ μὲ ἀκούσετε.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζετε ὅμως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κωλύεται νὰ παραστῇ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Παρασκευῆς, ὅπως καὶ κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος.

§306Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω ὅταν ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλήν.

§307Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν θέλετε νὰ παραβῆτε τὸν Κανονισμόν, θὰ πρέπει νὰ μὴ κηρύξετε περαιωμένην τὴν συζήτησιν. Ὁ κ. Βασιλᾶτος προτίθεται νὰ ρίψῃ καὶ τὰ τελευταῖα βέλη κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅταν οὗτος ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§308Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρ’ ὅλον, ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην μου, εὑρίσκεσθε, κ. Πρόεδρε, ἐν δικαίῳ, διότι ὅπως διευθύνατε τὴν συνεδρίασιν, μέχρι τέλους τὴν διευθύνατε ἀπολύτως σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, παρ’ ὅλον, ὅτι δὲν ὑπάρχει, κατ’ ἐμέ, θέμα δευτερολογίας, ἐφ’ ὅσον ἐθεώρησα, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ ἐπερωτῶν, δὲν εἶναι ἄξια ἀπαντήσεως καὶ εἶπον, ὅτι δὲν θὰ ἀπαντήσω, παρ’ ὅλα ταῦτα, νομίζω, νὰ κάμετε τὴν παρανομίαν ὑπὲρ τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ νὰ παραβῆτε τὸν Κανονισμόν. Ἔχω ὅμως νὰ παρατηρήσω τοῦτο· ὅτι ἡ ἐπιθυμία νὰ δευτερολογήσῃ ὁ κ. Βασιλᾶτος, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ τοῦ ἀπαντήσω, ἀποδεικνύει τὴν συναίσθησίν του, περὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν ὅσων εἶπεν.

§309Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἀποδείξω, ὅτι ἐνικήσατε καὶ εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν θὰ δρέψετε καὶ ἄλλην νίκην.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα λοιπὸν σύμφωνοι, ἐφ’ ὅσον ὅλαι αἱ πτέρυγες συμφωνοῦν, νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς δυνηθῇ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν;

§311ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§313ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 1.30′ π.μ.)