1957.05.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2α

ΤΡΙΤΗ 21 Μαΐου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ε.Δ.Α. κ. Ι. Πασσαλίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§2Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, σήμερα ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων μὲ ἕνα μεγάλο φόβο. Τὰ θέματα ποὺ συζητοῦνται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἔχουν τεραστίαν σημασίαν. Ὄχι μόνον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡ Ε.Δ.Α. ἐπέμεινε εἰς τὴν σύγκλησιν τῆς ἐκτάκτου συνόδου, διὰ νὰ ἀναλάβῃ κάθε ἕνας τὰς εὐθύνας του ἀπέναντι τῆς ἱστορίας καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ἐπανειλημμένως εἴχαμε ἐκδηλώσει τὴν ἀντίθεσί μας διότι κλείεται ἡ Βουλὴ ξαφνικὰ καὶ μεταβιβάζονται τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 35. Καὶ ἄλλοτε ἐδηλώσαμε, ὅτι τὸ ἄρθρον 35 εἶναι μὲν συνταγματικὸν ἀλλὰ εἶναι κατὰ βάθος ἀντικοινοβουλευτικόν. Διότι στὸ ἀνόθευτο Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβιβάζεται εἰς κανένα τμῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μεγάλα ζητήματα νὰ νομοθετοῦνται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Δι’ αὐτὸ ἡμεῖς πάντοτε εἴμεθα ἐναντίον αὐτῆς τῆς τακτικῆς, αὐτὴν τὴν φορὰ δὲ ἀκόμη περισσότερον, διότι ἡ Βουλὴ ἔκλεισε, ἐνῷ ὑπάρχουν κρίσιμα ἐθνικὰ θέματα. Μ’ ὅλα ταῦτα ἐπήραμε μέρος εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ὑπογραμμίσαμε ὅτι εἴμαστε προσηλωμένοι πρὸς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ζητήσουμε κι’ ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ συγκληθῇ ἐκτάκτως ἡ Βουλή. Διότι, ἦταν ἀπαράδεκτο νὰ ἀργῇ ἡ Βουλὴ καθ’ ἣν ὥραν βρίσκονταν σὲ ἐξέλιξη κρίσιμα ἐθνικὰ θέματα, ὅπως π. χ. ἡ ἔνταξις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Καὶ διότι ἐθεωρήσαμε, ὅτι δὲν ἦτο τυχαία σύμπτωσις τὸ κλείσιμο τῆς Βουλῆς μὲ τὴν ἀνακήρυξιν τῆς δικτατορίας εἰς τὴν Ἰορδανίαν, ὅπου ἐστραγγαλίσθησαν αἱ λαϊκαὶ ἐλευθερίαι. (Διαμαρτυρίαι ἀπὸ τὴν Συμπολίτευσιν).

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ ἡ Οὐγγαρία...

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ, ὄχι διακοπάς, οὔτε σχόλια.

§5Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Δι’ αὐτὸ καὶ σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκθέσωμεν τὰς εὐθύνας ποὺ ἀνέλαβε ἡ Κυβέρνησις, μονοπωλοῦσα σχεδὸν ὁλόκληρον τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, καὶ δημιουργοῦσα τεραστίους κινδύνους διὰ τὴν χώραν. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς χώρας δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κομματική. Πρέπει νὰ εἶναι ἐθνικὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τοιαύτας περιπτώσεις ἔπρεπε νὰ καλέσῃ μόνη της τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διὰ νὰ τὴν ἐνημερώσῃ γιὰ τὸ τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ, καὶ μετὰ νὰ προχωρήσῃ. Ἡ Κυβέρνησις κάτω ἀπὸ τὴν πίεσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς κοινῆς γνώμης καὶ μερίδος τοῦ κυβερνητικοῦ Τύπου, ἠναγκάσθη νὰ καλέσῃ τὴν ἔκτακτον σύνοδον. Ἔπρεπε, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ θελήσῃ, πρὶν καλέσῃ τὴν Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἐνημερώσῃ ὀλίγους μόνον διὰ τὰ ἐθνικὰ ζητήματα καὶ διὰ τὸ ἐκλογικὸν ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ἤθελε μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον πάλιν νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ ὀλίγα πρόσωπα. Εἰς αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἡμεῖς εἴμεθα ἀντίθετοι γενικῶς. Ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ὁλοτελῶς παρεγνώρισε τὴν παρουσίαν τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Δ.Α. Δι’ αὐτὸ διαμαρτυρόμεθα διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν καὶ δηλώνομεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπομεν εἰς κανένα νὰ κρίνῃ μὲ τὰ δικά του ἐθνικὰ κριτήρια τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ νὰ χωρίζῃ τὸν λαόν. Βέβαια εἰς αὐτὰς τὰς εὐθύνας δὲν πταίει μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ πταίει καὶ ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις. Διότι εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἀπέκρουσε τὴν τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχῃ αὐτὸ ὡς ἀρχὴν ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι ὁ συσχετισμὸς τῶν δυνάμεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι πλασματικὸς ἂν πάρωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἔγινε συνεργασία. Κι’ ὅτι κανεὶς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ μονοπωλήσῃ τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ ποὺ ἐψήφισε τὸ Πρόγραμμα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. (Χειροκροτήματα). Τῆς πλειοψηφίας ποὺ ἀπαιτεῖ συνέπειαν σ’ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἶπα, ἠναγκάσθη καὶ ἔκαμε καλὰ νὰ συγκαλέσῃ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ καὶ τὸ κλείσιμο, εἶχεν ἔστω καὶ ἀρνητικά, ἕνα καλὸ γιὰ τὸ λαό. Διότι εἶπε ὁ λαός: Διατὶ ἔκλεισε τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις; Τὴν ἔκλεισε διότι ἐφοβήθη ὅτι ἔκανε κἄτι τι κακόν. Τί ἔκανε ἡ Κυβέρνησις; Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ δώσῃ ἀτομικὰς βάσεις εἰς τοὺς ξένους. Ἡ Κυβέρνησις ἐκάλυψε τὴν Ἑλλάδα μὲ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Διότι, πρέπει νὰ ξέρετε πολὺ καλὰ σεῖς τῆς δεξιᾶς, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω, τὰ πιστεύω. Διότι ἡ βόμβα δὲν θὰ ξεχωρίσῃ οὔτε ἀριστερούς, οὔτε δεξιούς. Ἐὰν πέσῃ μία βόμβα εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ μείνῃ ἀπὸ αὐτὴν οὔτε σημεῖον γεωγραφικόν. Δι’ αὐτὸ ὅταν ἀνέβηκα εἰς τὸ βῆμα ἐδήλωσα ὅτι κατέχομαι ἀπὸ μεγάλον φόβον. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἀναλάβῃ μόνη τὰς εὐθύνας. Ἐμεῖς, ὅμως, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μὴ τὴν ἀφήσωμεν, διότι δὲν εἶναι ζήτημα κομματικὸν καὶ κανένας δὲν ἔδωσε δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ νὰ σύρῃ μὲ τὴν βίαν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τὸν χορὸν τοῦ θανάτου.

§6ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος θὰ ρίψῃ τὴν βόμβα;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μὴ κάμετε διακοπάς.

§8Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Εἶχε παράσιτα τὸ μικρόφωνον καὶ δὲν ἤκουσα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διότι ἦτο πολὺ σοβαρὸν καὶ ἴως νὰ εἶχε καὶ λόγους νὰ μὴ τὸ φέρῃ. Αὐτό, ὅμως, δὲν ἦταν ζήτημα μόνον δικό της. Γι’ αὐτὸ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι διότι ἔθεσε πολιτικὸν ζήτημα ὁ ἴδιος, ἀλλὰ διότι δὲν θέλει νὰ σεβασθῇ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει ἀπαράγραπτα δικαιώματα καὶ ἕνα ἀπὸ αὐτὰ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄγραφα, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ εἰσακούεται ἡ Ἀντιπολίτευσις. Καὶ σήμερα ἡ Ἀντιπολίτευσις σύσσωμος ἀπαιτεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ σημερινὴ σύνοδος. Καὶ τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὰ κύρια θέματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν σύνοδον τοῦ ΝΑΤΟ ἐδήλωσεν ὅτι ἐθίγη ἡ αὐτοτέλεια τῆς Ἑλλάδος, ἐπειδὴ ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως τὸν ἐπεσκέφθη καὶ τοῦ εἶπε ἂν ἡ Ἑλλὰς θὰ δεχθῇ τὴν ἐγκατάστασιν ἀτομικῶν βομβῶν εἰς τὸ ἔδαφός της. Διότι, ὅπως γνωρίζετε, ἡ πρόθεσις τῶν Ἀμερικανῶν εἶναι, νὰ περικυκλώσουν τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ νὰ τὴν κτυπήσουν. Νὰ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ρίξουν τὴν βόμβα. Ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις δὲν περικυκλώνει κανένα. Ἡ Ἀμερικὴ περικυκλώνει τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ δημιουργεῖ βάσεις εἰς ξένα κράτη τὰ ὁποῖα εἶναι συνασπισμένα εἰς τὸ ὄνομα «ἐλεύθερος κόσμος» —ἐγὼ θὰ ἔλεγον τὰ καπιταλιστικὰ κράτη. Ὁ καθηγητὴς κ. Κανελλόπουλος, χαμογελᾷ, διότι καταλαβαίνει, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδήλωσεν ὅτι αὐτὸ εἶναι Σοβιετικὴ ἐπέμβασις εἰς τὰ ἐσωτερικά μας, καὶ ἐρωτᾶται: Μήπως ἔχομεν αὐτοτέλειαν διὰ νὰ εἶσθε τόσον εὐαίσθητος; Ἀφοῦ δέχεσθε ὅ,τι σᾶς λέγουν οἱ Ἀμερικανοί, πῶς μπορεῖτε νὰ μιλᾶτε γιὰ αὐτοτέλειαν; Μήπως θέλετε νὰ γίνῃ ἡ Ἑλλὰς ὁλοκαύτωμα καὶ νὰ χορέψῃ τὸν χορὸν τοῦ θανάτου, διὰ τὸ ΝΑΤΟ; Ἐγὼ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δὲν τὰ θέλετε, ἀλλὰ σᾶς τὸ ἐπιβάλλουν. Ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις λέγει: δὲν θέλω νὰ κτυπήσω τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν εἶσθε ἢ ὄχι εἰς τὸ ΝΑΤΟ εἶναι ζήτημα δικό σας. Μὴ δίδετε, ὅμως, ἀτομικὰς βάσεις εἰς τοὺς ξένους γιὰ νὰ μᾶς κτυπήσουν. Καί, νομίζω, ὅτι κάθε κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπῃ. Ἀλλὰ ἡ φιλικὴ σύστασις καὶ προειδοποίησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, δὲν ἀρέσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τυφλὰ ὑποτάσσεται εἰς τὰ στρατηγικὰ σχέδια τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Καὶ ὅ,τι ἀπαιτοῦν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τὸ δέχεται, ἔστω καὶ ἂν δὲν εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἐδήλωσεν ὅτι ἐμεῖς θὰ δώσωμεν ἀτομικὰς βάσεις ἂν ὅλα τὰ κράτη τοῦ ΝΑΤΟ δώσουν καὶ ἐὰν αὐτὸ τὸ ἐπιτρέπῃ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Ἐρωτῶμεν, ὅμως, ποῖος θὰ κρίνῃ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους; Θὰ κάμετε, τότε, δημοψήφισμα, ἢ ὄχι; Δὲν πιστεύω ὅτι ποτὲ τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους θὰ εἶναι νὰ καταστραφῇ, νὰ γίνῃ ὁλοκαύτωμα ἡ Ἑλλάς. Καὶ ὅτι θὰ γίνῃ ὁλοκαύτωμα τὸ ἀποδεικνύει καὶ ἡ τελευταία προκήρυξις τῶν προσωπικοτήτων τῆς χώρας, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν ἀνεμείχθησαν εἰς τὴν πολιτικήν. Ἀλλ’ ἀντελήφθησαν τὴν ἀγωνίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ μὲ τὴν προκήρυξίν των εἶπαν ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἡ κοιτὶς τοῦ πολιτισμοῦ δὲν πρέπει νὰ καταστραφῇ, νὰ εἰσέλθῃ θεληματικὰ εἰς τὸν χορὸν τοῦ θανάτου. Καί, νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς πρέπει ὅλοι μας νὰ δείξωμεν καὶ πιστεύω καὶ κανεὶς ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῆς δεξιᾶς καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν θὰ εἶναι σύμφωνος μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι «ἐὰν θὰ κάμουν βάσεις οἱ ἄλλοι θὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς». Τὰ ἴδια, νομίζω, ὅτι εἶπε, δυστυχῶς, καὶ ὁ συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου. Εἶναι πολὺ λυπηρὸν πρέπει νὰ τὸ εἴπω, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινὴς ἀπέναντι ὅλων καὶ ἀπέναντι τῆς δεξιᾶς καὶ ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι συνειργάσθησαν εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς μαζὶ μας. Ἐνθυμοῦμαι τὴν στιγμὴν αὐτὴν μίαν φράσιν εἰς τὴν Καϊζερικὴν Βουλήν, τοῦ Βίσμαρκ, ὅτι «τὸ δυστύχημα τῆς Γερμανίας εἶναι ὅτι πέραν τοῦ Ἀτλαντικοῦ ὁμιλεῖται ἡ Ἀγγλικὴ γλῶσσα». Τὸ δυστύχημα τῆς ἡγεσίας τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ὅτι ἡ μᾶζα, οἱ ὀπαδοὶ εἰς τοὺς ὁποίους στηρίζεται ἡ ἡγεσία, εἶναι πολῖτες δημοκρατικοί, προοδευτικοί, φιλειρηνικοὶ καὶ δὲν πάσχουν ἀπὸ ἀντικομμουνιστικὴν ὑστερίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Καὶ πρέπει ἡ ἡγεσία τῶν Φιλελευθέρων νὰ λαμβάνῃ πάντα ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν πραγματικότητα. Πρὶν κλείσω αὐτὸ τὸ θέμα θέλω νὰ σημειώσω καὶ τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἠρνήθη ὅτι ἔχομεν βάσεις ἀτομικὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὅτι δὲν τοῦ ἐζητήθη ἀκόμη τέτοιο πρᾶγμα. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τὶ ἐζητήθη μέσῳ τῆς κρυφῆς διπλωματίας τοῦ ΝΑΤΟ. Ὅμως ἀμφισβητῶ τὴν δήλωσιν, ὡς πρὸς τὸ πρῶτο μέρος της. Ὑπάρχουν ἐδῶ βάσεις Ἀμερικανικαὶ ἢ δὲν ὑπάρχουν; Εἶναι κάτω ἀπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως; Ἠμπορεῖ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ ὅτι δὲν ἔχουν αὐτὲς ἐφοδιασθῆ μὲ ἀτομικὸ ἐξοπλισμό; Καὶ κἄτι ἄλλο: Ὁ 6ος Στόλος ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται μὲ τὴν «εἰρήνην» καὶ ὁ ὁποῖος μένει συνεχῶς στὴν Ἑλλάδα, μήπως δὲν εἶναι αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ἀτομικὴ βάσις; Ἐπ’ αὐτῶν χρειάζεται νὰ ἀπαντήσῃ σαφῶς ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν ὑπάρχῃ, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἴπῃ ἀπὸ τώρα καθαρὰ στὸν Ἑλληνικὸ λαὸ ὅτι τὸν ἔχει σύρει στὸν χορὸ τοῦ θανάτου. Ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει βαρυτάτας εὐθύνας. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ. Τί εἶναι αὐτὸ τὸ δόγμα; Ἄλλοτε, γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι δόγμα ἐσήμαινε κἄτι ποὺ εἶχε θρησκευτικήν, θεϊκὴν προέλευσιν. Σήμερον ὅλα ἀνετράπησαν καὶ αἱ λέξεις αὗται ἔμειναν κεναί. Σήμερον ἔχομεν Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Εἴχαμε παλαιότερα Δόγμα Τροῦμαν, τὸ ἀθῶον Δόγμα τοῦ Τροῦμαν, ἀγαπητὲ κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι ἐπὶ Κυβερνήσεώς σας, νομίζω, ἐδεχθήκατε τὸ Δόγμα Τροῦμαν, τὸ ὁποῖον συνετέλεσε νὰ στείλωμε τὰ παιδιά μας μακρυὰ εἰς τὴν Κορέαν. Καὶ τὸ σημερινὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ φοβοῦμαι πάρα πολύ, ὅτι παρὰ τὴν ἀθώαν ἐμφάνισίν του, θὰ μᾶς ἐμπλέξῃ εἰς πόλεμον στὴν Μέση Ἀνατολή. Λέγεται ὅτι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ εἶναι διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὰς ἐλευθερίας τῶν Ἀραβικῶν λαῶν. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται. Ὅταν ἐκλονίσθη ὁ θρόνος τοῦ Χουσεΐν εἰς τὴν Ἰορδανίαν, ὁ ὁποῖος ἦλθε σὲ ἀντίθεσι μὲ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διατὶ ἀμέσως ἐκινητοποιήθηκε ὁλόκληρος ὁ Ἀμερικανικὸς Στόλος καὶ ἔπλευσε πρὸς τὰ παράλια τῆς Μέσης Ἀνατολῆς; Ἀσφαλῶς διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν δικτατορίαν τοῦ Χουσεΐν, ὁ ὁποῖος κατήργησε τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ ἐγκατέστησε τρομοκρατίαν εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Πῶς εἶναι δυνατόν, τὸ Δόγμα αὐτὸ ποὺ ἔγινε, ὅπως λέγεται διὰ νὰ διαφυλάξῃ τὶς λαϊκὲς ἐλευθερίες νὰ συμβάλῃ ὥστε νὰ στραγγαλισθοῦν οἱ λαϊκὲς αὐτὲς ἐλευθερίες εἰς τὴν Ἰορδανίαν; Καὶ ποῦ νὰ ἀναζητήσωμεν τὴν ἐξήγησιν δι’ αὐτὰ τὰ γεγονότα; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οἱ κυβερνῶντες τῆς Ἀμερικῆς πάσχουν, πλὴν τῶν ἄλλων, ἀπὸ μίαν ψύχωσιν ἀντικομμουνιστικὴν καὶ κάθε προοδευτικὸν κίνημα, κάθε φιλελεύθερον κίνημα, τὸ φοβοῦνται καὶ ἀμέσως βάζουν μπρὸς τὸ παλαιὸν τροπάριον «κομμουνιστικὸς κίνδυνος, κομμουνιστικὸς δάκτυλος». Εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι πρὸ πολλοῦ ἄρχισε ἕνα κίνημα ἀντιαποικιακόν, ἐναντίον τῶν Ἐγγλέζων καὶ τῶν Γάλλων καὶ οἱ λαοὶ ἐκεῖ, ὅλοι οἱ λαοί, εἶναι ἐναντίον τῆς ἀποικιακῆς πολιτικῆς. Συνάμα, ὅμως, ὑπάρχει καὶ ἐσωτερικὸν κίνημα, διὰ νὰ γλυτώσουν ἀπὸ τὸ φεουδαρχικὸν καθεστὼς κάτω ἀπὸ τὸ ὁποῖον ζοῦν. Καὶ στὴν Αἴγυπτον ἤδη κατηργήθη τὸ φεουδαρχικὸν καθεστώς. Ἔτσι γίνεται καὶ εἰς τὴν Συρίαν. Τέτοιο ἦταν καὶ τὸ λαϊκὸ κίνημα τῆς Ἰορδανίας. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διακηρύσσωμεν ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ ὅτι προστατεύομεν τὶς ἐλευθερίες καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ ὑποστηρίζωμεν τὴν ἀποικιοκρατία καὶ τὰ ἀντιδραστικὰ καθεστῶτα; Οἱ βασιλιάδες τῆς Μέσης Ἀνατολῆς ἔκαμαν μίαν κοινοπραξίαν. Καὶ τὰ καθεστῶτα τους τὰ ὑποστηρίζει ἡ πρόμαχος τῶν ἐλευθεριῶν χώρα, οἱ Ἡνωμένες Πολιτεῖες. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Εἶναι μία πολιτικὴ ἰμπεριαλιστική. Ὅσοι πᾶνε μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν πρέπει νὰ ἀκολουθήσουν τὴν γραμμὴν τῆς Ἀμερικῆς. Διαφορετικὰ ἡ Ἀμερικὴ θὰ μεταχειρισθῇ ὅλα τὰ μέσα ἐναντίον ἐκείνων ποὺ δὲν θὰ ἀκολουθήσουν τὴν πολιτικήν της. Βρίσκει τὸν τρόπο καὶ κατεβάζει Κυβερνήσεις καὶ ἴσως εἰς αὐτὸ ὀφείλεται καὶ τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτόλμησε νὰ ἀντιταχθῇ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ δὲν ὠφελεῖ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τὴν ζημιώνει, τῆς δημιουργεῖ τρομακτικοὺς κινδύνους. Ἐν πρώτοις μᾶς φέρνει ἀντιμετώπους ὁλοκλήρου τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου. Καὶ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκαυχᾶτο χθὲς ὅτι θὰ τὸν εὐγνωμονῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ἐνέταξε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Δὲν πιστεύω ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ σᾶς εὐγνωμονῇ, διότι σεῖς ἐμμέσως συνετείνατε εἰς τὸ νὰ στραγγαλισθοῦν αἱ ἐλευθερίαι π. χ. εἰς τὴν Ἰορδανίαν. Πολὺ καλὰ καταλαβαίνετε ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς κρισίμου καταστάσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ μικρὴ χώρα, νὰ γίνῃ ὁλοκαύτωμα διὰ τὰ συμφέροντα τῶν ἰμπεριαλιστῶν τῶν Η.Π.Α. καὶ τοῦ ΝΑΤΟ. Ὅταν ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος ἐνέταξε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὡμίλησα ἐναντίον τοῦ ΝΑΤΟ καὶ εἶπα, προσέξατε. Εἰς τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, χάριν τῶν πετρελαίων τῆς Μουσούλης, κατεστράφη ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Μὴ θελήσετε τώρα, χάριν τῶν πετρελαίων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, νὰ γίνῃ ἡ Ἑλλὰς ὁλοκαύτωμα. Διότι διὰ τὰ πετρέλαια τῆς Μέσης Ἀνατολῆς γίνονται καὶ σήμερα ὅλα αὐτά. Ἦτο ἀνάγκη ἡ Ἑλλάδα, μιὰ μικρὴ χώρα, νὰ κολληθῇ εἰς αὐτοὺς τοὺς μεγάλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέροντα οἰκονομικὰ στὴ Μέση Ἀνατολή; Τί συμφέροντα ἔχει ἡ Ἑλλὰς νὰ πάῃ νὰ κολλήσῃ εἰς αὐτοὺς καὶ νὰ γίνῃ πιόνι εἰς τὰ χέρια τους;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκαλεῖτε διακοπάς.

§10Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν παραβιάζω τὸν Κανονισμόν. Ξέρετε πολὺ καλά, ὅτι τὸν σέβομαι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβές.

§12Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως μὲ κυττάζουν τώρα κάπως σκυθρωπά. Ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὸν φόβον. Ὁλόκληρος ἡ Ἰαπωνία, ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις, τὸ Ἀγγλικὸν Ἐργατικὸν Κόμμα, εἰς ὅλον τὸν κόσμον μεγάλαι προσωπικότητες καὶ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι καταγίνονται μὲ τὴν ἀτομικὴν ἐνέργειαν, ὅλοι κρούουν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου. Καταστρέφεται ἡ ἀνθρωπότητα, λέγουν, ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσουν οἱ ἐξοπλισμοὶ μὲ τὰ ἀτομικὰ ὅπλα.

§13ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ γίνωνται αἱ ἐκκλήσεις πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις.

§14Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος. Ἐγὼ θὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ἕνα ψήφισμα, νὰ ἀποταθῇ ἡ μικρὴ Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Σοβιετικὴ Ἕνωσι καὶ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν καὶ εἰς ὅλας τὰς χώρας, νὰ παύσουν τὰ πυρηνικὰς δοκιμάς.

§15Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἀποκαλύπτετε τὸν ἑαυτόν σας.

§16Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε τέως Ὑπουργέ, δὲν ἀποκαλύπτω τὸν ἑαυτόν μου. Εἶμαι ἀνοιχτόκαρδος καὶ λέγω πάντοτε τὴν σκέψιν μου ἀνοιχτά. Κύριοι βουλευταί, χθές, ὅταν εἶδα ὅτι δὲν ἀπέκλεισαν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου, νὰ ἐγκατασταθοῦν ἀτομικὲς βάσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα, σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινὰ ὅτι δὲν μποροῦσα ἄλλο νὰ σταθῶ ἐδῶ μέσα. Ἔφυγα συγκινημένος καὶ ὅλη τὴν ἡμέρα σήμερα ἐσκεπτόμουνα πῶς θὰ σώσωμε αὐτὸν τὸν τόπο.

§17ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν προσχωρήσωμεν εἰς τὸ Σύμφωνον τῆς Βαρσοβίας.

§18Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Τί νὰ σᾶς κάμω. Τυφλὸς τὰ τ’ ὦτα, τόν τε νοῦν, τὰ τ’ ὄμματα εἶ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἔχω ἕνα παράπονον. Ἐδῶ ὑπάρχει κἄτι τὸ σκοτεινόν. Δυστυχῶς, ἡ ἡγεσία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἠθέλησαν νὰ μονοπωλήσουν τὸν δημόσιον βίον, τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας, εἰς βάρος τῶν ἄλλων μικρῶν κομμάτων. Ἠθέλησαν νὰ εὕρουν ἕνα ἐκλογικὸ σύστημα ὅπως τὸ θέλουν τὰ μονοπώλια τὰ Ἀμερικανικά. Σήμερα ὁ ἕνας, αὔριο ὁ ἄλλος. Ἕνα τέτοιο ἐκλογικὸ σύστημα ποὺ νὰ συμφέρῃ καὶ εἰς τοὺς δύο. Τὰ ἄλλα μικρὰ κόμματα εἶπαν, θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ προσχωρήσουν εἰς ἕνα ἀπὸ τὰ δύο συγκροτήματα. Τὰ πράγματα, ὅμως, δὲν κατέληξαν σὲ συμφωνία. Τώρα ἡ ἡγεσία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, λέγει, ὅτι πρέπει τὸ ἐκλογικὸ σύστημα νὰ εἶναι τίμιο. Τί θὰ εἴπῃ τίμιον σύστημα; Τὸ σύστημα ποὺ δίδει τὴν δυνατότητα εἰς ὅλες τὶς πολιτικὲς ἀποχρώσεις νὰ ἐκπροσωπηθοῦν ἀναλογικὰ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Τὸ μόνον τέτοιο σύστημα εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, διότι μ’ αὐτὴν ἐκπροσωποῦνται ὅλες οἱ πολιτικὲς ἀντιλήψεις μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ τότε ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Καὶ ἀποροῦμεν γιατὶ ἡ ἡγεσία τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐπιμένει μόνον εἰς αὐτὸ τὸ σύστημα. Ἐμεῖς ἐπιμένουμε. Κι’ αὐτὸ ὄχι ἀπὸ ἀδυναμία κομματικήν. Ἐμεῖς εἴμεθα εἰς θέσιν μὲ ὅποιο σύστημα καὶ ἂν ἐπιβληθῇ νὰ συμμετάσχωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς ἐκβιάσῃ οὔτε νὰ μᾶς ἀπομονώσῃ. Μαζὶ μὲ τὶς συνεπεῖς δημοκρατικὲς δυνάμεις μποροῦμε νὰ δώσουμε ὁποιανδήποτε ἐκλογικὴ μάχη. Ἂς μὴ πλανᾶται κανεὶς ὅτι μπορεῖ νὰ συμβῇ τὸ ἀντίθετο. Κ’ ἂς προσέξουν γιατὶ ὑπάρχει τὸ προηγούμενο τοῦ 1952, ὁπότε οἱ Ἀμερικανοὶ ἐπέβαλαν ναὶ καὶ καλὰ τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἡ Ε.Π.Ε.Κ. ἔχει γι’ αὐτὸ ἰδιαιτέρας εὐθύνας. Γιὰ ἄλλη μιὰ φορὰ τονίζω ὅτι ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διότι εἶναι τὸ μόνον τίμιον, δίκαιον καὶ ἄδολον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ πραγματικὸν ἐθνικὸν ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα, ποὺ νὰ ἐκπροσωποῦνται ὅλαι αἱ πολιτικαὶ ἀποχρώσεις. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου, ποὺ κἄθε ὥρα καὶ στιγμὴ εἶναι στὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰς λεπτομερείας, οὔτε μὲ τὰ ὅσα εἶπε ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, ὅπως ἐδήλωσαν, τελευταῖα, οἱ Ἀμερικάνοι, εἶναι μία «πεφωτισμένη ἡγέτιδα δύναμις». Αὐτὰ τὰ εἴπομεν τόσας φορὰς εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σωστὸν νὰ ἐπαναλάβωμεν. Ἐρωτῶμεν μόνον τὴν Κυβέρνησιν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τὸ Κυπριακό; Ἡ Κυβέρνησις δηλώνει ὅτι εἶναι ἀντίθετη μὲ τὸ νὰ εἰσαχθῇ στὸ ΝΑΤΟ. Οἱ πληροφορίες, ὅμως, λένε, τὸ ἀντίθετο. Στὸ μεταξὺ ἡ Κυβέρνησις δὲν κάνει τίποτε γιὰ νὰ ἀξιοποιηθῇ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ο.Η.Ε. Τί θὰ γίνῃ λοιπόν; Μήπως αὐτὸ γίνεται σκόπιμα γιὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ Ο.Η.Ε. δὲν μπορεῖ νὰ βοηθήσῃ, γιὰ νὰ πᾶμε εὐκολώτερα στὸ Ν.Α. Τ.Ο.; Καὶ θὰ θάψωμε ἐκεῖ τὸ ἐθνικὸ αὐτὸ θέμα; Δὲν ἠξεύρω, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ μᾶς διαφωτίσῃ, διότι μὲ τὸν πέπλον ποὺ ἐκάλυψε τὴν Ἑλλάδα τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ καὶ ἡ Κύπρος μπαίνει εἰς τὸν πέπλον καὶ θὰ εἶναι ὁρμητήριον ἐναντίον τῶν Ἀραβικῶν Χωρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότητα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρέπει νὰ μᾶς δώσῃ σαφῆ ἀπάντησιν. Κύριοι βουλευταί, εἴμεθα ριζικῶς ἀντίθετοι πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ποὺ ὁδηγεῖ τὴν χώραν μας πρὸς τὴν καταστροφήν. Ἡ κατάστασις εἶναι πολὺ σοβαρὴ καὶ μόνον μία λύσις ὑπάρχει. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κυρίαρχος νὰ ἀποφανθῇ διὰ τὴν πορείαν τῆς χώρας μας. Καὶ αὐτὸ νὰ γίνῃ μὲ πραγματικὰ ἐλεύθερες ἐκλογές, γιὰ νὰ τεθῇ σ’ αὐτὲς ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς χώρας μας καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ κρίνῃ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν καὶ τὰ κόμματα ποὺ τὴν ἐκφράζουν. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ ἀφοῦ ψηφισθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ ἂν πάρῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, τελειώνοντας, θέλω νὰ κάνω μίαν πρότασιν. Διότι ἡ χώρα μας διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ἐξαφανισθῇ ἀπὸ τὸν χάρτην τῆς Εὐρώπης, ὅλοι μαζὶ νὰ ἐγκρίνωμεν ἕνα ψήφισμα, νὰ ἀποταθῶμεν εἰς τὰς ἀτομικὰς δυνάμεις καὶ εἰς ὅλα τὰ κοινοβούλια, νὰ ἐξασκήσουν ὅλην τους τὴν πίεσιν γιὰ νὰ παύσουν αἱ θερμοπυρηνικαὶ δοκιμαί. Αὐτὴν τὴν πρότασιν καταθέτω. (Κατατίθεται τὸ σχέδιον ψηφίσματος, ἔχον ὡς κατωτέρω): «Πρότασις Ψηφίσματος κατὰ τῶν ἀτομικῶν πειραμάτων». «Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἐν τῇ συνειδήσει τῆς βαρυτάτης ἀπειλῆς, τὴν ὁποίαν συνιστᾷ διὰ τὴν ἀνθρωπότητα ἡ συνέχισις τῶν ὑδρογονικῶν πειραμάτων, κηρύσσεται ὑπὲρ τῆς ἀμέσου διακοπῆς αὐτῶν καὶ ἀπευθύνει ἔκκλησιν πρὸς τὰ κοινοβούλια ὅλων τῶν χωρῶν, νὰ ἐργασθοῦν διὰ νὰ σώσουν καὶ τὴν παροῦσαν καὶ τὰς μελλούσας γενεὰς ἀπὸ τὸν θερμοπυρηνικὸν πόλεμον».

§19Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶσθε γενναῖος, παρουσιάζεσθε ἀπόψε κατεχόμενος ἀπὸ φοβίαν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ μεταδώσητε εἰς τοὺς ὀπαδούς σας.

§20Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Εἰς ποίους ὀπαδούς; Τὸ ψήφισμά μας ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δὲν ὁμιλῶ ὡς ἐκπρόσωπος μιᾶς μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁμιλῶ ἐξ ὀνόματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν εἶναι μαζί μας καὶ ὄχι μὲ τὴν πολιτικήν σας. (Χειροκροτήματα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργὸς κ. Γ. Κασιμάτης, ἔχει τὸν λόγον.

§22Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἤρχισεν ἀπὸ χθές, κατέληξε νὰ ἔχῃ ὡς ἐπίκεντρον μόνον δύο θέματα νομίζω. Ἀπὸ τὰ τέσσαρα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀνεκίνησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν σύγκλησιν τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι παρέμειναν δύο, τὰ ὁποῖα πράγματι χρειάζονται ἀκόμη συζήτησιν καὶ διαφώτισιν. Καὶ τὰ δύο αὐτὰ θέματα εἶναι: Ἡ συνεργασία τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ καὶ τὸ θέμα τῶν ἀτομικῶν βάσεων. Καὶ τοῦτο διότι, ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν καὶ ὅπως πολὺ σωστὰ εἶπε σήμερον ὁ μόλις κατελθὼν τοῦ βήματος ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, τὰ δύο ἄλλα θέματα, τὸ θέμα τοῦ ΝΑΤΟ, τὸ θέμα, δηλαδή, τῆς δῆθεν κατολισθήσεως τοῦ Κυπριακοῦ εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὅπως καὶ τὸ θέμα τὸ δημιουργηθὲν ἀπὸ τὸ ἐπεισόδιον Σαρπέρ, ἔχουν ἤδη συζητηθῆ καὶ οὐδὲν νέον στοιχεῖον ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογῇ πράγματι νέαν συζήτησιν. Ἄς περιορισθῶμεν, λοιπόν, εἰς τὰ δύο αὐτὰ θέματα. Εἶναι ἐντελῶς ξεχωριστά. Τὸ θέμα τῶν ἀτομικῶν βάσεων, σᾶς τὸ ἐξήγησε χθὲς ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν συνάδελφός μου πῶς τίθεται ἢ μᾶλλον πῶς δὲν τίθεται. Διότι πράγματι, μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, πρόβλημα ἀτομικῶν βάσεων εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει, ὅπως δὲν ὑπάρχει καὶ πρόβλημα ἀτομικῶν βάσεων εἰς τὰς ὑπολοίπους χώρας τοῦ ΝΑΤΟ. Ὅταν τὸ πρόβλημα αὐτὸ δημιουργηθῇ, ἐὰν δημιουργηθῇ, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπονται πολλαὶ ἀμφιβολίαι, τότε θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ στιγμὴ τῆς συζητήσεώς του καὶ τῆς ἀντιμετωπίσεώς του. Διαφορετικὸν ἀπὸ τὸ πρόβλημα αὐτὸ εἶναι τὸ γενικώτερον θέμα τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν. Εἶναι πράγματι ἀνατριχιαστικὸν ὅτι ἀρχίζει νὰ διαγράφεται. Τὸ γεγονὸς ὅτι μὲ τὰς πυρηνικὰς δοκιμὰς αἱ ὁποῖαι γίνονται καὶ ἀπὸ τὰς δύο μεγάλας δυνάμεις, ἀρχίζει νὰ δημιουργῆται ὁ φόβος, ὅτι θὰ ὑποστῇ ἐπίδρασιν ἡ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς προστασίας τῆς ἀνθρωπότητος διὰ τοὺς ἐνδεχομένους ἀντικτύπους τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ προστασία. Δυστυχῶς, τὸ θέμα τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ξεπερνᾷ ὅλας τὰς ἄλλας δυνάμεις, ἐκτὸς τῶν δύο μεγάλων, ποὺ κατέχουν τὰ πυρηνικὰ ὅπλα. Ἐὰν βέβαια κατωρθοῦτο νὰ ἐπιτευχθῇ μία συνεννόησις μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν μεγάλων δυνάμεων, διὰ νὰ περιορισθοῦν ἢ αἱ πυρηνικαὶ δοκιμαὶ ἢ ὁ ἀντίκτυπος αὐτῶν ἐπὶ τῆς ἀνθρωπότητος, τοῦτο θὰ ἦτο εὐκταῖον, τοῦτο θὰ ἐγίνετο δεκτὸν μὲ ἀνακούφισιν ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν κόσμον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι, δυστυχῶς, τοῦτο θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὸν κύκλον τῶν ἰδικῶν μας δυνατοτήτων, εἰς τὸν κύκλον τῶν δυνατοτήτων ὅλων τῶν ἄλλων ἐθνῶν, πλὴν τῶν ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα κατέχουν τὴν πυρηνικὴν ἐνέργειαν, τῶν ἐθνῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τοὺς ἡγέτας τῶν δύο ἀντιτιθεμένων συνασπισμῶν καὶ τὰ ὁποῖα καὶ μόνα ἠμποροῦν νὰ χαλιναγωγήσουν αὐτὴν τὴν τάσιν ἡ ὁποία εἶναι συνυφασμένη μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον νομίζουν καθ’ ἕνα ἀπὸ αὐτά, ὅτι θὰ διατηρήσῃ τὴν εἰρήνην ἢ τὴν δύναμίν του πρὸς κατασφάλισιν τῆς εἰρήνης, ἢ πρὸς ἐπέκτασιν τῶν ἀπόψεών του εἰς τὸν κόσμον. Ὅταν, λοιπόν, ὁ φίλτατος καὶ σεβαστός μου κ. Πασσαλίδης, ὁμιλῇ περὶ τῆς διαμαρτυρίας τῶν ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι ἐξεδήλωσαν τὴν γνώμην των διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν πυρηνικῶν ὅπλων, ἀναφέρεται εἰς αὐτὸ τὸ ἐξωπολιτικὸν θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον φεῦ, δὲν ἔχομεν καμμίαν δύναμιν νὰ ἔχωμεν βαρύνουσαν γνώμην. Εἰς αὐτὸ δὲν εἶναι δύσκολος ἡ συμφωνία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν ἀτομικῶν βάσεων, τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὰς πυρηνικὰς δοκιμάς. Τοῦτο ἀναφέρεται εἰς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκραγῇ τυχὸν ἕνας παγκόσμιος πόλεμος καὶ θὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ ἀτομικὰ ὅπλα. Δὲν σπεύδω νὰ κάμω καμμίαν δήλωσιν καὶ νὰ ἐκδηλώσω καμμίαν γνώμην περὶ τοῦ ἐὰν ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ δώσῃ ἢ νὰ μὴ δώσῃ ἀτομικὰς βάσεις. Δὲν φθάνω κἂν μέχρι τοῦ σημείου ποὺ ἔφθασε χθὲς ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἐὰν ὅλαι αἱ χῶραι τοῦ ΝΑΤΟ δεχθοῦν νὰ ἐγκαθιδρύσουν ἀτομικὰς βάσεις, πρέπει νὰ δεχθῇ καὶ ἡ Ἑλλάς. Εἶναι πρόωρον τὸ θέμα καὶ σαφῶς σᾶς ἐξήγησεν ὁ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν κ. συνάδελφός μου χθὲς ὅτι δὲν ἐτέθη κἂν καὶ ὑπάρχουν σοβαροὶ λόγοι νὰ πιστεύσωμεν ὅτι οὔτε κἂν θὰ τεθῇ ποτέ, διότι γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι τὰ ἀτομικὰ ὅπλα θὰ χρησιμοποιηθοῦν μόνον εἰς περίπτωσιν γενικοῦ πολέμου εἰς περίπτωσιν δὲ γενικοῦ πολέμου ἡ ἀτομικὴ καταστροφὴ θὰ εἶναι κολοσσιαία ὄχι μόνον διὰ τὰς χώρας αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ἀτομικὰς βάσεις, ἀλλὰ δι’ ὅλας τὰς χώρας αἱ ὁποῖαι ἔχουν στρατηγικὴν σημασίαν διὰ τὸν ἀντίπαλον. Νομίζω ὅτι οὔτε ὑπάρχει, οὔτε ἀξίζει νὰ συζητηθῇ θέμα ἀτομικῶν βάσεων. Πρέπει νὰ παύσῃ ἡ καλλιέργεια τῆς ψευδαισθήσεως ὅτι ἡ Ἑλλὰς προχωρεῖ ἐθελοντὴς τοῦ θανάτου εἰς μίαν ὑπόθεσιν ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἡ Ἑλλὰς συνειργάσθη κατόπιν συνεννοήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀπέληξαν εἰς τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς 2ας Μαΐου. Τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, τοῦ ὁποίου σᾶς ἐξέθεσεν ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. συνάδελφός μου, τὴν σημασίαν, εἶναι καὶ αὐτὸ μία ἀπὸ τὰς μορφὰς τῆς διεθνοῦς συνεργασίας, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη μετὰ τὸν δεύτερον πόλεμον ὡς ἐξέλιξις μιᾶς τάσεως, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἤδη ἀπὸ τὴν ἑπομένην τοῦ πρώτου μεγάλου πολέμου. Ἕνας Γάλλος καθηγητὴς τῆς ἐποχῆς τοῦ μεσοπολέμου, ἀναλύων τὴν ἐξέλιξιν ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὰς συμφωνίας μεταξὺ τῶν διαφόρων κρατῶν, εἶπεν ὅτι ἐνῷ μέχρι τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον ἐπεκράτει μία καρτεσιανὴ ἀντίληψις τῶν δεσμεύσεων μεταξὺ Κρατῶν, δηλαδὴ ἡ ἀντίληψις ὅτι αἱ διεθνεῖς συμφωνίαι ἢ συμβάσεις ἔπρεπε νὰ προβλέπουν δικαιώματα καὶ σαφῶς διαγραφομένας ὑποχρεώσεις ἀπὸ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον, καὶ ὕστερον μὲ τὴν μορφὴν τῶν συμφώνων, ὅπως ὠνομάζοντο τότε, τῶν δογμάτων, ὅπως τὰ ὀνομάζει σήμερον ἡ Ἀμερική, ἀρχίζει νὰ ἐπικρατῇ ὁ μπερξονισμός, ἀρχίζει νὰ ἐπικρατῇ εἰς τὴν θέσιν τῆς καθαρᾶς λογικῆς τὴν ὁποίαν εἶχεν ὡς βάσιν ὁ καρτεσιανισμὸς ἡ μπερξονικὴ διδασκαλία δηλαδή, ἡ διαίσθησις περὶ τοῦ δέοντος γενέσθαι. Εἶναι ἄλλως δυσχερὴς ἢ εὐτελὴς ἡ ἄποψις αὐτὴ ἢ καὶ περισσότερον σύμφωνος μὲ τὰς σημερινὰς διεθνεῖς ἀνάγκας διότι πολύπλευροι, σύνθετοι, ἐναλλασσόμεναι καὶ ποικίλαι εἶναι αἱ διεθνεῖς αὐταὶ ἀνάγκαι. Αὐτῆς τῆς ἐξελίξεως, ἐὰν θέλετε μίαν φιλοσοφικὴν τοποθέτησιν, τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ εἶναι καταστάλαγμα, ὅπως ἦτο καὶ τὸ Δόγμα Τροῦμαν. Ἀποτελεῖ, ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ χρησιμοποιήσωμεν ὅρον περισσότερον σύμφωνον μὲ τὴν πολιτικήν μας ἐξοικείωσιν, ἀποτελεῖ κατευθυντήριον πολιτικὴν γραμμήν, ἐσωτερικῆς ἀμερικανικῆς ἀξίας, διότι ἀκριβῶς κατὰ τοῦτο διαφέρουν τὰ σύμφωνα ἀπὸ τὰ δόγματα. Εἰς μὲν τὰ δόγματα αὐτὴ ἡ σαφὴς καὶ κατευθυντήριος γραμμὴ εἶχεν ὡς βάσιν ἓν σύμφωνον, ἐνῷ ἐδῶ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ εἶναι μία διακήρυξις πολιτικῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν κάμνει μία μεγάλη χώρα, ἡ ὁποία καθορίζει τὸ δόγμα. Εἶναι καὶ τοῦτο συνέπεια τοῦ γεγονότος, ὅτι μετὰ τὸ παγκόσμιον πόλεμον ἐξεμηδενίσθη ἡ ἔννοια τῆς ἰσοτιμίας τῶν κρατῶν καὶ κατελήξαμεν εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν δύο ὑπερμεγάλων δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν τὸν νόμον εἰς τὸν κόσμον. Πῶς ἐδημιουργήθη τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ποία ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ ἀνάγκη ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν δημιουργίαν αὐτῆς τῆς κατευθυντηρίου γραμμῆς, τὸ εἶπε μὲ ἄλλα λόγια καὶ ἀναχωρῶν ἀπὸ ἄλλην ἀφετηρίαν ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Ἀλλαμανῆς, ὅταν χθὲς ἐξέθετε τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν μέχρι καὶ τοῦ 1956 ἐπεκράτει ἡ ἀποικιοκρατικὴ ἀντίληψις ἀρχικῶς τῆς ἀγγλικῆς ἐξουσίας καὶ ἔπειτα τῆς ἀγγλικῆς ἐπιρροῆς. Οἱ Ἄγγλοι ἀκολουθοῦντες μίαν πολιτικὴν αἰώνων, στηριζομένην εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐξαρτήσεως διαφόρων περιοχῶν ἀπὸ τὴν ἰδικήν των πολιτικὴν καὶ τῆς ὑποταγῆς αὐτῶν εἰς τὰ ἰδικά τους συμφέροντα, εἶχον δημιουργήσει εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον ἦτο συγχρόνως, σύστημα στρατιωτικὸν καὶ σύστημα οἰκονομικόν. Ἐστηρίζετο τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπὶ τοῦ γνωρίμου γνώμονος τῆς ἀγγλικῆς πολιτικῆς ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ διαίρεσις. Ἔχομεν πικρὰν πεῖραν, καὶ εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν ὑπόδουλον Ἑλλάδα, τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν οἱ Ἄγγλοι. Στηριζομένη ἡ ἀγγλικὴ πολιτικὴ εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν Ἀραβικῶν χωρῶν, ἐδημιούργησε τὴν ἑπομένην τοῦ πρώτου μεγάλου πολέμου διάφορα κράτη, πρὸς τὸν σκοπὸν ἐξισορροπήσεως αὐτῶν μεταξὺ ἀλλήλων καὶ τῆς διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων της. Τὰ συμφέροντά της, δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ, ὅτι ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ πετρέλαια, ὅτι ἔχουν μὲ ὅ,τι δήποτε ἄλλο, ἄλλα ἔχουν πρὸ παντὸς σχέσιν μὲ τὰ συμφέροντα μιᾶς μεγάλης δυνάμεως μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Αὐτοκρατορίας, ὁποία ὑπῆρξε μέχρι πρὸ ὀλίγου ἡ Ἀγγλία. Καταστάλαγμα καὶ τελευταία ἐκδήλωσις αὐτῆς τῆς πολιτικῆς, τῆς ἀγγλικῆς ἐπιρροῆς εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ἡ ὁποία ὑφίστατο καὶ ὑφίσταται διαρκῆ πλήγματα, τελευταία ἐκδήλωσις, λέγω, ὑπῆρξε τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ἀγγλικὴ πολιτικὴ ἠθέλησε νὰ τοποθετήσῃ τὴν προέκτασιν τοῦ ΝΑΤΟ, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ διατηρήσῃ δι’ αὐτοῦ τὴν ἐπιρροήν της, ἡ ὁποία ἔβλεπεν ὅτι τῆς ξεφεύγει. Δὲν ἀποτελοῦν κριτικὴν τῆς ἀγγλικῆς πολιτικῆς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, ἀποτελοῦν τὴν ἀληθῆ περιγραφὴν μιᾶς καταστάσεως, βάσει τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ πορευθῇ. Δὲν συμφωνῶ μὲ ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δ.Κ.Ε.Λ., εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συναγάγῃ ὡς συμπέρασμα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος, δηλαδὴ τὴν συμμετοχὴν αὐτῆς εἰς τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης, διότι ἔλεγε, τότε, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἑλλὰς ἀκολουθεῖ τὴν πολιτικὴν τῆς Δύσεως πρέπει, διὰ νὰ παίξῃ τὸν ρόλον τὸν ὁποῖον παίζει ἡ Τουρκία διὰ νὰ διεκδικήσῃ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, θὰ ἔπρεπε νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης.

§23Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν τὸ εἶπε αὐτό.

§24Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Νομίζω ὅτι κἄτι ἀνάλογον εἶπεν· ἐὰν διαβάσετε τὰ πρακτικὰ θὰ τὸ ἴδητε. Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἡ ἀγγλικὴ ἀντίληψις περὶ τοῦ ρόλου τῶν κρατῶν, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Δὲν εἶναι ἡ ἀγγλικὴ πολιτική, εἶναι ἡ ἀγγλικὴ ἀντίληψις. Ἡ ἀγγλικὴ πολιτικὴ ἦτο, τοὐναντίον, πάντοτε ἀντίθετος πρὸν οἱανδήποτε συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς οἱονδήποτε Ὀργανισμὸν γενικωτέρας φύσεως, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέτρεπεν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ παίξῃ γενικώτερον ρόλον, τὸν ρόλον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον καὶ αἱ οἰκονομικαὶ δυνατότητες αὐτῆς καὶ ἡ γεωγραφική της θέσις, ἀλλὰ καὶ ἡ πνευματική της ἱκανότης εἶναι δυνατὸν νὰ τῆς ἐπιτρέψουν. Διὰ τοῦτο συνηντήσαμεν, καὶ συνήντησα προσωπικῶς τὸ 1949, τὴν λυσσώδη ἀντίδρασιν τῶν Ἄγγλων ἀντιπροσώπων διὰ τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἕνωσιν. Συνηντήσαμεν κατόπιν — καὶ γνωρίζει ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων — τὴν σαφῆ ἀντίδρασιν τῆς ἀγγλικῆς πολιτικῆς εἰς τὴν εἴσοδον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Ν.Α. Τ.Ο. Καὶ συνηντήσαμεν καὶ τώρα, τὴν σαφῆ, τὴν συγκεκριμένην καὶ ἐπίμονον ἀντίδρασιν τῆς ἀγγλικῆς πολιτικῆς διὰ τὴν συνεργασίαν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Ὅταν ὅμως, ἡ ἀγγλικὴ ἐπιρροὴ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἤρχισε νὰ κάμπτεται καὶ ὅταν, μετὰ τὴν τελευταίαν ἄφρονα ἀπόπειραν κατὰ τῆς Αἰγύπτου, ἡ ἀμερικανικὴ πολιτικὴ ἐτάχθη ἀντιμέτωπος πρὸς τὰς ἀγγλικὰς φιλοδοξίας, ὅταν ἡ ἀγγλικὴ ἐπιρροὴ ἤρχισε νὰ ἐκμηδενίζεται πλέον εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν, τότε ἐδημιουργήθη διὰ μερικούς, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀντιληφθῆ πόσον μέγα εἶναι τὸ κῦμα τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τοῦ ἐθνικισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐγερθῆ εἰς τὸν Ἀραβικὸν κόσμον, ἐδημιουργήθη, λέγω, εἰς μερικοὺς ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὑφίσταται ἓν κενὸν τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καλυφθῇ. Καὶ τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν τῆς ἀμέσου πληρώσεως τοῦ κενοῦ ἐδημιούργησε κυρίως ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ πρώτη, ὑπῆρξεν ἡ πρώτη, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ ἐπωφεληθῇ ἐκ τῆς κάμψεως τῆς ἀγγλικῆς Αὐτοκρατορίας. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁμιλῶν περὶ τῆς ἀγγλικῆς ἐπιρροῆς δὲν κάμνω κριτικήν. Αἱ μεγάλαι δυνάμεις ἔχουν τὰ συμφέροντά των, καὶ δὲν ἐναπόκειται εἰς ἡμᾶς νὰ τὰς κατακρίνωμεν διότι προσπαθοῦν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὰς διεθνεῖς συγκυρίας διὰ νὰ ἐπιβάλλουν τὰ συμφέροντά των. Καὶ ὅταν λέγω ὅτι ἡ Σοβιετικὴ πολιτικὴ ὑπῆρξεν ἐκείνη ἡ ὁποία ἠθέλησε καὶ κατώρθωσεν ἔν τινι μέτρῳ νὰ ἐπωφεληθῇ αὐτοῦ τοῦ κενοῦ, δὲν τὸ λέγω καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπὸ ἐχθρότητα πρὸς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς διατηρεῖ τὰς καλλιτέρας σχέσεις, τὸ λέγω διὰ νὰ τοποθετήσω τὴν σαφῆ καὶ καθαρὰν θέσιν τῆς Ἑλλάδος ἔναντι αὐτῶν τῶν διεθνῶν ἐμπλοκῶν. Ὅταν, λοιπόν, ἔγινεν ἀντιληπτὸν ὅτι τὸ κενὸν αὐτὸ εἰς τὴν πραγματικότητα δὲν ἦτο κενὸν τῆς παλαιᾶς μορφῆς, δὲν ἦτο, δηλαδή, κενὸν τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀνάγκην νὰ συμπληρωθῇ μὲ ἐπιρροὴν ἄλλης μεγάλης δυνάμεως ἀλλὰ ἦτο μία νέα κατάστασις, ἦτο τὸ ξέσπασμα τῆς φτώχειας καὶ τῆς δυστυχίας τῶν ὑποαναπτύκτων λαῶν, τότε ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν Ἀμερικὴν διὰ πρώτην φορὰν τὰ πρῶτα σπέρματα τὰ ὁποῖα κατέληξαν εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ἐνεφανίσθη ἡ ἀντίληψις ὅτι ἡ ἀμερικανικὴ συμπολιτεία ὅπως ἐβοήθησε τὴν Εὐρώπην διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ νὰ σταθῇ οἰκονομικῶς, ἔτσι πρέπει νὰ βοηθήσῃ καὶ τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἐξεκίνησε εἰς τὰς σκέψεις τοῦ Προέδρου τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας ὡς δόγμα οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως καὶ προστασίας τῶν χωρῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, δηλαδὴ ἐξεκίνησε κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξεκίνησε καὶ τὸ Δόγμα Τροῦμαν. Ὑπῆρξεν, ὅμως, ἀποφασιστικὴ ἡ ἐξέλιξις καὶ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς διαρθρώσεως τῆς Ἀμερικανικῆς Βουλῆς καὶ Γερουσίας εἰς τὴν ὁποίαν καθὼς γνωρίζετε ὑπάρχει μία πλειοψηφία ἀντίθετος πρὸς τὸν Πρόεδρον Ἀϊζενχάουερ καὶ ἡ ὁποία δημιουργεῖ ζητήματα εἰς πολλὰς πλευρὰς καὶ ἕνα ἀπὸ τὰ ζητήματα αὐτὰ εἶναι δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὰ πράγματα ἡ συζήτησις ἡ ἀτέρμων περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ ὁποία ἐκινδύνευσεν, ἐὰν δὲν κινδυνεύῃ, ἀκόμη, νὰ ὁδηγήσῃ εἰς περικοπὴν τῆς βοηθείας τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας πρὸς τὰς ξένας χώρας, δηλαδὴ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς μεταβολὴν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἐλπίζομεν ὅτι δὲν θὰ γίνῃ τοῦτο τὸ ὁποῖον ἔκτοτε δὲν ἀναφέρεται μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι γενικώτερον θέμα, ἀλλὰ πάντως σᾶς τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ σᾶς δείξω ποία εἶναι ἡ ἐσωτερικὴ κατάστασις τῆς χώρας αὐτῆς, ἡ ὁποία μὲ τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς της ὑφίσταται καὶ αὐτὴ τὸν ἐξ αὐτοῦ ἐπηρεασμόν. Ὅταν ἐδημιουργήθη ἡ ἀντίδρασις κατὰ τῆς οἰκονομικῆς μορφῆς τοῦ Δόγματος Αϊζενχάουερ ὡς μιᾶς μορφῆς νέας σπατάλης τοῦ ἀμερικανικοῦ χρήματος πρὸς τὸ ἐξωτερικόν, τότε βοηθούντων καὶ τῶν ἐν τῷ μεταξὺ παρουσιασθέντων γεγονότων ἐνεφανίσθη καὶ ἡ στρατιωτικὴ ὄψις, ἡ ὁποία συνίστατο εἰς τὴν προστασίαν τῶν χωρῶν αὐτῶν ἀπὸ κάθε ἐπιβουλὴν τῆς ἀνεξαρτησίας των, πηγάζουσαν ἀπὸ τὸν «διεθνῆ κομμουνισμὸν» ὅπως ἦτο ὁ ὅρος ποὺ ἐχρησιμοποιήθη καὶ αὐτὴ κατέληξεν εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ Προέδρου Ἀϊζενχάουερ τὴν ἐπικυρωθεῖσαν ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον, ὅτι δύναται οὗτος εἰς τὴν στιγμὴν τοῦ κινδύνου νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς Συμπολιτείας διὰ τὴν προστασίαν τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ τὸ ἐζήτουν. Δὲν νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν ἀπὸ σήμερον νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἔχει στρατιωτικὸν ἢ οἰκονομικὸν χαρακτῆρα, ὅτι ἔχει καὶ τοὺς δύο, ἢ ὅτι ἔχει προέχοντος τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον. Διότι σᾶς εἶπα ὅτι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ δὲν ἔχει ἀκόμη λάβει τὴν μορφὴν τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἐπὶ τῆς πορείας τῶν πραγμάτων καὶ ἡ ὁποία εἶναι διὰ τὸν θέλοντα νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ πράγματα μὲ ρεαλισμὸν μία καὶ μόνη. Ὅτι τὸ μὲν στρατιωτικὸν θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, διότι οὐδεμία ἄλλη χώρα εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ, διότι δὲν εἶναι εἰς τὸ ὕψος νὰ χρησιμοποιήσῃ ὁποιανδήποτε στρατιωτικὴν δύναμιν παρεμβάσεως, τὸ δὲ οἰκονομικὸν ζήτημα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοιραίως θὰ προσλάβῃ βαθμηδὸν τὴν προέχουσαν σημασίαν, ὅταν μὲ τὴν ἀπειλὴν τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ μὲ τὰς εὐκαιρίας συνεννοήσεως θὰ κατασιγάσουν τὰ πάθη καὶ θὰ ἐπέλθῃ μία ἠρεμία εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Δὲν εἶναι δὲ μακρὰν ἡ περίοδος αὐτή, διότι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἀπέδειξαν καὶ τὸ πιστεύω αὐτό, καὶ τὸ εἶπον καὶ τὴν ἄλλην φορὰν καὶ τὸ διακηρύσσω καὶ σήμερον ὅτι δὲν εἶναι ἀποικιοκρατικαί. Ἀπέδειξαν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ὅτι εἰς ὅλας τὰς παρεμβάσεις των, εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, ὅτι δὲν ἐπεζήτησαν τὴν ὑποταγὴν καμμιᾶς χώρας, ἐπεζήτησαν νὰ βοηθήσουν τὰς διαφόρους χώρας διὰ νὰ βγοῦν ἀπὸ τὰς δυσκόλους θέσεις εἰς τὰς ὁποίας πολλάκις εὑρέθησαν. Ὅταν δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν διαφεύγει τὴν ἀντίληψιν κανενός, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο ὑπὲρ μεγάλων Δυνάμεων ἡ ἀτομικὴ ἐνέργεια ἢ καὶ τῶν ἄλλων συμφερόντων των ἡ ἀντιμετώπισις κατὰ τρόπον ρεαλιστικὸν ἔχει δημιουργήσει καὶ τὸ πιστεύω, τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τρίτος παγκόσμιος πόλεμος, ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἠμποροῦμεν νὰ προβλέψωμεν καθαρὰ ὅτι μοιραίως θὰ εὑρεθοῦν λύσεις δι’ ὅλα τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα θὰ δημιουργηθοῦν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἤδη, σήμερον τὸ ἀπόγευμα, εἰς τὰς ἐφημερίδας δημοσιεύεται ἕνα τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ἀραβικοῦ Συνδέσμου, ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Χασούνα, ἕνας ἐκ τῶν φανατικωτέρων Αἰγυπτίων, ἐπέστρεψεν εἰς τὸ Κάϊρον, ἀφοῦ ἐπεσκέφθη τὴν Βαγδάτην, διὰ νὰ πείσῃ τὸν συνταγματάρχην Νασσέρ, ὅτι καὶ οἱ ἐν Ἰρὰκ πολιτικοὶ ἡγέται ὄχι μόνον ὑποστηρίζουν τὴν Αἴγυπτον εἰς τὸ θέμα τοῦ Σουέζ, ὅπως τὴν ὑπεστήριξαν καὶ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἀλλὰ δὲν διαπνέονται ἀπὸ τὴν προσπάθειαν τῆς ὑποκαταστάσεώς των εἰς τὴν θέσιν τῆς Αἰγύπτου. Χθὲς ἀκόμη, ὁ Βασιλεὺς τῆς Σαουδ. Ἀραβίας, ὁ ὁποῖος ἐπῆγε καὶ αὐτὸς εἰς τὴν Βαγδάτην καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ αὐτὸς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ Νουρῆ Ἔλ Σαΐντ, τοῦ Πρωθυπουργοῦ τοῦ Ἰράκ, καὶ αὐτὸς κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ μίαν συμφωνίαν πρὸς ὑποστήριξιν τῆς Αἰγύπτου. Ὅταν ὅλα αὐτὰ τὰ δείγματα ὑπάρχουν ἐκεῖ, ἠμποροῦμεν νὰ διΐδωμεν τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀμερικανικῆς πολιτικῆς εἰς τὸ θέμα τῆς ἑνοποιήσεως, τῆς εὑρέσεως ἑνὸς τρόπου εἰρηνικῆς συμβιώσεως καὶ συνεργασίας τῶν Ἀραβικῶν χωρῶν, ὥστε διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ νὰ φύγουν, καὶ τὰ τελευταῖα ὑπολείμματα τῆς Ἀγγλικῆς πολιτικῆς νὰ φύγουν ἐν καιρῷ καὶ τὸ πιστεύω, θὰ φύγουν, καὶ δὲν ἐδιστάσαμεν νὰ τονίσωμεν τοῦτο, εἰς τὰς ἐδῶ συνομιλίας μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἀντιπροσώπους, νὰ φύγῃ καὶ τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον στηριζόμενον εἰς τὴν διαίρεσιν, ἐνῷ καὶ ἡ ἀμερικανικὴ πολιτική, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ πολιτικὴ παγίως καὶ σταθερῶς ὑποστηρίζουν, ὅτι πρέπει ἡ ἀνάπτυξις τοῦ χώρου τῆς Μέσης Ἀνατολῆς νὰ γίνῃ μὲ τὴν ἑνότητα τῶν Ἀράβων καὶ ὄχι μὲ τὴν διαίρεσιν αὐτῶν. Ὅταν, κύριοι, τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἐνεφανίσθη εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἐπιτροπάς, τοῦ Κογκρέσσου, ἐδημοσιεύθη ἕνας χάρτης πρὸς χρῆσιν τῶν μελῶν τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ὁ χάρτης αὐτός, τὸν ὁποῖον ἔχω ἐδῶ, (ἐπιδεικνύει τὸν χάρτην ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Γερουσίας), περιλαμβάνει μὲν τὴν Κύπρον, δὲν περιλαμβάνει δὲ τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Δόγματος. Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι στοιχειώδης πολιτικὴ σύνεσις ἐπιβάλλει εἰς τὴν χώραν αὐτὴν νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἰδίαν περιοχήν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται καὶ τὸ ἀλύτρωτον τμῆμα τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Δὲν σᾶς κρύβω δέ, ὅτι εὑρισκόμενος εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, προέβην εἰς διαφόρους ἐνεργείας, διὰ νὰ κατατοπισθῶ καὶ διὰ νὰ κατατοπίσω ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος, τῆς συνεργασίας τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δόγμα, ἢ μᾶλλον διὰ κἄτι ἁπλούστερον, τὴν ἀναγνώρισιν τῆς Ἑλλάδος ὡς χώρας ἐχούσης συμφέροντα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ δυναμένης νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀνήκει καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν Εὐρώπην, ὄχι ὡς σκωληκοειδὴς ἀπόφυσις αὐτῆς, ὅπως ἔλεγεν ἕνας μακαρίτης πολιτικός, καὶ ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ὄχι ὡς σκωληκοειδὴς ἐπέκτασις, αὐτῆς, ἀλλὰ ὅτι ἀνήκει καὶ εἰς τὰς δύο αὐτὰς περιοχάς, ὡς παράγων εἰρήνης καὶ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, συνήντησα παντοῦ ἔκπληξιν, συνήντησα δυσπιστίαν καὶ συνήντησα παντοῦ ἄρνησιν. Ἔφθασα μέχρι τῶν γραφείων τῆς ἐφημερίδος «Νιοὺ Γιὸρκ Τάϊμς» καὶ εἰς μακρὰν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον μὲ τὸν ἁρμόδιον ἀρθρογράφον, ἤκουσα τὴν ἀπάντησιν: «Καὶ τί θέλετε σεῖς εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν;» Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία ὀφείλεται κατὰ πολὺ εἰς τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς ἐπιδράσεις τῆς Ἀγγλικῆς πολιτικῆς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἰσχυραὶ εἰς ὅλας τὰς χώρας, ἀλλὰ ὀφείλεται πρὸ παντὸς εἰς τὴν ἄγνοιαν τοῦ θέματος καὶ εἰς τὴν ἐπιπολαίαν ἀντιμετώπισιν τοῦ χάρτου. Τοῦτο δὲ ἀκριβῶς ἐπεδιώξαμεν πέρυσι, ὅταν ἐπήγαμεν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ ὅταν μὲ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς περιοχῆς ἐκείνης, τινὲς ἐκ τῶν ὁποίων, ὅπως ὁ Γκαμὰλ Νασσέρ, εἶναι πολιτικοὶ ἄνδρες πρώτου μεγέθους καὶ διεθνοῦς διαμετρήματος, ἐξηγήθημεν καὶ εἴπομεν, ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸν Δυτικὸν κόσμον, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν της, εἶναι ἐν τούτοις καὶ γεωγραφικῶς καὶ πολιτιστικῶς συνυφασμένη καὶ συνδεδεμένη, καὶ θέλει νὰ συνεργασθῇ μὲ τὰς Ἀραβικὰς χώρας. Αὐτῆς τῆς παλαιᾶς περιοδείας ἀποτέλεσμα ὑπῆρξαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα βλέπετε τώρα. Διότι, κύριοι, ἡ Ἑλλὰς δὲν παίζει ρόλον μονομερῆ, ἡ Ἑλλὰς δὲν παίζει ρόλον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ τὶ θὰ τῆς εἴπῃ ὁ ἕνας ἢ ὁ ἄλλος. Ἡ Ἑλλὰς ἐπεδίωξε νὰ παίξῃ πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὰ μέτρα της μέν, ἀλλὰ ἡγετικὸν εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Καί, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἡ Ἑλλὰς εὑρῆκεν ὅτι θὰ ἦτο μέγα τὸ κέρδος της, ἂν ἀνεγνωρίζετο ὅτι περιλαμβάνεται εἰς τὴν περιοχήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Διότι τοῦτο περιέχεται εἰς τὸ ἀνακοινωθὲν καὶ τίποτε ἄλλο. Τὰ ἄλλα, ὅλα, εἶναι διακηρύξεις ἀρχῶν καὶ θεμελίωσις πολιτικῶν γραμμῶν, εἶναι ἐξάρτησις τῶν πάντων ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ο.Η.Ε. χάριν τοῦ ὁποίου, κύριε Πασσαλίδη, καὶ ὄχι χάριν τοῦ ΝΑΤΟ ἢ οἱουδήποτε ἄλλου, μετέβημεν εἰς τὴν Κορέαν. Εἰς τὴν Κορέαν δὲν μετέβημεν λόγῳ τοῦ ΝΑΤΟ. Εἰς τὴν Κορέαν μετέβησαν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Μετέβημεν εἰς τὴν Κορέαν διότι ὁ Ο.Η.Ε. ἐζήτησε νὰ μεταβῶμεν καὶ ἡμεῖς, πιστοὶ εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Ο.Η.Ε., μετέβημεν καὶ ἐκεῖ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ποὺ κατεψηφίσαμεν τὴν Ἀγγλίαν καὶ Γαλλίαν πέρυσι, χωρὶς νὰ ἐνοχληθῶμεν ἀπὸ τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ Ἀγγλία καὶ Γαλλία ἦσαν εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ὥστε, κύριοι, ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν διωγκώσαμεν εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ἡ ὑποχρέωσις τὴν ὁποίαν ἀνελάβομεν καὶ ἡ ὁποία κἄποιοι κύριοι εἶπον, ὅτι περιλαμβάνει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποστείλωμεν στρατὸν καὶ νὰ συμμετάσχωμεν εἰς τὰς ἐνδοαραβικὰς ἔριδας, ἡ ὑποχρέωσις αὐτὴ εἶναι ἀποκύημα τῆς φαντασίας. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία τοιαύτη ὑποχρέωσις. Δὲν ὑπάρχει ὑποχρέωσις, οὔτε κἂν ἀνάμιξις εἰς τὰς μεταξὺ τῶν Ἀράβων ἔριδας. Καὶ τοῦτο ἔχει σαφῶς καθορισθῆ καὶ σαφῶς διευκρινισθῆ. Δὲν ὑπάρχει θέμα ὑποχρεώσεων. Ὑπάρχει τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατώρθωσε, διὰ τῆς πράξεώς της αὐτῆς, νὰ ἀνοίξῃ τὴν θύραν πρὸς μίαν εὐρεῖαν λεωφόρον, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὴν εἰρήνην τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, καὶ ὁδηγεῖ ἀκόμη εἰς τὴν οἰκονομικήν, τὴν πολιτιστικὴν καὶ πνευματικὴν συνεργασίαν μὲ τὰς χώρας ἐκείνας, μὲ τὰς ὁποίας, ἀπὸ τόσα χρόνια τόσοι μᾶς συνδέουν δεσμοί. Ὥστε δὲν ὑπάρχει ζήτημα, διότι καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ ἀνακοινωθέν, εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον, καθορίζει ὅτι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἡ Ἑλλὰς θὰ συνεργασθῇ εἰς τὸ Δόγμα, θὰ καθορισθοῦν διὰ περαιτέρω συνεννοήσεως. Ἀπόκειται εἰς τὴν ἱκανότητα τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὅροι αὐτοὶ νὰ ἀποτελέσουν, πράγματι, τὴν ἀφετηρίαν μιᾶς νέας Ἑλληνικῆς ἐξορμήσεως. Ἀπόκειται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων νὰ δεχθοῦν, ὅτι, πράγματι, ἐδῶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία δέσμευσις καὶ οὐδεὶς κίνδυνος διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ὑπάρχει συνέχισις μιᾶς πολιτικῆς, ἡ ὁποία, ἐνῷ μέχρι τώρα ἦτο φραγμένη εἰς τὰ ὅρια τῆς Εὐρώπης, εὑρῆκε τὸν τρόπον νὰ ἐπεκταθῇ καὶ περαιτέρω, διὰ νὰ μὴ εἶναι πάντοτε ὑποχείριος τῶν πλουσίων καὶ μεγάλων κρατῶν τῆς Εὐρώπης. Διότι εἶναι καὶ τοῦτο, κύριοι, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ τὴν προσοχήν. Ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην, παρὰ τὰς προσπαθείας, τὰς ἰδικάς μας, ἐδημιουργήθη μὲ τὴν Εὐρώπην τῶν ἕξ μία ἑταιρία τῶν πλουσίων λαῶν καὶ αὐτὸ δὲν ἐδίστασα νὰ τὸ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως τοῦ Στρασβούργου, μὲ τὸν σκοπὸν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς εὐρωπαϊκῆς οἰκονομίας ὑπὲρ αὐτῶν καὶ κατὰ τῶν πτωχῶν. Εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἔτη συνήντησαν οἱ Ὑπουργοί μας τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας, ὁ ὁποῖος ἀντέδρα κατὰ τοῦ προγράμματος τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς Ἑλλάδος. Διότι, ἀκριβῶς τὰ μεγάλα, τὰ πλούσια ἔθνη τῆς Εὐρώπης, ἔχουν τὰ ἰδικά των συμφέροντα — καὶ πάλιν δὲν τὰ κατηγορῶ, ἀμύνομαι καὶ χαράσσω τὴν ἰδικήν μας πολιτικὴν — καὶ ἀπέναντι αὐτῶν τῶν συμφερόντων πρέπει ἡμεῖς νὰ εὕρωμεν ἢ τὴν δύναμιν νὰ ἀντιταχθῶμεν ἐπιτυχῶς, ἐφ’ ὅσον τὸ πρᾶγμα εἶναι δυνατὸν καὶ σκόπιμον, ἢ τὴν δύναμιν νὰ εὕρωμεν καὶ ἄλλας διεξόδους. Αὐτὴ εἶναι ἡ μορφή, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ. Καὶ δι’ αὐτὴν τὴν διέξοδον καὶ δι’ αὐτὴν τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν δίδομεν, εὑρισκόμεθα ἐδῶ ὡς κατηγορούμενοι. Ὄχι, κύριοι. Δικαιούμεθα νὰ κατηγορήσωμεν ἡμεῖς, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν βλέπουν ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος. Καὶ δικαιούμεθα νὰ κατηγορήσωμεν καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, διεκδικοῦντες φιλαραβισμὸν μεγαλύτερον τῶν Ἀράβων καὶ φιλοαιγυπτιασμὸν μεγαλύτερον τῶν Αἰγυπτίων, μᾶς λέγουν, «θὰ χάσετε τὴν ψῆφον τῶν Ἀράβων εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη». Μᾶς τὸ εἴπατε καὶ πέρυσι, ὅταν μᾶς ἐλέγατε — δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖος — ὅτι ἐπειδὴ εἴπαμεν ὅτι θὰ δώσωμεν βάσεις εἰς τὴν Κύπρον, διότι ἔγινε μία τοιαύτη δήλωσις, ἡ Αἴγυπτος τάχα δὲν θὰ μᾶς ψηφίσῃ. Καὶ ἐν τούτοις, ἐγὼ ἐγνώριζον ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο ἀκριβές, ὅπως γνωρίζω καὶ τώρα ὅτι εἶναι ἀνακριβές, ὅτι πρόκειται ἡ Αἴγυπτος νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν ὑπόθεσίν μας. Ὄχι, κύριοι. Ἡ Ἑλλὰς ἠκολούθησεν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, τὴν μόνην πολιτικὴν ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο νὰ ἀκολουθήσῃ. Καὶ ἡ Ἑλλάς, νομίζω, ὅτι ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ εὕρῃ διεξόδους πολλὰς εἰς τὴν συνεργασίαν, μὲ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, συνεργασίαν, ὅμως, ἡ ὁποία, ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως, οὐδέποτε ὑπῆρξεν ὑποτελής, καὶ τὸ ἐδείξαμεν πολλάκις. Κύριοι, θέλω νὰ τελειώσω αὐτὴν τὴν μικρὰν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος, μὲ τὴν γενικωτέραν σκέψιν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐπροξένησεν ἡ ἀνακίνησις ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων, διὰ νὰ συγκληθῇ ἐκ νέου ἡ Βουλὴ καὶ διὰ νὰ γίνῃ μία συζήτησις, ἡ ὁποία, δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ πρόθεσις νὰ γίνῃ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ μακαρίτης Λουκᾶς Νάκος ἔγραψε κάποτε μίαν παραβολήν. Λυποῦμαι, διότι ἡ παραβολὴ ἐστρέφετο κατὰ τοῦ πολιτικοῦ τοῦ Ἕλληνος, τὸν ὁποῖον θεωρῶ ὡς ἕνα ἐκ τῶν 4 μεγάλων πολιτικῶν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος. Μετὰ τὸν Καποδίστριαν, τὸν Τρικούπην καὶ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, θεωρῶ ὅτι πολιτικὸς μεγάλος εἰς τὴν σύγχρονον Ἑλλάδα ἦτο μόνον ὁ Ἀλέξανδρος Παπαναστασίου. Δι’ αὐτὸν ἐγράφη ἡ παραβολὴ αὐτή, ἀλλ’ ἤξιζε, καθ’ ἑαυτήν, τόσον, ὥστε νὰ ξεπερνῶ αὐτὸν τὸν δισταγμὸν ἀπέναντι τῆς μνήμης τοῦ παλαιοῦ ὁδηγοῦ μου καὶ μεγάλου αὐτοῦ Ἕλληνος. Ἔλεγεν ὁ Νάκος, ὅτι κάποτε τὰ ζῶα τοῦ Παραδείσου ὑπέβαλον τὴν αἴτησιν νὰ ἐμφανισθοῦν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ἐπῆγαν τὰ ζῶα, τὸ ἕνα πίσω ἀπὸ τὸ ἄλλο, διὰ νὰ ὑποβάλλουν τὰ σεβάσματά των, καὶ πίσω ἀπὸ τὸν ἐλέφαντα εὑρέθη ὁ ψύλλος. Ὁ ψύλλος ἔσπρωχνε τὸν ἐλέφαντα, διὰ νὰ περάσῃ πρῶτος. Τὸν ἔσπρωξε μιὰ φορά, τὸν ἔσπρωξε δεύτερη, τὸν ἔσπρωξε τρίτη. Ἕως ὅτου ἐγύρισεν ὁ ἐλέφας καὶ τοῦ εἶπε: «Γιατί, βρὲ ψύλλο μὲ σπρώχνεις;» Διότι, λέει, θέλω νὰ πάω πρῶτος». «Θέλεις νὰ πᾷς πρῶτος;» Ἔ!, τότε, τὸν ἐπῆρε μὲ τὴν προβοσκίδα καὶ τὸν ἔρριξεν πίσω, εἰς τὸ τέλος τῆς οὐρᾶς. Ὁ ἐλέφας εἶναι ἡ κατάστασις. Καὶ διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν παραβολὴν εἰς τὰ καθ’ ἡμᾶς, ὁ ψύλλος εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις. (Χειροκροτήματα). Πότε θὰ καταλάβῃ, ἐπὶ τέλους, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκβιάσῃ τὴν κατάστασιν, διότι ὑπάρχει μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία φιλοδοξεῖ καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἱκανὴ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐντίμως τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ἔχει τὸν λόγον.

§26Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὰ ἐθνικὰ θέματα, διὰ τὰ ὁποῖα κατόπιν τῆς ἐντόνου διαμαρτυρίας συσσώμου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνεκλήθη ἡ Βουλή, ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ἀντιπαρέλθω, ἐκπληρώνων καθῆκον μὴ ἐπιβεβλημένον, ἀδιαμαρτυρήτως τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προώρως καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Εἶναι γνωστή, κύριοι βουλευταί, ἡ εὐαισθησία τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀναφορικῶς μὲ τὴν πορείαν τῆς ἐλευθερίας τῆς Κύπρου αἰσθάνεται. Ἡ παλλαϊκὴ ὄντως συγκέντρωσις καὶ ἡ ἀνυπόκριτος χαρά, μὲ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ὑπεδέχθη τὸν Ἐθνάρχην Μακάριον, ἀπέδειξε πόσον δονεῖ τὴν ἐθνικὴν ψυχήν του τὸ ἐθνικὸν θέμα τῆς Κύπρου καὶ πόσον ἐνδιαφέρει καὶ ἀνησυχεῖ ἡ ἐξέλιξίς του. Ἡ ἀναπτυχθεῖσα δραστηριότης ἐκ μέρους τῶν Ἄγγλων ἀποικιοκρατῶν, μαζὶ μὲ τοὺς συμμάχους των Τούρκους, ὅπως ὠθήσουν τὸ θέμα αὐτὸ μέσα εἰς τὸ πλέγμα τοῦ ΝΑΤΟ, ὅπου λόγῳ τῆς συνθέσεώς του καὶ λόγῳ τῶν σκοπῶν ἤλπιζον εἰς μίαν λύσιν ἀντίθετον πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, μαζὶ ἐν συνεχείᾳ μὲ τὸ νέον γεγονός, τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ. Εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι αἱ ἀνησυχίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μετεβλήθησαν εἰς πραγματικὴν ἀγωνίαν. Τὸ Ἔθνος εὑρέθη, κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, πράγματι εἰς μίαν ὑπερέντασιν. Διέβλεπε καὶ διῃσθάνετο ὅλους τοὺς κινδύνους καὶ ὅλας τὰς δυσκολίας. Ὑπῆρξεν ὄντως μία κρίσιμος καμπὴ τῆς ἱστορίας. Ἦτο καὶ εἶναι πολὺ κοντὰ εἰς τὸ ἠφαίστειον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς Κύπρου ἦτο καὶ εἶναι στενὰ συνδεδεμένη μὲ τὰς ἐξελίξεις εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν τῆς ὑδρογείου. Εἰς τὴν ἱστορικὴν αὐτὴν καμπὴν μέσα εἰς αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ὑπερέντασιν, μέσα εἰς αὐτὰς τὰς ἐθνικὰς ἀνησυχίας ἡ Κυβέρνησις ὠχυρωμένη ὄπισθεν ἑνὸς δικαιώματος Συνταγματικοῦ, ἑνὸς δικαιώματος τυπικοῦ, προέβη εἰς τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς. Καὶ ὑπῆρξεν ἡ πρᾶξις αὐτὴ ἀναμφισβητήτως ὀλίσθημα πολιτικὸν μέγα. Ἀπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς πράξεώς της αὐτῆς μίαν ἔλλειψιν εὐαισθησίας καὶ ἔναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἔναντι τῶν κρισίμων φάσεων τοῦ ἐθνικοῦ θέματος. Ἀλλ’ ἀπέδειξεν ἀκόμη ὄντως καὶ ἕνα ἀντιδημοκρατικὸν καὶ ἀντικοινοβουλευτικὸν πνεῦμα ἀπαράδεκτον εἰς δημοκρατουμένας χώρας. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνεφάνισεν ἕνα πνεῦμα ὑπεροψίας, τὸ ὁποῖον εἰς πολλὰς περιπτώσεις τὴν ὡδήγησεν εἰς μίαν περιφρόνησιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν παραδόσεων. Ἐμφανίζει ἕνα πνεῦμα μονοπωλήσεως τοῦ ἐθνικοῦ θέματος καὶ τοῦ ἀγῶνος εἰς αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ θέματα. Παρέχει ἀκόμη τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις στερεῖται αὐτοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὰ ἐθνικὰ θέματα καὶ ὁ ἀγών της κάθε ἄλλο παρὰ ὑποβοηθεῖ εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν θεμάτων αὐτῶν. Ἡ ἐθνική, ὅμως, ἀλαζονεία τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι εἶναι ἔξω καὶ κατὰ τοῦ Δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι εἶναι Κυβέρνησις καθεστῶτος Δημοκρατικοῦ. Δὲν ἀνήκει, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιτελῇ τὸ ἐθνικόν της ἔργον, τοῦτο ἀνήκει εἰς τὸν λαόν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει δικαιώματα ἀπαράγραπτα καὶ ἀπαραβίαστα καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεώσεις ἀπαραβιάστους. Δὲν εἶναι ἁπλοῦν στοιχεῖον τοῦ Δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος ὁ δημόσιος ἔλεγχος, ἀλλὰ ἡ οὐσία καὶ τὰ βάθρα αὐτοῦ. Καὶ ἡ ἄγνοια αὐτῆς τῆς ἐννοίας καὶ ἡ παράβασις αὐτῆς, ἀναμφισβητήτως ἀνατρέπει τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος καὶ ἀνοίγει τὰς πύλας εἰς ἐσωτερικὰς περιπετείας. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἔδωκε, πράγματι, μὲ τὴν ἀπόφασιν ὅπως κηρύξῃ λήξασαν τὴν σύνοδον τῆς Βουλῆς, τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ τὸν ἔλεγχον. Γνωρίζω, βεβαίως, τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία πηγάζει καὶ διαμορφοῦται ἀπὸ τὴν νοοτροπίαν της, τὴν ὁποίαν ἀνωτέρω ἐξέθεσα. Δὲν φοβοῦμαι τὸν ἔλεγχον καὶ δὲν ἀποστέργω αὐτόν, ἀλλὰ κήδομαι τῶν ἐθνικῶν θεμάτων, καὶ φοβοῦμαι ὅτι οἱαδήποτε εὐρύτης συζητήσεως καὶ θόρυβος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πρόξενος ζημίας τῶν ἐθνικῶν αὐτῶν θεμάτων. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, νὰ ἐπαναλάβω: Ἀρνούμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα αὐτῆς τῆς μονοπωλήσεως τοῦ ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι τόσον διὰ τὸν χειρισμὸν τοῦ ἐθνικοῦ θέματος, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐν γένει διακυβέρνησιν τῆς χώρας, ὑπεύθυνος δὲν εἶναι ἀπέναντι τῆς Θείας Προνοίας, ἀλλὰ ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐν προκειμένῳ εἶναι ὁ λαός. Χρήσιμον ἑπομένως θὰ εἶναι, χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας, καὶ χάριν τῶν ἐθνικῶν θεμάτων, ν’ ἀπορρίψῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐφθαρμένην αὐτὴν ἐθνικὴν πανοπλίαν. Ἡ Δημοκρατία δὲν εἶναι τύπος, εἶναι οὐσία καὶ ἄσκησις καὶ καθῆκον ὅλων ἐκείνων, ποὺ πιστεύουν εἰς αὐτὴν εἶναι νὰ διαφυλάξωμεν αὐτὴν τὴν οὐσίαν καὶ νὰ ἐπιδιδώμεθα ὅλοι εἰς τὴν ἄσκησιν αὐτῆς. Ἂς ἴδωμεν, ὅμως, μήπως ὑπήρξαμεν ὑπερβολικοί, μήπως ὑπήρξαμεν ἄδικοι, μήπως ὑπήρξαμεν δημοκόποι ὑποστηρίζοντες ὅτι πράγματι ὑπάρχει ἀνησυχία τοῦ λαοῦ, τόσον διὰ τὴν πορείαν τῆς ἐθνικῆς ὑποθέσεως τῆς Κύπρου, ὅσον καὶ διὰ τὸν τρόπον ἀντιμετωπίσεως τοῦ Δόγματος Ἀϊζενχάουερ; Μήπως τὰ πάντα πηγαίνουν καλά, μήπως ἡ Κυβέρνησις ἔχει λάβει ὅλα τὰ μέτρα διὰ νὰ μὴ κινδυνεύσῃ τίποτε καὶ ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος ὑπῆρξεν ἕνα ἀποτέλεσμα δημοκοπικῆς ἐπιθέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως, πιστεύει ὅτι τὰ πάντα ἐνήργησε, ἀλλὰ ἡμᾶς, ὅμως, δὲν μᾶς εὑρίσκει συμφώνους. Πιστεύομεν μάλιστα ἀκόμη, ὅτι ἡ αἰσιοδοξία της αὐτὴ εἶναι ἐπιφανειακή. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀνησυχία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὴν φαντασίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι πράγματι δικαιολογημένη καὶ εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀνταπόκρισιν πρὸς τὴν πραγματικότητα. Καὶ ἡ ὑπόθεσις τῆς Κύπρου διέτρεχε καὶ διατρέχει μίαν ἐπικίνδυνον φάσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ὅλην πορείαν τοῦ θέματος ἐπέδειξε καὶ ταλαντεύσεις, καὶ ἀσταθείας καὶ ἀδυναμίας. Ἐνῷ δὲ ἡ ἐθνικὴ γραμμὴ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς Κύπρου εἶναι ἡ ἐμμονὴ εἰς τὴν αὐτοδιάθεσιν καὶ τὴν διαδικασίαν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ Κυβέρνησις ἀφῆκε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἄλλη λύσις, λύσις εἰς τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως θὰ ὡδήγει ὁ δρόμος ὁ διερχόμενος διὰ τοῦ

ΝΑΤΟ.

Καὶ διὰ νὰ εἶμαι δίκαιος καὶ ἀντικειμενικός, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι δὲν δέχεται τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὸ θέμα τὸ Κυπριακόν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, τὸ Ἔθνος οὐδὲν γνωρίζει περὶ τῶν ὅσων ἐλέχθησαν καὶ τῶν ὅσων συνέβησαν ἐκτὸς καὶ ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ, εἴτε ἡμιεπισήμως, εἴτε ἀνεπισήμως εἰς τὴν Μπόν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατέστη σαφὲς ἦτο ὅτι οἱ ἀποικιοκράται ἐπεχείρησαν καὶ δὲν παρῃτήθησαν τῆς προσπαθείας των, νὰ μεταθέσουν τὸ θέμα ἀπὸ τὸ διεθνὲς βάθρον του μέσα εἰς τὸ ΝΑΤΟ, καὶ ἐκεῖ μέσα, εἰς τὸ πλέγμα τῶν στρατηγικῶν μαιάνδρων νὰ τὸ συνθλίψουν, μὲ ἀποτέλεσμα τὸν θάνατον τοῦ Κυπριακοῦ καὶ τὴν συνέχισιν τῆς δουλείας τῶν Κυπρίων. Καὶ μέχρι ποίου σημείου ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιτύχουν τοῦτο ἡμεῖς βεβαίως οὐδὲν γνωρίζομεν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπισήμως ἀνεκοινώθη ὅτι οὐδεμία ἐγένετο συζήτησις. Ἔπρεπεν, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις —καὶ ἰδοὺ διατὶ ἦτο ἀπαραίτητος ἡ μὴ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς — καὶ ὤφειλεν νὰ ἐνημερώσῃ τὸ Ἔθνος ἐπὶ ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν προσπαθειῶν τῶν ἀντιπάλων μας καὶ ἐπίσης ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν της πρὸς ματαίωσιν τοῦ Ἀγγλοτουρκικοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται πράγματι ἐν ἐξελίξει. Ἐκεῖ δέ, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ σχέδιον αὐτό, τὸ Ἀγγλοτουρκικόν, πρέπει νὰ τοποθετηθῇ καὶ ἡ νέα προσπάθεια τοῦ Σαρπὲρ ὅπως συκοφαντήσῃ τὴν Ἑλλάδα, χρησιμοποιῶν τὴν γνωστὴν στιχομυθίαν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε τὰς ἀπόψεις μας διὰ τὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡμεῖς, μάλιστα, ὑπήρξαμεν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνεφέρθημεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κυπριακοῦ ἐνώπιον ὑμῶν, εἰς τὴν σχετικὴν περικοπὴν καὶ ἐκεῖ ἐστηρίξαμεν τὴν κριτικὴν καὶ τὸν ἔλεγχόν μας. Πέραν, ὅμως, τούτου, εἶναι ἀδύνατον εἰς ἐμέ, νὰ δεχθῶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὡς βάσιν οἱασδήποτε κριτικῆς καὶ οἱουδήποτε ἐλέγχου, τὸ ὑπόμνημα τοῦ Σαρπέρ. Δὲν νομίζω, ἄλλωστε, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην οἱουδήποτε ἐπιχειρήματος, ὅταν ἄφθονα εἶναι τὰ στοιχεῖα ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Εἶναι γνωστὴ ἡ δολιότης, εἶναι γνωστὴ ἡ κακοπιστία τῆς Τουρκίας, εἶναι γνωσταὶ αἱ ἐπιδιώξεις καὶ οἱ σκοποί της. Δὲν πλήττει ἐν προκειμένῳ οὔτε τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν Ἑλλάδα θέλει νὰ πλήξῃ κατὰ βάσιν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀρνούμεθα οἱανδήποτε συζήτησιν, μὲ βάσιν τὸ ὑπόμνημα Σαρπέρ. (Χειροκροτήματα). Ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἐν συνεχείᾳ τοῦ ὑπομνήματος Σαρπέρ. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν βάσεων τῶν ἀτομικῶν, τὸ ὁποῖον πράγματι ἐδημιούργησε βαθυτάτην ἀνησυχίαν καὶ ἀγωνίαν εἰς τὸν λαόν, μετὰ τὴν δήλωσιν τὴν κατηγορηματικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι οὐδεμία ἀνελήφθη ὑποχρέωσις, οὐδεμία ἐγένετο πρότασις καὶ συζήτησις, ἀπαλλάσσομαι τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τούτου. Καὶ ἔρχομαι, κύριοι συνάδελφοι, πλέον, εἰς τὸ ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ὄντως προεκάλεσε βαθυτάτην ἀνησυχίαν, εἰς τὸ Δόγμα Αϊζενχάουερ. Κύριοι συνάδελφοι, προκειμένου νὰ καθορίσωμεν τὴν θέσιν μας ἔναντι τοῦ Δόγματος Αϊζενχάουερ, θὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τούτου, κατὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ Κογκρέσσου, καὶ ποία, ἐν συνεχείᾳ, εἶναι ἡ κατάστασις εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Σύμφωνα μὲ τὴν διακήρυξιν τοῦ Κογκρέσσου, αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἀποβλέπουν εἰς στρατιωτικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν χωρῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ζητήσει τοῦτο. Καὶ ἡ μὲν στρατιωτικὴ ἐνίσχυσις ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀπόκρουσιν πάσης ἀπειλῆς ἔξωθεν προερχομένης κατὰ τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἀκεραιότητος ἑκάστης χώρας ἡ δέ, οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις, εἰς τὴν ἀποφυγὴν κινδύνων ἐσωτερικῆς καταρρεύσεως καὶ βελτιώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ ἐνδιαφερομένου λαοῦ. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἀναμφισβητήτως τὸ Δόγμα Αϊζενχάουερ δὲν εἶναι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν γενικὴν πολιτικὴν καὶ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Πᾶσα πρᾶξις ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν διασφάλισιν τῆς εἰρήνης εἰς τὸν χῶρον αὐτόν, εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν Ἀραβικῶν Κρατῶν, εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῶν Κρατῶν αὐτῶν καὶ γενικώτερον εἰς τὴν εἰρήνευσιν, ἀναμφισβητήτως εἶναι πολύτιμος καὶ διὰ τὴν χώραν μας καὶ διὰ τὰ συμφέροντά της. Καὶ λόγοι οἰκονομικοὶ καὶ λόγοι πολιτικοί, ἀλλὰ ἔτι πλέον καὶ λόγοι συναισθηματικοί, ἐπιβάλλουν ἀναμφισβητήτως ὅπως ἡ Ἑλλὰς μὴ εἶναι ἀδιάφορος ἔναντι τῶν ἐξελίξεων καὶ τῶν γεγονότων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Εἶναι γνωστὴ ἡ συμπάθεια μὲ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρηκολούθησε τὰς προσπαθείας τῶν Ἀραβικῶν λαῶν διὰ τὴν χειραφέτησίν των καὶ τὴν σύγχρονον προσπάθειάν των διὰ τὴν ἀποτίναξιν ὁριστικῶς τῶν ὑπολειμμάτων τῆς ἀποικιοκρατίας. Μὲ τὴν αὐτὴν ἠθικὴν συμπαράστασιν ὁ λαός μας παρηκολούθησε τὴν τελευταίαν των προσπάθειαν καὶ ἡ χώρα μας παρέσχε τὴν πολιτικήν της ὑποστήριξιν. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι φίλη καὶ θέλει νὰ παραμένῃ φίλη μὲ τὸν Ἀραβικὸν κόσμον. Καὶ ἐν προκειμένῳ καὶ ἐφ’ ὅσον τείνει τὸ Δόγμα εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἀποικιοκρατίας καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν Κρατῶν, μᾶς εὑρίσκει συμφώνους. Εἰς τὸν βαθμὸν ἑπομένως, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ὑπὸ ἐξέλιξιν δόγμα θέλει ἐπιτύχει τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν Ἀραβικῶν λαῶν, τὴν οἰκονομικήν των ἐνίσχυσιν, τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν κατάλυσιν τῆς ἀποικιοκρατίας, ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εὑρίσκεται βεβαίως ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων τῆς χώρας μας. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἐκεῖ τὰ πράγματα δὲν εἶναι τόσον εἰδυλλιακά. Ἡ πραγματικότης εἰς Μέσην Ἀνατολὴν δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐμφανίζεται εἰς τὰς διακηρύξεις. Ὁ Ἀραβικὸς κόσμος ἐν τῷ συνόλῳ του δὲν ἀπέβλεψε μὲ τὴν αὐτὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Δόγμα, μερικὰ μάλιστα ἐκ τῶν κρατῶν αὐτοῦ συνδέουν τὸ Δόγμα Αϊζενχάουερ μὲ τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ὅτι προεκάλεσε τὴν διαίρεσιν τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου καὶ γνωρίζετε πόση ἠσκήθη κριτικὴ ἐναντίον αὐτοῦ. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἑπομένως, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠρεύνησε τὸ ἔδαφος τῶν ἐνδεχομένων κινδύνων ἐμπλοκῆς καὶ ἀντιθέσεών μας μὲ τὸν Ἀραβικὸν κόσμον, μετὰ τοῦ ὁποίου ἡ φιλία μας εἶναι καὶ πρέπει νὰ παραμείνῃ ἄρρηκτος. Ἡ Κυβέρνησις, προφανῶς, ἀπέβλεψεν εἰς τὰ πλεονεκτήματα τοῦ Δόγματος, τῆς προσθέτου ἀσφαλείας, τῆς ἀνεξαρτησίας μας, κατὰ παντὸς κινδύνου, καὶ τῆς εὐρυτέρας βοηθείας, ἀλλὰ δὲν ἠρεύνησε τὸ ἔδαφος τῶν μειονεκτημάτων καὶ τῶν κινδύνων ἐμπλοκῆς καὶ ἀντιθέσεών μας πρὸς τὸν Ἀραβικὸν κόσμον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει βεβαίως μεγάλα οἰκονομικὰ συμφέροντα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Καί, ἑπομένως, πολιτικὴ ἐξασφαλίζουσα τὴν παρουσίαν της εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι δὲν διατρέχει τὸν κίνδυνον ἐμπλοκῆς εἰς ἀντιθέσεις μὲ τὰ Ἀραβικὰ Κράτη. Στερούμεθα ἄλλων στοιχείων, πλὴν τῆς ἀνακοινώσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς χθεσινῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Σημειώνομεν, ἑπομένως, τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ Δόγματος τούτου εὑρίσκεται ἐν ἐξελίξει, καὶ οὐδεμία ἠθικὴ ἢ ἄλλη ὑποχρέωσις ἢ δέσμευσις ἀνελήφθη, ἡ ὁποία νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ ρῆξιν εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι πράγματι διὰ τοῦ Δόγματος αὐτοῦ ἐξασφαλίζεται ἡ ἀνεξαρτησία τῶν κρατῶν, ἐξασφαλίζεται ἡ οἰκονομική των ἐνίσχυσις, ἀποτρέπεται οἱοσδήποτε κίνδυνος ἐμπλοκῆς μας, θεωροῦμεν, ὅτι ἡ παραδοχὴ τούτου εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων τῆς χώρας. Ἐλέχθη, κύριοι βουλευταί, ὅμως, καὶ ἐλέχθη ἀπὸ ὑπεύθυνα πρόσωπα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ψεύδεται καὶ ὅτι ἀντιθέτως ἀνελήφθησαν ὑποχρεώσεις δεσμευτικαί. Νομίζω, ὅτι καθῆκον ὅλων μας, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν στοιχεῖα δυνάμενα νὰ ἀποδείξουν τοῦτο εἶναι νὰ τὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἵνα ἕκαστος λάβωμεν τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν. Καὶ ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, καίτοι ἐπεθύμουν νὰ τερματίσω τὸν λόγον μου εἰς τὰ θέματα αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις, προκαλοῦσα τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἔθεσεν πολιτικὸν θέμα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, μὲ ποῖα μέτρα ἀντιμετωπίζει τὴν ἀφόρητον κατάστασιν, ἡ ὁποία ἔχει δημιουργηθῆ εἰς τὴν χώραν μας, μὲ ποῖα μέτρα ἀντιμετωπίζει τὰς φάλαγγας τῶν ἀνέργων, αἱ ὁποῖαι καθημερινῶς πυκνοῦνται καὶ μεγεθύνονται, μὲ ποῖα μέτρα ἀντιμετωπίζει τοὺς μισθοὺς καὶ τὰ ἡμερομίσθια καὶ συντάξεις πείνης, μὲ ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῶν παραγωγικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν μέχρις ἐξεγέρσεως, μὲ ποῖα μέτρα ἀντιμετωπίζει τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμενοι προσεχῶς εἰς παραμονὰς συγκομιδῆς δὲν ἔχουν ἀκόμη ἴδει τιμάς, αἱ ὁποῖαι νὰ προστατεύουν τὰ προϊόντα τους. Εἴπομεν καὶ πέρυσι καὶ ἐτονίσαμεν, ὅτι θὰ ὤφειλεν ἐγκαίρως ἡ Κυβέρνησις νὰ καθορίσῃ τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, βάσει ὡρισμένων συντελεστῶν, καὶ τότε, διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐλάβομεν τὴν ἀπάντησιν, ὅτι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως τοῦτο καὶ θὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ ἐγκαίρως, ἀλλὰ μέχρι στιγμῆς οὐδὲν μέτρον εἴδομεν λαμβανόμενον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ μετὰ ταῦτα, ἔρχομαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Δὲν προκαλεῖται ἀπὸ ἡμᾶς, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐνόμισεν, ὅτι κατὰ τρόπον πράγματι ἀντιδημοκρατικὸν καὶ ἀντικοινοβουλευτικὸν ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαγάγῃ μυστικὰς συνεννοήσεις, καὶ ὄχι ἐν φανερῷ, μὲ ἕνα καὶ μόνον κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὤφειλε καὶ ὀφείλει, προκειμένου νὰ ἀκούσῃ τὰς ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ προέλθῃ εἰς συνεννοήσεις δημοσίᾳ καὶ μὲ ὅλα τὰ κόμματα καὶ ὄχι μὲ ἕνα κόμμα καὶ μόνον. Οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα νὰ περιφρονῇ τὰ ἄλλα κόμματα καὶ νὰ καθιεροῖ προνόμια διὰ τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, οὔτε εἰς τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα νὰ κηδεμονεύῃ τὰ ὑπόλοιπα κόμματα. Τελειώνοντας, ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Πασσαλίδην. Διέπραξε μίαν ἀνευλάβειαν, παρ’ ὅλον τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον τρέφω πρὸς τὸ πρόσωπόν του, τὴν ὁποίαν ἀνευλάβειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιπαρέλθω, ἀνευλάβειαν πρὸς τὸ πρόσωπον ἑνὸς ἐκ τῶν ἐνδοξοτέρων Ἑλλήνων, τοῦ στρατιώτου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐγνώρισε ποτὲ νὰ κύπτῃ τὴν κεφαλὴν καὶ νὰ ἔχῃ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του καὶ τῆς ἀποστολῆς του ὡς γνώμονα μόνον τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ. Ὡμίλησε περὶ τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα, ὅτι ἐδέχετο ὁθενδήποτε ὑποδείξεις διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἐγνώριζε πράγματι ὁ Στρατηγὸς Πλαστήρας, ὅτι τὸ σύστημα ἐκεῖνο ἦτο ἐναντίον τοῦ κόμματός του, ἀλλὰ συνήθιζε νὰ ἀντιμετωπίζῃ κατὰ μέτωπον, συνήθιζε νὰ ἀντιμετωπίζῃ ὑπεράνω κομμάτων πᾶσαν λύσιν πολιτικὴν καὶ ἀνταπεκρίθη εἰς τὴν πρόκλησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὁ ὁποῖος προεκάλεσε τὸν Στρατηγὸν Πλαστήραν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ προκηρύξῃ ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικόν. Ἐγνώριζεν ὁ Στρατηγὸς Πλαστήρας, ὅτι ὁ λαὸς εἶχε καταδημαγωγηθῇ καὶ ἀπὸ τὸν Συναγερμὸν καὶ ἐν γνώσει ὅλων αὐτῶν ἐπροχώρησε μὲ τὸ πλειοψηφικὸν παρὰ πᾶσαν διαφωνίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων καὶ Ἀντιπροέδρου, τότε, τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐκεῖνος δὲν ἐγνώριζε συμβιβασμοὺς καὶ δὲν ἐγνώριζε νὰ ὑποχωρῇ ὁσάκις προεκαλεῖτο. Νομίζω, κ. Πασσαλίδη, ὅτι θὰ θελήσητε νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ἠδικήσατε πράγματι τὸν ὑπέροχον ἐκεῖνον πατριώτην καὶ ἄνθρωπον (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§28Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ τελευταία πολιτικὴ ἐξέλιξις, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν ἔκτακτον σύγκλησιν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος, ἀπετέλεσε, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, μίαν ἀκόμη ἐπιβεβαίωσιν τῆς βασικῆς διαπιστώσεως ὅτι ὁ τόπος μας, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθε ἡ ὑπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν Κυβέρνησις, διὰ πρώτην φοράν, εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἔχει εἰσέλθει εἰς μίαν περίοδον βασικῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας. Ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἔχομεν ἐπανειλημμένως ἀπασχοληθῆ ἐπὶ τῶν διαδραματισθέντων ἀπὸ τῆς περιφήμου ἐκείνης 6ης Ὀκτωβρίου, μέχρι σήμερον. Τὸ ἀπότομον, ἀπροσδόκητον κλείσιμον τῆς Βουλῆς δι’ ἓν πλῆρες ἑξάμηνον τοὐλάχιστον, ἀπετέλεσε μίαν πρόσθετον ἀπόδειξιν ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις φοβεῖται τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὅτι ἀποφεύγει κατὰ τρόπον ἥκιστα κοινοβουλευτικὸν νὰ θέσῃ τὰ ἐθνικὰ ζητήματα καὶ γενικώτερον τὰ σοβαρὰ θέματα ἐνώπιον τῆς κρίσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε τὴν ἔκτακτον σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἐζήτησε, δηλαδή, νὰ ξανανοίξῃ καὶ νὰ ξαναλειτουργήσῃ ἡ Βουλή, ἦτο πρωτίστως λόγος κοινοβουλευτικῆς τάξεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν ὑπάρχει προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς μεταπελευθερωτικῆς, τοὐλάχιστον περιόδου, νὰ κλείνεται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀπὸ τῆς 12ης Ἀπριλίου μέχρι 15ης Ὀκτωβρίου ἢ πιθανώτατα τῆς 15ης Νοεμβρίου, καθ’ ἃ ἔχει τὰ τελευταῖα χρόνια καθιερωθῆ. Τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς κατ’ αὐτὴν τὴν μακρὰν περίοδον ἠμπόδιζε τὴν συζήτησιν καὶ τῶν ἐθνικῶν ἀλλὰ καὶ τῶν σοβαρωτάτων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸν λαόν, ἐπιπροσθέτως δὲ ἠλλοίωνε κατὰ βάσιν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, διότι μετέθετε κατὰ τρόπον πλέον ἀπροκάλυπτον καὶ προκλητικὸν τὸ νομοθετικὸν ἔργον ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν περιωρισμένην Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Ἐχρειάσθη ἡ ἔντονος ἀντίδρασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐχρειάσθη ἡ καταγγελία της πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην, ἐχρειάσθη ἡ γενικὴ ἀποδοκιμασία τῆς Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ συρθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἔκτακτον σύνοδον. Καὶ ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ βαρύτατον κυβερνητικὸν λάθος, ἀποτελεῖ καὶ νέαν πρόκλησιν πρὸς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλε ὁ Πρόεδρος αὐτῆς νὰ κλείσῃ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς συζητήσεως καὶ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἡ ὁποία θὰ ἀκολουθήσῃ. Διότι, ὅπως ὀρθότατα ἤδη ἀνεπτύχθη καὶ ἐλέχθη, ὑπάρχουν θέματα τὰ ὁποῖα μόνον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν. Ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος εἶναι ἔργον τῆς Ὁλομελείας τοῦ Σώματος καὶ ἡ νομοθετικὴ πρωτοβουλία ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ εἰδικώτερον ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀναφορικῶς πρὸς τὸ ἰσχῦον φορολογικὸν καθεστώς, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀνακοπῇ μὲ τὸ περίεργον αὐτὸ τέχνασμα τοῦ ἐκ νέου κλεισίματος τῆς Βουλῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν θεμάτων δὲν προτίθεμαι νὰ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Βουλήν. Ἀνεπτύχθησαν ἐν ἐκτάσει ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. συναρχηγὸν τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ μεταφέρω τὴν προσωπικήν μου ἀντίληψιν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ βάσιν χαρακτηρίζει τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἀκολουθεῖ ἀνεξάρτητον Ἑλληνικὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἀκολουθεῖ, ὅπως ὀρθότατα ἐλέχθη, πολιτικὴν ὑποτελείας, ἔναντι ξένων μεγάλων φίλων δυνάμεων. Εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπροσδοκήτως ἑκάστοτε καὶ χωρὶς ποτὲ κανεὶς νὰ τὸ ἀναμένῃ, ἐκδηλοῦνται ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι μυστηριωδῶς μεταβάλλουν τὰ μέχρι τότε κρατοῦντα καὶ εὐλόγως ἀναζητεῖ κανεὶς ποία ὑπῆρξεν ἡ γενεσιουργὸς αἰτία τοῦ ἑκάστοτε ἀποτελέσματος. Νομίζω ὅτι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις εἰδικώτερον τὴν προσχώρησιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ἐπιβεβαιώνει πλήρως τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς. Ὁ κ. Παπανδρέου διετύπωσε τὴν ἄποψιν, καὶ δὲν ἤκουσα ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς νὰ διατυπωθῇ ἀντίρρησις ἢ ἐπιφύλαξις, ὅτι ἡ ὑπηρεσιακὴ ἄποψις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἡ γνώμη ἡ ἐπικρατοῦσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν μέχρι τῆς παραμονῆς τῆς προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, ἦτο ὅτι δὲν ἔπρεπε ἡ χώρα μας νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὸ Δόγμα. Καὶ διερωτᾶται κανείς, τί εἶναι, ἐπὶ τέλους, αὐτὸ τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ; Ποία εἶναι ἡ σωστὴ γραμμὴ ἔναντι τοῦ προβλήματος τούτου; Ὁμολογῶ ὅτι παρηκολούθησα μὲ ἐξαιρετικὴν προσοχὴν τὰ ὅσα ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου κ. Κασιμάτης, πρὸ ὀλίγου ἐξέθεσαν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ νομίζω ὅτι θὰ συμφωνήσητε καὶ σεῖς ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν κατέστη σοφώτερος. Παρετήρησα τὴν παρεμβολὴν τοῦ φιλτάτου Προέδρου κ. Κανελλοπούλου, ὁ ὁποῖος προειδοποίησε τὸν κ. Ἀβέρωφ νὰ μὴ ἐπιδιώξῃ νὰ μειώσῃ τὴν σημασίαν τῆς προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ καὶ ὁ κ. Ἀβέρωφ συνεφώνησε μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ἀλλὰ ἔπραξεν, ὅμως, τὸ ἀντίθετον. Τὰ νεφελώματα τοῦ κ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργοῦ, ἐὰν ἐξαιρέσῃ κανεὶς τὸν προσωπικὸν καὶ ἐγωϊστικὸν τόνον, ὁ ὁποῖος μᾶς ὡδήγησε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἦτο περίπου ἀποτέλεσμα τοῦ ἰδικοῦ του ταξιδίου εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ἀναμφισβητήτως οὐδαμῶς συνετέλεσεν εἰς τὴν διευκρίνισιν τοῦ θέματος. Διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπομένει πάντοτε ἐπίκαιρον καὶ ζωντανὸν τὸ ἐρώτημα: Ἀνέλαβεν ἡ χώρα μας δεσμεύσεις ἢ δὲν ἀνέλαβε ἀπὸ τὴν προσχώρησιν εἰς τὸ Δόγμα αὐτό; Νομίζω ὅτι δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἀνακεφαλαιώνων τὰ μέχρι τοῦδε λεχθέντα, ὅτι εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη, ὅπως ἐπίσης δὲν ἐδόθη ἀπάντησις ἐὰν τὸ περίφημον αὐτὸ Δόγμα ἔχει ἢ δὲν ἔχει κανένα οὐσιαστικὸν περιεχόμενον. Ὅπως ἐπίσης εἰς ἐμὲ τὸν ἁπλοῦν βουλευτήν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιδίδομαι εἰς τὰ θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἀπομένει ἀνοικτὸν τὸ ἐρώτημα: Ἡμεῖς παρεκαλέσαμεν τοὺς Ἀμερικανοὺς νὰ μᾶς δεχθοῦν εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ ἢ αὐτοὶ μᾶς ἐζήτησαν νὰ προσχωρήσωμεν εἰς τὸ Δόγμα; Ἠκούσαμεν καταπληκτικὰ καὶ περίεργα πράγματα, ἠκούσαμεν ὅτι ἡμεῖς διὰ μακρῶν εἴχομεν προετοιμάσει, αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἄποψις Κασιμάτη, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως δὲν συμπίπτει ὄχι μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ἀλλ’ οὔτε μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν προετοιμάσει καὶ εἴχομεν ζητήσει τὴν προσχώρησιν εἰς τὸ Δόγμα, διότι ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν χῶρον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Καὶ διερωτᾶται κανείς, πρὸς ποίους, ἐπὶ τέλους, λέγονται αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις μέχρι τῆς παραμονῆς τῆς προσχωρήσεως εἰς τὸ Δόγμα ἔλεγεν ὅτι δὲν θὰ προσχωρήσῃ οὔτε πρέπει νὰ προσχωρήσῃ καὶ ὅτι τὴν τελευταίαν στιγμὴν ὁ προσωπικὸς ἀπεσταλμένος τοῦ Προέδρου Αϊζενχάουερ κ. Ρίτσαρντς, ἀπὸ προσωπικὴν συνεννόησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κατέληξεν εἰς τὸ τελικὸν αὐτὸ συμπέρασμα.

§29Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, μίαν διευκρίνισιν. Πρώτη ἀπαραίτητος διευκρίνισις, νομίζω, εἶναι ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ προσεχώρησεν ἡ Κυβέρνησις προσωπικῶς, διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπανειλημμέναι συσκέψεις ἔλαβον χώραν, εἰς τὰς ὁποίας ἦσαν παρόντες ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι καὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὰς συζητήσεις. Ἄλλη ἐπίσημος διευκρίνισις εἶναι ὅτι ἡ ὑπηρεσιακὴ ἄποψις δὲν ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν προσχώρησιν. Οἱ δύο ἁρμόδιοι διευθυνταὶ ἦσαν ὑπὲρ τῆς προσχωρήσεως καὶ ἁπλῶς διετύπωσαν ἀπόψεις, ἰδίᾳ ὡς πρὸς ὡρισμένα κείμενα, ἀλλ’ ἡ ἄποψίς των ἦτο ὅτι ἦτο ἐκτάκτως ἐπωφελὲς διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ. Συνεπῶς βλέπετε ὅτι οὔτε μονομερὴς ἀπόφασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν, οὔτε ἀντίθετος ἦτο ἡ προσχώρησις.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, πρὸ ἢ μετὰ τὴν ὑπογραφὴν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ἀνακοινωθέντος καὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν;

§31Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἀναχωρῶν διὰ τὴν Μπὸν ἄφησα σημείωμα μὲ τὰς ἀπόψεις μου.

§32Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αἱ ὁποῖαι δὲν συμπίπτουν.

§33Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Καὶ ὑπάρχει καὶ τὸ σημείωμα καὶ εἶπον ὅτι πάση θυσίᾳ πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Δόγμα καὶ ἐξέθεσα καὶ τί θὰ ἔπρεπε, κατ’ ἐμέ, νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν κ. Ρίτσαρντς. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπουσίαζα, δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ἦσαν ἐδῶ οἱ ἄλλοι ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι συμμετέσχον τῶν συσκέψεων. Συνεπῶς δὲν μειώνεται καθόλου τὸ κῦρος τῆς ἀποφάσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Πλατῆς).

§34Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν πρόθεσιν νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὰ οἰκογενειακὰ τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν δήλωσιν ἔχω χρέος νὰ τὴν πιστεύσω, ἀλλὰ ἀναμφισβητήτως ὑμεῖς εἶσθε ὁ πλέον ἀναρμόδιος νὰ δώσητε ἀπάντησιν, διότι ἀπουσιάζατε, καὶ δὲν γνωρίζω ἐὰν δὲν ἐπληροφορήθητε τὴν προσχώρησιν εἰς τὸ Δόγμα ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας.

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρὸς τὸ κείμενον τοῦ ἀνακοινωθέντος δὲν συμπίπτει οὔτε τὸ σημείωμά του, οὔτε ἡ γνώμη του.

§36Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τί θὰ συνεζητεῖτο. Ἐγὼ ἐξέθεσα τὴν προσωπικήν μου τοποθέτησιν εἰς τὸ Δόγμα.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ κείμενον τοῦ δημοσιευθέντος ἀνακοινωθέντος δὲν εἶναι οἰκονομικὸν μόνον, περιέχει καὶ διατάξεις στρατιωτικάς. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶναι εὐρύτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπεδιώκατε.

§38Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι πρόθεσίς μας νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τυχὸν ἀντιθέσεις γνωμῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἡμᾶς καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐνδιαφέρει τὸ θέμα τῆς προσχωρήσεως εἰς τὸ Δόγμα. Καὶ τὸ βασικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἡ προσχώρησις εἶναι τοῦτο: Ἡ Ἑλλὰς προσχωρήσασα εἰς τὸ Δόγμα, λέγει ἡ Κυβέρνησις, εἰσέρχεται εἰς τὸν χῶρον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ἀναμφισβητήτως ἡ χώρα μας ἔχει μέγα ἔργον νὰ ἐπιτελέσῃ εἰς τὸν χῶρον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον γεννᾶται εἶναι κατὰ ποῖον τρόπον ἐπιτελεῖται τὸ ἔργον τοῦτο. Φοβοῦμαι ὅτι διὰ τῆς προσχωρήσεως εἰς τὸ Δόγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔτυχεν τῆς ἀνεπιφυλάκτου ἐπιδοκιμασίας τοῦ συνόλου τοῦ Ἀραβικοῦ κόσμου — παρ’ ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ εἰδικὸς περὶ τὰ Ἀραβικὰ κ. Κασιμάτης — θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὰς ἀντιθέσεις τῶν χωρῶν αὐτῶν. Δὲν εἶναι, κύριοι, ἰδικόν μας ἔργον, νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ Ἀμερικὴ εἰσχωροῦσα εἰς τὸν χῶρον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ δημιουργήσῃ μικροτέρας ἀντιδράσεις. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ὅταν ἀναγινώσκῃ τὰς ἐφημερίδας ὁ Ἕλλην πολίτης, θὰ γνωρίζῃ ὅτι περὶ τὸ Δόγμα εἶναι ἀντίθετοι δύο ἐκ τῶν Ἀραβικῶν χωρῶν. Καὶ εἶναι ἀμφίβολος ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κασιμάτης, περὶ τοῦ ὅτι ἡ Ἑλλὰς προσχωροῦσα εἰς τὸ Δόγμα, διατηρεῖ ἐξ ἴσου καλὰς σχέσεις, ὡς καὶ προηγουμένως, μὲ ὅλας τὰς Ἀραβικὰς χώρας. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν μίαν βασικὴν παρατήρησιν. Τὴν ἑτέραν βασικὴν παρατήρησιν ἀποτελεῖ τὸ θέμα ὅτι κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ρίτσαρντς, τὸ Κυπριακὸν δὲν ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον συζητήσεως κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν εἰς τὴν προσχώρησιν εἰς τὸ Δόγμα. Εἶπεν οὗτος ὅτι τὸ θέμα τῆς Κύπρου δὲν ἐθίγη καθόλου. Ὁ κ. Κασιμάτης ὑπέδειξεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἕνα χάρτην, εἰς τὸν ὁποῖον φαίνεται ὅτι περιελήφθη ἡ Κύπρος εἰς τὸ Δόγμα. Ἐὰν ἡ φιλοδοξία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἴδῃ τὴν Κύπρον εἰς τὸν χάρτην, ὁ ὁποῖος καλύπτει τὸν χῶρον τοῦ Δόγματος, ἔχει δίκαιον. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἐξαίρεται ἕνα Δόγμα, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν βάσιν του σκοπεῖ τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀρχῶν τοῦ Χάρτου τοῦ Ο. Η.Ε. εἰς τὸν χῶρον τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, καὶ ὅταν μένῃ ἀνοικτὸν τὸ μέγα θέμα τῆς Κύπρου, δι’ ἡμᾶς ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν Ο.Η.Ε. καὶ τὸν κόσμον, τὸ ἠθικὸν θέμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προσχωρήσωμεν εἰς τὸ Δόγμα ἡμεῖς διὰ νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ Βασιλέως Χουσεΐν, καὶ νὰ μὴ ἐνθυμηθῶμεν ὅτι ὑπάρχει ἀνοικτὸν τὸ θέμα τῆς Κύπρου; (Χειροκροτήματα). Οἱ συλλογισμοί μας εἶναι ἁπλοῖ, καὶ ἴσως ἐν τῇ ἁπλότητί των πάσχουν ἀπὸ ὡρισμένα ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἤμην εὐτυχὴς νὰ ἀκούσω ἐπισημαινόμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Νομίζω ὅτι ἐπάνω ἀπὸ τὰ περίπλοκα διεθνῆ ἐξωτερικὰ θέματα, ὑπάρχει ἡ βασικὴ τοποθέτησις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τὰ χειρίζεται καὶ ἡ ἐξάρτησις τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸ Δόγμα. Νομίζω ὅτι τὸ Δόγμα καὶ ἡ προσχώρησις εἰς αὐτὸ ἀπετέλεσεν ἐπιβεβαίωσιν τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκήσῃ ἐθνικὴν ἀνεξάρτητον πολιτικήν. Πέραν αὐτῶν συνεζητήθη ἀπόψε καὶ τὸ θέμα τῶν ἀτομικῶν βάσεων. Εἶναι ἄσχετος διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἡ δήλωσις τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἀτομικῶν βάσεων εἰς τὴν χώραν μας καὶ πρέπει νὰ δηλωθῇ ὅτι καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν συνέχει ἡ ἀγωνία, μετὰ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἀνεγράφησαν εἰς τὸν διεθνῆ Τύπον, περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν τὰ πυρηνικὰ πειράματα διὰ τὴν ζωὴν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ κέρδος διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ μὴ ἐγκατασταθοῦν ἀτομικαὶ βάσεις εἰς τὴν χώραν μας. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν ἀναληφθῆ ὑποχρεώσεις, ὀρθότατα ἐθίγη τὸ θέμα ἀπὸ τὸν συναρχηγὸν τοῦ κόμματός μου, ὅτι μόνον εἰς περίπτωσιν γενικωτέρας συρράξεως τοῦ κόσμου, θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ ἡ ἐγκατάστασις ἀτομικῶν βάσεων εἰς τὸν τόπον μας. Εἰς ἄλλην περίπτωσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθοῦν βάσεις εἰς τὸν χῶρον τῆς Ἑλλάδος. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Κασιμάτης ἔθιξεν καὶ τὸ θέμα τῶν δοκιμῶν πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ἡ ἀνησυχία ἡ ὁποία κατέχει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὡς πρὸς τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἡ συνέχισις τῶν πυρηνικῶν δοκιμῶν ἀνὰ τὸν κόσμον. Βεβαίως, δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ λύσωμεν, ἀλλὰ ἡ παγκόσμιος κοινὴ γνώμη, ὄχι μόνον τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, ἀλλὰ καὶ τῶν χωρῶν τοῦ παραπετάσματος, δύναται νὰ ἀσκήσῃ ἀποφασιστικὴν ἐπίδρασιν, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰς τύχας τοῦ κόσμου. Τέλος, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δηλώσω ὅτι καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς Κύπρου ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν νέον στοιχεῖον προσεκόμισεν καὶ οὐδὲν τὸ συγκεκριμένον εἶπε περὶ τῆς θέσεως τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ θέματος. Ἠμφισβήτησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι τὸ θέμα τοῦτο συνεζητήθη εἰς τὰ παρασκήνια τοῦ ΝΑΤΟ. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀποδεχθῶ τὴν δήλωσίν του, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπέρριψε τὴν μεσολάβησιν τοῦ ΝΑΤΟ. Νομίζω, ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ ἄποψις, ὅτι δὲν συνεζητήθη εἰς τὰ παρασκήνια τοῦ ΝΑΤΟ. Περὶ τούτου δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἔχῃ βασίμους ἀποδείξεις, ἀλλὰ περὶ τούτου πείθουν ὅτι ὅλαι αἱ πληροφορίαι καὶ ὅλαι αἱ ἐνδείξεις, πείθει δὲ πρὸ παντὸς τὸ ἀναγγελθὲν ταξίδιον τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ ΝΑΤὉ κ. Σπάακ εἰς τὴν χώραν μας. Τὸ θέμα τῆς Κύπρου εἶναι θέμα ἁπλοῦν, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας καὶ τῆς πραγματικότητος. Ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, εἶναι ἀμετάθετος καὶ ἀμετακίνητος. Εἶναι ἡ αὐτοδιάθεσις τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ἐντὸς εὐλόγου καὶ τακτῆς προθεσμίας. Ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτὴν δὲν πρόκειται ἡμεῖς νὰ ἐκφύγωμεν. Περὶ τοῦ τὶ σκέπτεται καὶ τὶ πράττει ἡ Κυβέρνησις, ὑπάρχουν δικαιολογίαι ἀνησυχίας, διότι ἡ Κυβέρνησίς σας—ὁμιλῶ πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας αὐτὴν τὴν στιγμὴν—καὶ ὑμεῖς ὡς βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας ἠρνήθητε τὰς παραμονὰς τῆς συζητήσεως τοῦ Κυπριακοῦ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. νὰ ἀποδεχθῆτε ψήφισμα, τὸ ὁποῖον περιελάμβανε αὐτὴν τὴν ἁπλῆν διατύπωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπετίθετο ὅτι ἐμμένει καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ μειοψηφία. Τί ἐπιδιώκει καὶ ποῦ κατευθύνεται ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω. Ἐπιθυμῶ, ὅμως, νὰ εἴπω, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐμμένει εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ δὲν πρόκειται νὰ δεχθῇ οἱανδήποτε ὑποχώρησιν ἀπὸ τὴν βάσιν αὐτήν, οἱοσδήποτε καὶ ἂν τὸ προέτεινε. Καὶ ἐπὶ τούτου πρέπει νὰ εἶναι τὰ πράγματα σαφῆ καὶ ἡ προειδοποίησις πλήρης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ ὅσα προηγουμένως ἀνέπτυξα, νομίζω, ὅτι ἐν πολλαῖς γενικαῖς γραμμαῖς ἐξήντλησα τὸ θέμα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Πρόθεσίς μου δὲν ἦτο νὰ ὑπεισέλθω εἰς λεπτομερείας. Πρόθεσίς μου ἦτο νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ ἐκφράσῃ τὴν φωνὴν τοῦ ὑπερηφάνου καὶ ἀνεξαρτήτου Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὰ ἐξωτερικὰ θέματα καὶ εὑρέθη πάντοτε σύμφωνος καὶ πρόθυμος νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὰς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἔξωθεν τῆς ἐπιβάλλονται. Πέραν τούτου, ὅμως, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔρχεται πρὸς συζήτησιν αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν εἶναι τὸ θέμα μόνον ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ τὸ γενικώτερον πολιτικὸν πρόβλημα τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον ἐκφράζεται μὲ τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν παρουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Κυβερνήσεως μειοψηφίας τῶν ἐκλογῶν τῆς 19ης Φεβρουαρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους, μὲ τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν παρουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μὲ τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν, ὁ ὁποῖος δὲν δικαιοῦται, νομίζομεν, νὰ κατέχῃ τὸν θῶκον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, στηρίζεται εἰς τὴν φυματικὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία ἑκάστοτε εἶναι ἀμφίβολος καὶ ἡ ὁποία δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἀνατραπῇ. Ἀλλὰ ἡ φυματική της πλειοψηφία δὲν τῆς δίδει τὸ δικαίωμα ἐγκύρως νὰ ἐκφράσῃ τὸ θέλημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι καὶ νόθαι ἦσαν αἱ ἐκλογαὶ καὶ πολιτικὴν ἀνωμαλίαν σημαίνει ἡ παραμονὴ εἰς τὴν ἐξουσίαν. (Διαμαρτυρίαι). Τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἐθίξαμεν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας ὑπεβάλαμεν, κύριοι συνάδελφοι, πέραν τοῦ ἐξωτερικοῦ θέματος, ἀναφέρονται εἰς πλεῖστα ἄλλα θέματα ἐσωτερικῆς πολιτικῆς. Πρόθεσίς μου εἶναι, προτοῦ καταλήξω εἰς τὰ συμπεράσματά μου, νὰ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων δύο ἀπὸ τὰ βασικὰ αὐτὰ θέματα. Τὸ θέμα τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς καὶ τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν προβλημάτων τῆς Διοικήσεως. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ πρῶτον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παρατηρηθῇ καὶ πρέπει νὰ λεχθῇ εἰλικρινῶς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ εἶναι, ὅτι ἡ δῆθεν ἰσχυρὰ Κυβέρνησίς σας δὲν ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι κενὰ ἀπὸ μῆνας πολλούς, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι καίρια. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε κάμει τὴν ὑπερήφανον δήλωσιν, ὅτι θὰ κυβερνήσῃ ὡσὰν νὰ εἶχε 260 βουλευτάς. Ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ πρόθεσίς του, διατὶ δὲν τολμᾷ νὰ συμπληρώσῃ τὰ Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι κενά, καὶ ἀφήνει τοὺς καιρίους τομεῖς τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Παιδείας, κατὰ παράβασιν ἀκόμη καὶ τῆς Συνταγματικῆς τάξεως, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει νὰ ὑπάρχουν Ὑπουργεῖα ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχουν συνεστημένα Ὑπουργεῖα; Διατί, λοιπόν, τὰ ἀφήνει κενὰ καὶ ἀκέφαλα; Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία καὶ τὸ γνωρίζουν ὅλοι οἱ παροικοῦντες εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ, ὅτι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν συμπληρώνονται τὰ κενὰ Ὑπουργεῖα εἶναι, διότι φοβεῖται τὸν κλυδωνισμόν, τὸν ὁποῖον θὰ ὑποστῇ καὶ φοβεῖται τὴν συνοχὴν τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, διότι πολλοὶ εἶναι οἱ ὑποψήφιοι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντέχει εἰς τὴν περιπέτειαν αὐτήν. Καὶ πέραν τούτου, ἀναμφισβητήτως, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀσυνεννοησία ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ ἡ ἀλληλοϋπόβλεψις ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν μελῶν ποῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι ἀναμφισβητήτως πρωτοφανής. Μόνον ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Κασιμάτη μοῦ ἐγέννησε πολλὰς σκέψεις. Ὅταν ὁ ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργὸς κ. Κασιμάτης ἔρχεται καὶ ἀναπτύσσει τὴν ἄποψιν ποὺ ἀναπτύσσει καὶ δὲν εὐθυγραμμίζεται πρὸς τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ περίπου αὐταρέσκως καὶ ὑπερηφάνως δίδει τὸν τόνον, ὅτι περίπου αὐτὸς ἰθύνει τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο συνιστᾷ στοιχεῖον ἑνότητος κυβερνητικῆς, ἑνότητος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἐνθυμηθῶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ τὰς προσφάτους ἀκόμη δηλώσεις τοῦ κ. Κασιμάτη εἰς τὴν Νέαν Ὑόρκην, προτοῦ ἀναχωρήσῃ ἐκεῖθεν, διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅλοι θὰ ἐνθυμῆσθε τὰς ὑπεραισιοδόξους προβλέψεις, αἱ ὁποῖαι, ὅπως συνήθως αἱ προβλέψεις διεψεύσθησαν πλήρως καὶ παταγωδῶς, δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, ἀμφιβολία καὶ ὅλοι σας θὰ ἀντιλαμβάνεσθε, διατὶ ἔγιναν ἐκεῖναι αἱ προβλέψεις, διότι δὲν ἐπίστευεν ὁ κ. Κασιμάτης εἰς τὰς αἰσιοδόξους προβλέψεις διὰ τὴν τύχην τοῦ Κυπριακοῦ, ἀλλὰ ἀναμφισβητήτως ἤθελε νὰ σπείρῃ μὲ ρόδα τὸν δρόμον τοῦ κ. Ἀβέρωφ πρὸς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ νὰ ἐμφανίσῃ ἑαυτὸν ὡς ἐπιτυχόντα, τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὡς ἀποτυχόντα. Εἶναι καὶ αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, δείγματα τῆς Κυβερνητικῆς ἀσυνεννοησίας καὶ τῆς διαιρέσεως ἐπιπροσθέτως. Νομίζω, ὅτι ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παροραθῇ καὶ νὰ μὴ τονισθῇ τὴν ὥραν αὐτὴν εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀσεβοῦσα πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν τάξιν, ἀντιμετωπίζει μὲ ἀπόλυτον ἄνεσιν ὅλα τὰ θέματα, ἀκόμη καὶ τὰ μεγαλύτερα, ὅταν τῆς εἶναι δύσκολον νὰ εἰσαγάγῃ νόμον, διὰ πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν τὴν φθάνει πλέον ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 35. Προχωρεῖ ἀκόμη περισσότερον εἰς πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, αἱ ὁποῖαι μόνον προσφάτως ἀπεφασίσθη νὰ δημοσιεύωνται ἐπὶ τέλους εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», διὰ νὰ εὕρουν κἄποιαν δημοσιότητα. Αἱ πράξεις αὐταὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντισυνταγματικαὶ καὶ ἀποτελοῦν παραβίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς τάξεως καὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος εἶναι πολλαὶ καὶ ἀνάγονται εἰς καιριώτατα θέματα. Θὰ ἀναφέρω χαρακτηριστικῶς τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἐρρύθμισε τὸ φορολογικὸν θέμα. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπεισέλθω ἀμέσως εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος τούτου. Ἡ πρᾶξις 560 τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐρρύθμισε τὸ φορολογικὸν θέμα, ἐρρύθμισε τὴν μείωσιν τῶν συντελεστῶν καὶ ἀπετέλεσε τὴν κυβερνητικὴν παροχὴν πρὸς τοὺς φορολογουμένους Ἕλληνας πολίτας, οἱ ὁποῖοι εὐλόγως δυσφοροῦν διὰ τὸ ὑπέρμετρον φορολογικὸν βάρος. Καὶ ἡ πρᾶξις αὐτὴ δὲν εἰσῆλθεν οὔτε κἄν πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ὅταν ἡμεῖς προτείναμεν πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία ὑπευθύνως περιελάμβανε τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματός μας καὶ ἡ ὁποία ἐρρύθμιζε τὸ θέμα αὐτὸ κατὰ τὴν δικαιοτέραν ἀντίληψιν, ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ κλείσῃ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐπιθυμῶ νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν θὰ τὴν ἀποφύγῃ τὴν συζήτησιν, διότι καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ὅταν θὰ ἔλθῃ πρὸς κύρωσιν ἡ πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θὰ θέσωμεν ἐνώπιον τῶν μελῶν της καὶ θὰ ἀξιώσωμεν τὴν ὑπεύθυνον λῆψιν θέσεως καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι θὰ μετέχουν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ζωηρότατα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νομίζομεν ὅτι εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἀντιμετωπισθῇ κατὰ τρόπον ἀποφασιστικὸν καὶ δίκαιον καὶ θὰ ὁμιλήσω εἰς πολὺ γενικὰς γραμμὰς διότι ὁ κ. Μαῦρος, ἐν συνεχείᾳ, μίαν τῶν ἑπομένων ἡμερῶν θὰ ἀναπτύξῃ ἐκτενέστερον τὰς ἀπόψεις μας ποῖον εἶναι τὸ πρόβλημα. Ὅλοι σας γνωρίζετε ὅτι αἱ μεσαῖαι τάξεις στενάζουν κάτω ἀπὸ τὸ βάρος ὑπερμέτρου καὶ ἀδίκου φορολογίας καὶ εἶναι ἄδικος ἡ φορολογία διότι οἱ φορολογικοὶ συντελεσταὶ ἔμειναν ἀμετάθετοι ἐπὶ χρόνια πολλά, κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ τιμάριθμος ηὐξήθη σημαντικῶς καὶ ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς, ὥστε οἱ φορολογικοὶ συντελεσταὶ νὰ μὴ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Αὐτὸ τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀνεκτὸν οὔτε δι’ ἕν ἢ δύο ἔτη, διατηρεῖται ἀπὸ τοῦ 1951 σταθερῶς καὶ ὡδήγησε τοὺς φορολογουμένους εἰς ἀπόγνωσιν. Καὶ αὐτὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Ἕλλην φορολογούμενος ἔχει τὸ αἴσθημα ὅτι ἀδικεῖται, ὅτι ἡ φορολογία εἶναι ὑπέρμετρος καὶ ἐξοντωτικὴ συντελεῖ ἐπιπροσθέτως καὶ ἐκ λόγων ἄλλων εἰς τὴν αὔξησιν τῆς φοροδιαφυγῆς, ἡ ὁποία ἀνθεῖ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν εἰς τὸν τόπον μας. Τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν τὸ Κόμμα μας ὑποστηρίζει εἶναι ὅτι ἀποτελεῖ χρέος τοῦ Κράτους, χρέος δικαιοσύνης ἔναντι τῶν φορολογουμένων πολιτῶν νὰ προσαρμόσῃ τοὺς φορολογικοὺς συντελεστὰς πρὸς τὰ σημερινὰ δεδομένα, πρὸς τὸν σημερινὸν τιμάριθμον. Αὐτὰ ἐπιδιώκει ἡ πρότασις νόμου τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν. Ἐπιπροσθέτως ἐπιδιώκει νὰ θεραπεύσῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν φορολογίαν τῶν κληρονομιῶν εἰς τὴν ὁποίαν οἱ φορολογικοὶ συντελεσταὶ μένουν ἐπὶ ἔτη ἀμετάθετοι μὲ ἀποτέλεσμα ἡ φορολογία ἐδῶ διὰ τὰς μεσαίας περιουσίας, καὶ εἰδικώτερον διὰ τὰς ἀγροτικὰς περιουσίας νὰ εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὅλοι σας θὰ ἔχετε περιπτώσεις ἀγροτῶν τοὺς ὁποίους καταδιώκει ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος διότι συνέβη νὰ κληρονομήσουν τὸν πατέρα των καὶ χωράφια τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν κοινὴν οἰκογενειακὴν περιουσίαν, χωράφια τὰ ὁποῖα οἱ κληρονόμοι εἶχαν ἀξιοποιήσει καὶ εἰδικώτερον περιουσίαν τὴν ὁποίαν οἱ ἴδιοι εἶχαν δημιουργήσει. Νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ χρέος τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ ἀναπροσαρμόσωμεν τοὺς συντελεστὰς τοῦ φόρου κληρονομιῶν, δωρεῶν καὶ προικός. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρόβλημα τῆς φορολογίας καὶ τῆς ἀμέσου φορολογίας εἶναι πρόβλημα δυσχερέστατον, εἶναι πρόβλημα τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ τὸ Κράτος μας νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπὶ χρόνια χωρίς, δυστυχῶς, νὰ φθάσῃ ἀκόμη εἰς οὐσιαστικὸν ἀποτέλεσμα. Εἶπον προηγουμένως ὅτι μία ἀπὸ τὰς αἰτίας τοῦ κακοῦ εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ φόρος εἶναι ἄδικος. Δὲν εἶναι ἡ μόνη αἰτία τοῦ κακοῦ, εἶναι ἐπίσης ἡ ὑπέρμετρος φοροκλοπὴ ἡ ὁποία εἰς τὸν τόπον μας πρέπει νὰ ὑπολογίζεται εἰς τὸ ἓν δισεκατομμύριον σημερινῶν δραχμῶν. Τοῦτο ὀφείλεται κυρίως καὶ εἰς κυβερνητικὴν ἀνεπάρκειαν καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ εἰδικώτερον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἐμερίμνησεν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀποτελεσματικῶς τὸ πρόβλημα αὐτό. Χαρακτηριστικὸν τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι συμπεριεφέρθη κατὰ τρόπον ἀκατονόμαστον ἔναντι τῶν ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντεταλμέναι μὲ τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ νόμου 2500 τὸν ὁποῖον ἀπεκήρυξεν ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, χωρὶς ὅμως, νὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν οὐσιαστικῶς, χωρὶς νὰ ἀνατρέψῃ τὰ ἀποτελέσματά του, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην σάλος ἐπῆλθεν εἰς τὰς φορολογικὰς ὑπηρεσίας καὶ εἰδικώτερον εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Καὶ ἔκτοτε διατηρεῖται τὸ αὐτὸ καθεστώς, καθεστὼς εὐνοιοκρατίας, καὶ διώξεως ὑπαλλήλων. Διατηρεῖται ἕνα καθεστὼς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ διὰ νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχόν της τὰ φορολογικὰ ὄργανα. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ 1951 ἡ Κυβέρνησις τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου εἶχε κάμει μίαν προσπάθειαν ἐξυγιάνσεως τῶν φορολογικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἤρχισε τὴν προσπάθειαν αὐτήν, διότι εἶχε διαπιστωθῆ ὅτι ὑπῆρχον ἀδύνατες πλευρὲς εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς. Ἡ προσπάθεια αὐτὴ μὲ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκόπη καὶ ἠκολούθησε τὸ χάος καὶ ἡ εὐνοιοκρατία. Ἠκολούθησεν ὁ κομματισμὸς καὶ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι μὲ τὴν παροῦσαν σύνθεσιν τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον δίκαιον ἡ φορολογία καὶ εἰδικώτερον ἡ ἄμεσος φορολογία ἐν Ἑλλάδι. Τέλος, κύριοι συνάδελφοι, τὰ φορολογικὰ προβλήματα ἔχουν καὶ τὴν ἄλλην πλευράν. Πρέπει νὰ εἶναι ἀμετάκλητος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐφαρμόζει τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἀποφασισμένος νὰ πατάξῃ τὴν φοροδιαφυγὴν ὁπουδήποτε τὴν διαπιστώσῃ. Νομίζω ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς τρόπους ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο εἶναι ὁ δημόσιος ἔλεγχος τῆς φορολογίας. Εἶναι ἡ δημοσίευσις τῶν φορολογικῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ὑφίστανται τὸν ἔλεγχον τῆς κοινῆς γνώμης, μὲ ἀποτέλεσμα καὶ ἡ ὑπηρεσία καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ σκέπτωνται προτοῦ προχωρήσουν πρὸς τὴν Α ἢ Β γραμμήν. Τὴν δημοσιότητα τῶν φορολογικῶν στοιχείων πάντοτε ἀπέφυγον αἱ κυβερνήσεις τῆς τελευταίας πενταετίας καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Καὶ ὅλοι θὰ ἐνθυμῆσθε ὅταν ἀπεφάσισε νὰ δημοσιεύσῃ ἕνα πίνακα φοροκλεπτῶν ἐφρόντισε νὰ βγάλῃ τοὺς κομματικοὺς φίλους της πρώτης γραμμῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον φορολογικὴ πολιτικὴ δὲν γίνεται. Χρειάζεται ἡ φορολογία νὰ γίνῃ δικαία καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἀμετάκλητος ἐφαρμογὴ τῶν νόμων μὲ παράλληλον ἐξυγίανσιν τῶν ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἀναλάβουν τὸ δυσχερὲς αὐτὸ ἔργον. Καὶ χρειάζεται ἐπιπροσθέτως νὰ μπῇ καὶ νέον αἷμα καὶ εἰς τὰς φορολογικὰς ὑπηρεσίας καὶ εἰδικώτερον εἰς τὸν κρατικὸν μηχανισμόν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἡ φορολογία καταστῇ δικαία καὶ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων θὰ καταστῇ ἀμετάκλητος, ὅταν ὁ φορολογούμενος ὑποβοηθήσῃ εἰς τὸ νὰ ἀποκτήσῃ φορολογικὴν συνείδησιν καὶ ὅταν ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριὰ γνωρίζει ὅτι δι’ ὅλων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἔχει ἀναλάβει καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι πολλὰ καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς τὰ ἀναπτύξω αὐτὴν τὴν στιγμήν, θὰ συνελαμβάνετο φοροκλέπτης, καὶ ὅταν, πρὸ παντός, δεχθοῦν ὡρισμένα κτυπήματα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ συλληφθοῦν, τότε καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικὸν ἡ φορολογία εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δυστυχῶς, κύριοι συνάδελφοι, πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως δὲν φαίνεται νὰ εἶναι ἡ γραμμὴ αὐτή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ μιᾶς ἀνακοινώσεως, ἡ ὁποία περιλαμβάνει πολλὰς ἀνακριβείας, ἡ ὁποία καταλήγει μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι τὰ εἶχε σκεφθῆ τὰ προβλήματα αὐτὰ καὶ ὅτι προτίθεται νὰ τὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ διὰ μιᾶς ἀνακοινώσεως, ἡ ὁποία ἐν κατακλεῖδι, εἰδικώτερον ὡς πρὸς τὸν φόρον κληρονομιῶν, ὑπερβάλλει καὶ τὰς ἰδικάς μας ἀκόμη ἀπόψεις. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δηλωθῇ τοῦτο τὸ ἁπλοῦν γεγονός. Ἕως τώρα ἡ Κυβέρνησις μᾶς εἶχε συνηθίσει εἰς ψευδολόγους ἐπαγγελίας, αἱ ὁποῖαι, φυσικά, ποτὲ δὲν ἐτηρήθησαν. Δὲν νομίζω ὅμως, νὰ ὑπάρχῃ καμμία περίπτωσις ἀποφάσεων, λήψεως μέτρων εὐεργετικῶν διὰ τὸν λαόν, ἡ ὁποία ἐκ προοιμίου νὰ μὴ ἔχῃ ἀνακοινωθῇ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ τὰ ἐφαρμόσῃ τοὐλάχιστον θὰ τὰ εἶχε ἐξαγγείλει. Ἄλλωστε, ὅταν ἀπεφάσισε νὰ δημοσιεύσῃ τὴν πρᾶξιν 560 τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀνεκοίνωσεν ἐπισήμως ὅτι αὕτη ἀπετέλει τὸ κατώτατον ὅριον τῶν παραχωρήσεων τὰς ὁποίας ἦτο διατεθειμένη νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἀπομένει, συνεπῶς, καμμία ἀμφιβολία ὅτι καὶ σήμερον ἡ Κυβέρνησις θὰ συρθῇ ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ἐντυπώσεως ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν Ἑλλήνων φορολογουμένων πρὸς τὴν γραμμὴν αὐτήν. Ἡμεῖς, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἴδωμεν νομοθετήματα τοιούτου περιεχομένου θὰ τὰ συζητήσωμεν καλοπίστως καὶ θὰ χαρῶμεν εἰλικρινῶς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ συρομένη, φθάσῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις αὐτάς.

§39Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὅταν ἀνεκοινώθη διὰ τοῦ Τύπου τοῦτο, ἔγιναν μακρόταται δηλώσεις καὶ περὶ σειρᾶς ἄλλων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι τροποποιοῦν καὶ προσαρμόζουν ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος. Τὸ δὲ νομοθέτημα εἶναι ἕτοιμον καὶ ἀναμένει τὴν σειράν του διὰ νὰ συζητηθῇ. Καὶ θὰ δοθῇ τότε ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τῆς ἰδικῆς μας πολιτικῆς καὶ περὶ τῆς ἰδικῆς σας. Ἀνεκοινώθη ἐπίσης ἀπὸ τὰς 21 Ἰανουαρίου ὅτι ὁ νόμος περὶ φόρου κληρονομιῶν εἶναι ἕτοιμος καὶ σειρὰ ὁλόκληρος μέτρων περὶ πατάξεως τῆς φοροδιαφυγῆς εἶναι ἤδη ἑτοίμη νὰ εἰσαχθῇ διὰ νὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματά της. Ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν θὰ λάβω τὸν λόγον νὰ σᾶς δώσω συγκεκριμένας πληροφορίας, διὰ νὰ κληθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ψευδολογῇ ἢ ἀκολουθεῖ πρόγραμμα συστηματικῶς ἀντιμετωπίζον ἐν τῷ συνόλῳ του τὰ προβλήματα τόσον τῆς φοροδιαφυγῆς ὅσον καὶ τῆς συλλήψεως τῆς φορολογητέας ὕλης καὶ μειώσεως τῶν συντελεστῶν πρὸς ἀνακούφισιν τῆς κοινωνίας καὶ πρόοδον τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου. Εἶμαι, ὅμως, ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ λογαριασμὸν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ διάστημα ποὺ εἶμαι Ὑπουργὸς ἔδωσαν μάχην καὶ τὴν ἐκέρδισαν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ. Καὶ οὐδέποτε, πράγματι, κατεδιώχθη ὅσον εἶναι δυνατὸν εἰς βραχὺ χρονικὸν διάστημα ἡ φοροδιαφυγή, ὅπως σήμερον. Εἶναι ἄηθες νὰ στρέφεσθε ἐναντίον μιᾶς τάξεως ὑπαλλήλων ἐπιστημόνων πράγματι ἀγωνιστῶν, τῶν ὁποίων τὸ ἔργον καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ εἶναι ἐμφανῆ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ εἰς τὰ πλεονάσματα αὐτοῦ.

§40Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον, ἔκαμε μίαν ἀνακοίνωσιν, ὅτι θὰ κωδικοποιήσῃ ὅλους τοὺς νόμους οἱ ὁποῖοι ἀντιμετωπίζουν τὰ προβλήματα αὐτά.

§41Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἤδη ἐργάζεται ἐπ’ αὐτοῦ.

§42Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅταν διετυπώθη ἡ πρᾶξις 560 ὑπῆρξε σαφὴς ἡ Κυβερνητικὴ ἄποψις ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ τὸ μάξιμουμ τῶν παραχωρήσεων πρὸς τοὺς φορολογουμένους. Ἐὰν σήμερον προχωρήσητε πέραν αὐτῆς καὶ φέρητε σχετικὰ νομοθετήματα, ἡμεῖς θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς καὶ θὰ τὰ ψηφίσωμεν. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ ὅμως, καμμία ἀμφιβολία εἰς οὐδένα ὅτι τοῦτο γίνεται ὑπὸ τὴν ἀσκηθεῖσαν πίεσιν καὶ ὅτι σύρεσθε πρὸς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν θεμάτων αὐτῶν.

§43Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσας ἡμέρας μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκάματε τὴν Ὑπουργικὴν πρᾶξιν; Ἐὰν ὑπῆρχε πρόγραμμα ἔπρεπε νὰ περιλαμβάνεται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Καταθέτετε τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ μετὰ 25 ἡμέρας γίνεται τροποποίησις τῆς φορολογικῆς νομοθεσίας. Εἶναι πρόγραμμα φορολογικὸν τοῦτο;

§44Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πολὺ ὀρθῶς. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον ἐθίξατε, σᾶς λέγω ὅτι ἐγὼ δὲν κατηγόρησα τοὺς ὑπαλλήλους καὶ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι στρέφονται ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων. Στρέφομαι ἐναντίον τῶν ὑπευθύνων Κυβερνήσεων, ἐναντίον τῶν Ὑπουργῶν. Ἐγὼ καὶ τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, πάντοτε ἐσεβάσθημεν ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς τοποθετήσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν γενικώτερον, εἶχεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἑνότητα καὶ ψυχικὴν σύμπνοιαν, τὴν ὁποίαν ἡ ἰδική σας παράταξις κατέστρεψε. Πρῶτος ὁ τέως Ἀρχηγός σας καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ νῦν Ἀρχηγός σας. Σήμερον, δυστυχῶς, ἔχουν διωχθῆ οἱ ὑπάλληλοι. Ἔχουν δημιουργηθῆ βαθεῖαι ἀντιθέσεις, ἔχουν πληγῆ ψυχικῶς οἱ ὑπάλληλοι, ἔχουν δημιουργηθῆ ψυχολογικὰ συμπλέγματα εἰς ὑπαλλήλους ἐντίμους καὶ ἱκανούς, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις τοῦ μέλλοντος θὰ ἔχῃ χρέος νὰ ἐπανορθώσῃ. Θὰ εἶναι τὸ ἔργον τῶν διαδόχων σας, ἐν προκειμένῳ βαρύ, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ. Διότι ἐὰν παραμείνωμεν εἰς τὸ σημερινὸν καθεστὼς τῆς κομματικῆς διώξεως καὶ τῆς εὐνοιοκρατίας, συντόμως δὲν θὰ ὑπάρχῃ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν.

§45Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Γνωρίζετε ἢ θὰ ὀφείλετε νὰ γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν σελίδα 88 τῆς κυκλοφορησάσης ἐκθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς μακρὰν σειρὰν σελίδων, ἀναγράφονται κατὰ λέξιν ἓν πρὸς ἓν ὅλα τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἕτοιμα. Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογικῆς κλίμακος ὑπάρχει ἰδική μου ἀνακοίνωσις ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1956, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἔκτοτε, πρὸ πάσης σκέψεως ἰδικῆς σας, ὑπῆρχε συστηματικὸν πρόγραμμα νὰ χωρήσωμεν εἰς μεταρρύθμισιν τῆς φορολογίας, τὴν δίωξιν τῆς φοροδιαφυγῆς κ.λ.π. Συνεπῶς εἶναι πολὺ ὄψιμον τὸ ἐνδιαφέρον σας ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων. Τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἐδικαίωσαν τὴν δρᾶσιν τοῦ Ὑπουργείου.

§46Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσας ἡμέρας, μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐκάματε τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου;

§47Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἀνεκοινώθη ἀπὸ τὰς 21 Ὀκτωβρίου καὶ ἀπὸ τότε ἡτοιμάζετο. Εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἦτο διὰ νὰ συζητηθῇ πρὸ τῆς καταθέσεως καὶ ἀνεστάλη δι’ ἀργότερον πρὸς διαμόρφωσιν τῶν νέων συνθηκῶν. Καὶ ἀνεκοινώσαμεν τὴν νέαν κλίμακα χωρὶς νὰ δειλιάσωμεν ἀπὸ τὰς ζημίας τῶν σεισμῶν.

§48Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἀχάριστος ἡ θέσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος προσπαθεῖ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι αὐτὰ τὰ εἶχε ἐκ τῶν προτέρων σκεφθῆ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔχετε συντόμως τὴν εὐκαιρίαν, καὶ σεῖς ὡς Κυβέρνησις καὶ ὡς Κυβερνητικὴ πλειοψηφία, νὰ λάβητε ὑπευθύνως θέσιν ἔναντι τῶν προβλημάτων αὐτῶν. Ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔχετε ἀρκετὴν εὐαισθησίαν, ὥστε νὰ φέρητε, ἔστω καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, πρὸς κύρωσιν τὴν 560 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τότε θὰ τὰ εἴπωμεν, τότε θὰ προκαλέσωμεν ὀνομαστικὰς ψηφοφορίας καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ποία ἡ θέσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ φορολογικὸν θέμα ἀποτελεῖ σήμερον ἕνα καίριον θέμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἐξαιρετικῶς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἰδιαιτέρως τὰς μεσαίας τάξεις, αἱ ὁποῖαι στενάζουν ὑπὸ τὸ βάρος ἀδίκου φορολογίας καὶ νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ τοῦτο ἕνα βασικὸν κεφάλαιον μομφῆς ἔναντι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Πέραν τούτου, ὅμως, κύριοι, δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλήξω εἰς τὰ τελικὰ συμπεράσματα, ἐὰν δὲν σημειώσω ἀκόμη καὶ ἕνα ἄλλο χαρακτηριστικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν τῆς βασικῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον μας ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν ὁ κ. Καραμανλῆς εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἀκολουθούσης ἐν τούτῳ ἔνδοξα βήματα τῆς προκατόχου της, ἔναντι τοῦ Τύπου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ Συναγερμὸς προσεπάθησε νὰ καταστήσῃ οἰκονομικῶς ὑπόδουλον τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔκτοτε τὴν αὐτὴν πολιτικὴν ἀκολουθεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις.

§49Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ὑπάρχει καὶ τὸ αἶσχος τοῦ ραδιοφώνου.

§50Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ εἴπω καὶ περὶ τοῦ ραδιοφώνου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ ἦλθε πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ἡ Κυβέρνησις προκληθεῖσα, ἐδέχθη νὰ συσταθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ διὰ τὰ ζητήματα τοῦ Τύπου. Καὶ εἶναι, δυστυχῶς, γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπανεχώρησε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀπεδείκνυε ὅτι κατευθυντήριος γραμμὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σήμερον κυβερνώσης παρατάξεως, εἶναι νὰ φιμώσῃ τὸν Τύπον, νὰ τὸν καταστήσῃ οἰκονομικῶς ὑποτελῆ. Εἶναι καταπληκτική, κύριοι συνάδελφοι, ἡ μεταχείρισις τῶν ζητημάτων τοῦ Τύπου ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Συναγερμοῦ ἔχει καθιερωθῆ τὸ σύστημα τὰ δάνεια πρὸς τὰς ἐφημερίδας νὰ δίδωνται ὑπὸ προσωπικὴν εὐθύνην τοῦ ἑκάστοτε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶναι γνωστόν, καὶ προκαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν θέλῃ νὰ μὲ διαψεύσῃ, ὅτι ἐδόθησαν τεράστια χρηματικὰ ποσὰ πρὸς ἐφημερίδας ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ τὰς καταστήσουν οἰκονομικῶς ὑποτελεῖς. Καὶ τὸ χειρότερον ἀπὸ ὅλα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι τὴν εὐθύνην τῶν δανείων αὐτῶν, τὴν πολιτικὴν εὐθύνην, τὴν ἀναλαμβάνει προσωπικῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐπιφυλάσσει δι’ ἑαυτὸν τὸ ὑψηλὸν αὐτὸ ἔργον. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἄνισος μεταχείρισις τῶν ἐφημερίδων γίνεται ὄχι μόνον ὑπέρμετροι παροχαὶ πρὸς ὡρισμένας ἐφημερίδας δίδονται, ἀλλά, ἀντιθέτως, στεροῦνται νομίμων δικαιωμάτων των ἐφημερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἐὰν ρίψῃ κανεὶς μιὰ ματιὰ εἰς τὸ θέμα τῆς φορολογίας τῶν ἐφημερίδων, εἰλικρινῶς θὰ ἀνατριχιάσῃ ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα συμβαίνουν, διότι ἡ φορολογία τῶν ἐφημερίδων χρησιμοποιεῖται ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ παροχὰς πρὸς τὰς φιλίας ἐφημερίδας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡς ποινὴ καὶ δαμόκλειος σπάθη πρὸς τὰς ἀντιπολιτευομένας ἐφημερίδας. Θὰ ἐκπλαγῆτε ἐὰν σᾶς εἴπω ὅτι μία καὶ μόνη ἀντιπολιτευομένη ἐφημερὶς ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ φόρον πολλαπλασίως ἀνώτερον τοῦ συνόλου τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ πληρώσουν οἱ κυβερνητικὲς πρωϊνὲς ἐφημερίδες. (Φωναί: Αἶσχος! Αἶσχος!). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ Δημοκρατία εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ κοινοβουλευτικὸν καθεστώς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ εἶναι ἡ μεταχείρισις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Τύπον. Διότι γνωρίζετε ὅλοι σας ὅτι ἡ ἐλευθεροτυπία ἀποτελεῖ πεμπτουσίαν τῆς Δημοκρατίας. Καὶ νομίζω ὅτι εἰς τοῦτο πρέπει νὰ καταλογισθῇ βαρυτάτη εὐθύνη ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως.

§51Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διαψεύσω. Πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογικὴν μεταχείρισιν. Εὕρομεν ἐκκρεμεῖς φορολογικὰς ὑποχρεώσεις, ἐν πολλοῖς τῶν ἰδικῶν σας ἐφημερίδων καὶ ἐσταματήσαμε τὰς διώξεις τῶν ἐφημερίδων ὅλων. Καὶ ἤλθομεν εἰς ἐπαφὴν μὲ ὅλας τὰς ἐφημερίδας διὰ νὰ ἀλλάξωμεν τὸ σύστημα καὶ νὰ διευκολύνωμεν ὅλας ἀδιακρίτως τὰς ἐφημερίδας, εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν φορολογικῶν των ὑποχρεώσεων. Ἑπομένως, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι χρησιμοποιοῦμεν ἰδιαίτερον μέτρον διακρίσεως τῶν ἐφημερίδων, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα. Ἀντιστρόφως, εἰς μίαν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ἡ Ἐφορία, ἐπενέβην προσωπικῶς καὶ ἐσταμάτησα τὸν ἔλεγχον, διὰ νὰ ἐπανεξετάσωμεν τὸ θέμα καὶ νὰ δώσωμεν λύσιν. Γνωρίζετε δὲ καλλίτερον παντὸς ἄλλου ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοθετήματος περὶ τῶν δασμολογικῶν μέτρων, ὅτι ἐδέχθημεν νὰ ἀλλοιώσωμεν τὸ πολλαπλάσιον μὲ τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται ἡ ποινὴ τῶν ἐφημερίδων καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν καὶ χρήματα εἰς ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν ὄχι μόνον εἰς τὴν παράταξίν μας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας παρατάξεις. Ταῦτα πάντα μαρτυροῦν ὅτι οὐδέποτε ἐπηρεάσθημεν εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς φορολογικῆς μας διοικήσεως ἀπὸ κανένα αἴσθημα μεροληψίας, ἀλλὰ ἁπλῶς προσεπαθήσαμεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι ἀπέναντι ὅλων. Ἑπομένως, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ πράγματα.

§52Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον μὲ προκαλεῖτε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συνεχίσω. Ἐν πρώτοις, ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἐὰν ὄντως ἡ Κυβέρνησις εἰλικρινῶς πιστεύῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει, δὲν ἔχει παρὰ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν σύστασιν τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς.

§53Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐὰν θέλετε Ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς φορολογίας, εἶμαι πρόθυμος νὰ συσταθῇ ἀμέσως.

§54Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δεύτερον, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχῃ τὴν γνώμην ὅτι κατὰ τρόπον ἴσον μετεχειρίσθη φορολογικῶς τὰς ἐφημερίδας, ἔχει χρέος αὔριον τὸ ἀπόγευμα νὰ μᾶς φέρῃ πίνακα τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα κατελογίσθησαν ὡς φορολογία δι’ ὅλας τὰς πρωϊνὰς καὶ ἀπογευματινὰς ἐφημερίδας καὶ τότε θὰ ἀποδειχθῇ περιτράνως ἐνώπιον ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι ἀσκεῖται πολιτικὴ πιέσεως ἐναντίον τοῦ Τύπου, τὸν ὁποῖον θέλετε φόρου ὑποτελῆ πρὸς ὑμᾶς.

§55Α. ΛΙΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἰσχυρίσθητε ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χειρίζεται προσωπικῶς τὸ θέμα τοῦ δανεισμοῦ τῶν ἐφημερίδων καὶ ὅτι δανείζει τὰς φιλικὰς πρὸς αὐτὸν μόνον ἐφημερίδας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐνδιαφερόμενος ἐγὼ προσωπικῶς διὰ μίαν ἀπογευματινὴν ἐφημερίδα τῆς Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία εἶναι Κυβερνητική, ταὐτοχρόνως δὲ ἔχει μισὸν αἰῶνα ποὺ προσφέρει ὑπηρεσίας ἐθνικάς, διὰ νὰ λάβῃ ἅπαξ δάνειον μὲ ὑποθήκην, δὲν κατώρθωσα νὰ τὸ ἐπιτύχω. Καὶ διερωτῶμαι πῶς ἐξετοξεύσατε τοιαύτην κατηγορίαν εἰς βάρος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀντιθέτως, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἀντιπολιτευομένη ἐφημερὶς τῆς Θεσσαλονίκης ἐπῆρε δάνειον.

§56Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτὴν τὴν οἰκογενειακὴν διαφοράν σας μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ τὴν ἐκκαθαρίσητε. Ἐμένα μὲ ἐνδιαφέρει τὸ πολιτικὸν θέμα καὶ τὸ πολιτικὸν θέμα τοποθετεῖται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχει ἀναμφισβητήτως ἄνισος μεταχείρισις τῶν ἐφημερίδων καὶ ὅτι ὑπάρχει συνειδητὴ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Προέδρου αὐτῆς, ὁ ὁποῖος προσωπικῶς χειρίζεται τὰ θέματα νὰ διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ ἀνισότης, διὰ νὰ νομίζῃ, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅτι ἔχει ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν της τὰς ἐφημερίδας. Καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τερματίσω τὸ θέμα αὐτό, χωρὶς νὰ σημειώσω, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐξοργιστικὸν θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει τὸ ραδιόφωνον. Τὸ ραδιόφωνον εἰς τὸν τόπον μας ἔχει καταντήσει, εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ὄργανον κομματικῆς ἐξυπηρετήσεώς της. Ὅποιος παρακολουθεῖ τὰς ἐκπομπὰς τοῦ ραδιοφώνου, ἀναμφισβητήτως θὰ ἐξοργίζεται καὶ δὲν νομίζομεν ἡμεῖς τοὐλάχιστον ὅτι τὸ ραδιόφωνον ἀποτελεῖ κομματικὴν ἰδιοκτησίαν τῆς Ε.Ρ.Ε. Θὰ σᾶς ἀναφέρω κἄτι, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἤκουσα. Κατὰ τὴν χθεσινήν του ἐκπομπήν, τὸ ραδιόφωνον, τὸ ὁποῖον εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ἀνεκοίνωσε ἐκτενῶς τὰς ἀγορεύσεις τῶν Ὑπουργῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κανελλοπούλου, περιέλαβε μίαν φράσιν διὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ καὶ εἶπεν ἐπὶ λέξει ὅτι ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ὡμίλησε περὶ τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως καὶ εἶχεν ὁ κ. συνάδελφος τηλεφωνήματα ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας του περιφερείας, ὅτι ἐπὶ τέλους δὲν εὑρῆκε καὶ κανένα ἄλλο θέμα νὰ εἴπῃ; Νομίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἐθνικὸ ραδιόφωνο αὐτὸ ἢ εἶναι κομματικὸ τῆς χειροτέρας μορφῆς; (Φωναί: Αἶσχος! Αἶσχος!). Καὶ νομίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ μεταχειρίζεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ραδιόφωνον; Καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη καὶ κἄποιο ἄλλο χαρακτηριστικὸ σημάδι: Δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡρισμένα ποσὰ διὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ρίψατε μίαν ματιὰν εἰς τὸν κατάλογον καὶ εἰς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διανέμονται αὐτὰ τὰ ἀσήμαντα, ἄλλωστε καὶ ἐπουσιώδη κονδύλια διὰ πληρωμὴν τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐκθέσεώς του ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀσφαλῶς θὰ καταλήξητε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ κ. Θηβαῖος ἔχει τὴν ἄποψιν ὅτι διαχειρίζεται κεφάλαια τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ὄχι κεφάλαια τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα συνιστοῦν καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι ὑπάρχει μία βαρεῖα ἀνωμαλία πολιτική, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον ὁ λαὸς ἀδιαμαρτυρήτως νὰ δέχεται. Πέραν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ὑπὲρ ἄνω ὅλων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, ὑπάρχει κατὰ βάσιν τὸ θέμα τῆς βασικῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον μας, ὅπως εἶπον, ἀπὸ τῆς 6ης Ὀκτωβρίου 1953, ὅταν ἀνέλαβεν ὁ κ. Καραμανλῆς τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἔκτοτε, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει πολιτικὴ ὑποτελείας εἰς τὰ ἐξωτερικὰ θέματα καὶ ἔκτοτε ὑπάρχει πολιτικὴ ἀνωμαλία εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτελείας καὶ ἡ ἐσωτερικὴ πολιτικὴ ἀνωμαλία, δικαιολογοῦνται ἀποκλειστικὰ ἀπὸ ἕνα καὶ μόνον σκοπόν, νὰ παραμείνῃ ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ κατὰ τρόπον ἀφύσικον εἰς τὴν ἐξουσίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγνωρίσαμε καὶ εἰς τὸ παρελθόν, κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ τὴν πολιτικὴν τοῦ Ζαλόγγου. Θὰ τὴν ἐνθυμοῦνται ὅσοι ἐξ ἡμῶν ἦσαν μέλη τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Ὑπάρχει μεταξὺ τῆς πολιτικῆς τοῦ Ζαλόγγου καὶ τῆς πολιτικῆς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως μία καὶ μόνον εἰδοποιὸς διαφορά, ὅτι ἐπὶ τέλους, ἡ πολιτικὴ τοῦ Ζαλόγγου προσφέρεται δωρεὰν χάριν ἰδεολογίας ἀλλὰ ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτελείας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δίδεται μὲ ἀντάλλαγμα τὴν παραμονήν της εἰς τὴν ἐξουσίαν. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ παροῦσα πολιτικὴ ἀνωμαλία δικαιολογεῖται ἀπὸ τὸ ἀδιαμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι τὸ σήμερον κυβερνῶν κόμμα φοβεῖται τὴν μετάπτωσίν του εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐγνωρίσαμεν, ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἡγεσίαν, ἡ ὁποία ἀνῆλθε ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω, δύνανται νὰ ἀνθέξουν καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἡ Ε.Ρ.Ε., ὡς κομματικὸς ὀργανισμός, καὶ ὡς ἡγεσία, δύναται νὰ ἀνθέξῃ μόνον ἐν ὅσῳ ὑπάρχει εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ αὐτὸ τὸ γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ δι’ αὐτὸ ἐμμένει, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸν ἀπόλυτον εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἐξουσίας, ἔστω καὶ ἐὰν συνιστᾷ πολιτικὴν ἀνωμαλίαν, τὴν ὁποίαν καλῶς γνωρίζει. Νομίζω, κύριοι, ὅτι σήμερον πλέον ἐπλησίασεν ἡ ὥρα νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα εἰς τὴν βάσιν του καὶ νὰ θέσωμεν τὸν δάκτυλον εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων. Ἡ πολιτικὴ ἀνωμαλία εἰς τὴν χώραν μας θὰ διατηρηθῇ, καὶ αὐτὸ πρέπει εὐθαρσῶς καὶ εἰλικρινῶς νὰ λεχθῇ, ἐν ὅσῳ ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ τὸ παρὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Τὸ παρὸν ἐκλογικὸν σύστημα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κομμένο εἰς τὰ μέτρα ἑνὸς κόμματος καὶ σφάλλει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πιστεύει ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ δευτέραν φορὰν νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπροκαλύπτως νοθεία καὶ ἀλλοίωσις τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Διότι, ἂν ἡ Κυβέρνησις τὸ πιστεύῃ, θὰ ἐνθυμήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρόν της τὸν μῦθον, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου μᾶς εἶπε περὶ τοῦ ἐλέφαντος καὶ τοῦ ψύλλου. Σᾶς ἀφήνω νὰ εὕρητε, ποῖος εἶναι ὁ ψύλλος καὶ ποῖος ὁ ἐλέφας. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν δίδει εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ διὰ δευτέραν φορὰν ἐκλογικὸν σύστημα εἰς τὰ μέτρα του ἢ νὰ διατηρήσῃ τὸ σημερινὸν ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι κομμένο εἰς τὰ μέτρα του, διὰ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀπροσμετρήτους συνεπείας καὶ ἀνωμαλίας τὸν τόπον. Δὲν ἔχει κανεὶς τὸ ἀνάστημα διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὸ βάρος μιᾶς τέτοιας εὐθύνης. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διετύπωσε τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ ἓν ἐκλογικὸν σύστημα, διότι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ ἀντιταχθῇ ὅτι διαλέγει τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος πηγαίνει στὰ μέτρα του. Εἶπε κατὰ τρόπον γενναῖον καὶ κατὰ τρόπον εἰλικρινῆ ὅτι ἀφήνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πρωτοβουλίαν νὰ διαλέξῃ ὁποιοδήποτε ἀπὸ τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἴσχυσαν ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι σήμερον, ἢ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἴτε τὴν ἐνισχυμένην ἢ τὸ πλειοψηφικόν, ἀρκεῖ νὰ εἶναι σύστημα ἐκλογικὸν ἔντιμον, ἀρκεῖ νὰ μὴ εἶναι νοθευμένον, ἀρκεῖ νὰ μὴ εἶναι τριπλοῦν καὶ τετραπλοῦν καὶ νὰ μὴ εἶναι κομμένο εἰς τὰ μέτρα της καὶ ἂς τολμήσῃ ὁ κ. Καραμανλῆς ὁ ὁποῖος ἐμφανίζεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ πόσην αὐτοπεποίθησιν, νὰ προσφέρῃ αὐτὸ τὸ ἥμισυ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς ἐκλογὰς μὲ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Τότε θὰ ἀποκατασταθῇ πολιτικὴ ὁμαλότης εἰς τὴν χώραν μας. Διότι ἂν ἐπιχειρηθῇ νὰ συγκρατηθοῦν, κατὰ τρόπον ἀφύσικον, κατὰ τρόπον ἐκτρωματικόν, τὰ σημερινὰ πολιτικὰ σχήματα καὶ ἂν ἐπιχειρηθῇ νὰ παραμείνῃ τὸ σημερινὸν πολιτικὸν καθεστὼς τῆς ἀνωμαλίας εἰς τὴν χώραν μας, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω χρέος νὰ σᾶς ἐπισημάνω ὅτι ὁ τόπος θὰ ἀντιμετωπίσῃ σοβαρὰς ἀνωμαλίας καὶ πολλὰς δυσχερείας. Ἐνθυμοῦμαι τὴν ὥραν αὐτὴν τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν περασμένην Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Θὰ ἐνθυμοῦνται, οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μετεῖχον, τότε, τῆς Βουλῆς, ὅτι ὑπῆρξαν ἀπὸ πολλὰς πλευρὰς καὶ ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ σύστημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ λύσιν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἐξέλιξις, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε, ἐπεβεβαίωσε τὰς ἀνησυχίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, τότε, ἐπέμεινον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα. Αἱ Κυβερνήσεις, κύριοι, ἔρχονται καὶ παρέρχονται καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. θὰ εἶναι ἐφήμερος, δὲν νομίζω ὅτι κανεὶς ἐξ ὑμῶν φαντάζεται ὅτι αἰωνίως θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀπὸ τὰ ἔργα της δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ ἐπιζήσῃ. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἐκτελοῦν καὶ ἔργα καλά, ὑφίστανται καὶ ἀτυχήματα, κάμνουν καὶ σφάλματα. Ἐκεῖνο, τὸ βασικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιζήσῃ, νομίζω, ἐὰν ἐγκαίρως δὲν ἀντιληφθῇ τὸ σφάλμα της, δὲν ἀλλάξῃ κατεύθυνσιν, δὲν δώσῃ πολιτικὴν διέξοδον καὶ δὲν ὑποβοηθήσῃ νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸ τέλμα της, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ παραμείνῃ διὰ τὴν ἱστορίαν ἡ μομφή, ὅτι, χάριν ἰδιοτελῶν πολιτικῶν καὶ κομματικῶν σκοπῶν, ἐθυσίασε, διὰ μίαν περίοδον, τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα εἰς τὴν χώραν μας. (Χειροκροτήματα).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Ἀποσκίτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§58Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Π. Τζαννετάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§60Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ὁ μόλις κατελθὼν τοῦ βήματος ἀξιότιμος ἐκ Χανίων κ. συνάδελφος, μετετόπισε, κάπως, τὴν συζήτησιν, ἀπὸ τὰ ἐθνικὰ πρὸς τὰ οἰκονομικὰ θέματα. Θὰ προχωρήσω ἀκόμη περισσότερον. Ἄλλωστε, ὁ ἐκπροσωπῶν τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα, ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀλλαμανῆς, ἤσκησε, χθές, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κριτικὴν διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις τὰ μεγάλα ἐθνικὰ θέματα. Καὶ μόνη ἡ κριτικὴ αὐτὴ εἶναι ἀρκετή, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον μας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλωστε, οὐδὲν νεώτερον στοιχεῖον προσέφερεν εἰς τὴν συζήτησιν ἡ παρεμβληθεῖσα σήμερον ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργοῦ. Ἐπειδή, ὅμως, ἀπὸ χθὲς ἐτέθη πολιτικὸν θέμα, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἀπασχοληθῶ καὶ μὲ ὡρισμένα ἄλλα ζητήματα, διὰ τὸν χειρισμὸν τῶν ὁποίων ἔχει ἐπίσης εὐθύνην βαρυτάτην ἡ Κυβέρνησις. Ὑπάρχουν θέματα πολλὰ καὶ βαρυσήμαντα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται κανεὶς νὰ ἀσκήσῃ κριτικὴν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἀσχοληθῶ μόνον μὲ τὴν ἀσκηθεῖσαν, μέχρι σήμερον, οἰκονομικήν της πολιτικήν. Ἀτυχῶς, δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξάντλησις τοῦ θέματος τούτου εἰς μίαν μόνον ἀγόρευσιν καὶ μάλιστα εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς γενικωτέρας συζητήσεως, ὅπως εἶναι ἡ διεξαγομένη σήμερον. Πέραν τούτου, κατὰ τὴν λήξασαν τακτικὴν σύνοδον τῆς Βουλῆς, δὲν ἦλθον πρὸς συζήτησιν καθόλου τὰ οἰκονομικὰ θέματα. Μόνον ἀκροθιγῶς ἐθίγησαν, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ σχετικῶν νομοσχεδίων. Οὐδεμία δὲ ἀπὸ τὰς ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς ληξάσης συνόδου, καὶ ἀφορᾷ οἰκονομικὰ θέματα, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ συζητηθῇ. Πέραν αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις, ἔχει καὶ μίαν βαρεῖαν εὐθύνην, διότι ἀπέφυγε νὰ φέρῃ πρὸς συζήτησιν τὸν Προϋπολογισμόν, καίτοι τοῦτο ρητῶς ἀπὸ τὸ Σύνταγμα ἐπιτάσσεται, καὶ κατ’ ἐπανάληψιν τὸ ὑπεσχέθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§61Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Καὶ ἐμμένω εἰς τὴν ὑπόσχεσίν μου, ἐφ’ ὅσον καὶ οἱ εἰσηγηταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑποβάλλουν τὰς ἐκθέσεις των, τὰς ὁποίας, ὅμως, δὲν ὑπέβαλον ἀκόμη.

§62Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ ἐκλείσατε τὴν Βουλήν; Καὶ δι’ αὐτὸ ἀρνεῖσθε βίον εἰς τὴν ἔκτακτον σύγκλησιν αὐτῆς;

§63Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει κανένα κώλυμα, διὰ νὰ τὴν ἀνοίξωμεν. Ἐκλείσαμεν τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μὴ ἀσχολῆται μὲ 20 μόνον ἐπερωτήσεις καὶ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς μερικὸν νομοθετικὸν ἔργον, διὰ νὰ σᾶς δοθῇ καὶ σᾶς ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξητε τὰ κοσμοσωτήρια φορολογικὰ σας μέτρα, ποὺ θὰ σώσουν τὸ Ἔθνος.

§64Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε τώρα, νομίζω, ὅτι δὲν χρειάζεται κἄν νὰ συζητηθῇ, διότι, ὅπως γνωρίζετε καλύτερον ἐμοῦ, Ἐπιτροπὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει, εἰσηγηταὶ δὲ δὲν ἔχουν ὁρισθῆ, ὡς γνωστόν.

§65Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἔχει ὁρισθῆ ὁ κ. Μαῦρος καὶ ἀντὶ τοῦ κ. Δερτιλῆ ὁ κ. Σαββόπουλος.

§66Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἀγνοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς αὐτό, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ Βουλὴ ἐν Συνόδῳ, δὲν ὑπάρχουν Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, διὰ νὰ ὑπάρχουν εἰσηγηταί.

§67Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴ δὲν συνάπτεται μὲ ὡρισμένην Σύνοδον. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴ εἶναι δι’ ἐτήσιον ἔργον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἕν ἔργον ἔχει. Δὲν μεταβάλλεται εἰς κάθε Σύνοδον.

§68Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Τὰ θέματα, καὶ τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ δημοσιονομικά, εἶναι τόσον πολλά, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θιγοῦν εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς γενικωτέρας συζητήσεως. Θὰ περιορισθῶ εἰς μίαν δειγματοληψίαν — ποὺ εἶναι λέξις τῆς ἐποχῆς — ποὺ ἐνεργεῖ κατ’ ἐπανάληψιν ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ πότε τὸ θέμα τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ πότε τὸ δημοσιοϋπαλληλικόν. Λέγεται, ὅπως ὑποστηρίζεται καὶ ἀπὸ Ὑπουργοὺς οἰκονομικοὺς τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξε τυχερὴ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Καί, πράγματι, δὲν θὰ ἦτο εὔκολον νὰ τῆς ἀρνηθῇ κανεὶς αὐτὴν τὴν τύχην, τύχην ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι βραχυπροθέσμως ἔχει κατορθώσει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὡρισμένα βασικὰ ζητήματα, χωρὶς νὰ ἔχῃ καὶ χωρὶς νὰ ἀσκῇ ἰδικήν της οἰκονομικὴν πολιτικήν. Διὰ νὰ γίνω περισσότερον σαφής. Ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία καθ’ ὅλα τὰ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἔτη, ὑπέφερε ἀπὸ ἕνα βαρὺ νομισματικὸν πληθωρισμόν. Αἱ τιμαὶ ηὐξάνοντο συνεχῶς καὶ ἡ νομισματικὴ ἀρρυθμία ἦτο τὸ σημαντικώτερον ἐμπόδιον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας καὶ γενικώτερον διὰ τὴν ὁμαλὴν οἰκονομικὴν ἐξέλιξιν. Ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι οὐδὲν ἔπραξεν, ἔπραξε πᾶν τὸ δυνατὸν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, ὥστε νὰ ὑπάρχουν σήμερον ἔντονοι πληθωριστικαὶ πιέσεις. Χαρακτηριστικῶς ἀναφέρεται, ὅτι ἐντὸς τοῦ τελευταίου δωδεκαμήνου, ὅπως προκύπτει ἀπὸ ἐπίσημα στοιχεῖα, ἡ κυκλοφορία τοῦ χαρτονομίσματος ηὐξήθη κατὰ χίλια καὶ πλέον ἑκατομμύρια, δηλαδὴ ἀπὸ 5.000.000.000 εἰς 6.300.000.000, περισσότερον ἀπὸ 20%. Ἡ αὔξησις αὐτὴ δὲν προεκάλεσεν, ὅπως θὰ ἀνεμένετο, τὴν ὕψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν. Ὁ πληθωρισμός, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη, ὅπως ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, κατέστη δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐξήχθη εἰς τὸ ἐξωτερικόν, χάρις εἰς τὸ καθεστὼς τῆς ἐλευθέρας ἐξαγωγῆς καὶ δὴ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὄγκου τῶν εἰσαγωγῶν. Ἔτσι, ἐνῷ τὸ 1953, τὸ σύνολον τῶν εἰσαγωγῶν ἀνήρχετο εἰς 238.000 δολλάρια τὸν χρόνον .... (ἀναγινώσκει)..... Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν στοιχείων τοῦ πρώτου τετραμήνου τοῦ 1956, αἱ εἰσαγωγαὶ ηὐξήθησαν ἀπὸ 140.000.000 εἰς 171 τὸ πρῶτον τετράμηνον τοῦ 1957. Ἐὰν ὁ ρυθμὸς τοῦ τετραμήνου αὐτοῦ διατηρηθῇ δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος, τότε, τὸ σύνολον τῶν εἰσαγωγῶν τὸ 1957 θὰ ὑπερβῇ τὰ 550.000.000 δολλάρια, ἔναντι τῶν 240.000.000 δολλαρίων τοῦ 1953. Τί σημαίνει αὐτό; Ἡ αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν δὲν ὑπῆρξε μόνον ἀπόλυτος, ἀλλὰ ηὐξήθη ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ἐὰν τὸ 1953 αἱ εἰσαγωγαὶ ἐκάλυπταν τὸ 17%, τὸ 1956 ἐκάλυπταν τὸ 23% καὶ τὸ 1957 θὰ καλύπτουν τὸ 25%. Καὶ τὸ ἀντίτιμον, ποὺ πληρώνει ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, διὰ νὰ ἀσκῇ τὸν πληθωρισμόν της εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἶναι τοῦτο: Ἐνῷ κατὰ τὸ 1952 ἡ ζήτησις ἱκανοποιεῖτο κατὰ 83% μὲ προϊόντα τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, μὲ προϊόντα Ἑλληνικῆς ἐργασίας, Ἑλλήνων ἐργατῶν, Ἑλλήνων ἀγροτῶν καὶ κατὰ 17% μόνον μὲ προϊόντα ξένης ἐργασίας, ξένης παραγωγῆς, τὸ 1956 τὸ ποσοστὸν ηὐξήθη ἀπὸ 17 εἰς 23% καὶ τὸ 1957 θὰ ὑπερβῇ τὸ 25%. Ἡ παραγωγή, δηλαδή, ἡ ἐγχωρία, καλύπτει ποσοστὸν πολὺ μικρότερον τῆς συνολικῆς ζητήσεως ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐκάλυπτε τὸ 1952.

§69Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Μοῦ ἐπιτρέπετε, κύριε συνάδελφε; Θέλω νὰ κάμω μίαν βασικὴν ὑπόμνησιν, κύριε συνάδελφε. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε, κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν, εὐθὺς μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖτο, ἦτο βέβαιον ὅτι θὰ ἐδημιούργει εἰς τὸ ἐσωτερικόν, μὴ δυνάμενον νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἰδικήν σας ἔκφρασιν, πληθωρισμόν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Καρτάλης, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἠκολούθει πολιτικὴν εὐνοοῦσαν τὰς ὑπερποντίους παραγγελίας διὰ τὸν λόγον ὅτι αἱ ὑπερπόντιοι παραγγελίαι, ὡς καὶ πᾶσα ἐξαγωγή, ἔχουν ὡς συνέπειαν, τὴν ὑπὲρ τοῦ ἐξαγωγέως ὠφέλειαν εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Βλέπετε, κύριε συνάδελφε, πόσον αἱ διαπιστώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη τὸ κόμμα σας, ἀπὸ τὰ πράγματα καὶ πόσον ἡ ἰδική μας πολιτικὴ ὑπῆρξεν ὀρθή. Εἴχομεν φθάσει, κύριε συνάδελφε, εἰς ἓν σημεῖον, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διασφαλίσωμεν, τήν, εἰς ὑψηλότερον ἐπίπεδον, ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς, ἀνέλιξιν τῆς βιοτικῆς στάθμης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, παρ’ ἐκτὸς ἐὰν ἐφηρμόζαμεν μίαν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ εἶχε κατ’ ἀνάγκην, ὡς συνέπειαν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ πληθωρισμοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Τζαννετάκης, ἀρκεῖ ἡ ἐξαγωγὴ αὐτοῦ νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὸ προσῆκον μέτρον. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ προσῆκον μέτρον; Τὸ προσῆκον μέτρον εἶναι τὰ ἐξ οἱασδήποτε πηγῆς συναλλαγματικὰ διαθέσιμα τῆς χώρας. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ κριτήριον; Τὸ κριτήριον καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν συναλλαγματικῶν διαθεσίμων τὸ βλέπει κανείς, ἐξετάζων μίαν σειρὰν ἁπλῶν ἀριθμῶν. Καὶ ποία εἶναι αὐτὴ ἡ σειρὰ τῶν ἁπλῶν ἀριθμῶν; Εἶναι ἡ ἐξέλιξις τῶν εἰς συνάλλαγμα ἀποθεμάτων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἴδητε ποῖον εἶναι τὸ ὕψος τῶν εἰς συνάλλαγμα διαθεσίμων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι ταῦτα κυμαίνονται πλέον παγίως πέριξ ἑνὸς ἀριθμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι τῆς τάξεως μεγέθους τῶν 200 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ μίαν πολιτικὴν χρησιμοποιήσεως λογικῶς, τῶν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων. Δὲν προσπαθεῖ νὰ ἐξυψώσῃ τὰ ἀποθέματα, ἁπλῶς διὰ νὰ ἔχῃ τὴν δόξαν ὅτι αὐτὰ αὐξάνονται συνεχῶς. Διὰ τῆς πολιτικῆς ταύτης κατώρθωσε καὶ τὸν τιμάριθμον εἰς τὸ ἐσωτερικὸν νὰ τὸν συγκρατήσῃ καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν μίαν περαιτέρω οἰκονομικὴν ἀνέλιξιν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, ὅτι μετεβλήθη ἡ σχέσις μεταξὺ τῶν προϊόντων τῶν ἀναλισκομένων ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῶν προερχομένων ἀπὸ εἰσαγωγὰς καὶ τῶν παραγομένων εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Δὲν εἶπεν, ὅμως, ὁ κ. συνάδελφος, τί σημαίνει τὸ γεγονὸς ὅτι αὐξηθέντων, καθ’ ὃν τρόπον ηὐξήθησαν, τῶν εἰσαγωγῶν, ηὐξήθη παραλλήλως καταπληκτικῶς καὶ ἡ γεωργικὴ παραγωγή. Τί σημαίνουν αὐτά, κύριοι; Σημαίνουν ὅτι ἐτέθησαν ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν, εἰς τὴν διάθεσιν τῶν λαϊκῶν τάξεων; περισσότερα ἀγαθὰ πρὸς κατανάλωσιν καὶ δὴ χωρὶς νὰ δημιουργηθῇ καμμία οἰκονομικὴ ἀστάθεια καὶ ἀταξία. Ἀποκατεστάθη πλήρης ἰσορροπία οἰκονομικὴ καί, ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουν προϋποθέσεις εὐνοϊκαί, τὰς ὁποίας ἐὰν θελήσωμεν καὶ ἔχωμεν τὴν σωφροσύνην νὰ τὰς διατηρήσωμεν, ἠμπορεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἰς τὸ μέλλον, νὰ ἐλπίζῃ ὅτι θὰ προκόψῃ καὶ ὅτι θὰ πᾶμε ἐμπρός. Θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος εἰς τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅσον τὸ θέτει ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ τότε θὰ ἴδητε πόσον αἱ προβλέψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, scripta manent, ὑπάρχουν τὰ πρακτικὰ εἰς τὴν Βουλήν, διεψεύσθησαν. Διότι, ἐνῷ πρὸ μηνῶν, μᾶς ἐλέγατε, ὅτι πᾶμε νὰ δημιουργήσωμεν πληθωρισμὸν εἰς τὸ ἐσωτερικόν, σήμερον λέγετε, ὅτι δὲν πᾶτε νὰ δημιουργήσητε πληθωρισμὸν εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἀλλὰ μὲ τὴν πολιτικήν σας, νὰ ἐξαντλήσητε τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα, διότι ἐκεῖ τείνει ἡ κριτική σας. Καὶ ὅταν ἐλέγατε σεῖς, ὅτι πρέπει νὰ προσέχωμεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὰ συναλλαγματικά μας ἀποθέματα, καὶ ὡσὰν νὰ μᾶς λέγητε ὅτι ἐὰν μᾶς χαρίζουν δὲν πρέπει νὰ τὰ παίρνωμεν.

§70Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἴσως, ἐὰν μὲ ἀφήνατε νὰ προχωρήσω, καὶ δὲν μὲ διεκόπτατε, μὲ τὴν ἀγόρευσίν σας, νὰ μὴ ἐχρειάζετο νὰ εἴπητε, ὅσα εἴπατε. Τὸ πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε, ἦτο τὸ θέμα τοῦ ἐξαγομένου πληθωρισμοῦ, τὸ δεύτερον θέμα τῶν συναλλαγματικῶν διαθεσίμων τῆς χώρας καὶ τὸ τρίτον θέμα τῆς παραγωγῆς. Βεβαίως ἐκτὸς ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν τῶν τελευταίων ἐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ 238 ἑκατομμύρια δολλάρια τὸ 1933 ἔφθασαν τὰ 450 ἑκατομμύρια δολλάρια τὸ 1956 καὶ ὑπερβαίνουν τὰ 550 ἑκατομμύρια δολλάρια τὸ 1957, συμφώνως μὲ τὰ στοιχεῖα τοῦ πρώτου τετραμήνου τοῦ 1957, παρουσιάζουν σημαντικὴν αὔξησιν καὶ αἱ εἰσαγωγαὶ καὶ οἱ ἄδηλοι πόροι. Ἡ αὔξησις τοῦ συναλλάγματος, ὅμως, ἀπὸ τὰς ἐξαγωγὰς εἶναι βραδυτέρα καὶ φαίνεται, ὅτι τελευταίως παρουσιάζεται ἀνεδαφική. Τὸ 1955 ἀνῆλθον αἱ ἐξαγωγαὶ εἰς 207 ἑκατομ. δολλάρια καὶ τὸ 1956 εἰς 209 ἑκατομ. δολλάρια, δηλαδὴ ηὐξήθησαν μόνον κατὰ 3%, ἐνῷ κατὰ τὸ διάστημα ἀπὸ τὸ 1953–1955 εἶχον παρουσιάσει μίαν σημαντικὴν αὔξησιν, Οἱ ἄδηλοι πόροι παρουσιάζουν ἐπίσης αὔξησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι, τὸ συνολικὸν ἔλλειμμα τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, τὸ ὁποῖον ἐξελίσσεται ὡς ἑξῆς: Τὸ 1953 τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, τὸ ὁποῖον ἐκαλύφθη ἐκ τῆς βοηθείας, ἦτο 10 ἑκατομ. δολλάρια. Τὸ 1955 ἦτο 27 ἑκατομ. δολλάρια καὶ τὸ 1956 ἦτο 78 ἑκατομ. δολλάρια. Ηὐξήθη, δηλαδή, τὸ ἔλλειμμα ἀπὸ 10 εἰς 78 ἑκατομ. δολλάρια. Βεβαίως, παραλλήλως, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργός, ηὐξήθη καὶ τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ὅπως, ὅμως, τονίζει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ ὅπως θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναφέρω ἐν συνεχεία, δὲν ἐπιτρέπεται αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἡ Κυβέρνησις νὰ σκέπτεται τὸ ἀποθεματικὸν πρόβλημα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον εἶναι 170 ἑκατομμύρια δολλάρια. Γνωρίζομεν ποίαν ἀνάγκην κεφαλαίων ἔχει ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία διὰ τὴν ἀνάπτυξίν της, ἀλλὰ τὰ κεφάλαια αὐτὰ πρέπει νὰ διατεθοῦν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ γίνεται διὰ τῆς εἰσαγωγῆς καταναλωτικῶν ἀγαθῶν καὶ μάλιστα εἰς πολλὰς περιπτώσεις εἰδῶν πολυτελείας, ὅπως συμβαίνει μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῶν εἰσαγωγῶν αὐτοκινήτων, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ 6 ἑκατ. δολλάρια τὸ 1953 ὑπερέβησαν τὰ 20 ἑκατομ. δολλάρια τὸ 1956, ἐξ αὐτῶν δὲ τὸ μεγαλύτερον τμῆμα ἀνήκει εἰς εἰσαγωγὰς ἰδιωτικῶν αὐτοκινήτων.

§71Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Ὄχι, κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω μαζί μου τοὺς ἀριθμοὺς τῶν εἰσαγωγῶν τῶν ἰδιωτικῶν αὐτοκινήτων. Ἠμπορῶ νὰ τοὺς φέρω αὔριον. Ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τῶν πολυτελῶν εἰδῶν, ἡ αὔξησις μᾶλλον τῆς εἰσαγωγῆς, εἶναι σχετικῶς πρὸς τὴν τάξιν τῶν μεγεθῶν νὰ διαμορφοῦνται ἀπολύτως ἀσήμαντος, καὶ ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἐξηγήσω διὰ ποίους ἐμπορικοὺς λόγους εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γίνωνται τοιαῦται εἰσαγωγαὶ καὶ ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, εἶναι ἀρκετὰ ἔμπειρος εἰς τὰ οἰκονομικά, ὥστε νὰ τὸ γνωρίζῃ. Μέσα εἰς τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ δολλάρια, εἶναι τὰ φορτηγὰ αὐτοκίνητα, εἶναι τὰ τουριστικά, εἶναι τὰ ἀνταλλακτικὰ τῶν αὐτοκινήτων καὶ εἶναι καί τινα ἰδιωτικὰ αὐτοκίνητα.

§72Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Πράγματι, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰδῶν, μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίων διὰ τὴν κατανάλωσιν, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰδῶν, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ παραγάγῃ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία καὶ δὲν τὰ παράγει, ὅμως, διατὶ ἔρχονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τὰ ἀφήνετε νὰ ἔρχωνται, διὰ νὰ καθίσταται δυνατὴ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ πληθωρισμοῦ. Εἶναι τὸ 1ον στάδιον, καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ προβλέψεις ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἑπόμενον στάδιον. Χάρις εἰς τὴν εἰσαγωγὴν προϊόντων, ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ παραχθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα καθίσταται δυνατὸν νὰ ἐξουθενωθοῦν αἱ πληθωριστικαὶ πιέσεις. Ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι, ὅταν δηλαδή, αἱ εἰσαγωγαὶ ἐνῷ τὸ 1953 ἐκάλυπτον τὸ 17% τῆς συνολικῆς ζητήσεως, τὸ 1957 καλύπτουν τὸ 25%. Ἰδοὺ ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι αὐταί. Ηὐξήθη, πράγματι, ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις, δὲν ηὐξήθη ἡ ἐγχωρία παραγωγή, ὅπως ἀπὸ τὰ τελευταῖα στοιχεῖα τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ὄχι ἰδικά μου, καὶ ὅλα τὰ στοιχεῖα εἶναι εἴτε τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, εἴτε ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ηὐξήθη μεταξὺ 55–56 κατὰ 5% ἐνῷ μεταξὺ 54–55 εἶχε αὐξηθῆ κατὰ 7%.

§73Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖσθε δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι ἀκριβῶς. Αἱ μεταγενέστεραι πληροφορίαι ἀλλοιώνουν τὰ στοιχεῖα. Εἴπατε κάτι ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ταιριάζουν.

§74Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Εἶπον ἀριθμοὺς τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Συντονισμοῦ. Εἶναι αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος 5% μεταξὺ 1955–56, εἶναι οἱ ἀριθμοὶ ποὺ περιέχονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος.

§75Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει νεωτέρα.

§76Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ κανεὶς αὐτούς. Πράγματι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί, εἶναι μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου σημείου ἐνδεικτικοί. Ἀλλὰ εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία ἔχει τόσην σημαντικὴν συμμετοχὴν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὸν σχηματισμὸν τοῦ ἐθνικοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔτσι, χωρὶς ἀνάλυσιν, τὸ περιστατικὸν ὅτι ηὐξήθη αὐτό;

§77Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπεν ὅτι γίνονται πράγματι μεγάλαι μετατοπίσεις. Ἔτσι ἐξηγεῖται τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὰς ἀνακοινώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε διὰ τοῦ Τύπου εἰς τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας τῆς 27) 1)57 ἀναφέρει ὅτι «ἀποτέλεσμα τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς ὑπῆρξεν ἡ ἐξασφάλισις... (ἀναγινώσκει)...». Ηὐξήθη, δηλαδή, μεταξὺ 1955–56 τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ 10% ἂν καὶ αἱ συνθῆκαι δὲν ἦσαν ἀπολύτως εὐνοϊκαί. Καὶ ἰδοὺ τὰ στοιχεῖα, ἔρχονται πάλιν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Τὸ εἰσόδημα τὸ ἀγροτικὸν ηὐξήθη μεταξὺ 1955– 56 ὄχι κατὰ 10%, ὡς ἀναφέρεται εἰς τὰς ἐντυπωσιακὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ μόνον κατὰ 2,7%. Τὸ ποσοστὸν δὲ αὐτὸ τῆς αὐξήσεως μόλις καλύπτει τὴν αὔξησιν τοῦ πληθωρισμοῦ, ἡ ὁποία σημειοῦται εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἀνέρχεται δὲ μόλις εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοστοῦ τῆς αὐξήσεως μεταξὺ 1954–55, ποὺ ἀνέρχεται εἰς 5,8%. Ἐπίσης, ἡ στασιμότης ποὺ παρουσιάζεται εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγήν, ἐμφανίζεται καὶ εἰς τὴν βιομηχανικὴν παραγωγήν.

§78Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Τζαννετάκη, δὲν σᾶς διακόπτω, διὰ νὰ σᾶς ἀκούσω.

§79Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Εἶναι στοιχεῖα τὰ ὁποῖα, περιέχονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἀγροτικῆς.

§80Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἡ ἔκθεσις τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος.

§81Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πέραν αὐτοῦ, δέ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας, παρουσιάζεται καὶ μία σημαντικὴ μετατόπισις τοῦ εἰσοδήματος εἰς βάρος τῆς οἰκονομίας, διότι ἡ αὔξησις ἡ συνολικὴ τοῦ εἰσοδήματος ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν παρασιτικῶν ἐπαγγελμάτων, κυρίως εἰς τὸ ἐμπόριον, ἐνῷ ἡ μείωσις τοῦ εἰσοδήματος καὶ εἰς τὸν γεωργικὸν καὶ εἰς τὸν βιομηχανικὸν τομέα ὑπῆρξεν αἰσθητὴ κατὰ τὸ ἔτος αὐτό. Εἶναι χαρακτηριστικὸν ὅτι τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα ἐνῷ τὸ 1954 καλύπτει τὸ 36% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, τὸ 1955 καλύπτει τὸ 35,6% καὶ τὸ 1956 καλύπτει πολὺ ὀλιγώτερον τὸ 35% τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος. Ὑπάρχει μία μετατόπισις τοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ τοὺς παραγωγικοὺς τομεῖς τῆς οἰκονομίας εἰς τοὺς θεωρουμένους, τοὺς ἀποκαλουμένους συνήθως παρασιτικούς. Ἡ πορεία ὅμως, αὐτὴ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, συνεχίζεται, μὲ ἐνδείξεις πλέον δυσαρέστους κατὰ τὸ 1957. Προφορικὰ στοιχεῖα ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον τοῦ 1957 ἐμφανίζουν ἐξ ὅλων τῶν κονδυλίων τῶν ἐσόδων μείωσιν μὲν εἰς τὸν φόρον κύκλου ἐργασιῶν, ἐπὶ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἡ μείωσις αὐτὴ κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον τοῦ 1957, ἀνέρχεται εἰς 20,5% ἐν σχέσει πρὸς τὸ πρῶτον τρίμηνον τοῦ 1956, εἶναι ἀκόμη μεγαλυτέρα ἡ μείωσις τοῦ φόρου κύκλου ἐργασιῶν, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν βιοτεχνίαν. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σημαίνῃ τίποτε ἄλλο παρὰ ὅτι εἴτε ἐμειώθη ἀκόμη περισσότερον τὸ 1957, ἡ βιομηχανικὴ παραγωγή, εἴτε ὅτι δημιουργοῦνται εἰς μεγάλας ἐκτάσεις καινούργια ἀποθέματα. Ἀλλὰ τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ δώσητε κἄπως μεγαλυτέραν προσοχήν, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε μὲ ποῖον τρόπον καταρτίζονται, συντάσσονται, αἱ ἀνακοινώσεις πρὸς τὸν Τύπον, αἱ διάφοροι δηλώσεις τῶν οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τοῦτο: Εἰς τὰς δηλώσεις του, πάλιν, ποὺ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς 24)1)57, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναφέρει ὅτι ἡ ἀπασχόλησις κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ 1956 ηὐξήθη κατὰ 4% καὶ πλέον. Ἐζήτησα, κατ’ ἐπανάληψιν, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀναλυτικὰ στοιχεῖα ἐκ τῶν ὁποίων νὰ προκύπτῃ εἰς ἀπολύτους ἀριθμοὺς αὐτὴ ἡ αὔξησις αὐτῆς τῆς ἀπασχολήσεως καὶ πῶς κατανέμεται εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς παραγωγῆς. Μέχρι σήμερον, ὅπως ἦτο φυσικόν, δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ποία εἶναι ἡ σημασία αὐτοῦ τοῦ 4%, θὰ ἤθελον νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἀπὸ στοιχεῖα πάλιν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ προκύπτει ὅτι ἡ συνολικὴ ἀπασχόλησις ἀνέρχεται εἰς 3.800.000. Ἐὰν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ ὑπολογίσωμεν τὸ 4%, σημαίνει ὅτι τὸ 1956 ἔχομεν αὔξησιν τῆς ἀπασχολήσεως κατὰ 150.000 ἐργαζομένων καὶ πλέον. Βεβαίως, ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν μίαν παραχώρησιν καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι μέσα εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦ συνόλου τῶν ἀπασχολουμένων, δὲν ὑπολογίζομεν τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Καὶ πάλιν, ὅμως, ἡ ἀπασχόλησις εἰς τὰ ὑπόλοιπα ἐπαγγέλματα ἀνέρχεται εἰς 1.600.000 καὶ τὸ 4% τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ ἀνέρχεται εἰς 64.000. Πῶς εἶναι δυνατόν, ὅμως, καὶ εἰς ποίους κλάδους τῆς οἰκονομίας, ἀπὸ ποίους κλάδους ἀπερροφήθη ἡ αὔξησις τῆς ἀπασχολήσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ δὲν μᾶς ἔδωσεν ἀκόμη ἀπάντησιν. Ἐκτὸς ἐὰν μέσα εἰς τὰς 64.000 περιλαμβάνει ἐπὶ 30 χιλιάδας καὶ πλέον μετανάστας, οἱ ὁποῖοι σπεύδουν νὰ ζητήσουν ἀπασχόλησιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐνῷ, ὅμως, διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν δίδουν αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, διὰ τὴν ἀπασχόλησιν — καὶ ἀνάλογος εἶναι ἡ ἀξία τῶν ὑπολοίπων στοιχείων — θὰ ἤθελον νὰ ἀκούσητε τὶ ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὀργανισμοῦ Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας τῶν Παρισίων διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἀπασχολήσεως. Αἱ ἐκθέσεις τοῦ Ὀργανισμοῦ Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας, τῶν Παρισίων, ποὺ ἀσχολοῦνται διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Οἰκονομίαν, βασίζονται εἰς στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς Κρατικὰς Ὑπηρεσίας καὶ κυρίως ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Εἰς τὰς ἐκθέσεις αὐτάς, διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, τοῦ 1956, ἀναφέρεται τοῦτο: «Ἐλλείψει σαφῶν στατιστικῶν .... (ἀναγινώσκει)...». Καὶ προσθέτω εἰς αὐτό, ὅτι ἡ κάμψις τοῦ δείκτου ἀπασχολήσεως εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης συνεχίζεται καὶ κατὰ τὸ δεύτερον 6μηνον τοῦ 1956. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξ ὅσων ἐν συντομίᾳ καὶ κατὰ τρόπον σποραδικὸν σᾶς ἐξέθεσα μέχρι τώρα, προκύπτει τί στοιχίζει διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν ἡ τύχη, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζεται νὰ ἔχῃ σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Ἡ τύχη της συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἔχει ἐξασφαλίσει μίαν δῆθεν πρόσκαιρον σταθερότητα τιμῶν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐξασφαλίσει χάριν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν, ἡ ὁποία παρουσιάζεται κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Συνέπεια δὲ τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ πληθωρισμοῦ εἶναι ἡ κάμψις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς, καὶ ἡ κάμψις τῆς ἀπασχολήσεως. Ἡ μείωσις, ὅμως, αὐτὴ τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ ἀσάφεια καὶ ἡ ἔλλειψις οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὴν Κυβέρνησιν, ἔχει ἄμεσον ἀντίκτυπον καὶ ἐπὶ τοῦ ὕψους τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔχει αὐξηθῆ ἡ εἰσαγωγὴ κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, λόγῳ τῶν συνθηκῶν σχετικῆς νομισματικῆς σταθερότητος ποὺ ἔχουν ἐπικρατήσει εἰς τὴν χώραν καὶ τὰς μεγάλας παραχωρήσεις πρὸς τὸ ξένον κεφάλαιον, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐξασφαλισθῆ διὰ τοῦ νόμου «περὶ προσελκύσεως ξένων κεφαλαίων». Τὸ μέγα, ὅμως, τμῆμα, τῶν εἰσαγωγῶν ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν κεφαλαίων, δὲν διατίθεται εἰς ἐπενδύσεις παραγωγικάς, ἀλλ’ εἰς οἰκοδομικάς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ οἰκοδομικὴ δραστηριότης, ποὺ παρουσιάζεται τὰ τελευταῖα ἔτη, ἔχει δημιουργήσει μία αν ἄνθησιν εἰς τὸν τομέα αὐτόν, μίαν πρόσθετον ἀπασχόλησιν, καὶ ἂν κρίνωμεν ἀπὸ τὴν μείωσιν τῆς ζητήσεως καὶ τὴν αὔξησιν τῆς προσφορᾶς, τόσον κατοικιῶν, ὅσον καὶ γραφείων καὶ καταστημάτων, ποὺ παρουσιάζεται, πρέπει νὰ ἀναμένεται ὅτι συντόμως θὰ σημειωθῇ κρίσις εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Αἱ ἐπενδύσεις εἰς τοὺς ὑπολοίπους κλάδους τοὺς παραγωγικούς, παρουσιάζονται μειούμεναι ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος. Εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις, εἰς ἀντιστάθμισμα τῆς καταστάσεως αὐτῆς, νὰ αὐξήσῃ τὰς κρατικὰς ἐπενδύσεις. Καὶ πράγματι, διὰ προγράμματος καὶ διὰ δηλώσεων, ἀναφέρει ὅτι ἐφαρμόζει ἐφέτος πρόγραμμα, ποὺ διὰ πρώτην φορὰν ἐπιτελεῖται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Βεβαίως, ἂν φύγωμεν ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς Πρωθυπουργικὰς δηλώσεις ποὺ ἔγιναν τὴν 20.1.57, — ἐπανελήφθησαν καὶ διὰ δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ — καὶ περιλαμβάνονται καὶ εἰς τὰς εἰσηγητικὰς ἐκθέσεις — ἂν φύγωμεν ἀπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν ποὺ προσεπάθησαν νὰ δημιουργήσουν αἱ ἀνακοινώσεις αὐταὶ καὶ πᾶμε εἰς τοὺς ξηροὺς ἀριθμοὺς ποὺ περιέχονται εἰς τὴν στατιστικὴν ἐπετηρίδα τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτόν, ὄχι μόνον δὲν κατώρθωσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ φθάσῃ ὕψος ἐπενδύσεων ἀνώτερον τῶν προηγουμένων ἐτῶν, ἀλλὰ εὑρίσκεται καὶ εἰς ἀρκετὰ χαμηλότερον ἐπίπεδον. Αἱ κρατικαὶ ἐπενδύσεις, ὑπολογιζόμεναι εἰς δραχμάς, σταθερᾶς ἀγοραστικῆς δυνάμεως ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, τὸ 1950–1951 ἀνῆλθεν εἰς 3.500 ἑκατομμύρια. Τὸ 1951–52 εἰς 2.065, 1952– 53, ποὺ ἀναλαμβάνουν αἱ Κυβερνήσεις Συναγερμοῦ, ἐπενδύσεις — 1.284, 1.158 καὶ 1.237 τὸ 1954–55. 1955–56, διὰ τὸ 18μηνον διάστημα, ἀναφέρεται ὅτι τὸ ὕψος τῶν ἐπενδύσεων ἔφθασεν εἰς δραχμὰς τρεχούσης ἀγοραστικῆς δυνάμεως 1.998. Τὰ ἀντίστοιχα εἰς δραχμὰς τρεχούσης ἀγοραστικῆς δυνάμεως, διὰ τὸ 12μηνον 1.237. Ἀγοραστικὴ δύναμις, ὅμως, τοῦ 1953–54, ποὺ λαμβάνεται ὡς βάσις, εἶναι 1.045, εἶναι μικροτέρα ὅλων τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Ἔχει δὲ τοῦτο σημασίαν, ὅτι εἶναι μικρότερον ὅλων τῶν τριῶν ἐτῶν, ἂν σκεφθῆτε ὅτι ἀπὸ τὸ 18μηνον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιήθησαν αἱ ἐπενδύσεις αὐταί, τοὺς 15 μῆνας εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἐπενδύσεις τῶν 1.900 ἑκατομμυρίων, ποὺ ἐξηγγέλθησαν διὰ τοῦ προγράμματος, δὲν ὑπερβαίνουν εἰς ἀγοραστικὴν δύναμιν 1953–54 τὰ 1.539, ἀνεξαρτήτως ἂν θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ καὶ αὐτοῦ τοῦ ὕψους τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων. Ἀλλὰ δὲν ἔχει μόνον σημασίαν τὸ γεγονός, ὅτι ἐμειώθησαν αἱ κρατικαὶ ἐπενδύσεις εἰς τὸ ἥμισυ ἐκείνων ποὺ ἦσαν πρὸ πενταετίας. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἀκόμη ὑπ’ ὄψει, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἐπῆλθε μία αὔξησις εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ἐν σχέσει, δηλαδή, πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἡ μείωσις τῶν ἐπενδύσεων εἶναι ἀκόμη μεγαλύτερον, κατέρχεται πολὺ κάτω τοῦ ἡμίσεος, τὸ ὁποῖον ἐν σχέσει μὲ τὴν πρὸ πενταετίας περίοδον νὰ παρουσιάζῃ μίαν κάμψιν. Ἡ κάμψις αὐτὴ τῶν ἰδιωτικῶν καὶ τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀνήρχετο εἰς 8,2% τὸ 1950. Ἀφαιρουμένων τῶν ἐπενδύσεων εἰς οἰκοδομὰς κατῆλθεν εἰς 4,9 τὸ 1955 τοῦ συνόλου τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων. Ὅπως γνωρίζετε τὸ ὕψος τῶν ἐπενδύσεων προσδιορίζει καὶ τὸν ρυθμὸν ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας τὸ ποσοστὸν τῶν ἐπενδύσεων εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι πολὺ χαμηλότερον ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα κράτη τῆς Εὐρώπης. Ὁ ρυθμὸς τῆς οἰκονομίας, νομίζω, εἶναι βραδύς, τὰ τελευταῖα ἔτη παρουσιάζεται στασιμότης καὶ ἀντὶ νὰ ἀναπτύσσεται ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία συνεχῶς διευρύνεται τὸ χάσμα, τὸ ὁποῖον τὴν χωρίζει ἀπὸ τὰς οἰκονομίας τῶν ἀνεπτυγμένων χωρῶν. Ἐνῷ δὲ παρουσιάζετο αὐτὴ ἡ κατάστασις μέχρι σήμερον εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας καταβάλλεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν μία προσπάθεια διὰ τὴν ἑνοποίησιν τῶν ἀγορῶν. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ θέμα τῆς δημιουργίας ἐλευθέρας ζώνης καὶ μὲ τὰ πολύπλευρα ζητήματα, τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἐξ αὐτοῦ. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ σημειώσω τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη τελείως ἀπροετοίμαστος, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἐντάξεως, ἢ μή, τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Ἐλευθέραν Εὐρωπαϊκὴν Ζώνην, φθάνει δὲ μέχρι τοῦ σημείου νὰ ὑποστηρίζῃ ὡς μόνην λύσιν νὰ ζητήσῃ μίαν προθεσμίαν τριῶν ἐτῶν, διὰ νὰ δυνηθῇ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα.

§82Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔμεινα καὶ ἐγὼ μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πράγματι ἡ Κυβέρνησις κατατοπίζεται εἰς αὐτὸ τὸ θέμα. Ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου, ὁ ἀξιότιμος ἄνευ Χαρτοφυλακίου κ. Ὑπουργός, κατηγόρησε τὴν κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, ὡς μίαν συμμορίαν, ἡ ὁποία ὠργανώθη ἀπὸ τὰς πλουσίας χώρας τῆς Εὐρώπης, διὰ νὰ ληστεύσουν τὰς πτωχάς. Θὰ ἤθελον νὰ ἠξεύρω, ἐὰν αὐτὰ ἀντιπροσωπεύουν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, δεδομένου ὅτι ἐπισήμως ὑποστηρίζονται ἀπὸ ἕνα Ὑπουργόν.

§83Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ ἀπαντήσω ὅταν θὰ ἀγορεύσω.

§84Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελον μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματός μου.

§85Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἀπαντήσω ὅταν θὰ ἀγορεύσω.

§86Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα, συμφωνεῖτε.

§87Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις περιωρίσθη νὰ ἀναθέσῃ εἰς δύο Ἐπιτροπὰς τὴν μελέτην. Ἰδοὺ τὰ πορίσματα ποὺ κατέληξε ἡ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν βιομηχανίαν. Ὑποστηρίζει ὅτι ἀπὸ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας ὅτι εἰς περίπτωσιν εἰσόδου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐλευθέραν ζώνην, δὲν ἔχουν δυνατότητα ἐπιβιώσεως οἱ ἑξῆς κλάδοι τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας. «Ἡ μηχανουργία .... (ἀναγινώσκει)....». «Μερικὴ ἀδυναμία ὑφίσταται εἰς τὴν κλωστοϋφαντουργίαν .... (ἀναγινώσκει)....». Δύναται δὲ νὰ ἐπιβιώσῃ τῆς εἰσόδου μας εἰς τὴν Ἐλευθέραν Ζώνην τῆς Εὐρώπης μόνον ἡ οἰκοδομικὴ βιομηχανία, δηλαδὴ αἱ βιομηχανίαι τσιμέντου καὶ κεραμοποιΐας, αἱ βιομηχανίαι ξύλου, ἡ ἐπιπλοποιΐα καὶ ἡ βιομηχανία σιγαρέττων. Αὐτὸ τὸ σημεῖον τὸ θίγω, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ κατὰ πόσον ἀντιμετώπισε τὰ ζητήματα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, τὰ ὁποῖα δημιουργεῖ ἡ ἵδρυσις τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ὅπως θὰ γνωρίζετε μεταξὺ τῶν ἄλλων θεμάτων ποὺ περιλαμβάνονται εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς δημιουργίας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, εἶναι καὶ ἡ καθιέρωσις εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ διὰ τὰ καπνὰ 30% ἐπὶ τῆς ἀξίας των. Ὅπως γνωρίζετε δὲ εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν μετέχει ἡ Δυτικὴ Γερμανία, ἡ Γαλλία, τὸ Βέλγιον, ἡ Ὁλλανδία, ἡ Δανία καὶ ἡ Ἰταλία, χῶραι αἱ ὁποῖαι ἢ ἔχουν ἐλάχιστον δασμὸν ἐπὶ τῶν καπνῶν, ὅπως τὸ Βέλγιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα ἐὰν ἔχῃ 4%, ἢ πάντως δασμὸν πολὺ κατώτερον τῶν 30%. Ὑπεδέχθησαν δὲ τὸ ὕψος τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ σοβαροὺς κινδύνους διὰ τὴν Ἑλληνικὴν καπνοπαραγωγήν. Συγκεκριμένως αἱ χῶραι αὐταὶ τῆς Εὐρώπης, τὸ Βέλγιον, ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἰταλία ἀντιμετωπίζουν τὴν κάλυψιν τῆς ἀνάγκης τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς καλλιεργείας καὶ παραγωγῆς καπνῶν εἰς τὰς χώρας των, διότι ἡ προστασία τοῦ 30%, δημιουργεῖ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις. Καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω ἄλλο, θὰ κλείσω. Ἡ σύμβασις ὑπεγράφη εἰς τὴν Ρώμην πρὸ διμήνου.

§88Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν 25ην Μαρτίου.

§89Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Θὰ ἀσχοληθῶ ὄχι ὅμως μὲ λεπτομερείας, μὲ τὰ δημόσια οἰκονομικά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατέθεσε τὸν Προϋπολογισμὸν του διὰ νὰ μὴ συζητηθῇ, παρ’ ὅλον ὅτι εἶπεν ὅτι ἀνέμενεν τὴν συζήτησίν του καὶ τῆς εἰσηγήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, ὡς γνωστόν, μετὰ τὸν τερματισμὸν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν ὑπάρχει. Ἅμα τῇ καταθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, διὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ του, κριτικὴ διὰ τῶν ἐφημερίδων, εἰς τὴν ὁποίαν τονίζεται ἡ πλαστότης τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ Προϋπολογισμός. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, ἀναφέρει ὅτι οὐδεμία πρόβλεψις γίνεται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τὸ ἔλλειμμα ποὺ παρουσιάζεται εἰς τὸν λογαριασμὸν διαχειρίσεως κρατικῶν ἐφοδίων. Δὲν γνωρίζω διατί, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν δύναται νὰ προσδιορίσῃ πόσον εἶναι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο καὶ κατὰ ποῖον τρόπον καλύπτεται...

§90Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ καθησυχάσω τὴν ἀνησυχίαν σας, ἔχω νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι καὶ τὸ ὑπολογίζουν καὶ τὸ καλύπτουν αἱ ὑπηρεσίαι.

§91Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμόν; Δὲν ἀναγράφεται.

§92Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διότι κινεῖται ἐντὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἰς τὴν ἀπάντησίν μου θὰ σᾶς δώσω ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ καθησυχάσητε τὴν ἀνησυχίαν σας.

§93Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα ἀνησυχίας. Ἀλλὰ πρέπει ὅλα τὰ ἔσοδα νὰ ἀναγράφωνται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Χωριστὰ τεφτέρια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηροῦνται. Πέραν αὐτοῦ εἰς τὴν κριτικὴν λέγει ὅτι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν γίνεται μία ὑποεκτίμησις τῶν ἐσόδων. Ἡ ὀρθότης τῆς κριτικῆς ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ποὺ ἐδημοσιεύθησαν καὶ ἀπὸ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ πρῶτον 3μηνον τοῦ 1957. Καὶ εἰς τὸν πλέον ἀνίδεον θὰ κάμῃ ἐντύπωσιν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς προβλέπει ἔσοδα ἀπὸ δασμοὺς καὶ εἰσφορὰς ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν οὐσιωδῶς μικρότερα ἀπὸ τὰ ἔσοδα ποὺ ἐπραγματοποιήθησαν τὸ 1956, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ εἰσαγωγαὶ διὰ νὰ καθίσταται δυνατὴ ἡ συγκράτησις τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν αὐξάνονται συνεχῶς. Προβλέπει ὁ Προϋπολογισμὸς 2.660 ἑκατ. ἔσοδα ἀπὸ δασμοὺς καὶ εἰσφορὰς ἐνῷ τὸ 1956 ἐπραγματοποιήθησαν 2.680 βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ πρώτου 3μήνου τοῦ 1957. Εἰς τὸ κονδύλιον αὐτὸ καὶ μόνον γίνεται μία ὑποεκτίμησις, ἡ ὁποία ὑπερβαίνει τὰ 350 ἑκατομ. Δηλαδὴ τὰ ἔσοδα ἀπὸ δασμοὺς θὰ εἶναι μεγαλύτερα τῶν 3.000.000.000. Ἐὰν ὑπολογισθῇ ἡ ὑποεκτίμησις, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν φόρον κύκλου ἐργασίας ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν καὶ εἰς τὸν φόρον κύκλου ἐπὶ τῶν συναλλαγῶν, τότε τὰ ἔσοδα ὑπολογίζονται ἀπὸ αὐτὰ τὰ τρία κονδύλια μόνον, 750.000.000, περίπου, κάτω τοῦ πραγματικοῦ. Διὰ ποῖον λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπεχείρησε νὰ ἀποκρύψῃ καὶ μάλιστα κατ’ αὐτὸν τὸν χονδροειδῆ τρόπον, ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ἐδόθησαν πολλαὶ ἐξηγήσεις. Μία ἐξ αὐτῶν εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ δὲν ἔχει ἀκόμη ἀποφασίσει, νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ προβαλλόμενον συνεχῶς δίκαιον αἴτημα ἐκ μέρους τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν των. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅλα τὰ τελευταῖα ἔτη, τὸ αἴτημα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ τὴν χορήγησιν εἰς αὐτὰς ἱκανοποιητικωτέρων στοιχειωδῶς ἀνεκτῶν ἀποδοχῶν δὲν ἱκανοποιήθη. Εἰς κάθε περίπτωσιν αἱ ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ δυνατότης τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων θὰ ἀναπροσαρμόζωνται ἀνάλογα πρὸς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον θὰ πρέπει νὰ παρατηρηθῇ ἀπὸ στοιχεῖα τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐνῷ μεταξὺ 1952–53 καὶ 1955–56 οἱ μισθοὶ ηὐξήθησαν κατὰ 64% κατὰ τὴν ἰδίαν περίοδον, τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἰς τρεχούσας τιμὰς ηὐξήθη κατὰ 94%. Δηλαδὴ τὸ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνουν δι’ ἀμοιβὴν ἔναντι τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσφέρουν αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι, παρουσιάζει μείωσιν. Βεβαίως ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀρκῆται μόνον εἰς τὴν εὔνοιαν τῆς τύχης εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς της πολιτικῆς καὶ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχουν τὴν ἀτυχίαν οἱ διάδοχοί της νὰ ὑποστοῦν τὰς συνεπείας τῆς ἐλλιποῦς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται μέχρι σήμερον, θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ βασικῶς καὶ νὰ ἀλλάξῃ ριζικῶς τακτικὴν εἰς τὸ θέμα τῶν ἐπενδύσεων. Αἱ κρατικαὶ ἐπενδύσεις εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθοῦν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθοῦν καὶ νέοι σημαντικοὶ πόροι. Δὲν θὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀνάγκην τῆς μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἔχει κατ’ ἐπανάληψιν ὑποστηριχθῆ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἀπὸ τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα καὶ ἀπὸ ἄλλα Κόμματα μέσα εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἀποτελεῖ, ὅμως, τοῦτο, πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπιμένει εἰς τὴν διατήρησιν καὶ τοῦ σημερινοῦ ὕψους τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ τῆς σημερινῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον προηγουμένως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου, διὰ τὴν τοποθέτησιν τὴν ὁποίαν κάμνει ἡ διοίκησις τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἰδιωτικῶν αὐτοκινήτων, νὰ καταβληθῇ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, τὸ ὑπάρχον αὐτὴν τὴν στιγμὴν συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα, εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Μόνον διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς, διὰ τὴν δημιουργίαν νέων ἐπενδύσεων πρέπει νὰ διατεθῇ αὐτό. Πέραν αὐτοῦ, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 170.000 δολλάρια, ὑπάρχει σημαντικὴ δυνατότης διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων διὰ τῆς καταπολεμήσεως τῆς φοροδιαφυγῆς, ὅπως ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου ὁ ἐκ Χανίων κ. συνάδελφος. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔλαβον πρὸ ἡμερῶν πίνακα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποβαλόντων δηλώσεις φόρου εἰσοδήματος, διὰ τὸ ἔτος 1955–56, εἶχον ζητήσει καὶ διὰ τὸ 1957 ἀλλὰ δὲν ἦτο ἕτοιμος. Ἀπὸ αὐτὸν τὸν πίνακα προκύπτει ὅτι ὑπεβλήθησαν 200.000 δηλώσεις διὰ συνολικὸν ποσὸν 7.100.000.000 δραχμῶν. Ἐκ τῶν δηλώσεων τούτων, διὰ ποσὸν μεγαλύτερον τῶν 60.000, δηλαδὴ κατὰ 5.000 μηνιαίως, ὑπάρχουν 18.580 δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἀντιστοιχεῖ εἰσόδημα 2.500.000.000. Δηλαδὴ τὸ 5% τοῦ εἰσοδήματος ἐμφανίζεται νὰ τὸ πραγματοποιοῦν 18.000 ἄτομα καὶ μαζὶ μὲ τὰς οἰκογενείας των περισσότερα ἀπὸ 60.000–70.000, δηλαδὴ τὸ 5% τοῦ εἰσοδήματος πραγματοποιεῖται ἀπὸ ἕνα ποσοστὸν ἐλαφρῶς μικρότερον τοῦ 1% τοῦ πληθυσμοῦ. Χωρὶς νὰ ἀσχοληθῶ μὲ μαθηματικοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ μὲ τὴν λύσιν σχετικῶν ἐξισώσεων, ἔκαμα ἁπλῶς σύγκρισιν τῆς πυραμίδος τῆς κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὶς διάφορες χῶρες, οἱ ὁποῖες ἔχουν μίαν στοιχειωδῶς λειτουργοῦσαν φορολογικὴν ὑπηρεσίαν. Εἰς ὅλες τὶς περιπτώσεις τὸ 5% ἐμφανίζεται ὅτι τὸ πραγματοποιεῖ ποσοστὸν πληθυσμοῦ μικρότερον τοῦ 3% μέχρι τοῦ ⅒ ἐκείνου ποὺ ἐμφανίζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ὑπάρχει τεραστία φοροδιαφυγή, ἡ ὁποία εἶναι δυνατόν, ἐὰν ἀντιμετωπισθῇ κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικόν, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων ἐκ τῆς ἀμέσου φορολογίας κατὰ δύο καὶ τρεῖς καὶ περισσοτέρας φοράς, ἐν συνδυασμῷ δὲ μὲ τὴν πάταξιν τῆς φοροδιαφυγῆς εἶναι δυνατὴ ἡ μείωσις καὶ ἡ κατάργησις ἀκόμη τῆς ἀμέσου φορολογίας διὰ τὰ χαμηλὰ εἰσοδήματα. Νὰ σκεφθῆτε ὅτι ἀπὸ τὰς 200.000 δηλώσεις, ποὺ ἀποδίδουν 787 ἑκατομ. φόρον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, αἱ 181.000 δηλώσεις ἀφοροῦν εἰσοδήματα κατώτερα τῶν 60.000, ἀποδίδουν δὲ μόνον 198 ἑκατομμύρια. Ἐὰν τὴν κλίμακα τοῦ ἀφορολογήτου δὲν τὴν βάλωμεν εἰς τὰς 60.000, ἀλλὰ εἰς τὰς 28.000, δηλαδὴ κάτω καὶ τῶν 2.500 δραχ. μηνιαίως, τότε τὸ Δημόσιον δὲν θὰ ζημιωθῇ παρὰ μόνον 56 ἑκατομ., ποσοστὸν ὀλιγώτερον τοῦ πραγματοποιουμένου σήμερον, καὶ θὰ ἀπαλλαγοῦν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν ἀπὸ τὸν ἔλεγχον 127.000 δηλώσεων, ἐκ τῶν 200.000 ποὺ ἐλέγχουν σήμερον.

§94Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ ἕνα ὑπολογισμὸν ποὺ ἔκαμεν ἡ ὑπηρεσία διὰ τὴν αὔξησιν ἀπὸ 2 εἰς 6.000 τοῦ ἀφορολογήτου τῶν συνοικούντων μελῶν, προκύπτει μία ἀπώλεια 220 ἑκατομ.

§95Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ὁ πίναξ εἶναι ἰδικός σας, λάθος εἰς τὰς προσθέσεις δὲν νομίζω νὰ ἔχῃ γίνει.

§96Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸν ἔχω.

§97Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν τὸν καταθέτετε τὸν πίνακα εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ τυπωθῇ;

§98Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Εὐχαρίστως. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξ ὅσων ἀνέπτυξα, διὰ νὰ συνοψίσω, προκύπτει τοῦτο: Ὅτι πρὸς χάριν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος ἡ Κυβέρνησις, ἐθυσίασε τὴν ἐγχωρίαν παραγωγήν, ὡδηγήθημεν εἰς κάμψιν τῆς ἀπασχολήσεως, κάμψιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, κάμψιν τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος καὶ κάμψιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν μισθωτῶν. Ὅλαι αἱ παραγωγικαὶ τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ συμμετέχουν εἰς τὴν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ ποσοστὸν πολὺ χαμηλότερον ἐκείνου, κατὰ τὸ ὁποῖον μετεῖχον πρὸ 5 ἢ 6 ἐτῶν περίπου. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ συμμετοχὴ εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τῶν παρασιτικῶν τάξεων ηὐξήθη περισσότερον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἡ φοροδιαφυγὴ ηὐξήθη καὶ ἡ Κυβέρνησις ἢ δὲν θέλει ἢ δὲν ἠμπορεῖ — εἶναι εὐκολώτερον νὰ πιστεύσωμεν ὅτι δὲν θέλει παρ’ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ —νὰ τὴν πατάξῃ. Ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξε τυχερὴ μέχρι σήμερον — καὶ θὰ εἶναι ἴσως ἀκόμη — εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἤ, μᾶλλον, εἰς τὰ οἰκονομικὰ θέματα, διότι οἰκονομικὴν πολιτικὴν δὲν ἔχει, οἱ διάδοχοί της, ὅμως, εἶναι βέβαιοι ὅτι θὰ εἶναι ἄτυχοι, διότι οἱ συνέπειες, οἱ ὀδυνηρές, τῆς καταστάσεως τῆς σημερινῆς, θὰ ἐκδηλωθοῦν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν των. (Χειροκροτήματα).

§99Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀγορεύων πρὸ ὀλίγου ὁ ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργὸς ἐπεχείρησε νὰ ἀναφερθῇ εἰς παλαιοτέραν ὁμιλίαν τοῦ ἀπουσιάζοντος Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Δὲν γνωρίζω ποὺ κατέληγεν, ἀλλὰ προέβη εἰς μίαν κραυγάζουσαν πλαστογραφίαν προσφάτου ὁμιλίας τοῦ κ. Καρτάλη, ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἔσπευσα νὰ τὸν διακόψω διὰ νὰ τὸν προλάβω καὶ ὅμως ἐπέμεινεν. Ἠναγκάσθην νὰ ἀναζητήσω τὰ πρακτικὰ καὶ θὰ ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν περικοπήν, διὰ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως. Εἶπεν ὁ κ. Κασιμάτης ὅτι τάχα ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ὑπεστήριξε τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσέλθῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης. Ἰδοὺ τὶ εἶπεν ὁ κ. Καρτάλης: «Ποία ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ ποία ὤφειλε νὰ εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ ἀπάντησις.... (ἀναγινώσκει)....». Αὐτὰ εἶπεν ὁ κ. Καρτάλης. Τώρα εἰς τί ἐχρησίμευεν εἰς τὴν θεαματικὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Κασιμάτη αὐτὴ ἡ παραχάραξις τῶν τόσον σαφῶν δεδομένων, δὲν ἠμπορῶ νὰ γνωρίζω. Διαμαρτύρομαι μόνον.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τσάτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§101Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου τῆς Κυβερνήσεως, εἰσήγαγε τὴν ζωολογίαν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν συζήτησιν καὶ μετεχειρίσθη μίαν παραβολὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἐνεφάνιζεν ἑαυτὸν ὡς ἐλέφαντα. Δι’ ἐμέ, ὁ ἐλέφας εἶναι ζῶον τὸ ὁποῖον γνωρίζω ὡς παχύδερμον, ἔχων μικρὰν ἀντίληψιν καὶ ἐξαιρετικὰ μνησίκακον. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ στάσις τὴν ὁποίαν τοῦ ἀπέδωσεν δὲν ἦτο ἐκείνη τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἀναμένῃ. Ἐπεκαλέσθη τὴν παρουσίαν καὶ ἄλλου ζώου, ἡ κυριωτέρα ἱκανότης τοῦ ὁποίου εἶναι νὰ μεταπηδᾷ εὐκόλως. Τοῦ χαρίζω ἀμφότερα τὰ παραδείγματα. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὑστερήσω εἰς παραβολὰς θὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλη μία παραβολή, ἡ παραβολὴ τοῦ βατράχου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ζηλοτυπίαν δι’ ἄλλο ζῶον, μεγαλύτερόν του, ἠθέλησε νὰ ἐξογκώσῃ ἑαυτὸν διὰ τῆς εἰσπνοῆς συνεχῶς ἀέρος καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ὅτι ὁ βάτραχος κράζων ἐξερράγη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἴσως ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπεδίωξεν ἦτο νὰ διασκεδάσῃ τὴν ἐντύπωσιν, τὴν περίεργον, τὴν ὁποίαν εἶχον προκαλέσει αἱ δηλώσεις του, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξελήφθησαν ἀπὸ οὐδένα αἰσιόδοξοι περὶ τῆς ἐκβάσεως τοῦ Κυπριακοῦ παρ’ εἰμὴ μόνον ὡς μία παγὶς τὴν ὁποίαν ἐπεδίωκε νὰ στήσῃ εἰς τὸν συνάδελφόν του καὶ ἠθέλησεν ἀκριβῶς νὰ δημιουργήσῃ ἕνα κλῖμα ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας πρὸς αὐτόν, διότι, φυσικὸν ἦτο, μετὰ τὰς δηλώσεις ἐκείνας τὰς στρεφομένας εὐθέως ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπιφορτισθῆ μὲ τὴν διαχείρισιν οὐσιωδεστάτου ζητήματος, νὰ ὑπάρξῃ ποιά τις δυσπιστία ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν.

§102Ν. ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟΣ. Πληρεξούσιον σᾶς διώρισεν ὁ κ. Ὑπουργός;

§103Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Φαντάζομαι ὅτι ἔχει διορίσει σᾶς διὰ νὰ κάμητε τὴν διακοπήν. Δεύτερον, ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον πλανᾶσθε, κύριε συνάδελφε, εἶναι ὅτι δὲν ὑπερασπίζομαι τὸν κ. Ὑπουργόν, θὰ προσπαθήσω νὰ ἐπικρίνω τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον προασπίζομαι εἶναι ἡ τάξις ἡ ὁποία πρέπει νὰ τηρῆται εἰς μίαν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἡ πλειοψηφία καὶ σεῖς μεταξὺ ἄλλων εἰς τὴν τήρησιν ἢ μὴ τῆς τάξεως τῆς πλειοψηφίας τῆς ὁποίας μέλος ἀποτελεῖτε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§104Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Νὰ ἀποδείξῃ μόνον ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἔχει μόνον τὸ πληρεξούσιον.

§105Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἀσφαλῶς θὰ τὸ ἀποδείξω. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου γνώμην τοῦ κ. Ἀβέρωφ, διότι, προφανῶς, ὁ κ. Ἀβέρωφ κωλύεται νὰ ἔχῃ γνώμην, μόνον δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Βουλή, μέλος τῆς ὁποίας εἶμαι καὶ τὴν γνώμην μου τὴν ἐξέφερον. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον πρῶτον ὤφειλε νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς θέσεως τοῦ γενικοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, ἐπέφερε τὴν γενίκευσιν τῆς διεξαγομένης συζητήσεως, νομίζω ὅτι πράγματι εἶναι τὸ θέμα τὸ ἐξωτερικόν, τὸ θέμα τὸ Κυπριακόν, διότι κυρίως αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα θέμα τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Εἰς τὸ θέμα τὸ Κυπριακὸν ἡ Κυβέρνησις ὤφειλεν νὰ ἔχῃ τὴν εὐθιξίαν, κατὰ τὴν γνώμην μου, τῆς συνεχοῦς ἐμφανίσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἔπρεπε, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιζητῇ τὸν διαρκῆ ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Ὁ διαρκὴς ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν δὲν ἔβλαψε ποτὲ οὔτε τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἀσκοῦσαν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, οὔτε τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Ἀντιθέτως, ἔδωσεν ἐπιχειρήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξωτερικῆς της πολιτικῆς. Καὶ περὶ τοῦ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔδωσεν ἐπιχειρήματα, καὶ νομίζω πολύτιμα, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προκύπτει ἀπὸ δήλωσιν βαρυσήμαντον, πράγματι, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ κ. Ἀβέρωφ ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ὁ κ. Ἀβέρωφ ἠδυνήθη νὰ δηλώσῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ ἡ ὁποία θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ διάφορον τρόπον, δὲν θὰ ἐγνώριζε τὴν ἐπαύριον. Δὲν ἐννοῶ διὰ τούτου, λέγει ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὅτι Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς ὡρισμένας ὑποχωρήσεις, συγκαταβάσεις. Τοὐναντίον ἡ πολιτική μας ἀπέδειξεν εὐτυχῶς ὅτι γνωρίζομεν νὰ προβαίνωμεν εἰς ὑποχωρήσεις ἂν τοῦτο εἶναι τὸ ἐθνικόν μας συμφέρον. Ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ διάδοχος Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν πολιτικὴν ὑποχωρήσεων κάτω τοῦ ἐπιπέδου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ Κυπριακὸς λαὸς εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀποδεχθῇ. Νομίζω ὅτι πᾶσα Ἑλληνικὴ ἐπιχειρηματολογία ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, κύριοι βουλευταί, ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν ὀρθὸν αὐτὸν συλλογισμὸν ὃν ἐδημιούργησεν ἔναντι παντὸς τρίτου ἡ στάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὑπεχώρησεν πέραν ὡρισμένου ὁρίου ἀπὸ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὶ τὸ ἀντικειμενικῶς ἀδύνατον. Τοῦτο σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει τρόπος παραμερισμοῦ τοῦ Κυπριακοῦ, τοῦτο σημαίνει ὅτι δὲν δύναται ἡ μεταβολὴ τυχὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀποβῇ, ὡς ὀφείλει νὰ ἀποβῇ πάντοτε ἡ ἐκδήλωσις τῆς ἀνενδότου θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἐπιμένῃ ἐπὶ τῆς ὀρθῆς καὶ τῆς δικαίας λύσεως τοῦ Κυπριακοῦ, δὲν ὑπάρχει τὸ ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρξῃ, διὰ τῆς ἀποχωρήσεώς της, μία ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ προβῇ εἰς ὑποχώρησιν. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅταν μὲ τόσην εὐκολίαν ἐλέχθη ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις παρέσχε εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος ἐπιχειρήματα, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἔχῃ λησμονηθῇ τὸ οὐσιῶδες αὐτὸ ἐπιχείρημα, ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι χρήσιμον καὶ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἀκόμη καὶ ἐκείνου τοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ διαχείρισις αὐτὴ εἰς τὸ Κυπριακόν. Ἡμεῖς ἐπεκρίναμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων, ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς Βρεταννοὺς ἀντιπροσώπους, ἐδέχθη ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δέσμευσις διεθνὴς διασκεδάζουσα τὰς ἀνησυχίας τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου ὅσον ἀφορᾶ τὴν μελλοντικὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπίκρισιν ταύτην, εἶπεν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς ἐρωτήματος, ὅτι τὸ ἐρώτημα δὲν ἔτυχεν ἀπαντήσεως καὶ ὅτι ἔδει ὡς ἐκ τούτου νὰ θεωρηθῇ ἀτυχές. Ὁ ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κ. Τσουκαλᾶς, ἠρώτησε, τότε, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τί θὰ ἔλεγεν ἐὰν ὁ Βρεταννὸς ἀντιπρόσωπος ἀντὶ νὰ τηρήσῃ τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν, ἔλεγεν ὅτι ἀποδέχεται τὴν πρότασιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπήντησε καθ’ ὃν τρόπον ἡ Βουλὴ γνωρίζει, ὅ,τι ἀπήντησε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὀλίσθημα. Νομίζω ὅτι πράγματι ἐπρόκειτο περὶ ἀτυχοῦς ἀπαντήσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾶ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὸ πρόσωπόν του, τὸ ὀλίσθημα ἔβλαψε τὸ προσωπικὸν του κῦρος. Δὲν νομίζω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, βλάπτει εὐθέως τὰ ἐθνικὰ ζητήματα. Τὰ βλάπτει κατὰ μέρος, μειοῦται τὸ κῦρος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ δὲν βλάπτει εὐθέως τὰ ἐθνικὰ ζητήματα. Ἡ βλάβη τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων ἐπῆλθε κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, ὄχι δι’ ὅσων ἐλέχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ δι’ ὅσων ἐλέχθησαν ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καί, δυστυχῶς, δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ παραμερισθοῦν, ἐὰν ὑπῆρχε θὰ ἤμην διατεθειμένος ἀπολύτως νὰ βοηθήσω εἰς τὸν παραμερισμόν. Δὲν θὰ προβῶ εἰς καμμίαν κρίσιν καὶ ἀξιολόγησιν, θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν καὶ θὰ εἶναι θέμα ἀντιλήψεως καὶ κρίσεως ἑκάστου ἐξ ἡμῶν, διὰ νὰ εἴπῃ καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν τὰ λεχθέντα ἦσαν ἱκανὰ νὰ ὠφελήσουν ἢ νὰ βλάψουν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Θὰ ἀναγνώσω ἑκάστην φράσιν καὶ γαλλιστὶ καὶ ἑλληνιστὶ καὶ θὰ ἀποφύγω οἱανδήποτε κρίσιν ἢ ἑρμηνείαν. Καὶ τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπευθύνω εἶναι ἐὰν ὑπῆρχεν ἄλλη λύσις πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς δυσχερείας ἡ ὁποία προεκλήθη ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναπτύξω κατόπιν, χωρὶς νὰ προβῶ ἐγὼ εἰς καμμίαν, ἐπαναλαμβάνω, ἀξιολόγησιν. Ἰδοὺ τὸ κείμενον: «Ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὸ ἄρθρον 103 τοῦ Καταστατικοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ρητόν, ὁρίζει ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουν τὰ μέλη τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Καταστατικοῦ, θὰ ἔχουν τὴν προτεραιότητα, θὰ κατισχύσουν πάσης ἑτέρας διεθνοῦς ὑποχρεώσεως. Ἐν συνόψει πιστεύω ὅτι τὸ πρόβλημα ἐν τῷ μέτρῳ καθ’ ὃ δύναται λογικῶς, σωφρόνως νὰ τεθῇ εἶναι πολὺ ἁπλοῦν. Εἰς τὶ συνίστανται αἱ Βρεταννικαὶ ἀντιρρήσεις εἰς τὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα; Εἶναι τὸ ἐνδεχόμενον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀναγκάζει τὴν Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν νὰ διατηρῇ τὸν Κυπριακὸν λαὸν εἰς τὴν δουλείαν. Ἐὰν αὐτὴ ἡ προοπτικὴ δὲν ὑπάρχῃ, ἐὰν εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως δὲν βαρύνῃ πλέον ὁ φόβος νὰ ἴδῃ τὴν Κύπρον ἑνουμένην μὲ τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἦτο ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει (ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις, δηλαδή), δυνατὸν νὰ ἀπελευθερώσῃ τὴν νῆσον. Ἐὰν οὕτω ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, ἂς μᾶς εἴπῃ. Θὰ δυνηθῶμεν, θὰ εὕρῃ τρόπον ἡ Γενικὴ Συνέλευσις, θὰ εὕρῃ τὰ μέσα τὰ κατάλληλα διὰ νὰ καθησυχάσῃ τὰς ἀνησυχίας τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου καὶ διὰ νὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ, χωρὶς νὰ ἀνησυχῇ ὅτι θὰ παραβιασθῇ πλέον ἡ συνθήκη τῆς Λωζάννης, νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, συμφώνως πρὸς τὸ Καταστατικὸν καὶ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς Κυπριώτας τὴν ἐλευθερίαν». Αὐτὴ εἶναι ἡ φράσις, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται. Ἐὰν ἡ φράσις αὐτὴ πράγματι δύναται νὰ βλάψῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα — καὶ περὶ τούτου ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ὑμῶν — τί ὤφειλε νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, τί ὤφειλε νὰ πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ὑπάρξῃ μία ἐπιχειρηματολογία, ἡ ὁποία νὰ ἀπελευθερώσῃ τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν δήλωσιν ταύτην, ἐὰν ἔχῃ τὸ περιεχόμενον, τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως ἔχει. Κύριοι βουλευταί, μία ἦτο ἡ στάσις, ἡ ὁποία παρεμέριζε τοὺς κινδύνους τῆς ἀμφισβητήσεως τοῦ περιεχομένου. Τὸ θέμα τὸ Κυπριακὸν εἶναι τόσον μέγα, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τὸ πρῖσμα τῆς ἀπονομῆς δικαιοσύνης εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐὰν ἡ φράσις αὕτη εἶχε μίαν ἀτυχῆ διατύπωσιν καὶ ἐὰν ὑπῆρχεν ἔστω καὶ ἁπλῶς τὸ ἐνδεχόμενον νὰ ἑρμηνευθῇ δυσμενῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, καθῆκον καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καθῆκον καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὸ ἀπήλλασσε, πράγματι, τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὸν κίνδυνον νὰ ἑρμηνευθῇ εὐθέως ἢ καὶ νὰ παρερμηνευθῇ ἀκόμη ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν προηγουμένως σᾶς ἀνέγνωσα. Καὶ εἶναι βαρυτάτη ἡ εὐθύνη, ὄχι τόσον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους ἀνθρώπινον εἶναι νὰ ἀντιλαμβάνεται τὰ πράγματα ὡσὰν νὰ μὴ εἶχεν ὑποπέσει εἰς σφάλμα, ἀλλὰ εἶναι βαρυτάτη ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διετήρησε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐὰν δὲν δεχθῆτε τὴν ἄποψιν καθ’ ἣν πράγματι ἡ ἔννοια τῆς φράσεως, ἡ πραγματικὴ ἔννοια τῆς φράσεως, βλάπτει τὴν Ἑλλάδα, δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὑπάρχει τὸ ἐνδεχόμενον νὰ ἑρμηνευθῇ κατὰ τρόπον βλάπτοντα τὴν Ἑλλάδα ἡ φράσις. Καὶ θὰ ἦτο ἀφελές, εἰς ἔπακρον ἀφελές, τόσον ὥστε νὰ μὴ ἐμπνέουν πλέον ἐμπιστοσύνην ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τοιαύτην ἀφέλειαν, τὸ νὰ πιστευθῇ ὅτι τὴν σημασίαν τῆς φράσεως ταύτης ἀνέδειξεν ἡ ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις. Νομίζω ὅτι ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία κατεβλήθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀπὸ τὸν Κυβερνητικὸν Τύπον, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ ὅτι ἡ φράσις αὕτη ὑπεγραμμίσθη ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ παρέσχε ἐπιχειρήματα εἰς τοὺς ἀντιπάλους τῆς Ἑλλάδος ὅτι ἡ ἄποψις αὕτη στηρίζεται ἐπὶ μιᾶς πολὺ φθηνῆς στροφῆς πρὸς ἀνεύρεσιν ἐπιχειρήματος, ἀποτελεῖ ἀντιστροφὴν μιᾶς καταστάσεως. Εἰς τὰς διεθνεῖς συζητήσεις, ἡ ἐπιμέλεια κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν κειμένων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ διεξαχθοῦν αἱ συζητήσεις εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε μία στοιχειώδης πρόνοια ἐπιβάλλει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἔστω καὶ μόνον ὁ κίνδυνος τῆς παρερμηνείας τῆς φράσεως ταύτης. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, οὐδὲν εἶχε πράξει πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην, ἀλλὰ ἀπεδέχθη τὴν θριαμβολογίαν τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δικαίως ἔκαμεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον διὰ τὴν ἀνησυχίαν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ συνείδησις τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον δημιουργεῖ διὰ τὸ θέμα αὐτὸ ἡ διατύπωσις μιᾶς τοιαύτης φράσεως. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν ἀνησυχίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν βοηθούμενος καὶ ἀπὸ τὸν συνοδεύοντα τὴν Ἑλληνικὴν Ἀποστολὴν κ. Λοϊζίδην, ὑπεστήριξε μίαν ἄποψιν ἡ ὁποία μὲ ἐξέπληξεν. Ὑπεστήριξε τὴν ἄποψιν ὅτι εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μένον περιέχεται καὶ ἡ αὐτοδιάθεσις. Ὁ δὲ κ. Λοϊζίδης εἶπεν ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ θεωρία Μένον καὶ ἄλλη ἡ πρότασις Μένον. Ὁμολογῶ ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ἱκανότητα νὰ διχάζω τὴν προσωπικότητά μου καὶ νὰ παρουσιάζωμαι μὲ μίαν προσωπικότητα ἡ ὁποία ἀναπτύσσει θεωρίαν καὶ μίαν προσωπικότητα, ἡ ὁποία ἀναπτύσσει προτάσεις. Ὁμολογῶ ὅτι αὐτοὺς τοὺς ἐσωτερικοὺς διχασμοὺς δὲν δύναμαι νὰ τοὺς ἀντιληφθῶ. Ἀλλὰ ἡ μεταχείρισις τὴν ὁποίαν ἔτυχεν ὁ κ. Μένον, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἡ πρέπουσα. Δὲν νομίζω ὅτι δι’ ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζεται μὲν μὲ ἐσφαλμένας ἀντιλήψεις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἀλλὰ πάντως εἶναι εὐρυτάτης πνευματικῆς ἀναπτύξεως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λέγεται ὅτι ἐπὶ μακρὸν ἀνέπτυσσεν ὡρισμένας ἀπόψεις διὰ νὰ δικαιολογήσῃ μίαν πρότασιν, ἀλλ’ ὅτι αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀνέπτυσσεν οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς προτάσεως. Τὸ ὅτι ἡ πρότασις Μένον δὲν περιέχει τὴν αὐτοδιάθεσιν, δὲν εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνεκαλύψαμεν ἡμεῖς. Εἰς τοῦτο ἁπλῶς συνεφωνήσαμεν εἰς ὅσα εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος μὴ ἀναφερόμενος εἰς τὴν θεωρίαν Μένον, ἀλλὰ εἰς τὴν πρότασιν Μένον εἶπεν: «.... (ἀναγινώσκει)....». Συνεπῶς, τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον χθὲς ἐθεωρήθη εὐτυχὴς σανὶς σωτηρίας, ἀπεδείχθη ὅτι ἔπαυσε νὰ εἶναι σανὶς σωτηρίας καὶ εἶναι μόνον σανίς.

§106Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Θὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου. Θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ κάμω τὴν ἑξῆς διευκρίνισιν. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ο.Η.Ε., ἡ ὁποία φέρει τὸν ἀριθμὸν 1013 εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν καὶ καθορίζει ὅτι θὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ ἀρχαὶ καὶ οἱ σκοποὶ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καὶ ἐρωτῶ: Τί εἶναι ἀρχαὶ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν; Δὲν τὰς καθορίζει τὸ Καταστατικὸν τοῦ Ο.Η.Ε.;

§107Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Διὰ πρώτην φορὰν ἡ συζήτησις πλησιάζει εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην, ἡ ὁποία δύναται νὰ προσθέσῃ ἕνα ἀποτέλεσμα, ὄχι ὑπὲρ τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ ὑπὲρ τῆς ἄλλης ἀπόψεως. Ὁσάκις ὅμως, πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσωμεν ἕνα κείμενον, μεταχειριζόμεθα δύο ἑρμηνευτικὰς μεθόδους. Κατὰ τὴν μίαν ἀνατρέχομεν εἰς τὰς πηγὰς τῆς ἱστορικῆς γενέσεως τῆς ἑρμηνευομένης διατάξεως. Κατὰ τὴν ἄλλην ἀποβλέπομεν εἰς τὴν λογικὴν ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως καθ’ ἑαυτήν.

§108Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§109Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ εἶναι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, χρήσιμον νὰ μὴ εἶναι Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκεῖνος τοῦ ὁποίου αἱ λέξεις ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ δύναται νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη ἑρμηνεία ἐκείνης τὴν ὁποίαν σεῖς ὀρθῶς ὑποστηρίζετε.

§110Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Παρελείψατε, κύριε συνάδελφε, νὰ εἴπητε πρῶτον ὅταν εἶπον ὅτι ἡ ἰδική μας πρότασις ἀντιμετώπιζε τὴν ἄμεσον αὐτοδιάθεσιν, καὶ ἡ πρότασις Μένον τὴν συνεννόησιν, διὰ νὰ ἐξευρεθῇ ἡ δικαία καὶ εἰρηνικὴ λύσις καὶ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, οὐδέποτε ἠρνήθη πρὸ τῆς αὐτοδιαθέσεως νὰ προηγηθῇ περίοδος αὐτοκυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι δὲν ἀποδεχόμεθα τὴν αὐτοκυβέρνησιν ὡς πάγιον καθεστώς. Δεύτερον, λέγετε ὅτι κακῶς ἀνεφέρθημεν εἰς τὴν ἑρμηνείαν Μένον. Ἐπισημαίνω ὅτι ἡ ἑρμηνεία Μένον ἀφεώρα ἕν σημεῖον. Ὁ κ. Μένον, ἐπειδὴ ὁ Ἄγγλος καὶ Τοῦρκος ἀντιπρόσωπος, ἦσαν οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζαν ὅτι ἡ ἀπόφασις σημαίνει τριμερεῖς διαπραγματεύσεις, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἰσημερινοῦ, προεκάλεσε τὸν κ. Μένον νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν πρότασίν του καὶ ὁ κ. Μένον ἡρμήνευσεν αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις ὅτι θὰ διαπραγματευθῇ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις καὶ ὁ Κυπριακὸς λαός. Συνεπῶς, ἡρμήνευσεν ὁ Μένον μόνον αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ τὸ ἐπικαλούμεθα καὶ θὰ τὸ ἐπικαλούμεθα. Τρίτον, θὰ σᾶς παρακαλέσω, μὲ τὴν ἀνωτερότητα ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει, τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μένον διὰ νὰ ἀναφέρῃ τὸ χρησιμώτερον ἐξ ὅλων τῶν ἐπιχειρημάτων, ἑρμηνεύων, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ σημαίνει ἐφαρμογὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως διὰ τὴν Κύπρον καὶ ἐπέκρινε τὴν Συντηρητικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔκρυψε αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν ἀπὸ τὸν Κυπριακὸν λαόν, σεῖς, σημαῖνον μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ δίδετε ἄλλην ἑρμηνείαν, ἀπὸ ἐκείνην ποὺ δίδει ὁ μέλλων Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας.

§111Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν, ἡ φράσις ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὴν πρότασιν Μένον περὶ τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν σκοπῶν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἐτέθη κατόπιν ἀξιώσεως τῆς Ἀγγλικῆς Ἀντιπροσωπείας. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ, διὰ ποῖον λόγον ἡ Ἀγγλικὴ Ἀντιπροσωπεία ἔθεσε ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν φράσιν;

§112Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὅταν ἔγινε σύσκεψις τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ διαφόρων σχεδίων ἀποφάσεων, τὰ ὁποῖα εἶχον προτείνει διάφοροι ἀντιπρόσωποι, κατ’ εἰσήγησιν διακεκριμένου νομικοῦ, τοῦ κ. Κρίσπη, εἶχεν ἀποφασισθῆ, ὄχι ἀπὸ τὴν Ὁλομέλειαν, ἀλλὰ κατὰ μεγάλην πλειοψηφίαν, ὅτι ἔπρεπε ἀπαραιτήτως ἡ ἀπόφασις νὰ εἶναι ἀρχαὶ καὶ σκοποί, διότι, εἰς μίαν ἐνδελεχῆ μελέτην του, ὁ κ. Κρίσπης, εἶχεν ἐξηγήσει, ὅτι διὰ τῆς προσθέσεως τῶν λέξεων σκοποὶ καὶ ἀρχαὶ καθορίζεται ὁ τίτλος τῆς παραγράφου, ὁ ὁποῖος περιέχει τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως. Δὲν εἶχα πρόχειρα νὰ σᾶς ἀπαντήσω, διότι δὲν γνωρίζω τί συνέβη μεταξὺ Μένον καὶ Ἀγγλικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ Ἀντιπροσωπεία ἤθελε καὶ αὑτὴ τὴν λέξιν σκοποί, διότι ὅ,τι ἐζήτησε ἡ Ἀγγλικὴ Ἀντιπροσωπεία, τὸ ἐζήτησε ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ὄχι ἀπὸ ἐμέ. Ἡμεῖς πάντως σᾶς βεβαιῶ, ὅτι κατ’ εἰσήγησιν τοῦ κ. Κρίσπη ἐδέχθημεν καὶ ἐβάλαμεν «σκοποὶ καὶ ἀρχαί».

§113Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία ἐζήτησε νὰ περιληφθῇ αὐτὴ ἡ φράσις, περὶ τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν σκοπῶν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, τὸ ἔκαμε διὰ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐσωτερικὸν ζήτημα τῆς Ἀγγλίας καὶ δὲν πρέπει δι’ αὐτὸ νὰ ὑπερηφανεύεσθε, ὅτι μπῆκε ἡ φράσις αὐτή, διότι εἰς τὴν περίπτωσιν αὑτὴν ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἡ θέσις μας εἶναι δυσκολωτάτη, ἐφ’ ὅσον θεωρεῖται ἐσωτερικὸν Ἀγγλικὸν ζήτημα.

§114Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Σᾶς ἀνέφερον ποῖος ἦτο ὁ εἰσηγητὴς καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι ἀπὸ τὴν συνεργασίαν ποὺ εἶχον μαζί του, ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶναι εἷς ἐκ τῶν καλλιτέρων διεθνολόγων μας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα νὰ θεωρηθῇ τὸ Κυπριακὸν ὡς ἐσωτερικὸν ζήτημα τῆς Ἀγγλίας εἶναι ζήτημα ξεκαθαρισμένον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακύψῃ, λόγῳ πολλῶν ἐπιχειρημάτων, ἀλλὰ ἰδίως λόγῳ τοῦ ἐπιχειρήματος, μὲ τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι ἀπεστερήθη ἡ Ἀγγλικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅταν ὑπεστήριξα καὶ τῆς εἶπον, ὅτι ἐὰν εἶναι ἐσωτερικὸν θέμα, διατὶ ἐτησίως ὑποβάλετε ἐκθέσεις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη περὶ τῆς Ἀποικίας Κύπρου, ἐκθέσεις ἀτελεστάτας. Διὰ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ καὶ πραγματικῶν γεγονότων ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ σᾶς καὶ ἀπὸ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὅτι τοιοῦτον θέμα δὲν ὑπάρχει.

§115Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μίαν παρατήρησιν ἤθελον νὰ κάμω. Ὅταν λέγῃ μία ἀπόφασις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἐντὸς τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν σκοπῶν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου, ἐννοεῖ μόνον τὴν αὐτοδιάθεσιν, ἢ καὶ ἄλλους σκοπούς, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ ἐννοηθοῦν; Λυποῦμαι, διότι γίνεται μία τοιαύτη συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν ἀπὸ τὴν ἑρμηνείαν ἡ ὁποία ἐδόθη.

§116Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν μὲ εἶχε διακόψει, θὰ εἶχε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἀκούσῃ ἀναγινωσκομένην ἀπὸ ἐμὲ τὴν φράσιν διὰ τῆς ὁποίας λέγει, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἠρνήθη, ὅτι δύναται νὰ προηγηθῇ τῆς αὐτοδιαθέσεως μία περίοδος αὐτοκυβερνήσεως. Καὶ θὰ τὸ ἀνέφερον, διὰ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι αὐτὸ δὲν ἐλαττώνει ποσῶς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι εἰς τὴν πρότασιν Μένον δὲν ἐμπεριέχεται ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιαθέσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς χρησιμοποιεῖ, διὰ νὰ εἴπῃ, ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν αὐτὸς ἀπεδέχθη τὴν ἄποψιν Μένον. Ἐὰν ἡ ἄποψις Μένον εἶναι δυνατὸν ἀντικειμενικῶς, θὰ τὸ κρίνουν οἱ ἄλλοι, ἐὰν εἶναι δεκτικὴ τοιαύτης ἑρμηνείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν τῆς προτάσεως Μένον ποία εἶναι ἡ ἔννοια της, δὲν τὴν προσδιορίζει εἰς τὴν φράσιν εἰς τὴν ὁποίαν λέγει πῶς καὶ ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν θὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις Μένον, ἀλλὰ εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν σαφῶς καθορίζεται, ὅτι ἡ μὲν ἰδική μου πρότασις στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως, ἡ δὲ πρότασις τοῦ κ. Μένον ἐπὶ ἄλλης ἀρχῆς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν συνεπῶς νὰ ἐμπεριέχῃ τὴν αὐτοδιάθεσιν. Ἡ δὲ συζήτησις χθὲς δὲν ἦτο ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν ἐψήφισε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μένον ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἀλλὰ ποία ἦτο ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως Μένον. Συνεπῶς, οὐδὲν ἀπολύτως ἐπιχείρημα δύναται νὰ ἀντληθῇ διὰ τὴν ἑρμηνείαν τῆς προτάσεως Μένον, τὴν ὁποίαν ἄλλωστε, ἐὰν θελήσῃ κανεὶς νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ὀρθὴν ὁδόν, τῆς ἀπομονώσεως, ὀρθοτάτην ὁδὸν μὲ τὴν φορὰν τῶν τελευταίων ἡμερῶν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς διὰ τὴν ἑρμηνείαν τῆς προτάσεως Μένον, ὅτι θὰ κατισχύσουν αἱ προτάσεις τοῦ κ. Ἀβέρωφ, ἀλλὰ αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Μένον. Ἐὰν δὲ θέλῃ ὁ κ. Ἀβέρωφ νὰ ἀναγνώσωμεν καὶ τὴν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τοῦ κ. Μένον, θὰ τὸ προσθέσω, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι εὐχάριστον διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ἀκουσθῇ ἡ φράσις περὶ Κυπριακῆς Ἐθνότητος, ἡ ὁποία, δυστυχῶς, ἐξέφυγε ἀπὸ τὰ χείλη ὄχι μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας.

§117Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ πλήρης διευκρίνισις. Ἠκούσαμεν μὲ μεγάλην εὐχαρίστησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Λοϊζίδης ἠθέλησε ἐπίσης νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ πρότασις, ἡ πηγάζουσα ἀπὸ τὸν κ. Μένον καὶ ἡ ὁποία ἀπετέλεσε ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, θὰ πρέπει νὰ ἐξετάζεται καθ’ ἑαυτήν. Καὶ ἐξεταζομένη καθ’ ἑαυτήν, δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ ὡς περιέχουσα τὴν αὐτοδιάθεσιν, ἐφ’ ὅσον ὁμιλεῖ περὶ Δημοκρατικῆς λύσεως, συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχὰς καὶ τοὺς σκοποὺς τοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Χαίρομεν καὶ ἐπικροτοῦμεν τὴν θέσιν αὐτὴν τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ προσθέτομεν: Διὰ νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐμμονὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, πρέπει νὰ παραιτηθῇ τὸ ταχύτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ὁ ἴδιος ἔχει δώσει ἐκ τῶν ὑστέρων, μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως, διάφορον ἑρμηνείαν. Εἶναι ἀπολύτως εὐχάριστον ὅτι ὁ κ. Μπῆβαν, ἐξετάζων τὸ κείμενον, συνάγει αὐτὸ τὸ συμπέρασμα. Χαίρομεν διότι ὁ Ἐθνάρχης τῆς Κύπρου πράττει τὸ ἴδιον, ὅπως δικαιοῦται νὰ τὸ πράξῃ, διότι ἐξετάζει τὸ κείμενον καθ’ ἑαυτὸ καὶ δύναται ἐκ τοῦ κειμένου νὰ τὸ συναγάγῃ. Μόνον ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν τὸ δύναται. Διότι, ἐδήλωσεν ὁ ἴδιος, μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιαθέσεως δὲν περιέχεται εἰς τὴν ψηφισθεῖσαν πρότασιν Μένον, ἡ ὁποία εἶναι μακρὰν τῆς ἰδικῆς του, ἡ ὁποία ἐγκατελείφθη καὶ ἡ ὁποία περιέχει τὴν αὐτοδιάθεσιν. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ τρίτος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι σήμερον Ὑπουργὸς ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀθροίζονται, ἑπομένως, τρεῖς λόγοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιτρέπουν τὴν παρουσίαν του. Ὁ πρῶτος εἶναι ὁ ἐθνικὸς λόγος, ἡ βλασφημία ἐναντίον τῆς αἰωνιότητος τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἐρώτησις πρὸς τὸν Τοῦρκον καὶ ἡ πρότασις πρὸς τὸν Βρεταννὸν νὰ ὑπογραφῇ διεθνὴς πρᾶξις νὰ παρέμβῃ ἡ Γενικὴ Συνέλευσις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ ὁποία νὰ κλείσῃ εἰς τὸ διηνεκὲς τὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τὴν βλασφημίαν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ εἶναι κεραυνοβόλος ἡ ἀπόλυσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Διότι οὐδεὶς ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας θὰ συγχωρήσῃ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν σημερινὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν ὅτι ἐπέτρεψεν νὰ ὑπάρχῃ Ἕλλην Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν καὶ ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι πρόθυμος νὰ ὑπογράψῃ διεθνῆ δέσμευσιν ἡ ὁποία εἰς τὸ διηνεκὲς ἀπαγορεύει τὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ὁ λαὸς τῆς Κύπρου ἐπὶ χιλιετηρίδας πιστεύει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἔρχεται Ἕλλην Ὑπουργός, Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀποτολμᾷ νὰ ὑψώσῃ σινικὸν τεῖχος καὶ νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν Ἕνωσιν. Εἶναι ὁ πρῶτος ἀποφασιστικὸς λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ βλασφημία ἐναντίον τοῦ Ἔθνους ἔπρεπε νὰ εὕρῃ ἄμεσον κύρωσιν. Ὑπάρχει ὁ δεύτερος λόγος. Καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐὰν εἶναι ἐρώτησις ἢ πρότασις παύει νὰ ὑπάρχῃ. Διότι, οὐδεὶς δίδει αὐτὴν τὴν βαρύνουσαν σημασίαν εἰς τὴν διαφορὰν τῆς ἐννοίας. Ἐὰν θέλῃ νὰ ὀνομάσῃ πρότασιν ὅσα εἶπεν πρὸς τὸν Τοῦρκον ἀντιπρόσωπον, εἶναι προφανῶς πρότασις ὅσα εἶπεν πρὸς τὸν Βρεταννόν. Ἠκούσατε τὸ κείμενον: Εἶπεν πρὸς τὸν Βρεταννόν: «Δηλώσατε ἐὰν εἶσθε σύμφωνος. Θὰ εὕρωμεν τρόπον νὰ ὑποδείξωμεν τὴν λύσιν ἀμέσως». Δὲν δηλοῖ ὅτι θὰ ἀναμείνῃ ἄλλας πληροφορίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν του. Εἶναι, ὅμως, ἡ ἀπάντησίς του. «Θὰ εὕρωμεν τρόπον, ἡ Γενικὴ Συνέλευσις θὰ εὕρῃ τρόπον νὰ κατοχυρώσῃ τὴν παρεμπόδισιν τῆς Ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ διηνεκές». Δὲν εἶναι, λοιπόν, ἐρώτησις, εἶναι πρότασις, εἶναι ἄμεσος ἀνάληψις εὐθύνης. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἤθελε νὰ δώσῃ τόσην σημασίαν εἰς τὴν διάκρισιν ἐρώτησις καὶ πρότασι τὸν πληροφορῶ ὅτι ἔπραξε καὶ τὰ δύο. Καὶ τὰ κείμενα τὸ πιστοποιοῦν. Αὐτὸς εἶναι ὁ δεύτερος λόγος. Καὶ ὑπάρχει ὁ τρίτος λόγος. Εἶναι ἡ δήλωσίς του ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ὅτι θὰ εὕρῃ τρόπον νὰ ὑπεκφύγῃ ἐὰν ὁ Τοῦρκος ἀντιπρόσωπος ἐδέχετο. Ἐπέτρεψε, τοιουτοτρόπως, εἰς τὸν Τοῦρκον ἀντιπρόσωπον νὰ εἶναι τὸ μόνον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ὁ Τοῦρκος ἀντιπρόσωπος. Ὄχι ἡ διαστρέβλωσις τῶν πρακτικῶν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ τὸ κείμενον τὸ ἰδικόν σας τοῦ ἐπέτρεψε νὰ ἰσχυρίζεται ἐνώπιον τῆς Γραμματείας τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καί, ἑπομένως, ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀναξιόπιστος, διότι προέβη εἰς προτάσεις ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἀνειλικρινεῖς, τὰς ὁποίας θὰ ἀπέσυρεν ἀμέσως, ἐὰν τυχὸν ἐγένοντο ἀποδεκταί. Ἐπέτρεψεν ἡ Ἑλλὰς, ἡ ὑπερήφανος, ἡ φιλότιμος, ἡ ἔντιμος, νὰ ἐμφανίζῃ ἀναξιόπιστον. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρίτος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν του. Ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ἀρκεῖ. Καὶ οἱ τρεῖς δικαιολογοῦν τὴν πτῶσιν, ὄχι τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§118Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ἐπιχειρήματα, ὅταν θὰ δευτερολογήσω. Σήμερον περιορίζομαι νὰ ἔχω τὴν ἱκανοποίησιν ὅτι ἐὰν ἡ παραίτησίς μου θὰ ἦτο ἰδιαιτέρως εὐχάριστος εἰς τὸν συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἦτο ἰδιαιτέρως δυσάρεστος δι’ ὅλους τοὺς ἀγωνιζομένους Κυπρίους.

§119Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μόνον ἐλέφαντες δικαιολογοῦνται ἀπαντῶντες κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§120Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἐλέφαντες, ἀγωνιζόμενοι δι’ ἐθνικοὺς ἀγῶνας, δικαιοῦνται νὰ δίδουν τοιαύτας ἀπαντήσεις εἰς ψύλλους μὴ ἀγωνιζομένους.

§121Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. «Ἐλέφαντες» ὠνομάσθησαν ἀπὸ τὸν συνάδελφόν σας κ. Κασιμάτην. Καὶ μὲ τὴν ἀπάντησίν σας ἐδικαιώσατε τὸν χαρακτηρισμόν.

§122Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ὁ διακαθορισμὸς τῶν ἀπόψεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς εὐθύνας καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς Κύπρου καὶ τὸ θέμα τῆς προσχωρήσεως εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, καθιστᾷ βεβαίαν τὴν κρίσιν παντὸς ἀντικειμενικοῦ Ἕλληνος πολίτου ἐπὶ τῆς σκληρότητος τοῦ κλεισίματος τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπῆρχεν ἡ ἐπίτασις τῶν εὐθυνῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἡ δημιουργηθεῖσα ἀπὸ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σφαλμάτων του ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπῆρχε τὸ διεθνὲς θέμα τῆς προσχωρήσεως εἰς τὸ Δόγμα Ἀϊζενχάουερ, δὲν ἐπετρέπετο νὰ κλεισθῇ ἡ Βουλή. Καὶ ὀφείλω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ παρατηρήσω κἄτι διὰ τὸ ὁποῖον, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι θεωρῶ βεβαίως κατὰ πρῶτον λόγον ὑπεύθυνον τὴν Κυβέρνησιν ὡς ὑπεύθυνον σύμβουλον τοῦ Βασιλέως, ἀλλὰ καὶ ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, χωρὶς καμμίαν ἐξαίρεσιν τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς. Τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, κύριοι βουλευταί, ὁρίζει ὅτι: «Ὁ Βασιλεὺς συγκαλεῖ τακτικῶς ἅπαξ τοῦ ἔτους... (ἀναγινώσκει)....». Καὶ διερωτῶμαι, διατὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις, ὑπεύθυνος σύμβουλος τοῦ Βασιλέως, ἔχουν στέρξει εἰς τὴν ἀδράνειαν τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία, οὐχὶ τυχαίως, καθώρισε τὴν πανηγυρικότητα καὶ τῆς ἐνάρξεως καὶ τῆς λήξεως ἑκάστης συνόδου. Διότι, νομίζω, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ὡδηγοῦσε τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα ἢ τὸν ἐπὶ τούτῳ καθοριζόμενον ἀντιπρόσωπόν του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ κηρύξῃ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου, δὲν θὰ εἶχε προβῆ εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε σφάλμα καὶ ἐδημιούργησε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ τὴν συνέχειαν τοῦ ἐλέγχου, ἐπιβεβλημένου ὡς ἐκ τῆς κρισιμότητος τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέκυπτον.

§123Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ ἐπιχείρημά σας θὰ εἶχεν ἀξίαν ἐὰν μακρὰ κοινοβουλευτικὴ παράδοσις εἶχε καθιερώσει τοῦτο.

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕκαστος φέρει τὰς εὐθύνας του καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τὰς ἰδικάς της. Δὲν ἀρκεῖ νὰ παίζητε θεωρητικῶς τὸν ρόλον τοῦ Συμβούλου τοῦ Βασιλέως. Φέρετε τὰς εὐθύνας τῶν παραβάσεων τοῦ Συντάγματος.

§125Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν). Ὑπάρχει περίπτωσις μία εἰς τὸ παρελθὸν κατὰ τὴν ὁποίαν τὴν λῆξιν οἱασδήποτε Συνόδου τὴν ἐκήρυξεν ὁ Βασιλεύς;

§126Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρετε τὰς εὐθύνας τῶν ἰδικῶν σας πράξεων.

§127Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν). Εἰς ὅλας τὰς ἄλλας περιπτώσεις φαίνεται ὅτι ἦτο θεμιτὴ ἡ παρανομία. Εἰς τὴν ἰδικήν μας περίπτωσιν δὲν ἦτο θεμιτή.

§128Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Εἴμεθα ὅλοι συνυπεύθυνοι. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§129Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω διακαθορίσει, χάριν τῆς ἱστορίας, τοῦ θέματος, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπέδωσα εὐθαρσῶς ἐξ ἀρχῆς εὐθύνας εἰς ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ἐὰν ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις μίαν ἐπηυξημένην εὐθύνην, διότι αὐτὴ εἶναι σήμερον ὁ Σύμβουλος τοῦ Βασιλέως, θὰ τὴν εἶχεν εἰς τὸ παρελθὸν μία ἄλλη Κυβέρνησις καὶ ἐνδεχομένως θὰ τὴν ἔχῃ εἰς τὸ μέλλον καὶ οἱαδήποτε ἄλλη Κυβέρνησις. Ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιμένω, εἶναι ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δημιουργηθῇ ἡ συνείδησις ὅτι εἶναι χρήσιμος ἡ τήρησις τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος, διὰ νὰ μὴ ὑποστηριχθῇ εἰς τὸ μέλλον ὅτι ἔχει δημιουργηθῇ ἡ συνήθεια ἢ τὸ συνταγματικὸν ἔθιμον τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπονεκρώσει τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος.

§130Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν). Τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος ἑρμηνεύονται ἀπὸ τὴν πρακτικὴν παγίως καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀνεξαιρέτως ἠκολουθήθη ἐφ’ ὅσον ἔχωμεν Σύνταγμα. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι διάταξις κἂν νέα, τοῦ τελευταίου Συντάγματος. Εἶναι διάταξις εἰλημμένη ἀπὸ τὰ προηγούμενα Συντάγματα. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἡ γραμματικὴ αὐτὴ στενωτάτη ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Τσάτσος, ἀποτελεῖ συνεχῆ καὶ ἀδιάλειπτον παραβίασιν τοῦ Συντάγματος περίπου ἐπὶ μίαν 60ετίαν; Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κριτικὴ τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ Κυβέρνησις ἡρμήνευσε τὸ Σύνταγμα ἀκριβῶς ὅπως τὸ ἡρμήνευσεν ἐπὶ 100ετίαν, ἤ, τοὐλάχιστον, ἐπὶ 60– ετίαν, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Βασιλείου; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, ἐζητήσατε νὰ συγκληθῇ εἰς ἔκτακτον Σύνοδον ἡ Βουλή, διότι εἴχατε τόσα σημαντικὰ πράγματα νὰ ἀνακοινώσητε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; (Χειροκροτήματα).

§131Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου θὰ εἶχεν ὑποστηρίξει μίαν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐσεβόμην ἀπολύτως, ἐὰν δὲν ἔλεγε τὴν τελευταίαν φράσιν. Ἦτο μία φράσις ἡ ὁποία δὲν ἁρμόζει εἰς τὸ ἰδικόν του πνευματικὸν ἐπίπεδον, διότι δὲν μᾶς ἔχει συνηθίσει νὰ μεταχειρίζεται ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι διαρκείας, ἀπὸ ἀπόψεως ἐντυπώσεων, τριῶν δευτερολέπτων. Διότι, προφανῶς δὲν ἐζητήσαμεν τὴν σύγκλησιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἔχομεν κοινὰς μετὰ τῆς Κυβερνήσεως εὐθύνας. Ἀφορμὴν ἔλαβον ἐκ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κειμένου τοῦ ἄρθρου 37, διὰ νὰ εἴπω ὅτι ὅλοι παραβιάζομεν τὴν τήρησιν τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ εἴπω ὅτι φρονῶ ὅτι πρέπει τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ ἀναζωογονηθῇ. Συνεπῶς δὲν ἦτο ὁ σκοπὸς αὐτὸς καὶ ὑποθέτω ὅτι τόσην ἐκτίμησιν εἰς τὴν ἰδικήν μου εὐφυΐαν θὰ ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ὥστε νὰ πιστεύῃ ὅτι δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ σκοπὸς τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς.

§132Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ θεωρία ἡ ὁποία ἐξηνέχθη ἀπόψε ἀπὸ τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια, δηλαδὴ ὅτι αἱ κατὰ τὸ παρελθὸν γενόμεναι παραβάσεις τοῦ Συντάγματος, δικαιολογοῦν καὶ τὰς εἰς τὸ μέλλον ἐπ’ ἄπειρον παραβιάσεις, εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἕνα πολὺ ἐπικίνδυνον συμπέρασμα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν 10ετίαν δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Ἐφέτος εἴχομεν ἕνα ὁλόκληρον ἑξάμηνον μπροστά μας διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ἐλέγξωμεν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Μήπως ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι, ἐπειδὴ κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν οὐδεὶς Προϋπολογισμὸς ἦλθεν εἰς τὴν Βουλήν, καθιερώνομεν παγίως τακτικὴν καὶ διὰ τὸ μέλλον, ὅτι οὐδεὶς πλέον Προϋπολογισμὸς θὰ ἔρχεται πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν; Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐὰν αἱ ἐργασίαι τῆς νέας Συνόδου ἀρχίσουν τὴν 15ην Ὀκτωβρίου ἢ τὴν 15ην Νοεμβρίου, Προϋπολογισμὸς δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ ἔτους καὶ θὰ εἰσέλθωμεν εἰς νέον οἰκονομικὸν ἔτος χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐλέγξει ἡ Βουλὴ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§133Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπιδράσεις τῆς πρακτικῆς ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων, ἐὰν ἡ διάταξις εἶναι προαιρετικῆς ἐφαρμογῆς, μακρὰ ἐφαρμογή της, προσδιορίζει τὸ περιεχόμενόν της. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 37, τὸ ὁποῖον λέγει: «.... (ἀναγινώσκει)....». Ἐναπόκειται εἰς τὸν Βασιλέα, ἐὰν θέλῃ ἢ ὄχι, νὰ κηρύξῃ αὐτοπροσώπως τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς. Συνεπῶς ἡ πρακτικὴ ἡ ὁποία τηρεῖται ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἀποτελεῖ ἀκριβῶς μίαν πρόσθετον ἑρμηνείαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκῇ καμμίαν ἐπίδρασιν ἡ τήρησις ἢ μὴ τήρησις τοῦ Συντάγματος. Ἡ ψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ ἐθιμογενῶς νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐφέτος δὲν ἐπρόλαβεν ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸν Προϋπολογισμόν, ὁ κ. συνάδελφος θὰ πρέπει νὰ αἰτιᾶται καὶ τὸν ἑαυτόν, διότι εἷς εἰσηγητὴς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν κατέθεσε μέχρι τοῦδε τὴν ἔκθεσίν του.

§134Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος εἶναι Κυβερνητικὸς βουλευτής, δὲν συνεκάλεσε τὴν Ἐπιτροπήν.

§135Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔχει ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι πάντοτε ἕνας ἐκ τῶν πολιτικῶν της φίλων, συγκαλεῖ τὴν Ἐπιτροπήν, ἀκούει τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας καὶ μετὰ ἀγορεύει ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας. Προκαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοῦ εἴπῃ πόσες φορὲς τὸν ἠρώτησα διατὶ δὲν ἐτυπώθη ἀκόμη καὶ δὲν ἀπεστάλη εἰς τὴν Βουλὴν ὁ πρῶτος τόμος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἐργασθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Μοῦ ἀπήντα ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ διανεμηθῇ. Καὶ μόλις πρὸ 10 ἡμερῶν τὸν ἔλαβον. Ἀπορῶ, λοιπόν, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς αἰτιᾶται τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας, ὅταν μέχρι σήμερον ὅτε συνεκλήθη ἡ Ἐπιτροπή, εἶναι ἀμφίβολον ἂν καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἔχῃ ἀνοίξει κἂν τὸν Προϋπολογισμόν.

§136Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας εἶναι ὁ κ. Σαββόπουλος. Κατ’ ἐπανάληψιν ἔθεσα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. συναδέλφου ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ ἔδωσα ἐντολὴν εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου νὰ τοῦ παρέχουν ὅσα στοιχεῖα ζητήσῃ. Ἐὰν ἐβράδυνεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ συνέλθῃ, αὐτὸ εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἀνωμαλίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας συστήματος, ἡ ὁποία δὲν προάγει τὸ νομοθετικόν της ἔργον. Ἐὰν προσθέσητε καὶ ὅλας αὐτὰς τὰς φυγομαχίας, ὁδηγούμεθα εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ἡ Βουλὴ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσῃ ἐπαρκῶς τὸ ἔργον της.

§137Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ δεχθῶ πλέον διακοπὰς καὶ ὑποθέτω ὅτι διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν θὰ τύχω τῆς ἐπικροτήσεως ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν εἶναι χρήσιμον νὰ ληφθοῦν ἐκ τῶν προτέρων ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι θέματα συγκεκριμένα καὶ ἀναφέρονται ὅλα εἰς τὴν καλὴν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως, ὑπὸ τὴν εὐρυτάτην ἔννοιαν τῆς διοικήσεως, δηλαδὴ ὄχι μόνον τῆς διοικήσεως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Κύριοι βουλευταί, ὁ πρῶτος λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου φρονῶ ὅτι ἐνεφανίσθη ἀνωμαλία εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως ἢ μᾶλλον τοῦ πολιτεύματος εἶναι ὅτι ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται νομοθετικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, τῶν ὁποίων ἐζητήθη ἡ ἐπανασυζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἤρχισεν ἀλλὰ δὲν ἐτερματίσθη ἢ μᾶλλον δὲν ἔχει κἂν ἀκόμη ἀρχίσει. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀναμφιβόλως ἀνωμαλίαν. Ὁ Συνταγματικὸς νομοθέτης ἠθέλησε νὰ παράσχῃ εἰς τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν τῆς χώρας τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ρυθμίσεως ἐξαιρετικῶς ἐπειγόντων θεμάτων, ἐν περιπτώσει ἀπουσίας τῆς Βουλῆς, διὰ μιᾶς ὁδοῦ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἡ συνήθης ἐν τῷ Κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι, δὲν εἶναι ἡ ὁδὸς τῆς λειτουργίας τοῦ Σώματος ἐν ὁλομελείᾳ. Ἐγένετο μία ὑπέρμετρος χρῆσις τοῦ ἄρθρου 35 καὶ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν φοβοῦμαι ὅτι ἐν πολλοῖς ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς χρησιμοποιήσεως καὶ πάλιν τῆς διαδικασίας τοῦ ἄρθρου 35. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλομεν νὰ ἀντιληφθῶμεν ἐπακριβῶς τί σημαίνει ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ἄρθρου 35 πρὸς νομοθετικὴν ρύθμισιν ἐκκρεμούντων θεμάτων, σημαίνει ὅτι καθιεροῦται μία ὁδός, ἡ ὁποία δὲν συνεπάγεται τὴν λειτουργίαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, κατὰ τρόπον ὥστε νὰ δύναται αὕτη νὰ ἐκπληροῖ τὸ σύνολον τῆς ἀποστολῆς της, δηλαδὴ ὄχι μόνον τὴν θέσπισιν τῶν κανόνων δικαίου, τὴν νομοθεσίαν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἔλεγχον. Ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ ἐξαναγκάζεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν Βουλὴν ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον ἐν πλήρῃ λειτουργίᾳ, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸς ὁ συνεχὴς ἔλεγχος, εἶναι νὰ μὴ καθιερωθῇ ἡ ἀναμφιβόλως παραβιάζουσα, καὶ τὴν γραμμὴν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος ἀρχή, ὅτι συνήθης τρόπος νομοθεσίας εἶναι ὁ τῆς διαδικασίας τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Εἰς τὴν προκειμένην δὲ περίπτωσιν προσλαμβάνει μίαν ὀξύτητα ἡ ἀνωμαλία, διότι νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τῶν ὁποίων ἐζητήθη ἡ ἐπανασυζήτησις, παραμένουν εἰσέτι ἀκόμη ἐκκρεμῆ. Ἀναφέρομαι εἰδικῶς εἰς ἓν νομοθετικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω ὅτι πράγματι συγκινεῖ εὐρύτατον κύκλον προσώπων, τὸ νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου ἀπενεμήθη ἡ ἀμνηστία εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον κατηγορηθῆ ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ εἰς τὴν δίκην τῶν ἀεροπόρων. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι ἐκκρεμούσης τῆς συζητήσεως ἑνὸς τοιούτου νομοθετήματος, ἦτο ἐπιτετραμμένη ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὄχι πλέον διὰ τοὺς λόγους τοὺς γενικοὺς τοὺς ὁποίους ἀνέφερον προηγουμένως, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν σπουδαιότητα τὴν ὁποίαν ἔχει αὐτὸ τοῦτο τὸ θέμα. Ἴσως ἐκφρασθῇ ἡ ἀπορία, ἔχει πράγματι τόσην σημασίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὅπου ἔχουν συμβῆ ὅσα ἔχουν συμβῆ καὶ τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζομεν τὸ νὰ ἔχουν ἀμνηστευθῆ δύο ἢ τρεῖς, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται ὅτι ἔχουν ψευδομαρτυρήσει; Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη, προτοῦ λάβωμεν μίαν θέσιν ἔναντι τοῦ θέματος, νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα ποσοτικόν, πόσοι εἶναι οἱ κατηγορούμενοι, οἱ ὁποῖοι ἀμνηστεύονται, ὥστε νὰ κρίνωμεν ἐὰν τοῦτο ἔχει ἢ δὲν ἔχει σημασίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν εἶναι ὅτι τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διεπράχθη, ἐὰν διεπράχθη κατὰ τῶν καταδικασθέντων τῇ βοηθείᾳ τῶν ψευδομαρτύρων εἶναι ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διεπράχθη ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δίδει εἰς τὸ θέμα τὸ μέγεθος, τὸ πελώριον ἠθικὸν μέγεθος, τὸ ὁποῖον ἔχει πράγματι ἀποκτήσει. Κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι ἡ ἐξέλιξις ἡ συγκεκριμένη τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλὰ ἐλπίζω ὅτι καὶ εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ὅπως εἰς ἐνδοξότερα διὰ τὴν Γαλλίαν χρόνια, ἕνεκα τῆς ὑποθέσεως Ντρέϋφους, ἐλπίζω, λέγω, ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν θὰ ὑπάρξῃ ἐπαρκὴς εὐθιξία, ὥστε νὰ μὴ παύσῃ ὁ ἀγὼν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ δυνηθῇ οὐδέποτε, οὐδεμία ἀμνηστία καὶ οὐδεμία προσπάθεια τερματισμοῦ, πράγματι νὰ τερματίσῃ προτοῦ ἐξακριβωθῇ ἐὰν διεπράχθη, ὡς ἡμεῖς πιστεύομεν, ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης, ἕνα δικαστικὸν ἔγκλημα. Ἤδη πρᾶξις, διὰ τῆς ὁποίας ἀπετάχθησαν οἱ ἀεροπόροι ἀπὸ τὴν Ἀεροπορίαν, ἠκυρώθη διὰ προσφάτου ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τῆς ὁποίας, νομίζω, συνέπεια εἶναι ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ ἀποταχθοῦν, χωρὶς νὰ διεξαχθοῦν ἐκ νέου ἔνορκοι ἀνακρίσεις. Ἐὰν δὲν θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὸ Σῶμα τοὺς δικαιωθέντας ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀεροπόρους, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διενεργήσῃ καὶ νέας ἐνόρκους διοικητικὰς ἀνακρίσεις καὶ τότε θὰ διαταχθῇ καὶ πάλιν εὐρεῖα ἡ ρύθμισις, διὰ νὰ φθάσωμεν μέχρις ἐξακριβώσεως τῆς ἀληθείας. Βεβαίως θὰ ὑπάρξῃ ἡ ὁδὸς τῆς νέας ἀμνηστίας. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐὰν ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἀμνηστεύσεως διὰ τὰ ἐκκρεμοῦντα εἰσέτι νομοθετικὰ διατάγματα ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας τοῦ Σώματος, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τὴν ἠθικὴν μιᾶς νέας καὶ πάλιν ἀμνηστίας. Ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῆς συσσωρεύσεως τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῶν ὁποίων ρυθμίζονται θέματα ὑψίστης σημασίας. Θέλω νὰ εἶμαι ἀπόλυτα ἀντικειμενικὸς καὶ δίκαιος, ὅσον μοῦ εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατόν, ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀντιλαμβάνομαι ὅτι πολλάκις, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, συνεπῶς καὶ ἡ παροῦσα, θὰ εὑρίσκετο πρὸ τῆς πιέσεως, πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ λαμβάνῃ ὡρισμένας ἀποφάσεις, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν παρευθὺς νὰ τηρηθῇ ἡ διαδικασία τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ Σύνταγμα διὰ τὴν θέσπισιν νόμων. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ δικαιολογία μιᾶς ἐνίοτε παρεκκλίσεως πρέπει νὰ γίνεται ἡ χρησιμοποίησις τῆς τοιαύτης δυνατότητος, νὰ γίνεται δεκτὴ μὲ ἐπίγνωσιν τῆς ὑπάρξεως μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον, νομικῆς ἀκυρότητος, τῶν λαμβανομένων ἀποφάσεων. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ μίαν ἡμέραν ἡ Πολιτεία πρὸ μεγίστων δυσχερειῶν, διότι συσσωρεύονται ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ρυθμίζουν θέματα μεγίστης σπουδαιότητος, τὰ ὁποῖα τὰ δικαστήρια θεωροῦν ὅτι δὲν ἔχουν ρυθμισθῆ νομίμως, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία Συνταγματικὴ δυνατότης νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς θεσπίζουσα κανόνα δικαίου. Ἀντιλαμβάνομαι ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἕνα θέμα πρὸ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις πράγματι θὰ ἔχῃ συναισθανθῆ τὰς δυσχερείας καὶ τὰς εὐθύνας της. Ἀλλὰ ἡ εὐρύτης τῆς χρήσεως τῆς μεθόδου ταύτης, τῆς λήψεως, δηλαδή, ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸς ρύθμισιν θεμάτων, τῶν ὁποίων ἡ ρύθμισις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ παρὰ μόνον διὰ νόμων, ἔχει ὑπερβῆ πᾶν ὅριον. Καὶ εἶναι ἀνάγκη, τοὐλάχιστον, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμφανίσῃ τὸ ταχύτερον νόμους κυρωτικοὺς τῶν ἀποφάσεων καὶ κυρωτικοὺς ὄχι ὑπὸ τὸν συνήθη μέχρι τοῦδε τύπον τῆς κυρώσεως τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ νόμους κυρωτικούς, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀναγραφή τῶν ἀποφάσεων, κατὰ τρόπον ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ, ποίας ἀποφάσεις κυρώνει. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, νομίζω, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ λειτουργία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, κατὰ τὴν λειτουργίαν τῆς ὁποίας δὲν χωρεῖ ἔλεγχος, θὰ ἐπιτρέψῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπολήξῃ εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῆς μεθόδου τῆς νομοθετήσεως δι’ ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μεθόδου ἄκρως ἐπικινδύνου.

§138Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίζετε καὶ πολὺ ὀρθῶς, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐπισπεύσεως τῆς κυρώσεως τῶν ἐκνόμως ἐκδοθεισῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι αἱ πράξεις αὐταὶ ἀπὸ τὰ δικαστήρια θεωροῦνται παράνομοι καὶ ἑπομένως οἱαδήποτε διοικητικὴ ἐνέργεια στηριζομένη εἰς τὰς πράξεις αὐτάς, εἶναι ἔκνομος, εἶναι παράνομος, ἀκυρώνεται. Καὶ ὑπάρχουν ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, αἱ ὁποῖαι τὰς ἔχουν ἀκυρώσει. Σημειώνω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοῦτο: Ὅτι, ἐὰν ἐφ’ ὅσον ἔχουν ἀσκηθῆ αἰτήσεις ἀκυρώσεως τῶν τοιούτων πράξεων διοικήσεως, στηριζομένων δηλαδὴ εἰς τὰς ἐκνόμους αὐτὰς πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου αὐταὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ κυρωθοῦν μεταγενεστέρως. Διότι σαφὴς καὶ συνεπὴς νομολογία τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας εἶναι, ὅτι ἄκυροι πράξεις τῆς διοικήσεως, κατὰ τῶν ὁποίων ἔχει ἀσκηθῆ αἴτησις ἀκυρώσεως, δὲν καλύπτονται διὰ ἐνδεχομένης μεταβολῆς τῆς νομοθεσίας καὶ ἑπομένως πάντα θὰ εἶναι ἄκυροι. Καὶ πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν αἱ σχέσεις αὗται τῶν πολιτῶν μετὰ τῆς διοικήσεως νὰ καλυφθοῦν; Ἐνισχύω, δηλαδή, τὴν ἄποψίν σας, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει σεβασθῆ τίποτε ἀπολύτως.

§139Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀδελφός σας θὰ σᾶς θέσῃ ὑπ’ ὄψιν ἕνα κατάλογον κατὰ τὸν ὁποῖον......

§140Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν πληροφοροῦμαι τὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸν ἀδελφόν μου.

§141Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἴδῃ κανείς, ἐὰν ἡ ταχύτης τοῦ ρυθμοῦ τῆς ζητήσεως συμβαδίζει μὲ τὴν ταχύτητα τοῦ Κοινοβουλίου. Ὅταν τὸ Κοινοβούλιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ νὰ ἐργάζεται εἰς τριπλάσιον χρόνον, δηλαδὴ 1.000 ἡμέρας τὸν χρόνον, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς νομοθετικὰς ἀνάγκας, εἶναι φυσικὸν νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ παρεκτροπαί. Ὑπῆρξεν ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἦλθον πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν ἐπαρκεῖ τὸ Κοινοβούλιον πλέον.

§142Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸς εἶναι ἕνας λόγος, διὰ νὰ κλείετε τὴν Βουλήν;

§143Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ εἰσαχθῇ τὸ σύστημα τῆς τηλετυπικῆς ψηφίσεως νόμων.

§144Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι, ἐὰν ἐξετάσωμεν τὰ φαινόμενα τῆς κακῆς λειτουργίας τῆς διοικήσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς μίαν ἐνδεικτικὴν — ἐπαναλαμβάνω ἐνδεικτικὴν — ἀπαρίθμησιν ἀπολύτως συγκεκριμένων περιπτώσεων. Κύριοι βουλευταί, παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἐνοχλήσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβημεν, ἡ Κυβέρνησις, μέχρι τῆς σήμερον, δὲν ἔχει δημοσιεύσει τὰ ἀποτελέσματα τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς. Τὸ θέμα εἶχεν ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον αὐτῆς καὶ εἶχον ἐπιστήσει, τότε, τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης νὰ προβοῦν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν δημοσίευσιν τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς. Διότι ἡ δημοσίευσις τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς ἀποτελεῖ μίαν ἐκ τῶν προϋποθέσεων τῆς ὑπάρξεως πραγματικοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Τὸ τέχνασμα, τοῦ νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἀπογραφή, γενομένη δὲν γνωρίζω πρὸ πόσων ἐτῶν — νομίζω ὅτι θὰ πλησιάζῃ πλέον τὰ 15 ἔτη – εἶναι τέχνασμα, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ, πράγματι, τὴν ἀγανάκτησιν καὶ δὲν εἶναι, νομίζω, δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ. Δὲν δύναμαι νὰ θεωρήσω, ὅτι ἐν προκειμένῳ ὑπῆρξε καλὴ ἡ λειτουργία τῆς διοικήσεως. Ἢ ὑφίστανται τὰ ἀποτελέσματα καὶ ὑπάρχει εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι δὲν τὰ ἐδημοσίευσεν ἢ τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἔχουν εἰσέτι συνταχθῆ καὶ δὲν ἔχουν τύχει τῆς δεούσης ἐπεξεργασίας, ὁπότε ὑπάρχει εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι δὲν ἔλαβε τὰς ἐνδεδειγμένας κυρώσεις. Ἀλλὰ ἡ εὐθύνη ὑφίσταται ὁπωσδήποτε καὶ εἶναι εὐθύνη, ἡ ὁποία γεννᾷ τὴν ὑποψίαν, ὅτι ἡ κακὴ λειτουργία τῆς διοικήσεως ὀφείλεται εἰς ἐπιδίωξιν κομματικῶν σκοπῶν.

§145Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ζητοῦμεν ἀπάντησιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, διατὶ δὲν ἔχει δημοσιεύσει τὴν ἀπογραφὴν καὶ πότε πρόκειται νὰ τὴν δημοσιεύσῃ. Εἶναι δύο ἐρωτήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ζητοῦμεν ἀπάντησιν, ἐνώπιον τοῦ Σώματος.

§146Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρέπει νὰ γνωσθῇ καὶ τοῦτο: Ὅτι ἐδημοσιεύθησαν τὰ ἀποτελέσματα ὅλης τῆς ἀπογραφῆς, πλὴν ἑνός, τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῶν δημοτῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν. Ὅλα τὰ ἄλλα ἔχουν δημοσιευθῆ. Αὐτὸ εἶναι τὸ περίεργον. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ ἐκλογικὸς νόμος τρεῖς φορὰς ἔφερα τὸ ζήτημα καὶ ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ φέρῃ τὴν ἀπογραφὴν τῶν δημοτῶν.

§147Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς, ἐφ’ ὅσον οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ δὲν εἶναι παρόντες, διὰ νὰ ἀπαντήσουν. Ἐγὼ ἢ θὰ διακόψω τὸν λόγον μου ἢ θὰ ἀναμείνω τὴν προσέλευσιν τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἀπρέπεια τῆς μεγαλοπρεποῦς ἀπουσίας τῶν προθύμων εἰς ἔλεγχον Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παύσῃ νὰ ὑπάρχῃ. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὑπεύθυνος διὰ τὴν γενίκευσιν τοῦ θέματος τοῦ ἐλέγχου τούτου. Εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐὰν ἔχετε ἀντιρρήσεις, παρακαλῶ, νὰ τὰς ἀνακοινώσητε εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καὶ ὄχι εἰς ἐμέ. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐγενικεύθη τὸ θέμα, εἶναι ὑποχρεωμένοι πάντες ἐκεῖνοι οἱ Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐλεγχθοῦν, νὰ εἶναι παρόντες. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, εἶναι κοινοβουλευτικὴ ἀπρέπεια νὰ μὴ εἶναι παρόντες.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ μετὰ τὸ πέρας τοῦ λόγου σας. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ τώρα.

§149Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὡς ἐκπροσωπῶν τὸ Σῶμα, ἦτο ὁ ἐνδεδειγμένος ὄχι νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπουσίαν τῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ τὴν κακίσῃ.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπαντᾷ ἀμέσως, εἰς τὰ πρὸς αὐτὸν ἐρωτήματα. Θὰ ἀπαντήσῃ μετὰ τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συναδέλφου.

§151Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀναμείνω τὴν προσέλευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ συνεχίσω τὴν ἀγόρευσίν μου ἂν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ δὲν εἶναι παρόντες.

§152Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς τὰ θέματα τῆς ἀπογραφῆς, νομίζω ὅτι ἔχει ἁρμοδιότητα τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ.

§153Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἶναι ἁρμόδιον μόνον διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς στατιστικῆς καὶ ὅτι διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς εἶναι ἁρμόδιον τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐθέσατε τὸ ἐρώτημα εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ σταματήσωμεν τὴν ἀγόρευσίν σας, ἐπιφυλασσομένης τῆς Κυβερνήσεως αὔριον, νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν. Ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι σύμφωνος αὔριον νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις ἐπὶ τοῦ θέματος.

§154Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ αὐτοῦ τοῦ ἐρωτήματος, ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναμένῃ τὴν ἀπάντησιν αὔριον. Ἀλλὰ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος, εἶναι εὐρύτερον. Ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν χθές, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀσκήσωμεν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦτο ἔθεσε πολιτικὸν ζήτημα. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἕκαστος ὁμιλητὴς δύναται νὰ ἐκτείνῃ τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν θεμάτων. Τοῦτο, ὅμως ἐπιβάλλει, ὡς προϋπόθεσιν, τὴν παρουσίαν τοῦ συνόλου τῶν Ὑπουργῶν, διότι εἶναι ἀδύνατον μὲ τὴν τηλεπικοινωνίαν νὰ εἰδοποιοῦμεν ἑκάστοτε πόσοι Ὑπουργοὶ πρόκειται νὰ ἐλεγχθοῦν, διὰ νὰ εἶναι παρόντες. Προϋπόθεσις τῆς ἀσκήσεως γενικοῦ ἐλέγχου, εἶναι ἡ παρουσία ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§155Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἢ τοὐλάχιστον, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§156Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι παντογνώστης καὶ πανυπεύθυνος, ἀρκούμεθα εἰς τὴν παρουσίαν του. Ἡ συνήθεια εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι παρὸν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἐπικυρώσωμεν καὶ γνώμην ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καταργεῖ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἡμεῖς θέλομεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἶναι Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὄχι σύνοψις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν καὶ ἐπιμένομεν, ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διετύπωσεν ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος: Ἐφ’ ὅσον ἐτέθη γενικὸν πολιτικὸν ζήτημα, ἐφ’ ὅσον πᾶς ὁμιλητὴς ἀπὸ τοῦ βήματος, δύναται νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον καὶ διοικητικὸν καὶ πολιτικὸν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ σύνολον τῶν Ὑπουργῶν ὀφείλει νὰ εἶναι παρόν.

§157Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψίς σας, κύριε Πρόεδρε. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, δημιουργεῖται ἕνας διάλογος καὶ ὁ λόγος...

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὴν εὔλογον παρατήρησιν ὅτι πρέπει νὰ παρίστανται οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, λέγω ὅτι θὰ γίνῃ ἀσφαλῶς ἡ σχετικὴ σύστασις πρὸς αὐτούς. Εἶναι ἄλλωστε οἱ περισσότεροι παρόντες. Ἀλλὰ ἡ ἀξίωσις τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. βουλευτοῦ νὰ προσέλθῃ ἀμέσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν συγκεκριμένην μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι κάπως παράλογος καὶ δὲν ἀναγράφεται εἰς τὸν Κανονισμόν.

§159Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ θέμα, κύριε Πρόεδρε, τῆς ἀπαντήσεως, ἐρρυθμίσθη, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι δεχόμεθα νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις αὔριον. Ἀλλὰ τὸ γενικὸν θέμα εἶναι ὅτι ἀσκουμένου πολιτικοῦ ἐλέγχου, ἐπὶ θέματος ἐμπιστοσύνης, πρέπει νὰ παρίσταται τὸ σύνολον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Διότι ἕκαστος ὁμιλητὴς δικαιοῦται νὰ ἀπευθύνεται πρὸς ἕνα ἕκαστον Ὑπουργόν. Ἀπὸ τὸν Πρόεδρον δὲ τοῦ Σώματος ἀνέμενον τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων τῶν μελῶν τοῦ Σώματος.

§160Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὀρθῶς ἔκαμε διάκρισιν τῶν δύο θεμάτων. Ὑπάρχουν δύο συγκεκριμένα θέματα. Ἀπηύθυνεν ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος συγκεκριμένην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐρώτησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ αὔριον καὶ τὸ θέμα ἐτελείωσεν. Τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ὅτι, ἡ Κυβέρνησις εἰς μίαν τοιαύτην συζήτησιν πρέπει νὰ παρίσταται, δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων μελῶν της. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶναι δώδεκα Ὑπουργοί. Συμπίπτει πράγματι, κατὰ τὸ λεπτὸν αὐτὸ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. συναδέλφου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει προηγούμενον εἰς τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, νὰ ἀπαιτῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἔστω καὶ γενομένης συζητήσεως γενικωτάτης, νὰ παρίσταται ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὰ 20 μέλη αὐτῆς.

§161Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ παρελθὸν παρίστατο.

§162Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἀντιπολίτευσις παραδείγματος χάριν, ἐζήτησε ἔκτακτον σύγκλησιν τῆς Βουλῆς, χθὲς εἰς τὰς 10.20′, δὲν παρίσταντο οὔτε οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οὔτε καὶ οἱ περισσότεροι τῶν βουλευτῶν αὐτῆς. Πολλοὶ δὲ ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων ρητόρων ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσουν χθές.

§163Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὡς εἶχον δικαίωμα.

§164Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἐλέγχεται, ἐλέγχει. Δικαιοῦται ἑπομένως, νὰ μὴ ἀκούσῃ ὡρισμένους ρήτορας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν δικαιοῦται νὰ μὴ ἀκούσῃ.

§165Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅταν ζητῇ ἔκτακτον σύγκλησιν τῆς Βουλῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀποῦσα καὶ τοῦτο ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς καὶ πολιτικῆς διαπράττει πολὺ μεγαλύτερον, νομίζω, σφάλμα, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία παρίσταται ἐδῶ διὰ 12 Ὑπουργῶν. Φυσικὸν εἶναι, ἑπομένως, κατὰ τὸ ἓν λεπτὸν τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ ὁ κ. ρήτωρ ἀπάντησιν.

§166Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν πρόκειται περὶ τυχαίας καὶ προσωρινῆς ἀπουσίας, κανεὶς δὲν ἔχει ἀντίρρησιν. Ὅταν πρόκειται μόνον περὶ αὐτοῦ. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ παγίας ἀπουσίας ὡρισμένων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρουν τὸν ἔλεγχον. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ σημειώσω εἶναι τὸ σφάλμα τῆς ἐξισώσεως τῶν συνθηκῶν τῆς παρουσίας εἰς τὴν Βουλὴν Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ συσχέτισις εἶναι Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν εἶναι Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, διότι δὲν ἐλέγχεται ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ οἱ ἡγέται της διὰ νὰ ὀφείλουν εἰς πᾶσαν περίπτωσιν νὰ εἶναι παρόντες. Ἡ Κυβέρνησις ἐλέγχεται καὶ οἱ ἡγέται τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠμποροῦν νὰ ἀδιαφοροῦν, δι’ ὡρισμένον λόγον, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ ἔλεγχον. Δὲν ὀφείλουν νὰ παρίστανται. Οἱ Ὑπουργοὶ ἐλεγχόμενοι, εἴτε ἀποδίδοντες, εἴτε μὴ ἀποδίδοντες μεγάλην σημασίαν εἰς τὸν λόγον, ὀφείλουν νὰ παρίστανται. Αὐτὸ εἶναι τὸ χρέος των, ἐνώπιον τοῦ Σώματος.

§167Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Ἐν τούτῳ, ὅτι ὑπάρχει διάκρισίς τις, ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον. Ἀλλὰ εἰς αὐτὸ ἀπήντησα ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρίσταται διὰ 12 μελῶν της. Σήμερον ἦσαν παρόντα ὅλα τὰ μέλη της. Δὲν εἶπον, ὅτι εἴχατε καμμίαν νομικὴν ὑποχρέωσιν, εἴτε οἱ Ἀρχηγοί, εἴτε τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ εἶσθε ἐδῶ συνεχῶς παρόντες. Εἶπον τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι, ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς καὶ οὐσιαστικῆς καὶ κάμνω πολιτικὴν χρῆσιν, τὴν ὁποίαν, νομίζω, δικαιοῦμαι, ὡς μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ κάμω, ὅταν ἀπαιτοῦμεν νὰ γίνῃ σύγκλησις τῆς Βουλῆς, διότι ἔχομεν σοβαρὰ καὶ σπουδαῖα πράγματα, ἀφορῶντα εἰς ἐθνικὰ ζητήματα δὲν εἶναι δυνατὸν μετὰ δύο ὥρας, ἀφ’ ὅτου ἤρχισεν ἡ Σύνοδος, τὴν ὁποίαν σεῖς προεκαλέσατε, νὰ εἶναι τὰ ἑδώλια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κενά.

§168Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὰς 8.30′ ἐξηφανίσθησαν;

§169Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Εἰς τὰς 10.20′.

§170Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε εἶναι μετὰ 4 ὥρας καὶ ὄχι μετὰ δύο ὥρας. Ἄλλωστε ἐζητήσαμεν νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις.

§171Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πληροφοροῦμαι, τοῦ θέματος τῆς στατιστικῆς εἶναι ἁρμόδιος ὁ παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου καὶ συνεπῶς ἀντὶ τῆς παραπομπῆς εἰς τὸν ἀπόντα κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου.

§172Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν δὲν γνωρίζει, προφανῶς, ὅτι ἡ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ ὄχι εἰς τὸ ἰδικόν μου.

§173Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σεῖς πρέπει νὰ ἀπαντήσητε. Σεῖς ἦσθε, τότε, ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς καὶ δύνασθε καὶ τώρα νὰ μᾶς ἀπαντήσητε. Δὲν ὑπάρχει λόγος, νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον. Ἦσθε, τότε, ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς καὶ δὲν εἴχατε δώσει ἀπάντησιν. Δὲν θέλετε νὰ δώσητε καὶ τώρα.

§174Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Λάθος κάμνετε, δὲν ἤμην Ὑπουργός.

§175Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶσθε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, διότι ἐκεῖ ἦτο ἡ στατιστική.

§176Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Ἕνα μῦθον σᾶς ὑπενθυμίζω, τὸν μῦθον τοῦ Αἰσώπου ὅτι ἐὰν σὺ δὲν πταίῃς, πταίει ὁ ἀδελφός σου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἁρμόδιος, δυστυχῶς, δὲν εἶμαι καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ διαπιστώνω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τότε θὰ ἦτο ἁρμόδιος ὁ παριστάμενος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀλλὰ εἶπεν ὅτι θέλει νὰ ἔχῃ τὴν παρουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν αἴθουσαν, διὰ νὰ ἀποφανθῇ περὶ σχέσεως μεταξὺ τοῦ στατιστικοῦ ἀποτελέσματος καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ. Ἑπομένως, ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι ἐπὶ τοῦ τεθέντος ἐρωτήματος θὰ δώσῃ αὔριον τὴν ἀπάντησιν.

§177Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι θὰ ἀποδειχθῇ ἐντὸς ὀλίγου ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς συνεχίσεως τῆς συζητήσεως, παρόντων τῶν 12 ἀναρμοδίων Ὑπουργῶν, εἶναι ματαία, διότι θὰ θέσω ἐρωτήματα εἰς ὅλους περίπου τοὺς Ὑπουργούς, προκειμένου περὶ τῆς καλῆς ἢ κακῆς λειτουργίας τῆς Διοικήσεως καὶ θὰ πρέπει νὰ ἐμφανισθῇ διαδοχικῶς ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ δίδῃ ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἀναγνώσει εἰς τὰ πρακτικά. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς συζητήσεως εἶναι ὁ πρέπων. Ἀλλὰ ἂς δοκιμάσωμεν νὰ ἴδωμεν ἐὰν εἶναι πράγματι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ 13ου Ὑπουργοῦ δὲν γνωρίζω ποῖος θὰ εἶναι ὁ εὐτυχὴς ὁ ὁποῖος θὰ φέρῃ τὸν ἀριθμὸν 13.

§178Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Κάμετε μίαν ἀγόρευσιν καὶ θέτετε ὡρισμένα ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα καθάπτονται τοῦ ἔργου. Ἔχετε τὴν ἀξίωσιν εἰς κάθε ἐρώτησιν νὰ σᾶς δίδεται ἀπάντησις. Θὰ σᾶς διαδεχθοῦν εἰς τὸ βῆμα οἱ ἁρμόδιοι καὶ θὰ σᾶς δώσουν τὴν ἀπάντησιν. Ἔτσι διεξάγονται αἱ συζητήσεις.

§179Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν προτροπὴν τοῦ κ. συναδέλφου. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἕνα ἄλλο κεφάλαιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμφανίζει ἔργον πράγματι σύννομον, εἶναι ἡ μὴ λῆψις κυρώσεως κατὰ προσώπων τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ὅτι ἔχουν περιπέσει εἰς βαρύτατα περὶ τὴν ὑπηρεσίαν πταίσματα. Δὲν εἶναι βεβαίως ἐνδεδειγμένον νὰ προσλάβῃ ἡ ἀπαρίθμησις μίαν μεγάλην τοῦ δέοντος ἔκτασιν. Θὰ ἀναφέρω μίαν μόνην συγκεκριμένην περίπτωσιν, διότι ἔχει ἤδη περιέλθει εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ δὲν προκαταλαμβάνει ἡ ἰδική μου ἄποψις, τὴν ἐνέργειαν τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων, τὰς ὁποίας θεωρῶ ἑκάστοτε ἐπιβεβλημένας. Προκειμένου περὶ τοῦ Ταξιάρχου τῆς Ἀεροπορίας Παπαπαναγιώτου ἐνεφανίσθη ἕνα δελτίον πληροφοριῶν τοῦ ὁποίου τὸ περιεχόμενον ἀπεδείχθη ἐξ ὁλοκλήρου ψευδές. Εἰς τὴν διαπίστωσιν τοῦ ψευδοῦς περιεχομένου ἔχει προβῆ ἤδη ἡ διοίκησις. Ἐρωτᾶται, ἐλήφθη μέριμνα νὰ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις κατὰ τοῦ κρατικοῦ ἐκείνου ὀργάνου τὸ ὁποῖον ἐπληροφόρει διὰ τὸν στρατιωτικὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ἔδιδε τὴν πληροφορίαν ὅτι εἶναι κομμουνιστὴς εἰς τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Πολιτεία ἐμπιστοσύνην. Ἡ πληροφορία περιεχομένη...

§180Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§181Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀναπηδῶν ἀπὸ τῆς θέσεως καὶ κραυγάζων δὲν προσθέτετε τίποτε εἰς τὴν σοβαρότητα τῆς συζητήσεως. Τοὐναντίον....

§182Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. (Ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεώς του δὲν ἠκούσθη).

§183Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐνεφανίσθη ὑπηρεσία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἀπετόλμησε νὰ δώσῃ δι’ ἀνώτατον ἀξιωματικὸν πληροφορίαν, ἡ ὁποία εἶχεν ἀποστείλει τὸν ἀξιωματικὸν ὡς ἀντιπρόσωπόν της εἰς τὸ ΝΑΤΟ, διότι κατεῖχε ἐκεῖ θέσιν.

§184ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε συνέβη, τώρα ἢ ἄλλοτε;

§185Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ ὁποῖος εἶσθε τόσον πληροφορημένος, δὲν ἐλέγχω τὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ λάθος, ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπελθούσης καὶ δικαστικῆς διαπιστώσεως τῶν πραγμάτων δὲν ἔχει προβῆ εἰς τὰς δεούσας κυρώσεις.

§186Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ποία εἶναι ἡ δικαστικὴ διαπίστωσις;

§187Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§188Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Τί λέγει;

§189Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Λέγει ὅτι μετὰ τὴν διαπίστωσιν, ἡ ὁποία γίνεται καὶ τὴν ὁποίαν θεωρεῖ καλῶς ἔχουσαν...

§190Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Σεῖς πρέπει νὰ τὴν ἔχετε τὴν ἀπόφασιν, διότι εἶσθε καὶ συνήγορος.

§191Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν τὴν ἔχω.

§192Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Νὰ τὴν φέρητε.

§193Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἔχετε κάμει ἕνα λάθος εἰς τὴν διεύθυνσιν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω....

§194Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἰς ποίαν διεύθυνσιν;

§195Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὴν διεύθυνσιν πρὸς ἐμέ. Τὸ ὕφος αὐτὸ ἀφήσατέ το κατὰ μέρος, δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ μὲ διακόψετε. Δεύτερον καὶ συνεχίζω...

§196Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Σᾶς παρακαλῶ... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§197Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ὑπηρεσία, ἡ ὁποία παρέσχε διὰ Ταξίαρχον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀεροπορίας, πληροφορίας ψευδεῖς καὶ τοῦτο ἔχει περιέλθει εἰς γνῶσιν τῶν πάντων. Ποία εἶναι ἡ κύρωσις, ἡ ὁποία ἔχει ληφθῆ; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία νὰ παρέχῃ διὰ ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς παρομοίας πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι προϊόν, κατ’ ἐμὲ ἐν ἐπιγνώσει ψεύδους; Νὰ παρέχῃ τὰς πληροφορίας αὐτὰς καὶ νὰ μὴ ἔχουν ἤδη ἐπιβληθῆ αἱ αὐστηρόταται κυρώσεις, διότι δυοῖν θάτερον ἢ αἱ πληροφορίαι ἦσαν ἀληθεῖς ἢ δὲν ἦσαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μία ὑπηρεσία, προκειμένου περὶ ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ, κατέχοντος τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατεῖχε, τὴν θέσιν τοῦ Ταξιάρχου Παπαπαναγιώτου, νὰ δίδῃ τοιαύτας πληροφορίας, ἀλλὰ δὲν ἐλέγχω τὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος παρέσχε τὴν πληροφορίαν, ἐλέγχομεν τὴν μὴ ἐπιβολὴν κυρώσεων καὶ ἡ μὴ ἐπιβολὴ κυρώσεων εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον διαρκεῖ μέχρι σήμερον, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἔλαβεν χώραν τὸ παράπτωμα, κύριοι συνάδελφοι, μέχρι καὶ σήμερον.

§198ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θέλετε τὴν ἀπάντησιν; Ὁ Ὑπουργὸς ὑπάρχει.

§199Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δέχομαι τὴν ἀπάντησιν, ὅταν δὲν δίδεται εἰς ἕνα τόνον, τὸν ὁποῖον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, προσωπικῶς, θεωρῶ ἀπαράδεκτον.

§200Ε. ΑΘΑΝΑΣΑΚΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ καθορίζητε σεῖς τὸν τόνον.

§201Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν ἀσχολοῦμαι μαζί σας.

§202Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἐπ’ αὐτοῦ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ἐπὶ τοῦ τόπου, κύριε συνάδελφε. Ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω ὅτι παρεξηγήσατε.

§203Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἴσως.

§204Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἄλλο, ἐὰν τώρα ἔπταιεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, εἰς τὸ νὰ χαρακτηρίσετε σεῖς τὸν τόνον.

§205Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἦτο, πράγματι, ἀπρεπής, ὁ τόνος.

§206Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὡς νὰ μὴ ἔχῃ ἴσην ὑποχρέωσιν ἡ διοίκησις νὰ ἔχῃ μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ τὴν ἔχῃ συγκινήσει.

§207Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν ἠμποροῦσε.

§208Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Σεῖς γνωρίζετε τὰς ἀποφάσεις, μόνον μετὰ τὴν κοινοποίησιν; Ὡραῖος τρόπος, κύριε Ὑπουργέ. Παρακαλῶ, οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ λάβουν γνῶσιν.

§209Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι προφανές, ὅτι ἐπιζητεῖτε νὰ ἀποφύγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἀπάντησιν. Προχωρήσατε, λοιπόν. Δὲν θέλει νὰ δώσῃ ἀπάντησιν.

§210Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐδῶ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ γίνῃ σαφὲς ἐνώπιον τοῦ Σώματος, τί συνέβη κατ’ αὐτὴν τὴν στιχομυθίαν μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ ρήτορος. Ὑπάρχει ἓν προσωπικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς ἔθεσεν ὁ κ. ὁμιλητὴς καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου παρέσχεν ἐξηγήσεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Πέραν τούτου, ὑπάρχει τὸ οὐσιαστικὸν θέμα. Ἡ ἐπίκρισις διετυπώθη. Παρεσχέθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἤθελε νὰ δώσῃ ἀπάντησιν καὶ ἀνέμενε νὰ δώσῃ ἀπάντησιν. Δὲν παρεμποδίζεται ἀπὸ οὐδένα.

§211ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρημποδίσθη ἀπὸ τὸν κ. Τσάτσον.

§212Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ πλειοψηφία, ἐπί τι διάστημα, εἶχε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀπὸ τὸν ὁμιλοῦντα διεπράττετο ἀντίφασις. Ἐνῷ κατηγορεῖ τὴν ἀπουσίαν τῶν Ὑπουργῶν, ὅταν ἦλθεν ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν τοῦ παρέσχε τὴν εὐχέρειαν τῆς ἀπαντήσεως. Ἡ ἄποψις τοῦ ὁμιλοῦντος ἦτο ὅτι ἔπρεπε πρῶτα νὰ κλείσῃ τὴν ἐπίκρισιν καὶ κατόπιν νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἀπάντησιν. Ἡ ἐπίκρισις διετυπώθη. Ἡ ἀπάντησις ἀναμένεται καὶ δὲν δίδεται.

§213Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Μόνον ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§214Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ μόνον αὐτό, ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τῆς ἀνακριβείας ...

§215Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπικρίνω τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι συνεμορφώθη ἢ δὲν συνεμορφώθη πρὸς τὸ διατακτικὸν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ἐπακριβῶς εἰς τὶ συνίσταται ἡ ἰδική μου ἐπίκρισις. Φαίνεται, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ ἀντελήφθησαν ὅλοι καὶ ὅτι δὲν τὸ ἔχει ἀντιληφθῆ ἡ Κυβέρνησις. Ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀφ’ ἧς ἡμέρας διεπράχθη τὸ βαρύτατον παράπτωμα συντάξεως ψευδοῦς δελτίου πληροφοριῶν...

§216Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Πότε;

§217Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἀπὸ δύο ἐτῶν. Μέχρι καὶ σήμερον οὐδὲν μέτρον διοικητικὸν ἔχει ληφθῆ.

§218Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μόνη εἶναι αὐτὴ ἡ περίπτωσις;

§219Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐξ Ἀττικοβοιωτίας, ἐδήλωσα, ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι ἀναφέρω ὑπὸ τύπον παραδείγματος, τὰ ὅσα ἀναφέρω. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω ἐκφέρει οὐδεμίαν γενικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐπιστηρίζεται τελείως εἰς ἐντελῶς συγκεκριμένας περιπτώσεις, καὶ δι’ αὐτὸ μετεχειρίσθην αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀπαριθμήσω ὅλας τὰς περιπτώσεις, θὰ ἐλάμβανε ἡ συζήτησις μίαν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δώσω, ὡς πρὸς τὸ συγκεκριμένον θέμα. Διότι δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι χρήσιμον νὰ ἀριθμηθοῦν τὰ θέματα αὐτά. Σκοπὸς τῆς ἐπικρίσεως εἶναι νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔχει περιπέσει εἰς σφάλμα, καὶ ἐφ’ ὅσον, τυχόν, τύχει τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος, νὰ δυνηθῇ νὰ θεραπεύσῃ τὸ σφάλμα, λαμβάνουσα τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα, διὰ τὴν ἐνέργειαν ἀνεπηρεάστου δικαστικῆς κρίσεως.

§220Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ δελτίον δὲν ἀνεγνωρίσθη ὡς ψευδὲς ἀπὸ τὴν διοίκησιν τὴν ἰδίαν;

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις διαλογικῶς.

§222Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν, εἶναι ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὴν κρίσιν τοῦ ὀργάνου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον διεπίστωσε τὴν πλαστότητα τῶν πληροφοριῶν, τὴν ἔχει ἐπιβεβαιώσει. Αὐτὸ εἶναι τὸ σημαντικόν.

§223Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος)...

§224Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπῆρξα συνήγορος τῆς ὑποθέσεως καὶ εἶμαι ὑπερήφανος...

§225Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Δὲν ἐννοῶ αὐτό.

§226Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. .. ὅτι συνετέλεσα εἰς τὸ νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμητε οἱονδήποτε ὑπαινιγμόν, ὅτι ἐπηρεάζομαι εἰς τὰς κρίσεις μου, διότι ὑπῆρξα συνήγορος τῆς ὑποθέσεως, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κάμνετε μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία...

§227Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Ἀλλοῦ θὰ κατέληγον.

§228Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ποῦ;

§229Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Ἀφοῦ εἶσθε συνήγορος καὶ ἔχετε εἰς τὰ χέρια σας τὴν ἀπόφασιν, διατὶ δὲν ἐφέρατε ἐδῶ τὴν ἀπόφασιν, ὥστε νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς;

§230Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν θεωρῆτε τὸ πρᾶγμα τόσον χρήσιμον, νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀπόφασις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν αὔριον νὰ φροντίσω νὰ ἔχω τὴν ἀπόφασιν. Δὲν γνωρίζω κἄν, ἂν ἡ ἀπόφασις αὐτή, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἔχει καθαρογραφῆ καὶ ἐπικυρωθῆ ὡς ἀντίγραφον, διὰ νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ ἀντίγραφον αὐτό. (Θόρυβος).

§231Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§232Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶναι καλύτερόν σας, κύριε Ὑπουργέ, νὰ φαντάζεσθε, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις τῆς λήψεως μέτρων ἐναντίον τοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος παρέσχε τὴν πλαστὴν πληροφορίαν, θὰ ἐκπηγάσῃ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ κειμένου τῆς ἀποφάσεως.

§233Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἴπατε, ὅτι ἔχετε δικαστικὴν διαπίστωσιν καὶ σᾶς εἶπον: Ποῦ εἶναι;

§234Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ γνωρίζει ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐφημερίδων, ὅτι ἀπὸ ἡμερῶν ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐπεκύρωσε μίαν ἄποψιν, ἀπὸ μακροῦ ἤδη, ὡς ἀνέφερεν ὁ ἐκεῖ καθήμενος κ. συνάδελφος, μίαν ἀπὸ μακροῦ γνωστὴν πληροφορίαν: Ὅτι, δηλαδή, τὸ περιεχόμενον τοῦ δελτίου ἦτο πλαστόν.

§235Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτό, τὸ ἀνεγνώρισε τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μὲ ὑπογραφὴν τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ. Τί θέλομεν τὴν ἀπόφασιν;

§236Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Μάλιστα. Καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἁπλῶς προστίθεται. Δὲν πηγάζει ἐξ αὐτῆς τὸ πρῶτον, ἡ ὑποχρέωσις πρὸς λῆψιν τῶν κυρώσεων.

§237Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Σεῖς ὡμιλήσατε περὶ δικαστικῆς διαπιστώσεως τοῦ περιστατικοῦ αὐτοῦ καὶ σᾶς εἶπον: «Ποῦ εἶναι ἡ δικαστικὴ διαπίστωσις;» Σεῖς εἴπατε ὅτι εἶναι εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ποὺ δὲν ἔχει ἀκόμη καθαρογραφῆ.

§238Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, λυποῦμαι, διότι πᾶς τρίτος θὰ ἠδύνατο νὰ προβάλῃ τὸ ἐπιχείρημα, πλὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι γνωστὴ καὶ ἔχετε ἀσχοληθῆ καὶ σεῖς προσωπικῶς μὲ αὐτὴν καὶ γνωρίζετε ἀπὸ μακροῦ χρόνου τὴν ὕπαρξιν τῆς πράξεως ἐκείνης τῆς δικαιοσύνης, διὰ τῆς ὁποίας διαπιστοῦται ἡ πλαστότης τῶν πληροφοριῶν.

§239Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἐὰν τὸ γνωρίζω αὐτό, ἢ ὄχι, δὲν εἶναι ἰδικόν σας θέμα.

§240Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Διαψεύσατέ το καὶ θὰ ἴδητε ἐὰν ἐγὼ ἔχω τὸ μέσον νὰ παράσχω τὴν σχετικὴν πληροφορίαν πρὸς τὴν Βουλήν.

§241Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Κανελλοπούλου.

§242Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Κανελλοπούλου;

§243Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ διαπίστωσις τῆς ἀνακριβείας τοῦ περιεχομένου τῶν πληροφοριῶν.

§244Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος ὅτι ὑπάρχει δικαστικὴ ἀπόφασις.

§245Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι, κύριε Ὑπουργέ, δὲν θὰ περιπλακῇ τὸ θέμα. Πρόκειται περὶ μιᾶς συζητήσεως.

§246Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἴπατε ὅτι...

§247Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. ... εἰς τὴν ὁποίαν κατεβάλατε τὴν προσπάθειαν...

§248Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Καὶ σᾶς εἶπον: Ποῦ ὑπάρχει δικαστικὴ διαπίστωσις;

§249Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐὰν ἔστω ἀντελήφθητε εἴτε ἐκ πταίσματος τῆς διαπιστώσεώς μου, εἴτε ἐκ πταίσματος ἰδικοῦ σας καὶ δὲν ἀντελήφθητε ἐκεῖνο ποὺ ἤθελον νὰ εἴπω...

§250Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἴπατε ὅτι διεπιστώθη δικαστικῶς.

§251Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὑπάρχει ἀπὸ μακροῦ ἤδη χρόνου διοικητικὴ διαπίστωσις ἐπικυρωθεῖσα διὰ πράξεως Ὑπουργοῦ, περὶ τῆς πλαστότητος ὡρισμένων δελτίων πληροφοριῶν.

§252Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ποῖος ἔβγαλε αὐτὸ τὸ δελτίον;

§253Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Μία κρατικὴ ὑπηρεσία.

§254Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διεπίστωσεν ὅτι ἦτο ψευδὲς τὸ δελτίον.

§255Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἰς τὴν διαπίστωσιν τῆς διοικήσεως προσετέθη καὶ ἡ κρίσις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, διὰ τῆς θεμελιώσεως τῆς ἀποφάσεώς του ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ τοιούτου δελτίου καὶ διὰ τῆς μακρᾶς ἐπὶ τοῦ θέματος ἐκθέσεως τοῦ ἁρμοδίου εἰσηγητοῦ.

§256Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν θέλω νὰ ἴδω.

§257Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ παράλειψις τῆς διοικήσεως δὲν χρονολογεῖται, κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν, ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἐπιπροσθέτου ἀποφάσεως, ἀλλὰ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπὸ τῆς διαπιστώσεως τῆς πλαστότητος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης παρέλειψε νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον συνάδελφόν του τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐτύγχανε τῆς δεούσης κυρώσεως ἡ πρᾶξις τοῦ συντάκτου τοῦ πλαστοῦ δελτίου πληροφοριῶν, διότι δὲν εἶναι τῆς εἰδικῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἡ λῆψις τῶν τοιούτων μέτρων.

§258Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἴπατε ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον συνάδελφόν του. Ἀπὸ ποῖον;

§259Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§260Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὥστε δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὔτε ἔγινε εἰς τὸν τομέα τοῦ Ὑπουργείου του ἡ πρᾶξις αὐτή, ἀλλὰ εἰς ἄλλον τομέα.

§261Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐνόμιζον ὅτι ὑπεραμύνεσθε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐγνώριζον ὅτι ὑπεραμύνεσθε μόνον τοῦ Ὑπουργείου σας.

§262Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν ὑπεραμύνομαι οὐδενός, ἁπλῶς ζητῶ πληροφορίας διὰ νὰ ἀντιληφθῶ τί λέγετε.

§263Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἁρμόδιος εἶναι, διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν κυρώσεων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἔχῃ περισσοτέρας ἀπὸ ἐμὲ πληροφορίας, ἂς μοῦ ἀπευθύνῃ ἐρώτημα. Ἐγὼ θὰ ἀπαντήσω, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχω τὴν πρωτοβουλίαν νὰ παρουσιάσω δημοσίᾳ τὰς πληροφορίας.

§264Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Θὰ ἠθέλαμεν νὰ μᾶς ἐνημερώσητε.

§265Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ παροχὴ τοιούτων πληροφοριῶν εἶναι περίπτωσις, ἡ ὁποία ὑπερβαίνει τὸ ἐπιτρεπόμενον. Ἐὰν νομίζῃ ὅτι δὲν εἶναι, θὰ ἀπαντήσω.

§266Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ποῖος ἦτο ὁ ὑπεύθυνος;

§267Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶπον ὅτι ἦτο ὁ συντάξας τὸ δελτίον.

§268Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Καὶ εἴπατε ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§269Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι τὸ μόνον θέμα εἰς τὸ ὁποῖον ἡ διοίκησις κακῶς ἐνεργεῖ. Ἐψηφίσθη πρὸ ἐτῶν ὁ Ὑπαλληλικὸς Κῶδιξ καὶ ἐτέθησαν ὡρισμέναι ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι ὑποτίθεται ὅτι ἐφαρμοζόμεναι ἐπὶ μακρὸν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγάγουν εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ποιοῦ καὶ τοῦ ἐπιπέδου τῆς διοικήσεως ἐν γένει. Δυστυχῶς, ὁ Ὑπαλληλικὸς Κῶδιξ παραβιάζεται καὶ παραβιάζεται διὰ νόμου.

§270Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν παρεβιάσθησαν αἱ ἀρχαὶ τοῦ Κώδικος.

§271Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν ἐπακολουθεῖ ἀκύρωσις τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν παρέκκλισιν ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ Κώδικος. Ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπανέρχεται διὰ διαφόρων μερικῶν νομοθετημάτων, εἰς τὸ πολυθρύλητον καθεστὼς πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Κώδικος.

§272Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ὑπάγεται τὸ θέμα. Παρὰ ταῦτα ἀπὸ μίαν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔγινε μίαν ἑσπέραν ἐνταῦθα ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς ὑπαλληλικοῦ νομοσχεδίου, ἀπεδείχθη καὶ ἔγινε κοινῶς ἀποδεκτόν, κυρίως ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουδούρη, ὅτι καὶ ἡ σύνταξίς του ὑπῆρξε ἐκτρωματικὴ καὶ κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του προσέκοψε εἰς πολλὰ θέματα. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου κατέστη ἀναγκαία ἡ προσαρμογὴ τοῦ Κώδικος διὰ νὰ καταστῇ ἐφαρμόσιμος. Διότι θεωρεῖται ὡς ἀνεφάρμοστος. Εἰδικῶς αἱ διατάξεις τῶν προαγωγῶν καὶ μεταθέσεων ἔχουν ἀνασταλῆ καὶ δὲν μένουν παρὰ αἱ κατευθυντήριοι γραμμαί. Δι’ αὐτὸ ἀναθέσαμεν εἰς τὸν ΑΣΔΥ νὰ διαγράψῃ τὰς διατάξεις ἐκείνας ποὺ πρέπει νὰ μεταβληθοῦν, ὥστε νὰ γίνῃ ἐφαρμόσιμος καὶ νὰ μὴ ὑπάρχουν περαιτέρω παρεκκλίσεις.

§273Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα ἀντιμετωπίσθη, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὴν ἄποψιν ὅτι εἶναι πράγματι ἐπιβεβλημέναι αἱ παρεκκλίσεις ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ Κώδικος. Πιστεύω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἐσφαλμένον. Εἰδικώτερον δὲ παρεβιάσθησαν ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται τιθέμεναι διὰ τοῦ Κώδικος, ἀλλὰ καὶ ἀρχαὶ τινές, ἀπορρέουσαι ἐκ τοῦ Συντάγματος. Λόγου χάριν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 2500 τὸ Κράτος προέβη εἰς ἀπολύσεις καὶ ἔχει κριθῆ ἀπὸ τὰ δικαστήρια, ὅτι ἡ ἀπόλυσις ὑπαλλήλων λόγῳ καταργήσεως θέσεως δημιουργεῖ τὴν ὑποχρέωσιν διὰ τὴν Πολιτείαν νὰ ἐπαναδιορίσῃ τὸν ὑπάλληλον εἰς περίπτωσιν ἐπανασυστάσεως τῆς θέσεως.

§274Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς εὐλόγου χρόνου.

§275Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ νόμος 2500, πρῶτον ὁρίζει κατὰ τρόπον αὐθαίρετον τὸν εὔλογον χρόνον. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον ἡ Κυβέρνησις ἔχει προβῆ εἰς ὡρισμένας, ὅσον ἀφορᾶ τὸν νόμον 2500 δηλώσεις, δηλώσεις αἱ ὁποῖαι τὴν ἀποχωρίζουν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν. Προέβη εἰς ἐφαρμογὴν διατάξεων, τὰς ὁποίας ψηφίζει, ὅπως π. χ. τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τὸ Γενικὸν Χημεῖον τοῦ Κράτους, διὰ τῶν ὁποίων ἀναμφιβόλως παραβιάζονται αἱ ὑποχρεώσεις ἐκ τοῦ Κώδικος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος.

§276Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ διαφωνία μας εἶναι, ὅτι σεῖς νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει παραβίασις, ὅταν ἡ νομοθετικὴ λειτουργία ἔρχεται καὶ τροποποιεῖ τὸν Κώδικα. Ὁ Κῶδιξ οὔτε Συνταγματικῶς κατωχυρωμένος εἶναι, οὔτε ἀπολάβει ηὐξημένης τυπικῆς ἰσχύος, ὥστε νὰ μὴ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ τὸν μετατρέπῃ. Συνεπῶς, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ τὸν μετατρέπῃ. Ἐὰν καλῶς, ἢ κακῶς ἔπραξε εἶναι ζήτημα πολιτικῆς εὐθύνης. Ἡ Κυβέρνησις ἀνέστειλε τὸν νόμον 2.500.

§277Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἀφοῦ ἔδιωξε ὅλον τὸν κόσμον, τότε τὸν ἀνέστειλε.

§278Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ἓν ἔτος πρὶν προβῇ εἰς ἐκλογάς, ἀνέστειλε τὸν νόμον 2500. Ἠμπορεῖτε νὰ τὴν κατηγορήσητε διότι τὸν ἐψήφισε ἡ προηγουμένη Βουλὴ καὶ ἐκείνη τὸν ἀνέστειλε. Εἶναι σοβαρὸς τρόπος συζητήσεως.

§279Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν σᾶς κατηγόρησα ὅτι ἀνεστείλατε τὴν ἐφαρμογήν. Νομίζω ὅτι ὑπῆρξα πολὺ προσεκτικὸς καὶ συγκρατημένος. Σᾶς κατηγόρησα ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις καθ’ ἃς δημιουργοῦνται αἱ θέσεις διὰ διαφόρων τεχνασμάτων, διατυπώσεων, καὶ συγκεκριμένως περὶ τοῦ Γενικοῦ Χημείου τοῦ Κράτους, ἐπιδιώκεται ἡ μὴ τήρησις τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ἐπαναδιορισμόν. Ὄχι τῆς ὑποχρεώσεως, ὡς διαγράφεται ἀπὸ τὸν νόμον 2500, ἀλλὰ συνταγματικῆς τοιαύτης. Ταῦτα, ὅσον ἀφορᾶ τὸ θέμα αὐτό, τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾶ τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν. Κύριοι βουλευταί, ἡ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις ἔχει πράγματι περιέλθει εἰς κατάστασιν ἀδυναμίας ἐκπληρώσεως τοῦ προορισμοῦ της. Εἶναι ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ὅλους, νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ὀφείλομεν ἐγκαίρως νὰ ἀντιληφθῶμεν προτοῦ περιπέσουν οἱ Ὀργανισμοὶ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως εἰς μίαν πλήρη κατάρρευσιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθοῦν. Ἐὰν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὁποῖα προσφάτως ἐξηγγέλθησαν, εἶναι τὰ μέτρα ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα νομίζει ὅτι δύναται πράγματι νὰ παράσχῃ ἐπαρκῆ ἐνίσχυσιν εἰς τοὺς Ὀργανισμοὺς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ἡ Κυβέρνησις πλανᾶται. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἔχω εἰδικῶς ὑπ’ ὄψιν τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων, ὁ κυριώτερος Δῆμος, ἀδυνατεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας. Ὁ Δῆμος τῆς Πρωτευούσης τῆς Χώρας, δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ περίπου οὐδὲν ποσὸν διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων ἢ καὶ διὰ τὴν συντήρησιν ἀκόμη, πλὴν ἐλαχίστων καὶ ἐντελῶς ἀσημάντων κονδυλίων καὶ τοῦτο ἐπὶ δημιουργίᾳ τοῦ κινδύνου τῆς ἀδυναμίας τῆς ἐκπληρώσεως, ὡς εἶναι ἡ ἐκπλήρωσις ὑποχρεώσεως πρὸς καταβολὴν μισθῶν εἰς τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους. Πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς τοιαύτης καταστάσεως εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθοῦν μέτρα ἀποφασιστικά. Καὶ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν, διότι διὰ τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων, ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν ἔχει ἀντιληφθῆ τὸ μέγεθος τῶν ἀναγκῶν.

§280Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς αὐτό;

§281Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν.

§282Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἐπὶ 190 Δήμων, διεπιστώθη ὅτι οἱ 80 ἔχουν πλήρη ἐπάρκειαν, τόσον εἰς τὸν τακτικὸν προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει τὰ ἔσοδα καὶ τὰς δαπάνας λειτουργίας τῆς διοικήσεως, ὅσον καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων. Εἰς 110 Δήμους ἐμφανίζεται ἔλλειμμα ἰσοζυγίου εἰς τὸν τακτικὸν προϋπολογισμὸν καὶ πλεόνασμα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων καὶ μόνον εἰς 19 μικρούς, ἀσημάντους Δήμους, ἐμφανίζεται ἔλλειμμα εἰς ἀμφότερα τὰ σκέλη. Ὁ νόμος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων προβλέπει πόρους οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὴν γενικὴν διάθεσιν τῶν Δήμων, καὶ πόρους δι’ ὡρισμένα ἔργα. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς διαπιστώσεως ἀποδεικνύεται ὅτι καλῶς διοικούμενοι οἱ Δῆμοι, ἔχουν εὐχέρειαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἔχει θέσει πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν τακτικῶν των ἀναγκῶν, νὰ ἐπαρκέσουν. Τοῦτο μαρτυροῦν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν 80 Δήμων. Εἰς τοὺς ὑπολοίπους 110 παρουσιάζεται ἔλλειμμα εἰς τὸν τακτικὸν των προϋπολογισμόν, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ἐπιδιώκεται, συνήθως ἡ εἴσπραξις τῶν ἐσόδων, καὶ ἑπομένως μοιραίως δημιουργεῖται ἔλλειμμα. Διὰ τῆς Ἑνώσεως δὲ τῶν Δήμων, ἐμφανίζονται ὅλοι οἱ Δῆμοι ἀπὸ κοινοῦ γυρεύοντες ἐνίσχυσιν ἐν ὀνόματι τῆς συλλογικότητος. Σᾶς ἀναφέρω τὸν Δῆμον Νικαίας, ὁ ὁποῖος μὲ 70.000 κατοίκους, ἔχει ἔσοδα 4.000.000, ἐνῷ ὁ Δῆμος Κερατσινίου μὲ 20.000 κατοίκους ἔχει ἔσοδα 6.000.000. Αὐτὸ μαρτυρεῖ ὅτι δὲν εἰσπράττονται.

§283Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Εἶναι τὰ ἐργοστάσια ἐκεῖ.

§284Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς ἀναφέρω ἄλλον Δῆμον, τὸν Δῆμον Καλλιθέας, ὁ ὁποῖος ἔχει 21.000 κατοίκους, καὶ ἔχει μεγαλύτερα ἔσοδα. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι οἱ Δήμαρχοι δὲν θέλουν νὰ γίνωνται ἐνοχλητικοὶ εἰς τοὺς δημότας καὶ δημιουργεῖται τὸ ἔλλειμμα. Εἰδικῶς δὲ διὰ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, παρουσιάζει εἰς τὸν τακτικόν του προϋπολογισμὸν ἔλλειμμα 12.000.000, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων ἔσοδα 35.000.000. Πλὴν τούτου, ἔργα ἐπενδύσεων εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων γίνονται, διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Δημοσίων Ἔργων, τεράστια ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δήμου. Τί ἀπεφάσισε, λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις; Οἱ Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πλεονάσματα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων, νὰ δύνανται νὰ μεταφέρουν τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις, διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων τῶν τακτικῶν προϋπολογισμῶν αὐτῶν. Πέραν τούτων, πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν μεγάλων Δήμων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, θὰ χορηγηθοῦν ἰδιαίτεροι πόροι. Εἰς ἃς περιπτώσεις οἱ Δῆμοι ἔχουν ἀνάγκην πόρων διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων, μετ’ ἔλεγχον τῶν προϋπολογισμῶν των, θὰ χορηγοῦνται δάνεια. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ κ. κ. Δήμαρχοι νὰ συλλαμβάνουν φιλόδοξα σχέδια, δυσανάλογα μὲ τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας τῶν Δήμων, οὔτε εἶναι δυνατὸν ταῦτα νὰ βαρύνουν τὸν προϋπολογισμὸν ἑνὸς ἔτους. Ἑπομένως, διὰ τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων, δίδεται μία ἐνίσχυσις διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν Δήμων.

§285Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὑπογραμμίσω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν ἐπαρκεῖς αἱ ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δι’ ἐμὲ ἡ κατάστασις τῶν Δήμων εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον ὑποπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅλων ἡμῶν, καί, νομίζω, ὅτι, δίδων τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσε, καὶ ἰσχυριζόμενος ὅτι ὑφίσταται ἐπάρκεια, δίδει εἰς τοὺς δημότας ἑκάστου Δήμου τὸ μέτρον τῆς ἀντιλήψεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ὀφείλουν νὰ ἀναλάβουν οἱ Δῆμοι. Τὸ θέμα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι μέγα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν Δήμων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν περίσσευμα ἑνὸς ἢ δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς τὸν Α ἢ τὸν Β προϋπολογισμόν, νὰ ὑπάρξῃ ὁ παραμερισμὸς τοῦ τεραστίου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει δημιουργηθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν βαθμιαίαν ἀπονέκρωσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἀντὶ νὰ σᾶς δώσουν αἱ ὑπηρεσίαι σας, κύριε Ὑπουργέ, αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, θὰ ἦτο σκοπιμώτερον νὰ σᾶς δώσουν τὴν συσχέτισιν τοῦ ὕψους τῶν πόρων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως παρ’ ἡμῖν καὶ εἰς ἄλλας χώρας, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι δὲν ὑφίσταται οὐδεμία χώρα τοῦ κόσμου, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἀντίληψις περὶ τοῦ μεγέθους τῆς ἀποστολῆς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως νὰ εἶναι τόσον μικρά, ὅσον εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ ἐπιχειρήματα, ὁσονδήποτε εὐλογοφανῆ ἐκ πρώτης ὄψεως, νὰ παραμερισθῇ αὐτὸ τὸ μεγάλο καὶ ὀγκῶδες γεγονός. Ἀλλά, διὰ νὰ ἐγκαταλείψω τὴν ἁρμοδιότητά σας, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖ τὸ Ὑπουργεῖον σας, κύριε Ράλλη, προκειμένου περὶ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω — δὲν εἶναι δ’ αὐτὸ ἐπίκρισις, ἀλλ’ ἁπλῆ ἐρώτησις: Ποία εἶναι ἡ διευθέτησις τοῦ θέματος τῆς ἁρμοδιότητος μεταξὺ Ὑπουργείου σας καὶ Δήμου Ἀθηναίων ὡς πρὸς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα — καὶ εἰδικῶς ὡς πρὸς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα, εἰς τὴν πλατεῖαν Συντάγματος. Διότι ἐδῶ ἔχει γεννηθῆ ἡ ἐντύπωσις ὅτι παραμερίζεται ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Δήμου διὰ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων ἄνευ προηγουμένης συμφωνίας τοῦ Δήμου, μὲ τὸ ἁρμόδιον ὑφ’ ὑμᾶς Ὑπουργεῖον.

§286Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργ. καὶ Συγκ.). Ἡ ἁρμοδιότης εἶναι καθωρισμένη ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων. Διὰ τὸ Σύνταγμα δὲν εἶναι ἁρμόδιον τὸ Τ.Μ.Ο., ἀλλ’ ὑπάρχει συμφωνία τοῦ κ. Δημάρχου. Δηλαδή, ἐγένετο μία σύσκεψις, διὰ τὴν ἀποσυμφόρησιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἂν ἔπρεπε νὰ κατασκευασθοῦν ὑπόγεια ἔργα εἰς τὴν Πλατεῖαν Κλαυθμῶνος καὶ Συντάγματος. Ἔγινε μία συζήτησις μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν παρίστατο καὶ ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ ἐγώ, τοῦ ἐδείξαμεν τὰ σχέδια καὶ συνεφωνήσαμεν, ἠθέλησε μόνον νὰ πάρῃ τὴν συγκατάθεσιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ὅταν δὲν ἐπῆρε τὴν συγκατάθεσιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου — δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους — διεφώνησε καὶ ὁ Δήμαρχος ἐκ τῶν ὑστέρων. Δι’ αὐτό, ὅμως, δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος ἐγώ. Ἔχω τὴν συμφωνίαν του καὶ διὰ τὸ Ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἐνδιεφέρετο νὰ μισθώσῃ τὸ ὑπόγειον γκαράζ.

§287Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι καθ’ ὅσον σᾶς ἀφορᾶ προσωπικῶς ἡ ἐξήγησις εἶναι πράγματι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐπαρκής. Ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Δήμαρχος Ἀθηνῶν νὰ δηλώσῃ ὅτι συναινεῖ εἰς μίαν περίπτωσιν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶχεν τὴν προηγουμένην ἔγκρισιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ πῶς τὸ ἁρμόδιον Ταμεῖον δὲν μεριμνᾷ διὰ τὴν ἐγκυρότητα τῆς συναινέσεως. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἐρώτησις τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπηύθυνα δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν ἐλέγχου, ἀλλὰ εἶχε τὴν ἔννοιαν ἐρωτήματος. Καὶ πράγματι, παρέχεται μία πληροφορία, ἡ ὁποία εἶναι οὐσιώδης δι’ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κ. Θηβαίου. Θὰ εἶναι τὸ τελευταῖον θέμα τῆς ἰδικῆς σας ἁρμοδιότητος καὶ θὰ ἔλθῃ πλησιέστερα πρὸς τὰ γνώριμα Συνταγματικὰ πεδία. Τὰ γνώριμα καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς ἐμὲ ἀπὸ τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ Σύνταγμα ἐπιτάσσει τὴν ὀργάνωσιν τακτικῶν Διοικητικῶν Δικαστηρίων. Εἶναι μία ἀπὸ τὰς νέας καὶ σπουδαιοτέρας διατάξεις τοῦ νέου Συντάγματος. Πληροφοροῦμαι ὅτι εἶχεν ἀρχίσει μία προεργασία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν τακτικῶν Διοικητικῶν Δικαστηρίων. Ταὐτοχρόνως πληροφοροῦμαι ὅτι συνιστᾶται ἐργασία πρὸς σύστασιν δικαστηρίων φορολογικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ἢ ἂν θέλετε ἔχω τὴν ὑποψίαν ὅτι μεταξὺ τῶν δύο ὑπηρεσιῶν, τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει δημιουργηθῆ μία ἀντιζηλία ὡς πρὸς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ποῖος θὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν τῶν δικαστηρίων, φορολογικῶν, κατὰ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, τακτικῶν διοικητικῶν δικαστηρίων, ἔχοντα ἁρμοδιότητα καὶ ἐπὶ τῶν φορολογικῶν ὑποθέσεων κατὰ τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ θέμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλυθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεθόδου τῆς ἐπεκτάσεως τῆς μιᾶς ὑπηρεσίας ἐναντίον τῆς ἄλλης. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ πραγματικὸς συντονισμὸς μεταξὺ τῶν δύο Ὑπουργείων καὶ ἡ σχετικὴ εὐθύνη βαρύνει ὑμᾶς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρυθοῦν τακτικὰ φορολογικὰ δικαστήρια ὄχι ἐκ λόγων Συνταγματικοῦ τινος κωλύματος, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ θέμα ἀπὸ καθαρῶς Συνταγματικῆς πλευρᾶς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένον, τὴν ὥραν ποὺ τὸ Σύνταγμα ἐπιβάλλει τὴν σύστασιν τακτικῶν διοικητικῶν δικαστηρίων, σεῖς νὰ προβαίνητε εἰς τὴν σύστασιν τακτικῶν φορολογικῶν δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα ἢ θὰ καταργηθοῦν ἅμα ὡς πραγματοποιηθῇ ἡ Συνταγματικὴ ἐπιταγὴ περὶ συστάσεως τακτικῶν διοικητικῶν δικαστηρίων, ἢ θὰ χρησιμεύσουν, ὡς δὲν συγχωρεῖται, ὡς πυρὴν διὰ τὴν σύστασιν τῶν τακτικῶν διοικητικῶν δικαστηρίων. Πρέπει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ σύλληψις καὶ ἡ σύνθεσις νὰ μὴ ἔχῃ προσαρμοσθῆ πρὸς ἕνα εἰδικῶς θέμα, τὸ θέμα τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης. Ἡ ἀνησυχία τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ὑπηρεσία σας ὅτι ἂν γίνουν τακτικὰ διοικητικὰ δικαστήρια, θὰ ἀνατραποῦν, δὲν εἶναι ἀνησυχία ἡ ὁποία εἶναι συγχωρημένη. Τὸ πρᾶγμα ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως ἔχει κυρίως τὴν ἑξῆς μορφήν: Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα ἐπὶ ἓν καὶ πλέον ἔτος νὰ ἐπιλύσῃ τὸ θέμα τοῦτο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ συμμόρφωσιν πρὸς συνταγματικὴν ἐπιταγήν. Καὶ ὑπάρχει ἀναμφιβόλως ὑποβόσκουσα διαφωνία ἡ ὁποία εἶναι ὀρθὸν νὰ παραμερισθῇ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ θὰ ἦτο χρήσιμον νὰ τύχῃ ἀπαντήσεως τὴν στιγμὴν αὐτήν. Νομίζω, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ ἥρμοζε ἡ σπουδαιότης τοῦ θέματος τὴν ὁποίαν σεῖς ἀντιλαμβάνεσθε περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλον, νὰ σᾶς ὑποχρεώσῃ μὲν εἰς ἀπάντησιν διαρκούσης τῆς παρούσης συζητήσεως, ἀλλὰ ὄχι κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμήν. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἂν ἡ ἰδική μου γνώμη χαθῇ εἰς τὰς πρωϊνὰς αὐτὰς ὥρας, ἀλλὰ εἶναι χρήσιμον, κύριε Ὑπουργέ, ἡ ἰδική σας γνώμη νὰ ἀκουσθῇ καὶ νὰ ἀκουσθῇ εἰς χρόνον καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ ὅπου εἶναι χρήσιμον νὰ φθάσῃ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐμφανίζεται καὶ ἄλλο θέμα, ὅπου ἐμφανίζεται ἡ λειτουργία τῆς Διοικήσεως ἐλλιπής. Εἶναι τὸ θέμα τῆς Παιδείας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἀπὸ μακροῦ χρόνου παραμένει ἀκέφαλον. Καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πιστεύῃ πράγματι ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐπὶ μακρὸν χρόνον νὰ φέρῃ τὸ βάρος καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Νομίζω ὅτι ἂν τοῦτο πιστεύῃ, ἡ αὐτοπεποίθησίς του εἶναι κάπως ὑπέρμετρος. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὑπάρχει μία σειρὰ ὁλόκληρος προβλημάτων τὰ ὁποῖα παραμένουν ἄλυτα. Ἐξ ὅλων τῶν προβλημάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ ὕπαρξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἔχῃ ἐπιλύσει, θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο μόνον. Τὸ ἓν εἶναι τὸ θέμα τῶν σπουδαστῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὑπάρχουν χιλιάδες Ἑλληνοπαίδων οἱ ὁποῖοι μὴ δυνάμενοι, εἴτε λόγῳ ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς προπαρασκευῆς νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, μεταβαίνουν πρὸς σπουδὰς ἀνωτέρας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ ὀλίγοι, δυστυχῶς, διακρίνονται, πολλοὶ ὑστεροῦν. Καὶ ὅσοι μὲν διακρίνονται παραμένουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅσοι ὑστεροῦν ἐπιστρέφουν. Καὶ μὲ τὴν μέθοδον αὐτήν, ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσαγομένων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον σπουδαστῶν, δὲν πραγματοποιεῖται, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς μὴ δημιουργίας ὑπεραρίθμων ἐπιστημόνων μὴ ἐχόντων δυνατότητα ἀπασχολήσεως ἐν τῇ χώρᾳ. Δημιουργεῖται οὕτω αὐτὸς ὁ ἐπιστημονικὸς πληθωρισμὸς παρὰ τοὺς περιορισμούς. Ταὐτοχρόνως οἱ καλοὶ ἐκ τῶν σπουδαστῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ παραμένουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔχομεν ἐπισημάνει ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον τὸ θέμα καὶ δὶς ἀπησχολήσαμεν εἰδικώτερον τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν; Καταναλίσκεται ποσὸν συναλλάγματος μέγα διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, δημιουργεῖται κίνδυνος διὰ τὴν στάθμην τὴν ἐπιστημονικὴν τῆς χώρας καὶ συγχρόνως χάνομεν ἕνα ἀριθμὸν καλῶν ἐπιστημόνων. Νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἔχει ὑποτιμήσει τὴν σπουδαιότητα τοῦ θέματος. Ἔχομεν καταληφθῆ ὅλοι ἀπὸ τὸ πάθος τῆς προτάξεως τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων, ἀπὸ τὸ πάθος τῆς προτάξεως τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα προσλαμβάνουν ἕνα χαρακτῆρα σαφῶς κομματικὸν καὶ δὲν ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι πρέπει νὰ προσδώσωμεν τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς παρόμοια θέματα. Εἰς τὰ θέματα αὐτὰ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρχῃ παρουσία Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ δὲν ὑφίσταται τοιαύτη παρουσία. Μᾶς ἐδόθησαν ἀριθμοί, μᾶς ἐδόθησαν ὑποσχέσεις, ὅτι τὸ θέμα θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν μέλλουσαν νὰ συσταθῇ Ἐπιτροπὴν Παιδείας. Ἀλλὰ οὔτε μέτρα ἐλήφθησαν ὡς πρὸς τὸ συγκεκριμένον θέμα, οὔτε ἡ ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς τῆς Παιδείας, πρότασις τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει ὁ κ. συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐτηρήθη. Καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι βαρεῖα καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως.

§288Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐδῶ θὰ σᾶς δώσω μίαν ἀπάντησιν. Τὸ θέμα μᾶς ἀπησχόλησεν ἀπὸ ἀπόψεως Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ συναλλάγματος. Πράγματι εἶναι μέγιστος ὁ ἀριθμός. 4.679 σπουδαστῶν εἶναι κατανεμημένοι εἰς τὰ διάφορα Πανεπιστήμια τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἔναντι 5.500 τῶν Ἑλληνικῶν Πανεπιστημίων. Καὶ τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο εὐχάριστον, ἂν αὐτοὶ ἐσπούδαζον πράγματι, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἔχουν πολλὰ ἔτη καὶ ἐκεῖ ἀναλίσκουν πολύτιμον συνάλλαγμα. Καὶ τὸ θέμα τὸ ἔφερον διότι εἶναι πράγματι ἐπεῖγον καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα. Ἑπομένως, τὸ θέμα εἶναι ἐκ τῶν ὑπὸ ἀπασχόλησιν.

§289Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντησις, εἶναι ἀπάντησις, ἡ ὁποία ἐπιλύει τὸ θέμα. Τὸ θέμα εἶναι πρὸ παντὸς θέμα παιδείας, δὲν εἶναι μόνον θέμα συναλλαγματικόν. Εἶναι δευτερεῦον καὶ παρεπόμενον τὸ συναλλαγματικὸν θέμα. Χαίρομαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς του τὸ ἐξήτασε καὶ λυποῦμαι διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν τὸ ἐξήτασεν. Εἶναι καὶ αὐτὸ μία ὄψις τοῦ τρόπου τῆς λειτουργίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπου ὁ μὴ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐξετάζει ὡρισμένα θέματα τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, μὴ ἐξετάζοντος τὰ θέματα ταῦτα. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο θέμα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, εἶναι τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχῃ πληροφορίαν πάλιν μὴ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων. Πρόκειται περὶ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ ἀριθμοῦ, τῶν Ἑλλήνων τεχνικῶν. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου θέτομεν διαρκῶς τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ποίαν μέριμναν θὰ λάβῃ ὥστε τὸ Πολυτεχνεῖον νὰ παρέχῃ εἰς τὴν χώραν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν τεχνικῶν, διότι ἤδη ἔχει περιέλθει εἰς τοιαύτην ἀνισότητα ὁ ἀριθμὸς τῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται εἰς τὴν χώραν μὲ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας αὕτη ἔχει, ὥστε τὸ Κράτος, παρὰ τὰς αὐξήσεις τὰς ὁποίας παρέχει εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν τεχνικῶν, δὲν κατορθώνει νὰ ἰσοφαρίσῃ τὴν παρουσίαν τεχνικῶν πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου φέρει εὐθύνην τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Εἶναι καὶ αὐτὸ τὸ θέμα τοῦ ὁποίου ἡ σπουδαιότης μᾶς διαφεύγει. Εἶναι θέμα οὐσιῶδες. Εἶναι θέμα ἀποφασιστικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐπεστήσαμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζω νὰ ἔχῃ ληφθῆ κανένα μέτρον.

§290Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἱδρύθη τὸ Πολυτεχνεῖον Θεσσαλονίκης, διεθέσαμεν 10 ἑκατομμύρια δι’ αὐτὸ καὶ μελετᾶται ἡ ἵδρυσις δευτερευουσῶν σχολῶν. Βεβαίως εἶναι πρόβλημα μακρᾶς πνοῆς, διότι θέλει σπουδὰς καὶ ἐργαστήρια. Ηὐξήθη δὲ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαγομένων εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον.

§291Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὀφείλετε νὰ καταπολεμήσητε τὴν νοοτροπίαν τοῦ Πολυτεχνείου, τὸ ὁποῖον ἐνόμιζεν ὅτι διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσερχομένων, διασφαλίζεται βιοτικὸν ἐπίπεδον ἀνώτερον εἰς τοὺς τεχνικούς. Ἐκεῖ εἶναι ἡ πηγὴ τοῦ κακοῦ καὶ μὲ τὸ δεύτερον Πολυτεχνεῖον δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀντιμετωπίσητε τίποτε ἐὰν δὲν θέσητε τέρμα εἰς τὴν δυνατότητα νὰ ἐπεμβαίνῃ ἡ διοίκησις τοῦ Πολυτεχνείου εἰς ἓν θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι θέμα τῆς ἁρμοδιότητος ἑκάστης Κυβερνήσεως. Κύριοι, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν. Ὑποθέτω ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἀνεπαύθη. Πρόκειται περὶ τοῦ θέματος τῆς ἑτεροδικίας. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἀνέμενεν ἡ Βουλή, ὅτι ἡ συμφωνία, ἡ ὁποία ὑπεγράφη διὰ τὴν ἑτεροδικίαν, θὰ προσκομισθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἦτο θέμα πράγματι πληρότητος τῆς λειτουργίας τῆς Πολιτείας ἡ ἐμφάνισις τῆς συμφωνίας αὐτῆς ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἦτο καθῆκον τοῦ Σώματος νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῆς τοιαύτης συμφωνίας. Κύριοι βουλευταί, ἡ συμφωνία αὐτή, ἡ ὁποία ἐξηγγέλθη ὡς ἐν τῇ οὐσίᾳ ὑφισταμένη ἀπὸ μακροῦ χρόνου, εἶναι μία συμφωνία ἡ ὁποία ποσῶς δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἱκανοποιεῖ τὰς ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας σύσσωμος ἡ κοινὴ γνώμη εἶχε διατυπώσει. Εἰς τὸ θέμα τῆς ἑτεροδικίας ἐὰν ὑπῆρξε μία διαφωνία μεταξὺ Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, νομίζω ὅτι ἐνεφανίσθη ἐκ τῶν ὑστέρων, διότι ἠθέλησεν ἡ Συμπολίτευσις νὰ καλύψῃ τὴν συμφωνίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψε ἡ Κυβέρνησις. Ἀρχικῶς τὸ αἴτημα, νομίζω, ὅτι ἦτο αἴτημα κοινὸν ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ συνεφωνήθησαν πράγματα τὰ ὁποῖα διετυμπανίσθησαν ὡς θριαμβολογία. Νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ μίαν κακὴν μέθοδον τῆς Κυβερνήσεως ἡ τοιαύτη ἐμφάνισις πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν συνιστοῦν ἐπιτυχίας, ὡς ἐπιτυχίας. Ἐν πρώτοις εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτὴν ὁρίζεται ὅτι: «Ἑλληνικαὶ Ἀρχαὶ ἀναγνωρίζουσαι ὅτι ἀποτελεῖ πρωταρχικὴν εὐθύνην τῶν Ἀρχῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἡ διατήρησις τῆς τάξεως καὶ πειθαρχίας εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ προσωπικὸν τὸ ὑπαγόμενον εἰς τὴν στρατιωτικὴν νομοθεσίαν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, θὰ παραιτοῦνται τῇ αἰτήσει τῶν Ἀρχῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τοῦ κατὰ προτεραιότητα δικαιώματός των ὅπως ἀσκοῦσι δικαιοδοσίαν κατὰ τὸ ἄρθρον 7 παράγραφος 3γ τῆς ὡς ἄνω συμβάσεως ἐκτὸς ἐὰν αὗται ἀποφασίζουν ὅτι λόγῳ ἰδιαιτέρας σημασίας ἡ δικαιοδοσία θέλει ἀσκηθῇ ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν Ἀρχῶν». Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν συμφωνίαν τοῦ ΝΑΤΟ ἡ γενικὴ ἀρχὴ εἶναι πράγματι ὅτι ἁρμοδιότητα ἔχουν αἱ Ἑλληνικαὶ Ἀρχαὶ καὶ ἀποφασίζουν κατ’ ἐξαίρεσιν τὴν παραχώρησιν ἁρμοδιότητος εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν μὲ μίαν φραστικὴν διατύπωσιν, τῆς ὁποίας προφανὴς σκοπὸς ὑπῆρξεν ἡ ἀπόκρυψις τοῦ ποῖος εἶναι ὁ γενικὸς κανὼν καὶ ποία εἶναι ἡ ἐξαίρεσις, ὁρίζεται ὅτι: «Θὰ παρέχουν κατὰ κανόνα τῇ αἰτήσει τῶν Ἀρχῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τὴν προτεραιότητα τοῦ δικαιώματος ὅπως ἀσκοῦν δικαιοδοσίαν, ἀλλὰ κατ’ ἐξαίρεσιν καὶ ὅταν θὰ πρόκειται περὶ ὑποθέσεως ὅλως ἰδιαιτέρας σημασίας θὰ δικαιοῦνται νὰ τὴν ἀρνηθοῦν». Ἐδῶ εἶναι μία διάταξις ἡ ὁποία εἶναι καταφανῶς διάφορος τῆς διατάξεως τῆς συμφωνίας τοῦ ΝΑΤΟ καὶ νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἀπαράδεκτον ἄνισον μεταχείρισιν τῆς Ἑλλάδος. Ἐπίσης οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια διὰ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῆς συνεννοήσεως αὐτῆς καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνων τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται ἐν Ἑλλάδι διὰ λόγους ἐκτελέσεως ὑπηρεσίας. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπαριθμήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μελέτης τοῦ σχετικοῦ φακέλλου τοῦ Ὑπουργείου του ποίας συνεννοήσεις ἔχουν κάμει αἱ ἄλλαι χῶραι καὶ ποίας διασφαλίσεις συγκριτικῶς πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἔχουν κάμει, ὅπως ἡ Τουρκία, ἡ Λιβύη καὶ ἡ Ὁλλανδία. Ἀνέφερα τὴν μὲν Τουρκίαν καὶ τὴν Λιβύην διότι ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν θὰ δεχθῇ ὅτι ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἔχουν καλυτέραν μεταχείρισιν οἱ Τοῦρκοι καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Λιβύης, τὴν Ὁλλανδίαν διότι ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Νομίζω, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἡ ὁποία ἐπίσης ἐνεφανίσθη ὡς ἐπιτυχία, ἐπιτυχία ἐπικυροῦσα τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὀλίγον μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς Πρωθυπουργίας, ὅτι: «Ἡ Ἑλλὰς κατώρθωσε νὰ τύχῃ πράγματι εἰδικῆς μεταχειρίσεως, ἀλλὰ εἰδικῆς μεταχειρίσεως εἰς βάρος της. Εἶμαι κάτοχος τῶν κειμένων τῶν διαφόρων συμφωνιῶν καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀκούσω τὴν ἀπάντησίν σας καὶ νὰ συζητήσω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων. Ἀλλὰ καὶ ἡ Τουρκία ἐπέτυχεν, ἀναμφιβόλως καὶ σαφῶς, καλυτέραν μεταχείρισιν καὶ ἡ Λιβύη, ἡ δὲ σύγκρισις μὲ τὴν Ὁλλανδίαν δὲν εἶναι ἐπιτυχής, διότι τὸ δοθὲν τμῆμα τοῦ κειμένου τῆς Ὁλλανδικῆς συμφωνίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται εἰς τὸν φάκελλον, δὲν εἶναι πλῆρες καὶ προφανῶς ἐὰν ἐπίστευσεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν ὅτι αὐτὸ ἦτο τὸ πλῆρες κείμενον τῆς Ὁλλανδικῆς συμφωνίας, ἐπίστευσεν εἰς μίαν ἀνακριβῆ πληροφορίαν. Ἔχω, δυστυχῶς, ὄχι ἐν τύπῳ ἀλλὰ ἐν φωτοτυπίᾳ, τὸ κείμενον τῆς Ὁλλανδικῆς συμφωνίας τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει πλῆρες εἰς τὸν φάκελλόν σας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν ἢ τουλάχιστον δὲν ὑπῆρχε ὅταν ἐγὼ ἔλαβον γνῶσιν τοῦ φακέλλου. Αὐτά, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτεροδικίαν.

§292Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δέχομαι ὅτι ὡς πρὸς τὴν ἑτεροδικίαν ὑπάρχει μία ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη καίτοι δὲν ἐκυρώθη εἰσέτι, διότι ἐδέχθη ἡ Ἀμερικανικὴ πλευρὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Δὲν κατετέθη ἡ σύμβασις εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν καὶ τοῦτο διότι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἀπουσιάζω συχνὰ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Θὰ φέρω τὴν σύμβασιν πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἢ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶμαι ἕτοιμος διὰ νὰ συζητήσω τὸ θέμα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ἕνα πρᾶγμα: Ὅτι πολλαὶ ἐκ τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν δεχθῆ τὴν γενικὴν σύμβασιν τοῦ ΝΑΤΟ, ἔχουν καὶ μυστικὰς συμβάσεις ἄκρως ἀπορρήτους. Ὅταν ἐγὼ ἤρχισα τὰς διαπραγματεύσεις εἶπον εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν πλευράν, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ οὐδεμίαν μυστικὴν συμφωνίαν. Καὶ ἡ ἰδική μας συμφωνία, ἔχει, τοὐλάχιστον αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα, ὅτι δὲν ἔχει οὐδὲν μυστικόν. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σύμβασις ἐνώπιον ὑμῶν πρὸς κύρωσιν, τότε θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ συζητήσω τὰ συγκεκριμένα σημεῖα τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε.

§293Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Φοβοῦμαι, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι μνημονεύοντες τὴν ὕπαρξιν μυστικῶν συμφωνιῶν ὑπεπέσατε εἰς σφάλμα. Ἐὰν ὑπάρχουν μυστικαὶ συμφωνίαι αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν διά τινας τῶν ὑπογραψάντων αὐτὰς Συνταγματικὴν παραβίασιν, νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ τὸ μνημονεύσητε.

§294Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἤμην ἐξουσιοδοτημένος νὰ τὸ ἀναφέρω, διότι δὲν παρεβιάσθησαν Συνταγματικαὶ διατάξεις, χωρὶς ὅμως νὰ δύναμαι νὰ μνημονεύσω καὶ ποῖαι εἶναι αἱ χῶραι αὐταί.

§295Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κρατῶ σημείωμα τῆς δηλώσεώς σας καὶ σᾶς ἐφιστῶ καὶ πάλιν τὴν προσοχήν. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ εἴχατε λάβει γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἀπεκάλυπτον κατὰ καιροὺς οἱ Ἕλληνες Πρεσβευταὶ τῆς Ἀγκύρας, ὡς πρὸς τὸ τὶ ἐπέτυχε τὸ Τουρκικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁπότε θὰ ἐβλέπατε ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς Τουρκικῆς συμφωνίας ὑπῆρξαν οὐσιώδη, διότι μία μόνον διάταξις περιέχει μίαν εἰδικὴν συμφωνίαν Τουρκίας καὶ Ἀμερικῆς, δυνάμει τῆς ὁποίας μόνον οἱ ἐκτελοῦντες ὑπηρεσίαν καὶ διαπεπιστευμένοι παρὰ τῇ Τουρκικῇ Κυβερνήσει, ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τῆς συμφωνίας τοῦ ΝΑΤΟ. Θὰ παρεκάλουν, κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν τοῦ Ν. Δ. εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ ἔχητε μαζί σας τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας τῆς Ἀγκύρας.

§296Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὅταν συζητηθῇ ἡ σύμβασις θὰ σᾶς δώσω τὰς σχετικὰς πληροφορίας. Περιορίζομαι τώρα νὰ εἴπω ὅτι ὅταν παραχωρῶμεν τὴν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῶν εἰδικῶν περιπτώσεων εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Δικαιοσύνην, κρατοῦμεν νὰ κρίνωμεν ἡμεῖς τὰς περιπτώσεις τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ κρίνωμεν.

§297Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πόσας ἐκρατήσατε;

§298Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Νομίζω τρεῖς περιπτώσεις.

§299Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, διατὶ ἐν προκειμένῳ εἰσάγεται ἡ διὰ λατινικῶν στοιχείων ἀρίθμησις τῶν ἄρθρων. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ μοναδικοῦ Ἑλληνικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος φέρει τοιαύτην ἀρίθμησιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν Ἑλληνομάθειαν τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μάθωμεν πολλὰ πράγματα. Θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως ταύτης, διὰ τῆς ὁποίας καταβάλλεται ἡ προσπάθεια ὅπως γίνῃ πιστευτὸν ὅτι κατὰ κανόνα ἡ Ἑλλὰς διατηρεῖ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων. Λέγει τὸ ἄρθρον: «.... (ἀναγινώσκει)....». Δηλαδὴ κατ’ ἀρχὴν ἁρμοδιότητα ἔχει ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία καὶ ὁ Ἕλλην ποινικὸς δικαστής. Ἀλλὰ θὰ παραιτῆται ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων, διότι ἀναγνωρίζει τὴν προτεραιότητα τοῦ ἐνδιαφέροντος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Διὰ νὰ ἀρνηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν δικαιοδοσίαν εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ὀφείλει νὰ ἐπικαλεσθῇ ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος ἰδιαιτέρας σημασίας. Ἐὰν δὲν συντρέχῃ περίπτωσις ἰδιαιτέρας σημασίας, ἐὰν πρόκειται περὶ τῶν δυστυχημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ περίπτωσιν ἰδιαιτέρας σημασίας, καὶ ὀφείλει νὰ παραχωρήσῃ τὴν ἁρμοδιότητα εἰς τοὺς Ἀμερικανούς, διότι ἔχει ἀναγνωρίσει τὴν προτεραιότητα τοῦ ἐνδιαφέροντός των. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἡ ὁποία ἀντιστρέφει τὸ καθιερούμενον διὰ τῆς συμφωνίας τοῦ ΝΑΤΟ τεκμήριον ἁρμοδιότητος εἶναι μία κατ’ ἐξοχὴν ἀτυχὴς διάταξις. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἄλλα εἰδικὰ θέματα, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ σᾶς δώσω ἕνα μέτρον τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον, ἂν ὄχι ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, τμῆμα τοὐλάχιστον τῆς Κυβερνήσεως, ἠθέλησε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν συγκεκριμένον ἔλεγχον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐνόμισε ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, μὲ τὴν δημιουργίαν μιᾶς συζητήσεως περὶ τοῦ ἐὰν προέκυψε ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἡ ὑποχρέωσις πρὸς λῆψιν κυρώσεων κατὰ τοῦ δράστου τῆς πλαστῆς πληροφορίας, ὅσον ἀφορᾷ τὸν Ταξίαρχον Παπαπαναγιώτου, ἐνόμισε, ὅτι μὲ τὴν δημιουργίαν μιᾶς συζητήσεως περὶ τὸ θέμα τοῦτο, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἐπίγνωσις τῆς οὐσίας. Κύριοι βουλευταί, μὴ νομίσητε, ὅτι τὸ θέμα εἶναι δευτερεῦον. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφορᾷ αὔριον οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν. Ὅταν μία ὑπηρεσία ἀποτολμᾷ νὰ συντάξῃ πλαστὸν δελτίον πληροφοριῶν, διὰ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον κατέχει θέσιν ἀνάλογον πρὸς τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχει ὁ Ταξίαρχος Παπαπαναγιώτου, δὲν ὑπάρχουν ὅρια διὰ τὴν ὑπερβασίαν. Καὶ λυποῦμαι, ὅτι ἀντὶ νὰ διεξαχθῇ συζήτησις διὰ τὸν λόγον ἕνεκα τοῦ ὁποίου εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ πλαστοῦ δελτίου εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὴν θέσιν του, διεξήχθη συζήτησις περὶ τοῦ ἐὰν ἐκπηγάζῃ ἢ οὐ ὑποχρέωσις ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Πλανᾶται ἡ Κυβέρνησις ἐὰν νομίζῃ, ὅτι μὲ παρόμοια τεχνάσματα καὶ μεταθέσεις δημιουργεῖ ἄλλο τι, παρὶ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ πράγματι τὴν οὐσίαν τοῦ ἐλέγχου καὶ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ δίδῃ ἀπαντήσεις ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου τούτου. Καὶ τὸ λέγω τοῦτο μετὰ μεγίστης πικρίας διότι νομίζω, ὅτι ἕνα παρόμοιον θέμα θὰ προεκάλει πραγματικὴν συγκίνησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ προβῇ εἰς μίαν δήλωσιν, εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος θὰ ληφθοῦν πράγματι αἱ ἐπιβαλλόμεναι κυρώσεις. Τὴν δήλωσιν αὐτὴν δὲν τὴν ἠκούσαμεν. Καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν βασιμότητα τοῦ ἀσκηθέντος ἐλέγχου. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ κατόπιν ὅλων αὐτῶν, ὅτι ἡ σύγκλησις τῆς Βουλῆς δὲν εἶχε ἀφορμὴν ἐπαρκῶς δικαιολογημένην. Δὲν δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι ἠσκήθη ἔλεγχος ἀόριστος, διότι σᾶς ἀπησχόλησα ἐπὶ μακρὸν καὶ νομίζω, ὅτι σᾶς ἀπησχόλησα ἀναφερόμενος μόνον εἰς συγκεκριμένα γεγονότα, παρὰ τὸν κίνδυνον νὰ ἐμφανίσω διακεκομμένον οὕτως εἰπεῖν τὸν ἀσκούμενον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγχον. Ἀλλὰ προετίμησα νὰ προσαγάγω μίαν συσσώρευσιν γεγονότων καὶ πραγματικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν, πιστεύω, δι’ ὅλους καὶ διὰ τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κἄτι συμβαίνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποδώσῃ ὅ,τι θὰ ὤφειλε νὰ ἀποδίδῃ. (Χειροκροτήματα).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§301Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι, πειά.

§302Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§303Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σεῖς ἐλλείπατε. Ἡμεῖς εἴμεθα διαρκῶς ἐδῶ.

§304Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εὐχαρίστως, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ὅλοι φεύγουν.

§305Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἔγινε μία συνεννόησις. Ἡ Ἀντιπολίτευσις παρεκάλεσε νὰ διακόψωμε τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνήνεσε πρὸς τοῦτο, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι θὰ συνεχίζωνται αἱ συνεδριάσεις τοῦ λοιποῦ μέχρι βαθείας νυκτός, ὥστε νὰ δυνηθοῦν ὅλοι οἱ κ. κ. συνάδελφοι νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀσκοῦντες τὸν ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ νὰ τηρηθῇ ἡ συμφωνία.

§306Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶναι ἡ ὥρα 1.30′.

§307Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ὅποιος θέλει ἂς παραιτηθῇ.

§308Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τότε, ὅμως, διακόπτουν 10′, διὰ νὰ ἠμποροῦμε νὰ παρακολουθοῦμε, ἄλλως κάμετε καὶ δοκιμὰς σωματικῆς ἀντοχῆς. Ἐγὼ δὲν ἐβγῆκα καθόλου ἔξω καὶ ἐπέρασαν 7 ὧρες. Χαίρω διότι σᾶς ἐδώσαμεν ἀπόδειξιν τῆς ἀντοχῆς μας, ἀλλὰ δὲν ἐπρόκειτο περὶ αὐτοῦ.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ πέντε λεπτά.

(Ὥρα 1.30′ π. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 1.45′ π. μ.)

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Α. Τσουκαλᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§311Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶναι βέβαιον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ σᾶς ταλαιπωρήσω καὶ τοῦτο ἀπὸ προσωπικὸν ἐγωϊσμόν, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχω τὴν ἀντίθετον διάθεσιν. Θὰ ἐντοπίσω εἰς ἐλάχιστα θέματα τὴν ὁμιλίαν μου, μετὰ τὴν ἄλλωστε ἐξαντλητικὴν ἀγόρευσιν τοῦ προλαλήσαντος ἀγαπητοῦ κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος, νομίζω, δὲν ἐγκατέλειψε κανένα θέμα δι’ ἡμᾶς τοὺς διαδόχους του εἰς τὸ βῆμα. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον τοὐλάχιστον νὰ παρίσταται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως...

§312Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐλπίζομεν ὅτι θὰ παρίσταται, διότι ἐπέμεινε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ του νὰ σᾶς ἀκούσῃ.

§313Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ ἐπειδή, ἕως ὅτου ἔλθῃ, παρίσταται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ ἤθελον ἁπλῶς νὰ τοποθετήσω διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἔθεσε προηγουμένως ὁ ἀξιότιμος κ. Θ. Τσάτσος καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου, παρακαλῶ νὰ ἔχωμεν συγκεκριμένην τὴν ἀπάντησίν σας, κύριε Ὑπουργέ.

§314Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἴπατε, αὔριον;

§315Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὔριον, διότι μεθαύριον δὲν συναντώμεθα. Θὰ ἔχωμεν τὴν εὐχαρίστησιν τῆς συναντήσεως αὔριον ἢ μεθαύριον.

§316Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Μεθαύριον, δηλαδή, θὰ λήξῃ ἡ συζήτησις;

§317Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὰ ὅρια ἔχουν ταχθῆ ἐκεῖθεν, ὄχι ἐντεῦθεν.

§318Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Συνεπῶς, ἡ σκέψις εἶναι νὰ φθάσωμεν μέχρι τῆς Παρασκευῆς.

§319Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγώ, διετύπωσα, κύριε Ὑπουργέ, μίαν παράκλησιν, προκειμένου περὶ τοῦ τότε σμηνάρχου καὶ ἤδη ὑποπτεράρχου κ. Παπαπαναγιώτου.

§320Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ταξίαρχος ἔγινε.

§321Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ταξίαρχος. Διετυπώθη ἕν ἔγγραφον ἀπὸ μίαν ὑπηρεσίαν, τὸ ὁποῖον ἔγγραφον διεπιστώθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὅτι ἦτο πλαστόν. Ἡ περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας παρεμβολὴ περιέπλεξε τὸ ζήτημα. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης διεπίστωσεν δι’ ἐγγράφου του ὅτι τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδοθῆ ἀπὸ ἄλλην ὑπηρεσίαν ἦτο πλαστὸν καὶ συκοφαντικόν.

§322Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Πλαστόν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι εἶχε πλαστὰς πληροφορίας.

§323Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὅτι ἔχει ἐσφαλμένας πληροφορίας εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ ἠθικὸν ποιὸν καὶ τὴν ἐθνικὴν πίστιν τοῦ κ. Παπαπαναγιώτου. Τοῦτο τὸ διεπίστωσε τὸ Ὑπουργεῖον σας. Τὸ ἐρώτημα εἶναι τοῦτο: Ἐὰν τὸ ἰδικόν σας Ὑπουργεῖον διεπίστωσεν ὅτι ἕνας ἀξιωματικὸς ἐσυκοφαντήθη καθ’ ὃν τρόπον ἐσυκοφαντήθη, ἐρωτῶ ἐὰν θεωρῆτε ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσητε, χάριν πλέον τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ ἰδικοῦ σας, ἐὰν προτίθεσθε νὰ προβῆτε εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας, διὰ τὴν διαπίστωσιν τοῦ ποῖος ὑπῆρξεν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐσυκοφάντησε τὸν ἀξιωματικόν σας διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν κυρώσεων. Νομίζω ὅτι ἡ παράκλησίς μου πρέπει νὰ τύχῃ ἱκανοποιήσεως.

§324Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Εἴπατε ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης δι’ ἐγγράφου του ἀπήντησε πρὸς τὸ ἕτερον Ὑπουργεῖον.

§325Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀπήντησεν εἰς τὸν ἴδιον τὸν Ταξίαρχον ὅτι αὐτὰ ποὺ τοῦ εἶπον, εἶναι συκοφαντικά.

§326Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Καὶ θέλετε καὶ γνωρίζετε ἐὰν ἔγιναν ἐνέργειαι διὰ τὴν δίωξιν ἐκείνων τῶν ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι τὸν ἐσυκοφάντησαν; Ὅπως γνωρίζετε, ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐνέργειαι εἶναι ἀπόρρητοι. Συνεπῶς, ἐὰν ἔγιναν ἢ ὄχι ἐνέργειαι δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§327Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συνεπῶς, λέγετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐσυκοφάντησαν ἕνα ἀξιωματικὸν καὶ αἱ ἐνέργειαι τῆς ὑπηρεσίας ἐναντίον τῶν συκοφαντῶν εἶναι ἀπόρρητοι.

§328Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν εἶπον αὐτό, εἶπον ὅτι ὁ ἔλεγχος τῶν σχετικῶν πληροφοριῶν καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν παρεχόντων τὰς πληροφορίας αὐτὰς καὶ ὅλη αὐτὴ ἡ κίνησις περὶ τὰς πληροφορίας αὐτὰς διεξάγεται κατὰ τρόπον ἀπόρρητον. Καὶ συνεπῶς ἐὰν ἔγιναν ἐνέργειαι ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν πρόκειται νὰ ἀνακοινωθῇ.

§329Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀπόρρητα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ νομίζω, εἶναι τὰ Intepna corporis τῆς ὑπηρεσίας. Αἱ κυρώσεις, ὅμως, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβληθοῦν ἐναντίον διοικητικοῦ ὀργάνου, εἴτε ποινικαί, εἴτε διοικητικαί, τὸ ὁποῖον ἐχάλκευσε μίαν ψευδῆ συκοφαντίαν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, αὗται δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπόρρητοι.

§330Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Τὸ ἐὰν ἐπεβλήθη ἢ δὲν ἐπεβλήθη διοικητικὴ κύρωσις καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπόρρητον. Διότι, ὅλα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν προσωπικὴν κατάστασιν ἀξιωματικοῦ, εἶναι ἀπόρρητα. Καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ ἐπιδιώκωμεν πάντοτε.

§331Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι θέμα ἀναγόμενον εἰς τὴν προσωπικὴν κατάστασιν ἀξιωματικοῦ. Εἶναι ἀδίκημα τὸ ὁποῖον διέπραξεν ἀξιωματικὸς καὶ εἶναι θέμα ποινικῆς κυρώσεως ἐνδεχομένως.

§332Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Τὸ ἐὰν ἐπεβλήθη κύρωσις εἰς τὸν ἀξιωματικόν, αὐτὰ ἀνάγεται εἰς τὴν προσωπικὴν κατάστασιν. Ἠμπορεῖ νὰ καλυφθῇ τὸ θέμα δι’ ἑνὸς διοικητικοῦ ἐλέγχου. Ἠμπορεῖ νὰ ἐξακριβωθῇ ὅτι δὲν ὑπῆρχε κακὴ πρόθεσις, ἀλλὰ ὅτι ὑπῆρξε ἁπλῶς σφάλμα, ὅτι ὑπῆρξεν ἐνδεχομένως ἀμέλεια.

§333Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι παραμένουν ἀλώβητοι κατόπιν μιᾶς τοιαύτης διαπιστώσεως;

§334Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Πῶς τὸ ἠξεύρετε ὅτι παραμένουν ἀλώβητοι; Ἀφοῦ σᾶς λέγω ὅτι καὶ ἐὰν δὲν ἐπιβληθῇ πειθαρχικὴ ποινή, αὐτὸ δὲν θὰ τὸ μάθετε, δὲν πρέπει, δηλαδή, νὰ ἀνακοινωθῇ.

§335Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὥστε δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσητε εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἐὰν πρόκειται νὰ ἀσκηθῇ δίωξις ἢ νὰ ἐπιβληθῇ κύρωσις ἐναντίον τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν.

§336Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Σᾶς ἀπήντησα.

§337Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν, κατόπιν τῆς θέσεως τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ συζήτησις κατ’ ἀνάγκην διευρύνεται ἐπὶ ὅλων τῶν τομέων τῆς πολιτικῆς δραστηριότητος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ προκεχωρημένον τῆς ὥρας μὲ ἀναγκάζει νὰ παραλείψω ὅλα τὰ ἄλλα θέματα τὰ ὁποῖα εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου καὶ νὰ ἐντοπισθῶ ἐπὶ ἑνὸς μόνον. Ἐνδεχομένως ἐν τῇ συγκεκριμένῃ περιπτώσει νὰ μὴ ἐνεποίησε, ὅταν καὶ διὰ τοῦ Τύπου ἐγένετο ὁ σχετικὸς θόρυβος, τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ἐμποιήσῃ, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον στρέφεται, κύριοι βουλευταί, πέριξ τοῦ μεγάλου ζητήματος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν τήρησιν καὶ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῆς χώρας, ἐπιδεικνύει μίαν ἀνεξήγητον νωχέλειαν ἡ ὁποία δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ εἰς τὸ διηνεκὲς ἄνευ τοῦ προσήκοντος τοὐλάχιστον ἐλέγχου. Διότι, ὅταν μία Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ἔναντι τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τῆς Χώρας ἐπιδεικνύῃ τὴν λησμοσύνην τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, τὸ ἔδαφος καθίσταται λίαν ὀλισθηρὸν καὶ αἱ συνέπειαι εἶναι ἐξόχως ἐπικίνδυνοι. Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, ἐθίγη παρεμπιπτόντως ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον κ. Θ. Τσάτσον, ἀπετέλεσε δὲ καὶ ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τῆς ὁποίας ἀτυχῶς ἡ σειρὰ δὲν ἔφθασεν ἀκόμη. Πρόκειται περὶ τοῦ θέματος τῆς ἐκδόσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὸ πρᾶγμα ἔχει, κύριοι, μίαν προϊστορίαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ προϊσχύσαντος Συντάγματος παρουσιάζετο τὸ φαινόμενον, λόγῳ τῆς ἀπουσίας ἐπὶ μακρὸν χρόνον τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος, νὰ ἐκδίδωνται πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἀναγκαστικοὶ νόμοι. Ἦλθεν, ὅμως, τὸ νέον Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ταύτην τὴν ἀνωμαλίαν ἐπεχείρησε νὰ ἐπανορθώσῃ. Καὶ ἐθέσπισεν ὅτι οὐδὲ ἐπὶ μίαν στιγμὴν ἀπουσιάζει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία. Ὅταν δὲν λειτουργῇ ἡ Βουλή, ὑπάρχει ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 35. Αὐτὴ αὕτη ἡ Ἐπιτροπή, παρὰ τὰς ἀντιθέτους πράγματι ἀντιλήψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καθιέρωσε τὴν νομολογίαν ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐπιληφθῇ παντὸς θέματος, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ ἐρευνᾶται τὸ ἐπεῖγον ἢ μὴ τῶν νομοθετημάτων. Γνωρίζετε δὲ ὅτι εἰς περιπτώσεις πράγματι κατεπειγούσας, οὐδενὸς ἀντιλέγοντος, ἐντὸς ὡρῶν πολλάκις, ἐψηφίσθησαν νόμοι. Ἐνώπιον αὐτῆς τῆς θεσμοθετηθείσης διὰ τοῦ νέου Συντάγματος ἀρχῆς, κύριοι συνάδελφοι, ἐρωτᾶται, ἐπὶ τῇ βάσει τίνος πλέον συνταγματικοῦ ἐρείσματος εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ἔκδοσις πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Ἐντελῶς θεωρητικῶς ὑπεστηρίχθη ἡ περίπτωσις ἂν πράγματι εἶναι δυνατὸν ἐνώπιον μιᾶς ὅλως ἐκτάκτου περιστάσεως, ἐνώπιον μιᾶς θεομηνίας ἢ ἐνώπιον ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ γενικώτερόν τινα σάλον, παράδειγμα ἡ περίπτωσις τῆς νομισματικῆς ἀναπροσαρμογῆς, ὅπου ὑπῆρχε ὁ κίνδυνος οἰκονομικοῦ σάλου ἢ ἀναπτύξεως κερδοσκοπίας ἐντεῦθεν ἢ ἐκεῖθεν... Εἰς τοιαύτας γενικὰς μεμονωμένας περιπτώσεις, ὅπως ὑπεστηρίχθη μὲ τὴν ἀντίρρησιν τὴν βασικὴν ὅλων τῶν θεωρητικῶν ὁλοκλήρου τοῦ νομικοῦ κόσμου τῆς χώρας, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ τοιαύτη περίπτωσις. Ἀλλὰ ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ ὅτι εἶχον τὴν πρόθεσιν ὅταν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις, εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ κάμω μίαν πράγματι ἐνδελεχῆ καὶ λεπτομερειακὴν, ἂς εἴπωμεν κατ’ ἀντιπαραβολήν, ἔρευναν τῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ νὰ εἶμαι περισσότερον κατατοπισμένος. Δυστυχῶς, τὸ πρᾶγμα ἔφθασεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μνημονεύσω ὡς παράδειγμα — ἀνέφερεν ἕνα ὁ κ. Μητσοτάκης — θὰ ἀναφέρω καὶ ἐγὼ ἄλλο ἕνα, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσεν ἄλλωστε καὶ τὴν ἀφορμὴν τῆς ἐπερωτήσεως τὴν ὁποίαν κατέθεσα. Πρόκειται περὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1699 τῆς 1.11.1956 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ φεστιβάλ.

§338Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀναζωογονεῖται ἡ αἴθουσα.

§339Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ λέγω, διότι εἶναι τὸ κλασσικώτερον καὶ χαρακτηριστικώτερον παράδειγμα θέματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τίποτε τὸ κατεπεῖγον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τίποτε ποὺ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνδεθῇ μὲ λόγους ἐκδόσεως πράξεων Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ρυθμισθῇ, ὅπως παρεμφερῆ, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐρρυθμίσθησαν ζητήματα, ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν, ὅπως ὁ διορισμὸς τοῦ Γενικοῦ Συμβούλου Τουρισμοῦ. Πρόκειται, κύριοι βουλευταί, περὶ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον ἅπτεται, δὲν λέγω συνταγματικῶν διατάξεων, θὰ ἦτο ὑπερβολικόν, ἅπτεται τῶν νόμων περὶ Κρατικῶν Προμηθειῶν, παρέχον δικτατορικὰ δικαιώματα εἰς τὸν Διευθυντὴν αὐτόν.

§340Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τώρα ἐννοῶ, διατὶ ἐπέμενεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν συζήτησιν.

§341Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ θίξω τὸ εἰδικώτερον θέμα, διότι γνωρίζω, ὅτι ἐνοχλεῖ κάπως ἰδιαιτέρως τὸν φίλτατον, ἄλλωστε, κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς δι’ ἀπαντήσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἐγγράφως, εἰς ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνα ἐγὼ καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν κ. κ. συναδέλφων, ἀπήντησεν, ὅτι πράγματι τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ εἶναι πρόθυμος νὰ τὸ συζητήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τὴν γενικωτέραν του μορφήν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀκριβῶς δὲν θὰ ἤθελον νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἄλφα ἢ βῆτα περιπτώσεως, ἂν δὲ εὑρίσκωμαι εἰς τὴν ἀνάγκην, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐπικαλεσθῶ εἰδικῶς αὐτὴν τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι διότι ἀκριβῶς ἡ φύσις τῆς πράξεως εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ προκαλέσῃ τὸν δημοσιογραφικὸν σάλον, τὸν ὁποῖον προεκάλεσε καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου νομίζω ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔδωκεν ἱκανοποιητικὰς ἀπαντήσεις. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ὑπομνήσω μόνον διὰ νὰ ἴδητε περὶ τίνος νομοθετήματος πρόκειται.: «.... (ἀναγινώσκει)....». Δημοσιεύεται εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὸ περίεργον τοῦτο κατασκεύασμα μὲ τὴν ἑξῆς κατακλεῖδα. Δὲν ἠξεύρω ἂν καὶ αὐτὸ εἶναι μέσα εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα τῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. «Ὁ Πρόεδρος. Τὰ μέλη». Δὲν ὑπάρχουν ὑπογραφαί, οὔτε τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τῶν Μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. «Ἀκριβὲς ἀντίγραφον. Ὁ Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου Γ. ΤΡΙΒΥΖΑΣ».

§342Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρωτότυπον θεωρεῖται τὸ ἐνυπόγραφον, τοῦ ὁποίου εἶναι ἀκριβὲς ἀντίγραφον.

§343Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἄρα, δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις!

§344Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἄρα δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις, ἄρα εἶναι ἄκυρον, ἄρα δὲν ὑπάρχει θέμα καὶ ἀπαλλάσσεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς δραστηριότητός του, καὶ τῶν εὐθυνῶν του.

§345Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐσκόπουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ παραπέμψω εἰς ὄχι ἁπλῶς γνώμας ὁλοκλήρου τῆς νομικῆς ἐπιστήμης ἐπὶ τοῦ θέματος, τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου, τοῦ Ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, προσωπικοτήτων ἄλλων, ἀλλὰ ἀντὶ πάντων τούτων θεωρῶ ἐγκυροτέραν τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§346Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι ἐδόθη ἐξήγησις.

§347Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ ὁποῖος ὡς καλὸς νομικὸς καὶ ἀντιπροσωπεύων ἀμφότερα τὰ σκέλη, καὶ τὴν νομικὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος ἀντίληψιν, ἐπί τινος παρεμφεροῦς συζητήσεως κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς Βουλῆς τῆς 1.4.1957 ἐφθέξατο ταῦτα: «.... (ἀναγινώσκει)....». Δὲν εἶχε παρὰ τὴν εὐστροφίαν του ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν τοῦ ἐτέθη εὐθέως τὸ ἐρώτημα, ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου αὐτοῦ θέματος, δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα παρὰ νὰ παραπέμψῃ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Τσάτσον.

§348Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶπον ὅτι ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου θέματος ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἦτο ὁ κ. Τσάτσος, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς εἴπῃ ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν ἐξεδόθη ἡ πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§349Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἤθελε νὰ σφετερισθῇ ξένας ἁρμοδιότητας.

§350Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ διατηρηθῇ πάρα πολὺ φαιδρὰ ἡ ἀτμόσφαιρα θὰ ἔλεγον ὅτι καὶ εἰς ἃς ἀκόμη περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν ἀφοροῦν οὔτε τὴν συγκεκριμένην, οὔτε καὶ ἄλλας πράξεις, τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐν ὄψει μιᾶς πράγματι ἀδηρίτου ἀνάγκης εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεωμένη νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ ἔκτακτον, τὸ ἀντισυνταγματικόν, τὸ δριμύτατα παρ’ ὅλων ἐπικρινόμενον τοῦτο μέτρον, ἔργον στοιχειώδους πολιτικῆς εὐθιξίας, ἀλλὰ καὶ ἔργον ἐπιβεβλημένης Συνταγματικῆς τάξεως, εἶναι ἡ ἄμεσος, ἐντὸς ὡρῶν πλέον, ὑποβολὴ τῆς Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον, κύριοι βουλευταί, ἡ συγκεκριμένη αὐτὴ περίπτωσις, περὶ τῆς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω, νὰ φέρῃ χρονολογίαν 1ης Νοεμβρίου καὶ νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὸ τέλος Μαΐου καὶ νὰ μὴ ἔχῃ συζητηθῆ, ὄχι διότι δὲν ἦλθε ἡ σειρά της πρὸς συζήτησιν, ἀλλὰ διότι δὲν ἔχει κατατεθῆ πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἄλλην, τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Μητσοτάκης, νομοθετήματος μὲ πολὺ σοβαρωτέρας συνεπείας ἀπὸ τὸ προκείμενον, συνέβη τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς. Νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς παρεκκλίσεως ἀπὸ τῆς Συνταγματικῆς τάξεως, βάσει τῶν δογματικῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν χθές, περὶ τοῦ πνεύματος τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε ἢ δὲν εἶχε, κατὰ τὸ γράμμα τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου τὸ δικαίωμα νὰ διακόψῃ ἢ νὰ τερματίσῃ τὴν Σύνοδον τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ρητὴν πλέον, παρ’ ὅλου τοῦ νομικοῦ κόσμου κατακρινομένην, κατάλυσιν θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κατορθώσῃ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ ὅτι εὑρέθη κἄποτε ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας ἀδηρίτου ἀνάγκης ὑποχρεωμένη νὰ ἐκδώσῃ τοιαύτας πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ μὴ ὑποβολὴ τῶν πράξεων αὐτῶν πρὸς κύρωσιν ἀμέσως ἄνευ ἀναβολῆς, ἐντὸς ὡρῶν, ἀποτελεῖ κατάφωρον κατάλυσιν τῆς Συνταγματικῆς τάξεως. Καὶ ἀποτελεῖ καὶ ἄλλην μίαν ἐξήγησιν, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλη, δυναμένη νὰ δοθῇ, ὅτι ἀκριβῶς διὰ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου, ὅταν δημιουργοῦνται τετελεσμένα γεγονότα καὶ ὅταν ἐκ τοῦ νόμου δημιουργοῦνται κεκτημένα δικαιώματα καὶ τετελεσμένα γεγονότα, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εὑρίσκεται ὑποχρεωμένη πλέον νὰ κυρώσῃ τὴν οὕτω πως ἐκδοθεῖσαν παρανόμως καὶ ἀντισυνταγματικῶς πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν ὑπάρχει οὔτε μία, οὔτε δύο περιπτώσεις. Ἐνθυμοῦμαι ἕνα διαξιφισμὸν τοῦ κ. Ἠλιοῦ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς περυσινῆς Συνόδου, ὅταν ἦλθε πρὸς κύρωσιν μία πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁπότε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς εἶπε: «Τί νὰ κάμωμεν, ὅ,τι ἔγινε, ἔγινε, εὑρισκόμεθα πρὸ τετελεσμένου γεγονότος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως». Καὶ ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ πρόκειται, διότι, διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς ὑποκαθίσταται πλέον ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τὰ ἔργα τῆς νομοθετικῆς, καταλύεται ἡ ἀρχὴ τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, δὲν ἔρχονται πρὸς κύρωσιν αἱ πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ὅταν πλέον ἀχθοῦν εὑρισκόμεθα πρὸ τετελεσμένων γεγονότων καὶ Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ προβοῦν εἰς τὴν κύρωσιν τῶν πράξεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν θεωρῶ ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα εἰς τοιαύτην ὥραν νὰ συνεχίσω ἀπασχολῶν τὸ Σῶμα. Θὰ εἶχον βέβαια νὰ εἴπω πολλὰ ἐπὶ πολλῶν θεμάτων εἶμαι, ὅμως, ὑποχρεωμένος νὰ σεβασθῶ τὴν κόπωσίν σας. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ ἐπεθύμουν διὰ τὸ μέλλον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Λυποῦμαι διότι τὸ λέγω καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὁ Ὑπουργός, ὁ ἐκ προθέσεως ἢ ἀσυγγνώστου ἀμελείας συνυπογράψας εἰς τὴν κύρωσιν ὡς νόμου τοῦ Κράτους πράξεως μὴ ψηφισθείσης ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὰ ἐν τῷ Συντάγματι πρὸς κατάρτισιν τῶν νόμων ὡρισμένα καὶ ἐδημοσίευσε τοιαύτην πρᾶξιν ἢ διέταξε τὴν ἐκτέλεσίν της.... (ἀναγινώσκει)....». Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ τελευταία αὐτὴ ὑπόμνησις, δὲν συγκινήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, τοὐλάχιστον διὰ τὸ μέλλον, φοβοῦμαι ὅτι θὰ δικαιώσω τὸν ἀξιότιμον κ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ὁμιλήσας ἐν παραβολαῖς τὴν παρωμοίασε πρὸς τὸ συμπαθέστατον κατὰ τὰ ἄλλα παχύδερμον. (Χειροκροτήματα).

§351Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν νομίζω ὅτι ἠμποροῦμε νὰ προχωρήσωμεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν θέλῃ νὰ διαφύγῃ τὸν ἔλεγχον ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ ἀναπτυχθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀναπτυχθοῦν, ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν.

§352Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι 8 ὧρες, ἐὰν τὸ θεωρῆτε πρέπον, προχωρήσατε.

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§354ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχειαν συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 2.30′ μ. μ.)