1959.02.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59η

Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.40′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Τὸ ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 19289) 19.2.1959 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ τῆς σχετικῆς κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Τσιγάρα καὶ Ι. Γαβριηλίδη ποινικῆς δικογραφίας, αἰτοῦντος τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Χ. Ε. Καπετάνου, αἰτοῦντος ἐξυγίανσιν ρεύματος «Ποδονίφτη». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ι. Ε. Πλατσούκα, πολιτικοῦ συνταξιούχου κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτοῦντος χορήγησιν συντάξεως τμηματάρχου Αʹ τάξεως, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 12 ἐδάφ. 16 τοῦ Ν. Διατάγματος 3768)1957. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν Λαρίσης, αἰτούσης ἴσην μεταχείρισιν τῶν σεισμοπλήκτων Νομοῦ Λαρίσης πρὸς τοὺς τοιούτους Μαγνησίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἰδιοκτητῶν Ἀστικῶν Λεωφορείων μείζονος «Α» τύπου καὶ ἐλάσσονος τύπου Ἀθηνῶν — Πειραιῶς–Περιχώρων, αἰτοῦντος τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἐγκαταλειπομένων ὑπὸ τῆς Η.Ε.Μ. γραμμῶν διὰ τῶν μελῶν του.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

μὲ θέμα κυβερνητικὰς ἀνακοινώσεις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§4Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι βουλευταί, μὲ βαθεῖαν ἱκανοποίησιν ἀναγγέλλω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι διὰ τῶν συμφωνιῶν, αἵτινες ὑπεγράφησαν ἐν Λονδίνῳ, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα, ἡ Κύπρος καθίσταται ἀνεξάρτητος Δημοκρατία. (Χειροκροτήματα). Τὴν σημασίαν τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐξάρω ὁ ἴδιος. Ἡ ἵδρυσις κράτους Κυπριακοῦ αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, ἀποτελεῖ ἱστορικὸν γεγονός, τὴν σημασίαν τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἀντίρρησις, οὐδεμία λεπτομέρεια, οὐδεμία ἐπιφύλαξις εἶναι δυνατὸν νὰ μειώσῃ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὡρισμένοι ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διετύπωσαν δημοσίᾳ ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῆς συμφωνηθείσης ἐν Λονδίνῳ λύσεως τοῦ Κυπριακοῦ. Κατόπιν αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις θέτει, ὅπως ὀφείλει, πολιτικὸν ζήτημα καὶ ζητεῖ τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῶν συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέγραψεν. (Χειροκροτήματα). Τὸ ἱστορικὸν τῶν διαπραγματεύσεων, αἵτινες ὡδήγησαν εἰς τὰς ἐν λόγῳ συμφωνίας, θὰ σᾶς τὸ ἀναπτύξῃ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως ὁ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε, ὑπῆρξε καὶ ἀπὸ τοὺς πρωτεργάτας τῶν συναφθεισῶν συμφωνιῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ καὶ ὀφείλω κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ τονίσω, εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς κατανοήσεως καὶ τῆς συνεργασίας, τὸ ὁποῖον ἐπέδειξαν τόσον οἱ πρωθυπουργοὶ τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Μ. Βρεταννίας, ὅσον καὶ οἱ δύο ἐκπρόσωποι τῶν κοινοτήτων τῆς Νήσου. Θὰ σᾶς ἀναπτύξω ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, τὸ περιεχόμενον τῶν συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας ὑπεγράψαμεν καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κύπρος ἀνακηρύσσεται εἰς Κράτος ἀνεξάρτητον. Αἱ βασικαὶ συμφωνίαι εἶναι τέσσαρες. Αἱ ὑπόλοιποι ἀφοροῦν θέματα διαδικαστικὰ ἢ εἶναι δηλώσεις ἀναγνωρίσεως τῶν βασικῶν τεσσάρων συμφωνιῶν. Θὰ ἀναπτύξω λοιπόν, τὸ περιεχόμενον τῶν τεσσάρων αὐτῶν βασικῶν συμφωνιῶν, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ σχηματίσῃ πλήρη καὶ σαφῆ ἀντίληψιν τοῦ ἀποτελέσματος, τὸ ὁποῖον ἐπετύχομεν διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης καὶ τοῦ Λονδίνου. Αἱ τέσσαρες βασικαὶ συμφωνίαι εἶναι αἱ ἀκόλουθοι: Ἡ πρώτη ἀφορᾷ τὴν βασικὴν διάρθρωσιν τῆς Δημοκρατίας τῆς Κύπρου, ἡ δευτέρα ἀφορᾷ τὴν συνθήκην ἐγγυήσεως μεταξὺ τῆς Δημοκρατίας τῆς Κύπρου, τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, τῆς Τουρκίας καὶ τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου τῆς Μ. Βρεταννίας καὶ ἡ τρίτη ἀφορᾷ τὴν συνθήκην συμμαχίας μεταξὺ τῆς Δημοκρατίας τῆς Κύπρου, τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας, καὶ ἡ τετάρτη εἶναι δηλώσις τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως περὶ ἄρσεως τῆς κυριαρχίας της ἐκ τῆς νήσου. Ἡ πρώτη συμφωνία, ἡ περιέχουσα τὰς βασικὰς διατάξεις τῆς διαρθρώσεως τῆς νέας Πολιτείας, εἰς τὸ πρῶτον αὐτῆς ἄρθρον ὁρίζει, ὅτι τὸ Κράτος τῆς Κύπρου εἶναι Δημοκρατία ἀνεξάρτητος, μὲ προεδρικὸν σύστημα. Ἐν συνεχείᾳ δὲ καθορίζονται τὰ βασικὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας. Ἡ συμφωνία προβλέπει τὸν θεσμὸν τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Δημοκρατίας. Ὁ Πρόεδρος θὰ ἐκλέγεται ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κοινότητος, ὁ δὲ Ἀντιπρόεδρος ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κοινότητος. Ἐν συνεχείᾳ προβλέπει δεκαμελὲς Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, μὲ ἑπτὰ Ἕλληνας ὑπουργοὺς καὶ τρεῖς Τούρκους. Προβλέπει τὴν ὕπαρξιν Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μὲ σύνθεσιν κατὰ 70% ἀπὸ Ἕλληνας καὶ κατὰ 30% ἀπὸ Τούρκους. Ἐν συνεχείᾳ προβλέπει τὴν ὕπαρξιν ἐθνικοῦ Κυπριακοῦ Στρατοῦ, μικρᾶς κατ’ ἀρχὴν δυνάμεως, μὲ σύνθεσιν 60% ἐξ Ἑλλήνων καὶ 40% ἐκ Τούρκων. Τὰ σώματα ἀσφαλείας τῶν ὁποίων ἡ δύναμις κατὰ τὴν πρώτην περίοδον προβλέπεται ὅτι θὰ εἶναι 2.000 ἄνδρες, συντίθεται κατ’ ἀναλογίαν 70% Ἑλλήνων καὶ 30% τούρκων, ὅλαι δὲ αἱ κρατικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ὅλη ἡ διοίκησις συντίθεται κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, 70 πρὸς 30% ὅπως ἐτόνισα, ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Ἀντιπρόεδρος καθὼς καὶ ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων θὰ ἐκλέγωνται ἀντιστοίχως ἀπὸ τὰς δύο κοινότητας. Θὰ ἦτο ἴσως χρήσιμον, διὰ τὸ ἑνιαῖον τῆς πολιτείας νὰ ὑπῆρχε καὶ ἑνιαῖον ἐκλογικὸν σῶμα, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν θὰ ἦτο ὀρθόν, διότι θὰ ὑπῆρχε ὁ κίνδυνος καταχρήσεως τῆς δυνάμεως τῆς πλειοψηφίας κατὰ τρόπον ὥστε αὐτὴ νὰ ἐκλέγῃ ἐκείνους ἐκ τῆς μικροτέρας κοινότητος τοὺς ὁποίους ἡ ἰδία ἡ πλειοψηφία θὰ ἐπεθύμει. Αὐτὰ εἶναι τὰ βασικὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα προβλέπει ἡ σύμβασις διὰ τὴν νέαν πολιτείαν. Πέραν αὐτοῦ προβλέπεται ἡ ὕπαρξις δύο κοινοτικῶν Βουλῶν, ἡ ἁρμοδιότης ὅμως τῶν ὁποίων εἶναι σαφῶς καθωρισμένη καὶ περιωρισμένη. Ὑπάρχει τεκμήριον ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τῆς Βουλῆς τῶν ἀντιπροσώπων, θεσπιζομένου, ὅτι αἱ κοινοτικαὶ Βουλαὶ θὰ ἀσχολοῦνται μόνον μὲ θέματα κοινοτικὰ καὶ ἐκπαιδευτικά, θρησκευτικὰ καὶ προσωπικῆς καταστάσεως. Αἱ κοινοτικαὶ Βουλαὶ θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλουν εἰσφορὰς προσωπικάς, ὄχι φόρους ἢ δασμούς, ἀλλὰ προσωπικὰς εἰσφορὰς εἰς τὰ μέλη τῶν Κοινοτήτων αὐτῶν προκειμένου νὰ ἐκπληρώσουν τοὺς εἰδικοὺς σκοπούς, διὰ τοὺς ὁποίους αὗται συνιστῶνται, δηλαδὴ προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσουν θέματα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητά των, ἤτοι θέματα κοινοτικά, ἐκπαιδευτικά, θρησκευτικὰ καὶ προσωπικῆς καταστάσεως. Πέραν αὐτοῦ, προβλέπεται ἡ ὕπαρξις ἑνὸς ἐκτάκτου συνταγματικοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον θὰ προεδρεύεται ἀπὸ οὐδέτερον καὶ εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσφεύγῃ ἑκατέρα τῶν κοινοτήτων, ὅταν θὰ κρίνῃ, ὅτι μία ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἢ ἕνας νόμος εἶναι μεροληπτικὸς εἰς βάρος αὐτῶν. Βάσις, ὅμως προσφυγῆς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ εἶναι ἀποκλειστικῶς τὸ στοιχεῖον τῆς μεροληψίας. Τὸ συνταγματικὸν δικαστήριον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ἐὰν διαπιστώσῃ, ὅτι ὑπάρχει μεροληψία τῆς μιᾶς κοινότητος εἰς βάρος τῆς ἄλλης, νὰ διορθώνῃ, νὰ τροποποιῇ ἢ νὰ ἀναπέμπῃ τὸν νόμον ἢ τὴν ἀπόφασιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον ἢ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τὸ εἰδικὸν τοῦτο στοιχεῖον τῆς μεροληψίας, τὸ Δικαστήριον θὰ εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐπικυρώσῃ τὸν νόμον, ὁπότε εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἡ δημοσίευσίς του καὶ ἡ ἰσχύς του. Πέραν αὐτοῦ ἐγένετο ἀποδεκτόν, συμφωνούντων τῶν ἐκπροσώπων ἀμφοτέρων τῶν κοινοτήτων, ὅπως εἰς τὰς πέντε μεγάλας πόλεις ὑπάρχουν ἰδιαίτεροι Δῆμοι, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ὑπῆρχε πάντοτε τὸ παράπονον καὶ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι αἱ συνήθως σαφῶς κεχωρισμέναι συνοικίαι τῆς μικροτέρας κοινότητος ἦτο δυνατὸν νὰ ἀδικοῦνται κατόπιν μάλιστα τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐμεσολάβησαν καὶ τῶν ἀντιθέσεων αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν. Προβλέπεται, ὅμως, διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅτι μετὰ τὴν πρώτην τετραετίαν, εἶναι δυνατόν, συμφωνοῦντος τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου νὰ ἐπανέλθουν αἱ πέντε πόλεις εἰς τὸ καθεστὼς τοῦ ἑνιαίου δήμου. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἀρκετὰ οὐσιώδεις λεπτομέρειαι αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὴν συγκρότησιν καὶ λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ διὰ νὰ τὰς ἀποδώσω ὅλας θὰ ἀπῃτεῖτο πολὺς χρόνος καὶ ἀνάγνωσις ὁλοκλήρων τῶν κειμένων. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐπροτίμησα διὰ τῶν ἀνακοινώσεών μου νὰ ἀνακοινώσω τὰς βασικάς, τὰς κυριωτέρας διατάξεις τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν καὶ ἔδωσα ἐντολὴν ἤδη ὅπως κατατεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ ἀποσταλῇ ἀμέσως εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων καὶ εἰς τὸν τύπον τὸ πλῆρες κείμενον ὅλων τῶν συμφωνιῶν, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ λάβουν αἱ συμφωνίαι αὐταὶ εὐρεῖαν δημοσιότητα. Προβλέπεται, ὅτι ἐκ τῶν τριῶν σωμάτων, τοῦ στρατοῦ, τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῆς ἀστυνομίας πόλεων, τῶν δύο θὰ ἀρχηγεύουν ἑκάστοτε Ἕλληνες καὶ τοῦ ἑνὸς θὰ ἀρχηγεύῃ ἑκάστοτε Τοῦρκος. Αὐταί, ἐπαναλαμβάνω, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι αἱ κυριώτεραι, αἱ βασικώτεραι διατάξεις τῆς πρώτης συμφωνίας, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν διάρθρωσιν τῆς νέας πολιτείας. Ἐκτὸς τοῦ συνταγματικοῦ δικαστηρίου ἱδρύεται καὶ ἀνώτατον δικαστήριον ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὸν ἰδικόν μας Ἄρειον Πάγον, τοῦ ὁποίου ἐπίσης προεδρεύει οὐδέτερος. Ἡ σύνθεσις τοῦ δικαστικοῦ σώματος θὰ εἶναι ἐπίσης 70 πρὸς 30, ἀλλὰ θὰ δύναται ὁ Ἄρειος Πάγος, ἐκτιμῶν τὰς εἰδικὰς ἑκάστοτε περιπτώσεις, νὰ συνθέτῃ ἀναλόγως μὲ τὴν κρινομένην περίπτωσιν τὸ δικαστήριον ἐξ Ἑλλήνων ἢ Τούρκων. Πέραν αὐτῶν καθιεροῦται δικαίωμα ἀρνησικυρίας διὰ τὸν Πρόεδρον καὶ τὸν Ἀντιπρόεδρον, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς διὰ τὸν Ἀντιπρόεδρον, διότι ὁ Πρόεδρος, διαθέτων τὴν πλειοψηφίαν, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀντιτάξῃ τὴν θέλησίν του εἰς τὰς ληφθείσας ἀποφάσεις, δεδομένου, ὅτι ἡ ἀπόφασις θὰ ἀνήκῃ εἰς αὐτόν. Τὸ δικαίωμα ἀρνησικυρίας ἀφορᾷ θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐθνικῆς ἀμύνης καὶ ἀσφαλείας, ἀλλὰ ἀφορᾷ ὡρισμένα μόνον θέματα ἐξ αὐτῶν. Οὕτω ἐγένετο δεκτὸν, ὅτι ἡ νέα πολιτεία δύναται νὰ μετέχῃ ὅλων τῶν Ὀργανισμῶν καὶ ὅλων τῶν συμμαχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας μετέχει ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία, χωρὶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκῆται τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας. Ἐπίσης, εἰς τὰς περιπτώσεις Ἐθνικῆς ἀμύνης καὶ ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας προσδιορίζονται περιοριστικῶς τὰ θέματα ἐκ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκῆται τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας κατ’ οὐσίαν περιωρίσθη μόνον εἰς τὰ θέματα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ μεγαλυτέρα κοινότης, καταχρωμένη τῆς ὑπεροχῆς της ἢ νὰ λάβῃ μέτρα καὶ ἀποφάσεις ἀδίκους καὶ μεροληπτικὰς κατὰ τῆς μικροτέρας κοινότητος ἢ νὰ λάβῃ ἀποφάσεις ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς στρεφομένας κατὰ τῆς Τουρκίας ἢ κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἦτο εὔλογον τὸ αἴτημα τῶν συνομιλητῶν μας, ὅταν τοὺς καλοῦμεν νὰ συμπράξουν εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς νέας ἀνεξαρτήτου πολιτείας, ὅπως μὴ εἶναι δυνατὸν ἡ πολιτεία αὐτὴ μετά τινα χρόνον νὰ καταστῇ ὄργανον ἐξωτερικῆς πολιτικῆς στρεφομένης ἐναντίον αὐτῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν τὴν πρόθεσιν νὰ κάμνωμεν κατάχρησιν τῆς ὑπεροχῆς μας καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ὑστεροβουλίαν ἐναντίον τῶν συμφωνιῶν τὰς ὁποίας ὑπεγράψαμεν, ἦτο εὔλογον, ἀποδεικνύοντες τὴν καλήν μας πίστιν, νὰ δεχθῶμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἀρνησικυρίας, ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὰς περιπτώσεις εἰδικῶς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπαραίτητοι ὡς ἐγγύησις κατὰ τοῦ κινδύνου καταχρήσεως τῆς ἐξουσίας ἀπὸ μέρους τῆς μεγαλυτέρας κοινότητος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη συμφωνία, ἡ ὁποία περιέχει τὰς βασικὰς διατάξεις τῆς διαρθρώσεως καὶ τῆς λειτουργίας τῆς νέας πολιτείας. Πέραν αὐτῆς, ὑπάρχει ἡ συνθήκη ἐγγυήσεως τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ ἀκεραιότητος τῆς νέας πολιτείας, συνθήκη τὴν ὁποίαν ὑπογράφουν αἱ τρεῖς Κυβερνήσεις καὶ οἱ δύο ἐκπρόσωποι τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ. Διὰ τῆς συνθήκης αὐτῆς, τὰ τέσσαρα συμβαλλόμενα μέρη ἐγγυῶνται τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἀκεραιότητα τῆς νέας πολιτείας. Τὸ μὲν ἱδρυόμενον νέον Κράτος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποθαρρύνῃ καὶ νὰ προλάβῃ πᾶσαν ἐκδήλωσιν ἀποβλέπουσαν εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ εἰς τὴν ἕνωσιν ἢ τὴν διχοτόμησιν, αἱ δὲ τρεῖς Κυβερνήσεις ἀναλαμβάνουν τὴν ὑποχρέωσιν, ἐγγυώμεναι τὸ καθεστὼς τῆς ἀνεξαρτησίας κατόπιν κοινῆς δηλώσεως, ἐὰν ὑπάρξῃ περίπτωσις παραβιάσεως τοῦ καθεστῶτος τῆς ἀνεξαρτησίας, νὰ παρέμβουν καὶ νὰ τὸ ἀποκαταστήσουν δηλαδή, ἡ παρέμβασις τῶν 3 Κυβερνήσεων προβλέπεται διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἐπεχειρεῖτο παραβίασις τοῦ καθεστῶτος τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ μὲ μόνον καὶ ἀποκλειστικὸν σκοπὸν τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἀνεξαρτησίας. Τρίτη συνθήκη εἶναι ἡ συνθήκη συμμαχίας μεταξὺ Ἑλλάδος, Κύπρου καὶ Τουρκίας. Ἡ συμμαχία αὐτὴ ἐκρίθη σκόπιμος καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς νέας πολιτείας, τὴν ἐσωτερικὴν καὶ πρωτίστως τὴν ἐξωτερικήν, ἐφ’ ὅσον μία νέα Πολιτεία, θὰ ἀπαιτηθῇ χρόνος διὰ νὰ ἀποκτήσῃ δυνάμεις ἐπαρκεῖς πρὸς προστασίαν της, ἀλλὰ καὶ διότι αἱ δύο Κυβερνήσεις Ἀθηνῶν καὶ Ἀγκύρας, εἶναι ἀποφασισμέναι μετὰ τὴν διευθέτησιν τοῦ Κυπριακοῦ νὰ καθιερώσουν μόνιμον καὶ στενὴν συνεργασίαν πρὸς προστασίαν τῶν κοινῶν των συμφερόντων. Ὡς ἔκφρασις τῆς συμμαχίας αὐτῆς καὶ διὰ τὴν πραγματοποίησιν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ, τῆς κοινῆς ἡμῶν ἀμύνης, συνιστᾶται κοινὸν στρατηγεῖον τῶν τριῶν χωρῶν Ἑλλάδος, Κύπρου καὶ Τουρκίας τὸ ὁποῖον θὰ τελῇ ὑπὸ τὴν ἐναλλασσομένην ἀρχηγίαν τῶν ἐκπροσώπων ἑκάστης τῶν τριῶν χωρῶν, καὶ θὰ ἑδρεύῃ ἐν Κύπρῳ. Τὸ στρατηγεῖον αὐτὸ θὰ ἔχῃ κατὰ πρῶτον λόγον ὡς βάσιν τὸν Κυπριακὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαρτίζεται κατὰ τὴν πρώτην περίοδον ἐκ 2.000 ἀνδρῶν, θὰ μετέχουν δὲ οἱ μὲν Ἕλληνες μὲ 950. οἱ δὲ Τοῦρκοι μὲ 650 ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας. Αἱ δυνάμεις αὐταὶ θὰ ἀποτελοῦν, ὡς ἔκφρασις τῆς συμμαχίας τῶν 3 χωρῶν, τὸ κοινὸν στρατηγεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετῇ τὴν κοινὴν ἄμυναν τῶν 3 χωρῶν. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀναλύσω ἀπὸ τοῦδε τὰς σκέψεις ἐκείνας αἵτινες ὡδήγησαν εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτῶν τῶν συμφωνιῶν. Προτιμῶ νὰ ἀκούσω ποῖα κενὰ μένουν εἰς τὴν σκέψιν τῶν μελῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ νὰ ἐξηγήσω κατόπιν, πρὸς ὑποβοήθησιν τῆς τελικῆς κρίσεως ἑκάστου ἐξ ὑμῶν, τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησε διὰ νὰ προσδιορισθοῦν ὅπως προσδιωρίσθησαν αἱ καθ’ ἕκαστον διατάξεις τῶν συμφωνιῶν. Τετάρτη συμφωνία εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ μονομεροῦς δηλώσεως τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθησαν τόσον αἱ Κυβερνήσεις Ἀθηνῶν καὶ Ἀγκύρας, ὅσον καὶ οἱ ἐκπρόσωποι τῶν 2 Κοινοτήτων, δηλώσεως διὰ τῆς ὁποίας αἴρεται ἡ Βρεταννικὴ κυριαρχία ἀπὸ τὴν Κύπρον πλὴν δύο περιοχῶν εἰς τὰς ὁποίας ἡ Ἀγγλία θὰ διατηρήσῃ βάσεις. Πέραν τῶν βάσεων αὐτῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ διατηρήσῃ δικαιώματα κυριαρχικὰ ἡ Μεγάλη Βρεταννία, ἡ δήλωσις προέβλεψε καὶ τὰς εὐκολίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν βάσεων. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἦτο δυνατὸν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ τὰς 8 ὑπογραφείσας συμφωνίας καταπονῶν τὴν Βουλήν. Ἐξέθεσα τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τῶν συμφωνιῶν τῶν ὁποίων τὰ κείμενα, ὁμοῦ μετὰ τῶν δηλώσεων ἀποδοχῆς των ἔχουν τεθῆ κατόπιν ἐντολῆς μου ἤδη εἰς τὴν διάθεσίν σας. Δι’ εἰδικῆς τέλος συμφωνίας, συνιστῶνται 3 ἐπιτροπαί. Ἡ πρώτη ἐξ αὐτῶν θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ Σύνταγμα τῆς νέας Πολιτείας ἑδρεύουσα ἐν Κύπρῳ, ἡ δευτέρα ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ περίπου τὴν μορφὴν καὶ οἱονεὶ τὸν χαρακτῆρα προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἑδρεύῃ ἐπίσης ἐν Κύπρῳ, θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν διαδικασίαν τῆς σταδιακῆς μεταβιβάσεως τῶν ἐξουσιῶν. Ἡ τρίτη ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἑδρεύῃ ἐν Λονδίνῳ, θὰ ἀσχοληθῇ μὲ θέματα νομικὰ καὶ οἰκονομοτεχνικὰ σχέσιν ἔχοντα μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν συμφωνιῶν περὶ ἱδρύσεως τοῦ νέου Κράτους. Ἐπίσης, πέραν αὐτῶν τῶν συμφωνιῶν, συνεφωνήθη ὅπως χορηγηθῇ εἰς τὸ συντομώτερον χρονικὸν διάστημα γενικὴ ἀμνηστεία. Ἤδη ἀπὸ σήμερον, ἤρχισεν ἐφαρμοζόμενον κατὰ τρόπον εὐρύτατον τὸ μέτρον τῆς ἀμνηστείας. Ἀλλὰ διότι ὑπάρχουν διάφοροι κατηγορίαι καὶ δι’ ἑκάστην κατηγορίαν, σύμφωνα μὲ τοὺς Ἀγγλικοὺς νόμους, θὰ πρέπει νὰ ἀκολουθηθῇ διάφορος διαδικασία, ἀφέθη νὰ μελετηθῇ ὁ τρόπος τῆς διαδικασίας διὰ τὴν ἀμνηστείαν ἑκάστης κατηγορίας. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν οἱ μὲν κρατούμενοι εἰς τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως θὰ ἀπολυθοῦν πάντες, διὰ δὲ τοὺς ἄλλους τοὺς καταδικασθέντας διὰ σωματικὰς βλάβας ἢ διὰ τοὺς ἀγωνιζομένους διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς Κύπρου, θὰ ληφθοῦν εἰδικὰ μέτρα ἀμνηστεύσεώς των. Πέραν αὐτῶν συνεφωνήθη ὅπως ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία συγκροτήσεως τῆς νέας πολιτείας συντελεσθῇ ἐντὸς δώδεκα μηνῶν κατ’ ἀνώτατον ὅριον. Δηλαδή, εἶναι δυνατόν, ἡ συγκρότησις τῆς νέας Πολιτείας νὰ πραγματοποιηθῇ ἐνωρίτερον. Ἀλλὰ διὰ τῆς συμφωνίας προβλέπεται, ὅτι τὸ βραδύτερον θὰ πραγματοποιηθῇ ἐντὸς δώδεκα μηνῶν. Τὸ ὅριον τοῦτο ἐτέθη διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐκ τῶν προτέρων νὰ προσδιορίσῃ κανεὶς τὰς τεχνικὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας αἱ διάφοροι Ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι ἐπελήφθησαν τοῦ ἔργου τῆς συγκροτήσεως τῆς νέας Πολιτείας, θὰ συναντήσουν. Τέλος, συνεφωνήθη, ὅπως αἱ Κυβερνήσεις Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας προτείνουν τὴν νέαν Πολιτείαν ὡς μέλος τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ εἶναι τὸ περιεχόμενον τῶν συμφωνιῶν διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κύπρος καθίσταται ἀνεξάρτητος Πολιτεία. Πρὸ ἓξ μηνῶν, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, ὁ ἡγέτης τῶν Κυπρίων Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος, συμφωνησάσης τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐπρότεινεν ὡς λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος τὴν δεσμευμένην ἢ ἠγγυημένην ἀνεξαρτησίαν. Τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ Ἀρχιεπισκόπου ἀπέκρουσαν τότε ἀσυζητητί, τόσον ἡ Βρεταννικὴ ὅσον καὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις. Τὴν ἀπέκρουσε δὲ ἢ μᾶλλον δὲν τὴν υἱοθέτησε καὶ τὴν ἀπέκρουσεν καὶ ὁ Ὀργανισμὸς Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἤδη, μετὰ ἑξάμηνον, ἡ ἀνεξαρτησία τῆς Κύπρου, παρὰ τοὺς περιορισμοὺς καὶ τὰς ἐπιφυλάξεις καὶ τὰς ἀτελείας, τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίζῃ ἕνα νέον Πολίτευμα, καθίσταται πραγματικότης. Ἡ ἐξέλιξις αὐτὴ, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ διεκηρύξαμεν, ὅτι δεχόμεθα καὶ ἐπιδιώκομεν τὴν ἠγγυημένην ἀνεξαρτησίαν, μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἡ ἀνεξαρτησία αὕτη ἐπραγματοποιήθη, ἡ ἐξέλιξις αὕτη ἥτις ἔλαβε χώραν ἐντὸς ἓξ μόνον μηνῶν ἰσχυρίζομαι ὅτι ὑπῆρξε μία ἐξέλιξις εὐτυχής, θαυμασία, πέραν καὶ τῶν ἰδικῶν μας προσδοκιῶν. (Μακρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἰσχυρίζεται, ὅτι διὰ τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν, ἐδημιούργησε τὴν ἰδανικὴν πολιτείαν τοῦ Πλάτωνος. Ἄλλωστε, ὅπως γνωρίζετε, ἡ μορφὴ αὐτὴ τῆς πολιτείας δὲν ἀνεκαλύφθη ἀκόμη. Πιστεύω, ὅμως, ὅτι διὰ τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν ἐπέτυχε δύο τινά: Πρῶτον, νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς Κυπρίους τὴν ἐλευθερίαν των καί, δεύτερον, νὰ τερματίσῃ, κατὰ τρόπον ἐθνικῶς ἀξιοπρεπῆ, ἕνα ἀγῶνα, αἱ διακυμάνσεις καὶ ἡ τελικὴ ἔκβασις τοῦ ὁποίου ἦτο δυνατὸν νὰ βλάψουν θανασίμως τὰ γενικώτερα ἐθνικὰ συμφέροντα. (Χειροκροτήματα). Διὰ τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν, ἐπαναλαμβάνω, ἀποδίδεται εἰς τοὺς Κυπρίους ἡ ἐλευθερία των καὶ παρέχεται εἰς αὐτοὺς ἡ δυνατότης νὰ ἀγωνισθοῦν ἤδη διὰ τὴν εὐημερίαν των. Ἀπόκειται πλέον εἰς αὐτοὺς νὰ ἀξιοποιήσουν τὴν ἐλευθερίαν αὐτὴν καὶ νὰ κατακτήσουν τὴν εὐημερίαν των. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο κοινοτήτων θὰ ὑπάρξῃ ἁρμονικὴ συνεργασία, θὰ ἐπικρατήσῃ τὸ πνεῦμα τῆς συνεργασίας, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν καὶ ὁμαλῶς νὰ λειτουργήσῃ τὸ πολίτευμα, ἀλλὰ καὶ νὰ δημιουργηθῇ μία εὐημερία διὰ τὸν λαὸν τῆς Κύπρου, λαμβανόμενον ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἄλλωστε, τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς συνεργασίας εἶναι ἀποφασισμέναι νὰ τὸ ἐνισχύσουν, δίδουσαι ἐμπράκτως τὸ παράδειγμα, αἱ Κυβερνήσεις Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ τονίσω τὴν ἐξαιρετικὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὰς δύο χώρας ἡ ἀποκατάστασις τῆς συνεργασίας Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἐτονίσθη κατ’ ἐπανάληψιν καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπησχόλησεν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Κατ’ ἐπανάληψιν, μάλιστα, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διετυπώθη ἡ παρατήρησις, ὅτι ὑπῆρξε σφάλμα τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς, ὅτι ἠγνόησε, ὅταν ἀπεφάσισε νὰ ἀνακινήσῃ τὸ Κυπριακόν, τὸν τουρκικὸν παράγοντα. Καὶ γνωρίζετε, ὅτι ἐγένοντο ὄχι μόνον παρατηρήσεις, ἀλλὰ καὶ συστάσεις ἀπὸ πολλῶν πλευρῶν τῆς αἰθούσης ταύτης ὅπως ἀποφευχθῇ ἡ ἐκτράχυνσις τῶν σχέσεων τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν Τουρκίαν. Διότι, ὅλοι σχεδὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀντιλαμβάνονται καὶ ἀναγνωρίζουν ὅτι ἡ συνεργασία καὶ ἡ συμμαχία μὲ τὴν Τουρκίαν εἶναι ἀναγκαία δι’ ἀμφοτέρους. Τὸ ἴδιον ἰσχύει διὰ τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν τὰς ὁποίας ἐπιθυμοῦμεν στενὰς ὅπως ὑπῆρξαν αὗται κατὰ τὰ 120 ἔτη τοῦ ἐλευθέρου βίου μας. Τονίζω, ὅτι ἡ συμφωνία αὐτὴ καὶ τὸ πολίτευμα τῆς Κύπρου στηρίζονται ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῆς συνεργασίας τῶν δύο κοινοτήτων. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπικρατήσῃ τὸ πνεῦμα αὐτὸ καὶ τὸ ἰδανικώτερον πολίτευμα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὁμαλῶς καὶ νὰ ἀποδώσῃ καρπούς. Ἐάν, ἀντιθέτως, ἐπικρατήσῃ τὸ πνεῦμα τῆς συνεργασίας καὶ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος, τότε ὅλα θὰ βαδίσουν καλῶς. Διότι καὶ ἐὰν πρὸς ἀποτροπὴν τῶν καταχρήσεων ἐθεσπίσθησαν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχομένως δυσχεραίνουν κἄπως τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος, ἐφ’ ὅσον πρυτανεύσῃ ἡ συνείδησις τοῦ κοινοῦ συμφέροντος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι προϊόντος τοῦ χρόνου οὐδόλως θὰ ἐπηρεάζουν τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Τὸ πνεῦμα τοῦτο τῆς συνεργασίας τῶν δύο κοινοτήτων, εἶναι ἀπαραίτητον, διότι ἀποτελεῖ μίαν πραγματικότητα ἡ παρουσία ἀμφοτέρων εἰς τὸν αὐτὸν χῶρον. Αἱ δύο Κυβερνήσεις, Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, εἶναι ἀποφασισμέναι τὸ πνεῦμα τοῦτο τῆς συνεργασίας νὰ τὸ ἐνισχύσουν, εἰς τρόπον, ὥστε, νὰ διαλυθοῦν αἱ δημιουργηθεῖσαι δυσπιστίαι καὶ αἱ ψυχολογικαὶ ἀντιδράσεις κατὰ τὰ τελευταῖα πέντε ἔτη. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐνδεχομένως δευτερολογῶν, νὰ ἀναλύσω πληρέστερον, τόσον τὸ περιεχόμενον τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν, ὅσον καὶ τὸ πνεῦμα καὶ τὴν σκοπιμότητα ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν σύναψίν των. Γνωρίζω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀναμένω ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ χειροκροτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Γνωρίζω, ὅμως, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐθνῶν περιστάσεις ἐξαιρετικαί, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἀντιπολίτευσις ὀφείλει νὰ λησμονῇ ὅτι εἶναι ἀντιπολίτευσις. Πιστεύω, ὅτι μία τοιαύτη ἐξαιρετικὴ περίστασις εἶναι καὶ ἡ παροῦσα Πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς τοποθετήσεως, μὲ ὁδηγὸν μοναδικὸν τὴν ἐθνικήν σας συνείδησιν, θὰ πράξητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον τῆς Κύπρου, ἀλλὰ καὶ τὸ γενικώτερον ἐθνικὸν συμφέρον. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς συμπολιτεύσεως).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, διαρκούσης τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεβλήθη εἰς

τὸ Προεδρεῖον ἡ ἑξῆς πρότασις;

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΔΥΣΠΙΣΤΙΑΣ

Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ προτείνομεν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὴν δυσπιστίαν της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐν γένει διαχείρισιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Φεβρουαρίου 1959 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Σ. Βενιζέλος, Σ. Μαρκεζίνης, Σ. Στεφανόπουλος, Η. Τσιριμῶκος, Ν. Ἰντζές, Ι. Τούμπας, Α. Μπαρότσης, Ε. Ζαννῆς, Ε. Κοθρῆς, Π. Πολυχρονίδης, Ι. Ζίγδης, Θ. Δεσύλλας, Κ. Πυρομάγλου, Η. Μπρεδήμας, Μ. Στεφανίδης, Κ. Μαρῆς, Δ. Παπαμιχαλόπουλος, Ι. Ὀρφανός, Εὐάγ. Σαββόπουλος, Α. Δερδεμέζης, Π. Ξενοδοχειάρης, Φ. Πιτούλης, Ε. Ἀρβανιτάκης, Μ. Κύρκος, Γ. Βαλοῦρδος, Α. Βουλόδημος, Κ. Ἀθανασιάδης, Α. Καλλιδόπουλος, Γ. Ἀράπης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἐπίσης ὑπεβλήθη πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἡ ἑξῆς πρότασις: Πρὸς Τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε, Οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ προτείνομεν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὴν δυσπιστίαν της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος καὶ τὴν ἐν γένει ἐξωτερικὴν πολιτικήν της. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Φεβρουαρίου 1959 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Ι. Πασαλίδης, Σ. Μερκούρης, Ν. Κιτσίκης, Γ. Αὐγερόπουλος, Ι. Δραγονέτης, Κ. Τσιγάρας, Κ. Δεσποτόπουλος Ι. Εὐαγγελίδης, Ι. Παπαδημητρίου, Χρ. Παγώνης, Α. Κολαμπᾶς, Α. Μπριλλάκης, Β. Ἐφραιμίδης, Γερ. Πρίφτης, Ι. Ἀθητάκης, Α. Ζάκκας, Β. Θανασέκου, Ἀν. Τσιᾶντος, Δ. Καρακουλουξῆς, Ε. Πρωϊμάκης, Ι. Σιαφλέκης, Χρ. Μπούσιος, Ε. Ρήγας, Δ. Γιαχνῆς, Μ. Σβώλου, Π. Γλιγλῆς, Γ. Κατσίμπας, Γ. Παπαγεωργίου, Ι. Ζαΐμης, Ε. Γιαρένης, Στ. Ἡλιόπουλος, Φ. Περισσοράτης, Μιχ. Χριστογεῶργος. Κύριοι βουλευταί, τίθεται τὸ ἑξῆς ζήτημα. Ἐφ’ ὅσον πρὶν ὑποβληθοῦν αἱ προτάσεις δυσπιστίας ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε διὰ τοῦ Προέδρου της τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀκριβῶς ἀντικειμένου, δηλαδή, τῆς διαχειρίσεως τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, φρονῶ, ὅτι αἱ προτάσεις δυσπιστίας εἶναι ἄνευ ἀντικειμένου διότι εἰς τὸν αὐτὸν σκοπὸν κατατείνουν καὶ διὰ τὸ αὐτὸ θέμα ὑπεβλήθησαν. Φρονῶ, ἑπομένως, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀκολουθηθῇ ἡ διαδικασία τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης, ἡ ὁποία ἔχει καὶ προτεραιότητα καὶ ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ ἀνετωτέραν συζήτησιν καὶ ἀποφυγὴν πρωϊνῶν συνεδριάσεων καὶ παννυχίδων. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸν λόγον.

§6Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος, ὅτι δηλαδὴ ἐφ’ ὅσον ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἔθεσεν ἤδη πολιτικὸν θέμα, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§8Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἀπὸ ἡμερῶν ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις προτίθεται νὰ θέσῃ ζήτημα δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Κατὰ συνέπειαν διερμηνεύων καὶ τὴν γνώμην τῶν λοιπῶν συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, φρονῶ, ὅτι ἡ ἰδική μας πρότασις εἶναι ἡ ἀπωτέρα καὶ ἐπιμένομεν, ὅπως ἡ συζήτησις διεξαχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 78 τοῦ Συντάγματος.

§9Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὸ ἄρθρον αὐτό, τοῦτο δέον νὰ ἑρμηνευθῇ ὑπὲρ τῆς ἰδικῆς μας ἀπόψεως, διότι προηγεῖται κατὰ σειρὰν καὶ χρονικῶς ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ πρότασις δηλαδὴ διὰ τῆς ὁποίας ἔθεσε πολιτικὸν ζήτημα. Εἰς τὴν οὐσίαν ὅμως, τὸ θέμα εἶναι τοῦτο. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ συζητήσωμεν ἀνέτως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ διεξαχθῇ ἀνέτως ἡ συζήτησις. Ἐπιθυμεῖ ἐπίσης νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὰ κείμενα. Ἐδήλωσα προηγουμένως, ὅτι ἔδωσα ἤδη ἐντολὴν εὐθὺς ἀμέσως νὰ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς ἀξιοτίμους Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων ὅλα τὰ κείμενα καὶ ἐπίσης ἐπιθυμῶ νὰ ἔχωμεν ψηφοφορίαν διεξαχθησομένην κατὰ τὸν Α ἢ Β τρόπον. Διατί εἶναι ἀνάγκη ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἀντιδικῶμεν, ὅταν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν καὶ ἐπὶ τοῦ χρόνου καὶ ἐπὶ τοῦ τρόπου συζητήσεως καὶ ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§11Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γίνωνται ἀντιδικίαι ἐπὶ δικονομικῶν θεμάτων εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω, ὅτι τὸ θέμα τῆς προτάσεως δυσπιστίας ἔχει δύο λόγους, ὄχι μόνον ἕνα. Ἔχει τὴν ἠθικὴν βάσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ ὁποία διαφωνεῖ μὲ τὰς συμφωνίας Ζυρίχης καὶ Λονδίνου νὰ ἀφήσῃ τὸ θέμα νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον χωρὶς νὰ καταθέσῃ πρότασιν δυσπιστίας. Καὶ τὸν ἕτερον λόγον τῆς ἀνέσεως τοῦ χρόνου, ὡς πρὸς τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως. Ἐκτὸς τούτων, ἐπιθυμῶ, συμπληρῶν τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος, νὰ τονίσω, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀρχόμενος τοῦ λόγου του ἔκαμε μνείαν καὶ εἶπεν, ὅτι ζητεῖ τὴν ψῆφον τῆς ἐμπιστοσύνης διότι προηγουμένως ἤκουσε, ὅτι ὡρισμένοι Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔθεσαν ἤδη ζήτημα ἀντιρρήσεων ἐπὶ τῆς πολιτικῆς του. Συνεπῶς, ὑπάρχει καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς προτεραιότης. Ἐπὶ τοῦ ἄλλου θέματος, φρονῶ, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων δυσπιστίας μετὰ 48ωρον καὶ νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν διαδικασίαν εἰς τὴν συζήτησιν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν μέχρι τῆς Κυριακῆς τὸ πρωῒ νὰ ἔχῃ περατωθῆ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ἔχωμεν φθάσει εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Νομίζω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ πλήρης συμφωνία.

§12Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ πλευρὰ ἡ διαδικαστική, οὔτε ἡ δημιουργία αὐτῆς ἢ ἐκείνης τῆς ἐντυπώσεως. Μὲ ἐνδιαφέρει ἡ οὐσία. Καὶ ἡ οὐσία εἶναι νὰ ἔχωμεν ἐπαρκῆ χρόνον πρὸς συζήτησιν, διὰ νὰ καταλήξωμεν ἔπειτα εἰς τὴν ψηφοφορίαν, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν προτάσεως δυσπιστίας, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν προτάσεως ἐμπιστοσύνης, διότι κατὰ βάσιν, ἡ ἄρνησις ψήφου ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκφράζει τὴν δυσπιστίαν πρὸς αὐτήν. Συνεπῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δὲν ὑπάρχει διαφορά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, εἶναι νὰ καθορίσωμεν τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον τῆς συζητήσεως εἰς τρόπον, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τερματισθῇ μέχρι τῆς Παρασκευῆς ἢ τοῦ Σαββάτου. Διότι τὸ μὲν Σάββατον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ τὴν Αἰθιοπίαν ἐγὼ δὲ τὴν Κυριακὴν πρέπει νὰ φύγω διὰ τὴν Ρόδον. Ἡ Κυβέρνησις δὲν προτίθεται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ οὔτε καὶ παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι, λοιπόν, διατὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν θέλει νὰ διευκολύνῃ τὴν τοιαύτην πορείαν τῆς συζητήσεως. Ἄλλωστε, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον, εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου δι’ οὐδὲν θέμα, ὁσονδήποτε σοβαρὸν καὶ ἐὰν εἶναι, παρίσταται ἀνάγκη νὰ διεξάγεται μία συζήτησις ἐπὶ πέντε καὶ ἓξ ἡμέρας καὶ νὰ μὴ τερματίζεται. Τὰ σοβαρώτερα θέματα εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια, συζητοῦνται ἐντὸς μιᾶς ἢ δύο συνεδριάσεων.

§13Κ. ΜΑΡΗΣ. Εἶναι συνταγματικὴ διάταξις.

§14Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Αὐτὴ ὁρίζει τὸ μάξιμουμ. Λέγει «ἐντὸς πέντε ἡμερῶν», ἀποκλείει δηλαδὴ τὸ πλέον τῶν πέντε ἡμερῶν. Δὲν λέγει, ὅτι ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ συζητοῦμεν ἐπὶ πέντε ἡμέρας, διότι δὲν θὰ ἦτο λογικὴ καὶ σοβαρὰ ἡ διάταξις. Ἄρα, ἠμπορεῖ νὰ τελειώσῃ μία συζήτησις δυσπιστίας καὶ ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐξαντλήσωμεν τὸ πενθήμερον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὑπάρχει λόγος νὰ ἀπουσιάσωμεν καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ κ. Ι. Πασαλίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§16Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν διαδικασίαν. Δυσπιστίαν ἐξεδηλώσαμεν. Ἡ πραγματικότητα εἶναι αὐτή. Ἄρνησις τῶν συμφωνιῶν. Ἡ ΕΔΑ, τοὐλάχιστον, ἐνωρίτερον ἀπὸ ὅλους εἶπεν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει τὰς συμφωνίας καὶ ἡ ἄρνησίς μας, ἡ ὁποία ἔχει ἠθικὰ ἐλατήρια, εἶναι χρήσιμος, διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα, ἐφ’ ὅσον θέτομεν ζήτημα δυσπιστίας, πρέπει νὰ περάσῃ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα καὶ ἔπειτα νὰ συζητήσωμεν. Ἐξ ἄλλου, τὸ θέμα δὲν εἶναι ἔτσι, ὅπως ἕνα νομοσχέδιον, δεκτόν, δεκτόν. Ἐδῶ εἶναι ἕνα ζήτημα, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας σοβαρόν, ἐθνικὸν ζήτημα καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκάλεσε τὴν Ἀντιπολίτευσιν, χωρὶς νὰ κάμῃ διακρίσεις, νὰ σκεφθοῦμε ἐθνικά, ὅπως πάντοτε ἐθνικὰ σκεπτόμεθα. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος τῆς αἰθούσης). Κύριε Πρόεδρε, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ σέβεται τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι εἴμαστε εἰλικρινεῖς καὶ θέλομεν νὰ γνωρίζωμεν ποῦ μᾶς ὁδηγεῖ αὐτὴ ἡ συμφωνία, ποίαν πορείαν θὰ ἀκολουθήσῃ τὸ Ἔθνος, διὰ νὰ διαφωτίσωμεν καὶ τὸν λαόν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς εἰπῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ φύγουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, θὰ πᾶνε δὲν ξέρω ποῦ, εἰς τὴν Αἰθιοπίαν, πρέπει γρήγορα–γρήγορα νὰ τελειώνωμεν μὲ τὰς συμφωνίας. Δὲν θέλομεν ἀντιδικίας, ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ μᾶς βάλουν περιορισμούς. Τὸ αὐτὸ ἔγινε καὶ εἰς τὸ Λονδῖνον, ὅπου θὰ ἔφευγεν ὁ Μὰκ Μίλλαν διὰ τὴν Μόσχαν καὶ ἔλεγαν γρήγορα–γρήγορα νὰ ὑπογράψωμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα σοβαροὶ καὶ χωρὶς ὑποκρισίαν. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔδωσε λόγον εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Γιουγκοσλαυΐας νὰ παρευρεθῇ εἰς τὴν Ρόδον, πρέπει νὰ πάῃ, ἀλλὰ ἡ συζήτησις θὰ ἀρχίσῃ ἐντὸς 48 ὡρῶν, ἤτοι τὴν Πέμπτην, διότι πρέπει νὰ ἐνημερωθῶμεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν ὡρισμένα κείμενα, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα, ποὺ δὲν τὰ ξεύρομεν καὶ εἶναι μυστικά.

§17Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐδῶ συζητῶμεν τὸν τρόπον, τὴν διαδικασίαν, ποῦ θὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα. Ἀφήσατε αὐτὴν τὴν τακτικήν.

§18Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἡμεῖς πρέπει νὰ μελετήσωμεν τὰ κείμενα καὶ τὴν Πέμπτην νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις. Ἡ συζήτησις θὰ γίνῃ Πέμπτην, Παρασκευήν, Σάββατον καὶ ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ ψηφοφορία, ἠμπορεῖτε, σεῖς, κύριε Πρόεδρε, νὰ πᾶτε εἰς τὴν Ρόδον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔτσι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν συμφωνιῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κ. Η. Τσιριμῶκος, ἔχει τὸν λόγον.

§20Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μολονότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐμφανισθῶ ὡς τυπολάτρης, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου, ὅταν κἄθε φορὰν ποὺ τίθεται θέμα, σχέσιν ἔχον μὲ τὸν Κανονισμὸν καὶ μὲ συζητουμένας διατάξεις, λαμβάνουν ὅλοι ὕφος περιφρονήσεως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, ὡς ἐὰν αἱ διατάξεις ἐτέθησαν ὑπὸ νομοθέτου, ὁ ὁποῖος ἤθελε πράγματι νὰ μὴ προχωροῦν, κατὰ τρόπον γοργόν, αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι τὸ καλύτερον ποὺ ἔχομεν νὰ κάμωμεν, εἶναι νὰ συμμορφωθῶμεν πρὸς τὰς διατάξεις αὐτάς, ἀμοιβαίως παρέχοντες τὰ μέσα —Κυβερνήσεως πρὸς Ἀντιπολίτευσιν καὶ τἀνάπαλιν— τῆς καλυτέρας διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ γοργοῦ τερματισμοῦ αὐτῆς. Ὑπεβλήθη ἡ πρότασις δυσπιστίας εὐθὺς μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπεβλήθη μετὰ τὴν ἔναρξιν, διότι θὰ ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ ζήτημα, ἐὰν ὑπεβάλετο πρὸ τῆς ἐνάρξεως, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑποβληθείσης τῆς προτάσεως δυσπιστίας, ἦτο αὐτὸ ἀποτέλεσμα σκέψεως καὶ κρίσεως τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ποὺ ὑπέβαλαν τὴν πρότασιν, ἔλλειψις εὐπρεπείας κοινοβουλευτικῆς νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις, πρὶν ἐκθέσῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰ τῶν συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέγραψεν εἰς Λονδῖνον. Πέραν τούτου, συνωμολογεῖται καὶ ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, ὅτι ὑπεβλήθη ἡ πρότασις τῆς δυσπιστίας καὶ εὐθὺς ἀμέσως ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Αἱ δύο προτάσεις, ὑπεβλήθησαν ταὐτοχρόνως. Ποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα, κατὰ τὸ ἄρθρον 53 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς; Καὶ περὶ τῶν δύο προτάσεων, δὲν ὁμιλεῖ μόνον τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖ τὴν ψῆφον τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος διὰ τὰς συμφωνίας, ποὺ ὑπέγραψε, καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καταθέτει πρότασιν περιλαμβανούσης, πέραν τούτου, τὸν ὅλον χειρισμὸν τοῦ ζητήματος, ἡ δὲ ΕΔΑ, περαιτέρω, καὶ διὰ τὴν ὅλην ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν, νομίζω, ἀναμφισβητήτως, ἡ πρότασις δυσπιστίας εἶναι ἡ ἀπωτέρα, δὲν πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Τὶ διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν 2 προτάσεων; Ὑπάρχει ἡ διαφορά, ὅτι ἡ πρότασις δυσπιστίας δὲν προχωρεῖ τὴν συζήτησιν ἐπὶ 48 ὥρας. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, δίδει τὸν χρόνον νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν κειμένων, τὰ ὁποῖα οὔτε κἂν ἀνεγνώσθησαν. Εἶναι ἐν ὅλῳ 8 κείμενα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μελετήσωμεν, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀγορεύσωμεν ἐπ’ αὐτῶν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις, πρὶν λάβωμεν γνῶσιν τῶν κειμένων, ἅτινα ὑπεγράφησαν εἰς Λονδῖνον καὶ τὰ ὁποῖα, ἴσως, μᾶς ἐπιφυλάσσουν ἐκπλήξεις, ὄχι εὐχαρίστους, ἀλλὰ δυσαρέστους, ἐν τῇ πορείᾳ ποὺ ἔχει πάρει τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου. Καὶ ἐὰν δὲν εἶχε κατατεθῆ ἡ πρότασις δυσπιστίας, πάλιν τὸ 48ωρον θὰ ἦτο ἀπαραίτητον διὰ τὴν μελέτην αὐτῶν τῶν ἐγγράφων. Ἀντὶ περαιτέρω συζητήσεως, θὰ ἠδύνατο νὰ συμφωνηθῇ, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἀρχίσῃ τὴν Πέμπτην, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀπωτέρα ἡ πρότασις δυσπιστίας καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀπαραίτητος ὁ χρόνος οὗτος διὰ τὴν μελέτην τῶν συμφωνιῶν.

§21Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ἀπωτέρα τῆς προτάσεως ἐμπιστοσύνης, ἡ πρότασις δυσπιστίας. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τούτου, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι νὰ ληφθῇ ἀπόφασις, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέψῃ, ὥστε νὰ διεξαχθῇ ἀνέτως ἡ συζήτησις καὶ νὰ τερματισθῇ τὸ Σάββατον. Ὅταν ἐπιμένετε νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν Πέμπτην, τότε ἡ συζήτησις ἐπεκτείνεται εἰς ἡμέρας, καθ’ ἃς καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ πρέπει νὰ ἀπουσιάζωμεν ἐκ τῶν Ἀθηνῶν. Τὸ ὀρθότερον εἶναι, νὰ ἀρχίσῃ τὴν Τετάρτην ἡ συζήτησις —διὰ νὰ μελετηθοῦν τὰ ἔγγραφα ἀνέτως — καὶ νὰ τερματισθῇ τὸ Σάββατον.

§22Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἐγεννήθη παρόμοιον ζήτημα, λόγῳ τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τότε νομίζω, ὅτι ἔκαμα ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ὥστε νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἀναχώρησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Μὲ τοῦτο, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει ὅλη ἡ καλὴ θέλησις νὰ διευκολύνωμεν. Καί, ἐν προκειμένῳ, ἐὰν εἴπετε ὅτι προηγεῖται τὸ θέμα τῆς δυσπιστίας, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ γίνῃ δεκτὸν νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν Τετάρτην. Θὰ ἐπρότεινον, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ μὴ ὑπάρξῃ συμπίεσις τῶν ρητόρων, ἀντὶ νὰ ἀρχίσωμεν εἰς τὰς 7, νὰ ἀρχίσωμεν εἰς τὰς 5.30′ κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν δυσκολίαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, καὶ ἂν δὲν εἶναι πλήρης ἡ αἴθουσα, νὰ ἀρχίσωμεν εἰς τὰς 5.30′, ὥστε νὰ ἠμπορέσωμεν, πράγματι, νὰ περατώσωμεν τὴν συζήτησιν ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου διὰ τὸ θέμα τῆς διαφωνίας. Εἶναι δεδομένον, ὅτι τὸ Σάββατον τὸ ἑσπέρας, πρέπει νὰ διεξαχθῇ ἡ ψηφοφορία καὶ οὐδαμόθεν τοῦτο ἀμφισβητεῖται. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα, ἐφ’ ὅσον τὸ Σάββατον τὸ ἑσπέρας θὰ λήξῃ ὑποχρεωτικῶς ἡ συζήτησις, τί συμφέρει διὰ τὴν εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος τῶν συμφωνιῶν; Τὸ ἀναγκαστικὸν τριήμερον, Πέμπτης, Παρασκευῆς καὶ Σαββάτου, ἢ ἡμέραι περισσότεραι; Ἀπὸ τῆς θέσεώς μου εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, προτιμῶ τὰς περισσοτέρας ἡμέρας, διότι παρέχουν μεγαλυτέραν ἄνεσιν ἀναπτύξεως τοῦ θέματος. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, νομίζω, ὅτι αἱ δικονομικαὶ ἑρμηνεῖαι, πρέπει νὰ ὑποχωρήσουν καὶ νὰ προταχθῇ ἡ οὐσία τοῦ θέματος, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει περισσότερον χρόνον. Καὶ ἐκφράζω εἰλικρινῶς ἀπορίαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ γίνεται ἑρμηνεία πρὸς συντόμευσιν τοῦ χρόνου. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι εἶχεν ἀπολύτως δίκαιον ὁ κύριος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι εἶναι παράλογον νὰ ἀρχίσῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις. Ἰδοὺ διατὶ νομίζω, ὅτι, ἴσως, ὄχι αὔριον, ἀλλὰ τὴν Τετάρτην, θὰ εἶναι προτιμότερον νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§25Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἂν συμφωνηθῇ, ὅτι θ’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν Τετάρτην καὶ θὰ τερματισθῇ τὸ Σάββατον, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχε λόγον νὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τοῦ ἂν προηγῆται ἢ ὄχι ἡ πρότασις μομφῆς. Διότι ἀρχῆθεν ἐδήλωσα, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, εἶναι τὸ θέμα τῆς οὐσίας, τὸ πῶς, δηλαδή, θὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δύσκολον καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ συμφωνήσωμεν νὰ ἀρχίσῃ ἢ αὔριον ἤ, ἂν δὲν νομίζετε ὅτι ἐπαρκεῖ ὁ χρόνος διὰ νὰ ἐνημερωθῆτε καὶ νὰ ὁμιλήσητε, νὰ ἀρχίσῃ τὴν Τετάρτην, ἀλλὰ μὲ εἰλημμένην ἀπόφασιν, τὸ Σάββατον νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις. Διότι, ἄλλως, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ ἑξῆς φαινομένου: Νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις Κυριακήν, Δευτέραν, Τρίτην καὶ νὰ ἐπαναρχίσῃ τὴν Τετάρτην. Ὅπως, ὅμως, ἀντιλαμβάνεσθε, θὰ δημιουργηθῇ οὕτω μία κατάστασις, ἡ ὁποία θὰ εἶναι εἰς βάρος ὅλων μας καὶ τοῦ Κοινοβουλίου.

§26Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἐπιμονή μας διὰ τὴν Πέμπτην, εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῆς δυσπιστίας ἢ τῆς ἐμπιστοσύνης. Διότι ἂν δεχθῶμεν τὴν Τετάρτην, τότε πρέπει νὰ τὴν δεχθῶμεν, κατὰ συγκατάβασιν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχομεν τὴν ἁρμοδιότητα νὰ τροποποιοῦμεν ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Ἀπαντῶ καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον κ. Παπανδρέου. Τὸ ὅτι ὑποχρεωτικῶς τὸ Σάββατον θὰ τελειώσωμεν, εἶναι μία προϋπόθεσις πάλιν, ἡ ὁποία ἐτέθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι ὑποχρέωσις, ἡ ὁποία ὑπάρχει. Ἔχομεν πενθήμερον, τὸ ἀνώτατον ὅριον, ὅπως καλῶς, προηγουμένως, ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Λέγομεν, λοιπόν, νὰ εὕρωμεν πραγματικὴν βάσιν συμβιβασμοῦ. Εἶναι δὲ δυνατὸς συμβιβασμός, ὅπως ἐγὼ νομίζω, ἂν ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν Πέμπτην τὸ πρωΐ καὶ συνεδριάσωμεν ἀπὸ τὴν Πέμπτην πρωΐαν μέχρι τοῦ Σαββάτου καθημερινῶς καὶ τὴν Κυριακὴν ἢ τὸ Σάββατον τὸ βράδυ νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, συνδυάζομεν καὶ τὰς δύο περιπτώσεις. Συνεπῶς, ἂν γίνῃ δεκτὸν Τετάρτη βράδυ νὰ ἀρχίσωμεν, τότε δὲν ὑπάρχει θέμα δυσπιστίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν νομολογίαν. Καὶ προσφάτως ἀκόμη, δηλαδὴ πρὸ διετίας, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 6 Μαρτίου 1957, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ ἀνακοινώσεις ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ, κατετέθη πρότασις δυσπιστίας τὴν Τετάρτην καὶ ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις διὰ τὴν Δευτέραν, διότι ἡ Παρασκευὴ δὲν συνεπλήρου τὰς δύο ἡμέρας. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ ἐπιμείνω, ὅτι, πράγματι, ἀπὸ τῆς Πέμπτης τῆς πρωΐας εἶναι πράγματι ἐπαρκὴς ὁ χρόνος, διότι αἱ συζητήσεις αὗται δὲν συμφέρουν καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ παρατείνωνται, διότι ἡ παράτασις τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ σοβαρωτέρου θέματος, ὁδηγεῖ εἰς ἐκφυλλισμόν. Καὶ μόνον, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλεῖ περὶ δευτερολογίας καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ ἀναπτύξῃ, βεβαίως, εὐρέως τὸ θέμα, κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν Πέμπτην τὸ πρωΐ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ μὴ γίνεται μετάθεσις ρητόρων κατὰ τὰς μεταμεσονυκτίους ὥρας, ὁπότε θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ δοθῇ δημοσιότης εἰς τὰς συζητήσεις. Διότι αἱ συζητήσεις δὲν γίνονται μόνον διὰ τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ τυγχάνουν εὐρυτέρας δημοσιότητος.

§27Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Εἶναι ἀδύνατον εἰλικρινῶς νὰ ἀντιληφθῶ τὴν ἐπιμονὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως ἡ συζήτησις ἀρχίσῃ τὴν Πέμπτην. Κύριοι, ποῶτον, αἱ συμφωνίαι αὗται ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ ἐμέ. Δεύτερον, εἶναι κείμενα 25 περίπου σελίδων, τὰ ὁποῖα θὰ λάβετε ἀπόψε καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ μελετήσητε, ὥστε αὔριον ἢ τὴν Τετάρτην τὸ πολὺ νὰ κάμετε τὰς παρατηρήσεις σας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς νομολογίας, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἐὰν πρόκειται νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν νομολογίαν, θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἐπικαλεσθῶ δύο περιστατικά, κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐτηρήθη τὸ 48 ωρον. Τὸν Μάρτιον τοῦ 1952, ὁ Συναγερμός, ὡς Ἀντιπολίτευσις, κατέθεσε πρότασιν μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα καὶ τὴν αὐτὴν ἑσπέραν ἤρχισεν ἡ συζήτησις. Διατί; Διότι τότε ὁ μακαρίτης Πλαστήρας εἶπεν, ὅτι, δεδομένου ὅτι τὸ 48ωρον εἶναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ αἰφνιδιάζεται, παραιτεῖται τοῦ 48ώρου καὶ ζητεῖ ἄμεσον συζήτησιν. Τὸ αὐτὸ συνέβη κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1952, ὅταν, ἐπιμονῇ τοῦ Συναγερμοῦ, ἡ τότε Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συγκαλέσῃ εἰς ἔκτακτον σύνοδον τὴν Βουλήν. Καὶ τότε ἐτέθη καὶ πάλιν πολιτικὸν θέμα καὶ ἤρχισεν ἀμέσως ἡ συζήτησις. Ὅπως βλέπετε, ὑπάρχουν περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ὅτι δὲν τηρεῖται τὸ 48ωρον, ὅταν γίνεται δεκτὸν ὅτι αὐτὸ εἶναι τεθειμένον ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ αἰφνιδιάζεται. Ὅταν κατατίθεται πρότασις μομφῆς, σημαίνει, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι παρασκευασμένη νὰ διατυπώσῃ τὰς κατηγορίας της. Διότι, ὅμως, ὑπάρχει κίνδυνος, κατατιθεμένης προτάσεως μομφῆς, νὰ καταλαμβάνεται ἀπαράσκευος ἡ Κυβέρνησις, τὸ Σύνταγμα προέβλεψεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβάλλεται ἐπὶ 48ωρον ἡ συζήτησις, διὰ νὰ παρασκευάζεται ἡ Κυβέρνησις. Ὅταν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις παραιτῆται τοῦ 48ώρου, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνετε ὅπως τηρηθῇ τὸ 48ωρον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅμως, ὅτι ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, ὑπάρχει ἀπὸ μέρους μας τεθειμένον θέμα πολιτικόν. Διατὶ νὰ μὴ ἀρχίσωμεν τὴν Τετάρτην, ὥστε μέχρι τοῦ Σαββάτου νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις; Ἡ Κυβέρνησις δέχεται τὴν συζήτησιν καὶ ἀπόψε καὶ αὔριον. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Παπανδρέου, προσφέρεται εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία διευκολύνει τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Προσφερόμεθα εἰς τρόπον συζητήσεως, ὁ ὁποῖος σᾶς παρέχει τὴν δυνατότητα ἀνέτου συζητήσεως. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ πάλιν, ὅτι ἡ τήρησις τοῦ 48ώρου εἶναι τεθειμένη εἰς τὸ Σύνταγμα, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ, καθ’ ὃν τρόπον ἔχει ἑρμηνευθῆ ἀπὸ τὴν πλευρὰν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην, κατὰ τὸ παρελθόν. Πέραν τούτου, ὅμως, ὑπάρχει θέμα οὐσίας. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν, ἐφ’ ὅσον ἀπόψε θὰ διανεμηθοῦν τὰ κείμενα, νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν Τετάρτην καὶ νὰ τερματισθῇ τὸ Σάββατον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ, νὰ ἀρχίσωμεν τὴν Τετάρτην, διότι τὴν Πέμπτην, εἰς τὰς 9 τὸ πρωΐ, θὰ εἶναι κουραστικὸν δι’ ὅλους μας.

§29Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, μὴ τὸ παίρνετε ὡς δεδομένον, διότι δὲν ἰσχύει τὸ 48ωρον. Ἐὰν δὲν συμφωνήσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μου ἀπόψεως.

§30Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἀποχωρήσωμεν.

§31Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Διατὶ θὰ ἀποχωρήσητε; Ἐδῶ ὑπάρχει Κανονισμός, ὑπάρχει Σῶμα, ὑπάρχει συζήτησις.

§32Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς δυσπιστίας, κύριε Πρόεδρε.

§33Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐὰν πρόκειται νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν Τετάρτην, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, διότι περισσότερον μὲ ἐνδιαφέρει ὁ χρόνος, παρὰ τὸ ἂν θὰ προταχθῇ τὸ πολιτικὸν θέμα ἢ ἡ πρότασις μομφῆς.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συζητήσωμεν τὴν Τετάρτην.

§35Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δέχεται τὴν πρότασιν τῆς δυσπιστίας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ἡ Ἀντιπολίτευσις, θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀρχίσωμεν τὴν Τετάρτην ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι τὰ κείμενα θὰ μᾶς δοθοῦν ἀπόψε, διότι, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῶμεν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ κείμενα, ἴσως καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ γραφεῖα σας.

§37Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὰ κείμενα ἐστάλησαν ἤδη. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐνόμιζον, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὔριον. Συνεπῶς, ἠμποροῦσε νὰ συνεχίσωμεν τὴν Τετάρτην τὴν συζήτησιν καὶ νὰ τελειώσωμεν τὸ Σάββατον. Θὰ ὑπάρξουν τέσσαρες συνεδριάσεις καὶ θὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ ἀπόψεις μὲ ἄνεσιν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνοῦμε, λοιπόν, ὅτι θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας τὴν Τετάρτην, ὥραν 6ην μ.μ. καὶ θὰ λήξῃ τὸ Σάββατον τὸ μεσονύκτιον. Ἡ δὲ ψηφοφορία, θὰ διεξαχθῇ τὴν 12ην τὸ μεσονύκτιον τοῦ Σαββάτου.

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ ταῦτα, ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει, ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ τεθέντος πολιτικοῦ θέματος, ἀρχίσῃ τὴν προσεχῆ Τετάρτην, ὥραν 6ην μ.μ. ἀκριβῶς, λήξῃ δὲ ὁπωσδήποτε, τὸ βραδύτερον, τὸ μεσονύκτιον τοῦ Σαββάτου, ὁπότε θέλει ἐπακολουθήσει ψηφοφορία. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Καλαντζάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§41Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Δέχεται ἡ Βουλή, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην καὶ ὥραν 6 μ.μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως συζήτησις ἐπὶ τοῦ τεθέντος πολιτικοῦ θέματος. (Ὥρα 8 μ.μ.).