1957.05.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 3η

ΤΕΤΑΡΤΗ 22 Μαΐου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Κλῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΚΛΗΣ (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς φραστικῶς διωρθώθησαν παρὰ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Θ. Τσάτσου καὶ Ι. Προκοπίδη. Κύριοι βουλευταί, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς χθεσινῆς ὀνομαστικῆς ἑορτῆς τῆς Α.Β.Υ. τοῦ Διαδόχου, διεβίβασα τὰς εὐχὰς τοῦ Σώματος πρὸς τὰς Α.Α. Μ.Μ. τοὺς Βασιλεῖς. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ εὐχετηρίου τηλεγραφήματός μου, ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς μοὶ ἀπηύθυνε τὸ ἑξῆς σῆμα: «Ἡ Βασίλισσα καὶ ἐγὼ εὐχαριστοῦμεν θερμῶς ὑμᾶς καὶ Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων δι’ εὐχάς.

ΠΑΥΛΟΣ

Β.».

Ἀνακοινῶ εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ὁ βουλευτὴς Ἀττικοβοιωτίας κ. Ἀθανάσιος Παπαχρήστου, διὰ δηλώσεώς του ὑπὸ σημερινὴν ἡμερομηνίαν, δηλοῖ ὅτι, ἀποχωρῶν τῶν τάξεων τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων παραμένει τοῦ λοιποῦ ἀνεξάρτητος.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως κ. Κ. Τσάτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§4Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, εὑρισκόμεθα ἤδη, εἰς τὴν τρίτην ἡμέραν τῶν συζητήσεών μας. Νομίζω, ὅτι ἀνεπτύχθησαν ἑκατέρωθεν αἱ ἀπόψεις ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων. Ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ θέματος ἐλέχθησαν ἀρκετά, ἔχω, ὅμως, τὴν πληροφορίαν, ὅτι αὔριον θὰ γίνῃ εὐρυτέρα ἀνάπτυξις τοῦ φορολογικοῦ θέματος καὶ τῶν ἄλλων, τῶν ἐπὶ μέρους θεμάτων τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν χρηστὴν διοίκησιν. Μεταξὺ τῶν τελευταίων αὐτῶν θεμάτων ὑπάρχουν καὶ ὡρισμένα, τὰ ὁποῖα καθάπτονται τῆς ἁρμοδιότητός μου καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος, ἐπ’ ὀλίγον, πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον ἀντικείμενον τῆς ὁμιλίας μου, νὰ τὰ θίξω καὶ αὐτά. Τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἐθίγη, χθές, εἰς τὰς βραδυνὰς ὥρας, εἶναι τὸ θέμα τοῦ ραδιοφώνου. Διετυπώθησαν παράπονα, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι τὸ ραδιόφωνον μεροληπτεῖ, εἰς βάρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τόσον εἰς τὰς εἰδήσεις, ὅσον καὶ εἰς τὰ δελτία τύπου. Πρὸ ἐτῶν, ὅτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὑρίσκετο τὸ Κέντρον, τὰ αὐτὰ παράπονα διετύπωνον καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶναι ἓν καθιερωμένον σχεδὸν παράπονον κάθε Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς κάθε Συμπολίτευσιν. Πρὶν ἢ ἀπαντήσω, ὅμως, εἰς τὸ θέμα, θέλω νὰ κάμω ἕνα ἀναγκαῖον καθορισμόν, καὶ τοῦτο, ὄχι μόνο δι’ αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅσα συμβαίνουν πέραν τῆς αἰθούσης ταύτης. Τὸ ραδιόφωνον ὑπῆρξε στόχος τῶν ἐπιθέσεων τῶν ἐχθρῶν μας καὶ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπεστήριξε καὶ ὑποστηρίζει ὅτι τὸ ραδιόφωνον εἶναι αὐτόνομος ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος δὲν κατευθύνεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§5Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θέλετε νὰ τὸ πιστεύσωμεν καὶ ἡμεῖς;

§6Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς αἱ Κυπριακαὶ ἐκπομπαὶ δὲν πρέπει νὰ καταλογισθοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀποτελοῦν τὴν φυσικὴν ἔκφρασιν τῶν αἰσθημάτων καὶ τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§7Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τότε, νὰ φροντίσητε, νὰ μὴ μεροληπτῆτε εἰς τὸ ἐσωτερικόν.

§8Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἀλλὰ δὲν θέλω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ κάμω χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον πρέπει ὅλοι, ἀνεξαρτήτως θέσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ ὑποστηρίξωμεν. Δὲν θὰ κάμω χρῆσιν αὐτοῦ καὶ πρὸς στιγμήν, ὅτι τὸ ραδιόφωνον ἀποτελεῖ ὄργανον τοῦ Κράτους. Ἐπειδὴ δὲ δὲν θέλω νὰ ἀντιμετωπίσω τὰς κατηγορίας μὲ ἀοριστολογίας, θὰ ἐντοπίσω τὴν ἀπάντησίν μου εἰς ἓν δεδικαιολογημένον παράπονον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ. Μόλις ἐπληροφορήθην, ὅτι τὸ δελτίον εἰδήσεων περιεῖχε μίαν ἀνακριβῆ περίληψιν τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἐκάλεσα τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν διὰ νὰ δώσῃ λόγον δι’ αὐτὴν τὴν ἀταξίαν. Ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία μοῦ ἐδόθη, εἶναι ἡ ἑξῆς:

§9ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι ἀνεξάρτητον;

§10Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Σᾶς παρέχω ὅλην τὴν εὐχέρειαν, νὰ μὲ ἐλέγξητε. Καταλάβετε καὶ σεῖς τὴν πρόθεσίν μου. Ἡ ἀπάντησις τῆς ὑπηρεσίας ἦτο ἡ ἑξῆς: Τὴν 20ὴν τοῦ μηνός, ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀλλαμανῆς, τὸ δελτίον τῆς 8ης περιεῖχε μόνον δύο σελίδας δακτυλογραφημένας, λόγου τοῦ κ. Παπανδρέου. Τὸ δελτίον τῆς 10.15′ περιεῖχε 1½ σελίδας λόγου τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ μίαν σελίδα τοῦ κ. Ἀβέρωφ. Τὸ μεσονύκτιον ὑπῆρχον πλέον μόνον περιλήψεις τῶν προηγουμένων λόγων πολὺ μικραὶ — εἶναι ἡ περισσότερον σύντομος ἐκπομπὴ — καὶ ἐκεῖ περιείχοντο δύο φράσεις τοῦ κ. Κανελλοπούλου, μόνον δύο, καὶ ἄλλαι δύο τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ. Τὴν 21ην, ἡ πρώτη ἐκπομπὴ περιεῖχε μίαν σελίδα διὰ τὸν κ. Πασσαλίδην, μίαν σελίδα διὰ τὸν κ. Κασιμάτην, κάτι ὀλιγώτερον ἀπὸ μίαν σελίδα διὰ τὸν κ. Παπαπολίτην, 1½ σελίδα, τὸ μεσονύκτιον, διὰ τὸν κ. Μητσοτάκην καὶ ὀλίγας φράσεις μόνον διὰ τὸν κ. Τζαννετάκην, διότι τὸ ραδιόφωνον δὲν ἐπρολάμβανε πλέον νὰ περιλάβῃ τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας του. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, κύριοι, ὅτι ἡ προσπάθειά μου, νὰ συλλάβω, ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου αὐτοῦ σημείου, τὴν ὑπηρεσίαν ἀτακτοῦσαν, ἀπέτυχεν. Κύριοι, εἰς τὸ ραδιόφωνον ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν δεχθῶμεν τὴν θεωρητικὴν ἄποψιν, ὅτι καθοδηγεῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δύο πράγματα ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ὁ Ὑπουργός: Νὰ δίδῃ ἐντολὰς περὶ ἀμεροληψίας καὶ νὰ ἐπιλέγῃ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δύνανται, αὐτὰς τὰς ἐντολάς, νὰ τὰς ἐκτελέσουν ὀρθῶς. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι οἱ προϊστάμενοι ὅλων αὐτῶν τῶν ἐκπομπῶν εἶναι 1) ἄριστοι δημοσιογράφοι καὶ 2) ὅτι οἱ ἡμίσεις ἐξ αὐτῶν ἀνήκουν εἰς τὴν παράταξιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§11Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς εὑρίσκεται ὑπὸ κατηγορίαν;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.......

§13Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, σᾶς δηλῶ ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ οὐδεμίαν ἀπολύτως διακοπήν. Εἶμαι πρόθυμος, ἅμα τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου, εἴτε αὔριον, εἴτε καὶ σήμερον, νὰ δώσω οἱανδήποτε ἀπάντησιν, διαρκούσης, ὅμως, τῆς ὁμιλίας μου θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ δώσω οὐδεμίαν ἀπολύτως ἀπάντησιν εἰς καμμίαν διακοπήν. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Τύπου. Τὸ ζήτημα τοῦ Τύπου, τὸ ἔθιξεν ὁ ἐκ Χανίων κ. συνάδελφος. Τὸ πρῶτον αἴτημά του εἶναι ἡ σύστασις Ἐπιτροπῆς, πρὸς ἔρευναν τοῦ ζητήματος. Εὐχαρίστως τοῦ δηλῶ ὅτι ἔχω τὴν ἐντολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ συστήσῃ Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων τοῦ Τύπου, ἡ ὁποία μετὰ μελέτην ἐμπεριστατωμένην νὰ ὑποβάλῃ πόρισμα ἐπὶ τῶν ἀνακυψάντων κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη προβλημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου ἐν γένει καὶ νὰ προβῇ εἰς συγκεκριμένας ὑποδείξεις περὶ τῶν ληπτέων σχετικῶν μέτρων. Ἀναφέρω ὁλόκληρον τὸ κείμενον: «....(ἀναγινώσκει)....». Ι. Συνιστᾶται Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἥτις θὰ ὑποβάλῃ, μετὰ μελέτην ἐμπεριστατωμένην πόρισμα ἐπὶ τῶν ἀνακυψάντων κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη προβλημάτων πέριξ τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου ἐν γένει, καὶ θὰ προβῇ εἰς συγκεκριμένας ὑποδείξεις περὶ τῶν ληπτέων νομοθετικῶν ἢ διοικητικῶν μέτρων. Ἡ Ἐπιτροπὴ θέλει ἐξετάσει τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς μεταπολεμικῶς ἐξεδόθησαν καὶ ἐκδίδονται καὶ νῦν αἱ ἡμερήσιαι ἐφημερίδες Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης καὶ θέλει εἰσηγηθῇ πᾶν ἐκ τῆς ἐρεύνης της ἀνακῦπτον ὡς πρόσφορον μέτρον. Ἡ Ἐπιτροπὴ θέλει πρὸς τοῦτο ἐξετάσει: 1) Τὰ οἰκονομικὰ τῶν ὡς ἄνω ἐφημερίδων καὶ δή: Τὰ τῆς κυκλοφορίας, τὰ τῆς φορολογίας, τὰ τῆς τραπεζιτικῆς πιστοδοτήσεως, τὰ τῶν οἱασδήποτε φύσεως χορηγήσεων, τὰ ὑπὲρ τοῦ Τύπου ἀτελειῶν, τὰ τοῦ σχήματος, τὰ τῶν κρατήσεων, τὰ τῶν σχέσεων καὶ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τοῦ ραδιοφώνου πρὸς τὸν Τύπον καὶ ἐν γένει πᾶν συναφὲς πρὸς πόρους καὶ τὰς δαπάνας αὐτῶν θέμα. 2) Τὰ θέματα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ἄσκησιν τοῦ λειτουργήματος τοῦ Τύπου συμφώνως πρὸς τὸν νόμον καὶ τὰ χρηστὰ ἤθη. Εἰδικώτερον θέλουν ἀναζητηθῆ τὰ μέτρα, δι’ ὧν θέλει ἀνυψωθῆ καὶ ἐξυγιανθῆ ὁ ὡς ἄνω Τύπος ἀπὸ ἀπόψεως θρησκευτικῆς, ἠθικῆς καὶ ἐθνικῆς καὶ θέλουν παταχθῆ λυσιτελέστερον, τὰ διὰ τοῦ Τύπου διαπραττόμενα ἀδικήματα. 2. Ἐὰν ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἀχθῆ εἰς τὴν κρίσιν ὅτι συντρέχει περίπτωσις συστάσεως Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 58 τοῦ Συντάγματος, θὰ διατυπώσῃ σχετικὴν πρότασιν προσηκόντως ᾐτιολογημένην πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἥτις καὶ θὰ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς. 3. Τὸ πόρισμα τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς δέον νὰ κατατεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἐντὸς τριμήνου, ἀρχομένης ἀπὸ τῆς πρώτης συνεδριάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Αὐτὴ ἡ διαχέτευσις τῶν προβλημάτων τοῦ Τύπου εἰς ἓν ὄργανον τὸ ὁποῖον θὰ τὸ ἐξετάσῃ ἀπὸ περιωπῆς καὶ εἰς τὸ ὁποῖον θὰ μετέχουν ὅλα τὰ Κόμματα, δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι διευκολύνει τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι πολλὰ θέματα τὰ ὁποῖα δυσκολεύεται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ μόνη της καὶ θὰ εἶναι πολὺ εὐκολώτερον νὰ τὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὅλοι μαζὶ δοθέντος ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁλόκληρος ὁ τόπος χειμάζεται καὶ τὰ μέτρα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθοῦν πολὺ εὐκολώτερον ἀπὸ μίαν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν παρὰ ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ προχωρήσω εἰς τὰ θέματα τοῦ Τύπου περισσότερον καὶ δὲν θὰ ἐπροχώρουν ἐὰν ὁ ἐκ Χανίων ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν ἦτο τόσον δριμύς, καὶ ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ τὴν λέξιν σχεδὸν προσβλητικός. Γνωρίζω ὅτι εἰς ἕνα σημεῖον εἴμεθα σύμφωνοι: Εἰς τὴν προστασίαν τοῦ ἐπαρχιακοῦ Τύπου καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἐντὸς τῆς Βουλῆς ὑπάρχει διάφορος γνώμη περὶ αὐτοῦ. Ἑπομένως ἐκεῖ ἡ ἐπιδειχθεῖσα νομοθετικῶς εὔνοια, δὲν ἐγείρει κανένα παράπονον. Τὸ παράπονον ἀφορᾷ τὴν εὔνοιαν πρὸς τὰς μεγάλας ἐφημερίδας τῶν μεγάλων κέντρων. Θὰ ἤθελον ἐν πρώτοις νὰ καταστήσω σαφές, ὅτι ἡ προσπάθεια νὰ καταλογισθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ εὐθύνη τῶν ἑκάστοτε συναφθέντων δανείων ὑπὸ ἐφημερίδων, ἀποτελεῖ ἀπόλυτον ἀνακρίβειαν. Δεύτερον, ἤθελον νὰ τονίσω ὅτι ποτέ, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, δὲν ἠσκήθη πίεσις ἐπὶ τῶν ἐφημερίδων διὰ τὰς ὁποίας κυρίως γίνεται ἡ συζήτησις. Εἰλικρινῶς λυποῦμαι ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χανίων κ. συνάδελφος περισσότερον κατηγορηματικὸς ἀπὸ ὅ,τι ἔπρεπε. Τὸ ἐπάγγελμα τοῦ Κήνσορος εἶναι πολὺ δύσκολον ἐπάγγελμα καὶ θὰ πρέπει ὅταν τὸ ἀσκοῦμεν νὰ ἔχωμεν καὶ νὰ κρατῶμεν εἰς τὰ χέρια μας τὰ αὐτὰ μέτρα καὶ τὰ αὐτὰ σταθμά. Ὑπάρχουν δεδομένα ὅτι καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις ἀπὸ ἄλλας Κυβερνήσεις προερχομένας ἀπὸ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, ἔλαβον χώραν ἐξηκριβωμέναι πράξεις ὑποστηρίξεως ὡρισμένων δημοσιογραφικῶν ὀργάνων τοῦ Ἀθηναϊκοῦ καὶ ἐπαρχιακοῦ Τύπου, πράξεις εὐνοίας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἀναγεγραμμέναι εἰς ἐκθέσεις δικαστικῶν καὶ αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μὲ τόσην ἂς εἴπωμεν ὀξύτητα, ὁμιλοῦν χωρὶς νὰ ὑπάρχουν περὶ τούτου ἀποδείξεις, περὶ τῶν εὐνοιῶν τὰς ὁποίας δῆθεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις παρέχει εἰς ἐκεῖνο ἢ εἰς τὸ ἄλλο ὄργανον τοῦ Τύπου. Ὅταν θὰ γίνῃ ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν δι’ αὐτὸ τὴν θέλομεν πρῶτοι ἡμεῖς, τότε θὰ διαπιστωθῇ ποῖοι ηὐνόησαν καὶ ποῖοι ηὐνοήθησαν. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπεκταθῶμεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ περισσότερον, ἀλλὰ νὰ εὐχηθῶμεν ὅλοι μαζὶ ὅπως ἀποδειχθῇ ὅτι οὔτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπηνίχθημεν διὰ τὸ παρελθὸν οὔτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπαινίσσεται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Χανίων διὰ τὸ παρὸν εἶναι ἀληθῆ καὶ ὅτι αἱ σχέσεις Πολιτείας καὶ Τύπου εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ εἶναι εἰς μίαν ἀληθῶς δημοκρατικὴν χώραν. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω μόνον διὰ τὸ ζήτημα τῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νομοθετικοῦ περιεχομένου. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εὐρύτερον. Ἐγὼ θὰ εἴπω μίαν γενικωτέραν σκέψιν: Εἰς τὴν θεωρίαν, οἱ διαμαρτυρόμενοι κατὰ τῶν τοιούτων πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχουν δίκαιον, ἐξεταστέον, ὅμως, ἐὰν ἔχουν δίκαιον, καὶ εἰς τὴν πρᾶξιν. Ἡ πρᾶξις μᾶς λέγει ὅτι ἀπὸ τὸ 1946 καὶ ὅταν ἀκόμη ὑπῆρχεν ἡ εὐχέρεια τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων, ἔχομεν σωρείαν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κυρωθοῦν διὰ νόμου. Ἄλλαι ἐξ αὐτῶν ἐκυρώθησαν μετὰ ἕνα ἕως δύο ἔτη, ἄλλαι δὲν ἐκυρώθησαν ποτὲ καὶ ἴσχυσαν πάντοτε. Τὸ 1952 εἰς τὴν τελευταίαν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, ἀνεκάλυψα, διότι αὐτὸ χρειάζεται ὁλόκληρον ἔρευναν, ἀνεκάλυψα ὑπὲρ τὰς 100 πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, αἱ ὁποῖαι χρήζουν νομοθετικῆς κυρώσεως καὶ ἀρκεταὶ ἐκ τούτων δὲν ἔχουν κυρωθῆ. Αὐτὸ τὸ λέγω διὰ νὰ ἐξηγήσω πῶς ἀδήριτος ἀνάγκη ἄγει τὰς Κυβερνήσεις εἰς τὸ νὰ κάμνουν τοιαύτας πράξεις. Θὰ ἤθελον νὰ ἐξηγήσω δὲ διατὶ νομίζω ὅτι εἴμεθα καταδικασμένοι καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ κάμνωμεν πάντοτε τοιαύτας πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Κύριοι συνάδελφοι, λόγῳ τῆς παλαιᾶς μου ἰδιότητος θὰ ἤθελον νὰ διατυπώσω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ μίαν γενικωτέραν παρατήρησιν. Ὅταν εἰς ἕνα κράτος, ἀπὸ δυσπιστίαν τοῦ πολίτου πρὸς τὸν ὑπάλληλον, τοῦ ὑπαλλήλου πρὸς τὸν Ὑπουργόν, τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν βουλευτήν, τοῦ βουλευτοῦ πρὸς ὅλους τοὺς ἄλλους, κάθε θέμα καθίσταται διάταξις νόμου καὶ ἀποστεώνεται τοιουτοτρόπως ὁλόκληρος ὁ κρατικὸς ὀργανισμὸς καθίστανται δὲ διατάξεις νόμου, ἐπιταγαί, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε εἰς μίαν εὐνομουμένην πολιτείαν νὰ ἦσαν ἀντικείμενον ἢ διατάγματος ἢ πράξεως Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶσθε καταδικασμένοι ἕως ὅτου ἀποφασίσετε νὰ περιορίσητε τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς γενικὰς γραμμάς, καὶ νὰ ἀφήσητε εἰς τὴν διοίκησιν τὰς λεπτομερείας, εἶσθε καταδικασμένοι νὰ κάμητε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς θεωρητικῶς ἐκνόμους ἐνεργείας, δηλαδὴ πράξεις Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νομοθετικοῦ περιεχομένου. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον μὲ εὑρίσκετε ἀπολύτως σύμφωνον εἶναι ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ ἀποφεύγεται ὅσον τὸ δυνατὸν ἡ χρησιμοποίησις πράξεων Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐκεῖ ὅπου αὗται δὲν εἶναι ἀναπόφευκτοι καὶ δεύτερον νὰ σπεύδωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εἰδικῶς ὅλοι ἔχομεν εὐθύνας, διότι ἡ ἐργασία ἡ νομοθετικὴ καὶ τῆς παρούσης Βουλῆς, ὄχι μόνον τῆς παρούσης, ἀλλὰ καὶ τῆς παρελθούσης καὶ τῆς προπαρελθούσης, προχωρεῖ πολὺ σιγὰ καὶ δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς τῆς Πολιτείας. Ἐκεῖ ὑπάρχει, ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἔξω ἀπὸ κάθε ἀντεγκλήσεις, τὸ μυστικὸν κάθε ἐν προκειμένῳ ἀνωμαλίας. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ θέμα θὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ τὸ ἀναπτύξω καὶ περισσότερον περαιτέρω. Τὰ θέματα χρηστῆς διοικήσεως γνωρίζω ὅτι πολλοὶ ἔγκριτοι ρήτορες θὰ τὰ θίξουν αὔριον ἢ ἀντιμεθαύριον καὶ θὰ ἐπανέλθω καὶ ἐγὼ ἢ ἄλλος τις τῶν συναδέλφων ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη. Θὰ ἤθελον νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς ὁμιλίας μου, τὸ βασικὸν θέμα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ὅλων τὰς σκέψεις. Ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ἔθιξαν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ποικίλα ζητήματα, ἀλλὰ εἰς ὅλους ὑπῆρχεν ἕνας κοινὸς παρονομαστής, ἕνα κοινὸν θέμα καὶ τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα τὸ πολιτικόν. Ἐλέχθη πολλάκις, ἐλέχθη καὶ ὑπὸ τοῦ ἐκ Χανίων κ. συναδέλφου χθὲς κατὰ τρόπον ὀξὺ καὶ πολὺ ἔντονον ὅτι ἡμεῖς οἱ καθήμενοι εἰς αὐτὰ τὰ ἑδώλια τὰ ὑπουργικά, εἴμεθα ἡ ἀνωμαλία καὶ δι’ αὐτὸ παρῆλθον 15 μῆνες ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς καίτοι ἔχομεν πλειοψηφίαν, καίτοι πᾶνε καλὰ τὰ πράγματα, καίτοι μᾶς θέλει ὁ λαός, διότι εἴμεθα ἀνωμαλία, πρέπει νὰ κατέλθωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ ἀναβαπτισθῶμεν εἰς τὰς κάλπας. Ἐλέχθη τοῦτο ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος τόσον πολύ, τόσον πολὺ ἐπεκράτησε παρ’ ἡμῖν αὐτὸ τὸ γνωστὸν κομμουνιστικὸν σύστημα τῆς ἐπιβολῆς τῆς ψυχολογικῆς διὰ τῆς ἐπαναλήψεως, ὥστε ἀρχίζω νὰ πιστεύω ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν πολιτῶν καὶ τῶν ἐγκρίτων πολιτῶν καὶ τῶν ἐγκρίτων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπίστευον ἀρχικῶς, οὔτε ἠμποροῦσαν νὰ πιστεύσουν αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμὸν περὶ ἀνωμαλίας, φοβοῦμαι ὅτι κινδυνεύουν νὰ γίνουν θύματα αὐτῆς τῆς ψυχολογικῆς μεθόδου. Θὰ πρέπει, κύριοι, αὐτὸς ὁ μῦθος, τῆς ἀνωμαλίας, κἄποτε νὰ ἐξετασθῇ κατάματα καὶ κἄποτε νὰ καταπέσῃ. Τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον προβάλλεται εἶναι: Εἶσθε ἀνωμαλία, διότι εἶσθε Κυβέρνησις μειοψηφίας. Εἶσθε 47,5%. Καταπληκτικὸν ἐπιχείρημα! Ἀφοῦ τὸ 47,5% εἶναι μαζί μας καὶ τὸ ἄλλο εἶναι ὅλο ἐναντίον μας, εἴμεθα Κυβέρνησις μειοψηφίας, ἄρα ὀρθὸν τὸ ἐπιχείρημα. Ἀλλά, κύριοι, ἂς δοῦμε τὰ πράγματα πιὸ ἤρεμα. Τὸ 1950 εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν κυβερνᾷ τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα μὲ μεγάλην πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν, εἶχεν, ὅμως, τὸ 46% τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ. Τὸ 1951 κυβερνοῦν οἱ Συντηρητικοὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν μὲ λαϊκὰς ψήφους οὐχὶ πλείονας τοῦ 47%. Τὸ 1955 πάλιν οἱ Συντηρητικοὶ ἔχουν τὴν πλειοψηφίαν μὲ ψήφους τοῦ λαοῦ ἴσας μὲ 49%. Ἄρα εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κύριοι, ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ εἶναι ἐνδημική.

§14Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συμβαίνει πάντοτε μὲ τὸ πλειοψηφικὸν αὐτό.

§15Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Πῶς γίνεται Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπητε.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκη, παρακαλῶ πολὺ μὴ διακόπτετε.

§17Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ 1928, ἡ παράταξις τῶν Φιλελευθέρων ἔχει ποσοστὸν 57% καὶ τὸ 90% τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν. Τὸ 1933 ἡ παράταξις τῶν Λαϊκῶν ἔχει ποσοστὸν τὴν Βουλὴν 58%. Τὸ 1950 ΕΠΕΚ, Φιλελεύθεροι, Παπανδρέου ἔχουν ποσοστὸν λαϊκῶν ψήφων τὸ 42%, ἀλλὰ ἕδρας ἐντὸς τῆς Βουλῆς σχεδὸν τὸ 51%. Τὸ 1952, ἔχομεν Παπάγον, ἐρχόμενον καὶ σαρώνοντα τὰ πάντα, ἔχει, ὅμως, μόνον τὸ 49% τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τὸ 91% τῶν ἑδρῶν. Ἔχομεν τὸ 1956 τὴν ΕΡΕ ἡ ὁποία ἔχει 47,4% τῶν ψήφων μὲ 55% τῶν ἑδρῶν. Τί ἐξάγεται ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς; Ποία εἶναι ἡ διαφορὰ καὶ ἀπόκλισις μεταξὺ τῶν ἑδρῶν καὶ τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ, 33% εἰς τὸ 1928, 14% εἰς τὸ 1933, 10% τὸ 1950, 8% τὸ 1951 καὶ 7,5% τὸ 1956. Ἂν δὲν ἦτο ὁ Στρατός, δὲν θὰ εἴχομεν καθόλου.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευταί, ἡσυχία, παρακαλῶ. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§19Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ ἀνωμαλίας στηρίζεται εἰς τὸν ἀριθμόν, τότε παντοῦ καὶ συνεχῶς καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν καὶ εἰς τὰς πλείστας τῶν ἄλλων χωρῶν, ἔχομεν ἀνωμαλίαν. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀριθμοῦ εἶναι ἐπιχείρημα σαθρόν. Νὰ ἴδωμεν τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματα. Θὰ ἴδητε ὅτι δὲν θὰ ἀφήσω ἀνεξέταστον κανένα ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματά σας.

§20Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν διαφωνεῖ κανεὶς εἰς αὐτό.

§21Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, μᾶς λέγουν, εἶναι σύστημα ἄδικον. Τὸ ἀποκαλεῖτε μάλιστα ἀνήθικον καὶ σκανδαλῶδες. Ἀλλὰ διατὶ εἶναι ἄδικον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ ἄλλα συστήματα ἐπάγονται μεγαλυτέραν ἀπόκλισιν μεταξὺ τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ψήφων ἐν τῇ Βουλῇ; Διατὶ εἶναι ἄδικον μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδει ὀλιγωτέραν ἀπόκλισιν ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα συστήματα καὶ ἀπὸ τὸ ηὐξημένης ἀναλογικῆς καὶ ἀπὸ τὸ τοῦ πλειοψηφικοῦ οἱασδήποτε μορφῆς; Διατί; Ποῦ στηρίζετε τὸν ἰσχυρισμὸν περὶ ἀδικίας; Μεταξὺ τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ψήφων τῆς Βουλῆς πάντοτε ὑπάρχει κἄποια ἀπόκλισις. Ἀλλὰ πρέπει αὐτὸ νὰ τὸ τονίσω. Ἠξεύρετε πότε ὑπῆρξεν ὀλιγωτέρα; Εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν. Πουθενὰ δὲν ὑπῆρξε ὀλιγωτέρα ἡ ἀπόκλισις ἀπ’ ὅ,τι ὑπάρχει σήμερον. Καὶ ὕστερα ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὁμιλοῦμεν διὰ ἓν ἄδικον ἐκλογικὸν σύστημα.

§22Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι κομμένο στὰ μέτρα σας. Τὸ εἴπομεν.

§23Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Αὐτὸ δὲν ἀλλάζει, δύο ἀριθμούς. Τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, τοῦ συνόλου τῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ἐδῶ μέσα.

§24Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ὑπολογίσητε εἰς τὰς ψήφους τοῦ λαοῦ, καὶ τὰς ψήφους τοῦ στρατοῦ. (Θόρυβος).

§25Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε τὸ ἑξῆς: Ὅτι καὶ ἄνευ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων, ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις θὰ συνεκέντρωνε 154 ἕδρας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§26Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας, κύριοι, ἠμποροῦμε νὰ σχηματίζωμεν... (Θόρυβος). Δὲν μεταβάλλεται οὔτε ὁ ἀριθμός...

§27Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι εὔκολος, κύριε Ὑπουργέ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τρουλλινέ, τί θὰ κάμετε; Θὰ διακόπτετε ἢ θὰ ἀγορεύσητε; Ἐγὼ ἀπαγορεύω κάθε διακοπήν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συνεχίσῃ.

§29Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Τίμιον καὶ δίκαιον σύστημα, εἶναι ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ἀπόκλισις εἶναι μικροτέρα.

§30Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ...

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. Εἶσθε ἐγγεγραμμένος. Θὰ ὁμιλήσητε μὲ τὴν σειράν σας.

§32Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἡ τιμιότης κρίνεται ἀπὸ τὸν περιορισμὸν τῆς ἀποκλίσεως καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν πλευρὰν πρὸς τὴν ὁποίαν κλίνει ἡ πλάστιγξ.

§33Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἀλλ’ ὑμεῖς τὴν ἐπωφελεῖσθε.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παύσατε, ἐπὶ τέλους, τὰς διακοπάς, κύριε Τρουλλινέ.

§35Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ὅταν προέκρινεν αὐτὸ τὸ σύστημα, ἤθελε νὰ δημιουργήσῃ ἀδικίαν, δηλαδὴ ἀπόκλισιν μεταξὺ τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ψήφων τῆς Βουλῆς, μείζονα τοῦ συνήθους. Ἐπέτυχε, μάλιστα, τὴν μικροτέραν δυνατήν. Ἠθέλησεν, ὅμως, ἐπὶ πλέον ἡ Κυβέρνησις καὶ κἄτι ἄλλο. Κἄτι τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι ἀπαραίτητος ἀρετὴ κάθε ἐκλογικοῦ συστήματος. Τὸ λέγει αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνου τὸν ἐκλογικὸν αὐτὸν νόμον. Τέσσαρα πράγματα: «Αὐτομάτως ὠθεῖται ἡ πολιτική μας ζωή.... (Ἀναγινώσκει)....». Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους αὐτὸ τὸ σύστημα εἶναι δίκαιον καὶ κατάλληλον διὰ τὸν τόπον μας. Ἀλλ’ ὅταν σᾶς ἀπεδείξαμεν ὅτι τὸ σύστημα εἶναι δίκαιον, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, σεῖς κατεφύγατε εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦ στρατοῦ. Ἂς τὸ ἴδωμεν καὶ αὐτό.

§36Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν τὸ ἀπεδείξατε.

§37Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Τὸ 1950 ἐψήφισεν ὁ στρατός. Δὲν ἦτο ἀνωμαλία. Τώρα, εἶναι ἀνωμαλία. Τὸ 1951 ἐψήφισεν ὁ στρατός. Διατὶ δὲν ἦτο, τότε, ἀνωμαλία καὶ εἶναι τώρα; Ἀλλὰ τὸ παράπονον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως στηρίζεται εἰς τὸ ὅτι, ὁ στρατός, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἀποδεικνύεται ὅτι ἐψήφισε κακῶς, διότι ὑπάρχει διαφορὰ ὑπὲρ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μεταξὺ πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν τμημάτων. Ἀλλὰ διηρωτήθησαν ποτὲ οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διατὶ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφορά;

§38Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ ἠξεύρομεν.

§39Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν δὲν μετείχατε εἰς τὸ λαϊκὸν μέτωπον, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ διαφορά, (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως–Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§40Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι αἶσχος.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Διαμαντόπουλε, δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Ὀλίγος σεβασμὸς καὶ πρὸς τὸν Κανονισμόν. Μὴ μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§42Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεβασμὸς καὶ πρὸς ὅλους ἡμᾶς.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε Κανονισμόν, κύριε Διαμαντόπουλε, ἢ ἀσυδοσίαν; Καὶ τότε νὰ μᾶς εἴπητε τὰ αἴτια, διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε ἀσυδοσίαν.

§44Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἕτερον μέγα στοιχεῖον ἀνωμαλίας εἶναι ἡ ἀνάδειξις τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Πρωθυπουργοῦ, τὴν 6ην Ὀκτωβρίου. Ἐφ’ ᾧ καὶ ἀποκαλούμεθα Ὀκτωβριανοί. Ἂς ἴδωμεν, κύριοι, ποῦ ἔγκειται αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία.

§45Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Σταματήσατέ τα αὐτά.

§46Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Πρὸ ὀλίγου χρόνου εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος παρῃτήθη καί....

§47Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Τὸ κόμμα τὸν ἀνέδειξεν.

§48Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως)... ἐκλήθη ἀπὸ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα τῆς Μεγάλης Βρεταννίας ἓν ἐπίλεκτον στέλεχος τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος, ὅστις καὶ τοῦ ἀνέθεσε τὴν ἐντολὴν νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν πρὶν ἢ κἂν ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἡγεσίας τοῦ Κόμματος. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, εἶναι φαίνεται φοβερὰ ἀνωμαλία, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§49Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καθόλου. Δὲν τὸ εἴπομεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§50Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σοβαρῶς τὰ ὑποστηρίζετε αὐτά;

§51Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐδῶ ἔχετε, ἕνα ἡγετικὸν στέλεχος, τὸ κατὰ τὴν κοινὴν συνείδησιν περισσότερον ἐπιτυχὸν στέλεχος τοῦ πλειοψηφοῦντος Κόμματος. Καλεῖται ἀπὸ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα νὰ ἀναλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν. Εὐθὺς ὡς ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν, ἐμφανίζεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λαμβάνει ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Καί, ἀντὶ νὰ κάμῃ αὐτὸ ποὺ ἔκαμεν ὁ Μὰκ Μίλλαν, νὰ παραμείνῃ μὲ τὰς ψήφους αὐτὰς ὡς κυβερνήτης, ὅσον χρόνον ἤθελε, κάμνει κἄτι ἄλλο. Προσφεύγει εἰς τὸν λαὸν καὶ ζητεῖ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ. Καὶ αὐτὸ τὸ νομίζετε ἀνωμαλίαν! (Γέλωτες ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως — χειροκροτήματα). Αὐταί, κύριοι, εἶναι αἱ δῆθεν ἀνωμαλίαι ποὺ βαρύνουν ἡμᾶς, τὸ 47,5%. Ἀλλ’ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ἂς κάμωμεν μίαν στροφὴν πρὸς τὰ ἀριστερὰ καὶ ἂς ἐρωτήσωμεν: Τὸ ὑπόλοιπον 52,5%, τί εἶναι; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Τί εἶσθε σεῖς, κύριοι; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα.

§52Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι εἶσθε καὶ σεῖς, τὸ 1952.

§53Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ὑπάρχει ἕνας ὅρος, ὁ ὁποῖος καλύπτει ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ λέξις «Ἀντιπολίτευσις». Εἴμεθα ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀνεπαρκής. Ἀποτελεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἑνότητα, ναὶ ἢ ὄχι; Ἂν ἀποτελῇ ἑνότητα, ὀφείλομεν νὰ τὸ γνωρίζωμεν. Διότι, ἡ ἑνότης αὐτὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἄθροισμα τῶν ψήφων ἄκρως ἀριστερῶν καὶ τοῦ κέντρου. Ὀφείλομεν νὰ τὸ γνωρίζωμεν, καὶ ὀφείλει νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὶ εἶναι αὐτὸ τὸ 52,5%. Ἡμεῖς, μᾶς λέγετε, εἴμεθα ἡ ἀνωμαλία. Σεῖς τὶ εἶσθε; (Χειροκροτήματα).

§54Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Εἴμεθα Ἕλληνες..... (Θόρυβος).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκη, θὰ μὲ κάμητε νὰ εἴπω ὅτι ἀποτελεῖτε μόνιμον ἀνωμαλίαν μὲ τὰς διακοπάς.

§56Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ὀφείλομεν νὰ τὸ γνωρίζωμεν, διὰ νὰ συναγάγῃ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τὰ συμπεράσματά του καὶ νὰ μὴ γίνεται προσπάθεια συγχύσεως καὶ συγκαλύψεως τῶν ἐσωτερικῶν τῆς παρατάξεως αὐτῆς, κάτω ἀπὸ τὴν ἑνιαίαν καὶ σαφῆ αὐτὴν λέξιν «Ἀντιπολίτευσις». Ἄν πάλιν, ὡς θέλω νὰ πιστεύω, δὲν ἀποτελεῖτε ἑνότητα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τότε τί εἶσθε; Εἶσθε ἕνα σύνολον πολλῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα κόμματα, ἀφοῦ ἐκ τῆς ἑνώσεως κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἤντλησαν ὠφελήματα, ἀγωνίζονται τώρα νὰ ἀντλήσουν ὠφελήματα ἐκ τῆς διαιρέσεώς των. Δὲν νομίζω ὅτι κομίζω γλαῦκα ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ὅταν λέγω αὐτά.

§57Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ τελευταῖον, δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπῃ ὁ κ. Τσάτσος.

§58Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Τὴν γλαῦκα τὴν ἐκόμισε χθὲς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Δ.Α., ὁ ὁποῖος πολὺ σκληρότερον καὶ πολὺ ἁρμοδιότερον ἐμοῦ, σᾶς ἔθεσε τὸ ἐρώτημα, ποῖοι εἶσθε κύριοι; Μέσα εἰς τὸ 52% εἶμαι καὶ ἐγὼ μαζί σας. (Χειροκροτήματα). Τὸ 52% εἶμαι καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς μαζί. Τί εἶσθε σεῖς μόνοι σας; (Χειροκροτήματα).

§59Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. .... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).....

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Διαμαντόπουλε. Ἄλλη ἀνωμαλία, ἀπὸ δύο ἰατρούς. Ἡσυχάσατε, τέλος πάντων.

§61Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἀνωμαλία τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ ἰδική σας ἀνωμαλία.

§62Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν θέλω νὰ ἐρωτήσω ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀπευθύνομαι πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διερωτῶμαι νὰ τοὺς ἐρωτήσω: Κύριοι συνάδελφοι διεκδικεῖτε τώρα τὴν Κυβέρνησιν. Μὰ ἀφοῦ ἡμεῖς, ποὺ εἴμαστε τὸ 47%, ἀποτελοῦμεν ἀνωμαλίαν, τὶ θὰ ἤσαστε σεῖς ὡς Κυβέρνησις, σεῖς οἱ ὁποῖοι δὲν εἶσθε οὔτε ½ τοῦ 47%; Αὐτὸ θὰ ἦτο ἀνωμαλία.

§63Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐκλογὰς ζητοῦμεν, δὲν ζητοῦμεν Κυβέρνησιν.

§64Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἄξιον ὑμῶν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε.

§65Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν λέγω ὅτι διεκδικεῖτε τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας. Ἀφοῦ ὅμως γίνεται συνεχῶς λόγος περὶ ἀνωμαλίας, θὰ ἔπρεπε εἰ δυνατόν, νὰ ἀνευρεθῇ μία θεωρητικὴ διατύπωσις περὶ τοῦ τὶ εἶναι ἀνωμαλία εἰς τὸ συνταγματικόν μας πολίτευμα. Ἄν, λόγου χάριν ἕν κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ 15%, θέλει νὰ ἐκτοπίσῃ τὸ 47% ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν καὶ διὰ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ δέχεται συνεργασίαν μὲ ἑτερόκλητα καὶ προγραμματικῶς καὶ ἱστορικῶς στοιχεῖα, εἶναι αὐτὸ ἀνωμαλία ἢ δὲν εἶναι;

§66Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Πόθεν προέρχεται ἡ ἀνωμαλία αὐτή; Ἀπὸ τὸ ἔργον σας.

§67Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι, παρεξηγεῖτε τὸν τόνον μου. Κάμνομεν καθαρῶς θεωρητικὴν συζήτησιν.

§68Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αἱ τοποθετήσεις σας δὲν εἶναι σωσταί.

§69Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἕν ἄλλο παράδειγμα ἀνωμαλίας θὰ ἦτο τὸ ἑξῆς: Ἄν ἐξ αἰτίας τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος εἰς μίαν χώραν ἐπεδίωκε, νὰ κυβερνήσῃ ἡ μειοψηφία, ἐκβιάζουσα τὴν πλειοψηφίαν, δὲν θὰ ἦτο καὶ αὐτὸ ἀνωμαλία; Θὰ ἦτο. Ἄν μεταξὺ ὑμῶν, φερ’ εἰπεῖν ὑπῆρχον κόμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι μειοψηφία καὶ τὰ ὁποῖα ἤθελον νὰ καθιερώσουν ἕνα δῆθεν ἠθικὸν καὶ δῆθεν τίμιον καὶ δημοκρατικὸν ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου ἡ μειοψηφία θὰ ἐξεβίαζε τὴν πλειοψηφίαν, θὰ ἦτο ἀνωμαλία αὐτὸ ἢ ὁμαλότης; Κύριοι, παραίτιοι ἀνωμαλίας, εἶναι καὶ ἐξ ἄλλης αἰτίας οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκ τοῦ ὅτι βαυκαλίζονται μὲ δύο ὄνειρα. (Φαίνεται ὅτι εἶναι ἡ μοῖρα αὐτῆς τῆς Συνόδου νὰ ὁμιλοῦμεν ἐν παραβολαῖς καὶ ὀνείροις. Εἶναι δύο ὄνειρα). Θὰ σᾶς εἴπω τὸ πρῶτον. Εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἀπὸ τὸ ἰδικόν μας. Ἡμεῖς, ἡ Συμπολίτευσις, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὀνειρευόμεθα ἕνα ἰσχυρόν, συμπαγὲς κόμμα, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς διαδεχθῇ, ὅταν θὰ ἐπιστῇ ὁ χρόνος. Καὶ πιστεύσατε ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι οὔτε φιλοφροσύνη, οὔτε σχῆμα λόγου, εἶναι μία εἰλικρινὴς ἐνδόμυχος εὐχὴ καὶ τοῦ κ. Προέδρου καὶ ὅλων τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν ἡμεῖς ὠνειρευόμεθα αὐτό, σεῖς, ὅμως τί ὀνειρεύεσθε; Τὸ ἀντίθετον. Σεῖς ὀνειρεύεσθε νὰ διαλύσητε τὴν παράταξίν μας.

§70Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κάμετε ἀνασχηματισμόν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταῦρε, σεῖς γνωρίζετε τὸν Κανονισμόν, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόπτετε, θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§72Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Σεῖς κάμνετε ἀντίθετα ὄνειρα ἀπὸ ἡμᾶς, σεῖς εὔχεσθε ὄχι νὰ γίνετε ἰσχυροὶ σεῖς, ἀλλὰ νὰ γίνωμεν ἀδύνατοι ἡμεῖς, διὰ νὰ ἠμπορεῖτε ἐν τῇ διασπορᾷ καὶ ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ, νὰ κυβερνᾶτε, καὶ αὐτὸ εἶναι ἡ ἀνωμαλία. Ἡμεῖς θέλομεν, καὶ σᾶς τὸ λέγομεν ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, ἡ ἐπιθυμία μας εἶναι νὰ ἀνέλθητε πρὸς ἡμᾶς, νὰ ἀνέλθητε ὑψηλότερα ἀπὸ ἡμᾶς καὶ νὰ ἀναλάβητε τὴν θέσιν μας. Σεῖς, ἀντιθέτως, θέλετε νὰ κατέλθωμεν χαμηλότερα ἀπὸ σᾶς καὶ περιπέσῃ εἰς διάλυσιν ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα).

§73Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅλα τὰ κόμματα φιλοδοξοῦν νὰ κυβερνήσουν καὶ διὰ νὰ κυβερνήσουν, πρέπει νὰ ἀποκτήσουν πλειοψηφίαν. Ὅταν θὰ ἀποκτήσουν πλειοψηφίαν, οἱ ἄλλοι θὰ εἶναι μειοψηφία. Ὄχι θέλομεν νὰ εἶσθε μειοψηφία. Θέλομεν ἡμεῖς νὰ εἴμεθα πλειοψηφία. Ἑπομένως ὁ ἰσχυρισμός σας δὲν ἔχει θέσιν.

§74Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πρεβέζης σεβαστὸν κ. συνάδελφον. Θέλομεν καὶ εὐχόμεθα εἰς τὸ μέλλον νὰ ὑπάρξῃ μία διάδοχος δύναμις. Ἀλλὰ κάμνομεν καὶ μίαν ἄλλην εὐχήν. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀναμετρῶν τὰς διακεκριμένας δυνάμεις καὶ ἐν ἐπιγνώσει τῆς θέσεώς του, τῆς ὑψηλῆς καὶ σημαντικῆς θέσεώς του, ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ πολιτεύματος, θὰ προχωρήσῃ εἰς τὸν δρόμον του...

§75Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει πλήρη ἐπίγνωσιν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀρχαίαν ἱστορίαν καὶ παράδοσιν καὶ θέτει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ὑπεράνω τῶν κομματικῶν. Ἔδωσεν ἐξετάσεις τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὴν μακραίωνα ἱστορίαν του. Ἐπῆρεν ἄριστα, ἐνῷ ἄλλοι δὲν ἔχουν ἐπιτύχει. Δὲν δέχεται μαθήματα, δίδει μαθήματα πατριωτισμοῦ καὶ εἰλικρινείας. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρῆστε, κύριε Ὑπουργέ.

§77Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπρόδωσε τὴν ἱστορίαν του τὴν 19ην Φεβρουαρίου διὰ τῆς ἐκλογικῆς συμπράξεως μὲ τὴν Ε.Δ.Α.

§78Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν προδοσίαν, ἄλλοι ἔχουν σχέσιν. Καὶ εἶναι λυπηρόν, ὅτι ἄνθρωπος, θητεύσας μὲ τὰς παραδόσεις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ λέγῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§79Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ὁ κ. Χαβίνης παρακαλεῖται νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις διὰ τὴν λέξιν «προδοσία». Τί ἐννοεῖ;

§80Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸς ὁ θόρυβος προέρχεται, διότι διετύπωσα εἰλικρινῶς εὐχὴν νὰ ἴδωμεν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων συμπαγὲς καὶ ἰσχυρόν.

§81Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην εὐχῶν.

§82Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἂν βαδίσῃ εἰς τὸν ὁμαλὸν αὐτὸν δρόμον, δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀνωμαλία ἀπὸ καμμίαν πλευράν. Ἡ ἀνωμαλία ὑπάρχει, διότι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἔχει ὑπομονὴν νὰ βαδίσῃ μὲ τὸν ἐπιβαλλόμενον ρυθμόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, μὲ τὴν σκέψιν νὰ εἶμαι πολὺ μετριοπαθὴς καὶ βλέπω ὅτι ἐδημιούργησα ὀξύτητα. Λυποῦμαι δι’ αὐτό. Παρεφέρθην, ἴσως, καὶ ἐγώ, διότι προχθὲς ἐγένετο λόγος ἀκόμη καὶ περὶ δικτατορίας. Μᾶς εἶπον, ὄχι μόνον ὅτι δὲν εἴμεθα ἡ ὁμαλότης. Μᾶς εἶπον ὅτι εἴμεθα καὶ δικτατορικοί. Μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προσέφυγεν, ἂν καὶ διαθέτουσα μεγάλην πλειοψηφίαν, προσέφυγεν εἰς ἐκλογάς, διὰ νὰ ἀναβαπτισθῇ, μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δέχεται αὐτὸν τὸν ἀσυγκράτητον, τὸν σκληρότατον ἔλεγχον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία σέβεται καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ τοὺς νόμους, μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐσίγησεν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς δημοσίας ζωῆς, τὰ παράπονα περὶ ὑπάρξεως δῆθεν δικτατορικῶν τάσεων, μίαν τοιαύτην Κυβέρνησιν τὴν ἀποκαλοῦμεν δικτατορικήν, διότι ἠθέλησε μετὰ ἑξάμηνον νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ μὴ σᾶς φέρῃ ἐδῶ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ διαπιστώσητε ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἔκτακτα θέματα πρὸς συζήτησιν. Ἀνωμαλία δὲν εἶναι ὅταν μετὰ 6 μῆνας διακόπτεται ἡ τακτικὴ Σύνοδος. Ἀνωμαλία εἶναι, ὅταν λόγῳ αὐτῆς τῆς διακοπῆς ἀπειλοῦμεν μὲ ἀποχὴν καὶ συλλαλητήρια, τὸ πολίτευμα.

§83Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τί λόγον εἴχατε νὰ διακόψητε; Ἀνωμαλία εἶναι ὅταν δὲν ἀφήνετε τὸν τόπον νὰ πάῃ τὰς τιμίας ἐκλογάς.

§84Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ὁμιλεῖτε πολλάκις κατὰ τρόπον τόσον προκλητικὸν καὶ τόσον ὑβριστικόν, ὥστε νὰ μὴ ἔχητε σεῖς τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτύρεσθε, ὅταν ἐκ τῆς πλευρᾶς ταύτης λέγωνται ὡρισμένα πράγματα ποὺ εἶναι, ἐπὶ τέλους, ἀληθῆ. (Χειροκροτήματα).

§85Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἰς ποῖον τὰ λέγετε αὐτά; Ἐγώ κύριε Πρόεδρε, εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ γίνουν τίμιες ἐκλογὲς καὶ νὰ προκριθῇ ὁποιονδήποτε τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα, διὰ νὰ προχωρήσωμεν. Τὰ ὑπόλοιπα εἶναι φιλολογίες.

§86Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Εἶχον ὑποσχεθῆ νὰ σᾶς εἴπω δύο ὄνειρα. Ξέχασα τὸ δεύτερο. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω τώρα. Μᾶς τὸ εἶπε τὸ ὄνειρο αὐτὸ δι’ ὀλίγων, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χανίων κ. συνάδελφος. Μᾶς εἶπεν, ὅτι εἴμεθα μία Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον μία παράταξις, ἡ ὁποία μόνον ὡς Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ. Μόλις πέσουμε ἀπὸ Κυβέρνησις, θὰ διαλυθῶμεν.

§87Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Οὔτε 5 δὲν θὰ μείνετε!

§88Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἰδού, κύριοι, τὸ ὄνειρο. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὄνειρο. Τὸ ὄνειρον εἶναι, ὅτι φαντάζονται, ὅτι θὰ διαλυθῶμεν, μόλις παύσωμεν νὰ εἴμεθα Κυβέρνησις. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ὄχι ἓν ὄνειρον, ἀλλὰ μίαν ἀλήθειαν; Ὅταν σεῖς γίνετε Κυβέρνησις, θὰ ἀποσυντεθῆτε. (Χειροκροτήματα).

§89Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑπάρχουν μερικοὶ ποὺ δὲν ἔφυγαν, ὅσον ἐκυβέρνα τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων.

§90Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Καί, τέλος πάντων, εἶναι καλύτερον νὰ ὑπάρχῃ μία παράταξις, ἡ ὁποία διαλύεται ὅταν γίνεται Ἀντιπολίτευσις, παρὰ νὰ ὑπάρχῃ μία παράταξις, ἡ ὁποία διαλύεται ὅταν γίνεται Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα). (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπακολουθήσουν καὶ ἄλλοι ρήτορες, ἀπὸ τὰς ἄλλας παρατάξεις, καὶ τότε θὰ ὑποστοῦν καὶ αὐτοὶ τὴν πληγὴν τῶν διακοπῶν. Κάμνω ἔκκλησιν καὶ παρακαλῶ, ὄχι διακοπάς. Ὄχι σκάνδαλα. Καθιστᾷ τε δυσχερῆ πλέον τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου, διότι δὲν τὸν ἀφήνετε νὰ διευθύνῃ ἀντικειμενικῶς τὴν συνεδρίασιν. Σᾶς παρακαλῶ, διὰ τελευταίαν φοράν.

§92Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Παραδέχομαι, κύριοι συνάδελφοι, καὶ σέβομαι ἓν αἴσθημα ἀπογοητεύσεως, τὸ ὁποῖον κατέχει τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὀφείλομεν νὰ τὸ σεβασθῶμεν. Κατεχόμενοι ἀπὸ τὸ ὄνειρον τῆς πολιτικῆς μας ἀδυναμίας, ἐπίστευσαν ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὅτι θὰ διαλυθῶμεν. Ἐπίστευσαν ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς ὅτι θὰ ἐμπλακῶμεν εἰς τὸ Κυπριακὸν καὶ θὰ πέσωμεν. Ἐπίστευσαν ὀλίγον χρόνον ἀργότερα, ὅτι θὰ ἐμπλακῶμεν εἰς μυστικὰς συνεννοήσεις. Καὶ εἰς τοῦτο ἐπλανήθησαν. Ὕστερα ἤλπισαν ὅτι δὲν θὰ πᾶμε εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὕστερα ἤλπισαν ὅτι θὰ πᾶμε μέν, ἀλλὰ ὅτι δὲν θὰ ἐγγραφῇ ἡ προσφυγή μας, ὕστερα ἤλπισαν ὅτι καὶ ἂν ἐγγραφῇ, δὲν θὰ συζητηθῇ, ὕστερα, τέλος, ἤλπισαν ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἐπιτυχὲς ἀποτέλεσμα.

§93Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Λάθος κάμνετε.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§95Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἠλπίσαμεν ὅτι δὲν θὰ ἐγγραφῇ ἡ προσφυγή. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§96Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν γνωρίζω ἂν εἶσθε εἰς τὴν αἴθουσαν, τότε, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο καὶ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸν Ἰούνιον λοιπόν, τοῦ 1956, ἐγένετο συζήτησις διὰ τὸ Κυπριακὸν καὶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς ἕδρας ἐκείνης συνέστησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν Ο.Η.Ε., πάσῃ θυσίᾳ. Τοῦτο τὸ γνωρίζουν ὅλοι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὥστε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξετε ὅτι ἡμεῖς ἠλπίζαμεν ὅτι δὲν θὰ πᾶτε εἰς τὸν Ο.Η.Ε., τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συνιστούσαμεν καὶ ἐπεδοκιμάζαμεν τὴν προσφυγὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Καὶ εἶπον, μάλιστα, τότε: Μία λύσις ὑπάρχει, ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν Ο.Η.Ε., ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, νὰ δείξῃ ὄχι μόνον σύνεσιν, ἀλλὰ καὶ μέγα θάρρος. Ὥστε αὐτὰ ποὺ εἴπατε, κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα.

§97Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Εἶπον ὅτι ὄχι σεῖς ὑπεστηρίξατε νὰ μὴ πᾶμε εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Ὑπεστηρίξατε ὅτι ἡμεῖς δὲν θὰ ἐπηγαίναμεν καὶ διεψεύσθητε εἰς τὰς προβλέψεις σας. Αὐτὸ εἶπον. Ὅταν, τέλος, ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις τοῦ Ο.Η.Ε., ἐσπεύσατε νὰ πῆτε ὅτι ἀπετύχομεν. Καὶ ἀπογοητεύθητε ὅταν ἐπληροφορήθητε ὅτι τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἐθεώρησαν ὡς ἐποικοδομητικὴν καὶ ὁ Κυπριακὸς λαὸς καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος. Καὶ ὅταν ἀπηλευθερώθη ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος, ἀνεμένατε ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν, νὰ ἐκμαιεύσῃ μίαν λέξιν, μίαν φράσιν ἀπὸ τὰ χείλη του, ἡ ὁποία θὰ κατεδίκαζε τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἀπογοητεύθητε καὶ τότε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι τὸ θέμα περὶ ἀνωμαλίας καὶ ὁμαλότητος ἐξηντλήθη, τὸ κατ’ ἐμέ, τοὐλάχιστον. Διὰ τὴν Κυβέρνησιν τὸ θέμα δὲν ὑπάρχει. Ἔχομεν, βάσει ἐλευθέρων ἐκλογῶν, τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ νὰ κυβερνήσωμεν καὶ νὰ ἐργασθῶμεν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἀπιστήσωμεν εἰς τὴν ἐντολὴν αὐτήν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ συγχωρήσῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ διατυπώσω μίαν ἐρώτησιν.

§100Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εὐχαρίστως.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πρεβέζης συνάδελφον, κ. Χαβίνην, νὰ προβῇ εἰς μίαν διευκρίνισιν καὶ νὰ θελήσῃ νὰ ἄρῃ μίαν διατύπωσιν, νὰ ἀναιρέσῃ μίαν διατύπωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη: Ὁ κ. Καλαντζῆς εἶπεν ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπρόδωσε τὰς παραδόσεις του. Ἡ διατύπωσις, βεβαίως, ὑπῆρξε βαρεῖα, ἀλλὰ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅταν λέγωμεν ὅτι κἄποιος ἐπρόδωσε τὰς παραδόσεις του, δὲν ἐννοοῦμεν ὅτι προέβη εἰς ἐθνικὴν προδοσίαν. Ἡ διατύπωσις ἀφορᾷ τὸν κ. Καλαντζῆν καὶ δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ θέσιν ἔναντι αὐτῆς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια τῆς διατυπώσεως εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐλησμόνησε τὰς παραδόσεις του. Εἶναι μία διατύπωσις συνήθης. Ὁ κ. Χαβίνης ἐγερθείς, διετύπωσε τὴν ἔκφρασιν ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐπρόδωσε τὰς παραδόσεις του, ἀλλὰ ἄλλοι εἶναι προδόται, ἄλλοι διέπραξαν προδοσίαν.

§102Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι.

§103Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ διευκρινήσῃ τὴν φράσιν του ὁ κ. Χαβίνης, διότι προσωπικῶς δὲν εἶμαι διατεθειμένος, τὸν ὑπαινιγμὸν αὐτὸν νὰ τὸν ἀνεχθῶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§104Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Καλαντζῆ, ὅτι ἡμεῖς ἐπροδώσαμεν τὰς παραδόσεις μας, ἀπήντησα ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἔκαμε προδοσίαν τῶν παραδόσεών του, ἄλλοι ἐπρόδωσαν τὰς παραδόσεις των. Ἀπήντησα οὕτω εἰς τὸν κ. Καλαντζῆν, ὅστις, ἐνῷ κάμνει τὸν δημοκρατικόν, ἐπρόδωσε τὴν παράδοσίν του, συνεργασθεὶς μὲ τὴν δικτατορίαν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι ποὺ τὸν ἔχουν εἰς τὰς τάξεις των. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§105Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ζητήσω συγγνώμην ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἔδωσε ὁ κ. Χαβίνης, εἰς τὰς λέξεις τῶν ὁποίων ἔκαμον χρῆσιν. Ὁ χαρακτηρισμὸς ὁ ἰδικός μου ἀνεφέρετο συγκεκριμένως εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ἐκλογικήν, δηλαδή, σύμπραξιν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὴν 19ην Φεβρουαρίου, μετὰ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Εἶχε, συνεπῶς, ὁ ὅρος πολιτικὴν καθαρῶς ἔννοιαν καὶ σημασίαν καὶ αὐτὸν ἤθελον νὰ ἑρμηνεύσω.

§106Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι προδοσία αὐτή; Νὰ μᾶς τὸ εἴπητε.

§107Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Πρόκειται περὶ μὴ τηρήσεως τῶν ἱστορικῶν παραδόσεων τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι πολιτικὴ ἔκφρασις καθαρῶς. Ἄν, ὅμως, ὁ κ. Χαβίνης θέλῃ, ἀνταποδίδων, νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα ὑπηρεσίας μου, μοῦ ἐδόθη καὶ ἄλλοτε ἡ εὐκαιρία, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Μπριλλάκην, νὰ ἐξηγήσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τοῦτο,— αἱ ὁποῖαι συνδέονται μὲ τὰς ὑπηρεσίας μου κατὰ τὸ 1936–1941 εἰς τὴν ἀκριτικὴν περιοχὴν τῆς Θράκης, τότε, διαπιστοῦται, καὶ σημειῶ τοῦτο ἀπόψε, ὅτι ὁ πατριωτισμὸς εἰς τὴν σκέψιν τοῦ κ. Χαβίνη συγχέεται μὲ ἄλλας ἐννοίας. Πρόκειται περὶ πατριωτικῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσέφερα καὶ διὰ τὰς ὁποίας εἶμαι ὑπερήφανος καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι καὶ τὸ Κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, ἔχει τὴν αὐτὴν ἀντίληψιν μὲ ἐμέ, ὡς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§108Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ ἐπεθύμουν, παρεμβαίνων, νὰ κάμω, μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν, μίαν παρατήρησιν. Ἡ χρησιμοποίησις τῆς λέξεως αὐτῆς κατέστη θλιβερὰ παράδοσις εἰς τὴν χώραν μας. Παράδοσις τῆς ὁποίας ὑπῆρξαν θύματα ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τοῦ παρελθόντος. Εἰς τὴν χώραν αὐτὴν δὲν ὑπῆρξεν, οὔτε θὰ ὑπάρξῃ κανεὶς προδότης, ἀλλὰ τὰ πάθη καὶ τὰ μίση τὰ πολιτικὰ εἶναι, κατὰ κανόνα, τόσον ἔντονα ποὺ πολλάκις ὁδηγοῦν εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐθνικῶς ἐπιζήμιοι.

§109Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δηλαδή;

§110Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι γενικὴ παρατήρησις καὶ ἀφορᾷ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διαμορφοῦται καὶ ἐξελίσσεται ἡ πολιτική μας ζωή. Εἶναι δὲ καιρὸς νὰ γίνωμεν προσεκτικοὶ καὶ εἰς τὰς πράξεις μας καὶ εἰς τὰς ἐκφράσεις μας, διότι αὐτὸ ἀποβαίνει εἰς βάρος τῆς ἱστορίας καὶ πολλάκις τῆς φυλῆς τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§111Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἤθελον νὰ διακόψω τὸν κ. Τσάτσον, ὁ ὁποῖος ἐλησμόνησε τὰς παραδόσεις τὰς Φιλελευθέρας. Εἶπεν βαρείας φράσεις ἀπὸ τῆς ἕδρας ἐκείνης. Δὲν εἶπε μόνον τὴν λέξιν προδοσία, εἶπε καὶ φράσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον ἔννοιαν ἀντεθνικήν, δι’ ἡμᾶς. Εἶπεν ὅτι ἐνῷ ἦτο ἐπιτυχία ἡ ἀπόφασις τοῦ Ο.Η.Ε. διὰ τὸ Κυπριακόν, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὄχι μόνον δὲν ἐχάρη, ἀλλὰ ἐστενοχωρήθη καὶ κατέκρινε τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτά, κύριε Πρόεδρε, λεγόμενα μὲ ἄλλας λέξεις, εἶναι πράξεις ἀντεθνικαί. Ἀλλὰ πράξεις ἀντεθνικὰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἐπαναλαμβάνω, οὐδέποτε ἔκαμε. Δίδει διδάγματα πατριωτισμοῦ. Αὐτὰ τὰ γνωρίζει ὁ κ. Τσάτσος, τὰ ὁποῖα, ὅμως, σήμερον ξέχασε.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, κ. Κ. Τσαλδάρης, ἔχει τὸν λόγον.

§113Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, μοῦ ἐπιτρέπουν νὰ ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου ἀπὸ τὴν κατάληξιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ φθάσω. Κύριοι βουλευταί, ὅταν πρό τινων ἡμερῶν ἀνέκυψαν τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἤγαγον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ συγκαλέσῃ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν εἰς ἔκτακτον Σύνοδον, εἶχον καὶ ἐγὼ ἐκφράσει ἕνα βαθύτατον πόνον διὰ τὴν αἰφνιδίαν διακοπήν, ἡ ὁποία εὐθέως, ὡς ἔλεγον, μᾶς ἄγει εἰς νέους ἐθνικοὺς διχασμούς. Κύριοι βουλευταί, ἂν εἶχον ἢ ὄχι δίκαιον, λέγων ταῦτα, πρὸ 10 περίπου ἡμερῶν, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸν τόνον, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, προκαλέσας τὴν συγκίνησιν, ἡ ὁποία προεκλήθη ἐν τῷ Σώματι καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ ἀποδεικνύεται ἐπίσης ἐκ τῶν ἀκουσθέντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὰ ὁποῖα ἔκρινε σκόπιμον ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, πρώην Πρωθυπουργός, νὰ τονίσῃ ἰδιαιτέρως. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἀνέρχομαι πλέον εἰς τὸ βῆμα, ὄχι διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν καὶ πιθανῶς θὰ ἀπασχολήσουν περαιτέρω τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, τοὐλάχιστον δι’ ἀπόψε, μὲ κἄποιον ἐσωτερικὸν κλονισμόν, διότι θὰ ἤθελον νὰ διατυπώσω μίαν ὡρισμένην ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸς νὰ ρυθμίσῃ τὰ ζητήματα καὶ νὰ ἀποφύγωμεν τοὺς σκοπέλους, εἰς τοὺς ὁποίους μᾶς ἄγει μία πολιτικὴ στενόκαρδος. Κύριοι βουλευταί, ὅταν καὶ ἐγὼ ἐσκεπτόμην, ὅπως καὶ ὁ κ. Τσάτσος, ποῖον θέμα θὰ θίξω περισσότερον σήμερον, μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἐσκέφθην ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπογραμμίσω καὶ τὰς ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ θύελλαν ἐντὸς λεκάνης καὶ μετὰ τὴν θύελλαν νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἐκ τῆς θυέλλης αὐτῆς καὶ τῆς ἀναταραχῆς δημιουργουμένην κατάστασιν. Πρέπει νὰ παρατηρήσωμεν ὅλοι, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἔχῃ παρατηρηθῆ καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐπανειλημμέναι δηλώσεις, προερχόμεναι ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Τύπον, εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐπανάληψιν ἐδημιούργησαν ζητήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἂν ὑπῆρχε μία ψυχραιμοτέρα διαχείρισις τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ἀπὸ ἀπόψεως ἀνακοινώσεων πρὸς τὸν Τύπον, εἶμαι βέβαιος ὅτι πολλὰ ἐκ τῶν κακῶν τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν αἱ πολλαὶ παρεκκλίσεις αἱ ὁποῖαι ἐνεφανίσθησαν δὲν θὰ εἶχον ἐμφανισθῆ. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ εἶμαι δίκαιος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, νομίζω ὅτι εἶχε καὶ μερικὰς καλὰς ἐμπνεύσεις σήμερον. Διότι, βεβαίως, οὔτε στερεῖται ἐμπνεύσεων, οὔτε φιλοσοφικῆς βάσεως τῆς ἀναγκαίας διὰ νὰ καθορίζῃ τὰ τῆς σκέψεώς του. Πιστεύω κἄπως περισσότερον, εἰς μερικὰς παλαιοτέρας θεωρίας, τὰς ὁποίας μὲ δύο λέξεις εἶχεν ἐκφράσει κἄποτε εἰς τὸν Φάουστ, καὶ ὁ Γκαῖτε, τὸν ὁποῖον ἀσφαλῶς ὁ κ. Τσάτσος ἔχει μελετήσει περισσότερον ἀπὸ ἐμέ, δηλαδή, ὅτι ἴδιον τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὸ θέατρον εἶναι τὸ πῶς θὰ δημιουργήσῃ σύγχυσιν εἰς τὸ ἀκροατήριόν του, διότι εἶναι πολὺ δυσχερέστερον νὰ εὐχαριστήσῃ κανεὶς ἄλλως τὸ ἀκροατήριόν του. Μέσα εἰς ἕνα τοιοῦτον πλαίσιον ἐκινήθη ἐπὶ ἑνάμισυ ἔτος περίπου, δημιουργήσας ἐπανειλημμένως τὴν ἀνάγκην διαψεύσεως καὶ ἀποκαταστάσεως, τῶν ὅσων ἐδήλωσεν, εἴτε πρὸς τὰ ἔσω, εἴτε πρὸς τὰ ἔξω. Εἶπεν ἐπὶ παραδείγματι, ἀπόψε, ὑποκύπτων βεβαίως εἰς μίαν δικαίαν ἀξίωσιν, διατυπωθεῖσαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ παραπέμψῃ τὸ ζήτημα τοῦ Τύπου εἰς μίαν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν. Εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ ποὺ λέγεται τοῦτο. Ἀλλὰ ἐάν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐφθάσατε εἰς τὸ εὐτυχὲς αὐτὸ συμπέρασμα, προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσητε ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων θεμάτων εἰς τὸ τῆς ἀσκήσεως τῆς λειτουργίας τοῦ Τύπου, νομίζω ὅτι τότε σᾶς ἐπιβάλλεται καὶ ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς Κυβέρνησις σήμερον περισσότερον ἀπὸ ποτέ, νὰ ἀντιμετωπίσητε τὰ γενικώτερα ἐθνικὰ θέματα, μέσα εἰς τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς καθολικῆς προσπαθείας τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας. Ὑπάρχει μία ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία, ὡς καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος ἀνέφερε χθὲς καὶ ὁ κ. Παπανδρέου ἀνέφερε προχθές, ὡς καὶ αἱ ἐφημερίδες καὶ ἡ κοινὴ γνώμη ὑποστηρίζουν, δέον νὰ λειτουργήσῃ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀνώμαλον αὐτὴν κατάστασιν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι μόνον τότε θὰ εἴχατε ὑπὲρ ὑμῶν τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κατευνασμοῦ. Τὸ ἐπιχείρημα, δηλαδή, τῆς μὴ περαιτέρω διαιρέσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας διαιρέσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ βλαβοῦν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θέλω νὰ ὑπομνήσω, οὔτε νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα κατηγγέλθησαν ἐναντίον σας ὡς ἀπὸ βήματος κατηγορούσης ἀρχῆς καὶ περιλαμβάνονται ἐν τῇ προκηρύξει τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν θέλω κἂν νὰ ἀναγνώσω τὰς περικοπὰς ἐκείνας, τῶν ὁποίων ἔκαμε μνείαν ἀκροθιγῶς ὁ χθὲς ὁμιλήσας κ. Μητσοτάκης.

§114Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Τὰ υἱοθετεῖτε;

§115Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, ἀφοῦ λέγω τὰ ἐναντία, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ υἱοθετήσω τοιαῦτα πράγματα. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζετε ὅτι υἱοθέτησα πάντοτε κατευναστικὰς καὶ οὐδέποτε ἐρεθιστικάς, εἴτε τῆς κοινῆς γνώμης, εἴτε τῶν φίλων των περὶ ἐμέ.

§116Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀναγνωρίζω, ἀλλὰ ὀφείλετε νὰ ἀναγνωρίσητε καὶ σεῖς ὅτι τὸ ἴδιον πράττω καὶ ἐγὼ ἐπὶ εἰκοσάμηνον, ἤδη.

§117Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι περίεργον, πῶς εἰς μερικὰς παρατηρήσεις μου, ἀπολύτως καλῆς πίστεως, εἰς τὰς ὁποίας, νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ παραβαίνω καὶ λόγῳ ἡλικίας ἀλλὰ καὶ λόγῳ θέσεως ἐν τῷ πολιτικῷ βίῳ τῆς χώρας, πῶς ἐξάπτεσθε καὶ πῶς ἐκνευρίζεσθε κατὰ τρόπον οὐχὶ ὀρθόν. Διότι, προχθὲς μοῦ εἴπατε ὅτι δὲν εἰργάσθην εἰς ὅλον μου τὸν βίον, ὅσον ἐργάζεσθε ἤδη σεῖς, τώρα. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, χαίρομαι νὰ βλέπω τοὺς περὶ ἐμὲ ζήσαντας καὶ δράσαντας πολιτικοὺς πράγματι νὰ ἀναλίσκωνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ τόπου. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν εἶμαι τεταγμένος μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν συνείδησίν μου, ὄχι ἀπὸ τὸν λαόν, δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ λαοῦ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὁμιλῶ περὶ τοῦ καθήκοντός μου λόγῳ τῆς πείρας καὶ λόγῳ τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα διεχειρίσθην, νὰ μὴ δύναμαι ὄχι μόνον συστάσεις νὰ κάμνω ἀλλὰ καὶ ἐκκλήσεις πρὸς ὑμᾶς, διὰ νὰ ἀχθῆτε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω ἐγὼ ἐπωφελέστερον διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶχον τὴν τιμὴν πρὸ ἡμερῶν νὰ τύχω ποιᾶς τινος ἐνημερώσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπαναλαμβάνω ποιᾶς τινος ἐνημερώσεως, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ὑφ’ ἃς συνθήκας αὕτη ἐγένετο, νὰ ἐξακριβώσω τὴν ἀξίαν κατὰ βάθος τῆς ἐνημερώσεως. Δυστυχῶς, ἐπὶ ½ ἔτος τώρα, τὰ μεγάλα ἐθνικὰ ζητήματα ἐμφανίζονται τόσον ἀνεπαρκῶς καὶ διαφοροτρόπως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀφ’ ὅ,τι ἡμεῖς τὰ ἀντιλαμβανόμεθα ὥστε νὰ μὴ πρόκεινται εἰς ὅλην των τὴν ἔκτασιν.

§118Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἤθελον νὰ ἀφήσω ἀμφιβολίας, ὡς πρὸς τὸ ὅτι περιώρισα ἐγὼ τὴν ἐνημέρωσιν, διότι σᾶς εἶπον ἄκρως ἀπόρρητα πράγματα καὶ σᾶς ἠρώτησα ἐπανειλημμένως ἐὰν θέλετε νὰ διατυπώσητε οἱανδήποτε ἀπορίαν διὰ νὰ ἀπαντήσω.

§119Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν διετύπωσα παρατηρήσεις οὔτε πρόκειται νὰ εἴπω τὶ μοῦ εἴπατε. Διότι αὐτὰ ἀποτελοῦν κτῆμα ἰδικόν σας καὶ ὄχι ἰδικόν μου. Ἐγὼ γνωρίζω ἐκ τῆς συναντήσεως αὐτῆς ἓν πρᾶγμα. Ὅτι σεῖς, ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος εἰς ὅλα ὅσα μοῦ εἴπατε, ἐνεφανίσατε εἰς ὄγκον μέγιστον τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε ἀπὸ τῆς ἀνόδου σας εἰς τὸ ἀξίωμα αὐτὸ προεβλήθησαν πρὸς λύσιν. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις ἰδική σας, ὅπως θὰ ἦτο καὶ ἰδική μου, ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν σας, ὅτι ἀποτελεῖ, ἐτόνισα ὑποχρέωσίν σας, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα παρακολουθῆτε καὶ ἐν τῇ εὐθύνῃ τὴν ὁποίαν ἔχητε νὰ εἰσηγηθῆτε τὴν σύγκλησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξωτερικῶν. Σήμερον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Τύπου, προκειμένου περὶ ζητημάτων τοῦ Τύπου, τοῦ ὁποίου ἡ λειτουργία εἶναι οὐσιώδης εἰσηγεῖται σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Προκειμένου περὶ τῶν μεγάλων ἐθνικῶν θεμάτων ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὴν αὐτὴν σκέψιν ἐξ ἴσου ταχέως: Ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ὅταν ὠχλήθη παρ’ ἐμοῦ δὲν ἀπέκλεισε τοῦτο νὰ προβῇ τὸ ταχύτερον ἤδη εἰς τὴν σύγκλησιν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἠρεμήσῃ ἡ πατριωτικὴ ψυχὴ ὅλων ἡμῶν ἐνταῦθα, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἠρεμήσῃ καὶ θὰ ἔχωμεν διαιρέσεις καὶ διαξιφισμοὺς ἐὰν δὲν ἔχῃ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν πλήρη ἐπίγνωσιν τῶν συντελουμένων περὶ ἡμᾶς γεγονότων. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οἱ παρελθόντες ρήτορες τοῦ βήματος, ἐτόνισαν, νομίζω, ἐπαρκῶς τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους κατὰ τοὺς μὲν ἦτο ἀναγκαία ἡ σύγκλησις καὶ πάλιν τῆς Βουλῆς, κατὰ δὲ τοὺς ἄλλους ὅτι αὐτὴ ὑπῆρξε μία κατάστασις ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεκύψατε καὶ δυστυχῶς μὲ κἄποιον ἐκνευρισμὸν διετυπώσατε ὅτι ἡ ψῆφος τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἡ ἐγκριτικὴ τῶν ἐνεργειῶν σας ἢ μᾶλλον ἡ ἐμπιστοσύνη τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς παράσχῃ ἡ Βουλὴ ἐνέχει ταυτοχρόνως καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀμέσου διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐκτάκτου Συνόδου τῆς Βουλῆς. Δὲν γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀπαντήσητε ἐὰν ἐπιμένετε, ἐπὶ τῶν ἀντιλήψεών σας αὐτῶν, γνωρίζω, ὅμως, ὅτι ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, ὑπεστήριξεν ὅτι εἶναι τέτοιος ὁ ὄγκος τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ τῆς ἐγκρίσεως τῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῶν παρανόμως ἐκδοθεισῶν, ὅτι εἶναι τόσα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι τέτοιο τὸ μειονέκτημα τῆς Ὁλομελείας τῆς Βουλῆς, ἀδυνατούσης, ὡς Βουλῆς, νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰ καθήκοντά της κ.λ.π., ὥστε πράγματι νὰ πρέπει νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ὅτι εὐθέως, ἔστω καὶ βραδέως, θὰ ἀναγνωρίσητε καὶ ὑμεῖς ὅτι δὲν θὰ πρέπει ἅμα τῇ ψηφοφορίᾳ νὰ σταματήσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§120Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐκάλεσε τὴν ἔκτακτον Σύνοδον τῆς Βουλῆς, καθώρισε καὶ τὸν σκοπόν της, ἀφοῦ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει της τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἤθελε, νὰ συζητήσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἔθεσα δὲ καὶ πολιτικὸν ζήτημα εἰς τρόπον ὥστε, γενικευομένης τῆς συζητήσεως, νὰ δοθῇ ἡ δυνατότης νὰ ἐξετασθοῦν ὅλα τὰ θέματα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιθυμεῖ νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς προτάσεις νόμων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἑτοιμάσει παράλληλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως.

§121Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δίδετε κἄποιον τόνον ρεαλισμοῦ εἰς τὴν πολιτικήν σας, ἔπρεπε νὰ δώσητε πλέον συγκεκριμένην ἀπάντησιν. Ἡ ἀπάντησίς σας, κύριε Πρόεδρε, τυπικῶς στέκεται, ὅπως ὅλαι αἱ ἐνέργειαί σας. Εἰς μίαν τῶν τελευταίων ἀνακοινώσεών μου, εἶπον ὅτι βασίζεσθε ἐπὶ τῆς θεωρίας τῆς νομιμοφανείας καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῆς θεωρίας τῆς νομιμότητος. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἴδω ὡς ἕνα ἐκ τῶν νεωτέρων πολιτικῶν ἀνδρῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἔτυχε νὰ ἀνατεθῇ ἡ διακυβέρνησις τοῦ Ἔθνους, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἴδω ὄχι μὲ τὸ πνεῦμα τῆς δικαιολογίας τῶν πράξεων καὶ τῶν σκέψεων, ἀλλὰ μὲ πνεῦμα τῆς ἐφαρμογῆς ἐκείνων τὰ ὁποῖα μέσα σας πιστεύετε. Δὲν εἶναι δύσκολον αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνιστῶ. Τὸ συνέστησε καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ Τύπος καὶ εἶναι γεγονὸς τὸ ὁποῖον θὰ ρυθμίσῃ τὰ τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ κύριον θέμα τῆς παραστάσεώς μου ἐνταῦθα, εἶναι τὸ Κυπριακόν. Βεβαίως τὰ παρεμπίπτοντα θέματα εἶναι ἐπίσης οὐσιώδη βεβαίως ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς ἀντιπολιτευτικῆς ἐννοίας, διότι καὶ αὐτὰ ἐθνικῆς σημασίας εἶναι, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς τὸ κυρίαρχον εἶναι τὸ Κυπριακόν. Ἐρωτῶ, ἤδη ἀπό τινος καιροῦ ἀκολουθεῖται ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν δὲν κατηγορῶ τῆς λεγομένης μυστικῆς διπλωματίας. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἀσκῆτε τοιαύτην πολιτικὴν αἱ ἀνειλημμέναι συνέπειαι ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, εἶναι μεγάλαι. Τολμῶ νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχουν ξέναι προσωπικότητες περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος αἱ ὁποῖαι θὰ ἔφθανον μέχρι τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ ἔλθουν εἰς συνεννοήσεις, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι διατυπώνουν τὴν ἄποψιν ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας ἀγνοίας τοῦ τί τέξεται, τοιαύτη συνεργασία, ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικῆς καταστάσεως ἐν Ἑλλάδι κλονίζονται καὶ δὲν δύνανται νὰ ἔλθουν. Ἕν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ θίξω εἶναι τὸ ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ Μακάριος καθηλώθη ἐν Ἑλλάδι. Εἶναι πιθανὸν τοῦτο νὰ εἶναι ἀναγκαῖον, δὲν κάμνω κρίσιν ἢ ἐπίκρισιν, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ καθήλωσις τοῦ Μακαρίου μιᾶς τοιαύτης δυνάμεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀχρηστευθῇ, συνακολουθεῖται καὶ ἀπὸ ἀτόνισιν τοῦ ἀγῶνος ἐν Κύπρῳ καὶ τοῦτο πρέπει νὰ προκαλέσῃ ὡρισμένας ἀνησυχίας. Ἐξ ἄλλου ἤδη, κύριε Πρόεδρε, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐξηγγέλθη ἡ προσχώρησις εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἡ ὁποία εἶναι μία συνέχισις τοῦ Δόγματος Τροῦμαν. Οὕτω καθιεροῦται μία πολιτική. Ὅταν, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1946 ἐφθάσαμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἀνακοινωθέντος τῆς 23.12.46 διὰ τοῦ ὁποίου διεκήρυσσεν τότε ἡ Ἀμερικανικὴ Συμπολιτεία ὅ,τι ἀκριβῶς διακηρύσσει καὶ σήμερον τὸ ἐκδοθὲν ἀνακοινωθὲν ὑπῆρξε τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἀποτέλεσμα συνεργασίας καὶ διὰ νὰ συντελεσθῇ ἐνθυμεῖσθε τὶ προσπάθεια κατεβλήθη ἐν Ἑλλάδι διὰ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ εὐθύνη ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνελάμβανον τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ εἰς εὐρυτέραν πολιτικὴν βάσιν. Εἶναι ζητήματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀφοροῦν μείωσιν οὐδεμιᾶς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀποτελοῦν ἓν τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων διὰ τὴν ἀποτελεσματικωτέραν κατεύθυνσιν τῶν διαπραγματεύσεων. Βεβαίως ὑπάρχει καὶ ἡ λύσις ἐπιβολῆς ἡ ὁποία ἠσκήθη κατὰ ἕνα τρόπον ἐμμέσως εἰς τὴν Ἰορδανίαν ἀσκεῖται καὶ εἰς ἄλλα Ἀραβικὰ Κράτη, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐξ αὐτοῦ ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν τὴν πεῖραν, καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰς δηλώσεις σας, καλούμεθα εἰς τὴν διακήρυξιν αὐτὴν διὰ νὰ βοηθήσωμεν ὡς ἠθικὸς παράγων δὲν ἔχομεν λόγον νὰ μὴ συντελέσωμεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιφέρουν ὄχι ὄξυνσιν, ἀλλὰ ὁμαλότητα, τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξωμεν. Δὲν θέλω νὰ ἀναπτύξω περισσότερον τὴν ἄποψίν μου αὐτήν. Νομίζω ὅτι καθίσταται τοῦτο κοινὸν κτῆμα καὶ εὔχομαι ὅπως τὸ ταχύτερον ἴδωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀντιμετωπίζουσαν τὸ θέμα, ὅπως τὸ ἀντιμετωπίζει καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ οἱ περισσότεροι τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Ἡ περίπτωσις τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ συνέχειαν μιᾶς ὡρισμένης πολιτικῆς συνεζητήθη κατὰ τρόπον δογματικὸν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἄνευ Χαρτοφυλακίου. Ὑπάρχουν ἀλήθειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει πάντοτε νὰ λέγωνται ἀπὸ ὑπεύθυνα χείλη. Καὶ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ζητήματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀκούωνται ὅταν λέγωνται αἱ ἀλήθειαι αὐταί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἔφθασε μέχρι τοῦ Μπαντούγκ, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ φορεὺς τῆς μορφῆς τῆς ἀντιαποικιακῆς πολιτικῆς, ἐμφανίζεται ὑποστηρίζων τὴν ἄποψιν πρὸς δικαιολόγησίν του ὅτι τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης θὰ ἀτονίσῃ. Ὑπάρχει μία θεμελιώδης διαφορὰ τῶν ἀντιλήψεών μου πρὸς τὰ συντελούμενα ἐν Ἑλλάδι, ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὡς ἐξειλίχθησαν τὰ πράγματα αἱ δύο μεγάλαι δυνάμεις ἐπιχειροῦν νὰ ἐπιβάλλουν τὸν κατὰ τὴν ἄποψίν μου διεθνῆ νόμον. Ἡμεῖς, ὡς μικροί, δὲν δυνάμεθα οὔτε νὰ τοὺς παρακολουθήσωμεν, οὔτε νὰ συντελέσωμεν, ἐν προκειμένῳ διότι ἡ ἀντίθεσίς των δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς βάρος τῶν μεγάλων, ἀλλὰ ἐπὶ βλάβῃ τῶν μικρῶν. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συνάντησιν ἐν Βερμούδαις, ἀπεφασίσθησαν κατευθυντήριοι γραμμαί, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται σήμερον περισσότερον διὰ τῆς ἐπιδιώξεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ. Ποῦ βαίνομεν, κύριε Πρόεδρε; Εἶπεν ὁ κ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργός, ὅτι ἐνεργοῦμεν συστηματικῶς. Ἐάν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νομίζετε ὅτι οἱ λόγοι του οὗτοι καλύπτουν τὴν πολιτικήν σας, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἴσως μίαν ἡμέραν ζητηθοῦν καὶ ἀπὸ ὑμᾶς εὐθῦναι διὰ τὰς κατευθύνσεις τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ εἶναι καταστρεπτικαί. Ἐάν, ὅμως, ἁπλῶς ἐν τῇ Κυβερνήσει τὴν ὁποίαν μὲ τόσα χρώματα ὁμονοίας παρουσίασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχουν καὶ διαφορετικαὶ τάσεις, τῶν ὁποίων τὸν συντονισμὸν ἐπιδιώκετε, θὰ πρέπει νὰ τονίσητε ὅτι αἱ τάσεις αὗται δὲν ἀποτελοῦν τὴν γραμμὴν τῆς Κυβερνήσεως. Κύριε Πρόεδρε, προεκλήθη, καὶ ἑκάστοτε προκαλεῖται ἀναταραχή, ὅταν γίνεται λόγος περὶ ἐκλογῶν ἢ περὶ ἐκλογικοῦ συστήματος. Νομίζω ὅτι ἀπέχει ἡ περίοδος τῶν ἐκλογῶν. Καὶ πέραν τούτου, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καὶ ἐθνικῶς συμφέρουσα ἡ διενέργεια ἐκλογῶν. Πάντως θὰ ἤθελον παραπλεύρως πρὸς τὰς ἄλλας ἐκκλήσεις καὶ συστάσεις ποὺ ἀπηύθυνον πρὸς ὑμᾶς καὶ τὸ Σῶμα, θὰ ἤθελον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, κατόπιν μάλιστα καὶ τοῦ ἀπόψε δημιουργηθέντος σάλου, ἐπὶ τῇ ἁπλῇ ἀνακοινώσει διαφόρων σκέψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατὰ ποῦ πράγματι ὁδηγεῖται ὁ τόπος αὐτός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς ἀνέγνωσε, νομίζω, κἄποιαν ἀνακοίνωσιν ἰδικήν σας, γενομένην πρὸ τῶν ἐκλογῶν, περὶ τοῦ πλεονεκτήματος τοῦ σημερινοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, καὶ ἐὰν ὀρθῶς παρηκολούθησα τὴν ὁμιλίαν του, ὑπεστηρίξατε, τότε, τὸ σύστημα διὰ τὴν ἀνάγκην ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως καὶ διὰ νὰ μὴ γίνωνται συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται. Καὶ ὑπεστηρίξατε ταυτοχρόνως ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸν διχασμόν. Κἄτι τέτοιο εἴπατε, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, διότι δὲν ἔχω πρόχειρα τὰ πρακτικά. Σᾶς ἐρωτῶ, λοιπόν, μὲ ὅλην τὴν δυνατὴν καλὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ διαθέσῃ κανεὶς ποῖος ἀπὸ τοὺς τρεῖς αὐτοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπεδιώξατε, ἐπραγματοποιήθη; Τὸ μὲν ἰσχυρόν, κύριε Πρόεδρε, μὲ ἐλαφρὰν κριτικὴν δὲν ἀποδεικνύεται βάσιμον, διότι, ἔχομεν τὸ φαινόμενον τὸ περίεργον, νὰ μένουν κενὰ τόσον καιρὸν ὡρισμένα Ὑπουργεῖα. Ἢ πρέπει ταῦτα νὰ εἶναι ἄχρηστα καὶ καταργήσατέ τα, ἢ εἶναι ἀπαραίτητα καὶ συμπληρώσατέ τα. Ἡ μὴ πλήρωσίς των δὲν ἀποδεικνύει τὴν ὕπαρξιν μεγάλης συνοχῆς. Ὥστε τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν εὐσταθεῖ, οὐδὲ εἰς τὴν ἐλαφροτέραν καὶ προχειροτέραν κριτικήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, τοῦ νὰ μὴ γίνωνται συνεργασίαι, δὲν τὸ ἀπεφύγατε. Τὸ δὲ τρίτον, νὰ ἀποφύγετε τὸν διχασμὸν ἢ τὴν διαίρεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸν ἀπεφύγατε, κύριε Πρόεδρε; Ἐὰν πράγματι πιστεύατε ὅσα εἴχατε, τοὐλάχιστον, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, ἔχετε ὑποχρέωσιν, συνερχόμενος ἐπὶ τῷ αὐτῷ μεθ’ ὑμῶν νὰ καθορίσητε τοὐλάχιστον μίαν νέαν γραμμήν. Δὲν σᾶς λέγω, οὔτε ὁμιλῶ περὶ ἐκλογικοῦ συστήματος, δὲν εἶναι ἴσως τῆς στιγμῆς. Ἐλέχθη, καὶ δὲν διεψεύσθη, ὅτι ἐγένοντο καὶ ἐπαφαὶ καὶ συνεννοήσεις μετὰ τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τοῦτο μοῦ ἐπιτρέπει νὰ συναγάγω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἀντιμετωπίζετε τροποποίησίν του. Ἐγώ, ὅμως, δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτήν. Ἐγὼ εἰσέρχομαι εἰς μίαν ἔννοιαν πολὺ ἁπλουστέραν καὶ λέγω τοῦτο: Ἐὰν τὰ ἀποτελέσματα ποὺ ἐπεριμένατε, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως τῆς Κυβερνήσεώς σας, ἐὰν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἠθικὰ ποὺ ἐπεριμένατε δὲν παρουσιάσθησαν, κάμετε κάτι ἁπλούστερον. Καταργήσατε ἁπλῶς τὸν νόμον. Θὰ εἶναι θλιβερόν, ἐὰν πρὸ τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἔδωσε τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικόν, τὸ ὁποῖον ἀνέτρεψεν ὅλους σας τοὺς ἰσχυρισμούς, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς ἀντιμαχοῦντες πρὸς τὸν τελευταῖον αὐτὸν νόμον, ἀλλὰ καὶ σεῖς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς δὲν συναγάγατε τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα. Δὲν κάμνω συστάσεις. Λέγω ἁπλῶς. Ὁμιλῶ αὑτὴν τὴν στιγμὴν ὡς κατ’ οὐσίαν ἀνήκων μόνον εἰς τὸν ἑαυτόν μου. Καὶ λέγω ὅτι ὑπάρχουν τόσαι διέξοδοι, τὰς ὁποίας δύνασθε νὰ μεταχειρισθῆτε καὶ τῶν ὁποίων ἐὰν ἐπιληφθῆτε σεῖς καὶ μόνον θὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιλαμβάνεσθε δὲν ἔχομεν ἀποτελέσματα. Ἔχομεν σήμερον μίαν Ἑλλάδα ἀλγοῦσαν. Ἠμπορεῖ, ὅπως ἐλέχθη, ἀπὸ ἁρμοδίους Ὑπουργούς, καὶ ὅπως θὰ λεχθῇ καὶ αὔριον ἀπὸ τοὺς οἰκονομικούς σας Ὑπουργούς, ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν μερικὰ σημεῖα εὐεξίας. Ἂς ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ποῦ ὀφείλονται αὐτά. Ἀλλὰ ὅλαι αἱ τάξεις εἶναι ἐν ἀναστατώσει. Μήπως οἱ ἐπαγγελματίαι δὲν εἶναι ἐν ἀναστατώσει; Μήπως οἱ βιοτέχναι δὲν εἶναι ἐν ἀναστατώσει; Μήπως οἱ ἰατροί; Μήπως οἱ ἐκπαιδευτικοί; Μήπως; Μήπως; Καὶ ποῖος δὲν ἀξιοῖ; Εἶναι πράγματι μία γενικὴ καθολικὴ ἐκδήλωσις, ὅλων τῶν ὁμάδων ποὺ ἀποτελοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἡ ὁποία τὸ ὀλιγώτερον πρέπει νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κωφεύωμεν εἰς τὰ τιθέμενα παρὰ τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν καὶ τῶν λαϊκῶν στρωμάτων ζητήματα. Εἶναι φανερόν, ἑπομένως, ὅτι κἄτι ὑπὸ τὸν ἥλιον τὸν Ἑλληνικόν, δὲν λειτουργεῖ καλά. Καὶ εἶναι φυσικὸν διὰ τὸν λαὸν νὰ πταίουν οἱ κυβερνῆται. Ὅλα δὲ αὐτὰ εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος νὰ εἶναι πράγματι ἰσχυρά, διὰ νὰ δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα ποὺ τίθενται, τὰ ἐθνικά. Δὲν ἠθελήσατε οὐδὲ κἂν τὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ἐπιτροπὴν καὶ οὕτω εὑρισκόμεθα σήμερον ἐν ἀγνοίᾳ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ προβλήματά μας. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἐπαρκῶς ἔθεσα τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται νὰ προχωρήσω εἰς ἄλλας λεπτομερείας τῶν διαφόρων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἤγαγον ὑμᾶς, εἰς τὴν σύγκλησιν τῆς ἐκτάκτου Συνόδου. Ἡ τυχὸν ἀπασχόλησις μὲ αὐτὰς θὰ ἀπετέλει ἴσως μείωσιν τῆς ἐκκλήσεως καὶ τῶν σκέψεων τὰς ὁποίας ἠθέλησα νὰ διατυπώσω. Δι’ αὐτὸ τερματίζω τὴν ὁμιλίαν μου, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἡ θεωρία ἡ χθεσινὴ καὶ ἡ σημερινὴ ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ διαφόρων μύθων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔχῃ καὶ τὸ ἐπιμύθιον. Ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουν ἄνευ ρυθμίσεως τὰ ὡς ἄνω ἐθνικὰ ζητήματα, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἠμπορῶ νὰ περιβάλω δι’ ἐμπιστοσύνης τὴν ὑμετέραν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§123Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡ ταυτόχρονος, κύριοι βουλευταί, ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ὅπως προσχωρήσῃ εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ καὶ νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, προεκάλεσεν ὀξεῖαν τὴν ἀντίδρασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Πλατῆς). Τὸ Κόμμα τῶν Ἀγροτῶν καὶ Ἐργαζομένων, τὰς ἀπόψεις τοῦ ὁποίου καὶ διερμηνεύω, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἔλαβε σαφῆ θέσιν, ἔναντι αὐτῶν τῶν κυβερνητικῶν ἀποφάσεων. Τὸ κόμμα τῶν Ἀγροτῶν καὶ Ἐργαζομένων ἀντετάχθη εἰς τὴν βεβιασμένην προσχώρησιν εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ καὶ ἀπέκρουσε τὴν ἄκαιρον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Κύριοι βουλευταί, τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ὅπως ὅλοι σας γνωρίζετε, συνδέεται μὲ τὰ Ἀραβικὰ κράτη. Ἔρχεται τὸ Δόγμα αὐτὸ εἰς τὸν χῶρον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς νὰ καλύψῃ ἕνα κενόν, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη μετὰ τὴν πτῶσιν μιᾶς μεγάλης ἰμπεριαλιστικῆς δυνάμεως, μὲ μακρὰν ἱστορίαν καὶ μεγάλην ἐπιρροήν. Ἡ Δύναμις αὐτὴ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶναι ἡ Μεγάλη Βρεταννία. Τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν παρουσιάζῃ ὅτι εἶναι διάφορον μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ἐν τούτοις πιστεύομεν ὅτι ἔρχεται νὰ συγκρατήσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχασεν ἡ Ἀγγλία, λόγῳ τῆς ἐκμεταλλευτικῆς πολιτικῆς ποὺ ἴσχυεν εἰς αὐτὸν τὸν χῶρον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ἐκδηλοῦνται λαϊκὰ καὶ πατριωτικὰ κινήματα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἡ νέα γενεὰ τῶν ἡγετῶν τῶν Ἀραβικῶν Ἐθνῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ ἐπ’ ἄπειρον τὴν στυγνὴν ἐκμετάλλευσιν εἰς βάρος τῶν συμπατριωτῶν των. Αὐτὰ τὰ ἀπελευθερωτικὰ κινήματα, ἐντελῶς πατριωτικά, ἐντελῶς ἐθνικά, ἐκτυπήθησαν ἀπὸ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, διότι ἤρχοντο εἰς σύγκρουσιν μὲ τὰ ὑλικὰ συμφέροντά της. Αἱ πατριωτικαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐσχηματίζοντο καὶ τῶν ὁποίων ἡγοῦνται γνωσταὶ φυσιογνωμίαι, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἐξέχουσα στρατιωτικὴ φυσιογνωμία τοῦ ἐθνικοῦ πράγματι ἡγέτου τοῦ Αἰγυπτιακοῦ λαοῦ συνταγματάρχου Γκαμὰλ Νάσσερ, ἠγωνίζοντο νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἐθνικήν των ἀνεξαρτησίαν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως, δὲν ἐτύγχανον τῆς ἀπαιτουμένης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Δύσεως, χρησιμοποιοῦντες καταλλήλως τὸν παγκόσμιον ἀνταγωνισμόν, ἐζήτησαν τὴν ὑποστήριξιν καὶ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Αὐτὸ ἐνεφανίσθη ἀπὸ τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα εἶχον καθαρῶς ἰμπεριαλιστικοὺς σκοπούς, ὅτι ἡ Μέση Ἀνατολὴ ἀπειλεῖται ἀπὸ τὴν διείσδυσιν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ κατηγορία αὐτὴ εὐσταθεῖ καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ κἄποια δύναμις, ἡ ὁποία εὐθύνεται διὰ τὴν διείσδυσιν τὴν ὑποτιθεμένην, αὐτὴ εἶναι ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντά της δὲν διστάζει νὰ καταπνίξῃ τὰ πάντα, χάριν τῶν συμφερόντων της. Αὐτὴ ἡ κατηγορία τῆς Σοβιετικῆς διεισδύσεως ἰσχύει διὰ τοὺς μικροὺς λαούς, δὲν ἰσχύει διὰ τὰς μεγάλας δυνάμεις. Ἡ Μεγάλη Βρεταννία ἐὰν ᾐσθάνετο νὰ κινδυνεύουν τὰ ἰδικά της συμφέροντα εὐχαρίστως θὰ ἐδέχετο καὶ συνεργασίαν καὶ σύμπραξιν καὶ ἀμοιβαίαν ἀνταλλαγὴν ἐπισκέψεων τῶν πολιτικῶν της ἡγετῶν μετὰ τῶν Σοβιετικῶν τοιούτων. Δὲν κατηγορεῖται ἡ Συντηρητικὴ Κυβέρνησις, ὁσάκις συνεργάζεται μετὰ τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ, δὲν κατηγοροῦνται ἄλλα Κράτη μεγάλα τὰ ὁποῖα διατηροῦν δεσμοὺς χάριν τῶν ἰδικῶν των συμφερόντων. Καὶ τὰ Ἀραβικὰ Ἔθνη ἦτο ἑπόμενον νὰ προστρέξουν μέχρι ἑνὸς σημείου εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Αὐτὸ δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι κινδυνεύουν ἀπὸ τὴν κομμουνιστικὴν ἐπιρροήν, ὅτι ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα καθ’ ἣν στιγμὴν γνωρίζομεν ὅτι τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα εὑρίσκονται ἐκτὸς νόμου καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον, εἰς τὴν Συρίαν καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ἀραβικὰ Κράτη. Καὶ ἡμεῖς ἀγωνιζόμενοι διὰ τὴν δικαίαν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου, ἐξαποστείλαμεν παντοῦ διπλωματικοὺς ἀντιπροσώπους, πολιτικοὺς ἄνδρας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ εἰς τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ὑποστήριξίν των εἰς τὸν Ο.Η.Ε., κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κυπριακοῦ μας ζητήματος. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἡ Ἑλλὰς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὅτι ἐπιδιώκει προσέγγισιν μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Ἡ Ἑλλὰς ἐμπνεομένη ἀπὸ τὸ ἐθνικόν της καθῆκον ἐθεώρησεν ὑποχρέωσίν της, ἐφ’ ὅσον καὶ αἱ χῶραι τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ μετέχουν εἰς τὸν Ο.Η.Ε. νὰ ἐπιζητήσῃ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὑποστήριξίν των. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Καὶ ἂν πράγματι ἐπιδιώκωμεν νὰ ἀπομακρύνωμεν τὴν κομμουνιστικὴν ἀπειλὴν ἀπὸ τὸν χῶρον αὐτόν, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ συμβουλεύσωμεν, ἐὰν δέχωνται συμβουλάς, τὰς μεγάλας δυνάμεις τῆς Δύσεως, νὰ ἀλλάξουν τὴν πολιτικήν των. Ν’ ἀλλάξουν πολιτικὴν ὄχι μόνον ἔναντι τῶν Ἀραβικῶν χωρῶν, ἀλλά, γενικῶς ἔναντι τῶν μικρῶν ἐθνῶν, ποὺ μετέχουν τῶν Δυτικῶν συμμαχιῶν. Ν’ ἀλλάξουν πολιτικὴν ἔναντι καὶ τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία τυγχάνει τοιαύτης κακομεταχειρίσεως εἰς τὴν μεγάλην ἐθνικήν της ὑπόθεσιν, τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου. Νομίζω, ὅτι ἡ Ἀμερικὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποξενωθῇ τῆς ἐπιρροῆς τοῦ ἀγγλικοῦ παράγοντος. Καὶ παρὰ τὴν φαινομενικὴν ἀντίθεσιν τὴν ὁποίαν παρουσιάζει εἴτε διὰ τοῦ Δόγματος, εἴτε δι’ ἄλλων χειρονομιῶν καὶ μέχρις ἑνὸς σημείου ὀρθῶς, ἀναγκάζεται νὰ ὑπηρετήσῃ καὶ τὰ ἀγγλικὰ συμφέροντα, ὄχι μόνον εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα νευραλγικὰ σημεῖα τῆς Ὑδρογείου. Τὸ Δόγμα τοῦτο, εὐλόγως προεκάλεσεν εἰς τὰς Ἀραβικὰς χώρας μεγάλας συζητήσεις. Καὶ ὡς βλέπομεν ἐκ τῶν πραγμάτων, αἱ κυριώτεραι Ἀραβικαὶ χῶραι, ὅπως ἡ Αἴγυπτος καὶ ἡ Συρία, ὄχι μόνον δὲν προσεχώρησαν εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ἀλλὰ καὶ μὲ μεγάλην ἐπιφυλακτικότητα καὶ καχυποψίαν, διὰ νὰ μὴ εἴπω μὲ ἐχθρότητα, ἀντιμετώπισαν τὸ Δόγμα τοῦτο. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας καὶ ἐφ’ ὅσον καὶ ἡμεῖς ἔχομεν πικρὰν πεῖραν τῆς κακομεταχειρίσεως τῆς χώρας μας ἀπὸ τὰς μεγάλας συμμάχους δυνάμεις, δὲν νομίζομεν ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ σπεύσωμεν νὰ ἀσπασθῶμεν τὰς ἀρχὰς τοῦ Δόγματος αὐτοῦ, ὅταν μάλιστα οὔτε φυλετικὴν συγγένειαν ἔχομεν μὲ τὰς Ἀραβικὰς χώρας, οὔτε καὶ στενὰ γεωγραφικὰ συμφέροντα ἔχομεν. Εἴμεθα καὶ Εὐρωπαϊκὴ χώρα καὶ βεβαίως καὶ χώρα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Εἴμεθα χώρα, ἡ ὁποία ἐνδιαφέρεται νὰ διατηρήσῃ καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὰς καλυτέρας σχέσεις μὲ τὰ Ἀραβικὰ Ἔθνη, λόγῳ παραδόσεως, ἱστορίας, εὐρυτέρου γεωγραφικοῦ χώρου καὶ τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τὰ ὁποῖα μᾶς συνδέουν μὲ τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Νομίζω ὅτι ἡ ὀρθοτέρα, ἡ γενναιοτέρα πολιτική, θὰ ἦτο ἡ συνεννόησις μὲ τὴν Αἴγυπτον, ἡ ὁποία εἶναι ἡ πρώτη δύναμις τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Αἴγυπτος θὰ συνεφώνει μαζί μας, ὁμοῦ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶναι, τρόπον τινά, ἡ γέφυρα ἡ ὁποία θὰ ἑνώσῃ τὰ Ἀραβικὰ Ἔθνη μὲ τὴν Δύσιν. Πιστεύω ὅτι ἡ γέφυρα αὐτὴ κατ’ ἄλλον τρόπον ἔπρεπε νὰ κατασκευασθῇ. Δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὸ Δόγμα αὐτό, ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξωμεν ἀνταλλαγὴν ἀπόψεων μὲ τὴν δύναμιν, ἡ ὁποία δικαίως ἔχει τὴν πρώτην γνώμην ὅσον ἀφορᾷ τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἐὰν τὴν γραμμὴν αὐτὴν ἠκολούθει ἡ Κυβέρνησις, θὰ προσέφερεν ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν καὶ θὰ ἀπεδείκνυεν ὅτι ἔχομεν μίαν πρωτοτυπίαν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐξωτερικῶν μας ζητημάτων. Θ’ ἀπεδεικνύετο ὅτι δὲν σπεύδομεν νὰ θέσωμεν τὴν ὑπογραφήν μας εἰς διεθνῆ σύμφωνα, ὅτι ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ ἀναμένωμεν, ὅτι ἐπιδεικνύομεν τὴν πρέπουσαν ἀλληλεγγύην μὲ τὰ φιλικὰ καὶ γειτονικὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν εὔφλεκτον περιοχὴν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ δὲν ἐπιδιώκει πάντοτε σκοποὺς φιλικοὺς πρὸς τὰ Ἀραβικὰ Ἔθνη Ἕνα Δόγμα, ἕνα Σύμφωνον, εἶναι πάντοτε ὡραῖον εἰς τὰς διακηρύξεις του. Ἀλλὰ γνωρίζομεν ὅτι καὶ ὁ ἕνας Συνασπισμὸς καὶ ὁ ἄλλος — ἐννοοῦμεν καὶ τὴν Δύσιν καὶ τὴν Ἀνατολὴν — ὅπως καὶ ὅλα τὰ μεγάλα κράτη, πάντοτε ἐπιδιώκουν τὰ ἰδικά των συμφέροντα. Καὶ αἱ ὡραῖαι διακηρύξεις περὶ ἐλευθεριῶν καὶ αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν καταλήγουν εἰς τὸ νὰ στραγγαλίζουν καὶ νὰ καταπατοῦν τὰς ἀρχὰς αὐτάς, ὅπως ἔχομεν ἁπτὸν τὸ παράδειγμα τῆς ἱερᾶς ὑποθέσεως τῆς Κύπρου. Καὶ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ εἶναι δυνατὸν ὡς κείμενον ἑρμηνευόμενον νὰ ἐμφανισθῇ ὡς ἀθῶον, καὶ ἀβλαβὲς κείμενον, ὡς ἀποβλέπον εἰς τὴν κατοχύρωσιν τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν Ἀραβικῶν λαῶν καὶ τὴν οἰκονομικήν των ἀνάπτυξιν. Ἀλλὰ εἰς τὴν πρᾶξιν ἡ ἐπιρροὴ τοῦ Δόγματος ἀσκεῖται μὲ κατεύθυνσιν νὰ διαιρέσῃ τοὺς Ἄραβας καὶ νὰ ἀπομονώσῃ τὴν Αἴγυπτον καὶ τὴν Συρίαν. Ἐπιδιώκουν νὰ κτυπήσουν τὰ προοδευτικὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀγωνίζονται ὄχι μόνον ἐναντίον τῆς ἀποικιοκρατίας, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῆς τοπικῆς των φεουδαρχίας καὶ ἀγωνίζονται διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν εἰς τοὺς λαούς των συνθήκας ἐργασίας καὶ διαβιώσεως, οἰκονομικὰς καὶ κοινωνικάς, ἀνεκτάς. Κτυποῦνται τὰ κινήματα αὐτὰ πολλάκις μὲ τὴν εὔκολον κατηγορίαν τοῦ κομμουνισμοῦ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅμως, ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχουν ἐργατικὰ σοσιαλιστικὰ κόμματα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα, ποὺ ἀντιπροσωπεύει τὸ 50% τοῦ λαοῦ καὶ διαρκῶς ἀνέρχεται, ἐνῶ τὸ Συντηρητικὸν ποὺ χρονολογεῖται ἀπὸ τὸν 19ον αἰῶνα, φθάνει, ὥστε τὸ μέλλον νὰ ἀνήκῃ πλέον, ἀσφαλῶς, εἰς τοὺς ἐργατικούς. Ἐκεῖ ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν κόμματα προοδευτικὰ τὰ ὁποῖα εἰσηγοῦνται μεταρρυθμίσεις κοινωνικάς, καὶ κατορθώνουν νὰ ἐξουδετερώνουν τὴν κομμουνιστικὴν ἐπιρροήν. Ἐνῷ εἰς τὰ Ἀραβικὰ Κράτη καὶ εἰς ἄλλας χώρας κάθε προοδευτικὸν κίνημα ποὺ θίγει τὰ συμφέροντα τῶν Μεγάλων εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς φιλοκομμουνιστικόν.

§124Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν πρόκειται νὰ σχολιάσω τὰ ὅσα εἴπατε διὰ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Ἡ Κυβέρνησις διετύπωσεν ἐπ’ αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις της. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν, ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Αἴγυπτον καὶ νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν πρὸς τὸ Σῶμα. Οὐδέποτε αἱ σχέσεις μας μὲ τὴν Αἴγυπτον ὑπῆρξαν καλλίτεραι ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον· καὶ ἐπίσης οὐδέποτε ὑπήρξαμεν συμπαραστάται πλέον θερμοὶ τῆς προοδευτικῆς Αἰγύπτου τῆς σημερινῆς καὶ τοῦ προοδευτικοῦ καθεστῶτος τῆς Αἰγύπτου, ἀπὸ ὅ,τι εἴμεθα κατὰ τὴν περίοδον ταύτην τῆς ἱστορίας μας.

§125Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Χαίρω ἰδιαιτέρως δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀρκετόν. Ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν ὅτι ἐφ’ ὅσον θέλομεν νὰ διατηρήσωμεν καὶ πρέπει νὰ διατηρήσωμεν αὐτὰς τὰς ἀγαθὰς σχέσεις τὰς ὁποίας ἐμνήσθητε, κύριε Ὑπουργέ, ἔπρεπε ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἀποδοχὴν τοῦ Δόγματος ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὴν Αἴγυπτον. Αὐτὴ εἶναι μία ὀργανικὴ πραγματικὴ καὶ εἰλικρινὴς συνεργασία.

§126Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀναλύσω περισσότερον αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδέποτε ὑπήρξαμεν συμπαραστάται πλέον θερμοὶ καὶ ἀποτελεσματικοὶ τῆς προοδευτικῆς Αἰγύπτου, τῆς σημερινῆς, ἀπὸ ὅ,τι εἴμεθα κατὰ τὴν παροῦσαν φάσιν τῆς ἱστορίας.

§127Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἔπρεπε τότε, χέρι μὲ χέρι, ἀπὸ κοινοῦ, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Δόγμα καὶ νὰ ἀποτελέσῃ ἡ Ἑλλὰς τὸν συνδετικὸν κρῖκον μεταξὺ Δύσεως καὶ Ἀνατολῆς.

§128Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι δυνατόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διαβεβαιώσῃ τὸ Σῶμα ἐὰν ἡ Αἴγυπτος ἀντιτίθεται καὶ δὴ ὀξέως πρὸς τὸ Δόγμα αὐτό;

§129Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπαναλάβω ὅτι αὐταὶ αἱ προοδευτικαὶ τάσεις ποὺ ἐκδηλώνονται εἰς τοὺς καταπιεζομένους λαούς, χαρακτηρίζονται ὡς φιλοκομμουνιστικαὶ ἐνῷ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἰς ἄλλας χώρας τὰ σοσιαλιστικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ ἀριστερότερα, δὲν χαρακτηρίζονται ὡς φιλοκομμουνιστικά. Τὰ κινήματα αὐτὰ εἰς τὰς Ἀραβικὰς χώρας εἶναι καὶ συντηρητικά, ἐντόνως ἐθνικιστικὰ ἀγωνιζόμενα νὰ ἀποτινάξουν τὸν ξένον ζυγὸν καὶ προσφεύγοντα διὰ τοῦτο πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν. Τὸ ἴδιον ἔπραξε καὶ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, ὅταν προσέφυγε εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν χωρῶν τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ. Εὐτυχῶς ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θεωρεῖται ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀδιάβλητος καὶ δὲν κινδυνεύει νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς φιλοκομμουνιστική. Ἀλλοίμονον ἐὰν εἴχαμεν Κυβέρνησιν ἐξ ἄλλων κομμάτων. Θὰ κατηγορεῖτο ἀσφαλῶς ὡς κομμουνίζουσα. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξεν ἀδιάβλητος καὶ ὁ χειρισμὸς τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως, ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, ἔτυχε τῆς γενικωτέρας ἐπιδοκιμασίας. Βλέπομεν ἤδη πῶς ἐξελίσσεται ἡ πολιτικὴ τῶν Μεγάλων εἰς αὐτὸν τὸν χῶρον. Εἰς τὴν Ἰορδανίαν ἐκτυπήθησαν λαοπρόβλητα κόμματα, κατεπνίγησαν ὅλαι αἱ λαϊκαὶ ἐκδηλώσεις καὶ ἀνεστάλησαν αἱ δημοκρατικαὶ ἐλευθερίαι μὲ τὴν δύναμιν τῶν Βεδουίνων. Ἐρχόμεθα, λοιπόν, ἡμεῖς νὰ ταχθῶμεν ἀλληλέγγυοι πρὸς τοὺς Βεδουΐνους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλλον ἐκεῖ μίαν τάξιν πραγμάτων ἀπαράδεκτον διὰ κάθε πολιτισμένον ἄνθρωπον. Εἰς τὴν Σαουδαραβίαν ὑπάρχει ἐπίσης ἕνα φεουδαρχικὸν καθεστώς, κυβερνοῦν μερικαὶ ἑκατοντάδες πλουσίων οἰκογενειῶν, ἐνῷ τὸ πλῆθος τῶν Ἀράβων πένεται. Καὶ αὐτὸ τὸ φεουδαρχικὸν καθεστὼς τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον συνειργάζετο στενώτατα μὲ τὴν Αἴγυπτον, ἡ ἐπιρροὴ ἡ Ἀγγλικὴ ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ κατατείνει εἰς το νὰ τὸ φέρουν εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν Αἴγυπτον. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους οἱ χειρισμοὶ δὲν ἐξυπηρετοῦν τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας, τὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας, ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ αἱ ἄλλαι χῶραι τῆς Δύσεως προσεχώρησαν εἰς τὸν συνασπισμὸν τῶν ἐλευθέρων λαῶν. Νομίζω ὅτι ὁ κομμουνισμὸς πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζεται μὲ μεγαλύτερον σεβασμὸν πρὸς τὰ πραγματικὰ συμφέροντα αὐτῶν τῶν λαῶν, μὲ μεγαλυτέραν κατανόησιν πρὸς τὰς κοινωνικὰς καὶ οἰκονομικάς των ἀνάγκας, διότι εἶναι χῶραι ὑποανάπτυκτοι, μὲ πολὺ χαμηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον καὶ ὑπάρχουν κοινωνικὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀναμένουν τὴν ἐπίλυσίν των. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι βουλευταί, παρὰ τὰ ἀντιθέτως ὑποστηριχθέντα, νομίζομεν ὅτι ἡ προσχώρησίς μας εἰς τὸ Δόγμα δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ πραγματικὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν πολιτικὴν πραγματικῶς ἀνεξάρτητον, ἡ ὁποία μόνη αὐτὴ θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ θὰ προωθήσῃ καὶ τὴν μεγάλην ἐθνικὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου. Νομίζομεν ἀκόμη ὅτι τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τῆς Δύσεως ἐπιβάλλουν ἀλλαγὴν πορείας ἔναντι τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Καὶ ἡ πορεία αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ὁλοκάθαρη, χωρὶς ἴχνος ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλὰ πραγματικὴ συμπαράστασις διὰ τὴν κατοχύρωσιν τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν καταπιεζομένων λαῶν καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὑποαναπτύκτων λαῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀσκουμένη καὶ ἡ ἰδική μας ἐξωτερικὴ πολιτική, θὰ προσφέρῃ πραγματικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν λαόν. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτική, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἕνα ἰσχυρὸν ὅπλον εἰς χεῖρας κάθε λαοῦ καὶ κάθε Κυβερνήσεως. Τὸ ὅπλον αὐτό, καταλλήλως χρησιμοποιούμενον, εἶναι δυνατὸν νὰ συμβάλῃ καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῶν λαῶν. Αὐτὴν τὴν γραμμὴν ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν νὰ θέσωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ μας. Διότι ἡ Ἑλλὰς ἔχει πικρὰν πεῖραν τῆς κακομεταχειρίσεως τῆς ὁποίας ἔτυχεν ἀπὸ τοὺς μεγάλους συμμάχους, ἰδίᾳ κατὰ τὰ τελευταῖα 15 ἔτη. Οἱ ξένοι ἐνεθάρρυναν τὰς ἐσωτερικὰς ἀνωμαλίας μας κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀπέβλεψαν εἰς τὰ ἰδικά των συμφέροντα. Αὐτὰ τὰ παθήματα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μᾶς γίνουν διδάγματα. Ἰδοὺ διατὶ δὲν μᾶς ἔπεισαν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ προσχώρησίς μας εἰς τὸ Δόγμα ἐξυπηρετεῖ τὰ πραγματικὰ ἐθνικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία προσεφέρθη ὁλοκαύτωμα εἰς τὸν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ἀγῶνα, δὲν ἐκαρπώθη ἀπολύτως τίποτε, δὲν ἐπέτυχε οὔτε κἄν μίαν στρατηγικὴν διαρρύθμισιν τῶν συνόρων της, ἡ ὁποία δι’ ἄλλας χώρας θὰ ἐθεωρεῖτο ἀναγκαία διὰ λόγους ἀσφαλείας. Βλέπετε, λοιπόν, πόσον ἀκριβὰ ἐπληρώσαμε τὴν εὐπιστίαν μας, τὴν ἀλληλεγγύην μας, τὴν τυφλήν μας ὑπακοὴν εἰς τοὺς μεγάλους μας συμμάχους. Πιστεύουμε ὅτι πρέπει νὰ ἀναπηδήσουν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν νέαι δυνάμεις πολιτικαί, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ τοὺς μεγάλους μας συμμάχους μὲ κατεύθυνσιν νὰ προφυλάξουν τὴν Πατρίδα μας ἀπὸ οἱανδήποτε ἐπιβουλὴν εἴτε τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, εἴτε καὶ τῶν φίλων καὶ συμμάχων μας. Μόνον μία πατριωτικὴ Κυβέρνησις, μία πολιτικὴ ἡγεσία, ἡ ὁποία νὰ πιστεύῃ καὶ νὰ ἐμπνέεται ἀπὸ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους εἶναι δυνατὸν ὄχι μόνον νὰ ἀπομακρύνῃ κάθε κομμουνιστικὴν διείσδυσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ κατὰ τρόπον ὑπερήφανον καὶ ἀνεξάρτητον, ὅπως ἁρμόζει σὲ κάθε ἐλεύθερον καὶ πολιτισμένον Ἔθνος τὰς σχέσεις μας μὲ τοὺς μεγάλους συμμάχους. (Χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὰ μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικήν μας θέσιν καὶ τὴν γενικωτέραν μας πολιτικήν, τῆς ὁποίας ἅπτεται τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον τῆς διαμαρτυρίας μας. Διαμαρτυρήθημεν διότι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἦτο πρόωρος. Μία διακοπὴ 7μηνος περίπου, μὲ ἐκκρεμῆ σοβαρώτατα νομοσχέδια, μὲ ἐκκρεμεῖς ἐπερωτήσεις, δι’ ὧν ἠσκεῖτο ὁ κυβερνητικὸς ἔλεγχος. Μία τόσον βεβιασμένη διακοπὴ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀντίδρασιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἰδιαιτέρως καὶ ἡμῶν τῶν Ἀγροτικῶν. Κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθοῦν σημαντικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφεώρουν τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ πέρυσι ἀκόμη ἐκκρεμεῖ τὸ σχέδιον νόμου τῆς συστάσεως Ὀργανισμοῦ Καπνοῦ. Ἐνθυμούμεθα πέρυσι ὑπεστηρίχθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τόσον σοβαρὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θεμελιώδους χαρακτῆρος, ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος. Ἦλθε καὶ παρῆλθεν ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Σώματος, χωρὶς νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Καὶ ἐμπήκαμε εἰς μίαν νεκρὰν περίοδον, ἀπὸ καπνικῆς ἀπόψεως καὶ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ὑποστηριχθῇ τώρα ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει θέμα καπνικὸν καὶ ἂς περιμένωμεν τὸν Ὀκτώβριον, ὁπότε θὰ ἔχωμεν τὴν νέαν παραγωγήν. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος δι’ ὀλίγων, νὰ τονίσω τὴν κρίσιμον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται μέγα μέρος τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου, ἰδίως οἱ καλλιεργοῦντες τὰς κλασσικὰς καπνικὰς περιφερείας Νικηφόρου, Κυργίων, Δράμας, τῶν Τζεμπελίων καὶ Γιακάδων, περιφερείας Καβάλας, τῆς Ξάνθης ὡς καὶ ἡ πολὺ γνωστὴ περιφέρεια Σοῦ Γιαλεσῆ. Αὐτοὶ οἱ μονοκαλλιεργηταὶ ἐφέτος ἀντιμετωπίζουν τὸ φάσμα τῆς πείνης. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ποῖα δεινὰ προεκλήθησαν εἰς τοὺς παραγωγοὺς μὲ τὴν κατάργησιν τῆς τιμῆς ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐπιτύχει ἀπὸ τὸ 1947 καὶ ἐντεῦθεν μὲ τὴν κατάργησιν τῆς πριμοδοτήσεως, ἡ ὁποία ἐδίδετο εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς, ποὺ ἔπαιρναν χαμηλὴν τιμήν. Αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς προστασίας κατηργήθη, δυστυχῶς, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1953, μὲ τὴν περίφημον ἀναπροσαρμογήν, ἡ ὁποία ἔδωσε κάποιαν πρόσκαιρον ὠφέλειαν. Ἐν ὀνόματι τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἡ τότε Κυβέρνησις, πιεζομένη ἀπὸ τὰ ὠργανωμένα ἐμπορικὰ συμφέροντα, κατήργησε τὴν τιμὴν ἀσφαλείας, κατήργησε ὡς ἐκ τούτου τὴν πριμοδότησιν τῶν καπνῶν. Ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς μίαν κατάστασιν ἐξαθλιώσεως μεγάλου τμήματος τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τοῦ Ὀργανισμοῦ Καπνοῦ ποὺ παραμένει ἐκκρεμές. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα σοβαρώτατα θέματα τὰ ὁποῖα συνήθως αὐτὴν τὴν περίοδον συζητοῦνται μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Προσεγγίζει ἡ περίοδος τῆς συγκεντρώσεως τῶν σιτηρῶν. Μετὰ 10–15 ἡμέρας ἀντιμετωπίζομεν πλέον τὸν θερισμὸν καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸν ἁλωνισμόν. Γνωρίζετε ὅτι ἡ σιτοπαραγωγὴ εἰς τὸν τόπον μας ἐνδιαφέρει ἑκατοντάδας χιλιάδων οἰκογενειῶν ἀγροτικῶν. Αὐτὴν τὴν φορὰν ἡ φωνὴ τῶν βουλευτῶν τῶν σιτοπαραγωγικῶν περιφερειῶν δὲν πρόκειται νὰ ἀκουσθῇ μέσα εἰς τὴν Βουλὴν ἐνῷ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀκουσθῇ ὅλων τῶν βουλευτῶν, τόσον τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, ὅσον καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ἀγροτικοῦ προβλήματος, τοῦ προβλήματος τοῦ σίτου, τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκτυπήθη μεταπολεμικῶς ὅσον κανὲν ἄλλο εἶδος, θὰ ὠφελοῦσε. Καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐλπίζω θὰ διεφώτιζε, ἀλλὰ καὶ θὰ τὴν ἐπηρέαζε εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ σιτικοῦ προβλήματος κατὰ τρόπον περισσότερον ρεαλιστικὸν καὶ μὲ κριτήρια προστατευτικὰ τῆς παραγωγῆς, ὡς καὶ ἄλλων παρεμφερῶν προϊόντων ἀγροτικῶν. Ἡ χώρα μας εἶναι ἀγροτικὴ χώρα, ἐτέθη πολιτικὸν ζήτημα καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐκθέσωμεν ἐν πάσῃ περιλήψει τὰς ἀπόψεις μας διὰ ζωτικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἀπηγορεύθη ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαιολάδου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀποδεδειγμένως πλεονάσματα ἐλαίου, μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ κτυπήσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαιολάδου μὲ παρεμβατικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἤσκησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ παρεμβατισμοῦ καὶ εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ὅταν ἐξυπηρετῆται τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ βιομηχανία καί, δυστυχῶς, εἶναι ὑπὲρ τοῦ παρεμβατισμοῦ ὅταν διὰ τοῦ παρεμβατισμοῦ κτυπῶνται αἱ παραγωγικαὶ τάξεις Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὸν παρεμβατισμόν, ζητοῦμεν τὴν διευθυνομένην οἰκονομίαν πρὸς τὸ συμφέρον τῶν πτωχοτέρων λαϊκῶν τάξεων. Ὅταν, ἀντιθέτως ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα αὐτὸ τοῦ παρεμβατισμοῦ ἀνατρέπεται τὸ δόγμα τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ ἐπιστημονική, ἡ οἰκονομικὴ ἀρχὴ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου ἀνατρέπεται πρὸς ὄφελος, ἐπαναλαμβάνω, τῶν μεγάλων συμφερόντων καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ καταπιέσωμεν τὰ ἤδη μικρὰ εἰσοδήματα τῶν Ἑλλήνων χωρικῶν. Δὲν εἶναι παραδεκτὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐλευθερίας τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον κακομεταχειριζόμεθα τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς τῆς χώρας. Οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ πωλοῦν τὸ λάδι των εἰς χαμηλὰς τιμάς, τὸ συγκεντρώνουν τὰ μεγάλα συγκροτήματα, οἱ ἔμποροι καὶ οἱ βιομήχανοι καὶ μετὰ 2 ἢ 3 μῆνες, ὅταν δὲν θὰ ὑπάρχῃ λάδι εἰς τὰ χέρια τῶν χωρικῶν, θὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαιολάδου, διότι θὰ ἔχωμεν τεράστια περισσεύματα. Ἀλλὰ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ λαϊκὰ συμφέροντα, δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰς λαϊκὰς τάξεις, ἀλλὰ ἐξυπηρετεῖ τὰ οἰκονομικὰ συγκροτήματα. Καὶ ἐδῶ τὴν ἐπάθαμεν. Διότι, ἐνῷ εἴχομεν τὴν δυνατότητα νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ λάδι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κατὰ Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον μῆνα, ποὺ ἡ τιμὴ ἦτο 850 δολλάρια, τὸ ἐξάγομεν σήμερον, ὅτε αἱ τιμαὶ τοῦ ἐλαιολάδου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἔπεσαν εἰς 700 δολλάρια καὶ χάνομεν 150 δολλάρια κατὰ τόννο. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ζημιώνει καὶ ἡ οἰκονομία μας, ἡ ὁποία θὰ προσεπορίζετο μεγαλύτερον ποσὸν συναλλάγματος, ὡς καὶ αἱ ἐνδιαφερόμεναι τάξεις. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος, ὁμιλῶν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ γνωστοῦ δασμολογικοῦ νόμου, ἰσχυρίσθη ἀπαντῶν εἰς ἰδικάς μας ἐπικρίσεις, ὅτι ἡμεῖς ἀντιτάσσομεν τοὺς ἀγρότας ἐναντίον τῶν ἄλλων κοινωνικῶν τάξεων. Ἐπὶ πλέον εἶπε ὅτι οἱ ἀγρόται περιβάλλονται μὲ ἀπόλυτον στοργὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων. Ὅτι οἱ ἀγρόται δὲν πληρώνουν φόρους, ἀλλ’ ἀντιθέτως πληρώνονται οἱ ἴδιοι τιμάς, διὰ τὰ προϊόντα των ἀνωτέρας τῶν διεθνῶν τοιούτων. Πῶς εἶναι δυνατὸν τοιοῦτον πρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἰσχυρίζεται ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι πληρώνονται οἱ ἀγρόται τιμὰς διὰ τὰ προϊόντα των ἀνωτέρας τῶν διεθνῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζεται τοιαύτη πολιτικὴ εἰς τὸ λάδι, εἰς τὸν καπνὸν καὶ εἰς ἄλλα γεωργικὰ προϊόντα; Εἰς ποῖον ἐξαγώγιμον προϊὸν ἐδόθη πριμοδότησις, ἐδόθη τιμὴ ἀνωτέρα τῆς διεθνοῦς τιμῆς;

§130Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾶ μὲν περὶ τῆς φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως τῆς γεωργικῆς τάξεως, θὰ εἶχον νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ὅτι ἐπὶ 55.000.000.000 ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα εἶναι 18 περίπου, ἤτοι τὸ 37–36 τοῖς ἑκατόν. Ὁ γεωργικὸς κόσμος ἀντιπροσωπεύει περίπου τὰ 55% τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐν τούτοις ἐφέτος ὑπεβλήθησαν δηλώσεις διὰ τὸ 1957 μὲ 12.400.000, ἤτοι ἓξ λεπτὰ τοῖς ἑκατὸν ὡς φορολογία.

§131Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Εἶναι ἀπαράδεκτα αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε.

§132Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀναφέρω, εἶναι ἀριθμοὶ ἀνεπίδεκτοι συζητήσεως.

§133Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν).

§134Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ περιμένετε νὰ ἀκούσητε τὴν ἀπάντησιν. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἀκούσητε τὴν ἀπάντησιν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐδηλώσαμεν ἐκ μέρους τῆς γεωργικῆς τάξεως 18.000.000, ἤτοι ἐννέα λεπτὰ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ εἰσοδήματος καὶ μετὰ τὸν ἔλεγχον ἔφθασαν δέκα ἑπτὰ λεπτὰ ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις, ἐν τῷ συνόλῳ, τῆς ἀγροτικῆς τάξεως στατιστικῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἑνιαίου φόρου. Ἡ τοιαύτη ἐλάφρυνσις, ἐπελθοῦσα διὰ τοῦ ἑνιαίου φόρου, ἀποτελεῖ ἐπίδειξιν ἰδιαιτέρας πρὸς τὴν γεωργικὴν τάξιν στοργῆς. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἰδιαιτέραν μεταχείρισιν τῆς ὁποίας τυγχάνει ἡ γεωργικὴ τάξις, ἔχω νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1956 καὶ προγενεστέρως, αἱ τιμαί, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ ἐὰν ἀντιλαμβάνωμαι καλῶς, πρόκειται περὶ τοῦ σίτου, ἦσαν αἱ ἑξῆς: Κατὰ τὸ 1951 ἐδόθη τιμὴ συγκεκριμένη 21/2–3 δρχ., κατὰ τὸ 1952 δρχ. 2,75–3, τὸ 1955 3,50–4 καὶ τὸ 1956 δρχ. 3,50–4. ... (ἀναγινώσκει)..... Τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι τὸ 1956 ἐδόθησαν αἱ μεγαλύτεραι τιμαὶ συγκεντρώσεως σίτου, τιμαὶ ὀνομαστικαί, ὑπέρτεραι τῶν διεθνῶν τιμῶν καὶ ἑπομένως εὐνοϊκαὶ καὶ διὰ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, ἀφοῦ αἱ τιμαὶ τσὶφ Πειραιᾶ εἶναι δρχ. 3 καὶ ὀκᾶν. Καὶ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ εὔνοιαν καὶ στοργὴν ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς τάξεως καὶ ὄχι ἐκμετάλλευσιν, ὡς λέγετε σεῖς; Εἰς τὴν σταφίδα τὸ 1950–51 ἐδόθη ὡς τιμὴ ἀσφαλείας δραχ. 2,95, τὸ 1951–1952 δρχ. 3,40, 1955–1956 δρχ. 6,70, 1956–1957 δρχ. 8,00. Ἡ ὑψηλὴ δὲ αὐτὴ τιμὴ ἀσφαλείας ὑπεβοήθησε τὸν σχηματισμὸν ὑψηλῆς τιμῆς διὰ τὴν σταφίδα. Δὲν εὑρίσκετε, ὅτι καὶ πάλιν, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἐδόθησαν τιμαὶ κατ’ ἐξοχὴν εὐνοϊκαί, τιμαὶ συμβάλλουσαι εἰς τὴν διαμόρφωσιν ὑψηλῶν τιμῶν εἰς τὸ γεωργικὸν αὐτὸ προϊὸν καὶ δὲν εἶναι ἀπόδειξις στοργῆς; Γνωρίζετε, ὅτι ἐδόθησαν σειραὶ ἀτελειῶν τόσον εἰς τὰ μέσα ποτισμοῦ καὶ ὑδρεύσεως τῶν σωλήνων, ὅσον καὶ εἰς τὴν βενζίνην, ὅτι τὰ λιπάσματα, ἐπιδοτοῦνται ὑπὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ μὲ 70.000.000 ἐφέτος καὶ σειρὰ ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν στοργὴν καὶ τὸ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν δύνασθε νὰ ἐκφράζητε παράπονα κατὰ τῆς ἀσκουμένης πολιτικῆς, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄδικα καὶ διαψεύδονται ὑπὸ τῶν ἀριθμῶν;

§135Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἤμην ὑποχρεωμένος, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ φέρω τὸ ζήτημα αὐτὴν τὴν στιγμὴν διότι, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅταν ἀπηντήσατε εἰς ὅσα εἶπον ἐγώ, ἐκάματε μίαν ἐπίθεσιν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ τύχῃ μιᾶς ἀνταπαντήσεως. Δὲν μοῦ ἐπετράπη νὰ σᾶς ἀνταπαντήσω τότε καὶ τὸ φέρω αὐτὴν τὴν στιγμὴν, διὰ νὰ τὸ ἀναλύσω. Ὁμιλεῖτε σεῖς περὶ τοῦ ἑνιαίου φόρου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς φορολογικὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἀγροτῶν, ἰσχυρίζεσθε σεῖς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις οἱ ὁποῖοι στηρίζεσθε εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ὅτι δὲν πληρώνουν φόρους, ὅτι δὲν συμμετέχουν εἰς τὰς δημοσίας δαπάνας. Αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμὸς εἶναι βαρυσήμαντος καὶ θέλομεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ διαλευκάνωμεν, κατὰ τὸν πλέον σαφέστερον τρόπον. Γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἡ ἔμμεσος φορολογία εἰς τὸν τόπον μας καλύπτει τὸ 80 καὶ 85%, ναὶ ἢ ὄχι;

§136Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν.

§137Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Καὶ γνωρίζετε σεῖς, ὅτι εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ θίξῃ τὰ εἰσοδήματα τῶν πλουσίων, ἔχομεν τὴν μεγαλυτέραν φοροδιαφυγὴν καὶ θέλετε μέσα εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πλουσίων, νὰ περιλάβητε καὶ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀποτελεῖ, κύριε Ὑπουργέ, χωρὶς σεῖς νὰ τὸ ἐπιθυμῆτε, ἴσως, βαρεῖαν προσβολήν, δυσφήμησιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος κατὰ πρῶτον λόγον φέρει τεράστια δημοσιονομικὰ βάρη, διότι αὑτὸς εἶναι ὁ μέγας καταναλωτὴς τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων, μετέχει, ὡς καταναλωτής, εἰς τὴν κάλυψιν τοῦ μεγαλυτέρου μέρους τῶν ἐμμέσων φόρων, οἱ ὁποῖοι καλύπτουν ἄνω τὸ 80% τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§138Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἶναι ἀνακριβῆ. Θὰ περιμένετε, νὰ πάρετε τὴν ἀπάντησιν, χωρὶς νὰ λέγετε ἀνακριβείας.

§139Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ διακόψητε.

§140Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ θέτετε ἐρωτήματα, χωρὶς νὰ παίρνετε ἀπαντήσεις.

§141Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἀπήντησα εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε καὶ πρέπει ν’ ἀναμένητε νὰ τελειώσω καὶ νὰ μὴ χάνετε τὴν ψυχραιμίαν σας.

§142Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὰ ἔμμεσα βάρη, θὰ σᾶς φέρω αὔριον τοὺς οἰκογενειακοὺς προϋπολογισμοὺς ἀγρότου, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι ἀνακριβῆ. Ἐδῶ τὰ πράγματα εἶναι σαφῆ, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαφωνοῦμεν ἐπὶ τῶν ἀναμφισβητήτων γεγονότων. Δὲν ἀνέχομαι νὰ διαστρεβλώνωνται τὰ πραγματικὰ γεγονότα.

§143Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν, μὴ ἀκουόμενος).

§144Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν χρειάζεται νὰ μᾶς καλύψῃ κανείς. Μᾶς προστατεύει ἡ ἀλήθεια.

§145Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡμεῖς θὰ μεταφέρωμεν τὸν ἀγῶνα ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Πρέπει νὰ τυγχάνωμεν ἴσης μεταχειρίσεως. Δὲν εἶναι αὐτὴ κατάστασις πραγμάτων.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πράγματι, ἔχετε δικαίωμα νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε...

§147Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). ...εἴτε ἀπὸ τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια, ἐμποδίζεται ὁ ἔλεγχος. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν μᾶς φοβίζει. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπαλτατζῆ, εἶσθε ἐλεύθερος νὰ ὑποστηρίξητε τὰς ἀπόψεις σας, τὸ νὰ ὑποστηρίξετε, ὅμως, ὅτι σᾶς ἐμποδίζουν τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια, νὰ τὰς ἀναπτύξητε, νομίζω ὅτι εἶναι πολύ.

§149Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύσητε τὸν ρήτορα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτεται ὁ ρήτωρ συνεχῶς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅσον καὶ ἐὰν οἱ Ὑπουργοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦν ὁπόταν θέλουν, εἶναι δικαίωμα τοῦ ρήτορος, νὰ δεχθῇ ἢ νὰ μὴ δεχθῇ διακοπάς. Ὁ κ. Μπαλτατζῆς ὁμιλῶν, ἠρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ ἀπήντησε. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὅμως, συνέχιζε τὸν λόγον του ὁ κ. Μπαλτατζῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ ἔκαμε νέαν διακοπὴν καὶ οὕτω δὲν κατέστη δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀντιληφθῇ τὶ ἐλέχθη. Παρακαλῶ θερμῶς, κύριε Πρόεδρε, ὅπως, βάσει τοῦ Κανονισμοῦ προστατευθῇ ὁ ρήτωρ ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῇ τὶ λέγει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Μπαλτατζῆς ἐνώπιον τοῦ Σώματος.

§150Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, κάμνομεν μίαν καλόπιστον συζήτησιν. Σεῖς ἀπηντήσατε εἰς τὸ πρῶτον σκέλος.

§151Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀπηντήσατε ὅταν σᾶς ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν ὡρισμένα στοιχεῖα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Παπαπολίτης, ἔχει τὸν λόγον.

§153Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω καὶ ἐγὼ νὰ διαμαρτυρηθῶ ἀκριβῶς διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον διακόπτεται συνεχῶς εἷς Ἀρχηγὸς Κόμματος ὁμιλῶν. Ἐὰν ἐνδιαφερώμεθα ὅλοι διὰ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, θὰ πρέπει νὰ σεβώμεθα οἱ μὲν τοὺς δέ.

§154Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον, παρακαλῶ. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Πρόκειται νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ὁ κ. Παπαπολίτης. Ὁ κ. Μπαλτατζῆς, ὁμιλῶν ἐπὶ 1½ ὥραν, χωρὶς κανεὶς νὰ τὸν διακόψῃ, ἔθεσε μίαν ἐρώτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ δώσω ἀπάντησιν, ἀλλὰ δὲν ἀπεδέχθη νὰ συνεννοηθῶμεν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἡ ἀπάντησίς μου, λοιπόν, πρὸς αὐτὸν δὲν ἀπετέλεσε ποτὲ ἐκδήλωσιν ἀσεβείας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς οὐδένα. Ὅπως παρατηρεῖ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ Συμπολίτευσις, ἐπὶ μακρὸν χρόνον παρακολουθοῦμεν κᾶθε συζήτησιν, δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἴμεθα ἄξιοι τοιαύτης παρατηρήσεως, ἐπειδὴ ἔκαμα διακοπὰς εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφον, διὰ νὰ δώσω ὡρισμένας ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον οὗτος ἔθιξε. Θὰ παρακαλέσω νὰ πιστεύσητε ὅτι ἀποδίδομεν κᾶθε σεβασμόν, ὄχι μόνον εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ἀλλὰ καὶ εἰς οἱονδήποτε ὁμιλοῦντα συνάδελφον.

§155Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἀπαντήσητε μετὰ ἐπὶ τῶν σχετικῶν παρατηρήσεων; Ἐὰν θὰ ἀπαντήσητε διὰ νὰ μὴ προκαλῆται αὐτὴ ἡ σύγχυσις, κρατήσητε σημείωσιν καὶ ἀπαντήσατε ἐπὶ τοῦ γενικοῦ θέματος.

§156Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς γενικωτέρας συζητήσεως.

§157Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐθίξαμε δύο θέματα, τὸ φορολογικόν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν καὶ εἴπομεν ὅτι ἡ ἀγροτικὴ τάξις, παρὰ τὰς διαβεβαιώσεις σας, ὅτι δὲν πληρώνει φόρους, ὑφίσταται τὰ βάρη τὰ δημοσιονομικὰ διὰ τῆς ἐμμέσου φορολογίας. Ἐπὶ πλέον ὁ ἰσχυρισμός σας ὅτι δίδεται τιμὴ ἀνωτέρα τῆς διεθνοῦς τιμῆς εἰς τὰ προϊόντα της, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ δὲν μᾶς ἐφέρατε καμμίαν ἀπόδειξιν. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐξαγωγίμων προϊόντων ἐννοοῦμεν τὰ καπνά, τὸ βαμβάκι. Τὸ ζήτημα προέκυψεν ὡς ἑξῆς: Κατὰ τὴν συζήτησιν ἑνὸς νομοσχεδίου δασμολογικοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶπον ἐγὼ ἰσχυρίσθη ὅτι οἱ ἀγρόται πληρώνουν ἐλαχίστους φόρους καὶ ὅτι λαμβάνουν διὰ τὰ προϊόντα των τὴν μεγαλυτέραν τιμὴν καὶ τῶν διεθνῶν τοιούτων. Ἀναφερόμενος, λοιπόν, εἰς τὰ λεχθέντα σχετικῶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ θέλων νὰ τοῦ ἀπαντήσω δὲν μοῦ τὸ ἐπέτρεψε, διακόπτων με. Ἔρχομαι, λοιπόν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ὑποστηρίξω ὅτι αἱ ἀπόψεις αὗται αἱ κυβερνητικαί, αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπὸ ὑπεύθυνα κυβερνητικὰ χείλη δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν πραγματικότητα. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ δημιουργοῦνται οὔτε ἐντυπώσεις, οὔτε σύγχυσις. Μὲ πᾶσαν ἠρεμίαν καὶ πᾶσαν ἀντικειμενικότητα εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ συζητήσωμεν καὶ μὲ πᾶσαν ἠρεμίαν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐκθέσωμεν καὶ ἐκθέτομεν τὰς ἀπόψεις μας. Δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον διακοπτόμεθα καὶ οὐσιαστικῶς ἀποκλειόμεθα νὰ ἐκθέσωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Ἀποτελοῦμεν, βεβαίως, μίαν μικρὰν ὁμάδα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἔχομεν ἴσως μικρὰν πεῖραν τοῦ Σώματος τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ ὑπάρχουν λαϊκαὶ ὀργανώσεις, τῶν ὁποίων προηδρεύσαμεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, διηυθύναμεν τὰς ὀργανώσεις αὐτὰς καὶ γνωρίζομεν πῶς πρέπει νὰ τηρῆται ἡ τάξις. Νομίζω ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον θὰ πρέπει νὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος του καὶ νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκθέσωμεν ἐλευθέρως τὰς ἀπόψεις μας.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς σᾶς ἠμπόδισε, κύριε Μπαλτατζῆ, νὰ ὁμιλήσητε....

§159Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὑπεστήριξα ὅτι δὲν δίδεται ἀνωτέρα τιμὴ τῶν διεθνῶν τιμῶν καὶ ἀνεφέρθην εἰς τὸ ἐλαιόλαδον. Καὶ γνωρίζετε ὅτι μὲ τὴν ἐξαγωγήν, ἠμποροῦσε τὸ ἐλαιόλαδον νὰ ἐξασφαλίσῃ καλλιτέραν τιμήν, ἠσκήθη παρεμβατισμὸς ὄχι ὑπὲρ ἀλλὰ εἰς βάρος τῶν πτωχῶν. Ἐκ τοῦ παρεμβατισμοῦ αὐτοῦ θὰ καρπωθοῦν οἱ πλούσιοι, διότι θὰ εὑρεθοῦν αὐτοὶ μὲ ἀποθέματα, θὰ φύγῃ τὸ ἐλαιόλαδον ἀπὸ τὰ χέρια τῶν χωρικῶν καὶ τότε θὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρατοῦνται ἀποθέματα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει διαπιστωθῆ τὸ πλεόνασμα ἀντικειμενικῶς. Εἰς τὸ θέμα τοῦ καπνοῦ, ποία εἶναι ἡ ἀνωτέρα τῆς διεθνοῦς τιμῆς, τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνουν οἱ παραγωγοί; Διότι δὲν δίδεται καμμία πριμοδότησις, ὑπῆρχε καὶ κατηργήθη τὸ 1953, ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἠσκήθη μία προστασία ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν. Ὁ Καπνικὸς Ὀργανισμὸς πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς βάσιν τὴν τιμὴν ἀσφαλείας, διότι ἄνευ αὐτῆς δὲν ὑπάρχει. Καπνικὸς Ὀργανισμός. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν ὅτι δίδονται εἰς τοὺς παραγωγοὺς τιμαὶ ἀνώτεραι τῶν διεθνῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἓν τοιοῦτον πρᾶγμα δὲν συμβαίνει; Αὐτὰ τὰ πράγματα ἁπλῶς καὶ ἀντικειμενικῶς διαπιστούμενα τὰ ὑπεστηρίξαμεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς.

§160Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§161Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Παρακαλῶ, ἀλλὰ παρατείνομεν τὴν συζήτησιν, καὶ θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι κρατῶ τὸ βῆμα, ἀλλὰ τὸ κρατοῦν αὐταὶ αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦνται ἐκ τῶν ἐρωτήσεων.

§162Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὅτι σειρὰ ὅλη προϊόντων καὶ κυριώτερος εἶναι ὁ σῖτος...

§163Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δι’ ὅλα τὰ γεωργικὰ προϊόντα, ἐλέχθη.

§164Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Σειρὰ ὅλη γεωργικῶν προϊόντων, κυριώτερος εἶναι ὁ σῖτος. Βασικώτατον, διότι καλλιεργοῦνται 11 ἑκατομμύρια στρέμματα σίτου αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι ὑπάρχει μία παραγωγὴ κυμαινομένη μεταξὺ ἑνὸς ἑκατομμυρίου διακοσίων χιλιάδων τόννων καὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου τετρακοσίων χιλιάδων τόννων. Ὁ σῖτος εἶναι προϊὸν τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως πριμοδοτεῖται ἀπὸ τὸ Κράτος. Ὅλα τὰ ἄλλα προϊόντα τὰ ἐξαγώγιμα εἶναι παγία πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ λαμβάνῃ τὴν διεθνῆ των τιμήν. Καὶ ὑπάρχει τοῦ πράγματος εἰδικῶς διὰ τὸν κ. συνάδελφον, ἐπὶ τοῦ θέματος πειραματικὴ ἀπόδειξις.

§165Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἀνωτέρα τῶν διεθνῶν τιμῶν;

§166Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Ἀνωτέρα τῶν διεθνῶν δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀπαιτήσωμεν νὰ πάρουν προϊόντα ἐξαγώγιμα.

§167Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐτέθη αὐτὸ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν...

§168Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δίδομεν εἰς τὸν σῖτον ἀνωτέραν. Εἰς τὰ ἄλλα συμβάλλομεν δι’ ηὐξημένης τιμῆς ἀσφαλείας εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῶν τιμῶν.

§169Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μὲ κἄποιαν ὑποχώρησιν ἠμπορεῖ τὸ πρᾶγμα νὰ λυθῇ.

§170Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Ἐδῶ ἔγινε μία πολιτικὴ προστασίας τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ἡ ὁποία εἶναι καταπληκτική. Ὁ κ. συνάδελφος ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, δὲν εἶναι δυνατὸν ὡς ἐκπρόσωπος τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι καὶ αὗται ἀσκοῦν ἐμπορίαν, δὲν εἶναι εἰς θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν παίρνουν οἱ παραγωγοὶ τὴν ἀνταποκρινομένην εἰς τὴ διεθνῆ τιμὴν των προϊόντων. Τοῦτο ἰσχύει δι’ ὅλα τὰ κλασσικὰ ἐξαγώγιμα Ἑλληνικὰ προϊόντα.

§171Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ λάδι.

§172Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τοῦ ἐλαίου.

§173ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἀγορεύει, κύριε Πρόεδρε;

§174Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Διὰ ποῖον λόγον ἐνοχλεῖσθε; Ὁ κ. συνάδελφος ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐπέτρεψε τὴν διακοπήν. Σᾶς δὲν σᾶς ἔβαλε διαιτητήν.

§175Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ κρατήσητε πολλὴν ὥραν;

§176Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Θὰ ἀπαντήσω ὅπως θέλω, κύριε Μπαλτατζῆ.

§177Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ ἀπαντήσητε ὅπως θέλετε, ἀλλὰ εὑρίσκομαι πολλὴν ὥραν εἰς τὸ βῆμα καὶ ἡ Βουλὴ θὰ δυσανασχετήσῃ.

§178Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Αὐτὸ δὲν τὸ πιστεύω.

§179Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ τελειώσω καὶ νὰ ἀπαντήσητε μετά.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀπαντήσῃ συντόμως, ὁ κ. Ὑπουργός. (Θόρυβος).

§181Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἠμπορούσατε νὰ ἐπιβάλετε ὀλίγην τάξιν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν.

§182Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ ἀπαντήσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§183Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Νὰ ἀπαντήσητε καὶ σεῖς.

§184Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ παρέλθῃ, ὅμως, ἡ ὥρα.

§185Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Νὰ παρέλθῃ ἡ ὥρα, κύριε Μπαλτατζῆ. Τὰ πράγματα εἶναι ἁπλᾶ, ἄλλα προϊόντα κλασσικὰ εἶναι ὁ σῖτος, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὑπὲρ τῶν διεθνῶν του τιμῶν. Διὰ τὰ καπνὰ διὰ μιᾶς παρεμβάσεως, ἡ ὁποία διὰ πρώτην φορὰν ἐσημειώθη εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ καπνοῦ καὶ ἐνῷ πέρυσι εἴχομεν μίαν ἐσοδείαν, ἡ ὁποία, ἀπὸ ἀπόψεως ποσοτικῆς ἦτο καταπληκτική, εἰς ὄγκον, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποιοτικῆς συνήθως ἐλαττωματική, χάρις εἰς τὴν πολιτικήν μας, συνεκρατήσαμεν τὰς τιμάς, καὶ ἐδημιουργήσαμεν τὰς προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται ὄχι μόνον διὰ νὰ μείνῃ ἡ τιμὴ τῶν καπνῶν κἄπως εἰς ὕψος ἀνάλογον πρὸς τὴν διεθνῆ τιμήν, ἀλλὰ νὰ μείνῃ καὶ νὰ διαμορφωθῇ ἐφέτος ἡ καπναγορὰ καθ’ ὃν τρόπον, ὡς γνωρίζει ἡ αἴθουσα αὐτή, διεμορφώθη. Δεύτερον, ὡς πρὸς τὴν σταφίδα, ἐδώσαμεν μίαν τιμὴν ἀσφαλείας καὶ εἰς τὴν σουλτανίναν καὶ εἰς τὴν Κορινθιακήν, ἐξαιρετικῶς ὑψηλὴν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ Κράτος ἔχει διὰ τοῦ Α.Σ.Ο. 30.000 τόννους Κορινθιακῆς σταφίδος. Εἶναι αὐτὸ προστασία ἀγροτικῶν προϊόντων; Συνεκρατήσαμεν ὑπὲρ τὴν φυσικὴν διεθνῆ τιμὴν τὴν σταφίδα, ναὶ ἢ ὄχι; (Χειροκροτήματα). Ὅταν ἀπεσυμφορήσαμεν διὰ 30.000 τόννων τὴν σταφιδαγοράν; Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐλαίου. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἔλαιον τὸ 1952 ὅταν ἔγινε ἡ περίφημος συγκέντρωσις τῶν 50.000 τόννων, εἶχε τιμήν, χάρις εἰς τὴν συγκέντρωσιν ἐκείνην, δραχ. 11. Ὁμιλῶ διὰ τὸ σύνηθες 5 βαθμῶν ἐλαιόλαδον. Καὶ εἰς τὴν τιμὴν ταύτην ἐγένετο ἡ συγκέντρωσις. Σήμερον τὸ ἐλαιόλαδον, γνωρίζουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι τῶν ἐλαιοπαραγωγικῶν περιφερειῶν, ὅτι ἡ τιμή του εἶναι ἄνω τῶν 21 δραχ. Σημαίνει ἄρα, ὅτι ἐπῆλθε μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1952 καὶ σήμερον μία αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαιολάδου προσεγγίζουσα τὸ 100%, ὅταν, βεβαίως, ἡ ἐν τῷ μεταξὺ αὔξησις τοῦ τιμαρίθμου δὲν ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν αὔξησιν ταύτην. Ὁμιλοῦμεν ὅτι δὲν ἐδώσαμεν εἰς τὸ ἐλαιόλαδον τὴν δυνατότητα τοῦ νὰ πάρῃ τὴν ἑκάστοτε διεθνῆ τιμήν. Ἠκολουθήσαμεν, ὅμως, τὴν μόνην δυνατὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Κύριοι βουλευταί, καθ’ ὅλα τὰ μεταπολεμικὰ ἔτη, μέχρι τοῦ 1952, τὸ σύνολον τοῦ ἐξαχθέντος ἐλαιολάδου ἦτο 252.000 τόννοι. Ἡμεῖς πέρυσι ἐξηγάγαμεν 20.000 τόννους καὶ ἐφέτος 6.000 τόννους θὰ ἐξαγάγωμεν. Θὰ δημιουργήσωμεν δὲ σιγὰ–σιγὰ μὲ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, τὴν δυνατότητα νὰ ἀπολαμβάνουν οἱ παραγωγοὶ τὰς διεθνεῖς τιμὰς ἐπὶ τοῦ προϊόντος. Διὰ νὰ δημιουργηθῇ, ὅμως, αὐτὴ ἡ δυνατότης, χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ ριζικὴ ἀναταραχὴ τοῦ τιμαρίθμου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκολουθηθῇ ἡ πολιτικὴ ἐπὶ τῶν σπορελαίων τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἠκολουθήσαμεν καὶ τὴν ὁποίαν διὰ νὰ κατανοήσῃ ὁ λαὸς ἀπαιτεῖται ἕνα ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, εἰς τὴν ὁποίαν πολιτικὴν πρέπει νὰ συνηθίσῃ καὶ ἡ κατανάλωσις, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ξενοδόχος τῆς ὑποθέσεως. Ἀπαιτεῖται ἡ πάροδος ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος. Γεγονὸς εἶναι ὅτι ὅταν τὸ λάδι τὸ παραλαμβάνῃς 11 καὶ τὸ πᾶς 21, ἐπιτελεῖς πρόοδον. (Χειροκροτήματα).

§186Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Ἐμπορίου, ἀνεφέρθητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι τὰ γεωργικὰ προϊόντα ἀπολαμβάνουν τιμὰς ἀνωτέρας τῶν διεθνῶν. Τότε εἴπομεν ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ ἐζητήσαμεν μίαν ἤρεμον καὶ ἀντικειμενικὴν συζήτησιν. Ἐδέχθη διακοπὰς καὶ παρεμβολάς, αἱ ὁποῖαι παρέτειναν τὴν συζήτησιν καὶ λέγω: Ποῖα εἶναι τὰ προϊόντα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνουν τιμὴν ἀνωτέραν τῆς διεθνοῦς; Διεκηρύξατε ὅτι εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ὡς ἑνὸς οἰκονομικοῦ καὶ ἐπιστημονικοῦ δόγματος, καὶ ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζετε, ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Βλέπομεν, ὅμως, παραδόξως, ὅτι ἡ παρέμβασις εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, ἀσκεῖται εἰς βάρος τῶν πτωχοτέρων καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ ὑπὲρ τῶν πλουσιωτέρων τάξεων. Διότι τὰ πλεονάσματα τοῦ ἐλαίου βαθμιαίως θὰ περιέλθουν εἰς τοὺς ἐπιχειρηματίας καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἐπιτρέψητε τελικῶς τὴν ἐξαγωγήν των. Διότι, τὶ θὰ τὰ κάμετε, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λιμνάζῃ τὸ ἐλαιόλαδον εἰς τὴν Ἑλλάδα; Αὐτὸ δὲν εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν δικαίαν μας διαμαρτυρίαν καὶ νὰ τὸ ἀντιτάξωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὡς ἓν βασικὸν ἐπιχείρημα εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν; Ἐρχόμεθα εἰς ἓν ἄλλο εἶδος, τὸ μεγαλύτερον ἐξαγώγιμον προϊόν, ὅπως εἶναι ὁ καπνός. Εἶναι ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμποροῦμε, ἐλλείψει χρόνου, νὰ τὸ ἀναλύσωμεν τώρα. Ἔχετε ἀρκετὴν πεῖραν τοῦ ζητήματος, καὶ χειρίζεσθε τὰ ζητήματα αὐτά, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Ἐμπορίου. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, μόνον, ὅτι καὶ ἡμεῖς γνωρίζομεν ἀρκετὰ αὐτὸ τὸ πρόβλημα. Τὸ θέμα τοῦ καπνοῦ θέλει ἀνάλυσιν μεγάλην. Ἐγὼ προσφέρομαι δι’ οἱανδήποτε, κατ’ ἰδίαν συζήτησιν. Ἂν θέλετε νὰ ἀπασχολήσωμεν τὸ Σῶμα, εἶμαι ἕτοιμος, ἀλλὰ πρέπει, τουλάχιστον, νὰ ἀπασχοληθῶμεν ἐπὶ μίαν ὥραν. Θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἡμεῖς ὄχι μόνον δὲν ἀπολαμβάνομεν τιμὰς ἀνωτέρας τῶν διεθνῶν, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς σημερινῆς ὀργανώσεως τῆς καπναγορᾶς μας, ἀμφιβάλλομεν ἂν αἱ λεγόμεναι διεθνεῖς τιμαί, πραγματικῶς, διαμορφοῦνται εἰς τὸν τόπον μας κατὰ ἕνα ἐλεύθερον καὶ ἀνταγωνιστικὸν τρόπον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι παρών, ἔχει μακροτάτην πεῖραν τοῦ ζητήματος καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ πιστεύσῃ, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως ἀντικειμενικὸς εἰς αὐτὸν τὸν ἰσχυρισμόν μου καὶ εἰς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω. Ὅτι εἶναι δυνατόν, μὲ μίαν κατάλληλον καπνικὴν πολιτικήν, χωρὶς νὰ χάσωμεν τοὺς ξένους ἀγοραστὰς τῶν καπνῶν εἰς τὸν τόπον μας, νὰ ἐπιτύχωμεν βελτίωσιν τῶν λεγομένων διεθνῶν τιμῶν εἰς ἓν σημαντικὸν ἐπίπεδον. Ἡ διεθνὴς ἀγορά, ἡ ὁποία σήμερον εἶναι κυρίαρχος εἰς τὸν τόπον μας, ἐλλείψει παρεμβατικοῦ ὀργανισμοῦ, ἀλλὰ ὀργανισμοῦ ὄχι φιλολογικοῦ καὶ ἐπιμελητηριακοῦ χαρακτῆρος, ἀλλὰ μὲ ἰσχὺν ποὺ πρέπει νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, καὶ ὁ ὁποῖος μονίμως θὰ παρεμβαίνῃ διὰ νὰ διαμορφώνῃ τὰς τιμὰς τοῦ ἐσωτερικοῦ, χωρὶς νὰ ὑπερβῇ τὰ ὅρια τῆς ἀντοχῆς τῶν ξένων ἀγοραστῶν. Ὁ ὀργανισμὸς θὰ ἐκτιμήσῃ τὴν κατάστασιν ἐν συναρτήσει μὲ τὴν κατάστασιν τῆς διεθνοῦς καπναγορᾶς μὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ Τουρκία, ἡ Ἀμερικὴ καὶ ἄλλαι ἀνταγωνιστικαὶ χῶραι. Ἐλπίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν, χάριν τῶν Ἑλλήνων παραγωγῶν, χάριν καὶ τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας μίαν βελτίωσιν περίπου 20 σέντς κατὰ κιλόν, πρᾶγμα ποὺ θὰ βελτιώσῃ κατὰ πολὺ τὸ εἰσόδημα τῶν καπνοπαραγωγῶν. Τὸ λέγω αὐτὸ κατὰ ἕνα αὐθαίρετον μὲν τρόπον, ὅλοι, ὅμως, γνωρίζετε, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι δυνατὸν περίπου νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν, ἐὰν θὰ ἔχωμεν ἀνάλογον καπνικὴν πολιτικὴν εἰς τὸν τόπον μας. Εἰς τὴν Ἑλλάδα σήμερον δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίδρασις εἰς τὰ ὠργανωμένα συμφέροντα, τὰ μεγάλα ἐμπορικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα καὶ διαμορφώνουν ἐλευθέρως τὰς ἐσωτερικάς μας τιμάς. Εἶναι, λοιπόν, δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ βελτίωσιν τῶν διεθνῶν τιμῶν καὶ νὰ περιορίσωμεν καὶ τὰ ἐμπορικὰ κέρδη, ὥστε ἀπὸ τὸ ἄθροισμα τῶν δύο αὐτῶν συντελεστῶν νὰ ἐπιτύχωμεν σημαντικὴν βελτίωσιν καὶ ἄνευ κρατικῆς πριμοδοτήσεως. Ἡμεῖς, πάντως, ὑποστηρίζομεν γενικῶς δι’ ὅλα τὰ γεωργικά μας προϊόντα, τιμὰς ἀσφαλείας καὶ προστασίας, ποὺ συνεπάγεται φυσικὰ τὴν πριμοδότησιν τῶν προϊόντων αὐτῶν. Ἐφ’ ὅσον αἱ τιμαί, τὰς ὁποίας ἀπολαμβάνουν οἱ παραγωγοί, δὲν καλύπτουν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς, ἂν τὸ καλύπτουν, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὑπάρχῃ οἱαδήποτε πριμοδότησις. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσωμεν τὸ εἰσόδημα τὸ παραγωγικόν, εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ λόγος προσφυγῆς εἰς τὴν πριμοδότησιν. Μὲ κατάλληλον χειρισμόν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιτευχθῇ βελτίωσις τοῦ εἰσοδήματος τοῦ καπνοπαραγωγοῦ καὶ χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν δημόσιον Προϋπολογισμόν. Εἶναι δυνατὸν ἐπὶ πλέον, ὁ καπνὸς ἀπὸ τὸ ζουμί του νὰ αὐτοεξυπηρετηθῇ, κατὰ ἕνα τρόπον, ὥστε νὰ καλύψῃ τὰ ἐνδεχόμενα κενά, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ παρατηρηθοῦν. Ἀλλά, ἂν παραστῇ ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν καὶ εἰς τὸν κρατικὸν Προϋπολογισμόν, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς πᾶσαν κατηγορίαν Ἑλλήνων πολιτῶν, εἴτε ἀγρόται, εἴτε ἐργαζόμενοι τῶν πόλεων, εἶναι, τὸ κατώτατον ὅριον τῆς διαβιώσεώς των εἶναι τοῦτο ἕνα καθῆκον κάθε πολιτισμένης χώρας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδιαφορήσῃ ἡ Πολιτεία διὰ τὸ εἰσόδημα τῶν παραγωγικῶν τάξεων, διὰ τὸ εἰσόδημα τοῦ λαοῦ, ὀφείλει νὰ ἐξασφαλίσῃ ἕνα μάξιμουμ συντηρήσεώς του. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὸ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ μὴ τὸ ἀντιμετωπίσῃ. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ βαμβάκι ὑπῆρξεν ἀπόλυτος ἐλευθερία διαμορφώσεως τῶν τιμῶν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν διεθνῶν ὄχι ὅμως ἀνωτέρων τῶν διεθνῶν τιμῶν. Διότι ἡ διαφορά μας μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εἶναι. Διότι εἶπεν ὅτι δὲν πληρώνουν φόρους καὶ ἀπολαμβάνουν τιμὰς ἀνωτέρας τῶν διεθνῶν τοιούτων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον γίνεται ὅλη ἡ συζήτησις. Καὶ εἰς τὸ βαμβάκι δὲν ἐδόθη καμμία τιμὴ ἀνωτέρα. Ἀντιθέτως, ἡ πολιτικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ πολιτικὴ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ ἁρμοδίων ἄλλων Ὑπουργείων καὶ εἰς τὸ βαμβάκι ἦτο πολιτικὴ ὑποτιμητική. Διότι αἱ τιμαὶ τὰς ὁποίας καθώρισεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ βάμβακος, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῇ ὑπ’ εὐθύνῃ τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, καὶ ὄχι διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, ἦσαν τιμαὶ πολὺ χαμηλαί. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ ἀπέτυχεν ἡ συγκέντρωσις τοῦ βάμβακος, διότι τὸ ἐμπόριον ἔδωσε μεγαλυτέρας τιμάς. Ἡ Κυβέρνησις ἔλεγε ὅτι προστατεύει τὸ βαμβάκι, ἀλλὰ αἱ τιμαὶ τῆς συγκεντρώσεως ἦσαν τόσον χαμηλαί, ὥστε τὸ βαμβάκι διέρρευσεν εἰς τὸ ἐμπόριον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταφίδα, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι ἡ τιμὴ συγκεντρώσεως, ἡ ὁποία εἶχεν ὁρισθῆ, εὑρίσκετο εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν διεθνῶν τιμῶν τῶν περυσινῶν ποὺ ἐπετεύχθησαν. Ἄν ὑπάρχουν ἀκόμη ἀποθέματα σταφίδος, νομίζω ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται εἰς πρόσκαιρα ἐμπόδια, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ τιμὴ τῆς προστασίας τῆς σταφίδος, τῆς συγκεντρώσεως τῆς σταφίδος, ἡ ὁποία ἐδόθη, δὲν ἦτο ἀνωτέρα τῆς διεθνοῦς τιμῆς. Ἦτο ἡ διεθνὴς τιμή, ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη κατὰ τὴν προηγουμένην καλλιεργητικὴν περίοδον. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς αὐτὸ τὸ περιλάλητον, τὸ δυστυχὲς αὐτὸ προϊόν, ποὺ λέγεται σιτάρι εἰς τὸν τόπον μας. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσω ἀκριβεῖς ἀριθμούς, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι ἡ προστασία ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸ σιτάρι εἶναι πάρα πολὺ χαμηλή. Διότι αἱ ἐσωτερικαὶ τιμαὶ μέχρις ἑνὸς σημείου ἐπλησίασαν τὰς διεθνεῖς τιμάς. Αὐτὸ δὲν εἶναι πρωτοφανὲς εἰς τὸν τόπον μας. Διότι γνωρίζετε, προπολεμικῶς, ποία προστασία ἠσκήθη ὑπὲρ τῶν σιτοπαραγωγῶν; Ἦτο 100– 150% μεγαλυτέρα ἀπὸ τὰς διεθνεῖς τιμάς. Καὶ ἐνῷ παρελάβομεν ἀπὸ τὸ παρελθὸν μίαν τοιαύτην παγίαν σιτικὴν πολιτικὴν ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, τῶν προπολεμικῶν, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, συνεπέσαμεν τὰς τιμὰς τοῦ σίτου εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε περίπου νὰ πλησιάσουν τὰς διεθνεῖς τιμάς. Ἑπομένως, δὲν εἴμεθα ἐντὸς τῶν πραγμάτων, ἐὰν ὁμιλοῦντες ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἰσχυριζόμεθα ὅτι ἡ προστασία εἶναι ἐπαρκής. Καὶ δικαίως ἐπικαλούμεθα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐπιδείξῃ ὅλο τὸ ἀπαιτούμενον ἐνδιαφέρον διὰ τὰς παραγωγικὰς αὐτὰς τάξεις. Παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε καὶ θὰ χαροῦμε πρῶτοι ἡμεῖς ἐὰν αὐτὸ τὸ ἐνδιαφέρον ἐμπράκτως ἐκδηλωθῇ. Ὄχι ὅμως καὶ νὰ μᾶς παρεμποδίζητε νὰ ἀναπτύσσωμεν τὰς ἀπόψεις μας ὅταν ἀνερχώμεθα εἰς αὐτὸ τὸ βῆμα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔλαβεν ἡ συζήτησις καὶ ἔκτασιν καὶ ὀξύτητα καὶ εἴμεθα πρόθυμοι ἡμεῖς πρῶτοι, μὲ πᾶσαν ἠρεμίαν καὶ ὑπομονὴν νὰ κάμωμεν συζήτησιν ἀντικειμενικὴν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ γεωργικά μας προϊόντα καὶ νομίζω ὅτι ἔδωσα μίαν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ καὶ πάλιν ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν σειράν τους ἂς ἀποκρούσουν τὰ ὅσα ὑπεστήριξα διὰ τὰς τιμὰς τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ὑπεστήριξα, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκκρεμοῦν ζητήματα βασικῆς σημασίας ποὺ ἀπασχολοῦν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἡμεῖς ὡς ἀγροτικοὶ βουλευταὶ ἐθεωρήσαμεν ὑποχρέωσίν μας νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν, διότι θὰ ἠθέλαμεν καὶ τὰ θέματα τῆς καπνικῆς πολιτικῆς καὶ τοῦ καπνικοῦ Ὀργανισμοῦ νὰ συζητηθοῦν ἀπὸ τὸ Σῶμα, ὄχι ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς μίαν νεκρὰν περίοδον, διότι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν νεκρὰν περίοδον τὴν καπνικὴν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ καὶ πάλιν ἡ συζήτησις. Ἐπίσης ἔχομεν τὸ σιτικὸν ζήτημα ποὺ θὰ συνεζητεῖτο καὶ θὰ διεφωτίζετο τὸ ζήτημα καὶ κατὰ ἕνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς κυβερνητικὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἐντὸς συντόμου χρονικοῦ διαστήματος ἐλπίζω νὰ ἐξαγγείλῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἰδού, λοιπόν, διὰ ποῖον λόγον ἐνομίσαμεν, ὅτι μία διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος τόσον μακρὰ δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ παραγωγικὰ συμφέροντα καὶ δὲν ἐξυπηρετεῖ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη καὶ εἶναι πράγματι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος διακόπτουσα τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μία τοιαύτη ἀπότομος διακοπὴ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὰ κοινοβουλευτικά μας ἔθιμα καὶ εἶναι καλὸν νὰ μὴ προσφεύγωμεν εἰς μέσα, τὰ ὁποῖα παρεμποδίζουν τὸ κοινοβουλευτικὸν ἔργον καὶ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Πέραν τούτων, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Βουλὴν ἐκκρεμοῦσε ἡ ἐπερώτησις διὰ τὰ μέτρα ἐπιεικείας καὶ ἐσυνεχίζετο ἡ συζήτησις. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐξηντλήθη. Δὲν ἔχομεν χρόνον νὰ σᾶς εἴπωμεν τὰς ἀπόψεις μας. Εἰς πολὺ γενικὰς γραμμάς, ἐπειδὴ δὲν μᾶς ἐδόθη εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσωμεν θὰ θίξω κυρίως ἓν σημεῖον. Λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι ὑποστηρίζετε, ὅτι ἀσκεῖτε μίαν πολιτικὴν χρηστῆς διοικήσεως εἰς τὸν τόπον μας. Ὅτι ὑπάρχει ἰσότιμος μεταχείρισις καὶ κομμάτων καὶ προσώπων καὶ ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς διαμορφοῦται ἐλευθέρως ὁ πολιτικὸς καὶ κοινοβουλευτικός μας βίος. Θὰ εἶμαι πάρα πολὺ ἤπιος εἰς τοὺς χαρακτηρισμούς μου, διότι δὲν θέλω νὰ προκαλέσω ὀξύτητα, ἀλλὰ ἔχω ὑποχρέωσιν, ἐντόνως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε τὸ Ὑπουργεῖον Ἀσφαλείας ἀπέναντι φίλων τοῦ ἰδικοῦ μας πολιτικοῦ κινήματος. Γνωστοὶ εἴμεθα ἡμεῖς διὰ τοὺς ἀγῶνας μας τοὺς ἐθνικούς. Ἀλλὰ ἔχομεν τὸ προνόμιον νὰ εἴμεθα πάντοτε ἔξω καταστάσεων καὶ Κυβερνήσεων. Καὶ ὅταν ὁ τόπος μας ἐκυριαρχεῖτο ἀπὸ τὴν ἄκραν ἀριστερὰν ὑπήρξαμεν ἀντιμέτωποι αὐτῆς, ἀγωνιζόμενοι διὰ τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη. Καὶ σήμερον, μετὰ μίαν 12)ετίαν, ποὺ ἡ Ἑλλὰς ἀπέκτησε ἐλεύθερον δημοκρατικὸν πολίτευμα, μαχόμεθα πάντοτε εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν ἐκτὸς Κυβερνήσεων, ἀγωνιζόμενοι νὰ προσφέρωμεν ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν γενικώτερον. Αὐτὴ ἡ πορεία τοῦ ἰδικοῦ μας κινήματος ἠμπορεῖ ἀπὸ μερικοὺς νὰ χαρακτηρίζεται ὡς μία ἀφελὴς στεῖρα καὶ ὀρθόδοξος τακτική, διότι ἐμμένοντες εἰς τὸν ἀγῶνα μας διὰ τὰ ἰδεώδη μας, μένομεν πάντοτε μακρὰν τῶν Κυβερνήσεων καὶ δὲν ἀκολουθοῦμεν τὰ παραδείγματα ἄλλων προσώπων, τὰ ὁποῖα περιπατοῦν ἀπὸ κόμματος εἰς κόμμα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως), διὰ νὰ εὑρίσκωνται διαρκῶς εἰς τὴν ἐξουσίαν. Πρόσωπα ὑπηρετήσαντα τὸν κομμουνισμόν, ὅταν ἡμεῖς ἐμαχόμεθα ἐναντίον του, εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὰς γραμμὰς τὰς Κυβερνητικὰς (χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως), διὰ νὰ προσάψουν αὐτοὶ ἀπαραδέκτους μομφὰς ἐναντίον ἁγνῶν ἀγωνιστῶν, τιμίων ἀγωνιστῶν.

§187Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀπαντᾶτε κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις φέρεται ἔναντι τοῦ Κόμματός σας ὡς νὰ θεωρῇ τοῦτο ὕποπτον. Τοῦτο τὸ λέγω διότι ὁμιλεῖτε περὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἰσχυριζόμενος, ὅτι εἰς τὰς Κυβερνητικὰς ἕδρας ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν ἀριστεράν, διαμαρτυρόμενος, κατ’ ἕνα τρόπον, διότι ἡ Κυβέρνησις κακομεταχειρίζεται τὸ Κόμμα σας. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις περιποιεῖται πάντοτε τὸ Κόμμα σας.

§188Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κατὰ ποῖον τρόπον;

§189Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπὸ τὰ 10 ἑκατομ. τῶν καπνῶν, τὰ 4 ἑκατομ. ἐνεπιστεύθη εἰς τὰ ὄργανα τοῦ Κόμματός σας, σημαίνει ὅτι δὲν κάμνομεν διάκρισιν κομματικήν.

§190Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι δὲν περίμενα ἀπὸ σᾶς νὰ τὴν κατεβάσετε τὴν συζήτησιν εἰς αὐτὸ τὸ ἐπίπεδον.

§191Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Διαμαρτύρεσθε ἰσχυριζόμενος ὅτι ἡ Κυβέρνησις κακομεταχειρίζεται τὸ Κόμμα σας καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔχετε ἀποδείξεις κακομεταχειρίσεως, ἀλλὰ ἀντιθέτως ἐγὼ ἔχω ἀποδείξεις ὅτι σᾶς ἐδώσαμεν τὴν δυνατότητα αὐτήν, χωρὶς νὰ κάμωμεν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκάμναμεν, ἐάν, ὅπως σεῖς πιστεύετε, κακομεταχειριζόμεθα τὸ Κόμμα.

§192Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω μετ’ ὀλίγον, κύριε Πρόεδρε. Εἰς τὸ πρόσφατον Ἀγροτικὸν Συνεταιριστικὸν Συνέδριον, εἰς τὸ ὁποῖον παρέστησαν 4.000 ἀντιπρόσωποι, ἐκ τῶν ὁποίων 3.000 ἦσαν ἐκπρόσωποι τῶν ἀγροτικῶν Συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ 1.000 ἀκροαταί, λόγῳ τῶν ἐκδηλώσεων ποὺ ἔγιναν, ἀπεστάλη ἐγκύκλιος ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἀσφαλείας διὰ τῆς ὁποίας ἐζητοῦντο στοιχεῖα ἀπὸ ὅλα τὰ ὄργανα τῆς Ἀσφαλείας, Ἀστυνομίαν Πόλεων καὶ Χωροφυλακήν. Ἐζητοῦντο στοιχεῖα διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους οἱ ὁποῖοι μετέσχον εἰς τὸ Συνέδριον. Καὶ ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη ὑπεστήριζε τρόπον τινά, ὅτι τὸ Συνέδριον αὐτὸ εἶχε διαποτισθῆ ἀπὸ ἀγροτοκομμουνιστικὰ στοιχεῖα.

§193Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἦτο Συνέδριον τοῦ Κόμματός σας.

§194Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, βλέπετε ὅτι ἡ ἐνέργεια αὐτὴ εἶναι πράγματι βαρεῖα καὶ εἶναι ἀξιόμεμπτος. Διότι εἰς τὸ Συνέδριον αὐτό, οἱ γνωρίζοντες πρόσωπα καὶ πράγματα, ἠξεύρουν ὅτι τὸ σύνολον τῶν ἀντιπροσώπων ἐνεπνέετο ἀπὸ φρονήματα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀδιάβλητα. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ Ὑπουργεῖον Ἀσφαλείας νὰ ἐξαπολύσῃ εἰς τὰ ἄκρα τῆς Ἑλλάδος μίαν τοιαύτην ἐγκύκλιον καὶ ἀντὶ νὰ καθοδηγῇ καὶ νὰ διαφωτίζῃ νὰ συσκοτίζῃ τὰ ὄργανα τῆς τάξεως. Διότι τί πταίουν οἱ μοίραρχοι, ὑπομοίραρχοι ἢ οἱ ἐνωμοτάρχαι οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ γνωρίζουν τοὺς λόγους εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλεται ἡ ἐγκύκλιος αὐτή, ἀσχολοῦνται μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Συνεδρίου, μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι κινδυνεύει ἀπὸ αὐτοὺς ἡ Πατρίς; Ἐθνικόφρονες, ἑνωθῆτε, κινδυνεύομεν. Διὰ ποῖον λόγον; Διότι τὸ Ἀγροτοσυνεταιριστικὸν Συνέδριον προέβη εἰς θερμὰς ἐκδηλώσεις ὅταν μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ χαιρετήσω τὸ Συνέδριον.

§195ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἦσαν ἰδικά σας ὄργανα;

§196Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Σᾶς λέγω τοῦτο, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἤμην εἰς θέσιν νὰ κατεβάσω 200 ἀντιπροσώπους, κατέβηκαν 35. Ἀπὸ ὅλη τὴν Θράκην εἶναι ζήτημα ἐὰν κατέβηκαν 100, οἱ περισσότεροι ἦσαν ἀπὸ τὴν Νότιον καὶ Κεντρικὴν Ἑλλάδα. Ἡμεῖς, περιφρουροῦντες τὸ χρῆμα τὸ Συνεταιριστικόν, εἴπομεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν λόγῳ τῆς μεγάλης ἀποστάσεως ὑπῆρξαν ηὐξημέναι καὶ αἱ δαπάναι... (Θόρυβος). Εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν, ἐὰν εἶσθε καλῆς πίστεως, καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ἡ πλειοψηφία τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι καλῆς πίστεως, θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω, τὸ τεράστιον ἰδεολογικὸν ἔργον ποὺ πραγματοποιεῖται μέσα εἰς τὸ Συνεταιριστικὸν κίνημα, τὸ ὁποῖον ἀντιτάσσεται ἐναντίον τῶν κεφαλαιοκρατικῶν συγκροτημάτων. Καὶ λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι ἀκούονται ἐπικρίσεις ἐναντίον τῶν Συνεταιρισμῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκομεν νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας. Σᾶς ἐρωτῶ μὲ ποῖον σύστημα θὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὸ τὸ μεγάλο οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν πρόβλημα, ἐὰν δὲν ἐνισχύσωμεν τὸν Συνεταιριστικὸν θεσμόν; Θὰ πᾶτε εἰς τὰς κρατικοποιήσεις; Πρέπει νὰ πᾶτε, ἔστω μερικῶς, εἰς τὰς κρατικοποιήσεις, εἴτε πρέπει νὰ σταθῆτε εἰς τὸ Συνεταιριστικὸν σύστημα. Προέρχομαι ἀπὸ τὸ Συνεταιριστικὸν κίνημα — καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀπέφυγα νὰ κάμω συζήτησιν διὰ τοὺς Συνεταιρισμούς, διότι ἐγνώριζον ὅτι θὰ προκαλέσω αὐτὴν τὴν μῆνιν. Ἐὰν ἦλθε ἀπόψε εἰς συζήτησιν, δὲν πταίω ἐγώ, ἀλλὰ ἡ φορὰ τῆς συζητήσεως καὶ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ὑποχρεώνει νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν καὶ τὴν δίδω μὲ ἀπόλυτον ὑπερηφάνειαν. Εἰργάσθην εἰς τὰς Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις καὶ εἶμαι ἀπὸ τοὺς πρωτεργάτας τοῦ Συνεταιριστικοῦ κινήματος. Εἰς πολὺ μικρὰν ἡλικίαν, τὸ 1935, ὅταν συνεστήθη τὸ πρῶτον ἡ Πανελλήνιος Συνομοσπονδία Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, ὑπῆρξα Πρόεδρος αὐτῆς καὶ ἀπὸ τὸ 1945–50 ὑπῆρξα Πρόεδρος τῆς Πανελληνίου Συνομοσπονδίας Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, τῆς ΚΥΔΕΠ καὶ τῆς ΣΕΚΕ. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμπῆκα εἰς τὴν πολιτικήν...

§197Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§198Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡ ἕδρα αὐτὴ εἶναι ἐλευθέρα εἰς τὴν διάθεσίν σας, κ. Βογιατζῆ. Νὰ ἔλθετε ἐδῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσητε καὶ νὰ μὲ... κατακεραυνώσητε! Νὰ πᾶτε, ὅμως, καλύτερα εἰς τὸ χωριό σας, νὰ ἐξηγηθῆτε. Γνωρίζω πὼς καταπατήσατε 500–600 στρέμματα εἰς τὰ μοναστηριακὰ κτήματα. Οἱ ἀκτήμονες διαμαρτύρονται διὰ τὴν τακτικήν σας, ὅτι ἐκμεταλλευόμενος τὸ βουλευτικόν σας ἀξίωμα, ἀφηρέσατε ἀπὸ τοὺς ἀκτήμονας ἐκτάσεις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§199Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Νὰ μοῦ ἀπαντήσητε εἰς τὸ ἐρώτημά μου, τί περιουσίαν εἴχατε ὅταν διωρίσθητε εἰς τὰς Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις καὶ τί περιουσίαν ἔχετε τώρα. Καὶ ἐξακολουθεῖτε νὰ τοὺς ἐκμεταλλεύεσθε καὶ σήμερον. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§200Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὁ κ. Βογιατζῆς κρίνει ἐξ ἰδίων τὰ ἀλλότρια. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ ὅτι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ δημόσια συμφέροντα πολιτικοὶ ἄνδρες, καὶ κατ’ ἀναλογίαν δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ διαχειριζόμενοι τὰ συμφέροντα τῆς ἀγροτικῆς τάξεως μέσα εἰς τὰς Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις, νὰ μὴ ἐπιδείξουν ἰδιοτέλειαν. Σᾶς πληροφορῶ, κ. Βογιατζῆ, ἐφ’ ὅσον ἔχετε τὸ θράσος νὰ ἐρωτήσητε ποίαν περιουσίαν ἔχω, σᾶς ἀπαντῶ ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν ἀπολύτως περιουσίαν καὶ δὲν ἐπιδιώκω νὰ ἀποκτήσω καμμίαν περιουσίαν. Πρὸ πολλοῦ ἐγὼ ἔλυσα διὰ τὸν ἑαυτόν μου αὐτὸ τὸ πρόβλημα. Ἀπεφάσισα νὰ ὑπηρετήσω τὴν ἀγροτικὴν τάξιν μὴ ἀποβλέψας οὔτε εἰς περιουσίαν, οὔτε εἰς ἰδιοκτησίαν. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴν τὴν στιγμήν, κ. Βογιατζῆ, δὲν ἔχω, οὔτε καὶ θὰ ἔχω, οὔτε κτήματα, οὔτε οἰκόπεδο κἂν οὔτε καὶ μίαν ἰδιόκτητον κατοικίαν. Καὶ προκαλῶ τὸν οἱονδήποτε νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἀντίθετον. Ἐὰν εἰς τὸ Συνεταιριστικὸν κίνημα κατώρθωσα κατὰ τὰς δυσχερεστάτας περιστάσεις τῶν ἐτῶν 1945–50 νὰ ἐπιβληθῶ καὶ νὰ ἐκλέγωμαι ἐγὼ ἀπὸ ὅλους τοὺς συναδέλφους, ἀπὸ τὸ ἕνα ἄκρον τῆς Ἑλλάδος ἕως τὸ ἄλλο καὶ νὰ ἐκλέγωμαι συνεχῶς διὰ παμψηφίας εἰς ὅλας τὰς Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις εἰς τὴν Προεδρίαν καὶ τὴν ἡγεσίαν τοῦ κινήματος, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὀφείλεται μόνον καὶ μόνον εἰς τὴν ἀναγνώρισιν, τὴν καθολικὴν ἀναγνώρισιν ὅλων τῶν συναδέλφων καὶ τῆς Νοτίου καὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, ὅτι ἡ πολιτική μας εἰς τὸ Συνεταιριστικὸν κίνημα ὑπῆρξεν ὄχι μόνον ἄμεμπτος ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, ἀλλὰ ὑπῆρξε παράδειγμα ἐθνικῆς τάξεως διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς ὑπερήφανος καὶ τὴν ὁποίαν ἀντιτάσσομεν ἐναντίον ἄλλων δημοσίων ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι χειρίζονται τὰ δημόσια συμφέροντα. Μακάρι ὅλοι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ λαϊκὰ συμφέροντα, μακάρι ὅλοι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ δημόσια πράγματα, νὰ ἐπιδεικνύουν τὴν αὐτὴν στοργὴν καὶ τὴν αὐτὴν ἀφοσίωσιν διὰ τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐπιδεικνύομεν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐδημιουργήσαμεν Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν πρότυπον ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ εἰς τὴν Βαλκανικὴν καὶ τὴν Εὐρώπην. Εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τοὺς Συνεταιριστικοὺς θεσμοὺς καὶ διὰ τὸ ἔργον μας, τὸ ὁποῖον μᾶς εἶναι ἀρκετὸν ὅτι ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὴν ὁλότητα τοῦ Συνεταιριστικοῦ κόσμου καὶ ἀπὸ τὴν ὁλότητα καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Ποία, λοιπόν, ὑπῆρξεν ἡ ἰδική μου πίστις εἰς οὐτὰ τὰ ἰδεώδη ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι, ἐνῷ ἤμην Πρόεδρος ὅλων τῶν Συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, τὰ ἐθυσίασα ὅλα. Καὶ τὸ γνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ ποίας συνθήκας τὰ ἐθυσίασα καὶ ἀπεδύθην εἰς ἕνα ἀγῶνα σκληρότατον. Δὲν εἴμεθα μωροὶ διὰ νὰ μὴ ἀντιλαμβανώμεθα πόσον σκληρὸς καὶ τραχὺς εἶναι αὐτὸς ὁ ἰδεολογικὸς δρόμος, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἀκολουθοῦμεν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἐὰν εἴχομεν οἱανδήποτε ὄχι ἰδιοτέλειαν, ἀλλ’ ἁπλῆν ἀδιαφορίαν διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, καλὰ ἐκαθήμεθα Πρόεδροι τῶν ὀργανώσεων. Οὐδεὶς μᾶς ἐνωχλοῦσε, ὅλοι θὰ μᾶς χειροκροτοῦσαν καὶ θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν, προσφέροντες τὴν φιλίαν μας εἰς ὅλας τὰς καταστάσεις, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν δρόμον τῆς ἀνομίας καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Διότι εἰς αὐτὸν τὸν τόπον ὅταν εἶσαι κυβερνητικός, καὶ ἂν εἶσαι λωποδύτης, θὰ ἀθωωθῇς. Ὅταν, ὅμως, ἔχῃς τὸ θάρρος νὰ εἶσαι πάντοτε ἀντιπολιτευόμενος καὶ ἂν εἶσαι ὁ τιμιότερος τῶν Ἑλλήνων, θὰ ἐπιχειρήσουν νὰ σὲ σπιλώσουν. Τὸ γεγονὸς καὶ μόνον ὅτι ἐθυσιάσαμεν ὅλα τὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα μᾶς προσέφερεν ἡ ἀγροτικὴ τάξις καὶ ὅλα τὰ ἰδικά μας προσωπικὰ δημιουργήματα καὶ ὅτι ἐστράφημεν εἰς τὸν δρόμον τὸν πολιτικόν, τῆς ὑπηρεσίας τοῦ λαοῦ, αὐτὸ καὶ μόνον ἀποδεικνύει πόσον ἀνώτερα ἰδεολογικὰ κριτήρια μᾶς ἐμπνέουν καὶ μᾶς κατευθύνουν εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ λαϊκούς μας ἀγῶνας κριτήρια καὶ τακτική, ἡ ὁποία θὰ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν, κατὰ ἕνα τρόπον κάπως ἀνώτερον, νὰ τύχῃ τῆς γενικωτέρας ἀναγνωρίσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Σ. Ε.Κ.Ε., τὴν ὁποίαν ἐχαρακτηρίσατε ὡς ὄργανον τοῦ Κόμματος, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ Σ.Ε.Κ.Ε. διοικεῖται ἀπὸ Συμβούλιον, ἐκλεγόμενον ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων. Ἀκόμη καὶ ἡ ἰδιαιτέρα σας ἐκλογικὴ περιφέρεια μετέχει τῆς Διοικήσεώς της καὶ οἱ Συνεταιρισμοὶ ἐκ τῆς περιφερείας σας ὡς καὶ τῆς Νοτίου καὶ Βορείου Ἑλλάδος ἀναδεικνύουν τὴν Διοίκησιν τῆς ὀργανώσεως. Τὸ Κόμμα μας δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναδεικνύει τὴν Διοίκησιν αὐτῆς τῆς Συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως. Ποῖον εἶναι τὸ ἔργον τῆς Σ.Ε.Κ.Ε.; Τὸ γνωρίζετε σεῖς καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ. Καὶ γνωρίζετε, ἐπίσης, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων πάντοτε χρησιμοποιοῦνται αἱ Συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις. Τὸ γνωρίζετε αὐτό, κύριε Πρόεδρε. Καὶ ἐξαιρετικῶς μόνον πέρυσι, μὲ τὴν συγκέντρωσιν τῶν καπνῶν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησίς σας, ἡ συγκέντρωσις τῶν καπνῶν δὲν ἀνετέθη εἰς τὴν Σ.Ε.Κ.Ε. Ἀπὸ 10 ἑκατομμύρια ὀκάδες, ὄχι 4 ἀλλὰ 2½ ἑκατομ. ἀνετέθησαν εἰς τὴν Σ.Ε.Κ.Ε., ἢ 2.800.000 ἀνετέθησαν εἰς τὴν Σ.Ε.Κ.Ε. καὶ τὰ ἄλλα ποσὰ ὅλα διὰ πρώτην φορὰν ἀνετέθησαν εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ ἐχρησιμοποιήθησαν οἱ ἔμποροι ὡς ὄργανα συγκεντρώσεως καὶ προστασίας τοῦ καπνοῦ. Ἀνετέθησαν καὶ εἰς ἄλλα ὄργανα. Καὶ ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν διαμαρτυρόμεθα δι’ αὐτὴν τὴν κακομεταχείρισιν τῆς ὀργανώσεως τῆς Συνεταιριστικῆς, διότι ἔτυχε ἐγὼ νὰ προέρχωμαι ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν αὐτήν, νὰ εἶμαι ἐγὼ ὁ ἱδρυτὴς τῆς ὀργανώσεως, ὅπως εἶμαι ἱδρυτὴς καὶ ἄλλων ἀνωτέρας μορφῆς Συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, προήδρευον τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ καὶ κατὰ κανόνα ἀποφεύγω νὰ κάμνω καὶ εἰς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς καὶ πρὸς Ὑμᾶς προσωπικῶς οἱονδήποτε διάβημα. Γνωρίζετε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν γραμμὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ συμβαίνει νὰ ὑπάρχῃ μία παλαιὰ γνωριμία καὶ ἕνα θάρρος, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ὡς ἰδιώτης καὶ ὡς βουλευτὴς μιᾶς περιφερείας καπνοπαραγωγικῆς εἶχον καὶ τὴν δυνατότητα καὶ τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἀπασχολήσω προσωπικῶς δι’ αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ γνωρίζετε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπὸ εὐθιξίαν οὐδέποτε σᾶς ἀπησχόλησα διὰ κανένα τέτοιο θέμα. Δὲν σᾶς κάμνει αὐτὸ ἐντύπωσιν ὥστε νὰ σᾶς πείσωμεν ὅτι τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν μας εἶναι τέλος πάντων διάφορον ἀπὸ τὸ ἔργον τῶν Συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων εἰς τὰς ὁποίας κατελείπομεν ἄξια πρόσωπα καὶ θὰ χαρῶμεν ἡμεῖς ἂν αὐτομάτως ἀναπτυχθοῦν καὶ προχωρήσουν εἰς μεγαλυτέρας ἀκόμη κατακτήσεις. Κύριοι βουλευταί, καὶ τώρα ἤθελον νὰ εἴπω καὶ μερικὰ πράγματα διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ νὰ τελειώσω διότι πράγματι ἡ ὥρα παρῆλθεν. Κύριοι βουλευταί, βεβαίως ἡ ὥρα ἔχει προχωρήσει. Πολὺ σᾶς ἀπησχολήσαμεν μὲ ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι δι’ ἡμᾶς, πιστεύω καὶ διὰ σᾶς, ζωτικῆς σημασίας. Καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μας ἐφροντίσαμεν ἀντικειμενικὰ πάντοτε νὰ φωτίσωμεν τὸ Σῶμα. Ἐδῶ ἐτέθη τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἐτέθη τὸ θέμα τῆς προσφυγῆς εἰς νέας ἐκλογάς. Δὲν θὰ ἀναλύσωμεν τὰ θέματα, διότι ἔχουν ἐξαντληθῆ.

§201Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἀφήσατε, μετὰ τρία χρόνια.

§202Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μετὰ τέσσαρα, κύριε Οἰκονομίδη. Ἐλέχθη καὶ διὰ τὴν προσφυγὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Βεβαίως δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς ὁ χρόνος τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι πράγματι θὰ ὑπηρετήσῃ τὴν ὁμαλότητα τοῦ τόπου μία συνεννόησις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία καὶ ἐπάνω εἰς τὰ ἐθνικὰ θέματα καὶ ἐπάνω εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Νομίζομεν, λοιπόν, ἂν ἐπικρατήσῃ μία ἠρεμία, μία ἔξαρσις εἰς ὅλας τὰς ἀποχρώσεις τῆς Βουλῆς, θὰ εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ πρόβλημα νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὄχι μὲ πάθος καὶ ὄχι μὲ κριτήρια κομματικὰ ἀλλὰ μὲ μίαν ἀνωτερότητα ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι περιβάλλεται μὲ ἀρκετὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος καὶ ἀπὸ ἀρκετὴν ὑποστήριξιν τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος, δηλαδὴ τοῦ λαοῦ, ἀπόκειται εἰς αὐτὴν νὰ τὸ κρίνῃ, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀνακόψῃ τὴν πορείαν της, ἠμπορεῖ νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἡμεῖς βεβαίως πιστεύομεν ὅτι αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν δὲν ἔδωσαν ἀποτέλεσμα, ἀνταποκρινόμενον εἰς τὸ ἀληθὲς φρόνημα τοῦ λαοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ προσφυγὴ εἰς τὰς ἐκλογὰς εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ πάντοτε τὴν στερέωσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος καὶ τὴν ὁμαλότητα τὴν πολιτικὴν εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλὰ ἂν ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, νομίζω ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν, τοὐλάχιστον, νὰ ξεκαθαρίσῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐπληροφορήθημεν, διεπραγματεύθη τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Μοῦ φαίνεται καὶ εἰς τὸν Τύπον ἀνεγράφη αὐτὴ ἡ πληροφορία, ὅτι ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ρύθμισις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Δὲν συνεπάγεται βεβαίως ἡ ρύθμισις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ ἡ ρύθμισις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος διευκολύνει τὴν ὁμαλὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Κατηγοροῦνται τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου ὅτι συνειργάσθησαν μὲ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ χύσω ἔλαιον εἰς τὴν πυράν, ἀλλὰ ἂν ὑπάρχουν ὑπεύθυνοι διὰ τὸ θέμα αὐτό, νομίζω ὅτι οἱ ὑπεύθυνοι δὲν ὑπάρχουν κυρίως εἰς τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν, ὑπάρχουν κυρίως εἰς τὴν πλευρὰν τὴν Κυβερνητικήν. Διότι, ἦτο γνωστὸν ὅτι ἕνα τέτοιο ἐκλογικὸν σύστημα τριπλοῦν, ἕνα σύστημα πολύμορφον, σφαγιαστικόν, δὲν γνωρίζω ποῖος ἔχει ἐφεύρει, ἀλλὰ ἦτο γνήσιον ὅτι μοιραίως θὰ ὤθει τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς γενικὴν συνεργασίαν. Ἂν ἡμεῖς ἐπιδιώκωμεν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσως, τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἁπλοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, ἀκόμη καὶ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, δὲν τὸ κάμνομεν διότι φοβούμεθα τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ. Κάθε ἄλλο. Ἐπιθυμοῦμεν μόνον νὰ διατηρήσωμεν τὸ πολιτικόν μας χρῶμα, ἐπιθυμοῦμεν νὰ βυθομετρήσωμεν τὴν κοινὴν γνώμην μὲ τὰ ἰδικά μας συνθήματα. Ἰδοὺ διατὶ ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Δὲν νομίζομεν ποτὲ ὅτι ἀκόμη καὶ μὲ τὸ πλειοψηφικόν, ἀκόμη καὶ μὲ τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατρέψῃ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις κατὰ ἕνα τρόπον, νομίζω, βάσιμον κερδίζει εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ. Ὑποστηρίζομεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν εὐχέρειαν τῆς αὐτοτελοῦς καθόδου. Δὲν μᾶς πτοεῖ κανὲν ἀπολύτως σύστημα, ἀλλὰ δώσατέ το αὐτὸ τὸ σύστημα νὰ τὸ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων ἂν μάλιστα θέλετε νὰ ἀποφύγωμεν συνεργασίας αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰς ἀπόψεις σας ζημιώνουν τὸ γενικώτερον ἐθνικὸν συμφέρον. Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἐναντίον πάσης, οἱασδήποτε συνεργασίας. Δώσατε ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ διευκολύνῃ τὸν πολιτικὸν κόσμον νὰ ρυθμίσῃ τὴν θέσιν του κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀνταποκρίνεται πράγματι πρὸς τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τόπου. Ἂν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν τὸ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ αὐτὴ ἀκεραίας τὰς εὐθύνας δι’ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ εἰς τὴν πλευρὰν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀσφαλῶς θὰ ἀγωνισθῇ διὰ νὰ ἐξεύρῃ τὸν κατὰ τὴν κρίσιν της ὀρθὸν τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν τόπον ἐν συνεχεία, τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα καὶ τὴν ἠρεμίαν τὴν ὁποίαν πρὸ παντὸς ἔχει ἀνάγκην τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§203Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν, πρὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος δι’ ὀλίγα λεπτά, διότι, δυστυχῶς, λόγοι ὑγείας μὲ εἶχον ἐμποδίσει νὰ παρίσταμαι εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐπεδόθη εἰς μίαν πρόκλησιν κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδίως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Θεωρῶ καθῆκον μου νὰ τοῦ ἀπευθύνω ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§204Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἰσθάνομαι ἰδιαιτέραν εὐχαρίστησιν, διότι, νομίζω, ὅτι τιμᾷ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διὰ τῆς παρουσίας του, ὁ Κύπριος ἀγωνιστὴς κ. Ἰωαννίδης. (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Πρόεδρε, ἔχετε τὸν λόγον.

§206Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχον τὴν τύχην νὰ ἀκούσω ὁ ἴδιος τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ τοῦ ἀπαντήσω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν. Ἐκφράζω πρῶτον τὴν κατάπληξιν καὶ τὴν λύπην μου, ὅτι ἦτο δυνατὸν δημόσιος ἀνὴρ προερχόμενος ἀπὸ τὸ ἱστορικὸν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀπὸ τὸ Κόμμα τοῦ δημιουργοῦ τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, ἀπευθυνόμενος πρὸς αὐτὸ νὰ εἴπῃ ὅτι ἦτο δυνατὸν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἐλπίσῃ καὶ νὰ εὔχεται ἐθνικὰ ἀτυχήματα διὰ νὰ ἔχῃ κομματικὰ κέρδη. Εἶπεν, ὅπως μὲ ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἠλπίσαμεν καὶ ηὐχήθημεν προσκόμματα εἰς τὴν διαχείρισιν καὶ εἰς τὴν εὐόδωσιν τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας, ἐὰν ὄντως διετυπώσατε αὐτὴν τὴν ὕβριν, ὀφείλετε ἐνώπιον τοῦ Σώματος, νὰ ζητήσητε συγγνώμην. Ἐὰν δὲν τὸ πράξετε, θὰ βαρύνεσθε εἰς τὸ διηνεκὲς μὲ τὴν ἐντροπὴν αὐτῆς τῆς ὕβρεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὰ βασικὰ θέματα τοῦ ἐλέγχου, τῆς προκλήσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Εἶπε: Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀποτελεῖ τὴν ἀνωμαλίαν, ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἡ Κυβέρνησις ἀποτελεῖ τὴν ὁμαλότητα. Ἐχρειάζετο καὶ αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμὸς θάρρος, τὸ θάρρος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας. Μᾶς ἐπαναφέρει εἰς τὴν βίβλον γενέσεως τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κλασσικὴν περίπτωσιν παραβάσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως, ὅπως ἰσχύει εἰς αὐτὴν τὴν χώραν. Τάξις κοινοβουλευτικὴ τῆς Ἑλλάδος, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας, εἶναι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων νὰ καθιεροῦνται ἀπὸ τὰ κόμματα, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κυβερνήσεων νὰ καθιεροῦνται ἀπὸ τὴν Βουλήν, οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς πλειοψηφίας νὰ προέρχωνται ἀπὸ τὸν λαόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ αὐτὴ ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις παρεβιάσθη ὁλόκληρος εἰς τὴν ἰδικήν σας περίπτωσιν. Ἰδοὺ διατὶ ἡ ἰδική σας περίπτωσις ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν. Ἐνθυμίζει τὰς παλαιὰς περιόδους τοῦ Βούλγαρη, τὰς ὁποίας κατέλυσεν ἡ κοινοβουλευτικὴ δόξα τοῦ Χαριλάου Τρικούπη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἡ σημερινὴ πλειοψηφία, τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖσθε, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀντικοινοβουλευτικῆς καθιερώσεως, ὅπως γνωρίζομεν, τῆς ἡγεσίας τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τῆς ἐκλογικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν μεθόδων, αἱ ὁποῖαι ἐχρησιμοποιήθησαν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, τῆς τρομοκρατίας, τῆς βίας, τῆς νοθείας καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἀθεμίτων μέσων, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήσατε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ ὅταν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν ὀφείλωνται εἰς αὐτὰ τὰ μέσα, δὲν εἶναι οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι ἐκφράζουν πλέον τὸ ἀληθὲς φρόνημα τοῦ λαοῦ, διότι οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἐκδήλωσις τῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία ἐχρησιμοποιήθη διὰ τὴν ἐκπόρθησιν τοῦ ἀποτελέσματος. Ἰδοὺ διατὶ ὑπῆρξεν ἀνωμαλία καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνωμαλία. Ἰδοὺ διατὶ τὸ ἰδικόν μας κήρυγμα, ὅτι ἀποτελεῖ γενικώτερον συμφέρον τῆς χώρας νὰ ἔλθωμεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ὑπὸ συνθήκας τιμίου ἀνταγωνισμοῦ, ἀποτελεῖ πράγματι γενικωτέραν ὑπηρεσίαν καὶ πρὸς τὴν χώραν καὶ πρὸς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον καὶ πρὸς τὴν Δημοκρατίαν. Μόνον ἐάν, ἀπευθυνόμενοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐλέγομεν. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ εἴμεθα Κυβέρνησις, διότι ὑπήρξαμεν πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας νὰ εἴπῃ τότε καὶ νὰ ἐπικαλεσθῇ τοὺς ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀμφισβητοῦν αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν νὰ γίνωμεν Κυβέρνησις. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ προσφύγωμεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας. Καὶ μόνον ὅσοι ἔχουν τὴν πεποίθησιν ὅτι περιβάλλονται μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ ἔχουν τὸ θάρρος αὐτῆς τῆς προτάσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἰσχυρίζεται, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, ὅτι τὸ 47%, τὸ ὁποῖον ἔλαβον, ἀπετέλει γνησίαν ἐκδήλωσιν ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἰσχυρίσθη ἐπιπροσθέτως ὅτι ἔκτοτε ἐβελτιώθη ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Ἰδού, λοιπόν, τὸ στάδιον τῆς δόξης λαμπρὸν ἐνώπιον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ διέθετε τὸ 47%, ἀφοῦ ἔκτοτε ἡ θέσις της ἐβελτιώθη, διατὶ ταλαιπωρεῖται μὲ αὐτὴν τὴν ἀτυχῆ ἀναιμικὴν πλειοψηφίαν τῆς ὁποίας ὑφίσταται καθ’ ἡμέραν τὰς στενοχωρίας μέχρι βαθμοῦ, ὥστε νὰ μὴ τολμᾷ οὔτε τὸν ἀνασχηματισμόν, οὔτε κἂν τὴν πλήρωσιν δύο σημαντικῶν κενῶν Ὑπουργείων; Διατὶ δὲν ἀπαλλάττεσθε ἀπὸ τὴν ἀσφυξίαν, ἀπὸ τὴν ἀγωνίαν, ἀπὸ τὴν ἀκροβασίαν ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ἀσημάντου πλειοψηφίας; Καὶ ἀφοῦ εἶσθε βέβαιοι διὰ τὸν θρίαμβον τῶν ἐκλογῶν, διατὶ δὲν βαδίζετε μὲ ἀπώλειαν μόνον 45 ἡμερῶν, διότι αὐτὴν τὴν ἀπώλειαν τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως θὰ τὴν ἔχετε, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Θὰ ἀπολέσετε μόνον 45 ἡμέρας καὶ κατόπιν, συμφώνως πρὸς τὴν πεποίθησίν σας, θὰ εἶσθε μεγάλη πλειοψηφία καὶ ἰσχυροὶ καὶ δημιουργικοὶ ἄνδρες, ὅπως εἶσθε, θὰ δύνασθε ἐπὶ μίαν τετραετίαν νὰ κυβερνήσητε, δημιουργοῦντες μίαν μεγάλην περίοδον ἐθνικῆς ἀναγεννήσεως καὶ ἀναγράφοντες τὸ ὄνομά σας εἰς τὰς δέλτους τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Διατί, λοιπόν, κατέχεσθε ἀπὸ ἀγωνίαν ἐνώπιον αὐτῆς τῆς δόξης, ἡ ὁποία σᾶς ἀναμένει; Σᾶς προσφέρομεν τὴν εὐκαιρίαν τοῦ θριάμβου καὶ ἀναμένομεν νὰ τὴν ἀναλάβητε. Ἡμεῖς δὲν ἐπροτείναμεν ὡρισμένον ἐκλογικὸν σύστημα. Ἐὰν καὶ πάλιν ἐζητοῦμεν ἐκλογάς, ἀλλὰ προσδιωρίζαμεν συγκεκριμένον ἐκλογικὸν σύστημα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπητε ὅτι τὸ συγκεκριμένον ἐκλογικὸν σύστημα ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ προσωπικὰ κομματικά μας συμφέροντα. Ἀποτελεῖ βαθεῖαν πεποίθησίν μας ὅτι μόνον ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ μὲ περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν ὑπηρετεῖ τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς χώρας καὶ τῆς Δημοκρατίας. Ἐν τούτοις, πέραν αὐτοῦ, ἐπροτείναμεν: Δεχόμεθα οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν. Καὶ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν καὶ τὴν ἐπαρχιακὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία εἰς τὸν Συναγερμὸν ἔδωσε 250 βουλευτάς. Παράγει ἑπομένως, ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις καὶ ἀποτελεῖ καὶ τὴν ἰδικήν σας ἐλπίδα διὰ τὸ προσεχὲς μέλλον. Ἰδοὺ ἡ ὁδὸς τοῦ θριάμβου. Σᾶς προκαλοῦμεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ δὲν ἀποδέχεσθε τὴν πρόκλησιν. Προτιμᾶτε τὴν ἀγωνίαν αὐτῆς τῆς ἀναιμικῆς πλειοψηφίας, διότι γνωρίζετε ὅτι μία μόνον δύναμις συνέχει τὴν σημερινήν σας πλειοψηφίαν, ἡ Ἐξουσία. Σπανίως ὑπῆρξεν εἰς τὸ παρελθὸν Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ συνετηρεῖτο μόνον μὲ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας. Γνωρίζετε ὅτι ἡ ἀπώλεια τῆς ἐξουσίας θὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀποσύνθεσιν τῆς πλειοψηφίας. Ὑπέρτατος νόμος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπανειλημμένως ἀπέδειξε μὲ τὰς πράξεις της, εἶναι ἡ διατήρησις τῆς Ἀρχῆς. Καὶ διὰ τοῦτο προσφέρει εἰς τὸν βωμὸν τῆς φιλαρχίας της ὅλας τὰς θυσίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη κατηγορία τὴν ὁποίαν τῆς ἀπευθύνομεν. Καὶ τῆς παρέχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν κατηγορίαν. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας, μὲ τὸ θάρρος τῆς γενναιότητος τοῦ δημοσίου ἀνδρὸς τὸ ὁποῖον σᾶς χαρακτηρίζει, ἀποδεχθῆτε τὴν πρόκλησιν. Ἂς βαδίσωμεν μὲ θάρρος ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ τότε θὰ συναντηθῶμεν πάλιν διὰ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσωμεν τοὺς σημερινοὺς λόγους σας. (Χειροκροτήματα).

§207Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Παρατεταμένος εἶναι ὁ ἐκνευρισμὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Χειροκροτήματα). Ἐν πρώτοις, κύριοι συνάδελφοι, μάθημα πολιτικῆς, εἴτε κοινωνικῆς συμπεριφορᾶς δὲν δέχομαι, οὔτε ἀπὸ ὁμοτίμους, οὔτε ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θεωρῶ καὶ τιμῶ ὡς προβαδίζοντα ἐμοῦ.

§208Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ὑβρίζετε θὰ δεχθῆτε.

§209Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Οὐδέποτε ὕβρισα.

§210Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἠλπίσαμεν ἀποτυχίαν τοῦ Κυπριακοῦ βλασφημεῖτε.

§211Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἔπρεπε, ἀξιότιμε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, πρὶν καθορίσητε τὴν θέσιν σας ἀπέναντι τῶν λόγων μου, νὰ τοὺς εἴχατε ἀκούσει.

§212Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Χαβίνης σᾶς ἀπήντησε.

§213Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἐγὼ ἐτόνισα ἓν καὶ μόνον, ὅτι εἰς ὅλας τὰς προβλέψεις σας κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ εἴχατε πλανηθῆ.

§214Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἄλλο αἱ προβλέψεις καὶ ἄλλο αἱ ἐλπίδες καὶ αἱ εὐχαί.

§215Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Δὲν θὰ τὸ ἔλεγον ὄχι δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ διὰ κανένα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§216Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἴπατε πολλὲς φορές. Εἴπατε ὅτι ηὐχήθημεν τὴν ἀποτυχίαν τοῦ Κυπριακοῦ. (Φωναὶ— θόρυβος).

§217Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Μίαν σειρὰν προβλέψεων ἐκάματε, εἰς τὰς ὁποίας ἐπλανήθητε. Καὶ εἶπον αὐτὸ καὶ μόνον.

§218Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ Κυπριακοῦ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ἡμεῖς ἐστενοχωρήθημεν καὶ ἐκατηγορήσαμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἀπέτυχεν καὶ ὅτι ηὐχήθημεν τὴν ἀποτυχίαν.

§219Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ὄχι. (Φωναὶ— θόρυβος).

§220Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅταν ἐγένετο τὸ ἐπεισόδιον μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Καλαντζῆ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε κάτι, δὲν εἶπε βέβαια τὴν λέξιν προδοσίαν, ἀλλὰ εἶπεν ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ηὐχήθη τὴν μὴ ἐπιτυχίαν τοῦ Κυπριακοῦ.

§221Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Προεδρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι.

§222Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ εἴπατε καὶ ἀπορῶ πῶς, ἄνθρωπος θητεύσας εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὁμιλεῖ ὡς ὡμίλησεν. Ἐὰν θέλετε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ φέρητε ἀμέσως τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ διὰ νὰ διαπιστωθῇ τοῦτο.

§223Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀφήσατε τὸν ρήτορα νὰ σᾶς εἴπῃ τὶ εἶπε, ἢ νὰ σᾶς εἴπῃ τὶ ἐννοοῦσε, μὲ ὅσα εἶπεν.

§224Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ὑπῆρξα ἀπολύτως σαφής. Καθώρισα μίαν σειρὰν προβλέψεών σας, αἱ ὁποῖαι ἀπέτυχον, καὶ ὅταν ὡμίλησα περὶ τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ Μακαρίου, εἶπον ὅτι ἐπεχειρήσατε νὰ ἐκμαιεύσητε, καὶ μίαν λέξιν καὶ μίαν φράσιν, ἡ ὁποία νὰ ἀπεδοκίμαζεν τὴν Κυβερνητικὴν ἐπιτυχίαν εἰς τὸν Ο.Η.Ε.

§225Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῖος τὸ ἐπεχείρησεν; Νὰ τὸν κατονομάσητε.

§226Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὅτι ὑπῆρξε τοιαύτη προσπάθεια. (Φωναὶ — θόρυβος).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ὀλίγην ψυχραιμίαν.

§228Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν, κύριε Πρόεδρε, ὑβρίζῃ τὸ Κόμμα μας, θὰ πάρῃ τὴν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία τοῦ πρέπει.

§229Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ της ἰσχυρίζεται ὅτι ἐπεδιώχθη ἐκμαίευσις δηλώσεων τοῦ Ἐθνάρχου, ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὕβρις εἶναι βαρεῖα καὶ ὀφείλει νὰ κατονομάσῃ, ποῖος προσεπάθησε νὰ ἐκμαιεύσῃ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων οὐδέποτε κατεδέχθη τοιαύτας μεθόδους.

§230Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὴν συνήθειαν πολλάκις νὰ ἐπικαλῆται εἰς τὰς συζητήσεις τῆς αἰθούσης ταύτης σκέψεις ἢ ἀπόψεις ἀνευθύνους τοῦ Τύπου καὶ νὰ τὰς ἀποδίδῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§231Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ Ὑπουργός σας ἔχει τὴν συνήθειαν αὐτήν.

§232Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Πολλάκις ἀνευθύνους εἰδήσεις, τοῦ Κυβερνητικοῦ Τύπου, ἡ Ἀντιπολίτευσις τὰς ἀποδίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Προφανῶς τὸ ἴδιον συμβαίνει ἐν προκειμένῳ, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ ἀντιπολιτευόμενος Τύπος ἠκολούθησε μίαν τοιαύτην γραμμὴν καὶ κατέβαλε μίαν τοιαύτην προσπάθειαν. (Θόρυβος).

§233Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Κωδωνοκρουσίαι).

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, σᾶς παρακαλῶ...

§235Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἔχετε δώσει δείγματα καλῆς διοικήσεως τοῦ Σώματος καὶ ἔχομεν προβῆ εἰς αὐτὴν τὴν ἀναγνώρισιν. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν τὸν Ἡγέτην τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐμποδίζητε νὰ δώσῃ μίαν ὀλιγόλογον ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμποδίζω τὸν κ. Μπακόπουλον, χάριν ὑμῶν.

§237Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Μπακόπουλος θὰ ἐνέδιδε πρὸς ἐμὲ καὶ ἄνευ τοῦ κόπου σας. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὡμίλησεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ συνέβη αὐτὴν τὴν φορὰν νὰ εἶμαι αὐτήκοος. Εἶπεν, ὅτι ἐπεδιώχθη ἐκμαίευσις δηλώσεως τοῦ Ἐθνάρχου, περὶ διαφωνίας του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι, ἑπομένως, ὁ ἀνεύθυνος κυβερνητικὸς Τύπος. Εἶναι ὁ ἴδιος, ὁ ὁποῖος τὸ εἶπε καὶ τὸ ἐπανέλαβε. Καὶ διὰ τοῦτο τὸν παρακαλῶ νὰ κατονομάσῃ, ἀφοῦ ὡμίλησε εἰς δεύτερον πρόσωπον, ἀπευθυνόμενος πρὸς ἡμᾶς, ποῖοι τὸ ἐπεδίωξαν. Καὶ ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὑπερήφανον εἰς τοὺς ἀγῶνας του, οὐδέποτε κατεδέχθη τοιαύτην προσπάθειαν. (Χειροκροτήματα).

§238Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ὁ Τύπος ὁ ἀντιπολιτευόμενος εἶναι μεστὸς εἰς αὐτὰς τὰς κατευθύνσεις. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον. Δεύτερον, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐπανῆλθεν ἐπὶ ὅλων ἐκείνων τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα καὶ ἀνέπτυξεν ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐγὼ ἀντέκρουσα. Δὲν νομίζω, ἑπομένως, ὅτι ὑπάρχει λόγος, ἐπειδὴ συνέβη λόγῳ τῆς ἀσθενείας του, νὰ ἀπουσιάζῃ, νὰ ἐπαναλάβῃ καὶ αὐτὸς ὅσα εἶπε προχθὲς καὶ νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ ὅσα εἶπον εἰς ἀπάντησιν. Ἰσχυρίζεται καὶ ἐπιμένει ἐπὶ τῆς σκέψεως, ὅτι ἡ Συμπολίτευσις, διὰ ποικίλους λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν, ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν. Ἐὰν ἦτο παρὼν θὰ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀκούσῃ ποῖοι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ἀνωμαλίαν τὴν παροῦσαν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει κατάστασιν. Ἐμμένω εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ ὑποστηρίζω ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσουν τὰ ἐν τῇ Βουλῇ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ μὴ θέλουν νὰ κατανοήσουν ποία εἶναι ἡ ὑψηλὴ ἀποστολή των, καὶ ἐὰν δὲν θέλουν, κατανοοῦντα τὴν ἀποστολήν των νὰ ἐκπληρώσουν αὐτήν, σκέπτονται δέ, ὅτι ἡ μόνη ἀποστολὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι νὰ ζητῇ ἀνὰ πᾶσαν ὥραν τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία προέκυψε ἀπὸ προσφάτους ἐκλογὰς καὶ ἔργον ἐπετέλεσε ἀξιόλογον καὶ τέλος δὲν ἔχει χάσει τὴν ἐμπιστοσύνην κατὰ καμμίαν ἔνδειξιν τοῦ λαοῦ, ἐὰν αὐτὸ νομίζετε, ὅτι εἶναι Ἀντιπολίτευσις, τότε, κύριοι, ἡ διαφωνία μας εἶναι βαθεῖα. Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι εὐχόμεθα νὰ δημιουργηθῇ εἰς αὐτὴν τὴν πλευρὰν μία συμπαγής, ἰσχυρά, δημιουργικὴ κομματικὴ ἑνότης, ἡ ὁποία νὰ μᾶς διαδεχθῇ. Ἀλλὰ πότε; Ὅταν θὰ ἐπιστῇ ὁ χρόνος. Ἡ ἀνωμαλία εἶναι, ὅτι αὐτὸς ὁ παράγων τοῦ χρόνου λησμονεῖται ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων.

§239Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἀποφεύγετε τὰς ἐκλογάς;

§240Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Αὐτὴ ἡ διακοπὴ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Χανίων κ. βουλευτοῦ, ἀποτελεῖ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ τὴν λέξιν «κοινὸν τόπον», διότι κάθε φορὰν ποὺ θὰ γίνωνται ἐκλογαί, τὴν ἑπομένην θὰ δύνανται οἱ ἡττημένοι νὰ ζητοῦν νέας ἐκλογάς. Μάλιστα. Ὅταν ἔχομεν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, ὅταν ὑπάρχῃ χρόνος ἀκόμη ἐνώπιον ἡμῶν δημιουργικῆς ἐργασίας, δὲν θέλομεν ἐκλογάς. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μου. Ἑπομένως, αὐτὴ ἡ ἂς εἴπωμεν, παλινωδία καὶ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὀφειλομένη εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι οὗτος ἀπουσίαζε κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου, δὲν προσθέτει τίποτε εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν πρώτην του ἀγόρευσιν καί, οὔτε μοῦ ἐπιτρέπει νὰ προσθέσω, ἢ νὰ ἀφαιρέσω ἔστω καὶ ἕνα ἰῶτα εἰς τὴν ἰδικήν μου ἀγόρευσιν. (Χειροκροτήματα).

§241Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ θέμα συνοψίζεται ἀκέραιον εἰς τὴν ἀκόλουθον ἀρχήν: Ἰσχυρίζεται καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπάρχει μορφὴ ἀνωμαλίας. Ἐμπνεσμένη, ὅμως, καὶ ἡ ἰδία ἀπὸ ἐκτίμησιν τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος, ὤφειλεν ἀκόμη καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, πρὸς ἀποκατάστασιν γενικῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος εἰς τὴν χώραν, νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μας. Ἡ πρότασίς μας ἀποβλέπει εἰς παγίωσιν ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου, διὰ τῆς ἐπιβεβαιώσεως τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Καὶ θὰ ἐξακολουθήσωμεν, ἐν ὀνόματι τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ἐν ὀνόματι τοῦ ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου, τὸν ἀγῶνα, πρὸς κατάλυσιν τῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία σήμερον ὑφίσταται. (Χειροκροτήματα).

§242Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐπὶ 20μηνον ἐπιμένει εἰς μίαν ἐσφαλμένην ἀντίληψιν, ὑποστηρίζων, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν 6ην Ὀκτωβρίου 1955 μία ἀνωμαλία. Εἶναι γνωστόν, διότι κατ’ ἐπανάληψιν ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ λύσις ἡ δοθεῖσα τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1955, εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα, ὑπῆρξε καὶ συνταγματικῶς ἄψογος καὶ κοινοβουλευτικῶς. Θὰ ἤθελον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, διότι, ἀναφερόμενος, ὅπως λέγει εἰς τὴν βίβλον γενέσεως τῆς παρούσης καταστάσεως, ἀναφέρεται εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς τοῦ Βούλγαρη καὶ τοῦ Τρικούπη, θὰ ἤθελον νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω μίαν περίπτωσιν τοῦ 1928, διὰ νὰ κάμῃ τὴν σύγκρισιν τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐλύθη τὸ πολιτικὸν θέμα, τότε, καὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐλύθη τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1955. Τὸ 1928 ὑπῆρχε ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὅλος, νομίζω, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἦτο εὐχαριστημένος.

§243Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ... πάντως ὑπῆρξε Κυβέρνησις.

§244Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐπανῆλθε, τότε, ἀπὸ τὴν Εὐρώπην ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος καίτοι ἰδιωτεύων ἀπὸ 5ετίας, ἐζήτησε ἀπὸ τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, τὸν ἀείμνηστον Κουντουριώτην, νὰ ἀποπέμψῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δώσῃ ἐντολὴν εἰς αὐτὸν νὰ σχηματίσῃ νέαν τοιαύτην, νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν, νὰ καθιερώσῃ διὰ διατάγματος ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ ἐγένετο. (Χειροκροτήματα). Ἔκαμε, ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν 4 ἐπαναστάσεις καὶ παραβιάσεις τοῦ Συντάγματος καὶ σεῖς ὄχι μόνον δὲν διεμαρτυρήθητε, ἀλλὰ συνεπράξατε καὶ ἐνισχύσατε τὰς παραβιάσεις ἐκείνας. Ὅταν, λοιπόν, ἔχετε τὸ προηγούμενον αὐτό, εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι τὸν Ὀκτώβριον 1955 ἐδόθη μία λύσις, ἀνώμαλος εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα; (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον μετὰ 3 μῆνας, ὅπως γνωρίζετε, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη προσέφυγεν εἰς ἐκλογάς. Καὶ ὄχι μόνον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐνέκρινε τὴν δοθεῖσαν λύσιν, ἀλλὰ μοῦ ἔδωσε καὶ πλειοψηφίαν, τὴν ὁποίαν μόνον 2–3 Κυβερνήσεις κατὰ τὴν τελευταίαν 50ετίαν εἶχον εἰς τὴν χώραν μας. (Χειροκροτήματα).

§245Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὑπὸ ποίας συνθήκας κατεσκευάσθη ἡ πλειοψηφία, ἀνέπτυξα προηγουμένως. Ἀρκοῦμαι τώρα εἰς μίαν ἀπάντησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἦτο τολμηρὸς ὁ παραλληλισμός του. Διότι ὁ Παῦλος Κουντουριώτης δὲν ἀνεκάλυψε τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον. Προϋπῆρχε. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου). Συνέβαινε δ’ Ἐλευθέριος Βενιζέλος νὰ ἔχῃ προϋπάρξει...

§246Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν πρόκειται περὶ παραλληλισμοῦ, πρόκειται περὶ διαπιστώσεως μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐν πάσῃ περιπτώσει σᾶς ἀπαγορεύει νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1955 ἐδόθη λύσις ἀνώμαλος.

§247Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ περιστατικὸν δὲν ἔχει καμμίαν ὁμοιότητα, διότι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἦτο καὶ τότε ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ μεγαλυτέρου Κόμματος.

§248Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ἀνεξαρτήτως τῆς προσωπικότητος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, δὲν ἦτο, τότε, οὔτε κἂν βουλευτής.

§249Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἦτο Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας καὶ τὸν ἀνεγνώριζαν ὅλοι.

§250Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην ὅλαι αἱ πράξεις αὐταὶ ἐγένοντο ἐν ὀνόματι ἑνὸς ἰδιώτου, εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἰδικήν μου, ἐπελέγη βουλευτής, ἀνήκων εἰς τὴν πλειοψηφίαν καὶ Ὑπουργός, ὑποχρεωθεὶς νὰ ἐμφανισθῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ τυχὼν τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς προσέφυγον εἰς ἐκλογὰς καὶ ἔτυχον τῆς ψήφου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Παρατεταμένα, ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§251Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ πάλιν ὑπῆρξε μέγα ἀτύχημά σας, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Διότι εὑρίσκετε ὅτι ἡ ἰδιότης βουλευτοῦ καὶ Ὑπουργοῦ διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐπικρατεστέρα ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς μεγάλης πλειοψηφίας, τοῦ ἀναγνωριζομένου καὶ ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν ἀπὸ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§252Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἀνωμαλίας, ἐννοοῦμεν τυπικὰς παραβάσεις καὶ λέγω ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἰδικήν μου οὐδεμία συνέβη τυπικὴ παράβασις ἐνῷ εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην συνέβησαν 4 παραβάσεις τοῦ Πολιτεύματος, Λέγω, λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλούμεθα συνεχῶς τὸ τροπάριον τῆς ἀνωμαλίας ὅταν μάλιστα αἱ ἐπακολουθήσασαι ἐκλογαὶ ἐπεκύρωσαν τὴν πρᾶξιν αὐτήν.

§253Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Εἶναι σάπιο τὸ θεμέλιο.

§254Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν ἀνετέθη εἰς γνωστὸν καὶ ἔνδοξον, εἰς τὴν ἄλλην ἐπεχειρήθη τὸ ἄγνωστον...

§255Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμον, διὰ νὰ διαλύσω μίαν σύγχυσιν, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖτε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν λύσιν ἡ ὁποία ἐδόθη, τότε, εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα, δὲν νομίζω ὅτι σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ κάμνητε καὶ προσωπικοὺς χαρακτηρισμούς.

§256Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον δὲν σᾶς θίγει, διότι τότε δὲν εἶσθε Ἀρχηγὸς Κόμματος. Ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος εἶσθε ἄγνωστος, μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης εἶσθε βουλευτὴς καὶ Ὑπουργός, ἀλλὰ δὲν εἶσθε πολιτικὸς Ἀρχηγός.

§257Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ συζητήσεως ἥτις μὲ ἀφορᾷ προσωπικῶς. Γνωρίζετε, πάντως, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου ἐπὶ 22 συναπτὰ ἔτη, ἐκλεγόμενος ἀδιακόπως βουλευτής, ἐχρημάτισα δεκάκις Ὑπουργὸς καὶ ὑπηρέτησα τὸν τόπον κατὰ τρόπον πιστὸν καὶ ἔντιμον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζουν οἱ ἀντίπαλοί μου. Τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπετέλει κώλυμα νὰ ἐπιλεγῶ νὰ σχηματίσω Κυβέρνησιν; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως).

§258Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ἠρώτησε καὶ πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Περὶ ὅλων τῶν ἄλλων, ὅσα λέγει διὰ τὸ πρόσωπόν του, δὲν πρόκειται νὰ δώσω ἀπάντησιν, ἀπάντησιν θὰ δώσω ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματός του. Καὶ ἡ ἀπάντησις εἶναι, ὅτι τὴν στιγμὴν ποὺ ἐπελέγη, δὲν ἦτο πολιτικὸς Ἀρχηγὸς καὶ δὲν ἠκολουθεῖτο ἀπὸ καμμίαν πλειοψηφίαν.

§259Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Διατὶ μεταφέρετε τὴν συζήτησιν εἰς προσωπικά, ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ τυπικῶν παραβάσεων, ἐὰν ἡ λύσις ἡ δοθεῖσα τὸ 1955 ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος, ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικῆς καὶ κοινοβουλευτικῆς ἦτο ἢ ὄχι ἀνώμαλος. Ὅταν ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἡ λύσις ὑπῆρξε ἀνώμαλος λέγω ὅτι δὲν ὑποστηρίζετε ὀρθὰ πράγματα.

§260Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ διαφωνία μας.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βογιατζῆς ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ προσωπικοῦ του ζητήματος.

§262Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος. Εἶπεν ὁ κ. Μπαλτατζῆς, ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα ἀφῄρεσα ἀπὸ τοὺς ἀκτήμονας 600 στρέμματα ἀγρῶν, τὰ ὁποῖα ἐκμεταλλεύομαι. Δηλώνω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι οὐδὲν ψευδέστερον τούτου. Πρὸ 6ετίας ἡ Ἱερὰ Μονὴ προέβη διὰ δημοπρασίας, εἰς τὴν ἐνοικίασιν μιᾶς ἁλατούχου ἐκτάσεως ἀνέκαθεν ἀκαλλιεργήτου, τὴν ὁποίαν διὰ ἐπιπόνου καὶ προσωπικῆς ἐργασίας, κατώρθωσα νὰ ἀξιοποιήσω τόσον διὰ συνεχῶν ἀποπλύσεων τοῦ ἐδάφους διὰ προσθήκης εἰς αὐτὰ γύψου καὶ διὰ τῆς ἀνορύξεως ἀρτεσιανῶν φρεάτων. Τόσον διὰ τὴν ἐργασίαν μου αὐτήν, ὅσον καὶ διὰ τὰς συνεχεῖς μου προσπαθείας, διὰ τὴν ἐξύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν ἀγροτῶν καὶ διὰ τὴν ἐκ μέρους μου ἐκμάθησιν εἰς τοὺς γεωργοὺς τῶν νέων μεθόδων καλλιεργείας, ἡ Πολιτεία μὲ ἐτίμησε διὰ 38 μεταλλίων, πλεῖστα τῶν ὁποίων ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα..... (δὲν ἠκούσθη). Ἐπὶ πλέον κατώρθωσα δι’ ἐνεργειῶν μου νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τοὺς γεωργοὺς τῆς περιφερείας μου ἐξαγορασθέντα ὑπὸ τοῦ Κράτους 5.000 στρέμματα τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίας Ἀναστασίας. Καὶ ἐρωτῶ, ἐν συνεχείᾳ, τὸν κ. Μπαλτατζῆν, νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν μέχρι σήμερον ἡ Σ.Ε.Κ.Ε. ἐκμεταλλευομένη τοὺς γεωργοὺς ὡς τοὺς ἐκμεταλλεύεται, καὶ δημιουργήσασα τεράστια κεφάλαια ἀπὸ τὴν πώλησιν τῶν καπνῶν, ποὺ μὲ τόσον ἀγῶνα καὶ χύνοντες τόσον ἱδρῶτα παράγουν οἱ καπνοπαραγωγοί, ἔδωσε ἔστω καὶ μίαν δραχμὴν εἰς τοὺς πραγματικοὺς δικαιούχους τῶν κεφαλαίων αὐτῶν.

§263Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βογιατζῆς πρέπει νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν θέσιν του μὲ τοὺς ἀκτήμονας τῆς ἰδιαιτέρας του πατρίδος, τῆς Ἐπανωμῆς, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, διότι ἐκμεταλλευόμενος τὴν βουλευτικήν του ἰδιότητα, ὄχι μόνον μισθώνει ἐκτάσεις, ἀλλὰ ἐπιτυγχάνει ἀντικατάστασιν χωραφιῶν μετρίας ἀποδόσεως μὲ χωράφια ἀνωτέρας τοιαύτης καὶ προκαλεῖ κρίσιν εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀκτημόνων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς συμπαθείας, τὰς ὁποίας ἔχει εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα, ποὺ τὸν γνωρίζουν καλά, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι ἀγρίως κατεψηφίσθη.

§264Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ψεύδεσθε, κατὰ τὸν χειρότερον τρόπον.

§265Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰς Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις.... (Θόρυβος— κωδωνοκρουσίαι). Ὁ κ. Βογιατζῆς ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του, μὴ ἀκουόμενος).

§266Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Σᾶς ἠκούσαμεν μὲ πᾶσαν εὐλάβειαν καὶ σεῖς τώρα δημιουργεῖτε θόρυβον.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, κάμετε ἡσυχίαν.

§268Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βογιατζῆς, διὰ τὰς Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις, λυποῦμαι πάρα πολὺ ὅτι βουλευτὴς προερχόμενος ἀπὸ ἀγροτικὴν περιφέρειαν, ἀγνοεῖ στοιχειώδεις συνεταιριστικοὺς κανόνας. Αἱ Συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις, ἀπὸ ἐτῶν δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ ἐμὲ προσωπικῶς. Ὑπῆρξα ἱδρυτὴς τῆς Σ.Ε.Κ.Ε., ὑπῆρξα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν Πρόεδρος τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς καὶ ἀπεσύρθην ἀφήσας μίαν ἀνθοῦσαν ὀργάνωσιν. Παρῃτήθην ἀπὸ τὴν Προεδρίαν τῆς Κ.Υ. Δ.Ε.Π., τῆς Πανελληνίου Συνομοσπονδίας Συνεταιρισμῶν καὶ τῆς Σ.Ε.Κ.Ε. καὶ ἠσχολήθην μὲ τὴν πολιτικήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ κέρδη τῆς Συνεταιριστικῆς αὐτῆς ὀργανώσεως, ἔχω νὰ τονίσω τοῦτο: Ὅταν αἱ Συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις χρεωκοποῦν, τότε οἱ ἀντίπαλοι τῶν Συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων ἰσχυρίζονται ὅτι μπαίνουν εἰς τὰς Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις πρόσωπα ἀνάξια ἢ διαβλητά. Ὅταν παρουσιάζουν πλούσια ἀποτελέσματα, ὅταν παρουσιάζουν οἰκονομικὰ περισσεύματα, οἱ ἀντίπαλοι τοῦ Συνεταιριστικοῦ κινήματος δὲν ἔχουν τίποτε νὰ εἴπουν καὶ ὑβρίζουν ἀντὶ νὰ χαίρωνται. Τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ δύνανται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ διανεμηθοῦν, ἡ δὲ ΣΕΚΕ ἔχει διανείμει δισεκατομμύρια ὁλόκληρα εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς. Λυποῦμαι ὅτι ὁ κ. Βογιατζῆς ἀγνοεῖ τὰ πράγματα αὐτὰ καὶ λυποῦμαι ὅτι προέρχεται ἐξ ἀγροτικῆς περιφερείας.

§269Α. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἀνεμίχθην εἰς τὴν Συνεταιριστικὴν κίνησιν, πολὺ πρὶν ἀπὸ τὸν κ. Μπαλτατζῆν καὶ ὁ Συνεταιρισμὸς τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὁ ἴδιος ἵδρυσα, τότε, ἔκαμε τὴν συγκέντρωσιν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Οἱ Συνεταιρισμοὶ ἔχουν σκοπὸν τὴν ἐξύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα ἀποκομίζει ἡ Σ.Ε.Κ.Ε. δὲν τὰ δίδει εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ δὲν γνωρίζω τὶ ὠφελοῦνται οἱ παραγωγοὶ ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν αὐτήν, ἡ ὁποία τοὺς ἐκμεταλλεύεται.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Λοϊζίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§271Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Εὐχή μου εἶναι, μετὰ τὰς ἀποψινὰς θυέλλας, νὰ ἔχωμεν δι’ ὀλίγα λεπτὰ γαλήνην, διὰ νὰ δώσω μερικὰς διευκρινίσεις, ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὑπέβαλεν ἕνα ἐρώτημα. Λυποῦμαι δὲ διότι ὁ κ. Παπανδρέου, ἐνῷ ἐγνώριζεν ὅτι πρόκειται νὰ ἀπαντήσω, δὲν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ παραμείνῃ νὰ μὲ ἀκούσῃ.

§272Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἦτο ἄρρωστος, κύριε συνάδελφε.

§273Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Παραδέχομαι τὸν σοβαρὸν λόγον τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ ἀπάντησις, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν ἔδωσα εἰς χθεσινὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Θ. Τσάτσου, νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ἱκανοποιητικὴν ἀπάντησιν καὶ διὰ τὸν κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναφέρω ἐν συνεχείᾳ, ἀναπτύσσων τὸ θέμα ἐν λεπτομερείαις. Τὸ ἐρώτημα, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο πολὺ σοβαρόν, διότι ἀφεώρα, δύναται νὰ εἴπῃ κανείς, τὴν βάσιν εἰς τὴν ὁποίαν στηρίζεται σήμερον ἡ ἐξέλιξις τοῦ Κυπριακοῦ, δηλαδὴ τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν γνώμην μου. Εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν νὰ δύναται νὰ ἐπιδιωχθῇ αὐτοδιάθεσις τῆς Κύπρου; Ἡ ἀπάντησίς μου ἦτο ἡ ἑξῆς: Λυποῦμαι, διότι γίνεται σύγχυσις μεταξὺ τῆς θεωρίας Μένον καὶ τῆς προτάσεως Μένον ἢ μᾶλλον τῆς ἀποφάσεως ἡ ὁποία ἐλήφθη, κατόπιν προτάσεως Μένον, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἀποδίδεται ἡ σημασία ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν καὶ ἡ ὁποία, ὡς ἡρμηνεύθη, ἀπὸ Ἀντιπροσωπείας εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, δὲν ἀποκλείει ἐπιδίωξιν αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Ἡ ἀπάντησις αὐτὴ ἐφάνη τόσον παράδοξος καὶ ἀπογοητευτικὴ διὰ τὸν κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἔδωσε ἕνα χαρακτηρισμὸν διὰ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, τὸν ὁποῖον ἀποφεύγω νὰ ἐπαναλάβω καὶ λυποῦμαι, διότι ὑπῆρξα ἀφορμὴ τοιούτου χαρακτηρισμοῦ. Καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο αἰσθάνομαι ἰδιαιτέραν ὑποχρέωσιν νὰ δείξω ὅτι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωκα ἦτο δικαιολογημένη. Θὰ ἐξηγήσω ὅμως καὶ πῶς συνέβη νὰ γίνῃ κἄποια ἔκπληξις, ὡς πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς ἀποφάσεως.

§274Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν τὸ ἠμφισβήτησεν ὁ κ. Ἀρχηγός. Εἶπεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμε ἀντίθετον ἑρμηνείαν.

§275Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἶπεν ὅτι ἐπειδὴ ὁ Ο.Η.Ε. πιστεύει ὅτι ἡ ἀπόφασις περιλαμβάνει καὶ τὴν αὐτοδιάθεσιν εἶναι «Δρομοκαΐτειον».

§276Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ περιμένω νὰ ἀκούσω τὶ θὰ εἴπῃ ὁ κ. Λοϊζίδης. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα.

§277Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Δικαιολογῶ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσα, ὅτι δηλαδή, ἐδόθη τοιαύτη ἑρμηνεία. Πρόκειται – καὶ ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Θ. Τσάτσον, ὁ ὁποῖος κατέχει τὰ πρακτικὰ – πρόκειται περὶ τῶν πρακτικῶν τῆς 22ας Φεβρουαρίου, ὥρα 4.50′ ἀπογευματινή. Ὁ Αἰγύπτιος ἀντιπρόσωπος – θὰ ἀναφέρω μόνον δύο Ἀντιπροσωπείας – ἔλεγε: «.... (ἀναγινώσκει)....». Καὶ ἐν μεταφράσει: «Ἡ υἱοθέτησις τῆς ἀποφάσεως, εἶναι ἕνα ἐνθαρρυντικὸν βῆμα πρὸς μίαν εἰρηνικὴν ἱκανοποιητικὴν καὶ δικαίαν λύσιν τοῦ προβλήματος, λύσιν ἡ ὁποία θὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἐπιθυμίας τοῦ λαοῦ τῆς Κύπρου, συμφώνως μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ Χάρτου καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως». Ἐπίσης, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Μεξικοῦ εἶπε: «Πρακτικὰ σελὶς 43): «Μία δημοκρατικὴ λύσεις περιλαμβάνει τὸ ἐνδεχόμενον ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ χώρα μου ἔδωσε πάντοτε τὴν μεγίστην ὑποστήριξιν». Βλέπετε, κύριοι συνάδελφοι, πόσον ἀκριβῶς ἐπέδωσα τὸ νόημα τῆς ἀποφάσεως.

§278Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ σᾶς ἀπευθύνω τὸ ἑξῆς ἐρώτημα: Χθὲς ὑπεστηρίξατε καὶ πιστεύω ὀρθῶς, τὴν ἄποψιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει συμφέρον νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἀπόφασιν ἀπομονουμένην ἀπὸ τὰς διεξαχθείσας συζητήσεις καὶ ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω ἐὰν ἡ μνημόνευσις τῶν συζητήσεων ἐγένετο διότι μετεβάλατε γνώμην ἢ ἐμμένετε τυχὸν πρὸς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξατε χθές.

§279Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Θέλω νὰ δικαιολογήσω πόσον ἦτο ὀρθὴ ἡ ἀπάντησίς μου καὶ πόσον ἀπρεπὴς ὁ ἰσχυρισμὸς εἰς βάρος τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ τώρα ἔρχομαι ἀκριβῶς εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖτε. Εἶπον ὅτι πρέπει νὰ προσέχωμεν. Ἄλλο ἡ θεωρία Μένον καὶ ἄλλο ἡ πρότασις Μένον, σήμερον δὲ προσθέτω ἀκόμη, ἄλλο ἡ ἀπόφασις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Κύριοι συνάδελφοι, κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν θεωρίαν. Ἔχουν λεχθῆ πολλὰ δι’ αὐτήν. Καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ὡμίλησα καὶ ἔγραψα ἐπ’ αὐτῆς.

§280Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἰδίως διὰ τὴν ἐθνότητα!

§281Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Εἶναι μία θεωρία τὴν ὁποίαν ἀπὸ δύο ἐτῶν ἀκούομεν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Προσεπαθήσαμεν νὰ ἀλλάξωμεν τὰς πεποιθήσεις καὶ τὰς δοξασίας τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἰνδικῆς Ἀντιπροσωπείας κ. Μένον, τὰς ὁποίας δὲν συμμερίζονται οὔτε τὰ ἄλλα μέλη τῆς Ἀντιπροσωπείας του. Ἀλλὰ τοῦ ἔχει μπῆ εἰς τὸ κεφάλι ὅτι ἡ Κύπρος πρέπει νὰ γίνῃ ἕνα χωριστὸ καὶ ἀνεξάρτητο Κράτος. Ἴσως ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως νὰ μὴ πρέπει νὰ λάβωμεν τόσον ἄσχημα τὸ θέμα καὶ ἰδίως νὰ μὴ ἐκτρεπώμεθα εἰς ὕβρεις, τὰς ὁποίας δυστυχῶς, ἐν Ἑλλάδι ἀκούομεν καὶ ἀναγινώσκομεν εἰς βάρος ἑνὸς τόσον σοβαροῦ καὶ δυναμικοῦ παράγοντος εἰς τοὺς κύκλους τοῦ Ο.Η.Ε., τοῦ ὁποίου ἴσως αὔριον πάλιν ἀντιμετωπίσωμεν μίαν ὡρισμένην στάσιν ἔναντι τοῦ Κυπριακοῦ. Διὰ τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα προσεκτικοί. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἰνδικῆς Ἀντιπροσωπείας, δὲν εἶχε ὑποβάλει πρότασιν σύμφωνον μὲ τὰς ἀντιλήψεις του αὐτάς. Βεβαίως ἀπὸ τὸν καιρὸ ποὺ ἐνεγράφη τὸ Κυπριακὸν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, μέχρι τῆς συζητήσεώς του, τὶ νομίζετε ὅτι γίνεται ἐκεῖ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη; Εἰς τοιαύτας περιπτώσεις καθημερινῶς γίνονται ἐπαφαὶ καὶ καθημερινῶς ἀνταλλάσσονται ἀπόψεις. Τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον ἦτο; Νὰ μὴ ὑποβληθῇ καμμία πρότασις σύμφωνος μὲ τὰς δοξασίας Μένον, διότι, ἐὰν ὑπεβάλετο τοιαύτη πρότασις, θὰ εἶχεν ὅλως διόλου ἄλλην μορφήν. Μὴ νομίσητε ὅτι δὲν ὑπάρχουν προηγούμεναι ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀναφέρουν ἀνεξαρτησίαν. Ἔχω ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐνώπιόν μου ἀπόφασιν τοῦ 1952, ἀφορῶσαν τὴν Τύνιδα ἡ ὁποία ὁμιλεῖ ρητῶς περὶ μιᾶς διαδικασίας ἡ ὁποία νὰ ὁδηγῇ πρὸς αὐτοκυβέρνησιν. Ἑπομένως, ὑπάρχουν ἔννοιαι ἀνάλογοι πρὸς τὴν θεωρίαν Μένον. Ἀλλά, τὶ συνέβη, κύριοι; Ἀρκεῖ νὰ ἀναγνώσητε τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχε ληφθῆ διὰ τὴν Ἀλγερίαν, νὰ ἀναγνώσητε καὶ τὴν ἀπόφασιν περὶ Κύπρου, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὶ συνέβη. Διότι, πράγματι ὡς πρὸς τὸ Κυπριακόν, εἶχον ὑποβληθῆ προτάσεις τῆς Ταϋλάνδης καὶ τοῦ Ἰράν. Ἐπειδὴ ὅμως, αὐταὶ ἔτεινον νὰ βοηθήσουν τὴν Τουρκικὴν θέσιν, δηλαδὴ νὰ ὁδηγήσουν πρὸς διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῶν τριῶν Δυνάμεων, καὶ ὄχι μεταξὺ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, συνήντησαν τὴν ἰδικήν μας ἀντίθετον στάσιν καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἐπροχώρησαν. Τότε, εἰς στιγμὴν κἄποιου ἀδιεξόδου, καὶ ἐπικρατοῦντος τοῦ συμβιβαστικοῦ πνεύματος, ὁ Μένον προσεπάθησε νὰ προσαρμόσῃ τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἐλήφθη διὰ τὸ Ἀλγερινόν, καὶ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔγιναν διάφοροι συνεννοήσεις καὶ ἐπεμβάσεις καὶ ὅπως ἐλέχθη καὶ χθές, ἐνῷ εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ Ἀλγερίου γίνεται λόγος περὶ principles ἀρχῶν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, εἰς τὴν ἰδικήν μας, διὰ νὰ εἶναι πληρεστέρα καὶ νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ κείμενον τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, προσετέθη καὶ ἡ λέξις purposes σκοπῶν. Ἑπομένως, ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία ἐλήφθη, δὲν περιέχει καθόλου τὴν θεωρίαν Μένον. Ἀλλ’ οὔτε εἶναι κἄν αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ πρότασις Μένον. Ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία ἐλήφθη εἶναι μία βελτίωσις τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία εἶχε ληφθῆ διὰ τὸ Ἀλγερινόν. Αὐτά, νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο ἀνάγκη νὰ λεχθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διότι ἡ ἀπόφασις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἶναι σήμερον ἡ βάσις εἰς τὴν ὁποίαν στηρίζεται ὁ Κυπριακὸς λαός. Ἀκριβῶς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν οἱ Δήμαρχοι τῆς Κύπρου κατηγόρησαν τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐνῷ προσεκλήθη νὰ ἐπαναλάβῃ διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, τοῦ Ἐθνάρχου Μακαρίου καὶ ἐνῷ ἡ Ἐθνικὴ Ὀργάνωσις τῶν Κυπρίων ἀνέστειλε πᾶσαν δρᾶσιν διὰ νὰ δημιουργηθῇ εἰρηνικὴ ἀτμόσφαιρα ἐπαναλήψεως διαπραγματεύσεων, ἐν τούτοις ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν συμμορφούται πρὸς τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Διὰ τοῦτο πρέπει τὴν πίστιν αὐτὴν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ὅτι βάσει τῆς ἀποφάσεως δύναται καὶ τὴν αὐτοδιάθεσίν του νὰ ζητήσῃ – διότι ἡ κυριωτέρα ἀρχὴ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως – τὴν πίστιν αὐτὴν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ δὲν δικαιούμεθα νὰ τὴν κλονίσωμεν. Ἦτο ἀνάγκη διὰ τοῦτο νὰ δώσω τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως, διότι, ποῖαι εἶναι αἱ ἀρχαὶ καὶ οἱ σκοποὶ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐξηγεῖται ἀπὸ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ ὄχι ἀπὸ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Μένον. Ἐξ ἄλλου, κύριοι συνάδελφοι, εἰς μερικὰς μεμψιμοιρίας, ὡς πρὸς τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ κάμῃ τὴν ἑξῆς ἁπλῆν σκέψιν: Ποῖοι σήμερον ζητοῦν τὴν ἐφαρμογήν της καὶ ποῖοι τὴν ἀποφεύγουν; Οἱ Κύπριοι, ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἠμποροῦν νὰ στηρίξουν κἄτι εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, νὰ τὴν πάρουν ὡς ἀφετηρίαν, δι’ αὐτὸ τὴν λαμβάνουν ὡς βάσιν καὶ ζητοῦν τὴν ἐφαρμογήν της. Οἱ ἀντίπαλοι ἀποφεύγουν τὴν ἐφαρμογήν της καὶ τοῦτο μόνον τὸ γεγονὸς ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ὅτι εἶναι μία ἱκανοποιητικὴ βάσις πρὸς περαιτέρω πρόοδον τοῦ ζητήματός μας. Ὑπεβλήθη, ὅμως, χθές, τὸ ἐρώτημα ἐὰν ἡ προσθήκη ἀρχαὶ καὶ σκοποὶ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι ὅτι προσετέθη κατόπιν ἐπιμονῆς τῶν Ἄγγλων. Κύριοι συνάδελφοι, ἀρκεῖ νὰ παρακολουθήσῃ κανεὶς ὄχι ἐπὶ μακρὰ ἔτη, ὅπως εἶχον τὴν τιμὴν ἐγώ, ἀλλὰ ἔστω καὶ ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι καθένας ὁ ὁποῖος ἔχει ἕνα ζήτημα ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὁ ἴδιος ὁ ἐνδιαφερόμενος φροντίζει νὰ στηρίξῃ τὴν ἀπόφασιν εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ τοὺς σκοποὺς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἐπιδιώκει νὰ μποῦν αὐταὶ αἱ λέξεις μέσα ὄχι ὁ ἀντίδικος, ὁ ἀντίπαλος, ὁ ὁποῖος ἔχει κάθε συμφέρον νὰ ἀγωνίζεται νὰ μὴ μποῦν αἱ λέξεις, ἢ νὰ μποῦν κατὰ τὸ ἥμισυ. Ὅπως ὁ Εἰσαγγελεύς, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖ μίαν ὑπόθεσιν, ἀναφέρεται εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος, βάσει τῶν ὁποίων προσάπτει μίαν κατηγορίαν. Ἐπομένως, μοῦ φαίνεται παράδοξον νὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα ἐὰν οἱ Ἄγγλοι ἐπεδίωξαν νὰ μποῦν αἱ λέξεις ἀρχαὶ καὶ σκοποὶ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἰς τὴν ἀπόφασιν. Οὐδέποτε ἐκεῖνος, ἐναντίον τοῦ ὁποίου στρέφεται μία προσφυγὴ ζητεῖ νὰ στηρίξῃ τὴν ὑπεράσπισίν του ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, διότι ἀκριβῶς ἀρχαὶ καὶ σκοποὶ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἶναι ἡ βάσις τῆς προσφυγῆς διὰ τὴν ὁποίαν προσφεύγει καὶ ζητεῖ τὸ δίκαιόν του προσφεύγων. Ἴσως, ὅμως, ἡ ἀμφισβήτησις νὰ ἔγκειται εἰς τοῦτο: Δὲν ἐλέχθη μόνον χθὲς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλον, ἀλλὰ ἐλέχθη εἰς προηγουμένην συζήτησιν. Μήπως ἐπειδὴ εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2 τῶν ἀρχῶν καὶ σκοπῶν ὑπάρχει ἡ ἐξαίρεσις ὅτι δὲν δύνανται τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη νὰ ἐπέμβουν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῶν κρατῶν, μήπως ἡ Ἀγγλία ἐπεδίωξε νὰ μπῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα διὰ νὰ ἔχῃ ἕνα παράθυρο ἀνοικτό, ὥστε νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι ἐσωτερικόν της ζήτημα τὸ Κυπριακόν. Καὶ πάλιν νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι τὸ ἐρώτημα ἦτο πολὺ ἀφελὲς τὸ δι’ ὅσους παρακολουθοῦν τὰς ἐξελίξεις τοῦ Κυπριακοῦ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἰς τοιαῦτα ζητήματα, ὅπως εἶναι τὰ ἀποικιακά, σχεδὸν ἐν ὁμοφωνίᾳ, τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ἀποφαίνονται ὅτι τοιαῦτα ζητήματα εἶναι ζητήματα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἐὰν ἦτο παρὼν ὁ κ. Σ. Βενιζέλος, θὰ ἔλεγον πόσον ἐπέμενον ἀπὸ τὸ 1950 καὶ τὸ 1951 ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ φοβούμεθα εἰς τὴν Ἑλλάδα τοιαύτην ἔνστασιν. Ἀκριβῶς καθυστεροῦσαν τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, διότι ἐφοβοῦντο μίαν τοιαύτην ἔνστασιν. Αὐτὸ τὸ θέμα τὸ εἶχον μελετήσει ἀπὸ τὸ 1950 καὶ ἔχω γράψει καὶ μίαν μελέτην εἰδικήν. Ἀπὸ τὰ πράγματα φαίνεται πόσον ἁπλοῦν εἶναι τὸ θέμα, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ διστάζωμεν. Μάλιστα, χαρακτηριστικῶς, θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἀναφέρω καὶ τοῦτο ἀκόμη. Καὶ ἐκεῖ ποῦ θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ὅπως τὸ πῶς μεταχειρίζονται οἱ Νοτιοαφρικανοὶ τοὺς ἐγχρώμους, ποὺ ἠμποροῦσε νὰ πῇ κανεὶς ὅτι στὸ τέλος εἶναι καὶ τὸ Κράτος των. Εἶναι ἕνα ζήτημα ἰδικό των καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος σχεδὸν ἐν ὁμοφωνίᾳ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ἀποφαίνονται ὅτι εἶναι ζήτημα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Ἀλγερίου πάλιν ἐνῷ ἐθεωρεῖτο ὡς ἐπαρχία Γαλλικὴ δυνάμει συνταγμάτων καὶ νόμων, ἐν τούτοις τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη συνεζήτησαν τὸ ζήτημα. Ἀφοῦ συνεζήτησαν τὸ ζήτημα ἐν ἐκτάσει καὶ βγῆκε ἀπόφασις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν ὅτι δύνανται νὰ ἰσχυρισθοῦν οἱ Ἄγγλοι ὅτι πρόκειται περὶ ἐσωτερικοῦ ζητήματος;

§282Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἀναφέρω ἕνα ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἀφοῦ ὑποστηρίζετε ὅτι εἶναι ἐσωτερικὸν τὸ θέμα, διατὶ δὲν ὑποβάλλετε ἀναφορὰν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, διὰ τὴν Κομητείαν τοῦ Μάντζεστερ καὶ ὑποβάλλετε διὰ τὴν ἀποικίαν Κύπρου;

§283Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐρωτήσατε αὐτό;

§284Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Τὸ ἠρώτησα καὶ ἀμφιβάλλω ἐὰν θὰ τὸ ἐρωτούσατε καὶ σεῖς ἐὰν εἴσαστε ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην.

§285Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀσχολοῦμαι μὲ τὴν διπλωματίαν.

§286Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Ἐν συμπεράσματι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀπόφασις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ ὁποία, ὅπως εἶπον εἰς τὴν προηγουμένην ὁμιλίαν μου, δὲν εἶναι λύσις τοῦ Κυπριακοῦ, ἀλλὰ διαγράφει διαδικασίαν πρὸς λύσιν, δὲν ἀποκλείει ἀπὸ τὸν Κυπριακὸν λαὸν νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν αὐτοδιάθεσίν του. Αὐτὸ εἶναι τόσον καθαρόν, ὅπως μαθηματικῶς δύο +δύο ἴσον 4 καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι τὸ ζήτημα τῆς προσφυγῆς τῆς Ἑλλάδος, ὅσον ἀφορᾶ τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ἐὰν αἱ διαπραγματεύσεις δὲν ἀποδώσουν τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, θεωρεῖται ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ τοῦτο εἶναι γεγονός, κατὰ σχετικὴν ἐπιφύλαξιν, τὴν ὁποίαν ἔχει κάμει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπίσης εἶναι ἀληθὲς ὅτι μέχρι σήμερον, ἀπὸ Ἀγγλικῆς πλευρᾶς, ἠμπορεῖ νὰ εὑρίσκωνται οἱαδήποτε ἄλλα προσχήματα, ἀλλὰ οὐδέποτε ἐξ Ἀγγλικῆς πλευρᾶς διετυπώθη ἰσχυρισμὸς ὅτι προκύπτει ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ὅτι ὁ Κυπριακὸς λαὸς δὲν ζητεῖ ἢ δὲν ἐπιδιώκει ἢ δὲν δύναται νὰ ἐπιδιώξῃ αὐτοδιάθεσιν. Κατόπιν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὀλίγας μόνον λέξεις, ὅσον ἀφορᾶ ἓν θέμα συχνάκις ἀκουόμενον σχετικῶς μὲ τὸ Κυπριακὸν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν ὡς Κύπριος νὰ καταβάλλεται προσοχὴ διότι εὑρισκόμεθα ἐν μέσῳ ἀγῶνι καὶ ἐνώπιον ἐξελίξεων. Ἐννοῶ τὸ νὰ ὑποστηρίζωμεν ὡρισμένα συνθήματα, χωρὶς νὰ σκεπτώμεθα κατὰ βάθος ποίας ἐξελίξεις δυνάμεθα νὰ ἀντικρύσωμεν. Ἂς περιορισθῶ εἰς τὴν παρατήρησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως ἐτόνισαν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὅτι αἴτημά της ἢ αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ Κυπριακοῦ λαοῦ, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ἡ αὐτοδιάθεσις ἐντὸς τακτῆς καὶ εὐλόγου προθεσμίας ἢ κατὰ νέαν διατύπωσιν αὐτοδιάθεσις κατωχυρωμένη χρονικῶς.

§287Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τοῦ Μακαρίου, δηλαδή.

§288Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Ὅπως ἔχω ἀναφέρει καὶ εἰς προηγουμένην ὁμιλίαν, ὄχι διὰ νὰ πλειοδοτήσω, ἀλλὰ διὰ νὰ εἴπω δύο λόγια, ὅσα ἠμπορῶ νὰ εἴπω δι’ αὐτὸ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον χρειάζεται μεγάλην προσοχήν. Εἶπον εἰς τὴν προηγουμένην ὁμιλίαν: Διατὶ αὐτοδιάθεσις ἐντὸς τακτῆς καὶ εὐλόγου προθεσμίας καὶ ὄχι ἄμεσος αὐτοδιάθεσις; Κύριοι, τὸ αἴτημα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, εἶναι ἄμεσος αὐτοδιάθεσις. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ ὅλων ἡμῶν ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέτομεν αὐτὸν τὸν περιορισμὸν τῆς τακτῆς καὶ εὐλόγου προθεσμίας ἢ κατοχυρωμένης χρονικῶς, κάμνομεν μίαν ὑποχώρησιν, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, ποῦ ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ. Ποῖος θὰ ὁρίσῃ, τὸ ποία θὰ εἶναι ἡ τακτὴ καὶ εὔλογος προθεσμία, ποῖος θὰ ὁρίσῃ τὰ χρονικὰ ὅρια; Ἔπειτα δὲ ἐσκέφθητε ποτέ ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ χρονικοῦ περιορισμοῦ, τὶ θὰ γίνῃ ἐν τῷ μεταξύ, κατὰ τὸν χρονικὸν αὐτὸν περιορισμόν; Κάτι πρέπει νὰ γίνεται εἰς τὴν Κύπρον κατ’ αὐτὸν τὸν χρονικὸν περιορισμόν. Κατὰ τὸ μεσοδιάστημα αὐτό, τί θὰ ὑπάρχῃ, κύριοι, θὰ ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἀγγλικὴ κυριαρχία ἢ ἀπολυταρχία ἢ στρατοκρατία, θὰ ὑπάρχῃ αὐτοκυβέρνησις, θὰ ὑπάρχῃ ἀνεξαρτησία; Θέτω τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ δι’ ὅσους ἰσχυρίζονται αὐτὰ τὰ πράγματα, χωρὶς νὰ προβλέπωνται ἐξελίξεις. Διὰ τοῦτο τὸ αἴτημά μας, πρὸς τὸ παρόν, εἶναι ἁπλῶς ἄμεσος αὐτοδιάθεσις. Ὅταν ὑποβληθῇ οἱαδήποτε πρότασις, ἡ ὁποία νὰ περιέχῃ χρονικὸν περιορισμόν, τότε θὰ εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ κρίνωμεν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν, διότι ἐξαρτᾶται καὶ ἀπὸ ἄλλους παράγοντας ποία θὰ εἶναι ἡ κατάστασις εἰς τὴν Κύπρον, ποῖος θὰ ἔχῃ ἐν τῷ μεταξὺ τὴν εὐθύνην διὰ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν κυριαρχίαν εἰς τὴν Κύπρον, κατὰ τὸ ἐνδιάμεσον διάστημα, τὸ ὁποῖον βάζετε ὅσοι ὁμιλεῖτε περὶ χρονικοῦ περιορισμοῦ ἢ περὶ τακτῆς καὶ εὐλόγου προθεσμίας. Αὐτὰ τὰ πράγματα προϋποθέτουν ἕνα μέσον διάστημα. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ στηριζώμεθα εἰς τοιαῦτα συνθήματα προτοῦ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ τὴν κρίνωμεν ἀναλόγως τῶν συνθηκῶν αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς παρουσιασθοῦν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Διὰ τοῦτο ἤκουσα μίαν διακοπήν. «Μὰ κἄτι τέτοιο εἶχεν ὑποστηρίξει ὁ Ἐθνάρχης Μακάριος». Ὄχι, κύριοί μου. Προσέξατε. Ὁ Ἐθνάρχης Μακάριος, ὅταν ἐρωτᾶται περὶ τοιούτου θέματος, πάντοτε ὁμιλεῖ «περὶ ἐξησφαλισμένης αὐτοδιαθέσεως». Καὶ αὐτό, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ εἴπω, εἶναι μία διατύπωσις διπλωματικωτέρα καὶ πολιτικωτέρα ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην διατύπωσιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ αἴτημα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ εἶναι ἡ ἄμεσος αὐτοδιάθεσίς του καὶ μὲ αὐτὸ τὸ περιεχόμενον προβάλλεται καὶ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη διὰ τῆς προσφυγῆς. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καιρὸς — νομίζω — νὰ μὴ ματαιοπονοῦμεν, ἑρμηνεύοντες ὡς πρὸς τὸ τί ἔχει γίνει μέχρι σήμερον, κείμενα, ἀποφάσεις κ.λ.π. καὶ ἂς ἴδωμεν τί συμβαίνει αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ πῶς θὰ προχωρήσωμεν ἐμπρός. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἔχω νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς: Μὴ νομίζετε, ὅτι πρόκειται περὶ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον, βάσει μιᾶς ὁμολογίας, θὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν. Καὶ ἡμεῖς εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ ἐγὼ μάλιστα προσωπικῶς, ἐστηρίχθην εἰς μίαν ἐπίσημον ὁμολογίαν τοῦ σημερινοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ὅταν ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων ἀνεγνώρισε τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως διὰ τὴν Κύπρον, ὡμολόγησεν ὅτι ἡ Κύπρος εἶχεν ὑψηλὸν πολιτισμόν, ὅταν οἱ Ἄγγλοι εὑρίσκοντο εἰς πρωτόγονον κατάστασιν. Τὰ ἐπεκαλέσθην. Ἐὰν ἦτο δικαστήριον, θὰ ἔλεγεν: Ἀναγνωρίζει ἀρχὴν αὐτοδιαθέσεως, ὡμολόγησε πολιτισμὸν εἰς Κύπρον, ἑπομένως, βγάζω ἀπόφασιν αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Κύριοι, δὲν λύονται, δυστυχῶς, ἔτσι τὰ ζητήματα. Ἑπομένως, ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὴν πραγματικότητα, πῶς θὰ διεξαγάγωμεν τὸν ἀγῶνα περαιτέρω, ἀντὶ νὰ ματαιοπονοῦμεν, νὰ ἀναδιφῶμεν τὰ κείμενα τοῦ τὶ ἔχει γίνει εἰς τὸ παρελθόν, καὶ νὰ ἑρμηνεύωνται ἐνταῦθα διαφοροτρόπως. Ὡς γνωρίζετε, ὁ ἀγὼν εἰς τὴν Κύπρον συνεχίζεται, καὶ συνεχίζεται σκληρός. Τὸ εὐχάριστον εἶναι, ὅτι ὑφίσταται τὸ ἀγωνιστικὸν πνεῦμα τῆς Κύπρου, τὸ ὁποῖον ἔχει γίνει τόσον καταφανές, ἐκδηλωθὲν πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἡμερῶν, ὅταν ἔγινε τὸ μνημόσυνον τῶν δύο μαρτύρων, τοῦ Μιχαὴλ Καραολῆ καὶ τοῦ Ἀνδρέου Δημητρίου. Εἶναι συγκινητικόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναγνώσῃ κανεὶς εἰς τὴν Κυπριακὴν ἐφημερίδα, πῶς εἰς τὸ ἀπομεμακρυσμένον πτωχικὸν χωρίον τοῦ Καραολῆ, περὶ τὰς 10.000 Κύπριοι, μὲ ἑκατοντάδας αὐτοκίνητα καὶ μὲ Ἑλληνικὰς σημαίας, ἀψηφοῦντες τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις, τοὺς περιορισμοὺς καὶ τὰς φυλακίσεις, παρέστησαν εἰς τὴν ἱεροτελεστίαν αὐτοῦ τοῦ μνημοσύνου καὶ ἐξεδήλωσαν τὰ αἰσθήματά των. Ὅταν δὲ παρήλαυνε τὸ πλῆθος, ὅπως ἀναγράφει ἡ ἐφημερὶς αὐτή, καίτοι εὑρίσκεται ὑπὸ ἔλεγχον καὶ διατρέχει τὸν κίνδυνον λογοκρισίας, δάση ὁλόκληρα ἦσαν αἱ ἑλληνικαὶ σημαῖαι τοῦ πλήθους, τὸ ὁποῖον ἐβάδιζε, διὰ νὰ ἀποτίσῃ φόρον τιμῆς εἰς τοὺς ἥρωας τούτους. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τοιοῦτον ἡρωϊκὸν πνεῦμα, εἰς τὴν Κύπρον, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς Κυπρίους καὶ τὴν ἡγεσίαν των καὶ ὅτι τὸ Κυπριακὸν ζήτημα εὑρίσκεται εἰς καλὰς χεῖρας. Χρέος ἰδικόν μας εἶναι, νὰ τοὺς βοηθοῦμεν, ἀντὶ νὰ παρέχωμεν τὴν εἰκόνα, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἴδιοι εὑρισκόμεθα εἰς ἀμφιβολίας ἢ εἰς διαφωνίας μεταξύ μας, ὡς πρὸς τὴν πορείαν τοῦ ἀγῶνος.

§289Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶναι οὐσιῶδες, νὰ διαπιστωθῇ, ὅτι, ἐὰν ὑπῆρξαν διαφωνίαι, ὡς πρὸς τὴν μέθοδον τῆς ἐπιδιώξεως, δὲν ὑπῆρξεν, οὐδέποτε οὐδεμία διαφωνία, ὡς πρὸς τοὺς σκοπούς. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ μνημόνευσις τῶν διαφορῶν πρέπει νὰ γίνεται, χωρὶς αὐτὴν τὴν διάκρισιν, ἡ ὁποία διάκρισις εἶναι ἀπαραίτητος, διὰ νὰ μὴ βλάπτουν τὰ ὅσα σεῖς λέγετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν ἀγῶνα.

§290Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Δέχομαι εὐχαρίστως τὴν διάκρισιν. Ἀκριβῶς ἡ παρατήρησίς μου ἔτεινεν εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε καὶ ὄχι εἰς τὸ νὰ τονίσω τὰς διαφωνίας. Ἤθελον νὰ τονίσω, ὅτι ὁ σκοπός μας εἶναι ἑνιαῖος.

§291Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἰδικός σας προορισμός.

§292Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Ἡ διακοπή σας μοῦ ἐνεθύμησεν, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν χθεσινὴν διαπίστωσιν, ὅτι τὸ κείμενον τῆς ἀποφάσεως ἑρμηνευόμενον ὡς ἑρμηνεύεται, ὡς ἓν νομικὸν κείμενον, ἐφ’ ὅσον ἀναφέρεται εἰς ἀρχὰς καὶ σκοποὺς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, κυριωτέρα δὲ ἀρχὴ εἶναι ἡ αὐτοδιάθεσις, ἐπιτρέπει εἰς τοὺς Κυπρίους νὰ εἶναι ἥσυχοι ὅτι τοῦτο δὲν τοὺς ἀποκλείει τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως. Κάμνω αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν, στηριζόμενος εἰς τὴν καλὴν πίστιν καὶ τὴν συνεργασίαν τοῦ συναδέλφου κ. Τσάτσου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑρμηνείαν τῆς ἀποφάσεως.

§293Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Καὶ πάλιν, κύριε Λοϊζίδη, θὰ ἐπεθύμουν διὰ νὰ δώσω εἰς τὴν διαπίστωσίν σας μεγαλυτέραν βαρύτητα, νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ὄχι μόνον ἕνας ἁπλοῦς βουλευτής, ὅπως ἐγώ, προέβη εἰς τὴν διαπίστωσιν ταύτην, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§294Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Ἔχετε δίκαιον. Πράγματι, χθές, ἔτσι συνέβη. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴν τὴν ἑσπέραν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔκαμε μίαν παρατήρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δοθῇ μία σύντομος ἀπάντησις. Εἶπεν ὅτι: «Καθηλώθη ἐν Ἀθήναις ὁ Ἐθνάρχης Μακάριος». Κύριοι συνάδελφοι, δὲν παρῆλθε μῆνας, ἀφ’ ὅτου ὁ Ἐθνάρχης εἶναι ἐδῶ. Ἀφοῦ ἤκουσεν ἑκατοντάδας Κυπρίων καὶ ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν πολιτικὸν κόσμον ἐμελέτησε τὴν κατάστασιν καὶ ἑτοιμάζεται σχέδιον ἐξορμήσεως, προωθήσεως τοῦ Κυπριακοῦ. Ἑπομένως, δὲν δύναται κανεὶς νὰ ὁμιλῇ περὶ καθηλώσεως. Ὁ Ἐθνάρχης τῆς Κύπρου εἶναι ἐν πλήρει συνειδήσει, τοῦ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς καὶ ὁ Κυπριακὸς λαὸς θὰ λάβουν γνῶσιν τῶν περαιτέρω διαβημάτων. Ἐπίσης θέλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, τελειώνων τὸν λόγον μου. Ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προανήγγειλεν ὅτι μετὰ τρίμηνον ἡ Ἑλλὰς προσφεύγει καὶ πάλιν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ προσέλθουν εἰς διαπραγματεύσεις οἱ Ἄγγλοι ἢ καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἀποδώσουν αἱ διαπραγματεύσεις τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς. Πρέπει τὸ ταχύτερον, ἂν εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ γίνῃ ἡ τελευταία προσπάθεια πρὸς διαπίστωσιν τῶν Ἀγγλικῶν διαθέσεων, νὰ προσφύγωμεν τὸ ταχύτερον καὶ μάλιστα ὄχι μόνον μίαν προσφυγὴν νὰ καταθέσωμεν, ἀλλὰ ὡς ἔχομεν καθῆκον νὰ καταθέσωμεν καὶ ἑτέραν προσφυγήν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ φρικτὰ καὶ ἀνήκουστα βασανιστήρια εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται οἱ Κύπριοι, ἀκόμη καὶ σήμερον, καθημερινῶς. Εἶναι ἕνα θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ σταυροφορία εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Διότι, πράγματι, πρόκειται περὶ ἀνηκούστων βασανιστηρίων, διὰ τὰ ὁποῖα πρέπει καὶ καταγγελία καὶ καταδίκη νὰ ὑπάρξῃ. (Χειροκροτήματα).

§295Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Φαντάζομαι, ὅτι τὰ χειροκροτήματα τῶν ὁποίων τὴν ἀρχὴν ἔκαμεν ὁ διακεκριμένος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς κ. Θ. Τσάτσος, θὰ ἀπηυθύνοντο καὶ εἰς τὴν διαδικασίαν τῶν βασανιστηρίων, τὴν ὁποίαν συνεχίσαμεν εἰς τὸ Στρασβοῦργον καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐλπίζομεν, προσεχῶς, νὰ ἔχωμεν ἀπόφασιν διὰ νὰ μεταβῇ Ἐπιτροπὴ εἰς Κύπρον πρὸς ἔρευναν αὐτῶν.

§296Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, οὐδεὶς θὰ εἶναι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὐτυχέστερος ἡμῶν ἐὰν ἔχωμεν τὴν εὐκαιρίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Κυπριακόν, νὰ σᾶς χειροκροτῶμεν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν.

§297Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Ἡ δευτέρα προσφυγή, εἶναι ἐπανάληψις τῆς περυσινῆς, περὶ τοῦ αἰτήματος τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑποβάλλεται ἡ ἐπίσπευσις τῶν προσφυγῶν μας εἶναι ὅτι οὕτω δὲν θὰ ἀφήσωμεν καμμίαν ἀμφιβολίαν εἰς τὴν ἄλλην πλευρὰν ὅτι θὰ ἐπιμείνωμεν ἀνενδότως. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ προσφύγωμεν ἐκ νέου εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Θὰ παρεκάλουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ εἰς τοὺς Κυπρίους ἀγωνιστάς. Κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ δευτέρου ἔτους ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τοῦ ἀγῶνος, ἐκ μέρους τῶν Κυπρίων ἀγωνιστῶν, εἶχον εἴπει, ὅτι τὸ ἀγωνιστικὸν πνεῦμα τῶν Κυπρίων, τὸ ὁποῖον παρατηροῦμεν ὑφιστάμενον σήμερον εἰς τὴν Κύπρον, θὰ διέπῃ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, μέχρις ὅτου οἱ πόθοι τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Μεγαλονήσου ἐκπληρωθοῦν. Τὸ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον. (Χειροκροτήματα).

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§299Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἐνθυμῆσθε πρὸ 22 περίπου ὡρῶν εἶχον κληθῆ νὰ λάβω τὸν λόγον τὴν 2.30′ πρωϊνήν. Αὐτὸ ἐσήμαινεν ὅτι εἶχεν ἔλθει ἡ σειρά μου. Βεβαίως δὲν ἠμπορῶ νὰ παραπονεθῶ διὰ τυπικὴν παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε καὶ σήμερον μοῦ δίδεται ὁ λόγος εἰς ὥραν προκεχωρημένην, παρεμβληθέντων τόσων ἄλλων, ἐκτὸς σειρᾶς. Κύριοι συνάδελφοι, ἀντιμετωπίζων ὀξυτάτην κριτικήν, ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δι’ ὅσα ἐγένοντο εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ τρέχοντος μηνός, καὶ συνέπεσαν μὲ τὴν κήρυξιν τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς τακτικῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔθεσε ζήτημα ἐμπιστοσύνης, διότι εἶχεν ἐπίγνωσιν ὅτι ἦτο αὐτὴ ἡ μοναδικὴ διέξοδος, ἡ ὁποία ἀπέμενεν, εἴτε διότι τρέφει τὴν αὐταπάτην, ὅτι μία ἀκόμη καταμέτρησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας εἶναι ἐκ τῶν προτέρων γνωστὸν εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχῃ ἄφεσιν ἀπὸ τὰς εὐθύνας δι’ ὅσα ἐγένοντο καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἰδιαιτέραν σοβαρότητα, καθ’ ὅσον νομίζω ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζονται εἰς τὴν μακροτάτην ἱστορίαν αὐτοῦ τοῦ τόπου. Πράγματι, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τόπος αὐτὸς καὶ ὁ λαὸς αὐτὸς τοποθετοῦνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεώς των ἀντιμέτωποι πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται διὰ τὴν ἐλευθερίαν των καὶ διὰ τὴν χειραφέτησίν των ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς ἀποικιοκρατίας καὶ ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν μεγάλων μονοπωλίων τοῦ πετρελαίου. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τόπος αὐτὸς ἐτάχθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀπεχθεστάτων ξένων συμφερόντων. Αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὸ νόημα τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ. Ἀλλά, δεύτερον, κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἐπίσης, ὑπῆρξε μία ἄλλη ἐκδήλωσις κυβερνητικῆς δραστηριότητος, ἡ ὁποία δύναται εὐκολώτατα νὰ θέσῃ ἕνα πρωΐ τέρμα εἰς τὴν φυσικὴν ὕπαρξιν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει χιλιάδων ἐτῶν ἱστορίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τῶν κομπασμῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Βόννην, περὶ ἀτομικῶν βάσεων. Τρίτον, τὸ ὁποῖον θὰ προσέξῃ ὁ λαὸς καὶ θὰ κρίνῃ ὁ λαός. Διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ θυσιάζεται ὁ ἀντικειμενικὸς ἀγὼν τῶν Κυπρίων εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως φανῇ ἀρεστὴ εἰς ξένους κύκλους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους καὶ τὴν προέλευσίν της ἕλκει καὶ τὴν διατήρησίν της εἰς τὴν ἐξουσίαν προσδοκᾷ. Τέταρτον, διὰ τῶν ἐνεργειῶν της τοῦ τελευταίου μηνός, ἐξ ἀντικειμένου καὶ ἀνεξαρτήτως οἱωνδήποτε προθέσεων ἐνθαρρύνονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ροπὴν πρὸς τὴν ἀνωμαλίαν καὶ διὰ τὴν ἀποτροπὴν της χρειάζεται ἐνεργὸς καὶ σταθερὰ ἐπαγρύπνησις ὅλων, ὅσοι πονοῦν τὸν τόπον αὐτὸν καὶ θέλουν νὰ ἀναπτυχθοῦν, νὰ ὁλοκληρωθοῦν καὶ νὰ ἐμπεδωθοῦν οἱ ἐλεύθεροι θεσμοί, ὅλων ὅσοι δὲν θέλουν τὸ πείραμα τῆς Ἰορδανίας, νὰ εὕρῃ συνέχισιν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§300Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ρήτωρ πρὸς ποίους ἀπευθύνεται;

§301Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν πειράζει, κύριε συνάδελφε, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ ἀκούσῃ τὸν ἔλεγχον. Τοῦτο σημαίνει ὄχι ὅτι ὁ ἔλεγχος δὲν εἶναι σωστός, ἀλλὰ ὅπως ἐγὼ πιστεύω σημαίνει ὅτι ὁ ἔλεγχος εἶναι οὐσιαστικὸς καὶ δὲν εἶναι εὐχερὲς νὰ τὸν ἀποκρούσῃ. Ἓν τελευταῖον σύμπτωμα εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις καταναλίσκει ὅλην τὴν ἀγχίνοιαν καὶ τὴν ἐφευρετικότητά της πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως διὰ κἄποιας συμφωνίας διμεροῦς ἀνακαλύψῃ ἐκλογικὸν σύστημα παραμορφωτικὸν λαϊκῆς θελήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν νομίζει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ καὶ πάλιν, καίτοι μειοψηφοῦσα εἰς λαϊκὰς ψήφους, μίαν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία, ὅμως, δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον, ὡς ἀντίθετος πρὸς τὴν λαϊκὴν θέλησιν δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ τῆς παράσχῃ ἄφεσιν ἀπὸ τὰς εὐθύνας. Εἴτε μὲ μακρὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν μίαν, τρόπον τινά, ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ παραταθῇ ὁ βίος τῆς Βουλῆς, εἴτε μὲ ἀπειλὰς ἀμέσων ἐκλογῶν, εἴτε μὲ διαδόσεις καὶ ἐμπνευσμένα ἄρθρα, ὅτι ἐπίκειται ἀνασχηματισμὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ δὲν ἀποτολμᾶται ἐπὶ μῆνας ἡ συμπλήρωσις 2 σπουδαιοτάτων Ὑπουργείων, συγκρατεῖται ὁ ἀριθμός, χωρὶς κανεὶς νὰ ἀγνοῇ ὅτι ἡ συνοχὴ ἐλλείπει. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τῆς καταμετρήσεως διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξ ὅλων ὅσων συνετελέσθησαν κατὰ τὰς τελευταίας ἑβδομάδας αἰσθάνεται ἀνησυχίας εὐλόγους καὶ ἐντόνους. Ὅσα συνετελέσθησαν, εἴτε προσέχουν οἱ κ.κ. Ὑπουργοί, εἴτε δὲν προσέχουν — πρὸς τὸν λαὸν ἀπευθυνόμεθα — πρέπει νὰ ἀποκαλυφθοῦν εἰς τὸν λαόν, πρέπει νὰ ὑπογραμμισθῇ ἡ σημασία των καὶ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ τί περιεχόμενον ἔχουν καὶ νὰ τύχουν κριτικῆς ἀμειλίκτου, διότι, πράγματι, ἡ χώρα μας ἐνεπλάκη εἰς ὀλέθριον δρόμον. Καὶ πρῶτον, κύριοι συνάδελφοι, ὡς πρὸς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ὁ Κυπριακὸς Ἑλληνικὸς λαὸς ἡνωμένος μὲ ὅλας τὰς μεθόδους καὶ ὅλα τὰ μέσα διεξάγει ἕνα δίκαιον ἀντιαποικιακὸν ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα. Εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ἔχει τὴν συμπαράστασιν τῆς Φιλελευθέρας, τῆς προοδευτικῆς ἀνθρωπότητος, ἔχει τὴν συμπαράστασιν ὅλων τῶν Κρατῶν ποὺ ἀγαποῦν τὴν ἐλευθερίαν, ἔχει τὴν συμπαράστασιν τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ὅμοιον ἀγῶνα χειραφετήσεως διεξάγει. Ἔχει τὴν συμπαράστασιν τῶν Ἀνατολικῶν χωρῶν καὶ μόνον 2 ὁμάδων Κρατῶν τὴν ἀπροκάλυπτον καὶ σταθερὰν ἐχθρότητα ἔχει τῶν Κρατῶν τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. καὶ τῶν Κρατῶν τοῦ Συμφώνου τῆς Βαγδάτης. Συγχρόνως, ἐνῷ οἱ Κύπριοι διεξάγουν ἀγῶνα αὐτοῦ τοῦ περιεχομένου, εὑρίσκεται ἐν ἐξελίξει ὁ ἡρωϊκὸς ἀγὼν τῆς χειραφετήσεως τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου. Ἤδη ἐδημιούργησεν ὁ ἀγὼν αὐτὸς ἀπειλὰς μεγάλας εἰς τὰ συμφέροντα τῶν μονοπωλίων καὶ ἀπειλεῖ μὲ περισσοτέρας ἀκόμη ζημίας τὰ συμφέροντα αὐτά. Καί, ἑπομένως, ὑπῆρξε ἀνάγκη ἀντιδράσεως. Ἐπιχειρεῖται ἡ ληστρικὴ ἐπιδρομὴ τοῦ Σουέζ, ἡ ὁποία σκοπὸν εἶχε ὄχι μόνον, νὰ συντρίψῃ τὴν Αἴγυπτον, ὄχι μόνον νὰ ἀποκαταστήσῃ τὰ προνόμια μιᾶς ὁσονδήποτε μεγάλης, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ κάμψῃ τὸ ἠθικὸν ὅλων τῶν Ἀραβικῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἐμπνεόμεναι ἀπὸ τὸ παράδειγμα τῆς Αἰγύπτου καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ της Προέδρου Νάσερ, διεξάγουν ἕνα ἀγῶνα πατριωτικόν, προοδευτικόν, ἀπελευθερωτικόν, δίκαιον.

§302Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἀπέτρεψε αὐτὰ τὰ γεγονότα;

§303Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν. Ἔχω, ἀπὸ τὴν μακρὰν δικηγορίαν μου, ἀποκτήσει τὴν συνήθειαν, οὐδέποτε, νὰ δίδω χαρακτηρισμούς, ἀλλὰ νὰ ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει στοιχείων καὶ φακέλλων καὶ θὰ ἀκούσητε καὶ ποῖος ἀπέτρεψε καὶ ποῖος ὑπεκίνησε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἕνα εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ληστρικὴ ἐκείνη ἐπιδρομὴ ἐσημείωσεν ἀποτυχίαν, ἡ ὁποία ὑπῆρξε νίκη τῆς παγκοσμίου συνειδήσεως καὶ τότε ἀναπτύσσεται ἡ περίεργος θεωρία τοῦ κενοῦ. Δὲν σᾶς φέρω προπαγανδιστικὰ πράγματα ἀπὸ προελεύσεις εἰς τὰς ὁποίας δυσπιστεῖτε, Θὰ πεισθῆτε κἄποτε. Σᾶς φέρω τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν τὸ ἡμιεπίσημον ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως προπαγανδίζον τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ εἰς τὰς 20 Ἰανουαρίου ὑπὸ τὸν τίτλον «Τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ καὶ ὁ φράχτης» λέγει: «Ἡ ἐκδήλωσις τοῦ Ἀμερικανικοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν Μέσην Ἀνατολὴν σημειοῦται τὴν ἑπομένην τοῦ κενοῦ ποὺ ἐδημιουργήθη μετὰ τὸν ἀφανισμὸν τῆς Ἀγγλικῆς ἐπιρροῆς εἰς τὴν περιοχὴν τὴν ὁποίαν καλύπτει τώρα ἡ Ἀμερικανικὴ προστασία». Ὥστε ἡ ἀπελευθέρωσις, ἡ χειραφέτησις τῶν λαῶν, δημιουργεῖ κενά; Ὥστε Θεοῦ θέλημα εἶναι ἐὰν ἀφέντης δὲν εἶναι ὁ Ἄγγλος, νὰ εἶναι ἀφέντης ὁ Ἀμερικανός; Μεταφέρατε, κύριοι συνάδελφοι, τὸν συλλογισμὸν αὐτὸν εἰς τὴν καθημαγμένην Ἑλλάδα, ἡ ὁποία τὸ 1830, ὕστερα ἀπὸ 8 ἕως 9 χρόνων αἱματηρὸν ἀγῶνα, ἀνέκτησε εἰς μίαν μικρὰν γωνιά της τὴν ἀνεξαρτησίαν της καὶ σκεφθῆτε ἐὰν οἱοσδήποτε ἄλλος ἔλεγε, τώρα ποὺ ἐξέλιπε ἡ προστασία τοῦ Τούρκου, ὑπάρχει κενὸν καὶ πρέπει τὸ κενὸν ἐγὼ νὰ τὸ καταλάβω. Ἔτσι ἐξαγγέλλεται τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἐπικαλεῖται τὴν Σοβιετικὴν διείσδυσιν, ἀλλὰ ποῦ καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας καὶ πότε ἐπετέθησαν τὰ Σοβιὲτ ἐναντίον τῶν χωρῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς;

§304ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε;

§305Η. ΗΛΙΟΥ. Μήπως εἰς τὸ Σουέζ;

§306Α. ΜΗΤΑΚΙΔΗΣ. Μήπως τὸ 1944;

§307Η. ΗΛΙΟΥ. Μήπως εἰς τὸ Σουὲζ οἱ Ἄγγλοι, οἱ Γάλλοι, οἱ Ἰσραηλῖται, οἱ πιστοὶ σύμμαχοι καὶ βοηθοὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπετέθησαν;

§308ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν Οὑγγαρίαν ποῖοι ἐπετέθησαν;

§309Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰς τὴν Οὑγγαρίαν θὰ ἔλθω, τώρα ὁμιλοῦμεν διὰ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἐὰν θέλετε, θὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ αὐτοῦ. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν πλέον ἐπαχθῶν συμφερόντων τῶν ξένων μονοπωλίων καλλιεργεῖται ἡ ἀντικομμουνιστικὴ ψύχωσις τιθεμένη, ὅπως πάντοτε, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν χειροτέρων ὑποθέσεων διὰ τὴν δικαιολογίαν καὶ τὴν προάσπισιν τῆς διεθνοῦς ληστείας. Λαμβάνει τὸ προσωπεῖον τοῦ προμάχου τῶν ἐλευθεριῶν, ἐνῷ τελεῖ ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν μεγάλων μονοπωλίων, ποὺ ὠθοῦν τὸν κόσμον εἰς ὁλοκληρωτικὸν ἀφανισμόν, διὰ νὰ προστατεύσουν τὰ ἄνομα κέρδη των. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, δὲν εἶναι παρὰ ἡ ὠμὴ ἀνάμιξις εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις τῶν Ἀραβικῶν χωρῶν. Εἶναι μία προσπάθεια ἀνασχέσεως τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ των ἀγῶνος καὶ ἐπὶ πλέον εἶναι μία πάλη μεταξὺ τῶν ἐκπεσόντων καὶ τοῦ νέου δυναμικοῦ ἰμπεριαλισμοῦ διὰ τὸ ξαναμοίρασμα τοῦ κόσμου. Θὰ μοῦ πῆτε διατὶ τότε ἡ Ἀγγλία τάσσεται ὑπὲρ τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ, τὸ ὁποῖον τὴν ἐξωθεῖ ἀπὸ τὸν χῶρον ποὺ ἐπὶ αἰῶνας ἐνέμετο; Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁσάκις τὰ ταξικὰ συμφέροντα τοῦ κοσμοπολιτικοῦ κεφαλαίου ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους εὑρίσκονται, πάντοτε, μερίδες, αἱ ὁποῖαι θέτουν τὴν τάξιν των ὑπεράνω τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὅπως ἔγινε μὲ τὸν Λαβὰλ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὁ ὁποῖος ὑπετάγη εἰς τὸν Χίτλερ καὶ ἡ συντηρητικὴ Ἀγγλία μὴ δυναμένη πλέον νὰ παίξῃ τὸν ρόλον τοῦ λέοντος, ἀρκεῖται εἰς τὸν ρόλον τοῦ τσακαλιοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, φυσικά, τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἐξωραΐζεται, διακηρύσσονται ἀρχαί. «Ἐπειδὴ πρωταρχικὸς σκοπὸς τῶν Η.Π.Α. εἰς τὰς σχέσεις των μεθ’ ὅλων τῶν ἄλλων χωρῶν εἶναι ἡ ἐπίτευξις καὶ κατοχύρωσις δικαίας καὶ σταθερᾶς εἰρήνης εἰς ὅλον τὸν κόσμον συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τοῦ Ο.Η.Ε.». Μὰ αἱ ἀρχαὶ αὐταί, προβλέπουν, νομίζω, καὶ τὴν αὐτοδιάθεσιν τῶν λαῶν. Διατὶ δίδεται αὐτὸς ὁ ὑψηλὸς φαρισαϊκὸς τόνος ἰδεαλισμοῦ, ὅταν τὰ πράγματα βοοῦν ἀφ’ ἑαυτῶν; Διὰ νὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἄνευ Χαρτοφυλακίου, νὰ ἐπικαλεσθῇ ὡς ἰδεολογίαν τοῦ Δόγματος τὸν Μπερξονισμόν; Δὲν ἠξεύρω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως προτιμήσῃ θεωρητικῶς τὸν νεοκαντιανισμόν, διότι εἶναι ἀνεξιχνίαστος ἡ συνοχή, ἡ ἰδεολογικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁπωσδήποτε, ὅμως, τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, εἶναι τέρμα μιᾶς μακρᾶς ἱστορικῆς ἐξελίξεως. Προηγήθησαν αἱ συμφωνίαι, αἱ διμερεῖς τοῦ 1950 καὶ ἡ τριμερὴς τοῦ 1951, ὕστερα τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης, ἕνα κατασκεύασμα τῶν Βρεταννῶν ἀποικιοκρατῶν, μὲ θεμέλιον τὴν Τουρκίαν, ποὺ ἐκ τοῦ λόγου τούτου προκαλεῖ τὴν μόνιμον διάσπασιν τῶν Ἀραβικῶν κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἐπὶ αἰῶνας ἐτέλεσαν ὑπὸ τὸν Τουρκικὸν ζυγόν, καὶ μὲ ἕτερον σημεῖον στηρίξεως τὸ Πακιστάν, ποὺ προκαλεῖ, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὴν ἀντίθεσιν, ὄχι μόνον τῶν Ἰνδιῶν, ἀλλὰ ὁλοκλήρου τοῦ Συνασπισμοῦ τῶν Ἀσιατικῶν καὶ Ἀφρικανικῶν Κρατῶν, τῶν λεγομένων τοῦ Μπαντούγκ. Καὶ ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ Σύμφωνον καὶ ἡ ἀξία του; Ἡ Παρισινὴ «Μόντ» λέγει ὅτι οἱ Ἄγγλοι ἐπιμένουν, ὕστερα ἀπὸ ὅσα ἐπάθαμεν εἰς τὸ Σουέζ, ἐπιμένουν νὰ στηρίξουν τὰς ἐλπίδας των εἰς τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης. Ἀλλὰ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Συμφώνου αὐτοῦ ὑπῆρξε τόσον ὀλέθριον, ὥστε θὰ ἐπίστευε κανεὶς ὅτι κανεὶς πλέον δὲν θὰ ἐσκέπτετο νὰ στηριχθῇ εἰς αὐτό. Τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης συνετέλεσεν εἰς τὴν διάσπασιν τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου, κατὰ τὴν αἰωνόβιον Βρεταννικὴν παράδοσιν τοῦ «Διαίρει καὶ βασίλευε». Ποία, ὅμως, εἶναι ἡ στάσις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἔναντι τοῦ Συμφώνου τῆς Βαγδάτης; Ὁ ἀδιάβλητος, ὁ φιλοκυβερνητικός, ὁ μέχρι προχθὲς κυβερνητικὸς Ὑπουργὸς ἢ Ὑπουργός, τέλος πάντων, τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ, κ. Ἐξηντάρης, εἰς τὰς 5 Μαΐου εἰς τὸ «Βῆμα» γράφει ὅτι ὑπῆρξε σταθερὰ ἡ ὑποστήριξις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν εἰς τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης καὶ ὅτι μετέχει μὲν πάντοτε εἰς τὴν οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν, προσφάτως δέ, ὅπως γνωρίζετε, μετὰ τὴν διακήρυξιν τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ, μετέσχε καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ τί χρείαν ἔχομεν ἑρμηνευτῶν, ὅταν ὑπεβλήθη εἰς τὸν κόπον νὰ ἔλθῃ ἐδῶ ἐπὶ τόπου ὁ Γερουσιαστὴς Χώμφρεϋ, ὁ ὁποῖος ὑπεγράμμισεν ὅτι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ συμπλήρωμα τοῦ Συμφώνου τῆς Βαγδάτης; Καὶ ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς ὁ διακηρυγμένος καὶ ὁ μὴ δυνάμενος νὰ ἀποκρυβῇ τοῦ Δόγματος; Κύριοι συνάδελφοι, μὴ βλέπετε ἐὰν ἐδῶ, ἐπειδὴ ἔχομεν μεγάλην εὐχέρειαν, νὰ συλλαμβάνωμεν τὰ ζητήματα, εἰς ἕνα ἰδιωτικὸν διάλογον ὀλίγης ὥρας, προσεχωρήσαμεν εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, τὸ ὁποῖον χθές, ἴσως, καὶ πρὶν δὲν ὑποπτευόμεθα, ὅτι ὑπάρχει. Εἰς τὴν ἰδίαν τὴν Ἀμερικανικὴν Γερουσίαν — καὶ ἔχω ἐδῶ μίαν περίληψιν τῶν πρακτικῶν πάλιν ἀπὸ τὸν Παρισινὸν Τύπον — εἰς τὴν ἰδίαν Ἀμερικανικὴν Γερουσίαν, τὸ Δόγμα διωνυχίσθη ἐπὶ μῆνας καὶ οἱ Γερουσιασταὶ καὶ ὁ Κηφῶβερ, ὁ γνωστὸς ὑποψήφιος Ἀντιπρόεδρος εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ ὁ Μάνσφηλντ, ὁ Γερουσιαστὴς τῆς Μοντάνας, καὶ ὁ γερουσιαστὴς Γουαίην Μὸρς τοῦ Ὄρεγκον, ξεκαθάρισαν σαφῶς ὅτι αἱ ἀρχαὶ τοῦ Δόγματος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, οὔτε, βεβαίως, μπερξονισμός, οὔτε νεοκαντιανισμός, οὔτε ἀρχαὶ τοῦ Ο.Η.Ε., ἀλλ’ ἡ προστασία τῶν συμφερόντων τῶν ἀμερικανικῶν τράστ τοῦ πετρελαίου. Ὁ κ. Μάνσφηλντ, μάλιστα, παρουσίασε καὶ εὔγλωττον πίνακα τῶν συνεισφορῶν τῶν ἑταιριῶν πετρελαίου, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὴν Στάνταρ Ὄϊλ Κόμπανυ, διὰ τὴν ἐκλογικὴν ἐπιτυχίαν τοῦ διακηρύξαντος καὶ ἐπωνύμου τοῦ Δόγματος, Προέδρου Αϊζενχάουερ. Ἡ Γαλλικὴ «Μόντ», ἐπίσης τονίζει ὅτι ὁ κοινὸς σκοπὸς τῶν Ἀτλαντικῶν χωρῶν εἶναι ἡ διαφύλαξις τῶν πηγῶν τοῦ πετρελαίου καὶ τῶν βάσεων. Εἷς, ἐπίσης, ἀδιάβλητος μάρτυς, ὁ Ἐθναρχικὸς Σύμβουλος Ζήνων Ρωσίδης, λέγει εἰς τὰς 7 τοῦ μηνὸς εἰς τὸ «Βῆμα» ὅτι δὲν ἀπέβλεψε τὸ Δόγμα εἰς τίποτε ἄλλο, περισσότερον ἀπὸ τὴν προστασίαν τῶν οἰκονομικῶν της συμφερόντων εἰς τὰ πετρέλαια καὶ ὄχι εἰς τὴν συλλογικὴν ἄμυναν. Ἀλλὰ πέραν τούτου, τὸ γεγονὸς ἀνομολογεῖται ἀπὸ τὸ περίφημον ἐκεῖνο, τὸ πασίγνωστον ἐκεῖνο ὑπόμνημα τοῦ Προέδρου τῆς Στάνταρ Ὄϊλ Κόμπανυ, κ. Νέλσων Ροκφέλλερ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τὸ ὁποῖον διεκήρυξεν ὡς ἀρχὴν ὅτι: «Ὅ,τι εἶναι καλὸν διὰ τὴν Στάνταρ Ὄϊλ, εἶναι καλὸν καὶ διὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας». Βεβαίως, ἐξωτερικῶς δίδεται εἷς τόνος ἀνιδιοτελοῦς προστασίας εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ ἐγχειρήματα. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Ροκφέλλερ λέγει, ὅτι: «Πρέπει νὰ χρησιμοποιῶμεν εὐφυῶς μὲ προσοχὴν καὶ ἐλαστικότητα τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν πρὸς τὰς χώρας τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ προσελκύσωμεν πρὸς συμμαχίαν. Τότε εἰς μεταγενέστερον στάδιον θὰ δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τοὺς πολιτικούς μας ὅρους καὶ τὰς στρατιωτικὰς ἀπαιτήσεις κατὰ τρόπον συνεχῶς αὐξανόμενον. Νὰ προηγῆται οἰκονομικὴ βοήθεια. Κατόπιν θὰ ἔλθῃ ἡ ὑποταγή. Ἡ σημαία θὰ ἀκολουθῇ τὸ ἐμπόριον». Καὶ λέγει ἀκόμη ὅτι ἡ οἰκονομικὴ βοήθεια πρέπει πάντοτε νὰ ἐμφανίζεται ὡς ἔκφρασις γνησίου καὶ ἀφιλοκερδοῦς πόθου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν διὰ νὰ βοηθήσουν τοὺς ὑποαναπτύκτους λαούς. Εἶναι τὸ ἴδιον τὸ ὑπόμνημα: «Μὲ ὅλα τὰ εἰς τὴν διάθεσίν μας ὑπάρχοντα μέσα προπαγάνδας πρέπει συνεχῶς νὰ σφυροκοποῦμεν τὴν κοινὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀμερικανικὴ βοήθεια πρὸς τὰς ὑποαναπτύκτους χώρας ἔχει χαρακτῆρα ἀφιλοκερδῆ. Δὲν ἐπιτρέπονται οἰκονομίαι εἰς τὸν τομέα αὐτὸν, τῆς ἀντικομμουνιστικῆς προπαγάνδας. Συγχρόνως, ὅμως, ὅλοι οἱ χρηματοδόται μας, οἱ τεχνικοί μας ἐμπειρογνώμονες, οἱ εἰδικοί μας σύμβουλοι, πρέπει νὰ διεισδύσουν εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας τῶν καθυστερημένων χωρῶν καὶ νὰ τὰς ἀναπτύσσουν συμφώνως πρὸς τὰ συμφέροντά μας, ἐνθαρρύνοντες ἐν ταὐτῷ καὶ τοὺς ἐντοπίους ἐπιχειρηματίας τῶν ὁποίων ἡ πολιτικὴ ἀξιοπιστία εἶναι ἀναμφισβήτητος». Κύριοι βουλευταί, βέβαια, οἰκονομικὴ βοήθεια, μεγάλη κουβέντα. Διακόσια ἑκατομμύρια δολλάρια εἶχεν εἰς τὴν βαλίτσα του ὁ κ. Ρίτσαρντς. Βέβαια, ἔφερε πίσω τὰ 80 καὶ συνετέλεσεν, ἴσως, εἰς τοῦτο καὶ ἡ θεωρία τοῦ ἐξ Ἀχαΐας βουλευτοῦ καὶ πρώην Πρωθυπουργοῦ περὶ ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαράδεκτα, διότι ἰσοῦνται μὲ ἐκβιασμόν. Ὁπωσδήποτε, ἂς λογαριάσωμεν τὰ διακόσια ἑκατομμύρια δολλάρια. Μέσα εἰς τὸ 1956, μόνον ἀπὸ τὰς χώρας τῆς Μέσης Ἀνατολῆς ἡ Στάνταρ Ὄϊλ καὶ αἱ ὑπ’ αὐτῆς ἐλεγχόμεναι ἀμερικανικαὶ ἑταιρίαι πετρελαίου, ἐξώρυξαν 150 ἑκατομμύρια τόννους πετρελαίου μὲ ἔξοδα 240 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ μὲ καθαρὰ κέρδη 1.900 ἑκατομμύρια δολλάρια. Φυσικὰ ὅλα αὐτὰ τὰ ὡραῖα λόγια καὶ αἱ διακηρύξεις τῶν ἀρχῶν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἶναι δύσκολον νὰ ἀποκοιμήσουν τοὺς Ἀραβικοὺς λαοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουν μακρὰν καὶ ὀδυνηρὰν πεῖραν τῶν μηχανορραφιῶν τῶν ἀποικιοκρατῶν. Ἡ Αἴγυπτος καὶ ἡ Συρία ἐθεώρησαν τὸ Δόγμα Αϊζενχάουερ ὡς ἐγχειρίδιον εἰς τὴν πλάτην τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου. Καὶ μετὰ ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν προπαρασκευὴν ποὺ ἐγένετο, οὔτε ἡ ἰδία ἡ Ἰορδανία, ἡ ὁποία τοὐλάχιστον διεκήρυξε ὅτι ἐννοεῖ νὰ μείνῃ οὐδετέρα καὶ μακρὰν τοῦ Δόγματος, συνεκινήθη ὅτι τἄχα τὸ Μαρόκον καὶ ἡ Τυνησία εἶχε ἀποδεχθῆ καὶ ἀπέρριψε ὕστερα τὸ Δόγμα καὶ μέχρι σήμερον τὸ πρωῒ δὲν εἶχε γίνει δεκτὸν μετὰ μακροτάτας συνεδριάσεις Βουλῆς καὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὄχι ὀλιγοώρου ἰδιωτικῆς ἀνταλλαγῆς ἀπόψεων, ἀπὸ ἐκείνην τὴν χώραν εἰς τὰ μέτρα τῆς ὁποίας θὰ ἐνόμιζε κανεὶς ὅτι εἶναι κομμένο καὶ ραμμένο τὸ Δόγμα αὐτό, τὸ Ἰσραήλ. Καὶ σήμερον ὅταν τὰ δύο ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῇ Κυβερνήσει Κομμάτων ἀπεδέχθησαν τὸ Δόγμα, ἐδημιουργήθη καὶ ἐκεῖ κρίσις Κυβερνητική. Ἄλλωστε πῶς νὰ γελασθοῦν οἱ Ἄραβες; Ὁ τρόπος ἐφαρμογῆς τοῦ Δόγματος ἐφώτισε τὸν Ἀραβικὸν κόσμον τὶ τύχη τοῦ ἐπιφυλλάσσεται, πῶς ἐννοεῖται ἡ προστασία τῆς ἐλευθερίας του. Κατόπιν τῆς ἐπιβολῆς Βασιλικῆς δικτατορίας καὶ τῆς καταλύσεως τῆς λαοπροβλήτου Κυβερνήσεως Ναμπουλσῆ, κυνικώτατα ἐδηλώθη ὅτι: «Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι παρέχουν εἰς τὴν Ἰορδανίαν πρόσθετον βοήθειαν 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἀναγνωρίζουσαι τὰ θαρραλέα μέτρα ποὺ ἔλαβεν ὁ Βασιλεὺς Χουσεΐν, διὰ νὰ διατηρήσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς χώρας του». Εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, ὅπου αἱ λέξεις ἔχουν χάσει τὴν σημασίαν των, ἡ ἐθελοδουλεία καὶ ὁ ἐσωτερικὸς ἐκφασισμὸς ἔχει ὀνομασθῆ διατήρησις τῆς ἀνεξαρτησίας. Ἀλλὰ πέραν τούτου ἐχρειάσθη διὰ νὰ ἀνατραπῇ μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, νὰ κληθῶσι οἱ νομάδες, εἰς φεουδαρχικὴν κατάστασιν εὑρισκόμενοι, διὰ νὰ ἀνατρέψουν τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐξέλιξιν τὴν πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν εἰς τὴν μικρὰν αὐτὴν χώραν. Ὡς συνταγὴ ὑπάρχει γνωστὴ ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ Μωσαντὲκ εἰς τὸ Ἰράν. Καὶ ἐκεῖ ἕνας Πρωθυπουργὸς ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν θέλησιν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ φυλακίζεται, πατριῶται ἀξιωματικοὶ καὶ ἐργάται ἀπαγχονίζονται, ἐπιβάλλεται μία ὠμὴ δικτατορία, ἵνα ἐπαληθεύσῃ τὸ ἐπίσης ἐκτιθέμενον εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ροκφέλλερ: «Μὲ τὴν παροχὴν οἰκονομικῆς βοηθείας προσεγγίσαμεν εἰς τὰ περσικὰ πετρέλαια καὶ ἤδη πατοῦμεν σταθερῶς ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Ἡ οἰκονομικὴ κυριαρχία μᾶς ἐπέτρεψε νὰ θέσωμεν ὑπὸ τὸν ἔλεγχόν μας ὁλόκληρον τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τοῦ Ἰράν... Σήμερον ὁ Σάχης δὲν θὰ ἐτόλμα κἂν νὰ μεταβάλῃ τὴν σύνθεσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου χωρὶς νὰ συμβουλευθῇ τὸν πρεσβευτήν μας». Πράγματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν καὶ παρ’ ἡμῖν ἐννοεῖται. Ἐδιάβασα πάρα πολλὰ ἔργα τοῦ Μπέρξον. Θὰ ἤθελον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου νὰ μοῦ ἔλεγε, εἰς ποῖον ἔργον τοῦ Μπέρξον ἀναγράφονται αὐταὶ αἱ ἀρχαί. Κύριοι συνάδελφοι, περαιτέρω αἱ ἀρχαὶ τοῦ Ο.Η.Ε. διακηρυσσόμεναι εἰς τὸ προοίμιον τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ κατέληξαν εἰς ἐνίσχυσιν τῶν φεουδαρχῶν μοναρχῶν μὲ τὰ χαρέμια, μὲ τὴν δουλοκτησίαν, μὲ τὴν ἀμάθειαν, μὲ τὴν ἀπαθλίωσιν, μὲ τὴν διάλυσιν τῶν ἐργατικῶν συνδικάτων, μὲ τὰ ἔκτακτα στρατοδικεῖα. Καὶ ἄλλωστε τὶ χρείαν ἔχομεν μαρτύρων καὶ πληροφοριῶν ἀπὸ τὸν Ἀραβικὸν κόσμον, ὅταν τῆς νοοτροπίας τῶν ἀποικιοκρατῶν ἔχομεν ὀδυνηρὰ παραδείγματα, μὲ τὰς ἀγχόνας καὶ τὰ στρατόπεδα τῆς Κύπρου; Ἐπὶ πλέον ἄλλο χαρακτηριστικὸν τοῦ Δόγματος, πίεσις καὶ ἐκβιασμὸς ἐξωτερικὸς καὶ ἀνάμιξις εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις, διὰ νὰ ἐπηρεασθῇ ἡ Δημοκρατική, ἡ ἐλευθέρα Συρία. Συγκεντρώνονται τὰ Τουρκικὰ στρατεύματα εἰς τὰ σύνορά της καὶ ὁ 6ος Ἀμερικανικὸς Στόλος εἰς τὰ παράλιά της. Θέλετε τώρα τὴν ἄποψιν τῆς ἐσωτερικῆς Δημοκρατίας, ποὺ σύμφωνα μὲ ἀρχὰς τοῦ Ο.Η.Ε. ἐξασφαλίζει τὸ Δόγμα; Ἐπεξηγῶν, λέγει ὁ ἐπίσης ἀδιάβλητος κ. Πιπινέλης, εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 16ης Ἰανουαρίου, ὁ κ. Ντάλλες, ἐνώπιον τῆς Γερουσίας, τὸ ἀληθὲς περιεχόμενον τοῦ Δόγματος, εἶπεν, ὅτι μᾶς χρειάζονται «περιωρισμέναι τοπικαὶ δυνάμεις, καλῶς ἐξωπλισμέναι καὶ νομιμόφρονες, ἀποτελοῦσαι τὸ οὐσιῶδες συστατικὸν τῆς ἀμύνης, εἰδικώτερον ἔναντι ἐσωτερικῆς διαβρώσεως... Βοηθοῦσαι, ὅπου τοῦτο εἶναι ἐπιθυμητόν, τὴν διατήρησιν δυνάμεων ἀσφαλείας πρὸς τήρησιν τῆς ἐσωτερικῆς τάξεως». Νομιμόφρονες πρὸς τίνα; Πρὸς τὰ ἀμερικανικὰ συμφέροντα, πρὸς τὰ ἀμερικανικὰ μονοπώλια, διότι ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ χαρακτηρίζεται ἐσωτερικὴ διάβρωσις. Αὐτὸ εἶναι πράγματι μία εἰκόνα λαμπρά, ἀπὸ χειλέων Ντάλλες, περὶ τοῦ περιεχομένου καὶ τῆς ἐννοίας τοῦ Δόγματος. Αὐτὸ εἶναι τὸ Δόγμα, γυμνόν, ἀπὸ φιλολογίαν. Καὶ τώρα, ἐνῷ οἱ Ἀμερικανοὶ τὸ συζητοῦν δύο μῆνας, ἐνῷ οἱ Ἰσραηλινοὶ μόλις σήμερον τὸ ἀποδέχονται μὲ ἀποτέλεσμα αὐτοῦ τὴν Κυβερνητικὴν κρίσιν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μόνος του, χωρὶς νὰ συγκαλέσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ ὅπως γράφεται καὶ δὲν διεψεύσθη, παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, προσεφέρθη νὰ ἀποδεχθῇ τὸ Δόγμα. Δὲν ἐνόμισε κἂν ὅτι εἶχε ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν Ἀραβικῶν χωρῶν. Τώρα ὑπάρχει ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ τὶ ἐπάγεται εἰς ἡμᾶς τὸ Δόγμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἐπάγεται μόνον δικαιώματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν ὅτι τίποτε δὲν ἐπάγεται, πρόκειται περὶ μιᾶς διακηρύξεως κατευθυντηρίων τινῶν ἀρχῶν, καὶ αἱ συμφωνίαι θὰ ἐπακολουθήσουν. Ἀλλὰ ὁ ἀφέντης, ὁ κ. Ρίτσαρντς, εἶπεν, κύριοι, προσέξατε, ὑπεγράψατε, μετέχετε καὶ τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν εὐθυνῶν. Μέχρι σήμερον ἔχομεν διδάγματα, ὅτι ὁσάκις διαφωνοῦν δύο περὶ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐννοίας μιᾶς συμβάσεως, ὁ ἰσχυρὸς εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ἐπιβάλλει τὴν ἑρμηνείαν. Ἄλλωστε τὸ Δόγμα τὰ λέγει σαφῶς, τὰ λέγει ἐντελῶς σαφῶς. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ Δόγματος λέγει: «Ἐξουσιοδοτεῖται ὁ Πρόεδρος ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν προγραμμάτων στρατιωτικῆς βοηθείας εἰς τὴν ὅλην περιοχὴν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἀπὸ κοινοῦ, μεθ’ οἱασδήποτε χώρας ἢ ὁμάδος χωρῶν τῆς περιοχῆς ἐπιθυμουσῶν τὴν τοιαύτην βοήθειαν. Ἐπιπροσθέτως παρέχεται εἰς τὸν Πρόεδρον ἡ ἐξουσιοδότησις ὅπως χρησιμοποιῇ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὁσάκις κρίνῃ τοῦτο ἀναγκαῖον». Τί λέγει τώρα ἡ συμφωνία ποὺ ὑπεγράψαμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Δόγματος; Ἡ μὲν παράγραφος 4: «Διαπιστώνουν (ἡ Ἑλλὰς καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι) εἰδικώτερον τὴν ἀνάγκην ὅπως ἡ συνεργασία καὶ ἀλληλεγγύη αὕτη ἐκδηλωθοῦν ὑπὲρ τῶν χωρῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ὡς καὶ ἐκείνων αἵτινες, ἀντιμετωπίζουσαι ἀνάλογα οἰκονομικὰ προβλήματα εἶναι γεωγραφικῶς, ἱστορικῶς καὶ οἰκονομικῶς εἰς συνεχῆ καὶ ἄμεσον σχέσιν πρὸς αὐτάς. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον θεωροῦν ὅτι καὶ ἡ Ἑλλὰς ὑπάγεται εἰς τὰς χώρας εἰς ἃς ἀφορᾷ ἡ πρότασις Ἀϊζενχάουερ». Ἰδοὺ τώρα ἡ 2α παράγραφος τοῦ ἰδίου Ἑλληνοαμερικανικοῦ ἀνακοινωθέντος: «2. Πρὸς προάσπισιν τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἐλευθερίας ὅλων τῶν λαῶν, διαπιστώνουν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπὸ κοινοῦ ἀντιμετωπίσεως τῶν κινδύνων». Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ κοινὸν Ἑλληνοαμερικανικὸν ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον ἡρμήνευσεν, ὅπως ἡρμήνευσεν ὁ κ. Ρίτσαρντς. Καὶ δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ ἀποκρύπτωμεν ἀπὸ τὴν Βουλήν, νὰ ἀποκρύπτωμεν ἀπὸ τὸν λαὸν τὰς κολοσσιαίας, τὰς τρομερὰς δεσμεύσεις, τὰς ὁποίας ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ ἀνελάβομεν, διὰ τῆς προσχωρήσεώς μας εἰς τὸ Δόγμα.

§310ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἡ Κυβέρνησις.

§311Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβεν, ἀλλὰ αἱ Κυβερνήσεις παρέρχονται καὶ οἱ λαοὶ πληρώνουν. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ συνέπειαι εἶναι πράγματι τρομεραὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Βέβαια εἰς τὴν ἑρμηνείαν ποὺ ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰς τὸ γνωστὸν του ἄρθρον ποὺ ἐμνημόνευσα, τὸ ἡμιεπίσημον, ἂς εἴπωμεν ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε γράψει εἰς τὸ ἄρθρον τῆς 23ης Ἰανουαρίου: «Βεβαίως, τὸ Δόγμα ἔχει χαρακτῆρα καθαρῶς ἀμυντικόν, ἀλλ’ αἱ λέξεις ἀγῶνα καὶ ἐπίθεσις εἰς τὸ νεώτερον λεξιλόγιον, εἶναι περίπου ταυτόσημοι». Ὅπως ἴδωμεν, λοιπόν, ἀπὸ τὰ κείμενα, ἡ Κυβέρνησις ὄχι ἁπλῶς ἀνέμιξε τὴν χώραν παραλόγως εἰς τὰς διενέξεις τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, χάριν ἀποκρουστικῶν καὶ ἀναξίων οἱασδήποτε ὑπερασπίσεως συμφερόντων τῶν μεγάλων μονοπωλίων, ὄχι ἁπλῶς ἐπέδειξεν ἀκατανόητον ἀλληλεγγύην πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Τουρκίαν, τοὺς πρωτεργάτας τοῦ Συμφώνου τῆς Βαγδάτης, ὄχι ἁπλῶς κατέστησε τὴν χώραν ὕποπτον εἰς τὰς φίλας Ἀραβικὰς χώρας, ἀλλὰ πρῶτον: Ἡ Ἑλλὰς ἐτέθη εἰς γραμμὴν μάχης ἔναντι τῆς Αἰγύπτου καὶ τῆς Συρίας ποὺ εἶναι πολέμιος τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ. Δεχόμεθα νὰ μετάσχωμεν μιᾶς συμφωνίας ποὺ περικλείει μίαν ἀπειλὴν ἐπεμβάσεως εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις τῶν χωρῶν αὐτῶν, διὰ νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν δημοκρατικὴν πολιτικήν των ἐξέλιξιν. Δεχόμεθα νὰ μετάσχωμεν συμφωνίας, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὸν Αἰγυπτιακὸν λαὸν νὰ ἀναβιώσῃ τὰς τύχας του καὶ εἰς τὸν Ἀραβικὸν κόσμον νὰ διεκδικῇ τὴν προάσπισιν τῶν ἐλευθεριῶν του. Δεύτερον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, εἰς συνεχῆ ἐπιφυλακὴν διὰ τὴν φρούρησιν τῶν ἀμερικανικῶν συμφερόντων εἰς τὸν χῶρον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ἀναλαμβάνομεν ἐκ τούτου προσθέτους στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις καὶ ἑπομένως ηὐξημένας στρατιωτικὰς δαπάνας.

§312Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀπὸ ποῦ τὸ βγάζετε αὐτό;

§313Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν μοῦ ἐκάμνατε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ παραχωρήσητε τὴν προσοχήν σας καὶ ἂν δὲν θὰ ἠθέλατε νὰ καταπονήσω τὸ Σῶμα, ἀναγινώσκων ἐκ νέου τὰ κείμενα ταῦτα, ποὺ ὁμιλοῦν περὶ στρατιωτικῆς ἐπεμβάσεως καὶ ἄρθρα τοῦ Ἑλληνοαμερικανικοῦ ἀνακοινωθέντος, ποὺ ὁμιλεῖ περὶ ἀναλήψεως ἐκ μέρους τῶν δύο χωρῶν τῶν κινδύνων διὰ τὴν τοιαύτην ἐπέμβασιν, θὰ ἦτο περιττὴ ἡ ἐρώτησις. Βέβαια, ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, μία ἀπροσεξία εἶναι θεμιτή, ἀλλὰ αὐτὰ ποὺ εἶπον τὰ ἐβάσισα προηγουμένως ἐπὶ κειμένων ἀνθεκτικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἔχωμεν, ἑπομένως, ηὐξημένας στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις καὶ δαπάνας. Ἐνῷ δὲ εἰς τὴν δήλωσιν Ρίτσαρντς ἐλέχθη ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν μόνον εὐθύνας, ἀλλὰ καὶ δικαιώματα, εἰς τὴν πραγματικότητα, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς θεωρίας, ὡς εἶπεν τοῦ κ. Κανελλοπούλου, δὲν ἐπήραμεν τίποτε ὡς βοήθημα καὶ μᾶς περιεκόπησαν καὶ 200.000.000 δραχμαί, ἐκ τῶν αἰτηθεισῶν καὶ ἐγγεγραμμένων ἤδη εἰς τὸν κατατεθέντα Προϋπολογισμὸν τῆς βοηθείας. Καὶ αὐτὸ ἐπίσης κατὰ σύμπτωσιν τὸ προβλέπει ἐκεῖνο τὸ διαφωτιστικὸν ὑπόμνημα τοῦ Ροκφέλλερ πρὸς τὸν Ἀϊζενχάουερ: «Ἐκεῖ ὅπου ἔχομεν φιλικὰς καὶ ἀντικομμουνιστικὰς Κυβερνήσεις, συνδεομένας μαζί μας μὲ σταθερὰς μακροχρονίους στρατιωτικὰς συμφωνίας, ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις δέον νὰ ἔχῃ τὴν μορφὴν στρατιωτικῶν παροχῶν. Τὸ ἀγκιστρωμένο ψάρι δὲν χρειάζεται δόλωμα. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ντάλλες ὅτι ἡ παροχὴ ἐκτεταμένης οἰκονομικῆς βοηθείας εἰς τὴν Τουρκίαν λ. χ. (καί, προσθέτω ἐγώ, τὸ ἴδιον ἀκριβῶς ἰσχύει καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα) ἠμπορεῖ ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους νὰ προκαλέσῃ αἰσθήματα ἀντίθετα τῶν ἐπιδιωκομένων. Νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἀνεξαρτησία της καὶ ἡ τάσις πρὸς ἐξασθένισιν τῶν ὑπαρχουσῶν στρατιωτικῶν συμμαχιῶν. Εἰς τοιαύτας χώρας ἂν δοθῇ οἰκονομικὴ βοήθεια, πρέπει νὰ εἶναι τόση μόνον, ὅση εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητος διὰ νὰ διατηρηθοῦν εἰς τὴν Ἀρχὴν αἱ Κυβερνήσεις ποὺ μᾶς εἶναι χρήσιμοι καὶ νὰ συγκρατηθοῦν τὰ ἐχθρικὰ ἀντιπολιτευόμενα στοιχεῖα».

§314ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Συμπολιτεύσεως). Αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἀπὸ ποῦ τὰ εὑρήκατε;

§315Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἔχω τὴν ἀδυναμίαν νὰ παρακολουθῶ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι συγκροτοῦν τὴν ἀποστολὴν τῶν ἀνθρώπων ποὺ φιλοδοξοῦν νὰ ἀσκοῦν ἕνα ρόλον εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Τὰ στοιχεῖα αὐτά, εἶναι τὸ πολύκροτον ὑπόμνημα τοῦ Προέδρου τῆς Στάνταρ Ὄϊλ, τοῦ κ. Νέλσωνος Ροκφέλλερ, πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς κ. Ἀϊζενχάουερ. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ «Μάντσεστερ Γκάρντιαν», τὴν «Μόντ» καὶ εἰς σειρὰν ἄλλων ἐφημερίδων.

§316ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας;

§317Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας συνέβη τοῦτο, τὸ παράδοξον. Καμμιὰ φορὰ συμβαίνει, ἡ ὑστερία δὲν μᾶς ἀφήνει νὰ ἴδωμεν τὴν ἀλήθειαν, δὲν θέλομεν νὰ τὴν ἴδωμεν, καὶ ἓν ἔγγραφον τόσης σημασίας, τόσον πολύκροτον, ἐδημοσιεύθη μόνον εἰς τὴν «ΑΥΓΗΝ». Ἡ «ΑΥΓΗ» τὸ ἀνήγγειλε διὰ δημοσιεύσεως εἰς τὸν ἄλλον Τύπον καὶ ἕνα ἐπιχείρημα ἀκόμη ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης χθὲς εὐγλώττως, ὁ ἄλλος τύπος, ἠρνήθη καὶ τὴν ἀναγγελίαν ἀκόμη νὰ δημοσιεύσῃ, περὶ τοῦ ὅτι αὐτὸ τὸ αὐθεντικώτατον, τὸ κοσμοϊστορικὸν ἔγγραφον, δημοσιεύεται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὅμως, σεῖς, μὲ τὴν γλωσσομάθειαν, ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει, ἐὰν δὲν θέλετε νὰ πάρητε εἰς τὰ χέρια σας τὴν «ΑΥΓΗΝ», ἐὰν παρακολουθήσητε τὰς διεθνεῖς ὑποθέσεις, θὰ εἴχατε διαφωτισθῆ περὶ τοῦ καταπληκτικοῦ αὐτοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον καταδεικνύει ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῶν χωρῶν τῶν καπιταλιστικῶν καὶ μονοπωλιακῶν, δὲν εἶναι παρὰ ἐκτελεσταὶ εἰσηγήσεων τῶν μεγάλων μονοπωλίων. Ὅμως, μαζὶ μὲ τὴν οἰκονομικήν, ἔχουν συγκεντρώσει καὶ τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν.

§318Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Συμπολιτεύσεως). Σᾶς ἠρώτησα διότι τὸ ἔγγραφον φέρεται ὡς ἀπολύτως ἀπόρρητον.

§319Η. ΗΛΙΟΥ. Πάντως, σᾶς βεβαιῶ ὅτι, δὲν τὸ ὑπεξῄρεσα αὐτὸ τὸ ἀπόρρητον. Κατέστη πάντως δυνατὸν νὰ περιέλθῃ εἰς τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος καὶ νὰ συνταράξῃ τὸν κόσμον. Λοιπόν, ὑπάρχει τρίτη συνέπεια. Τὶ θὰ συμβῇ ἂν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, ὅπως ἔκαμαν μὲ τοὺς Βεδουΐνους εἰς τὴν Ἰορδανίαν, εἴτε ἐξωθήσουν τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἐξωθήσουν τὴν Ἀγγλόφιλον Κυβέρνησιν τοῦ Ἰράκ, εἴτε ἐσωτερικοὺς πράκτορας, διὰ νὰ δημιουργήσουν ζητήματα, εἰς τὴν Συρίαν; Αὐτομάτως εἴμεθα ἐμπεπλεγμένοι εἰς πόλεμον μὲ τὴν Συρίαν. Ἂν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι νομίσουν ὅτι πρέπει νὰ ἐπέμβουν στρατιωτικῶς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 4 ποὺ σᾶς ἀνέγνωσα, τότε θὰ ἐπέμβῃ καὶ ἡ Αἴγυπτος, ἡ ὁποία εἶναι σύμμαχος μὲ τὴν Συρίαν. Καὶ τότε τί γίνεται; Ποία εἶναι ἡ τύχη τῶν 100 χιλιάδων Ἑλλήνων τῆς Αἰγύπτου; Πῶς θὰ ἀνταποδώσωμεν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν τὴν σταθερὰν ὑπεράσπισίν της ἐπὶ τῆς ἱερᾶς ὑποθέσεως τῆς Κύπρου; Καί, ἐπὶ τέλους, ἡ ἐσχάτη συνέπεια τοῦ Δόγματος ὅπως εἶναι διατυπωμένον, τὸ κοινὸν Ἑλληνοαμερικανικὸν ἀνακοινωθέν, ἄγεται μέχρι τοῦ σημείου ὥστε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἂν τὸ ἀποφασίσῃ ἄλλος τις, διότι ἕνα ἀπὸ αὐτὰ τὰ φεουδαρχικὰ κρατίδια παίζει ρόλον πράκτορος ἢ νομίζῃ ὅτι ἀπειλεῖται, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐμπλακῶμεν εἰς πόλεμον καὶ μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν.

§320Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς μίαν διευκρίνισιν. Ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶμεν ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναμιχθῶμεν εἰς πόλεμον μεταξὺ Ἀραβικῶν χωρῶν. Ἂν θέλετε νὰ σᾶς κάμω ἀνάλυσιν, εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὴν κάμω, ἀλλὰ περιορίζομαι, νὰ δηλώσω ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπλακῶμεν εἰς πόλεμον μεταξὺ τῶν Ἀραβικῶν κρατῶν.

§321Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ ἤθελον νὰ δείξω τοὺς καλυτέρους τρόπους ἀπέναντι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Δυστυχῶς, ὅταν τὰ κείμενα καὶ ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Ρίτσαρντς ὁμιλοῦν ὅτι ἀνελάβομεν καὶ εὐθύνας δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Λέγων, ὅσα σᾶς ἐξέθεσα, ἐπὶ τῇ βάσει αὐθεντικῶν κειμένων καὶ ὅταν ἔχωμεν καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα καὶ εἰς ἄλλους τομεῖς, ἰδίως ὅμως, εἰς τὸν τομέα τὸν ἐξωτερικόν, σειρὰν δηλώσεων τὰς ὁποίας διέψευσαν τὰ πράγματα καὶ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ καὶ ἐπὶ ἄλλων, διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς διαβεβαιώσεις ὅτι ἤδη εἰς τὰς 17) 2) 1956 εἶχεν ἐξασφαλισθῆ μὲν ἡ αὐτοκυβέρνησις ἡ Δημοκρατική, ἐπέκειτο δὲ καὶ ἐπὶ θύραις ἦτο ἡ αὐτοδιάθεσις, νὰ μὴ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν πρὸ 18μήνου κατάργησιν τῆς ἑτεροδικίας, ἐγὼ τοὐλάχιστον μὲ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν νὰ φανῶ εὐγενικὸς πρὸς τὸν εὐγενικὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχω καὶ δισταγμοὺς καὶ ἀνησυχίας, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλη δυνατὴ ἑρμηνεία τῶν κειμένων τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνέλυσα καὶ νομίζω ἐξήντλησα τὰ τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ. Θὰ περάσω ἐπὶ τροχάδην δυὸ— τρία ἄλλα ζητήματα. Πρῶτον, ὡς πρὸς τὸ Κυπριακόν, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι μὲ τὴν προσχώρησιν εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἡ Κύπρος ἀποτελεῖ ἕνα ἀπαραίτητον ὁρμητήριον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Δόγματος, ὅπως πρότερον, ἀλλά, τοὐλάχιστον, τότε διαμαρτυρομένης τῆς Ἑλλάδος, εἶχε χρησιμοποιηθῆ ὡς ὁρμητήριον τῆς ληστρικῆς ἐπιδρομῆς τοῦ Σουέζ. Μοιραῖον, λοιπόν, εἶναι, ὅτι δὲν κατώρθωσε νὰ ἀξιοποιήσῃ ἢ νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἔννοιαν εἰς ἐκείνην τὴν τόσον ἀσαφῆ ἀπόφασιν τοῦ Ο.Η.Ε., ἡ ὁποία μάλιστα κατήντησε, δυστυχῶς, χάρις εἰς τὴν ἀστοχίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τόσον ὡς πρὸς τὴν πρότασιν Μένον, ὅσον καὶ πρὸς τὴν πρότασιν πρὸς τὸν Σαρπέρ, νὰ τύχῃ καὶ ἑρμηνείας μὴ συμφερούσης εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας τῆς Κύπρου. Ἔπειτα ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ἀπεδέχθη παρασκηνιακὰς συνομιλίας καὶ κατολίσθησιν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ ΝΑΤΟ, εἰς ἕνα σύνδεσμον ἀλληλοβοηθείας τῶν ἀποικιοκρατῶν, τὸν σταθερὸν καὶ μόνιμον ἐχθρὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Κάποτε, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι φανερόν, ὅτι ἔφθασεν ἤδη εἰς ἀδιέξοδον, ἀπετελματώθη, κάποτε, ὅπως πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν Κυβερνητικὸς βουλευτὴς ὑπεγράμμισε, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ προσφύγωμεν ἐκ νέου εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἐν ὀνόματι ποίων ἠθικῶν ἀρχῶν, ὅμως, μετὰ τὴν προσχώρησίν μας εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, τὸ ὁποῖον διὰ τοὺς ἄλλους λαοὺς δὲν ἐπιδιώκει τίποτε περισσότερον καὶ μὲ διαφορετικὰ μέσα, ἀπὸ ὅ,τι ἐπιδιώκει ὁ Χάρντιγκ μὲ τὰς ἀγχόνας εἰς τὴν Κύπρον; Καὶ μὲ ποίους συμμάχους καὶ μὲ ποίους συμπαραστάτας ὅταν τασσώμεθα ἐχθροὶ τῆς Συρίας καὶ τῆς Αἰγύπτου, ὅλου τοῦ Ἀφρικανικοῦ καὶ Ἀσιατικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος τόσον θερμῶς μᾶς συμπαρεστάθη; Καὶ ἤθελον νὰ ὑπομνήσω ἀκόμη ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἐπανάληψιν ὑπεστήριξεν ὅτι κύριον σημεῖον τῆς πολιτικῆς ἀποτελεῖ καὶ ἡ συμμαχία μὲ τὴν Γιουγκοσλαβίαν; Ἡ Γιουγκοσλαβία ἐκηρύχθη ἀπροκαλύπτως ἐναντίον τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ. Ποία θὰ εἶναι ἡ τύχη τῆς συμμαχίας, ἂν εὑρεθῶμεν μὲ τὸ Δόγμα τῆς περιπετείας περιπεπλεγμένοι εἰς χῶρον ἔξω τῆς Ἑλλάδος; Πέραν τούτου, ὑπάρχει τρίτον θέμα, τὸ θέμα τῶν ἀτομικῶν βάσεων. Αἱ ἐξηγήσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος κἄθε ἄλλο ὑπῆρξαν παρὰ καθησυχαστικαί. Ὁ κομπασμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Βόννην, ὅτι ὅταν κρίνῃ ἡ Ἑλλὰς συμφέρον θὰ ἐγκαταστήσῃ βάσεις, ἐμπνέουν σοβαρὰς ἀνησυχίας διὰ δύο λόγους. Πρῶτον, ὅταν μὲ τόσην περίσκεψιν καὶ σοβαρότητα καὶ συναίσθησιν εὐθύνης, ὄχι μόνον αἱ μικραὶ χῶραι τοῦ ΝΑΤΟ, ἀλλὰ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ Ἀντενάουερ, ἐκπροσωπῶν τὴν χώραν ἡ ὁποία γοργῶς προωθεῖται εἰς τὴν τρίτην παγκόσμιον δύναμιν, μὲ τόσην περίσκεψιν ἀντεμετώπισε τὸ θέμα, ὁ κομπασμὸς αὐτὸς νομίζω ἦτο ἀτυχής, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ προσχώρησις εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, εἰς δόγμα ἄσχετον καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, μᾶς κάμνει νὰ εἴδωμεν ὅτι ἡ ὑποχωρητικότης τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν κελευσμάτων τοῦ Ἀμερικανικοῦ παράγοντος, ἡ προθυμία της νὰ φανῇ ἀρεστὴ εἰς αὐτόν, μᾶς καθιστᾷ βέβαιον ὅτι ὁποτεδήποτε ἕνας ἄλλος ἀπεσταλμένος ἤθελε φθάσει ἐδῶ διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ἐγκαταστάσεως ἀτομικῶν βάσεων, δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. Οἱ κομπασμοὶ τῆς Βόννης ἔδειξαν ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. Ὅμως, τὸ διακηρύσσομεν ὅτι κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ θέσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς κίνδυνον ἐξοντώσεως. Ἀνέφερον καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ βάσει ἀποσπάσματος, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ σᾶς διαβάσω ἐκ νέου, ὅτι ὁ ἀσφαλῶς μεθαυριανὸς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας, ὁ κ. Μπῆβαν, ὁμιλῶν περὶ τοῦ κινδύνου τῶν ἀτομικῶν ὅπλων καὶ προεξοφλῶν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἀμερική, ἐγκαθιδρύουσα εἰς τὴν Ἀγγλίαν βάσεις νὰ τὰς χρησιμοποιήσῃ χωρὶς εὐλόγως ἐκεῖνος ἐναντίον τοῦ ὁποίου θὰ στρέφωνται νὰ μὴ θελήσῃ νὰ τὰς καταστρέψῃ, συνέστησε αὐτοτέλειαν καὶ διαχωρισμὸν εὐθυνῶν ἐπὶ τοῦ θέματος. Διερωτᾶται, λοιπόν, κανείς, ὅταν ἡ Κυβέρνησις τόσας δημιουργεῖ ἀνησυχίας διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Βόννην περὶ αὐτῆς τῆς ὑπάρξεως καὶ τοῦ μέλλοντος τῆς χώρας μας, πῶς νομίζει ὅτι θέτουσα πολιτικὸν ζήτημα πέραν τῆς ἁπλῆς καταμετρήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίζῃ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Δυστυχῶς, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐπὶ τοῦ κεφαλαιώδους αὐτοῦ θέματος νὰ ὑπογραμμίσω ὅτι τὸν λαὸν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὸν καθησυχάσουν οὔτε αἱ θέσεις τῆς ἡγεσίας τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶπεν ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ θέμα τῶν ἀτομικῶν βάσεων, ὅτι συνεπάγεται βαρυτάτους κινδύνους καὶ ὅτι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν παίρνομεν εἶναι ὅτι, ἐὰν αὗται πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν γενικὸν κανόνα τῶν ἐλευθέρων λαῶν, καὶ ἡ Ἑλλὰς θὰ συμμερισθῇ τὸν κίνδυνον. Ἀλλὰ νομίζει ὅτι πράγματι ὑπάρχει τοιαύτη δέσμευσις σήμερον; Ἀναμφισβητήτως ὄχι. Ὁ ἁρμόδιος διὰ τὸν τομέα αὐτὸν πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Πολίτης, τὸ διηυκρίνισε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀφοῦ σήμερον δέσμευσις δὲν ὑπάρχει, διὰ νὰ ὑπάρξῃ μελλοντικῶς δέσμευσις γενική, θὰ πρέπει νὰ προηγηθοῦν διαπραγματεύσεις καὶ συμφωνίαι. Δὲν διηυκρίνισε ποία εἶναι ἡ θέσις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὡς πρὸς τὴν ἄποψιν ποὺ ἐπιβάλλεται ἡ οἱαδήποτε Κυβέρνησις ποὺ μέλλει νὰ ἐκπροσωπήσῃ τὴν Ἑλλάδα, εἰς τοιαύτας διαπραγματεύσεις, νὰ λάβῃ ἀπέναντι τοιαύτης προτάσεως. Τάχα ἡ καταστροφὴ καὶ ἡ ἐξόντωσις μὲ συντροφιὰ καὶ ἄλλων καθιστᾷ τὸν τερματισμὸν τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς Ἔθνους γλυκύτερον καὶ ἠπιώτερον ἢ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ στηρίξῃ τὰς ἐλπίδας εἰς τὸ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ συμφωνία, διότι ἐνδεχομένως ὁ Ἰσλανδὸς ἢ ὁ Λουξεμβουργιανὸς ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος Κυβερνήτης χώρας τοῦ ΝΑΤΟ θὰ ἀρνηθῇ καὶ θὰ εἶναι συνετώτερος. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα εἶναι θέμα τόσον σοβαρόν, ὥστε ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἐπ’ αὐτοῦ πλήρης ἐκκαθάρισις ἀπόψεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ πλέον δὲν δικαιοῦται τὸ κυβερνῶν κόμμα νὰ προσδοκᾷ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅταν, κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων μηνῶν, ὑπέπεσεν εἰς παραλείψεις, παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ὀχλήσεις τοῦ Κοινοβουλίου, ὑπέπεσεν εἰς παραλείψεις ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ἐνδεχόμενον μετ’ ὀλίγα ἔτη ἡ χώρα αὐτὴ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ συντηρήσῃ οὔτε 4–5 ἑκατομμύρια τῶν κατοίκων της. Εὑρέθη τελείως ἀπαράσκευος καὶ τελείως ἀμελέτητος. Διέκοψε τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ δὲν ἤγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέγα πρόβλημα τῆς Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς καὶ τῆς Ζώνης τῶν Ἐλευθέρων Εὐρωπαϊκῶν Συναλλαγῶν. Τί θὰ συμβῇ μὲ τὴν γεωργίαν μας ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν μετάσχῃ καὶ μετάσχει ἡ Τουρκία; Τί θὰ συμβῇ μὲ τὰ καπνὰ ἢ μὲ τὴν σταφίδα; Τί θὰ συμβῇ ἐὰν μετάσχωμεν μὲ τὴν βιομηχανίαν μας, ποὺ ἐπὶ συνολικῆς παραγωγῆς 14– 15 δισεκατομμυρίων θὰ ἐκμηδενισθοῦν τὰ 10½ δισεκατομμύρια; Καὶ τί θὰ συμβῇ μὲ τὰ ἀγροτικὰ ἐκεῖνα προϊόντα, ὅπως ὁ σῖτος κ.λ.π., τὰ μὴ ἐξαγώγιμα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποστοῦν τὸν ἀνταγωνισμὸν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς χώρας μας; Καὶ τί θὰ συμβῇ μὲ τὸν Προϋπολογισμόν μας ποὺ τὸ ἓν τέταρτον περίπου τῶν εἰσοδημάτων του προέρχεται ἀπὸ δασμούς; Καὶ τί θὰ συμβῇ μὲ τὰ ἑσπεριδοειδῆ καὶ μὲ τὶς ἐληὲς ποὺ κατευθύνονται εἰς τὰς ἀνατολικὰς ἀγορὰς καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Ἕνωσις αὐτὴ θὰ δημιουργήσῃ ὅρους δυσμενεῖς, διότι θὰ ἀποκλείῃ τὴν ἐκεῖθεν εἰσαγωγὴν λόγῳ ἀνίσων μέτρων δασμολογικῆς μεταχειρίσεως: Θὰ διακινδυνεύσῃ αὐτὴ ἡ ὕπαρξις καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ θέματα αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις οὔτε τὰ ἀντιμετώπισε οὔτε τὰ ἤγαγεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§322Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Λέγετε ὅτι δὲν τὰ ἀντιμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις. Γνωρίζετε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μετέσχε συσκέψεων καὶ ἀνεβλήθη ἡ λῆψις ἀποφάσεως διὰ τὸν Ἰούλιον, ὅτι ἐσχηματίσθησαν Ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι ἐτερμάτισαν τὰς ἐργασίας καὶ ὑπέβαλαν ὑπομνήματα καὶ λησμονεῖτε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὅλα τὰ ἀπαραίτητα μέτρα ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς. Θὰ ἠθέλατε πρὶν ἢ ἡ Κυβέρνησις συλλέξῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας καὶ πρὶν ἢ χαράξῃ τὸ πρόγραμμα, νὰ ἀρχίσῃ συζήτησιν περὶ ἀνέμων καὶ ὑδάτων;

§323Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, μία ἄλλη χώρα, ἡ ὁποία δὲν διατρέχει τοὺς ἰδικούς μας κινδύνους, ἴσως ἐνδέχεται νὰ βγῇ ἐν μέρει ὠφελημένη ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἡ Γαλλία, ἡ ὁποία παρὰ τὸν πόλεμον ποὺ διεξάγει εἰς τὸ Ἀλγέριον, ἔχει Κυβέρνησιν ἡ ὁποία εἰσήγαγε τὰ ζητήματα αὐτὰ πρὸ τετραμήνου εἰς τὴν Βουλὴν ὅπου καὶ διεξήχθη μακροτάτη συζήτησις. Ὅταν πρόκειται τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1958 νὰ ἐφαρμοσθοῦν αὐταὶ αἱ συμφωνίαι καὶ ἢ νὰ προχωρήσωμεν μὲ τοὺς κινδύνους αὐτοὺς ἢ νὰ μετάσχωμεν, νομίζω ὅτι ἡ συγκρότησις Ἐπιτροπῶν ἐνθυμίζει ἐκείνην τὴν συγκρότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς σύνταξιν τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, τὴν ὁποίαν διέταξεν ἡ Ἀντιβασιλεία τοῦ Ὄθωνος τὸ 1834 νὰ συντάξῃ τὸν Κώδικα, διὰ νὰ λήξῃ μετὰ 110 ἔτη ἡ σύνταξις αὐτὴ καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς κείμενα. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντησίς σας ὑπῆρξε οὔτε ἐπιτυχής, οὔτε ἱκανοποιητική, αἱ δὲ πληροφορίαι ὅτι ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις τριετῆ προθεσμίαν διασκέψεως, μαρτυροῦν πόσον δίκαιον εἶχα ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις, νὰ κλείσῃ ἡ ἀνάπτυξις χωρὶς ὀλίγα ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Εἶναι φανερὸν ὅτι καταβάλλεται μία ἀγωνιώδης προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἀποκαλυφθῇ ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα παραμορφωτικὸν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἐὰν μέρος μόνον τῆς φαιᾶς οὐσίας, ποὺ καταναλίσκεται ἀπὸ ποικίλας πλευράς, διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τεχνασμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιτρέψουν τὴν ἰδιοποίησιν τῆς ἐντολῆς παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ ἐντολέως, ἐὰν ἕνα μέρος τῆς φαιᾶς αὐτῆς οὐσίας διετίθετο διὰ τὴν μελέτην καὶ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων τῶν μαζῶν, διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῆς λαϊκῆς δυστυχίας, εἰς τὴν ὁποίαν βυθίζεται ἡ χώρα καθημερινῶς, τότε βεβαίως καὶ καλυτέρα θὰ ἦτο ἡ τύχη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἦτο περιττὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναζητῇ τεχνάσματα διὰ νὰ ὑφαρπάσῃ νέαν ἐκλογικὴν ἐπιτυχίαν. Βέβαια ἀπολογητὴς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τοῦ 1956 ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μετετόπισε τελείως τὸ θέμα. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι καὶ τὰ πάγια συστήματα, ὑπάρχει κίνδυνος, λόγῳ διαφορετικῆς ἀπὸ περιφερείας εἰς περιφέρειαν βάσεως καὶ χρειάζεται διὰ τὴν ἀνάδειξιν ἑνὸς βουλευτοῦ, λόγῳ μετακινήσεως τῶν πληθυσμῶν, νὰ δώσουν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν διαφορετικὰ ἀποτελέσματα εἰς ἕδρας ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα εἰς ψήφους.

§324Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν συζήτησιν θὰ τὴν κάμωμεν μετὰ μίαν τριετίαν.

§325Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν τὸ ἔφερα ἐγὼ τὸ θέμα, τὸ ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐάν, κύριοι, αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1956, ἐγένοντο ὄχι μὲ τὸ γνωστὸν τριαδικὸν σύστημα ἀλλὰ μὲ μόνον ἓν οἱονδήποτε ἐκ τῶν τριῶν ἐφαρμοσθέντων συγχρόνως συστημάτων, θὰ εἴχαμε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα: Ἐὰν ἐγένοντο μὲ ἀναλογικήν, ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχεν 132 βουλευτάς, μὲ τὸ πλειοψηφικὸν 127 καὶ μὲ τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας 141. Μὲ τὸ γνωστὸν ὅμως, σύστημα, ποὺ διεξήχθησαν, ἐφθάσαμεν εἰς ἀποτέλεσμα ἠθελημένως πλαστόν. Ἀναφερόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ θέμα τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ, εἶπεν ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐψήφιζεν ὁ Στρατός. Δὲν ὑπάρχει κόμμα ἐδῶ, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἀντίθετον μὲ τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ. Εἶναι καὶ οἱ στρατιῶται Ἕλληνες πολῖται καὶ ἄξιοι νὰ ἀσκοῦν τὰ ἐκλογικά των δικαιώματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς, εἶναι ὅτι δὲν ἐψήφισεν ὁ Στρατός, ἀλλὰ οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Στρατοῦ. Ἐὰν δὲ ἐβάζατε καὶ τὸν λαὸν κατὰ τετράδας νὰ ψηφίσῃ, τότε θὰ εἴχατε 285 ἕδρας. Σήμερον, ὅλα τὰ Κόμματα, ἐσωκοινοβουλευτικὰ καὶ ἐξωκοινοβουλευτικά, διακηρύσσουν ὅτι τὸ σύστημα μὲ τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί, εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἡ ὁποία εἶναι καὶ δίκαιον σύστημα καὶ ἀντιπροσωπευτικόν. Μόνον οὕτω θὰ δοθῇ λύσις εἰς τὴν παγίαν κρίσιν ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν χώραν μας. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὀλίγα τινά, διὰ τὰ οἰκονομικὰ θέματα, τὰ σχετιζόμενα μὲ τὴν ἐν γένει ἐξαθλίωσιν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ἐδημιουργήθη μεταξὺ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς τακτικῆς Συνόδου καὶ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκτάκτου. Εἶναι θέμα πάγιον, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν τὴν Βουλὴν καὶ ἐξεθέσαμεν τὰς ἀπόψεις μας, αἱ ὁποῖαι εἶναι τελείως διαφορετικαὶ ἀπὸ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Τελευταῖον, εἶναι τὸ θέμα τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἐσωτερικῆς εἰρηνεύσεως τῆς χώρας. Εἶναι θέμα σοβαρόν. Πρόκειται περὶ τῆς τύχης τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς τακτικῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς, διέκοψεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν διεδηλώθη ἡ ἀνάγκη νὰ προωθηθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὴν ἐκκαθάρισίν του καὶ νὰ κατοχυρωθοῦν διὰ τὸ μέλλον οἱ ἐλεύθεροι Δημοκρατικοὶ θεσμοὶ εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξίωσις ὅλων τῶν Ἑλλήνων, ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης, ὅλων τῶν ἀποχρώσεων, ὅλων τῶν ἐκπροσώπων τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, ἐργαζομένων καὶ ἐργοδοτῶν, τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τῶν ἐπιστημονικῶν συλλόγων, τῆς Γ.Σ.Ε.Ε., ὅλου γενικῶς τοῦ λαοῦ. Ὁμοφώνως ἐζητήθη ὅπως τεθῇ τέρμα εἰς ἓν καθεστώς, ἀπότοκον παλαιᾶς ἀνωμαλίας. Τὸ χαρακτηριστικὸν ἐν προκειμένῳ εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσίγησε. Δὲν ἐτόλμησεν οὔτε νὰ ἀντιταχθῇ, οὔτε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ θέματος. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ λόγοι καὶ ἐπὶ πλέον τὸ γεγονὸς ὅτι μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς τακτικῆς Συνόδου ὠξύνθη ἔτι περαιτέρω ἡ ἐσωτερικὴ ἀνωμαλία καὶ ἐπηγγέλθησαν ἐκ νέου θανατικαὶ καταδίκαι εἰς βάρος πολιτικῶν ἀντιπάλων, βάσει τοῦ καταδικασθέντος ν. 375. Ὅλα αὐτὰ καθιστοῦν τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τῆς ἐσωτερικῆς Δημοκρατίας ἔνοχον βαρυτάτων παραλείψεων. Ἰδοὺ διατί ἡμεῖς ἀρνούμεθα τὴν ἐμπιστοσύνην μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπισημαίνοντες τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ προδιαγράφοντες τὴν ἱστορικὴν πορείαν τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα).

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας, ἔχει τὸν λόγον.

§327Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα μὲ ἔφερεν ἡ ἐπιθυμία ὅπως διατυπώσω τὴν ζωηρὰν διαμαρτυρίαν μου, διὰ τὴν ἐσπευσμένην καὶ ἀδικαιολόγητον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς τακτικῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ παρασχεθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ἀσκήσῃ τὴν κριτικήν της ἐπὶ τῆς ἀποφασισθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προσχωρήσεως τῆς χώρας εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Χωρὶς νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα τῶν ἀτομικῶν βάσεων, καὶ χωρὶς νὰ ἀσκήσῃ αὕτη τὸν ἔλεγχόν της, διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Ἡ αἰφνιδιαστικὴ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς τακτικῆς Συνόδου, ἤγειρε πανταχόθεν διαμαρτυρίας καὶ δικαίως, διότι ὑπῆρχον πολλὰ καὶ σοβαρὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Εἶχεν ἐκκρεμῆ ἐνώπιόν της σοβαρὰν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμον νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν νομοθετικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, ἡ συγκρότησις τῆς ὁποίας, μετὰ τὴν καθιερωθεῖσαν συνεχῆ ἐναλλαγὴν τῶν μελῶν αὐτῆς, δὲν ἐγγυᾶται καὶ τὴν καλυτέραν κατάρτισιν τῶν νομοθετημάτων, διότι ἐνδεχομένως εἰς πολλὰς περιπτώσεις νὰ μὴ μετέχουν αὐτῆς οἱ εἰδικώτεροι ἐπὶ τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοθετημάτων. Ἂς ἐξετάσωμεν πρῶτον τὴν ἀσκουμένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, κύριοι βουλευταί, ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς τακτικῆς Συνόδου συνέπεσε μὲ τὴν ἀποδοχὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ, χωρὶς κἂν νὰ συζητηθῇ ἡ γενομένη πρότασις καὶ ἐξετασθῇ οὔτε καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, οὔτε κἂν νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Ἡ Κυβέρνησις μάλιστα ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, κάμνει ἕνα ἀήθη διαχωρισμὸν μεταξὺ τῶν διαφόρων κομμάτων, διαχωρίζουσα ταῦτα εἰς κόμματα τυγχάνοντα τῆς ἐμπιστοσύνης της καὶ εἰς κόμματα μὴ ἀπολαμβάνοντα τῆς ἐμπιστοσύνης της. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον μία μερὶς τῶν κομμάτων νὰ κατατοπίζεται ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν θεμάτων καὶ ἡ ἄλλη ὄχι. Τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι διαβλητὸν καὶ εἶναι σφόδρα πιθανόν, ὅτι, ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐξυπηρετεῖται ταξικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν οἱ ἀσκοῦντες αὐτὴν τὴν πιστεύουν ἢ τὴν παρουσιάζουν ὡς ἐθνικήν. Ἀλλά, κύριοι, ἂς ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Χρειάζεται ἐν πρώτοις, ἀνάλυσίς του διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἔχουν ἀναληφθῆ δεσμεύσεις. Ἂν ἐξετάσῃ κανεὶς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῶν διαφόρων χωρῶν θὰ ἴδῃ, ὅτι αὕτη ἐπηρεάζεται, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ἀπὸ τὸν ταξικὸν προσανατολισμὸν τῶν ἑκάστοτε κυβερνώντων. Καὶ τοῦτο διότι δύο εἶναι αἱ Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν εἰς χεῖρας των τὰ ἀτομικὰ ὅπλα. Οἱ κυβερνῶντες ἑκάστην χώραν, ἀναλόγως τοῦ ταξικοῦ των προσανατολισμοῦ, καθορίζουν καὶ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν της καὶ προσδένονται εἰς τὴν μίαν τῶν δύο μεγάλων παρατάξεων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἀλλήλας. Οἱ κυβερνῶντες ὅμως, ἑκάστην χώραν, πρέπει νὰ λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψει των μόνον τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Διὰ νὰ μὴ συμβαίνῃ πολλάκις, προσδεδεμένοι τυφλῶς εἰς μίαν παράταξιν διὰ συμφωνιῶν καὶ συμμαχιῶν νὰ ὑπομένουν σφοδροτάτην ἀντίδρασιν εἰς ζωτικὰ ἐθνικά των ζητήματα ἀπὸ συμμάχους των, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντίθετα συμφέροντα. Αἱ συμμαχικαὶ δεσμεύσεις πρέπει νὰ ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Μέχρι τοῦδε, ἀτυχῶς, ὁ ταξικὸς προσανατολισμὸς τῶν κυβερνώντων δὲν ἔχει ἐπιτρέψει νὰ καθορισθῇ τὸ μέτρον τῶν συμμαχικῶν δεσμεύσεων τῆς χώρας. Ἐνετάχθημεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Καλῶς ἐνετάχθημεν, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι τὸ ΝΑΤΟ ἔχει ἀμυντικὸν χαρακτῆρα. Καὶ ὅτι θὰ εἴμεθα ἐλεύθεροι ἀπολύτως εἰς τὴν σύναψιν τῶν συμμαχιῶν μας καὶ τὴν καλλιέργειαν τῶν φιλικῶν δεσμῶν μὲ ὅλας τὰς χώρας. Ἐπικρατεῖ νὰ λέγεται ὅτι παραμένομεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ διὰ τὴν ἐθνικήν μας ἀσφάλειαν. Ἐπανειλημμένως ἠκούσθη αὐτό, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἕνα μέρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν λαμβάνομεν ἐπαρκῶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἀνατολικὸς συνασπισμὸς ὑποστηρίζει μὲ σταθερότητα τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου, τὸ ὁποῖον καταπολεμεῖται ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ, ὅτι αἱ χῶραι τοῦ ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ ἐπιζητοῦν τὴν φιλίαν μας, δέχονται ἀνταλλαγὰς μὲ ἡμᾶς, εἴτε ἐμπορικάς, εἴτε ἐπιστημονικάς. Ἀντιθέτως παρὰ τὴν θέλησίν μας νὰ παραμένωμεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, συνεχῶς δεχόμεθα διεύρυνσιν τῶν συμμαχικῶν ὑποχρεώσεών μας μέχρι καὶ τῆς ταπεινωτικῆς ἑτεροδικίας καὶ ὑπέχομεν στρατιωτικὰ βάρη δυσβάστακτα. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ὁ κατήφορος ἐξακολουθεῖ. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι ἡ τόσον πρόθυμος συμμετοχή μας εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Ὁ κ. Ρίτσαρντς, ἀπεσταλμένος τοῦ Ἀμερικανοῦ Προέδρου, ἀναχωρῶν ἐξ Ἑλλάδος, εἰς τὸ ἀνακοινωθέν του μᾶς εἶπεν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀποκτήσωμεν καὶ μερικὰ ὠφελήματα ἀπὸ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ἀλλὰ πάντως θὰ ἔχωμεν εὐθύνας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι ὠφελήματα θὰ ἔχωμεν ἀπὸ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἐξ αὐτοῦ εὐθύνας καὶ τὰς ὑποχρεώσεις μας θὰ διακανονισθοῦν δι’ ἄλλων συμφωνιῶν. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου, μᾶς παρουσίασεν τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ διὰ φιλοσοφικῶν ἐξάρσεων καὶ ἀποστροφῶν. Καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι μόνον ὠφελήματα θὰ ἔχωμεν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν στρατιωτικὴν ἐπιβάρυνσιν αὐτὴν θὰ τὴν ἔχουν μόνον αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, διότι αὐταὶ ἔχουν καὶ τὴν δύναμιν. Ὁ κ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργός, ἐν τέλει παρωμοίασε τὴν Κυβέρνησιν μὲ ἐλέφαντα καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν πρὸς ψύλλον. Φαίνεται ὅτι ἔφθασε εἰς τὴν παρομοίωσιν αὐτήν, λόγῳ τῆς παχυδερμίας τοῦ ἐλέφαντος, ἡ ὁποία καὶ τοῦ ἐπέτρεψε νὰ μὴ ἀντιληφθῇ ὅτι ὑπάρχουν καὶ ὑποχρεώσεις καὶ μάλιστα σοβαραὶ εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ψύλλους, αὐτοὺς τοὺς ἔβαλεν εἰς τὰ ὦτα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρῶτος ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Διότι, αὐτὸς σαφέστατα ἐδήλωσεν, καὶ εἶπεν, ὅτι, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος προσχωρεῖ εἰς τὸ Δόγμα ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ὠφελήματα, ἀλλὰ ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη θὰ συμβάλῃ μὲ τὸ αἷμα τοῦ λαοῦ του, εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν τοῦ Δόγματος. Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀντιληφθῶμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἢ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν ἢ μᾶς ἀπέλιπεν τὸ θάρρος νὰ ἀντιταχθῶμεν. Τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἀποβλέπει, δυστυχῶς, εἰς τὸ πῶς θὰ καταστῇ δυνατὸν οἱ λαοὶ τῆς Μέσης Ἀνατολῆς νὰ παραμείνουν ὑπὸ τὸ φεουδαρχικὸν σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον διοικοῦνται σήμερον καὶ τὸ ὁποῖον εὐνοεῖ τὰ συμφέροντα τῶν Μεγάλων Δυτικῶν. Ὅπου καὶ ὁσάκις σημειοῦνται πρόοδοι εἰς τὰς χώρας αὐτάς, αὗται κατ’ αὐτούς, πρέπει νὰ ἀποδίδωνται εἰς κομμουνιστικὴν διείσδυσιν καὶ προκαλοῦν τὴν ἐπέμβασίν των. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἔχει οὐδεὶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῶν ἄλλων. Αἱ δημοκρατικαὶ χῶραι, μεταξὺ τῶν ὁποίων θέλω νὰ πιστεύω ὅτι περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἰδική μας, ἡ ὁποία μάλιστα ἔχει σήμερον καὶ μέγα ἐθνικὸν θέμα ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε., δὲν ἐπιτρέπεται ποτὲ νὰ συμβάλῃ διὰ νὰ παραμείνουν δοῦλοι οἱ λαοὶ τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ἡ προσχώρησίς μας εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἔρχεται νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ὑπερηφάνειαν ὅτι εἶναι λαὸς δημοκρατικός, ὁ ὁποῖος μάχεται μὲ τὴν ψυχήν του ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν καὶ ὄχι ὑπὲρ τῆς δουλείας αὐτῶν. Μὲ τὴν προσχώρησιν εἰς τὸ Δόγμα αὐτὸ ἐμφανιζόμεθα διατεθειμένοι νὰ ὑπηρετήσωμεν τὸν σκοπὸν πῶς ἡ ἀντίδρασις θὰ κρατήσῃ ὑπὸ τὸν ζυγόν της τοὺς λαοὺς τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Δὲν ἁρμόζει εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος παροχὴ συνδρομῆς εἰς μίαν τόσον ἀθλίαν ἀρχήν. Κύριοι, εἶναι καιρὸς πλέον νὰ παύσουν αἱ πομπώδεις φράσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας καλύπτεται ἡ πρόσδεσις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοιούτων σκοπῶν. Ἠκούσθη καὶ ἐδῶ προχθὲς ἀπὸ διατελέσαντα Πρωθυπουργόν, ἡ ἄποψις, ὅτι τάχιστα ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὸ Δόγμα αὐτό, διότι τὰ πεπρωμένα της ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ἐξέλιξιν τῆς καταστάσεως εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἡ Ἱστορία, εἶπεν, τὸ διδάσκει αὐτό. Ἐγὼ ἀνασκαλεύσας τὰς ἱστορικάς μου γνώσεις δὲν εὑρῆκα ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπηλευθερώθη ἀπὸ τὸν Τουρκικὸν ζυγὸν μὲ τὴν συνδρομὴν τῆς τότε καταστάσεως εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἀντιθέτως, μάλιστα, ἡ Ἑλλὰς ἀπηλευθερώθη, πολεμήσασα ἀκόμη ἐναντίον τοῦ στρατοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν Ἀραβικῶν Κρατῶν, ποὺ ἦσαν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Ἡ Ἑλλὰς ἕνα συμφέρον ἔχει εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν: Τὸ πῶς θὰ διατηρῇ φιλικὰς σχέσεις μὲ τοὺς λαούς της, ποὺ ποθοῦν καλλιτέραν ζωήν. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς παίξῃ τὸν ρόλον ποὺ θέλουν οἱ ὑποστηρίζοντες τὰ ἐκεῖ σκοτεινὰ καὶ φεουδαρχικὰ καθεστῶτα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένῃ τὴν Ἀραβικὴν συμπάθειαν καὶ συμπαράστασιν ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων. Ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι μόνον οἱ λαοὶ τῶν χωρῶν αὐτῶν, καὶ ἂν θέλωμεν τὴν συμπάθειάν των, δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα ἀντίθετοι εἰς τὸ πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ λαοὶ αὐτοὶ νὰ ἀναπτύξουν ἐλεύθεροι τὴν πολιτικήν των ζωὴν πρὸς τὴν Δημοκρατίαν καὶ συνεπῶς πρὸς τὴν εὐημερίαν. Καὶ τότε ἀσφαλῶς ἡ φιλία τῶν λαῶν αὐτῶν θὰ εἶναι βεβαία καὶ σταθερὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Πρὶν εἰσέλθω εἰς ἕτερον θέμα, θὰ ἐξετάσω τὸ θέμα τῶν ἀτομικῶν βάσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν μᾶς ἔδωσε καμμίαν σαφῆ ἀπάντησιν ὅτι αἱ βάσεις αὐταὶ δὲν πρόκειται νὰ ἱδρυθοῦν ἐδῶ. Μᾶς εἶπεν ὅτι ἠναγκάσθη νὰ εἴπῃ εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὅτι ὀχληθεὶς ἀπὸ τὸν Πρεσβευτὴν τῶν Σοβιὲτ ἐπὶ τοῦ ἐὰν θὰ δεχθῇ ἡ χώρα μας τοιαύτας βάσεις, μὲ τὴν δήλωσιν ἅμα ὅτι ὅποιος δεχθῇ τὰς βάσεις αὐτὰς θὰ εἶναι ἐκτεθειμένος εἰς ἀντίποινα ἀπὸ μέρους τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, μᾶς εἶπεν αὐταρέσκως ἐδῶ ὅτι θαρραλέως ἀπήντησεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα καὶ ἐὰν εὕρῃ συμφέρον νὰ ἀποδεχθῇ τὰς ἀτομικὰς βάσεις, θὰ τὰς ἀποδεχθῇ. Ἡ ἀπάντησις, μολονότι προσεγγίζει, λόγῳ τῆς σημασίας τοῦ συνομιλητοῦ του τὰ ὅρια τῆς ἰταμότητος ἡ ὁποία δὲν εἶναι πολὺ συγγνωστὴ ἐν προκειμένῳ, θὰ μοῦ ἤρεσεν. Ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅμως, νὰ μὴ εἶναι τὸ προϊὸν ταξικῆς ἀντιθέσεως τοῦ λέγοντος, ἀλλὰ νὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν σταθερὰν ἀντίληψιν ὅτι ἔτσι πρέπει νὰ φέρεται, δημόσιος ἀνήρ, ἐκπροσωπῶν ἀνεξάρτητον χώραν καὶ ἀποβλέπων μόνον εἰς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου του. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ στάσις τηρεῖται πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ἀσχέτως ταξικῶν προτιμήσεων; Ἀτυχῶς δὲν ὑπάρχουν περὶ τούτου ἀποδείξεις. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ συμφέρον θὰ δεχθῶμεν τοιαύτας βάσεις. Ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὰ λέγει αὐτὰ δὲν ἔχει ἀντίληψιν τί σημαίνουν ἀτομικαὶ βάσεις. Πλανᾶται ὅποιος νομίζει, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα ἑνὸς ἀτομικοῦ πολέμου θὰ εἶναι τὰ αὐτὰ διὰ τοὺς Μεγάλους καὶ διὰ τοὺς Μικρούς. Πλανᾶται βαρύτατα. Διότι οἱ Μεγάλοι ποὺ θέλουν βάσεις ἐπὶ τῶν μικρῶν χωρῶν, ἀκολουθοῦν ἐσκεμμένως πολιτικὴν κυρίως ἰδιοτελῆ. Λέγουν: Δεχθῆτε ἀτομικὰς βάσεις ἐπάνω εἰς τὸ ἔδαφός σας διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συντρίψωμεν τὸν ἀντίπαλον. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐπιζητοῦν τὴν διασπορὰν τῶν ἀτομικῶν πληγμάτων ἐπὶ τῶν μικρῶν, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι ὀλιγώτερα τὰ πλήγματα διὰ τοὺς Μεγάλους. Καὶ θὰ εἶναι τρομερὰ ἡ καταστροφὴ διὰ τοὺς Μικροὺς ἐνῷ εἶναι σφόδρα πιθανὸν αὐτοὶ νὰ περισωθοῦν ἐν μέρει. Ἐὰν ἡμεῖς δεχθῶμεν τὰς ἀτομικὰς βάσεις μεταβάλλεται αὐτομάτως ἄρδην ὁ χαρακτὴρ τῶν συμμαχικῶν δεσμεύσεων ποὺ ἔχομεν ἀναλάβει. Σήμερον καυχόμεθα, ὅτι μετέχομεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ μὲ ἀμυντικὰς προθέσεις. Ὅταν δεχθῶμεν βάσεις ἀτομικὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πείσωμεν κανένα ὅτι εἴμεθα ἐν αὐτῷ μόνον πρὸς ἄμυναν. Διότι ἀκαριαῖον εἶναι τὸ πέρασμα ἀπὸ τὴν ἄμυναν εἰς τὴν ἐπίθεσιν. Καὶ ὁ ἀντίπαλος τοῦ ΝΑΤΟ γνωρίζει πολὺ καλὰ τοῦτο καὶ γνωρίζει ἐπίσης, ὅτι πρέπει ἀμέσως νὰ πλήξῃ τὰς μικρὰς χώρας, ἰδίως δὲ ἐκείνας ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠμπορεῖ νὰ πλευροκοπηθῇ καιρίως, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλάς. Λοιπόν, ποῦ ὠθοῦμεν τὴν χώραν μας, ἐὰν ἔτσι, ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ, ἐμφανιζώμεθα πρόθυμοι νὰ δεχθῶμεν ἀτομικὰς βάσεις ἐπὶ τοῦ ἐδάφους μας, μὲ τὸ πρόσχημα, ὅτι ἡ ἄμυνα τοῦ ἐλευθέρου κόσμου τὸ ἐπιβάλλει. Ἀλλ’ οὔτε ἴχνος ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα δὲν θὰ μείνῃ εἰς ἀπευκταίαν περίπτωσιν ἀτομικοῦ πολέμου. Καὶ εἶναι παραφροσύνη νὰ λέγωμεν ὅτι προτιθέμεθα νὰ ἀναλάβωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἀτομικῶν βάσεων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους μας, ὅταν εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξωμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ διὰ νὰ συντελέσωμεν νὰ ὑπάρξουν ἄλλοι. Αἱ δεχόμεναι τὰς ἀτομικὰς βάσεις μικραὶ χῶραι καλοῦνται νὰ παίξουν τὸν ρόλον τῆς βορᾶς ποὺ ρίπτει ὁ διωκόμενος ἀπὸ τὸ θηρίον. Ὅπως διδάσκει ἡ πεῖρα, ἐκεῖνος ποὺ ρίπτει τὴν βορὰν ἠμπορεῖ νὰ σωθῇ, ἡ βορὰ ὅμως, πάντοτε καταβροχθίζεται ἀπὸ τὸ θηρίον, τὸ ὁποῖον, ἐν προκειμένῳ, εἶναι ὁ ἀτομικὸς ἀντίπαλος. Καὶ αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ ρόλος τῆς χώρας μας ἐὰν δεχθῇ ἀτομικὰς βάσεις ἐπὶ τοῦ ἐδάφους της. Καὶ ἐκπλήσσομαι, ὅτι μὲ τόσην ἠρεμίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δέχεται τὴν παραχώρησιν ἀτομικῶν βάσεων. Καμμίαν ἀνάγκην δὲν ἔχει ἡ Ἑλλὰς νὰ δεχθῇ ἀτομικὰς βάσεις εἰς τὸ ἔδαφός της. Οὔτε συμφέρον ἔχει νὰ ἐκτεθῇ εἰς βεβαίαν ἐξαφάνισιν. Πρέπει νὰ ἀπορρίψῃ ἀμέσως οἱανδήποτε τοιαύτην πρότασιν. Παράδειγμα ἔχομεν τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Εἰς αὐτὴν ἔγινε πρότασις καὶ φαίνεται ἀρχικῶς ὁ κ. Ἀντενάουερ δὲν εἶπε ὄχι. Μᾶλλον ἀφῆκε νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τὴν δεχθῇ. Ἐξηγέρθη ἡ δημοσία γνώμη καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ὁ Ἀντενάουερ ὑπεχώρησαν. Καὶ ἀφῆκε νὰ γίνῃ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος τὸ θέμα ἐὰν δεχθῇ ἡ Γερμανία ἢ ὄχι ἀτομικὰς βάσεις. Θὰ ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ παρατηρήσῃ ὅτι ἕνα μέρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἀντετάχθη ἀμέσως ἔναντι τοῦ ἐνδεχομένου αὐτοῦ αἰτήματος. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπίσης προέβη εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι ἐξαρτᾷ τὴν ἀποδοχὴν ἢ μὴ τῶν βάσεων εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ τοῦ ἐὰν ὅλαι αἱ χῶραι τοῦ ΝΑΤΟ ἐν ὁμοφωνίᾳ θὰ δεχθοῦν τὰς βάσεις αὐτὰς ἐπὶ τοῦ ἐδάφους των. Ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι ἀπὸ ὄχι καλῶς ἐννοούμενον τάκτ πρὸς τοὺς Δυτικοὺς συμμάχους τῶν πυρηνικῶν ὅπλων δὲν ἐλέχθη τὸ ὄχι ἀμέσως. Ἀλλὰ ἐδόθη μία ἀπάντησις ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς τὸ ἐνδεχόμενον ὅτι εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς θὰ κερδίσῃ ἡ μερὶς ἐκείνη ἡ ὁποία ἀντιτάσσεται κατὰ τῶν βάσεων. Εἶπον καθ’ ἑαυτούς, οἱ οὕτω ἀπαντήσαντες: Ἐλπίζομεν ὅτι δὲν θὰ κάμῃ βάσεις ἡ Γερμανία. Ἑπομένως δὲν θὰ ὑπάρξῃ ὁμοφωνία εἰς τὰς χώρας τοῦ ΝΑΤΟ. Καὶ θὰ ἠμπορέσῃ καὶ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀρνηθῇ τὰς τοιαύτας βάσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπὶ τόσων τρομερῶν θεμάτων δὲν ἐπιτρέπεται εἰς καμμίαν Κυβέρνησιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν εὐθύνην τῆς ἱδρύσεως ἀτομικῶν βάσεων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους μας. Πρέπει εἰδικῶς νὰ ἐρωτηθῇ καὶ νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, αὐτὸς οὗτος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅπως θὰ ἔπρεπε αὐτὸς νὰ ἐρωτηθῇ καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Καὶ νὰ δώσῃ ὁ λαὸς τὴν ἀπάντησιν μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον πράγματι ἐκφράζει τὸν τίμιον καὶ ἀκριβοδίκαιον συσχετισμὸν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Μὲ ὅσα σᾶς ἐξέθεσα δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω ἀντιπολίτευσιν εὔκολον. Ἠθέλησα κυρίως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζεται ὡς ἄνθρωπος ἰσχυρός, ἐπὶ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους προκαλεῖ ἡ ἔνταξίς μας εἰς τὸ Δόγμα καὶ ἡ παραχώρησις ἀτομικῶν βάσεων. Εὔχομαι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην διορατικότητα διὰ νὰ διΐδῃ καὶ ἀποτρέψῃ τοὺς κινδύνους αὐτούς, ὡς καὶ τὰς δυσαρεσκείας ποὺ ἐνδέχεται νὰ προκληθοῦν εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας καὶ τοὺς λαοὺς τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Πρὶν τελειώσω δὲν θέλω νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπεκαλύφθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, σχετικῶς μὲ τὴν δρᾶσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Μὲ πολλὴν χαρὰν ἠκούσαμεν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις παραμένει σταθερῶς προσανατολισμένη πρὸς τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἔρχεται, ὅμως, ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς συζητήσεις της μὲ τοὺς Μεγάλους, μὲ τὰς προσχωρήσεις καὶ τὰς παραχωρήσεις καὶ μᾶς ἐνέβαλεν εἰς μεγάλην ἀνησυχίαν. Ἀπὸ ὅσα ἀπεκαλύφθησαν ἐδῶ ἀπὸ τὴν ἔρευναν τῶν πρακτικῶν τῆς σχετικῆς συνεδριάσεως τοῦ Ο.Η.Ε. φαίνεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ συγκεκριμένως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔναντι τῶν Δυτικῶν ἰσχυρῶν δὲν ἔχει τὸ θάρρος τὸ ὁποῖον εἶχε ἔναντι τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ρωσίας, ὅταν ἐκεῖνος ἐζήτει νὰ μὴ δεχθῇ ἡ Ἑλλὰς τὴν ἐγκατάστασιν ἀτομικῶν βάσεων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους της. Ἔναντι τῶν ἄλλων διαπιστώνομεν νὰ ἐλλείπῃ τὸ θάρρος ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν αὐτοδιάθεσιν μὲ ὅλην τὴν ὁρμὴν καὶ τὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἐκπρόσωπος ἑνὸς Δημοκρατικοῦ λαοῦ, ζητοῦντος ἱερὸν δικαίωμά του. Εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐπέδειξε τὸ θάρρος τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξῃ. Ἐτήρησεν στάσιν ὑποτακτικοῦ. Ὑπάρχουν τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῶν συζητήσεων εἰς τὴν Γαλλικὴν καὶ Ἀγγλικὴν γλῶσσαν τὰ ὁποῖα πιστοποιοῦν τὸ γεγονὸς τοῦτο. Ὁ κ. Λοϊζίδης ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶπεν ὅτι ἠμποροῦν νὰ συμβαίνουν ἀβλεψίες. Κύριε Λοϊζίδη, ἐπέρασα 10 χρόνια τῆς ζωῆς μου εἰς Διεθνῆ Συνέδρια, καὶ γνωρίζω, ἐκ πείρας, ὅτι ἀβλεψίαι καὶ παραποιήσεις εἰς τὰ ἐπίσημα κείμενα δὲν γίνονται, οὔτε ἐπιχειροῦνται ἐν ἀγνοίᾳ ἢ παρὰ τὴν θέλησιν τῶν ἐνδιαφερομένων.

§328Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Δὲν εἶπον τέτοιο πρᾶγμα. Εἶπον ἐγὼ τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐὰν καθίσωμεν νὰ ἀναδιφῶμεν τὰ πρακτικά, θὰ ἴδωμεν ἀρκετὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς γεμίσουν ἀπορίας. Καὶ εἶπον ὅτι ὁ Ο.Η.Ε. δὲν εἶναι δικαστήριον διὰ νὰ συνάγωνται ὁμολογίαι. Ἐὰν συνέβαινε τοιοῦτον πρᾶγμα μὲ τὰ πολιτικὰ σώματα, θὰ ἠμπορούσαμεν καὶ ἡμεῖς νὰ συναγάγωμεν τὰ συμπεράσματά μας ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς Ἀγγλικῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ὁ σημερινὸς Ἄγγλος Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισε τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως καὶ τὸν πολιτισμὸν τῶν Κυπρίων. Δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ ἀναδιφῶμεν τὰ πρακτικά, διὰ νὰ εὑρίσκωμεν φρασοῦλες οἱ ὁποῖες δὲν ἀποδίδουν ὅλο τὸ νόημα. Ἀξίζει νὰ κυττάξωμεν τὴν οὐσίαν.

§329Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, οὐδέποτε μοῦ ἐδόθη εἰς τὴν ζωήν μου ἡ εὐκαιρία νὰ διαπιστώσω ὅτι πρακτικά, ὅπως τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ ἄλλων Διεθνῶν Ὀργανισμῶν καὶ Συνεδρίων, παραλλάσσουν εἰς τὴν ἀκριβῆ ἀπόδοσιν ἀπὸ τῆς μιᾶς γλώσσης εἰς τὴν ἄλλην. Οὐδέποτε μοῦ ἐδόθη ἡ ἐντύπωσις ἢ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀκούσω, ὅτι μία ἀντιπροσωπεία ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποπέσῃ εἰς ἀβλεψίας, αἱ ὁποῖαι μεταξὺ μικρῶν ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχουν τόσην μεγάλην σημασίαν, ἀλλὰ ὅταν ὑφίστανται ἐπὶ συζητήσεων θεμάτων μεταξὺ μικρῶν καὶ μεγάλων, καταλήγουν συνήθως νὰ εὐνοοῦν τοὺς μεγάλους. Κύριοι βουλευταί, κατερχόμενος τοῦ βήματος δηλῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφράσω ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι τόσον ἰδιὰ τοὺς πολλοὺς λόγους ποὺ ἐξετέθησαν ἐδῶ, ἀλλὰ διότι δὲν ἔχω τὸ αἴσθημα τῆς βεβαιότητος, ὅτι τὰ δίκαια τὰ Ἑλληνικά, ἡ θέσις ἡ διπλωματικὴ τῆς Ἑλλάδος, οἱ δεσμοὶ τῆς Ἑλλάδος μὲ τὸν ἔξω κόσμον, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτική της καὶ ἡ σύναψις καὶ ἡ ἀνάληψις βαρῶν καὶ ὑποχρεώσεων εἶναι εἰς χεῖρας ἀσφαλεῖς, θαρραλέων ἀνδρῶν, προσηλωμένων εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ ὄχι εἰς ταξικὰ συμφέροντα. (Χειροκροτήματα).

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Γαληνὸς ἔχει τὸν λόγον. Ἀπουσιάζει, διαγράφεται. Ὁ κ. Α. Μποῦτος, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπουσιάζει, διαγράφεται. Ὁ κ. Ν. Κιτσίκης, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπουσιάζει, διαγράφεται. Ὁ κ. Σ. Πιστολάκης ἔχει τὸν λόγον. Ἀπουσιάζει, διαγράφεται. Ὁ κ. Κ. Λυγερόπουλος, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπουσιάζει, διαγράφεται... Ὁ κ. Ι. Τούμπας ἔχει τὸν λόγον.

§331Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἔχω ἐγγραφῆ διὰ νὰ ὁμιλήσω αὔριον.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§333Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν ὡς ἀρχικῶς εἶχε προαγγελθῆ ὅτι ἡ συζήτησις θὰ περιωρίζετο αὐστηρῶς ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ θέματος, ὁπότε, νομίζω, ὅτι ἡ ὁμιλία τῆς Ἡγεσίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἦτο ἐπαρκὴς διὰ τὴν διαφώτισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς κοινῆς γνώμης. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς ἐπιθυμῶν νὰ ὑπερφαλαγγίσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐζήτησε νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἔθεσε πολιτικὸν θέμα. Ἐφ’ ὅσον ἡ συζήτησις γενικεύεται, νομίζω ὅτι καὶ ἐγὼ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῶν σημείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν γνώμην μου, πρέπει νὰ τύχουν ἰδιαιτέρας προσοχῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μέχρι σήμερον Κυβερνητικὴν πολιτικήν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ συζήτησις εἰς τὸ Σῶμα, ὅταν διεξάγεται καλῇ τῇ πίστει, νομίζω ὅτι ἀποβαίνει πρὸς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ καλῇ τῇ πίστει ἔλεγχος τῶν κυβερνητικῶν πράξεων βοηθεῖ τὴν Κυβέρνησιν πρὸ παντὸς εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ἐξωτερικὸν θέμα, διότι νομίζω ὅτι ἀνεπτύχθη ἐπαρκῶς ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ παρεσχέθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ κρίνῃ τὴν ἀσκηθεῖσαν μέχρι σήμερον ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἡ εἰκών, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ἐμφανίζεται εἰς τὸ θέμα αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι τὸ Κυπριακὸν εὑρίσκεται σήμερον εἰς χειροτέραν θέσιν ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι ἀρκετὰ ἔχει διαφωτισθῆ καὶ ἁπλῶς μόνον ἀναφέρω τὸ συμπέρασμα διὰ νὰ προχωρήσω εἰς τὰ ἑπόμενα θέματα, τὰ ὁποῖα κυρίως προεκάλεσαν τὴν σύγκλησιν τῆς ἐκτάκτου Συνόδου τῆς Βουλῆς. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς, ἐδημιουργήθησαν δρῶντες κοινοβουλευτικῶς. Δὲν ἐμφανίζει ἡ ἱστορία ἡ πολιτικὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀντικοινοβουλευτικὴν δρᾶσιν καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του αὐτό. Εἴχομεν, λοιπόν, τὴν ἀξίωσιν, ἀπὸ ἡγέτην τῆς πλειοψηφίας μὲ τοιαύτην ἱστορίαν, ἀνερχόμενον εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ ἀποδώσῃ ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν τόνωσιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ θεσμοῦ, ἰδίως μάλιστα ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι εἶχε δοθῆ ἕνα πλῆγμα ἐναντίον τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ Συναγερμοῦ, πλῆγμα ὀφειλόμενον εἰς τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τὴν ὁποίαν εἶχε, τότε, καὶ εἰς τὴν προσωπικότητα τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, πλῆγμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν εἶχε πρωτοβουλίαν, δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην. Εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν δικαίως ἀπὸ τὸν ἡγέτην τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νὰ καταβάλῃ κάθε προσπάθειαν, ὥστε νὰ ἐξυψωθῇ περισσότερον ὁ Κοινοβουλευτικὸς θεσμὸς γεγονὸς τὸ ὁποῖον θὰ συνετέλει εἰς τὴν σταθεροποίησιν τῶν Δημοκρατικῶν θεσμῶν εἰς τὴν χώραν μας, ἀπαραιτήτων διὰ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διὰ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τοῦ πολιτικοῦ μας βίου. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι πράγματι παρ’ ὅλον ποὺ Συνταγματικῶς ἦτο δικαιολογημένη ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι ἡ σπουδὴ μὲ τὴν ὁποίαν προέβη εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ σχετικοῦ διατάγματος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο κοινοβουλευτικῶς καὶ πολιτικῶς ἀδικαιολόγητος. Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, ἐθνικὰ θέματα τοιαύτης ἐθνικῆς σημασίας ὅπως εἶναι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ὅπως ἡ Κυβερνητικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ὅπως εἶναι ἡ διεθνὴς ἐξέλιξις ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων, ὅπως εἶναι ἡ διαμόρφωσις τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν, θέματα τεραστίας σημασίας, ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ δι’ ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην, ὅταν τοιαῦτα θέματα πρόκειται νὰ λυθοῦν. Τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον τῆς σημερινῆς, εἶναι νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποφάσεις μετὰ διεξοδικὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καὶ μόνον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατοχυρώσῃ πλήρως τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου νὰ ἐντάξῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ὄχι μόνον διὰ νὰ λάβῃ μίαν ἱστορικῆς ἀξίας ἀπόφασιν — δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν λάβῃ — ἀλλὰ μετὰ μίαν διεξοδικὴν συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ Ἡγεσία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κ. κ. συνάδελφοι, καὶ ἡ δημοσία γνώμη. Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναπτύξω ἐγὼ τὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ, διότι αὕτη ἀνεπτύχθη ἐπαρκῶς ὑπὸ τῆς Ἡγεσίας τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω. Ἀλλὰ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι εἰς τὴν χώραν μας καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ σήμερον καταβάλλεται μία προσπάθεια ὑπὸ τῶν ξένων παραγόντων, εἴτε συμμαχικῶν, εἴτε μή, νὰ ἐπεμβαίνουν εἰς τὸν ρυθμὸν τῆς ζωῆς τῆς χώρας μας. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἡ ἐπέμβασις αὕτη εὑρίσκει πάντοτε ἀνταπόκρισιν. Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ καθῆκον τῆς πολιτικῆς Ἡγεσίας τοῦ τόπου, νὰ εἶναι ἐπέμβασις, ἡ ὁποία νὰ καταβάλλεται πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου. Δὲν πιστεύω, ὅτι ἐνσυνειδήτως ὑπάρχει πολιτικὴ Ἡγεσία εἰς τὸν τόπον μας, ποὺ νὰ θέλῃ νὰ ὑποδουλώσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα εἰς ξένους, ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχει βαθμὸς ἀντιστάσεως. Δι’ αὐτὸ πιστεύομεν, ὅτι ἡ ἀποδοχὴ τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ θὰ ἀπέβαινε περισσότερον πρὸς ὄφελος τῆς χώρας μας, ἐὰν ἐγίνετο ἐν συνεννοήσει μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι θὰ παρείχετο μεγαλυτέρα δυνατότης εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ἐνεργητικοῦ, τὸ ὁποῖον μᾶς δημιουργεῖται ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης. Ἡ προσχώρησίς μας εἰς ἕνα συνασπισμὸν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνακινήσῃ καὶ τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ θὰ μᾶς δημιουργήσῃ στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις. Εἶναι καλυτέρα εὐκαιρία νὰ ἀπομονώσωμεν τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν τὸ ἀντιμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις, σύμφωνα μὲ τὰς σημερινὰς συνθήκας καὶ δεδομένα, θέμα ζωτικώτατον διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, διότι ἡ ἐπίλυσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ ἐπέτρεπε εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ οὐσιαστικὰ τὸ θέμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ὕστερα ἀπὸ τὴν διεθνῆ διαμόρφωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον, αἱ καλύτεραι τεχνικαὶ ἐφευρέσεις καὶ οἱ ἀτομικοὶ ἐξοπλισμοί, δημιουργοῦν δυνατότητας, ὥστε ὁ ἐξοπλισμὸς τῆς χώρας μας νὰ εἶναι οἰκονομικώτερος, μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα, ἐφ’ ὅσον ἐντασσόμεθα εἰς μίαν ἐπὶ πλέον συμμαχίαν, ὅπως προβλέπει τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ νὰ ἐπιτύχωμεν μίαν μείωσιν τοῦ κονδυλίου τῶν στρατ. δαπανῶν, πρᾶγμα ποὺ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὁλοκληρωτικῶς τὸ θέμα τῆς ἀνασυγκροτήσεώς μας. Καὶ νομίζω, ὅτι ὑπέχει εὐθύνας ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν ἔφερε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διότι θὰ ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς αὐτήν, νὰ ἀξιώσῃ πολὺ περισσότερα πράγματα, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ διησφάλιζε μία προσωπικὴ συζήτησις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ ἀπεσταλμένου τοῦ Προέδρου Ἀϊζενχάουερ. Δὲν γεννᾶται ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ὅπως εἴμεθα σήμερον ἐντεταγμένοι εἰς τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν, ἔχομεν πάρει σαφῆ θέσιν ἔναντι τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ. Δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συζητήσω, ἐὰν ἠμπορούσαμεν νὰ πάρωμεν διάφορον θέσιν. Πάντως, εἶναι δυνατὸν σήμερον, προσφέροντες ἡμεῖς εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν κοινὸν κίνδυνον τῆς διεισδύσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ παράγοντος, νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν, νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν δυνατότητα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ἐσωτερικόν μας θέμα. Διότι, εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι, ἐνῷ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἔχει καὶ οἰκονομικὸν χαρακτῆρα, ἡμεῖς οὐδὲ ὄφελος προσεκομίσαμεν μέχρι τῆς στιγμῆς.

§334ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ χθὲς μέχρι σήμερον;

§335Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, εἶναι γεγονός, ὅτι ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, λόγῳ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, καὶ παρεσύρθη τόσον πολὺ ἀπὸ τὸ θέμα αὐτό, διὰ τὴν ἀντιμετώπισίν του, ὥστε νὰ ἀπορροφηθῇ ὁλόκληρος ἡ δραστηριότης της πρὸς τὴν πλευρὰν αὐτήν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπενθυμίσωμεν τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς, διὰ τῶν ὁποίων ἔλεγε πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι γνωρίζει καλῶς τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ μας καὶ γνωρίζει καλῶς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον δύνανται νὰ θεραπευθοῦν. Καὶ ἔχει παρέλθει 18μηνον διάστημα, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, χωρὶς νὰ γίνῃ τίποτε. Καὶ ἐρωτῶ, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνδομύχως εἶναι ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὴν ἀσκηθεῖσαν μέχρι σήμερον πολιτικὴν εἰς τὸν ἐσωτερικὸν τομέα καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν καὶ εἰς τὸν διοικητικόν. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν δι’ ὀλίγων ἐξετάσωμεν τὴν οἰκονομικὴν πλευράν, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ὑποτελείας καὶ διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς ὑποτελείας, διὰ τὴν ὁποίαν κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τῆς ἀποδοχῆς ἀσυζητητὶ τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ τὸ θέμα τῆς ἀσκήσεως πολιτικῆς ὑποτελείας ἔναντι τῆς Ἀμερικῆς, ἀλλὰ εἶναι καὶ δύο ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα μᾶς πείθουν περὶ αὖ τοῦ. Πρῶτον ὅτι τελευταίως ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἔλαβεν ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸ ἑξῆς, δὲν θὰ δικαιοῦται νὰ ἐκτελέσῃ ἔργον ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις, ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Τὸ θέμα τοῦτο, ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως εἶχεν ἀντιμετωπισθῆ καὶ ἐπιστεύετο ὅτι εἶχε λήξει, καθ’ ὅσον τοιοῦτον δικαίωμα εἰς οὐδεμίαν ἄλλην χώραν ὑφίσταται. Εἶναι ἕνα δικαίωμα, τὸ ὁποῖον θίγει τὴν Ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, διότι ὑπάρχει φόβος νὰ ἐπικρατήσῃ κατάστασις εὐνοοῦσα ἀμερικανικὰς ἐπιχειρήσεις εἰς βάρος τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Σήμερον ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν τῆς ἀσκήσεως πολιτικῆς ὑποτελείας καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαφωτίσῃ τὸ Σῶμα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ προβαίνουν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ κονδυλίων τῆς βοηθείας κατόπιν εἰδικῆς ἐγκρίσεως τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Δὲν δικαιολογεῖται σήμερον εἰς μίαν ἐποχὴν ὁμαλότητος, εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις διαθέτει μίαν σταθερὰν ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίαν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς μίαν κατάστασιν ὑποτελείας, ἡ ὁποία ἐδικαιολογεῖτο εἰς ἐποχὴν ἀνωμαλιῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀρνηθῇ καὶ νὰ μὴ δεχθῇ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς. Ἕτερον θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ συγκαλέσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ νὰ διεξαγάγῃ ἐνώπιον αὐτῆς συζήτησιν διεξοδικήν, ἦτο τὸ θέμα τῆς συμμετοχῆς μας ἢ μὴ εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Τὸ θέμα τὸ ἔθιξαν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ λεπτομερῶς ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφήρμοσε πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ τομέως αὐτοῦ, ἡ ὁποία νὰ ἀποσκοπῇ εἰς προπαρασκευὴν τῆς χώρας μας διὰ νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν σαφῆ πολιτικήν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἐντάσσῃ εἰς μίαν οἰκονομικὴν γραμμήν, ἡ ὁποία νὰ ἐξυπηρετῇ καὶ νὰ διασφαλίζῃ τὸ οἰκονομικὸν σκέλος τῆς χώρας. Ἐὰν μὲν συμμετάσχωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ὑπάρχουν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα λέγουν ὅτι ἡ συμμετοχή μας θὰ ζημιώσῃ τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν, διότι δὲν ὑπάρχουν βιομηχανίαι δυνάμεναι νὰ συναγωνισθοῦν τὰς ξένας βιομηχανίας. Ἐὰν ἐπίσης δὲν συμμετάσχωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ὑπάρχουν τὰ ἐπιχειρήματα ὅτι θὰ ζημιωθῇ ἡ ἀγροτικὴ τάξις καὶ τὰ ἀγροτικά μας προϊόντα θὰ ἐπιβαρυνθοῦν. Κατ’ ἀκολουθίαν, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, δεδομένου ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς σημαντικοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν μελλοντικὴν ἐπιβίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ ἓν συγκεκριμένον πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς εὕρῃ ἑτοίμους διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς διεθνεῖς οἰκονομικὰς ἐξελίξεις, διότι εἴμεθα μικρὰ χώρα μὲ οἰκονομίαν εὐαίσθητον, εἴμεθα χώρα ὑποανάπτυκτος καὶ ἐξηρτημένη ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴν οἰκονομίαν καὶ ἐφ’ ὅσον εἴμεθα προσδεδεμένοι εἰς αὐτὴν δὲν δυνάμεθα νὰ στραφῶμεν πρὸς τοὺς ἀνατολικοὺς συνασπισμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀμέσους ἐπιδιώξεις πρὸς τὴν χώραν μας. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ εἶναι προητοιμασμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς σημερινὰς διαφοροποιήσεις, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου ἡ εὐρωπαϊκὴ οἰκονομία ὠθεῖται εἰς μίαν διαμόρφωσιν τοιαύτην, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ἰσχυροῦ οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ. Γνωρίζετε ὅτι καὶ κατὰ τὸν πόλεμον ἔγινε ἡ Διάσκεψις τῆς Κούβας, ἡ ὁποία ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα αὐτό, ἀλλὰ καὶ μεταγενεστέρως ἐγένετο προσπάθεια καὶ ἐσημειώθη μία πρόοδος εἰς τὸν τομέα τῆς ἑνιαίας οἰκονομικῆς ἐμφανίσεως τῶν Κρατῶν τῆς Εὐρώπης. Ἔχομεν τὸ Γ.Κ.Α.Τ., τὸν Ο.Ε.Ο.Σ., καὶ τελευταίως τὴν συμφωνίαν περὶ Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς. Δὲν εἶναι, λοιπόν, δυνατόν, ἡμεῖς νὰ ἀδιαφορήσωμεν πρὸς τὰς ἐξελίξεις αὐτὰς διότι τοῦτο θὰ προκαλέσῃ τὴν οἰκονομικήν μας καταστροφὴν καὶ διάλυσιν. Εἶναι, λοιπόν, ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις, διότι προχείρως ἀντιμετώπισεν τὸ ζήτημα. Σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι κατηρτίσθησαν δύο Ἐπιτροπαὶ μελέτης τῶν θεμάτων τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, αἱ ὁποῖαι κατέληξαν εἰς ἀόριστα καὶ ἀσαφῆ συμπεράσματα. Τὰ συμπεράσματα τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς βιομηχανίας εἶναι ἀπαισιόδοξα, τὰ δὲ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν θεμάτων εἶναι ὅτι πρέπει νὰ συμμετάσχωμεν εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν. Τὰ συμπεράσματα τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν πρέπει νὰ ἀποτελέσουν τὰς βάσεις τῆς Κυβερνητικῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐκδηλωθῇ ἐντὸς συντόμου χρονικοῦ διαστήματος, διὰ διαπραγματεύσεων καὶ συνεννοήσεων. Ἐρωτᾶται, ὅμως, μία τόσον μεγίστης σημασίας οἰκονομικὴ πολιτική, δύναται νὰ καθορισθῇ μὲ τοιαύτην προχειρότητα; Καὶ εἶναι ἢ δὲν εἶναι ὑπόλογος ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ τὴν προχειρότητά της; Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ο.Ε.Ο.Σ. θὰ ἴδητε ὅτι περιλαμβάνονται διαπιστώσεις καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ κρίσεις περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν χωρῶν–μελῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Θὰ ἴδητε ὅτι εἰς ἕνα σημεῖον, προκειμένου περὶ Ἑλλάδος, λέγει τὰ ἑξῆς: «Διαπιστώνεται... (ἀναγινώσκει)....». Διεξήχθη ἐνώπιον τοῦ Σώματος συζήτησις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν περὶ τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμιλῶν ἐπαίρετο ὅτι προέβη εἰς τὴν μείωσιν τῶν οἰκονομικῶν συντελεστῶν, καὶ ὅτι, τέλος πάντων, θὰ λάβῃ καὶ ἄλλα μέτρα διὰ τὴν διευκόλυνσιν τῶν φορολογουμένων. Νομίζω, ὅτι αἱ λεπτομέρειαι αὗται, κύριοι συνάδελφοι, δὲν δύνανται νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ Πανελληνίου αἰτήματος περὶ φορολογικῆς ἀνακουφίσεως τῶν μέσων καὶ ἀπορωτέρων τάξεων, διότι ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβῃ μέτρα τὰ ὁποῖα νὰ πραγματοποιοῦν μίαν δικαίαν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο εἰς θέσιν μέχρι σήμερον διὰ τῆς πολιτικῆς της, νὰ ὀργανώσῃ κατὰ τρόπον ταχὺ τὴν βιομηχανίαν μας, νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν ἡ ὁποία νὰ δώσῃ πραγματικὴν ζωὴν εἰς ἐκείνας τὰς βιομηχανίας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ζήσουν καὶ αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐπικρατήσουν καὶ ὀργανούμεναι, νὰ συναγωνισθοῦν τὰς ξένας ὁμοειδεῖς βιομηχανίας, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν πραγματικὴν πολιτικὴν προστασίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη μέχρι σήμερον νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία νὰ τῆς ἐπιτρέπῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τοῦ παραγωγικοῦ κόστους, ὅταν, λέγω, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ὥστε νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, νὰ δημιουργήσῃ νέας βιομηχανίας, ὥστε νὰ ἀπασχολήσῃ τὸ ἐργατικὸν δυναμικὸν τῆς χώρας, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πιστωτικὸν πρόβλημα, δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ κρατικοποιήσῃ τὴν πίστιν, ὥστε νὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ρυθμίσῃ τὴν πιστωτικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερα τὰ Τραπεζιτικὰ ἱδρύματα, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὸν προορισμόν των, ἀλλὰ ἐφήρμοσε μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία οὔτε τὸ ἕνα, οὔτε τὸ ἄλλο ἐπιδιώκει, ὅταν διατηρῇ τὸν θεσμὸν τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν τροχοπέδην εἰς βάρος τῆς πολιτικῆς της, διευκολύνσεως τῆς πιστωτικῆς κυρίως τῶν μέσων τάξεων καὶ τῆς ἐμπορικῆς τάξεως τῆς χώρας, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξασφαλίσῃ τοποθετήσεις τῶν προϊόντων μας τοιαύτας ὥστε αἱ τιμαὶ ἐξαγωγίμων εἰδῶν μας νὰ ἱκανοποιοῦν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, ἡ βιομηχανία μας εὑρίσκεται εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ οἱανδήποτε διαρρύθμισιν τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν καὶ μὲ οἱασδήποτε εὐκολίας πληρωμῆς νὰ ἐπέλθῃ μία πραγματικὴ ἀνακούφισις τοῦ λαοῦ, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιμετωπίσῃ λεπτομερῶς τὸ θέμα τῆς φοροδιαφυγῆς καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα αὐτό, διότι δὲν ἐπέστησε τὴν προσοχήν της κυρίως ἐπὶ τῶν μεγάλων φορολογουμένων ἀλλὰ ἀπασχολοῦνται αἱ οἰκονομικαὶ ὑπηρεσίαι μὲ χιλιάδας φορολογουμένων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ τύχουν μιᾶς εὐνοϊκῆς μεταχειρίσεως καὶ ἐγκαταλείπονται οἱ μεγάλοι φορολογούμενοι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον τοὺς ἐπιτρέπει νὰ διαφεύγουν τὸν φορολογικὸν ἔλεγχον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν δυνατότητα, νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία νὰ ἀντιμετωπίσῃ πραγματικὰ τὸ θέμα τῆς φοροδιαφυγῆς. Ἐὰν προέβαινε εἰς τὴν κατάργησιν τῶν δασμολογικῶν ἀπαλλαγῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπιβαρύνουν τὸν Προϋπολογισμὸν μὲ ἕνα ποσὸν τοὐλάχιστον 1.000.000.000 δραχμῶν. Τότε θὰ εἶχε τὴν δυνατότητα, νὰ ὀργανώσῃ τὴν οἰκονομίαν καὶ νὰ προχωρήσῃ τὴν ἀνασυγκράτησιν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συμμετάσχωμεν εἰς ἕνα οἱονδήποτε οἰκονομικὸν συνασπισμὸν κατὰ τρόπον ποὺ θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἐπιζήσωμεν, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως θὰ ἔχωμεν τὴν δυνατότητα καὶ ἐσωτερικῶς νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ καὶ τὸ ἀτομικὸν εἰσόδημα τῶν συμπατριωτῶν μας, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ χαμηλότερον ἀπὸ ὅλα τὰ Κράτη. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπόλογος ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν πολιτικήν της αὐτὴν καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν καταψηφίσωμεν, διότι αὐτὴ ἡ ἀπομάκρυνσίς της ἐκ τῆς ἐξουσίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διευκολύνῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς πολιτικῆς ἐξυπηρετούσης τὰ λαϊκὰ συμφέροντα.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα ὅτι κατόπιν συμφωνίας μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ καθοριζόμενον πενθήμερον διὰ τὴν συζήτησιν τῶν προτάσεων δυσπιστίας θὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὴν συζήτησιν, ἥτις διεξάγεται καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει τεθῆ πολιτικὸν θέμα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Κατόπιν τούτου ἡ συζήτησις θὰ κηρυχθῇ περαιωθεῖσα τὴν Παρασκευὴν καὶ ὥραν 11.50′, μεθ’ ὃ θὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία. Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς νὰ τὸ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§337ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 2.30′ π. μ.)