1958.03.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79η

ΠΕΜΠΤΗ 20 Μαρτίου 1958

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.25′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ἀνδρεάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§2Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἀνακοινοῦται ψήφισμα τοῦ Ἀνωτάτου Σοβιὲτ τῆς Ε. Σ.Σ.Δ., διαβιβασθὲν δι’ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, ἔχον οὕτω:

ΑΠΟΦΑΣΙΣ ΤΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΣΟΒΙΕΤ ΤΗΣ Ε.Σ.Σ.Δ.

ΕΠΙ ΤΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. ἐγκρίνει πλήρως τὴν δρᾶσιν τῆς Σοβιετικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τομέα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. ὑποστηρίζει καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν εἰς τὰ μηνύματα καὶ εἰς τὰς διακοινώσεις, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. ἀπέστειλε πρὸς τὰς Κυβερνήσεις τῶν Κρατῶν–Μελῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὡς ἀνταποκρινομένας εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς ἐξασθενήσεως τῆς διεθνοῦς ἐντάσεως καὶ τῆς διακοπῆς τοῦ «ψυχροῦ πολέμου» καὶ τοῦ συναγωνισμοῦ εἰς τοὺς ἐξοπλισμοὺς — εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς διευρύνσεως τῆς εἰρηνικῆς συνεργασίας μεταξὺ ὅλων τῶν κρατῶν. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. διερμηνεῦον τὴν ἀπαρέγκλιτον ἐπιθυμίαν καὶ τὴν ὁμόφωνον τάσιν τοῦ Σοβιετικοῦ λαοῦ, πρὸς τὴν εἰρήνην, θεωρεῖ ὅτι τὴν σήμερον, ὁπότε συνεχίζεται ὁ συναγωνισμὸς τῶν ἐξοπλισμῶν, ἰδίως εἰς τὸ πεδίον τοῦ ἀτομικοῦ καὶ ὑδρογονικοῦ ὅπλου, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν μέτρα, διὰ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἐπικίνδυνος ἐξέλιξις τῶν γεγονότων, διὰ νὰ προασπισθῇ ἡ ὑπόθεσις τῆς εἰρήνης καὶ νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ ἀνθρωπότης ἀπὸ τὴν ἀπειλὴν τοῦ ἐξοντωτικοῦ ἀτομικοῦ πολέμου. Εἰς τὸν σκοπὸν αὐτὸν θὰ συνέβαλλον: 1) Ἡ ἄρνησις τῶν Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι διαθέτουν ἀτομικὰ καὶ ὑδρογονικὰ ὅπλα — τῆς Ε.Σ.Σ.Δ., τῶν Η.Π.Α. καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας — νὰ χρησιμοποιήσουν τὰ εἴδη αὐτὰ τῶν ὅπλων. 2) Ἡ ὑποχρέωσις τῆς Ε.Σ.Σ.Δ., τῶν Η.Π.Α. καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας νὰ διακόψουν ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1958 ὅλας τὰς δοκιμὰς τοῦ ἀτομικοῦ καὶ ὑδρογονικοῦ ὅπλου. 3) Ἡ συμφωνία μεταξὺ Ε.Σ.Σ.Δ., Η.Π.Α. καὶ Μεγάλης Βρεταννίας περὶ ἀρνήσεως ἐγκαταστάσεως οἱασδήποτε μορφῆς ἀτομικῶν καὶ ὑδρογονικῶν ὅπλων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῆς Γερμανίας — τόσον τῆς Δυτικῆς ὅσον καὶ τῆς Ἀνατολικῆς καὶ ἡ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως τῆς Πολωνίας, τῆς Τσεχοσλοβακίας καὶ τῆς Γερμανικῆς Δημοκρατικῆς Πολιτείας, περὶ ἀρνήσεως τῆς παραγωγῆς καὶ τοποθετήσεως πυρηνικῶν ὅπλων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῶν χωρῶν αὐτῶν καὶ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. 4) Σημαντικὴ μείωσις τοῦ ὕψους τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τῶν ἐξοπλισμῶν τῶν χωρῶν, πρωτίστως δὲ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι διαθέτουν ἰσχυρὰς ἐνόπλους δυνάμεις. 5) Συμφωνία περὶ μὴ ἐπιθέσεως μεταξὺ τῶν κρατῶν– μελῶν τῆς Βορειο–Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας καὶ τῶν κρατῶν —μελῶν τοῦ Συμφώνου τῆς Βαγδάτης. 6) Συμφωνία περὶ ἀποχῆς ἀπὸ οἱαδήποτε μέτρα παραβιάζοντα τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν χωρῶν τῆς Ἐγγὺς καὶ Μέσης Ἀνατολῆς καὶ ἀπὸ τὴν χρησιμοποίησιν βίας κατὰ τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων, τῶν συναφῶν μὲ τὴν περιοχὴν ταύτην. 7) Διακοπὴ τῆς προπαγάνδας πολέμου εἰς τὰς χώρας ἐκείνας ὅπου αὕτη ἐξακολουθεῖ νὰ διεξάγεται καὶ διεύρυνσις, παντοιοτρόπως, τῶν διεθνῶν ἐμπορικῶν, ἐπιστημονικῶν καὶ μορφωτικῶν σχέσεων. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. ἔχει τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ προσωπικὴ συνάντησις τῶν ἡγετικῶν παραγόντων τῶν Δυνάμεων καὶ ἡ ὑπ’ αὐτῶν συζήτησις τῶν ὡρίμων πρὸς λύσιν προβλημάτων θὰ συνέβαλλον εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι ἄγουν εἰς τὴν ὕφεσιν τῆς ὑφισταμένης εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν κρατῶν ἐντάσεως καὶ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀμοιβαίας μεταξὺ των ἐμπιστοσύνης. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. μὲ βαθεῖαν ἱκανοποίησιν διαπιστοῖ, ὅτι ἡ εἰρηνικὴ πρωτοβουλία τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως εὑρίσκει κατανόησιν καὶ ὑποστήριξιν μεταξὺ εὐρυτάτων διεθνῶν κύκλων, οἱ ὁποῖοι βλέπουν ὅτι εἰς τὴν ἐποχήν μας ὑπάρχει μία καὶ μόνη ὁδὸς ἀποσοβήσεως τοῦ πολέμου — ἡ ὁδὸς τῆς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως. Ὁλονὲν περισσότερον ἀναγνωρίζεται τὸ γεγονὸς ὅτι μὲ τὴν διαμορφωθεῖσαν εἰς τὸν κόσμον κατάστασιν τῆς ὑπάρξεως καπιταλιστικῶν καὶ σοσιαλιστικῶν κρατῶν, αἱ οἱαιδήποτε ἀπόπειραι μεταβολῆς ἔξωθεν διὰ τῆς βίας τῆς καταστάσεως ταύτης, αἱ ἀπόπειραι ἀναμίξεως εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις τῶν ἄλλων κρατῶν μὲ σκοπὸν τὴν μεταβολὴν τῶν πολιτικῶν καθεστώτων, αἱ ἀπόπειραι ἐπιβολῆς οἱωνδήποτε ἐδαφικῶν μεταβολῶν καὶ παραβιάσεως τοῦ ὑφισταμένου διεθνοῦς καθεστῶτος (στάτους κβὸ) θὰ ὡδήγουν εἰς καταστρεπτικὰς διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς γενικῆς εἰρήνης συνεπείας. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ Ε.Σ.Σ.Δ. μὲ ἱκανοποίησιν παρατηρεῖ ὅτι ἡ μόλις περατωθεῖσα Σύνοδος τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἐξετάσασα τὸ ζήτημα τῆς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως τῶν κρατῶν, ὑπεστήριξεν τὰς ἀρχὰς τῆς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως καὶ ἔλαβεν ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναπτύξεως μεταξὺ τῶν κρατῶν σχέσεων βάσει τοῦ ἀμοιβαίου σεβασμοῦ καὶ τῆς ὠφελείας τῆς μὴ ἐπιθέσεως, τοῦ ἀμοιβαίου σεβασμοῦ τῆς κυριαρχίας, τῆς ἰσότητος καὶ ἐδαφικῆς ἀκεραιότητος, ὡς καὶ τῆς μὴ ἐπεμβάσεως εἰς τὰς ὑποθέσεις ἀλλήλων. Ἡ Συνέλευσις ἀπηύθυνε πρὸς ὅλα τὰ κράτη ἔκκλησιν «ὅπως καταβάλουν ὅλας τὰς δυνατὰς προσπαθείας διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς διεθνοῦς εἰρήνης καὶ τὴν ἀνάπτυξιν φιλικῶν σχέσεων καὶ συνεργασίας, ἐπίσης δὲ καὶ ἰδιὰ τὴν λύσιν ὅλων τῶν διαφωνιῶν δι’ εἰρηνικῶν μέτρων». Ἡ ἔγκρισις τοιαύτης ἀποφάσεως ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἀντανακλᾷ τὴν τεραστίαν ἐντατικοποίησιν εἰς ὅλον τὸν κόσμον τῶν ἀξιώσεων νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὸν συναγωνισμὸν τῶν ἐξοπλισμῶν καὶ νὰ εὑρεθοῦν αἱ ὁδοὶ καὶ τὰ μέσα διὰ τὴν εἰρηνικὴν λύσιν τῶν ἐπιμάχων ζητημάτων, νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐπικίνδυνος ἐξέλιξις τῶν γεγονότων πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ νέου πολέμου, νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαπόλυσίς του. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ παρατηρεῖ ὅτι αἱ διαθέσεις αὗται εὗρον τὴν ἀντανάκλασίν των εἰς τὰς ἀγορεύσεις πολλῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῶν χωρῶν–μελῶν τῆς Βορειοατλαντικῆς Συμμαχίας κατὰ τὴν περυσινὴν Σύνοδον τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ οἱ ὁποῖοι ἐξεφράσθησαν ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως τῆς Σοβιετικῆς Κυβερνήσεως περὶ διεξαγωγῆς διαπραγματεύσεων μεταξὺ τῶν Δυνάμεων. Ἐν τούτοις παρ’ ὅλον ὅτι εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ περιλαμβάνεται ἡ ὑπόμνησις περὶ τῆς σκοπιμότητος τῶν διαπραγματεύσεων μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τοῦ ἀφοπλισμοῦ, ἐν τῷ συνόλῳ των, αἱ ἀποφάσεις αὗται κατευθύνονται εἰς τὴν συνέχισιν τῶν πολεμικῶν προετοιμασιῶν τῶν κρατῶν–μελῶν τῆς Βορειοατλαντικῆς Συμμαχίας καὶ ἀποτελοῦν τεκμήριον τῆς προθέσεως τῶν ἡγετικῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ νὰ συνεχίσουν τὴν ἐπικίνδυνον διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς εἰρήνης πολιτικήν. Ἔχον ὡς γνώμονα τοὺς ὑψηλοὺς σκοποὺς τῆς ἐνισχύσεως τῆς γενικῆς εἰρήνης, τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ Ε.Σ.Σ.Δ. ἐκφράζει τὴν ἐλπίδα, ὅτι τὰ κοινοβούλια καὶ αἱ κυβερνήσεις ὅλων τῶν χωρῶν, θὰ ἐξετάσουν μὲ τὴν δέουσαν προσοχήν, τὰς προτάσεις τὰς προβληθείσας ὑπὸ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ θὰ πράξουν πᾶν ὅ,τι ἀπὸ αὐτὰ ἐξαρτᾶται διὰ τὴν ὕφεσιν τῆς διεθνοῦς ἐντάσεως ἀποφεύγοντα μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ ὁδηγήσουν εἰς περιπλοκὰς εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν κρατῶν. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. ἐπρόσεξε τὰς δηλώσεις ἡγετικῶν πολιτικῶν προσωπικοτήτων τῶν κρατῶν– μελῶν τῆς Βορειοατλαντικῆς Συμμαχίας περὶ τοῦ ὅτι τὰ κράτη ταῦτα ὑποστηρίζουν τὴν ἀρχὴν τῆς μὴ χρησιμοποιήσεως βίας εἰς τὰς σχέσεις μὲ τὰς ἄλλας χώρας. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ἡ νηφάλιος ἀντιμετώπισις τῆς λύσεως τῶν διεθνῶν ζητημάτων διανοίγει ὁλονὲν περισσότερον δι’ ἑαυτὴν τὴν ὁδόν. Ὑπολογίζον τὰς δηλώσεις αὐτὰς καὶ ἐκφράζον τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ εὕρουν αὗται περαιτέρω ἐξέλιξιν εἰς ἔμπρακτα μέτρα τῶν κρατῶν–μελῶν τοῦ ΝΑΤΟ, τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ του νὰ προσφέρῃ νέαν συμβολὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐνισχύσεως τῆς εἰρήνης καὶ τῆς δημιουργίας ἀτμοσφαίρας ἐμπιστοσύνης μεταξὺ τῶν λαῶν, ἀναθέτει εἰς τὴν Σοβιετικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς περαιτέρω μειώσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, διατηρουμένων, μέχρι τῆς ἐπιτεύξεως διεθνοῦς συμφωνίας περὶ τοῦ ἀφοπλισμοῦ, εἰς τὸ ἐπιβαλλόμενον ὕψος τῶν ὑπολειπομένων ἐνόπλων δυνάμεων καὶ ὁπλισμοῦ, τὸ ἐξασφαλίζον πλήρως τὰ συμφέροντα τῆς ἀμύνης τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ τῆς Ε.Σ.Σ.Δ. ἀναμένει, ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, ἡ Μεγάλη Βρεττανία καὶ ἡ Γαλλία, θὰ λάβουν, ἀπὸ τῆς ἰδικῆς των πλευρᾶς, μέτρα περιορισμοῦ τῶν ἰδικῶν των ἐνόπλων δυνάμεων καὶ θὰ συμβάλλουν οὕτω εἰς τὴν δημιουργίαν πραγματικῆς διεθνοῦς ἀσφαλείας. Τὸ Ἀνώτατον Σοβιὲτ ἐκφράζει τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ προσπάθειαι τῶν λαῶν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, τῆς Λαϊκῆς Κίνας καὶ τῶν λοιπῶν σοσιαλιστικῶν κρατῶν, ἑνούμεναι μὲ τὰς προσπαθείας ὅλων τῶν ἄλλων λαῶν, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν εὐγενῆ ὑπόθεσιν τῆς εἰρήνης καὶ τῆς φιλίας μεταξὺ ὅλων τῶν Ἐθνῶν, θὰ στεφθοῦν ὑπὸ ἐπιτυχίας, ἡ δὲ ἀνθρωπότης, ἀπηλλαγμένη ἀπὸ τὴν ἀπειλὴν τοῦ νέου πολέμου, θὰ δυνηθῇ νὰ ἀφιερώσῃ ὅλας της τὰς δυνάμεις εἰς τὴν εἰρηνικὴν ἐργασίαν. Τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τῆς Ἑνώσεως τῶν Σοβιετικῶν Σοσιαλιστικῶν Δημοκρατιῶν Μόσχα, Κρεμλῖνον 21 Δεκεμβρίου 1957 Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ζάκκας, Σ. Ἀλλαμανῆς, Η. Μπρεδῆμας, Δ. Παπασπύρου, Α. Βουλόδημος, Π. Τζαννετάκης, Χ. Κόρακας, Γ. Παπαστεργίου, Μ. Πίσπας, καὶ Β. Παπαβασιλείου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Μητσοτάκης, Δ. Ἀλιπράντης, Γ. Κατσαφάδος, Μ. Γλύκας, Δ. Δαβάκης καὶ Ε. Γαλενιανός, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μαῦρος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Γόντικας, Α. Τριανταφυλλίδης καὶ Θ. Γκουτζουρῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Τσουκαλᾶς καὶ Α. Ἀνωγειανάκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας» Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Καλκάνης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ἄρθρον 1ον. Ὁ κ. Α. Τσουκαλᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§4Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, καθιεροῦται, ὡς γνωστόν, ἡ νομαρχιακὴ περιφέρεια μὲ τὰ γνωστὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ἤδη ἑκατέρωθεν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπάρχει ἓν εἰδικώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὸ θέμα τῆς διαιρέσεως τῶν τριῶν μεγάλων πόλεων, Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης. Καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι παρ’ οὐδενὸς ἠμφισβητήθη ἡ ὑπερβολικὴ διόγκωσις τῶν τριῶν πράγματι αὐτῶν μεγάλων πόλεων, ἡ ὁποία καθιστᾷ κατὰ βάσιν ἀναγκαίαν τὴν ἐν εὐθέτῳ τοὐλάχιστον χρόνῳ, ρύθμισιν τοῦ ζητήματος, παρουσιάζονται αἱ ἀκόλουθοι ἀντινομίαι καὶ ἀνωμαλίαι: Πρῶτον, ὁ τρόπος τῆς διαιρέσεως εἶναι ἀνώμαλος, διότι σχηματίζεται μία νησὶς καὶ τὰ πέριξ τῆς νησῖδος αὐτῆς ἀποτελοῦν τὴν δευτέραν περιφέρειαν. Βεβαίως καὶ εἰς ἄλλας χώρας, εἰς τὰς μεγάλας πόλεις καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν γίνονται αὐτά, ἀλλὰ γίνεται κάποια διαίρεσις ἂς εἴπωμεν ὀρθολογιστικὴ κάθετος ἕνας σταυρὸς εἰς τὸ μέσον κ.ο.κ. Αὐτὸς ὁ τρόπος διαιρέσεως δημιουργεῖ ἄπειρα θέματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθοῦν, ἀλλὰ βέβαια τὸ θέμα εἶναι καθαρῶς τεχνικόν, δὲν εἶναι ἐκεῖ, νομίζω, τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα ἔγκειται, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν αἰφνιδιαστικὴν μεταβολήν, ἡ ὁποία συντελεῖται εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὀπαδὸς τῶν μεγάλων λέξεων. Δὲν λέγω, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς δημιουργεῖται νόθευσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Πᾶν ἄλλο. Δημιουργεῖται, ὅμως, μία μορφὴ ἀλλοιώσεως, ἂς εἴπω, τῆς λαϊκῆς θελήσεως, τῆς τεκμερομένης τοὐλάχιστον, ἐν ὄψει τῆς αἰφνιδιαστικῆς μεταβολῆς. Θὰ τὸ μεταφέρω εἰς ἕνα παράδειγμα. Ὑποθέτωμεν ὅτι ἕνας ὑποψήφιος, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν θεμιτῶν καθηκόντων καὶ δικαιωμάτων του, διαθέτει εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν 8 χιλιάδας πολιτικοὺς φίλους, οἱ ὁποῖοι αὔριον θὰ μετουσιωθοῦν εἰς 8 χιλιάδας σταυροὺς προτιμήσεως καί, αὐτὴ ἡ θεμιτὴ πολιτικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία ἔγινεν, ἐπεξετάθη εἰς ὁλόκληρον τὴν περιφέρειαν. Ἐν δεδομένῃ στιγμῇ, τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν ἀποφασίζει ὁ νόμος νὰ διαιρέσῃ τὴν πόλιν εἰς δύο τμήματα, εἰς τρόπον ὥστε, ὑπάρχει κίνδυνος, ὅτι ὁ ὑποψήφιος αὐτὸς ὁ ὁποῖος κατὰ τεκμήριον ἐκπροσωπεῖ 8 χιλιάδας ἐκλογεῖς, θὰ εὑρεθῇ μὲ 4.000 σταυροὺς προτιμήσεως, διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν θέσιν του κἄποιος ἄλλος νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ τὴν τελευταίαν στιγμήν. Ἐπαναλαμβάνω δὲν γίνεται λόγος, πρὸς Θεοῦ, περὶ νοθεύσεως, τῆς λαϊκῆς θελήσεως, εἶναι μία ἀλλοίωσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Εἶναι λογικόν. Βεβαίως ἡ γεωγραφικὴ σύστασις τῆς Ἑλλάδος εἶναι τοιαύτη, ὥστε μοιραίως δημιουργοῦνται αὐταὶ αἱ διαφοροποιήσεις. Καὶ ὑπάρχει ἡ Ζάκυνθος π. χ., ποὺ ἐκλέγει δύο βουλευτάς, καὶ ἄλλαι περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν 8–10. Εἶναι βασικὸν νὰ ὑπάρχῃ ἕνας διαχωρισμός, ἀλλὰ ὁ διαχωρισμὸς εἶναι μεγάλος. Θὰ προέτεινον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διατηρηθῇ, ὡς πρὸς τὰς μεγάλας πόλεις ἡ κατάστασις ποὺ ὑπῆρχε μέχρι σήμερον καὶ νὰ περιληφθῇ εἰδικὴ μεταβατικὴ διάταξις, συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν, ὁ διαχωρισμὸς τῶν περιφερειῶν θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τὰς ἀμέσως προσεχεῖς ἐκλογάς.

§5Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ σκέψις σας, ἡ ὁποία ἔχει βάσιν, τότε θὰ πρέπει ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν διετυπώσατε, νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας. Διότι ἀναμφισβητήτως, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχει κἄποιαν λογικὴν βάσιν ἡ νέα μορφή, τὴν ὁποίαν προσλαμβάνουν αἱ περιφέρειαι, εἶναι διὰ τοὺς πολιτευομένους κἄτι τὸ αἰφνίδιον, δεδομένου ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας ἢ τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλὰ καὶ τοὺς Νομούς, τῆς περιφερείας εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουν δύο Νομοί, ἡνωμένοι, αἰφνιδίως ἕνας πολιτευόμενος, ὁ ὁποῖος εἰργάζετο καὶ εἰς τοὺς δύο Νομοὺς ταὐτοχρόνως, θὰ εὑρεθῇ ἐνώπιον νέας ἐκλογικῆς πραγματικότητος. Ἐὰν εὐσταθῇ ἡ γνώμη σας — προβαίνω εἰς μίαν ὑποθετικὴν τοποθέτησιν τοῦ ζητήματος — ἐὰν εὐσταθῇ διὰ τὰς μεγάλας πόλεις, θὰ πρέπει τότε νὰ εὐσταθήσῃ καὶ δι’ ὅλας τὰς περιφερείας καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, νὰ μείνωμεν εἰς τὴν παλαιὰν διαίρεσιν.

§6Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Χωρὶς νὰ ἀντιδικῶ πρὸς τὴν ἄποψίν σας, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ διατυπώσω μίαν παρατήρησιν ἁπλῶς, ἡ ὁποία δημιουργεῖ καὶ κἄποιαν διαφορὰν μεταξὺ τῶν ἄλλων, τῶν περιπτώσεων εἰδικῶς τῶν μεγάλων περιφερειῶν — ἐπαναλαμβάνω δὲν ἀποτελεῖ ἀντίρρησιν, ἀποτελεῖ, ἂν θέλετε, συμπλήρωσιν — ὅτι εἰς τοὺς Νομοὺς τοὺς μεγάλους, τοὺς παλαιούς, αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχει ἡ ἕνωσις εἰς μίαν μεγάλην περιφέρειαν τὴν ἐκλογικήν, ἐν τῇ πράξει προσελαμβάνοντο ὑποψήφιοι ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστον ἐπαρχιῶν καὶ τρόπον τινὰ κάθε ὑποψήφιος ἐκ τῆς καθ’ ἕκαστον ἐπαρχίας ἐκαλλιέργει, ἐὰν θέλετε, τὴν λέξιν τῆς ἐπαρχίας του. Ἑπομένως, τὸ πρᾶγμα δὲν παρουσιάζεται τόσον ὀξύ, ὅσον παρουσιάζεται εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν μεγάλων Κέντρων.

§7Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι σωστόν, κύριε συνάδελφε, αὐτό.

§8Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Μπουρδάρα, δὲν εἶναι θέμα διαλογικῆς συζητήσεως. Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὅτι χωρὶς νὰ παραγνωρίζω τὴν ἐνδεχομένην ὀρθότητα, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον τῆς διατυπώσεως τῆς παρατηρήσεώς του, λέγω ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει τοὐλάχιστον αὐτό, ἐδῶ δὲν ὑπάρχει οὔτε αὐτό. Διότι ὁ πολιτευόμενος εἰς Ἀθήνας, οὐδέποτε διενοήθη νὰ πολιτευθῇ εἰς τὸ βόρειον μέρος τῶν Ἀθηνῶν ἢ τὸ νότιον. Πολιτεύεται εἰς τὸ σύνολον τῆς περιφερείας. Ἐπαναλαμβάνω δὲν ἀντιδικῶ, λέγω τοῦτο ἁπλῶς, ὅτι ὑπάρχει μία διαφορά, ἡ ὁποία καθιστᾷ ὀξύτερον τὸ πρόβλημα προκειμένου περὶ τῶν μεγάλων περιφερειῶν.

§9Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, εἰς ἐπίρρωσιν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύξατε πρὸ ὀλίγου, θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω ὅτι εἰδικῶς εἰς τὸ θέμα τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν μεγάλων πόλεων, συνηγορεῖ καὶ ἡ ἑξῆς ἄποψις: Πλὴν τῶν δημοσιονομικῶν καὶ γεωγραφικῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλλον τὴν διαμόρφωσιν μιᾶς ἐκλογικῆς περιφερείας, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἔχῃ γίνει καὶ ἡ τεχνικὴ προπαρασκευὴ οἱασδήποτε ἐκλογικῆς περιφερείας. Ὁ νόμος εἶναι μία ἔννοια σαφῶς καθωρισμένη. Εἰς τὰς Ἀθήνας ὅμως, ὅπου συμβαίνει ἡ περιφέρεια νὰ εἶναι ἀδιαίρετος ἀπὸ τὴν πόλιν, ὑπάρχει περίπτωσις κάτοικοι μιᾶς ἐνορίας καὶ συγκεκριμένως τῆς Δάφνης, νὰ ψηφίζουν σύμφωνα μὲ τὴν περιφέρειαν, οἱ δὲ ἄλλοι μισοὶ εἰς τὸ Κέντρον. Τεχνικῶς, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι προητοιμασμένη ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὸν τὸν διαχωρισμόν. Φοβοῦμαι ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς διάφορα ζητήματα, ὀφειλόμενα εἰς τὴν ἀτέλειαν αὐτήν. Αὐτὸς ὁ λόγος συνηγορεῖ ἔτι περαιτέρω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τσουκαλᾶ, ὅπως εἰδικῶς διὰ τὰς μεγάλας πόλεις, μελετηθῇ τὸ θέμα ἀπὸ τῆς τεχνικῆς του ἀπόψεως καὶ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογάς.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἤθελον δύο λέξεις νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅταν ἐτέθη ἡ διάταξις, δὲν προεβλέπετο ἔλλειψις χρόνου διὰ τεχνικὴν προπαρασκευήν.

§11Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τοῦτο ἔρχεται εἰς ἐπίρρωσιν τοῦ ὅτι παρεμπεσόντος γεγονότος ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει χρόνος, πρέπει νὰ ἀλλάξῃ τὸ πρᾶγμα.

§12Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Τσουκαλᾶ, ἐπὶ τοῦ σημείου τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Τούμπας, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑπάρχει ἡ προπαρασκευὴ ἡ ἐπιτρέπουσα τὸν ἐπιμερισμὸν αὐτῶν τῶν ψηφοφόρων. Θέμα δὲν ἀνακύπτει ἐξ αὐτοῦ. Τὸ θέμα εἶναι ἐκεῖ ποὺ τὸ ἐτοποθετήσατε σεῖς, κύριε Τσουκαλᾶ, ἐὰν δηλαδὴ οἱ πολιτευόμενοι τῶν μεγάλων πόλεων, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθοῦν τὴν προεργασίαν ποὺ εἶχον. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, τίθεται ὡς δεδομένον ὅτι εἶναι ὑγιὴς ἡ κατάτμησις αὐτὴ καὶ ἀπαραίτητος, διότι ἐὰν τυχὸν ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 δι’ οὓς λόγους θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἀποφασίσῃ, τότε θὰ ἔχωμεν ἐκλογὴν 31 βουλευτῶν ἐν Ἀθήναις. Εἶναι βέβαιον, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ οἱαδήποτε ἐκλογὴ ἀπὸ τοὺς ψηφοφόρους, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς κολοσσιαῖον ἀριθμόν. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς βάρος τῆς ὑγιοῦς αὐτῆς κατατμήσεως νὰ γίνῃ σκέψις περὶ τῶν προπαρασκευῶν, ἂς εἴπωμεν, αἱ ὁποῖαι βεβαίως καὶ θεμιταὶ καὶ ἐπιτρεπταὶ εἶναι, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὴ παραγνώρισις μιᾶς λελογισμένης καὶ ἀντικειμενικῆς κατατμήσεως τῶν μεγάλων πόλεων.

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος, νὰ κάμω μίαν προσωπικὴν δήλωσιν: Καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην εἶναι ὑπέρμετρος ὁ ἀριθμὸς τῶν 30 βουλευτῶν εἰς μίαν περιφέρειαν ὅταν ὑπάρχουν ἄλλαι περιφέρειαι μὲ ἕνα ἢ δύο βουλευτάς. Ὅτι, ἑπομένως, ἡ λογικὴ ἐπιβάλλει μίαν διαίρεσιν, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, εἶναι δεδομένον. Ὅ,τι συζητεῖται εἶναι ὁ τρόπος καὶ ὁ χρόνος.

§14Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Μακρῆ, θὰ ἤθελον ἀκριβῶς νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὰ ποὺ εἴπατε. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ καὶ θὰ ἐπροχωροῦσα περισσότερον καὶ θὰ ἔλεγον ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ἕνας ὀρθολογιστικὸς τρόπος διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε αὐτό, τὸ ὁποῖον πάντως θὰ ὑπάρχῃ, δύο βουλευταὶ εἰς τὴν Ζάκυνθον, 18 εἰς τὸ Κέντρον τῶν Ἀθηνῶν. Εἶμαι βασικῶς σύμφωνος, νομίζω, ὅμως, ὅτι ὡς παράγων νέος καὶ στοιχεῖον τῆς ὑγιοῦς ἀρχῆς περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε, καὶ τὴν ὁποίαν σέβομαι ἀπολύτως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπα, καὶ τὸ ὁποῖον τὸ ἀπεκρούσατε μόνον ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς προεργασίας, ἀποτελεῖ, ὅμως, μίαν τεχνικὴν ἀλλοίωσιν, ἐπαναλαμβάνω ὄχι νόθευσιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Διότι ἐὰν ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος μιᾶς μεγάλης πόλεως ἔχῃ συγκεντρώσει ἕνα ἀριθμὸν προσώπων, ὁ ὁποῖος ἀρκεῖ διὰ τὴν ἀνάδειξιν ἑνὸς βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ὁ βουλευτής, ἡ ἐκλογὴ δι’ αὔριον θὰ εἶναι ἡ ἐπιβεβαίωσις ἐκείνου ποὺ ὑπάρχει σήμερον εἰς τὴν ἐκλογικὴν συνείδησιν τοῦ ψηφοφόρου, αὐτὸ τὸ γεγονός, ὅτι δι’ ἑνὸς νόμου, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ μετατοπίζομεν τὴν λαϊκὴν θέλησιν, ὡς ὑφίσταται αὐτὴν τὴν στιγμὴν μέσα εἰς τὴν ἐκλογικὴν συνείδησιν τοῦ ἰδανικοῦ αὐτοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀρχὴν ἐπίσης ὑγιᾶ, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ παραγνωρίσητε. Ἐγὼ ὑποστηρίζω μίαν ἀρχήν, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε προχθὲς καὶ ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι κάποτε πρέπει νὰ ρυθμισθῇ διὰ συνταγματικῆς διατάξεως αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, διὰ νὰ μὴ παρουσιάζεται τὸ θέαμα τὸ λυπηρόν, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται, καὶ διὰ τῆς ὁποίας συνταγματικῆς διατάξεως νὰ θεσπισθῇ ὅτι οὐδέποτε ἐκλογικὸν σύστημα θὰ ἰσχύσῃ κατὰ τὰς ἀμέσως προσεχεῖς ἐκλογὰς ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεώς του. Εἰς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν πιστεύω ἀπαρεγκλίτως. Διάταξις μεταβατικὴ ἡ ὁποία θὰ ἐτίθετο εἰς τὸν παρόντα νόμον δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ νομικὴν ἀξίαν. Θὰ ἦτο ὅμως, ἠθικῆς ἀξίας καὶ θὰ ἦτο περίπου βεβαία ἡ ἐφαρμογή της, διότι κατὰ τεκμήριον τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν τῶν σημερινῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους θὰ ἐπανέλθῃ αὔριον εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπίσης καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Συνεπῶς τὸ νὰ διαπιστωθῇ ταὐτότης ἀντιλήψεων ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ θέματος, νὰ συμφωνηθῇ, νὰ συνομολογηθῇ ὑπὸ μίαν μορφὴν Gentlemen Agreement ὅτι εἰς τὴν προσεχῆ ἐκλογὴν θὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ ὀρθολογιστικὸς διαχωρισμὸς καὶ νὰ μὴ καταληφθῇ ὁ σημερινὸς ἐκλογεὺς ἐξ ἀπήνης καὶ νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ ἀνώμαλος αὐτὴ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν ἀληθῶς ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ νὰ εὑρεθοῦν ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἀντιθέτως θὰ εἰσέλθουν πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἁπλῶς θὰ ἐπωφεληθοῦν τῆς ἀναταραχῆς αὐτῆς, νομίζω ὅτι εἶναι μία ὑγιὴς σκέψις, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω ὡς ἔκκλησιν πρὸς τοὺς κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων νὰ τὴν ἀποδεχθοῦν. Θὰ ἤθελον, πρὶν τελειώσω, νὰ διατυπώσω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι μέσα εἰς τὸ καθολικὸν πνεῦμα τῆς διατάξεως εἶναι ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία γενικῶς περιλαμβάνεται εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθετήματος, τῆς περισώσεως ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων βουλευτῶν τῆς βʹ κατανομῆς. Δὲν ἐξετάζω τὸ ὀρθὸν ἢ τὸ μὴ ὀρθὸν τούτου, διότι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔλαβε θέσιν ἐν προκειμένῳ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν ἀντιρρήσεων καὶ τῶν ἐπιφυλάξεων τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ πᾶς τις καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀπὸ τὸ σχέδιον τοῦ νόμου ἐπιτυγχάνεται διὰ τῶν πολλῶν καὶ μικρῶν περιφερειῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ ἐὰν εἰς τὰς μεγάλας πόλεις διαταραχθῇ τὸ Status Quo τὸ σήμερον ἰσχῦον καθεστώς, θὰ εἶναι διαφορὰ 2 ἢ 3 τὸ πολὺ ἑδρῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀξία παρατηρήσεως ἡ ἔκκλησις τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω πρὸς τὸ Σῶμα δεδομένου ὅτι δὲν ἀλλοιοῦται ἐν τῇ οὐσίᾳ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἐπὶ θεμάτων τοιαύτης μορφῆς τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ὡρισμένας περιφερείας, θὰ ἔπρεπε ἴσως νὰ τεθῇ καὶ μία ἀρχή, ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ὑπολοίπων ἄρθρων θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀκολουθηθῇ. Διατηρῶ τὴν ἐντύπωσιν — ἐνδέχεται νὰ πλανῶμαι — ὅτι οἱ περισσότεροι βουλευταὶ τῶν μεγάλων πόλεων συντάσσονται πρὸς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω. Διότι ἐδῶ πλέον παραμερίζεται τὸ κομματικὸν κριτήριον, τὸ ὁποῖον φυσικὸν εἶναι νὰ ἔχῃ ἕκαστος ὑποσυνειδήτως διὰ τὸν ἑαυτόν του καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προσχωρήσουν εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Κατετέθη μία τροπολογία, βάσει τῆς ὁποίας ἀπαλείφεται ἡ σχετικὴ διάταξις. Θὰ ἐπρότεινα, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἐν τῷ συνόλῳ της, νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τὴν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν διετύπωσα πρὸ ὀλίγου ἐνώπιον τοῦ Σώματος, δηλαδὴ ἡ διάταξις, ὡς διετυπώθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ μὴ ἰσχύσῃ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν μεταπροσεχῶν ἐκλογῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§16Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειθάρχησα εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἔχω δώσει ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ συνεχίσω πειθαρχῶν μέχρι τέλους εἰς τὸ Κόμμα μου. Τοῦτο, ὅμως, δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἔχω καὶ ἰδίαν ἀντίληψιν περὶ τοῦ καλυτέρου τρόπου ἐκλογῆς βουλευτῶν. Ἀτομικῶς πιστεύω ὅτι κἄποτε θὰ πρέπει νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα καὶ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ καλύτερον σύστημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ Βουλὴ ἀκόμη καλυτέρα ἀπὸ τὰς παλαιοτέρας θὰ εἶναι ἴσως, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ σφαιρίδιον, τὸ προταθὲν ἀπὸ τὸν κ. Θεοτόκην, φωτογραφικὸν σύστημα. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 1. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω πῶς εἶναι δυνατὸν ὅταν τὸ 1946, τὸ 1950, τὸ 1951, τὸ 1952, τὸ 1956 ἔχομεν συνεχῶς τὴν Ἀττικὴν καὶ τὴν Βοιωτίαν μαζί, πῶς εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ τὰς διαχωρίσωμεν; Καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον ἔχουν δημιουργηθῆ σχέσεις μεταξὺ τῶν πολιτευομένων καὶ τῶν πολιτῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσωμεν. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ περισσότερον ἐπιθυμητὸν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ μείνῃ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἴσχυσε καὶ εἰς τὰς παρελθούσας πέντε ἐκλογὰς ἐντὸς τῆς τελευταίας δεκαετίας. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ τὴν πρότασίν μου καὶ ἐὰν νομίζῃ ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι τὸ καλύτερον, νὰ τὴν ἀποδεχθῇ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπακατσέλος, ἔχει τὸν λόγον.

§18Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθηκεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὁ κ. Τσουκαλᾶς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάτμησιν τῶν μεγάλων πόλεων. Διὰ τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, καθορίζεται ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια ὁ Νομός. Εἰδικώτερον ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης κατατέμνεται εἰς 3 ἐκλογικὰς περιφερείας. Βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ἐὰν αὕτη ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς καὶ μὲ ἀριθμὸν βουλευτῶν 300, ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια Θεσσαλονίκης ἐκλέγει 15 βουλευτάς. Τὸ σχέδιον νόμου κατατέμνει τὴν ἐκλογικὴν αὐτὴν περιφέρειαν εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης μὲ 7 βουλευτάς, εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας τέως Δήμου Θεσσαλονίκης μὲ 2 βουλευτὰς καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον τῆς Θεσσαλονίκης μὲ 6 βουλευτάς.

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἐπεκαλούμην τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διαιρέσεως τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Ἐξέφρασα προηγουμένως τὴν γενικὴν γνώμην ὅτι αἱ μεγάλαι περιφέρειαι ὀρθῶς διαιροῦνται διότι ἀποτελεῖ πράγματι μίαν ὑπέρμετρον ἀνισότητα, περιφέρειαι νὰ ἐκλέγουν ἄλλαι τριάκοντα βουλευτὰς καὶ ἄλλαι ἕνα ἢ δύο. Θέμα τόπου καὶ χρόνου ἦλθε πρὸς συζήτησιν. Εἶναι περίεργον, ἐπαναλαμβάνω, εἰδικῶς διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἓν ἑνιαῖον ἐκλογικὸν σύνολον, νὰ κατανέμεται εἰς τρεῖς ἐκλογικὰς περιφερείας, χωρὶς αἱ περιφέρειαι αὐταὶ νὰ ἔχουν οὐδεμίαν ἀναμεταξύ των σχέσιν. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ διατὶ γίνεται αὐτὸς ὁ διαχωρισμὸς καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέεται ἡ Καλαμαριὰ μὲ τὸν Δῆμον Ἀμπελοκήπων καὶ Νεαπόλεως, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον, μεσολαβοῦντος ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον ἄλλοι βουλευταί, θὰ ὑπῆρχε κἄποια δικαιολογητικὴ βάσις. Ἀλλ’ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας καθορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν, εἰς ὡρισμένους ἄλλους Νομούς, ὡς ἐπὶ παραδείγματι τῶν Σερρῶν μὲ ἐννέα κ.λ.π., δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ νὰ μὴ φθάσῃ καὶ ἡ Θεσσαλονίκη τοὺς ἐννέα. Δι’ αὐτὸ νομίζω καὶ παρακαλῶ ὅπως ἡ Θεσσαλονίκη παραμείνῃ ὡς ἑνιαία ἐκλογικὴ περιφέρεια. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ βεβαίως θέμα συζητήσεως. Εἰδικῶς ὅμως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιοχὴν Θεσσαλονίκης, ὅπου ἡ ἀρχὴ τῆς διαιρέσεως ἔχει γίνει καὶ ἀπὸ ἡμᾶς δεκτή, ὅταν ἔλαβον γνῶσιν τῶν ἀριθμῶν εἰς τοὺς ὁποίους καταλήγει ἡ διαίρεσις — καὶ ἔλαβον γνῶσιν ἐκ τῶν ὑστέρων — ὁμολογῶ ὅτι καὶ ἐγὼ ἐδοκίμασα ἀπορίαν. Διότι ἡ ἀποδοχὴ τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοῦ ὡς βάσεως ἐκλογικῆς, ἀφοῦ ἀποτελεῖ καὶ διοικητικὴν βάσιν, ἔχει ἔννοιαν. Καὶ ὅταν ἕνας Νομὸς ἔχῃ δύο ἢ ἕνα βουλευτὴν τὸ στέργομεν ἐξ ἀνάγκης, διότι εἶναι συνέπεια τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Νομοῦ. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι νομοθετοῦντες θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τόσον ἐλαχίστην περιφέρειαν, ὅπως περιφέρειαν δύο βουλευτῶν εἰς Θεσσαλονίκην, ὅταν μάλιστα εἶναι δεδομένον ὅτι εἶναι τόσον συνυφασμένη αὐτὴ ἡ περιοχὴ μὲ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, ὥστε νὰ μὴ πρόκειται περὶ διαιρέσεως, ἀλλὰ περὶ διαμελισμοῦ αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ θὰ συνίστων θερμῶς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ γίνῃ ἐπανεξέτασις τοῦ θέματος. Καὶ θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι θὰ καταλήξωμεν ἀπὸ κοινοῦ εἰς τὴν ἀπόφασιν, ὅπως ἐνοποιηθοῦν ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης μὲ τοὺς λοιποὺς ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρώην Δήμου Θεσσαλονίκης περιλαμβανομένους Δήμους καὶ Κοινότητας καὶ ἐκλέγῃ 7 + 2, ἤτοι ἐννέα βουλευτάς.

§20Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ Κυβέρνησις σημειώνει μετ’ ἰδιαιτέρας προσοχῆς τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐκάματε ἐπὶ τῆς διαιρέσεως τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης εἰς δύο περιφερείας. Ἐπιφυλάσσεται ὅμως νὰ ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς ἀπόψεις της ὅταν ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, τελειώσουν τὰς ἀγορεύσεις των. Ἕν μόνον ἔχω νὰ εἴπω: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις υἱοθετήσασα τὸ νομοσχέδιον ἐσημείωσεν ὅτι ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια λαμβάνεται ἡ δευτέρα βαθμὶς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ τοῦ Νομοῦ. Ὅπου ὑπάρχει μεγίστη συρροὴ προσώπων ἐπελέγη ἡ πρώτη βαθμίς, ὁ Δῆμος. Δὲν ἔγινε συμβατικὸς περιορισμὸς περιφερειῶν, ἀλλὰ ἐνεκρίθησαν ἐκεῖνα τὰ ὅρια τὰ ὁποῖα καθορίζουν τοὺς δύο βαθμοὺς αὐτοδιοικήσεως, ὁ Δῆμος καὶ ὁ Νομός.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γ. Μαῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§22Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν κύριον Τσουκαλᾶν δι’ ὅσα εἶπεν ἐναντίον τῆς διαιρέσεως τοῦ τέως Δήμου Ἀθηναίων. Δὲν εἶναι μόνον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐπιχείρημα τοῦ αἰφνιδιασμοῦ εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο στοιχεῖον ὅτι δηλαδὴ ἡ διαίρεσις αὐτὴ γίνεται κατὰ τρόπον παράλογον. Δημιουργεῖται δηλαδὴ πέριξ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ἕνας δακτύλιος καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ οἱ κάτοικοι τῆς Νέας Φιλαδελφείας ἐπὶ παραδείγματι θὰ ψηφίζουν μὲ τοὺς κατοίκους τῆς Ἑκάλης καὶ ὄχι εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Θὰ πρέπει βέβαια κἄποτε νὰ γίνῃ ἡ διαίρεσις αὐτή, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὁ ἁρμόζων τρόπος καὶ δὴ εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν. Πρέπει νὰ γίνῃ κἄποτε ἡ διαίρεσις αὐτὴ ἀλλὰ κατὰ τρόπον ὀρθολογιστικὸν καὶ ὄχι ὑπὸ τὴν μορφὴν δακτυλίου, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ περιφερείας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μεταξὺ των.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Ἀνωγειανάκης ἔχει τὸν λόγον.

§24Α. ΑΝΩΓΕΙΑΝΑΚΗΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς προλαλήσαντας κυρίους συναδέλφους ὡς πρὸς τὸ ἄτοπον τῆς διαιρέσεως τῶν περιφερειῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν. Εἰδικώτερον διὰ τὴν περιφέρειαν Θεσσαλονίκης ὑπάρχουν λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν παραμονὴν τοῦ παλαιοῦ συστήματος. Οἱ συνάδελφοι, οἱ ἀντιλέγοντες, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπωφεληθοῦν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς διαιρέσεως. Διότι, ἤδη, καταρτίζονται τὸ ὀλιγώτερον 4 συγκροτήματα πολιτικὰ τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτάς. Ἐάν, ἑπομένως, ἐπ’ αὐτῶν ὑπολογίζουν οἱ ἀντιλέγοντες, κάμνουν ἀσφαλῶς λάθος. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι μία περιφέρεια ἡ ὁποία ἔχει ἑνότητα γεωγραφικὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν διαιρέσωμεν 30 ἢ 40 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θέλομεν σήμερον νὰ τὴν διαιρέσωμεν. Ἐπισημαίνω τὸ γεγονός, ὅτι ἡ διαίρεσις τῆς περιφερείας αὐτῆς καὶ δι’ ἕνα ἀκόμη λόγον εἶναι ἐντελῶς ἄτοπος, διότι θὰ εὐνοήσῃ ἓν καὶ μόνον κόμμα τοῦ ὁποίου ἡ δύναμις εὑρίσκεται εἰς τὴν περιφέρειαν. Πῶς εἶναι, λοιπόν, δυνατὸν κατὰ ἕνα τρόπον ἐντελῶς προνομιακὸν μία ἢ δύο ἕδραι τῆς περιφερείας αὐτῆς νὰ ἐκχωρηθοῦν εἰς τὸ κόμμα αὐτό; Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά, προστιθέμενα εἰς ὅσα οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι ἀνέπτυξαν, ὅτι ἀποτελοῦν λόγους τῆς παραμονῆς τῆς Θεσσαλονίκης, ἡνωμένης. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, παρακαλῶ, ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Τσουκαλᾶ μὲ τὴν ὁποίαν συντάσσομαι.

§25Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελα μίαν ἐξήγησιν, κύριε συνάδελφε. Ἀναφέρατε ὅ,τι συμβαίνει εἰς τοὺς πέριξ δήμους τῆς Θεσσαλονίκης, Ἀθηνῶν, νὰ ὑπάρχουν συγκεκροτημέναι δυνάμεις ἑνὸς κόμματος τὸ ὁποῖον ὑπολογίζετε, ὅτι θὰ εὐνοηθῇ.

§26Α. ΑΝΩΓΕΙΑΝΑΚΗΣ. Εἰδικῶς εἰς τὴν περιοχὴν Θεσσαλονίκης. Ἡ δύναμις τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος εἰς τὸ σύνολον εὑρίσκεται εἰς τὴν περιφέρειαν.

§27Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι θέμα ἀναπτύξεως.

§28Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι τοῦτο. Ἐὰν ἓν κόμμα συμβαίνῃ νὰ ἔχῃ συγκεκροτημένην τὴν δύναμίν του εἰς τὴν περιοχὴν τῶν πέριξ Δήμων, εἶναι προτιμοτέρα ἡ κατάτμησις παρὰ ἡ νόθευσις τοῦ ἀποτελέσματος εὐρυτέρας περιφερείας ὅπως εἶναι ὁ κεντρικὸς Δῆμος. Ὁπωσδήποτε, ἔτσι, εἶναι προτιμότερον, παρὰ νὰ νοθεύεται τὸ σύνολον τοῦ περιεχομένου τοῦ κυρίως Δήμου. Σᾶς λέγω, ὅτι διὰ νὰ εἶναι ἀδιάβλητος ἡ κατάτμησις πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς βάσιν μίαν ὀργανικὴν διοικητικὴν μονάδα, διότι ἄλλως ἡ κατάτμησις θὰ εἶναι διαβλητή. Αὐτὸ γίνεται καὶ ἀλλαχοῦ καὶ προετάθη καὶ ὑπὸ τῆς ΕΔΑ νὰ συμπτυχθοῦν ὅλοι οἱ πέριξ τῆς πόλεως δῆμοι καὶ νὰ παραμείνῃ ὁ κεντρικὸς Δῆμος. Τρίτον, τὸ καὶ σπουδαιότερον, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι δὲν εἶναι ξένα τὰ συμφέροντα καὶ αἱ ἐπιδιώξεις τῶν διαφόρων Δήμων πέριξ τοῦ κεντρικοῦ Δήμου, διότι, ὅπως ξεύρετε οἱ πέριξ Δῆμοι ἔχουν κοινὰ αἰτήματα καὶ ἐπιδιώξεις, ἀντιστρεφόμενα ἔναντι τῶν προσπαθειῶν καὶ τῶν ἐπιδιώξεων τοῦ κεντρικοῦ Δήμου.

§29Α. ΑΝΩΓΕΙΑΝΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς διαφεύγει ἡ μεγάλη συζήτησις ἡ ὁποία ἔχει γίνει συζητουμένου τοῦ συγκοινωνιακοῦ προβλήματος περὶ τὰ θέματα αὐτὰ καὶ νομίζω, ὅτι ἀπεδείχθη καταδήλως τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτι ἡ Θεσσαλονίκη εἴτε εἶναι διῃρημένη εἰς Κοινότητας εἴτε εἰς Δήμους ἀποτελεῖ ὀργανικὸν σύνολον. Ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐθίξατε, ὅτι νοθεύεται ἴσως τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ κέντρου τῆς πόλεως ἐκ τῆς προσθήκης τῶν πέριξ Δήμων καὶ κοινοτήτων δέχομαι, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελῇ ἓν ἐπιχείρημα, ἀλλ’ εἰδικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν σᾶς εἶπον, ὅτι ἐπειδὴ ὑπάρχουν 4 πολιτικὰ σχήματα τὴν διαφορὰν θὰ τὴν ἐξουδετερώσουν ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς. Δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως, θέμα ἐκκαθαρισμοῦ. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι τὸ θέμα τῆς Θεσσαλονίκης, τῆς πόλεως μετὰ τῶν συνοικισμῶν της, ὀφείλει νὰ ἀποτελέσῃ μίαν μονάδα. Πέραν, ὅμως, αὐτοῦ ἐπιμένω, ὅτι εἶναι λάθος καὶ ἡ διαίρεσις τοῦ Ν. Θεσσαλονίκης καὶ ἡ ἀφαίρεσις τῶν ἀγροτῶν τῆς περιοχῆς ἀπὸ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, διότι δὲν εἶναι ἡ Θεσσαλονίκη ὅ,τι εἶναι ἡ Ἀθήνα καὶ ὁ Πειραιεύς, δηλαδὴ κέντρα ὑπὸ τὴν κυρίως ἀστικὴν μορφήν. Ἐκεῖ εἶναι κοινότητες ὑπὸ τὴν ἀστικὴν ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἡμιαστικὴν καὶ ἀγροτικὴν μορφήν. Δὲν εἶναι, ἑπομένως, σωστὸν νὰ κάμετε τὴν διαίρεσιν αὐτὴν καὶ μάλιστα κατὰ τὸν ἐντελῶς πρόχειρον τρόπον αὐτόν, διότι 30 ἢ 40 ἡμέραι μᾶς χωρίζουν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα ποὺ χρειάζονται ὥστε νὰ γίνῃ ἡ ἀναπροσαρμογὴ ὅλων ἡμῶν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κ. Παπακωνσταντίνου ἔχει τὸν λόγον.

§31Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας σκέψεις ἐπὶ τῆς συζητουμένης διατάξεως ἔχω νὰ εἴπω. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ ἐκλογὴ τῶν βουλευτῶν συνδέεται ἀναγκαστικῶς μὲ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, μὲ τὴν ἐκλογικὴν ἐπαρχίαν, ὅπως ὥριζε τὸ Σύνταγμα πρὸ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ 1911. Καὶ ὁ καθορισμὸς τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας καὶ ἡ διαγραφὴ τῆς περιφερείας ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ διεξάγεται ἡ ἐκλογὴ ἔχει δώσει ἀφορμὴν διαβολῆς τῶν συστημάτων τὰ ὁποῖα ἴσχυον εἰς τὸν τόπον μας διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῶν βουλευτῶν. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας εἶχε προκαλέσει τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικὸν μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον συνεδέθη μὲ τὴν στενὴν περιφέρειαν εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ μὲ τὴν πρωτοδικειακὴν περιφέρειαν εἰς τὰς νέας Χώρας, τὰς ἀπελευθερωθείσας ἀπὸ τὸ 1912 καὶ ἐντεῦθεν. Εἶναι ἀνάγκη, ἑπομένως, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια νὰ καθορισθῇ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δίδῃ λαβὴν εἰς παρεξηγήσεις, ὅτι ὁ καθορισμός της ἔγινε διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ἄλλοι σκοποί, πέραν ἐκείνων τοὺς ὁποίους διαβλέπει τὸ Σύνταγμα, δηλαδὴ νὰ ἀναδείξῃ τοὺς βουλευτὰς τῶν περιφερειῶν, δεδομένου ὅτι κατὰ ρητὴν συνταγματικὴν διάταξιν, οἱ βουλευταί, δὲν ἀντιπροσωπεύουν μόνον τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ καὶ τὴν περιφέρειαν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐκλέγονται. Ποία εἶναι ἡ περιφέρεια ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν, χωρὶς νὰ δίδῃ τὴν ἀφορμὴν νὰ λεχθῇ ὅτι ἐξυπηρετοῦνται ἄλλοι σκοποὶ καὶ ὄχι οἱ σκοποὶ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ ἐκλογικὴ νομοθεσία. Ἡ μονὰς ἡ ἐκλογικὴ πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν. Πέραν αὐτοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅπως ἀπεδέχθη ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι μία περιφέρεια ἐκλογική, ὅπως αἱ Ἀθῆναι, μὲ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας πρώην δήμους Ἀθηναίων, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν νέαν ἐκλογικὴν μονάδα ἡ ὁποία νὰ ἀναδείξῃ, τοὐλάχιστον, 30 βουλευτὰς δηλαδὴ τὸ ⅒ τοῦ συνόλου τῶν βουλευτῶν, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν θὰ εἶναι 300. Ἐκ τῆς ἀνάγκης ἐπιβάλλεται ὁ διαχωρισμὸς τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν τῶν μεγάλων πόλεων. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀπὸ ἐτῶν ἔχει διαχωρισθῆ ἡ πρωτεύουσα καὶ ὁ Πειραιεὺς ἀπὸ τὸν Νομὸν Ἀττικῆς μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἑνωθῆ. Ἤδη, ὅμως, ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια καὶ τοῦ πρώην Δήμου Ἀθηναίων, ἡ διαχωρισθεῖσα ἀπὸ τὸν Νομὸν Ἀττικῆς, εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον διαγράφεται ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια. Ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλεται ἡ διαίρεσις τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας τῶν Ἀθηνῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἄλλην βάσιν τῆς κατατμήσεως τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας τῶν Ἀθηνῶν, παρὰ μόνον ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν ἄλλων μονάδων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, τοῦ σημερινοῦ, ὑπὸ τὰ γνωστά του ὅρια καὶ τῶν ἄλλων δήμων καὶ κοινοτήτων οἱ ὁποῖοι ἔχουν συσταθῆ ἐντὸς τοῦ χώρου τοῦ πρώην Δήμου Ἀθηναίων. Καὶ ἂν αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἰσχύσῃ, προκειμένου περὶ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγραφῇ ἄλλη ἀρχὴ περὶ τῶν ἄλλων μεγάλων πόλεων καὶ δὴ τῆς Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἅπτεται μὲ τὴν ὕπαιθρον χώραν. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν Θεσσαλονίκην νὰ μὴ ἰσχύσῃ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τοῦ χωρισμοῦ τοῦ κέντρου τῆς πόλεως τῆς Θεσαλονίκης ἀπὸ τοὺς λοιποὺς δήμους καὶ κοινότητας. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὅτι, ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, πρέπει νὰ καθιερωθῇ κατὰ τρόπην ὀργανικόν, ὥστε νὰ μὴ δίδῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, νομίζω, ὅτι ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ρήτορας. Ἡ μόνη ἀντίρρησις εἶναι ἐὰν θὰ πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἀπὸ τώρα, ἢ ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ νέα ἐκλογικὴ περιφέρεια πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἀμέσως. Προσωπικῶς ὁ ὁμιλῶν πολιτεύεται εἰς μίαν περιοχήν, ἡ ὁποία ἕως τώρα ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὴν ἕνωσιν δύο Νομῶν, τοῦ Νομοῦ Ἀργολίδος καὶ τοῦ Νομοῦ Κορινθίας. Προσωπικῶς δὲ πολιτευόμενος ἀπὸ τοῦ 1946 ὑπῆρξα πάντοτε ὑποψήφιος καὶ βουλευτὴς καὶ τῶν δύο Νομῶν καὶ ἐκ τῆς οἰκογενειακῆς μου παραδόσεως ἔχω συνδέσει τὴν θέσιν μου μὲ τὰ συμφέροντα καὶ τῶν δύο Νομῶν. Αἰσθάνομαι προσωπικῶς μεγάλην πικρίαν προκειμένου νὰ ἀποχωρισθῶ ἀπὸ τὴν περιφέρειαν, τῆς ὁποίας ὑπηρέτησα τὸ συμφέρον ἐπὶ τόσας βουλευτικὰς περιόδους. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ καθορισμὸς τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέεται μὲ τὴν θέσιν τῶν πολιτευομένων. Προσωπικῶς μὲ ἐξυπηρετεῖ ἡ ἑνιαία περιφέρεια τῆς Ἀργολιδο–Κορινθίας. Ἠμπορῶ νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι εἰς τὸν Νομὸν Ἀργολίδος ἔλαβον σχεδὸν ἴσον ἀριθμὸν ψήφων μὲ τοὺς ψήφους τοῦ ὑποψηφίου τοῦ Ἀντιπροσωπεύοντος τὸν Νομὸν Ἀργολίδος, καὶ παρακαθημένου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Θὰ εἶχον λοιπὸν κάθε λόγον νὰ ἐπιδιώξω τὴν διατήρησιν αὐτῆς. Νομίζω ὅμως, ὅτι ὅταν πρόκειται νὰ τεθῇ μία ἀρχή, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ προσωπικὴ θέσις καὶ τὸ προσωπικὸν ἐνδιαφέρον τῶν ὑποψηφίων καὶ τῶν πολιτευομένων νὰ ἀσκήσῃ οἱανδήποτε ἐπίδρασιν. Κύριοι βουλευταί, ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὴν καθιέρωσιν ἑνὸς μικτοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον εἰς μὲν τὴν πρώτην κατανομὴν ἀκολουθεῖ τὴν βάσιν τῆς ἀμιγοῦς ἀναλογικῆς εἰς τὴν δευτέραν δὲ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἀλλὰ ἀναλογικὴ σημαίνει ἀναμέτρησις ἰδεῶν καὶ πεποιθήσεων. Καὶ εἰς αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ καμμίαν ἐπίδρασιν ἡ προσωπικὴ τοποθέτησις ὡρισμένων ὑποψηφίων εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδεθῇ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν φίλων καὶ συγγενῶν, τοὺς ὁποίους ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ κανεὶς ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς εἰς τὴν ἄλλην. Ἐὰν εἴμεθα ὀπαδοὶ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς πιστεύομεν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ διὰ τῆς πρώτης κατανομῆς ἡ ἐκπροσώπησις τῶν λαϊκῶν τάσεων καὶ ροπῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέσωμε τὴν ἐκλογὴν μὲ τὴν προσωπικὴν θέσιν καὶ μὲ τὴν ἀπαρίθμησιν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν φίλων καὶ τῶν προτιμήσεων, τὰς ὁποίας οἱοσδήποτε ὑποψήφιος ἔχει εἰς τὴν τέως ἑνιαίαν περιφέρειαν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν οἱοσδήποτε ὑποψήφιος ἢ πολιτευόμενος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς δυσχερείας, τὴν ὁποίαν ἀναμφισβήτητα ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ ἡ κατάτμησις τῆς παλαιᾶς περιφερείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιζητοῦμε, νὰ προτιμῶμεν τὸ τεκμήριον τῆς θέσεως τοῦ ὑποψηφίου καὶ ὄχι τὸ τεκμήριον τῆς προσκλήσεως τῶν λαϊκῶν τάσεων καὶ ροπῶν. Κύριε Πρόεδρε, διετυπώθη ἀντίρρησις, ὅτι εἰς τὰς μεγάλας πόλεις οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι ἔχουν συνταχθῆ κατὰ ἐνορίαν καὶ συμβαίνει πολλάκις μέρος μιᾶς ἐνορίας εἰς τὸ κέντρον τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, ἢ τοῦ Δήμου Πειραιῶς ἢ Θεσσαλονίκης, νὰ περιλαμβάνεται εἰς ἕνα τμῆμα καὶ τὸ ὑπόλοιπον εἰς ἄλλο. Ἡ ἐκλογικὴ νομοθεσία ἔχει ἀντιμετωπίσει καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, προβλέπεται δὲ ὁ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς διαχωρισμὸς τῶν ἐκλογέων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ τῆς κατοικίας τοῦ ψηφοφόρου. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ πρώτην φορὰν προκειμένου νὰ γίνῃ ἐκλογὴ βουλευτῶν, διότι ἀντιμετωπίσθη καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, οἱ κατάλογοι δὲ ἰσχύουν καὶ διὰ τὰς βουλευτικὰς καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Οἱ ψηφοφόροι π.χ. τῆς ἐνορίας «Κοιμήσεως Θεοτόκου» Κηφισσοῦ, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἀπὸ τὴν μίαν ὄχθην τοῦ Κηφισσοῦ περιλαμβάνονται εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων καὶ οἱ ἄλλοι ἀπὸ τὴν ἀντίπεραν ὄχθην εἰς τὸν Δῆμον Περιστερίου. Δηλαδὴ γίνεται διαχωρισμὸς ἀναλόγως τῆς ἐγκαταστάσεως. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν οὔτε καὶ αὐτὴ ἡ τεχνικὴ δυσχέρεια, διὰ νὰ ἰσχύσῃ ἡ διάταξις αὑτὴ ἀπὸ τὰς ἐπικειμένας βουλευτικὰς ἐκλογάς. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καθιερώσωμε μίαν περιφέρειαν, ἡ ὁποία θὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ λαϊκὰ συμφέροντα καὶ δεύτερον θὰ εἶναι ἀδιάβλητοι διότι δὲν ἐπενοήθη διὰ νὰ ἐξυπηρετῇ ἄλλους σκοπούς, πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἑνιαία ἐκλογικὴ περιφέρεια πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἠ. Ἠλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§33Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀρχίσω ἀπὸ μίαν τεχνικὴν λεπτομέρειαν ἐπὶ τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου. Τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, κύριοι συνάδελφοι, προσδιορίζει ὅτι ἐκλογικὴ περιφέρεια «............. (ἀναγινώσκει)......». Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ τὶ πρόκειται νὰ γίνῃ κατὰ τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς, ἡ διάταξις θὰ ἔπρεπε, διὰ νὰ εἶναι ἀπολύτως ἀδιάβλητος, νὰ ὁρίζῃ, ὅτι θὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁρίων, τῶν ὑφισταμένων μέχρι τῆς καταθέσεως τοῦ σχεδίου τοῦ νόμου. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἠκούσθησαν πολλὰ παράπονα, δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι,—τὰ παράπονα εἶχον ἀκουσθῆ ἐν σχέσει πρὸς μετακινήσεις δήμων μεταξὺ Μεσσηνίας καὶ Λακωνίας καὶ μεταξὺ Μεσσηνίας καὶ Ἠλείας κατὰ τὰ τὸ παρελθὸν— δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ εὐχέρεια εἰς μίαν Κυβέρνησιν, μέχρι τῆς παραμονῆς τῶν ἐκλογῶν, νὰ μεταβάλῃ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν διότι τοῦτο θὰ ἦγεν εἰς διαβλητὸν ἀποτέλεσμα. Μετὰ τὴν παρατήρησιν αὐτὴν τὴν τεχνικήν, θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῶν ἐδαφίων 1 καὶ 2 τὰ ἀκόλουθα: Ὅλοι σχεδὸν οἱ προλαλήσαντες, ἐκτὸς τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀργολίδος, ἀνέπτυξαν τὰ ἀνακύπτοντα εἰς τὰς ἰδίας των ἐκλογικὰς περιφερείας ζητήματα καὶ ἀνέφερον ἀρκετὰ ἐναργῶς τὰ μειονεκτήματα τοῦ συστήματος. Νομίζω, ὅτι αὐταὶ αἱ παρατηρήσεις, καί, ὅσαι εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψιν τοῦ Σώματος ἀποτελοῦν τὴν διαπίστωσιν ὅτι αὐτὸς ὁ τεμαχισμὸς τῶν περιφερειῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγάγῃ εἰς ἀποτελέσματα σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Μᾶς εἶπεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Φλωρίνης καὶ ἐπανέλαβεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ σκέψις των εἶναι, νὰ εἶναι ἐκλογικὴ περιφέρεια ὁ Νομός. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν εἴπομεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἕνας Δεσποτικὸς Κυβερνήτης ὕψους, ἑνὸς μέτρου νὰ ἐπινοήσῃ πολλὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τοῦ ὕψους αὐτοῦ, διὰ νὰ διατάξῃ νὰ κοντήνουν ὅλους τοὺς ὑπηκόους του εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος, ἐνῷ ἡ ἀληθὴς πρόθεσίς του θὰ ἦτο ὁ ἀκρωτηριασμὸς τῶν πολιτῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐὰν ἐννοοῦμε ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ Νομοῦ νὰ ὁμιλοῦμεν ὅτι αἱ Ἀθῆναι ἔχουν πολλοὺς τριάκοντα βουλευτάς. Μὲ τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι δυνατὸν αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι νὰ διαιρεθοῦν εἰς μικροτέρας τοιαύτας ἐνῷ μὲ τὴν ἀναλογικὴν ἡ μικρὰ περιφέρεια θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἐκλέγῃ ἀντιπρόσωπον. Ἀπεναντίας διὰ τοῦ τεμαχισμοῦ τῶν περιφερειῶν ἀναιρεῖται ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναλογικῆς, δηλαδὴ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει μονοεδρικὴ περιφέρεια εἶναι δυνατὸν τὰ 99% νὰ ψηφίσουν τὸν ἕνα ὑποψήφιον καὶ αὐτὸς νὰ μὴ ἐκλεγῇ. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν δύο ἐκλογικῶν ἑδρῶν, ἡ ἰσχυροτάτη μειοψηφία, θὰ ἦτο δυνατὸν μὲ τὸ σύστημα αὐτό, νὰ συντρίβεται πρὸ τῆς ἐλαχίστης πλειοψηφίας. Ὁ κύριος Παπασταύρου λέγει εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν μιᾶς τροπολογίας, εἶναι δυνατὸν ἐὰν εἰς μίαν περιφέρειαν μὲ δύο ἕδρας τὸ ἕνα κόμμα λάβῃ 10.500 ψήφους καὶ τὸ ἄλλο 9.500 καὶ τὰς δύο ἕδρας θὰ τὰς καταλάβῃ τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ τὰς 10.500 ψήφους καὶ οὕτω θὰ φθάσωμεν ἡ ἰσχυροτάτη μειοψηφία νὰ ὑποχωρήσῃ πρὸ τῆς ἐλαχίστης πλειοψηφίας.

§34Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτό, κύριε συνάδελφε, πιστεύω ὅτι θὰ τροποποιηθῇ.

§35Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις θέλω νὰ καταλήξω εἰς ἕνα γενικὸν συμπέρασμα. Εἰς περιφέρειαν τριῶν ἑδρῶν, θὰ εἶναι δύσκολον νὰ ἀναδειχθῇ πλέον τοῦ ἑνὸς βουλευτοῦ ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν. Ἡ ΕΔΑ εἶναι συνεπὴς πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέτεινε τὸ 1951, διότι μὲ τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι δυνατὴ ἡ σμίκρυνσις τῶν περιφερειῶν, ἐνῷ τοὐναντίον δὲν εἶναι δυνατὴ μὲ τὴν ἀναλογικήν. Δι’ αὐτὸ ἡ ΕΔΑ μαζὶ μὲ ἄλλους βουλευτὰς τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως προέτεινε τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Παπασπύρου–Τζώρτζη διὰ τῆς ὁποίας θὰ διατηρηθοῦν ὄχι μόνον ἅπασαι αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι τοῦ 1956, ἀλλὰ καὶ ὅσαι περιφέρειαι ἐκλέγουν ἕνα ἢ δύο ἢ καὶ τρεῖς βουλευτὰς νὰ προσκολληθοῦν εἰς τὰς πλησιεστέρας περιφερείας. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ Νομὸς Κεφαλληνίας ἀποτελεῖ μίαν περιφέρειαν μετὰ τῆς Ἀχαΐας, ἡ Ζάκυνθος μετὰ τῆς Ἠλείας, ὁ Νομὸς Χαλκιδικῆς μετὰ τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης κλπ. Αὐτὴ ἡ τροπολογία νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ σοβαρότητα ἀπὸ ὅλην τὴν Βουλήν. Θὰ ηὐχόμην, κύριοι συνάδελφοι, τελειώνοντας — εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, τὴν ἐκπνέουσαν, δὲν γίνεται — εἰς τὴν προσεχῆ Βουλήν, θὰ ηὐχόμην εἰς χρόνον ἀνύποπτον, τὸν πρῶτον μῆνα ἀπὸ τῆς συγκροτήσεως τῆς Βουλῆς εἰς Σῶμα, ἐπιτελεῖς ὅλων τῶν κομμάτων διακομματικῶς σκεπτόμενοι νὰ κάμουν ἕνα ὑπόδειγμα, ἔξω κομματικῶν ὑπολογισμῶν, ἕνα ὑπόδειγμα ἔστω καὶ μὴ ψηφιζόμενον, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἐγένετο ποτὲ πάγιος νόμος, ἀλλὰ νὰ ἦτο ἡ βάσις, ἡ πυξὶς ἡ ὁποία θὰ καθωδήγει εἰς τὴν ἄνευ κομματικῶν ὑπολογισμῶν εὕρεσιν ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον νὰ περιφρουρῇ τὴν ἀντιπροσωπευτικὴν δύναμιν τῆς λαϊκῆς ψήφου, τὸν σεβασμὸν τῆς ἀρχῆς τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ε. Καλατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§37Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλέχθη ἀπὸ ἐγκυρότατα χείλη ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ὁδεύει πρὸς τὸν θάνατον, νὰ προκύψῃ ἐκλογικὸν σύστημα μὲ στοιχεῖα ἀντικειμενικότητος κρινόμενα καὶ μὲ ὅλον ἀπαύγασμα τὰς ὑποκειμενικὰς ἀδυναμίας τῶν οἱωνδήποτε ἐξ ὅλων μας κυρίων συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι εἶναι συνάρτησις τῆς πολιτικῆς των ἐπιδιώσεως. Κατὰ συνέπειαν, ἀκαίρως ἴσως, καὶ δι’ ὀλίγα λεπτὰ καὶ ἀσκόπως θὰ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἐὰν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα συνεζητεῖτο εἰς ἀνύποπτον χρόνον, εἰς χρόνον δηλαδὴ κατὰ τὸν ὁποῖον ὡς προεβλέπετο ἄλλωστε πρὶν σημειωθοῦν αἱ τελευταῖαι πολιτικαὶ ἐξελίξεις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἐν ἀτμοσφαίρᾳ πλήρους ψυχραιμίας καὶ ἀντικειμενικότητος πολὺ περισσότερον ἐὰν εἶχε νομοθετικῶς κατοχυρωθῆ ἡ γενικωτέρα ἀναγνώρισις τοῦ ὅτι οὐδέποτε ἐκλογικὸν σύστημα ψηφιζόμενον ἐφαρμόζεται καὶ ἰσχύει εἰς τὰς ἀμέσως ἑπομένας ἐκλογάς. Θὰ ἤθελον ὅμως, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀποκτήσῃ σταθερότητα, καλῶς ἐννοουμένην, πολιτικὴν ὁ τόπος αὐτός, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς σταθεροποιήσεως ὡρισμένων θεσμῶν, οἱ ὁποῖοι συναρτῶνται μὲ τὴν δημοσίαν ζωήν, ὅπως εἶναι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, θὰ ἤθελον νὰ σημειώσω ὅτι πιστεύω ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁ τόπος αὐτὸς νὰ ἀποκτήσῃ σταθερὰν μονάδα διοικητικὴν ἢ ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζεται ὅτι ἡ διοικητικὴ μονάς, ἡ διοικητικὴ διαίρεσις, ἐν τῇ μονάδι τοῦ Νομοῦ, ἀποτελεῖ τὴν σταθερὰν μονάδα, περὶ τὴν ὁποίαν νὰ περιστρέφεται ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος, δηλαδὴ νὰ τακτοποιῆται ὁ Νομὸς μὲ τὸν ἐκλογικὸν σύλλογον νὰ ἀποτελῇ ἑνιαίαν καθολικὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Δυστυχῶς ὅμως ἀπὸ τότε ποὺ συνεστήθησαν τὸ πρῶτον οἱ Νομοὶ τῆς Ἑλλάδος μέχρι σήμερον, ἠλλοιώθησαν τόσον βασικῶς καὶ οὐσιωδῶς αἱ προϋποθέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἑδράζεται ἡ διοικητικὴ διαίρεσις τῆς Χώρας, ὥστε δὲν δυνάμεθα σήμερον ἐν ὄψει καὶ τῶν μεταβολῶν αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τῆς Χώρας κατὰ τὴν περίοδον τὴν κατοχικὴν γνωστοῦ ὄντος μέχρι τοῦ 1940 ὅτι οἱ Νομοὶ τῆς Ἑλλάδος ἀνήρχοντο εἰς 36 ἢ 38 ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι καὶ ἐφθάσαμε σήμερον εἰς 50 περίπου, ἠλλοιώθησαν ἐπαναλαμβάνω, αἱ βασικαὶ προϋποθέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ διοικητικὴ διαίρεσις. Καὶ ἐρωτᾶται σήμερον, ἀνταποκρίνονται αἱ διοικητικαὶ μονάδες, ἡ δευτέρα μονὰς δηλαδὴ μετὰ τὴν μονάδα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὁ Νομός, εἰς τὰς συνθήκας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὰς προϋποθέσεις τῆς καλλιεργείας καὶ ἀναπτύξεως τῆς πολιτικῆς συνειδήσεως καὶ ψυχολογίας μιᾶς συγγενείας δηλαδὴ μὲ τὴν ὁποίαν συνδέεται ἡ ἑνιαία ἐκλογικὴ περιφέρεια; Γνωρίζομεν ὅλοι μας ὅτι ἡ μπακλαβαδοποίησις ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία συνετελέσθη ἰδιαίτερα κατὰ τὴν κατοχικὴν περίοδον, δὲν ἀνταποκρίνεται κἂν οὔτε εἰς τοὺς βασικοὺς γεωπολιτικοὺς παράγοντας, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ βάθρον τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως οἱασδήποτε Χώρας. Κατὰ συνέπειαν, δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομε τὴν διοικητικὴν μονάδα ἐκείνην, ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς ἑνιαίας ἐκλογικῆς περιφερείας. Δι’ αὐτὸ ἐφθάσαμε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ θλιβερὸν νὰ μὴ εἴπω τὴν λέξιν κατάντημα τῆς ἑκάστοτε τροποποιήσεως τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν ἀναλόγως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Δὲν συμφωνῶ, μὲ τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος, κύριον Ἠλιοῦ, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, εἶναι συνάρτησις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, δύναται καὶ πρέπει νὰ διαμορφωθῇ ἑνιαία, ἢ συνδεομένη μὲ τὴν διοικητικὴν μονάδα διαβιώσεως ἢ μὲ τὸν ἐκλογικὸν σύλλογον, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ ὡς ἀλληλεξάρτησις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ διὰ νὰ μὴ καταπονῶ, ἐπαναλαμβάνω, τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐρωτᾶται, σήμερον ἔχομεν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου τὴν ὀργανικὴν σύνθεσιν ἐφ’ ὅσον κατατείνομεν εἰς τὴν ἀπόκτησιν ἑνὸς σταθεροῦ μέτρου ἐκλογικῆς περιφερείας ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ Νομοῦ; Ποῦ εἶναι τὸ κριτήριον, ὁ ἐκλογικὸς σύλλογος, ἢ διοικητικὴ περιφέρεια; Περιττὸν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἄγομαι εἰς αὐτὸ ἀπὸ μίαν ὑποκειμενικὴν τοποθέτησιν, ἀσχέτως ἐὰν συμβαίνῃ ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, ὁ Νομὸς Φθιωτιδοφωκίδος, νὰ μεταβάλλεται εἰς Νομὸν Φθιώτιδος διὰ τοῦ νομοσχεδίου, προχωρῶ εἰς τὴν γενικὴν ἀρχὴν περὶ τῆς ἑνιαίας διοικητικῆς περιφερείας. Ἀλλὰ θέλω νὰ τονίσω, ὅτι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ διαγράφεται, δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία δημιουργεῖ τὴν σταθερὰν βάσιν τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας διὰ τὸ μέλλον τῆς Χώρας. Πάντως, δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ τεθῇ τὸ θέμα τοῦ ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, διότι θὰ διαπιστωθῇ βασίμως ὅτι ἡ διοικητικὴ περιφέρεια σήμερον ἐν πολλοῖς δὲν ἀνταποκρίνεται οὔτε εἰς τὰς τοπικὰς ἐπὶ μέρους βασικὰς προϋποθέσεις ἐντὸς ποίου δηλαδὴ χώρου δέον νὰ περικλείεται ἕνας πληθυσμὸς συνεδεδεμένος μὲ ἱκανότητα οἰκονομικοκοινωνικῶν προβλημάτων. Ἀναμφισβητήτως δὲν συντρέχει αὐτὴ ἡ προϋπόθεσις, ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι τῆς παρούσης δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς Α ἢ Β ἀντιλήψεως, διὰ τὴν Γ ἢ Δ περιφέρειαν νὰ ἀγώμεθα εἰς ὑποβολὴν τροπολογιῶν γενικώτερον στρεφομένας κατὰ τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας. Θὰ ἤθελα νὰ ἔλεγα ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων συνεπειῶν τὰς ὁποίας δημιουργεῖ ἕνας ὑπερπληθυσμὸς εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα,—τὰ λέγω αὐτὰ ἐξ ἀφορμῆς τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐγεννήθη διὰ τὴν τοιαύτην διαίρεσιν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν— ἀνακύπτει ἕνα ἄλλο θέμα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύομεν τὴν ὕπαιθρον καὶ ἰδιαιτέρως τὰς περιφερείας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι σήμερον ἔχουν τὸν πληθυσμόν των, ὁ ὁποῖος κατέρχεται συνεχῶς εἰς τὰς Ἀθήνας, πέραν αὐτοῦ, ἐκτὸς δηλαδὴ τῆς ἀνάγκης τῆς καθιερώσεως τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας διὰ μιᾶς, ἀπὸ ἀπόψεως σταθερότητος δημοσίας ζωῆς, εἰς τὸ μέλλον ἀνακύπτει ἕνα γενικώτερον πολιτικὸν πρόβλημα εἰς τὸν τόπον αὐτόν, διότι ἡ μετατόπισις τοῦ πληθυσμοῦ πρὸς τὰ ἀστικὰ κέντρα δημιουργεῖ ἕτερον πρόβλημα. Διότι εἶναι μὲν συνταγματικὴ ἀρχὴ ἡ ἰσότης τῶν Ἑλλήνων ἔναντι τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ εἶναι μία πραγματικότης κοινωνικὴ σήμερον καθ’ ἣν, ἐν Ἀθήναις συγκεντροῦνται τὰ 80% τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος τῆς χώρας, συνάρτησις δὲ τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος εἶναι ἡ πολιτικὴ δύναμις καὶ ἐκπροσώπησις. Μετὰ τί θὰ ἐλέγομεν ἡμεῖς ἂν ἠκούαμεν τοὺς συναδέλφους Ἀθηνῶν διαμαρτυρομένους διὰ τὴν μὴ πληρότητα τῆς οἰκονομικῆς ἐκπροσωπήσεως ὅταν ἐβλέπομεν ὅτι οὐσιαστικῶς θυσιάζεται ἡ ὕπαιθρος εἰς τὴν ἰσχυρὰν πολιτικὴν ἐκπροσώπησιν τῆς πρωτευούσης; Θὰ εἴπητε ὅτι τὸ θέμα ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν γενικὴν δημοκρατικὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος τῶν πολιτῶν κατὰ τὸ Σύνταγμα τὸ ὁποῖον εἶναι συνάρτησις τῆς ἀρχῆς τῆς δημοκρατικῆς ἐκπροσωπήσεως καὶ συνεπῶς πλησιάζει ὁ καιρὸς καθ’ ὃν αἱ Ἀθῆναι, ἡ Θεσσαλονίκη καὶ ὁ Πειραιεὺς θὰ ἔχουν τόσην πολιτικὴν ἐκπροσώπησιν, δηλαδὴ πολιτικὴν ἔκφρασιν καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς δημοσίας ζωῆς τοῦ τόπου τοιαύτην καὶ ἀριθμητικὴν δύναμιν πρὸς τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν διαθέτει σήμερον ὁ ἀστικὸς κόσμος τοιαύτην, ὥστε οὐσιαστικῶς ἡ δημοκρατικὴ ἀρχὴ περὶ ἰσότητος νὰ ἔχῃ ἐξαφανισθῆ. Ταῦτα εἰς γενικὰς παρατηρήσεις μὲ συμπέρασμα ὅτι δὲν εἶναι ἀσφαλῶς ὀρθὴ ἡ Νομαρχιακὴ περιφέρεια, διότι ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικῶς ὀργανικῶς ὑφισταμένην κοινωνικοοικονομικὴν κατάστασιν γενικῶς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει κατ’ ἀνάγκην τὸ δέχομαι διότι δὲν ἔχει τὸν καιρὸν ἡ Βουλὴ ἀνυπόπτως, ἀνέτως καὶ ψυχραίμως νὰ συζητήσῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀναγκαστικῶς εἶναι τὸ μὴ χεῖρον βέλτιστον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Παπαηλιάκης ἔχει τὸν λόγον.

§39Ι. ΠΑΠΑΗΛΙΑΚΗΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως, μὲ τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας συναδέλφους καὶ νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, δὲν θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ τοὐλάχιστον διὰ τὰς προσεχεῖς βουλευτικὰς ἐκλογὰς διότι διὰ τὰς προσεχεῖς βουλευτικὰς ἐκλογὰς θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἀπὸ 14.1.1956 β. διατάγματος. Δηλαδὴ νὰ μείνῃ ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια ὡς εἶχε καθορισθῆ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, ὁπότε καὶ διενηργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1956. Καὶ εἰδικῶς διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, κύριε Πρόεδρε, ἐλέχθησαν, ὀρθότατα, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματός μας, ὅτι προκειμένου διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, δὲν ἔγινε κατάτμησις τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης, ὡς ἀνεπτύχθη καὶ ὡς ἐξετέθη, ἐξέλεξε κατὰ τὸ 1956 16 βουλευτὰς καὶ ἔχει 250.000 περίπου ψηφοφόρους. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, ὁ Νομὸς Θεσ)κης χωρίζεται, διαμελίζεται, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγός μας, εἰς τρεῖς ἐκλογικὰς περιφερείας. Εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης μὲ ψηφοφόρους περίπου 100.000, εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τῆς ὑπαίθρου, μὲ ψηφοφόρους ἐπίσης 100.000 περίπου καὶ εἰς τὴν τρίτην ἐκλογικὴν περιφέρειαν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ξέρετε καὶ σεῖς, ὅπως καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων, ὅτι ἡ τρίτη ἐκλογικὴ περιφέρεια τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης, τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, δὲν ἀποτελεῖ ἓν ἑνιαῖον σύνολον. Τὸ σύνολον τῶν ψηφοφόρων εἶναι περίπου 50.000. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ σημειώσῃ ὅτι ἡ τρίτη ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς δήμους καὶ κοινότητας τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης ἔχει 50.000 ἐν συνόλῳ ἐκλογεῖς καὶ ὅτι εἰς μὲν τὸ Ἀνατολικὸν μέρος τῆς πόλεως εἶναι ἡ Καλαμαριά, ἡ ὁποία ἔχει τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς πόλεως καὶ πρέπει νὰ διασχίσῃ περὶ τὰ 6 χιλιόμετρα διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν Δῆμον Νεαπόλεως, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ καὶ αὐτὸς μέρος τῆς τρίτης ἐκλογικῆς περιφερείας. Νομίζω ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ἐπιδιώκεται καὶ ἀναφέρεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, δὲν ἐπιτυγχάνεται ἂν γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 1. Καὶ ὁ μὲν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρει ὅτι κατετμήθησαν αἱ μεγάλαι πόλεις, διότι ἀποτελοῦνται ἀπὸ μεγάλον ἀριθμὸν ψηφοφόρων καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ μικρύνωμε τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας. Καὶ αὐτὸς μὲν θὰ ἔχῃ ἴσως δίκαιον προκειμένου περὶ τῶν δύο ἐκλογικῶν περιφερειῶν, προκειμένου ὅμως περὶ τῆς τρίτης ἐκλογικῆς περιφερείας τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης, τὸ σύνολον τῶν κατοίκων τῶν ὁποίων δὲν εἶναι πέραν τῶν 50.000, δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν αὐτό. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ δύο βουλευτῶν τοὺς ὁποίους βγάζουν οἱ δῆμοι καὶ κοινότητες τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Καλαμαριᾶς δὲν ἐργάζονται εἰς τὴν Καλαμαριᾶν, ἐργάζονται ἐντὸς τῆς Θεσσαλονίκης. Ἑπομένως δὲν ἔχουν κεχωρισμένα δικαιώματα, ἀλλὰ τὰ αὐτὰ δικαιώματα ποὺ ἔχουν καὶ οἱ Θεσσαλονικεῖς. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι καὶ τὸ 1933 ποὺ ἔγινεν ὁ διαχωρισμὸς αὐτὸς δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰς ὃ σημεῖον ἔγινε, διότι τώρα βλέπομε κοινότητας αἱ ὁποῖαι εἶναι μέσα εἰς τὴν καρδίαν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποτελέσουν τρίτην περιφέρειαν. Αὗται φυτοζωοῦν. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, θερμῶς τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδεχθῇ νὰ μὴ ἰσχύσῃ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ἀλλὰ διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν Θεσσαλονίκην νὰ ἰσχύσουν μόνον δύο ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Ἡ παραιτηθεῖσα Κυβέρνησις, διὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κυρίου Μακρῆ, εἶχεν εἴπει ὅτι προτείνεται ἡ κατάτμησις τῆς χώρας κατὰ Νομοὺς καὶ περαιτέρω ἡ ἐκλογικὴ κατάτμησις τῶν τριῶν μεγάλων πόλεων καὶ περιχώρων αὐτῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀποτρέπεται εἰς τὸ μέλλον κίνδυνος νοθεύσεως τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Νομίζω ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ποὺ θὰ διενεργηθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιφέρῃ νόθευσιν τοῦ συστήματος. Ἰδοὺ καὶ ἕνας ἄλλος λόγος ποὺ κατὰ τὰς περιπτώσεις ποὺ πρόκειται νὰ ἀλλάξῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, πρέπει νὰ γίνῃ αὐτό. Τότε βεβαίως πρέπει νὰ γίνεται κατάτμησις, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι μόνον δύο ἐκλογικαὶ περιφέρειαι.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σ. Τσιαπάρας ἔχει τὸν λόγον.

§41Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τὰς τρεῖς μεγάλας πόλεις, ἀνεξαρτήτως τῶν δημιουργουμένων συνθηκῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν προθέσεων τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ νομοθέτης, ὥστε πράγματι νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ συνθλίβεται καὶ νὰ συνθλίβωνται γενικῶς αἱ ψῆφοι τῶν πόλεων ἐν συσχετισμῷ μὲ τὴν ὕπαιθρον, εἰδικῶς διὰ τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης ὑπάρχουν λόγοι καθαρῶς οὐσιαστικοί, τοὺς ὁποίους θὰ ἤθελα νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, μηδὲ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐξαιρουμένου. Εἰδικῶς θὰ παρακαλέσω τοὺς βουλευτὰς τῆς Θεσσαλονίκης νὰ ἐπιστήσουν τὴν προσοχήν των ἐπὶ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, ὥστε νὰ δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ ἱκανοποιήσουν τοὺς ψηφοφόρους τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Παπακωνσταντίνου, τέως Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ἐξέθεσε τὴν ἰδικήν του προσωπικὴν ἐκλογικὴν κατάστασιν εἰς τὸν Νομόν του καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ προσωπικοῦ μου συμφέροντος, δοθέντος ὅτι ἡ ἐκλογική μου δύναμις εὑρίσκεται εἰς τὴν ὕπαιθρον κατὰ 70%, ἐν τούτοις, ὅμως, διὰ τὸν κόσμον τῆς ὑπαίθρου καὶ εἰδικῶς τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, συντάσσομαι ἐναντίον τῆς ἀπόψεως τοῦ διαχωρισμοῦ καὶ τοῦτο διὰ τοὺς ἑξῆς οὐσιαστικοὺς λόγους: Ἡ μὲν ἐπαρχία Λαγκαδᾶ, ἀποτελεῖ ἰδίαν διοικητικὴν μονάδα, ἔχουσαν τὴν Ἀγροτικήν της Τράπεζαν, τὸ Εἰρηνοδικεῖον της, καὶ ὅλας γενικῶς τὰς διοικητικὰς ὑπηρεσίας της, τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα τῆς ὑπαίθρου διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῇ τόσον ἀπὸ πλευρᾶς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ὅσον καὶ ἀπὸ πλευρᾶς Εἰρηνοδικειακῆς, ἀλλὰ καὶ γενικῶς ἅπασαι αἱ διοικητικαὶ ὑπηρεσίαι εὑρίσκονται ἐν Θεσσαλονίκῃ. Καὶ συνεπῶς ὁ δεσμὸς τῶν βουλευτῶν Θεσσαλονίκης τουτέστιν τῶν 15, εἶναι ἄμεσος μὲ ὁλόκληρον τὴν ὕπαιθρον καὶ οὕτω, ἀνεξαρτήτως τοῦ προσωπικοῦ μου κομματικοῦ μου συμφέροντος, ὑποστηρίζω ὅτι διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, ἐπιβάλλεται νὰ παραμείνῃ τὸ αὐτὸ σύστημα ὅπως καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρίσωμεν τὴν ἰδιομορφίαν τῆς ὑπαίθρου τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν ὕπαιθρον μόνον εἰς 6 βουλευτάς, ἐνῷ πρακτικότερον εἶναι νὰ ἐξυπηρετῆται ἀπὸ τοὺς 16, ὡς μέχρι τοῦδε ἴσχυε. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἀνεξαρτήτως κομματικῶν πολιτικῶν πεποιθήσεων ἔχουν ὑποχρέωσιν ἅπαντες οἱ βουλευταὶ τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης νὰ συνταχθοῦν μὲ τὴν ἄποψίν μου καὶ τοῦτο ἂν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐνδιαφέρονται πράγματι διὰ τοὺς μέχρι τοῦδε ἐκλογεῖς των. Ἐγὼ καὶ πάλιν τονίζω ὅτι ὁ διαχωρισμὸς αὐτὸς προσωπικῶς μὲ εὐνοεῖ ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶμαι βουλευτὴς διὰ τὸν ἑαυτόν μου καὶ μόνον καὶ οὐχὶ διὰ τὸν λαὸν τῆς ὑπαίθρου, ὁ ὁποῖος πράγματι εἶναι ἄξιος καλυτέρας μεταχειρίσεως, δοθέντος ὅτι ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς γνωρίζει νὰ διεκδικῇ τὰ δικαιώματά του. Ἐὰν παρ’ ἐλπίδα ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἤθελε κάμει δεκτὴν τὴν ἄποψίν μας αὐτήν, νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον ὅπως ὁ διαχωρισμὸς ὁ προβλεπόμενος ὑπὸ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου 1, μὴ ἰσχύσῃ διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς ἀλλὰ ἀπὸ τὰς μεταπροσεχεῖς τοιαύτας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας ἔχει τὸν λόγον.

§43Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, δὲν γνωρίζει κανεὶς ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ σοβαρῶς ἢ νὰ τὸ πάρῃ ὡς κἄτι τὸ ἀστεῖον. Βλέπει κανεὶς ὅτι ἀναγνωρίζεται περιφερειακὴ ἑνότης μεταξὺ διαφόρων ἐκλογικῶν περιφερειῶν ὡς μεταξὺ Σπετσῶν, Κυθήρων καὶ Πειραιῶς καὶ δὲν ἀναγνωρίζεται ἑνότης μεταξὺ Κερατσινίου, Νικαίας καὶ Πειραιῶς ἢ δὲν ἀναγνωρίζεται ἑνότης μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Περιστερίου ἢ Καισαριανῆς κ.λ.π. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα ποὺ ἀνεπτύχθησαν, ἰδίως ἀπὸ τὸν βουλευτὴν Κορινθίας ἀξιότιμον κύριον Παπακωνσταντίνου, ἠμποροῦν νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς προωρισμένα νὰ προκαλέσουν θυμηδίαν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω πῶς τολμᾷ κανεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν εἶναι πρὸς ὄφελος τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος ἡ μεγαλυτέρα συγκέντρωσις ἐκλογέων εἰς ὡρισμένας μικρὰς κατ’ ἔκτασιν περιφερείας. Ὀφείλουν νὰ μᾶς εἴπουν καθαρὰ οἱ ταῦτα τολμοῦντες, ὅτι κατατεμαχισμὸς τῶν πολυανθρώπων μικρῶν εἰς ἔκτασιν περιφερειῶν, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπει εἰμὴ εἰς τὴν δημιουργίαν πολλῶν ὑπολοίπων διὰ νὰ ὑπάρξῃ πλουσία λεία ὑπὸ τῶν μελλόντων νὰ πλειοψηφήσουν δύο Κομμάτων. Ἐπιμένετε εἰς τὸ ἄτοπον, νὰ εἶναι τὰ Κύθηρα, αἱ Σπέτσαι καὶ ἡ Ὕδρα μὲ τὸν Πειραιᾶ, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει συντηρητικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνισχύσῃ τοὺς συντηρητικοὺς ὑποψηφίους ὄχι μόνον διὰ νὰ λάβουν ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας ἕδρας εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ δημιουργηθοῦν πολλαὶ περιφέρειαι καὶ νὰ ἐπωφεληθοῦν τὰ δύο πρῶτα Κόμματα τῶν ὑπολοίπων τὰ ὁποῖα φυσικὸν εἶναι νὰ μείνουν εἰς κάθε ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Οἱ ὑποστηρίζοντες τοὺς χωρισμοὺς τῶν μεγάλων περιφερειῶν, ἂς εἴπουν καθαρὰ ὅτι ἐπιδιώκουν αὐτοὺς τοὺς σκοπούς. Ὅλα τὰ ἄλλα καὶ τὰ ὅσα ὁ κ. Παπακωνσταντίνου μᾶς εἶπε, δὲν εὐσταθοῦν καὶ ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ καλύψουν ἀνομολογήτους πόθους λεηλασίας προοδευτικῶν ψήφων, ὑπὲρ τῶν συντηρητικῶν τάσεων. Προσέξατε ὅμως, κύριοι, ὅτι ἐνδεχόμενον πάλιν νὰ ἀπατηθῆτε. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἶσθε σεῖς οἱ ζημιωμένοι ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Μὴ νομίζετε, ὅτι ὁ λαὸς δὲν παρακολουθεῖ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ὑπόπτους χειρισμοὺς τοὺς ὁποίους καὶ ἐπικρίνει. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ θεσμὸς τοῦ νὰ ἔχουν αὐτοκίνητα οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοὶ καὶ νὰ ἠμποροῦν νὰ ζοῦν δημοκρατικὰ καὶ νὰ κινοῦνται, χρησιμοποιοῦντες τὰ διὰ τὸν λαὸν μεταφορικὰ μέσα θὰ ἠμποροῦσαν νὰ πληροφορηθοῦν τὸ πραγματικὸν λαϊκὸν φρόνημα καὶ θὰ διεπίστωναν οἱ ἴδιοι ποίαν ἀπήχησιν ἔχουν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ ἐκλογικὰ τεχνάσματα, τὰ ὁποῖα κατατείνουν νὰ μειώσουν διὰ νόμων τὰ εὔλογα ἐκλογικὰ κέρδη τῶν προοδευτικῶν τάσεων.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ντεντιδάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§45Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προσέξῃ τὴν περίπτωσιν τοῦ Πειραιῶς. Ὁ Πειραιεὺς κατὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου μοιράζεται εἰς δύο περιφερείας, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Κεντρικοῦ Δήμου Πειραιῶς μετὰ τῶν Νήσων Σπετσῶν, Ὕδρας, Κυθήρων κ.λπ. καὶ εἰς τοὺς πέριξ Δήμους. Εἰς τοὺς πέριξ Δήμους περιλαμβάνεται καὶ τὸ Νέον Φάληρον. Καθὼς γνωρίζετε πάντες, τὸ Νέον Φάληρον εἶναι ὁ προθάλαμος τοῦ Πειραιῶς καὶ δὲν ἔχει σχεδὸν ὅρια διαχωρισμοῦ, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπειδὴ καὶ αἱ Νῆσοι εἶναι Δῆμοι καὶ προστίθενται εἰς τὸν Δῆμον Πειραιῶς, δὲν ὑπάρχει δικαιολογία, ὅτι ἀλλοιοῦται ἡ μορφὴ τῶν δύο τειχῶν τοῦ Νομοῦ καὶ τοῦ Δήμου. Ἠμπορεῖ ἀξιόλογα τὸ Νέον Φάληρον νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν Πειραιᾶ ἐφ’ ὅσον εἶναι Πειραιεὺς αὐτὸ καθ’ ἑαυτό.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης ἔχει τὸν λόγον.

§47Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συζητούμενον ἄρθρον καθιερώνει πολυτεμαχισμὸν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ὁ πολυτεμαχισμὸς αὐτὸς κατὰ βάσιν ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ στηρίξῃ, νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ νὰ καταστήσῃ ἀκόμη ἀδικωτέραν τὴν βασικὴν ἀρχήν, τὸν βασικὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς μοῦ κάμνει κατάπληξιν ἡ ἀντίφασις συναδέλφων τοῦ ἑνὸς τῶν Κομμάτων τῆς κοινῆς Συμπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἀβασανίστως καὶ διὰ χειροκροτημάτων ἐψήφισαν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ, ὅταν ἔθεσαν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ συγκεκριμένως ὅταν εἶδον ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ἐξυπηρετεῖ τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρόκειται νὰ τοὺς στοιχίσῃ προσωπικά, τότε ἀντέδρασαν. Θὰ ἔπρεπε, ὅμως, πρὶν φθάσουν εἰς τὸ ἄρθρον 1 νὰ ἀντιληφθοῦν, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἀντελήφθησαν, ἀλλὰ ἀφοῦ ἀντελήφθησαν, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον ἀντιταχθῆ κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ ἄρθρον 1 ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐπιδιώκει νὰ σταθεροποιήσῃ καὶ νὰ ἐπεκτείνῃ, δηλαδὴ διὰ τοῦ πολυτεμαχισμοῦ ἐπιδιώκεται νὰ ἐπιτευχθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον ὑπόλοιπον ὑπὲρ τῆς δευτέρας κατανομῆς. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐπιδιώκει τὸ ἄρθρον 1, εἶναι βέβαιον, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην κατανομὴν θὰ μείνῃ ἐλάχιστος ἀριθμὸς ἑδρῶν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς θὰ πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε τύποις νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Δὲν ὑπάρχει πλέον. Καταλύεται εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ τὸ στοιχειῶδες ἀκόμη χαρακτηριστικὸν τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καὶ θὰ ἔπρεπε, ἴσως, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὸ ἀντελήφθη αὐτὸ νὰ μεταβαπτίσῃ τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ τὸ ὀνομάσῃ περὶ «ἐνισχύσεως τῆς μειοψηφίας». Περαιτέρω, κύριοι συνάδελφοι, ἤθελον νὰ ὑπογραμμίσω τὸν εἰδικὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἔχει αὐτὸς ὁ πολυτεμαχισμὸς προκειμένου περὶ τριῶν βασικῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, ὁ διαχωρισμὸς προβλέπεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ὑπάρχουν στεγανὰ διαμερίσματα, Σινικὰ Τείχη, μεταξὺ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται πέριξ τῶν τριῶν μεγάλων πόλεων. Ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τοὺς Δήμους αὐτοὺς κατὰ συντριπτικὴν πλειοψηφίαν κατοικοῦν πρόσφυγες. Ὁ διαχωρισμὸς αὐτός, ἑπομένως, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἦτο εἰς τὴν πρόθεσιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὸν συνέλαβον, ἐξ ἀντικειμένου ἐπιδιώκει κατὰ τρόπον ἄξιον πάσης κατακρίσεως τὴν γνωστὴν διάκρισιν, τὸν γνωστὸν διχασμὸν μεταξὺ προσφύγων καὶ γηγενῶν, καὶ ἐπιμένω, ὅτι γίνεται αὐτὸ ἐξ ἀντικειμένου τοὐλάχιστον, διότι θὰ ὑπάρχουν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ προέλθουν ἀποκλειστικὰ καὶ μόνον ἀπὸ προσφυγικὰς περιφερείας καὶ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ προέρχωνται ἀπὸ ψήφους κυρίως γηγενῶν. Τὸ θέμα αὐτό, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀλλὰ ἰδιαίτερα τῆς σημερινῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ πρέπει νὰ τολμήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν εὐθύνην ἀναβιώσεως ἑνὸς διχασμοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ παρελθὸν ἐστοίχισεν εἰς τὸν τόπον καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ στοιχίσῃ καὶ πάλιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη, κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ἢ θὰ λεχθοῦν, νὰ προχωρήσῃ μὲ τόλμην καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον αὐτό, ἀφήνουσα τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας εἰς οἵαν κατάστασιν εὑρίσκοντο πρότερον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας, ἔχει τὸν λόγον.

§49Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς βασικὰς ἀρχάς, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τῆς παραγράφου 1 καθιερώνεται ὁ Νομὸς ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια. Ὀρθότατα, διότι ἀποτελεῖ τὸ μόνον ὀργανικὸν καὶ ἀδιάβλητον κριτήριον. Διὰ τῆς παραγράφου 3, ὀρθῶς προβλέπεται ἡ μεταβολὴ τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν ἐν περιπτώσει μεταβολῆς τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως βάσει ἀντικειμενικοῦ κριτηρίου. Ὑπὸ τῆς παραγράφου 2, ὀρθῶς προβλέπεται ἡ διαίρεσις τῆς Πρωτευούσης καὶ τῶν ἄλλων μεγίστων ἀστικῶν κέντρων. Αἱ πολὺ μεγάλαι αὗται περιφέρειαι δημιουργοῦν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἢ διὰ τῆς διαιρέσεως εἰς περισσοτέρας μικροτέρας περιφερείας ἢ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς ἰδίου ἐκλογικοῦ συστήματος εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς. Τὸν πρῶτον τρόπον καθιερώνει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, τὸ δεύτερον ὁ Ἑλληνικὸς νόμος τοῦ Δεκεμβρίου 1955 καὶ ὁ Γαλλικὸς νόμος τοῦ Μαΐου 1951, ὁ ὁποῖος εἶχε καθιερώσει διὰ τὴν ἄλλην μὲν Γαλλίαν τὸ σύστημα τοῦ μπαλλοτά, διὰ τὴν περιφέρειαν δὲ τοῦ Σηκουάνα τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἐπίκαιρος εἶναι ἡ εἰσαγωγὴ τῆς διαιρέσεως ἐν συνδυασμῷ πρὸς ἐκλογικὸν σύστημα, βάσει τοῦ ὁποίου, ἡ διαίρεσις δὲν δύναται νὰ ἀσκήσῃ οὐσιώδη ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Ἀλλὰ ὀφείλω, κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι βουλευταί, νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ ἐναντίον τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Ἐφραιμίδη, ὅτι σκοπὸς τῆς διαιρέσεως εἶναι ὁ διαχωρισμὸς μεταξὺ προσφύγων καὶ γηγενῶν. Εἶναι γνωστὴ ἡ στοργή, ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Κόμματός μου καὶ τῶν ἄλλων ἀστικῶν Κομμάτων πρὸς τοὺς πρόσφυγας ἀδελφούς μας. Βέβηλος εἶναι πᾶσα διαχωριστικὴ σκέψις. Καὶ ἀποτελεῖ αὕτη καπηλείαν τοῦ κόσμου τούτου, ἡ εὐθύνη τῆς ὁποίας ἀνήκει εἰς τὸν ὁμιλήσαντα κ. συνάδελφον, καὶ εἰς τὸ Κόμμα του, ἐφ’ ὅσον βεβαίως υἱοθετεῖ τὸν ὑπαινιγμόν. Ἐπιθυμῶ, ὅμως, νὰ προσθέσω ὅτι εἰδικῶς ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ τοιούτους ἀνοικείους ὑπαινιγμούς, διότι ἔχει ὑπογράψει, ἀπὸ κοινοῦ μὲ ἄλλους συναδέλφους, ἀνήκοντας εἰς τὸ Κόμμα του, τροπολογίαν εἰς ἄλλον ἐκλογικὸν νόμον, τὴν 17ην Σεπτεμβρίου 1952, προβλέπουσαν τὴν διαίρεσιν τῶν περιφερειῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὅπως καὶ ἡ παράγραφος 2 τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου. Κρίνατε, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἠθικὴν πολιτικὴν ἀξίαν τῶν προβληθέντων ἰσχυρισμῶν.

§50Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, κύριε Πρόεδρε, λαβὼν ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, σχετικῶς μὲ τὸν χωρισμὸν τῶν γηγενῶν καὶ προσφύγων, εἰπὼν ὅτι καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἡ πρόθεσις ἐξ ἀντικειμένου, ἀτυχῶς, γίνεται ὁ τοιοῦτος διαχωρισμός, ἐπετέθη ἐναντίον ἐμοῦ καὶ τοῦ Κόμματός μου, ἀντὶ νὰ ἀνασκευάσῃ τὰς σκέψεις μου διὰ παρατάξεως ἐπιχειρημάτων ἐὰν βέβαια εἶχε ἐπιχειρήματα. Ἐπιχειρήματα, ὅμως, ὁ κύριος συνάδελφος, δὲν εἶχε καὶ δι’ αὐτὸ ἐπροτίμησε τὰς ὕβρεις ἀποκαλέσας ἐμὲ καὶ τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, ὡς καπηλευομένους τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Ποῖοι, ὅμως, κύριε Πρόεδρε, εἶναι οἱ κάπηλοι τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, τὸ γνωρίζει καλῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκαπηλεύθησαν καὶ ὕβρισαν τὸν προσφυγικὸν κόσμον εἰς τὸ παρελθὸν καὶ μέχρι σήμερον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης, ἔχει τὸν λόγον.

§52Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Θὰ ἤθελον, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀρχίσω μὲ μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ συνάδελφος κ. Ἠλιοῦ. Ἀναφερόμενος ὁ κ. Ἠλιοῦ εἰς τὴν παράγραφον 3, τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου, ἔκαμε τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν ὅτι πρὸς διασφάλισιν τῆς ἀποφυγῆς τῆς καλπονοθείας θὰ πρέπει ἀπὸ τῆς καταθέσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ μέχρι τῶν ἐκλογῶν, νὰ ἀπαγορεύεται πᾶσα τροποποίησις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ἐνῷ, ὅμως, ὁ κ. Ἠλιοῦ διετύπωσε τὴν ὀρθὴν ταύτην παρατήρησιν, διέφυγε τῆς προσοχῆς του νὰ ἐξάρῃ τὴν τεθειμένην διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀρχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια συμπίπτει μὲ τὴν διοικητικὴν τοιαύτην, διότι ἀκριβῶς τοῦτο ἐπέρχεται διὰ τῆς διατάξεως καθ’ ἣν διαλύεται ἡ παράνομος συμβίωσις 7–8 Νομῶν, οἵτινες ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι πάλαι ποτὲ ἀπετέλουν μίαν διοικητικὴν περιφέρειαν, ἐξακολουθοῦν καὶ σήμερον ν’ ἀποτελοῦν ἑνιαίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, παρ’ ὅλον ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν ἕνεκα πλειόνων λόγῳ οἰκονομιῶν συγκοινωνιῶν κλπ., ἔπαυσαν ν’ ἀποτελοῦν ἑνιαίαν περιφέρειαν ἱδρυθέντων νέων Νομῶν. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ αὐτὰ ποὺ εἶπον, διὰ νὰ ἐκτιμήσητε πόσον ἀβάσιμα καὶ πόσον ἀντισυνταγματικὰ εἶναι ἐκεῖνα ποὺ ὑπεστηρίχθησαν. Ἐὰν λάβωμεν ὡς παράδειγμα τὸν Νομὸν Τρικάλων–Καρδίτσης, θὰ ἴδωμεν ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946 καὶ τοῦ 1951 ὁπότε ἴσχυεν ἡ ἀναλογική, ὁ Νομὸς Καρδίτσης ἀνέδειξεν 3 βουλευτὰς πέραν ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἔπρεπε σύμφωνα μὲ τὸν πληθωρισμόν του νὰ ἀναδείξῃ. Καὶ τοῦτο διότι, συμπίπτει ὁ Νομὸς Καρδίτσης νὰ ὑπερτερῇ τοῦ Νομοῦ Τρικάλων κατὰ μερικὰς χιλιάδας ψήφων. Μεταξὺ τῶν δύο τούτων Νομῶν οὐδεμία ἐν τοῖς πράγμασι ὑπάρχει συνοχὴ ἀπὸ ἐκλογικῆς ἀπόψεως. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς π. χ. ὁ ὁποῖος ἔλαβεν εἰς τὸν Νομὸν Καρδίτσης 11.000 σταυρούς, εἰς τὸν Νομὸν Τρικάλων ἔλαβε μόνον 600 — καὶ ἐγώ, ὅστις εἰς τὸν Νομὸν Τρικάλων 8.000, εἰς τὸν Νομὸν Καρδίτσης ἔλαβον μόνον 300. Πῶς, λοιπόν, ἐγὼ εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμαι βουλευτὴς Καρδίτσης, καὶ ὁ κ. Ἀλλαμανῆς βουλευτὴς Τρικάλων;

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§54Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἐφ’ ὅσον, κύριε Πρόεδρε, ἐκρίθη ἀναγκαῖον ὁ Πειραιεὺς νὰ χωρισθῇ εἰς δύο περιφερείας, εἶναι ἀπορίας ἄξιον διατὶ ἐπροτιμήθη νὰ ἀποτελέσουν ἰδίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τὰ προάστεια τοῦ Πειραιῶς καὶ οὐχὶ αἱ Νῆσοι Ὕδρα, Σπέτσαι, Κύθηρα κ.λ.π. αἱ ὁποῖαι καὶ παλαιότερον δὲν ὑπήγοντο εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ αἱ ὁποῖαι συνεπῶς οὐδεμίαν συνοχὴν ἔχουν μὲ τὸν Πειραιᾶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐκλογικῆς περιφερείας. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσουν ἰδιαιτέραν περιφέρειαν αἱ νῆσοι αὗται καὶ οὐχὶ οἱ περὶ τὸν Δῆμον Πειραιῶς διάφοροι Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι καὶ δύσκολον εἶναι νὰ χωρισθοῦν ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ διὰ σταθερῶν ὁρίων.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Εὐαγγέλου, ἔχει τὸν λόγον.

§56Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ ἑνώσω τὴν φωνήν μου μὲ τὴν φωνὴν τῶν ὑπολοίπων κ.κ. συναδέλφων Θεσσαλονίκης, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης ἀποτελέσῃ μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Ἀντὶ τοῦ ὀρθοῦ τούτου μέτρου οἱ ἐμπνευσταὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ἐπιχειροῦν τὸν διαχωρισμὸν τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, μὲ προφανῆ σκοπὸν νὰ κλέψουν διὰ δευτέραν καὶ τρίτην φορὰν τὰς ἐναπομεινάσας μετὰ τὴν πρώτην κατανομὴν ψήφους. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ ὡς ὀρθὴν τὴν ὑπόδειξιν τῶν βουλευτῶν Θεσσαλονίκης, διότι τὰ ὅσα ὑπεστηρίχθησαν περὶ τῶν Κοινοτήτων κ. λ.π., εἶναι ἐφευρέσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποσκοποῦν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ κλέψουν τὰς ψήφους τῆς Θεσσαλονίκης.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κίνιας, ἔχει τὸν λόγον.

§58Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω γενικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἀρκεσθῶ μόνον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῆς συζητουμένης διατάξεως. Ἀνήκω, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πολιτικῶν ἐκείνων ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἤθους καὶ χαρακτῆρος καὶ ὅταν ἀνήκουν εἰς ἓν Κόμμα δὲν ὑποστηρίζουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ ἡγεσία τοῦ Κόμματος ἐπιβάλλει, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ συνείδησίς των ὑπαγορεύει. Ὅταν ἡ ἡγεσία τοῦ Κόμματος ἔφερε τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ Κόμματος, ἐνεκρίναμε τοῦτο εἰς τὰς γενικάς του ἀρχάς, διότι πιστεύομεν ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἀποφευχθῇ ἡ δημιουργία λαϊκῶν μετώπων, ὅπερ κατ’ ἀνάγκην θὰ συμβῇ μὲ τὸ ἰσχῦον σήμερον ἐκλογικὸν σύστημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ἔχει σπουδαιοτάτην σημασίαν διὰ τὰς ἐκλογάς, νομίζομεν ὅτι ὀρθῶς ἐπελέγη ἡ περιφέρεια τοῦ Νομοῦ. Δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον διατὶ θέλομεν νὰ ἀντλήσωμεν δυνάμεις διὰ τὴν ἐκλογήν μας καὶ ἀπὸ γειτονικὰς περιφερείας. Συνηγοροῦμεν καὶ ἡμεῖς, ὅπως παραμείνῃ ἡ περιφέρεια τοῦ Νομοῦ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§60Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκδηλώσω τὴν βαθεῖαν λύπην τὴν ὁποίαν μοῦ προξενεῖ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐπιχειρεῖται νὰ ἐπαυξήσωμεν τὸν ἐκλογικὸν ἀνταγωνισμόν. Εἶναι γνωστόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁσάκις ἐφηρμόσθη εἰς τὸν τόπον μας ἡ ἀναλογική, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἐνισχυμένης, ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια ἦτο πάντοτε εὐρεῖα καὶ ἀντιμετωπίζετο ἀκόμη εὐρυτέρα ἐκλογικὴ περιφέρεια. Ἀντιμετωπίζετο ἡ περίπτωσις νὰ καθιερωθῇ ἡ ἐφετειακὴ περιφέρεια, διότι διὰ τῆς εὐρυτέρας περιφερείας ἐξυψώνεται τὸ λειτούργημα αὐτὸ μὲ τὸ ὁποῖον ἐπωμίσθη ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας μας. Διὰ τῆς εὐρυτέρας περιφερείας ὁ πολιτευτὴς δὲν εἶναι ἐξάρτημα τοῦ τοπικοῦ κομματάρχου. Διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς στενῆς περιφερείας ὁ πολιτικὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποτάσσεται εἰς τὸν τοπικὸν κομματάρχην. Ὁμιλοῦμεν, κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου, διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Ἐὰν πράγματι ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς, πρέπει νὰ ἀπομακρύνωμεν περισσότερον τὸν πολιτευόμενον ἀπὸ τὸν τοπικὸν κομματάρχην καὶ νὰ τὸν ἀφήσωμεν νὰ κρίνεται καὶ νὰ ἀγωνίζεται εἰς εὐρυτάτην ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ὁπότε, ὁ πολιτικὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ κάπως εὐρυτέραν δρᾶσιν καὶ εὐρυτέραν ἀπήχησιν, θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐκλεγῇ ἀπὸ τὸ ἐκλογικὸν Σῶμα. Καὶ ἐν τούτοις, ἐνῷ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐξυγιάνσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς, ἐρχόμεθα καὶ ὑποχωροῦμεν καὶ διὰ πρώτην φορὰν συνδυάζομεν ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἀναλογικῆς μὲ στενὴν περιφέρειαν. Ἐγὼ λυποῦμαι πάρα πολύ, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκθέσω τὴν ἀντίθεσίν μου, γνωρίζων ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἔχει, εἰλημμένην τὴν ἀπόφασίν της νὰ προχωρήσῃ, ἀλλὰ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ διαστείλω τὰς εὐθύνας καὶ νὰ διατυπώσω τὰς ἀπόψεις μας. Πιστεύω ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ εὐρυτάτη περιφέρεια. Ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ κατατείνει εἰς τὸ νὰ περιορίσωμεν τὰς ἕδρας τὰς ὁποίας θὰ δώσωμεν εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν — αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη δικαιολογία τοῦ ἄρθρου τούτου. Αἱ ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι δῆθεν ἡ διοικητικὴ μονάς, ὁ Νομός, εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, αὐτὰ τὰ λέγουν χωρίς, δυστυχῶς, νὰ τὰ πιστεύουν διακεκριμένα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ τὰ λέγουν διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τοὺς γενικωτέρους σκοποὺς τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, αὐτὸ ὅμως, ὑποβιβάζει τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Ἐὰν θέλετε νὰ περιορίσητε τὰς ἕδρας τῆς Αʹ κατανομῆς, διότι ἡ οὐσία τοῦ θέματος ἐκεῖ ἔγκειται, νὰ εὕρητε ἕνα ἄλλον τρόπον καὶ ὄχι τὴν στενὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Αὐτὸ εἶναι ἔγκλημα διὰ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου καὶ διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον. Εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου νὰ ἱκανοποιηθῇ. Νὰ εὕρωμεν νὰ περιορίσωμεν τὰς ἕδρας τῆς Αʹ κατανομῆς καὶ νὰ πάρουν τὰς ἕδρας εἰς τὴν Βʹ κατανομὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ καρπωθοῦν οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τώρα τὸ ποῖος θὰ καρπωθῇ, καὶ τὸ τὶ θὰ γίνῃ αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα καὶ αὐτὸ ὑπόκειται εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον ὁ ὁποῖος θίγεται ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀθεμίτους διατάξεις καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ τὰ κρίνῃ. Ὅσα ὑποστηρίζω δὲν τὰ ὑποστηρίζω ἀπὸ ἀπόψεως στενοῦ κομματικοῦ συμφέροντος, διότι ὅσοι γνωρίζουν καὶ πρόσωπα καὶ πράγματα, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσουν ὅτι ἡμεῖς προσωπικῶς δὲν θιγόμεθα ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλὰ διατυπώνομεν τὰς ἀπόψεις μας διὰ λόγους ἀρχῆς καὶ κατανομῆς τῶν εὐθυνῶν. Νομίζω, λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔχομεν χρέος ἔστω καὶ τὴν ὑστάτην στιγμήν, νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῶν Κομμάτων τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ καὶ τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ προχωρήσουν διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν καθιέρωσιν αὐτῆς τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας μὲ ἀναλογικὸν σύστημα διὰ νὰ καταστήσωμεν τὸν πολιτικὸν κόσμον περισσότερον ὑποχείριον τοῦ τοπικοῦ κομματάρχου. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ἐξυψώνομεν τὴν πολιτικὴν ζωήν, τὴν καταβαραθρώνομεν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ συναρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ μὴ φέρω ἀντίρρησιν εἰς τὴν διάταξιν, εἰς τὸ ἄρθρον 1, διὰ τοῦ ὁποίου θεσπίζεται ἡ νέα διάρθρωσις τῶν περιφερειῶν, διότι πράγματι τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ὑπό τινων τῶν κυρίων ἀγορητῶν, ἰδίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀργολιδοκορινθίας κ. Παπακωνσταντίνου, ἔχουν βάσιν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νὰ ἔχωμεν τὸν Νομὸν παντοῦ ὡς περιφέρειαν ἐκλογικήν. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ ἔπρεπε μεγάλαι περιφέρειαι, δηλαδὴ αἱ περιφέρειαι τῶν πολὺ μεγάλων πόλεων, ὅπου εἶναι συγκεντρωμένος πολὺς πληθυσμός, νὰ διαιρεθοῦν. Παρὰ ταῦτα, ὡρισμένες σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν, κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι συνάδελφοι, ἐκλόνισαν τὴν πεποίθησίν μου περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς διατάξεως αὐτῆς — καὶ κυρίως ἐκλόνισαν τὴν πεποίθησίν μου περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς εἰσαγωγῆς τῆς διατάξεως αὐτῆς εἰς σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ρυθμίσῃ ἐκλογὰς διενεργηθησομένας μετὰ 40 ἢ 50 ἡμέρας. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσωμεν σχέδιον ἐκλογικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφεώρα, ψηφιζόμενον εἰς ἀνύποπτον ἀπὸ ἀπόψεως ἐκλογῶν χρόνον, θὰ ἀφεώρα τὸ ἄγνωστον μέλλον ἤ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος κατ’ ἀνώτατον ὅριον προσδιοριζόμενον τέρμα τῆς περιόδου τῆς Βουλῆς, τότε θὰ συνεφώνουν πρὸς τὴν διάταξιν καὶ θὰ εἶχον τὸ πολὺ μερικὰς ἀμφιβολίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν Θεσσαλονίκης. Δὲν ἔχω, ὅμως, ἀμφιβολίας μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλ’ ἔχω βασικὰς ἀμφιβολίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν ἐν γένει. Οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν ὡς συνάδελφοί μου αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τῆς αἰθούσης διεκδικοῦν εἴσοδον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐγνώριζον μέχρι πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος, ἤ, ἔστω, πρὸ δύο ἑβδομάδων, ὅτι αἱ περιφέρειαι αἱ ἐκλογικαὶ θὰ ἦσαν ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἴσχυσαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλλωμεν εἰς τοὺς συναδέλφους αὐτοὺς νὰ ἀναπροσαρμόσουν ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος τοὺς πολιτικοὺς ἐκλογικοὺς προσανατολισμούς, τοὺς ὁποίους εἶχον κάμει. Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς εἴπωμεν ὅτι κόποι, οἱ ὁποῖοι κατεβάλλοντο ὑπ’ αὐτῶν καὶ τοὺς ὁποίους κόπους κατέβαλλον διότι ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὥριζεν ἕως χθὲς ποία εἶναι ἡ περιφέρεια, ὅτι οἱ κόποι αὐτοὶ πρέπει νὰ ἀποβοῦν εἰς μάτην καὶ πιστεύω ὅτι ὀρθῶς, ὡς πρὸς τὰς μεγάλας πόλεις, τὸ ἐτόνισε τοῦτο ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς κ. Τσάτσος, ἀλλ’ ἐπίσης τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ ὡς πρὸς τοὺς Νομούς, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐθεωροῦντο ἐκλογικῶς συνυφασμένοι. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῶν μεγαλυτέρων ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων, ὅπως ἀναθεωρήσουν οἱ δύο τελευταῖοι τὰς σκέψεις των, ὁ δὲ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, συμμεριζόμενος τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα, συστήσῃ πρὸς τὰ δύο μεγαλύτερα Κόμματα νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν διάταξιν αὐτὴν ἢ νὰ τὴν περιλάβωμεν, ἀλλ’ ὡς διάταξις, ἡ ὁποία θὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς τάξεως ὀρθὸν ἀπέναντι οἱωνδήποτε συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι κατέβαλον μόχθους πολιτικοὺς εἰς ὡρισμένας περιφερείας, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπέναντι τῶν συναδέλφων αὐτῶν νὰ θεσπίσωμεν αἰφνιδίως, δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν, νέας περιφερείας.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§64Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους καὶ συνοπτικῶς θὰ ἐκθέσω ἕνεκα τῶν ὁποίων εὑρίσκομαι εἰς βασικὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ ἄρθρου 1. Ὁ πρῶτος λόγος ἀνάγεται εἰς γενικὴν ἀρχήν, καθιερουμένην διεθνῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ὅπου αἱ ἐκλογαὶ διεξάγονται μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύτημα αἱ περιφέρειαι εἶναι εὐρεῖαι, εὐρύταται. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν προπολεμικῶς, ὅπου τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἦτο καθιερωμένον συνταγματικῶς κάθε ἐπὶ μέρους Γερμανικὸν Κράτος ἀπετέλει μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ εὐρεῖα περιφέρεια ἐναρμονίζεται μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, διότι αὐτὴ ἐξασφαλίζει τὴν ἀντιπροσωπευτικότητα τοῦ συστήματος. Ἀντιθέτως, προκειμένου περὶ πλειοψηφικοῦ, ἡ στενή, ἡ στενωτάτη περιφέρεια, μειωμένη μὲ τὰ ἐλαττώματα τοῦ πλειοψηφικοῦ, δίδει περισσοτέραν ἀντιπροσωπευτικὴν δύναμιν εἰς αὐτό. Συμβαίνει, ὅμως, περιέργως ἐνῷ εἴχομεν καθιερωμένον πλειοψηφικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐτροποποιήσαμεν μὲ τὸ ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον νὰ τεμαχίζωμεν καὶ νὰ σμικρύνωμεν τὰς μικρὰς περιφερείας ποὺ εἶχε καθιερώσει ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ πλειοψηφικοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιψήφισις ὀφείλεται εἰς πρωτοβουλίαν τῆς πλειοψηφίας τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἐπαναλαμβάνω, αὐτὸ τὸ ἴδιον Κόμμα, ποὺ καθιέρωσεν ἐκλογικὰς περιφερείας εὐρείας διὰ τὸ πλειοψηφικὸν τοῦ 1955, ζητεῖ τώρα νὰ καθιερώσῃ στενὰς περιφερείας, διὰ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Ἡ ἀντινομία εἶναι κραυγάζουσα καὶ μόνον μία ἐξήγησις ὑπάρχει καὶ αὐτὴ εἶναι ὁ δεύτερος λόγος ὁ ὁποῖος μὲ φέρει εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ ἄρθρον αὐτό. Εἶναι προφανές, καὶ οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ ποία εἶναι ἡ πρόθεσις ἐκείνων ποὺ προτείνουν τὴν περαιτέρω κατάτμησιν τῶν περιφερειῶν. Ἡ πρόθεσις εἶναι, ἐτονίσθη ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ, νὰ ἐνισχυθῇ τὸ ταμεῖον τῆς δευτέρας κατανομῆς, διὰ νὰ εἶναι πλούσιον τὸ συμπόσιον πρὸς ἐκείνους ποὺ νομίζουν ὅτι εἶναι οἱ εὐνοούμενοι τοῦ σκανδαλώδους αὐτοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ὁ τρίτος λόγος, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου, ἐπαναλαμβάνω, ἀποκρούω τὴν διάταξιν, εἶναι ὅτι εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτον νὰ ἐπιχειρῆται εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, ὄχι πλέον μεταβολὴ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, διότι αὐτὸ κατήντησε θλιβερὸν προνόμιον τῆς χώρας αὐτῆς, δυστυχῶς, ἀλλὰ εἶναι ἀνεπίτρεπτον ἠθικῶς νὰ προτείνεται καὶ νὰ ἐπιχειρῆται μεταβολὴ ἐκλογικῶν περιφερειῶν εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν. Καὶ μόνον αὐτὸς ὁ τρίτος λόγος, ἀσχέτως τῶν δύο πρώτων, θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ διστακτικοὺς ἐκείνους ποὺ εἰσηγήθησαν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐπιχειρήσουν νὰ τροποποιήσουν τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀκούσωμεν μετ’ ὀλίγον τὰς ἀπόψεις σας. Δὲν νομίζω ὅτι ἔχει συμφέρον ἡ Κυβέρνησις νὰ συνδέσῃ τὴν ἰδικήν της ἄποψιν, τὴν ἰδικήν της τύχην, μὲ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι προδίδουν τὸ ἀνέντιμον τῶν προθέσεων ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ διάταξις αὐτὴ κατατείνει νὰ νοθεύσῃ ἔτι πλέον τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληγικοῦ λαοῦ καὶ κατατείνει ἀκόμη εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν γενομένη νὰ ἀποκαλύψῃ τὰς προθέσεις ἐκείνων ποὺ ἐνεπνεύσθησαν καὶ προέτεινον αὐτὴν τὴν διάταξιν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ ἀποκρούω τὴν διάταξιν καὶ συντάσσομαι καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔκαμαν ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ., κ. Σ. Παπαπολίτης, ἔχει τὸν λόγον.

§66Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χωρὶς νὰ ἀντιληφθῶ κατ’ ἀρχὴν τὴν διαίρεσιν τῶν περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν βουλευτῶν, δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω τὴν διαίρεσιν τοῦ Πειραιῶς, ὡς γίνεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Καὶ θὰ ἤθελα ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτὸν νὰ ἐρωτήσω τὸν συντάκτην τοῦ νομοσχεδίου, τὸν κ. Μακρῆν, νὰ ἐξηγήσῃ πρὸς τὸ Σῶμα ἂν γνωρίζῃ, ποῖοι λόγοι ἱστορικοί, γεωγραφικοί, ἀντικειμενικοὶ ὑπηγόρευσαν τὴν τοιαύτην διαίρεσιν, διότι πράγματι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ Πειραιεὺς πάντοτε ἀπετέλει μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν μετὰ τῶν πέριξ συνοικισμῶν μετὰ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ ἓν ἑνιαῖον σύνολον. Ἀντιθέτως, αἱ νῆσοι ἐξεπροσωποῦντο πάντοτε ἰδιαιτέρως. Ἐτιμήθην καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὰς νήσους ὅσον πολλοὶ καὶ δὲν ἔχω ἰδιαίτερον λόγον νὰ εἶμαι κατὰ τῆς τοιαύτης διαιρέσεως, ἀλλὰ ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ διατὶ ὁ Πειραιεὺς νὰ ταξιδεύῃ πρὸς τὰς νήσους, πρὸς ἄλλας ἐπὶ ὥρας, πρὸς ἄλλας δὲ ἐπὶ ἡμέρας καὶ νὰ μὴ ἀποτελῇ, ὅπως εἶπον, μίαν περιφέρειαν, ὁ Πειραιεὺς μετὰ τῶν συνοικισμῶν καὶ ἄλλην ἰδιαιτέραν αἱ νῆσοι, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἔχουν λόγους εἰδικοὺς νὰ ἐκπροσωποῦνται ἰδιαιτέρως. Ἀναμένω μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Μακρῆν, διότι καὶ ἐγὼ θέλω νὰ διαφωτισθῶ, ἀλλὰ καὶ τὸ Σῶμα πρέπει νὰ διαφωτίσῃ ποῖοι ἀκριβῶς εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν τοιαύτην διαίρεσιν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μακρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§68Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς ΕΠΕΚ, ἐξήγησα καὶ κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ νομοθετήματος τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν διαίρεσιν ὄχι μόνον τοῦ Πειραιῶς ἀλλὰ καὶ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐντοπίζετε εἰδικῶς τὸ ἐρώτημά σας εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ σᾶς ἀπαντῶ ὅτι αἱ νῆσοι ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν ἐγένετο πλέον τέτοιο εἰδικὸν προνόμιον, ἀπετέλεσαν πάντοτε τμῆμα τοῦ Πειραιῶς καὶ τοῦτο διότι εὑρίσκονται ἐντὸς οὐσιαστικῶς τοῦ λιμένος Πειραιῶς. Βέβαιον εἶναι ὅτι καὶ οἱ πέριξ Δῆμοι ἐγγύτερον τοῦ βασικοῦ Δήμου εὑρισκόμενοι καὶ αὐτοὶ ἀπετέλεσαν τμῆμα τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας τοῦ Πειραιῶς. Ἐφ’ ὅσον ὅμως, καθιερώθη ἡ γραμμὴ τῆς κατατμήσεως τῆς περιφερείας αὐτῆς, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ἑνιαῖα κριτήρια καὶ διὰ τὰς νήσους καὶ ἐρρίφθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ἄποψις τῆς κατατμήσεως κατ’ εὐθείας ἢ διασταυρουμένας γραμμάς. Ἐνόμισα ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ διαβλητόν. Ἐλαμβάνετο ἡ βασικὴ πράγματι περιφέρεια τοῦ Νομοῦ ὡς βασικὴ ἐκλογικὴ μονὰς διὰ τὴν κατάτμησιν. Δὲν ἦτο δυνατὸν πλέον νὰ χρησιμοποιηθῇ ὁ Νομὸς διότι ἤδη ὁ νομὸς Ἀττικῆς καὶ Θεσσαλονίκης ἦτο ὑπερτροφικαὶ περιφέρειαι. Ἐπήγαμεν εἰς τὸν Δῆμον, εἰς τὸν βασικὸν Δῆμον καὶ τοὺς ὑπολοίπους Δήμους διεχωρίσαμεν. Τοῦτο ἀκριβῶς ἐγένετο καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ, δὲν ἔγινε καμμία διάφορος μεταχείρισις τοῦ Πειραιῶς, ἐν σχέσει μὲ τὴν κατάτμησιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης. Ἄλλωστε οἱ Δῆμοι οἱ διαχωρισθέντες ἀπὸ τὸν σημερινὸν Δῆμον Πειραιῶς εἶναι ἐκλογικὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα προσετέθησαν πολὺ ὀψίμως εἰς τὸν Δῆμον Πειραιῶς καὶ αὐτὰ διεχωρίσθησαν ὅπως οἱ ὑπόλοιποι Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι περιλαμβάνουν τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν Θεσσαλονίκην. Καμμία διαφορά, ὅσον ἀφορᾶ τὸν Πειραιᾶ.

§69Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Εἶπον κατ’ ἀρχὴν ὅτι δὲν ἀντιτίθεμαι, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω πῶς ὁ Πειραιεὺς ὁ ὁποῖος ἀπέχει ὥρας ἀπὸ ὡρισμένας νήσους, ἡμέρας δὲ ἀπὸ ἄλλας νήσους, πηγαίνει εἰς τὰ νησιὰ καὶ ἀποτελεῖ μίαν περιφέρειαν καὶ δὲν ἀποτελεῖ μίαν περιφέρειαν μὲ τοὺς πέριξ Δήμους, ποὺ ἔχουν τὴν αὐτὴν ψυχολογίαν, τὰ αὐτὰ κοινὰ συμφέροντα κ.λ.π. Ἀντιθέτως κοινὰ συμφέροντα τῶν νήσων ἐπιβάλλουν τὴν ἰδιαιτέραν ἐκπροσώπησιν, ἀλλὰ καὶ παράδοσιν, ἀνεξαρτήτως καταργήσεως τῶν προνομίων, πάντοτε αἱ νῆσοι ἀπετέλεσαν ξεχωριστὴν περιφέρειαν. Διερωτῶμαι, λοιπόν, πῶς συμβαίνει νὰ ἀποσπᾶτε τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ τὸν ταξιδεύετε καὶ νὰ μὴ τὸν ἀφήνετε ἐκεῖ ποὺ εἶναι;

§70Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Ὁ Πειραιεὺς ὡς ἑνιαία ἐκλογικὴ περιφέρεια μὲ τὰς νήσους καὶ τοὺς πέριξ Δήμους, ἐπρόκειτο νὰ κατατμηθῇ. Σεῖς ζητεῖτε εἰδικῶς διὰ τὸν Πειραιᾶ νὰ ἐτίθεντο διάφορα κριτήρια καὶ σᾶς λέγω ὅτι τὸ κριτήριον ἐχρησιμοποιήθη ἑνιαίως. Εἴδομεν ὅτι οἱ σημερινοὶ Δῆμοι, Πειραιῶς, τῆς Θεσσαλονίκης καὶ Ἀθηνῶν, δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ἀποτελέσουν ἑνιαίαν περιφέρειαν καὶ ἐχωρίσθησαν οἱ πέριξ Δῆμοι διὰ νὰ ἀποτελέσουν ἰδιαιτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Τὸ ὅτι ἐχρησιμοποιήσαμεν νέον κριτήριον δὲν νομίζω ὅτι εἶναι εἰς βάρος τοῦ ἀδιαβλήτου.

§71Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ἐξήγησιν ζητῶ πῶς γίνεται αὐτὴ ἡ διαίρεσις, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὁμοιότης τῆς Θεσσαλονίκης μὲ τὸν Πειραιᾶ καὶ ἔχομεν ἀπόστασιν τεραστίαν καὶ ὁ ὑποψήφιος τοῦ Πειραιῶς ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ταξιδεύει εἰς τὰ Κύθηρα πρέπει νὰ κλεισθῇ ἐκεῖ 15 ἡμέρας διὰ νὰ κάμῃ τὴν δουλειά του.

§72Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ταξιδεύσῃ ὁ Πειραιώτης εἰς τὰ Κύθηρα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχουν ὁμιλήσει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ 23 ἐν ὅλῳ βουλευταί. Ἐὰν συνεχίσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ πᾶμε. Ἐρωτῶ, δὲν νομίζετε ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα τῶν ἀποφάσεων; Ὁ κ. Γ. Παπαγεωργίου, ἔχει τὸν λόγον.

§74Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐντὸς τῶν διοικητικῶν ὁρίων τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας κεῖται ἓν μικρὸν χωρίον, ἔχον περίπου πληθυσμὸν χιλίων κατοίκων, ἡ Κοινότης Ρυζομύλου. Τὸ χωρίον, ἀπέχει μόλις 19 χιλιόμ. ἀπὸ τὴν πόλιν τοῦ Βόλου, μὲ τὴν ὁποίαν συνδέεται μὲ οἰκονομικούς, ἐμπορικοὺς καὶ πάσης ἄλλης φύσεως δεσμούς. Δικαστικῶς, Ταμειακῶς, Ἐκκλησιαστικῶς, καὶ ἀπὸ πάσης ἄλλης ἀπόψεως ὑπάγεται εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας. Τὸ παράδοξον, ἐν τούτοις, εἶναι ὅτι ἐνῷ ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ Λαρίσης, ἀπὸ τὴν Λάρισαν ἀπέχει περίπου 41 χιλιόμ. ἔχει ὑπαχθῆ διοικητικῶς εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης. Καὶ τὸ πλέον περίεργον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἶναι ὅτι ἄλλο χωρίον, τὸ Στεφαδίκιον, τὸ ὁποῖον παρεμβάλλεται μεταξὺ Ρυζομύλου καὶ Λαρίσης, καὶ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐγγύτερον πρὸς τὴν Λάρισαν, ὑπάγεται εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, τῆς ἀφυσίκου αὐτῆς τοποθετήσεως τοῦ Ρυζομύλου, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν δι’ ἀποφάσεώς του ἐξεχώρισεν ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας τῆς Νομαρχίας Λαρίσης εἰς τὸν Νομάρχην Μαγνησίας, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ πᾶσαν ἐποπτείαν ἐπὶ τοῦ χωρίου αὐτοῦ. Οἱ κάτοικοι τοῦ Ρυζομύλου ἀπὸ τὸ 1938 καὶ ἐφεξῆς μέχρι σήμερον, κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησαν νὰ ὑπαχθοῦν διοικητικῶς εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας, διότι παρετηρήθη τὸ φαινόμενον νὰ ψηφίζουν βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ αὐτούς, καὶ δὲν δύνανται νὰ τοὺς ἐξυπηρετήσουν. Δυστυχῶς, τὸ αἴτημα αὐτὸ δὲν ἐγένετο ἀποδεκτόν. Ἤδη ἀνακύπτει τὸ θέμα αὐτό, ἐν ὄψει τῶν προσεχῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Πρὸ ἡμερῶν ἀπεστάλη ἔγγραφον πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὑπογραφόμενον ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ρυζομύλου, ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ρυζομύλου, καὶ τὸ ὁποῖον ἐκοινοποιήθη εἰς ἐμὲ μὲ τὴν ρητὴν παράκλησιν νὰ ἀναγνωσθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἀναγνώσω: «.... (ἀναγινώσκει)...». Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὸ αἴτημα τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ρυζομύλου, εἶναι δικαιότατον καὶ λογικόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν χωρίον κείμενον ἐγγὺς τοῦ Βόλου μετὰ τοῦ ὁποίου ἔχει ἁπάσας τὰς συναλλαγάς, καὶ διοικητικῶς νὰ ἐλέγχηται ἀπὸ τὸν Νομάρχην Μαγνησίας, νὰ ὑπάγηται εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης. Παρακαλῶ νὰ κάμητε ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ὑποβαλλομένην ὑπὸ ὀκτὼ βουλευτῶν Λαρίσης–Μαγνησίας, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ ἓν αἴτημα ἀπὸ 20ετίας ἐκκρεμοῦν, τῶν κατοίκων Ρυζομύλου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσιγάρας, ἔχει τὸν λόγον.

§76Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἔχει ἐξαντληθῆ ἡ συζήτησις καὶ ὅτι πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς ἀπόφασιν. Καὶ συμφωνῶ μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε ὅτι «οὐ πεισθῶσιν καὶ ἂν πεισθῶσιν». Ὡστόσο θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ δύο λόγια. Τόσον ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νόμου — καὶ μάλιστα αἰφνιδιαστικῶς καὶ εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν — ὅσον καὶ ἡ κατάτμησις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἔχουν, πῶς νὰ οἰκειοποιηθοῦν ψήφους τῶν νέων, καὶ ὄχι τῶν μικρῶν Κομμάτων, καὶ νὰ τὰς διοχετεύσουν εἰς τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι θὰ διενεργήσωμεν ἀδιαβλήτους καὶ ἐλευθέρας ἐκλογάς, θὰ πρέπει νὰ κάμωμεν ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ ὡρισμένων συναδέλφων, μεταξὺ τῶν ὁποίων, ὁ κ. Παπαστεργίου, ὁ κ. Ἀλλαμανῆς καὶ λοιπῶν, ὥστε νὰ δώσωμεν μεγαλύτερα περιθώρια εἰς τὴν ἀναλογικὴν ἀντιπροσώπευσιν τῶν ψηφοφόρων. Ὅλα τὰ ἄλλα, ὅλοι οἱ ἰσχυρισμοί, ὅτι ἡ κατάτμησις αὐτὴ γίνεται διὰ τὴν καλυτέραν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν καὶ διὰ τὴν καλυτέραν ἀντιπροσώπευσιν, δὲν εἶναι παρὰ ἀλχημεία, ἡ ὁποία ἐχαλκεύθη εἰς τὰ χαλκεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ οἰκειοποιηθοῦν τὰς ψήφους τῶν νέων καὶ ὄχι τῶν μικρῶν Κομμάτων.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ριζιώτης, ἔχει τὸν λόγον.

§78Ι. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον παρὰ τὴν σαφῆ ἀντίθεσίν μας, καθιεροῦται, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἰδίως διὰ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου 1, ἡ Πρωτοδικειακὴ ἐκλογικὴ περιφέρεια, νομίζω, ὅτι εἶναι ἠθικὴ καὶ δικαία ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Παπαστεργίου. Ὡς ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ οὐσιαστικῶς δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἡ ἁρμοδιότης τῆς Νομαρχίας Μαγνησίας, ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τοῦ Ρυζομύλου. Ἐλλείπει τὸ τυπικόν, ὅτι δὲν ἠκολουθήθη ἡ διαδικασία τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων διὰ τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ χωρίου Ρυζομύλου καὶ εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας. Κατ’ ἀκολουθίαν καὶ δικαία καὶ ἠθικὴ εἶναι ἡ ἀξίωσις τῶν κατοίκων τοῦ Ρυζομύλου ἡ ἐκκρεμοῦσα ἀπὸ 20ετίας. Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ τὴν κάμῃ ἀποδεκτὴν δεδομένου ὅτι ὅλοι οἱ συνάδελφοι ἀμφοτέρων τῶν περιφερειῶν Λαρίσης καὶ Μαγνησίας, δὲν δύνανται νὰ ἔχουν ἀντιρρήσεις, ἐπὶ τῆς ὑπὸ κρίσιν ὑποβληθείσης τροπολογίας.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πατσιαντᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§80Α. ΠΑΤΣΙΑΝΤΑΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, μὲ τὰς ἀπόψεις τῶν συναδέλφων κ. κ. Παπαστεργίου καὶ Ριζιώτη, σχετικῶς μὲ τὴν ὑπαγωγὴν τῆς Κοινότητος Ρυζομύλου εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας, προσθέτων ὅτι τὰ πάντα αὐτῆς τῆς Κοινότητος, ἡ ὁποία ἀπέχει 19 χιλιόμετρα ἀπὸ τὸν Βόλον συνδέονται μὲ τὸν Νομὸν Μαγνησίας, ἐνῷ σήμερον εὑρίσκεται ἀπομονωμένη διοικητικῶς εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης. Καὶ μόνον εἰς περίπτωσιν ἐκλογῶν Νομαρχιακῆς περιφερείας, ὡς αἱ μέλλουσαι νὰ ἐνεργηθοῦν, ἀνήκει εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης. Ἐνῷ ἡ Κοινότης Στεφανοβόκειον (Χατζήμησι) ἀπέχουσα 26 χιλιόμετρα ἀπὸ τὸν Βόλον ἀνήκει διοικητικῶς εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας. Νομίζω, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ συζητουμένου ἐκλογικοῦ νόμου πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία ἣν ἔχομεν ὑποβάλει μετ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ ὑπαχθῇ διοικητικῶς — ὁριστικῶς πλέον — ἡ Κοινότης Ρυζομύλου εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας τερματιζομένων οὕτω τῶν ταλαιπωριῶν εἰς ἃς ὑποβάλλονται οἱ καθ’ ὅλα συμπαθεῖς κάτοικοι τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος ἐπὶ εἴκοσιν ὁλόκληρα χρόνια ἐξ αἰτίας τῆς παρατεινομένης ἐκκρεμότητος.

§81Τ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ὑπέγραψα καὶ ἐγὼ τὴν σχετικὴν τροπολογίαν καὶ τὴν ὑποστηρίζω, διότι εἶναι δικαία. Ἡ Κοινότης αὕτη κεῖται ἐντὸς τῶν διοικητικῶν ὁρίων τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας, ἀλλ’ οἱ κάτοικοί της ψηφίζουν εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης, ἐνῷ οὐδεμίαν σχεδὸν ἐπαφὴν ἔχουν μὲ τὴν ἰδικήν μου περιοχήν. Εἶναι παράξενον καὶ ἀπαράδεκτον νὰ κινούμεθα εἰς τὸν Νομὸν Βόλου καὶ οἱ συνάδελφοί μας ἐντὸς τοῦ Νομοῦ Λαρίσης, διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπαφὴν μὲ ψηφοφόρους τοῦ Ρυζομύλου, καὶ ἐκεῖνοι μὲ ψηφοφόρους τοῦ Στεφανοβικείου, ὅπερ ψηφίζει εἰς τὸν Νομὸν Βόλου, ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν καὶ ὑπαχθῇ καὶ ἐκλογικῶς ἡ Κοινότης Ρυζομύλου εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας.

§82Τ. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀσκόπως καταναλίσκομεν περισσοτέραν φαιὰν οὐσίαν, διότι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιτευχθῇ τίποτε ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς παρακολουθεῖ μετὰ προσοχῆς, ἀλλὰ κάμνει ὅτι μᾶς προσέχει, διότι πᾶσα τροπολογία πρέπει νὰ εἶναι δεκτὴ ἀπὸ τοὺς κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῶν δύο μεγαλυτέρων Κομμάτων.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν δὲν προβλέπονται τοιαῦτα πράγματα.

§84Τ. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Τί νὰ εἴπω διὰ τὸν κατατεμαχισμὸν τῶν μεγάλων περιφερειῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης; Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ποσοστὰ τῶν 358 διὰ τὰ συνεργαζόμενα Κόμματα, διότι αὐτὰ θὰ ἀποτελέσουν τὴν βάσιν τῶν ὑπολοίπων, ποὺ θὰ πᾶνε εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἐκεῖνο ποὺ ἔχω νὰ τονίσω εἶναι ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι φαυλεπίφαυλον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἀρχίσει τώρα νὰ χρησιμοποιοῦμεν λέξεις, ὅπως ἀνέντιμον ἐκλογικὸν σύστημα, φαυλεπίφαυλον, καλπονοθετικόν. Σὲ ὀλίγον θὰ καταντήσῃ νὰ μὴ ἠξεύρωμεν τὶ εἴμεθα ἐδῶ. Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησαν 27 ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου. Νομίζω ὅτι διὰ μακρῶν ἀγορεύσεων, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλάξουν αἱ πεποιθήσεις τῶν βουλευτῶν, οἵτινες ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Χ. Κόρακας, ἔχει τὸν λόγον.

§86Χ. ΚΟΡΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, τὸ πράττω διὰ νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ διὰ τὴν Κοινότητα Ρυζομύλου, παρ’ ὅτι εἶμαι βουλευτὴς Λαρίσης, διὰ νὰ τονίσω τὸ δίκαιον τοῦ αἰτήματος τῶν κατοίκων, ὅπως ὑπαχθοῦν εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας, μὲ τὴν ὁποίαν συνδέονται ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Μόνον ἐκλογικῶς ὑπάγονται εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης καὶ τοῦτο δίδει τὴν ἐντύπωσιν εἰς τοὺς πτωχοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς αὐτῆς, ὅτι ἀντιμετωπίζονται ὡς ἐκλογικὸν ὑλικόν. Διὰ τοῦτο, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ πρέπει νὰ υἱοθετήσῃ τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γιαννιδάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§88Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ ἐντοπίσω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἄρθρου 1, καίτοι εἶμαι ἐνήμερος πλήρως, ὅτι ὁ γενικὸς σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος περιέχει καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ ἄρθρου 1, τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος. Ἐν τούτοις, καὶ παρὰ τὸ ὅτι εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱαδήποτε συζήτησις καὶ ἂν γίνῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, οἱαδήποτε λογικὰ καὶ πραγματικὰ ἐπιχειρήματα καὶ ἂν ἐκτεθοῦν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μὲ σκοπὸν νὰ ἀνατρέψουν τὴν βάσιν τοῦ πρώτου ἄρθρου, εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνουν δεκτά, ἀφοῦ ἄλλωστε καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, προηγουμένως, ἐπεμβάς, εἶπε διατὶ ἐπιθυμεῖτε, κύριοι, νὰ συζητῆτε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἰλημμένη ἀπόφασις ὑπάρχει;

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό, κύριε Γιαννιδάκη. Εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μακρῶν καὶ πολλῶν ἀγορεύσεων νὰ ἀλλάξουν αἱ πεποιθήσεις τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐσχημάτισαν ἐπ’ αὐτοῦ γνώμην.

§90Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, παρὰ τὸ ὅτι ἡ πίστις μου εἶναι ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀλλοιωθῇ ἡ συναλλαγὴ ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τῶν δύο, τύποις, μεγάλων Κομμάτων ἐν τῇ Βουλῇ, ἐν τούτοις ὅμως, ἐπεδίωξα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, οὐχὶ διὰ νὰ ἀνατρέψω τὴν συμφωνίαν αὐτήν, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑποσημειώσω καὶ νὰ ἐπισημάνω εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἐγένετο ὁ κατακερματισμὸς αὐτῶν τῶν μεγάλων πόλεων εἰς πολλὰς ἐκλογικὰς περιφερείας, μὲ σκοπὸν ἀντικειμενικὸν καὶ ἀποκλειστικὸν νὰ γίνουν περισσότεραι διαιρέσεις τῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἵνα περισσότερα ὑπόλοιπα προστεθοῦν εἰς τὴν πανδαισίαν τῆς δευτέρας κατανομῆς, τὴν ὁποίαν ἡτοίμασαν τὰ δύο μεγάλα Κόμματα, ἐλπίζοντα ὅτι συνδετημόνες τῆς κατανομῆς αὐτῆς θὰ ἦσαν πάλιν αὐτά. Λυποῦμαι, ὅτι ἄλλοι θὰ εἶναι οἱ συνδαιτημόνες τῆς κατανομῆς αὐτῆς καὶ λυποῦμαι διὰ λογαριασμόν τους, διότι πιθανώτατα θὰ μείνουν νήστεις ἀπὸ τὴν πανδαισίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἡτοίμασαν. Κύριε Πρόεδρε, ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ διαίρεσις τῆς Θεσσαλονίκης εἰς τρεῖς ἐκλογικὰς περιφερείας; Ἔχει τὴν ἔννοιαν, μήπως, νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἰς τὸν συνοικισμὸν Καλαμαριᾶς κ.λ.π., κάθηνται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐκπροσωπηθοῦν μὲ ἰδιαίτερον βουλευτὴν καὶ ὄχι μὲ τὸν βουλευτὴν τῆς Θεσσαλονίκης; Ἢ μήπως ἔχει τὴν ἔννοιαν ὁ ψηφοφόρος τοῦ συνοικισμοῦ Καλαμαριᾶς νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ ἑνὸς ὑποψηφίου τοῦ ὁποίου τοὺς ψήφους θὰ πάρῃ ἕτερον Κόμμα ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς; Ὥστε ὁ κόσμος αὐτός, ὁ ὁποῖος εἶναι οἰκονομικῶς ἀνίσχυρος νὰ μὴ ἔχῃ ἐκπρόσωπον ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου; Ποίαν ἄλλην ἔννοιαν θὰ ἔχῃ ἡ τοποθέτησις τῶν νήσων εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν Πειραιῶς καὶ ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν πέριξ συνοικισμῶν ἀπὸ τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας τοῦ Δήμου Πειραιῶς; Ποία εἶναι ἡ σκοπιμότης αὐτοῦ τοῦ κατακερματισμοῦ; Δι’ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἀνήκομεν εἰς τὰ μικρὰ Κόμματα, ἡ σκοπιμότης εἶναι μία καὶ μόνη: Ἡ καταδολίευσις τῆς ψήφου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἡ δημιουργία μιᾶς Βουλῆς, μέσα εἰς τὴν ὁποίαν νὰ δεσπόζῃ ἡ μειοψηφία, ἡ δὲ πλειοψηφία νὰ ἀπουσιάζῃ. Πάντως, κύριε Πρόεδρε, ὡς εἶπον καὶ κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοθετήματος, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι εἰς τὴν περιπέτειαν αὐτήν, εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτήν, τὴν τόσον ἀήθη, πολιτικῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν τὴν κατάλληλον. Καὶ ἡ ἀπάντησις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀποβῇ εἰς βάρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι συνωμότησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἰς βάρος τῆς ψήφου τοῦ κυριάρχου Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀκούσῃ καὶ ἡμῶν τὴν φωνήν, ἡ ὁποία φωνὴ εἶναι φωνὴ ἀνδρῶν οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν καὶ τὴν Πατρίδα καὶ οἱ ὁποῖοι σκοπὸν ἔχομεν νὰ μὴ δημιουργήσωμεν, διὰ τῆς μελλούσης νὰ ἐπέλθῃ ἀναταραχῆς εἰς τὸν τόπον, νὰ μὴ δημιουργήσωμεν νέον διχασμόν. Καὶ ἑπομένως, ὁ κ. Πρόεδρος πρέπει νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τῷ τέλει νὰ κάμῃ ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν τοῦ μὴ κατακερματισμοῦ τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ἔχει τὸν λόγον.

§92Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζητουμένη διάταξις στηρίζεται ἐπὶ δύο βασικῶν σκέψεων, ἀμφοτέρων ὀρθῶν, κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἡ πρώτη εἶναι ὅτι ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν ἡ ὕπαρξις ἐκλογικῶν περιφερειῶν ὑπερτροφικῶν. Αὐτὸ εἶναι τόσον ἀληθές, ὥστε ἀνεγνωρίσθη καὶ κατὰ τὸ παρελθόν. Ἔχομεν τὸ προηγούμενον τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγεται, ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, τῶν Συνοικισμῶν καὶ τῆς ὑπαίθρου ἀκόμη καὶ ὁ Πειραιεύς. Διότι, λοιπόν, ἀνεγνωρίσθη ὡς ὀρθὴ ἡ ἀρχὴ αὕτη παλαιότερον διεσπάσθη ὁ Νομὸς Ἀττικῆς. Ἡ δευτέρα ἀρχὴ εἶναι ὅτι θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἑνιαία ἐκλογικὴ περιφέρεια. Ὅπως γνωρίζετε κατὰ τὸ παρελθὸν ἴσχυαν ἰδιαίτεραι ἑκάστοτε ἐκλογικαὶ περιφέρειαι, καθιεροῦντο δὲ κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ δημιουργῆται ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἔχουν τὸ στοιχεῖον τοῦ διαβλητοῦ. Ὀρθῶς ὑπεστήριξεν ὁ συνάδελφος κ. Παπακωνσταντίνου ὅτι ἀδιάβλητον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἑνιαῖον καὶ καθολικόν. Ὅταν θεσπίζωμεν ἐξαιρέσεις ὑπὸ οἱανδήποτε δικαιολογίαν ἢ πρόσχημα εἰς ποίαν ἐκλογὴν καὶ εἰς ποίαν περίπτωσιν, εἶναι δυνατὸν νὰ διαμορφώνωμεν τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας κατὰ τρόπον διαβλητόν; Συνεπῶς τὸ ἀδιάβλητον εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἑνιαία ἐκλογικὴ περιφέρεια. Πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν μίαν μονάδα. Μονὰς εἶναι ἢ ὁ Νομός, ἢ τὸ Πρωτοδικεῖον ἢ τὸ Ἐφετεῖον. Ἐκρίθη ὀρθὸν νὰ προκριθῇ ὡς μονὰς ὁ Νομός. Διότι ὡς βασικὴ μονὰς τῆς διοικητικῆς διαρθρώσεως ἀνταποκρίνεται περισσότερον πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προεκρίθη. Τὴν πρώτην ἀρχήν, τοῦ νὰ μὴ ὑπάρχῃ δηλαδὴ ὑπερτροφικὴ ἐκλογικὴ περιφέρεια, τὴν ἀνεγνώρισαν περίπου ὅλοι οἱ ὁμιλήσαντες ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Διετύπωσαν μόνον τὴν ἐπιφύλαξιν ὅτι, ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα ἐν ὄψει ἐκλογῶν καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος διὰ νὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ προπαρασκευή, ὑπεστήριξαν δὲ ὅτι θὰ ἦτο ἴσως χρήσιμον νὰ ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε ἡ ἀπόφασις ἀλλὰ νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰς ἑπομένας ἐκλογάς. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ δεχόμεθα τὴν ὀρθότητα τῆς ἀρχῆς καὶ ἐφ’ ὅσον ἀποδεικνύεται, ὅπως εἶπον, ὁ κ. Μακρῆς, καὶ ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, ὅτι δὲν δημιουργεῖται καμμία τεχνικὴ δυσχέρεια, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκρούωμεν τὴν ἄποψιν ὅτι ἐπιβάλλεται ὁ ἄμεσος διαχωρισμὸς τῶν μεγάλων ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ἐπίσης θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς ἀπόψεως ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ παραμείνῃ ὡς μονὰς ὁ Νομὸς διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καθιεροῦται ἑνιαία περιφέρεια, ἡ ὁποία εἶναι ἀδιάβλητος. Ὁμολογῶ ὅτι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἄμεσον ἐνδιαφέρον διὰ τὰς περιπτώσεις αὐτάς, εἶναι φυσικὸν νὰ αἰσθάνωνται ἐνωχλημένοι ὄχι τόσον διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάζωνται ἀπὸ σκέψεις συμφέροντος, ποὺ ὑπάρχει καὶ τοῦτο, ἀλλὰ διότι ἔχουν δημιουργήσει ὡρισμένους δεσμοὺς μὲ ψηφοφόρους των, μὲ φίλους των, οἱ ὁποῖοι εἶναι διεσπαρμένοι καθ’ ὅλην τὴν περιφέρειαν. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ἐφ’ ὅσον ἀναζητοῦμεν τρόπον νὰ στηρίξωμεν τὴν ἑνιαίαν διάρθρωσιν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν ἐπὶ ὡρισμένης βασικῆς ἀρχῆς, δὲν νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐπηρεασθῶμεν ἀπὸ τὰς δικαιολογημένας αὐτὰς ἀντιρρήσεις τῶν συναδέλφων αὐτῶν. Δέχομαι ὅτι εὐσταθεῖ ἡ παρατήρησις ἡ ἀφορῶσα τὴν περιφέρειαν Θεσσαλονίκης, διότι πράγματι ἐκεῖ γίνεται κατάτμησις κατὰ τρόπον, ὥστε φεύγομεν μὲν ἀπὸ τὴν ὑπερτροφικὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἀλλὰ δημιουργοῦμεν μίαν ἄλλην ἀτροφικήν. Συνεπῶς ἡ σκέψις μου εἶναι ὅτι θὰ πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ διάταξις ὡς ἔχει, μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ἀφορῶσαν τὴν περίπτωσιν τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπου θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ πόλις καὶ οἱ συνοικισμοὶ νὰ ἀποτελέσουν μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τῶν 9 ἑδρῶν καὶ ἡ ὕπαιθρος νὰ ἀποτελέσῃ ἑτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ Κόμματος τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς θέσεως θὰ ἐπιμείνωμεν. Θὰ ὑποβάλωμεν δὲ καὶ σχετικὴν τροπολογίαν, ἀφορῶσαν εἰδικῶς τὴν Θεσσαλονίκην.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαρβούτης, ἔχει τὸν λόγον.

§94Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Θὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Δὲν λαμβάνω τὸν λόγον εἰς τὰς καθ’ ἕκαστον διατάξεις, διότι γνωρίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ μεταβολή των. Ἀλλ’ ἔχω νὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις ἐπὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ καὶ οἱ κ. κ. Μακρῆς καὶ Παπακωνσταντίνου. Ἐὰν πράγματι σκοπὸς τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 1 εἶναι ἡ καθιέρωσις ἑνιαίας ἐκλογικῆς περιφερείας καὶ ὄχι ἡ ὑποκλοπὴ περισσοτέρων ἑδρῶν διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν, τότε πρὸς ἀπόδειξιν ὅτι ἀποκλειστικὸς σκοπὸς εἶναι ἡ καθιέρωσις ἑνιαίας ἐκλογικῆς περιφερείας, παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι εἰς τὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν ἀπὸ 1 μέχρι 4 βουλευτάς, ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν νὰ λαμβάνῃ χώραν μόνον εἰς τὸ στάδιον τῆς πρώτης κατανομῆς μεταξὺ τῶν σχετικῶς πλειοψηφησάντων. Τότε πράγματι θὰ ἀποδείξουν οἱ συντάκται τοῦ ἐν τῷ σκότει συνταχθέντος νομοσχεδίου, ὅτι δὲν ἀποβλέπουν εἰς τὴν ὑποκλοπὴν ψήφων καὶ ἑδρῶν, ἀλλ’ ἀποβλέπουν εἰς τὴν καθιέρωσιν ἑνιαίας ἐκλογικῆς περιφερείας. Διότι, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι 40 περίπου ἕδραι ἀπὸ τὰς περιφερείας ποὺ ἐκλέγουν 1 ἕως 4 βουλευτάς, διὰ τῆς κατατμήσεως νὰ ἀποσπῶνται ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ἀνήκουν καὶ νὰ ἀνέρχωνται εἰς τὸ ἁνίερον συμπόσιον τῆς δευτέρας κατανομῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ νὰ μὴ τὴν φοβούμεθα.

§95Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκλείσῃ κανεὶς τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν ὁ κ. ἐκ Κοζάνης συνάδελφος. Διότι πράγματι ἡ κατάτμησις τῶν περιφερειῶν δημιουργεῖ τὴν δυνατότητα νὰ ὑπάρξουν περισσότεραι ἕδραι διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι βέβαιον, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ διαφόρους ἀσταθμήτους παράγοντας. Ἐκτὸς τούτου, ὅμως, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι κατὰ τῆς κατατμήσεως τῶν μεγάλων περιφερειῶν, διότι πιστεύουν ὅτι ὠφελοῦνται τὰ μεγάλα Κόμματα, διακηρύσσουν μὲ αὐτοπεποίθησιν ὅτι θὰ μετάσχουν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Διατί, λοιπόν, ἐφ’ ὅσον πιστεύουν ὅτι ἔχουν αὐτὴν τὴν δυνατότητα, δὲν θέλουν νὰ ἐπωφεληθοῦν;

§96Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Διότι εἶναι ἄδικον, ἔστω καὶ διὰ τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα φέρουν τὴν ἀντίρρησιν καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα καταπολεμοῦν τὸ νομοσχέδιον, νὰ μετάσχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν.

§97Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ζάκκα.

§99Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Ρ.Ε. καταβιβάζουν τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν μεταβάλουν εἰς ὑπόθεσιν συμφέροντος τοῦ ὁμιλητοῦ.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπε τοιοῦτόν τι.

§101Α. ΖΑΚΚΑΣ. Εἶπε ὅτι: «Εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ πάρωμεν τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ θέλομεν νὰ συντρίψωμεν, ἀλλὰ νὰ σᾶς συντρίψωμεν δημοκρατικῶς».

§102Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Μᾶς κατηγορεῖτε διὰ κἄτι, τὸ ὁποῖον σεῖς οἱ ἴδιοι ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα πράττετε. Ὅλα τὰ ἐπιχειρήματά σας ἐπὶ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δὲν στηρίζονται παρὰ εἰς συλλογισμοὺς ποὺ ἀφοροῦν καθαρῶς κομματικὰ συμφέροντα.

§103Α. ΖΑΚΚΑΣ. Αὐτὰ εἶναι ἀνακριβέστατα.

§104Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν δύνασθε....

§105Α. ΖΑΚΚΑΣ. Πάντοτε ὡμίλησα βάσει τοῦ Συντάγματος καὶ ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν.

§106Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἀμφισβητεῖτε ἐκεῖνο ποὺ γνωρίζουν οἱ παριστάμενοι 300 συνάδελφοι.

§107Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἀνακριβέστατα...

§108Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὁμιλεῖ Ἀρχηγὸς Κόμματος, ἀφήσατε, τέλος πάντων...

§109Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. .. (δὲν ἠκούσθη) εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Συνεπῶς, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατεβίβασαν εἰς τὸ ἐπίπεδον αὐτὸ τὴν συζήτησιν, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς κατηγοροῦν, ὅτι ἡμεῖς καταβιβάζομεν τὴν συζήτησιν εἰς ἐπίπεδα κομματικά.

§110Α. ΖΑΚΚΑΣ. Σᾶς παραπέμπω εἰς τὰ πρακτικά.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζάκκα, δὲν εἶναι τρόπος αὐτός.

§112Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ δώσω αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν, διότι ἔχει καθιερωθῆ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ συνήθεια ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προκαλοῦν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑβρίζουν, νὰ διαμαρτύρωνται ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φέρονται κατὰ τρόπον κόσμιον καὶ εὐπρεπῆ.

§113Α. ΖΑΚΚΑΣ. Σεβόμεθα τὸν λαόν. (Κωδωνοκρουσίαι).

§114Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Τὸν λόγον.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων, κύριε Τσιαπάρα, δὲν ἀφήνετε. Τὸ θέμα εἶναι μεταξὺ τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ τοῦ κ. Ζάκκα.

§116Α. ΖΑΚΚΑΣ. Παραπέμπω τὸν κ. Καραμανλῆν εἰς τὰ πρακτικά, καὶ ἐὰν εὕρῃ μίαν λέξιν κομματικοῦ συμφέροντος εἰς τὰς ὁμιλίας μου, θὰ δικαιωθῇ. Ἐάν, ὅμως, δὲν εὕρῃ, οὔτε μίαν λέξιν, διαστρέφει τὰ λεγόμενα.

§117Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶδον μὲ κατάπληξιν, ὅτι ἡ προταθεῖσα πρότασις ἢ μᾶλλον τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 νὰ γίνεται δεκτὴ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΡΕ. Ἐν προκειμένῳ γίνεται πράγματι μία σύνθλιψις τῶν μικρῶν Κομμάτων, καὶ βλέπομεν, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. συμφωνεῖ μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐρωτᾶται ἐὰν πράγματι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή μας ἐδῶ, νὰ δημιουργοῦμεν τὴν παράδοσιν δύο Κομμάτων... (Θόρυβος— κωδωνοκρουσίαι).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὴν παράδοσιν. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἐγγεγραμμένοι 34 βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ὁμιλοῦμεν 34 ἄνθρωποι εἰς ἓν ἄρθρον. Ὁ κ. Π. Τζαννετάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§119Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἀπὸ τὰ βασικώτερα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τὸ ἄρθρον παραμείνῃ ὡς ἔχει καὶ δὲν γίνῃ ἀποδεκτὴ τοὐλάχιστον ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. Βαρβούτης τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν λογικὴν καὶ πρὸς τὴν ἠθικήν. Διατί, κύριε Πρόεδρε, ἐνῷ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956, ἐκλογαὶ αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μὲ πλειοψηφικὸν εἶχε διαιρεθῆ ἡ Ἑλλὰς εἰς 71 ἐκλογικὰς περιφερείας, σήμερον διαιρεῖται εἰς 56. Καὶ ὁ μόνος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο τοῦτο ὅπως κατὰ κόρον ἐτονίσθη, νὰ αὐξηθοῦν αἱ ἕδραι, αἱ ὁποῖαι μεταφέρονται εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τὸ ποσοστὸν τῶν ἑδρῶν, τὸ ὁποῖον μεταφέρομεν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν ἀνέρχεται εἰς 40%. Πέραν τούτου, θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸ Σῶμα τὴν περίπτωσιν τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ Λευκάδος, ὅπου τὸ μέτρον εἶναι 18.000. Ἐὰν ἕνας ὑποψήφιος πάρῃ 17.800 ψήφους, δὲν θὰ ἐκλεγῇ καὶ θὰ παρακάθηται εἰς τὴν αἴθουσαν ὁ ὑποψήφιος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε μόνον 200 ψήφους Ἐρωτᾶται, λοιπόν, εἶναι δυνατὸν ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ θεωρηθῇ λογικὴ καὶ ἠθική;

§120Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔκαμον ἔκκλησιν εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτάς. Ὁμιλοῦμεν ἐπὶ τρίωρον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Δὲν σᾶς ἀπαγορεύω τὸν λόγον ἀλλὰ κάμνω ἔκκλησιν διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§122Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἐὰν ἡ ἔκκλησις αὐτὴ ἀπευθύνεται καὶ εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς ἄλλης πλευρᾶς, ἴσως κἄποτε νὰ ἐγένετο δεκτή. Αὐτὴν τὴν φοράν, ὅμως, δὲν θέλουν νὰ ὁμιλήσουν διὰ νὰ περάσῃ γρήγορα τὸ νομοσχέδιον.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀφήσατέ τα αὐτά.

§124Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 1 ἐπέρχεται μία καλπονοθεία ἄνευ προηγουμένου, (διαμαρτυρίαι) καὶ ἡ καλπονοθεία συνίσταται εἰς τοῦτο. Ἡ κατάτμησις γίνεται εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας ὅπου ὑποτίθεται ὅτι θὰ ἔχῃ πλειοψηφίαν καὶ ἡ σημερινὴ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς διὰ νὰ κατορθώσῃ μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν νὰ πάρῃ ὅλας τὰς ἕδρας καὶ νὰ καταπνίξῃ τελείως τὴν τυχὸν μειοψηφοῦσαν μερίδα εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς. Ἐὰν ἀναδιφήσῃ κανεὶς τὸ σχέδιον τοῦ νομοθετήματος, θὰ ἴδῃ, ὅτι αἱ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι γίνονται μικραὶ εἶναι αἱ περιφέρειαι ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔχει τὴν μεγαλυτέραν δυνατότητα πλειοψηφίας. Τὸ γεγονὸς δέ, ὅτι εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς κυρίως γίνεται ἡ κατάτμησις μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶμεν καὶ νὰ λέγωμεν, ὅτι διαπράττεται μία ἀδικία ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ τὸ βλέπει καὶ τὸ καταλαβαίνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἔχει τὸ σθένος νὰ ἔρχεται καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ τὰ ἀντίθετα.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Διακόπτομεν διὰ 5 λεπτά, διὰ νὰ ἐξετασθοῦν αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι.

(Ὥρα 9.40′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 9.55′ μ. μ.)

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§127Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις παρηκολούθησε μετὰ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς τὰς ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου συζητήσεις καὶ συμφώνως πρὸς τὴν δοθεῖσαν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον Συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων διαβεβαίωσιν θὰ ἐκφέρῃ τὰς γνώμας της ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰς ἐξενεχθείσας θεωρίας καὶ παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς συγχύσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἀναλογικῆς καὶ τῆς Νομαρχιακῆς περιφερείας. Διότι ὅλοι γνωρίζετε ὅτι ἀφ’ ἧς εἰσήχθη γενικῶς τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς περιφερείας ἐγράφησαν χιλιάδες τόμοι καὶ εἰς αὐτοὺς δύναται νὰ ἀντλήσῃ κανεὶς ἐπιχειρήματα ἀτελείωτα. Θέλω νὰ εἴπω μόνον τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πιστεύει ὅτι ὀρθῶς ὁ Νομὸς ἐχαρακτηρίσθη ὡς βασικὴ ἐκλογικὴ περιφέρεια. Ὁ Νομὸς ἰσχύων ὡς μονὰς αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ 12ετίας ὡς ἔχει σήμερον, δηλαδὴ μὲ 51 Νομαρχίας, δὲν ἀποτελεῖ μίαν αὐθαίρετον διοικητικὴν διαίρεσιν. Ὀφείλεται εἰς τὴν πρᾶξιν τὴν διοικητικὴν καὶ τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐπέτυχε νὰ ὁδηγήσῃ τὰς ἁρμοδίας τότε Κυβερνήσεις νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι ἕκαστος Νομὸς ἀποτελεῖ μίαν διοικητικήν, οἰκονομικήν, συγκοινωνιακὴν καὶ γεωγραφικὴν ἑνότητα, ἑνότητα ἱκανοποιοῦσαν τὰ ἀντίστοιχα πρὸς τοὺς ὅρους αὐτοὺς συμφέροντα καὶ δικαιώματα τῶν κατοίκων. Πρέπει, ἑπομένως καὶ ἐκλογαὶ νὰ γίνωνται ἐντὸς περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζουν ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ προσόντα. Εἶναι ἀξία ἰδιαιτέρας προσοχῆς ἡ παρατήρησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Τρικάλων περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐψηφίσθησαν ἀμοιβαίως οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐξεπροσώπουν τοὺς ἡνωμένους Νομοὺς Τρικάλων καὶ Καρδίτσης. Τοῦτο συνέβη καὶ εἰς πλείστους ἄλλους Νομοὺς καὶ ἀποτελεῖ μίαν ἀπόδειξιν ὅτι ἡ ἰσχὺς ἑκάστου βουλευτοῦ εὑρίσκεται εἰς τὴν περιφέρειαν μετὰ τῆς ὁποίας ἰδιαιτέρως συνδέεται. Καὶ ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐπιρροήν του, θὰ πρέπει νὰ προέλθῃ εἰς συνεννοήσεις ἵνα μὴ εἴπω εἰς συναλλαγήν, μετ’ ἄλλων συνυποψηφίων ἐξ ἄλλων περιφερειῶν καταγομένων, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις κρίνει ὅτι ὀρθῶς ἐπελέγη ὁ Νομὸς ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια. Θὰ ἀπαντήσω ἤδη εἰς ἐπὶ μέρους ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀναγκαῖαι ὡρισμέναι ἐξηγήσεις. Καὶ πρῶτον θὰ ἀποκρούσω τὴν κατηγορίαν ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἰσάγεται αἰφνιδιαστικῶς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἀνακατάθεσις τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω. Ἡ κατάθεσις ὅμως ἐγένετο κατὰ τὰ τέλη τοῦ Φεβρουαρίου, ἀρκετὰς ἡμέρας πρὸ τῆς κρίσεως τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν παραίτησιν τῆς ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς ΕΡΕ Κυβερνήσεως. Ὀρθῶς δὲ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κυρίου Μακρῆ, ἀναφέρεται ὅτι τοῦτο κατατίθεται μὲ μίαν προοπτικὴν ἀρκετὰ μακράν, διότι αἱ ἐκλογαί, ὅπως εἶπεν, ἀπέχουν ἀπὸ τῆς καταθέσεως ἐπὶ μίαν διετίαν. Ἑπομένως, ἡ περίπτωσις τοῦ αἰφνιδιασμοῦ ἀποκλείεται καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ κατηγορηθῇ ὅτι διενοήθη κἂν νὰ αἰφνιδιάσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ὡς πρὸς ὡρισμένας παρατηρήσεις ἀναφερομένας εἰς λεπτομερείας, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὰς ἐξήτασεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐπὶ παραδείγματι θέτω ὑπ’ ὄψει σας τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΠΕΚ, περὶ τῆς συγγενείας, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ παρατηρηθῇ μεταξὺ τῶν Νήσων καὶ τοῦ Πειραιῶς. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἡ διαμόρφωσις τῶν συγκοινωνιῶν μας, τῶν θαλασσίων καὶ τῶν ὁδικῶν, δὲν ἔχει φθάσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἀνταποκρίσεως, ὥστε αἱ ἐγγὺς εὑρισκόμεναι νῆσοι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἠναγκασμέναι νὰ χρησιμοποιοῦν τὰς θαλάσσας καὶ τὰς ὁδοὺς ἐπὶ τῆς ξηρᾶς νὰ δύνανται νὰ ἐπικοινωνοῦν μὲ τὰ ἐγγὺς εὑρισκόμενα κέντρα. Οὕτω τὰ Κύθηρα εὐκολώτερα ἐπικοινωνοῦν μὲ τὸν Πειραιᾶ παρὰ μὲ τὸ Γύθειον. Αἱ Σπέτσαι δὲν ἔχουν κανένα συγκοινωνιακὸν μέσον ἢ σπανιώτατα συγκοινωνοῦν μὲ τὴν ἐγγύτατα εὑρισκομένην πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ Ἀργολίδος, τὸ Ναύπλιον, ἐνῷ ἐπικοινωνοῦν τοὐλάχιστον δὶς τῆς ἡμέρας, ἰδίᾳ κατὰ τὸ θέρος μὲ τὸν Πειραιᾶ. Τοῦτο συνετέλεσεν ὥστε ἡ ἐπαρχία Τροιζηνίας καὶ αἱ Νῆσοι Αἰγίνης, Ὕδρας, Πόρου καὶ Σπετσῶν, νὰ ἔχουν συνδεθῆ πάντοτε ἀρρήκτως οἰκονομικῶς καὶ συγκοινωνιακῶς μὲ τὸν Πειραιᾶ. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι συνημμέναι αἱ περιφέρειαι αὗται ἐκλογικῶς μὲ τὸν Πειραιᾶ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ κατ’ ἐξαίρεσιν τῆς Νομαρχιακῆς περιφερείας καταμερισμοῦ τῶν περιφερειῶν Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης καὶ Πειραιῶς, ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ εἴπῃ τοῦτο: Ἐν πρώτοις πρέπει νὰ σπεύσω νὰ δηλώσω μετ’ ἰδιαιτέρας ἱκανοποιήσεως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ διαπιστωθεῖσα ὁμοφωνία περὶ καταργήσεως τῆς διατάξεως τῆς ἀφορώσης τὴν διχοτόμησιν τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης καὶ τῶν περὶ αὐτὴν δήμων καὶ κοινοτήτων ἀνηκόντων καὶ ἀνηκουσῶν ἄλλοτε εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης ὁδηγεῖ εὐχαρίστως τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ καὶ αὐτὴ τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἑπομένως γεννᾶται ζήτημα ἐξετάσεως ἐὰν ὀρθῶς διῃρέθη ὁ Πειραιεὺς καὶ ἐὰν ὀρθῶς διῃρέθησαν αἱ Ἀθῆναι. Μόνον ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸ γεγονός, ὅτι αἱ Ἀθῆναι μετὰ τῆς περιφερείας ἡ ὁποία ἐχωρίσθη ἀπὸ τὸν τέως Δῆμον Ἀθηναίων καὶ τῆς περιφερείας τῆς ὑπολοίπου Ἀττικῆς θὰ ἐκλέξῃ κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951 38 βουλευτὰς καὶ περὶ τοὺς 34 μὲ τὴν ἄλλην ἀπογραφὴν ἡ Θεσσαλονίκη θὰ ἐξέλεγε 13, ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς τεραστίας ἐξαιρέσεως τῶν περιφερειῶν αὐτῶν ἐν σχέσει μὲ τὰς ἄλλας περιφερείας. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διακρίνεται μὲ μίαν ἑνότητα μεταξὺ τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν ἀνατρέπεται καὶ ἡ ἐπαφὴ τοῦ ὑποψηφίου μετὰ τοῦ λαοῦ εἶναι δυσχερεστάτη καὶ δὲν νομίζω, ὅτι τὸ ὑποστηριχθὲν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εὐρυτέρα προβολὴ ὑποψηφίων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑλλάδι. Θὰ ἦτο εὐτύχημα ἐὰν εἴχομεν πάρα πολλὰς προσωπικότητας, ἐὰν τὸ σύνολον τῶν βουλευτῶν εἶχε τοιαύτην προβολήν, ὥστε νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ἀγάπην, τὴν φιλίαν καὶ τὴν συμπάθειαν ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον καὶ λόγῳ τοῦ γεωγραφικοῦ καταμερισμοῦ καὶ λόγῳ τῆς διαφορᾶς τῶν ἀσχολιῶν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τοὺς ἀνθρώπους τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ τοὺς ἀστοὺς καὶ δι’ ἄλλους λόγους, οἱ ὁποῖοι παρατηροῦνται πάντοτε εἰς τὰ πολιτεύματα, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦν τακτικῶς τοὺς λαοὺς εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἐπιβάλλεται, ἑπομένως νὰ περιορίζωνται αἱ ὑδροκέφαλοι αὗται περιφέρειαι καὶ νὰ ἐπιτυγχάνωνται στενώτεραι ἀνταποκρινόμεναι καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπαφῆς τοῦ ὑποψηφίου μετὰ τῶν ἐκλογέων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ καὶ διὰ πλείστους ἄλλους ὀργανικούς, ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει ἐπὶ τῆς ἀντιλήψεως, ὅτι ὀρθῶς ὁ Δῆμος Ἀθηναίων καὶ ἐν γένει ὁ Νομὸς Ἀττικῆς συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ Πειραιῶς ἐτριχάσθη καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν μορφὴν δέον νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαί. Διὰ τὴν Θεσσαλονίκην εἶναι εὐτύχημα, ὡς εἶπον, ὅτι ἤρθη ἡ διαφωνία, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη καὶ ἐπῆλθε μία ἀπόλυτος συμφωνία. Ἕνα ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνέκυψε, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐμπλοκῆς μεταξὺ ὁρίων τῆς ἐνορίας καὶ τοῦ Δήμου, ἡ παρατηρουμένη ἀκριβῶς εἰς αὐτὰς τὰς κατ’ ἐξαίρεσιν περιφερείας τὰς ἀναγομένας εἰς τὴν πρώτην βαθμίδα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε νὰ ἀπευθύνῃ ἐγκύκλιον πρὸς τὰ ἁρμόδια Δικαστήρια νὰ ἀποσπάσουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέχουν βιβλιάρια ἐκλογικὰ καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς ἐνορίας αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ δήμου τῆς κατοικίας των, ἀρκεῖ νὰ τὸ ζητήσουν. Ἑπομένως ἡ περίπτωσις αὐτὴ τῆς ἐμπλοκῆς δὲν θὰ ὑπάρξῃ διότι καὶ νομοθετικὰ καὶ διοικητικὰ μέτρα ἐλήφθησαν ἐπὶ τούτῳ. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν λεπτομερειῶν δὲν νομίζω ὅτι χρειάζεται λεπτομερὴς ἀπάντησις λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ κυριώτερα τῶν ζητημάτων λύονται. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ εἴπω ὅτι τὸ κύριον ἐπιχείρημα ἐναντίον τῆς σχετικῆς στενότητος τοῦ Νομοῦ τοῦ ἀνταποκρινομένου πρὸς τὰς ζωτικὰς ἀνάγκας τῆς Ἑλληνικῆς γῆς εἶναι ὅτι τὸ ὀλιγάριθμον τῶν ἑδρῶν ποὺ ἀναλογοῦν εἰς ἕκαστον Νομὸν προκαλεῖ ἀδικίας καὶ ἰδίως εἰς τοὺς μεγάλους Νομοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουν 1 ἢ 2 ἕδρας. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα Νομὸν ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν ἕδραν καὶ θέλει νὰ δικαιοῦται νὰ ἐκπροσωπηθῇ νὰ δώσουν εἰς τὸν ἕνα ὑποψήφιον τὸ σύνολον τῶν ψήφων καὶ νὰ θεωρηθῇ ὅτι οὗτος δὲν ἐξελέγει διότι ἔχασε μίαν ψῆφον. Βεβαίως ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν καὶ αἱ λύσεις θὰ ὑπάρξουν καὶ θὰ ὑποβληθοῦν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου. Θὰ ἤθελα νὰ ἀσχοληθῶ μὲ μίαν ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν ἡ ὁποία εἶναι συμπαθεστάτη καὶ ἀφορᾷ τὴν Κοινότητα Ρυζομύλου Λαρίσης. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι νέον. Ὑπῆρχε καὶ ἔχει τεθῆ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεγνώρισεν οὐσιαστικῶς τὸ ζήτημα καὶ ὑπήγαγεν, ἀπὸ ἀπόψεως περιφερείας τοῦ Νομοῦ ἀλλὰ διοικητικῶς τὸν Ρυζόμυλον εἰς τὸν Βόλον διότι ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ ὑπάγεται. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἀκαίρως εἰσάγεται τοιαύτη διάταξις καθ’ ὃν χρόνον ψηφίζεται γενικὸς ἐκλογικὸς νόμος. Ἡ περίπτωσις δὲ αὐτὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ καὶ νὰ λυθῇ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν ἐκτὸς τῆς παρούσης, διότι τὸ αἴτημα εἶναι παλαιὸν καὶ ἐμφανίζεται καὶ εἰς πολλὰς περιφερείας διὰ τὰς ὁποίας ἐπίσης θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρθοῦν αἱ ἀδικίαι. Μολονότι, κύριοι βουλευταί, ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία μοῦ εἶναι ἐξαιρετικὰ συμπαθὴς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ λόγους ἀρχῆς νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως τῆς ἀφορώσης τὴν διχοτόμησιν τοῦ τέως Δήμου Θεσσαλονίκης τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἔχει καλῶς καὶ προτείνω τὴν ψήφισίν του. (Χειροκροτήματα).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου. Θὰ προηγηθῶσιν βεβαίως αἱ τροπολογίαι. Ὑπάρχει ὅμως μία τροπολογία ἡ ὁποία εἶναι ἀπωτέρα καὶ πρέπει πρῶτον νὰ ἀποφανθῶμεν, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει ὑποβληθῆ καὶ πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§129Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶσθε Πρόεδρος τοῦ Σώματος ἢ κομματίζεσθε;

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ χάσωμε μίαν ὥραν. Ἡ τροπολογία εἶναι τῶν κ. κ. Παπασπύρου, Τζώρτζη κλπ. καὶ ὑπεβλήθη νομοτύπως: «........ (ἀναγινώσκει)........».

§131Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἔχω νὰ ἀναπτύξω μίαν καθαρῶς ἐπιστημονικὴν ἄποψιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ νομομαθῶν συναδέλφων. Τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζει: «Γίνεται τὸ πρῶτον δι’ ἀναστάσεως, εἶτα δὲ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως». Τὸ δὲ 71: «ὁ Πρόεδρος συμβουλευόμενος τοὺς Γραμματεῖς ἀπαγγέλει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, ἥτις ἐὰν ὁ Πρόεδρος κρίνῃ ἀναγκαῖον καὶ ἐὰν ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπαγγελίαν 15 βουλευταὶ ζητήσουν τοῦτο ἐπαναλαμβάνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως» Ἐκ τῶν διατάξεων τούτων, ἕπονται δύο τινά: α) ὅτι ὁ κανὼν εἶναι ἡ δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορία ἥτις δέον ὁπωσδήποτε νὰ λάβῃ χώραν καὶ β) ὅτι ἡ ὀνομαστικὴ τοιαύτη, χωρεῖ μόνον ὅταν ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Δὲν δύνανται ἑπομένως οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ αἰτήσωνται ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἐὰν προηγουμένως δὲν λάβῃ χώραν δι’ ἀναστάσεως τοιαύτη καὶ ἐπὶ πλέον ἐὰν δὲν ὑφίσταται ἔστω καὶ κατ’ αὐτοὺς ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Πέραν τούτου ὅμως ἔχω νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν 50ετίαν ἀνεπτύχθη ἐν τῇ νομικῇ ἐπιστήμῃ ἡ θεωρία περὶ τοῦ ἀσυγχωρήτου τῆς καταχρήσεως δικαιώματος ἀνεπτύχθη δηλαδὴ ὅτι τὸ δικαίωμα τὸ οἱονδήποτε ἀκόμη καὶ τὸ ἀτομικὸν λεγόμενον, δὲν ἀνήκει εἰς τὸ ἄτομον ἀλλὰ εἰς τὸ κοινωνικὸν σύνολον φορεὺς δὲ ἁπλοῦς τούτου εἶναι τὸ ἄτομον τὸ ὁποῖον δὲν δικαιοῦται νὰ κάμῃ χρῆσιν ὁσάκις τοῦτο ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τὰ ἐπιβεβλημένα ἐκ τῆς καλῆς πίστεως ἢ τῶν χρηστῶν ἠθῶν ἢ ἐκ τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος. Ἐὰν δὲ τοῦτο εἶναι βάσιμον, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὰ ἀτομικὰ δίκαια, φαντάζεσθε πόσον βάσιμον εἶναι διὰ τὰ κοινωνικὰ δικαιώματα τῶν ὁποίων φορεῖς εἴμεθα ἡμεῖς οἱ βουλευταί. Συνεπῶς δέον νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως καὶ ἐὰν μετὰ τοῦτο διατυπωθῇ αἴτησις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας νὰ προχωρήσητε εἰς ταύτην, μόνον ἐὰν πεισθῆτε ὅτι ἡ τοιαύτη αἴτησις δὲν ἀσκεῖται κακοπίστως, δὲν ἐνέχει κατάχρησιν δικαιώματος, δὲν γίνεται δηλαδὴ μόνον διὰ κωλυσιεργίαν ἥτις ἀναμφισβητήτως ἀντίκειται εἰς τὴν καλὴν πίστιν, καὶ εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη. Δὲν ἔχομε δικαιώματα, κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς οἱ βουλευταί, τὰ δικαιώματα τὰ ἔχει ὁ λαὸς καὶ φορεῖς τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ εἴμαστε. Ἀνεπτύχθη, λοιπόν, ἐν τῇ ἐπιστήμῃ ἡ θεωρία, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε πλέον καὶ νομολογιακῶς καὶ τέλος διετυπώθη ὡς θετὸς κανὼν δικαίου εἰς τὸ ἄρθρον 281 τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος ἀπαγορεύεται............... (ἀναγινώσκει)........................». Περαιτέρω δὲ ἀναπτύσσων τὸ θέμα τοῦτο ὁ ἀείμνηστος Μπαλῆς λέγει: «πρόβλημα πολὺ εὐρυτέρας σημασίας .............................. (ἀναγινώσκει)................». Ὁ δὲ Μαριδάκης λέγει: «ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος ............................. (ἀναγινώσκει)................». Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν, λοιπόν, ἔχωμεν καταφανῆ, ἐπὶ τῷ σκοπῷ καταδολιεύσεως τοῦ νόμου, ἐπὶ τῷ σκοπῷ καταστρατηγήσεως, ὅταν ἔχωμεν καταφανῆ προβολὴν αἰτήματος τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, τότε πρόκειται πλέον περὶ καταχρήσεως δικαιώματος καὶ καταχρήσεως ἐξουσίας ἥτις δὲν δύναται νὰ εὕρῃ ἔρεισμα εἰς οὐδεμίαν διάταξιν τοῦ νόμου.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Η. Ἠλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§133Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος συνάδελφος, περὶ τοῦ ὁποίου διέγνωσεν ἡ Βουλὴ ὅτι εἶναι ἐνδεχομένως ἕνας λαμπρὸς ἀστικολόγος ἢ ἕνας λαμπρὸς ἐνστασιολόγος, κάμνει σύγχυσιν μεταξὺ τῶν ἰδιωτικῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν δημοσίων λειτουργιῶν καὶ προσπαθεῖ νὰ μεταφέρῃ εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς τοὺς κανόνας τοὺς ἰσχύοντας ἐπὶ προσωρινῶν μέτρων. Κύριε Πρόεδρε, ἡ λειτουργία τῆς αἰτήσεως ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας δύναται νὰ ἔχῃ σκοποὺς πλείονας τοῦ ἑνός, ὄχι μόνον τῆς ἀριθμήσεως τῶν ψήφων, διότι ἐὰν περὶ τοιούτου τινὸς ἐπρόκειτο, θὰ ἔπρεπε οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν δύο συμβληθέντων κομμάτων μετὰ τοῦ ἐποπτεύοντος τὰ κοινὰ συμφέροντα τῆς συνωμοσίας Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς εἴπουν............................

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι δά, κύριε Ἠλιοῦ.

§135Η. ΗΛΙΟΥ. ................ νὰ μᾶς εἴπουν σηκωθῆτε νὰ φύγετε.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι διὰ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν τοιαῦτα πράγματα.

§137Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι εἶναι τοὐλάχιστον παρὰ πολὺ τολμηρόν, κἄτι τὸ ὁποῖον θὰ καταχωρήσῃ εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν τολμηρῶν ἀνθρώπων, τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον, νὰ ὁμιλῇ περὶ καταχρήσεως δικαιώματος, ὅταν γίνεται κατάχρησις εἰς βάρος τοῦ ἱερωτέρου καὶ ἀναπαλλοτριώτου δικαιώματος τοῦ λαοῦ νὰ ἀντιπροσωπεύεται ὅπως αὐτὸς θέλει καὶ ὄχι ὅπως σκολιαὶ διατάξεις νομοθετημάτων, ἐξυφανθέντων ἐν συνωμοσίᾳ, θέλουν νὰ ἐπιβάλουν. Ἕνα πρᾶγμα θέλω νὰ ὑπομνήσω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀνήκει εἰς τὰ ἔθιμα τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τὰ παρ’ ἡμῖν καὶ ἁπανταχοῦ ἰσχύοντα, ὅτι ἡ αἴτησις περὶ διενεργείας ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, δὲν ἀποσκοπεῖ μόνον εἰς τὴν ἄρσιν ἀμφισβητήσεων περὶ τοῦ ἀριθμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀριθμὸς εἶναι ἀναμφισβήτητος, ἀλλὰ εἰς τὸ νὰ ἀναλάβῃ ἕκαστος τὰς εὐθύνας τῆς ψήφου του καὶ τῶν πράξεών του καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὑπεβάλομεν τὴν αἴτησιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὅταν ὁμιλοῦμε περὶ καταχρήσεως δικαιώματος, ἡμεῖς καταχρώμεθα τῶν δικαιωμάτων τοῦ Λαοῦ καὶ ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ «τζέντλεμεν ἀγκρίμεν», πρόκειται κυριολεκτικῶς, περὶ «γκάγκστερς ἀγκρίμεν».

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. Δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὴ ἔκφρασις αὐτή. Ὄχι, κύριε Ἠλιοῦ. Διαμαρτύρομαι ἐξ ὀνόματος τοῦ Σώματος διὰ τὴν ἔκφρασίν σας αὐτὴν καὶ λυποῦμαι διότι κοινοβουλευτικὸς ἀνήρ, ὅπως ὑμεῖς, μεταχειρίζεσθε τοιαύτας φράσεις.

§139Η. ΗΛΙΟΥ. Διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος διαμορφοῦται ἐθιμικὸν δίκαιον καὶ κατὰ δίκαιον ἐθιμικὸν πάγιον ἀνέκαθεν ἀναγνωρίζεται ὅτι ἐὰν ἀπ’ ἀρχῆς ἀναγγελθοῦν τὰ ὀνόματα τῶν 15 κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἀπαιτουμένων βουλευτῶν, ὅπως ἐπί τινος θέματος ἐνεργηθῇ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία διὰ νὰ ἀναλάβῃ ἕκαστος τὰς εὐθύνας του, δὲν χρειάζεται ἡ διαδικασία τῆς μετὰ τὴν δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίαν ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§140Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ διορθώσω τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ συμπαθεστάτου συναδέλφου, κυρίου Γιαννούση. Ὁ ὀρθὸς τρόπος τῆς λήψεως ἀποφάσεως εἶναι ὁ τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου καταφαίνεται ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι διὰ τὴν θεσμοθέτησιν μιᾶς διατάξεως καὶ ποῖοι ἀπουσιάζουν. Ἡ ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως καθιερώθη διὰ νὰ εὐχεραίνῃ τὸ Σῶμα καὶ διὰ νὰ λαμβάνωνται ἀποφάσεις ἐπὶ οὐχὶ σπουδαίων ζητημάτων. Διὰ τὰ σοβαρὰ ὅμως ζητήματα ὅπως εἶναι τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, ὅλαι αἱ ψηφοφορίαι θὰ πρέπει νὰ γίνωνται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὥστε νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι τῆς νομοθετήσεως τοῦ ὑπὸ ψήφισιν τερατουργήματος.

§141Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐδημιουργήθη μία περιττὴ συζήτησις καὶ θὰ πρέπει τοῦτο νὰ καταστῇ σαφές, διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχεται εἰς ἄλλην συνεδρίασιν τὸ θέμα. Αἱ διατάξεις ἔχουν ὡς ἑξῆς: Ἄρθρον 70. «Ἡ ψηφοφορία γίνεται τὸ πρῶτον μὲν δι’ ἀναστάσεως, εἶτα δὲ καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἑπομένου ἄρθρου.........». Ἄρθρον 71. «Ὅταν ἡ Βουλὴ ψηφίζῃ δι’ ἀναστάσεως, ὁ Πρόεδρος συμβουλευόμενος τοὺς ἐπὶ τοῦ Προεδρείου Γραμματεῖς, ἀπαγγέλλει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, ἥτις, ἐὰν ὁ Πρόεδρος κρίνῃ τοῦτο ἀναγκαῖον ἢ ἐὰν ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπαγγελίαν δέκα πέντε βουλευταὶ ζητήσωσι τοῦτο, ἐπαναλαμβάνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἑπομένως συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν γίνεται πάντοτε μὲν τὸ πρῶτον δι’ ἀναστάσεως, ὑπάρχει ὅμως πάντοτε καὶ τὸ δικαίωμα τῶν 15 βουλευτῶν ἀπεριορίστως νὰ ζητήσουν ψηφοφορίαν. Ἡ πρᾶξις καθιέρωσεν, νὰ γίνεται οἰκονομία αὐτῆς τῆς περιττῆς ἀναστάσεως. Ὅταν ὑπάρχει τὸ δεδομένον τῆς θελήσεως τῶν 15 βουλευτῶν, φρονίμως, συνετῶς, ἡ πρᾶξις καθιέρωσε νὰ λείπῃ ἡ πολυτέλεια τῆς ἀναστάσεως καὶ νὰ βαδίζωμε κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Τὸ ἐρώτημα τίθεται ὡς ἑξῆς: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Παπασπύρου, Τζώρτζη κ.λ.π., θὰ λέγουσι ΝΑΙ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι ταύτην θὰ λέγουσιν ΟΧΙ. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Δ. Λαντζούνης καὶ Δ. Γεωργίου. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τιθέμενον ἐρώτημα):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς, προέκυψεν τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα):

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 231. Εἶπον ΟΧΙ 181 καὶ ΝΑΙ 50. Συνεπῶς ἡ τροπολογία τῶν κ. κ. Παπασπύρου καὶ λοιπῶν, ἀπερρίφθη. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία τῶν κ. κ. Ν. Μπακοπούλου, Θ. Τσάτσου, Ι. Παπαηλιάκη, Γ. Μπακατσέλου καὶ λοιπῶν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης καὶ ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει).....». Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν συναινῇ εἰς τὴν ἀποδοχήν της. Παρακαλῶ οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἅπαντες). Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἐγένετο ἀποδεκτή. Ὁ κ. Ι. Τούμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§144Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία τροπολογία ἀπὸ τοὺς συναδέλφους κ. κ. Μπακατσέλον, Μαῦρον, Παπαηλιάκην, Τούμπαν κ.λ.π., ἥτις ἀφορᾷ τὴν ἀπάλειψιν τῆς 6ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Τούμπας ἔχει οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει)....». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν καὶ αἱ ἑξῆς τροπολογίαι: Πρῶτον, τοῦ κ. Βρανοπούλου, ἀφορῶσα τὸν διαχωρισμὸν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Δεύτερον, τοῦ κ. Παπασπύρου, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ προσθήκη παραγράφου 4, δυνάμει τῆς ὁποίας τὸ ὑπόλοιπον τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς μετὰ τοῦ Νομοῦ Βοιωτίας θὰ ἀποτελοῦν ἰδίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὰς τροπολογίας ταύτας παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἠγέρθησαν οἱ περισσότεροι, συνεπῶς αἱ τροπολογίαι τῶν κ. κ. Βρανοπούλου καὶ Παπασπύρου ἀπερρίφθησαν. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει πρότασις, ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παπαστεργίου κ.λ.π., διὰ τὸ χωρίον Ρυζόμυλος, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει) .....» Ἐρωτῶ τοὺς ὑπογράψαντας τὴν πρότασιν περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ἐὰν ἐπιμένουν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ψηφοφορίας.

§146Γ. ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ. Ἐπιμένομεν, κύριε Πρόεδρε.

§147Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλοι εἰς τὰς περιφερείας μας ἔχομεν παρομοίας φύσεως μὲ τὸν Ρυζόμυλον διαφοράς. Ἐάν, λοιπόν, ὅλοι ἡμεῖς ὑποβάλομεν τοιαῦτα αἰτήματα, τότε δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ρυζόμυλοι πολλοὶ ὑπάρχουν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐὰν οἱ κ. κ. συνάδελφοι ἐπιμείνουν ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, τότε θὰ ἀναγκασθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποβάλωμεν παρόμοια αἰτήματα, διότι ἄλλως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἴμεθα ἐκτεθειμένοι ἔναντι παρομοίων αἰτημάτων, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται, ὡς εἶπον, καὶ εἰς τὰς ἰδικάς μας περιφερείας.

§148Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Παρακαλῶ θερμῶς τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν κυρίους βουλευτάς, τῶν ὁποίων τὴν τροπολογίαν ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν δικαίαν, ἀλλὰ δὲν δύναται σήμερον νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον νομοθετικῆς μερίμνης, νὰ μὴ ἐπιμείνουν εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἐγκρίνῃ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν θὰ τὸ κάμῃ δι’ ἀναστάσεως.

§149Γ. ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι τὸ αἴτημα αὐτὸ προβάλλεται ἀκαίρως, ἀλλὰ πῶς συμβαίνει νὰ εἶναι ἐπίκαιρος ὁ τεμαχισμὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς; Οἱ κάτοικοι, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ Ρυζομύλου ἀναμένουν ἀπὸ ὑμᾶς τὴν ἀποδοχὴν τοῦ αἰτήματός των. Ματαιοῦται ἐπὶ μίαν 20ετίαν τὸ δίκαιον αἴτημα τῶν κατοίκων αὐτῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις παραδέχεται ὅτι εἶναι δίκαιον τὸ αἴτημα αὐτό, πρέπει νὰ εἰσηγηθῇ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἰσχυροὶ πολιτικοὶ παράγοντες νὰ παρεμποδίζουν τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος αὐτοῦ.

§150Β. ΑΝΑΣΤΑΣΑΤΟΣ. Πάλιν λόγον;

§151Γ. ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ. Ἐὰν ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι Ρυζόμυλοι, νὰ τακτοποιηθοῦν καὶ αὐτοί. (Θόρυβος).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι δικαιολογεῖται νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς τροπολογίας. Συνεπῶς δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς ἕνα ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς τροπολογίας. Προχωροῦμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Δ. Λαντζούνης καὶ Μ. Πίσπας. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. συναδέλφων λέγουσι ΝΑΙ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ΟΧΙ. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς, προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα):

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 208. Εἶπον ΟΧΙ 147, ΝΑΙ 53 καὶ 8 ἠρνήθησαν ψῆφον. Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπεβλήθη, κύριοι βουλευταί, πρότασις, ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, περὶ διεξαγωγῆς ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ ἄρθρου 1. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Λαντζούνης καὶ Μ. Πίσπας. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, μὲ τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, λέγουσι ΝΑΙ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, λέγουσιν ΟΧΙ. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα): (Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος).

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα):

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 219. Εἶπον ΝΑΙ 176 καὶ ΟΧΙ 43. Συνεπῶς, κύριοι βουλευταί, τὸ ἄρθρον 1 τοῦ σχεδίου νόμου ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 2. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι: διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ διαγραφὴ τούτου. Θὰ διεξαχθῇ, συνεπῶς, πρῶτον ψηφοφορία ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν καὶ ἂν γίνωσιν ἀποδεκταὶ τὸ ἄρθρον 2 θὰ διαγραφῇ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Σπαῆ, Παπαηλιάκη κ.λ.π., παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἅπαντες). Συνεπῶς, ἡ τροπολογία ἐγένετο ἀποδεκτὴ καὶ τὸ ἄρθρον 2 διαγράφεται. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Κηπουρός, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§155Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 3 γίνεται ἀποδεκτόν;

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 3 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 4. Ὁ κύριος Γ. Μπουρδάρας ἔχει τὸν λόγον.

§159Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ὑπὸ ψήφισιν νόμος καθιερώνει τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Εἰς τὰς περιφερείας ὅμως, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν 1 ἢ 2 βουλευτὰς ἐν τοῖς πράγμασι δὲν θὰ τύχῃ ἐφαρμογῆς ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, ἀλλὰ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Διότι ἐὰν μία περιφέρεια π.χ. ἔχῃ 20.000 ψηφοφόρους καὶ τὸ ἓν κόμμα λάβῃ 11.000 ψήφους καὶ τὸ ἄλλο 9.000 ψήφους, τότε εἰς τὸ πρῶτον κόμμα θὰ δοθῇ μία ἕδρα ἐκ τῆς Αʹ κατανομῆς καὶ μία ἄλλη, ἡ δευτέρα, ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς. Τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ 9.000 ψήφους, δὲν θὰ ἐκλέξῃ βουλευτήν. Τοῦτο νομίζω, εἶναι ἄδικον. Δι’ αὐτὸ προτείνω ὅπως εἰς τὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν δύο βουλευτάς, ὁ διαιρέτης νὰ εἶναι ηὐξημένος κατὰ μίαν μονάδα, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ δυνατότης νὰ ἐκλεγῶσιν ἅπαντες οἱ βουλευταὶ τῆς περιφερείας ταύτης ἐκ τῆς Αʹ κατανομῆς. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ δεκτόν, τότε θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὴν δευτέραν ἕδραν θὰ τὴν καταλαμβάνῃ τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὰ μεγαλύτερα ἀχρησιμοποίητα ὑπόλοιπα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον.

§161Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἑξῆς τροπολογία: Εἰς τὰς περιφερείας, κύριε Πρόεδρε, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν ἕνα βουλευτήν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν προβλεπόμενον σύστημα, διότι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις εἰς τὰς περιφερείας ταύτας νὰ ἐκλεγῇ βουλευτὴς ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς. Εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς παράδοξον: Νὰ ψηφίσουν π. χ. 17.000 ψηφοφόροι καὶ ὁ συγκεντρώσας τὰς 16.999 ψήφους νὰ μὴ ἐκλεγῇ βουλευτής. Νομίζω ὅτι εἶναι κατάδηλος ἡ προσγιγνομένη ἀδικία διὰ τὰς μονοέδρους περιφερείας. Θὰ πρέπει, συνεπῶς, διὰ τὰς περιφερείας ταύτας, νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν σύστημα. Νομίζω ὅτι τοῦτο ὑπεστήριξε καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§162Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ ποὺ προτείνετε εἶναι μεταβολὴ τοῦ συστήματος. Ἐγὼ δὲν εἶπον αὐτό, εἶπον ἀντιθέτως, ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ ὁ διαιρέτης κατὰ μίαν μονάδα.

§163Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὀρθότερον εἶναι νὰ ἐκλέγεται ὁ βουλευτὴς τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὰς πλείονας τῶν ψήφων. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι δικαιότατον καὶ ὑποθέτω πὼς θὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι εἶναι ἐξόφθαλμος ἡ διαφορὰ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων περιφερειῶν. Ἐκεῖ ποὺ εἶναι μία ἕδρα κατ’ ἀνάγκην δὲν ἠμπορεῖ νὰ χωρήσῃ ἀναλογία. Κατ’ οὐσίαν ἐκ τῆς δυνάμεως τῶν πραγμάτων ἐκεῖ εἶναι πλειοψηφικόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως ὅταν εἶναι μία ἕδρα. Ὅταν εἶναι πολλὲς ἕδρες θὰ χωρήσῃ τὸ ἀναλογικόν, εἶναι κατάδηλον.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Θ. Χαβίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§165Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι εἰς τὰς περιφερείας ποὺ ἐκλέγεται ἕνας βουλευτὴς δὲν ὑπάρχει ἔννοια ἀναλογικῆς καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ μία μέριμνα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δίδεται ἡ ἕδρα εἰς τὸν συγκεντρώσαντα τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν εἰς τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς διέδρους περιφερείας, ἔκαμον μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔδωσα εἰς τὸν κύριον Μακρῆν, τὸν πρώην Ὑπουργόν, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ μὴ κατανεμηθεῖσαι ἕδραι εἰς τὴν πρώτην κατανομήν, θὰ παραχωροῦνται εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τοὺς ἔχοντας τὸν μεγαλύτερον ἀχρησιμοποίητον ὑπόλοιπον κατὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν ὅσον ἀφορᾷ ἐντὸς τοῦ Νομοῦ. Ἔτσι, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ δημιουργηθῇ τὸ ἄτοπον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη διὰ τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 7, εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 4 καὶ κακῶς τὸ συζητοῦμεν ἐδῶ. Ἀλλὰ τὸ λέγω ἐπειδὴ πρόκειται διὰ τὰς περιφερείας τῶν δύο βουλευτῶν. Συνεπῶς δὲν ἔχει λόγον τὸ «σὺν ἕνα» (+1) διότι εἶναι ζήτημα ἀρχῆς. Ὅταν εἰς ὅλας τὰς περιφερείας διαιρῆται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, πῶς εἰς αὐτὰς θὰ διαιρῆται διὰ τοῦ σὺν ἕνα (+1); Νὰ μείνῃ ὡς ἔχει καὶ ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 7, νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κ. Παπακωνσταντίνου ἔχει τὸν λόγον.

§167Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν μὲ διαιρέτην τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 4, ἀλλὰ εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρέπει νὰ διευκρινισθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασπασθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφισάντων τῆς περιφερείας θὰ διαιρῆται εἰς πᾶσαν περίπτωσιν διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Διότι ἂν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι εἰς τὰς διέδρους περιφερείας πρέπει νὰ προστεθῇ μία μονάς, διατὶ δὲν θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ διὰ τὰς ἄλλας; Εἰδικῶς ὅμως προκειμένου περὶ μονοεδρικῶν περιφερειῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸν κανόνα ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφισάντων θὰ διαιρεθῇ διὰ τῆς μονάδος, ὁπότε θὰ πρέπει ὁ ὑποψήφιος νὰ συγκεντρώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφισάντων διὰ νὰ ἐκλεγῇ. Λοιπόν, νομίζω ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν θὰ πρέπει νὰ ἐκλέγεται ὁ σχετικῶς πλειοψηφήσας, διὰ νὰ εἴμεθα ἐν ἁρμονίᾳ καὶ πρὸς τὰς διατάξεις, ἐφ’ ὅσον ἔλαβε τὰ 25% τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὑποψηφίου μεμονωμένου ἢ ἀνήκοντος εἰς κόμμα αὐτοτελὲς εἰς τὰς ἐκλογὰς ἢ 35%, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὑποψηφίου ἀνήκοντος εἰς συνασπισμὸν κομμάτων. Νὰ ἐκλέγεται ὁ σχετικὸς πλειοψηφήσας ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ συγκεντρώνῃ τὸ 25% ἢ 35%.

§168Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν δεχόμεθα τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι ἐνῷ κατηγοροῦμεν τὸν προηγούμενον ἐκλογικὸν νόμον ὡς τρισυπόστατον, θὰ δημιουργήσωμεν ἕνα νομοσχέδιον δισυπόστατον. Ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι ὑπάρχει μία δυσχέρεια, τόσον εἰς τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας, ὅσον καὶ εἰς τὰς διεδρικάς, ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ περιφέρειαι αὗται νὰ προσκολληθοῦν εἰς μεγαλυτέρας περιφερείας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὸ πλειοψηφικὸν εἰς αὐτάς.

§169Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Πῶς τὸ ἐννοεῖτε σεῖς, ἀναλογικὸν σύστημα μὲ μίαν ἕδραν;

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§171Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἂς ἀσχοληθῶμεν μὲ τὸ ζήτημα τοῦ διαιρέτου. Ἡ ἔμπνευσις τοῦ κυρίου ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας συναδέλφου διὰ τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ πλειοψηφικὸν ὑπὸ τοὺς περιορισμοὺς τῶν ποσοστῶν 25% καὶ 35%, ἂν ἐγένετο δεκτὴ — τώρα πρόκειται περὶ μιᾶς μόνον μονοεδρικῆς περιφερείας, μετὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 300 βουλευτῶν — ἂν ἐγένετο δεκτή, ἁπλῶς θὰ καθίστα ἀνάγλυφον ἐνώπιον τοῦ λαοῦ τὴν ἐσωτέραν ἀντίθεσιν τὴν ὁποίαν καμμία ἐπινόησις περὶ διαφορᾶς μεταξὺ συνασπισμοῦ καὶ κόμματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρῃ. Ἂν ἐπὶ 20.000 ψήφων λ. χ. τῆς περιφερείας Λευκάδος, τῆς μόνης μονοεδρικῆς, ὑποψήφιος μεμονωμένου κόμματος ἐλάμβανε 5.001 ψήφους, ὑποψήφιος δὲ συνασπισμοῦ 7.499, κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ πλειοψηφικοῦ, θὰ ἔβγαινεν ὁ συγκεντρώσας τὰς 5.001 καὶ θὰ ἀπετύγχανεν ὁ συγκεντρώσας τὰς 7.499. Αὐτὸ καθιστᾷ ὡς παράδειγμα ἀνάγλυφον τὴν ἀντίφασιν τῆς ἀρχῆς τοῦ διαχωρισμοῦ μεταξὺ κομμάτων καὶ συνασπισμῶν. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσωμεν ἐκτενέστερον εἰς τὸ ἄρθρον 6, ἕνα ἄρθρον τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἔχει πάρα πολλὰ κόκκαλα. Ἂς ἴδωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 4, ποῖαι διαφοραὶ προκύπτουν ὅσον καὶ ἂν ἔγινε παραλλαγὴ ὅπως λέγει ἡ Κυβέρνησις Ε.Ρ.Ε. — Φιλελευθέρων, παραμόρφωσις, ὅπως ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς τῆς ἐννοίας τῆς ἀναλογικῆς καὶ τῆς ἐννοίας τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ὁπωσδήποτε, πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι ἡ δευτέρα κατανομὴ εἶναι ἡ ἐπικουρικὴ κατανομή, ὅτι δὲν εἶναι νοητὸν ὁ νόμος νὰ ἀποκλείῃ ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς φύσεώς του καὶ ἀνεξαρτήτως πάσης ἄλλης σχέσεως, σχηματισμοῦ δυνάμεως μεταξὺ τῶν διαφόρων κομμάτων, νὰ ἀποκλείσῃ τὴν ἀπονομὴν ἑδρῶν ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς. Ἂν ἐφθάναμεν εἰς αὐτὸ θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα, ὅπως τὸ ἐτόνισα καὶ προχθές, τὸ νὰ μὴ ἔχουν ἴσην δύναμιν αἱ ψῆφοι ὅλων τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἐὰν πολίτης τις ἀνήκῃ εἰς περιφέρειαν ἐκλέγουσαν ἕνα ἢ ὀλίγους βουλευτάς, ἢ ἂν ἀνήκῃ εἰς περιφέρειαν ἐκλέγουσαν πάρα πολλοὺς βουλευτάς, τὸ ἂν θὰ εἶναι ἀντιπροσωπευτικὴ ἢ ὄχι ἡ ψῆφος. Πράγματι, εἰς τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας ἀποκλείεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀναλογική. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς περιφερείας αἱ ὁποῖαι ἀναδεικνύουν δύο καὶ τρεῖς βουλευτὰς ἐν τοῖς πράγμασι καθίσταται ἄκρως ἀμφίβολον ἂν ἐπὶ τῶν 50 βουλευτῶν ποὺ ἀνήκουν εἰς περιφερείας μικρὰς 3, 2 καὶ 1 βουλευτῶν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγοῦν 3 ἐν ὅλῳ καθ’ ἅπασαν τὴν Ἐπικράτειαν ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς. Ἐνῷ ἀπεναντίας εἰς τὰς περιφερείας εἰς τὰς ἐχούσας ἀπὸ 7 βουλευτὰς καὶ ἄνω καὶ αἱ ὁποῖαι μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν 250 βουλευτῶν ἀναδεικνύουν 130, ἀλλὰ μὲ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν 300, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀναδεικνύουν 145, οἱ πολῖται θὰ ἔχουν κατὰ 60–70% ἀντιπροσωπευτικότητα εἰς τὴν ψῆφον των, διότι τὰ 60% καὶ 70% εἰς τὰς μεγάλας περιφερείας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναδεικνύουν βουλευτὰς ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἐφαρμόζεται, ὄχι διότι εὑρέθη ἡ ἰδεατὴ ἔννοια τοῦ νόμου ὡς λύοντος ὅλα τὰ ζητήματα. Ἑπομένως, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀντίθεσιν, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐὰν αἱ ἕδραι εἶναι τρεῖς ἢ ὀλιγώτεραι ἢ περισσότεραι πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς ἰσχὺν ἡ διάταξις ἡ ἐφαρμοσθεῖσα παρ’ ἡμῖν ἐπιτυχῶς καὶ τὸ 1926 καὶ τὸ 1932 καὶ τὸ 1936 καὶ τὸ 1946, ὡς καὶ τὸ 1950, ὅτι ἡ ἐξεύρεσις τῆς βάσεως γίνεται διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ηὐξημένων κατὰ μίαν μονάδα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ἀνακῦπτον ἐκ τῆς παραγράφου 2. Ἀνακύπτει δὲ καὶ ζήτημα ἐκ τῆς παραγράφου 3, θὰ τὸ συναντήσωμεν ἐπίσης, ἂν δὲν τὸ λύσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ἄρθρον 10. Εἶναι τὸ ζήτημα τῶν σταυρῶν προτιμήσεως, ἢ τοῦ ἑνὸς σταυροῦ, τῶν δύο ἢ τῶν πολλῶν σταυρῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι μία ἀντίφασις πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς διεξαγωγῆς ἰδεολογικῶν ἐκλογικῶν ἀγώνων καὶ πρὸς τὴν ἔννοιαν τῶν κομμάτων καὶ τῆς πειθαρχίας ἐντὸς αὐτῶν, τὸ νὰ εὑρισκώμεθα μόνοι μας ἡμεῖς εἰς ὅλον τὸν κόσμον εἰς τὸ πρωτόγονον σημεῖον τοῦ νὰ ἐξαπολύεται, ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς συστάσεως τῶν συνδυασμῶν, ἐμφύλιος πόλεμος ἐντὸς τῶν συνδυασμῶν διὰ τὴν ὑπονόμευσιν τοῦ ἑνὸς ὑποψηφίου ἀπὸ τὸν ἄλλον συνυποψήφιον, σύμμαχόν του ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ κόμματος. Νομίζω ὅτι ἐπέστη καιρὸς ὅπως ἡ ἀρχὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται πανταχοῦ ἀλλοῦ, ὅπου ἰσχύει ἡ ἀναλογική, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τελείως ἄγνωστος παρ’ ἡμῖν, ἐφαρμόζεται εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ σειρὰ τῆς ἐπιτυχίας προσδιορίζεται κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἀναγραφῆς εἰς τὰ ψηφοδέλτια, ὡς ταῦτα ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος, ὑπὸ τῆς ἡγεσίας τοῦ συνασπισμένου κόμματος, κατατίθενται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Εἶναι κἄτι παγκοσμίως ἐφαρμοζόμενον, εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον ἤθελεν προαγάγει καὶ τὴν ἀμοιβαίαν ἐμπιστοσύνην καὶ δὲν θὰ ἐδημιούργει μειοψηφίας, ἐκεῖ ὅπου θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρχῃ πλειοψηφία. Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κἄτι καινούργιον. Ἐμάθαμε νὰ ὑπονομεύωμεν ὁ καθείς μας τοὺς συμμάχους μας. Δι’ ἕνα περιωρισμένον ἀριθμόν, τοὐλάχιστον, βουλευτῶν, δι’ ἕνα ἢ δύο νὰ ὑπάρξῃ ἡ σειρὰ προτιμήσεως. Αὐτὸ θὰ κατοχυρώνει τὴν ἀμοιβαίαν ἐμπιστοσύνην ὅλων τῶν συνεργαζομένων καὶ δὲν θὰ ἔβλεπον τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν καὶ τὰ κόμματα καὶ οἱ συνασπισμοὶ ὅτι ἀντὶ νὰ κάμουν συνδυασμοὺς νίκης, κάμνουν συνδυασμοὺς ἥττης.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§173Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως εἶναι διατυπωμένη, δὲν μᾶς ἐπιτρέπει εὐθέως ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔχοντος τὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν ψήφων ὑποψηφίων καὶ εἰς τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν καὶ εἰς τὴν διεδρικήν. Ὁ ὁρισμὸς διὰ διατάξεως νόμου τοῦ ὑποψηφίου ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιτύχῃ τῆς ἐκλογῆς θὰ γίνῃ κατὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ τοῦτο διότι πρέπει νὰ ὑπολογισθοῦν ἐκ τῆς μονοεδρικῆς καὶ τῆς διεδρικῆς περιφερείας εἰς τὸ ὑπόλοιπον, τὰ ὁποῖα ἀπομένουν ἐκ τῆς ὑπάρξεως δύο κομμάτων. Εἰς τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν συμβαίνει τοῦτο: Ὅτι, ὁπωσδήποτε, ὁ ἀνακηρυχθησόμενος βουλευτὴς θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς. Διότι ἂν ἔχωμε δύο κόμματα καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων ἀνέρχεται εἰς 10.000 καὶ πάρῃ τὸ πρῶτον κόμμα 6 χιλιάδας καὶ τὸ δεύτερον 4, ἐπειδὴ εἶναι μία ἡ ἕδρα, οὔτε τὸ ἓν κόμμα ἔχει τὰς 10.000, ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 7, οὔτε τὸ ἄλλο κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει 4.000, κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀχθῇ ἡ κρίσις τοῦ ἐπιτυχόντος εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν διὰ τῶν καταλοίπων τὰ ὁποῖα ἀφήνουν οἱ ἄλλοι Νομοὶ καὶ διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει. Τὸ ἄρθρον 7, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι μία ἕδρα θὰ δοθῇ, ὁπωσδήποτε, εἰς τὴν περιφέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν εἷς καὶ μόνον ἐκλέγεται. Διὰ νὰ τὴν πάρῃ πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ποῖος θὰ εἶναι ὁ δικαιοῦχος καὶ ἂν εἶναι αὐτὸς ὁ ἔχων τὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν ψηφοφόρων. Εἰς τὴν διεδρικὴν περιφέρειαν τὸ πρᾶγμα ἐμφανίζεται ὑπὸ δύο μορφάς: Ἡ πρώτη εἶναι ἂν ἓν ἐκ τῶν δύο κομμάτων τύχῃ μιᾶς ἕδρας, τότε ἀπομένει ὑπόλοιπον διὰ τὸ δεύτερον κόμμα, ἐφ’ ὅσον τὸ δεύτερον κόμμα ἔχει ἀχρησιμοποίητον ὑπόλοιπον μεγαλύτερον τοῦ πρώτου. Ὅπως, ὅμως εἶναι διατυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, τί συμβαίνει; Ὑποθέσατε ὅτι εἰς μίαν περιφέρειαν διεδρικὴν εἶναι 20 χιλιάδες οἱ ψηφοφόροι. Δύο εἶναι τὰ κόμματα τὰ ἐκτιθέμενα ἢ δύο τὰ κόμματα τὰ ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς δυνάμενα νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν ἐπιλογήν. Τὸ ἓν κόμμα ἐπέτυχεν 10.001 ψήφους καὶ ἐκλέγει ἕνα βουλευτήν. Ὅπως εἶναι διατυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, ἐκ τοῦ ὑπολογισμοῦ τῶν καταλοίπων τῆς πρώτης κατανομῆς καὶ τῶν διαφόρων διαιρέσεων ποὺ γίνονται, ἐπανέρχεται τὸ θέμα εἰς κρίσιν τοῦ ποῖος θὰ πάρῃ τὴν δευτέραν ἕδραν. Γίνεται ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων διὰ τῆς ὑπολειπομένης ἕδρας. Δηλαδὴ ἔχομεν 10.000 τὸ ἓν κόμμα, 9.999 τὸ δεύτερον κόμμα. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 ποὺ εἶναι ἡ ὑπολειπομένη ἕδρα, ἔχομεν ἐκλογικὸν μέτρον 20.000. Λέγει τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, ποῖος θὰ πάρῃ τὴν ἕδραν; Ὁ ἀριθμός, ὁ πλησιάζων πρὸς τὰς 20.000 εἶναι ὁ ἀριθμὸς 10.0001. Καὶ ἐδῶ παρατηρεῖται τὸ ἄτοπον ὅτι μὲ μίαν ψῆφον τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον συνέπεσε νὰ κερδίσῃ τὴν μίαν αὐτὴν ψῆφον, παίρνει δύο ἕδρας καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπῆρεν 9.999 ψήφους δὲν παίρνει καμμίαν ἕδραν. Τὸ ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ὀρθὸν καὶ δὲν εἶναι πλέον ἀναλογικὴ καὶ δὲν ἱκανοποιεῖ τὴν θέλησιν τοῦ νομοθέτου, προκύπτει καὶ ἀπὸ μίαν ἄλλην περίπτωσιν. Ὅπου ὑπάρχουν τρία κόμματα καὶ τὰ δύο κόμματα μετέχουν εἰς τὴν Βʹ κατανομήν, τὸ δὲ τρίτον δὲν μετέχει καὶ τὴν βάσιν δὲν τὴν ἔχει κανένα ἐκ τῶν τριῶν καὶ τὸ πρῶτον παίρνει 9 καὶ τὸ ἄλλο 8, θὰ πάρουν καὶ τὰ δύο ἀνὰ μίαν ἕδραν, καὶ εὐλόγως θὰ γεννηθῇ παράπονον ἀπὸ τὸ Κόμμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ 9.999 ψήφους καὶ δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν. Ἐδῶ χρειάζεται ὁ προσδιορισμὸς διὰ διατάξεως τῆς τύχης τῆς δευτέρας ἕδρας. Τὸ πρᾶγμα θὰ εἶχε κἄποιαν δυσχέρειαν ἐὰν ἐγίνετο εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Ἐπειδὴ ὅμως εἰς τὴν Βʹ κατανομὴν δὲν ὑπάρχει θέμα ἑδρῶν, δὲν ὑφίσταται δυσχέρεια εἰς περαιτέρω κατανομήν, διὰ νὰ ὑποθέσῃ κανεὶς ὅτι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὰς βασικὰς ἀρχὰς τοῦ νομοθετήματος. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κατέθεσα τροπολογίαν ἡ ὁποία λύει τὸ θέμα κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ μὴ δημιουργοῦντα παράπονα εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας. Τοιουτοτρόπως δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγουν δικαίως μερικοὶ συνάδελφοι ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ὑπαχθοῦν εἰς μίαν μεγάλην περιφέρειαν, παρὰ νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν μικρὰν περιφέρειαν μὲ τὴν δαμόκλειον σπάθην τῆς τύχης.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀ. Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§175Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κύριος Παπασταύρου ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 7 καὶ ἐκεῖ δυνάμεθα νὰ τὴν συζητήσωμεν. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι καὶ ἄλλοτε ὑπῆρξαν εἰς ἀνάλογον σύστημα περιφέρειαι μὲ δύο ἕδρας. Θὰ ἀναφερθῶ καὶ παλαιότερον — διότι δὲν εἶμαι πολὺ νέος ἐδῶ — εἰς τὸ 1932, ὁπότε ὑπῆρξαν μὲ τὸ τότε ἀναλογικὸν σύστημα περιφέρειαι μὲ δύο ἕδρας. Δὲν βλέπω λοιπόν, διατὶ δὲν θὰ ὑπάρξουν καὶ ἐν προκειμένῳ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι, ἐλάχισται μὲ δύο ἕδρας. Ἐπίσης προκειμένου περὶ ἐκλογικῆς περιφερείας μὲ μίαν ἕδραν ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος μαρτυρεῖ ἁπλῶς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἀλλὰ μόνον μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων ποὺ ἀνήκουν εἰς τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ μετάσχουν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι αὐτομάτως, οὕτως εἰπεῖν, καλύπτεται πλήρως τὸ αἴτημα τοῦ νὰ ἐκλέγεται εἰς τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν ὁ σχετικῶς πλειοψηφῶν, ἐφόσον ὅμως ἀνήκει εἰς κόμμα μετέχον εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Προτείνω, λοιπόν, νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Καλκάνη. Ἄλλωστε, δὲν ὑπάρχει φόβος, νὰ μὴ ἐκλεγῇ ὁ κύριος Καλκάνης, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκλεγῇ ὁπωσδήποτε, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομήν.

§176Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κύριος Κ. Καλκάνης ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀμέσως δεκτή, διότι καὶ ἡ λογικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ τάξις ἐπιβάλλουν τὴν ἀποδοχήν της. Καὶ λυποῦμαι διότι θὰ διαφωνήσω μὲ τὸν φίλον κύριον Πρωτοπαπαδάκην τοῦ ὁποίου ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὴν θεωρίαν, ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια ἡ ὁποία εἶναι μονοεδρικὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπροσωπηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ προσώπου, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι τὸ τιμώμενον ὑπὸ τῆς περιφερείας του. Καὶ αὐτὸ δὲν τὸ ἐπιτρέπει κανένα σύστημα, εἴτε ὀνομάσωμεν τὸ σύστημα τοῦτο μικτόν, εἴτε εἴπωμεν ὅτι τείνει περισσότερον πρὸς τὸ πλειοψηφικὸν εἴτε τείνει περισσότερον πρὸς τὴν ἀναλογικήν. Ὀφείλομε νὰ θεσπίσωμε διάταξιν ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ λογικὴν καὶ ἠθικὴν βάσιν.

§177Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἄποψις αὐτή, κύριε Πρόεδρε, διότι ἀποκλείεται νὰ ἐκπροσωπηθῇ ἀπὸ πρόσωπον τὰ ὁποῖον δὲν θὰ τιμηθῇ ἀπὸ μέρους τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας. Ἐὰν κατισχύσῃ τὸ πλειοψηφικὸν εἰς τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας, θὰ ἔπρεπεν ὁ ὑποψήφιος νὰ συγκεντρώσῃ τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν.

§178Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ συμφωνήσω, ἀσχέτως τῆς βάσεως ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξεκίνησα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσω καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀκριβείας τῶν δεδομένων τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται. Βεβαίως, καὶ εἰς τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ σχετικὴν πλειοψηφίαν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Πιθανὸν ὅμως νὰ ὑπάρχῃ μία ἰδιότροπος περιφέρεια ἡ ὁποία θέλει νὰ ἐκπροσωπηθῇ ὑπὸ προσώπου μὴ ἀνήκοντος εἰς ἓν ἐκ τῶν δύο κομμάτων τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐὰν ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὴν περιφέρειαν αὐτὴν τὸ δικαίωμα τοῦτο διαπράττετε ἀντιδημοκρατικὴν πρᾶξιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλετε εἰς καμμίαν περιφέρειαν νὰ μὴ ἴδῃ ἐκλεγόμενον ἐκεῖνον εἰς τὸν ὁποῖον δίδει τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν. Ὑποθέσατε ὅτι εἶναι τρία κόμματα καὶ ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν κομμάτων ἢ μᾶλλον ἐκ τῶν ὑποψηφίων τῶν τριῶν κομμάτων λαμβάνουν ὁ εἷς 20.000 ψήφων, ὁ δεύτερος 5.000 καὶ ὁ τρίτος 2.000. Ἐὰν τὸ Κόμμα τοῦ ὁποίου ὁ ὑποψήφιος ἔλαβεν 20.000 ψήφους δὲν εἰσέρχεται εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, θὰ πρέπει νὰ ἐκλεγῇ κατὰ τὴν ἄποψίν σας ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔλαβε 2.000 ψήφων. Καὶ νὰ θεωρῆται ἡ περιφέρεια αὐτὴ ἐκπροσωπουμένη. Βεβαίως, μετεχειρίσθην αὐτὴν τὴν στιγμὴν μίαν ἄκραν περίπτωσιν ὡς παράδειγμα. Ἀλλὰ δὲν ἀποκλείεται νὰ συμβῇ εἰς μίαν μονοεδρικὴν περιφέρειαν.

§179Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Μία μόνον εἶναι ἡ περιφέρεια, κύριε Πρόεδρε, τῆς Λευκάδος. Δι’ αὐτὸ εἶναι θεωρητικὴ ἡ ἄποψις.

§180Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει θέμα γενικωτέρας πολιτικῆς σκοπιμότητος, διότι βεβαίως δὲν θὰ ἐξηρτᾶτο ἡ τύχη κανενὸς ἀπὸ τὴν μίαν καὶ μόνην αὐτὴν ἕδραν. Ἀλλὰ νομίζω ἡ λογικὴ καὶ ἡ ἠθικὴ τάξις ἐπιβάλλουν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν τὸ δικαίωμα, νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς της τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξουν αὐτὸν τὸν ὁποῖον θέλουν. Τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἐκ τῆς περιπτώσεως τῆς δυσκόλου καὶ παραδόξου τῶν περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν δύο ἕδρας δὲν θὰ τὰ ἐξετάσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι θὰ πρέπει νομίζω, νὰ ἀναμείνωμε τὴν σειρὰν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, ὅτι πρέπει ὅσον ἀφορᾷ τὴν Λευκάδα, νὰ ἀφήσωμε νὰ ἐκλέξῃ ὁ λαὸς τῆς Λευκάδος ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θέλει.

§181Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καὶ εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν προκειμένου περὶ ἀνεξαρτήτων, συμβαίνει τοῦτο. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἀδικία, διότι, ἐφ’ ὅσον ἦτο ἀνεξάρτητος δὲν μετέχει τῆς δευτέρας κατανομῆς.

§182Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ εἶχεν ἐλαττώματα οὐσιώδη. Ὑπῆρχον περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας περιφέρεια ἡ ὁποία εἶχε δύο ἕδρας, καὶ ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καὶ δύο βουλευτάς, ἐξεπροσωπεῖτο εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ ἑνός, τὴν δὲ ἄλλην ἕδραν τὴν ἔπαιρνεν ἄλλος βουλευτής, ἄλλης περιφερείας Οὔτε αὐτὸ ἦτο ὀρθόν. Ἦτο λάθος τῶν παλαιῶν νόμων. Δὲν σημαίνει, λοιπόν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἐγένετο τὸ λάθος καὶ μάλιστα εἰς βάρος τῆς Ζακύνθου, ἡ ὁποία ἐξεπροσωπήθη ἄλλοτε ὑπὸ ἑνός, ἀντὶ δύο βουλευτῶν, ἐνῷ ἦσαν δύο αἱ ἕδραι, ὅτι θὰ πρέπει τὸ λάθος νὰ συνεχισθῇ; Τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα ἔγιναν, λόγῳ ἀβλεψίας τοῦ νομοθέτου, δὲν καλύπτουν καὶ τὰς εὐθύνας μας ὡς πρὸς τὸ μέλλον. Δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ περιπέσωμεν εἰς ἀνάλογα λάθη.

§183Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μακρὰ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι ἐκ τῶν πραγμάτων εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ χωρήσῃ ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογή. Κατὰ ποίαν λοιπόν, ἤρεμον σκέψιν ἐπὶ μονοεδρικῆς περιφερείας χωρεῖ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα; Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐν προκειμένῳ ἐνεφιλοχώρησε κἄποια πλάνη. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, δὲν ὑπάρχει λογικὸς εἱρμός, νὰ ἔρχεται ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ λέγῃ ὅτι εἰς μίαν μονοεδρικὴν περιφέρειαν χωρεῖ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Παραμένει, συνεπῶς, βασικὴ ἀρχὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι οἱ πολῖται ἐκλέγουν τὸν βουλευτὴν τῆς περιφερείας των.

§184Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ἄδικον τοῦ συστήματος, κύριε Καλκάνη, ἀλλὰ κινδυνεύετε νὰ μὴ πάρετε σεῖς τὴν ἕδραν.

§185Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ ἀντιλαμβάνομαι, κύριε συνάδελφε. Εἶναι δὲ κἄτι τὸ ἀκατανόητον, τὸ ὑποστηριζόμενον, ὅτι χωρεῖ ἡ ἀναλογικὴ διὰ μίαν ἕδραν. Εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον τοῦτο. Τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ συνταγματικὸν εἶναι νὰ καθορισθῇ, ὅτι ὁ σχετικὸς πλειοψηφήσας θὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν αὐτήν. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ὁ λαὸς ἐκλέγει τοὺς βουλευτάς του, ἐδῶ ὅμως θεσπίζομε διάταξιν, δυνάμει τῆς ὁποίας ὁ λαὸς δὲν ἐκλέγει τοὺς βουλευτάς του. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ἀφήσωμεν τὸν λαὸν τῆς περιφερείας ἐκείνης νὰ ἐκλέξῃ τὸν βουλευτὴν τῆς ἀρεσκείας του.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λ. Λυμπέρης ἔχει τὸν λόγον.

§187Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα καὶ τῶν μονοεδρικῶν περιφερειῶν καὶ τῶν περιφερειῶν μὲ δύο ἕδρας θὰ ἐλύοντο, ἐὰν ἐφηρμόζετο καὶ ἐδῶ ὅ,τι ἐφηρμόσθη μέχρι σήμερον εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951. Ἐὰν δηλαδὴ εὑρίσκετο ἡ ἐκλογικὴ βάσις, μὲ διαιρέτην τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν σὺν 1. Τοῦτο, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν καὶ δι’ ἄλλους λόγους. Διασκεδάζεται κατὰ ἕνα τρόπον τὸ σύστημα ποὺ ἐφαρμόζομεν. Σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ παραμείνουν πολλαὶ ἕδραι κατὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν διὰ νὰ διαμοιρασθοῦν μεταξὺ τῶν πλειοψηφισάντων κομμάτων. Ἐὰν αὐξηθῇ ὁ διαιρέτης εἰς τὴν Αʹ κατανομήν, θὰ δοθοῦν περισσότεραι ἕδραι εἰς αὐτὴν ὅπως ἀπαιτεῖ ἡ ἠθικὴ καὶ ἡ ἐκπροσώπησις ἐν τῇ Βουλῇ.

§188Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τῆς χθεσινῆς ἀποδοχῆς τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν, ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Δηλαδὴ τὰ πλειοψηφοῦντα κόμματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιτύχουν ὡρισμένον ποσοστὸν ψήφου αὐτὰ πρέπει νὰ ἐνισχυθοῦν. Αὐτὴ ὅμως ἡ ἀρχὴ εἶναι ἀντιδημοκρατικὴ καὶ ἀντισυνταγματικὴ καὶ μαρτυρεῖ ἔλλειψιν σεβασμοῦ τοῦ δικαιώματος τῶν πολιτῶν νὰ ἐκλέγουν μὲ ἰσοδυνάμους ψήφους τοὺς βουλευτάς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν ἐκάματε δεκτὴν τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τὸ ὅτι ἐδέχθητε αὐτὴν τὴν ἀρχήν, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι ὁ μόνος τρόπος ἐνισχύσεως τῶν μελλόντων νὰ πλειοψηφίσουν κομματικῶν σχηματισμῶν. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι τρόποι.

§189Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατὶ εἶναι μόνον δύο, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ περισσότεροι.

§190Α. ΖΑΚΚΑΣ. Αὐτό, κύριε Πρόεδρε, τὸ θεωρητικῶς δυνατόν, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν πρᾶξιν. Ἐδῶ δίδετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐνδιαφέρεσθε μόνον περὶ τῆς ἐνισχύσεως τῶν δύο κομμάτων.

§191Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, οὐδαμοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρεται ὅτι πρόκειται περὶ δύο κομμάτων.

§192Α. ΖΑΚΚΑΣ. Αὐτὰ λέγετε εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλά, ὅπως ἠξεύρετε, πρόκειται περὶ τῶν δύο ἢ ἔστω τριῶν κομμάτων. Μὲ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἀσχολοῦμαι εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα καὶ ἔχω ἀνὰ χεῖρας. Σεῖς λέγετε ὅτι ἀποβλέπετε εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῶν δύο κομμάτων ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομήν. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλος τρόπος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι καὶ αὐτὸς συνταγματικός, ἀλλὰ τοὐλάχιστον εἶναι εὐπρεπέστερος τοῦ τρόπου ποὺ προβλέπει τὸ νομοσχέδιον πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν δύο πρώτων κομμάτων. Ἡ τροπολογία μου ἀναφέρεται εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 4 ὁλοκλήρου διὰ τοῦ κειμένου τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀποβλέπει νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν τοῦ 1950. Μὲ τὴν προσθήκην ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δύο, τὰ δύο πρῶτα κόμματα ἔχουν ἐπιτύχει ἕκαστον πλέον τοῦ 25% τῶν ψήφων, τὰ κόμματα αὐτὰ νὰ ἐνισχύωνται δι’ αὐξήσεως τῶν ἑδρῶν τὰς ὁποίας ἐπέτυχον κατὰ 15%. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ὑπάρξῃ εὐχερέστερος σχηματισμὸς Κυβερνήσεως καὶ σταθερότητος αὐτῶν. Καὶ ἔτσι δὲν θὰ συμβοῦν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συμβοῦν μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Τώρα, βέβαια ὑπάρχει κἄτι τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι συνταγματικόν. Διότι θὰ ἔχῃ μεγαλυτέραν ἀξίαν ἡ ψῆφος τῶν ἐκλογέων οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὰ πλειοψηφοῦντα κόμματα. Καὶ αὐτὸ ἀντίκειται πρὸς τὴν ἰσότητα τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον τρία τοῦ Συντάγματος. Ἐξ ἄλλου μετὰ τὴν αὔξησιν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν εἰς 300, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν δυσχέρειαι. Τοῦτο δὲν τὸ εἶχα ἐξ ἀρχῆς ὑπ’ ὄψει μου, διότι ἐνόμιζα αἱ ἕδραι θὰ παρέμενον εἰς 250. Πάντως ἠμποροῦμε νὰ εἴπωμεν, ὅτι 270 ἕδρας θὰ πάρουν ὅλα τὰ κόμματα καὶ τὰς τριάκοντα θὰ τὰς πάρουν τὰ δύο κόμματα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι τὰ πλειοψηφοῦντα ὡς προεῖπον. Θὰ εἴπω ἐπίσης εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ἦτο σύμφωνον μὲ τὸ Σύνταγμα ἐὰν καθώριζε καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν τῆς κάθε ἐκλογικῆς περιφερείας διότι ἔτσι πολλὰ προβλήματα θὰ ἐλύοντο διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ. Ὅταν ἀναγνωρίζωμεν ὅτι τὰ Κύθηρα προσεγγίζουν περισσότερον πρὸς τὸν Πειραιᾶ παρὰ ἡ Κοκκινιὰ ἢ τὸ Κερατσίνι, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀνακύπτουν. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς τροπολογίας μου. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συμπληρώσῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ μιᾶς διατάξεως ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν ἑκάστης περιφερείας. Διότι καὶ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀπαιτεῖται τοῦτο καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τὸ πῶς θὰ κατανεμηθῇ κατὰ περιφερείας ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν.

§193Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ μονοεδρικὸν σύστημα συνεπικουρούμενον ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὁδηγεῖ εἰς τραγέλαφον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώνῃ κανεὶς ἀπὸ ἕνα ὑποψήφιον νὰ συγκεντρώσῃ τὸ σύνολον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων. Ἐπειδή, ὅμως, πιστεύω παραλλήλως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακατέψωμεν τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, ἡ μόνη τιμία λύσις εἶναι νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τοῦ διαιρέτου κατὰ 1, ὥστε ἕνα ὁποιονδήποτε Κόμμα, ἐφ’ ὅσον πάρῃ τὸ 50% τῶν ψήφων, σὺν 1, νὰ ἠμπορῇ νὰ ἐκλέξῃ βουλευτήν.

§194Ι. ΣΕΡΓΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς μιᾶς ἕδρας, ὑπάρχει περιθώριον ἐφαρμογῆς τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἐλέχθη ὅτι ἐμμέσως πῶς κατὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν πᾶμε εἰς τὸ πλειοψηφικὸν καὶ τὸ σχετικῶς πλειοψηφοῦν Κόμμα θὰ λάβῃ τὴν ἕδραν. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ὁ σχετικῶς πλειοψηφίσας ὑποψήφιος νὰ μὴ εἶναι ἐκ τῶν Κομμάτων τῆς δευτέρας κατανομῆς, ὁπότε θὰ χάσῃ τὴν ἕδραν. Ἐὰν εἰς μίαν περιφέρειαν ὁ σχετικῶς πλειοψηφίσας ἔχῃ πάρει 6.000 ψήφους καὶ τὸ μέτρον τῶν βουλευτῶν εἶναι μικρότερον ἐν σχέσει πρὸς τὸ μέτρον τῶν ἄλλων Νομῶν θὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἕδρα ἀπὸ τὸ Κόμμα τῆς μιᾶς ἕδρας καὶ θὰ δοθῇ μοιραίως εἰς τὸν ἄλλον ὑποψήφιον καὶ ἐὰν ἀκόμη ἔχῃ λάβει 1.000 ψήφους. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως εἰς τὰς περιφερείας τῆς μιᾶς ἕδρας ἰσχύῃ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα.

§195Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπε προηγουμένως ὅτι δὲν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δευτέρας κατανομῆς ἀπὸ τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας. Ἀντιθέτως ἐπηρεάζεται καὶ πολὺ μάλιστα. Δι’ αὐτὸ εἶπεν ὅτι αἱ ἕδραι μετὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν θὰ πρέπει νὰ περιέρχωνται εἰς τὸν πλειοψηφίσαντα ὑποψήφιον, εἰς τὸ πλειοψηφίσαν Κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὸν μοναδικὸν ὑποψήφιον.

§196Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι περιέρχεται εἰς τὸν σχετικῶς πλειοψηφίσαντα ὑποψήφιον ἐφ’ ὅσον ἀνήκῃ εἰς Κόμμα ἐκ τῶν μετεχόντων τῆς δευτέρας κατανομῆς.

§197Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς περιέρχεται εἰς τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα, τὸ θέμα λύεται αὐτομάτως. Ἀλλὰ ἰδοὺ τί ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ. Κατὰ σύμπτωσιν ὑπολογίζω τὰς ἕδρας τῆς περιφερείας Ἰωαννίνων– Ἄρτης–Πρεβέζης, εἶδον ὅτι ἓν ἐκ τῶν Κομμάτων δικαιοῦται 7 ἕδρας ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς. Ἄς εἴπωμεν ὅτι ἐπῆρε 6. Τὸ ἄλλο Κόμμα, τὸ δεύτερον, ἐπῆρε 5, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ πάρῃ 4. Κατ’ ἀνάγκην τὴν μίαν ἕδραν πρέπει νὰ τὴν πάρῃ τὸ πρῶτον Κόμμα καὶ θὰ τὴν πάρῃ ἀπὸ τὴν περιφέρειαν ἡ ὁποία ἔχει τὸ μικρότερον ποσοστόν. Τὴν μίαν, λοιπόν, ἕδραν τῆς Λευκάδος θὰ τὴν λάβῃ ὁ ἔχων τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους. Διὰ τοῦτο θὰ πρέπει, μετὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν, νὰ τὴν καταλάβῃ τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα.

§198Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἔχῃ ἡ Λευκὰς βουλευτήν;

§199Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει, ὅταν εἴπωμεν ὅτι τὸ σχετικῶς πλειοψηφοῦν Κόμμα θὰ πάρῃ τὴν ἕδραν, εἶναι μέγας, διότι ὅταν βάλωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν θὰ εἶναι πολλοὶ ὑποψήφιοι.

§200Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐναντίον τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Καλκάνης, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Βεβαίως, τὸ νομοσχέδιον ἔχει μίαν βασικὴν ἀνωμαλίαν, ὅτι ἐξογκώνει ὑπεράγαν τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα, συνεπῶς ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 εἶναι συνεπὴς πρὸς τὴν γενικὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κίνδυνος νὰ μὴ ἐκλεγῇ ὁ πλειοψηφίσας ὑποψήφιος ὑφίσταται δι’ ὅλας τὰς περιφερείας, ἐφ’ ὅσον ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν θὰ γίνεται διὰ τῆς βʹ ἢ καὶ τῆς γʹ κατανομῆς. Ἐπίσης εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτος, διότι καταστρέφει τὴν ὅλην δικονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ μεταβολὴ τοῦ διαιρέτου, διὰ τῆς προσθήκης μιᾶς μονάδος.

§201Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, δηλαδὴ ἡ ἐξεύρεσις τοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφισάντων μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν, ἡ λύσις αὕτη ἔχει ἐφαρμοσθῆ καὶ ἄλλοτε. Ἐνῷ τὸ Κόμμα τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ τὸ Κόμμα τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐδέχθησαν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, προσπαθοῦν τώρα τὰς συνεπείας αὐτὰς τοῦ νομοσχεδίου νὰ τὰς διορθώσουν μὲ τροπολογίας ἀσημάντους. Ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ δημιουργία ὑπολοίπων καὶ ὁ κ. Καλκάνης καὶ οἱ κύριοι ποὺ ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν, ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν δὲν ἔπρεπε νὰ τὴν ψηφίσουν. Ὁ τρόπος νὰ ἀρθοῦν αὐταὶ αἱ συνέπειαι τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἐξεύρεσις τοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου νὰ εὑρίσκεται διὰ τῆς αὐξήσεως κατὰ ἕνα τοῦ διαιρέτου.

§202Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὸ σύστημα ποὺ προτείνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τῆς δευτέρας κατανομῆς, εἰς τὸ ἄρθρον 7, χρήζει κάποιας μελέτης, διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν. Ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος περὶ ἐνδεχομένης μεταφορᾶς ἑδρῶν ἀπὸ περιφέρειαν πρώτου βαθμοῦ εἰς ἑτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειαν πρώτου βαθμοῦ τῆς αὐτῆς δευτεροβαθμίου περιφερείας. Τοιαύτη περίπτωσις, ὡς γνωστόν, δὲν ὑπάρχει. Ἐπειδή, ὅμως, παρουσιάζεται μία περίεργος καὶ οὐχὶ εὔκολος νὰ κατανοηθῇ κατάστασις εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς μονοεδρικῆς περιφερείας, ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον ἡ διατύπωσις τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 4 νὰ γίνῃ ὡς ἑξῆς: «Πρὸς τοῦτο διαιρεῖται τὸ σύνολον τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν αὐτῆς. Ὁ ἀριθμὸς οὗτος δὲν δύναται νὰ εἶναι μικρότερος τοῦ δύο».

§203Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει καθαρῶς τὴν ἀρχὴν τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας νὰ δημιουργηθῇ αὐτὸ ποὺ ἐλέχθη, θὰ ἠμποροῦσε νὰ καλυφθῇ αὐτό, ὡς ἑξῆς: Ἐφ’ ὅσον ὁ ὑποψήφιος εἰς τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας συνεκέντρωσε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν νὰ ἐκλέγεται ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν, ἐὰν δὲν συνεκέντρωσε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν λογικὸν εἶναι νὰ ὑποταχθῇ εἰς τοὺς νόμους τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, θὰ πάῃ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν. Ὁ κ. Γ. Πρίφτης, ἔχει τὸν λόγον.

§205Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Ἡ περίπτωσις αὐτὴ ἰσχύει καὶ διὰ τὰς περιφερείας τῶν δύο ἑδρῶν. Τὸ θέμα τοῦ διαιρέτου, ὅπως εἶχε παρουσιασθῆ μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος μὲ τὴν προσθήκην μιᾶς μονάδος, σκοπὸν εἶχε νὰ ἐπιτρέψῃ μεγαλυτέραν ἀντιπροσώπευσιν ἐκ τῆς αʹ ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ τὴν δημιουργίαν, ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρων ὑπολοίπων διὰ τὴν βʹ κατανομήν, ἡ ὁποία εἶχε καθαρῶς κομματικὸν χαρακτῆρα. Δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον καὶ ἡ εὐλογοφανὴς προσπάθεια νὰ δημιουργηθοῦν ὑπόλοιπα διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ σκοποὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἴδουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, κατὰ τὴν πορείαν τῆς ἐφαρμογῆς των, ὅτι θὰ δημιουργήσῃ πολλὰς περιπλοκάς, ὥστε καὶ εἰς περιφερείας μὲ 4 ἕδρας νὰ μὴ καθίσταται ἐκλογὴ ἐκ τῆς αʹ κατανομῆς, οὔτε καὶ δύο ἑδρῶν. Νομίζω, λοιπόν, διὰ νὰ μὴ ἔχητε μεγαλυτέραν ἐκτροπὴν ἐκ τῆς κεντρικῆς ἰδέας τῆς ἀναλογικῆς, δηλαδὴ εὔρυνσιν ὅσον τὸ δυνατὸν τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὴν αʹ κατανομὴν καὶ περιορισμὸν κατὰ τὴν βʹ κατανομήν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιμετωπίσωμεν σοβαρώτερον τὸ θέμα τῆς αὐξήσεως τοῦ διαιρέτου διὰ μιᾶς μονάδος, διότι τὰ περιθώρια θὰ εἶναι πάρα πολὺ μεγάλα καὶ θὰ βλάψουν καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι περιμένουν νὰ ἐπωφεληθοῦν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§207Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἰς τὴν ἐπίκρισίν μας ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δι’ αὐτοῦ νοθεύεται ἡ ἐκδήλωσις τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, ἀπήντησαν οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου. Λέγουν ὅτι ἐπιφυλάσσει τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς αʹ κατανομῆς ἕδρας καὶ εἰς τὰ Κόμματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀδύνατον ὄχι μόνον εἰς τὰς μονοεδρικὰς ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς διεδρικὰς περιφερείας, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ εἰς τὰς τριεδρικὰς περιφερείας. Τί ζητοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ ποὺ οἱ εἰσηγηταὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι δηλαδή, διὰ τοῦ νομοσχεδίου των, τοὐλάχιστον ἐπιφυλάσσεται ἡ αʹ κατανομὴ καὶ εἰς τὰ Κόμματα ποὺ δὲν θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν βʹ κατανομήν. Συνεπῶς οἱ εἰσηγηταὶ πρὸς τὴν ἄποψίν των αὐτήν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν δεχθῆ, χωρὶς καμμίαν ἀντίρρησιν τὴν μείωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου διὰ τὰς περιφερείας 1–3 ἑδρῶν. Ἐὰν αὐτὸ δὲν δεχθοῦν, ἀποδεικνύονται ἀσυνεπεῖς καὶ περαιτέρω ὁδηγοῦν εἰς αὐτὸν τὸν τραγέλαφον, ὅτι δηλαδή, οἱ ἐκλογεῖς αὐτῶν τῶν 3 κατηγοριῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκλέξουν τοὺς βουλευτὰς τῆς προτιμήσεώς των οὐδὲ ἐκ τῆς αʹ κατανομῆς. Ἡ πρόθεσις τῶν εἰσηγητῶν εἶναι νὰ ματαιώσουν καὶ τὴν αʹ κατανομὴν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις νὰ παρακολουθήσῃ τοὺς ἐμπνευστὰς τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀσχημίαν ἀκόμη νὰ στερήσουν ἀπὸ τὴν αʹ κατανομὴν 10 καὶ πλέον ἐκλογικὰς περιφερείας; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ ὅτι ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις θὰ φθάσῃ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου. Τί εἶναι τὸ φυσικόν; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ νόμοι περὶ ἀναλογικῆς ἐθέσπισαν κατ’ ἐπανάληψιν, πρὸ τοῦ πολέμου καὶ μετὰ τὸν πόλεμον. Τὸ ἐκλογικὸν μέτρον τὸ μειώνομεν ὁρίζοντες ὅτι ὁ διαιρέτης θὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν ηὐξημένος κατὰ μίαν μονάδα. Νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ καὶ εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, ὅπου εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ αʹ κατανομὴ διὰ τὰ Κόμματα τῆς μικροτέρας δυνάμεως. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῆτε αὐτό; Τότε κόψετε καὶ αὐτὴν μὲ βάσιν τοῦ ἁμαρτωλοῦ σας νομοσχεδίου. Ποῦ εἶναι ἡ πρώτη κατανομὴ διὰ τὰ μικρὰ Κόμματα; Ζητοῦμεν ἀπὸ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δώσητε τοὐλάχιστον τὴν αʹ κατανομὴν καὶ εἰς τὰ μικρὰ Κόμματα καὶ εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας ποὺ ἐκ τῶν πραγμάτων εἶναι ἀνέφικτος ἡ ἐκλογὴ βουλευτῶν ἐκ τῆς αʹ κατανομῆς. Δώσατε εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς μειωμένον ἐκλογικὸν μέτρον, αὐτὸ ποὺ ἐθέσπισεν ἡ ἀναλογικὴ μέχρι καὶ τοῦ 1950 ἐπὶ 4 ἢ 5 φορὰς. Τί ἐμεσολάβησε διὰ νὰ ἀνατραπῇ ἡ παγία αὐτὴ παράδοσις; Θὰ ἦτο ἀνήκουστον ἂν καὶ αὐτὸ τὸ ἀρνηθῆτε.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γιαννόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§209Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν δι’ ὅλας τὰς περιφερείας, ὄχι μόνον διὰ τὰς μικράς, διότι ὅλα τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα καθιέρωναν τὴν ἀναλογικὴν καὶ τὸ τοῦ 1951, προσέθετον ταύτην τὴν μονάδα. Νομίζω ὅτι εἶναι λογικὸν νὰ τὸ δεχθῆτε. Θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§211Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Ἀπὸ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν προκύπτει μία διαπίστωσις. Ὅτι ὡρισμένη πτέρυξ διαφωνοῦσα πρὸς τὴν διατύπωσιν διατάξεώς τινος δὲν ἐκθέτει μόνον τὰς ἀντιλήψεις της ἀλλὰ προβαίνει καὶ εἰς χαρακτηρισμούς, ἐφ’ ὅσον ἡ διατύπωσις δὲν τὴν συμφέρει καὶ μάλιστα εἰς χαρακτηρισμοὺς βαρεῖς. Ἠναγκάσθην νὰ εἴπω προηγουμένως ὅτι οἱ τοιοῦτοι χαρακτηρισμοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν προσήκουν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀφήνουν κατ’ ἀνάγκην ἀσυγκίνητον τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς περὶ ἀνηθικότητος τῆς διατάξεως καὶ ἄλλους χαρακτηρισμούς. Θὰ εἴπω τοῦτο: Ὑπέβαλον προηγουμένως τὴν πρότασιν ὅπως προκειμένου περὶ περιφερείας ἐκλεγούσης ἕνα βουλευτὴν ἐφαρμοσθῇ ἀναλογικὸν σύστημα. Ἀναλογία ἐπὶ μιᾶς ἕδρας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διότι ἀναλογία σημαίνει τὸν ἐπιμερισμὸν τῶν ἑδρῶν ἀναλόγως τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως τῶν ἐμφανιζομένων ὑποψηφίων. Ἐπὶ μιᾶς ἕδρας δὲν ὑπάρχει ἐπιμερισμός. Δικαιοῦται, ὅμως, ἡ περιφέρεια αὐτὴ ἡ ὁποία κατὰ τὸν βασικὸν νόμον πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα βουλευτὴν νὰ τὸν πάρῃ ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐφαρμοσθοῦν καὶ δι’ αὐτὰς τὰς περιφερείας αἱ μερικαὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται εἰς ὁλόκληρον τὴν Χώραν. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ τὴν διαίρεσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων, ἀπαιτεῖ ἕνα διαιρέτην. Ὁ διαιρέτης αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἡ μονάς. Διότι ἡ μονὰς δὲν διαιρεῖ, ἀφήνει ὡς πηλίκον ὁλόκληρον τὸν διαιρέτην, συνεπῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ μία λύσις καὶ ὡς τοιαύτην λύσιν ἐπρότεινα τὴν αὔξησιν εἰδικῶς διὰ τὰς περιφερείας αὐτὰς τοῦ διαιρέτου τῆς μονάδος κατὰ μίαν προσέτι μονάδα. Τί συμβαίνει ἐπὶ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς; Ὅτι ὁ βουλευτὴς ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐκλεγῇ ἀπὸ τὰς περιφερείας αὐτὰς πρέπει νὰ συγκεντρώσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Μάλιστα κἄτι τι περισσότερον. Κατὰ ἕνα ψῆφον. Διότι ἐὰν ὑποτεθῇ τὸ σύνολον τῶν ψήφων νὰ εἶναι 10.000 καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς διαιρεθῇ διὰ 2 μᾶς δίδει 5.000 καὶ εἶναι δύο ὑποψήφιοι καὶ λάβουν ἀπὸ 5.000, πρᾶγμα σπανιώτατον, τότε θὰ νικήσῃ ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ὁ κλῆρος θὰ εὐνοήσῃ κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἑπομένως εὐνοεῖται ὁ νικητὴς τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς. Εἰς ὅλας τὰς ἄλλας περιφερείας τὰς ἐκλεγούσας δύο βουλευτὰς καὶ ἄνω θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἴδιον μέτρον. Εἰδικῶς δὲ ἀνερχόμενον εἰς ἀριθμὸν ὑποψηφίων τὸ μέτρον αὑτὸ μειοῦται καὶ ἑπομένως ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι εὐχερέστερος. Κατὰ συνέπειαν περιορίζεται ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιτυχίας εἰς τὸ τρίτον, τέταρτον, πέμπτον καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς: Ἑπομένως, χωρὶς νὰ κυριολεκτῶ, προκειμένου περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καλκάνη, εἶπον ὅτι φεύγομεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν καὶ ἡ ἀρχὴ εἶναι νὰ ὑπάρξῃ ἓν ἐκλογικὸν μέτρον καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ ἐκεῖ ποὺ δὲν θὰ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ πηλίκον διαιρέσεως πρέπει νὰ εἶναι συμβατικόν. Αὐτὰ εἶχον νὰ προτείνω διὰ περιφερείας ποὺ ἐκλέγουν ἕνα βουλευτήν. Διὰ τὰς ἄλλας νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον προβλέπει ἐπαρκῶς διότι ὑπάρχει ἕνα πηλίκον, τὸ ὁποῖον κατὰ κανόνα πλὴν ἐλαχίστων, 9 περιφερειῶν, εἶναι πολὺ κατώτερον τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας.

§212Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι εἰς τὰς περιφερείας ὅπου ὑπάρχουν δύο ἕδραι ὑπάρχει σχετικὴ ἀναλογία καὶ συνεπῶς δὲν συντρέχει λόγος θεσπίσεως εἰδικῆς διατάξεως διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς δευτέρας ἕδρας. Ἐὰν τὰ Κόμματα τὰ ἐκτιθέμενα εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς εἶναι τρία ἢ τέσσαρα τότε τί γίνεται;

§213Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Δὲν εἶπα ὅτι δὲν ὑπάρχει φόβος.

§214Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἴπατε ὅτι ἡ ἀναλογία ἡ ὑφισταμένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λύει τὸ θέμα καὶ δὲν συντρέχει περίπτωσις δι’ εἰδικῆς διατάξεως θεσπιζομένης εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ ρυθμίσωμεν τὸ θέμα.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως γίνεται δεκτή; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Χ. Παπασταύρου κλπ., ἔχουσα οὕτω: «....(ἀναγινώσκει)....». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει ὡσαύτως τροπολογία τοῦ κ. Γ. Μπουρδάρα.

§218Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἀκούσω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δικαιοῦμαι, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐγώ, ὡς ὑποψήφιος βουλευτὴς νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν ναὶ ἢ ὄχι;

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπουρδάρα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει ὡσαύτως τροπολογία τοῦ κ. Κ. Μαρῆ, ἔχουσα οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Οἱ δεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ὑπάρχει ἐπίσης ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἠλιοῦ ἔχουσα οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Οἱ δεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Διὰ νὰ γίνῃ δεκτὲν τὸ ἄρθρον 4 ἀπομένει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀνδρεάδη, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Ἐπ’ αὐτῆς ὑπεβλήθη πρότασις κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Ἐρωτῶ τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν ἐὰν ἐπιμένουν ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. (Πολλοὶ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν παραιτοῦνται).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ δεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀνδρεάδη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4;

§224ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 5ον.

§226ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§228ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ. μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐν συνεχείᾳ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 1.50′ μ.μ.)