1958.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 78η

ΤΕΤΑΡΤΗ 19 ΜΑΡΤΙΟΥ 1958

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται ἐπὶ ἡμίωρον ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ἵνα λάβωσι γνῶσιν οἱ κ. κ. βουλευταί. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Λαντζούνης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§2Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπασπύρου Π. Τζαννετάκης, Η. Ἠλιοῦ, Λ. Λυμπέρης, Μ. Γαληνός, Θ. Λυμπερίδης, Θ; Παπαπαναγιώτου, Δ. Στρατῆς, Ι. Γιαμᾶς, Γ. Πρίφτης, καὶ Κ. Πετρόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Τσουκαλᾶς, καὶ Κ. Μαρῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπασπύρου, Γ. Τζώρτζης, Α. Ζάκκας, Μ. Γαληνός, Σ. Ἀλλαμανῆς, Η. Ἠλιοῦ, Γ. Σπηλιόπουλος Ι. Παπαδημητρίου καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Παπαστεργίου, Α. Πατσιαντᾶς, Τ. Γεωργίου, Ι. Ριζιώτης, Χ. Κόρακας, καὶ Η. Σκυλλάκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Σπαῆς, Γ. Ρουμάνης, Α. Καμβύσης, Ν. Μαλλιάκας, Σ. Νικολαΐδης, Κ. Ταλιαδούρης, Ν. Μπακόπουλος καὶ Ι. Παπαηλιάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Ἠλιοῦ, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Στρατῆς, Α. Πατσιαντᾶς, Η. Ἠλιοῦ, Β. Ἐφραιμίδης, Β. Θανασέκου, Γ. Εὐαγγέλου, Π. Γλιγλῆς, Π. Παπαστεργίου, Θ. Λυμπερίδης, Λ. Λυμπέρης, Π. Τζαννετάκης, Μ. Γαληνός, Γ. Τζώρτζης, Γ. Αὐγερόπουλος, Γ. Καραγκιώζης, καὶ Γ. Παλλάσκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ζάκκας, Δ. Στρατῆς, Π. Τζαννετάκης, Μ. Γαληνός, Η. Ἠλιοῦ, Β. Θανασσέκου, Γ. Παπαστεργίου, Β. Ἐφραιμίδης, Γ. Εὐαγγέλου Π. Γλιγλῆς, Θ. Λυμπερίδης, Γ. Τζώρτζης Γ. Αὐγερόπουλος, Λ. Λυμπέρης, Γ. Παλλάσκας καὶ Γ. Καραγκιώζης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Πετροπουλάκης, Δ. Στρατῆς, Η. Ἠλιοῦ Β. Θανασέκου, Π. Γλιγλῆς, Θ. Λυμπερίδης, Π. Τζαννετάκης, Γ. Τζώρτζης, Γ. Καραγκιώζης, Α. Πατσιαντᾶς, Β. Ἐφραιμίδης, Γ. Εὐαγγέλου Γ. Παπαστεργίου, Λ. Λυμπέρης, Μ. Γαληνός, Γ. Αὐγερόπουλος, καὶ Γ. Παλλάσκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπασπύρου, Π. Τζαννετάκης, Η. Ἠλιοῦ, Μ. Γαληνός, Δ. Στρατῆς, Γ. Πρίφτης, Λ. Λυμπέρης, Κ. Πετρόπουλος, Θ. Παπαπαναγιώτου, Θ. Λυμπερίδης καὶ Θ. Ἀνδρεάδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Παπαπαναγιώτου, Θ. Λυμπερίδης, Θ. Ἀνδρεάδης, Η. Ἠλιοῦ, Δ. Παπασπύρου, Σ. Ἀλλαμανῆς, Π. Τζαννετάκης, Μ. Γαληνός, Δ. Στρατῆς, Γ. Πρίφτης, Λ. Λυμπέρης καὶ Κ. Πετρόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπασπύρου, Σ. Ἀλλαμανῆς, Π. Τζαννετάκης, Μ. Γαληνός, Δ. Στρατῆς, Γ. Πρίφτης, Λ. Λυμπέρης, Κ. Πετρόπουλος, Θ. Παπαπαναγιώτου, Ι. Γιαμᾶς, καὶ Θ. Λυμπερίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Τὸν λόγον ἔχει ὁ τέως Πρωθυπουργὸς κ. Π. Κανελλόπουλος.

§4Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ὁμιλήσω ἀπόψε ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τὴν ὁποίαν ἕως χθὲς δὲν εἶχον. Ἕως χθὲς ἤμην βουλευτὴς ἀνεξάρτητος. Σήμερον θὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς ὑμᾶς καὶ δι’ ὑμῶν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐξ ὀνόματος τῶν πολιτῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ πιστεύουν ἢ ἐπιθυμοῦν νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν ἀποψινὴν συζήτησιν, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὴν προσωπικὴν αὐτὴν ἀπόφασιν. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα, ἐπωφελούμενος τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἐπιχειρήσω τὴν δικαίωσιν τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβον. Τοῦτο θὰ πράξω ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ἂν ἐπεχείρουν νὰ τὸ πράξω ἀπόψε, θὰ παρεβίαζον τὸν Κανονισμὸν καὶ ὅπερ πολὺ σπουδαιότερον θὰ παρεβίαζον μίαν βασικὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία μὲ διέπει, τὴν ἀρχὴν τοῦ σεβασμοῦ μου πρὸς ὅλους σας, τοῦ σεβασμοῦ μου πρὸς τὰς κομματικὰς πεποιθήσεις αἱ ὁποῖαι σᾶς διέπουν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ πέμπτη φορὰ κατὰ τὴν τελευταίαν 7ετίαν καθ’ ἣν εἰσάγεται πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἀντιλαμβάνεσθε τί σημαίνει τοῦτο. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἀντιλαμβάνεσθε τὴν βαρεῖαν, ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ τοιοῦτον φαινόμενον. Κρίσιν δὲν διέρχεται ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὁ Κοινοβουλευτισμός. Δὲν πταίει ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἐὰν ἡμεῖς ἐντὸς τῆς τελευταίας 7ετίας ἀποφασίζωμεν διὰ 5ην φορὰν τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Πταίομεν ἡμεῖς καὶ ὄχι ὁ Κοινοβουλευτισμός. Πταίομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι — διότι νομίζω ὅτι πιστεύομεν εἰς τὴν Δημοκρατίαν καὶ εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν—τεταγμένοι νὰ ἑδραιώσωμεν τὸν Κοινοβουλευτισμόν, πράττομεν πᾶν ὅ,τι χρειάζεται ἰδιὰ νὰ τὸν κλονίσωμεν καὶ διὰ νὰ κλονίσωμεν τὴ ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Εἰς καμμίαν ἐκ τῶν πέντε περιπτώσεων αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν 7ετίαν, περιπτώσεων ἀλλαγῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, δὲν ὑπῆρξα πρωτεργάτης. Ἐν τούτοις, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ἀπαλλάσσομαι τῆς εὐθύνης. Ἠνέχθην καὶ ἐγὼ συχνὰς μεταβολὰς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος χωρὶς εἰς καμμίαν, ἔστω τῶν μεταβολῶν αὐτῶν, νὰ πρωτοστατήσω. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, μάλιστα, νὰ ἀνοίξω μικράν τινα παρένθεσιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ ἔτος 1953. Ὅταν συνεπλήρωσεν ὁ Συναγερμὸς τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ὑπ’ αὐτοῦ διακυβερνήσεως τῆς Χώρας, εἰσήγαγεν, ὡς γνωστόν, καὶ ἐπετεύχθη, τότε, ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ καὶ ἡ δημοσίευσις εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ μορφὴν νόμου, τὸ γνωστὸν νομοσχέδιον μὲ τὰς τερατώδεις ἐκλογικὰς περιφερείας. Εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, τὸ ὁποῖον ὡς μικρὸν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐλειτούργει κανονικώτατα, τρὶς τῆς ἑβδομάδος καὶ ἐπὶ τρεῖς ἢ τέσσαρας ὥρας ἑκάστην φοράν, εἰσήχθη τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος σχέδιον νόμου ἢ μᾶλλον ἡ ἰδέα ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ σχέδιον τοῦτο ἐβασίζετο κατὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1953. Ὑπῆρξα ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀντετάχθη καὶ κατὰ σύμπτωσιν ἀγαθὴν διότι καὶ ἄλλοι Ὑπουργοὶ ἤρχοντο καὶ μετεῖχον τῶν συνεδριάσεων τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, συνεφώνησε μετ’ ἐμοῦ, ἀντιταχθεὶς ἔτι ριζικώτερον, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Μπαμπάκος. Ἀντισταθεὶς εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἐπέτυχα μόνον τὴν ἀναβολὴν ἐπὶ 6μηνον τῆς εἰσαγωγῆς του πρὸς συζήτησιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὀφείλω, χάριν τῆς ἀληθείας, νὰ ἀνακοινώσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, συνεκλήθη πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ ἐκείνου νόμου, κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1953, διεφώνησαν πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ συστήματος ἐκείνου ἐκτὸς ἐμοῦ ὁ νῦν Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Καραμανλῆς καὶ οἱ τότε Ὑπουργοὶ Δικαιοσύνης κ. Μπαμπᾶκος, Παιδείας κ. Καλλίας, Ἐμπορίου κ. Παπαληγούρας, Ἐργασίας κ. Γονῆς καὶ ἴσως δύο ἢ τρεῖς Ὑπουργοί. Πάντως, ἡ μεγάλη πλειονότης τῶν Ὑπουργῶν συνεφώνησε καὶ ἐπειδὴ ἐθεώρησα ὅτι ἐφ’ ὅσον εἴχομεν ἐνώπιόν μας 3ετίαν ὁλόκληρον, θὰ ἦτο δυνατόν, καὶ κατ’ ἐμὲ ἦτο βέβαιον, ὅτι θὰ μετεβάλλετο τὸ τερατῶδες ἐκεῖνο νομοσχέδιον, δὲν ἐθεώρησα τὴν ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμητικῆς ἐν τῷ Συντονιστικῷ καὶ ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἧτταν μου ὡς ἧτταν τῶν ἰδεῶν μου, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ μὲ ὁδηγήσῃ εἰς παραίτησιν. Κλείω τὴν παρένθεσιν, τὴν ἀναφερομένην εἰς τὸ περίεργον ἐκεῖνο σύστημα τὸ ὁποῖον, ὅπως εἶπον χαριτολογῶν ἢ εἰς τὸ Συντονιστικὸν ἢ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, θὰ μὲ ὑπεχρέωνεν ἐμὲ τὸν Πατρινὸν εἰς μὲν τὴν ἀγαπητήν μου Ζάκυνθον νὰ ὁμιλῶ μὲ Ζακυνθινὴν προφορὰν ἀγορεύων, εἰς τὴν ἀγαπητὴν Κέρκυραν μὲ Κερκυραϊκὴν καὶ εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν μὲ Ρουμελιώτικην προφοράν. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀντέδρασα καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ νόμου βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένοντο αἱ τελευταῖαι ἐκλογαί. Δὲν ὡμίλησα ὑπὲρ αὐτοῦ ἀλλὰ καὶ δὲν ἀντέδρασα. Λόγοι γενικώτεροι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν γνωρίζετε, μοῦ ἐπέβαλον, χάριν τῆς ἑνότητος τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκον καὶ ἐλπίζω ὅτι τὸ παράδειγμά μου θὰ ἀποτελῇ πηγὴν διδαγμάτων χάριν τῆς ἑνότητος τῆς παρατάξεως αὐτῆς, παραμερίζων οὐχὶ μόνον οἱανδήποτε προσωπικὴν φιλοδοξίαν, ἀλλὰ καὶ ὡρισμένας βασικὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ὡς πρὸς πολλὰ θέματα εἶχον, καὶ ἰδιαιτέρως ὡς πρὸς τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ σιωπήσω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐθεώρουν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὡς νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὡδήγει εἰς πόλωσιν, ἐπικίνδυνον τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, καὶ πιστεύω ὅτι οὐδὲν Κόμμα ὁσονδήποτε ἰσχυρὸν καὶ κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ὁ Συναγερμὸς — δὲν εἶχεν ἀκόμη μετονομασθῆ εἰς Ε.Ρ.Ε. — εἶχε μεγάλην ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν, ἐνόμιζα ὅτι κανὲν Κόμμα, ὁσονδήποτε ἰσχυρόν, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ εἰς Κόμματα ἐθνικόφρονα καὶ ἄξια σεβασμοῦ, λύσεις καὶ διεξόδους πρὸς τὰς ὁποίας ἡ πεποίθησις καὶ τῶν ἡγετῶν καὶ τῶν ὀπαδῶν τῶν Κομμάτων τούτων δυσκόλως ἦτο δυνατὸν νὰ προσαρμοσθῇ. Σέβομαι — εἶναι τοῦτο ἡ βασικὴ ἀρχὴ εἰς τὸν πολιτικόν μου βίον — τὴν συνείδησιν τῶν ἀντιπάλων καὶ οὐδέποτε, ἐὰν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἐμέ, θὰ ἐπεχείρουν βήματα τοιαύτης μορφῆς ὁδηγοῦντα εἰς ἀδιέξοδον ἐθνικῆς καὶ πολιτικῆς φύσεως, τούς, ἔστω καὶ πολιτικούς, ἀντιπάλους, τοὺς ὁποίους σέβομαι. Ἐθεώρησα, ὅμως, τότε, ἀναγκαῖον, χάριν σκοπῶν τῶν ὁποίων ἐπὶ 2½ ἔτη εἰς βάρος τοῦ προσωπικοῦ μου συμφέροντος ὑπηρέτησα νὰ σιωπήσω. Κύριοι, εὑρισκόμεθα, ὅμως, ἐνώπιον ὑποτροπῆς καὶ ὑποτροπῆς τῆς ἐνεργείας ἐκείνης, ἡ ὁποία, ὅπως πᾶσα ὑποτροπή, εἶναι βαρυτέρα τῆς πρώτης ἐνεργείας. Ὁ μέχρι τινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., γνωρίζει, βεβαίως, ὅτι εἰς τυχαίας συζητήσεις, τὰς ὁποίας δὶς εἴχομεν μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους, οὐχὶ εἰς συνεργασίας, ἀλλὰ εἰς τυχαίας συζητήσεις, ἐξεφράσθην ὑπὲρ συστήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξησφάλιζε τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν εἰς τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἶχον προσθέσει ὅτι νομίζω, τὸ προσέθεσα εἰς τυχαίαν καὶ ἀνεύθυνον, ὅπως σᾶς εἶπον, συζήτησιν, ὅτι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τοιαύτης συμφωνίας. Ἐγνώριζον ἀπὸ συζητήσεις φιλικάς, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἔχω μετὰ τῶν δύο κ. κ. Ἀρχηγῶν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι οὗτοι ᾐσθάνοντο τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως μιᾶς βάσεως, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πλὴν τῆς Ε.Δ. Α., τὸ αὐτὸ ᾐσθάνοντο, τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως μιᾶς βάσεως ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ ὁποία θὰ τοὺς ἀπήλλασσε τῆς ἀνάγκης νὰ ἀντιμετωπίσουν συνεργασίαν μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Χθές, ἀλλὰ καὶ εἰς μίαν τῶν συνεδριάσεων τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος, ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου, μᾶς ὡμίλησε περὶ τοῦ ἀδιεξόδου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρέθη τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν ἔχω ἑπομένως τὸ δικαίωμα, ἐφ’ ὅσον ὡς ἀδιέξοδον ᾐσθάνθη τὴν περίστασιν αὐτὴν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ἀσκήσω τὴν κριτικήν μου εἰς βάρος του διὰ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβε καὶ ἐὰν τὴν ἤσκουν, θὰ ἤσκουν κριτικὴν μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐνδεχομένως ἐπλανήθησαν οἱ Φιλελεύθεροι, θεωρήσαντες τὸ δίλημμα ὡς δίλημμα καὶ ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεχομένως δυνατόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὅμως, καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγυηθῶ ἢ νὰ εἶχον ἐγγυηθῆ, ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεχομένως δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ ἄλλο σύστημα ἐκτὸς καὶ τοῦ ἰσχύοντος καὶ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τεθέντος συστήματος. Καὶ ἐπέλεξε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀντὶ τοῦ χείρονος τὸ ὀλιγώτερον κακόν. Ἔχω ἀμφιβολίας, καὶ θὰ ἀναπτύξω τὰς ἀμφιβολίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἁπλαῖ ἀμφιβολίαι, ἀλλὰ σχεδὸν βεβαιότης, ἐὰν πρόκειται περὶ χειροτέρου συστήματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἰσχύει ἢ ἐὰν χειρότερον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει συνομολογῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων ὅτι τὸ δίλημμα ἦτο δύσκολον καὶ ἐνώπιον τοῦ διλήμματος αὐτοῦ ἤγαγε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα χθὲς λεγόμενον καὶ ἐπαναλαμβανόμενον, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ κρίνωμεν εἶναι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Ἡ διατύπωσις αὐτὴ εἶναι λογικῶς ἀπαράδεκτος. Ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἀναλογικῆς ἔχει τόσας βαθμίδας εἰς τὴν κλίμακα, ἡ ὁποία χωρίζει τὴν ἀναλογικὴν ἀπὸ τὸ ἀκραιφνὲς πλειοψηφικόν, ὅσας δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου νὰ συλλάβῃ καὶ νὰ ὁρίσῃ. Ἀρχὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν τεθέντος σχεδίου νόμου δὲν εἶναι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Ἀρχὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν τεθέντος νομοσχεδίου εἶναι ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἀρχὴ τοῦ κατατεθέντος καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τεθέντος νομοσχεδίου εἶναι ἡ κατ’ ἐμὲ δημοκρατικῶς ἄτοπος καὶ ἐθνικῶς ἐπικίνδυνος ὑπερβολὴ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ὁ Ἀντρὲ Σενιέ, εἰς μίαν κρίσιμον καμπὴν τῆς προσωπικῆς του ἱστορίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἱστορίας τῆς χώρας του, δύο περίπου ἔτη πρὸ τῆς καρατομήσεώς του, διετύπωσε μίαν σπουδαίαν φράσιν. Ἀφωσιωμένος εἰς τὸ ἀρχαῖον Ἑλληνικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον πρὸς στιγμὴν εἶχε λησμονήσει διετύπωσε τὴν φράσιν ὅτι ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἀληθείας παύει νὰ εἶναι ἀλήθεια, μὲ ἄλλας λέξεις ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἀληθείας εἶναι ψεῦδος. Ὑπάρχει, ἀναμφισβητήτως, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, κἄποια ἀλήθεια, δηλαδὴ κἄποια Δημοκρατικὴ ἀνάγκη καὶ σκοπιμότης, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν αὐτὸ σημαίνει ἀλήθειαν, εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὅπως ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ ἔτος 1951. Εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καλούμεθα ἡμεῖς νὰ ψηφίσωμεν ἢ νὰ καταψηφίσωμεν, διότι καλούμεθα νὰ πράξωμεν, ἐὰν δὲν πιστεύωμεν εἰς αὐτό, καὶ τὸ δεύτερον, εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν ὑπάρχει πλέον ἡ ἀλήθεια, καὶ ἐφ’ ὅσον κριτήριον τῆς πολιτικῆς ἐν προκειμένῳ ἀληθείας, θὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν Δημοκρατίαν, δὲν ὑπάρχει ἡ δημοκρατικὴ ἀλήθεια. Εἶπον, πρὸ ὀλίγου ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εὑρίσκεται ἐκεῖ, εἰς τὴν ὑπερβολὴν καὶ ἡ ὑπερβολὴ ἔγκειται πρωτίστως εἰς τὰ δύο ποσοστά, τὸ 25% καὶ τὸ 35%. Ἡ ὑπερβολὴ εὑρίσκεται καὶ εἰς ἄλλας τινὰς διατάξεις, ἀλλὰ δὲν θὰ ἤθελον νὰ μακρηγορήσω. Θὰ λάβω τὸν λόγον ὅταν γίνῃ ἡ συζήτησις τῶν καθ’ ἕκαστον ἄρθρων καὶ θὰ ἀρκεσθῶ εἰς γενικάς τινας μόνον ἀπόψε, παρατηρήσεις. Ἡ ὑπερβολὴ ἡ κυρία, ἐκείνη ἡ ὁποία ἀποτελεῖ αἰχμὴν καὶ ὡς πρὸς τὴν Δημοκρατίαν καὶ ὡς πρὸς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, εὑρίσκεται εἰς τὸ ἄρθρον περὶ τῶν ποσοστῶν. Κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ μὲ ποσοστὰ 17% καὶ 20% ἔχει σχέσιν τινὰ λογικὴν ἢ ἠθικὴν μὲ ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν θεσπίζουσαν τὰ ποσοστὰ 25% καὶ 35%. Διατὶ ἡ ὑπερβολὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἔγκειται ἰδίᾳ εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἄρθρον, τὸ ὁποῖον θεσπίζει τὰ ποσοστὰ εἶναι δημοκρατικῶς ἄτοπος; Εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ θὰ δώσω δι’ ὀλίγων τὴν ἀπάντησιν. Συνάδελφοι, ἀνελθόντες χθὲς εἰς τὸ βῆμα, ἔδωσαν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ καὶ ἔδωσαν ἀπάντησιν εὔστοχον. Θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά, ἀλλὰ διὰ τὴν πλήρη τοποθέτησιν τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ κάμω ἀπέναντι τοῦ συστήματος, εἶμαι ὑποχρεωμένος δι’ ἐλαχίστων νὰ μνημονεύσω καὶ ἐγὼ μίαν περίπτωσιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ σημειωθῇ. Δὲν θὰ φθάσω εἰς ἀκραίας περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης πρέπει, ὅταν θεσπίζωνται ἐκλογικὰ συστήματα, νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν οὐχὶ ὡς πιθαναί, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὡς μὴ ἀποκλειόμεναι λογικῶς. Ἐπαναλαμβάνω, ὅμως ὡς παράδειγμα τὸ ἀκόλουθον: Τὸ πρῶτον Κόμμα — δὲν προδικάζω, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε., τὴν ἔκβασιν τῶν ἐκλογῶν ἀλλὰ προβαίνω εἰς τὴν διατύπωσιν θεωρητικῆς ὑποθέσεως — τὸ πρῶτον Κόμμα ἔρχεται μὲ 28% ἢ 27% ἢ 26% καὶ τὸ δεύτερον μὲ 25%. Διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον καλεῖσθε νὰ ψηφίσητε, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὸ 26% ἢ 27% θὰ ἔχῃ μικρὰν ἔστω, ἀπόλυτον, ὅμως, πλειοψηφίαν κατὰ πᾶσαν πιθανότητα εἰς τὴν Βουλήν, θὰ μείνῃ δὲ κατ’ οὐσίαν ἀναντιπροσώπευτον τὸ ἥμισυ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἴσως καὶ πέραν τοῦ ἡμίσεος κατ’ οὐσίαν ἀναντιπροσώπευτον. Βεβαίως θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ τῆς αʹ κατανομῆς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέλθουν, ἀλλὰ δεδομένου ὅτι ἡ μονοπώλησις, καὶ ἀπαντῶ εἰς τὴν ψιθυριστὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Τσουκαλᾶ, ἡ μονοπώλησις τῆς βʹ κατανομῆς θὰ γίνῃ μόνον ὑπ’ αὐτῶν τῶν δύο Κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ μειοψηφοῦν ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ πλειοψηφία κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ εἶναι εἰς χεῖρας τοῦ Κόμματος τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ 27% ἢ 28% καὶ ἐὰν δὲν εἶναι ἡ πλειοψηφία πάντως, θὰ προσεγγίζῃ τὴν πλειοψηφίαν.

§5Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι.

§6Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὄχι, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς κύριος Μητσοτάκης εἶπεν, ἔχει λογικὴν δικαιολογίαν καὶ βάσιν, ἀλλὰ οὐχὶ ἀπόλυτον, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς Νομοὺς καὶ τὰς Ἐφετειακὰς περιφερείας, ἐὰν τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ 27% θὰ ἔχῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ ἢ ὄχι. Δυνατὸν νὰ εἶναι τοιαύτη ἡ σύμπτωσις, δυνατὸν αἱ συγκυρίαι νὰ εἶναι τοιαῦται, συγκυρίαι δὲ καὶ εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ὑπάρχουν καὶ ἀσκοῦν ἐπιρροὴν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, δυνατὸν αἱ συγκυρίαι νὰ εἶναι τοιαῦται ὥστε νὰ συμβῇ καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω.

§7Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν αὐξήσωμεν ὑπερμέτρως τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι εἶναι αὐτονόητον καὶ ἂν ἀκόμη δὲν προχωρήσητε μέχρι τοῦ σημείου τῶν σκέψεων εἰς τὸ ὁποῖον προχωρῶ καὶ τὸ ὁποῖον σημεῖον ἡ λογικὴ καὶ ἡ ἠθικὴ ἀνάγκη μὲ ἀναγκάζει νὰ προσπελάσω διὰ τῆς σκέψεώς μου καὶ ἐὰν δὲν προχωρήσητε μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ, εἶναι αὐτονόητον ὅτι τὸ σύστημα, ἀπὸ ἀπόψεως δημοκρατικῆς, εἶναι ἄτοπον. Ἰσχυρίσθησαν βέβαια χθὲς συνάδελφοι, ὅτι οὐδὲν σύστημα εἶναι δημοκρατικῶς, ἐὰν τὴν λέξιν δημοκρατίαν θεωρήσωμεν ὡς κριτήριον ἀπόλυτον, οὐδὲν σύστημα εἶναι δημοκρατικῶς ἀκραιφνὲς καὶ δίκαιον. Αὐτό, ὅμως, θὰ εἶναι τὸ χειρότερον. Τὸ πλειοψηφικὸν ἔχει δικαιοσύνην, ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἔχει ὁπωσδήποτε δικαιοσύνην, δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄλλα τρωτὰ ἀλλὰ δημοκρατικὴν δικαιοσύνην ἐνσαρκώνει. Καὶ τὸ πλειοψηφικόν, ὅμως, ὅπως προεῖπον, ἔχει δικαιοσύνην, διότι αὐτὸ τοῦτο τὸ πλειοψηφικόν, δηλαδὴ τὸ πλειοψηφικὸν αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ὁδηγεῖ τὰ Κόμματα, τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας εἰς μεγάλους συνασπισμοὺς ἐνῷ τὸ προκείμενον σύστημα δὲν ὁδηγεῖ. Τὸ προκείμενον σύστημα ἀκριβῶς συνελήφθη καὶ ἐφευρέθη διὰ νὰ δώσῃ ἐλευθερίαν καὶ ἐν μέρει τὴν δίδει ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ γίνουν πολλοί, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐν περιπτώσει πλειοψηφικοῦ θὰ ἦτο ἀδύνατον, συνδυασμοὶ εἰς ἑκάστην περιφέρειαν καὶ καθ’ ὁλόκληρον τὴν Χώραν. Προβλέπω, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὴν ὕπαρξιν 4 παρατάξεων, μεγάλων ἢ μικρῶν. Αὐτὸ θὰ τὸ πληροφορηθῶμεν μετὰ τὰς ἐκλογάς, ποῖαι θὰ εἶναι μεγάλαι καὶ ποῖαι θὰ εἶναι μικραὶ παρατάξεις. (Χειροκροτήματα). Ἤδη αὐτὸ τοῦτο τὸ γεγονὸς ὅτι δημιουργοῦνται 4 παρατάξεις ἐνδεχομένως καὶ πέμπτη, σημαίνει ὅτι δημιουργοῦνται ἀπὸ ἀπόψεως δημοκρατικῆς λειτουργίας τῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ τοῦ πολιτεύματος γενικῶς οἱ κίνδυνοι περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα προηγουμένως. Τὸ πλειοψηφικὸν ἀντιθέτως, ἔχει εἰλικρίνειαν, ἔχει πρόσοψιν σαφῆ καὶ ἑπομένως εἴτε εἶναι ἄξιον υἱοθετήσεως εἰς περίοδον ὅπως εἶναι ἡ τωρινή, εἴτε ὄχι, καὶ πιστεύω ἀκραδάντως ὄχι, ἔχει ὅμως, εἰλικρίνειαν. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν σύντομον αὐτὴν ἀνάπτυξιν τῶν πασιφανῶν κατ’ ἐμὲ καὶ αὐτονοήτων ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν τεθὲν σχέδιον νόμου εἶναι δημοκρατικῶς ἄτοπον, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ὡς πρὸς τὸ ἐθνικῶς ἐπικίνδυνον τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, οὐδὲν σύστημα εἶναι τόσον ἐθνικῶς ἐπικίνδυνον ὅσον αὐτό. Οὔτε τὸ πλειοψηφικόν, οὔτε τὸ ἰσχῦσαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956 κακὸν σύστημα καὶ δημοκρατικῶς ἐπίσης ἄτοπον ἀποτελοῦν τοιοῦτον κίνδυνον ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς. Τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τιθέμενον εἶναι καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τὸ μᾶλλον ἐπικίνδυνον ἐθνικῶς. Ἡ σύμπηξις — καὶ αἱ ἀπόψεις αὗται ἀνεπτύχθησαν ὑπό τινων συναδέλφων τὴν προηγουμένην ἑβδομάδα — δύο παρατάξεων δὲν εἶναι τόσον ἐπικίνδυνος, διότι ποτὲ ὅταν ὑπάρχουν δύο παρατάξεις ἡ δευτέρα παράταξις ἐκτὸς τῆς Δεξιᾶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφρασθῇ ὡς λαϊκὸν μέτωπον, ποτὲ ὅταν ἡ συρροὴ εἶναι συρροὴ πολλῶν Κομμάτων καὶ ὅταν ὑπάρχουν Κόμματα παλαιά, μὲ ἱστορίαν, ὅπως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἢ καὶ τὰ ἄλλα νεώτερα Κόμματα τοῦ Κέντρου μαζί, ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι μέγας. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, λυποῦμαι διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ὁμολογήσω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι καὶ εἰς δύσκολον καὶ κρισιμωτάτην θέσιν καὶ ἂν εὑρισκόμην προσωπικῶς δὲν θὰ προσεχώρουν εἰς τοιαύτην σκέψιν, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι οἱ προσχωρήσαντες εἰς τὴν σκέψιν αὐτὴν δὲν προσεχώρησαν ἀγνοοῦντες κινδύνους οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον, ἀλλὰ γνωρίζοντες ὅτι οἱ κίνδυνοι δὲν ἦσαν μεγάλοι καὶ αὐτὸ κατεδείχθη κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν. Ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις τοῦ 1956 δὲν ὑπῆρξε τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Δὲν ὑπῆρχε πλέον καὶ αὐτὸ ἦτο φυσικὸν καὶ δι’ αὐτὸ στρέφονται μὲ τόσην ὀξύτητα αἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς ἐναντίον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐνῷ ἓν Λαϊκὸν Μέτωπον, ὅπως ἐπίκειται, ὅπως ἴσως ἤδη ἔχει σχηματισθῆ, εἶναι κύριοι συνάδελφοι, μέγιστος κίνδυνος ὄχι βεβαίως διὰ τὴν συνείδησιν ὡρισμένων ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν ἢ πολιτικῶν στελεχῶν μικροτέρων Κομμάτων, διότι σέβομαι τὰς συνειδήσεις των καὶ γνωρίζω ὅτι εἶναι συνειδήσεις ἐθνικαὶ ἀλλὰ διὰ τὰς συνειδήσεις τῶν ὀπαδῶν των, διὰ τὰς συνειδήσεις τῶν ψηφοφόρων των. Δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα, κύριοι συνάδελφοι, ὁ μέχρι πρό τινος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., νὰ ἐφεύρῃ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς τὴν χειροτέραν τῶν περιπτώσεων.

§9Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐφεύρεσις ἰδική μου. Εἶναι πρότασις, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθην καὶ τὸ γνωρίζετε καλῶς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι μοῦ προετάθη καὶ τὸ ἀπεδέχθην.

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς προετάθη τὸ 25% καὶ 35%;

§11Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Βεβαίως. Ἄλλωστε καὶ σεῖς ὑπεστηρίξατε τὴν ἄποψιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Μόνον τὸ 17% ἔγινε 25%. Ἀλλὰ τοῦτο προσδιορίζεται ἀπὸ τὰς ἀνάγκας ἑκάστης ἐποχῆς. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἤμην ἐγὼ ἐφευρέτης. Ἁπλῶς διὰ νὰ διευκολύνω μίαν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν, ἀπεδέχθην τὴν πρότασιν αὐτήν.

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κύριε Πρόεδρε, μίαν ἀπάντησιν;

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω ἐγὼ μίαν ἀπάντησιν καὶ ἀμέσως μετά, κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ διακόψητε. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐπανέλαβε κἄτι τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον. Εἶπον μόνος μου, χωρὶς νὰ προκληθῶ, ὅτι εἰς συζητήσεις μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου, τοῦ παρελθόντος ἔτους, εἶχον ἐκφέρει τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν συνεννοήσεως καὶ ἐξόδου τῆς Χώρας ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε ἐμπλακῆ. Φαίνεται, ὅμως, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ δὲν θέλει νὰ συλλάβῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, διότι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ ἀποτελεῖ κλίμακα ἡ ὁποία ἀρχίζει ἀπὸ τὴν ἀναλογικὴν καὶ φθάνει μέχρι τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἐν προκειμένῳ, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Βεβαίως θεωρῶν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. ὡς βαρεῖαν ἴσως τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν διετύπωσα ὅτι εἶναι ὑπεύθυνος ὡμολόγησεν — καὶ τὸ ἀκούω διὰ πρώτην φορὰν — ὡμολόγησεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι δὲν εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὸ σύστημα αὐτό.

§14Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ὡμιλήσατε περὶ ἐφευρέσεως. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἐφεῦρον ἐγώ, ἀλλὰ ἀπεδέχθην τὴν λύσιν αὐτήν. Ἐπειδὴ ἐχρησιμοποιήσατε τὴν λέξιν «ἐφευρέτης», δι’ αὐτὸ ᾐσθάνθην ὑποχρεωμένος νὰ διακόψω. Νομίζω ὅμως, ὅτι μὲ τὸ νὰ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασιν αὐτὴν ὀρθῶς ἔπραξα.

§15Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ νὰ θεωρῶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. ὡς ἐφευρέτην, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ μετὰ τὰς διακοπὰς τὰς ὁποίας ἔκαμε, νὰ διευκρινίσω ὅτι εἶναι κἄτι χειρότερον τοῦ ἐφευρέτου, διότι ὅταν μία ἐφεύρεσις εἶναι κακὴ καὶ τὴν υἱοθετεῖ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θεωρεῖ κακὴν μίαν ἐφεύρεσιν, εἶναι χειρότερος καὶ τοῦ ἐφευρέτου, ὁ ὁποῖος κατεχόμενος ἀπὸ τὸ πάθος τῆς ἐφευρετικότητος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ τὰ ἐλαττώματα τῆς ἐφευρέσεώς του. (Χειροκροτήματα). Ἑπομένως τὸ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. λεχθὲν ὄχι μόνον δὲν μειώνει τὴν εὐθύνην του, ἀλλὰ καθιστᾷ τὴν εὐθύνην του ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους βαρυτέραν.

§16Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Τὴν εὐθύνην τὴν ἀπεδέχθην μὲ τὴν ἐπίγνωσιν ὅτι ὅ,τι ἔπραξα ἐξυπηρετεῖ τὸν λαόν. (Χειροκροτήματα). Ὅταν ἐδέχθητε τὸ πλειοψηφικὸν μὲ εὐρυτάτην ἐκλογικὴν περιφέρειαν, σκοπὸς τοῦ ὁποίου ἦτο ἡ πόλωσις τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε σήμερον ὅσα λέγετε.

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., διέπραξε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἓν τῶν βαρυτέρων σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν πολιτικὸς ἀνὴρ νὰ διαπράξῃ. Προέβη εἰς ἀντιδιαστολὴν τῆς εὐθύνης μου ὡς μέλους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἀπὸ τὴν εὐθύνην τὴν ἰδικήν του καθ’ ἣν στιγμὴν ἦτο καὶ ὁ ἴδιος μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ μετέσχεν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἔφερεν βεβαίως ἀντιρρήσεις, ὡς ἔφερον καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ὅμως, δὲν παρῃτήθη. Ἑπομένως, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ περιπίπτῃ εἰς τὸ σφάλμα αὐτό, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον διέπραξε καὶ εἰς τὸ παρελθὸν διὰ νὰ διαστείλῃ τὰς εὐθύνας του. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἤμην ὑπεύθυνος, ἀλλὰ σεῖς, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Ρ.Ε., λησμονεῖτε ὅτι ὑπήρξατε ἐπὶ τριετίαν μέλος τῆς Κυβερνήσεως Παπάγου, ἐθεωρήσατε ὅτι ἀνήκετε, τότε, εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Πιθανὸν νὰ ἀνήκατε εἰς τὴν μυστικὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§18Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀφ’ ἧς ἐξεδηλώθη ἡ παροῦσα πολιτικὴ κρίσις, ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ἀνέλαβε μίαν προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον μου. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ τὸν παρακολουθήσω εἰς αὐτὸν τὸν δρόμον, διότι ὅπως ἐδήλωσα ἀπαντῶν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, θὰ ὑπάρξῃ ἡ εὐκαιρία δι’ ὅλους ἡμᾶς, ὅπως ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐξηγήσωμεν τὴν θέσιν μας.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διότι ὁ ἀξιότιμος κύριος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ θεωρεῖ προσωπικὸν πᾶν πολιτικὸν ζήτημα. Δὲν προέβην παρὰ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἰδεῶν μου, μὲ διέκοψε, μοῦ ἐπετέθη διὰ τῆς διακοπῆς, ἀντεπετέθην διὰ λογικῶν ἐπιχειρημάτων. Δὲν διετύπωσα καμμίαν φράσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐδικαιολόγει τὴν παρατήρησιν τοῦ κυρίου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ, τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν θὰ μὲ παρακολουθήσῃ εἰς προσωπικὴν ἐπίθεσιν. Λυποῦμαι, διότι θεωρεῖ τὰ πάντα προσωπικά, λυποῦμαι διότι θεωρεῖ προσωπικὸν καὶ τὸ Κόμμα του, λυποῦμαι, διότι θεωρεῖ προσωπικὴν ὁλόκληρον τὴν παράταξιν, λυποῦμαι, διότι διὰ τῆς τοιαύτης συγχύσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐντὸς τῆς συνειδήσεώς του, μεταξὺ προσωπικοῦ καὶ πολιτικοῦ θέματος, ὁ τόπος ἄγεται εἰς ἐκλογὰς ἐπικινδύνους διὰ τὸ Ἔθνος. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρακαλέσω τώρα τὸν ἀξιότιμον κύριον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων νὰ μὲ διακόψῃ.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅταν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ εἶχε δηλώσει ὅτι τὸ ὑπὸ ψήφισιν ἐκλογικὸν σύστημα ἀποτελεῖ πρότασιν ἰδικήν μας, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη. Ἀφ’ ἧς ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ υἱοθετεῖ πλήρως τὸ θεωρεῖ ὀρθὸν καὶ ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην, δὲν εἶχον λόγον νὰ παρέμβω εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἁπλῶς ὑπενθυμίζω εἶναι, ὅτι ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ εἶπον πλειστάκις καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, κατέληξεν εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, εἶναι διότι εἶχε διαπιστώσει, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τὸ ὁποῖον ἐπροτίμα, ἦτο ἀπολύτως ἀπαράδεκτον ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συναγάγω ἐν ἐπιλόγῳ τὰ συμπεράσματά μου. Θὰ εἶχεν ἀπολύτως ἤρεμον χαρακτῆρα, ἡ ὁμιλία μου, ἐὰν δὲν παρενεβάλλετο ἡ διακοπὴ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ. Καί, παρὰ τὰς διακοπὰς αὐτάς, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἔντονον καὶ ἐριστικὸν ἀπέναντί μου χαρακτῆρα καί, αἱ ὁποῖαι, ἐβασίζοντο ἐπὶ τῆς μεγίστης πλάνης, ὅτι πᾶσα πολιτικὴ παρατήρησις ἀποτελεῖ προσωπικὴν ἐπίθεσιν, καί, μετὰ τὰς διακοπὰς αὐτὰς θὰ διατηρήσω τὸν ἤρεμον τόνον καὶ τῶν σκέψεων καὶ τῆς φωνῆς μου. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιμένω ὅτι τὸ θέμα τῶν ποσοστῶν εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καί, ὅτι τὸ θέμα τῶν ποσοστῶν ὅπως ρυθμίζεται εἰς τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τεθὲν σχέδιον νόμου, εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ρυθμίζεται κατὰ τρόπον ἐθνικῶς ἐπικίνδυνον. Προέβην εἰς τὴν ἀντιδιαστολὴν τῆς περιπτώσεως τοῦ 1956 καὶ τῆς περιπτώσεως ἐνώπιον τῆς ὁποίας θὰ εὑρεθῶμεν, ἐὰν τὸ παρὸν σχέδιον νόμου ψηφισθῇ ὡς ἔχει εἰς τὰς κυριωτέρας διατάξεις του. Καὶ λέγω, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν διεθνῶς καὶ ἐσωτερικῶς νὰ σταθῇ πλειοψηφία τεχνητή, νὰ σταθῇ ἀπὸ ἀπόψεως παραδοχῆς, ἀπὸ ἀπόψεως ἀπηχήσεως, πλειοψηφία, ἡ ὁποία θὰ εἶναι μειοψηφία ὀφειλομένη μόνον εἰς νομικὸν τοῦ σχεδίου νόμου τούτου τέχνασμα. Καὶ ἐρωτῶ, ὅλους τοὺς συναδέλφους, τί θὰ συμβῇ, ἐὰν τὸ μέτωπον τὸ ὁποῖον σχεδιάζεται δὲν λάβῃ, ἔστω, διότι ἐγὼ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ λάβῃ τὸ 35%, ἀλλὰ λάβῃ τὸ 32%, τὸ 33% καὶ ἔλθουν πρῶτον καὶ δεύτερον κόμμα, δύο κόμματα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐκπροσωποῦν τὸ 50% τοῦ Λαοῦ, ἢ θὰ ἐκπροσωποῦν τὸ 55%, τὸ 60%, οὐδὲν ὅμως ἐκ τῶν δύο θὰ ἐκπροσωπῇ ἄνω τοῦ 40%. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παλαιᾶς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε ὅλοι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τὶ συνέβη τότε, ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης μὲ τὴν διαφορὰν τῶν ποσοστῶν 17% καὶ 20%, διαφορὰν δημοκρατικῶς οὐχὶ ἄτοπον, νὰ ἔλθῃ πλειοψηφοῦν, τὸ κόμμα, νὰ λάβῃ πλειοψηφίαν ὁ Συναγερμὸς ἐὰν εἶχε λάβει ἄνω τοῦ 40%. Βεβαίως δὲν εἶχεν ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν διότι εἶχε ποσοστὸν κάτω τοῦ 40%. Ἀλλοίμονον ἐὰν κατασκευάζωμεν συστήματα τὰ ὁποῖα θὰ φέρουν εἰς τὴν Βουλὴν μὲ πλειοψηφίαν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ συγκεντρώσουν παρὰ μόνον ὅσους συνεκέντρωσεν ἐν ἔτει 1951 ὁ Συναγερμός. Ἐὰν ἐλάμβανε τότε κατὰ πέντε τοῖς ἑκατὸν περισσοτέρους ψήφους, θὰ εἰσήρχετο μὲ μικρὰν ἔστω, ἀλλὰ σταθερὰν πλειοψηφίαν. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν σκοπιμότητα τῆς ὑπάρξεως Κυβερνήσεως σταθερᾶς, ἀφοῦ ἐμμένουν πολλοὶ ἐξ ὑμῶν εἰς τὴν πεπλανημένην ἰδέαν ὅτι ὑπάρχει σταθερὰ Κυβέρνησις βασιζομένη ἐπὶ ἑνὸς Κόμματος. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν σκοπιμότητα αὐτήν, ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἐν τῇ Βουλῇ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, ἔχει λάβει ψήφους περισσοτέρους τῶν 40%. Ἀλλὰ δὲν ἀντιλαμβάνομαι διόλου, καὶ τὸ θεωρῶ τοῦτο ἀτοπώτατον δημοκρατικῶς καὶ ἐπικίνδυνον ἐθνικῶς νὰ ἀρχίσωμεν νὰ κυβερνῶμεν τὴν χώραν ταύτην βασιζόμενοι ἐπὶ μειοψηφίας κτυπητῆς, ὅπως εἶναι μειοψηφία κάτω τοῦ 40% ἢ καὶ κάτω τοῦ 38%. Καὶ τὶ θὰ συμβῇ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὁπότε μὲ τὴν ὡραίαν αὐτὴν καὶ ἐθνικῶς ἐπικίνδυνον καὶ δημοκρατικῶς ἄτοπον ἀρχήν, συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν ἡ παράταξις ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ μὲ 33% δὲν θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, τὶ θὰ συμβῇ διεθνῶς καὶ ἐσωτερικῶς; Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐὰν ἐξετάσητε τὴν συνείδησίν σας κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἀντικειμενικῶς καὶ ἐθνικῶς ἀπολύτως ψύχραιμος, θὰ συμφωνήσητε μαζί μου, νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ τοιοῦτον θέμα. Πιστεύω ὅτι οἱ ὀπαδοὶ τοῦ Λαϊκοῦ μετώπου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμφανισθῇ οὐχὶ ὡς ἡ δημοκρατικὴ παράταξις τοῦ 1956, ἀλλὰ θὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὰς ἐκλογὰς συνυφασμένον μὲ συνθήματα ἐν πολλοῖς ἀνατρεπτικά, οἱ ὀπαδοὶ αὐτοῦ τοῦ μετώπου, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν συνηθίσει εἰς τὴν συνθηματολογίαν, καὶ ψυχολογίαν ταύτην, θὰ ἀποτελέσουν μίαν παγίαν δύναμιν 31–33%, ἐπαναστατῶν εἰς τὸ τόπον αὐτόν. Ἔχετε ἀναμετρήσει τὰς φοβερὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἔχομεν; Ἐφ’ ὅσον δὲν τὰς ἀναμετρᾶτε σεῖς ἀξιότιμοι συνάδελφοι, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπισημάνω τὰς εὐθύνας αὐτὰς καὶ τοὺς κινδύνους. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον διεκήρυξα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ πρὸς ὑμᾶς καὶ δι’ ὑμῶν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἡ ἐφεύρεσις αὐτή, δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ ἐφευρέτης, ἐνέχει κινδύνους ἐθνικοὺς μεγίστους. (Χειροκροτήματα).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κύριος Π. Κηπουρὸς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§23Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Περὶ τὸ τέλος τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ τὸν περιορισμὸν τῶν ἀγορεύσεων εἰς ¼ τῆς ὥρας. Ἐπειδὴ ὅμως, ἡ ἀπόφασις ἐκείνη δὲν ἐλήφθη νομοτύπως, μοὶ ὑπεβλήθη σήμερον σχετικὴ πρότασις περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς ἀγορεύσεως εἰς ¼ τῆς ὥρας, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν ἑξῆς 28 συναδέλφων. Κ. Ἀδαμόπουλος, Γ. Οἰκονομόπουλος, Ἀχ. Γεροκωστόπουλος, Ι. Ἰντζές, Λ. Μπίστης, Μ. Γλύκας. Γ. Σαμαρᾶς, Λίνα Τσαλδάρη, Σ. Εὐστρατιάδης, Α. Πρωτοπαπαδάκης, Σ. Λοϊζίδης, Δ. Λαντζούνης, Ι. Ποσκοπίδης Α. Λιάκος, Γ. Ἀνδρεάδης, Ι. Λαμπρόπουλος, Ἐμμ. Γαλενιανός, Λ. Δερτιλῆς, Ν. Ἀθανασίου, Στ. Κωτιάδης. Δ. Μανέντης, Β. Ἀναστασᾶτος, Δ. Παπαδημητρίου, Κλ. Γιαννούσης, Στ. Μακρόπουλος, Γ. Χαρῖτος, Ν. Ζερβὸς καὶ Γ. Σταμάτης.

§25Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμε τὸ σοβαρώτατον τοῦτο νομοσχέδιον μὲ τὴν πίεσιν τῆς κλεψύδρας. Θὰ πρέπει νὰ μᾶς δοθῇ ἡ ἄνεσις τοῦ χρόνου διὰ νὰ διαφωτισθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ποὺ ἄγει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ μὴ θέσητε κἂν ὑπὸ ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν ταύτην ἢ τοὐλάχιστον νὰ ὁρισθῇ ὡς ἐλάχιστος χρόνος τὸ ἡμίωρον, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν μὲ κἄποιαν σχετικὴν ἄνεσιν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὁ Πρόεδρος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ θέσῃ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν. Δι’ αὐτὸ θέτω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ, ὅπως οἱ ἀποδεχόμενοι ταύτην ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή. Ἐπειδὴ πολλοὶ βουλευταὶ ἀμφισβητοῦν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, παρακαλῶ, ὅπως οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν ἐγερθῶσιν ἐκ νέου. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτὴ καὶ ὁ χρόνος τῶν ἀγορεύσεων περιορίζεται εἰς 15′.

§29Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. ......... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§30Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ ἐπιτρέπετε, κύριε πρόεδρε τὴν παράτασιν τῆς ὁμιλίας μέχρις 20′ ἐν συνόλῳ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κύριος Γ. Μαῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§32Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι εἷς ἐκ τῶν 225 βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι παρέσχον ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τοῦτο ἔπραξα ὄχι διότι συνεφώνησα πλήρως πρὸς τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐψήφισα τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι κατὰ τὴν διαδρομὴν τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐγίνοντο ἀπὸ τὴν Βουλὴν δεκταὶ τοιαύτης ἐκτάσεως τροπολογίαι, ὥστε τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον νὰ γίνῃ γενικῶς ἀνεκτὸν καὶ νὰ εὕρῃ ἐκ τῶν ὑστέρων ἡ ψῆφος μου δικαιολογίαν. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρουσίασε τὸ πρόγραμμα τὸ κυβερνητικὸν κατὰ τρόπον — θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω παρ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον τρέφω πρὸς τὸ πρόσωπόν του — οὐχὶ εὐτυχῆ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν «ζητῶ νὰ ψηφίσητε ἐκλογικὸν νόμον, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὁποίου νὰ χωρήσῃ ἡ Χώρα εἰς ἐκλογάς». Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε: «ζητῶ νὰ ψηφίσητε τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἕνα συγκεκριμένον ἐκλογικὸν νόμον» καὶ ἐδῶ ἔγκειται τὸ κατ’ ἐμὲ ἄτοπον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, κύριοι βουλευταί, ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου αἰσθάνομαι νὰ εὑρίσκωμαι ὑπὸ τὴν Δαμόκλειον σπάθην τῆς διεξαγωγῆς ἐκλογῶν βάσει ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1956 τὸν ὁποῖον οὐδεὶς ὑποστηρίζει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ τὸν ὁποῖον ἡ κοινὴ γνώμη ἐχαρακτήρισεν ἐπαίσχυντον. Καὶ μὲ αὐτὸν τὸν νόμον θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ ἕνα ἄλλον συγκεκριμένον ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον παρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ τοποθέτησις τοῦ ζητήματος φέρει εἰς δεινὴν θέσιν τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου καὶ παρομοιάζει τὸ Σῶμα μὲ τὰ Κοινοβούλια τῶν ὁλοκληρωτικῶν κρατῶν, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐνώπιον πάντοτε διλήμματος νὰ εἴπουν ναὶ ἢ ὄχι, χωρὶς νὰ ἔχουν εὐχέρειαν διατυπώσεως γνώμης. Διότι ἐὰν δὲν ψηφίσωμε τὸν ἐκλογικὸν αὑτὸν νόμον τὸν ὁποῖον εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις, τότε κατερχόμεθα εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ νόμον τοῦ 1956, διότι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ χωρήσῃ εἰς δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος διαλύσεως τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ἔχει ἤδη εἰς τὸ θυλάκιόν του. Κύριοι βουλευταί, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν δυσχερὲς ἔργον ἡ ψήφισις ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ τοῦτο διὰ δύο λόγους, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς ὅταν ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ψήφισιν ἐκλογικῶν νομοσχεδίων. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος καλεῖται νὰ συνδυάσῃ ἐν πολλοῖς πράγματα δυσκόλως συμβιβαζόμενα, πρῶτον τὸ αἴτημα τῆς πιστῆς ἀπεικονίσεως τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ αἴτημα τῆς ἀναδείξεως Κυβερνήσεων ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Εἰς τὰς ἐκλογὰς δὲν πηγαίνομεν νὰ κάμωμεν ἀπογραφὴν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἀλλὰ πηγαίνομεν διὰ νὰ ἔχωμεν συγχρόνως καὶ Κυβέρνησιν ἀπὸ αὐτάς. Ἡ δευτέρα δυσχέρεια, ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὰς Βουλὰς ὁσάκις ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ψήφισιν ἐκλογικοῦ νόμου, προκύπτει ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον τὰ κόμματα καὶ οἱ βουλευταὶ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν τοῦ κομματικοῦ ἢ ἀκόμη καὶ τοῦ προσωπικοῦ των συμφέροντος. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίδρασις, ἡ ἐπίδρασις τοῦ ἀτομικοῦ συμφέροντος τῶν διαφόρων κομμάτων πρέπει νὰ κινῆται ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων, τῶν ὁποίων ἡ ὑπέρβασις θίγει κατ’ εὐθεῖαν τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, τὰ ὁποῖα νομίζω ὡς θὰ ἀναπτύξω ὅτι θίγει τὸ ὑπὸ κρίσιν σας σχέδιον ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐψηφίσθησαν ἐκλογικοὶ νόμοι ὑπαγορευθέντες ἀπὸ τὸ συμφέρον τῆς παρατάξεως ἡ ὁποία τοὺς ἐψήφισε καὶ ἡ συγκροτοῦσα τὴν σημερινὴν πλειοψηφίαν πολιτικὴ παράταξις ἔχει ἰδιαιτέραν ἐπίδοσιν εἰς τὴν κατασκευὴν ἐκλογικῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦν κυρίως τὸ κομματικὸν συμφέρον. Δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω ἄλλως τὸν νόμον 280)53, τὸν νόμον τῶν λεγομένων «τῶν εὐρυτάτων περιφερειῶν» ὁ ὁποῖος ἀπέβλεπε μόνον ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Κανελλόπουλος, εἰς τὴν ἀπαράδεκτον πόλωσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς — ἀπέβλεπε καὶ εἰς κἄτι πολὺ σημαντικώτερον — ἀπέβλεπεν εἰς τὴν καθιέρωσιν εἰς τὴν χώραν μας Κοινοβουλίου ἑνὸς κόμματος κατὰ τὸ πρότυπον φασιστικῶν καὶ κομμουνιστικῶν κρατῶν. Διότι δὲν εἶχεν ἄλλον σκοπὸν ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ὑπῆγε τὴν Κέρκυραν, τὴν Ζάκυνθον, τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, τὴν Ἀχαΐαν καὶ τὴν Ἠλείαν εἰς τὴν αὐτὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ καταπνιγοῦν αἱ δημοκρατικαὶ ψῆφοι αἱ ὑφιστάμεναι εἰς τὰς νήσους καὶ εἰς ὡρισμένας τῶν ἄλλων περιφερειῶν. Ἀνάλογος ὑπῆρξεν ὁ νόμος τοῦ 1956. Εἶναι εἰς πάντας γνωστὸν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τῶν ἐκλογῶν τῆς 19ης Φεβρουαρίου 1956, ἡ Χώρα εὑρέθη ἐνώπιον ἀνοικτοῦ πολιτικοῦ θέματος. Ἠμφισβητήθη ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίζετο ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προέκυψεν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας. Καὶ ἠμφισβητήθη καὶ λόγω τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ λόγω τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ καὶ λόγω τῶν διαφόρων ἐπεμβάσεων αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας. Ὑπὸ τὴν γενικὴν κατακραυγὴν ἐρρίφθη τὸ ἀνάθεμα ἐναντίον τοῦ νόμου τοῦ 1956 καὶ ἀντὶ αὐτοῦ εἰσηγεῖται εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὡς ἐξηγήθη, εὑρέθη πρὸ τοῦ διλήμματος ἢ νὰ χωρήσωμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸν νόμον τοῦ 1956 μὲ τὸν ὑπάρχοντα, ἢ μὲ τὸν νόμον τῆς ἐνισχυμένης, ποὺ φέρεται ἐνώπιον ἡμῶν. Ὁ πρῶτος νόμος εἶναι ἐπαίσχυντος, ὁ δεύτερος εἶναι ὀλιγώτερον κακός. Εὑρισκόμενοι πρὸ τοῦ διλήμματος ἐδέχθημεν τὸν ὀλιγώτερον κακόν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐκεῖ, τὸ θέμα εἶναι ἀλλοῦ. Διατὶ τάχα νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ αὐτοῦ τοῦ διλήμματος, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλος νόμος ἐκλογικός, ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὁ ὁποῖος νὰ ἱκανοποιῇ κατὰ προσέγγισιν τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1956 δὲν ἔλυσαν τὸ πολιτικὸν πρόβλημα, ἀπόδειξις ὅτι σήμερον ὁδηγούμεθα καὶ πάλιν εἰς ἐκλογάς. Πρόκειται ἄραγε νὰ λύσουν τὸ πολιτικὸν πρόβλημα αἱ ἐκλογαὶ τῆς 11ης Μαΐου; Κύριοι βουλευταί, φοβοῦμαι ὅτι τὴν 12ην Μαΐου θὰ ὑπάρχῃ ἐνώπιον ἡμῶν ἀνοικτὸν πολιτικὸν πρόβλημα, ὅπως ὑπῆρξεν τὴν 22αν Φεβρουαρίου καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον πολὺ ὀξύτερον ἀπὸ τὸ πολιτικὸν πρόβλημα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί. Ἔχει διαπιστωθῆ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν Κυβέρνησιν στηριζομένην εἰς πλειοψηφίαν εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀντιστοιχῇ εἰς πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ. Εἶναι δυνατὸν ὑπὸ ὡρισμένους συνδυασμοὺς μετὰ 35% ἢ 36% τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ, νὰ διαθέσῃ 170 ἢ 180 βουλευτάς. Καὶ ἐρωτῶ, νομίζετε ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν μία τοιαύτη Κυβέρνησις, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, οἱουδήποτε Κόμματος τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ συγκεντρώσει αὐτὴν τὴν πλειοψηφίαν, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα τὰ πελώρια τὰ ὁποῖα ὀρθοῦνται ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Πιστεύετε ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ ἐμφανισθῇ ἀκόμη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μία Κυβέρνησις; Εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐὰν συνεκέντρωνε τοιοῦτον ἀριθμὸν βουλευτῶν στηριζόμενον ἐπὶ τοιαύτης μειοψηφίας δὲν θὰ ἐδέχετο νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, ἀλλὰ θὰ εἰσηγεῖτο τὴν προσφυγὴν εἰς νέας ἐκλογὰς καὶ τὴν ἀνάδειξιν νέας πλειοψηφίας στηριζομένης εἰς τὸν λαόν. Διεπιστώθη, κύριοι βουλευταί ἀπὸ τὴν ζωὴν τῶν δύο ἐτῶν τῆς παρούσης Βουλῆς, ὅτι ἡ ἰσχὺς μιᾶς Κυβερνήσεως δὲν στηρίζεται εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους διαθέτει ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ, ἀλλὰ εἰς τὴν ὑποστήριξιν τὴν ὁποίαν τῆς παρέχει ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ. Πέραν τῶν ἀριθμῶν τῶν βουλευτῶν ὑπάρχει ὁ λαός, καὶ ὁσονδήποτε καὶ ἂν τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ θλιβερὰ μέθοδος τοῦ ἐκφοβισμοῦ βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη ἐψήφιζον ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ μεταπηδήσουν μίαν ἡμέραν εἰς τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια, μία τοιαύτη μέθοδος ἐπαυξάνει τὴν δύναμιν τῶν βουλευτῶν τοῦ Κόμματος τῆς πλειοψηφίας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν εἶναι δυνατόν, ὅμως, νὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν εἰς τὸν λαὸν θὰ εἶναι μειοψηφία. Κύριοι βουλευταί, βασικὴ φιλοσοφία, βασικὴ γραμμὴ αὐτοῦ τοῦ νόμου εἶναι ἡ καταπολέμησις τῶν συνασπισμῶν καὶ ἡ ὤθησις τῶν μικρῶν Κομμάτων ὅπως σχηματίσουν μεγαλυτέρους κομματικοὺς συνασπισμούς. Καὶ αἱ δύο γραμμαὶ εἶναι ὀρθαί. Πιστεύω προσωπικῶς ὅτι οἱ συνασπισμοὶ ὅταν γίνωνται ἀπὸ ἑτερόκλιτα στοιχεῖα καὶ διαλύονται εἰς τὰ ἐξ ὧν συνετέθησαν τὴν ἐπιοῦσαν τῶν ἐκλογῶν, δὲν συμβάλλουν καθόλου εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Πιστεύω ἐπίσης ὅτι ἡ ὕπαρξις πολλῶν Κομμάτων εἰς μίαν Βουλὴν ἀποτελεῖ ἐπίσης ἐμπόδιον διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἡ πλειοψηφία τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐστήριξεν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν. Περισσότερον τὴν ἐστήριξεν ἡ διασπορὰ τῶν δυνάμεων τῆς Δημοκρατικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ παρέστημεν πολλάκις θεαταὶ αὐτῆς τῆς ἀνωμαλίας τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ἡ ὕπαρξις πολλῶν Κομμάτων. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀναφέρω ἕνα ἀσήμαντον ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον μοῦ ἀφῆκε βαθυτάτην ἐντύπωσιν, ἀπὸ τὴν ζωὴν τῆς Βουλῆς αὐτῆς. Συνέβη πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους νὰ ὑποστῇ ἡ Βουλὴ τὸ πλῆγμα τῆς ἀπωλείας ἑνὸς ἐκλεκτοῦ συναδέλφου, βουλευτοῦ Ἀθηνῶν, διὰ τὸν ὁποῖον, ὡς ἦτο ἑπόμενον, ἡ Βουλὴ ἐνόμισεν σκόπιμον νὰ κάμῃ πολιτικὸν μνημόσυνον. Ὅταν ἤρχισεν τὸ πολιτικὸν μνημόσυνον ἀπεχώρησα τῆς αἰθούσης, διὰ νὰ μετάσχω ἐπαγγελματικοῦ Συνεδρίου καὶ ἐπιστρέψας μετὰ δύο ὥρας, ἤκουσα τὸν ἔνατον ἢ τὸν ὄγδοον Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως αὐτῆς ἐν τῇ Βουλῇ νὰ ὁμιλῇ διὰ τὸν ἐκλιπόντα ἀγαπητὸν συνάδελφον. Αὐτὸ τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον κατέληξεν εἰς λύσιν τῆς συνεδριάσεως τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ἄνευ, νομίζω, ἄλλου θέματος, μοῦ ἐνεθύμισε τὶ συνέβη εἰς μεγάλην δημοκρατικὴν χώραν, ὅταν συνέβη πρὸ ὀλίγων ἐτῶν νὰ ἀποθάνῃ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Τὸ μνημόσυνον τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς τὴν Βουλὴν τῆς μεγάλης χώρας, διήρκεσεν 12′ καὶ 13′, ὁ Πρόεδρος ἐκάλεσε τὴν Βουλὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν διὰ νὰ ἐπιληφθῇ τῶν ζωτικῶν θεμάτων τοῦ Ἔθνους. Δι’ αὐτὸ νομίζω ἡ παρουσία τῶν ὑπερμέτρως πολλῶν Κομμάτων ἀποτελεῖ ἐμπόδιον εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ ὀρθῶς ὁ νόμος θέτει ὡς βασικὴν γραμμὴν μαζὶ μὲ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἀνωμαλίας καὶ τὴν ἐξώθησιν τῶν μικρῶν Κομμάτων εἰς μεγαλυτέρους κομματικοὺς συνασπισμούς. Τὸ ἐπέτυχε, κύριοι βουλευταί, ὁ νόμος, διότι ἐὰν ἀπέτυχε εἰς τὸν σκοπόν του αὐτὸν τί ἀπομένει ἀπὸ τὸν νόμον; Εἶναι ἤδη σχεδὸν βέβαιον ὅτι ἔχει συγκροτηθῆ ἕνας ἀπίθανος σχηματισμός, σχηματισμὸς πολιτικός, ὁ ὁποῖος κατὰ πᾶσαν πρόβλεψιν θὰ ὑποστηρίζεται τὴν μὲν πρωΐαν ἀπὸ τὴν «Αὐγήν», τὴν δὲ ἑσπέραν ἀπὸ τὴν «Ἑστίαν». Ἀπὸ δύο ἐφημερίδας ἐκ διαμέτρου ἀντιθέτους πολιτικῶν κατευθύνσεων. Αὐτὸς ὁ συνασπισμὸς εἶναι καρπὸς αὐτοῦ τοῦ σχεδίου νόμου, τοῦ ὁποίου ἡ κύρωσις ἀπειλεῖται ἀπὸ τὴν Βουλήν. Καὶ μήπως, κύριοι βουλευταί, ἐπέτυχεν εἰς τὴν ἕνωσιν τῶν μικρῶν Κομμάτων, ἐφ’ ὅσον γίνη συνασπισμός; Τὴν 12ην Μαΐου θὰ εὑρίσκεται πάλιν ἡ Βουλὴ μὲ τὰ συνησπισμένα Κόμματα διῃρημένα εἰς τὰ ἐξ ὧν συνετέθησαν καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον νὰ συμβῇ, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχῃ πραγματοποιηθῆ ὁ κύριος σκοπός, ὁ ὁποῖος καὶ ἀποτελεῖ τὴν δικαιολογίαν τοῦ νομοθετήματος. Κύριοι βουλευταί, τὰ ἐλαττώματα τοῦ νομοθετήματος τὰ ὁποῖα ἀνατρέπουν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν βάσιν του εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθοῦν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ποσοστῶν, διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ τρόπου καθ’ ὃν λειτουργεῖ ὁ μηχανισμὸς τῆς δευτέρας κατανομῆς, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως διανομῆς ἑδρῶν, αἱ ὁποῖαι μένουν πρὸς διανομὴν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ διανεμηθοῦν αὗται αἱ ἕδραι. Ἐὰν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν κυρίαν εὐθύνην δι’ ὅ,τι νομοθέτημα θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι προχθὲς ἠπείλησεν ὅτι διαθέτει ἀκόμη πλειοψηφίαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἡ ὁποία μάλιστα θὰ τοῦ ἐπέτρεπε καὶ Κυβέρνησιν νὰ στηρίξῃ, ἐάν, λέγω, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας δεχθῇ τὰς μεταρρυθμίσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ προταθοῦν εἰς τὸ Σῶμα, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ ἐκλογικὸς νόμος γενικῆς ἀναγνωρίσεως, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποφεύγῃ πολώσεις καὶ θὰ ἐλαττώσῃ τὴν ὀξύτητα τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν καὶ τῶν ἀγώνων οἱ ὁποῖοι μέλλουν νὰ ἐπακολουθήσουν ἐκτὸς αὐτῆς. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὰς δύο ἡμέρας, αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν τῆς σημερινῆς, ἀνεπτύχθη ἀπίθανος ὀξύτης καὶ ἐδημιουργήθη ἀτμόσφαιρα νευρικὴ εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ ἀτμόσφαιρα συμβιβάζεται μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διεξάγωνται ἐδῶ αἱ συζητήσεις. Ἐδῶ πρόκειται ὁ ἕνας νὰ πείσῃ τὸν ἄλλον ποῖος ἔχει δίκαιον. Δὲν πρόκειται ὁ ἕνας νὰ γελάσῃ τὸν ἄλλον καὶ νὰ ὑβρίσῃ τὸν ἄλλον καὶ ὅταν γίνεται ἀνάπτυξις ἐπιχειρημάτων, ἡ ὀξύτης τοῦ τόνου εἶναι σχεδὸν περιττή. Καὶ θὰ κάμω μίαν ὑπόδειξιν εἰς μερικοὺς ἐκ τῶν ζηλωτῶν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, οἱ ὁποῖοι σήμερον διεξάγουν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς λυσσώδη ἀγῶνα, ὅτι οἱ ἴδιοι πρὸ 5ετίας μὲ τὴν ἰδίαν λύσσαν ἠγωνίζοντο ὑπὲρ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τῶν 12 περιφερειῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ὡδήγει εἰς τὴν εἰσαγωγὴν μονοκομματικοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὴν Χώραν αὐτήν. Εἰς αὐτοὺς πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω τὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ «ὁ ἀναμάρτητος τὸν λίθον βαλέτω». Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς διάστημα 5 ἐτῶν, νὰ ὑποστηρίζωμεν διαφόρους ἐκ διαμέτρου ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Κύριοι βουλευταί, ὁμιλῶν ἐνώπιον ἡμῶν τὴν 6ην Ἀπριλίου 1956, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς τότε Κυβερνήσεως, εἶχον εἴπει εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ἡ κατὰ γενικὴν συνείδησιν ἀδιάβλητος ἐκδήλωσις τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, εἶναι ἡ πρώτη προϋπόθεσις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου. Προσέθεσα ὅτι τὰ ἀγωνιζόμενα εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον πολιτικὰ Κόμματα πρέπει νὰ αἰσθάνωνται ὅτι ἀγωνίζωνται ἐπὶ ἴσοις ὅροις μεταξύ των καὶ αὐτό, κύριοι βουλευταί, δὲν συμβαίνει μὲ τὸ ὑπάρχον σχέδιον ἐκλογικοῦ νόμου. Εἰς ἡμᾶς ἀπόκειται νὰ δημιουργήσωμεν τὴν ἀτμόσφαιραν ἐκείνην τῶν ἠρέμων συζητήσεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ ἐπιφέρωμεν ἐκείνας τὰς τροποποιήσεις εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσουν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ καταφύγωμεν μετὰ ἕνα μῆνα εἰς τὰς ἐκλογάς, ὄχι μόνον ἀδιάβλητον ἀλλὰ καὶ κατὰ γενικὴν ἀναγνώρισιν ἀνεκτόν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Πιστολάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§34Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, παρηκολούθησα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. εἰσηγητῶν τῆς πλειοψηφίας, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καί, ἰδιαιτέρως τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆ καὶ προσεπάθησα μὲ πραγματικὴν εἰλικρίνειαν νὰ ἴδω ἐὰν ὑπάρχῃ, ἐὰν εὑρίσκεται ἐκεῖ ἔστω καὶ ἓν ἐπιχείρημα, ἔστω καὶ μία δικαιολογία διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Δὲν εὗρον καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κατ’ ἐμέ, καὶ νομίζω καὶ κατὰ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀποτελεῖ τερατούργημα, τερατούργημα τὸ ὁποῖον ἐὰν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐξασφαλίσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, μίαν σταθερὰν καὶ μόνιμον καὶ δυνατὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀντιθέτως θὰ ἀνοίξῃ τοὺς ἀσκοὺς τοῦ Αἰόλου, οἱ ὁποῖοι θὰ συμπαρασύρουν, χωρὶς ἀμφιβολίαν, οἱανδήποτε Κυβέρνησιν ἤθελεν προέλθει ἀπὸ τὸ σύστημα αὐτό. Περὶ αὐτοῦ ὡμίλησαν ἐπαρκῶς οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἤδη ὁ κ. Μαῦρος πρὸ ὀλίγων λεπτῶν ἐτόνισεν ὅτι ἀπὸ τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἰσάγεται σήμερον πρὸς ἐπιψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν πρόκειται νὰ προέλθῃ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις καὶ οὔτε κἂν Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγνωρίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ ὅλα αὐτὰ θὰ γίνουν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον δημιουργοῦνται ἐξελίξεις σοβαραί, ἐξαιρετικαί, ἀσύλληπτοι σχεδὸν καὶ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὑπάρχει μία διεθνὴς ρευστότης τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ ἰσοδικία ἡ ἰσορροπία τῶν πολεμικῶν πραγμάτων τῶν τελευταίων καιρῶν, ἡ ἰσορροπία ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέτει εἰς κρίσιν διεθνῆ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Δυτικοῦ κόσμου, κρίσιν οἰκονομικὴν καὶ πολιτικήν, ἥτις θὰ ὀγκοῦται ὅσον θὰ ἀπομακρύνεται τὸ φάσμα τοῦ πολέμου. Εἰς μίαν τοιαύτην λοιπόν, κατάστασιν θὰ εὑρεθῇ ἡ Χώρα μας πραγματικῶς χωρὶς Κυβέρνησιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἀπὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς βάσιν τὴν καλπονόθευσιν, τὴν ἁρπαγὴν ἁπλῶς τῶν ψήφων τῆς μειοψηφίας χάριν τῆς πλειοψηφίας διὰ νὰ δημιουργήσῃ Κυβέρνησιν ἡ πλειοψηφία. Ἀλλὰ ἐξηνέχθη καὶ χθὲς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ μία περίεργος θεωρία ἀπὸ ἀξιότιμον ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφον, καὶ δὴ καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, ὄχι διότι εἶναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον, ἀλλὰ ἁπλῶς καὶ μόνον διότι, ὡς λέγει, ἔχει ὡς ἀφετηρίαν τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ὄχι τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, δηλαδὴ ἓν ἀκόμη χειρότερον ἐκλογικὸν σύστημα, ὡς εἶναι τὸ πλειοψηφικόν. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγον ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ἀκόμη χειρότερον καὶ ἀπὸ τὸ πλειοψηφικόν, διότι τὸ πλειοψηφικὸν εἰς τὸ τέλος εἶναι τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως τῆς πλειοψηφίας, ἐνῷ τὸ προτεινόμενον ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι σύστημα Κυβερνήσεως τῆς μειοψηφίας, τὴν ὁποίαν, ὅμως, τροφοδοτεῖ ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Οὕτω, ἐὰν τὸ 1956 ἡ Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ 176.000 ψήφους, οἱ ὁποῖοι προῆλθον ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον διεμαρτυρήθησαν ἐντόνως ἀμφότεροι οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συναρχηγοὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, θεωρήσαντες τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν Κυβέρνησιν μειοψηφίας, σήμερον μὲ τὸ ψηφιζόμενον σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ χειρότερον τοῦ συστήματος τοῦ 1956, ὄχι 176.000 ψῆφοι, ὄχι 1.176.000 ψῆφοι, ἀλλὰ ἴσως 1.700.000 ψῆφοι θὰ εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἀποσπώμεναι ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ προστεθοῦν εἰς τὴν μειοψηφίαν διὰ νὰ δημιουργήσουν Κυβέρνησιν μειοψηφίας.

§35Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶχον ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος, ἓν φαινόμενον τὸ ὁποῖον ὅλοι τὸ λησμονοῦν. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος, ὅλαι αἱ πλειοψηφίαι, οὐδέποτε ὑπῆρξαν ἀπόλυτος πλειοψηφία. Κυμαίνονται μεταξὺ τοῦ 42% καὶ τοῦ 48,5%. Οὐδεμία πλειοψηφία δὲν εἶχε ποτὲ τὸ ἀπόλυτον.

§36Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Κύριε τέως Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας, νομίζω, ὅτι λέγετε κἄτι τὸ ὁποῖον εἶναι πασίγνωστον καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω ἐγώ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ τὸ ἓν τοῖς ἑκατὸν τὸ 1.600.000 ψήφων αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομὴν θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν μειοψηφίαν σήμερον. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἐτέθη ἡ ὥρα καὶ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀσχοληθῶ περισσότερον μὲ τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον καθ’ ἑαυτό, διότι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἀρκετὰ ἀντελήφθη πλέον ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ὀργάνου ἐκβιασμοῦ τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ, ὅπως ψηφίσῃ εἰς δύο Κόμματα. Θὰ σταματήσω τὸ θέμα αὐτὸ καὶ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὡρισμένας ἀληθείας, ἀληθείας αἱ ὁποῖαι δὲν ἐλέχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ αἱ ὁποῖαι, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Διότι αὗται εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δίδουν τὴν αἰτιολογίαν εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα συμβαίνουν σήμερον. Ἐπειδὴ ὁ προλαλήσας συνάδελφος κύριος Μαῦρος ἰσχυρίσθη, ὅτι τὰ μικρὰ Κόμματα καὶ γενικῶς ἡ διασπορὰ τῶν ψήφων τῶν διαφόρων Κομμάτων εἶναι ἐκεῖνο ποὺ φέρει ἀνωμαλίαν εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν, ἐπικυρώνουν τὸν σκοπὸν τὸν πραγματικὸν τοῦ νομοσχεδίου. Δι’ αὐτὸ θὰ ἐπικαλεσθῶ, κατ’ ἀρχήν, κείμενα, θὰ ἐπικαλεσθῶ, δηλαδή, αὐτὸ τοῦτο τὸ κείμενον, τὴν εἰσηγητικήν, δηλαδή, ἔκθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς ὁ πραγματικὸς τοῦ νομοσχεδίου; Ὁ σκοπὸς ὁ πραγματικὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι ἐκλέγομεν ὡς ἐκλογικὸν σύστημα αὐτὸ τῆς λεγομένης ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, διότι, μεταξὺ ἄλλων, ἐπιτυγχάνεται δι’ αὐτοῦ ἡ ἐνίσχυσις τῶν μεγάλων Κομμάτων, διότι ἐναλλασσόμενα ἐν τῇ Κυβερνήσει τῆς Χώρας θὰ ἐξασφαλίζουν τὴν ὀρθὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Δηλαδὴ καὶ τὸ νομοσχέδιον ἀναγνωρίζει, ὅτι σκοπὸς πραγματικὸς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι ἡ δημιουργία δύο μεγάλων Κομμάτων, μεταξὺ τῶν ὁποίων θὰ ἐναλλάσσηται ἡ ἀρχή, κατὰ τὰ καὶ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα, δύο μεγάλων Κομμάτων, διὰ τῆς συντριβῆς, διὰ τοῦ ἐξαφανισμοῦ τῶν μικρῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον, δὲν χρειάζονται κἂν νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Αὐτὴ ἡ προσπάθεια τῆς δημιουργίας δύο μεγάλων Κομμάτων, διὰ νὰ ἐναλλάσσηται μεταξὺ αὐτῶν ἡ Ἀρχή ἤρχισεν ἤδη πρὸ πολλοῦ. Ἤρχισεν ἤδη ἀπὸ τὸ 1951 ὁπότε ὑπεδείχθη εἰς τὸν ἀείμνηστον Στρατηγὸν Πλαστήραν καὶ ὑπεδείχθη μετ’ ἐπιμονῆς, ὅπως ἀλλάξῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ φέρῃ τὸ πλειοψηφικόν, μὲ σκοπὸν ἀποκλειστικὸν καὶ μόνον, διὰ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς, νὰ δημιουργήσωμεν αὐτὴν τὴν ἰσορροπίαν τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐπιμαρτυριῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εὑρίσκονται ἀρκετοὶ εἰς τὴν αἴθουσαν, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν, ποία πίεσις ἠσκήθη, τότε, ἀπὸ φίλον ξένον παράγοντα εἰς τὸν Στρατηγὸν Πλαστήραν, διὰ νὰ ἔλθῃ τὸ σύστημα αὐτό, τὸ λεγόμενον τῶν δύο Κομμάτων, διὰ νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν καὶ νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὸ πλειοψηφικόν. Καὶ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς πιέσεως ὑπῆρξε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ὁ Συναγερμός. Ὥστε δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ἡμεῖς κινούμεθα μόνον ἀπὸ κομματικὰ συμφέροντα εἰς τὸ νὰ ἐναλλάσσωμεν τὰ ἐκλογικὰ συστήματα. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι βαθύτεροι λόγοι οἱ ὁποῖοι ὁδηγοῦν εἰς τὴν διαρκῆ ἀλλαγὴν αὐτῶν τῶν συστημάτων, μία ἀρχὴ ἡ ὁποία ἔχει φέρει εἰς πραγματικὴν ἀπόγνωσιν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διότι διὰ τὸν λόγον αὐτὸν κατορθώνει νὰ ἔρχεται πάντα εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ μειοψηφία, διὰ νὰ ἐξυπηρετῇ τὰ συμφέροντα τῆς ὀλιγαρχίας καὶ διὰ νὰ ὑφίσταται αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Αὐτὸς εἶναι σήμερον ὁ σκοπός. Πῶς θὰ δημιουργήσωμεν τὰ δύο Κόμματα ἰσχυρά. Αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα νομίζω...

§37Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἤκουσα μετὰ προσοχῆς. Ἀλλά, κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ γνωρίζετε καὶ σεῖς τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Γαλλία ἔχει περισσότερα τῶν δύο Κομμάτων. Ἡ Ἀγγλία ἔχει δύο Κόμματα.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τρία.

§39Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ τρίτου γνωρίζετε ποία εἶναι ἡ τύχη. Ἡ Ἀμερικὴ ἔχει δύο Κόμματα. Εἰς τὸ Σιδηροῦν Παραπέτασμα ἓν ἢ κανέν. Γνωρίζετε τὶ ταλαιπωρίας ἔχει μὲ τὰ μικρὰ Κόμματα ἡ Γαλλία. Ἐπὶ τέλους, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ δύο Κόμματα. Τὸ ἓν νὰ διαδέχεται τὸ ἄλλο.

§40Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Ἐγένετο καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ εἰς τὸ Σῶμα αὐτὴ ἡ προσπάθεια, ὅπως διὰ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιβληθῇ σιγὴ εἰς τὰ μικρὰ Κόμματα καὶ ὁ Κανονισμὸς αὐτός, ἐν συναινέσει τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων, ἠθέλησε νὰ καταπνίξῃ τὴν βοὴν τῶν μεγάλων ρευμάτων, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀπὸ 8, 10, 15 ἔφθασαν εἰς 18. Τότε, δὲν ἐφέραμεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, ἐπειδὴ εἴμεθα ὑπερήφανοι. Μόνον ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ὡμίλησε, διὰ νὰ θέσῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἡμεῖς πιστεύομεν, πρῶτον, εἰς τὴν δύναμίν μας. Πιστεύομεν εἰς τὰς ἰδέας μας. Πιστεύομεν ὅτι ὁ λαὸς παρακολουθεῖ τὸν ἀγῶνα καὶ τὰς ἰδέας μας. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι τὰ Κόμματα, ὡς ἐκδήλωσις τῶν σκοπῶν καὶ τῶν ἐπιδιώξεων τῶν μεγάλων μαζῶν τοῦ λαοῦ, δὲν κρίνονται ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν τὰς ὁποίας ἔχουν εἰς τὰ Κοινοβούλια. Τὰ Κόμματα κρίνονται ἀπὸ τὸν δυναμισμὸν τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἔχουν καὶ ἀπὸ τὴν ἀποδοχὴν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὰς ἰδέας αὐτάς. Κατὰ συνέπειαν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι μικρὰ Κόμματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν μίαν μικρὰν ἐκπροσώπησιν καὶ μεγάλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν μεγάλην ἐκπροσώπησιν. Διότι συχνά, Κόμματα τὰ ὁποῖα ἔχουν τεραστίαν ἐκπροσώπησιν, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ἔχουν ἐλαχίστην ἐκπροσώπησιν. Εἶναι Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀπήχησιν εἰς τὸν λαόν. Καὶ νομίζω ὅτι, παρὰ τὰ λεχθέντα τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου προλαλήσαντος συναδέλφου, τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀπήχησιν εἰς τὸν λαὸν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θεωροῦνται μικρά, εἶναι ἐκεῖνα ἐναντίον τῶν ὁποίων στρέφεται ἡ συνησπισμένη δύναμις τῶν μεγάλων Κομμάτων. Ὁ ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος, μὲ ἠρώτησε τί μοῦ ἀρέσει. Δὲν εἶναι θέμα ἀρεσκείας αὐτὴν τὴν στιγμήν. Εἶναι θέμα, ἁπλῆς, ἀντικειμενικῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν πραγμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ Κόμματα, οἱ κομματικοὶ ὀργανισμοί, ἐκδηλοῦνται ὡς μία ἀνάγκη ἐξελίξεως τῶν ὑπαρχόντων κατὰ τόπον καὶ χρόνον καὶ ὥραν κοινωνικῶν, οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν καταστάσεων. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὴν ὁποίαν πρώτην φορὰν ἀνέφερεν, γνωρίζει ὅτι τὸ σύστημα τῶν δύο Κομμάτων ἤρχισεν ἀπὸ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ διαμάχη τῶν στρατιῶν τοῦ Κρόμγουελ, μεταξὺ τῶν Λάβελετς. Ἀπὸ τότε ἤρχισεν αὐτὸς ὁ μεγάλος διαχωρισμὸς τῶν δύο Κομμάτων καὶ συνεχίσθη 200 χρόνια ἀργότερον εἰς τὴν μεγάλην μεταρρυθμιστικὴν ἐκλογὴν τοῦ 1832 ὅπου, καὶ τότε, κατέπεσεν ἡ εὐνοιοκρατία τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τὰς 513 ἕδρας τοῦ Ἀγγλικοῦ Κοινοβουλίου 70 μόνον ἕδραι προέρχονται ἀπὸ τὸν λαόν. Ὅλαι αἱ λοιπαὶ ἕδραι εὐνοιοκρατικαί. Καὶ ἔπεσεν αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς εὐνοιοκρατίας καὶ ἐδημιουργήθη αὐτὸ τὸ ὁποῖον σήμερον ἀποτελεῖ τὸ διεθνὲς σύστημα εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Αὐτὸ τὸ σύστημα ὑπάρχει ἐκεῖ, διότι ἁπλούστατα εἶναι ἡ ἐξέλιξις τῶν κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὅρων τῆς χώρας αὐτῆς. Καὶ ὅμως, μετὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον καὶ ἐκεῖ ἤρχισε νὰ ἀμφισβητῆται σοβαρῶς ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ σύστημα τῶν δύο Κομμάτων. Διότι τὴν θέσιν τοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος ἔλαβεν, ὡς γνωστόν, τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀποτελεῖ τὴν μίαν ἐκ τῶν δύο μεγάλων μερίδων. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἀκόμη γνωρίζει ἐὰν θὰ παραμείνῃ ἐν Ἀγγλίᾳ τὸ σύστημα τῶν δύο Κομμάτων, μετὰ τὴν σημειουμένην τὸν τελευταῖον καιρὸν ἄνοδον τοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος. Ἀνεφέρατε τὴν Ἀμερικήν. Γνωρίζετε ὅτι τὸ σύστημα τῶν δύο Κομμάτων εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἔχει τὴν ἀρχήν του εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Ἀλλ’ ἀπὸ τότε ἤρχισε μαζὶ μὲ αὐτὰ τὰ Κόμματα νὰ διαμορφώνωνται καὶ οἱ ὅροι τῆς ζωῆς τῆς Ἀμερικῆς. Ἐκεῖ δὲ τὰ Κόμματα ἐκδηλώνουν τὴν διαρκῆ ἄνοδον τῆς οἰκονομίας καὶ δὲν δημιουργοῦνται ρεύματα διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἐκπροσωπήσεως τῶν ρευμάτων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀνεφέρατε καὶ τὴν Γαλλίαν. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχει πραγματικὸς διαχωρισμὸς ἰδεῶν, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ διαρκὴς ἄνοδος τῆς οἰκονομίας πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν πολλῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν τὰς δημιουργουμένας ἐντεῦθεν τάσεις τοῦ λαοῦ.

§41Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Προσεπαθήσατε νὰ μὲ πείσητε μὲ τὰ ἐπιχειρήματά σας. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ πῶς εἰς χώρας μὲ πολλὰ ἑκατομμύρια κατοίκων, μὲ 80 ἑκατομμύρια, 100 καὶ 150 ἑκατομμύρια, ὑπάρχουν 2 ἢ 3 Κόμματα καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, μὲ πληθυσμὸν 8 ἑκατομμυρίων, θέλετε νὰ ἔχωμεν 10 Κόμματα.

§42Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν πληθυσμῶν, ἀλλ’ αἱ ροπαὶ καὶ αἱ ἀνησυχίαι τῶν λαῶν ποὺ δημιουργοῦν πολλὰ Κόμματα, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ διάρθρωσις τῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ καὶ αἱ ἐξ αὐτῆς πηγάζουσαι τάσεις εἰς τὸν λαόν. Κατὰ συνέπειαν δημιουργία Κομμάτων δὲν εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον γίνεται διὰ νόμου καὶ ἐπιβάλλεται ἄνωθεν, ἀλλ’ εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται ἐντὸς τῶν χωρῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν αἱ χῶραι αὗται εἶναι μικραὶ ἢ μεγάλαι. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν. Θὰ εἴπω μόνον τοῦτο. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ἐπιδιώκεται νὰ ἀποφευχθῇ ὁ σχηματισμὸς λαϊκοῦ μετώπου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, πιστεύει κανεὶς ἀπὸ σᾶς σοβαρῶς ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀποφεύγεται τοῦτο; Οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ ἀπαντήσῃ καταφατικῶς. Ἐὰν ἠθέλατε νὰ ἀποφευχθῇ τοῦτο, θὰ ἔπρεπε νὰ φέρητε τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Ἀλλὰ ἕνας φιλοσοφημένος παρατηρητὴς τῶν παγκοσμίων πραγμάτων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐρωτήσῃ: Τίνα σημασίαν ἔχει ἡ δημιουργία, βάσει ἑνὸς ἐλαχίστου προγράμματος, μιᾶς τοιαύτης συνεννοήσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπιδιώκεται εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον ἡ συνεννόησις μεταξὺ τῶν μεγάλων ἀντιπάλων συνδυασμῶν; Ὁλόκληρος ὁ κόσμος σήμερον περιμένει μὲ ἀγωνίαν νὰ ἴδῃ πότε, βάσει ἑνὸς ἐλαχίστου προγράμματος, θὰ συνεννοηθοῦν οἱ μεγάλοι. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ εἴμεθα ὅλοι φιλοσοφημένοι. Ἀλλὰ θὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤδη πρὸ δύο ἐτῶν εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου: Ὅτι σήμερον ὁ Κομμουνισμὸς ἀποτελεῖ πραγματικότητα ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικήν, ὅτι ὁ Κομμουνισμός, τὸ ἔλεγα καὶ τότε, κατώρθωσεν ἐντὸς μιᾶς γενεᾶς νὰ καταλάβῃ τὸ ἥμισυ τῆς ἀνθρωπότητος. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἕνα γεγονὸς τὸ ὁποῖον δὲν ἀγνοεῖται ἀπὸ τοὺς σοβαροὺς χειριστὰς τῶν διεθνῶν πραγμάτων. Ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῆται ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους χειριστὰς τῶν ἐσωτερικῶν πραγμάτων.

§43Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτό, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἡττοπάθεια.

§44Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πραγματικότης, κύριε συνάδελφε, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀγνοῆτε ἢ νὰ τὴν ὀνομάζητε ἡττοπάθειαν. Ἀντιθέτως, ὑπάρχει πιθανότης νὰ αὐξηθῇ τὸ ρεῦμα αὐτὸ ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ μισαλλοδοξία καὶ ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιχειρεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας. Καὶ τότε θὰ εἶσθε σεῖς οἱ συνοδοιποροῦντες μὲ τὸν Κομμουνισμόν. Ἕν καὶ μόνον ὑπάρχει σήμερον νὰ γίνῃ, ἐὰν θέλετε νὰ ἀποφύγητε αὐτὸ τὸ ὁποῖον φοβεῖσθε καὶ δὲν πρέπει νὰ φοβῆσθε, ἐὰν ὑπάρχῃ. Νὰ ἀποσύρητε τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἀποσύρητε τὸ φαῦλον αὐτὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου βάζητε τὸν βρόχον εἰς τὸν λαιμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ἰδικόν σας λαιμόν. Ἀποσύρατε τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ σωθῆτε καὶ σεῖς ἀπὸ τὸν βρόχον αὐτόν. (Χειροκροτήματα)

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον!

§46Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται, νομίζω ὅτι τυπικῶς μόνον ἀφορᾷ τὴν ψήφισιν ἐκλογικοῦ νόμου, οὐσιαστικῶς, ὅμως, πρόκειται περὶ συζητήσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν τὸν τόπον τοὐλάχιστον κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ καὶ μίαν ἀπάντησιν εἰς τὴν διατυπουμένην ἀπορίαν ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν εἴχομεν ἐν συνόλῳ 5 διάφορα ἐκλογικὰ συστήματα. Ἀλλά, κύριοι, δὲν θὰ εἴχομεν τὴν πληθώραν αὐτὴν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, οὔτε τὴν συζήτησιν καὶ ἐπὶ τοῦ σημερινοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία ἠσκήθη ὑπὸ τῶν διαφόρων Κομμάτων κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν, καθὼς καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶχε τὴν ἀρχὴν κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν, ἐὰν ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἀπέβλεπεν ἢ ἤθελε νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν βασικῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν Χώραν καὶ τὸν λαόν. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς τοῦτο δὲν ἐγένετο, ἦτο φυσικόν, ἦτο μοιραῖον, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, νὰ ἔχωμεν τὴν πληθώραν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων καὶ τὰς σημερινὰς συζητήσεις διὰ τὴν καθιέρωσιν νέου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἡ πηγή, ἡ αἰτία τοῦ χαρακτηριζομένου ὡς κακοῦ ἐκεῖ εὑρίσκεται. Ἔχει παρατηρηθῆ, δηλαδή, εἰς τὸν ἐθνικόν μας βίον, τὸ χαρακτηριστικόν, ὅτι ἐνῷ ἐγεννήθησαν, ἀναπτύσσονται καὶ θὰ ἀναπτύσσωνται διαρκῶς νέα ρεύματα, νέαι ροπαὶ καὶ τάσεις εἰς τὴν ἐθνικὴν ζωήν, ἐνῷ συσσωρεύονται πλῆθος τὰ προβλήματα, ἀπὸ τὰ μικρότερα ἕως τὰ μέγιστα καὶ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποφασίσουν διὰ τὴν ὑπόστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ διὰ σήμερον καὶ διὰ τὸ μέλλον του, ἐν τούτοις ἐπὶ τῶν τάσεων αὐτῶν καὶ τῶν προβλημάτων, δὲν ὑπάρχουν λύσεις, δὲν ὑπάρχουν διέξοδοι, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λόγῳ παραδόσεως, ἢ λόγῳ δεσμῶν, μὲ ἰσχυρὰ οἰκονομικὰ ἢ ξένα συγκροτήματα, ἔχουν κατορθώσει νὰ ἐπιπλέουν, εἰς τὸ διάστημα αὐτό, εἰς τὸν ἐθνικὸν βίον, ἐνῷ δὲν εἶναι εἰς θέσιν καὶ δὲν θέλουν νὰ ἐπιλύσουν τὰ προβλήματα, ταὐτοχρόνως μάχονται νὰ πνίξουν, νὰ στραγγαλίσουν τὴν φωνὴν αὐτῶν τῶν ροπῶν, αὐτῶν τῶν τάσεων. Καὶ ὡς ἕνα ἀποτελεσματικόν, κατὰ τὴν ἄποψίν των, τρόπον, διὰ νὰ καταπνίξουν τὴν ἐκδήλωσιν τῶν ροπῶν καὶ τάσεων αὐτῶν, θεωροῦν τὴν ἐξεύρεσιν ἑκάστοτε, ἢ τὴν χάλκευσιν διαφόρων ἐκλογικῶν συστημάτων. Μόνον ὑπὸ τὸ φῶς αὐτῆς τῆς λογικῆς εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις, διατὶ καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀναζητεῖ νέον ἐκλογικὸν νόμον. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικοῦ νόμου, κύριοι συνάδελφοι, ἐγένετο μακροτάτη ἀνάλυσις καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι προϊόν, εἶναι καρπὸς μιᾶς συνωμοσίας. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, διότι νομίζω, ὅτι εἰς καμμίαν πλευρὰν τῆς αἰθούσης αὐτῆς δὲν ὑπάρχει ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία, ὅτι προϋπῆρξε τοῦ νόμου συνωμοσία, καὶ ὅτι καρπὸς αὐτῆς τῆς συνωμοσίας ὑπῆρξεν ὁ νόμος αὐτός. Ἐχαρακτηρίσθη εὐνοιοκρατικὸς ὁ νόμος αὐτός, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἐνισχυθοῦν ὡρισμένα πολιτικὰ συγκροτήματα εἰς βάρος τῶν ἄλλων Κομμάτων. Ἐχαρακτηρίσθη ἐπίσης παραμορφωτικὸς τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπὶ τῶν χαρακτηρισμῶν αὐτῶν, ἐπὶ τῶν ἀναλύσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνέλαβον τὸν ἐκλογικὸν αὐτὸν νόμον ὡς ἰδέαν, καὶ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι τὸν ἔφερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς ψήφισιν, δὲν ὑπῆρξαν, τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν παρακολούθησιν ποὺ ἔκαμον, ἀντιρρήσεις ἐκ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης. Ἐξ ἀντιθέτου, ὑπῆρξεν ἀποδοχὴ καὶ κυνικὴ ὁμολογία. Διετυπώθη, δηλαδή, ὅτι πραγματικῶς ὁ νόμος εἶναι ἄδικος πράγματι κατατείνει εἰς τὸν στραγγαλισμὸν τῶν μικρῶν Κομμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐὰν αὐτὰ οὕτως ἔχουν καὶ ἐὰν τὰ ἀποδέχεται ὅλα αὐτὰ καὶ ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, καταφεύγομεν εἰς τὸν νόμον αὐτόν, διότι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀποτραπῇ ὁ πολυκομματισμός. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ προσχήματος, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκεται νὰ ἀποκρυβοῦν ἀνομολόγητα συμφέροντα. Ἐὰν ὑπῆρξεν, ἢ ὑπάρχῃ πολυκομματισμὸς εἰς τὴν χώραν αὐτήν, τοῦτο δὲν ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα αὐτοῦ, ἢ ἐκείνου τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Συνεπῶς ἡ ἀποτροπὴ τοῦ πολυκομματισμοῦ δὲν εἶναι θέμα ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ ὁ ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικὸς νόμος δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποτρέψῃ τὴν ὕπαρξιν πολλῶν Κομμάτων εἰς τὴν Χώραν μας. Ἡ ὕπαρξις πολλῶν Κομμάτων εἰς τὴν Χώραν μας, ἀποτελεῖ προϊὸν τῆς κοινωνικῆς συνθέσεως ποὺ ἔχει διαμορφωθῆ. Δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, ἐπὶ παραδείγματι, νὰ ὑπῆρχον, Κόμμα ΕΠΕΚ, Δημοκρατικὸν κ.λ.π., χωριστὰ ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἐὰν τοῦτο ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐκφράσῃ καὶ πραγματοποιήσῃ τὰ συμφέροντα καὶ τὴν θέλησιν τῶν μαζῶν, αἱ ὁποῖαι παρακολουθοῦν τὰ Κόμματα αὐτά. Τὰ Κόμματα αὐτὰ θὰ κατελύοντο, ἀφ’ ἧς στιγμῆς θὰ ὑπῆρχεν ἓν Κόμμα Φιλελευθέρων, ἢ ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐκφράσῃ τὴν θέλησιν αὐτῶν τῶν μαζῶν. Ἀφ’ ἧς, ὅμως, στιγμῆς, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐστάθη ἱκανὸν καὶ μὲ τὴν σημερινὴν ἡγεσίαν του νὰ παίξῃ τὸν ρόλον αὐτὸν ἦτο ἀνάγκη πλέον κοινωνικὴ νὰ ἀναδειχθοῦν καὶ νὰ ἀναπτύσσωνται τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν σημερινὴν Βουλήν. Συνεπῶς δὲν εἶναι ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ καταλύσῃ τὰ Κόμματα. Τὰ Κόμματα αὐτὰ πηγάζουν ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν ἀνάγκην καὶ δὲν πρόκειται ὁ νόμος νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ὕπαρξίν των, ἐνῷ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ συμπτύσσεται καὶ θὰ περιορίζεται καὶ θὰ φθάσῃ νὰ γίνῃ μία ἀμελητέα παραφυὰς τῆς καθ’ αὑτὸ δημοκρατικῆς παρατάξεως, ἐφ’ ὅσον ἡ σημερινὴ ἡγεσία του δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν μαζῶν ποὺ τὸ εἶχον παρακολουθήσει ἄλλοτε. Ὑπάρχει, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα, ὅτι διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου θὰ ἐπιτύχωμεν ἀπομόνωσιν τοῦ Κομμουνισμοῦ. Τοῦ Κομμουνισμοῦ, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐκφράσεώς του, εἰς τὴν χώραν μας. Διάφοροι Κυβερνήσεις, ἀπὸ τοῦ 1947, τὸν ἔθεσαν ἐκτὸς νόμου. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, ὁ Κομμουνισμὸς ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μία πραγματικότης. Ἑκατοντάδες χιλιάδες Ἑλλήνων καὶ Ἑλληνίδων ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ὀπαδοί του καὶ νὰ πιστεύουν εἰς τὸ πρόγραμμά του. Δὲν εἶναι δυνατὸν δηλαδὴ κοινωνικὰ ρεύματα νὰ τίθενται ἐκποδών, νὰ καταργοῦνται διὰ διαταγμάτων ἢ διὰ νόμων, διότι καὶ ἡ δημιουργία των δὲν ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα τοῦ ἄλφα, ἢ τοῦ βῆτα νόμου, ἀλλὰ ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα κοινωνικῶν ἐξελίξεων. Συνεπῶς, καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶναι ψευδές, καὶ ἀστήρικτον. Καὶ εἶναι ἀστήρικτον — ἐὰν θέλετε — καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης ἀπόψεως: Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς περιφήμου ἀπομονώσεως, ὅπως τὴν διετύπωσεν ὁ κ. Ράλλης πρὸ 2–3 ἡμερῶν; Ὅτι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ παρεμποδίσωμεν καὶ Κομμουνιστὰς ψηφοφόρους ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφίζουν εἰς τὰς κάλπας μαζὶ μὲ τοὺς ψηφοφόρους τῶν ἄλλων Κομμάτων. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι διὰ τὴν στιγμὴν τῆς ψηφοφορίας καὶ διὰ 10.000–15.000 ψηφοφόρους ἐπετυγχάνετο αὐτὴ ἡ δῆθεν ἀπομόνωσις, ἐρωτᾶται, κύριοι συνάδελφοι, αἱ ἑκατοντάδες χιλιάδες Ἑλλήνων Κομμουνιστῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπομονωθοῦν ἀπὸ τὸν λαόν, ὅταν κατὰ τὸ διάστημα, ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐκλογῆς εἰς τὴν ἄλλην, ζοῦν μαζὶ τὰ κοινά των προβλήματα, βασανίζονται μαζὶ καὶ ἀγωνίζονται διὰ νὰ παραγάγουν; Ποῦ εἶναι ἡ περίφημος αὐτὴ ἀπομόνωσις; Πρόκειται περὶ προσχημάτων, ὄπισθεν τῶν ὁποίων κρύπτονται συμφέροντα τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Ὑπῆρξεν, ὅμως, καὶ τρίτον ἐπιχείρημα, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικοῦ νόμου, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις, ὅτι δῆθεν εἰς αὐτὸ ἀποβλέπει ὁ νόμος καὶ περαιτέρω θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ δυνατότης μιᾶς ἐγκύρου ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κατ’ ἀρχὴν τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, ἀποτελεῖ παταγώδη ὁμολογίαν, ὅτι μέχρι τοῦδε καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Βουλὴν, δὲν εἴχομεν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν καὶ ἔγκυρον ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἡμεῖς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ συμπέρασμα αὐτό, συμφωνοῦμεν. Διότι πράγματι δὲν ὑπῆρχεν ἰσχυρὰ Κυβέρνησις. Ἐπίσης συμφωνοῦμεν, ὅτι καὶ ἡ ἀξιωματικὴ Φιλελεύθερος Ἀντιπολίτευσις ἦτο μὴ ἔγκυρος, διότι ἐνῷ διεκήρυττε ἕνα πρόγραμμα, τὸ γνωστὸν πρόγραμμα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ἀπεκήρυξε τὸ πρόγραμμα αὐτό, μὲ συνέπειαν νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν θέλησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν διὰ τῆς ψήφου των, νὰ τὸ τάξουν ὡς ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται, κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἀντίστοιχος ἔγκυρος Ἀντιπολίτευσις; Κατὰ τὰς προηγηθείσας συζητήσεις, ἀπεδείχθη, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐὰν ἀποτελέσῃ τοῦτο τυπικῶς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῆς Χώρας, θὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία, ἡ ἐκφραζομένη εἰς ἀριθμὸν βουλευτῶν, δὲν θὰ στηρίζεται εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῶν ψηφοφόρων. Καὶ κἄτι πλέον τούτου: Θὰ στηρίζεται ἐπὶ ψήφων, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν μὲ τὴν ρητήν, τὴν κατηγορηματικὴν θέλησιν τοῦ ψηφοφόρου, ὅτι εἶναι ἐναντίον ἐκείνων τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως θὰ ὑφαρπάξουν τὴν πλειοψηφίαν εἰς ἀριθμὸν βουλευτῶν. Εἶναι, λοιπόν, δυνατόν, ποτὲ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ νὰ θεωρῆται ἰσχυρά, ἐφ’ ὅσον π. χ. μόνον δὲν θὰ στηρίζεται εἰς τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ θὰ στηρίζεται ἐπὶ ψήφων, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν ἐναντίον της; Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, τὸ περίφημον ἐπιχείρημα τῆς ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, θέτει ἓν ἐρώτημα ἐκ τῆς ἀμέσου πείρας. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶχε μίαν κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν. Τί τὴν παρημπόδισε νὰ πραγματοποιήσῃ ἕνα φιλολαϊκὸν πρόγραμμα; Ἡ ἔλλειψις πλειοψηφίας, εἶχε μίαν πλειοψηφίαν ὑπὲρ τῶν 15–20 βουλευτῶν. Ἐὰν εἶχε πρόγραμμα, ἐὰν ἤθελε νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ, εἶναι βέβαιον, ὅτι εἰς τὸ διάστημα αὐτό, ἀντὶ νὰ εἶναι διαρκῶς διώκτης τοῦ λαοῦ, θὰ ἐβοήθει αὐτόν. Δὲν εἶναι, συνεπῶς, ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος χαρακτηρίζει, ἢ τονώνει τὰς ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις, ἀλλὰ ἡ θέλησις κυρίως τοῦ λαοῦ καὶ ἡ εὐθυγράμμισις τῶν Κομμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπαγγέλωνται προγράμματα, σύμφωνα μὲ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, σύμφωνα μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας καὶ νὰ ἐφαρμόζουν τὰς ὑποσχέσεις των. Ὑπῆρξεν, ὅμως, καὶ τέταρτον ἐπιχείρημα: Διὰ τίνα λόγον ἡ Ἀριστερὰ Ἀντιπολίτευσις κατηγορεῖ τὸν νόμον αὐτόν; Ἐὰν νομίζῃ — ἡ Ἀριστερὰ — ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐνέχει τὰ στοιχεῖα τῆς ὑφαρπαγῆς τῆς ψήφου τῆς πλειοψηφίας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂς κατέλθῃ καὶ αὐτὴ — ἡ Ἀριστερὰ — εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἂς ἐπωφεληθῇ τῶν πλεονεκτημάτων αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; Τὸ ἐρώτημα αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, νομίζω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἵσταται ἐπὶ μιᾶς βάσεως, ἡ ὁποία παραδέχεται 100% μίαν κατάστασιν ἀνωμαλίας. Κατ’ ἀρχήν, λοιπόν, τὸ ἀποκρούομεν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς. Ἡμεῖς, ἐὰν εἴμεθα ἀντίθετοι τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ συστήματος, δὲν εἴμεθα διότι δὲν πρόκειται νὰ εὐνοήσῃ τὴν δημοκρατικὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ διότι πρόκειται νὰ παραμορφώσῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Ἀλλά, ἐὰν θέλετε νὰ ἀντιστρέψωμεν τὰ ἐπιχειρήματα, ἐὰν ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πιστεύουν, ὅτι ἔχουν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, διὰ τίνα λόγον ἔπρεπε νὰ καταφύγουν εἰς αὐτὸ τὸ καλπονοθευτικὸν σύστημα; Ἐὰν τὸ ἐπίστευον, θὰ ἔπρεπε νὰ καταφύγουν εἰς τὸ πλέον τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. καὶ νὰ εἴπῃ, τί ἐπραγματοποίησεν εἰς τὸ διάστημα τῆς 2ετίας, ποὺ ἐκυβέρνησε, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ εἴπῃ καὶ ἐκεῖνο τί ἔκαμε, ποίαν δημιουργικὴν Ἀντιπολίτευσιν ἔκαμε καὶ νὰ διεκδικήσουν τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ. Τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐπροχώρησαν εἰς αὐτὴν τὴν εὐθεῖαν, τὴν τιμίαν ὁδόν, ἀποδεικνύει ὅτι ἀπὸ τοῦδε ἔχουν ἀντιληφθῆ, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔχουν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἐξ ἀντιθέτου, ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ εἶναι ἐναντίον των, θέλει νὰ τοὺς καταδικάσῃ καὶ δι’ αὐτὸ κατέφυγον εἰς τὸ σύστημα αὐτό, διὰ νὰ κλέψουν τὰς ψήφους τοῦ λαοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν αἰτία καὶ ἀφορμὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικοῦ συστήματος ἦτο μόνον ἡ ἐπιδίωξις ἐκ μέρους τῶν δύο συνεργαζομένων πλέον Κομμάτων νὰ κατακτήσουν τὴν ἐξουσίαν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι κάθε Κόμμα πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν θεμιτὴν ἐπιδίωξιν, ἴσως τὸ πρᾶγμα θὰ ἐχαρακτηρίζετο κατὰ ἕνα τρόπον ἠπιώτερον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι μεταχειρίζονται ὄχι τόσον ἐντίμους πρὸς τοῦτο μεθόδους, ἀλλὰ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὑπάρχει φόβος, ὑπάρχει κίνδυνος, ὑπάρχει βεβαιότης, ὅπως πιστεύει ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, ὅτι τὴν κατάκτησιν τῆς ἐξουσίας, διὰ τῆς συνωμοσίας, καὶ τῆς συνεργασίας, τὴν ἐπιδιώκουν τὰ δύο Κόμματα, ὡς μέσον, διὰ νὰ ἐπιδιώξουν ἀπωτέρους σκοπούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελέσουν κίνδυνον ἀποφασιστικὸν διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Ἔχει καταστῆ διαφανές, ὅτι τὰ δύο Κόμματα, τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῶν Φιλελευθέρων, ἐν τῇ ἐξυπηρετήσει μιᾶς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ὑπαγορεύεται ἀπὸ ξένα συμφέροντα ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ συμφέροντα μονοπωλιακῶν συγκροτημάτων, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζονται καὶ εἶναι γνωστὰ ὡς 500 οἰκογένειαι Ἄρμουρ, εἶναι γεγονὸς ὅταν τὰ δύο κομματικὰ συγκροτήματα ἐπιδιώκουν νὰ κατακτήσουν τὴν ἐξουσίαν, διὰ νὰ ἀσκήσουν τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὑπηρετικὴ τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Καὶ πλέον συγκεκριμένως ἐπιδιώκεται διὰ τῆς ὑποκλοπῆς τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ, νὰ σχηματισθῇ μία τεχνητὴ πλειοψηφία, ἡ ὁποία θὰ συνεχίσῃ καὶ θὰ λύσῃ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ἀποφασιστικὸν θέμα τῆς ἐγκαταστάσεως πυρηνικῶν βάσεων εἰς τὴν Χώραν μας καὶ περαιτέρω θὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ νὰ συνθηκολογήσῃ, εἰς τὸ νὰ κλείσῃ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, ἐνῷ παραλλήλως θὰ σταθεροποιήσῃ καὶ θὰ προωθήσῃ τὰ συμφέροντα τῶν συγκροτημάτων τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Ὁ βαθύτερος σκοπός, ἡ βαθυτέρα αἰτία αὐτῆς τῆς ἐπιχειρήσεως ἢ συνεργασίας εἶναι ὁ κίνδυνος, ὄχι ἐὰν τοῦτο τὸ Κόμμα, ἢ ἐκεῖνο, θὰ κατακτήσῃ τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ ἂν καὶ κατὰ πόσον ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς θὰ προκύψῃ μία κατάστασις, ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς σωτηρίας, ἢ περὶ τῆς συντριβῆς τοῦ τόπου αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν—κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μας —δὲν τίθεται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον σήμερον καὶ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἐρωτᾷ, ἐὰν θὰ ἐπιτύχῃ τὸ συγκρότημα τὸ συνωμοτικόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περιμένει, διὰ νὰ θέση φραγμὸν εἰς τὴν πορείαν τῆς πολιτικῆς αὐτοῦ τοῦ συγκροτήματος. Διότι μόνον διὰ τοῦ φραγμοῦ αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῇ. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι εἰς θέσιν καὶ νὰ ἀνατρέψῃ τὸ καθεστὼς τῆς εὐνοιοκρατίας καὶ νὰ ἐπιβάλῃ μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν θέλησίν του, διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν ἐξασφάλισίν της ἀπὸ τὸν κίνδυνον τῶν πυρηνικῶν καταστροφῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς παρατάξεως).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§48Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πιστεύω εἰλικρινῶς, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ παροῦσα συζήτησις ἀποτελεῖ τὴν σοβαρωτέραν, ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς σημασίας, ἀπὸ ὅλας τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ βίου τῆς ἑτοιμοθανάτου Βουλῆς. Δι’ αὐτὸ θεωρῶ χρέος, ἐν πάσῃ συντομίᾳ, νὰ ἀναπτύξω ὡρισμένας, καθαρῶς προσωπικὰς ἀπόψεις μου, ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἐκλογικοῦ νόμου. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅλη ἡ συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, περιστρέφεται γύρω ἀπὸ ἕνα κεντρικὸν θέμα, ἀπὸ ἕνα βασικὸν πολιτικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον, ὅμως, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν ἀντεμετωπίσθη εὐθέως καὶ ἀμέσως. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων συνεφώνησεν ἐπὶ ἑνὸς ἐκλογικοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον καὶ ὑποστηρίζει καὶ δηλοῖ ἐκ προοιμίου, ὅτι ἡ συμφωνία του ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ ἐπιλέξῃ μεταξὺ τοῦ τρισυποστάτου φαύλου ἐκλογικοῦ συστήματος τοῦ 1956, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς ἐλέχθη ὅτι ἦτο καὶ ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς νεκρόν, ἢ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον κατετέθη. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσῃ ὑποστήριξιν τοῦ μὴ χείρονος καὶ ἐγὼ ὡς μέλος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πειθαρχῶ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Θεωρῶ, ὅμως, χρέος μου νὰ ἐπισημάνω τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐτέθη ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ διλήμματος καὶ νὰ διερωτηθῶ τί ἦτο αὐτὸ τὸ δίλημμα, ἀπὸ ποῖον ἐτέθη καὶ ποῖος ἦτο, ἐπὶ τέλους, ὁ ἀποφασιστικὸς ἐκεῖνος παράγων, ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὸ δίλημμα. Κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω εἰλικρινῶς, ὅτι ἡ συζήτησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν γίνεται ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς διαμορφουμένης καταστάσεως καὶ πιστεύω εἰλικρινῶς ὅτι, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς ἀποφασιστικῶς καθορίζεται ἀπὸ παράγοντας συνταγματικοὺς καὶ ἀντισυνταγματικοὺς κειμένους ἔξω παντὸς Συντάγματος καὶ πάσης κοινοβουλευτικῆς τάξεως καὶ πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εὑρέθη ἐνώπιον τοῦ διλήμματος, τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Χώραν μας ἓν καθεστὼς ἄνωθεν ἐπεμβάσεων, τὸ ὁποῖον παρεμποδίζει τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τοῦ πολιτικοῦ μας βίου. Πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἀπετέλεσαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τοὺς ἀποφασιστικοὺς παράγοντας οἱ ὁποῖοι διεμόρφωσαν τὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ὑπέμνησε πρὸ ὀλίγου, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πέντε τελευταίων ἐτῶν ἐψηφίσθησαν πέντε ἐκλογικοὶ νόμοι. Τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀκριβὲς καὶ ἂν ἐξῃρέσητε τὸν νόμον τοῦ 1951, ὅλοι οἱ νόμοι οἱ ὁποῖοι ἐπηκολούθησαν, ἀπετέλεσαν νόμους, οἱ ὁποῖοι ἀναμφισβητήτως δὲν ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, οὔτε ἐδημιούργησαν τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ λαὸς δύναται ἐλευθέρως νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του καὶ ὅτι ἡ λαϊκὴ κυριαρχία δὲν ἀποτελεῖ κοινὸν γράμμα ἀλλ’ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τοῦ δημοσίου βίου τῆς Χώρας μας. Τὸ 1951 εἶχον καὶ ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ εἴπω, τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ κάμῃ ἐκλογικὸν σύστημα, νὰ ψηφίσῃ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ συνέτριβε τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν ἐν τῇ γενέσει του καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεσόβει ὅλας τὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν. Δὲν εἶχε παρὰ νὰ ψηφίσῃ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διὰ τὴν ὁποίαν διέθετε πλήρη καὶ ἐπαρκῆ πλειοψηφίαν. Δὲν τὸ ἔπραξεν ὁ ἀείμνηστος Πλαστήρας. Προκληθεὶς ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Στρατάρχην Παπάγον ἐπανειλημμένως, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἐδέχθη τὴν ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον τοῦ ἐπροτείνετο. Ἡ πολιτικὴ ἐκείνη πρᾶξις ὑπῆρξεν ὀλέθριον πολιτικὸν σφάλμα, ἀλλὰ ἦτο, ἐν πάση περιπτώσει, πρᾶξις πολιτικῶς ἔντιμος καὶ γενναία καὶ ἀποτελεῖ, κύριοι συνάδελφοι, τὴν τελευταίαν ἀναλαμπὴν αὐτοῦ τοῦ εἴδους πολιτικῶν ἐκδηλώσεων εἰς τὴν Χώραν μας. Ἔκτοτε κινούμεθα μεταξὺ ἐκλογικῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν ὡρισμένων κομματικῶν παρατάξεων, ἢ ὡρισμένων Κομμάτων καὶ ζῶμεν, δυστυχῶς, τὸ φαινόμενον οἱ ἴδιοι ὑποστηρικταὶ ἐξωφρενικῶν ἐκλογικῶν συστημάτων τοῦ παρελθόντος νὰ ὑποστηρίζουν σήμερον ἀπολύτως τὰ ἀντίθετα, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ τὸ στενότερον προσωπικὸν κομματικόν των συμφέρον. Προσωπικῶς, κύριοι συνάδελφοι, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ βίου τῆς Βουλῆς, τῆς παρελθούσης, ὅταν συνεζητεῖτο ὁ ἐκλογικὸς νόμος, νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου καὶ νὰ καταψηφίσω τὸν τότε προταθέντα νόμον. Ὑπεστήριξα ἔκτοτε καὶ δὲν μετέβαλον οὐδαμῶς ἀντίληψιν οὔτε καὶ σήμερον, ἀλλὰ θεωρῶ, τοῦτο ὑπέρ ποτε ἄλλοτε ἀναγκαῖον, ὅτι ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ ἐκφύγῃ ἡ Χώρα μας ἀπὸ τὸν φαῦλον κύκλον εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει περιέλθει, ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ὁμαλὸς πολιτικὸς βίος, ὁ μόνος τρόπος, ἐὰν θέλετε διὰ νὰ ἡμερεύσουν ὄντως τὰ Ἑλληνικὰ πολιτικὰ ἤθη, εἶναι νὰ διεξαγάγωμεν κάποτε μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, μὲ ἕν ἁπλοῦν καὶ ἔντιμον σύστημα μίαν ἐκλογήν, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀφετηρίαν τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος. Δυστυχῶς, τὸ 1956 δὲν ἐγένετο τοῦτο. Ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία πνέει σήμερον τὰ λοίσθια, ἔζησεν ἐπὶ δύο συναπτὰ ἔτη. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατόν τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐτῶν αὐτῶν ὁ πολιτικός μας βίος προήχθη καὶ φοβοῦμαι πολὺ ὅτι χάνομεν καὶ μίαν νέαν εὐκαιρίαν καὶ φοβοῦμαι πολὺ ὅτι τὰ ὅσα συνέβησαν μὲ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην νὰ ἐπαναληφθοῦν καὶ σήμερον καὶ θὰ περάσωμεν ἀπὸ μίαν παράτασιν τῆς σημερινῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας διὰ νὰ ὑποχρεωθῶμεν κἄποτε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ριζικὸν ἐκεῖνο φάρμακον, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ὁμαλὴν πολιτικὴν διέξοδον. Κύριοι συνάδελφοι ὑπὲρ τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν συστημάτων ὑπῆρξαν ἄπειρα ἐπιχειρήματα καὶ ὀρθῶς καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου προσωπικὴν ἐντύπωσιν, ἐλέχθη ὅτι ἡ πολιτικὴ πραγματικότης τοὐλάχιστον εἰς τὴν Χώραν μας ἔν τινι μέτρῳ τοὐλάχιστον ὀφείλει νὰ καθορίζῃ τὴν λῆψιν θέσεως ἔναντι ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου ἀπὸ τὰ ὑπεύθυνα πολιτικὰ Κόμματα καὶ τοὺς ὑπευθύνους πολιτικοὺς ἄνδρας. Ἐὰν ἐπρόκειτο θεωρητικῶς νὰ ἐκφράσωμεν ἀντιλήψεις ἐπὶ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον προκρίνομεν, ἐγὼ προσωπικῶς, ὅπως εἶχον καὶ ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω, θὰ προετίμων τὸ μονοεδρικὸν μὲ τοὺς 150 βουλευτάς. Τοῦτο, ὅμως, ἀποτελεῖ ἀνέφικτον ἐπιδίωξιν ἐν ὄψει τῆς σημερινῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ οὐδαμῶς ἀνέφικτον ἐπιδίωξιν, ἀποτελεῖ ἡ ἐπιβολὴ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ἡ διενέργεια ἐκλογῶν μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶχεν ὄντως συμφωνήσει καὶ προτοῦ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, ἔπεσε, παρῃτήθη ὁ Πρόεδρός της καὶ ἐστερήθη τῆς κοινοβουλευτικῆς της πλειοψηφίας. Δι’ αὐτὸ ἄλλωστε καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε τὴν παραίτησιν. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην διεμορφοῦτο μία νέα πολιτικὴ πραγματικότης καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διεμορφοῦτο νέα πολιτικὴ πραγματικότης ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ὑγιεῖς, ὁμαλὰς καὶ συμφερούσας διὰ τὴν Χώραν λύσεις, ἔρχεται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διὰ τῶν πρώτων δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου της, θέτει τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρὸ τοῦ διλήμματος, νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον, εἰδ’ ἄλλως — τὸν κατατεθέντα νόμον ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶχεν ἐπέλθει ἡ συμφωνία κατὰ τὸ παρελθὸν τῶν δύο Κομμάτων — εἰδ’ ἄλλως νὰ δημοσιεύσῃ τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἦτο ἤδη ὑπογεγραμμένον. Κύριοι συνάδελφοι, ἀσχέτως τοῦ καθαρῶς θέματος ἀξιοπρεπείας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Βασιλικὴ παρέμβασις, ἡ Βασιλικὴ ρυθμιστικὴ παρέμβασις, δὲν ἀρκεῖται εἰς τὸ νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἐκλογὰς ἢ ἐὰν δὲν θὰ ὁδηγηθῶμεν, ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἐπιθυμῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ λάβω θέσιν, ἀλλὰ προχωρεῖ καὶ μέχρι τοῦ σημείου διὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν διορίζει νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ψήφισιν ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος. Νομίζω, ὅτι καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ βασικὴν ἀνωμαλίαν.

§49Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς διακόψω, νὰ ἀναγνώσω τὰς δηλώσεις καὶ νὰ ὑπενθυμίσω πρὸς ὑμᾶς καὶ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους βουλευτάς, ὅ,τι εἶπον. Εἰς τὰς δηλώσεις ἐλέχθη τὸ ἑξῆς, ὅτι κατὰ τὴν διαρρεύσασαν διετίαν, ἐπιμόνως ἐζητήθη ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ τροποποίησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις συμφωνήσασα, ἠθέλησε νὰ καταθέσῃ εἰδικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀντικαθίστα τὸ ἰσχῦον, ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐστρέφετο ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἀφ’ ἧς ἡ τότε Κυβέρνησις, ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, εἴχομεν ἓν γεγονός, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμία δύναται νὰ προβληθῇ ἐκ μέρους οἱουδήποτε, ἀντίρρησις, τὸ ὅτι, δηλαδή, τὸ σύνολον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἦτο σύμφωνον μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου. Αὐτὸ τὸ γεγονός, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον καὶ νὰ παραμεληθῇ ἀπὸ τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ δεχθῇ τὴν ἐντολὴν τοῦ Μεγαλειοτάτου καὶ ὡς ἐτόνισα ἐνώπιον ὑμῶν κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶχον τὴν πρωτοβουλίαν, νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν Μεγαλειότατον τὴν πραγματικότητα αὐτὴν καὶ νὰ ζητήσω ὅπως εἰς τὴν ἐντολὴν περιληφθῇ καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐμφανιζομένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν νόμου ἐκλογικοῦ. Ἐτόνισα δὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ εὑρισκόμενον ὑπὸ ψήφισιν, διότι ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς ἐμφανίσεώς της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν ἔσχε νὰ λάβῃ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς, δὲν εἶχεν εἰσιτήριον διὰ νὰ καταθέσῃ νομοσχέδιον, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ μετάσχῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τῆς νομοθετικῆς πρωτοβουλίας. Μόνον μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἐδίδετο αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ πρὸς ἀποφυγὴν χρονοτριβῆς κατετέθη τὸ νομοσχέδιον ὅπως εἶχε καὶ ἐτέθη ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἧς ἡ ψῆφος ἐζητήθη. Ποῦ εὑρίσκετε εἰς αὐτὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς δημοσιεύσεως τοῦ διατάγματος τῆς διαλύσεως; Σᾶς τονίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ πραγματικὴ καὶ ἡ λογικὴ σειρὰ τῶν γεγονότων. Ἑπομένως, τὸ νὰ ἀναφέρεσθε εἰς σκέψεις τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἐξεδηλώθησαν ὡς ἀπόφασις ἐπὶ εἰσηγήσεως ἰδικῆς μου, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐντὸς τῆς πραγματικότητος. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου γίνῃ ἀνεπηρέαστος ἀπὸ οἱανδήποτε παρεξήγησιν, ἀφορῶσαν τὴν δήλωσιν αὐτήν. Ἡ δήλωσις, δηλαδή, τῆς Κυβερνήσεως ἀφορᾷ ἓν νομοσχέδιον κατατεθειμένον πρὸ τῆς Βουλῆς, τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ψῆφος, καὶ ἡ Βουλὴ ἀφ’ ἧς ἤρξατο κατὰ τὸ Σύνταγμα ἡ συζήτησις τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου, θὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§50Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανέρχομαι εἰς τὰς δηλώσεις σας τῆς πρώτης ἑσπέρας ὅτε ἀνελάβατε τὴν ἐντολὴν σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀσχέτως τοῦ γεγονότος ὅτι ἐν συνεχείᾳ ἠμβλύνθη ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς ἐμφανίσεως τὸ δίλημμα ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐθέσατε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Βέβαια ἀπομένει τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν κυρίων συναδέλφων οἱ ὁποῖοι παρίστανται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη δὲν εἶναι βέβαιοι τὶ τυχὸν θὰ συμβῇ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀποφασίζῃ νὰ προχωρήσῃ ἢ ἐξεδήλωνε τὴν πρόθεσιν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ψήφισιν ἑτέρου νόμου, πλὴν τοῦ νόμου ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἄνωθεν προεκρίθη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προχωρήσω περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ διαπιστώσω ὡς βασικὸν φαινόμενον τοῦ πολιτικοῦ μας βίου αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι, κατὰ τὴν προσωπικήν μου πεποίθησιν, ὅτι ὁ πολιτικός μας βίος κινεῖται μεταξὺ δύο συμπληγάδων, μεταξὺ τῆς εὐνοιοκρατίας, ὅπως καθιερώθη νὰ λέγεται, καὶ μεταξὺ τῶν μετώπων. Τὰ μέτωπα εἶναι ἐξ ἀντικειμένου συμμαχικὰ τῆς εὐνοιοκρατίας καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ εὐνοιοκρατία μὲ τὰς ἐκδηλώσεις της εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν καλύτερον στρατολόγον καὶ τὸν καλύτερον σύμμαχον τῶν μετώπων. Πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, εἰλικρινῶς καὶ οὐδέποτε μετέβαλον οὔτε καὶ τώρα μεταβάλλω ἀπόψεις, ὅτι ἡ δημιουργία μετώπων ἀποτελεῖ πρόσθετον παράγοντα τῆς νοθεύσεως τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς ζωῆς. Καὶ ἐὰν σήμερον ὑποστηρίζω μὲ φανατισμὸν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, τὸ κάμνω, ὅπως ἐπανειλημμένως εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ εἴπω, ὥστε τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα νὰ κατέλθῃ κεχωρισμένον καὶ ὄχι ὑπὸ τὴν σημερινὴν μορφὴν τῆς Ε.Δ.Α. Τοῦτο δὲ ὀφείλεται εἰς τὴν βεβαίαν πεποίθησιν ὅτι ἡ πολιτικὴ ὁμαλότης καὶ ὁ ὁμαλὸς πολιτικὸς βίος δὲν θὰ ἀποκατασταθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐὰν κἄποτε δὲν παύσουν νὰ ἐνεργοῦν οἱ παράγοντες οἱ ὁποῖοι νοθεύουν τὴν ἐκδήλωσιν τῆς λαϊκῆς προτιμήσεως, τὴν ἐκδήλωσιν τῶν λαϊκῶν ρευμάτων. Δὲν γνωρίζομεν, τὸ εἶπον καὶ τὸ 1956 καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, δὲν γνωρίζομεν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη τί ἀντιπροσωπεύουν τὰ Κόμματα, τί ἀντιπροσωπεύουν οἱ Ἀρχηγοί, τί ἀντιπροσωπεύουν οἱ βουλευταί. Ἐζήσαμεν τὸ φαινόμενον τῆς ΕΡΕ, ἡ ὁποία ἀπὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα ἐκινδύνευσεν ἐν μιᾷ νυκτὶ νὰ μείνῃ ὡς ἐσχάτη μειοψηφία ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶχε οὔτε κἂν τοὺς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν νέον Κανονισμὸν θὰ ἀπαρτίζουν Κόμμα. (Θόρυβος – διαμαρτυρίαι). Αὐτὸ ἀποτελεῖ προσωπικήν μου ἀντίληψιν, κύριοι συνάδελφοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ εἰς καμμίαν περίπτωσιν κριτήριον ἡ ἐκλογὴ ἡ ὁποία θὰ ἐπακολουθήσῃ.

§51Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀπευθύνεσθε πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ σᾶς πληροφορῶ ὅτι λυποῦμαι ποὺ δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ τὰς ἀπόψεις σας. Ἐγώ, γνωρίζω τί ἀντιπροσωπεύω. Εἰς τὴν κατηγορίαν σας εὑρίσκονται ὅλοι οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐπροκαλέσατε τὴν διαμαρτυρίαν, καὶ εὐλόγως τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι δὲν νομίζω ὅτι προσήκει εἰς ὑμᾶς, ἐφωδιασμένον μὲ πλουσίαν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, καὶ μὲ εὐπρέπειαν ἀνάλογον πρὸς τὴν ἰδιότητά σας, καὶ πρὸς τὸ παρελθόν, νὰ στρέφεσθε πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς Ε.Ρ.Ε., καὶ νὰ λέγετε ὅτι ἐν μιᾷ νυκτὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ θέμα ἀποσυνθέσεως τοῦ Κόμματος.

§52Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐνθυμῆσθε καὶ παλαιοτέρας περιστάσεις τῆς παρατάξεώς σας. Ἀλλὰ ἐὰν αὐτὸ ποὺ λέγω δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀποδείξω, πολλοὶ ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων θὰ δύνανται νὰ γνωρίζουν πόσας ὑπογραφὰς εἶχε τὸ πρωτόκολλον τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη ἀμέσως μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου καὶ ποία ὑπῆρξεν ἐν συνεχείᾳ ἡ πολιτικὴ ἐξέλιξις.

§53Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἡ ἀναδρομὴ αὐτὴ εἰς τὸ παρελθόν, δὲν ἀποτελεῖ θέμα τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου.

§54Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν πραγματικότητος. Εἶπον ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν τί ἀντιπροσωπεύουν τὰ Κόμματα καὶ τί ἀντιπροσωπεύουν οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοί. Συζητοῦμεν διὰ τὰ τεχνικὰ ἐκλογικὰ συστήματα τὰ ὁποῖα νοθεύουν τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου καὶ τὴν ἑπομένην, κύριοι τῶν ἐκλογῶν, τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον θὰ ἐκφράζῃ τὰς τάσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§55Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ὡμιλήσατε περὶ παραγόντων, οἱ ὁποῖοι νοθεύουν τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Πρέπει νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ὅτι συμπεριλαμβάνεται εἰς αὐτοὺς καὶ ὑμᾶς τὸ ἴδιον καὶ τὸ Κόμμα σας διότι βασικὸν κριτήριον, βασικὸς παράγων ὁ ὁποῖος ὡδήγησεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ φέρῃ τὸν νόμον αὐτὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀποτελεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι πρὸ μὲν τῆς ἀποχωρήσεως τῶν 15 βουλευτῶν ἐκ τῶν τάξεων τῆς Ε.Ρ.Ε. τὸ 77% τῶν βουλευτῶν, καὶ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν 15 βουλευτῶν τὸ 72% τῶν βουλευτῶν ἐξεφράσθη ὅτι αὐτὸ ἦτο τὸ σύστημα ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαί. Ἀποτελεῖ, λοιπόν, ὄχι νόθευσιν, ἀλλὰ σεβασμὸν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἔρχεται ἐνώπιον αὐτῆς νόμος πρὸς ψήφισιν ἐπὶ τοῦ ὁποίου συνεφώνησε τοὐλάχιστον τὸ 72% τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν ὑπάρχῃ νόθευσις καὶ εὐνοιοκρατία ἀναμφισβητήτως συμμετέχει εἰς αὐτὴν καὶ τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε.

§56Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν εἶσθε ὁ ἁρμόδιος νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι ὁ πολιτικὸς βίος δὲν ρυθμίζεται ἀπὸ τοὺς κανόνας τοῦ ἀστικοῦ δικαίου καὶ πρὸ παντὸς σεῖς πρέπει νὰ συμφωνήσητε ὅτι χρέος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἢ νὰ διαλύσῃ ἀμέσως τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι ἐθνικῶς συνέφερεν νὰ διεξαχθοῦν ἐκλογαὶ μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1956, ἢ νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας προτείνουσα, φυσικὰ νόμον πρὸς ψήφισιν, ἀλλὰ δὲν ἦτο παραδεκτὸν διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ θέσῃ αὕτη τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρὸ τοῦ διλήμματος, ἢ διαλύω τὴν Βουλὴν ἢ κάμνω ἐκλογὰς μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον ἢ ψηφίζω τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ὁ παρὼν ἐκλογικὸς νόμος, κύριοι συνάδελφοι, ξεκινᾷ ἀπὸ τὴν βάσιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ὅταν ἡ πολιτικὴ ἀτμόσφαιρα, κύριοι, εἶναι τόσον θολὴ ὅσον εἶναι σήμερον, ὅταν τόσοι παράγοντες τὴν νοθεύουν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ πρόθεσις νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα ἀδιάβλητον ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, νομίζω ὅτι ἡ φυσικωτέρα σκέψις εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀχθῇ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἦτο νὰ ἀποφύγῃ νὰ συζητήσῃ ἐκλογικὸν νόμον μὲ πλεῖονα ἄρθρα καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ, ὡς ἐλέχθη καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ἕνα ἀπὸ τὰ προϊσχύοντα συστήματα. Προέκρινε τὴν ἀρχὴν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἑπομένως ὤφειλε νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ νομοθέτημα τοῦ 1951 δι’ ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου. Τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν ὑπάρχει παράγων ὁ ὁποῖος ὑπεισέρχεται διὰ νὰ δεσμεύσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ νὰ βγῇ ἀπὸ αὐτὴν ἕνας νόμος ὁ ὁποῖος θὰ ἐψηφίζετο, ὡς ἀνέφερα. Ὁ παρὼν ἐκλογικὸς νόμος ξεκινῶν ἀπὸ τὴν βάσιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς ἔχει ὡρισμένα μειονεκτήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἐπιμείνω αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω εἶναι ὅτι ἀποτελεῖ ἐν τῇ οὐσίᾳ ὑπερενισχυμένην ἀναλογικήν. Ἀποτελεῖ ἓν ἐκλογικὸν σύστημα, τοῦ ὁποίου τὸν μηχανισμὸν κατέστη ἀδύνατον νὰ ἀνεύρω. Δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀνεύρω μὲ ποῖα κριτήρια διατυποῦνται τὰ ἄρθρα, τὰ προβλέποντα τὰ τῆς δευτέρας καὶ τρίτης κατανομῆς. Ὡς εἶναι διατυπωμένα τὰ ἄρθρα αὐτὰ δίδεται μία ὑπέρμετρος πριμοδότησις εἰς τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ πρῶτον, μὲ ἀποτέλεσμα ἓν Κόμμα συγκεντρῶνον τὰ 36% νὰ ἔχῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ἐὰν τοῦτο εἶναι εἰς τὴν πρόθεσίν μας θὰ πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὰ ἄρθρα αὐτὰ ὡς ἔχουν. Ἐάν, ὅμως, δὲν εἶναι αὐτὸ εἰς τὴν πρόθεσίν μας, ἀσχέτως τοῦ ποῖον θὰ εἶναι τὸ πρῶτον Κόμμα καὶ νομίζω ὅτι μόνον ἀφελεῖς αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρὸ τῶν ἐκλογῶν δύνανται νὰ διατυπώσουν προβλέψεις, ἐὰν τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τῆς ὑπερενισχυμένης ἀναλογικῆς δὲν δεχθῶμεν ὀφείλομεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν τροποποίησιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων. Θεωρῶ χρέος μου νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα μίαν ἐπαλήθευσιν τῶν ἀπόψεών μου, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς ἀριθμητικὰ δεδομένα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7 τοῦ νομοσχεδίου καὶ κάμνω τὴν ἐπαλήθευσιν αὐτὴν λαμβάνων ὑπ’ ὄψει μου τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1951. Ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν σας τὴν ἐπαλήθευσιν ἡ ὁποία ἐγένετο μὲ τὴν συνεργασίαν τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ εἶναι, κύριοι, καταπληκτικὰ τὰ ἀποτελέσματα. Διαπιστοῦται ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς ὅτι ἓν Κόμμα μὲ ποσοστὸν 37%, ὅπως συνέβη νὰ εἶναι, τότε, τὸ Κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, θὰ εἶχε ἀπόλυτον καὶ σταθερὰν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκείνην. Νομίζετε ὅτι θὰ προηγάγαμεν τὴν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας καὶ θὰ βοηθούσαμεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν συνθηκῶν πολιτικῆς ὁμαλότητος τὰς ὁποίας, ἐπὶ τέλους, πρέπει κἄποτε νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἐὰν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, ἀσχέτως τοῦ ποῖον θὰ ἦτο τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα, ἐὰν ἐνεφανίζετο ἓν Κόμμα μὲ τὸ ⅓ τῶν ψήφων εἰς τὸ νέον Κοινοβούλιον; Πῶς θὰ ἦτο δυνατόν, κύριοι, νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν ἡ νέα Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ προήρχετο οὕτω μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διατηρηθῇ περισσότερον ἡ πολιτικὴ ἀνωμαλία; Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ εἴπω. Νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς κρισίμου καμπῆς τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου μας. Νομίζω ὅτι ἡ ὑπεύθυνος πολιτικὴ ἡγεσία ὅλων τῶν Κομμάτων πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας της. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λυτρωθῶμεν ἔστω καὶ ἂν ἔχωμεν τὸ ἀτύχημα νὰ ψηφίζωμεν ἐκλογικὸν νόμον εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, νὰ λυτρωθῶμεν ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ προσωπικοῦ ἢ κομματικοῦ συμφέροντος καὶ νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος τῆς Χώρας. Ἐὰν παραταθῇ ἡ περίοδος αὐτὴ τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας καὶ ἡ περὶ τῆς εὐνοιοκρατίας συζήτησις, νομίζω, ὅτι κινδυνεύουν καὶ οἱ πολιτικοὶ θεσμοὶ ἀλλὰ καὶ οἱ βασικοὶ θεσμοὶ τοῦ πολιτεύματος θὰ τεθοῦν ἐν κινδύνῳ. Ὅσοι ἀγαποῦν τὸν ἐλεύθερον κοινοβουλευτικὸν βίον καὶ πιστεύουν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν δημοκρατίαν, νομίζω ὅτι ἔχουν χρέος νὰ παύσουν νὰ ἀκολουθοῦν πολιτικὴν στρουθοκαμήλου καὶ νὰ θέτουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐνώπιον τῶν δύο συμπληγάδων περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα καὶ νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος τῆς Χώρας. Αὐτὸ θὰ ἀπετέλει τὴν μεγαλυτέραν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ προσφέρῃ ὁ πολιτικὸς κόσμος σήμερον εἰς τὴν Χώραν μας. (Χειροκροτήματα).

§57Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἤθελα νὰ ἀπευθύνω μία ἐρώτησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Χανίων συνάδελφον. Αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀναπτύσσει εἶναι ἐντελῶς διάφοροι ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἀναπτύσσει ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ ἠθέλαμεν νὰ γνωρίζωμεν αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἤδη ἀνέπτυξε εἶναι προσωπικαί του ἀπόψεις ἢ ἀπόψεις τοῦ κόμματος.

§58Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καίτοι εἶναι περιττὸν τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κυρίου Τσάτσου διὰ τὸ τί συμβαίνει εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἔχω χρέος νὰ ἐπαναλάβω αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠκούσατε, διότι φαίνεται ὅτι ἐλλείπατε, ὅτι ἀποτελοῦν καθαρῶς προσωπικάς μου ἀπόψεις, ὅτι πιστεύω ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εὑρέθη ἐνώπιον τοῦ ἀπαραδέκτου διλήμματος καὶ ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις τῆς ἡγεσίας του, ὤφειλον νὰ ὑπακούσω, εἶχον ὅμως χρέος ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ θέσω τὰς ἀπόψεις μου.

§59Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ κάμω τὴν ἰδίαν δήλωσιν καὶ ἐγώ. Ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀνέπτυξα πρὸ ὀλίγου, ἀποτελοῦν ἰδικάς μου ἀπόψεις.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σ. Γουδελῆς ἔχει τὸν λόγον.

§61Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἕνας ἀπὸ τοὺς νεωτέρους Βουλευτάς, ποὺ ἀπὸ τὸ 1950 καὶ ἐντεῦθεν παρακολουθοῦν αὐτὰς τὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις, ποὺ δημιουργοῦνται μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Βλέπω πάντοτε ἐν ὄψει τῶν ἐκλογικῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι φέρονται εἰς τὸ Κοινοβούλιον, διὰ νὰ τοὺς ψηφίσωμεν, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα πάντοτε τῶν εἰσηγητῶν περιστρέφονται καὶ κινοῦνται εἰς τὸ ὅτι τάχα ἀφορμὴν αὐτῆς τῆς κακοδαιμονίας, αὐτῆς τῆς ἀδυναμίας νὰ σταθοῦν σταθεραὶ Κυβερνήσεις, εἶναι τὰ μικρὰ κόμματα. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ εἶμαι εἷς βουλευτὴς προερχόμενος ἀπὸ τὰ μικρὰ κόμματα ἐθεώρησα ὑποχρέωσιν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ὁμιλήσω ἐπάνω εἰς τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα διεδραματίσθησαν ἀπὸ τὸ 1950 ἕως τὸ 1951 καὶ 1952 καὶ νομίζω, ὅτι αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δὲν ὀφείλονται εἰς τὰ μικρὰ κόμματα, ἀλλὰ εἰς αὐτὸ τὸ Κόμμα τὸ μέγα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσε νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἐνυσχυμένην ἀναλογικὴν τὸ 1951, ἡ ὁποία γνωστὸν εἶναι ὅτι ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ δώσῃ μεγάλην πλειοψηφίαν εἰς ἕνα Κόμμα διὰ νὰ γίνῃ Κυβέρνησις. Τότε ἐνεφανίσθη ἡ κατάστασις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἡ ὁποία καὶ μόνη κατώρθωσε νὰ κυβερνήσῃ ἐπὶ μίαν τριετίαν καὶ τρεῖς μῆνας, καὶ ἐβάδιζεν εἰς τὴν 4ετίαν, ἀλλὰ ὁ πρόωρος θάνατός του τοῦ διέκοψε τὴν σταδιοδρομίαν. Μέσα ἀπὸ τὴν κατάστασιν ἐκείνην τοῦ Συναγερμοῦ ἀνεπήδησεν ἡ Ε.Ρ.Ε. Κατῆλθε εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ μικτὸν πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ ἐπῆρεν ἀρκετὰς ἕδρας, 165 τὸν ἀριθμόν. Δηλαδή, ἀρκετὰς ἕδρας, διὰ νὰ Κυβερνήσῃ τὴν Χώραν. Εἴδομεν ὅμως, ὅτι ἐντὸς μιᾶς 2ετίας ἐνῷ ἐβάδιζε διὰ τὴν 4ετίαν, ἀπροόπτως μέσα ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε. ἀνεπήδησε καὶ πάλιν ἡ διάσπασις τῶν 15 βουλευτῶν, μὲ δύο Ὑπουργοὺς ἐπὶ κεφαλῆς, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὰ σημερινὰ γεγονότα καὶ εἴμεθα οἱ μελλοθάνατοι τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ ἑτοιμάζομεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ποὺ καὶ αὐτόν, τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἡ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις, ἡ ὁποία διαθέτει πλειοψηφίαν, ἐὰν ἤθελεν ἠμποροῦσε νὰ μὴ τὸν ψηφίσῃ, νὰ συγκρατήσῃ τὴν κατάστασιν καὶ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον της. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρομεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τὰ δύο μεγάλα Κόμματα συνεφώνησαν μαζὶ μὲ τὰ γενικὰ ἐπιτελεῖα τους διὰ νὰ μαγειρεύσουν ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου πιστεύουν ὅτι ὅλαι αἱ δυνάμεις τῶν μικρῶν Κομμάτων θὰ περιέλθουν εἰς τὴν δύναμίν των καὶ θὰ δημιουργηθοῦν δύο μεγάλα πολιτικὰ Κόμματα. Ἡμεῖς, ὡς μικρὸν Κόμμα, ὡς μικρὸν νέον κίνημα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη σήμερον, εἴμεθα πάντοτε ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διότι θέλομεν νὰ ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς, μέσα εἰς τὰ πολιτικὰ κινήματα ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ δύναμίς μας. Καὶ ἐὰν ἔχωμεν δύναμιν πολιτικὴν ἀρκετήν, θέλομεν καὶ ἡμεῖς, μαζὶ μὲ τὸν ὑπόλοιπον πολιτικὸν κόσμον, νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας, νὰ βοηθήσωμεν νὰ λυθοῦν ὡρισμένα βασικὰ προβλήματα τῆς γεωργικῆς μας τάξεως καὶ θέλομεν νὰ εἴμεθα ἀποδοτικοί, θετικοὶ καὶ ὄχι ἀρνητικοί. Ἡμεῖς, λοιπόν, ἐπιμένομεν καὶ θέλαμεν δι’ αὐτό, νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν γίνεται, λόγῳ τῆς συνωμοσίας τῶν μεγάλων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ζητοῦν νὰ ἐξαφανίσουν τὰ μικρὰ Κόμματα, θὰ φροντίσωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτὸ τὸ δίμηνον τῆς ἐξαφανίσεώς μας, νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον νὰ ἀντεπεξέλθωμεν καὶ νὰ κατέλθωμεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα.

§62Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ποῖος θὰ εἶναι ὁ τρόπος, ἐὰν ἐπιτρέπεται;

§63Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Ὁ ἐπισειόμενος, ἐπίσης, ἀπὸ ὡρισμένα Κόμματα τῆς ἐθνικόφρονος παρατάξεως, φόβος τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἀποτελεῖ σπουδαῖον παράγοντα ψηφοθηρίας, αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ μονοπωλήσουν τὴν ἐθνικοφροσύνην. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀρκετόν, διὰ νὰ συγκρατήσῃ τὰς δυνάμεις τῶν χωρικῶν. Ἐὰν σήμερον τὸ κίνημα τὸ ἰδικόν μας ἀναπτύσσεται, ἐὰν ἔχωμεν ἄνοδον καὶ ἓν μέρος τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν στρέφει τὴν προσοχὴν πρὸς τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰ σφάλματα τὰ ἰδικά σας, τὰ σφάλματα τῶν μεγάλων Κομμάτων, ποὺ δὲν ἐρευνοῦν νὰ εὕρουν τὰς ἀφορμὰς καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ θέλουν μὲ τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους νὰ περιορίσουν τοὺς ἐκπροσώπους, τοὺς ἀγροτικοὺς ἐκπροσώπους τοῦ λαοῦ. Εἰς αὐτὸ ἴσως ὁ ἐκλογικὸς νόμος θὰ σᾶς βοηθήσῃ προσωρινῶς, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν πραγματικότητα νὰ διαρκέσῃ. Μέσα εἰς τὰς ψυχὰς τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, μέσα εἰς τὴν ὕπαιθρον, τὸ κίνημα προχωρεῖ καὶ κανεὶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ σταματήσῃ. Καὶ τὰ σφάλματα τὰ ἰδικά σας εἶναι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ πολιτικὰ σφάλματα, διότι σεῖς τὰ μεγάλα Κόμματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς ἔδωσε τὴν ψῆφον του κατ’ ἐπανάληψιν δὲν συμφωνεῖτε νὰ ἔχητε σταθερὰς Κυβερνήσεις καὶ νὰ κυβερνήσητε τὸν τόπον. Δημιουργεῖτε καταστάσεις καὶ καταφεύγετε εἰς τὰς ἐκλογάς, ὄχι διὰ μεγάλα οἰκονομικὰ θέματα, ἢ ἄλλα σοβαρὰ θέματα, ὅπως ἡ ἐξωτερική μας πολιτική. Ἀλλὰ ὅλος αὐτὸς ὁ καυγᾶς ποὺ γίνεται, γίνεται χάριν προσωπικῶν φιλοδοξιῶν, χάριν ὡρισμένων ἀνθρώπων. Καὶ αὐτὸ τὸ ἠξεύρει ὁ λαὸς καὶ τὸ βλέπει καὶ αὐτὸ μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι ὁ λαὸς θὰ κάμῃ στροφὴν πρὸς ἡμᾶς, ἀπογοητευμένος ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῶν μεγάλων Κομμάτων. Δεύτερον σφάλμα τῶν μεγάλων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκυβέρνησαν τὴν Χώραν ἕως σήμερον, εἶναι ὅτι δὲν κατώρθωσαν νὰ συλλάβουν ὡρισμένα βασικὰ προβλήματα τῆς γεωργικῆς τάξεως. Δὲν κατωρθώσατε, κύριοι, νὰ ἐπιλύσητε ὡρισμένα ἀπὸ αὐτά. Ἐν συντομίᾳ εἶναι: Τιμαὶ ἀσφαλείας τῶν γεωργικῶν προϊόντων, πιστωτικὴ πολιτική, κοστολόγιον, Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις τῶν ἀγροτῶν. Σᾶς ἀναφέρω τὰ ὀλίγα αὐτὰ σπουδαῖα ζητήματα. Τὸ κοινωνικὸν θέμα προχθὲς τὸ ἀνέπτυξεν ὁ ἡγέτης μας. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὸ καπνικὸν θέμα εἶναι τώρα ἡ σειρά σας — ἐγὼ ὡς ἀντιπολιτευόμενος βουλευτής, ἐφρόντισα νὰ κάμω τὸ καθῆκον μου — εἶναι ἡ σειρὰ κυρίως τῆς τέως Κυβερνητικῆς πλευρᾶς καὶ θὰ ἀντιμετωπίσητε μέσα εἰς τὰ χωρία τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τὴν πικρίαν καὶ τὸ παράπονον τῶν καπνοπαραγωγῶν, διότι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπροστάτευσε τοὺς παραγωγοὺς καὶ τὸ καπνεμπόριον πραγματικῶς, ἁλώνισε καὶ ἐξηυτέλισε τὰς τιμὰς καὶ ἐδημιουργήθη ἕνας θρῆνος πραγματικὸς διὰ τοὺς καπνοπαραγωγούς. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐπληροφορήθην, ἀπὸ τὸν Τύπον, καταβάλλει μίαν προσπάθειαν, διὰ τῆς ὁποίας τοὐλάχιστον θὰ προλάβῃ νὰ σώσῃ ἕνα μέρος τῆς ζημίας τῶν καπνοπαραγωγῶν. Τὸ κοστολόγιον τῆς καλλιεργείας, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι μεγάλο πρόβλημα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν κάμνομεν τίποτε.

§64Β. ΚΡΙΚΟΣ. Ἔλεγχον κάμνετε;

§65Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Εἶναι γενικώτερα θέματα, κύριε συνάδελφε, τὰ ὁποῖα μᾶς κάμνουν....

§66Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι δημαγωγία. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλετε νὰ προστατεύσητε τὸ Σῶμα, διότι ὁ ρήτωρ, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ὁμιλήσῃ καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὰς γνώμας του ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἐκφωνεῖ προεκλογικὸν λόγον καὶ δημαγωγεῖ. Εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν δημαγωγίαν αὐτὴν ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρακαλῶ ὅπως προστατεύσητε τὸ Σῶμα.

§67Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Δὲν τὰ λέγω διὰ λόγους ἐκλογικούς.

§68Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νομίζω ὅτι προχθὲς ὡμίλησε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος ὁ Ἀρχηγός σας καὶ δὲν ἐπιτρέπεται τοιαύτη συζήτησις ὅταν συζητῆται ὁ ἐκλογικὸς νόμος.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα. Νὰ ὁμιλήσητε διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§70Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ βασικὰ σφάλματα τῶν μεγάλων πολιτικῶν Κομμάτων τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐθέσαμεν ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ. Δὲν θίγω ἕνα Κόμμα ἢ ὡρισμένα πρόσωπα. Νομίζω ὅτι ἔχω δικαίωμα ὡς ἐκπρόσωπος ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν μὲ τιμᾷ διὰ τῆς ψήφου του, νὰ κάμω ἕνα ἔλεγχον, δι’ ἕνα κόσμον 200.000 οἰκογενειῶν καπνοπαραγωγῶν ποὺ θρηνοῦν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, νὰ εἴπω δύο λόγια.

§71Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. .. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). (Δὲν ἠκούσθη).

§72Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. .. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§73Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος. Ἐφ’ ὅσον ἀνέφερε τὸ ὄνομά μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§74Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. συνάδελφος... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§75Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, προσωπικῶς δὲν εἶπον...

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιορισθῆτε εἰς τὸ νομοσχέδιον, κύριε Γουδελῆ.

§77Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Δι’ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς, παρ’ ὅλον ὅτι ὁ ἐκλογικὸς αὐτὸς νόμος εἶναι δύσκολος καὶ γνωρίζομεν—καὶ ἐγὼ προσωπικῶς γνωρίζω τὴν πικρίαν τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ νόμου ἀπὸ τὸ 1951, διότι εἶμαι ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἐπῆραν τὰ σκάγια τῆς τότε ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ δὲν γνωρίζομεν ἐν ὄψει τοῦ ἀναλογικοῦ αὐτοῦ νόμου, ποίους θὰ πάρουν τὰ σκάγια καὶ ποῖοι θὰ μείνουν— ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω εἶναι ὅτι παρ’ ὅλον ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ περιορίσῃ τὴν κομματικὴν ἐκπροσώπησιν, τὸ Κόμμα Ἀγροτῶν καὶ Ἐργαζομένων θὰ συνεχίσῃ τοὺς ἀγῶνας του καὶ δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον εἶναι 5 ἢ 6 ἢ 10 βουλευταί. Τὸ Κόμμα μας ἔχει μπροστά του αὐτὰ τὰ θέματα τὰ σοβαρά. Θὰ συνεχίσωμεν καὶ πιστεύομεν καὶ φιλοδοξοῦμεν ὅτι ἐὰν ὑπάρχουν τρία Κόμματα, ἓν καὶ τὸ μεγαλύτερον θὰ πρέπει νὰ εἶναι τῶν Ἀγροτῶν. (Χειροκροτήματα).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Λυμπέρης, ἔχει τὸν λόγον.

§79Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ πάντας σχεδὸν τοὺς ὁμιλητάς, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐτονίσθη ὅτι ὅλα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἔχουν πλεονεκτήματα καὶ μειονεκτήματα. Πάντα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα δημιουργοῦν ἀδικίας ἢ πλεονεκτήματα ὑπὲρ τοῦ α ἢ β Κόμματος, ὑπὲρ τῆς α ἢ β παρατάξεως. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τοῦτο. Κοινὸν αἴτημα ὅμως, ὅλων τῶν Κομμάτων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ἦτο, ὅπως ἐξευρεθῇ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ ἀμβλύνῃ κἄπως τὰς ἀδικίας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου μὲ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1956. Οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀμφισβητεῖ ὅτι ὁ ἐκλογικὸς ἐκεῖνος νόμος ἦτο νόμος καλπονοθευτικός, ἦτο νόμος, ὁ ὁποῖος ἔδωσε μίαν Βουλὴν μὴ ἐκπροσωποῦσαν τὴν πραγματικὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἀνέμενε κανεὶς κατόπιν τούτου ὅπως ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, συνεννοουμένη μὲ ὅλα τὰ Κόμματα τὰ ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἀφοῦ θὰ ἤκουε τὰς ἀντιλήψεις ὅλων τῶν ὑπευθύνων, φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ ἀμβλύνῃ τὰς ἀντιθέσεις τῶν Κομμάτων ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ κἄπως νὰ ἔχῃ κἄποιαν δημοκρατικότητα. Ἀντὶ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις συνεννοηθεῖσα μὲ μίαν μερίδα ἑνὸς μόνον Κόμματος, ἔφερεν ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον, ὡς ἀνεπτύχθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ὁμιλητάς, εἶναι χειρότερον τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος. Οἱ ἀξιότιμοι εἰσηγηταὶ τῆς πλειοψηφίας προσεπάθησαν νὰ δικαιολογήσουν τὴν σκοπιμότητα τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ συστήματος δι’ ἐπιχειρημάτων μὴ ἀνταποκρινομένων πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ τὰ ὁποῖα κατέπεσαν ὡς χάρτινος πύργος ἀπὸ τὰ ἀναπτυχθέντα ἐπιχειρήματα τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δικαιολογούμενος διὰ τὴν συμφωνίαν τὴν ἐπελθοῦσαν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἐκλογικοῦ συστήματος, ἐδήλωσεν ὅτι ἠναγκάσθη νὰ δεχθῇ τοῦτο, μολονότι ἦτο κεκηρυγμένος ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διότι, δῆθεν, ὑπῆρχεν ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ εἰς τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Νομίζω, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο τὸ μοναδικὸν εἰς τὰς σκέψεις τοῦ κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ μᾶλλον σκέψεις περισσότερον ἰδιοτελεῖς τὸν ἤγαγον εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν συμφωνίαν μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε., υἱοθετῶν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἐνόμιζε, δηλαδή, ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαλύσῃ τὰ μικρὰ ἐν τῇ Βουλῇ εὑρισκόμενα Κόμματα, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις, νὰ κάμῃ ἐνέσεις νοβοκαΐνης εἰς τὸ ἀποθνῆσκον Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐν τῇ σπουδῇ του καὶ ἐν τῇ βουλιμίᾳ του ταύτῃ ἠδιαφόρησε νὰ ἐξετάσῃ πράγματα οὐσιαστικά, τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ καὶ δὲν ἐπρόσεξε ὅτι ἦτο δυνατόν, διὰ τοῦ κατασκευάσματος τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ἡ ἐλαχίστη μειοψηφία, ἡ ὁποία τυχὸν ἤθελε προέλθει ἐκ τῶν ἐκλογῶν νὰ κληθῇ νὰ κυβερνήσῃ τὴν Χώραν καὶ πάλιν, ἔστω καὶ ἂν αὕτη δὲν ἐξεπροσώπει τὴν πραγματικὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ἀντελήφθη ἐπίσης ἐν τῇ σπουδῇ του ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὅτι καταβαραθρώνει τὸ Κόμμα του καὶ γενικῶς ὅλα τὰ Κόμματα τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ὁδηγεῖ εἰς πλήρη ἐξαφάνισιν. Ἰσχυρίσθησαν περαιτέρω οἱ ἐπινοήσαντες τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον, ὅτι δι’ αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψουν ὁμοιογενεῖς καὶ ἰσχυραὶ Κυβερνήσεις. Λησμονοῦν ὅμως, ὅτι ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν ἀγωνίζεται ἀπὸ τὸ 1952 νὰ δώσῃ τὴν ἐπιθυμητὴν εἰς τὸν τόπον ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν καὶ ὅμως δὲν ἠδυνήθη. Λησμονοῦν ὅτι ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν κατὰ τὸ 1952 ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν 242 βουλευτὰς καὶ ὅμως δὲν ἠδυνήθη νὰ δώσῃ ἰσχυρὰν εἰς τὸν τόπον Κυβέρνησιν. Ἔδωσεν Κυβέρνησιν ἐντὸς τῆς ὁποίας ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας ἐξεδηλώθησαν τὰ σπέρματα τῆς διαλύσεώς της καὶ τὴν ὡδήγησαν εἰς παραίτησιν προτοῦ παρέλθῃ ἡ 4ετία ποὺ ὁρίζει τὸ Σύνταγμα. Λησμονοῦν οἱ ἐπινοήσαντες τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον ὅτι κατὰ τὸ 1956 ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν μὲ ἰσχυρὰν πλειοψηφίαν καὶ πρὶν παρέλθουν δύο ἔτη ζητοῦν πάλιν ἐκλογὰς διὰ νὰ ἀναδειχθῇ ἐξ αὐτῶν ἡ ἀπαραίτητος διὰ τὸν τόπον ἰσχυρὰ Κυβέρνησις. Ἀποτελεῖ, συνεπῶς, ἡ σκέψις αὐτὴ φενάκην καὶ ψεῦδος, ὡς ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος. Τὰς ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις τὰς δίδει μόνον ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ὁποίαν τὰ πάθη εἶναι ἠμβλυμένα. Μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν, ὅμως, ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τὰ πάθη ὄχι μόνον δὲν ἀμβλύνονται, ἀλλὰ ὀξύνονται εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι βέβαιον ὅτι τὴν 12ην Μαΐου ὄχι μόνον ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν δὲν θὰ ἔχωμεν, ἀλλὰ θνησιγενῆ Βουλὴν θὰ ἀναδείξωμεν ἐκ τῶν ἐκλογῶν. Βάσις καὶ σκοπὸς τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε. τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, εἶναι τίνι τρόπῳ θὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ πέραν τοῦ ὁρίου ποὺ ἔταξεν εἰς τὸ Κόμμα τοῦτο ἡ ἱστορία. Πρὸς τοῦτο προσέφερεν εἰς τὸν κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξασφαλίζεται πλουσιωτάτη ἡ τράπεζα τῆς δευτέρας κατανομῆς, δὲν γνωρίζει ὅμως, ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δρέψῃ τὰ πλούσια ἐδέσματα τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἀλλὰ ἄλλοι. Ἠναγκάσθη, λέγει, νὰ δεχθῇ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Ἀλλὰ μὲ ὅσα, κύριοι συνάδελφοι, ἐξέθεσα πρὸ ὀλίγου, νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὑπέκυψεν εἰς ἀπροσδόκητον βίαν ἐφ’ ὅσον σκοπός του ἦτο πῶς νὰ ἐξαφανίσῃ τὰ ἄλλα Κόμματα, πῶς νὰ δρέψῃ καρποὺς ἀνόμως, ἀποδεχόμενος τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τῶν ἄρθρων καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, δι’ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, ὀλίγα θὰ προσθέσω. Εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι πράγματι μειοψηφία μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ κυβερνᾷ τὴν Χώραν καὶ εἶναι ἀπολύτως, ἐπίσης, βέβαιον, ὅτι ἡ μειοψηφία αὕτη δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ κυβερνήσῃ καὶ ὅτι βαίνομεν ὁλοταχῶς πρὸς μίαν ἀνώμαλον περίοδον, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπεύθυνοι θὰ εἶσθε μόνον ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζετε αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἐξηγοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι. Ἄν, ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος καὶ κατὰ πάντα σεβαστὸς Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ἂν κατέλθουν τέσσαρες παρατάξεις καὶ αἱ δύο εἶναι συνασπισμοὶ καὶ συγκεντρώσουν οἱ δύο συνασπισμοὶ ὁ ἕνας τὸ 34%, ὁ ἄλλος τὸ 34%, σύνολον 68% τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὸ δὲ ἓν Κόμμα συγκεντρώσῃ 25,1%, τὸ ἕτερον δὲ Κόμμα 7%, εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν θὰ μπῇ τὸ 25,1% καὶ τὸ 7% τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὸ δὲ 68% θὰ ἀγνοηθῇ ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς τῶν ἑδρῶν καὶ τότε θὰ παρουσιασθῇ τὸ φαινόμενον 25 σὺν 7 ἴσον 32%. Τὸ 32% τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ θὰ ἔχῃ τοὺς βουλευτάς του εἰς τὴν Βουλήν, τὸ δὲ 68% θὰ ἐλλείπῃ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Λέγει καὶ ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος κ. τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρῶτος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὅτι ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπροσωπηθοῦν ὅλαι αἱ ροπαὶ καὶ αἱ τάσεις, ἀλλὰ ἐλησμόνησε ὅτι κατέτμησε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν πολλαὶ περιφέρειαι νὰ ἐκλέξουν βουλευτὰς ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς, καὶ ὅλαι αἱ ἕδραι αὐταὶ θὰ πᾶνε εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Φαντασθῆτε ἐκλογικὰς περιφερείας αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν δύο βουλευτὰς καὶ θὰ παρουσιασθοῦν 4 συνδυασμοὶ νὰ διεκδικήσουν αὐτὰς τὰς ἕδρας, εἶναι βέβαιον μαθηματικῶς ὅτι οὐδεὶς συνδυασμὸς θὰ συγκεντρώσῃ τὴν βάσιν διὰ νὰ βγάλῃ βουλευτὴν ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν. Καὶ ὑπάρχουν περιφέρειαι ἐκλογικαὶ ἄπειραι, μέσα εἰς τὸ νομοσχέδιον, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν δύο καὶ τρεῖς βουλευτάς. Ἰδοὺ πῶς καταστρατηγεῖται καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ τῆς πρώτης κατανομῆς διὰ τῆς ὁποίας λέγουν ὅτι εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν ἐφαρμόζεται ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Ἀφαιροῦν τὸ δικαίωμα ἀπὸ ἐκλογικὰς περιφερείας τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας νὰ ἐκλέξουν βουλευτὰς διὰ τῆς πρώτης κατανομῆς. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὸ Κυβερνῆσαν Κόμμα, ἐφ’ ὅσον εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιλέξῃ τὸν σκοπὸν τῆς στιγμῆς, τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἑαυτοῦ του, πῶς θὰ ἔλθῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν ἰσχυρόν; Δύναται κανεὶς ἐξετάζοντας τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς του, νὰ τὸ δικαιολογήσῃ, δὲν δύναται, ὅμως, κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ δικαιολογήσῃ τὸν ἀξιότιμον κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν δυνάμεθα ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν Ὑπηρεσιακὴν λεγομένην Κυβέρνησιν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν δικαιολογήσωμεν διὰ τοῦτο. Ἐφ’ ὅσον βλέπει ὅτι μὲ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν βαίνομεν πρὸς ἀνωμαλίαν, ἐφ’ ὅσον βλέπει ὅτι τὸ παρὸν σχέδιον νόμου δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν συνταγματικῶς κατοχυρωμένην ἰσότητα τῆς ψήφου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἐφ’ ὅσον βλέπει ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὰς δημοκρατικὰς ἐλευθερίας καὶ ὅτι στραγγαλίζει τὰς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, στραγγαλίζει κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον τὸ δικαίωμα τῆς πλειοψηφίας νὰ κυβερνᾷ καὶ τῆς μειοψηφίας νὰ ἐλέγχῃ, καὶ βάζει τὴν μειοψηφίαν ὡς Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειοψηφίαν τὴν κάμνει μειοψηφίαν, πῶς ἐδέχθησαν νὰ φέρουν τέτοιο νομοσχέδιον καὶ μάλιστα ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ ἔγκριτοι νομικοὶ καὶ καθηγηταὶ Πανεπιστημίων; Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωμεν καὶ καθηγητάς, θὰ ἐνθυμῆσθε τὴν ἀθάνατον συζήτησιν τοῦ ἐγκρίτου νομομαθοῦς τῆς Ρώμης ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὅταν ἐζήτησεν ὁ Αὐτοκράτωρ Καρακάλας νὰ δικαιολογήσῃ νομικῶς τὸν θάνατον τοῦ ἀδελφοῦ του, τοῦ ἀπήντησαν ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα βλάπτουν τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπόληψιν ἡμῶν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα βλάπτουν τὴν ὑπερηφάνειαν ἡμῶν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐναντίον τῶν χρηστῶν ἠθῶν, ἂς μὴ νομίσῃ κανεὶς ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πράξωμεν. Καὶ ἔχασε τὴν κεφαλήν του διὰ τῆς ἀπαντήσεώς του ταύτης. Ὑμεῖς κύριοι τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, στραγγαλίζετε τὰ δικαιώματα τὰ Δημοκρατικὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δὲν ἔχετε τὸ σθένος καὶ τὸν ἀνδρισμὸν νὰ εἴπητε τὴν αὐτὴν φράσιν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔβαλαν νὰ στραγγαλίσητε τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ΕΠΕΚ, τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ τῆς Ε.Δ.Α.). Κατὰ τοῦ συστήματος εἶπεν ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος πρῶτος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, τῆς μεγάλης πλειοψηφίας ναί, τῆς σημερινῆς Βουλῆς, ὄχι, ὅμως, καὶ τῆς αὐριανῆς. Ἀλλὰ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἐπιδιώξεις μιᾶς μικρᾶς μειοψηφίας ἥτις ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ μικρὰ Κόμματα. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, ὅτι ἡ ἐλαχίστη αὐτὴ μειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐντὸς ὀλίγου θὰ γίνῃ ὁ χείμαρρος ὁ ὁποῖος θὰ παρασύρῃ πάντας ὅσους συνωμοτοῦν ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Δημοκρατικοῦ Πολιτεύματος. Ὀψόμεθα εἰς Φιλίππους. (Χειροκροτήματα).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, ὑπογραφομένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀπαρτία, ἡ ὁποία μάλιστα εἶναι καὶ ἐμφανής, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Ἐρωτῶ, λοιπόν, τοὺς ὑποβαλόντας τὴν ἔνστασιν ἐὰν ἐπιμένουν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου. (Οἱ ὑποβαλόντες τὴν ἔνστασιν δηλοῦν ὅτι δὲν ἐπιμένουν).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης, ἔχει τὸν λόγον. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§82Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Πρὶν εἰσέλθω, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν ἀξιότιμον καὶ ἀγαπητὸν κ. συνάδελφον ἐκ Χανίων, ἀναφερόμενος εἰς τὴν προϊστορίαν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν μετασχόντων εἰς τὰς παρασκηνιακὰς συζητήσεις διὰ τὴν διαμόρφωσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἀναφερθῶ εἰς θέματα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς πάντας γνωστά, τὰ ὁποῖα εἶναι πασίδηλα. Τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, προεξέχοντος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀφ’ ἧς ἤρχισαν αἱ ἐργασίαι τῆς παρούσης Βουλῆς, ἐζήτουν ἐπιμόνως ἐκλογὰς μὲ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα ἀπὸ τὰ ἐφαρμοσθέντα ἀπὸ τοῦ 1950 καὶ ἐντεῦθεν καὶ διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν ὑπὸ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐδέχθη τὴν ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων αὐτῶν, ὡς καὶ τὸ ὑποδειχθὲν ὑπὸ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τὸ ἐφαρμοσθὲν τὸ 1951. Μόνη ἀντίρρησις τοῦ κ. συναδέλφου, ἦτο ἡ αὔξησις τῶν ποσοστῶν. Θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. συνάδελφον, ἡ αὔξησις τῶν ποσοστῶν ἦτο ἔργον τῆς Ε.Ρ.Ε. ἢ ὑπῆρξε παραχώρησις πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων;

§83Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Αὐτὸ ποὺ λέγετε, ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ συμφωνήσῃ ἡ Ε.Ρ.Ε. ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ζητήσῃ τὴν μείωσιν τῶν ποσοστῶν;

§84Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Θεωρῶ μεγάλην μου τιμὴν ὅτι εἶμαι μέλος τῆς Ε.Ρ.Ε. Πέραν, ὅμως, αὐτοῦ, δὲν δύναμαι νὰ ἐκφράσω τὰς γνώμας τῆς Ε.Ρ.Ε., διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι κἂν ἐκ τῶν ἐπιτελῶν, ὅπως ὁ κ. συνάδελφος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§85Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἴπατε ὅτι τὰ ὑψηλὰ ποσοστὰ ἀπετέλεσαν παραχώρησιν τῆς Ε.Ρ.Ε. πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Συνεπῶς, ἂν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων παραιτηθῇ τῶν ὑψηλῶν ποσοστῶν, βεβαίως ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ τὸ δεχθῇ.

§86Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶμαι ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Ρ.Ε., ὥστε νὰ προεξοφλήσω τὴν θέσιν ἣν θὰ ἐλάμβανεν αὕτη εἰς περίπτωσιν νέας ὑπαναχωρήσεως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐμφανιζομένης ὑπὸ τύπον νέας προτάσεως, ἥτις θὰ ἀντέκειτο καὶ εἰς τὴν στοιχειώδη σοβαρότητα. Ἑπομένως, μὴ ζητεῖτε ἀπὸ ἐμὲ νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος.

§87Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐδώσατε τὴν πληροφορίαν ὅτι τὰ ὑψηλὰ ποσοστὰ ὑπῆρξεν ἀξίωσις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ παραχώρησις πρὸς αὐτὸ τῆς Ε.Ρ.Ε.

§88Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ εἶναι ἀπαράδεκτον ἀπὸ διακεκριμένον μέλος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων νὰ γίνεται διαμαρτυρία, διότι ἱκανοποιήθησαν αἰτήματα τοῦ Κόμματός του. Ἀλλὰ ἂν δὲν εἶναι τοῦτο παραχώρησις πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ διάταξις, καθ’ ἣν καὶ ἐὰν θὰ συγκεντρώσῃ τὸ Β Κόμμα 25% μετέχει τῆς Βʹ κατανομῆς; Ἐὰν ἀποκρυπτογραφήσητε τὴν διάταξιν ταύτην, δὲν θὰ ἀναγνώσητε: Κόμμα Φιλελευθέρων;

§89Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ διευκρινίσητε καὶ σεῖς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἑξῆς θέμα: Ὅταν ἠρωτήθη τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἐμμένῃ, εἰς τὴν συμφωνίαν τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει μὲ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος συζητεῖται, ἐὰν ἀπήντα ὅτι δὲν ἐμμένει, τί θὰ συνέβαινε; Ὅταν μοῦ ἀπαντήσητε εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα τότε θὰ σᾶς εἴπωμεν ἐὰν ὑπῆρξεν ἐκβιασμὸς διὰ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἢ ὄχι.

§90Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Δὲν γνωρίζω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω. Ὑποσημειῶ, ὅμως, ἄλλην ὁμολογίαν σας, ὅτι ὑφίστατο συμφωνία καὶ β) ὅτι δὲν πρόκειται περὶ παιδιᾶς.

§91Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σεῖς δὲν γνωρίζετε. Ὁ κ. Πρόεδρος τὸ γνωρίζει.

§92Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Πάντως, γεγονὸς ἀναμφισβήτητον εἶναι καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως πλέον ἢ ἅπαξ ἐδηλώθη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπολαμβάνει τῆς καταπληκτικῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ ἔσχε τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν Βασιλέα ὅπως μεταξὺ τῶν ἐντολῶν αἱ ὁποῖαι θὰ δοθοῦν περιληφθῇ καὶ ἡ ἐντολὴ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ εἰσηγηθῇ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει εἰς μὲν ψήφους 74%, εἰς δὲ ἐκπροσώπους τῆς Βουλῆς τὸ 78%. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θεωρηθῇ πλέον ἢ νομιμόφρων ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπιψηφισθῇ ἓν νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ἔχει ἐκδηλώσει τὴν θέλησίν του τὸ 75%, τοὐλάχιστον, τῆς Βουλῆς καὶ δὴ ἐνυπογράφως.

§93Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τὸ ἐρώτημα τοῦ κ. Μητσοτάκη δὲν ἔλαβεν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§94Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Δύο εἶναι αἱ αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου τούτου: Πρῶτον ἡ κατάτμησις τῶν περιφερειῶν καὶ δεύτερον ἡ αὔξησις τῶν ποσοστῶν. Ὀλίγα τινὰ περὶ ἑνὸς ἑκάστου. Ὅταν λέγῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις «κατάτμησις περιφερείας» ποία εἶναι ἡ καινοτομία ἐναντίον τῆς ὁποίας βάλλει; Ἕξ ἢ ἑπτὰ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι πάλαι ποτὲ ἀπετέλουν ἕνα Νομόν, (Νομὸς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, Νομὸς Τρικάλων καὶ Καρδίτσης, Λαρίσης καὶ Βόλου κ.λ.π.), καὶ ἤδη ἀποτελοῦν ἀπὸ ἐτῶν ἰδίαν διοικητικὴν περιφέρειαν, ἀποτελοῦσι, δυνάμει τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἑκάστη, ἐκλογικὴν περιφέρειαν, λόγῳ τοῦ ὅτι ὡς βάσις λαμβάνεται ἡ διοικητικὴ περιφέρεια. Λόγοι οἰκονομικοί, κοινωνικοί, συγκοινωνιακοὶ ἐπέβαλον πρὸ πολλῶν ἐτῶν τὸν διαχωρισμὸν τῶν ὡς ἄνω Νομῶν καὶ τὴν δημιουργίαν νέων.

§95Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐκτὸς ἀπὸ κομματικοὺς λόγους.

§96Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἀσφαλῶς, ἐκτὸς ἀπὸ κομματικοὺς λόγους, διότι ἡ ἵδρυσις τῶν νέων Νομῶν ἐγένετο πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ εἰς ἀνύποπτον χρόνον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, χωρὶς νὰ λαμβάνητε ἄδειαν.

§98Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἔλεγον ὅτι πάλαι ποτὲ ὁ Νομὸς Τρικάλων φερ’ εἰπεῖν καὶ ὁ Νομὸς Καρδίτσης ἀπετέλουν ἕνα Νομόν, ἀλλὰ οἱ ἀνωτέρω ἀναφερθέντες λόγοι ἐπέβαλον τὴν διαίρεσιν τοῦ Νομοῦ Τρικάλων εἰς δύο Νομούς. Νομὸς Καρδίτσης καὶ Νομὸς Τρικάλων. Νομίζω ὅτι βασικὴ ἠθικὴ ἀρχὴ οἱουδήποτε ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, δέον νὰ εἶναι τὸ ὅτι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια δέον νὰ συμπίπτῃ μὲ τὴν διοικητικὴν τοιαύτην. Οὐδὲν τιμιώτερον τούτου, καὶ μόνον νοσταλγοὶ τῆς «μπακλαβαδοποιήσεως» εἶναι δυνατὸν νὰ διαμαρτύρωνται διὰ τοῦτο. Μὴ θελήσητε νὰ μοῦ εἴπητε τι, διὰ τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν· διότι ἐκεῖ εἶναι ἀναγκαία ἡ διαίρεσις καθ’ ὅσον ἄλλως, λόγῳ τοῦ κύρους της καθίσταται ἀνεφάρμοστον τὸ σύστημα, λόγῳ τῆς εὐρυτάτης ἐννοίας, καθ’ ὅσον ὁ βουλευτὴς εἶναι ὄχι μόνον ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καί, κυρίως, ἐκπρόσωπος τῆς περιφερείας του. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν εἷς βουλευτής, νὰ εἶναι καὶ βουλευτὴς ὁλοκλήρου τοῦ Νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας;

§99Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τὸ Σύνταγμα λέγει ἄλλα.

§100Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι εἶναι καὶ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, οὐχὶ μόνον τῆς περιφερείας του. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε πόσον ὀρθὸν εἶναι τοῦτο, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὰς κατακρίσεις αἵτινες ἠκούσθησαν ἐναντίον τῆς εὐρυτάτης ὡς καὶ τὸ ἑξῆς παράδειγμα: Εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Τρικάλων, ὅπου ψηφίζουν 50 χιλιάδες ὁ ἐκλεγεὶς πρῶτος βουλευτὴς κατὰ τὰς προηγουμένας ἐκλογάς, ἐκ τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης κ. Ἀλλαμανῆς, ἔλαβε 680 ψήφους, ἂν δὲν κάμνω λάθος, ἐνῷ ἦλθε πρῶτος εἰς τὸν Νομόν του, συγκεντρώσας τὸ τέταρτον τῆς δυνάμεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πίσπας, ὁ ὁποῖος εἰς τὸν Νομὸν Τρικάλων ἦλθε πρῶτος, ἐκ τῆς παρατάξεώς του, ἔλαβεν εἰς τὸν Νομὸν Καρδίτσης 88 ψήφους, ἐπὶ 60 χιλιάδων ψήφων!! Ἐγώ, λέγομαι βουλευτὴς Καρδίτσης, ἐνῷ ἐπὶ 65 χιλιάδων ψήφων τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης ἔλαβον 230 ψήφους, εἰς δὲ τὸν Νομὸν Τρικάλων ἔλαβον 8.000 ψήφους.

§101Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Συμβαίνει τὸ ἴδιον Κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε, νὰ ἔχῃ εἰσηγηθῆ καὶ τὸν νόμον, βάσει τοῦ ὁποίου ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1956. Πῶς δὲν ἐσκέφθη, τότε, νὰ προβῇ εἰς στενὴν περιφέρειαν καὶ τώρα μὲ τὴν ἀναλογικὴν διχοτομεῖ τὴν περιφέρειαν;

§102Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τὸ ὅτι γίνεται ἤδη μία ἐπανόρθωσις καὶ ἡ τοποθέτησις στερεῶν βάσεων διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου, τὸ κοινοβουλευτικόν, δὲν πιστεύω νὰ εἶναι εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς. Ἄλλωστε σήμερον γίνεται συζήτησις περὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅπερ εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις Γεωργακοπούλου καὶ οὐχὶ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1956. Δεύτερον θέμα εἶναι τὸ θέμα τῶν ποσοστῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι καὶ εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ὑπάρχει πριμοδότησις ἢ μᾶλλον εἰς τὴν ἐξησθενημένην, ὡς λίαν προσφυῶς ἀπεκλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Τσάτσου, διότι εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν δὲν μετέχουν τῆς Βʹ κατανομῆς Κόμματα μὴ συγκεντρώσαντα τὸ 10% ἢ μὴ λαβόντα μίαν ἕδραν εἰς τὴν Αʹ κατανομήν. Ἐπεκρίθη ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐνισχυμένη τοῦ 1951 εἶχε τὸ 17% καὶ 20%. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐγνωρίζετο διατὶ θὰ ἀνεγνωρίζετο ὡς ἠθικὴ βάσις τὸ 17% καὶ 20% καὶ δὲν θὰ ἀνεγνωρίζετο τὸ 18%, 19% ἢ καὶ 25%. Θὰ ἐπαίζαμε τὴν «κολοκυθιάν» κατὰ τὰ λεγόμενον, ἐὰν προσπαθοῦμε νὰ εὕρωμεν λόγον δικαιολογητικόν, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς ἔλεγε ὅτι εἶναι σωστὸν τὸ 17% καὶ 20% καὶ ὄχι τὸ 25%. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ 35%, ἔχω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀπαράδεκτος, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀναλογικῆς, ἡ ὕπαρξις συνασπισμῶν. Διότι ἀναλογικὴ λέγεται τὸ σύστημα ὅπερ ἐπιτρέπει τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν διαφόρων τάσεων τοῦ λαοῦ. Ποῖαι, ὅμως, διάφοροι τάσεις ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν, ὅταν συστεγάζονται ὑπὸ τὴν αὐτὴν σκέπην τόσα Κόμματα; Ὅταν γίνεται ἡ παράνομος αὐτὴ συμβίωσις ἥτις διατυμπανίζεται τῆς Ἄκρας Δεξιᾶς μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν, ὑπὸ τὰς εὐλογίας τοῦ αὐτοκαλουμένου Κέντρου; Πῶς εἶναι δυνατόν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται τοῦτο ἐν ὀνόματι τῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας θέτει ὡς προϋπόθεσιν τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς; Πῶς εἶναι δυνατὸν τοῦτο, χωρὶς νὰ διαπράττεται τὸ ἔγκλημα τῆς ἀπάτης; Αὐτοί, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐκεῖνοι, περὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἰσχύσῃ ἡ διάταξις τοῦ ποινικοῦ νόμου, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ἄλλος τις συνάδελφος, ἐνθυμηθεὶς τὸ «ἀπὸ κοινοῦ συμφέροντος ὁρμώμενοι». Ἐγώ, κύριοι, ἐὰν θέλετε, θεωρητικῶς δέχομαι τὴν βάσιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ὑπεραμύνομαι ὅμως, τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι πιστεύω ὅτι ἀναμφισβητήτως ἐξυπηρετεῖ καὶ ἐνισχύει τὸν βασικὸν σκοπὸν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τῆς ἐκπροσωπήσεως δηλαδὴ πραγματικῶν Κομμάτων. Διότι, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἀρχῶν ἐννοοῦμεν τὰς ἀντιλήψεις τὰς διαφορετικὰς τὰς ὁποίας ἔχει ὁ λαὸς καὶ οὐχὶ τὴν δημιουργίαν μικροανδρισμοῦ ἢ μεγαλοανδρισμοῦ, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΔΑ. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ τάσεων καὶ ἀρχῶν, πρέπει νὰ ἐννοοῦμεν τὰς πράγματι διαφορετικὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἔχει ὁ λαὸς καὶ ὄχι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζονται ὅτι ἐκπροσωποῦν τὴν ἄλφα ἢ τὴν βῆτα ροπήν. Σημασίαν ἔχει ἐὰν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλεγοῦν θὰ εἶναι ἐκπρόσωποι τῆς τάδε ἢ τῆς τάδε ἀρχῆς καὶ οὐχί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ἡ Ε.Δ.Α., ἐὰν θὰ εἶναι βουλευτὴς ὁ κ. Ἠλιοῦ ἢ ἡ κυρία Θανασέκου. Ἐδῶ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν λέτε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ὑπάρχει ἡ Δεξιά, τὸ Κέντρον καὶ ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Ἐὰν πράγματι πιστεύετε εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε ἐπὶ τόσα ἔτη, διατὶ δὲν παραμερίζετε τὰς ἀτομικάς σας φιλοδοξίας καὶ νὰ ταχθῆτε ὑπὸ τὴν σημαίαν ἑνός, οἱουδήποτε Κόμματος, καὶ νὰ διεκδικήσητε τὴν νίκην; Ὁπότε σᾶς ἐξυπηρετεῖ ὄχι μόνον τὸ 25% ἀλλὰ καὶ τὸ 35%. Ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι — λυποῦμαι ποὺ τὸ λέγω — ἐντελῶς θέμα ἀτομικῶν φιλοδοξιῶν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὸ κάμνετε καὶ δι’ αὐτὸ δὲν συγκεντρώνεσθε διὰ νὰ ἀποτελέσητε τὸ πραγματικὸν Κέντρον. Ἀλλὰ τὰς ἀτομικὰς αὐτὰς φιλοδοξίας ἡμεῖς οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχομεν νὰ τὰς ὑποδαυλίσωμεν, διότι ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὔτε τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ θὰ εἶναι ἡ ἐνίσχυσις Κομμάτων ἀρχῶν, ἀνεξαρτήτως ἐὰν αὐτῶν θὰ ἡγοῦμαι ἐγὼ ἢ ὁ ἄλφα ἢ ὁ βῆτα. Καὶ τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἐπιδιώκει, ἀλλὰ καὶ ἐπιτυγχάνει τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου. (Χειροκροτήματα).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Τσιαπάρας, ἔχει τὸν λόγον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον, νὰ μὴ ἐπεκταθῇ, περιοριζόμενος εἰς τὸ τέταρτον.

§104Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὔτε ἐγὼ ἔχω τὴν διάθεσιν νὰ ἐξαντλήσω τὸ τέταρτον, διὰ νὰ εἴπω εἰς τοὺς ἀγαπητοὺς κ. κ. συναδέλφους, ὅτι οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα καὶ ἂν θεσπίσουν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν τὰ πολιτικά, τὰ κοινωνικὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα τοῦ τόπου μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζονται. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔχομεν ἱερὰν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς οἱ νεώτεροι ἐκ τῶν βουλευτῶν νὰ συσχετίσωμεν τὰς πολιτικὰς δυνάμεις. Ἀλλὰ καὶ συγχρόνως νὰ εἴπωμεν ἐὰν ἐπιτελοῦμεν τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον μᾶς ἐκλέγει ὁ λαός, τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐγκαταλείψαμεν τὰ ἐπαγγέλματά μας διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι ὑπάρχει εἰς πλείστους συναδέλφους κρίσις συνειδήσεως, διότι πράγματι ἀπὸ τοῦ 1951 ποὺ ἤρχισα τὴν πολιτικήν μου σταδιοδρομίαν, διεπίστωσα ὅτι τίποτε δὲν ἐπετελέσθη εἰς τὸν τόπον αὐτόν, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ ἀρχὴν καὶ τέλος.

§105Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἀφήνετε αὐτὰ διὰ μεθαύριον, κύριε συνάδελφε;

§106Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ὀρθοτάτη, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ἀπευθύνητε εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ἐπειδὴ μοῦ δίδετε τὸ δικαίωμα, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς κ. κ. συναδέλφους τῆς Ε.Ρ.Ε. τί ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν αὐτῆς τὸν Ἰούλιον τοῦ 1952, ὅταν καὶ πάλιν ἐτίθετο τὸ Σῶμα εἰς τὴν θέσιν ποὺ εὑρίσκεται σήμερον: «Ἐπειδὴ πιστεύω ὅτι....... (ἀναγινώσκει).......». Συνεπῶς, ἀγαπητοί μου κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ σας καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ πράξητε τὸ καθῆκον σας. Ἀντ’ αὐτοῦ ἐδημιουργήσατε τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι θὰ ἀποτελέσητε καὶ πάλιν Κυβέρνησιν εἰς τὸ μέλλον. Εἴθισται ὅμως, εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὁ λαὸς νὰ τιμωρῇ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπραγματοποίησαν τὰς ἐπαγγελίας των. Νομίζω καὶ πιστεύω, ὅτι κατὰ τὴν διαρρεύσασαν διετίαν οὐδὲν τῶν προβλημάτων ποὺ ἀπασχολοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐλύθη κατὰ τρόπον ἀντικειμενικὸν καὶ δίκαιον. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν εἶναι ὅτι — δυστυχῶς — τὰ προβλήματα εἶναι ἄλυτα καὶ ἡ συνοχὴ τῆς δῆθεν σταθερᾶς καὶ σοβαρᾶς Κυβερνήσεως ἤρχισε νὰ ἀποσυντίθεται ἀπὸ τοὺς ἐννέα πρώτους μῆνας. Ἐάν, λοιπόν, νομίζετε, ὅτι ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις τῆς συρραφῆς συνόλου προσώπων τὴν ἐπιδίωξιν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον τῆς πλειοψηφίας τὴν Ὑπουργοποίησιν, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ αἰτία τῆς διαρροῆς καὶ τῆς διαψεύσεώς σας, ἐὰν νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελέσητε τὸ καθῆκον σας ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ πλάνην οἰκτράν. Συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς καταδολιεύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἀντ’ αὐτοῦ, ὅμως, πιστεύω, ὅτι θὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον νὰ ἀντιδράσωμεν, νὰ δώσωμεν τὴν μάχην ἐναντίον τῶν ὠργανωμένων συγκροτημάτων καὶ τῶν ὠργανωμένων συμφερόντων, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι σεῖς οἱ μελλοθάνατοι, οἱ ὁποῖοι πιστεύω ὅτι ζήτημα ἐὰν τὸ ⅓ ἐξ ὑμῶν θὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἐνθυμηθῆτε τοὺς λόγους αὐτούς. Διότι, πράγματι πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει κρίσις συνειδήσεως, ὅτι δὲν ἐκτελέσατε τὸ καθῆκον σας. (Διαμαρτυρίαι).

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ φοβεῖσθε τὸν λαόν;

§108Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Τὸν λαὸν δὲν τὸν φοβούμεθα καὶ πάντοτε, ὁσάκις ἐδώσαμεν τὴν μάχην, τὴν ἐκερδίσαμεν. Καὶ τὴν μάχην θὰ τὴν δώσωμεν καὶ πάλιν καὶ θὰ τὴν κερδίσωμεν ὑπὸ οἱασδήποτε συνθήκας καὶ προϋποθέσεις. Καὶ θὰ ἀποτελέσωμεν τὴν πλειοψηφίαν καὶ σεῖς τὴν μειοψηφίαν.

§109Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ κωλυσιεργεῖτε.

§110Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Δὲν κωλυσιεργοῦμε. Πιστεύω, ὡς τίμιος ἄνθρωπος καὶ ὡς πιστεύῃ ὁ πτωχὸς ἀγρότης τῆς περιοχῆς ἢ ὁ πτωχὸς ἀστός, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔστειλεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἐπετελέσατε τὸ καθῆκον σας, ἔχετε πλάνην οἰκτράν. Δὲν τὸ ἐπετελέσατε ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐνομοθετήσατε διὰ τὰ μεγάλα οἰκονομικὰ συγκροτήματα τοῦ τόπου καὶ ὄχι διὰ τὸν πτωχὸν ἀγρότην. Οὐδὲν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν λαὸν ἐψηφίσθη ἐκ μέρους ὑμῶν, ἀλλὰ μόνον διὰ τὸν Ὠνάσην, διὰ τὸν Βάβδον ... (Διαμαρτυρίαι).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, κύριε Τσιαπάρα.

§112Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ στραγγαλίσητε τὰς δυνατότητας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νομίζω, ὅτι ἀπατᾶσθε. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ δώσῃ τὴν μάχην καὶ μάχην σκληράν. Ἐδημιουργήσατε τὰς προϋποθέσεις τῆς γνωστῆς συνωμοσίας μὲ ἀποτέλεσμα σεῖς μὲν νὰ βιάζεσθε νὰ πᾶτε εἰς τὰς ἐκλογάς, ἡμεῖς ὅμως, ὑποχρεούμεθα νὰ καταγγείλωμεν τὴν συνωμοσίαν διότι μόνον ἔτσι δὲν θὰ περάσητε νύκτωρ μὲ τὰ διάφορα κατασκευάσματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ κρίσις, ἡ ὁποία ὑπάρχει, καὶ τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖτε σεῖς. (Διαμαρτυρίαι). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἐὰν ἡ Δεξιὰ διαμαρτύρεται, ἡ διαμαρτυρία της εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη. Πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, τίμιοι ἄνθρωποι, πιστεύουν, ὅτι πράγματι δὲν ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον των κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διετίας καὶ νομίζουν, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ νομοσχέδιον εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς περισώσῃ. Ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὴν δύναμιν τὴν ψυχικὴν τινὲς ἐξ ὑμῶν, οὔτε κἂν ἐσκέφθητε νὰ παρακούσητε εἰς τὸ σύνθημα τοῦ Ἀρχηγοῦ σας καὶ νὰ καταψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἀπευθύνομαι εἰς συγκεκριμένους συναδέλφους, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω, ὅτι κρίσις σοβαρὰ σοβεῖ διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Νομίζετε, ὅτι ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκον μας ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὡς ἐκπρόσωποι αὐτοῦ; Φοβοῦμαι, ὅτι τὸ ὀλιγώτερον θὰ πρέπει νὰ θεωρηθῶμεν ἀστεῖοι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα, κύριοι, ἔναντι τῆς συνειδήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς χαμηλὸν ἐπίπεδον. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἀπευθύνομαι εἰς τὴν Δεξιάν, δεδομένου, ὅτι γνωρίζει ἢ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν δὲν ἦτο ἐπιβεβλημένον διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ κατέλθῃ εἰς τὴν πολιτικὴν κονίστραν νὰ διεκδικῇ τὴν ἐκλογήν, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε δι’ ἑνὸς τιμίου νομοσχεδίου καὶ πρὸ πάσης κρίσεως καὶ μὲ τὴν σύμπτωσιν τῶν γνωμῶν ὅλων τῶν Κομμάτων, νὰ δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις καὶ τὸ κατάλληλον κλῖμα, διὰ νὰ κατέλθωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ νὰ ἴδωμεν τότε ἐὰν ἡ Ε.Ρ.Ε. θὰ διεξεδίκει τὴν νίκην, ὡς ἐν προκειμένῳ, ὡς Κόμμα εὐνοούμενον, μὲ ὅλας τὰς προϋποθέσεις τῆς εὐνοιοκρατίας. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι κατόπιν τῆς διακυβερνήσεως ἐκ μέρους ὑμῶν τῆς Χώρας κατὰ τὸν ἄθλιον αὐτὸν τρόπον, μὲ τὴν ἀθλίαν αὐτὴν νομοθέτησιν νομοσχεδίων γενικῶς ὑπὲρ τῶν μεγάλων συμφερόντων καὶ οὐχὶ τῶν τάξεων τῶν παραγωγικῶν, τῶν ἐργαζομένων, τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν συνταξιούχων γενικῶς ἀλλὰ καὶ τῶν ἐργατῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ δυσαρέσκειαι αὐταὶ νὰ δημιουργήσουν τὴν προϋπόθεσιν τῆς νίκης. Καὶ ἀπατᾶσθε ἐὰν μὲ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διεκδικήσητε τὴν νίκην. Συνεπῶς τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐνομίσατε κατ’ ἀρχὴν ὅτι ἦτο νομοσχέδιον εὐνοίας καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο καὶ παρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀναμένετε. Ἀλλὰ πιστεύομεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν 11ην Μαΐου θὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς αὐτοὺς τοὺς ὁποίους καὶ εἰδικῶς εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ ὁποῖος, λόγῳ τῆς μακρᾶς του κοινοβουλευτικῆς πείρας, διότι παρίσταται ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 12ετίαν εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐντεῦθεν, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε διαμορφώσει γνώμην καὶ πράγματα βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἠμποροῦσαν τὰ Κόμματα νὰ δημιουργήσουν καλυτέρας προϋποθέσεις διὰ τὸ μέλλον τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ τόπου. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν, εἶναι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. Διότι ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο διὰ τὸ κομματικόν του συμφέρον ὡμίλει περὶ μετριοπαθείας καὶ ἐξυψώσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου, νομίζω ὅτι ἡ ὅλη ἱστορία ἀπέδειξεν ὅτι ἀπηργάσθη τὸ ἀντίθετον. Καὶ ἡ συνωμοσία ἡ ὁποία ἐξυφάνθη ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα αὐτῶν τῶν ὁποίων λέγω. Συνεπῶς, ἐὰν τὰ φύλλα τὰ Κυβερνητικὰ ὁμιλοῦν κατὰ μιᾶς συνωμοσίας, νομίζω ὅτι ἡ συμφωνία αὐτὴ ἤρξατο ἀπὸ τὸ 1952. Πιστεύω, λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὰ ἐνδόσιμα τῆς δημιουργίας τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν. Συνεπῶς, κύριοι συνάδελφοι, μὲ βάσιν τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά, νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῆτε καὶ νὰ δημιουργήσητε παράταξιν συγκεκριμένην, μὲ πρόγραμμα συγκεκριμένον, διότι ἄλλως ὁδηγούμεθα εἰς τὸν σφαγιασμὸν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. (Χειροκροτήματα).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου, ἔχει τὸν λόγον. Κύριε Παπασπύρου, θὰ τηρηθῇ τὸ τέταρτον.

§114Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ περισσότερον ὁ κ. Παπασπύρου.

§115Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεὶς δύναται νὰ παραιτηθῇ ὑπὲρ τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν ταχυτέραν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπασπύρου θὰ ὁμιλήσῃ ἓν τέταρτον.

§117Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀπόλυτος ἀντίθεσίς μου μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον μὲ ἔφερεν ἀπόντα κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο, ὅμως, δὲν μὲ ἐμποδίζει πρὸ πάσης ἀντιθέσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ νὰ διαδηλώσω ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, τὸν ἀπεριόριστον καὶ ἀπόλυτον σεβασμὸν πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τοῦ ὁποίου ἰδιαίτεροι δεσμοὶ ἀπὸ μακροῦ μὲ συνδέουν καὶ πρὸς τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἐπωμίσθησαν τὴν βαρεῖαν εὐθύνην τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν. Πέραν αὐτοῦ ὅμως, κατὰ τὰς τελευταίας αὐτὰς στιγμὰς ποὺ διανύει τὸ Σῶμα, ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις διὰ τὴν ἀποδοθεῖσαν εἰς ἐμὲ μομφὴν τῆς κωλυσιεργίας. Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, περὶ κωλυσιεργίας, ὅπως καὶ χθὲς ἐξέθεσα, ἀλλὰ πρόκειται περὶ συνταγματικῆς τάξεως, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἀμύνομαι. Ἡ ἄποψίς μας, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὰς προτάσεις νόμων τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος ποὺ ἐκκρεμοῦν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐπεστήσαμεν τὴν προσοχὴν διὰ τῆς ἐπιστολῆς μας εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐπειδὴ τὸ θέμα συνάπτεται μὲ τὴν ἀδιάβλητον διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν: Ἐζητήσαμεν πράγματι τὴν συζήτησιν τῶν προτάσεων νόμων διὰ τὴν κατάργησιν τῶν Ν. Δ. τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Ἐξήγησα χθὲς τὴν συνταγματικὴν ἀνάγκην τῆς προτάξεως τῶν ἐκκρεμουσῶν προτάσεων νόμου. Θὰ ἐξηγήσω σήμερον τὴν οὐσιαστικὴν ἀνάγκην, δι’ ὡρισμένον νομοθέτημα. Ὑπῆρξεν ὀξεῖα ἡ διάστασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὲ τὴν πλειοψηφίαν διὰ τὴν ἔκτακτον ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἡ ὁποία περιέργως ἐγένετο σύμφωνα μὲ τὸ Ν. Δ. 3615 τοῦ 1956 ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1956, ἐνῷ ἐπέκειτο κατὰ Ἰανουάριον 1957 ἡ τακτικὴ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ὁ ἀξιότιμος κ. τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰσηγήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως ἕνα νομοθέτημα διὰ τὴν ἔκτακτον ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων μόνον εἰς τοὺς τρεῖς μεγάλους Δήμους τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὰ περίχωρα τῆς Ἀττικῆς. Ἰδοὺ τὶ ἀπέδωσεν ἡ ἀναθεώρησις αὐτή: Εἰς τὰς Ἀθήνας ἐνεγράφησαν 33.990. Εἰς τὸν Πειραιᾶ 9.725 καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην 13.000. Τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1957 ἤρχισε ἡ τακτικὴ ἐτησία ἀναθεώρησις καὶ ὑπῆρχε ἡ εὐχέρεια δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἐγγραφῆ νὰ σπεύσουν νὰ ἐγγραφοῦν. Εἴκοσι ἓξ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐζητήσαμεν διὰ προτάσεως νόμου τὴν τροποποίησιν τοῦ Ν. Διατάγματος 3615 καὶ ἰδιαιτέρως τὴν ἐπανεξέτασιν ὅλων τῶν γενομένων ἐγγραφῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν τεσσάρων αὐτῶν περιφερειῶν. Διότι ὑπῆρξεν ἐκπληκτικὴ εἰς ἀποτελέσματα ἡ ἔκτακτος ἀναθεώρησις. Μόνη ἡ ἔκτακτος ἀναθεώρησις τοῦ 1956 καὶ ἡ τακτικὴ τοῦ 1957 παρουσιάζει διπλάσιον ἀριθμὸν ἐγγραφῶν, ἀπὸ τὴν τακτικὴν ἀναθεώρησιν τοῦ 1956. Καὶ τὸ διαβλητὸν εἶναι τοῦτο ὅτι κατὰ παρέκκλισιν παγίων διατάξεων εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αἱ ὁποῖαι ἐπωμίσθησαν τὸ ἔργον τῆς ἐκτάκτου ἀναθεωρήσεως δὲν προήδρευσαν δικαστικοὶ λειτουργοὶ ἀλλὰ δικηγόροι ὑποδειχθέντες ἀπὸ βουλευτὰς καὶ πολιτικοὺς τῆς Ε.Ρ.Ε.

§118Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ βεβαιώνετε αὐτὸ ἐνώπιον τοῦ Σώματος;

§119Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Βεβαίως. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ τὸ λέγω.

§120Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Σᾶς εἶχα δώσει τὴν ἀπάντησιν, τότε. Τὴν ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἀπεκλείσθησαν τῶν Ἐπιτροπῶν οἱ δικαστικοί. Ἀντιθέτως ἐζητήθη διὰ τὸ σύνολον τῶν Ἐπιτροπῶν νὰ εἶναι Πρόεδροι Δικαστικοί. Τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν μᾶς ἔδωσε ἕνα κατάλογον τῶν διαθεσίμων δικαστῶν. Ὅταν δὲ ἐξεδηλώθη καὶ ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία διὰ τὰς ὑπολοίπους Ἐπιτροπάς, συνεπληρώθη τὸ σύνολον τῶν Προέδρων τῶν Ἐπιτροπῶν ἀπὸ δικαστικοὺς ἀποκλειστικῶς. Ἀνεφέρατε περαιτέρω, ὅτι εἶναι καταπληκτικὸν τὸ φαινόμενον ὅτι εἰς τὴν ἔκτακτον ἀναθεώρησιν τοῦ 1956 ἐνεγράφη διπλάσιος ἀριθμὸς τῶν παλαιοτέρων τακτικῶν ἀναθεωρήσεων, ἐνῷ γνωρίζετε ὅτι σύμφωνα μὲ τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Ἐπιτροπὴ προεβλέφθησαν βαρύταται ποιναὶ εἰς βάρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρέλειπον νὰ ἐκπληρώσουν συνταγματικὸν νομοθετικὸν καθῆκον, ὥστε πλεῖστοι ὅσοι μὴ ἐγγεγραμμένοι ἠναγκάσθησαν νὰ σπεύσουν νὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ βιβλιάρια. Γνωρίζετε, τέλος, κάλλιστα, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν, ὑπῆρχεν ἕνας μέγας ἀριθμὸς ραθύμων προσώπων τὰ ὁποῖα παρέλειψαν ἐπὶ μακρὰ καὶ συναπτὰ ἔτη νὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ βιβλιάρια. Ὁ κόσμος αὐτὸς δὲν ἀποτελεῖ ἀτύχημα ὅτι ἐνεγράφη. Σᾶς προεκάλεσα, τότε, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ σᾶς εἶπον, ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐγγραφῶν αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, διατὶ δὲν ἀνεφέρατε μίαν περίπτωσιν ἐπὶ 200.000 ἐγγραφῶν ἡ ὁποία νὰ εἶναι παράνομος; Ἔκτοτε παρῆλθε ἔτος καὶ δὲν ὑπῆρξε οὐδεμία καταγγελία παρανόμου ἐγγραφῆς. (Χειροκροτήματα).

§121Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μὴ σπεύδετε νὰ χειροκροτήσητε! Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπωμισθῆ καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ζητήσῃ κατάστασιν, διὰ νὰ βεβαιωθῇ εἰς πόσας Ἐπιτροπάς, ἐν Ἀθήναις, Πειραιεῖ, Θεσσαλονίκην καὶ Ἀττικὴν προήδρευσαν δικαστικοί. Καταγγέλλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι προήδρευσαν εἰς τὰς περισσοτέρας Ἐπιτροπὰς δικηγόροι, ὑποδειχθέντες ἀπὸ τὰ πολιτικὰ γραφεῖα τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. (Χειροκροτήματα). Εἰς τὸ Κορωπὶ καὶ τὸ Λαύριον ἐνῷ ὑπῆρχον Εἰρηνοδίκαι, προήδρευσαν δικηγόροι, ἐργαζόμενοι εἰς τὸ δικηγορικὸν γραφεῖον τοῦ ἀποτυχόντος βουλευτοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Φράγκου. (Χειροκροτήματα).

§122Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Παπασπύρου, δὲν ἤλθατε ποτὲ νὰ μοῦ καταγγείλητε αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε. Ἤλθατε καὶ μοῦ κατηγγείλατε ὅτι εἰς ὡρισμένας Ἐπιτροπὰς προεδρεύουν δικηγόροι, διότι, πράγματι, εἰς τὴν πρώτην φάσιν εἶχεν ἐξαντληθῆ ὁ πίναξ τῶν 20 δικαστῶν τοὺς ὁποίους διέθετε τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν καὶ συνεπληρώθησαν οἱ Πρόεδροι ἀπὸ δικηγόρους, ὅπως προεβλέπετο καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἀκόμη καὶ περὶ τακτικῆς ἀναθεωρήσεως. Ὅταν, ὅμως, διετυπώσατε τὸ παράπονον καὶ τὴν ἐπιφύλαξιν, σᾶς ὑπεσχέθην ὅτι διὰ τὸ ἀδιάβλητον τῆς λειτουργίας τῶν Ἐπιτροπῶν θὰ ἀξιώσω ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Προϊστάμενον τοῦ Πρωτοδικείου νὰ συμπληρωθῇ ἀντὶ πάση θυσίᾳ ὅλος ὁ ἀριθμὸς ἀπὸ δικαστάς. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης οὐδεὶς δικηγόρος προήδρευσεν Ἐπιτροπῆς.

§123Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν αὔριον, εἰς πόσας Ἐπιτροπὰς προήδρευσαν δικαστικοὶ λειτουργοὶ καὶ εἰς πόσας δικηγόροι καὶ ποῖοι δικηγόροι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενος ἀριθμὸς βουλευτῶν, ὑπέβαλε πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει τὴν τροποποίησιν τοῦ σχετικοῦ Ν. Δ. καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν γενομένων ἐγγραφῶν. Ἡμεῖς ὡς πολιτευταὶ δημοκρατικοί, εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως, ὅτι ὅλοι οἱ πολῖται ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ἐγγράφωνται εἰς τοὺς καταλόγους. Ὑπεστηρίξαμεν, μάλιστα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ καὶ τρόπος αὐτεπαγγέλτου ἐγγραφῆς των. Μοῦ ἔκαμεν, ὅμως, ἐντύπωσιν, ὅτι ἐφευρέθη τὸ σύστημα τῆς ἐκτάκτου ἀναθεωρήσεως, ἀκριβῶς εἰς τὰς παραμονὰς τῆς τακτικῆς. Ἀλλὰ ἠκούσατε τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποβληθείσης σχετικῆς προτάσεως νόμου. Εἰσήχθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς ἐπεξεργασίαν καὶ ἐφευρέθη ἐκεῖ τὸ συνταγματικῶς ἀπαράδεκτον, διότι, δῆθεν, εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν δὲν περιελήφθησαν, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος αἱ τροποποιούμεναι διατάξεις. Πρόκειται περὶ ἀπαραδέκτου σοφιστείας. Τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος ἔχει εἰδικὴν πρόβλεψιν διὰ τὰς προτάσεις νόμων, τὰς ὑποβαλλομένας ὑπὸ βουλευτῶν κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, περὶ τροποποιήσεως, καταργήσεως καὶ ἀκυρώσεως τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐκδιδομένων διαταγμάτων, αἵτινες ἐγγράφονται τῇ αἰτήσει δέκα πέντε τοὐλάχιστον βουλευτῶν, κατ’ ἀπόλυτον προτεραιότητα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος, ἥτις καθορίζει ὅτι πρότασις νόμου σκοποῦσα τὴν τροποποίησιν διατάξεων προηγουμένου νόμου, δὲν εἰσάγεται πρὸς συζήτησιν ἐὰν εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν δὲν καταχωροῦνται αἱ τροποποιούμεναι διατάξεις. Εἶναι ἐξόφθαλμον, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἀφορᾶ τὰ Ν. Δ. καὶ εἰδικώτερον τὰς προτάσεις νόμων ποὺ ὑποβάλλονται κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος καὶ ἀποσκοποῦν εἰς τροποποίησιν καὶ ἀκύρωσιν Ν. Διαταγμάτων. Ἄλλωστε τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος προνοεῖ διὰ τὴν περίπτωσιν προτάσεως νόμου διὰ τροποποίησιν προηγουμένου νόμου καὶ ὄχι νομοθετικοῦ διατάγματος. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη αἱ ὑποβαλλόμεναι προτάσεις ὑπόκεινται εἰς τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος, θὰ ἔπρεπε νὰ κριθῇ τὸ ἀπαράδεκτον διὰ τὴν μὴ καταχώρησιν τῶν τροποποιουμένων διατάξεων ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τὸ 1957, κατὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον, ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ εἶχεν εἴπει, ὅτι προϋποθέσεις διεξαγωγῆς ἐκλογῶν εἶναι τὸ ἀδιάβλητον τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φλωρίνης κ. συνάδελφος, καὶ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι δὲν τοῦ ἔδωσα ἁπτὰς ἀποδείξεις τῆς νοθεύσεως τῆς ἐκτάκτου ἀναθεωρήσεως. Ἀλλ’ ἐγώ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβληθῶ εἰς ἀνακριτήν. Ἐζητήσαμεν ἔρευναν τῶν γενομένων ἐγγραφῶν καὶ δὴ ἀπὸ τὰς Ἐπιτροπὰς τὰς προεδρευομένας ἀπὸ Ἐφετικοὺς δικηγόρους. Τώρα, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἔλθω δι’ ὀλίγων εἰς τὸ ἐπίμαχον νομοθέτημα.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασπύρου, ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὰ περιθώρια τῆς ὥρας δὲν σᾶς παίρνουν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ περιορισθῆτε.

§125Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὡμίλησαν οἱ συμφωνήσαντες μὲ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ὑπῆρξε οὐδεὶς περιορισμός. Τώρα ἔρχεσθε νὰ περιορίσητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντιθέτους ἀντιλήψεις καὶ ἔχουν χρέος νὰ δικαιολογήσουν τὴν ἄποψίν των καὶ τὴν ψῆφον των. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι κοινοβουλευτικῶς ἄψογος ἡ ἄποψίς σας.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασπύρου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐφαρμόσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, περὶ περιορισμοῦ τοῦ ρήτορος εἰς τὸ 20λεπτον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ, χάριν ὑμῶν, νὰ δεχθῇ αὔξησιν τοῦ χρόνου τῆς ὁμιλίας σας, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ συμφωνήσω.

§127Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ δὲν θὰ μακρηγορήσω. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅμως, νὰ ὑπολογίσητε καὶ τὰς διακοπὰς αἱ ὁποῖαι μοῦ ἐγένοντο, κυρίως ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Μακρῆν, τέως Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Κύριοι βουλευταί, ἀντιτίθεμαι ἀπολύτως μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικὸν σύστημα. Εἶναι λυπηρὸν τὸ φαινόμενον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐφευρίσκεται εἰς ἑκάστην ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν καὶ νέος ἐκλογικὸς νόμος. Βεβαίως, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὴν εὐθύνην τὴν φέρουν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος. Ἐγὼ δὲν βαρύνομαι μὲ αὐτὴν τὴν εὐθύνην. Ὑπῆρξα ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιψηφίσεώς του, παρὰ τὰς ἀτελείας του, διὰ νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ συνταγματικὸν χάος. Ἄς ἐλπίσωμεν καὶ εὐχηθῶμεν ὅτι ταχέως θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος καὶ ἐκ τῶν πρώτων μελημάτων τῆς ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς θὰ εἶναι ἡ κατοχύρωσις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Κύριοι βουλευταί, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ ἔτους 1956 διεκήρυξεν ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Διεκήρυξεν ἐπίσης ὅτι ἂν τοῦτο εἶναι ἀπραγματοποίητον ἀποδέχεται ἕν ἀπὸ τὰ προϋσχύοντα συστήματα ἄνευ μεταβολῆς τινος. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ὅμως, ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι ἐφεύρημα νοθεύσεως τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Γνωρίζομεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἔχει ὡς βάσιν τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα ἀνατρέπει παγίας διατάξεις, βάσει τῶν ὁποίων διεξήγοντο αἱ ἑκάστοτε ἐκλογαί. Ἀπὸ τὸν κ. Καλκάνην, ὅστις ἐκλέγεται εἰς περιφέρειαν μονοεδρικήν, ἔμαθα ὅτι διὰ νὰ ἐκλεγῇ βουλευτὴς πρέπει νὰ λάβῃ τὸ σύνολον τῶν ψήφων τῆς περιφερείας του.

§128Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν π.χ. εἰς τὴν Λευκάδα ἕνας ἀνεξάρτητος βουλευτὴς λάβῃ ψήφους 95% τῶν ἐκλογέων, αὐτὸς ὁ ἀνεξάρτητος ὑποψήφιος δὲν θὰ δύναται νὰ ἐκλεγῇ καὶ θὰ ἐκλεγῇ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συγκεντρώνει τὸ 5% καὶ ἀνήκει εἰς Κόμμα.

§129Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὰ Κύθηρα ποὺ εἶναι πολὺ μακρὰν τοῦ Πειραιῶς, τὰ Μέθανα, ὁ Πόρος κλπ., ἀποτελοῦν ἑνιαίαν περιφέρειαν μὲ τὸν Πειραιᾶ, ἐνῷ οἱ πέριξ τοῦ Πειραιῶς Δῆμοι συνεχόμενοι πρὸς τὸν Πειραιᾶ, ἀποτελοῦν ἰδίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν.

§130Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ τοιοῦτος διαχωρισμὸς ἐγένετο κατόπιν προτάσεως τῆς Ε.Δ.Α.

§131Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὥστε, κύριε Μακρῆ, διότι τὸ ἐζήτησε μόνον ἡ Ε.Δ.Α. προέβητε εἰς τὸν διαχωρισμὸν αὐτόν; Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἀφ’ ἧς ἀπὸ 30ετίας ἤρξατο ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀναλογικῆς, οὐδέποτε ἐγένετο ἕνας τοιοῦτος διαχωρισμός. Αὐτὸ ἀποτελεῖ σκανδαλώδη γεωμετρικὸν ὑπολογισμόν.

§132Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ 1933 ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Π. Τσαλδάρην, ἡ ἀποκληθεῖσα «μπακλαβαδοποίησις» τῶν περιφερειῶν, δὲν ἠρκέσθη ὅμως, ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτήν, ἀλλὰ προέβη εἰς νέαν καὶ περιέλαβε τὴν περιοχὴν τῆς Ἀττικῆς, ἡ ὁποία ἀείποτε ἦτο ἡνωμένη μὲ τὴν Βοιωτίαν.

§133Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὥστε σεῖς καταδικάζετε τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν τοῦ ἀειμνήστου Παναγῆ Τσαλδάρη, ὁ ὁποῖος ἔδωσεν αὐτοτέλειαν εἰς αὐτοὺς τοὺς Δήμους καὶ ὁμιλεῖτε περὶ μπακλαβαδοποιήσεως κ.λ.π.

§134Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Προκειμένου περὶ ἀνδρὸς τῆς περιωπῆς τοῦ ἀειμνήστου Παναγῆ Τσαλδάρη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω μὲ ἀνευλάβειαν.

§135Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὁμιλεῖτε μὲ σαρκασμόν. Ὁμιλεῖτε περὶ μπακλαβαδοποιήσεως καὶ λέγετε ὅτι ὁ διαχωρισμὸς τῶν περιφερειῶν ἐγένετο χάριν κομματικῶν λόγων.

§136Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν μοῦ ἀπολείπει καθόλου ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν ἔντιμον αὐτὸν ἡγέτην. Ἁπλῶς ἀναφέρω τὸν ὅρον ποὺ ἐχρησιμοποιήθη, τότε, ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του.

§137Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὀρθῶς προσπαθεῖτε νὰ μετριάσητε τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων σας.

§138Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸ 1926, ποὺ ἐφηρμόσθη ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἡ βάσις τῆς πρώτης κατανομῆς ἐξευρίσκετο μὲ τὴν διαίρεσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν σὺν 1. Ἤδη περιορίζεται ἡ πρώτη κατανομή, περικοπτομένης τῆς μονάδος. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ παραμείνουν περισσότεραι ἀδιάθετοι ἕδραι διὰ τὴν βʹ κατανομὴν μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ τὴν πάρουν Κόμματα τὰ ὁποῖα θὰ κλέψουν τὰς ψήφους ἄλλων Κομμάτων ἢ συνασπισμῶν, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ λάβουν τὸ κατὰ νόμον ποσοστὸν διὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἀλλὰ καταπληκτικὸς εἶναι ὁ τρόπος τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἂν ἕνας συνασπισμὸς Κομμάτων λάβῃ 34,09% τῶν ψηφοφορησάντων, ἀποκλείεται τῆς δευτέρας κατανομῆς εἰς τὴν ὁποίαν εἰσέρχεται τὸ αὐτοτελὲς Κόμμα ἔστω καὶ ἂν ἔλαβε κάτω τοῦ 25%. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Κόμμα αὐτὸ δὲν περιέρχεται τὸ ἀνάλογον ποσοστὸν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ψιχία μόνον θὰ λάβῃ καὶ τὸ πλεῖστον τῶν ἑδρῶν ποὺ θὰ χάσῃ ὁ συνασπισμὸς θὰ εἰσπράξῃ τὸ πρῶτον Κόμμα. Ἔτσι ἄλλους θὰ ψηφίζῃ ὁ λαὸς καὶ ἄλλοι θὰ ἐκλέγωνται. Ὑπῆρξεν ἡ θεωρία, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὴν Ε. Ρ.Ε., ὅτι ἀποκλείεται ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, διότι δημιουργεῖ ἀσταθεῖς Κυβερνήσεις. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ἔλθωμεν εἰς τὴν περίοδον τοῦ 1936, θὰ ἐνθυμηθῶμεν ὅτι Κόμματα μὲ ἡγέτας μεγάλης ὁλκῆς, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιπλεύσουν καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, μόνον τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ ἀείμνηστος Γεώργιος Καφαντάρης, ὁ μεγάλος καὶ ἀλησμόνητος Ἀρχηγός μου, εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλήν, μὲ ἕνα ὀπαδόν, ὁ δὲ ἀείμνηστος Παπαναστασίου, εἰσῆλθε, μόνος. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946 μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἔφερεν ὀγκώδη πλειοψηφίαν. Καὶ κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 1950 μὲ τὴν ἁπλῆν καὶ πάλιν ἀναλογικήν, διεγράφησαν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ζωὴν πέντε–ἓξ Κόμματα. Ἔσβησαν τὰ Κόμματα τοῦ Ζέρβα, τοῦ Ἀλεξανδρῆ, τοῦ Γονατᾶ κ.λ.π., καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλὴν μόνον τὰ Κόμματα Τσαλδάρη, Πλαστήρα, Βενιζέλου, Παπανδρέου, Σβώλου καὶ τῆς Δ. Π. Καὶ ἀρχίζει, κύριοι συνάδελφοι, ἡ πολιτικὴ ἀνωμαλία εἰς τὸν τόπον, ἀφ’ ἧς ἐγένετο ἡ σκέψις μεταρρυθμίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς ἀθώας, ἐν συγκρίσει μὲ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον, ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἡ ἀνωμαλία ἔγκειται εἰς τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ἐκ τούτης μείωσιν τῆς δυνάμεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Καὶ βλέπομεν νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μονήρης ὁ ἄλλοτε πανίσχυρος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ὑπῆρξε νόθευσις τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος ἡ ἀνάμιξις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου εἰς τὴν πολιτικήν. Τὸ 1950 τὰ τρία Κόμματα τοῦ Κέντρου, ἤτοι τοῦ Πλαστήρα, τοῦ κ. Βενιζέλου καὶ τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀπέκτησαν τεραστίαν πλειοψηφίαν καὶ εἶχον τὴν δύναμιν νὰ ρυθμίσουν δι’ ὁλόκληρον τὴν τετραετίαν τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου καὶ νὰ τὴν ὁδηγήσουν εἰς τὴν ὁμαλότητα. Δυστυχῶς, διὰ λόγους ποὺ δὲν θέλω τώρα νὰ ἀναφέρω, προεκάλεσαν τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὰς νέας ἐκλογὰς ἐθεσπίσθη ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Προέκυψεν καὶ πάλιν πλειοψηφία τῶν Κομμάτων Πλαστήρα–Βενιζέλου, ἀλλὰ δυστυχῶς, ὑπῆρξε καὶ ἄλλη ἀνωμαλία διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ πλειοψηφικοῦ, χάρις εἰς τὸ ὁποῖον ἐπέτυχε ὀγκώδη πλειοψηφίαν ὁ Στρατάρχης Παπάγος. Πρὶν τελειώσω, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὅτι εἶναι κεκηρυγμένος ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἀλλὰ εὑρεθεὶς πρὸ τοῦ διλήμματος νὰ γίνουν ἐκλογαὶ μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα, ἠναγκάσθη νὰ προτείνῃ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Δικαιοῦμαι, ὅμως, νὰ διατυπώσω τὴν διαφωνίαν μου πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκύπτουν ἔστω καὶ ἂν τίθενται πρὸ διλήμματος, ἀλλὰ ὁδηγοῦν τὸν λαὸν εἰς τὸ καθῆκον καὶ ἐν ἀνάγκῃ πίπτουν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐπιστημονικὸν σωματεῖον, ἀλλὰ πολιτικὸν Σῶμα καὶ πρέπει βάσει τῆς πραγματικότητος νὰ λαμβάνωμεν ἀποφάσεις. Ἀλλὰ ὡς πολιτικὸν Σῶμα, εἴμεθα ὁδηγοὶ τοῦ λαοῦ καὶ χρέος μας εἶναι νὰ τὸν ὁδηγοῦμεν εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος, μακρὰν οἱασδήποτε σκοπιμότητος καὶ ὑπολογισμοῦ. Τὸ ὑπέρτερον καθῆκον μᾶς ἐπιβάλλει νὰ ἀποκρούωμεν ἀπαράδεκτα καὶ ἀντιδημοκρατικὰ ἐκλογικὰ συστήματα, ποὺ θὰ νοθεύσουν τὴν δημοσίαν ζωὴν καὶ τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Μὲ ἥσυχον τὴν συνείδησιν θὰ ἀρνηθῶ τὴν ψῆφον μου καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι ἡ προσωπική μου τύχη κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, συζητουμένου τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἀπηυθύνθην πρὸς τοὺς κοπτομένους ὑπὲρ αὐτοῦ συνάδελφοι καὶ τοὺς ηὐχήθην νὰ τοὺς ἐπανίδω εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ ἐκείνους ποὺ δὲν θὰ ἐξελέγοντο, τοὺς ὑπεσχέθην νὰ τοὺς γράψω διὰ νὰ τοὺς ὑπομνήσω ὅτι συνέβαλον διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτοκτονίαν των. Εὔχομαι νὰ εἶναι εὐχάριστα δι’ ὅλους σας τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τῆς ἰδικῆς μου τύχης, θὰ γράψω εἰς ἐκείνους ποὺ θὰ ἀποτύχουν, διὰ νὰ τοὺς ὑπομνήσω ὅτι ἀδίκως ἔγιναν συνεργοὶ ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνοσιουργήματος ποὺ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ προκαλέσῃ ἐπικίνδυνον ἀνωμαλίαν εἰς τὴν πατρίδα μας. Αἱ στιγμαί, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κρίσιμοι. Ὁ σεβαστός μου κ. Πρόεδρος καὶ τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προσφέρουν ὑπηρεσίαν μεγίστην εἰς τὸν τόπον, ἐὰν ἀποσύρουν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ καλέσουν τοὺς ἡγέτας τῶν Κομμάτων εἰς συζήτησιν, πρὸς ἀνεύρεσιν τοῦ ἐνδεδειγμένου ἐκλογικοῦ συστήματος πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ὁμαλότης εἰς τὴν Χώραν μας καὶ διασφαλισθοῦν οἱ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοί. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας, ἔχει τὸν λόγον.

§140Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὀφείλει νὰ προβλέπῃ σύστημα ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ νὰ ἱκανοποιῇ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν πανηγυρικὰ καὶ σαφῶς διακηρύσσουν τὰ ἄρθρα 21 καὶ 78 τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, τὴν θέλησίν του, δηλαδή, νὰ ἔχῃ πάντοτε δημοκρατικὴν διακυβέρνησιν. Πραγματικὰ δημοκρατικὴ διακυβέρνησις διὰ νὰ ὑπάρχῃ, εἶναι ἀνάγκη καὶ ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις νὰ ἀπολαμβάνῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς (ἄρθρον 78) καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ ἀντιστοιχῇ πρὸς ἀναλογίαν λαϊκὴν πλειοψηφίαν, ἐκφραζομένην διὰ τῆς πλειοψηφίας τῶν ἐκλογέων, οἱ ὁποῖοι ἐξέλεξαν τοὺς βουλευτάς, τοὺς ἀπαρτίζοντας τὴν πλειοψηφίαν, ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς ὁποίας στηρίζεται ἑκάστοτε ἡ Κυβέρνησις (ἄρθρον 68). Ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς σημαίνει, ὡς γνωστόν, Κυβέρνησιν ἀντισυνταγματικήν. Ἐμπιστοσύνη τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς χωρὶς ν’ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἐκλογέων καθιστᾷ τὴν Κυβέρνησιν ὄχι πραγματικὰ δημοκρατικήν, ἀλλὰ μόνον δημοκρατικοφανῆ. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ πραγματικὰ δημοκρατικὴ διακυβέρνησις, ἀναγκαία προϋπόθεσις εἶναι νὰ κατανέμεται ὁ ἀριθμὸς τοῦ συνόλου τῶν ἐκλεκτέων βουλευτῶν εἰς τὰς καθ’ ἕκαστον ἐκλογικὰς περιφερείας μὲ πνεῦμα ἐκλογικῆς δικαιοσύνης. Διὰ νὰ γίνω περισσότερον ἀντιληπτὸς ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, θὰ ἀναφέρω μερικοὺς ἀριθμούς, εἰλημμένους ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τῆς τελευταίας ὀκταετίας. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου 1950 ἐφηρμόσθη ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς δὲν ἐψήφισαν αἱ γυναῖκες. Καὶ εἰς μὲν τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν (ἕδραι 21), τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ἦτο 8.929 ψῆφοι, εἰς τὴν τοῦ Πειραιῶς 7.010 ψῆφοι, εἰς τὴν Φθιωτιδοφωκίδα 5.414, εἰς τὴν Λακωνίαν 4.808, εἰς τὴν Ζάκυνθον 3.371, εἰς τὴν Κεφαλληνίαν 3.605, εἰς τὴν Φλώριναν 3.738, εἰς τὴν Σάμον 4.234, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην 6.702, εἰς τὴν Χίον 4.153, εἰς τὴν Δράμαν 4.600 ψῆφοι, διὰ νὰ περιορισθῶ εἰς αὐτὰς τὰς περιφερείας μόνον. Σημαντικαὶ εἶναι αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τῶν ἐκλογικῶν μέτρων καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας περιφερείας. Τὸ γενικὸν μέσον ἐκλογικὸν μέτρον ἦτο εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950, 6.765 ψῆφοι. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 9ης Σεπτεμβρίου 1951 ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα τῆς ἀποκληθείσης ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς δὲν ἐψήφισαν αἱ γυναῖκες. Ἰδοὺ μερικαί, αἱ πλέον κτυπηταὶ διαφοραὶ μεταξὺ τῶν ἐκλογικῶν μέτρων μερικῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ἦτο, τότε, εἰς μὲν τὰς Ἀθήνας 9.022 ψῆφοι, εἰς τὸν Πειραιᾶ 7.096, εἰς τὴν ὑπόλοιπον Ἀττικὴν καὶ Βοιωτίαν 7.493, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην 7.418, εἰς τὴν Εὔβοιαν 7.101, εἰς τὴν Ἀργολιδοκορινθίαν 8.386, εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν 6.723, εἰς τὴν Ζάκυνθον 5.131, εἰς τὴν Κεφαλληνίαν 4.845, εἰς τὰ Ἰωάννινα 5.018, εἰς τὴν Φλώριναν 4.481, εἰς τὴν Δωδεκάνησον 5.602, εἰς τὴν Σάμον 5.524, εἰς τὴν Χίον 5.496. Καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας περιφερείας τὸ ἐκλογικὸν μέτρον παρουσιάζει σπουδαίας ὁπωσδήποτε διαφοράς. Τὸ γενικὸν μέσον ἐκλογικὸν μέτρον εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 9ης Σεπτεμβρίου 1951 ἦτο 6.627 ψῆφοι. Διότι αἱ ἕδραι ἀπὸ 250 κατέστησαν 258, λόγῳ τοῦ ὅτι, ὡς ἐκ τῆς ἀδίκου μεγίστης ἀνισότητος τῶν ἐκλογικῶν μέτρων Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης καὶ Ἀργολιδοκορινθίας, ἐφηρμόσθη ἡ προβλεφθεῖσα εἰς τὸν νόμον τῆς ἐν λόγῳ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς δυνατότης νὰ προστεθοῦν ἕδραι ἐκεῖ ὅπου τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα θὰ ἐνεφάνιζαν ἐκλογικὰς ἀδικίας. (Ἀθῆναι προσθήκη 6 ἑδρῶν, Θεσσαλονίκη 1 ἕδρα, Ἀργολιδοκορινθία 1 ἕδρα). Εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 16ης Νοεμβρίου 1952 ἐφηρμόσθη τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἡ στενὴ περιφέρεια. Ἰδοὺ ἡ ἐκλογικὴ δικαιοσύνη κατὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτάς: Εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν 7.800 ἐκλογεῖς διὰ μίαν ἕδραν, εἰς τὴν τοῦ Πειραιῶς 6.800 ἐκλογεῖς, εἰς τὴν τῶν Θηβῶν 7.051, εἰς τὴν τῶν Κυθήρων 1.549, εἰς τὴν τῆς Τροιζηνίας 2.981, εἰς τὴν τῆς Μεγαρίδος 6.703, Αἰγίνης–Ὕδρας 3.048, Ἑρμιονίδος 2.847, Ναυπλίας 7.212, Κορινθίας 6.753, Αἰγιαλείας 4.680, Καλαβρύτων 4.219, Πατρῶν 6.380, Γυθείου 3.187, Οἰτύλου 1.571, Ἰθάκης 1.580, Σάμης 2.340, Λευκάδος 7.814, Ἐλασσόνος 4.000, Ἁγυιᾶς 3.944, Κέας 2.397, Μήλου 2.939, Πάρου 2.555, Σκοπέλου 2.366, Γρεβενῶν 3.100, διὰ νὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὰς πλέον μεγάλας ἀνισότητας τοῦ κατὰ περιφέρειαν ἐκλογικοῦ μέτρου. Ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 19ης Φεβρουαρίου 1956. Ἐψήφισαν καὶ αἱ γυναῖκες. Σύνολον ψηφοφόρων 3.364.461, μετὰ τῶν στρατιωτικῶν. Ἐφηρμόσθη μικτὸν σύστημα, δηλαδή: πλειοψηφικόν, περιωρισμένη ἐκπροσώπησις τῶν μειοψηφιῶν, εὐρυτέρα ἐκπροσώπησις τῶν μειοψηφιῶν, ἁπλοῦν ἀναλογικόν. Αʹ. Ὑπὸ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα ἐψήφισαν 448.123 πρὸς πλήρωσιν 40 ἑδρῶν. Ἔλαβον: Ε.Ρ.Ε. 204.404 ψήφους καὶ 20 ἕδρας μὲ ἐκλογικὸν μέτρον 10.221. Δ. Ε. 205.435 ψήφους καὶ 20 ἕδρας, μὲ ἐκλογικὸν μέτρον 10.272. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας τὸ γενικὸν μέσον ἐκλογικὸν μέτρον ἦτο: 3.364.461: 300 11.215 ψῆφοι. Βʹ. Ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς περιωρισμένης ἐκπροσωπήσεως τῶν μειοψηφιῶν: Ἐψήφισαν 1.405.168 ἐκλογεῖς πρὸς πλήρωσιν 130 ἑδρῶν. Ἔλαβον: Ἡ Ε.Ρ.Ε. 723.509 ψήφους καὶ 84 ἕδρας, μὲ μέσον ἐκλογικὸν μέτρον 8.613 ψήφους. Ἡ Δ. Ε. 616.746 ψήφους καὶ 46 ἕδρας, μὲ μέσον ἐκλογικὸν μέτρον 12.973 ψήφους. Γʹ. Μὲ τὸ σύστημα τῆς εὐρυτέρας ἐκπροσωπήσεως τῶν μειοψηφιῶν, ἐψήφισαν 358.814 ἐκλογεῖς πρὸς πλήρωσιν 33 ἑδρῶν. Ἔλαβον: Ε.Ρ.Ε. 179.059 ψήφους καὶ 18 ἕδρας μὲ μέσον ἐκλογικὸν μέτρον 9.947 ψήφους. Δ. Ε. 157.654 ψήφους καὶ 15 ἕδρας μὲ μέσον ἐκλογικὸν μέτρον 10.510 ψήφους. Δʹ. Μὲ τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἐψήφισαν 1.152.356 ἐκλογεῖς δι’ 97 ἕδρας. Ἔλαβον: Ε.Ρ.Ε. ψήφους 487.138, ἕδρας 44 μὲ μέσον ἐκλογικὸν μέτρον 11.071. Δ. Ε. ψήφους 643.429, ἕδρας 53, μὲ μέσον ἐκλογικὸν μέτρον 12.140. Εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ἦτο εἰς μὲν τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν 14.527 ψῆφοι. Θεσσαλονίκης 12.060, Λαρίσης 12.413, Τρικάλων–Καρδίτσης 8.897, Κεφαλληνίας 8.760, διὰ νὰ περιορισθοῦν εἰς τὰ πλέον κτυπητὰ παραδείγματα ἐκλογικῶν ἀδικιῶν. Γενικὸν ἀποτέλεσμα: Ἡ μὲν Ε.Ρ.Ε. ἔλαβε 1.594.110 ψήφους καὶ 166 ἕδρας μὲ μέσον ἐκλογικὸν μέτρον 9.603 ψήφους. Ἡ δὲ Δ. Ε. ἔλαβε 1.623.264 ψήφους καὶ 134 ἕδρας μὲ μέσον ἐκλογικὸν μέτρον 12.114 ψήφους. Ὅπως γίνεται φανερὸν αἱ ἐκλογικαὶ αὐταὶ ἀδικίαι ὀφείλονται κυρίως εἰς τὸ ὅτι αἱ βουλευτικαὶ ἕδραι κατανέμονται ἀνὰ τὰς διαφόρους ἐκλογικὰς περιφερείας κατὰ τρόπον ἀντισυνταγματικὸν καὶ χωρὶς πνεῦμα ἐκλογικῆς δικαιοσύνης καὶ εἰς τὴν κατευθυνομένην καὶ ἐπιτηρουμένην ψηφοφορίαν τῶν στρατιωτικῶν. Κατανέμονται ἀντισυνταγματικῶς, διότι ἐνῷ τὸ Σύνταγμα (ἄρθρον 68) ἐπιτάσσει ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν νὰ γίνεται διὰ νόμου, κατὰ τὰς ἀνωτέρω ἐκλογὰς (1950, 1951, 1952 καὶ 1956) ἔγιναν διὰ διαταγμάτων. Καὶ διότι, ἐνῷ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν κάθε περιφερείας πρέπει νὰ ὁρίζεται ἀναλόγως τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ της, αἱ ἐκδίδουσαι τὰ ἀντίθετα πρὸς τὸ Σύνταγμα διατάγματα διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν, Κυβερνήσεις, πεισμόνως παρέμειναν προσκεκολημμέναι εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, ἐνῷ θὰ ἠδύναντο νὰ ἐνεργοῦν τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφιζόντων, ὡς ἐπιτρέπει ἡ σχετικὴ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τοῦ ἄρθρου 36 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, ἔχουσα οὕτω: «Ἡ διατύπωσις τῆς παραγράφου 2, τοῦ ἄρθρου 36 δὲν ἐμποδίζει, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ὁρίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφιζόντων ἐκλογέων». Καὶ ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 68, ἐδάφιον πρῶτον, τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, εἶναι ἄνευ οὐδεμιᾶς μεταβολῆς, εἰλημμένη ἀπὸ τὸ σχετικὸν ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 36 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927. Καὶ τὸ θλιβερὸν εἶναι, ὅτι ἐκδηλώνει καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δισταγμοὺς πρὸς ἐγκατάλειψιν τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940. Πρέπει, ὅμως, ἐπὶ τέλους, νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ αὐθαίρετος καὶ μακρὰν τῆς πραγματικότητος κείμενος τρόπος κατανομῆς τῶν ἑδρῶν καὶ ὁδηγεῖ εἰς τὸ νὰ μὴ συμβαίνῃ ἡ πλειοψηφία τῶν ἑδρῶν νὰ εἶναι καὶ πλειοψηφία ἐκλογέων. Καὶ δημιουργεῖ διὰ πολλὰς περιφερείας, ἐκλογικὰ προνόμια παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι τὰ διὰ ἱστορικοὺς λόγους θεσπισθέντα ἐκλογικὰ προνόμια τῶν ἡρωϊκῶν νήσων Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Ψαρῶν, ἀπὸ τοῦ 1944 ἔχουν καταργηθῆ. Καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀτόπων αὐτῶν προτείνω καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασίν μου, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν ἑκάστης περιφερείας καθορισθῇ διὰ νόμου καὶ ὄχι ὡς μέχρι τοῦδε διὰ διαταγμάτων, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων τῆς τελευταίας ἐκλογῆς, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπογραφὴ τοῦ πληθυσμοῦ δὲν ἐνεργεῖται καὶ δημοσιεύεται περιοδικῶς, κατὰ βραχείας ὅμως, περιόδους. Ὀφείλομεν νὰ κατανοήσωμεν ὅτι ἡ ἰσότης τῶν πολιτῶν, τὴν ὁποίαν ἐπιτάσσει τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, δὲν νοεῖται, προκειμένου περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, παρὰ ὡς ἰσοδύναμος συμμετοχὴ ἑκάστου τούτων εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς. Καὶ πρὸς τοῦτο, κατὰ μεγίστην δυνατὴν προσέγγισιν, ὁ αὐτὸς περίπου ἀριθμὸς πολιτῶν πρέπει νὰ ἀποφαίνεται διὰ τὴν πλήρωσιν ἑκάστης βουλευτικῆς ἕδρας καὶ ἑκάστου ἐκλογέως ἡ προτίμησις δέον νὰ δίδεται εἰς ἕνα μόνον ὑποψήφιον. Ὀφείλομεν ἐπίσης νὰ παραμένωμεν πάντοτε προσηλωμένοι εἰς τὴν διακήρυξιν τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ Συντάγματος, ὅτι τὸ πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος εἶναι δημοκρατικὸν καὶ ὅτι αἱ ἐξουσίαι ὅλαι πηγάζουν ἐκ τοῦ Ἔθνους. Καὶ συνέπεια ἀπαρέγκλιτος τῆς διακηρύξεως αὐτῆς εἶναι, ὅτι αἱ ὑποστηρίζουσαι τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις πλειοψηφίαι τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ εἶναι καὶ πλειοψηφίαι τῶν ἐκλογέων. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Τὸ ἀποκαλοῦν οἱ κατασκευασταί του «ἐνισχυμένην ἀναλογικήν». Ἂς ἴδωμεν πρῶτον ἂν δικαιολογῆται ἡ ἐπωνυμία αὐτή. Ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα σημαίνει καταμερισμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἀναλόγως τῶν προτιμήσεων τῶν ἐκλογέων. Καὶ τοιοῦτον σύστημα εἶναι μόνον τὸ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Οὐδὲν ἄλλο σύστημα δικαιοῦται νὰ ἀποκαλῆται ἀναλογικόν. Τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου σέβεται τὴν προτίμησιν τῶν ἐκλογέων μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς πρώτης κατανομῆς, ὅπερ σημαίνει ὅτι σέβεται τὴν προτίμησιν ἑνὸς μέρους τῶν ἐκλογέων. Κατὰ τὴν πεῖραν τοῦ 1951 ὅτε ἐφηρμόσθη τὸ πρῶτον αὐτὸ σύστημα, μὲ βάσιν ὑπολογισμοῦ τὸ μέσον γενικὸν ἐκλογικὸν μέτρον, ποὺ ἦτο, τότε, 6635 ψῆφοι, ἐπὶ συνόλου 1.708.904 ψηφισάντων, τὴν προτίμησιν 274,035 ἐκλογέων, δηλαδὴ τοῦ 16%, ἦλθεν νὰ ἀλλοιώσῃ ὁ νόμος καὶ νὰ τὴν μεταβάλῃ ἀντὶ ὑπὲρ τοῦ Λαϊκοῦ, τῆς ΕΔΑ, τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ τοῦ τότε Κόμματος τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, ὑπὲρ τῶν ὁποίων εἶχεν ἐκδηλωθῆ, εἰς προτίμησιν ὑπὲρ τοῦ Συναγερμοῦ, τῆς ΕΠΕΚ καὶ τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπειδὴ σήμερον ψηφίζουν καὶ αἱ γυναῖκες καὶ ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον προβλέπει ὄχι μόνον ἐξωφρενικὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν πρὸς λεηλασίαν ὑπολοίπων, ἀλλὰ καὶ πολὺ ὑψηλότερα ποσοστὰ πρὸς συμμετοχὴν εἰς τὴν βʹ κατανομὴν δὲν εἶναι ὑπερβολὴ νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι τοὐλάχιστον 1.300.000 ἐκλογέων (τὰ 38% τοῦ συνόλου) ἡ προτίμησις δὲν πρόκειται νὰ τύχῃ σεβασμοῦ ἀλλὰ θὰ κακοποιηθῇ. Ἐκ τούτων προκύπτει: Ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι τίμιον ἔναντι τῆς θελήσεως τῶν 62% τῶν ἐκλογέων μόνον. Ὅπερ σημαίνει ὅτι μόνον 150 βουλευταὶ θὰ εἶναι οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ, ὅπως ὁρίζει τὸ ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος, οἱ δὲ λοιποὶ θὰ κατασκευασθοῦν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἂν τοῦτο καταστῇ νόμος, μὲ ἀόριστον καὶ ἀπρόσωπον γνωμοδότησιν τῶν 38% τῶν ἐκλογέων. Δηλαδή, ἂν τὸ νομοσχέδιον ἰσχύσῃ ὡς νόμος, οἱ ἐκλογεῖς θὰ χωρισθοῦν εἰς δύο κατηγορίας: Εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, ποὺ ἐκλέγουν βουλευτὰς καὶ αὐτοί, κατ’ ἐπιεικῆ ὑπολογισμόν, θὰ εἶναι τὰ 62% τῶν ἐκλογέων καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων ποὺ θὰ καλοῦνται εἰς τὰς κάλπας ὄχι πρὸς ἐκλογὴν ὡς βουλευτῶν συγκεκριμένων προσώπων, ὅπως θέλει τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ διὰ νὰ παράσχουν τὸ ὑλικόν, μὲ τὴν λεηλασίαν τοῦ ὁποίου θὰ ἀποκτήσουν βουλευτικὰς ἕδρας Κόμματα καταψηφισθέντα ἀπὸ τὸ μεγάλο τμῆμα αὐτῶν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὀφείλομεν νὰ σοβαρευθῶμεν ἐπὶ τόσον σπουδαίων θεμάτων, ὅπως εἶναι ὁ σεβασμὸς τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, πρὸς πλήρωσιν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν μόνον ἀπὸ τοὺς ἐκλεκτούς του καὶ ἡ μέριμνα ὅπως ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἡ στηρίζουσα τὰς Κυβερνήσεις, εἶναι πράγματι καὶ πάντοτε ἐκλεγμένη ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἐκλογέων καὶ ὄχι κατασκευάσματα ἐν μέρει τῶν ἁρπακτικῶν διαθέσεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἑκάστοτε προηγουμένην Βουλὴν εἶχον τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἐνομοθέτησαν καταλλήλως. Εʹ. Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ. Διότι τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν δὲν τὴν θεωρεῖ ἐξ ὁλοκλήρου, ὡς ὀφείλει, νὰ τὴν θεωρῇ, ὡς προσφυγὴν πρὸ τοῦ λαοῦ, ὑπὸ τὴν ὀρθὴν καὶ μοναδικὴν ἔννοιαν, ὅτι οὗτος εἶναι κυρίαρχος νὰ προτιμήσῃ πολιτικὰ προγράμματα καὶ νὰ ἐκλέξῃ αὐτὸς τοὺς βουλευτὰς καὶ ἀντιπροσώπους του. Διότι, ὅπως προεῖπον, ἡ θέλησις ἑνὸς σημαντικοῦ μέρους τῶν ἐκλογέων πρόκειται δεινότατα νὰ κακοποιηθῇ, πρᾶγμα ποὺ ἀποτελεῖ βαρυτάτην προσβολήν, κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ποὺ εἶναι βασικὴ καὶ θεμελιώδης ἀρχὴ τοῦ πολιτεύματός μας. Ὑπὲρ τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὡμίλησαν μέχρι τοῦδε πολλοί. Ὅτι τὸ ὑπεστήριξαν καὶ τὸ ὑποστηρίζουν οἱ ρήτορες τῆς Ε.Ρ.Ε. δὲν ἐκπλήσσει. Ὁ ἐκλογικὸς της νόμος τοῦ 1955 δὲν μαρτυρεῖ πολὺν σεβασμὸν πρὸς τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Καὶ ἐπειδὴ τρώγοντας ἔρχεται ἡ ὄρεξις, παράδοξον θὰ ἦτο διὰ τὴν Ε.Ρ.Ε. νὰ μὴ τολμήσῃ καὶ τὴν κατάρτισιν τοῦ συζητουμένου χειροτέρου νομοσχεδίου. Καὶ ὅλοι οἱ ρήτορες τῆς Ε.Ρ.Ε. ὁ Ἀρχηγός της καὶ πρώην Ὑπουργοί της, διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὸ τερατῶδες αὐτὸ νομοσχέδιον μᾶς ἐνεφανίσθησαν ὡς προσωπικότητες ηὐξημένης εὐθύνης, ἔχουσαι ἄνωθεν φαίνεται τὸ χρῖσμα, νὰ ἀστυνομεύσουν κατὰ σημαντικὴν ἔκτασιν, νὰ κηδεμονεύουν καὶ νὰ μεταβάλλουν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Ἢ καὶ ὡς ἔχοντες δικαιώματα νὰ νέμωνται μέρος τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων. Κατάπληξιν, ὅμως, προκαλεῖ ἡ σύμπραξις εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ὑποστήριξίς του ἀπὸ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ ἀείμνηστος καὶ μέγας Ἀρχηγὸς τοῦ ἱστορικοῦ αὐτοῦ Κόμματος, εἶναι ἀληθές, κύριε Βουρδουμπᾶ, ὅτι πολλὰς φορὰς μετέβαλε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Εἶναι, ὅμως, ἐπίσης, ἀληθές, ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ ἐπιδιώξῃ διὰ νόμου ὄχι τὴν ἀλλοίωσιν ἀλλ’ οὐδὲ τὴν ἰδιαιτέραν μεταχείρισιν τῆς ψήφου καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἀλλοεθνῶν ἐκλογέων. Καὶ δὲν τὸ ἐπεχείρησεν οὔτε ὅταν τὸ 1920 ἐπρόκειτο περὶ ὑψίστης σημασίας ἐθνικῶν θεμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα ἦτο, τότε, παγκοίνως γνωστόν, ὅτι ἡ ψῆφος τῶν ἐκλογέων αὐτῶν, εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1920, θὰ ἦτο ἐχθρικὴ πρὸς τὴν μεγάλην ἐθνικὴν πολιτικήν του. Κύριοι βουλευταί, οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ὡς ἀποκλειστικὸν καὶ κύριον σκοπὸν νὰ κατασκευάζουν Κόμματα καὶ Κυβερνήσεις, παρὰ τὴν θέλησιν σημαντικῶν τμημάτων τῶν ἐκλογέων. Ὁ πρώτιστος καὶ κύριος σκοπὸς τῶν ἐκλογικῶν νόμων, εἶναι νὰ σέβωνται τὴν δημοκρατίαν, καὶ δὲν σέβονται τὴν δημοκρατίαν, ὅταν, ὅπως συμβαίνει μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἐπιζητοῦν νὰ κατασκευάσουν βουλευτάς, καὶ νὰ ἐνισχύσουν δι’ αὐτῶν Κόμματα. Τοὺς βουλευτάς, ὅλους τοὺς βουλευτάς, πρέπει νὰ τοὺς ἐκλέγῃ ὁ λαός. Τὴν ἰσχὺν εἰς τὰ Κόμματα τὴν δίδει ὁ λαός, ἐκτιμῶν τὰ προγράμματά των ὡς καὶ τὴν πίστιν εἰς τὸ περιεχόμενόν των τῶν ἡγετῶν τῶν Κομμάτων καὶ ὄχι ἰδιοτελεῖς ἐκλογικοὶ νόμοι. Ὅταν πολιτικοὶ ἡγέται, διὰ τῆς μέχρι τοῦδε δράσεώς των, δὲν ἑλκύουν πλέον ἢ ἀκόμη τὴν ἐκτίμησιν καὶ συνεπῶς τὴν προτίμησιν τῶν ἐκλογέων, δὲν πρέπει νὰ μνησικακοῦν κατὰ τοῦ λαοῦ. Καὶ νὰ ἐπιζητοῦν νὰ φαλκιδεύσουν καὶ νὰ κακοποιήσουν τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τῶν πολιτῶν μὲ ἐκλογικὰ συστήματα ὡς τὰ τοῦ 1951, τοῦ 1955 καὶ τὸ νῦν ἐπιδιωκόμενον νὰ θεσπισθῇ. Ὅσοι, ὑποστηρίζοντες, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ ὁμοιογενῆ βουλευτικὴν δύναμιν διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά της καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ μεγάλα ἐθνικὰ ζητήματα, ἐλπίζουν νὰ ἀποκτήσουν τοιαύτην δύναμιν μὲ ἄλλα μέσα καὶ ὄχι μὲ τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας τῶν ἐκλογέων, ἂν ἔτσι τὴν ἀποκτήσουν δὲν θὰ εἶναι χρήσιμοι διὰ τὸν τόπον, διότι θὰ στεροῦνται τῆς ἀναλόγου λαϊκῆς δυνάμεως καὶ θὰ θεωροῦνται, καὶ δικαίως, ὄχι ἐκλεκτοὶ κυβερνῆται, ἀλλὰ ἐπιβάται τῆς ἐξουσίας. Οἱ φιλόδοξοι αὐτοὶ ἠμποροῦν νὰ καταδειχθοῦν πράγματι χρήσιμοι μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ τιμίου, δικαίου καὶ πρωτίστως δημοκρατικοῦ συστήματος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Διότι ἔτσι θὰ περιορισθοῦν μέν, ὅπως καὶ πρέπει, νὰ ἡγοῦνται τῆς ἀνηκούσης εἰς αὐτοὺς βουλευτικῆς δυνάμεως, ἀλλὰ ἄν, ὡς ὀφείλουν, προθυμοποιηθοῦν νὰ εἰσέλθουν εἰς συμμαχικὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἐφαρμογὴν μέρους τοῦ προγράμματός των. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν πιστεύουν σωστικὸν διὰ τὴν χώραν τὸ πρόγραμμά των, εἶναι ἀπείρως προτιμότερον νὰ ἐπιτύχουν κατὰ συνταγματικὸν τρόπον, τὴν μερικὴν ἐφαρμογήν του, ἀπὸ τοῦ νὰ ἀναμένουν ἀπὸ ἀντισυνταγματικὰς περιπετείας τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὅλου, ἡ ὁποία θὰ εἶναι πολὺ ἀμφίβολος, δι’ ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς καὶ προφανοῦς λαϊκοῦ ἐρείσματος. Αὐταὶ αἱ ἀπόψεις μου εἶναι καρπὸς σταθερᾶς δημοκρατικῆς πεποιθήσεως. Δὲν καταπολεμῶ τὸ νομοσχέδιον, διότι τυχὸν τὸ Κόμμα μου ἢ αἱ γνωσταὶ προοδευτικαὶ τάσεις μου ἢ ἡ ἀπόλυτος ἀντίθεσίς μου διὰ τὴν ἐγκατάστασιν βάσεων ἀτομικῶν βομβῶν καὶ πυραύλων εἰς τὴν χώραν μας πρόκειται νὰ ἀδικηθοῦν διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προβλέπει. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ καταπολεμούμενον νομοσχέδιον, ἐφαρμοζόμενον τυχόν, θὰ δώσῃ τὴν πλειοψηφίαν πρὸς τὴν πλευράν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας θὰ ἀγωνισθῶ κατὰ τὸν ἐπικείμενον ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ἄν τὸ καταπολεμῶ, τὸ πράττω διότι ὡς εἰλικρινὴς δημοκράτης, ἔχω καθῆκον νὰ σέβωμαι τὸ Σύνταγμα καὶ τὰ ἐπ’ αὐτοῦ θεμελιούμενα δικαιώματα τῶν πολιτῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων σημαντικώτατον εἶναι καὶ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα. Ἔχων ἰδιαιτέρως ἀσχοληθῆ μὲ τὰ τῶν ἐκλογῶν ἐν τῷ συνδικαλισμῷ, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος θεωρῶ χρήσιμον νὰ μὴ παραλείψω νὰ ρίψω μερικὰς σκέψεις διὰ τὸ πῶς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ ὄχι πλῆρες, ἀλλὰ κάποιον δικαίωμα νὰ θεωρῆται ὡς ἐπιδιῶκον τὴν θέσπισιν τοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Πρὸς τοῦτο, θὰ ἔπρεπε νὰ διαγραφοῦν ὅλα τὰ πολλὰ καὶ πονηρὰ ἄρθρα του καὶ νὰ ἀντικατασταθοῦν ἀπὸ ὀλίγα ἄρθρα ἐντίμων προθέσεων καὶ εἰλικρινοῦς δημοκρατικοῦ περιεχομένου. Ἐξηγοῦμαι: Δι’ ἑνὸς ἄρθρου νὰ ἐπαναφερθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ τοῦ 1950, μὲ κατάργησιν τοῦ Α. Ν. 1398 τοῦ 1950 καὶ θέσπισιν ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ ψηφίζουν ὡς καὶ οἱ λοιποὶ πολῖται, ἐφ’ ὅσον δηλαδὴ ὑπηρετοῦν εἰς τὴν ἐκλογικήν των περιφέρειαν καὶ ἔχουν βιβλιάριον ἢ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς οἰκείους ἐκλογικοὺς καταλόγους, μεμονωμένως δὲ μεταβαίνοντες εἰς τὰ οἰκεῖα ἐκλογικὰ τμήματα. Δι’ ἑτέρου ἄρθρου νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν τῆς κάθε ἐκλογικῆς περιφερείας βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων τῆς προηγουμένης ἐκλογῆς ἤ, ἐν ἀνάγκῃ, βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Διὰ τρίτου ἄρθρου νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς παραμένει ἀδιάθετος ἐπαρκὴς ἀριθμὸς ἑδρῶν, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν ἑκάστου ἐκ τῶν δύο πλειοψηφισάντων Κομμάτων, ἕκαστον τῶν ὁποίων ἔλαβε τοὐλάχιστον 25% τοῦ συνόλου τῶν ψήφων, ἐπαυξάνεται κατὰ 15%, τῶν κλασμάτων ἑδρῶν παραλειπομένων. Αἱ πρόσθετοι αὐταὶ ἕδραι ἑκάστου τῶν δύο τούτων Κομμάτων πληροῦνται διὰ τῆς ἀνακηρύξεως ὡς βουλευτῶν των ἐκείνων ἐκ τῶν μὴ ἐκλεγέντων ὑποψηφίων των, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον κατὰ σειρὰν τὰς περισσοτέρας ψήφους. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἔχει ὅλα τὰ πλεονεκτήματα τῆς ἀναλογικῆς. Χωρὶς παραβίασιν τοῦ Συντάγματος καὶ τὴν συμφυᾶ πρὸς αὐτὴν παραμόρφωσιν ἢ παραποίησιν τῆς θελήσεως οὐδενὸς ἐκλογέως δίδει ἱκανοποίησιν καὶ εἰς ἐκείνους ποὺ τόσον κόπτονται ὑπὲρ τῶν Κυβερνήσεων μὲ κοινοβουλευτικὴν σταθερότητα καὶ μόνον μειονέκτημα, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἐπαυξήσῃ τὴν δύναμιν ἐκλογῆς τῶν ψηφοφόρων δύο Κομμάτων. Ἐπὶ πλέον δέ τὸ Κόμμα ποὺ θὰ προσεγγίσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν θὰ δυνηθῇ νὰ σχηματίσῃ καὶ μόνον του Κυβέρνησιν. Καὶ ἠμπορεῖ περισσότερον δικαιολογημένα νὰ ἀποκληθῇ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, διότι σχεδὸν τὸ ὅλον τῶν ἑδρῶν θὰ ἔχῃ πληρωθῆ σύμφωνα μὲ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν προτίμησιν τῶν ἐκλογέων. Ἐνῷ τὸ σύστημα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι οἰκτρόν. Διότι καὶ ἀντισυνταγματικὸν εἶναι καὶ πρόκειται νὰ παραποιήσῃ τὴν προτίμησιν μεγάλου μέρους τῶν ἐκλογέων καὶ ἀμφισβητουμένου λαϊκοῦ κύρους Κυβερνήσεις προώρισται νὰ δίδῃ καὶ ταπεινὰ τεχνάσματα μετέρχεται διὰ νὰ δημιουργῇ μεγαλύτερα ὑπόλοιπα διὰ λεηλασίαν καὶ τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα νοθεύει καὶ ἐπιβουλεύεται. Κύριοι βουλευταί, εἰς ὅλους μας εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπὶ δεκαετηρίδας ὁ πολιτικός μας βίος ἐταλαιπωρεῖτο δεινῶς ἀπὸ τοὺς ἐκλογικοὺς τραμπουκισμούς, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεδιώκετο ἡ νόθευσις τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων. Μὲ τοὺς τραμπουκισμούς, τότε, ἐταλανίζετο ὁ πολίτης καὶ διεστρεβλώνετο ἡ θέλησίς του. Εὐτυχῶς παρῆλθεν αὐτὴ ἡ ἐποχή. Ἐπειδὴ παρῆλθεν αὐτὴ ἡ ἐποχὴ ἐπιτρέπεται ἡ διαστρέβλωσις τῆς θελήσεως τοῦ πολίτου διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; Τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον εἰσάγει αὐτὸ τὸ εἶδος τοῦ ἐκλογικοῦ τραμπουκισμοῦ καὶ μὴ ἀπατᾶσθε ἢ μὴ ἐπιζητῆτε νὰ μὴ τὸ ἀντιληφθῇ ἡ κοινὴ γνώμη. Ποῖοι ἀπὸ σᾶς θὰ θελήσητε νὰ ψηφίσητε αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον;

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μίχας, ἔχει τὸν λόγον.

§142Α. ΜΙΧΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθησαν πολλὰ ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἐπαναλάβω πράγματα λεχθέντα. Νομίζω, ὅμως, ὅτι εἶναι μερικὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ λεχθοῦν μερικαὶ σκέψεις. Ἐλέχθη κατὰ κόρον ὅτι ἡ παροῦσα Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς ἐκβιασμὸν ὑποστηρίζουσα ὅτι ἢ θὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον ἢ διαλύω τὴν Βουλὴν καὶ κάμνω ἐκλογὰς μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον. Ποῖον ἦτο τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως; Ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις εὗρε μίαν συμφωνίαν τῶν δύο μεγαλυτέρων Κομμάτων τῆς Βουλῆς, διαθετόντων τὰ ¾ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔλαβε ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον τὸ συμφωνηθέν. Ἂν τοῦτο τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίζετο τότε αὐτονόητον λογικὸν συμπέρασμα εἶναι ὅτι δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ ἄλλο νομοσχέδιον. Καὶ τούτου τεθέντος τί ἀπομένει εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρὰ νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα;

§143Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἂν ἐτροποποιεῖτο τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον...

§144Α. ΜΙΧΑΣ. Τὰ δύο Κόμματα εἶχον συμφωνήσει ἐπ’ αὐτοῦ.

§145Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἂν ἐτροποποιεῖτο τὸ νομοσχέδιον εἰς βασικὰ σημεῖα θὰ ἦτο λόγος διαλύσεως τῆς Βουλῆς; Ἠρωτήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἀπήντησεν. Ὀφείλει μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸ Σῶμα ἀπὸ εὐλάβειαν πρὸς τὴν Βουλήν.

§146Α. ΜΙΧΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσε σαφῶς τὰ πράγματα. Ὑπῆρχε μία συμφωνία τῶν δύο Κομμάτων καὶ ἔφερεν ἕνα νομοσχέδιον. Θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπαναχωρήσουν τὰ δύο Κόμματα; Πῶς θὰ ἐκρίνατε αὐτὴν τὴν πρᾶξιν;

§147Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τὰ συμφωνητικὰ δὲν δεσμεύουν τοὺς βουλευτάς. Οἱ βουλευταὶ δίδουν, κατὰ τὸ Σύνταγμα, ὅρκον ὅτι θὰ ψηφίζουν κατὰ συνείδησιν καὶ ὄχι βάσει συμφωνιῶν καταρτισθεισῶν ἐν ἀγνοίᾳ των ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Κακῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε νὰ ἔχῃ τὰ συμφωνητικὰ αὐτὰ εἰς τὸν χαρτοφύλακά του πρὶν ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§148Α. ΜΙΧΑΣ. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διὰ τῆς παραβιάσεως δηλαδὴ τῆς συμφωνίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναζητηθῇ ἄλλη λύσις εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἥτις καὶ πάλιν θὰ ἀνευρίσκετο, ἀλλὰ θὰ ὡδηγεῖτο ἡ Χώρα εἰς περιπετείας. Ἀλλὰ Κόμματα σεβόμενα ἑαυτὰ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀθετήσουν τὸν λόγον των καὶ τὴν ὑπογραφήν των.

§149Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Λυποῦμαι, διότι παρὰ τὰς κατηγορηματικὰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον καὶ νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καὶ πρότερον εἶπον. Διὰ νὰ μὴ τὰ ἐπαναλάβω ἐν συνόλῳ, ἀναφέρομαι εἰς τὴν τελευταίαν φράσιν τῆς πρὸ ὀλίγου γενομένης διακοπῆς ἐκ μέρους μου. Εἶπον ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ νομοσχέδιον ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ ἀκολουθεῖται ἡ διαδικασία τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ κατὰ τὸ Σύνταγμα θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τύχην τὴν Συνταγματικὴν καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸ ἐτόνισα ὥστε ὅλα τὰ συμπεράσματα τὰ ὁποῖα ἐξάγονται ἐκ δηλώσεων μὴ γενομένων ἐκ μέρους μου εἶναι ξένα πρὸς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§150Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἠρωτήθητε πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Χανίων, τὸν κ. Μητσοτάκην, ἂν εἶναι ἀκριβὲς ἢ ὄχι ὅτι, ὅταν ἐπεσκέφθητε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἢ μᾶλλον τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἠρωτήσατε ἂν προτίθεται τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν συμφωνίαν ἡ ὁποία ἔγινε μὲ τὴν πλειοψηφίαν τὴν Κυβερνητικὴν — ἡ ὁποία εἶχεν ἐν τῷ μεταξὺ θρυμματισθῆ — τὶ θὰ ἐκάμνατε ἂν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπήντα ἀρνητικῶς, δικαιολογούμενον λ. χ. ὅτι ὑπέστη ἕνα ἐκβιασμὸν ἀπὸ μίαν πλειοψηφίαν ἡ ὁποία ὅμως, ἔπαυσεν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ὑπάρχῃ, καὶ δὲν ἀπηντήσατε. Καὶ πρὸς ποῖον σκοπὸν πρὶν ἐμφανισθῆτε εἰς τὴν Βουλὴν ἐφροντίσατε νὰ ἐφοδιασθῆτε μὲ ἐγγράφους δηλώσεις τῶν Κομμάτων ὅτι θὰ σεβασθοῦν τὴν συμφωνίαν των; Αὐτὸ μόνον μίαν ἐξήγησιν ἔχει. Ἠθελήσατε νὰ δεσμεύσητε τὴν ἐλευθέραν κρίσιν τῶν βουλευτῶν. Αὐτὴ ἡ ἐνέργειά σας ἀποτελεῖ βαρεῖαν προσβολὴν ἐναντίον τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δίδουν κατὰ τὸ Σύνταγμα ὅρκον ὅτι κατὰ συνείδησιν θὰ δίδουν τὴν ψῆφον των καὶ ὄχι συμμορφούμενοι πρὸς συμφωνίας καὶ ἐγγράφους δηλώσεις μὲ τὰς ὁποίας ἐφωδιάσθητε πρὶν ἔλθητε εἰς τὴν Βουλήν. Αὐταὶ εἶναι αἱ δύο κατηγορίαι τὰς ὁποίας σᾶς ἀπευθύνομεν.

§151Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Καὶ πάλιν εὑρίσκεσθε ἐκτὸς πραγματικότητος. Ἐτόνισα ὅτι εἶχα διαπιστώσει τὸ γεγονὸς τῆς ὁμοθύμου συμφωνίας τοῦ Σώματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ εἶχον τεκμήριον περὶ τοῦ ὅτι ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῆς Βουλῆς εἶχεν ἀποφανθῆ ὑπὲρ αὐτοῦ. Δὲν ὡμίλησα δὲ περὶ ἀποδείξεως ἀλλὰ τονίζω περὶ τεκμηρίου, καίτοι ἦσαν γνωσταὶ αἱ συμφωνίαι, αἱ ὁποῖαι εἶχον λάβει χώραν. Ἂν ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ ὅτι αἱ συμφωνίαι αὗται ὑπῆρχον μετὰ τὸ τεκμήριον τὸ ὁποῖον προϋπῆρχε τῆς ἀναθέσεως τῆς ἐντολῆς, τὸ ἔκαμα διὰ νὰ γνωρίζω, ἂν ἡ ὁμοθύμως ἐκδηλωθεῖσα θέλησις τοῦ Σώματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος ἴσχυεν ἀκόμη, ὁπότε ἀσφαλῶς θὰ μοῦ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία καὶ εἰς τὸ Σῶμα νὰ παράσχω ἐξηγήσεις σχετικὰς μὲ τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον. Ἑπομένως, πᾶν ὅ,τι ἐλέχθη καὶ πᾶσα πληροφορία τὴν ὁποίαν ἐζήτησα περὶ τῆς ὑπάρξεως τοιαύτης συμφωνίας ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ τεκμηρίου, τὸ ὁποῖον μὲ ὡδήγει εἰς τὴν ὑποβολὴν τοιαύτης προτάσεως πρὸς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα.

§152Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν ἀπηντήσατε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς ὑπεβλήθη σαφὲς ἐρώτημα, τί θὰ ἐκάμνατε ἂν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων....

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κύριε Ἀλλαμανῆ, δὲν ἀφορᾷ τὸ ἴδιον πρᾶγμα.

§154Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐγὼ θὰ κρίνω ἂν ἔλαβα ἀπάντησιν, κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ τὸ κρίνητε σεῖς.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, μὴ κάμνετε κατάχρησιν τῶν δικαιωμάτων ποὺ ἔχετε. Ὠφελεῖσθε σεῖς πρῶτος νὰ σέβεσθε τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος σᾶς ἐπιβάλλει καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ Κόμματος νὰ ζητῆτε τὸν λόγον καὶ νὰ τὸν παίρνητε ὄχι αὐθαιρέτως. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§156Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κάμνω χρῆσιν, καὶ γνωρίζετε καλῶς, τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ σπανιώτατα καὶ ἀπορῶ διατὶ μὲ ἐμποδίζετε νὰ τὸ ἐνασκήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐτέθη ἓν ζήτημα σοβαρώτατον.

§157ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ε.Ρ.Ε.). Τὸ εἴπαμεν αὐτό. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§158Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Λυποῦμαι, διότι χρειάζεται νὰ ἐρωτήσω ἐκ νέου τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§159Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί κατάστασις εἶναι αὐτή; (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§160Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Καθῆστε κάτω, σεῖς, κύριε Πρωτοπαπαδάκη. Πρὸς ποῖον σκοπὸν....

§161Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιβάλλητε τὸν Κανονισμόν. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§162Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὅ,τι καὶ ἂν κάμητε θὰ συμπληρώσω τὸ ἐρώτημά μου.

§163Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅ,τι καὶ ἂν κάμητε δὲν θὰ τὸ συμπληρώσητε, ἂν δὲν συμμορφωθῆτε πρὸς τὸν Κανονισμόν. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§164Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§165Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐφαρμόζεται ὁ Κανονισμός.

§166Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω, διότι πιθανῶς νὰ μὴ ἔγινα ἀντιληπτὸς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Τὸν ἠρώτησα πρὸς ποῖον σκοπὸν ἐπεδίωξε πρὶν ἢ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ λάβῃ προηγουμένως ἐγγράφους δηλώσεις τῶν δύο Κομμάτων ὅτι θὰ σεβασθοῦν τὴν περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου συμφωνίαν. Καὶ ἐρωτῶ: Δὲν εὕρισκεν, ἔγκριτος ἐκεῖνος νομομαθής, ὅτι τοιαύτη πρᾶξις ἀπετέλει μίαν προσβολὴν πρὸς τὸ Σῶμα, ἀλλὰ ἀπετέλει ἀκόμη παράβασιν σαφοῦς συνταγματικῆς διατάξεως, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν οἱ βουλευταὶ ψηφίζουν κατὰ συνείδησιν; (Θόρυβος). Αὐτὸς εἶναι ὅρκος ὁ ὁποῖος δίδεται....

§167Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, ἡ συμφωνία εἶναι συμφωνία μεταξὺ τῶν Κομμάτων τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι συμφωνία ποὺ ἀφορᾷ τὰ δύο Κόμματα.

§168Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.....

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, εἶναι ἀδύνατον νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§170Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. Κεφαλογιάννης, νὰ κανονίζῃ πῶς θὰ ὁμιλήσω.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μὴ ἀπαντᾶτε εἰς διακοπάς.

§172Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶπον ὅτι αὐτὸ ἀπετέλεσεν εὐθέως παραβίασιν σαφοῦς συνταγματικῆς διατάξεως, συμφώνως μὲ τὴν ὁποίαν οἱ βουλευταὶ ψηφίζουν κατὰ συνείδησιν. (Θόρυβος).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς ἀπήντησε.

§174Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, ἡ σιωπὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ δικαιολογηθῇ ἀπὸ τοὺς θορύβους τῆς πλευρᾶς ἐκείνης. Ἡ σιωπὴ ὑπάρχει. Τὴν σιωπὴν τὴν καταλογίζω ὡς ὁμολογίαν ἐνοχῆς.

§175Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Ὀφείλω καὶ πάλιν νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου διὰ τὰ ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα τίθενται ὑπὸ τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ. Νομίζω ὅτι ἀπήντησα πλήρως εἰς τὴν πρώτην του ἐρώτησιν. Ἡ προσπάθειά του νὰ μὲ ἐμφανίσῃ ὡς θέλοντα νὰ συναγάγω τὸ δικαίωμα ἑνὸς Προέδρου, Ὑπηρεσιακῆς, τότε, Κυβερνήσεως, νὰ ἀλλάξῃ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ψηφίζουν οἱ κ. κ. βουλευταί, φεύγει ἀπὸ τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ἔχομεν καὶ ἀποτελεῖ μίαν προσπάθειαν παρελκύσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ θέματος ἀνυπάρκτου. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἐνσυνείδητον ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τοῦ Σώματος ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ διενοεῖτο ὁ οἱοσδήποτε νὰ ζητήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὁμοθύμου θελήσεώς του. Ἑπομένως, ἡ προσπάθεια ἀναζητήσεως τοιούτων σκέψεων, αἱ ὁποῖαι οὔτε κἄν διῆλθον τῆς ἰδικῆς μου διανοίας, νομίζω ὅτι εὑρίσκεται ἔξω ἀπὸ κἄθε πραγματικότητα καὶ ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν πολιτικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ στρέφεται ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως σαφῶς κατηγορηματικῶς δηλωσάσης τὰς σκέψεις της καὶ ἀναμενούσης ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Σώματος. (Χειροκροτήματα).

§176Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.....

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λαμβάνητε διαρκῶς τὸν λόγον. Ποῖος ἔχει τὸν λόγον, ὁ ρήτωρ ἢ σεῖς;

§178Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀπευθύνομαι διὰ νὰ ζητήσω τὸν λόγον. Ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς διὰ νὰ δηλώσω ὅτι δὲν θὰ συνεχίσω τὴν διακοπὴν τοῦ ρήτορος, ἀλλὰ θὰ ὁμιλήσω εὐθὺς ὡς θὰ τελειώσῃ τὸν λόγον του.

§179Α. ΜΙΧΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ λογικὴ πρᾶξις καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸ παρελθόν, καὶ εἰς τὸ ἀπώτερον καὶ εἰς τὸ πρόσφατον, ἤλλαξε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀλλ’ ὅσοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐτόνισαν τοῦτο, παρέλειψαν ἓν ἄλλο νὰ τονίσουν, ὅτι δηλαδὴ ἡ ὑπὸ τὸν κ. Κωνστ. Καραμανλῆν Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταβάλῃ δὶς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ τὴν πρώτην μὲν φορὰν διότι ἴσχυον, τότε, ἐκλογικὸν σύστημα ἦτο τὸ σύστημα τῆς λεγομένης εὐρυτάτης ἐκλογικῆς περιφερείας, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τὸ παρελθὸν κατεκρίθη, ὡς ἀκατανόητον, καὶ εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν διότι εὑρέθη ἐναντίον τοῦ συστήματος, μὲ τὸ ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ τελευταῖαι ἐκλογαί, νὰ βάλῃ ἐμφανῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν. Καί, ἐν τούτοις, εἰς περίοδον — ὅπως ἐτονίσθη εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου — ἀπέχουσαν τῶν ἐκλογῶν, ἔφερε νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ συνηντήθη μὲ τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἂν ὑπῆρξαν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τροποποίησις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἦσαν αὐταὶ αἱ δύο περιπτώσεις. Συνεπῶς ὅσα ἐλέχθησαν ἐναντίον τῆς προσπαθείας αὐτῆς πίπτουν εἰς τὸ κενόν. Κύριοι βουλευταί, προκειμένου περὶ τῆς ὀρθότητος τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, δὲν εἶναι οὔτε ἡ ὥρα, οὔτε ὁ τόπος νὰ γίνῃ πολὺς λόγος. Εἶναι γνωστὰ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου τὰ μειονεκτήματα καὶ τὰ πλεονεκτήματα. Καὶ εὑρέθη ἓν ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατόν, ὅσον εἶναι δυνατὸν — διότι οὐδὲν ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς πάντας — νὰ δώσῃ λύσιν τοῦ προβλήματος, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Εἰς ἀντίκρουσιν ἐλέχθησαν πολλὰ καὶ ἐλέχθη, πρῶτον, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπογραφὴ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς τὸν κύριον σκοπὸν ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ κύριος σκοπὸς εἶναι τὸ νὰ δίδῃ Βουλὴν ἱκανὴν νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν βιώσιμον. Μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν δὲν θὰ εἴχομεν Κυβέρνησιν ἰσχυράν. Ἐλέχθη, ἀκόμη, ὅτι εὐνοεῖ τὰ ἰσχυρὰ Κόμματα· καὶ ἐλέχθη τοῦτο ὀρθῶς, ἀλλὰ καὶ ὀρθῶς τὰ εὐνοεῖ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν 5 ἢ 6 ἢ 8 ἄνθρωποι νὰ νομίζουν ὅτι δύνανται νὰ σχηματίζουν Κόμματα καὶ νὰ νομίζουν ὅτι δύνανται νὰ ζητήσουν τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ, ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας ἢ τῆς Δημοκρατίας. Ἐὰν ἓν νομοσχέδιον καθιεροῖ ἐξ ὑπαρχῆς ὅτι τὰ μεγάλα Κόμματα ἔχουν μίαν ἄλφα μεταχείρισιν, ὅταν καθαρίζεται τοῦτο ἐκ τῶν προτέρων, κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς μεροληπτικόν; Καὶ ἔρχεται τὸ ἄλλον ἐπιχείρημα, τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐλέχθη ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Ποῖαι εἶναι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι κάμνουν ἀντισυνταγματικὸν τὸ νομοσχέδιον; Αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν εἶναι αἱ ἑξῆς:.... (ἀναγινώσκει).............. .............. «Οἱ πολῖται εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου». Δὲν γνωρίζω ἄλλην διάταξιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ ἐπικαλεσθῇ. Δὲν νομίζω ὅτι, βάσει αὐτῶν τῶν διατάξεων, δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἐτονίσθη ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ καταπολέμησις τῶν μικρῶν Κομμάτων. Τὸ παραδεχόμεθα. Ἀλλὰ ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ γίνῃ συνείδησις εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ὁ οἱοσδήποτε ἐλάχιστος ἀριθμὸς ἀξιοσεβάστων κατὰ τὰ ἄλλα προσώπων νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ ἰσχύουν ἐκλογικοὶ νόμοι εὐνοοῦντες τὴν ὕπαρξιν πολλῶν μικρῶν Κομμάτων. Ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ πολιτεύματος ἐπιβάλλει ὅπως ἕκαστον Κόμμα διὰ νὰ ἔχῃ λόγον αὐτοτελοῦς ὑπάρξεως ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἰδεολογικὰς διαφορὰς καὶ ἀρχὰς διαφόρους ἀπὸ τὰ ἄλλα Κόμματα, εἴτε ἀντιθέτων ἰδεολογιῶν ἢ ἔστω καὶ συγγενῶν. Ὅταν τὰ Κόμματα ἔχουν τὰς αὐτὰς ἢ παραπλησίας ἀρχὰς ἓν καθῆκον ἔχουν: Νὰ συνενώνουν τὰς δυνάμεις των, νὰ ἀποτελέσουν ἰσχυρὰν πολιτικὴν δύναμιν καὶ νὰ διεκδικήσουν τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ. Ὅταν φημολογῆται ὅτι ἔχομεν σήμερον ὑπὸ κατασκευὴν μέτωπον τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α., τῆς ὁποίας εἶναι γνωστὴ ἡ θέσις, ἀπὸ τὸ Δ.Κ.Ε.Λ., τὴν Ε.Π.Ε.Κ., τὸ Ἀγροτικὸν Κόμμα καὶ τὸ Προοδευτικόν, ἐρωτῶ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους, ποὺ ἀπαρτίζουν τὰ Κόμματα αὐτά, ἐν ὀνόματι ποίας ἀρχῆς ἐπιχειροῦν τὸ μέτωπον αὐτό;

§180ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διασώσεως τοῦ πολιτεύματος.

§181Α. ΜΙΧΑΣ. Διασώσεως τοῦ ἑαυτοῦ των καὶ ὄχι τοῦ πολιτεύματος. Ἐὰν ἐνώπιον τῆς ἀρχῆς αὐτῆς σταθοῦν τὰ Κόμματα καὶ σταθμίσουν τὰς εὐθύνας των, θὰ ἴδουν τότε ἐὰν δικαιοῦνται νὰ ἀποτελέσουν μέτωπον. Τὰ μέτωπα τὰ ἀποτελοῦν — ἢ μᾶλλον δικαιοῦνται νὰ τὰ ἀποτελοῦν — ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συγγένειαν μεταξὺ των ἰδεολογικήν. Δὲν δύναται ἡ Ἄκρα Δεξιὰ τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος νὰ συνασπισθῇ μὲ τὴν Ε.Δ.Α. καὶ νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον του, ἐν ὀνόματι τῆς ἀρχῆς ὅτι τὰ τελείως ἀσυμβίβαστα συμβιβάζονται, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ δυνατότης καταπολεμήσεως Κομμάτων τὰ ὁποῖα στηρίζονται εἰς τὰς μεγάλας μάζας τοῦ λαοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀνεξαρτήτως τῆς γενικῆς αὐτῆς σκέψεως, ἐὰν δὲν ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ποῖον θὰ ἦτο τὸ σύστημα μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὅλα τὰ μικρὰ Κόμματα. Θὰ ἦτο τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἀλλ’ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔδωσε σταθερὰς Κυβερνήσεις. Ἀνεπτύχθη ἀπὸ ἀξιότιμον συνάδελφον ὅτι τὸ 1936 ὑπῆρξεν ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἔδωσε πλειοψηφίαν καὶ συνεπῶς ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν. Καὶ ἠκούσαμεν ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους ὅτι ὡδήγησεν εἰς τὴν δικτατορίαν. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι τὸ 1946 ἐφηρμόσθη ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ ἔδωσεν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἐλησμονήθη ὅτι μετὰ τὸ τρομερὸν κομμουνιστικὸν κίνημα καὶ τὸν κλονισμὸν ποὺ εἶχεν ὑποστῆ ὁ τόπος, συνησπίσθησαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἰς μίαν παράταξιν καὶ δὲν ὑπῆρχε θέμα ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 1950 ποὺ ἐφηρμόσθη καὶ πάλιν ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωμεν μίαν Βουλὴν ἡ ὁποία ἐκράτησε 15 μῆνας. Ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις ὅτι ἡ ἀναλογικὴ δὲν δίδει σταθερὰς Κυβερνήσεις. Ἐὰν ἀπεκλείετο, λοιπόν, ἡ ἀναλογική, μὲ ποῖον ἄλλο σύστημα θὰ ἐδέχοντο τὰ Κόμματα νὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογάς; Πρὸς τί, λοιπόν, ἡ συζήτησις καὶ διατὶ τὴν συμφωνίαν τῶν δύο Κομμάτων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τὴν χαρακτηρίζουν τὰ μικρὰ Κόμματα ὡς τὴν χαρακτηρίζουν; Δὲν θὰ ἤθελον νὰ καταπονήσω περισσότερον τὸ Σῶμα. Ἤθελον μόνον νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ὄχι μόνον σταθερὰ καὶ ὁμοιογενής, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν βιώσιμος, δι’ ἐλάχιστον χρόνον. Πρέπει ὅλοι νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ μικρὰ Κόμματα νὰ ἀναλογισθοῦν τὰς εὐθύνας των, νὰ ἀναμνησθοῦν τῶν ἀρχῶν των καὶ νὰ μὴ προβοῦν εἰς συμπράξεις ἀθεμίτους, διότι ὁ λαός, ὁ ὁποῖος κρίνει ὅλους μας, θὰ κρίνῃ ἀναλόγως τὰ Κόμματα αὐτά. (Χειροκροτήματα).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Πασσαλίδης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§183Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ εἰκὼν ποὺ παρουσιάζει ἡ Βουλὴ σήμερον, ἀποδεικνύει βεβαίως, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἑτοιμοθάνατη. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐν ὅσῳ ζῇ ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ παραβιάζεται ὁ Κανονισμός. Ἐπίσης, πιστεύω, κύριε Πρόεδρε, ἔστω καὶ ἂν εὑρίσκεσθε εἰς τὸ τέρμα τῆς θητείας σας, ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς αὐτῆς, ὅτι πρέπει νὰ ὑπερασπισθῆτε τὸν Κανονισμόν. Παρατηρῶ ὅτι τὸν κύριον Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος τὸν διακόπτουν κάθε στιγμὴν οἱ κύριοι τέως Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι φαίνεται ἐλησμόνησαν ὅτι δὲν εἶναι πλέον Ὑπουργοί. Καὶ μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια, μόνον ἐκεῖνοι ἔχουν δικαίωμα νὰ διακόπτουν τοὺς κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς νομίζω ὅτι παραβιάζεται ὁ Κανονισμὸς καὶ διαμαρτύρομαι διότι τοῦτο πιστοποιεῖ τὴν θεωρίαν ὅτι ὅπου μᾶς συμφέρῃ τηροῦμεν τὸν Κανονισμόν, ὅταν μᾶς συμφέρῃ θέλομεν νὰ εἴμεθα συνταγματικοὶ καὶ ὅταν δὲν μᾶς συμφέρῃ γινόμεθα ἀντισυνταγματικοί. (Θόρυβος).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχίαν.

§185Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Εἶμαι ὁ πλέον κοινοβουλευτικός, τὸ ἔχω ἀποδείξει καὶ οὐδέποτε διακόπτω κανένα. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ μὴ μὲ διακόπτετε καὶ σεῖς. Βλέπω ὅτι πολεμᾶτε τὸν Κοινοβουλευτισμόν, ἐνῷ ἡμεῖς ὑπερασπιζόμεθα τὸν πραγματικὸν Κοινοβουλευτισμόν. (Ψίθυροι — γέλωτες).

§186Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Γελᾶτε, ἀλλὰ θὰ γελάσῃ καλύτερα, ἐκεῖνος ποὺ θὰ γελάσῃ τελευταῖος.

§187Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, ὁσάκις οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ζητήσουν τὸν λόγον, τοὺς δίδεται. Τοῦτο, ὅμως, δὲν σημαίνει ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτουν ὅποτε θέλουν. Εἶναι ἔτσι ἢ δὲν εἶναι;

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν τὸ ζητήσουν.

§189Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, πρὶν ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§191Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Μοῦ κάμνει κατάπληξιν, κύριε Πρόεδρε, ἡ νοοτροπία τόσον τοῦ Προεδρείου, ὅσον καὶ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. συναδέλφων, ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων δὲν δύνανται, ζητοῦντες τὴν ἄδειαν νὰ διακόψουν τὸν ρήτορα. Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Δ.Κ.Ε.Λ. κ. Ἀλλαμανῆς ὑπέβαλεν ἐρώτημα εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνει ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν δὲν θεωρεῖ ἱκανοποιητικὴν καὶ ἐπαναλαμβάνει τὸ ἐρώτημα. Ποία εἶναι, λοιπόν, ἡ διακοπὴ καὶ ποῦ εἶναι ἡ παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ κτυποῦν κατὰ τρόπον ταβέρνας τὰ καθίσματα καὶ τὰ ἑδώλια οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς Ε.Ρ.Ε.;

§192Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι τὰ σημεῖα τῶν καιρῶν.

§193Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Πρὶν δὲ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λυθοῦν, ἐν πρώτοις, ὡρισμέναι παρεξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν δημιουργηθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἰσχυρίσθη, ἰσχυρίζεται πεισμόνως καὶ ἐπαναλαμβάνει ἐπιμόνως, ὅτι διότι εἶχε τὸ τεκμήριον τῆς θελήσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς εἰσηγήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς ἀπάντησιν νὰ τὸν ἐρωτήσω καὶ ἐγώ. Εἶχε τεκμήριον θελήσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς ἢ τεκμήριον ἀκριβῶς ἀντιθέσεως τῆς Βουλῆς; Διότι ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δὲν σημαίνει ὅτι ὑπῆρξε θέλησις αὐτοῦ Ὑπῆρξεν ἐκβιασμὸς εἰς τὸν ὁποῖον ὑπέκυψεν, ἀτυχῶς, καὶ λυποῦμαι ποὺ τὸ λέγω, τὸ ἱστορικὸν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ προέρχομαι.

§194Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ ὅρος τοῦ ἐκβιασμοῦ εἶναι ἰδικός σας.

§195Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Εἶναι, ἀσφαλῶς, ἰδική μου ἑρμηνεία.

§196Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβαίνει μεταξὺ πολιτικῶν Κομμάτων εἶναι ἕκαστον νὰ ἔχῃ καὶ πρόγραμμα ἴδιον καὶ ἰδίαν γνώμην ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Αὐτὸ εἶναι ὁμαλώτατον.

§197Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἀσφαλῶς...

§198Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διεπιστώσαμεν ὅτι τὸ Κόμμα τῆς πλειοψηφίας ἀντετίθετο πρὸς τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἀνῆκεν εἰς ἡμᾶς μετὰ τὴν διαπίστωσιν αὐτήν, νὰ μείνωμεν ἀδιάφοροι καὶ ὑπερασπισταὶ τοῦ συστήματος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἐκρίναμεν, ὅμως, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν πλειοψηφίαν ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διότι τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εὑρίσκοντο ἐν μειοψηφίᾳ, ἐκρίναμεν, μὴ ἐκβιαζόμενοι ἀπὸ κανένα, διαπιστοῦντες τὴν ἀντικειμενικὴν κατάστασιν, ὡς εἶχεν, ὅτι, ἀντὶ νὰ παραμείνῃ τὸ ἰσχῦον, ὅπως ἐφαίνετο ὅτι θὰ συνέβαινε, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναζητήσωμεν μίαν σύμπτωσιν γνωμῶν ἐπὶ ἄλλου συστήματος. Καὶ ἡ μὲν πλειοψηφία ἔκρινεν ὅτι διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ αὐτὴ ἡ σύμπτωσις γνωμῶν, ἐκείνη ἔστεργε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἰδικήν της ἐμμονὴν εἰς τὸ ἰσχῦον σύστημα. Καὶ ἐκρίναμεν ἡμεῖς μὴ ἐκβιαζόμενοι ἀπὸ κανένα, ἐκτιμῶντες τὴν ἀντικειμενικὴν κατάστασιν, ἐπιθυμοῦντες νὰ ὑπάρξῃ ἓν ἐκλογικὸν σύστημα σχετικῶς καλύτερον ἢ ὀλιγώτερον κακὸν ἀπὸ τὸ ἰσχῦον, ἐκρίναμεν ἐλευθέρως, ἀπὸ κανένα ἐκβιαζόμενοι, διότι οὐδέποτε, οὐδεὶς βουλευτὴς καὶ οὐδὲν Κόμμα καὶ ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅλους τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἐδέχετο οἱονδήποτε ἐκβιασμόν.

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Συμβιβασμόν.

§200Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οὔτε. Διεπιστώσαμεν ὅτι σύμπτωσις γνώμης ἦτο δυνατὴ ἐπὶ ἄλλου ἐκλογικοῦ συστήματος. Τοῦτο συμβαίνει καὶ ὅταν ὑπάρξῃ ἐκλογικὴ σύμπραξις πολιτικῶν Κομμάτων. Συντάσσεται ἓν κοινὸν ἐκλογικὸν πρόγραμμα εἰς τὸ ὁποῖον συμπίπτουν αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις. Κανεὶς εἰς τὰς ἐκλογικὰς συμπράξεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γίνουν, δὲν ὑφίσταται ἐκβιασμόν. Ἐλευθέρως ἕκαστον Κόμμα ἀποφασίζει τὴν συνεργασίαν καὶ ἐλευθέρως ἔπειτα συστέλλει τὸ ἴδιον πρόγραμμα εἰς τὰς βασικάς του ἀρχὰς καὶ διαμορφώνει κοινὸν πρόγραμμα τῆς συμπράξεως. Σᾶς ἐρωτῶ, εἰς τὴν σύμπραξιν ὑπάρχει κανεὶς ἐκβιασμὸς τοῦ ἑνὸς ἀπὸ τὸν ἄλλον; Ἀσφαλῶς ὄχι. Ὑπάρχει ἐλευθέρα ἐκτίμησις ἑκάστου περὶ τῆς δυνατότητος ἐξευρέσεως ἑνὸς κοινοῦ προγράμματος. Ὅπως εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν συμπράξεων καὶ εἰς τὴν διακήρυξιν κοινοῦ προγράμματος δὲν ὑπάρχει ἐκβιασμὸς οὐδενὸς πρὸς ἄλλον, ἀλλὰ ὑπάρχει ἐλευθέρα ἀπόφασις καὶ ἐλευθέρα ἀποδοχὴ κοινοῦ προγράμματος, τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Ἡ πλειοψηφία ἠδύνατο νὰ ἐμμείνῃ ἀνενδότως εἰς τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα, τότε δὲν θὰ ὑπῆρχε στάδιον συνεννοήσεως. Ἡμεῖς ἐπίσης ἠδυνάμεθα νὰ ἐμμείνωμεν ἀνενδότως εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἀλλ’ ἐκρίναμεν, ὡς πολιτικὸν Κόμμα, ὅτι ἐμμένοντες εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ὁδηγούμεθα ἁπλῶς εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ἰσχύοντος συστήματος, ἐπειδὴ ἡ πλειοψηφία δὲν ἀπεδέχετο τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Διαπιστώσαντες αὐτὴν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν καὶ ἀπὸ οὐδένα ἐκβιαζόμενοι, ἐσκέφθημεν ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐπιδιώξωμεν ὡς μέσην λύσιν τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Τὴν ἐπροτείναμεν καὶ ἔγινε δεκτή. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐλευθέρως σκεπτόμενον, πολιτικῶς σταθμίζον τὰ ὑφιστάμενα δεδομένα, τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, κατέληξεν εἰς τὰς ἀποφάσεις του καὶ ἀπὸ οὐδένα ὑπέστη ἐκβιασμὸν καὶ εἰς κανένα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ ἐκβιασμόν. (Χειροκροτήματα).

§201Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς διακοπῆς του, ἐτόνισεν ἕνα γεγονός. Εἶπε, πολὺ ὀρθῶς, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διεπίστωσεν ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς δὲν ἀπεδέχετο τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἐρωτῶ, λοιπόν, ὅταν ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν Κυβέρνησιν διεπιστώθη ὅτι δὲν εἶχε πλέον τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἔφθασε πλέον εἰς παραίτησιν ὑφίστατο πλέον ἡ βάσις τῆς συμφωνίας;

§202Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς δίδω τὴν ἀπάντησιν. Ὅταν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶχε συμφωνήσει εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, τὴν εἶχεν ὑποστηρίξει εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀνεκοίνωσε καὶ εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα ὅτι ἡ προτίμησίς του κατέληξεν εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Ἐκ τῶν ὑστέρων ὑπαναχώρησις, δὲν θὰ ἦτο ἀξία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Πέραν τῆς ἠθικῆς αὐτῆς ἀπόψεως, ἡ ὁποία ὄντως ὑπῆρχε, διήρκει ἀκόμη καὶ τὸ πολιτικὸν θέμα. Ἀκόμη καὶ τότε ἐὰν ἤθελε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ ὑπαναχωρήσῃ, καὶ πάλιν δὲν θὰ ὑπῆρχε δυνατότης νὰ ψηφισθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Αὐτὴ εἶναι διαπίστωσις πολιτικὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη, ὅπως προβαίνει ἕκαστος πολιτικὸς ἀνήρ, καὶ ἕκαστον πολιτικὸν Κόμμα. Καὶ πάλιν διεπιστώσαμεν ὅτι ἐνδεχομένη ἐμμονή μας μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐνδεχομένη ὑπαναχώρησίς μας εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, δὲν θὰ παρεῖχε τὴν εὐχέρειαν τῆς ψηφίσεως εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλου ἐκλογικοῦ συστήματος. Θὰ ἠγόμεθα εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα. Αὐτὴ ἦτο πολιτικὴ ἐκτίμησις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Διὰ δύο, ἑπομένως, λόγους καὶ διὰ λόγους ἤθους, ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ διὰ λόγους πολιτικῆς διαπιστώσεως ὅτι δὲν ἐπανήρχετο ἐκ τῶν ὑστέρων εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, θὰ ἐγίνοντο ἐκλογαὶ μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα, διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπέμενεν εἰς τὴν γραμμήν του καὶ αἰσθάνεται ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ τάξει καὶ πρὸς τὴν ἠθικὴν τάξιν καὶ πρὸς τὸ γενικώτερον ἐθνικὸν συμφέρον, τὸ ὁποῖον πιστεύομεν ἡμεῖς ὅτι ὑπηρετεῖται μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Διότι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τρισυπόστατον ἐκλογικὸν σύστημα, θὰ ὁδηγούμεθα εἰς ἀληθῆ ἐθνικὴν συμφοράν.

§203Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελον νὰ διατυπώσω ἓν ἄλλο ἐρώτημα, μετὰ τὴν δευτερολογίαν σας. Εἴπατε ὅτι ἀνεφέρατε καὶ εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα τὰ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ ἐρωτῶ, ποίαν ἀνάμιξιν ἔχει ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων εἰς τὰ ἐκλογικὰ συστήματα τοῦ τόπου; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§204Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, θὰ σᾶς δώσω δύο ἀπαντήσεις. Πρῶτον, ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ τιμώμενοι μὲ ἀκρόασιν ἀπὸ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, δικαιοῦνται, ὅταν οἱ ἴδιοι κρίνουν νὰ ἀνακοινώνουν τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθηκαν εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα. Δὲν δικαιοῦνται νὰ ἀνακοινώνουν τὰς γνώμας τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Ἀποτελεῖ ἰδικόν μας δικαίωμα νὰ ἀνακοινώσωμεν τί εἴπομεν. Καὶ ἐρωτᾶτε, δεύτερον, ποίαν ἀνάμιξιν ἔχει ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων εἰς τὰ ἐκλογικὰ συστήματα. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι ἔχει ἀνάμιξιν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων. Εἶπον ἐγὼ τὶ ἐξέθηκε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ βεβαίως θὰ ἀναγνωρίσῃ μὲ τὴν πεῖραν του ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅτι εἰς ἡμέρας κρίσεως ἡγέται Κόμματος ἐπισκεπτόμενοι τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, εἶναι φυσικὸν νὰ συζητήσουν καὶ διὰ τὸ θέμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὸ θέμα τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν καὶ διὰ τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐὰν ἐκεῖνος, ὁ ἐπισκεπτόμενος τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα εἰς τοιαύτας ἡμέρας, περὶ τοιούτων θεμάτων, δὲν κάμνῃ λόγον, μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοήσω ποῖα θέματα θὰ συζητῇ.

§205Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὐδέποτε πρὸς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα ἔκαμα οἱανδήποτε εἰσήγησιν ἀφορῶσαν ἐσωτερικὰ ζητήματα τῆς Βουλῆς διότι ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ λαϊκὴ κυριαρχία εἶναι ἡ πρώτη κυριαρχία εἰς τὸν τόπον μας. (Φωναὶ — διαμαρτυρίαι).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίσατε, κύριε Γαληνέ, ἄνευ διακοπῶν.

§207Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἀπαντήσητε σεῖς, κύριε Πρόεδρε, διὰ λογαριασμόν μου;

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν κάμνω ἀτοπήματα.

§209Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξακολουθῶ νὰ διατυπώνω τὴν ἀπορίαν μου, πῶς ἀναμιγνύεται ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων εἰς ἐκλογικὰ συστήματα.

§210Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσω καὶ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἀναπάντητον. Πρόκειται περὶ λεπτοτάτου θέματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξαντληθῇ. Δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς συνήθους περιττῆς διακοπῆς. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ ποίαν ἀνάμιξιν ἔχει ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων εἰς τὰ ἐκλογικὰ συστήματα. Καὶ δίδω ἀπάντησιν. Δὲν εἶπον ὅτι ἔχει ἀνάμιξιν. Εἶπον ὅτι ὡς ἡγέται τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐνομίσαμεν ὅτι εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκθέσωμεν πρὸς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα τὰς γνώμας μας ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν πολιτικῶν θεμάτων τῆς Χώρας. Αὐτὰ κατὰ τὴν ἰδικήν μας κρίσιν. Ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νομίζῃ ὅτι κατ’ ἄλλον τρόπον ἐκθέτει τὰς γνώμας του, εἶναι ἐλεύθερος. Ἀλλὰ δὲν τοῦ ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ ἐκεῖνος τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐκθέτομεν τὰς γνώμας μας ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας ὅταν συνομιλοῦμεν μὲ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα.

§211Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διακοπὴ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων νομίζω ὅτι κατ’ οὐδὲν ἀλλάσσει τὰ πράγματα καὶ κατ’ οὐδὲν μεταβάλλει τὰς ἀπόψεις του. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν πιστεύει εἰς τὸ προτεινόμενον σύστημα. Εἶναι ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ἀναγκάζεται, ἐκτιμῶν τὴν πολιτικὴν κατάστασιν, νὰ δεχθῇ τὸ μὴ χεῖρον.

§212Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐξ ἐλευθέρας βουλήσεως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπεδέχθη τὸ προτεινόμενον σύστημα.

§213Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὑπεκύψατε μὲ ἐλευθέραν βούλησιν.

§214Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οὔτε ἐκβιασμός, οὔτε ὑπόκυψις ὑπάρχει. Ὑπάρχει ἐκτίμησις πολιτικὴ τῆς καταστάσεως, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι εἴμεθα μειοψηφία. Ἐὰν εἴμεθα πλειοψηφία θὰ ἐλαμβάναμεν ἐλευθέρως τὰς ἀποφάσεις μας. Ὄντες μειοψηφία καὶ ἐπιθυμοῦντες ἀνατροπὴν τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος, ἐσταθμίσαμεν πολιτικὴν κατάστασιν καὶ κατελήξαμεν ἐλευθέρως εἰς τὰς ἀποφάσεις μας.

§215Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐνῷ πιστεύει ὅτι τὸ καλύτερον σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέδιδε διὰ τὸν τόπον εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἐκτιμᾷ εἰς μίαν δεδομένην στιγμὴν τὴν πολιτικὴν κατάστασιν, δηλαδὴ ἐκτιμᾷ ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἡ προελθοῦσα ἀπὸ μίαν νόθον ἐκλογὴν βάσει ἑνὸς νόθου ἐκλογικοῦ συστήματος. (Φωναὶ — διαμαρτυρίαι). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐψηφίσθη τὸ 1955 ἓν ἐκλογικὸν σύστημα, βάσει τοῦ ὁποίου, ὅπως καὶ σεῖς ὁ ἴδιος, κύριε Πρόεδρε, ἀνεγνωρίσατε, δὲν ἐξεδηλώθη ἀπολύτως ἡ γνησία βούλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁμόφωνος ἦτο ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν ἦτο καλὸν καὶ ἔπρεπε ν’ ἀντικατασταθῇ.

§216Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριε βουλευτά, εἶπον ὅτι εὑρέθην πρὸ ὁμοθύμου ἐπιθυμίας τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ Σώματος, νὰ μεταβάλῃ τὸν ὑπάρχοντα ἐκλογικὸν νόμον τὸν ὁποῖον δὲν ἔκρινα....

§217Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Διότι; (Φωναὶ — διαμαρτυρίαι). Μόνον οἱ ἔνοχοι φοβούμενοι τὴν ἀλήθειαν φωνασκοῦν διὰ νὰ μὴ ἀκούωνται.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν βοήθειαν τὴν ὁποίαν μοῦ παρέχετε.

§219Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πάντως εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ τεκμήριον τῆς Βουλῆς εἶναι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ὄχι ἀπὸ πίστιν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀλλὰ ἀπὸ πολιτικὴν ἐκτίμησιν μιᾶς καταστάσεως ὀφειλομένην εἰς τὴν ἀνένδοτον καὶ σταθερὰν ἐμμονὴν τῆς πλειοψηφίας εἰς τὸ ἰσχῦον σύστημα. Ἀφ’ ἧς, ὅμως, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ κατάθεσις τοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς προεκάλεσε σάλον καὶ πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ ἡ δεδηλωμένη πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ὑπὲρ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐδικαιοῦτο ἀπολύτως, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀξιότιμε κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, γνωρίζετε καὶ σεῖς πόσον σᾶς ἐκτιμῶ καὶ σᾶς ἀγαπῶ, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἶχε περιέλθει εἰς μειοψηφίαν καὶ ἔπαυσε ὑφιστάμενον τὸ τεκμήριον τῆς πλειοψηφίας, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐδικαιοῦτο νὰ μὴ ἐμμένῃ εἰς τὴν συμφωνίαν.

§220Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχετε πληροφορίας ὅτι οἱ 15 παραιτηθέντες βουλευταὶ καὶ ἀρνηθέντες ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς;

§221Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Τὴν 14ην καὶ 15ην τρέχ. μηνὸς τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη κατόπιν παραπομπῆς τοῦ Σώματος ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔτυχε τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἰσάγεται εἰς τὸ Σῶμα πρὸς ψήφισιν μετὰ πρότασίν της. Συνεπῶς τὸ τεκμήριον ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται καὶ ἐνισχύεται ἀπὸ τὰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸ ὀλίγου.

§222Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὡρισμένα κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. (Φωναὶ — ἀποδοκιμασίαι ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Κάπου ἀλλοῦ αὐτὰ τὰ ἐπιφωνήματα, διότι θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ ὁμιλήσω εἰς ἄλλην γλῶσσαν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γαληνέ, δὲν εἴμεθα εἰς προεκλογικὴν συγκέντρωσιν. Σεῖς ὁ ἴδιος πολλὲς φορὲς ἀποδοκιμάζετε ἀπὸ τὴν θέσιν σας.

§224Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§225Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω διακοπήν. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Δεξιᾶς — κωδωνοκρουσίαι). Δὲν σᾶς δίδω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ διευθύνω τὴν συζήτησιν.

§227Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Δὲν σᾶς δίδω τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόψητε. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι. Ὁ κ. Γαληνὸς ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ κωδωνοκρουσιῶν, μὴ ἀκουόμενος).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν. (Φωναὶ — διαμαρτυρίαι).

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ 5′ λεπτά.

(Ὥρα 2.10′ π. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 2.20′ π. μ.)

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μ. Γαληνός. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀρχίζει τὸ τέταρτον.

§231Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία ἀπόφασις, ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ τὴν θέσιν τῶν βουλευτῶν καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ ἀμοιβαίου σεβασμοῦ, ἀδιακρίτως ἀξιώματος. Μὲ ἀνεκαλέσατε εἰς τὴν τάξιν διότι παρέβην τὸν Κανονισμὸν ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα τὸν παρέβητε ὑμεῖς. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ διακόψῃ βουλευτὴς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ὁμιλοῦντα, ἀφοῦ ζητήσῃ προηγουμένως τὴν ἄδειαν παρ’ αὐτοῦ καὶ μετὰ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. μὲ διέκοψε χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν ὑποφαινόμενον καὶ ἐπέμεινε, παρὰ τὴν ἄρνησίν μου, νὰ μὲ διακόψῃ. Ἐπειδή, λοιπόν, τὸ παράπτωμα δὲν ἦτο ἰδικόν μου, διὰ νὰ μὲ ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν, παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἡ ἀνάκλησίς μου εἰς τὴν τάξιν μὴ θεωρηθῇ γενομένη.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει θέμα.

§233Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ φράσεις κακὰς ἢ καλὰς νὰ μεταβάλωμεν τὴν ὠμὴν ἀλήθειαν. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι σαφὲς ὅτι δὲν ὑπῆρξε τεκμήριον τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Τὸ τεκμήριον τοῦτο κατέπεσεν ἀμέσως ὡς ἡ Κυβέρνησις ἀνετράπη καὶ ἀποδεδειγμένως δὲν ὑπάρχει πλέον ἡ πλειοψηφία τῆς Ε.Ρ.Ε. Πέραν τούτου νομίζω ὅτι ἡ ὑπερψήφισις τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν δὲν ἀποτελεῖ τεκμήριον πλειοψηφίας. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ Κόμματα διορίζουν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοὺς βουλευτάς, τοὺς ὁποίους οἱ Ἀρχηγοὶ προκρίνουν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔτυχεν ἐπιψηφίσεως ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Πέραν αὐτοῦ, ὅμως, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἡ Βουλὴ καταψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει δικαίωμα νὰ φέρῃ ἄλλο; Ἢ θὰ τὴν διαλύσητε καὶ θὰ κάμετε ἐκλογὰς μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον; Ἰδοὺ ποῦ εἶναι ὁ ἐκβιασμός.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἔκφρασις αὐτή.

§235Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Λυποῦμαι, διότι αἱ λέξεις καὶ αἱ φράσεις αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐπανάληψιν ἐλέχθησαν χωρὶς νὰ σᾶς προκαλέσουν τὴν συγκίνησιν τώρα σᾶς συγκινοῦν. Ἀτυχῶς, ὁ ἐκβιασμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἀλλοιῶς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅμως, φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ κάμῃ τὴν δήλωσιν ποὺ ζητοῦμεν.

§236Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιτρέπετε, κύριε συνάδελφε; Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀδύνατον, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ μείνῃ ἀναπάντητος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὠνομάσθη ὄργανον ἐκβιασμοῦ τῆς Βουλῆς.

§237Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐὰν δὲν λάβω ἀπάντησιν, θὰ ἐπιμείνω εἰς τὸν χαρακτηρισμόν, ἐὰν λάβω, ἀποσύρω ἀμέσως τὸν χαρακτηρισμόν.

§238Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν πρόκειται νὰ ὑποκαταστήσω τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπειδὴ τὸ θεωρῶ θέμα μὴ ἀφορῶν μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ἡ Κυβέρνησις, δικαιοῦμαι καὶ ὀφείλω νὰ ἔχω γνώμην. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος αὐτοῦ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἔλαβε θέσιν καὶ ὑπεστήριξεν ἔκτοτε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμφανισθεῖσα εἰς τὴν Βουλήν, ταυτίζει πλέον τὴν τύχην της μὲ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἀνεκοίνωσεν. Καὶ ἐὰν τὸ πρόγραμμα ψηφισθῇ, ἡ Κυβέρνησις προχωρεῖ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς της, ὅπως τὴν διετύπωσεν. Ἐὰν τὸ πρόγραμμα ἀπορριφθῇ —καὶ εἶναι ἡ περίπτωσις διὰ τὴν ὁποίαν κάμνετε λόγον — ἡ Κυβέρνησις παραιτεῖται, ὅπως παραιτοῦνται ὅλαι αἱ πολιτικαὶ Κυβερνήσεις τῶν ὁποίων τὸ πρόγραμμα ἀποδοκιμάζεται ἀπὸ τὴν Βουλήν. Καὶ μετὰ τὴν παραίτησιν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ γνώμην ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἀνήκει εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα ἡ πρωτοβουλία τῶν ἀποφάσεων. Διὰ τοῦτο θὰ ἐθεώρουν δυστύχημα, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τυχὸν ἀνεκοίνωνεν ὅτι θὰ ἐβάδιζε πρὸς τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἐὰν τὸ πρόγραμμά της ἀπεδοκιμάζετο. Μόνον ἐὰν ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις ἔμενεν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βαδίζῃ, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος εἰς τὴν διάλυσιν. Ἀφ’ ἧς ἦλθεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, δὲν δύναται νὰ κάμῃ λόγον περὶ διαλύσεως, διότι αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα.

§239Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὥστε πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἁπλῶς καὶ μόνον ἡ ψήφισις τοῦ παρόντος νομοθετήματος;

§240Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν γνωρίζωμεν ἀνάγνωσιν καὶ ἔχομεν μνήμην, πρόγραμμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξέθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ περιέχει μόνον τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον.

§241Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι μοῦ ἔκαμον τὴν τιμὴν νὰ συνεργασθοῦν μαζί μου, διὰ νὰ ἀποσαφηνίσωμεν τὴν δημιουργηθεῖσαν ἐκ τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως κατάστασιν, νὰ δηλώσουν, ἐὰν ποτὲ ἐχρησιμοποίησα τὸν ὅρον «διάλυσις τῆς Βουλῆς» κατὰ τὰς συζητήσεις, τὰς ὁποίας διεξάγομεν μετ’ αὐτῶν. Λυποῦμαι, διότι ἀναγκάζομαι νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον, κατόπιν τῶν τόσον σαφῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὸ πράττω, διὰ νὰ εἴπω τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι πέραν τῶν τεκμηρίων τὰ ὁποῖα ἐξειλίχθησαν εἰς ἀποδείξεις, προέκυψε καὶ κἄτι ἄλλο. Ἡμεῖς, οἱ μὴ ἔχοντες τὴν εὐτυχίαν νὰ παρακολουθοῦμεν τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος καὶ ἐγὼ προσωπικῶς, ὁ ὁποῖος σπανίως ἀντεμετώπισα τὸ Σῶμα εἰς συνεργασίαν καὶ εἶχον τὴν τιμὴν αὐτὴν πρό τινων ἐτῶν, κατορθώνομεν νὰ ἔχωμεν ἓν αἰσθητήριον, νὰ ἀντιλαμβανώμεθα τὰς ἀπόψεις τῆς πλειοψηφίας καὶ νὰ ἀντιλαμβανώμεθα τὴν θέλησιν, ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται διὰ τῶν δηλώσεων τῶν κυρίων Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμα καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποσαφηνίζουν τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρκοῦμαι νὰ εἴπω τοῦτο: Ἐξετοξεύθησαν ὕβρεις, ὡς ἡ ὕβρις περὶ ἐκβιασμοῦ δῆθεν ἀσκουμένου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα, ὕστερα ἀπὸ τὸν βίον, τὸν ὁποῖον ἔχω νὰ ἐπιδείξω, νὰ μὴ ἀπαντῶ εἰς τοιαύτας ὕβρεις διότι αὗται δὲν ἔχουν σκοπὸν νὰ προαγάγουν τὴν συζήτησιν, ἔχουν σκοπὸν νὰ δημιουργήσουν ζητήματα ἄλλα, ξένα πρὸς τοὺς σκοποὺς δι’ οὓς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εὑρίσκωμαι ἐνώπιον τοῦ Σώματος.

§242Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἠρωτήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμμέσως ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἔθεσεν ποτὲ ζήτημα διαλύσεως τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς συνομιλίας του μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων. Ἐπιθυμῶ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω τὸ κείμενον τῶν δηλώσεων εἰς τὰς ὁποίας προέβη εὐθὺς ὡς τοῦ ἀνετέθη ἡ ὑψηλὴ ἐντολή. Ἐπὶ λέξει ἔχουν αἱ δηλώσεις του, καὶ δὲν διεψεύσθησαν: «Ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς..... (ἀναγινώσκει).....». Διὰ τὸν γνωρίζοντα γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν τὸ σημεῖον ὅτι ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἐπικοινωνίαν του μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, νὰ τοὺς εἴπῃ, ἢ μοῦ ἐγγυᾶσθε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ἔχετε συμφωνήσει, ἢ ἄλλως διαλύω τὴν Βουλὴν καί, αὐτονόητον εἶναι, διεξάγω τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον. Ἐὰν τυχὸν ὑπάρχῃ ἀκόμη ἡ ἀμφιβολία ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἀκριβὴς ἔννοια τῶν σαφῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἰδοὺ ἡ διευκρίνισις τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ ἴδιος εἰς τοὺς δημοσιογράφους, κατὰ τὴν ἰδίαν ἡμέραν: «Ὁ κ. Γεωργακόπουλος διευκρινίζων τὰς δηλώσεις του .... (ἀναγινώσκει)....». Δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ σοβαρῶς νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἄλλη τις εἶναι ἡ ἔννοια τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρ’ ὅ,τι, θὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων καὶ ἐὰν λάβῃ ἀπάντησιν καταφατικὴν θὰ προσήρχετο εἰς τὴν Βουλήν, ἄλλως θὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ ρήτωρ καλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὸν λόγον του, χωρὶς νὰ ἔχῃ τύχει τῆς ἀπαντήσεως, μολονότι ὀρθῶς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων συνέστησεν, εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορος: Τί θὰ ἔκαμνεν ἡ Κυβέρνησις ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ πλειοψηφία κατεψήφιζεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον;

§243ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ παραιτηθῇ.

§244Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν ἔδωσε τοιαύτην ἀπάντησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν ἐζήτησεν ὁ κ. Παπανδρέου, δὲν τὴν ἔδωσεν ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ ἀκόμη ἂν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ὑποστῇ τροποποιήσεις εἰς τὰ ποσοστά, ἡ Κυβέρνησις θὰ δεχθῇ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐντολῆς καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Χώραν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τροποποιούμενον τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον ἢ θὰ πραγματοποιήσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς ἐδήλωσεν.... (Θόρυβος) ... ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνεπὴς πρὸς τὴν ἀρχικήν του δήλωσιν, θὰ ὁδηγήσῃ τὴν Χώραν εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸν ἰσχύοντα ἐκλογικὸν νόμον; Εἶναι ἐρωτήματα σαφῆ, συγκεκριμένα ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπεκφυγὴ δὲν χωρεῖ. Ὀφείλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων.

§245ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θὰ ἀπαντήσῃ.

§246Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀπήντησα εἰς ὅλας τὰς ἀπορίας τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Ἡ ἐπιμονή του νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ ζητήματα, μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἀπάντησιν. Ἀνέφερα προηγουμένως τὰς δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβην εὐθὺς ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ δεχθῶ τὴν ἐντολήν. Καὶ ἀνέφερα καὶ τὰς δημοσιογραφικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἀνεσκεύασα ἀμέσως τὴν ἑπομένην. Ἐπὶ τῶν δημοσιογραφικῶν αὐτῶν πληροφοριῶν στηριχθέντες οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συναρχηγοὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐθεώρησαν καθῆκον των νὰ μοῦ δώσουν ἕνα μάθημα Συνταγματικοῦ Δικαίου. Τὸ ἀναφέρω μόνον διὰ νὰ τονίσω ὅτι τὸ μάθημα αὐτό, μοῦ ἐδόθη, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, ἀσκόπως, διότι ἐστηρίχθησαν ἐπὶ πεπλανημένων, καταχωρηθεισῶν εἰς τὰς ἐφημερίδας, δηλώσεών μου. Τὸ πρῶτον μέρος, ὅμως, τῶν ἀναγνωσθέντων δηλώσεων εἶναι ἀκριβές. Ἐτόνισα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι ὅταν ἐδέχθην τὴν ἐντολὴν μὲ τὴν ὁποίαν ἐτιμήθην ἀνέφερον ὅτι ἀντιμετωπίζω μίαν κατάστασιν καὶ ὑπέβαλα αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Καὶ ἡ κατάστασις, τότε, ἐνεφανίζετο ὑπὸ τῆς τότε ἱστορικῆς της μορφῆς καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἔκαμα τὰς δηλώσεις μου. Αἱ ἐπαφαί μου μεθ’ ὅλων τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων καὶ ὑμῶν, κύριε Ἀλλαμανῆ, μὲ ἔπεισαν ὅτι τὸ ζήτημα ἦτο ὅπως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ ἐφαντάσθην. Ὅταν δὲ ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου, ἠρώτησα τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. Ἀρχηγοὺς νὰ μοῦ δώσουν μίαν ἀπάντησιν ἐὰν ἀνέφερον τὴν λέξιν «διάλυσις» εἰς τὰς συνεννοήσεις μας, διότι δὲν τὴν ἀνέφερον ποτέ. Ἐπομένως, ἀφ’ ἧς ἐπηκολούθησεν αὐτὴ ἡ κατάστασις καὶ ἀφ’ ἧς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐμφανισθῶ ἐνώπιον τοῦ Σώματος, καὶ ἀφ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι, ἐδέχθη τὴν μεγάλην τιμήν, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ πάλιν ἐξέφρασα τὰς εὐχαριστίας μου, νὰ τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος, τότε ἐτόνισα ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον υἱοθετοῦσα ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν, δι’ οὓς λόγους οἰκονομίας σᾶς ἐξέθεσα, προβλέπει ὅτι θὰ τύχῃ τῆς διαδικασίας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος «περὶ ψηφίσεως νομοσχεδίων καὶ προτάσεων νόμων». Ἑπομένως, ποία εἶναι ἡ τύχη τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι προφανής. Εἶναι ἡ τύχη παντὸς σχεδίου νόμου καὶ πάσης προτάσεως νόμου, ὑποβαλλομένου ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δεχθῇ τροποποιήσεις ἢ ὄχι τὸ ἐδήλωσα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν θὰ σχηματίσῃ ὅταν ἀκούσῃ τὰς γνώμας τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Ἀρχηγῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκφράζονται μετὰ τόσου κύρους, ὡς πρὸς τὰς ἐκπροσωπουμένας ροπὰς καὶ τάσεις τῶν πτερύγων καὶ τότε θὰ ἀποφανθῇ καὶ θὰ ἀκούσητε τὰς γνώμας της, ἀλλὰ τὸ νὰ δηλώσῃ προκαταβολικῶς καὶ προτοῦ ἀκούσῃ ὅλους, ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔλαβε πολιτικὸν χαρακτῆρα καὶ τροποποιήσεις πρόκειται νὰ δεχθῇ, θὰ ἀπετέλει ἀσέβειαν πρὸς τὸ Σῶμα, διότι αἱ μὲν τροποποιήσεις δὲν ὑπεβλήθησαν ἀκόμη, παρὰ μόνον ἐγγράφως καὶ δὲν ἐτέθησαν πρὸς συζήτησιν. Δὲν ἤκουσε δὲ ἀκόμη τὰς γνώμας πάντων τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον καὶ θέλουν νὰ ἀναπτύξουν τὰς γνώμας των. Νομίζω, παρ’ ὅλην τὴν ἀπειρίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν ζητημάτων, ὅτι αὐτὴ ὤφειλε νὰ εἶναι ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τηρήσω τὴν στάσιν αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§247Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριοι, τὸ θέμα διηυκρινίσθη πλήρως. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν της.... (Θόρυβος)....

§248ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἕκαστος συνάγει τὰ ἴδια αὑτοῦ συμπεράσματα. Ἀφήσατε τὸν κ. Γαληνὸν νὰ ὁμιλήσῃ.

§250Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τότε ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐξακολουθήσω νὰ πιστεύω ὅτι δὲν κατώρθωσα ἀκόμη νὰ διαπιστώσω τὶ ἀκριβῶς θέλει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἑπομένως...

§251Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ κρίνῃ, τότε, ἡ Κυβέρνησις.

§252Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Θὰ κρίνῃ, τότε, ἡ Κυβέρνησις, κύριε Τσάτσο, καὶ ἑπομένως νομίζω ὅτι τοὐλάχιστον δι’ ἐμὲ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπόλογος ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς ἄσκησις ἐκφοβισμοῦ διὰ νὰ ἀναγκασθῇ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐπειδὴ πιστεύω ἢ μᾶλλον θέλω νὰ δεχθῶ τὴν ἐπιεικῆ κρίσιν διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐξ ἀγνοίας τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν υἱοθέτησε ἓν νομοσχέδιον μὴ γνωρίζουσα ἱστορίαν καὶ προϊστορίαν αὐτοῦ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Γεωργακοπούλου, τὸν ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει ἔντιμον βίον, ὁ ὁποῖος ἐγγυᾶται ἔντιμον διαχείρισιν τῶν δημοσίων πραγμάτων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν μὲ ἕνα σκοπόν: Νὰ συγκαλύψῃ μίαν κακὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων πραγμάτων ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ ὅταν κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐζητήσαμεν νὰ θεσπισθῇ ἔλεγχος καὶ ὅταν ἐζητήσαμεν νὰ συζητηθοῦν Ν. Διατάγματα, τὸ ἐζητήσαμεν διὰ νὰ καταγγείλωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν κακὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων πραγμάτων. Δὲν ἐπιθυμῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἐμφανιζόμενος ἐνώπιον τοῦ λαοῦ νὰ καταγγείλω πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀποδειχθῆ ἐδῶ. Συμπίπτει, ὅμως, νὰ ἔχωμεν ὑποβάλει ἐπερωτήσεις καὶ νὰ ζητοῦμεν τὴν ἐπανασυζήτησιν Ν. Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα καλύπτουν παρανόμους ἐνεργείας καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ καλύπτουν διὰ νὰ βαδίσουμε εἰς ἐκλογὰς μὲ ἕνα σύστημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐλπίζεται ὅτι θὰ πλειοψηφήσῃ πάλιν ἡ Ε.Ρ.Ε., διὰ νὰ ἀναλάβῃ ἐκ νέου τὴν ἐξουσίαν ὥστε νὰ μὴ μάθῃ ὁ λαὸς ποτὲ τὶ ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της. Εἶπον τὶ σκοποὺς ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτό Εἶναι ὁ πόθος τῆς τέως Κυβερνήσεως νὰ συγκαλύψῃ τὰς πράξεις της καὶ εἶναι ἐπίσης ὁ φόβος διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεών της. Διότι ὅταν ὁ κ. Καραμανλῆς παρῃτήθη καὶ συνίστα τὴν προσφυγὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς εἶχε τὴν πλειοψηφίαν. Εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ κάμῃ Κυβέρνησιν καὶ παρὰ ταῦτα παρῃτήθη καὶ εἰσηγήθη ἓν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ἀσφαλῶς ἡ κλοπὴ τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ἀνάληψις ὑπ’ αὐτοῦ τῆς Κυβερνήσεως.

§253Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὅταν τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον κατετέθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε. ὑπῆρχεν σκέψις διαλύσεως τῆς Βουλῆς;

§254Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Δι’ ἐμὲ ναί.

§255Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δι’ ἡμᾶς ὄχι.

§256Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ φράσεων ἢ ἰσχυρισμῶν μὴ ἀποδεικνυομένων νὰ συγκαλυφθῇ ἡ ἀλήθεια, ἡ ὁποία προβάλλει ἐν προκειμένῳ. Ἡ ἀλήθεια, ἡ ὁποία προβάλλει ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἶναι σαφής. Εἶναι ἡ ἀνάληψις τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐν ὀνόματι τῆς δημιουργίας μεγάλου Κόμματος. Αὐτὸ εἶναι σαφές. Κύριοι συνάδελφοι, εἶχον ὑποχρέωσιν καταθέσας ἐν τῇ Βουλῇ ἐπερωτήσεις, δι’ ὡρισμένα θέματα βασικῆς σημασίας, νὰ ζητήσω κατάθεσιν φακέλλων οἰκονομικῆς διαχειρίσεως δημοσίων χρημάτων, τὰς ὁποίας δὲν ἔλαβον ἐπὶ ἓν ἔτος. Ὡς ἐκ τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πιστεύω ὅτι ὑπάρχουν ἀτασθαλίαι τεραστίας σημασίας, τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται ἡ ἀπόκρυψις καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν στάσιν του συγκαλύπτει τὰ σκάνδαλα αὐτά.

§257Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐπὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἀπόψεων τοῦ κ. συναδέλφου, ἡμεῖς ἔχομεν ἐκθέσει τὰς γνώμας μας. Ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου σημείου ἐφ’ ὅσον ὁ κ. συνάδελφος ἐζήτησεν φακέλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατετέθησαν, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω ὅτι καὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς χρέος εἶναι, εἰς αἴτησιν ἐγγράφων νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ νὰ κατατεθοῦν τὸ συντομώτερον.

§258Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, χθές, ὅταν ὁ κ. Παπασπύρου ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ συνταγματικοῦ θέματος, τοῦ ἀνακύπτοντος ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ Συντάγματος, εἶπον ὅτι ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ἀποτελεῖ δικαίωμα τῆς Βουλῆς καὶ ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸν δεχθῇ. Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἐν προκειμένῳ, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν τὴν Βουλὴν χθές. Δὲν ἠθέλησα ἐπὶ ἑρμηνείας τοῦ Συντάγματος, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἁρμοδιώτερα μέλη εἶναι οἱ βουλευταί, νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀφοῦ ἐδήλωσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη νὰ δεχθῇ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ὑπελείπετο, συνεπῶς, ὁ καθορισμὸς τῆς ἡμέρας καὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ν. Δ., τῶν ὁποίων ἐζητεῖτο ἡ ἀκύρωσις. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ εἴπω ὅτι χθὲς τὸ πρῶτον ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἀπεφάνθη ἐπὶ τῆς εἰσόδου εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο ἐγγεγραμμένον τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Γνωρίζετε ὅτι τὸ Σύνταγμα τοῦ 1952, ἐπηκολούθησεν ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς τὸ 1955. Ὁ ἐρασιτεχνικῶς ἀναγινώσκων τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, τὸν βλέπει διεπόμενον ἀπὸ βαθεῖαν εὐλάβειαν πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ καμαρώνει, ὁ ἁπλοῦς πολίτης, τὴν εὐλάβεια αὐτὴν τοῦ Σώματος πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἐνῷ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὅλα αὐτά, εἶχεν ὑπ’ ὄψει του καὶ τὴν σκοπιμότητα τῆς πολιτικῆς πράξεως καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 54 ὥρισεν: «.... (ἀναγινώσκει)....». Καὶ τοῦτο ἀκριβῶς ἀποτελεῖ τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ ἐρωτημάτων τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἐὰν τὸ ἄρθρου 34 τοῦ Συντάγματος ὁμιλοῦν περὶ προτάξεως εἰς τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐπιτρέπει ν’ ἀποφασίζῃ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Βουλή. Πρὸ αὐτῆς τῆς ἀντιλήψεως δὲν ἔκαμα τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ συζητήσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, σεβόμενος τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἀφοῦ, ὅμως, προηγουμένως ἐδήλωσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη καὶ πρόθυμος νὰ ὑποστῇ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ὀφείλω τὰς ἐξηγήσεις αὐτάς, κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου βουλευτής.

§259Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, φρονῶ, ὅτι καὶ πάλιν δὲν ἔλαβον συγκεκριμένην ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀγόρευσιν θὰ κάμητε, ὄχι ἐρωτήσεις.

§261Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ὅτι μὲ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου καὶ μὲ τὴν πρόταξιν αὐτοῦ καὶ τὴν μοιραίως σύντομον διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἐμποδίζει τὸν λαὸν νὰ μάθῃ ὡρισμένα πράγματα, ἀναγόμενα εἰς ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου χρήματος παρὰ τῆς ἀπελθούσης τέως Κυβερνήσεως. Ἐὰν δέ, χθὲς ἐζήτησα τὴν πρόταξιν συζητήσεως ἀκυρώσεως νομοθετικοῦ διατάγματος καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα ἐλέγχου, τὸ ἔπραξα τοῦτο σκοπίμως, διὰ νὰ δοθῇ χρόνος εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν καὶ συζητηθοῦν τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα προηγουμένως ἀνέφερον καὶ πληροφορηθῇ ὁ λαός;

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε.

§263Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, δι’ ἐμὲ νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἐπὶ πλέον συζήτησις καὶ εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω, ὅπως καὶ οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, τῶν μικροτέρων σήμερον Κομμάτων ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα, εἶναι νομοθέτημα καλπονοθευτικὸν καὶ ἐφηυρέθη μὲ τὸν ἀποκλειστικὸν σκοπὸν τῆς συγκαλύψεως τῶν ὑπευθύνων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὰ δημόσια πράγματα; Σεῖς δὲν δέχεσθε νὰ ἀκούσητε, ἀλλὰ συντόμως νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ τὰ ἀκούσητε ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ θὰ ἀπαντήσητε ἐκεῖ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαπαναγιώτου, ἔχει τὸν λόγον.

§265Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησίς σας βεβαίως, ἡ ὁποία ἔχει διορισθῆ ὡς Ὑπηρεσιακὴ τοιαύτη, πιστεύω ὅτι, ὅπως μᾶς ἐδήλωσε, θὰ διενεργήσῃ τὰς ἐκλογὰς ἀδιαβλήτους. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Κυβέρνησις παρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐζήτησε ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἔχασε πλέον τὸν ὑπηρεσιακὸν χαρακτῆρα καὶ ἔλαβε πλέον χαρακτῆρα πολιτικόν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ἀξιότιμα μέλη της, οἱ ὁποῖοι κατηναλώσατε ὁλόκληρον τὴν ζωήν σας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος, νὰ εἰσηγηθῆτε εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, νὰ ἀποσυρθῇ ὁ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐμαγειρεύθη ἀπὸ τὸν κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, εἰς τὴν οἰκίαν μεγαλοβιομηχάνου βουλευτοῦ, καὶ νὰ κατατεθῇ νέος ἐκλογικὸς νόμος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ἄλλως, ἐὰν τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ εἰσηγηθῆτε τροπολογίαν ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς Βʹ κατανομῆς, νὰ τεθῇ τὸ 17%, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ κατέλθουν τὰ ἐν τῇ Βουλῇ λεγόμενα σήμερον μικρὰ Κόμματα. Βεβαίως δὲν γνωρίζομεν ἀπὸ τοῦδε τὶ θὰ εἴπῃ αὔριον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ποίους θὰ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ἐκλεκτούς του. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν εἶναι, ὅτι τὰ μεγάλα Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐμαγείρευσαν τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἀσφαλῶς δὲν θὰ δεχθοῦν τὰ ὅσα εἶπον, δὲν θὰ ἔχουν, ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορήσουν τὰ μικρὰ Κόμματα, διότι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ συνεργασθοῦν καὶ μετὰ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς ἀκόμη, διὰ νὰ λάβουν τὸ ποσοστὸν τοῦ 35%, 40% καὶ 50%. Ὁ νόμος αὐτός, κατ’ ἐμέ, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἠθικός, ἀλλὰ εἶναι ἀντεθνικός, διότι μία μεγάλη μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ ψηφίζῃ δίχως νὰ ἠμπορέσῃ νὰ στείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς βουλευτάς, τοὺς ὁποίους ψηφίζει. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα. Ἐάν, π. χ. αὔριον τὸ Κόμμα τῶν Ἀγροτῶν καὶ Ἐργαζομένων κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς ὡς αὐτοτελὲς Κόμμα καὶ λάβῃ 600 μὲ 700 χιλ. ψήφους εἰς ὁλόκληρον τὴν Χώραν, θὰ ἐκλεγοῦν 10 ἢ 12 βουλευταί. Καὶ ἐρωτῶ, μὲ ποίαν βάσιν ἐκλέγονται οἱ βουλευταί, μὲ 60 χιλ. καὶ 70 χιλ. ψήφους ἕκαστος; Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν, ὅμως ὅπως καὶ εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας, τὸ ἐκλογικὸν μέτρον εἶναι 8,5 χιλ. Τί θὰ γίνῃ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ὑπόλοιπον τῶν ψήφων ἀπὸ 8,5 ἕως 50 χιλ. τοῦ Κόμματος; Τὰς ψήφους αὐτὰς ἀδικαιολογήτως καὶ παρὰ πᾶσαν λογικὴν θὰ τὰς λάβουν τὰ μεγάλα Κόμματα. Εἶναι συνεπῶς ἀντεθνικὸν τὸ νομοσχέδιον, ὅταν συνηγορῇ ὑπὲρ τῆς συνεργασίας τῶν μικρῶν Κομμάτων μὲ οἱονδήποτε καὶ μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν ἀκόμη, διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ λάβουν τὸ ποσοστὸν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ 35%, 40% καὶ 50%; Δὲν θὰ ἔχουν, λοιπόν, τὰ μεγάλα Κόμματα τὸ δικαίωμα νὰ ρίπτουν εἰς τοὺς δρόμους συνθήματα κινδύνου, λόγῳ τῆς συνεργασίας αὐτῆς καὶ νὰ ἐκφράζουν φόβους ἀνυπάρκτων κινδύνων. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰ Κόμματα αὐτὰ νὰ ἀσκήσουν τοιούτου εἴδους προπαγάνδαν, διότι παρῆλθε πλέον ἀνεπιστρεπτὶ ἡ ἐποχὴ τῶν ἐκφοβισμῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν οἱ ἄλλοι λαοὶ ἑτοιμάζονται νὰ ταξιδεύσουν εἰς τὸ διάστημα, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ πιστεύουν αὐτοί, ὅτι εὑρίσκεται εἰς ληθαργικὸν ὕπνον. Ὁ λαὸς ἔχει ξυπνήσει, ἔχει πλέον πολιτικὴν ὡριμότητα καὶ δὲν πρόκειται νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τοιούτου εἴδους συνθήματα. Τελειώνοντας δηλῶ, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἀλλὰ συνάμα θὰ καταγγείλωμεν καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, πῶς σεῖς μαγειρεύετε τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους. Μήπως δὲν ὑπῆρχε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πᾶνε ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μαζὶ μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὸν μαγειρεύσουν; Ἔπρεπε νὰ πᾶνε σὲ σπίτια μεγαλοβιομηχάνων, διότι αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δίδουν τὴν ἐντολὴν τί νόμους θὰ ψηφίσωμεν.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Μπρεδήμας ἔχει τὸ λόγον.

§267Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι σύντομος εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν εὐρυτέρων ἀπόψεών μου ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῶν Φιλελευθέρων, ἐπιφυλασσόμενος εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ἀναπτύξω ἀναλυτικώτερον αὐτάς. Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος μὲ τὴν λιτότητα τοῦ ὕφους καὶ τὴν σαφήνειαν τοῦ λόγου ἡ ὁποία τὸν διακρίνει, ἀνέπτυξε τὰς ἀρχὰς τοῦ Κόμματός μας ἐπὶ τοῦ προσφορωτέρου ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ συνήγαγε συμπεράσματα ἀπὸ τὰ πρόσφατα πολιτικὰ γεγονότα καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως αὐτῶν. Συμμεριζόμενος τὰ συμπεράσματα αὐτά, δὲν προτίθεμαι νὰ σᾶς κουράσω μὲ τὴν ἐπανάληψιν ὅλων ἐκείνων τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα θεμελιώνουν τὴν ἀντίληψίν μας ὅτι μὲ τὴν ἐξυφανθεῖσαν συνωμοσίαν τῶν δύο Κομμάτων, ἐπιδιώκεται ἡ καταδολίευσις τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος καὶ ἡ συνεπείᾳ ταύτης ἔτι μεγαλυτέρα νόθευσις τῶν ἀρχῶν, ἐφ’ ὧν ἑδράζεται τὸ Δημοκρατικόν μας πολίτευμα, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ πιστεύομεν. Πρόθεσίς μου, κυρίως, εἶναι ὅπως κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν καμπὴν τοῦ ἐθνικοῦ βίου, εἶναι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους ἐπὶ οὐσιωδεστέρου θέματος, σχέσιν ἄμεσον ἔχοντος μὲ αὐτὴν ταύτην τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματός μας καὶ τὴν γέννεσιν τοῦ ἐπαισχύντου νόμου τῆς ηὐξημένης ἀναλογικῆς. Κύριοι βουλευταί, ἡ πεῖρα τὴν ὁποίαν ἀπεκομίσαμεν ἀπὸ τὸ παρελθόν, ὡς καὶ τὰ πρόσφατα γεγονότα, μὲ ἤγαγον εἰς τὴν συναγωγὴν τοῦ συμπεράσματος ὅτι ἔπαυσε πρὸ πολλοῦ ὁ δημόσιος βίος τῶν Ἑλλήνων, κυριαρχούμενος ἀπὸ τὴν θέλησιν, τὰς τάσεις καὶ τὰς ροπὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐκφραζόμενος, συμφώνως πρὸς τὸ πολίτευμά μας, ἀπὸ τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ Σώματος. Διαμορφώνεται κατὰ τρόπον σταδιακόν, πάντως, ὅμως, ἀποφασιστικόν, σύμφωνα μὲ τὴν θέλησιν, ἑνὸς περιωρισμένου κύκλου ἀνευθύνων προσώπων, τῶν ὁποίων ἡ Ἐπιτροπὴ εἰσήχθη καὶ εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἐσωτερικὴν λειτουργίαν πολιτικῶν Ὀργανισμῶν. Δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις μου, ὅπως ρίψω ἔλαιον εἰς τὴν πυρὰν μὲ τὴν ἀπαρίθμησιν ὅλων τῶν κατὰ καιροὺς γενομένων ἐπεμβάσεων, αἵτινες εἶχον, ὡς ἀποτέλεσμα, τὴν ἀνατροπὴν τῆς κοινοβουλευτικῆς καὶ συνταγματικῆς τάξεως, ἀρκεῖ καὶ μόνον ἡ ὑπόμνησις ὡρισμένων περιστατικῶν διὰ νὰ ἐπιβεβαιωθῇ εἰς τὸ ἀκέραιον ὁ ἰσχυρισμός μας. Εἶναι εὐτύχημα, ὅμως, καὶ αἱ καλαὶ συνέπειαι τῶν ἐπεμβάσεων αὐτῆς τῆς εὐνοιοκρατίας ἀπετράπησαν χάρις εἰς τὴν ψύχραιμον καὶ τὴν ὄντως πατριωτικὴν στάσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλ’ ἐνῷ πρὸς στιγμήν, ἠλπίσαμεν ὅλοι ὅτι τὸ κακὸν παρελθὸν εἶχεν ἐνταφιασθῆ ὁριστικῶς καὶ ὅτι ἡ κακὴ συνήθεια τῆς ἀναμίξεως τῶν ἀνευθύνων παραγόντων εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς Χώρας εἶχεν ἐξοβελισθῆ ὅλως παραδόξως καὶ δυστυχῶς νέοι παροξυσμοὶ τῆς εὐνοιοκρατίας ἐξεδηλώθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τελευταίας πολιτικῆς κρίσεως. Καὶ ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων, κατίσχυσε τελικῶς ἡ θέλησις τῶν ἀνθρώπων τῆς εὐνοιοκρατίας εἰς τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς κρίσεως. Μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ εὐνοιοκρατία, διπλῆ τὴν φορὰν αὐτήν, ἐξήπλωσε τὰς προστατευτικάς της πτέρυγας καὶ πρὸς ἕνα τμῆμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τοῦ ὁποίου ἡ δικέφαλος ἡγεσία, κινηθεῖσα ἐγκαίρως εἰς τὸ σκότος τῶν παρασκηνίων, συνήργησεν εἰς τὴν συνωμοσίαν πρὸς καταδολίευσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Καὶ ὅλα αὐτὰ συμβαίνουν, κύριοι βουλευταί, διότι εἰς τὸν τόπον τοῦτον ἔπαυσαν νὰ λειτουργοῦν ἀνεμπόδιστα οἱ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοὶ καὶ τὸ πολιτικὸν Σῶμα κατήντησε τύποις νὰ ὑφίσταται, ἀποστολὴ τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ διεκπεραίωσις δευτερευόντων ζητημάτων. Ὅλα τὰ μεγάλα θέματα ποὺ συγκλονίζουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος, ἔχουν περιέλθει εἰς τὰς ἀνεξελέγκτους χεῖρας τῶν ἀνευθύνων παραγόντων τῆς εὐνοιοκρατίας. Καὶ κατόπιν τούτων δὲν εἶναι τυχαῖον περιστατικόν, κύριοι βουλευταί, τὸ γεγονὸς ὅτι ἐξεφράσθη ἡ εὔνοια πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη νὰ αἱμοδοτήσῃ τὰ δύο παλαιὰ Κόμματα εἰς τὴν περίοδον ἀκατασχέτου αἱμορραγίας των. Καὶ ἦλθεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τρόπον γκαγκστερικὸν νὰ μᾶς ἐπιβάλῃ νὰ ψηφίσωμεν τὸν ἐπαίσχυντον αὐτὸν νόμον μὲ τὴν σκέψιν ὅτι εὐνοεῖ τὰ δύο συνεργαζόμενα αὐτὰ Κόμματα.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί φράσις εἶναι αὐτή, κύριε Μπρεδήμα; Εἴπαμεν ὅτι ὑπάρχει ἐλευθερία τοῦ λόγου, ὄχι, ὅμως, καὶ ἀσυδοσία.

§269Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἐκστομίζωνται τοιαῦται φράσεις. Ὀφείλετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνακαλέσητε τὸν ρήτορα εἰς τὴν τάξιν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Μπρεδήμα, εἰς μίαν αἴθουσαν ὅπου πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σεβασμός, νὰ χρησιμοποιοῦνται τοιαῦται φράσεις.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦται φράσεις καὶ σᾶς παρακαλῶ, κύριε Μπρεδήμα, νὰ ἀνακαλέσητε.

§271Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἀνακαλῶ, κύριε Πρόεδρε—ἐφ’ ὅσον ἐπιμένετε — τὸν χαρακτηρισμόν. Μᾶς ἐπιβάλλει, λέγω, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, νὰ ψηφίσωμεν τὸν ἐπαίσχυντον αὐτὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἀκόμη καὶ ὁ Βούλγαρης τῶν φαυλοκρατικῶν χρόνων θὰ ἠρνῆτο νὰ ὑπογράψῃ. Ἕνεκα τῆς ἐπεμβάσεως τῆς εὐνοιοκρατίας θὰ κληθοῦν μετ’ ὀλίγον νὰ ψηφίσουν ὅλοι σχεδὸν οἱ βουλευταὶ τῶν δύο παλαιῶν Κομμάτων, συρόμενοι σιδηροδέσμιοι ἀπὸ τὰς ἡγεσίας καὶ τὰ ἐπιτελεῖα των.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι καὶ σιδηροδέσμιοι.

§273Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι εἰλικρινὴς εἰς τὴν ἀπόδειξιν τῶν ἰσχυρισμῶν μου, ποὺ ἔχουν ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω μὲ ἄλλας τινὰς σκέψεις τὰς ὁποίας εἶχον κατὰ νοῦν νὰ σᾶς εἴπω, εἰσέρχομαι ἀμέσως εἰς τὸ θέμα καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Ποῖοι καὶ διατὶ ἔδωσαν τὴν εὔνοιαν εἰς τὸν κ. Σοφοκλῆν Βενιζέλον, Ἀρχηγὸν τοῦ τρίτου κατ’ ἀριθμητικὴν σειρὰν Κόμματος, τὸ ὁποῖον διεξήγαγεν τὰς ἐκλογὰς τὸ 1951;

§274Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ ἤμην τὸ τρίτον Κόμμα; Ἀπατᾶσθε. Ἤμην τὸ πρῶτον Κόμμα.

§275Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τὸ θέμα δὲν ἔχει σημασίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὑπῆρχον καὶ ἄλλα Κόμματα ἀπὸ τὰ ὁποῖα διεκδικούσατε σεῖς, ὡς μονοκομματικὴ Κυβέρνησις πρὸς διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν τὰ 17% καὶ 20%.

§276Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ ποίαν Κυβέρνησιν λέγετε;

§277Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τὴν ἰδικήν σας, τὴν μονοκομματικήν, ἡ ὁποία ἐνήργησε τὰς ἐκλογὰς τὸ 1951.

§278Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κάμνετε πλήρη σύγχυσιν, διότι μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, δὲν ἤμην ἐγὼ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἠξεύρετε πολὺ καλά, ἦτο ὁ Ἀρχηγὸς τῆς

Ε.Π.Ε.Κ.

§279Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ποίας ἐκλογὰς διεξηγάγατε σεῖς, κύριε Πρόεδρε;

§280Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τοῦ 1951.

§281Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὅταν ἦλθε νὰ κάμῃ τὰς ἐκλογὰς ἦτο τὸ πρῶτον Κόμμα.

§282Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἡ μονοκομματικὴ Κυβέρνησις τοῦ κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλου ἐφήρμοσε τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς μὲ τὰ ποσοστὰ τοῦ 17% καὶ 20% καὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὡς θὰ ἐνθυμῆσθε, ὁ Στρατάρχης Παπάγος συνεκέντρωνε τὴν ἐχθρότητα τῶν ἀνευθύνων παραγόντων. Καὶ ὅταν μετέπειτα ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἀποκατέστησε τὴν ἐπαφήν του μὲ τοὺς ἀνευθύνους παράγοντας, σᾶς ἐρωτῶ ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1951, τὴν προελθοῦσαν ἐκ τῶν ἐκλογῶν, ποῖοι ἐπέβαλον τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, παρὰ τὴν ἐκπεφρασμένην θέλησιν τῶν βουλευτῶν ὅλων ἐκείνων τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον σαφῶς κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς;

§283Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλέγχετε πεθαμένους.

§284Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Δὲν ἐλέγχω. Διαπιστώνω μόνον τὴν παρέμβασιν τῆς εὐνοιοκρατίας εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ μας Σώματος. Καὶ ποῖοι καὶ διατὶ ἀπέσυραν, ἢ μᾶλλον ἐξηφάνισαν ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, τότε, τῆς Βουλῆς, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπαναφορᾶς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέντης;

§285Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδέποτε ὑπεβλήθη.

§286Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ὑπεβλήθη. Ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὰ γεγονότα.

§287Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶσθε ἐν πλήρει πλάνῃ, λέγετε ὅ,τι σᾶς περάσῃ ἀπὸ τὸ κεφάλι.

§288Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Γνωρίζετε, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, μὲ ποίαν ἐκτίμησιν καὶ μὲ ποῖον σεβασμὸν σᾶς περιβάλλω, ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι κατόπιν παρεμβάσεως τοῦ Ἀμερικανικοῦ παράγοντος ἀπεσύρθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ποὺ εἶχεν ὑποβάλει ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέντης. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ συνταρακτικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα διεδραματίσθησαν εἰς τὸ ἡμίφως τῶν παρασκηνίων τὴν 6ην Ὀκτωβρίου.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον.

§290Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Εἶναι σχετικὸν μὲ τὸ νομοσχέδιον, κύριε Πρόεδρε. Καὶ ἐρωτῶ: ποῖοι ὑπεισῆλθον εἰς τὴν ἐσωτερικὴν λειτουργίαν τοῦ Συναγερμοῦ εὐθὺς μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, διὰ νὰ ξεσχίσουν τὸ ὑπογραφὲν, σύμφωνα μὲ τὴν τελευταίαν του θέλησιν πρωτόκολλον τῶν βουλευτῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀποφασίσει τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ κ. Σοφιανοπούλου ὡς Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τοῦ Συναγερμοῦ; Καὶ ποῖοι κατόπιν ἐπέβαλον τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Ρ.Ε. ὡς Ἀρχηγὸν Κόμματος, καὶ ποῖοι τὸν ἐχειροτόνησαν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως; Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἂν δὲν ἐξεδηλοῦτο ἡ εὐνοιοκρατία ὑπὲρ τοῦ κ. Καραμανλῆ, δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. θὰ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν ποὺ κατέχει εἰς τὴν Βουλήν.

§291Α. ΑΗΔΟΝΑΣ. Εἶναι γνήσιον τέκνον...

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύω τὰς διακοπάς, κύριε Ἀηδονᾶ.

§293Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὰ προσόντα, οὔτε θέτω ἐν ἀμφιβόλῳ τὰς μεγάλας ἱκανότητας τοῦ κ. Καραμανλῆ.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, πέρασε τὸ τέταρτον καὶ δὲν μᾶς εἴπατε τίποτε περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Τί θὰ γίνῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος, θὰ τὸν ψηφίσητε ἢ ὄχι;

§295Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μοῦ τίθεται περιορισμὸς εἰς τὴν ὁμιλίαν, διὰ τὴν συνέχειαν τοῦ λόγου μου, προκειμένου νὰ ἀποδείξω ποίαν κακὴν ἐπίδρασιν ἔχουν εἰς τὸ Ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα, εἰς τὰ Κοινοβουλευτικά μας ἔθιμα, αἱ ἐπεμβάσεις τῶν διαφόρων ἀνευθύνων παραγόντων τῆς εὐνοιοκρατίας. Καὶ εἰσέρχομαι τώρα εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, διατυπώνων ὡρισμένας παρατηρήσεις ἐπ’ αὐτοῦ, λόγῳ τοῦ περιωρισμένου χρόνου ποὺ διαθέτω. Ἂν, κύριοι βουλευταί, φόβος εἶναι ἡ ἀκυβερνησία τοῦ τόπου καὶ ὁ καϋμὸς τῆς ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, διατὶ δὲν ψηφίζετε τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα; Διατὶ δὲν ψηφίζετε τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951; Διατὶ ἀκόμη δὲν ἐπιμένετε εἰς τὸ τρισυπόστατον ἐκλογικὸν σύστημα ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἐξελέγητε; Δὲν ψηφίζετε τὸ πλειοψηφικὸν διὰ τὸν φόβον μήπως ἐμφανισθῇ ἕνας ἄλλος μεγάλος. Δὲν εἰσηγεῖσθε τὴν ἀναλογικὴν διὰ τὸν φόβον τοῦ ρεύματος τῆς ἀνανεώσεως καὶ διὰ τὸν φόβον τῆς αὐξήσεως τῶν προοδευτικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου. Καρπὸς τῶν δύο αὐτῶν φόβων εἶναι τὸ σύστημα τῆς κατισχυμένης ἀναλογικῆς σας. Καὶ τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Ἰδοὺ διατί, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνεται, εἶναι ἀπαράδεκτον. Δὲν ὑπηρετεῖ κανένα γενικὸν συμφέρον. Καὶ πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅμως, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σκάπτουν τὸν λάκκον τῶν ἄλλων ὅτι ὁ λάκκος αὐτὸς θὰ χρησιμοποιηθῇ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ τὸν φτιάχνουν. Δὲν εἶναι λόγοι ἰδικοί μου αὐτοί. Εἶναι λόγοι τοῦ συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου, τοὺς ὁποίους, τότε, ἔλεγε διὰ τὴν ἀναλογικὴν τοῦ 1951. Ἡ διαφορά, ὅμως, μεταξὺ τοῦ 1951 καὶ 1958 εἶναι, ὅτι σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀπηλλαγμένος τῶν ψυχώσεων καὶ προκαταλήψεων ἔχει καὶ κατανόησιν καὶ συναίσθησιν καὶ φιλοτιμίαν καὶ γνωρίζει νὰ τιμωρῇ τὰ τεχνάσματα καὶ τοὺς ἐφευρέτας των. Παρὰ τὰς κακοήθεις διατάξεις, παρὰ τὰς προσπαθείας τῶν δύο Κομμάτων, ἡ προοδευτικὴ παράταξις τῶν μικρῶν Κομμάτων θὰ ἔλθῃ ὡς λαοπρόβλητος Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν συνταγματικὴν τάξιν, σαρώσῃ τὴν εὐνοιοκρατίαν, δώσῃ περιεχόμενον εἰς τὴν Δημοκρατίαν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ἐντὸς εὐλόγου καὶ τακτῆς προθεσμίας καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ, τέλος, τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὸν μεγάλον κίνδυνον τῆς ἐγκαταστάσεως εἰς τὴν Χώραν μας βάσεων πυραύλων. Καὶ τότε θὰ ἀντιληφθοῦν οἱ φίλοι μας οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ ἡ εὐνοιοκρατία, πόσον ἐγκληματικὴ ἀλύγιστος καὶ ἠλιθία εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ κ. Ντάλλες, ὅστις κατέφυγε εἰς τὸ τέχνασμα τῆς ἐκτοξεύσεως τοῦ πυραύλου τῆς ἐπηυξημένης ἀναλογικῆς, ποὺ θὰ ἔχῃ τὴν τύχην τοῦ πρώτου πυραύλου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λυμπερίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§297Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀντιλαμβάνομαι τὴν κόπωσίν σας, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ὑφίσταμαι, διὰ τοῦτο θὰ εἶμαι συντομώτατος. Οἱ προηγηθέντες ἐπὶ τοῦ βήματος κύριοι συνάδελφοι, καὶ χθὲς καὶ σήμερον, ἀνεφέρθησαν λεπτομερῶς καὶ ἐπαρκῶς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Θεωρῶ, συνεπῶς, περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια πράγματα. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι μόνον ἀντισυνταγματικόν, ἀντιδημοκρατικὸν καὶ ἀντικοινοβουλευτικόν, ἀλλὰ εἶναι καὶ φαῦλον καὶ ἐκλογικῶς ἀνήθικον. Θεωρῶ ἐπίσης ἄσκοπον, νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι δὲν πρόκειται νὰ πείσω τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον, ὡς ἀπεδείχθη ἀπὸ τὰ προηγηθέντα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπεισόδια, κάθε προσπάθεια τοιαύτη θὰ εἶναι ματαία. Ἐὰν δὲν παρῃτήθην τοῦ λόγου τὸ ἔκαμα διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου εἶπε χθές, ὅτι ἡ Βουλὴ πνέει τὰ λοίσθια καὶ συντάσσει τὴν διαθήκην της. Εἰς αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν συντασσομένην διαθήκην, κύριοι συνάδελφοι, ἐθεώρησα χρέος μου, νὰ ὑπαγορεύσω ἢ νὰ γράψω καὶ ἐγὼ μερικὰς γραμμάς. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων προχθές, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα νοσεῖ καὶ νοσεῖ, διότι δὲν ὑπάρχει πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀπὸ τὴν ἐλαχίστην πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, διότι διὰ πρώτην φορὰν ἐξελέγην βουλευτής, καὶ ἐξ ὅσων γνωρίζω ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας μας, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω καὶ κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν νόσον τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ μας. Δὲν ὀφείλεται ἡ νόσος μόνον εἰς τὴν ἔλλειψιν παγίου ἐκλογικοῦ συστήματος ἀλλὰ κυρίως διότι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸν τόπον μας Κόμματα ἀρχῶν, Κόμματα ἰδεολογικὰ, συγκεκροτημένα. Τὰ Κόμματα, πλὴν μιᾶς ἢ δύο ἴσως ἐξαιρέσεων, εἶναι Κόμματα καθαρῶς προσωπικά, φέρουν ἁπλῶς τὴν σφραγῖδα τοῦ ἡγέτου των καὶ δὲν ἔχουν οὐδεμίαν γραμμὴν καὶ πρόγραμμα. Συντάσσουν τὸ πρόγραμμά τους, τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν καὶ τὸ ἐγκαταλείπουν εἰς τὴν πρώτην εὐκαιρίαν. Ποία ἡ σημασία τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος, κύριοι βουλευταί; Ὑποδουλώνονται τὰ πάντα εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος. Οἱ βουλευταὶ δὲν ἔχουν ἰδίαν γνώμην καὶ σπανίως τολμοῦν νὰ ἀντιταχθοῦν εἰς τὴν ἡγεσίαν των. Οἱ βουλευταὶ ἀπειλοῦνται νὰ ἀποκλεισθοῦν ἀπὸ τοὺς συνδυασμοὺς διότι ἡ τύχη των ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν περίοδον, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα τώρα, ἡ τύχη ὅλων σας ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τῶν ἡγετῶν σας καὶ πλειοδοτεῖτε εἰς ἀδιαλλαξίαν καὶ ψηφίζετε ὑπὲρ τοῦ φαύλου αὐτοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, διὰ νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν εὔνοιαν τοῦ Ἀρχηγοῦ καὶ θέσιν εἰς τοὺς συνδυασμούς.

§298ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς ἀποτελεῖτε ἐξαίρεσιν, δὲν ὑπάγεσθε εἰς τοὺς ἡγέτας σας;

§299Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Ἡμεῖς, κύριε συνάδελφε, ἀποτελοῦμεν ἐξαίρεσιν, διότι τὸ Κόμμα μας εἶναι Κόμμα ἀρχῶν μὲ διάρθρωσιν δημοκρατικὴν καὶ διότι ὁ Ἀρχηγός μας ἐξελέγη διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας τὸν Ἰούνιον τοῦ 1956, εἰς Θεσσαλονίκην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ὁμάδος τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος). Κύριοι συνάδελφοι, ποῖαι αἱ συνέπειαι αὐτῆς τῆς καταστάσεως; Νὰ μὴ ἔχουν ἰδίαν γνώμην οἱ βουλευταὶ κατὰ τὸ πλεῖστον — ὑπάρχουν βεβαίως καὶ τιμητικαὶ ἐξαιρέσεις. Ἡ ἐλαχίστη αὐτὴ πεῖρα τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, μοῦ ἐπιτρέπει νὰ σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα. Πλειστάκις δὲν συνεφώνουν οἱ βουλευταὶ εἰς νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅμως ἠναγκάζοντο νὰ πειθαρχήσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐπέμενε εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων. Πολλὲς φορὲς διεφώνουν, ὡμίλουν ἐναντίον διατάξεων νομοσχεδίων. Καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ περίφημον νομοσχέδιον περὶ Ὀργανισμοῦ Καπνοῦ. Ἀρκετοὶ συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐζήτουν νὰ γίνουν δεκταὶ τροπολογίαι περὶ χρόνου λήξεως ἀγορῶν καὶ τιμῆς ἀσφαλείας καὶ ὅταν ἤρχετο ἡ ὥρα νὰ ψηφίσουν, ἐψήφιζον κατὰ τῶν τροπολογιῶν. Καὶ ὅταν ἠρωτῶντο διατὶ ὑπανεχώρησαν, ἔλεγον: Τί νὰ κάμωμεν; Ὅπως λειτουργοῦν τὰ Κόμματα καὶ ὅπως καταρτίζονται τὰ ἐκλογικὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν διαφωνήσωμεν θὰ ἀποκηρυχθῶμεν ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κόμματος καὶ ἡ θυσία μας αὐτὴ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ δὲν θὰ ἐκτιμηθῇ διότι διὰ τῶν ἑκάστοτε ἐκλογικῶν συστημάτων τίθενται ἐμπόδια εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἔτσι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἢ νὰ κύπτωμεν τὸν αὐχένα εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κόμματος ἢ νὰ μεταβληθῶμεν εἰς κομματικοὺς γυρολόγους. Κύριοι βουλευταί, ἐτελείωσα μὲ αὐτὰ τὰ ὀλίγα. Ἐὰν θέλετε πράγματι, ὄχι μόνον νὰ περιφρουρηθῇ ὁ Κοινοβουλευτισμός, ὁ ὁποῖος πράγματι διέρχεται δεινὴν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ ἂν θέλετε νὰ ἐξυψωθῇ τὸ κοινοβουλευτικόν μας καθεστώς, πρέπει νὰ καταβάλητε προσπαθείας, ὥστε νὰ δημιουργηθοῦν εἰς τὸν τόπον μας Κόμματα ἀρχῶν, Κόμματα ἰδεολογικά. Δὲν ἀρκεῖ μόνον τὸ νὰ ὑπάρχῃ μόνιμον ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ πρέπει καὶ τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπάρχουν νὰ ἀντλοῦν τὴν δύναμίν των ἀπὸ τὰς συνελεύσεις τῶν μελῶν τῶν κατὰ τόπους κομματικῶν ὀργανώσεων, εἴτε κατὰ τρόπον ἄμεσον, εἴτε κατὰ τρόπον ἔμμεσον. Πρέπει τὸ πρόγραμμα νὰ ἐγκρίνεται καὶ ἡ ἡγεσία νὰ ἐκλέγεται καὶ οἱ ἑκάστοτε ὑποψήφιοι νὰ ὑποδεικνύωνται ἀπὸ τὰς συνελεύσεις τῶν Κομμάτων. Τότε μόνον θὰ ἐξυψωθῇ ὁ Κοινοβουλευτισμὸς καὶ θὰ ἐξυγιανθῇ ὁ τόπος εἰς τὰ πολιτικά μας ἤθη καὶ δὲν θὰ παρατηρῆται τὸ φαινόμενον αὐτό, ὅταν ἀποβιώσῃ ἢ ἀποχωρήσῃ ὁ ἡγέτης ἑνὸς Κόμματος, ὅπως ὁ Στρατάρχης Παπάγος, νὰ βλέπωμεν νὰ καταρρέουν ἀμέσως ἰσχυρὰ Κόμματα. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ μὲ ἄλλους ἡγέτας, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς λεπτομερείας. Θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Μίχαν, τὸν μόνον, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὁ ὁποῖος κατέκρινε τὰ μικρὰ Κόμματα, διότι σκέπτονται νὰ συνεργασθοῦν μεταξύ των. Ἂν ὑπάρχῃ Κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμεῖ συνεργασίας, εἶναι τὸ Κόμμα τῶν Ἀγροτῶν καὶ Ἐργαζομένων, τὸ Κόμμα τὸ ἰδικόν μας, διότι πᾶσαν συνεργασίαν μὲ τὰ Κόμματα τὰ ὑπάρχοντα τὰ ὁποῖα ἐχρεωκόπησαν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ τὴν θεωροῦμεν νοθείαν. Τὸ ἔλεγον αὐτὸ καὶ κατὰ τὰς προεκλογικὰς περιοδείας μου τῶν τελευταίων ἐκλογῶν, ὅταν περιστοιχιζόμην ἀπὸ ὑποψηφίους τῶν ἄλλων Κομμάτων, μὲ τὰ ὁποῖα μᾶς ἠνάγκασε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα νὰ συνεργασθῶμεν. Ἐὰν θέλετε ν’ ἀποτρέψητε τοιαύτην συνεργασίαν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμητε ψηφίζοντες ἕνα δίκαιον ἐκλογικὸν σύστημα. Διότι, ἄλλως, σεῖς οἱ ἴδιοι μᾶς σπρώχνητε εἰς συνεργασίας ἀνεπιθυμήτους καὶ ἀμυνόμενοι κατὰ τῶν φαύλων μεθόδων σας θὰ μετέλθωμεν πᾶν μέσον, διὰ νὰ ἀντιδράσωμεν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σεῖς μετέρχεσθε, διὰ νὰ πνίξητε τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πρίφτης, ἔχει τὸν λόγον.

§301Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀσυνήθης ὀξύτης καὶ νευρικότης ἐπικρατεῖ κατ’ αὐτὰς ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ μὴ μὲ ἐπηρεάσουν. Ἡ στάσις ἑκάστου ἐξ ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν πρόσφατον ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, προκαθορίζει κυρίως καὶ τὴν στάσιν του ἔναντι τοῦ συζητουμένου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Πέραν, ὅμως, τούτου, πιστεύομεν ὅτι καὶ διὰ λόγους γενικωτέρους, ἐπιβάλλεται ἡ μετὰ παρρησίας ἀντιμετώπισις τοῦ θέματος, διὰ νὰ μὴ περιπέσωμεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν «ἐκτελεστῶν πρωτοκόλλων καὶ συμβολαίων» τεθέντων πρὸ τοῦ διλήμματος ἢ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου ἢ τῆς ἀμέσου διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ διεξαγωγῆς ἐκλογῶν μὲ τὸ τρίμορφον σύστημα τοῦ 1956. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ συζητούμενος ἐκλογικὸς νόμος ἔφθασε πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὑπὸ ἐξόχως ἀνωμάλους συνθήκας. Προϊὸν μυστικωτάτων παρασκηνιακῶν συζητήσεων καὶ συναλλαγῆς μεταξὺ τῆς πρώην Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἡγεσίας τῶν Φιλελευθέρων, μόλις εἶδε τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος προεκάλεσε κρίσιν καὶ πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀκριβῶς τὴν ἑπομένην τῆς πανηγυρικῆς διακηρύξεώς της ὅτι θὰ ἐξαντλήσῃ καὶ τὸ τελευταῖον λεπτὸν τῆς τετραετίας. Ἔτσι τὸ ἀφύσικον κατασκεύασμα, ποὺ συμβολίζει διὰ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐγκατάλειψιν προγραμματικῆς διακεκηρυγμένης ἀρχῆς τὴν ὁποίαν τοσάκις ὑπεγράμμισε μὲ ἐπιμονὴν ἡ ἡγεσία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἔμεινε ἔκθετον. Καὶ τὸ υἱοθέτησεν ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις καὶ μάλιστα δὲν ἠρκέσθη νὰ τοῦ ἐξασφαλίσῃ πατρότητα, ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐμφανίσεώς της εἰς τὴν Βουλὴν ἐδημιούργησεν ὅλας τὰς προϋποθέσεις διὰ τὴν ἐπιψήφισίν του, διὰ τῆς δεσμεύσεως τῶν ἡγεσιῶν τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ Φιλελευθέρων, κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ εἰς τὰ πολιτικὰ θέσμια. Ἔτσι, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ἐν ὄψει ἐκλογῶν, παριστάμεθα μάρτυρες κατασκευῆς ἑνὸς νέου ἐκλογικοῦ νόμου! Αὐτὴ ἡ διαρκὴς μεταβολὴ ἐκλογικῶν συστημάτων καὶ ἡ συμπεπυκνωμένη ἐφευρετικότης διὰ τὴν ἐφεύρεσιν νέων τοιούτων, πάντοτε κατὰ τὴν παραμονὴν μιᾶς νέας ἐκλογικῆς ἀναμετρήσεως, εἶναι ἀπόδειξις μιᾶς διαρκοῦς ἀνωμαλίας, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ διαφανὴς προσπάθεια ἀνέτου προσπελάσεως πρὸς τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἑκάστοτε Κυβερνῶντος Κόμματος. Καὶ ὄντως, ἐν προκειμένῳ, ἡ διαρκὴς αὐτὴ ἀνωμαλία ποὺ κυριαρχεῖ εἰς τὸν πολιτικόν μας βίον δὲν καλύπτεται μὲ τὸ χαρτὶ τῆς συμφωνίας τῶν δύο Κομμάτων, τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου ὑπέμνησε προχθὲς ἔντονα τὴν πρότασιν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ 1948. Δηλαδή: Νὰ μὴ ἐφαρμόζηται ὁ ἐκλογικὸς νόμος στὶς ἐκλογὲς ποὺ ἀκολουθοῦν τὴν βουλευτικὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσθη. Καὶ ἐχαρακτήρισε τὴν πρότασιν αὐτὴν «ἐγγύησιν σταθερότητος καὶ ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου, βάσιν ὁμαλῆς, ὑγιοῦς καὶ εὐπρεποῦς λειτουργίας τῶν πολιτικῶν Κομμάτων». Καὶ πολὺ ὀρθῶς. Διότι κατὰ τὴν μελέτην πρὸς ἀναζήτησιν τοῦ προσφορωτέρου ἐθνικῶς ἐκλογικοῦ συστήματος μειοῦνται εἰς τὸ ἐλάχιστον ἀπόπειραι ἀνακοπῆς ἀναγομένης εἰς τὸ κομματικὸν καὶ προσωπικὸν ἐκλογικὸν συμφέρον τῶν συντακτῶν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἐκτὸς τῆς ἀπεριφράστου αὐτῆς διακηρύξεως ὅλοι ἐνθυμούμεθα ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι ἐπὶ διετίαν ὁλόκληρον ἡ ἡγεσία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κατήγγελλεν ὅτι ἀνωμαλίαν ἀπετέλει καὶ ὁ τρόπος ἀναρρήσεως εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. Καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ἀνακύπτῃ τὸ ἐρώτημα, πῶς ἠδυνήθη ἡ ἡγεσία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων νὰ προέλθῃ εἰς τόσον μυστικὸν συμβιβασμὸν μὲ τὴν ἀνωμαλίαν, συμβιβασμὸν ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον τὴν ἐπιτείνει, ἀλλὰ δημιουργεῖ νέαν, μεγαλυτέραν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει μόνον πολιτικὰς ἀλλὰ καὶ συνταγματικὰς διαστάσεις. Ἡ μόνη ἀπάντησις εἶναι — καὶ δικαίως — ὅτι καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων γίνεται πλέον τεμάχιον τῆς τόσον πολεμηθείσης εὐνοιοκρατίας. Καὶ αὐτὸ εἶναι μία πρόσθετος ἀνωμαλία, διότι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἀπεμπόλησε προγραμματικὰς ἀρχὰς ἀμέσων ἐκλογῶν μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, παρομοίας διακηρύξεις τῶν συναρχηγῶν του εἰς τὴν Θεσ)νίκην, εἰς ἐπανειλημμένας σχετικὰς δηλώσεις. Καὶ κατέληξε εἰς ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα ποὺ κύρια χαρακτηριστικά του εἶναι αἱ πριμοδοτήσεις καὶ ὁ σφετερισμὸς ξένων ψήφων διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐκλέγωνται ἀποδοκιμασθέντες ὑποψήφιοι. Τονίζομεν τὰ ἀνωτέρω, διότι ἐπιβεβαιώνουν τοὺς λόγους ἀρχῆς, διὰ τοὺς ὁποίους ἀντιτιθέμεθα εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Καὶ εἶναι λόγοι συνταγματικοί, λόγοι πολιτικῆς τάξεως καὶ λόγοι ὁμαλῆς λειτουργίας τῆς πραγματικῆς Δημοκρατίας. Διὰ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν παρουσιάζεται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ Βουλή, Σῶμα βουλευόμενον καὶ κυρίαρχον, δεσμεύεται προκαταβολικῶς καὶ περιορίζεται εἰς τὰ ἐκ τοῦ Συντάγματος δικαιώματά της, ἕν τῶν ὁποίων εἶναι νὰ ὁρίζῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα! Καὶ ἀντὶ ἀσκήσεως κυριαρχικοῦ δικαιώματος τίθεται πρὸ διλήμματος ἢ ἀποδέχεται ἢ διαλύεται ἀμέσως. Πιστεύω εἰλικρινῶς ὅτι ἡ ἀπειλὴ αὐτὴ στρέφεται οὐσιαστικὰ καὶ κατὰ τοῦ ἰδίου τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Διότι σημαίνει ὅτι, ἀφοῦ ἐδεχθήκατε καὶ σεῖς τὴν εὐλογίαν τῆς εὐνοίας, ποὺ ὀρθὰ ἑρμηνεύθηκε ὡς ἀνατομὴ μεριδίου ἐξουσίας, μετὰ ἀπὸ ἐπιτυχεῖς ἐξετάσεις, ἐπηληθεύσατε τὴν νέαν πίστιν σας, ἄλλως αἱ ἐκλογαὶ διενεργοῦνται μὲ τὸ ἰσχῦον τρισυπόστατον καὶ τότε ἡ δοκιμασία διὰ τὸ εὐδόκιμον τῶν ἐξετάσεών σας ἀπέναντι τῆς εὐνοίας θὰ εἶναι πολὺ σκληρότερη. Τὸ σύνολον τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ἐκλογικοῦ νόμου, καθορίζει τὸν σφετερισμὸν ξένων ψήφων καὶ δι’ αὐτῶν πριμοδοτεῖ καταψηφισθέντας ὑποψηφίους τοὺς ὁποίους καὶ ἀναδεικνύει ἐκλεκτοὺς τοῦ λαοῦ! Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς καὶ πρὸς τοὺς βαρυτέρους καὶ ἀμετροεπεῖς ἀκόμη χαρακτηρισμούς. Διότι διὰ τοῦτα ἐπικαλεῖται ἡ ἔμμεση ἐπαναφορὰ εἰς τὸ ἀναχρονιστικὸν σύστημα τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος καὶ τῆς ἀναδείξεως ἀντιπροσώπων καὶ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἐκδηλωμένην θέλησίν του. Ἐνθυμίζει ἐκλογὰς παρελθόντος αἰῶνος. Ἀποτελεῖ ὄχι πρόκλησιν ἀλλὰ ἀνατροπὴν τῆς Δημοκρατίας. Οὐσιαστικὰ ἀνατρέπει τὴν συνταγματικὴν καθιέρωσιν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος ποὺ καθορίζει ὡς κυρίαρχον καὶ πηγὴν πασῶν τῶν ἐξουσιῶν τοῦ λαοῦ. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ βασικὴ ἀντίθεσίς μας, ἡ ὁποία μᾶς ὁδηγεῖ ὄχι μόνον ἁπλῶς εἰς τὴν καταψήφισίν του ἀλλὰ εἰς τὴν καταγγελίαν ὅλων τῶν ἐπινοηθεισῶν ἐφευρετικοτήτων διὰ τὴν κάλυψιν τῶν πραγματικῶν του σκοπῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται ἡ νόθευσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως μὲ τὴν δημιουργίαν προϋποθέσεων διὰ νὰ δοθῇ ἡ πλειοψηφία τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν εἰς τὴν μειοψηφίαν τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος. Καὶ ἐπιδιώκεται τοῦτο μὲ: 1. Κερματισμὸν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. 2. Μὲ μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν εἰς 250, ὥστε νὰ μειοῦνται αἱ ἕδραι τῆς πρώτης κατανομῆς καὶ νὰ παραμένουν μεγάλα ὑπόλοιπα διὰ τὴν δευτέραν. 3. Μὲ τὴν διαίρεσιν τῶν ἐγκύρων ψήφων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν ἑκάστης περιφερείας διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ μέτρου μὲ τὸν ἴδιον, ὅπως εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν ἀντικειμενικὸν σκοπόν. Κατὰ μαθηματικοὺς ὑπολογισμούς, μὲ βάσιν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1952 καὶ 1956, ἐὰν παρουσιασθοῦν εἰς τὰς ἐκλογὰς τρεῖς μόνον πολιτικοὶ σχηματισμοὶ εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν θὰ κατανεμηθοῦν περίπου 160 ἕδραι καὶ 90 θὰ παραμείνουν διὰ τὴν δευτέραν. Ἡ κατάστασις ὅμως αὐτή, θὰ περιπλακῇ ἔτι περισσότερον ἐφ’ ὅσον ὑπάρξουν μεμονωμένοι ὑποψήφιοι ἢ καὶ ἄλλοι σχηματισμοὶ τοπικοὶ ἢ γενικώτεροι. Τότε ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν τῆς πρώτης κατανομῆς περιορίζεται εἰς 120, ἢ 100 ἢ καὶ 70 ἀκόμη ἕδρας. Ἀλλὰ καὶ 90 ἕδραι ἂν ὑπολογίσωμεν ὅτι δυνατὸν νὰ ἀπομείνουν διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν, αὗται ἀντιστοιχοῦν πρὸς 1.700.000 περίπου ψηφοφόρους οἱ ὁποῖοι ὅμως, ἀποκλείεται νὰ ἀναδείξουν ἀντιπροσώπους κατὰ τὴν θέλησίν των καὶ χρησιμοποιοῦνται διὰ τὸν διορισμὸν ἐκείνων ποὺ σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἀπεδοκίμασαν! Οὕτω ἡ νέα Βουλὴ θὰ περιλαμβάνῃ ἀριθμὸν ἀντιπροσώπων ἐκλεγομένων κατὰ δημοκρατικὸν τρόπον, ἀλλὰ καὶ ἀριθμὸν διωρισμένων ἐξασφαλισάντων τὸ εἰσιτήριον διὰ πριμοδοτήσεως μὲ ψήφους τῶν ἀντιπάλων των. Πέραν, ὅμως, τῆς γενικῆς φαλκιδευτικῆς αὐτῆς περιπτώσεως, ἀνελογίσθησαν ἆραγε οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου ποίαν περιπλοκὴν δημιουργεῖ ὁ τεμαχισμὸς τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, οὕτως ὥστε νὰ παρουσιάζωνται αἱ ὑπάρχουσαι ηὐξημέναι κατὰ 15; α) Αἱ περιφέρειαι αἱ ἐκλέγουσαι ἕνα βουλευτὴν διαγράφονται, ἀφοῦ τὸ σύνολον τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων θὰ ἀποτελῇ τὸ μέτρον. Δὲν θὰ ἀντιπροσωπεύωνται. Καὶ αἱ ψῆφοι των ἐξ ὑπαρχῆς μεταφέρονται εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. (Ζάκυνθος, Λευκάς). β) Ἐννέα ἄλλαι περιφέρειαι ἐκλέγουν ἀνὰ δύο βουλευτὰς (Φωκίς, Εὐρυτανία, Πρέβεζα, Ἄρτα, Θεσπρωτία, Καστοριά, Πιερία, Λασήθιον, ὡς Δήμων καὶ Κοινοτήτων τέως Δήμου Θεσσαλονίκης). Καὶ εἰς αὐτὰς ἀποκλείεται ἡ ἀνάδειξις βουλευτοῦ ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς, διότι τὸ ψηφοδέλτιον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀνήκῃ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ λάβῃ πλέον τοῦ 50% τῶν ἐγκύρων ψήφων, καί, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, τοῦτο εἶναι ἐλάχιστα πιθανόν. Νέος, λοιπόν, ὄγκος ψήφων προκαταβολικῶς προοριζόμενος διὰ τὴν βʹ κατανομήν. γ) Ἕνδεκα περιφέρειαι (Ἀργολίς, Κεφαλληνία, Ξάνθη, Ροδόπη, Φλώρινα, Κιλκίς, Χαλκιδική, Σάμος, Χίος, Ρεθύμνη, Ἡμαθία) ἐκλέγουν 3 βουλευτάς, πιθανότατα ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς διὰ μίαν ἕδραν, ἀποκλειομένης καὶ ταύτης, ἐφ’ ὅσον ὑπάρξουν τέσσαρα ψηφοδέλτια δοθέντος ὅτι θὰ ἀπαιτηθοῦν τὰ 33,5% τῶν ἐγκύρων. Νέα, λοιπόν, προικοδότησις τοῦ πλουσίου ταμείου τῆς βʹ κατανομῆς κατὰ τὴν ἐπιγραμματικὴν ἔκφρασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τοῦ Δ.Κ.Ε.Λ. δ) Δὲν παρουσιάζεται καλυτέρα ἡ περίπτωσις τῶν 9 περιφερειῶν, τῶν ἐκλεγουσῶν 4 βουλευτὰς (Δῆμοι–Συνοικισμοὶ Πειραιῶς, ὑπόλοιπα Ἀττικῆς, Βοιωτία, Κορινθία, Τρίκαλα, Κέρκυρα, Πέλλα, Χανιά, Δωδεκάνησος). Εἰς τὴν πρώτην κατανομήν, ὑπὸ τὰς εὐνοϊκωτέρας τῶν συνθηκῶν, θὰ πληρωθοῦν δύο ἕδραι, τὸ πιθανώτατον ὅμως, εἶναι νὰ πληρωθῇ καὶ μία. ε) Εἰς τὰς 9 περιφερείας ποὺ ἀναδεικνύουν 5 βουλευτὰς (ὑπόλοιπον Θεσσαλονίκης, Φθιῶτις, Μαγνησία, Καρδίτσα, Λακωνία, Κυκλάδες, Ἔβρος, Δράμα, Καβάλα) δύο ἢ πιθανὸν τρεῖς ἐκλέγονται ἐκ πρώτης κατανομῆς. Εἰς τὰς 6 περιφερείας τῶν 6 βουλευτῶν (Λάρισα, Ἰωάννινα, Εὔβοια, Ἀρκαδία, Λέσβος, Ἡράκλειον) τρεῖς καὶ ἴσως τέταρτος ἐκλέγεται ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς. Ἀπομένουν 9 περιφέρειαι ἀναδεικνύουσαι ἄνω τῶν 7 βουλευτῶν (μὲ σύνολον 130) καὶ μόνον εἰς αὐτὰς οἱ ἐκλεγησόμενοι ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς θὰ ὑπερβαίνουν τοὺς τῆς δευτέρας. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας δυνάμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν ποῦ ἡ ἰσότης τῶν Ἑλλήνων ἐκλογέων; Πῶς ἐξασφαλίζεται τὸ δικαίωμα νὰ ἀναδείξουν τοὺς ἀντιπροσώπους των; Οὐσιαστικῶς ἔχομεν προμελετημένην κατάργησιν τοῦ ἰσοδυνάμου τῶν ψήφων τῶν Ἑλλήνων ἐκλογέων. Καὶ τοῦτο ἐμεθοδεύθη διὰ τῆς ἀνατροπῆς τῆς βασικῆς ἀρχῆς ποὺ διέπει κάθε ἐκλογικὸν σύστημα. Δηλαδὴ τῆς ἀρχῆς τῆς εὐρύνσεως τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς ξένον παράδειγμα (Γερμανία, Γαλλία κλπ). Ἀρκεῖ νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι ὁσάκις καὶ εἰς τὴν χώραν μας ἐφηρμόσθη ἡ ἀναλογικὴ (εἴτε ἁπλῆ εἶναι, εἴτε ἐνισχυμένη) ἐκλογικὴ περιφέρεια καθωρίζετο ἡ εὐρεῖα, δηλαδὴ ὁ Νομὸς κατὰ τὴν παλαιὰν διοικητικὴν διαίρεσιν. Διὰ τοῦ κατακερματισμοῦ ἤδη τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, ὑπὸ τὸν τίτλον τῆς ἀναλογικῆς, ἐπιδιώκεται τὸ ἓν τρίτον τῶν Ἑλλήνων ἐκλογέων, νὰ στερηθῇ οὐσιαστικῶς τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν, νὰ στερηθῇ τοῦ δικαιώματος νὰ ἀποστείλῃ ὄντως ἐκλεκτοὺς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείααν. Ἀλλὰ ὡς νὰ μὴ ἔφθανεν ὁ κατάφωρος αὐτὸς σφετερισμὸς διὰ τὸ ταμεῖον τῆς βʹ κατανομῆς, ἐπενοήθη καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ διαιρέτου ὑπὸ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου. Καθ’ ὅλας τὰς περιπτώσεις καθ’ ἃς ἴσχυσεν ἡ ἀναλογική, τὸ μέτρον ἐξευρίσκετο διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατὰ περιφέρειαν ἑδρῶν σὺν ἕνα. Πέραν τῆς προθέσεως τοῦ νὰ μὴ ἀπομένουν πολλὰ ὑπόλοιπα, σκοπὸς τοῦ μέτρου ἦτο ἡ ἀνάδειξις ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων βουλευτῶν ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς, τῆς κατ’ ἐξοχὴν ἐχούσης τὸν χαρακτῆρα τῆς ἀντιπροσωπευτικῆς ἐκλογῆς. Ἤδη, ἀκριβῶς διὰ τὸν ἀντίθετον λόγον ἀνατρέπεται καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτή. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ εἰς συγκεκριμένα παραδείγματα (πάντα μὲ βάσιν τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1951, 1952 καὶ 1956) διὰ νὰ μὴ μακρηγορήσω. Ἔτσι, ὅμως, τὸ ταμεῖον πλουτίζεται διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ δημιουργεῖται ἕνα πλούσιον ἀποθεματικὸν κεφάλαιον προωρισμένον ἀκριβῶς δι’ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἀνήκει. Καὶ ἤδη ἂς ἐξετασθῇ τὸ θέμα τῶν ποσοστῶν. Ἡ βασικὴ ἀρχὴ τῆς ἀναλογικῆς στηρίζεται εἰς τὴν διόρθωσιν τῶν ἀτόπων τοῦ πλειοψηφικοῦ. Καὶ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ ἐπιδιώκει τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῶν συγκριτικῶς ἰσχυροτέρων μονάδων. Καμμία, ὅμως, ἀπὸ τὰς δύο αὐτὰς βασικὰς ἀρχὰς δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Ἀντιθέτως, μάλιστα, ἡ περὶ ποσοστῶν διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν διάταξις ἀποκαλύπτει ὅτι δίδεται αὐθαίρετος πριμοδότησις τῆς μειοψηφίας καὶ δὲν ἀποκλείεται τὸ ἐνδεχόμενον τὸ ὅλον σύστημα νὰ καταστῇ μειοψηφικόν. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι μόνον φωτογραφική, δὲν εἶναι ἀντιδημοκρατική, εἶναι ἐκβιαστικὴ καὶ ἁρπακτικὴ καὶ σφετεριστική, χωρὶς ἴχνος καὶ τοῦ στοιχειωδεστέρου αἰσθήματος πολιτικῆς ἠθικῆς. Ἀνατρέπει ὅλην τὴν βάσιν, τὴν κεντρικὴν ἰδέαν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἀνασύρει ἀπὸ τὰ κατάβαθα τῆς ἐκλογικῆς ἀναμετρήσεως τὴν ἀποδεδειγμένην μειοψηφίαν καὶ τὴν προικίζει μὲ κοινοβουλευτικὴν δύναμιν, ἐντελῶς δυσανάλογον πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογέων ποὺ ἀποδεδειγμένως ὑπὲρ αὐτῆς ἐξεδηλώθησαν. Τοῦτο εἶναι καταδολίευσις τῆς Δημοκρατίας, ἀνατροπὴ τῆς θεμελιώδους ἀρχῆς τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος, ἀλλοίωσις αὐτοῦ τούτου τοῦ πολιτεύματος! Ἀνακτιλέκτως ἐπιτρέπει τὴν κρίσιν ὅτι οἱ ἐπινοηταὶ τῆς καταδολιευτικῆς αὐτῆς διατάξεως δὲν ὡδηγήθησαν ἀπὸ διάθεσιν εὑρέσεως τρόπου ἐκδηλώσεως τῆς θελήσεως τοῦ κυρίαρχου λαοῦ, ἀλλὰ ἀπὸ διάθεσιν ἐξευρέσεως μεθόδων, καλυπτουσῶν τὸν πανικὸν ποὺ τοὺς ἐμπνέει μία καθαρά, ἐπὶ τῇ βάσει προγράμματος ἀναμέτρησις εἰς τὸν ἐκλογικὸν στίβον. Καὶ ἀκριβῶς ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ καὶ ἡ δευτέρα κατανομὴ ἀντὶ νὰ ἀποτελῇ δικαίαν διάθεσιν τῶν ὑπολοίπων τῆς πρώτης, καθίσταται (ἄρθρ. 6 παρ. 4) διπλοψηφία, ὄχι πλέον ποινικῶς κολαζομένη, ἀλλὰ νομικῶς κατωχυρωμένη. Δηλαδὴ ψῆφοι ὑπολογισθεῖσαι διὰ τὴν ἀνάδειξιν βουλευτῶν κατὰ τὴν πρώτην κατανομήν, παρέχουν καὶ βουλευτὰς ἐκ τῆς δευτέρας καὶ ὄχι τὰ ὑπόλοιπα, ὅπως καὶ λογικῶς καὶ ἠθικῶς εἶναι παραδεκτὸν καὶ ὡς μέχρι σήμερον ἐφηρμόσθη. Ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐχαρακτήρισε τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951 «κατασκεύασμα» ἀποτελοῦν «παραβίασιν τῆς λογικῆς καὶ τῆς Δημοκρατίας». Καὶ ἐρωτῶ, ποῖος χαρακτηρισμὸς χρειάζεται εἰς τὸ πανούργως σφετεριστικὸν σύστημα ποὺ ἀνατρέπει κάθε ἀρχὴν καὶ προκαλεῖ τὴν λογικὴν καὶ τὴν ἠθικήν; Καταλύει ὄντως τὸ πολιτικὸν ἀξίωμα καὶ τὴν βάσιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαίου, τὴν ἄμεσον δηλαδὴ ἐκλογήν. Συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἐπανειλημμένως ἐμελέτησα τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου καὶ δυστυχῶς διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμόν, τὰ πολιτικά μας ἤθη, τὴν Δημοκρατίαν, εὗρον ὅτι ἔχει ἀρχὴν ταυτόσημον μὲ τὴν χαρτοπαικτικὴν μπλόφαν! «Τίποτε δὲν ἔχω, ὅλα σοῦ τὰ παίρνω»... Καὶ σὲ νόμο ποὺ βασίζεται σὲ τέτοιαν ἀρχὴν ἀρνούμεθα τὴν ψῆφον μας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραγκιώζης, ἔχει τὸν λόγον.

§303Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΩΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν τὸ γεγονὸς ὅτι ἐὰν τὸ βιβλιαράκι αὐτὸ ποὺ λέγεται Σύνταγμα εἶχε μιλιάν, θὰ διεμαρτύρετο ἀπὸ τὰ γρονθοκοπήματα ποὺ τοῦ δίδετε σεῖς οἱ συνταγματολόγοι. Ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς ἀπεφάσισε νὰ μᾶς διαλύσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔπαιξε τὸν ρόλον τοῦ Πιλάτου. Εἶπε, δηλαδή, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐγὼ νίπτω τὰς χεῖρας μου καὶ φέρω τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψηφίσατέ το. Καὶ πολὺ ὀρθῶς ἐσκέφθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφῆκε δηλαδὴ ἡμᾶς τοὺς βουλευτὰς νὰ βγάλωμεν τὰ μάτια μας. Τὸ Σύνταγμα, κύριοι συνάδελφοι, λέγει, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες πολῖται εἶναι ἴσοι καὶ ἐρωτῶ πῶς συμβαίνει αὐτό, ὅταν τὰ δύο μεγάλα Κόμματα κάμνουν ὁδοφράγματα; Λέγετε σεῖς, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ἀνανεωθῇ ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ σᾶς ἐρωτῶ, πῶς θὰ γίνῃ αὐτό, ὅταν κάμνετε ὁδοφράγματα; Ἔτσι, κύριοι βουλευταί, ἐκάθισαν τὰ δύο μεγάλα Κόμματα καὶ διεμοιράσθησαν τὰ ἱμάτια. Ἀλλά, κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ σειρά σας. Ἡμεῖς, τὰ μικρὰ Κόμματα στηριζόμεθα εἰς τὸν λαὸν καὶ δὲν φοβούμεθα.

§304Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι εἰς τὴν ἐπιστολὴν ποὺ ἐστείλατε, ἐχαρακτηρίζατε τὴν Βουλὴν νεκρὰν καὶ ἡμεῖς τῆς ἐδώσαμεν ζωήν.

§305Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΩΖΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐστείλαμεν ἐπιστολήν.

§306Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρόκειται περὶ τῆς ἐπιστολῆς τῶν 7, τὴν ὁποίαν ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπογράφουν καὶ βουλευταὶ τοῦ Κόμματός σας. Συνεπῶς εἶναι ἐπιστολὴ ἰδική σας.

§307Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΩΖΗΣ. Ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης, κύριοι συνάδελφοι, ἠθέλησε νὰ στείλῃ ἐδῶ ἀνθρώπους ὅλων τῶν τάξεων. Αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν δίδετε σεῖς, οἱ σοφοί; Ὅταν, δυστυχῶς, κρίνωμεν ἀπὸ τὰ ἔργα σας, κάθε ἄλλο παρὰ ἐνδιαφέρον θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐδείξατε διὰ τὸν λαόν. Ἀλλὰ αἱ ἐκλογαί, εὐτυχῶς, θὰ γίνουν εἰς τὴν πλέον κατάλληλον ἐποχὴν καὶ θὰ ἰδῆτε ποῖοι ἀπὸ σᾶς θὰ ἐπανέλθουν ξανὰ ἐδῶ μέσα.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§309Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἀντιλαμβάνομαι ὅτι ἀγόμεθα πρὸς ψηφοφορίαν καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ταλαιπωρήσω τὴν Βουλήν, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§311Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πράγματι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἐκλογικοῦ ἐξηντλήθη καὶ τὸ θέμα ἐξητάσθη ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ἐν τούτοις ἡ μεγάλη σοβαρότης τοῦ θέματος μὲ ὑποχρεώνει καὶ ἐμένα νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἐκθέσω δι’ ὀλίγων τὰς ἀπόψεις μου. Ὁ τόπος ὁδηγεῖται εἰς τὰς ἐκλογάς, ἡ Βουλὴ ἔζησεν μόνον δύο ἔτη, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται ἓν νέον ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, παρόμοιον τοῦ ὁποίου δὲν ἐγνώρισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, ἐνεφανίσθη τὸ πρῶτον ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις καὶ ἐζήτησεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος, ἡμεῖς κατεψηφίσαμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διότι ἠθέλησε νὰ καθιερώσῃ ἓν ἐκλογικὸν σύστημα τῆς συμφωνίας τῶν δύο πλειοψηφούντων Κομμάτων. Εἶναι ἡ στιγμὴ ἱστορικὴ καὶ διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἔχομεν χρέος καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἀπέναντι τοῦ ἑαυτοῦ μας νὰ ἐκθέσωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὅπως τοῦτο ἀποκαλεῖται, τὸ καταδικάζομεν ἀπολύτως καὶ ἀντιτιθέμεθα εἰς αὐτό. Ἡ δικαιολογία τοῦ πλειοψηφοῦντος Κόμματος καὶ τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ τὴν καθιέρωσιν αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, εἶναι τὸ γνωστὸν τροπάριον τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ τῆς ὁμαλωτέρας λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Ἐν τούτοις δὲν εἴμεθα μακρὰν τῆς πραγματικότητος, ὅταν κατηγοροῦμεν τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα ἀγωνίζονται διὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ὅταν συμπράττουν μόνον διὰ λόγους στενοῦ κομματικοῦ συμφέροντος. Τὰ λεγόμενα ὅτι ἐπιδιώκεται ἡ ἐξυγίανσις τῆς πολιτικῆς ζωῆς, ἡ δημιουργία συστήματος δύο Κομμάτων εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν ἓν προπέτασμα τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, καλύπτει ἀνομολογήτους σκοπούς, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν πολὺ στενῶν Κομματικῶν συμφερόντων. Θλίβομαι δι’ αὐτὸ τὸ κατάντημα τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου, λυποῦμαι, διότι τὰ δύο μεγάλα Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Σώματος ἀντιμετωπίζουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν κατάστασιν, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διακυβεύονται ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Τὸ τροπάριον περὶ ἐξυγιάνσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς μας, τὸ ἀκούομεν εἰς κάθε ἐκλογικὴν ἀναμέτρησιν πρὸς τὴν ὁποίαν καὶ πάλιν ὁδηγεῖται ὁ τόπος. Ἐνθυμοῦμαι καὶ τὸ 1950 ὅταν αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν διὰ δευτέραν φορὰν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἔδωσε Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ διαρκέσῃ ὁλόκληρον τὴν τετραετίαν, ἐὰν δὲν μεσολαβοῦσαν ἔκτακτα γεγονότα, ὡς ἡ ἐμφάνισις τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα εἰς τὴν πολιτικήν. Ἐὰν δὲν ἐμεσολάβει ἡ ἐμφάνισις τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ τοῦ 1950, ὅπως καὶ ἡ Βουλὴ τοῦ 1946 θὰ ἠδύνατο νὰ ζήσῃ ἐπὶ τέσσαρα χρόνια. Ὁ πολιτικὸς κόσμος ἀντελαμβάνετο ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ συμμαχικὰς Κυβερνήσεις εἰς τὸν τόπον, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀντιμετωπίζουν τὰ προβλήματα ποὺ ἀπασχολοῦσαν τὸ Ἔθνος. Ἀλλά, καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 ποὺ ἐφθάσαμεν καὶ τότε ἐν ὀνόματι τῆς πολιτικῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ τόπου καὶ τοῦ περιορισμοῦ τῶν πολλῶν Κομμάτων, ἐφυηρέθη καὶ τότε, διὰ πρώτην φοράν, κύριοι βουλευταί, ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Καὶ τότε τὰ μικρὰ Κόμματα τὰ ἀντεμετώπισαν μὲ τὸ ποσοστὸν τῶν 17% καὶ 20%. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, Ποῖα ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα; Τὰ γνωρίζετε. Ἦλθεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Παπάγον καὶ ἐκεῖ ὅπου ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου ἤρχισε νὰ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὸ νέον πολιτικὸν κίνημα τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα, ἐνεφανίσθη μία νέα στρατιωτικὴ καὶ ἐθνικὴ φυσιογνωμία, τοῦ Παπάγου, ἡ ὁποία καὶ πάλιν ἐπηρέασε τὴν πολιτικὴν ζωήν. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ τοῦ 1951 δὲν ἔζησεν ὅσον ἦτο δυνατὸν νὰ ζήσῃ, αὐτὸ δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις δὲν ἐπέτρεπον τὸν σχηματισμὸν μιᾶς βιωσίμου Κυβερνήσεως, ἀλλὰ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἦτο ἐπίμονος ἡ προσπάθεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ φθάσῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὰς ἐκλογάς, διότι ἐπίστευεν ὅτι δὲν ἠξιοποίησε πλήρως τὰς δυνάμεις του. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950, ἐπῆρε 60 ἕδρας ἡ ΕΠΕΚ καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 ἐπῆρε 74 ἕδρας. Ηὔξησε οὐσιωδῶς τὰς δυνάμεις της ἡ ΕΠΕΚ ἀπὸ τὸ 1950 ὥς τὸ 1951. Τὸ ἴδιον ἐπεδίωξεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός. Καὶ πράγματι εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1952, ὁπότε πάλιν διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς καὶ διὰ τὰ ὕψιστα, δῆθεν, συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου, καθιερώθη νέον ἐκλογικὸν σύστημα, ἦλθεν ὁ Συναγερμὸς περισσότερον ἰσχυρός. Ἐάν, λοιπόν, αἱ Βουλαὶ αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἀπὸ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν τοῦ 1950 καὶ τὴν ἐνισχυμένην τοῦ 1951, δὲν ἔδωσαν βιωσίμους Κυβερνήσεις καὶ δὲν ἔζησαν ὅσον ἔπρεπε νὰ ζήσουν, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν ἐμφάνισιν δύο ἐθνικῶν καὶ στρατιωτικῶν φυσιογνωμιῶν ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς, ἡ ὁποία ἐμφάνισις προεκάλεσε μίαν ἀναταραχὴν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας. Ἐρχόμεθα ἔπειτα εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1952 καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον τὸν τρισυπόστατον τοῦ 1953, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεδείχθη ἡ παροῦσα Βουλή. Τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα εἶδε ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖται τὸ Κόμμα — ὄχι τὸ Ἔθνος — μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951, δὲν ἐξυπηρετεῖται μὲ τὸ πλειοψηφικὸν τοῦ 1952 καὶ ἐμηχανεύθη αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ τρισυπόστατον, διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὸν τόπον σταθερὰ Κυβέρνησις. Καὶ ἐνῷ αὐτὸ διεκηρύσσετο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, βλέπομεν ὅτι καὶ ὁ βίος τῆς παρούσης Βουλῆς εἶναι σύντομος. Καὶ αὐτὸ τὸ τρισυπόστατον ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου οἱ εἰσηγηταὶ του ἐπηγγέλθησαν τὴν ἀναμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς του τόπου, βλέπομεν καὶ πάλιν ὅτι ἦτο ἀνίκανον καὶ ἀνάπηρον διὰ νὰ στηρίξῃ τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνουν τῆς πλειοψηφίας τοῦ Σώματος. Μόλις δύο χρόνια ἔζησεν ἡ παροῦσα Βουλὴ καὶ ὁδηγούμεθα ἤδη εἰς νέας ἐκλογάς, ἀλλὰ τώρα μὲ ἕνα ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον ποτὲ δὲν ἐδοκιμάσθη εἰς τὸν τόπον μας. Καὶ λέγεται ὅτι τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἐπιτάσσει τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν μὲ τὴν νέαν μορφῆς ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Κατὰ βάσιν ἐπιδιώκετε νὰ ἀπομονώσητε τὰ μικρὰ Κόμματα; Ποῖα εἶναι, τέλος πάντων, αὐτὰ τὰ μικρὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα θέλετε ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ τὰ ἐξοντώσητε; Κάμνετε τὸ πλειοψηφικόν, τὰ μικρὰ Κόμματα ἐπιβάλλονται! Κάμνετε τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, πάλιν τὰ ἴδια. Κάμνετε τὸ τρισυπόστατον, εἰς τὸν ἴδιον παρονομαστὴν εὑρίσκεσθε. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ὅταν αὐτὸ τὸ 17%, τὸ πᾶτε εἰς τὸ 25% καὶ ὅταν τὸ 20% τῶν ψήφων ποὺ ἀπῃτεῖτο διὰ τοὺς συνασπισμοὺς τὸ πᾶτε εἰς τὸ 35% αὐτὸ τί ἀποδεικνύει; Ἀποδεικνύει ὅτι μὲ τὰ μέτρα σας, ἀντὶ νὰ καταστείλητε καὶ ἀπομονώσητε τὰ μικρὰ Κόμματα, ἀντιθέτως τὰ αὐξάνετε καὶ τὰ προωθεῖτε. Ἀποδεικνύει ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ τὰ Κόμματα αὐτὰ ἔχουν ἀνέλθει, δὲν εἶναι μικρά, εἶναι τὰ νέα Κόμματα (χειροκροτήματα) καὶ προσπαθεῖτε διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ποσοστῶν νὰ τὰ ἐξουθενώσητε. Ἀποδεικνύει ὅτι τὰ μικρά, τὰ νέα Κόμματα, προχωροῦν καὶ διὰ νὰ ἀνακόψητε τὴν ἄνοδόν των, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ φθάσητε εἰς τὸ 35% καὶ τὸ 40%. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ἐν ὀνόματι, δῆθεν, τοῦ κοινοῦ συμφέροντος, διὰ νὰ ἀποτραπῇ ἡ ἐνίσχυσις τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς καὶ τόσα ἄλλα πράγματα. Καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ἀρχήν, ἐφανταζόμεθα ὅτι πράγματι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ἡ ἡγεσία τοῦ Ἔθνους εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἀλλὰ ἡ πεῖρα ἡ ἰδική μας, ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐβγήκαμεν ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ δὲν ἀνεδείχθημεν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ἐβγήκαμεν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας καὶ τὰ χωριά, διὰ νὰ παρακολουθοῦμε ἐδῶ εἰς τὸ Κέντρον τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸν λαόν, ἡ πεῖρα μᾶς λέγει, μᾶς ἐδίδαξε τὰ ἀντίθετα. Ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι τὸ νέον σύστημα εἶμαι ἀναλογικὴ καὶ δίδει τὴν δυνατότητα ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν νὰ παίρνουν ἕδρας καὶ τὰ μικρὰ Κόμματα. Διατί τὰ λέγετε αὐτά; Ἀγωνίζεσθε νὰ συγκαλύψητε τὰ ἀνομήματα τὰ ὁποῖα διεπράξατε εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κατὰ κάποιον τρόπον ἂς ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951. Ἔχομεν μερικὰ πολὺ διδακτικὰ συμπεράσματα καὶ ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα συμπεράσματα εἶναι ὅτι θῦμα αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι ὁ ἐξαίρετος καὶ ὁ πραγματικὸς πατριώτης Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Τσαλδάρης. Ὁ κ. Τσαλδάρης ὡς ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὀφείλω νὰ τὸ διακηρύξω, ἐστάθη εἰς τὸ ὕψος του καὶ ἀντεμετώπισε τὰ προβλήματα τοῦ Ἔθνους μὲ εὐθύτητα καὶ μὲ ἀνώτερον χαρακτῆρα. Αὐτὸ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἀναγνωρίσωμεν, νὰ τὸ διακηρύξωμεν πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ κ. Τσαλδάρη, κατώρθωσε νὰ ξεπεράσῃ τὴν κρίσιν τοῦ 1951 κατὰ τρόπον θαυμάσιον, διότι ἤμην εἰς τὸ Κοινοβούλιον, τότε, καὶ ἐνῷ συνεκέντρωσε ὅλας τὰς δυνάμεις, ἐστράφη ἐναντίον του ὁ νεοϊδρυθεὶς Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Στρατάρχην Παπάγον. Ὅπως γνωρίζετε, μετετοπίσθη τὸ Λαϊκὸν Κόμμα πρὸς τὴν πλευρὰν τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ὅπως προχθὲς εἶπον, ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ μετατοπισθῇ ἡ Ε.Ρ.Ε. πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν, ἐὰν ἄλλος πολιτικὸς ἄνδρας ἐλάμβανε τὴν ἐντολὴν σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὑπῆρξε τὸ πρῶτον θῦμα.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ, διότι ἐπέρασε τὸ τέταρτον.

§313Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Γνωρίζετε, τέλος, πάντων, ὅτι ἐκπροσωπῶ τὴν ὁμάδα τῶν Ἀγροτικῶν βουλευτῶν. Τὸ 1951, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ὑπὸ τὸν κ. Τσαλδάρην, ἔλαβε 115.000 ψήφους ἀνδρῶν. Αὐτὸ θὰ εἴπῃ ὅτι ἔλαβεν 230.000 ψήφους καὶ ἦτο εὐρυτάτη περιφέρεια καὶ ἔλαβεν οὐσιαστικῶς μίαν ἕδραν εἰς τὴν Ἀργολιδοκορινθίαν. Ἐβγῆκε ὁ κ. Τσαλδάρης μόνος του. Ἐὰν ρίξητε μιὰ ματιὰ εἰς τὴν στατιστικὴν τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν, θὰ ἴδητε ὅτι μὲ 115.000 ψήφους ἀνδρῶν, ποὺ σήμερον ἰσοῦται μὲ 230.000 ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, δὲν ἐπῆρε οὔτε μίαν ἕδραν, ὁ δὲ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς μὲ 620.000 ἐπῆρε 114 ἕδρας καὶ ἐὰν ἦτο ἡ στενὴ περιφέρεια θὰ ἔπαιρνε ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς 120 ἕδρας. Βλέπετε, λοιπὸν τὶς ἀναλογίες καὶ βλέπετε καὶ ἀπὸ τί τρόπον ἐκπροσωποῦνται τὰ λαϊκὰ ρεύματα καὶ αἱ πολιτικαὶ μερίδες εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὸ ὁποῖον ἐκλέγεται μὲ ἕνα τοιοῦτον ἐκλογικὸν νόμον. Πῶς εἶναι, λοιπόν, δυνατὸν νὰ μὴ ἀγανακτῇ ὁ ὑπόλοιπος πολιτικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἐν πορείᾳ πρὸς τὰ ἄνω, διότι δὲν ἔχει σημασίαν ὅτι διαθέτομεν ἡμεῖς λιγώτερες ἕδρες ἀπὸ τοὺς ἄλλους, σημασίαν ἔχει ὅτι ἡμεῖς ἀνερχόμεθα, ἐνῷ οἱ ἄλλοι κατέρχονται. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη διαφορά. Πῶς, λοιπόν, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχομεν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ κόσμου τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν, νὰ μὴ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὸν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, κατὰ ἕνα ἀποτελεσματικὸν καὶ δραστικὸν τρόπον; Καὶ ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνωνται μέτωπα καὶ ὅτι τὰ μέτωπα αὐτὰ θέτουν εἰς κίνδυνον τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναλύσω αὐτὸ τὸ θέμα, διότι καὶ χρόνον δὲν ἔχομεν, ὄχι διότι διαμαρτύρεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διότι ἡ ὥρα εἶναι περασμένη, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὰ ἐκλογικὰ αὐτὰ μέτωπα τὰ δημιουργεῖτε καὶ τὰ προκαλεῖτε μὲ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους. Ὅταν ἔχωμεν τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ἐστοίχισε τόσον πολὺ εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον μὲ 220.000 ψήφους δὲν ἐπῆρε κανένα βουλευτήν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναμετρήσωμεν τὰς εὐθύνας μας; Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι τὰ Κόμματα τὰ ἰδικά μας ὑπηρετοῦν τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, τὰ συμφέροντα τῆς ἀγροτικῆς τάξεως καὶ τῶν ἐργαζομένων. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀντιμετωπίσωμεν κατὰ τὸν πλέον ρεαλιστικὸν τρόπον αὐτὸν τὸν κίνδυνον. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ἀσχέτως τῶν διακηρύξεών σας, ποὺ νομίζω ὑπῆρξαν καλῆς πίστεως, μέχρις ἑνὸς σημείου, ὅτι θὰ ἔχητε χρηστὴν διοίκησιν, ὅτι μετὰ ἀπὸ πᾶσαν παρέμβασιν καὶ παρέκκλισιν τῶν κρατικῶν ὀργάνων, θὰ ἐπακολουθοῦν κυρώσεις, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ὁ κόσμος τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐκπροσωποῦμεν κατ’ ἐξοχὴν ὑποφέρει.

§314Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Γίνεται συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἢ ἐπὶ τῆς πολιτικῆς, τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως;

§315Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Γίνονται συστάσεις. Εἰς τὸν τόπον μας δὲν ἔχομεν χρηστὴν διοίκησιν. (Θόρυβος — φωναὶ — κωδωνοκρουσίαι).

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, κύριε Μπαλτατζῆ.

§317Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀκριβῶς θέλω τοῦτο νὰ τονίσω, ὅτι εἰς τὸν τόπον μας, ἡ πολιτικὴ ζωή, ὅπως εἶναι, δημιουργεῖ ἐπηυξημένας εὐθύνας εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον, διότι δὲν ἔχομεν πολιτικὴν ζωήν, ἀνάλογον τῶν ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, ὅπου ὁ ψηφοφόρος ψηφίζει τὴν Κυβέρνησιν ποὺ θέλει καὶ ὅπου ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἥσυχος ὅτι δὲν θὰ χάσῃ τὴν θέσιν του ... (Θόρυβος).

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡσυχία, παρακαλῶ.

§319Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἔχομεν ηὐξημένας εὐθύνας καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν πολιτικὴν κατάστασιν κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διακηρύξωμεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, εἶναι ὅτι ἡμεῖς δὲν πταίομεν δι’ αὐτὸν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ εὐθύνας. Ἔχομεν ἱστορικὸν καθῆκον καὶ πολιτικὸν καθῆκον νὰ τὸ διακηρύξωμεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ μὲ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν νέαν αὐτὴν ἀναμέτρησιν μὲ ἀπόλυτον βεβαιότητα ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ δώσῃ τὴν ψῆφον του εἰς τὸν κόσμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ τὴν πραγματικὴν ἀλλαγήν. (Θόρυβος). Ὄχι εἰς τὸν κόσμον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος μετέρχεται τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα μόνον διὰ προσωπικοὺς ἐκλογικοὺς λόγους, διὰ λόγους προσωπικοῦ συμφέροντος, θυσιάζοντας τὰ ἐκλογικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Προτοῦ προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν ἐπιψήφισιν, ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογραφομένη ὑπὸ τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ διεξαχθῇ, ἑπομένως, ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Τὸ ἐρώτημα τίθεται ὡς ἑξῆς: Οἱ παραδεχόμενοι κατ’ ἀρχὴν τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου λέγουσι ΝΑΙ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὸ κατ’ ἀρχὴν λέγουσιν ΟΧΙ. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Α. Σχινᾶς καὶ Ι. Ριζιώτης. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως, εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς, προέκυψεν τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα).

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 215. Εἶπον ΝΑΙ 160 καὶ ὄχι 55. Συνεπῶς τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§322ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ. μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 3.45′ π. μ.)