1957.03.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 Μαρτίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Κλῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΚΛΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, προκειμένου νὰ ἐπικυρωθῶσι, ταῦτα, ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§4Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς παρελθούσης Δευτέρας, ἐπεκαλέσθην ὡρισμένα τμήματα, τὰ ὁποῖα ἀπεδόθησαν ἐσφαλμένως καὶ παρακαλῶ νὰ διορθωθοῦν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁρίστε, κύριε Στράτο, ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§6Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἕνα προσωπικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τῶν πρακτικῶν. Κύριε Πρόεδρε, χθές, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἢ μᾶλλον μετὰ τὴν ἀγόρευσίν μου, εἷς βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶπεν ὅτι ἐγὼ εἶπα, ὅτι οἱ ἐπιτιθέμενοι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι προδόται. Οὐδέποτε εἶπον τοιαύτην λέξιν. Ἀντιθέτως, ἐτόνισα — σελὶς 13 — ὅτι οὐδεὶς πολιτικὸς ἀνὴρ εἶναι προδότης. Τὸ ἐτόνισα ρητῶς. Διὰ τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ φράσις εἰς τὰ πρακτικά.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ διορθωθῇ.

§8Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πλὴν τούτου, κύριε Πρόεδρε, συνεχίζων ὁ κ. Χούτας τὴν ἐκ τῆς θέσεώς του ἀγόρευσιν, καὶ μὴ ἀκουόμενος ἀπὸ κανένα, εἶπε μερικὰ πράγματα προσωπικῶς ἐναντίον μου. Ἀνεξαρτήτως ὅτι δὲν ἀνεκλήθη εἰς τὴν τάξιν ὁ κ. Χούτας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι θὰ συμβάλῃ κἄν εἰς τὴν τάξιν, διότι εἶναι συνήθως ἄτακτος ὁ κ. συνάδελφος, θεωρῶ τοῦτον ὡς κακοηθέστατον συκοφάντην καὶ τίποτε ἄλλο.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Στράτο δὲν εἶναι ἐκφράσεις κοινοβουλευτικαὶ αὐταί, λεγόμεναι ἀπὸ τοῦ βήματος.

§10Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Χούτα. Δὲν γνωρίζω ποῖον εἶναι τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον σᾶς χωρίζει.

§12Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι εἰλικρινῶς, διότι, ἐξ αἰτίας μιᾶς διενέξεώς μου μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Στράτου, ἀπασχολεῖται ἡ Βουλή. Εἰς τοῦτο, ὅμως, θὰ πρέπει νὰ συνομολογήσητε, νομίζω, ὅτι ὁ πταίστης δὲν εἶμαι ἐγώ, ἀλλὰ ὁ κ. Στράτος. Ὁ κ. Στράτος, ὁμιλῶν χθές, ἀφοῦ ἐξέθεσεν ἐν λεπτομερείᾳ τὰ τῶν ἐνεργειῶν του εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, εὐτυχῶς δὲν μᾶς περιέγραψε καὶ τὰ τοῦ ταξιδίου τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ἰδίου, κατέληξε νὰ εἴπῃ τὴν ἑξῆς φράσιν: «Προδότες εἶναι ἡ γλῶσσα τῶν Ἑλλήνων πολιτικῶν, ὅταν οὗτοι ἐπιτίθενται ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων των». Τὰ πρακτικὰ δὲν εἶναι ἐστενογραφημένα. Εἶναι πρόχειρα καὶ ἡ φράσις αὐτὴ δὲν ἀπεδόθη ἐπακριβῶς.

§13Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχει καὶ συνέχειαν. Διαβάστε την.

§14Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἡ φράσις αὐτή, ὡς εἶναι διατυπωμένη, ἀσφαλῶς εἶναι βαρεῖα καὶ ἀφορᾷ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι λέγει ὅτι ἡ γλῶσσα τῶν πολιτικῶν εἶναι προδότες, ὅταν ἐπικρίνουν τοὺς ἀντιπάλους των. Παρ’ ὅλα αὐτὰ — ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἐστενογραφημένα τὰ πρακτικὰ — ὁ κ. Στράτος εἶπεν, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, ὅτι ἐπικρίνοντες τὴν Κυβέρνησιν καὶ εὐθυγραμμίζοντες τὴν γνώμην σας μὲ τὴν γνώμην τῶν Τούρκων καὶ τῶν Ἄγγλων, προδίδετε τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴ ἦτο ἡ φράσις. Καὶ εἰς τὴν φράσιν αὐτὴν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσω. Καὶ ἀπήντησα ὅτι δὲν ἀποδεχόμεθα ἡμεῖς, ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὸ Κέντρον, τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Τοὐναντίον σᾶς κατηγοροῦμεν ὅτι συνθηκολογήσατε ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ μας θέματος εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπάντησίς μου. Αὐτά, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀποψινῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Στράτου. Ἀλλά, πέραν αὐτοῦ, ὁ κ. Στράτος, ἠθέλησε νὰ δώσῃ συνέχειαν εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσα, ὅταν προσωπικῶς μὲ ἔθιξε, διότι εἶπεν ὅτι δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μοῦ ἀπαντήσητε!...

§15Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διαβάστε παρακαλῶ, τὰ πρακτικά.

§16Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Καὶ ἡ ἀπάντησίς μου ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικά, ἀποδίδεται καλῶς καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα μὲ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσα χθές. Ἀνταπαντῶν εἰς τὴν χθεσινήν μου ἀπάντησιν, τὴν δικαίαν, λέγει ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν τοῦ ἀπηύθυνα χθὲς ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης, δι’ ὃ καὶ μὲ ἀποκαλεῖ συκοφάντην. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπαντῶ, ἐπαναλαμβάνω καὶ πιστοποιῶ, μὲ ὅλην τὴν βαρύτητα τῆς θέσεώς μου (φωναὶ ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως: α! α! α!), ὅτι τὰ ὅσα εἶπον χθὲς εἶναι ἀληθῆ. Καὶ ἐὰν ὁ κ. Στράτος ἐξασφαλίσῃ τὴν συγκατάθεσιν τοῦ Προεδρείου, τὸ ὁποῖον ἀπέναντί μας, συνήθως, εἶναι ὀλίγον δύστροπον...

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀποδίδητε μομφὴν ἐναντίον τοῦ Προεδρείου, διότι ὁ Πρόεδρος θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ εὐθὺς ἀμέσως.

§18Σ. ΧΟΥΤΑΣ. ..... καὶ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὴν συγκατάθεσιν τοῦ Σώματος, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν οὐδεμίαν νὰ ἀποδείξω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον χθές. Συνεπῶς, δὲν ἀποτελεῖ συκοφαντίαν ἡ καταγγελία ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης ἐναντίον τοῦ κ. Στράτου, ἀποτελεῖ πιστοποίησιν γεγονότος ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις. Καὶ πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. Στράτος, ὅτι ὅταν ἀνέρχεται τὸ βῆμα αὐτό, θὰ πρέπει νὰ εἶναι προσεκτικώτερος. Πρέπει νὰ ἐννοήσητε, κύριε Στράτο, ὅτι τὸ βῆμα αὐτὸ δὲν εἶναι σκηνή, δὲν εἶναι θεατρικὴ σκηνή, εἶναι τὸ βῆμα τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον δικαιούμεθα νὰ ἀπαντῶμεν, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεούμεθα νὰ σεβώμεθα τοὺς πολιτικούς μας ἀντιπάλους καὶ γενικώτερον τὸ Σῶμα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σεῖς δὲν ἐπράξατε. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν: Πιστοποιῶ τὴν χθεσινήν μου κατηγορίαν, ἐμμένω εἰς αὐτὴν καὶ ὁ κ. Στράτος ἂς ἀντιδράσῃ, ὅπως νομίζῃ καὶ ὅπως δύναται νὰ ἀντιδράσῃ. (Χειροκροτήματα):

§19Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὀλιγώτερον δὲν θὰ ἐπερίμενα ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην νὰ χειροκροτῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ποὺ ὑβρίζεται ἕνας παλαιότατος συνάδελφος, καθ’ ὃν τρόπον μάλιστα ὑβρίσθη. Ἔχω νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ἀμέσως ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὴν προσεχῆ Δευτέραν, νὰ μοῦ δοθῇ ἄδεια καὶ νὰ ἀρθῇ ἡ ἀσυλία μου, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Χούτας κατὰ τὸν γνωστὸν καὶ συνήθη τρόπον. Ὁ κ. Χούτας δὲν ἀνέγνωσε ὁλόκληρον τὴν περικοπὴν τῶν πρακτικῶν. Εὐτυχῶς ὅτι ὑπάρχουν τὰ πρακτικά.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς διακόψω μίαν στιγμήν. Ἐζήτησα νὰ ἐπικυρωθοῦν τὰ πρακτικά. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ δίδουν μίαν πληροφορίαν ὅτι ὁ κ. Χούτας ἐπῆγε χθὲς εἰς τὸ τμῆμα τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν, μετὰ τὴν ὁμιλίαν του καὶ τὴν ὑπηγόρευσε εἰς τὰς μηχανάς. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Κατόπιν τούτου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσω τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπικυρώσεως τῶν πρακτικῶν, προκειμένου νὰ παραβληθοῦν ταῦτα μὲ τὰ ἐστενογραφημένα τοιαῦτα.

§21Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ κάμνουν ὅλοι οἱ βουλευταί.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συνεννοηθῶ καὶ μὲ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ἐὰν συμπίπτουν θὰ τὰ ἐπικυρώσωμεν τὴν Δευτέραν.

§23Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἦτο χρήσιμον διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλή, νὰ ἀναγνωσθῇ αὐτὴ ἡ περικοπὴ τῶν πρακτικῶν. Καὶ ἐὰν μὲν ὁ κ. Χούτας δὲν τὰ ἔχει εἴπει, δὲν ὑπάρχει θέμα. Διεξάγεται συζήτησις, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἔχει ἀναγνωσθῆ ἡ περικοπὴ τῶν πρακτικῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὰ ἔχῃ εἴπει ὁ κ. Χούτας.

§24Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνήθως, οἱ βουλευταί, διορθώνουν τὰ πρακτικά, διότι, ὁμολογουμένως, οἱ πρακτικογράφοι δὲν δύνανται, πολλὰς φοράς, ἐπακριβῶς νὰ ἀποδώσουν τὸ νόημα. Συνεπῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, εἶναι ἀπαράδεκτον ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπῃ ὁ κ. Πρόεδρος.

§25Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐγένετο διόρθωσις τῶν πρακτικῶν. Ἐπιμένω, ὅμως, διὰ λόγους τάξεως, πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ περικοπὴ τῶν πρακτικῶν, ἡ σχετική, εἰς τρόπον ὥστε, ἐὰν τὴν ἐπιβεβαιώνῃ ὁ κ. Χούτας, ἔχει λόγον νὰ ζητῇ ἱκανοποίησιν ὁ κ. Στράτος, ἐὰν δὲν τὴν ἐπιβεβαιώσῃ, δὲν ὑπάρχει θέμα.

§26Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐστράφη, ὅπως βλέπετε, σαφῶς ἐναντίον μου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κάθε ἄλλο.

§28Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἡ διόρθωσις τῶν πρακτικῶν δὲν εἶναι γεγονὸς σημειούμενον σήμερον διὰ πρώτην φοράν. Εἶναι γεγονὸς ἐπαναληφθὲν σήμερον ἴσως δι’ ἑκατοστὴν φοράν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος ὅτι ὑπηγόρευσα εἰς τοὺς πρακτικογράφους τὴν ἀγόρευσίν μου. Ἁπλῶς, ἀπὸ τηλεφώνου, ἠρώτησα, ἐὰν ἀπεδόθησαν καλῶς τὰ ὅσα ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. Στράτον καὶ τὰ ὅσα εἶπον ἐγώ. Καὶ μοῦ ἐδιάβασαν ἀπὸ τηλεφώνου τὴν σχετικὴν περικοπὴν καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ κάμω σχετικὴν διόρθωσιν τῶν ὅσων ἀφοροῦσαν ἐμέ. Οὐσιαστικῶς δὲν ἐπρόκειτο περὶ διορθώσεως. Ἁπλῶς εἶπον εἰς τὸν ὑπάλληλον ἐὰν ἤκουσε τὰς λέξεις ἐκείνας καὶ ἐκείνας. Καὶ ὁ ὑπάλληλος μοῦ ἀπήντησεν, καί, ἐφ’ ὅσον τὰς ἠκούσατε, τοῦ εἶπον, ὀφείλετε νὰ τὰς γράψητε. Αὐτὴ ἦτο ὅλη ἡ διόρθωσις τῶν πρακτικῶν. Ἀλλά, σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει κανεὶς συνάδελφος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ λαμβάνῃ γνῶσιν τῆς ἀγορεύσεως καὶ μετὰ νὰ μὴ διορθώνῃ τὰ πρακτικὰ ἐκεῖ ὅπου δὲν ἀποδίδωνται καλῶς; Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀπάντησις οὔτε ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην, τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐμερολήπτησε ἀπέναντί μου καὶ ἀπευθύνω μομφὴν ἐναντίον του, διότι πράγματι δὲν ἐκτελεῖ τὰ καθήκοντά του. (Φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ τῶν συναρχηγῶν τῶν Φιλελευθέρων, κ. Σ. Βενιζέλος, ἔχει τὸν λόγον.

§30Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Θὰ ἐπεθύμουν, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐπεισοδίου αὐτοῦ, νὰ εἴπω δύο λέξεις πρὸς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὰς τελευταίας δύο συνεδριάσεις, συνέβησαν δύο σοβαρὰ καὶ ἄκρως δυσάρεστα ἐπεισόδια. Ἡ Κυβέρνησις λυπεῖται, διότι ἔλαβον χώραν τὰ ἐπεισόδια αὐτά. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ συστήσω ὅπως καταβάλωμεν προσπάθειαν ὅλοι μας, νὰ διατηρήσωμεν τὸν ἔλεγχον τῶν λόγων μας, διότι ὁ λαὸς μᾶς ἔστειλε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὄχι διὰ νὰ ἀνταλλάσσωμεν ὕβρεις, ἀλλὰ διὰ νὰ συζητῶμεν τὰ προβλήματά του καὶ νὰ τὰ προάγωμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§31Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ παρεκάλουν θερμῶς νὰ ἀποφευχθοῦν αἱ διακοπαί, διὰ νὰ μὴ προκαλοῦνται ἐπεισόδια καὶ νὰ προχωρήσωμεν ἀπροσκόπτως κατὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Κύριοι βουλευταί, χθὲς τὴν πρωΐαν ἀπηγχονίσθη ἕνας νέος ἥρως τῆς ἐλευθερίας, εἶναι ὁ πρῶτος καρπός, τὸν ὁποῖον ἀποκομίζομεν ἀπὸ τὴν περίφημον συμφωνίαν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ εἶναι ἡ αὐθεντικὴ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ Στρατάρχης Χάρντιγκ, διὰ τοῦ ἀπαγχονισμοῦ τοῦ ἥρωος Παλληκαρίδη. Εἶναι χαρακτηριστικὸν τὸ μέτρον τῶν διαθέσεων τῆς κατεχούσης δυνάμεως. Μαζὶ μὲ τὴν ἐθνικὴν ὀδύνην, τὴν ὁποίαν αἰσθανόμεθα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐκφράζομεν τὸν ἀποτροπιασμόν μας διὰ τὸ διαπραχθὲν ἔγκλημα. (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης). Καὶ ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς πιστεύω, ἐν τῷ συνόλῳ του, ᾐσθάνθη ἀπογοήτευσιν ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἐλήφθη εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κατάφωρον ἀδικίαν εἰς τὸν βωμὸν τῆς ἐλευθερίας ἐκ μέρους τοῦ ὠργανωμένου ἐλευθέρου κόσμου. Χαρακτηριστικὸν τῆς νοοτροπίας, ἡ ὁποία διέπει τὴν συζήτησιν, εἰς τὸ ὑποτιθέμενον αὐτὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ εἰσήγησις ἀντιπροσώπου μιᾶς μεγάλης χώρας, ἡ ὁποία, διὰ τοῦ πραξικοπήματος τοῦ Κασμίρ, ἀποτελεῖ ἕνα ἐκ τῶν ἀξιοθρηνήτων παραβατῶν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐλευθερίας, τὸ ὁποῖον κατοχυρώνει ἡ διεθνὴς διαιτησία. Αἰσθανόμεθα ὀδύνην, διότι παραβάται, ὡς ὁ ἀνωτέρω προμνησθείς, καὶ ἄλλοι τινές, οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ἐπιτύχουν τοὺς κατακτητικοὺς σκοπούς των, μεταχειριζόμενοι πλέον ὠμὴν βίαν, ἔρχονται κατόπιν, περιβεβλημένοι τὴν τήβεννον τοῦ Κήνσορος, ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, διὰ νὰ διακηρύξουν ὅτι ὁ Κυπριακὸς λαὸς δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν Ἑλλάδα, ὅτι ὁ ἀπελευθερωτικὸς ἀγὼν τῶν Κυπρίων εἶναι παράνομος βία, καὶ τέλος ἀνατίθεται εἰς τὰς χεῖρας τοῦ δυνάστου ἡ τύχη τῆς αἱματοβαμμένης νήσου. Ἐχρειάσθη ἡ ἐπιστράτευσις ὅλης τῆς Βουδδικῆς μεταφυσικῆς δεξιοτεχνίας, διὰ νὰ συντεθῇ ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἔτυχε σχεδὸν τῆς παμψηφίας τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, καὶ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔσπευσε νὰ ὑπογράψῃ ὡς σανίδα σωτηρίας. Διότι, ἂς μὴ ἀπατώμεθα, τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ἐγκατελείφθη ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος καὶ ναὶ μὲν ὅτι ὁ κ. Ἀβέρωφ ἔκαμε μίαν ἐπιφύλαξιν, ὅτι θὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα ἐὰν δὲν ἐκπληρωθοῦν οἱ ὅροι τῆς ἀποφάσεως. Ἀλλὰ τό γε νῦν ἔχον εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ αἴτημα, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ Κυπριακὸς λαός, ὅπως τοῦ ἐξασφαλίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως, δὲν ἀναφέρεται εἰς οὐδὲν ἐκ τῶν κειμένων. Ἄλλωστε, ἐάν, κύριοι βουλευταί, προσέξητε τὴν Ἰνδικὴν πρότασιν, θὰ ἴδητε ὅτι ὁμιλεῖ περὶ ἐπαναλήψεως καὶ συνεχίσεως τῶν διαπραγματεύσεων. Τοῦτο τί σημαίνει; Ὅτι πρόκειται νὰ ἐπαναληφθοῦν διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι διεκόπησαν. Καὶ ποῖαι εἶναι αἱ διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι διεκόπησαν; Ἐμφανεῖς διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας τοὐλάχιστον ὅλοι γνωρίζομεν, εἶναι πρῶτον ἡ τριμερὴς τοῦ Λονδίνου, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως ἀπερρίφθη ἀπὸ τοὺς δύο ἄλλους, οἱ ὁποῖοι παρίσταντο κατὰ τὰς συνομιλίας ἐκείνας, καὶ δευτέρα διαπραγμάτευσις, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν, εἶναι ἡ τοῦ Μακαρίου–Χάρντιγκ, κατὰ τὴν ὁποίαν ναὶ μὲν ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως ἐγένετο δεκτὴ ὡς ἀρχή, ἀλλ’ ἡ διαπραγμάτευσις ἔγινε πλέον βάσει μιᾶς αὐτοκυβερνήσεως καὶ ἀποτέλεσμα τῆς διαπραγματεύσεως ἦτο ἡ ἐξορία τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου εἰς τὸν Ἰνδικὸν Ὠκεανόν. Ἕν ἄλλο σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν, εἶναι ὅτι ἡ πρότασις Μένον, μεταξὺ τῶν πρώτων λέξεων, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται ἐν αὐτῇ, εἶναι μία ἔμμεσος, τρόπον τινά. ἀποδοκιμασία τῆς Ε.Ο.Κ.Α. καὶ λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ τόσον ἐλαφρὰν τὴν καρδίαν ἔσπευσε νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θὰ ἤθελον νὰ ἐπισημάνω μίαν ἀντίφασιν, ἡ ὁποία ὑπῆρξε μεταξὺ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου. Διότι, ὁ μὲν πρῶτος ἐπιδιώκει τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ διὰ τῆς εἰρηνεύσεως, ἐνῷ ὁ δεύτερος ἰσχυρίζεται ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ τῆς Ε.Ο.Κ.Α. Καὶ θὰ ἤθελον ἐπὶ πλέον νὰ συμπληρώσω ὅτι ἡ ἀντίφασις αὐτὴ ὑπῆρξεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, διότι, ὅταν προχθὲς ὁ κ. Κασιμάτης ἐζήτει ὅτι πρέπει νὰ συντηρήσωμεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὸν ἀγῶνα τῆς Ε.Ο.Κ.Α., καὶ ὅτι μόνον διὰ τοῦ ἀγῶνος τῆς Ε.Ο.Κ.Α. ἠμπορεῖ τὸ Κυπριακὸν νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν του, χθές, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὅτι ὁ Διγενῆς ἐζήτησεν ἀνακωχήν, ἡ πτέρυξ αὐτὴ σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου, ὁλόκληρος, ἐχειροκρότησε, ἀποδεχομένη, τρόπον τινά, τὴν ἧτταν τῶν Κυπρίων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέπεσεν εἰς αὐτὸ τὸ σφάλμα, διότι, ὁ ἴδιος, ὁμιλῶν ἐνώπιον τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνέφερεν ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ βιβλίον τοῦ κ. Τσῶρτσιλ, περὶ τῆς ἱστορίας τῶν Ἀγγλοφώνων Λαῶν. Καὶ ὀρθῶς τὸ ἀνέφερεν. Ἰδοὺ τί λέγει εἰς τὸ βιβλίον αὐτὸ ὁ τέως Πρωθυπουργὸς τῆς Μεγάλης Βρεταννίας: «Εἶναι πρωταρχικὸν δικαίωμα τῶν ἀνθρώπων.... (ἀναγινώσκει)....». Ὁ κ. Ὑπουργὸς καυχᾶται, ὅτι μὲ τόσην μαεστρίαν ἐξεμαίευσε τὴν πρότασιν Μένον, ἡ ὁποία ἀπέκλειε τὸ βέτο ἀπὸ τὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς συζητήσεις. Καὶ φαντάζομαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μετὰ μεγάλης ἐπιμονῆς, ἤθελε νὰ ἐξάρῃ αὐτὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἀπέκλεισε τὸ βέτο καὶ θὰ ἐννοῇ ὅτι ἡ πρότασις τῆς Ταϋλάνδης, ἡ ὁποία ἔλεγεν, ὅτι ἔπρεπε αἱ συνομιλίαι καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν συνομιλιῶν νὰ γίνουν δεκτὰ ἀπὸ τὰς ἐνδιαφερομένας Κυβερνήσεις. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι ἁπλούστερος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἰσχυρίζεται, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἀπέκλεισε τὸ βέτο τῆς Τουρκίας. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐὰν συγκρίνωμεν καὶ τὰς δύο προτάσεις, ἀφοῦ τὰς ἐξετάσωμεν εἰλικρινῶς καὶ ἀντικειμενικῶς, θὰ ἴδωμεν, ὅτι εἰς τὸ ἴδιον περίπου καταλήγουν. Διότι, ἐφ’ ὅσον τὴν πρωτοβουλίαν τῶν συνομιλιῶν τὴν ἔχει ἡ κατέχουσα δύναμις, εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι — εἴτε αἱ συνομιλίαι γίνουν μεταξὺ Κυβερνήσεων, εἴτε μετὰ τῆς Ἀγγλίας καὶ τῶν Κυπρίων — ὅτι ἡ Ἀγγλία θὰ ὑπογράψῃ συμφωνίαν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ πλέον καὶ ἡ Τουρκικὴ συμφωνία; Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, σοβαρῶς, ἀπὸ οὐδένα καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ ὡς ἐπιχείρημα, ἔναντι τῆς προτάσεως τῆς Ταϋλάνδης. Ἀλλά, νομίζω, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ πρότασις Μένον σᾶς ἔδιδε μίαν εὐκαιρίαν ὑπεκφυγῆς καὶ διὰ τοῦτο ἐξεφράσθητε μετ’ ἐνθουσιασμοῦ, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐξεφράσατε, μάλιστα, καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην σας πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀρνεῖται τὴν ἑλληνικότητα τῆς Κύπρου. Διότι, ὅπως ὁ κ. Κασιμάτης εἶπεν, ὁ Ἀρχιστράτηγος τῆς μάχης, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τὰς ἐπιχειρήσεις, ἐθεώρησεν, ὅτι ἐπεβάλετο, ἐκείνην τὴν στιγμήν, νὰ προέλθῃ εἰς συνεννοήσεις μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διὰ νὰ ἐξευρεθῇ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία καὶ ἐψηφίσθη. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ πρότασις Ταϋλάνδης, ἡ ὁποία ἀνεφέρθη, ὑπῆρξε μία ἀπειλὴ ἡ ὁποία οὐδέποτε ὑπεβλήθη ἐνώπιον τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ διερωτῶμαι: Διατί, πρὶν καταφύγητε εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον μιᾶς ἐνόχου χώρας — λέγω ἐνόχου διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Κασμὶρ — διατί δὲν ἐπήγατε, εὐθὺς ἀμέσως, νὰ συναντήσητε τὸν Πρίγκηπα Χουάν, Πρόεδρον τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀντιπρόσωπον τῆς Ταϋλάνδης; Διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀγνοεῖ, ὅτι τὸ 1954, κατὰ τὴν πρώτην προσφυγὴν τῆς Ἑλλάδος, ἡ Ταϋλάνδη ὑπεστήριξεν ἐκθύμως τὴν Ἑλληνικὴν πρότασιν καὶ εἰς τὴν Πολιτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν. Οὔτε ἠμπορεῖ νὰ ἀγνοῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ Ταϋλάνδη εἰς τὴν διάσκεψιν τοῦ Μπαντοὺκ ἔπαιξε πρωταρχικὸν ρόλον καὶ πρωτοστάτησε εἰς τὴν ἀντιαποικιακὴν πολιτικήν. Οὔτε ἀκόμη ἠμπορεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀγνοῇ, ὅτι ἡ Ταϋλάνδη ὑπῆρξε μία ἐκ τῶν χωρῶν, τὰς ὁποίας διεφώτισεν ὁ ἄνευ χαρτοφυλακίου κ. Ὑπουργός, εἰδικῶς σταλεὶς πρὸς τοῦτο. (Χειροκροτήματα). Εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, λέγει, ὅτι ἐπέτυχε νὰ βελτιώσῃ τὴν Ἰνδικὴν πρότασιν ἔναντι τῆς ἀποφάσεως διὰ τὴν Ἀλγερίαν. Ἀλλὰ καὶ οἱ Γάλλοι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, χαρακτηρίζουν ὡς ἀριστούργημα ἀσαφείας τὴν Ἀλγερινὴν πρότασιν, διότι ὁμιλεῖ περὶ μιᾶς εὐχῆς καὶ ἐλπίδος, ὄχι, ὅμως, περὶ προσκλήσεως, δηλαδὴ invitation ἢ recommandation Τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐκφράζει μίαν ἁπλῆν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο εἶναι οὐσιώδης, ὥστε νὰ τονισθῇ τόσον ζωηρῶς ἀπὸ ἡμᾶς. Ἄλλωστε, ἕνα εἶναι γεγονός. Ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν τόσον ὁ Τύπος, ὅσον καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος ἐχαρακτήρισαν τὴν πρότασιν περὶ Ἀλγερίας ὡς μίαν μεγάλην ἐπιτυχίαν τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, διότι, τοὺς δίδει τὴν εὐκαιρίαν, νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν τάξιν εἰς τὴν Ἀλγερίαν. Τὸ ἴδιον φοβοῦμαι, ὅτι ἐπιδιώκεται καὶ μὲ τὴν πρότασιν Μένον, νὰ συμβῇ εἰς τὴν Κύπρον ὑπὲρ τῆς Ἀγγλίας. Καὶ τὰ πράγματα — πολὺ φοβοῦμαι — ἔρχονται, νὰ ἐπιβεβαιώσουν αὐτά, τὰ ὁποῖα διατυπώνω. Τὸ ἄλλο ἐπιχείρημα εἶναι ὅτι ἡ πρότασις Μένον περιλαμβάνει καὶ τοὺς σκοπούς. Καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἰς τὴν πρότασιν Μένον περιλαμβάνονται οἱ σκοποί, μέσα δὲ εἰς τοὺς σκοποὺς ὑπάρχει καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἀλλά, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς, ἐζήτησε καὶ ἡ Ἀντιπροσωπεία τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, νὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ σκοποί, διὰ νὰ δείξῃ, ὅτι ἡ Μεγάλη Βρεταννία δὲν ἀρνεῖται τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι οἱ Ἄγγλοι οὐδέποτε ἠρνήθησαν τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως, εἶπον δὲ ἐπὶ πλέον, ὅτι ἡ αὐτοδιάθεσις δύναται νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν καὶ εἰς τὴν Κύπρον, ὄχι, ὅμως, ἐπὶ τοῦ παρόντος. Οἱ σκοποί, κύριοι, ἀνατρέπονται διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον σαφῶς ὁμιλεῖ περὶ μὴ ἀναμίξεως εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῶν χωρῶν. Καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι μὲ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν δίδετε, ὅτι αἱ συζητήσεις θὰ διεξαχθοῦν μεταξὺ Ἀγγλίας καὶ λαοῦ τῆς Κύπρου, κατέστη τὸ θέμα, θέμα ἐσωτερικόν. Διατί, κύριε Ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον ἡ πρωτοβουλία ἀφίεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν, διατὶ δὲν ἐτολμήσατε νὰ ζητήσητε διασαφηνίσεις, ποίας ἀρχὰς ὑπονοοῦν; Διότι αἱ ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, εἶναι τοὐλάχιστον δέκα. Σήμερον εὑρισκόμεθα, πρὸ τοῦ ἑξῆς περιέργου φαινομένου: Ὁ καθεὶς δίδει τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ εἶναι ὅλοι εὐχαριστημένοι, ἀπὸ τὴν Ἰνδικὴν πρότασιν, πλὴν τοῦ ἀγωνιζομένου, φαντάζομαι, λαοῦ τῆς Κύπρου. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐνθυμῆσθε, κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν περὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε τὴν ἐγγραφὴν τοῦ ζητήματος τῆς προσφυγῆς μας, εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, τοῦ Ο.Η.Ε., κατὰ κόρον καὶ πιεστικῶς, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸ αἴτημά μας, εἶναι ἐντὸς τακτῆς καὶ εὐλόγου προθεσμίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην δὲν ἐδέχθη τὴν πρότασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐδήλωσεν, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι ἐζήτει τὴν ἄμεσον αὐτοδιάθεσιν. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπὸ τὰ κείμενα, τοὐλάχιστον, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς χεῖρας μας, δὲν φαίνεται πουθενά, ὅτι ἐζητήσατε τὴν ἄμεσον αὐτοδιάθεσιν. Ἐζητήσατε τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως, ἡ ὁποία ἦτο ἀνέκαθεν δεδομένη καὶ οὐδεὶς τὴν ἠμφισβήτησεν.

§32Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐζήτησα τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως.

§33Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σύμφωνοι, ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ αὐτή; Τὸ ζήτημα τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως διὰ τὸν Κυπριακὸν Λαόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα μας. Ἐξ ὅλων τῶν ἀνωτέρω, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, προκύπτει, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πιστεύει εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει καὶ ἐπιδιώκει νὰ εὕρῃ μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ, ἀπὸ τὸ ἐνοχλητικὸν αὐτὸ πρόβλημα καὶ νὰ ἡσυχάσῃ. (Χειροκροτήματα). Διότι, κατὰ τὶ θὰ ἐζημιοῦτο ἡ ὑπόθεσις ἔναντι τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπέμενε νὰ τεθῇ ἡ πρότασις ὑπὸ ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν συνεκέντρωνε τὰ 8) 10, θὰ συνεκέντρωνε πάντως — καὶ τὸ παρεδέχθη ὁ κ. Κασιμάτης — ἕνα σημαντικὸν ἀριθμὸν ἀντιπροσωπευτικόν. Καὶ νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ ἐξαφανιζώμεθα ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, νὰ διακηρύσσωμεν, ὅτι ἡ μόνη μας ἐπιδίωξις εἶναι, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν πρώτην πρότασιν, ἡ ὁποία μᾶς δίδει διέξοδον καὶ τὴν ἀποδεχόμεθα καὶ ἐκφράζομεν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην μας. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀρνηθῇ πατριωτισμὸν εἰς οὐδένα ἐξ ὑμῶν, πολὺ μᾶλλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Οὔτε, ἀσφαλῶς, ἔχουν ὀλιγώτερον ἐνδιαφέρον ἀπὸ ἡμᾶς διὰ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν. Φοβοῦμαι, ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξεν αἰχμάλωτος μιᾶς ἀλλοπροσάλλου πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν, εὐθὺς ὡς ἐσχηματίσθη. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς 6ης Ὀκτωβρίου εἶχε τὴν πρόθεσιν νὰ κλείσῃ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα. (Χειροκροτήματα). Ἐν ὄψει τῶν ἐκλογῶν, δὲν ἐτόλμησε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν λύσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπίστευε καὶ ἐπρόβαλε μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν. Καὶ δὲν διστάζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν ἠκολούθει αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἦτο ὄντως πολιτική, ἐνῷ αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνει σήμερον, δὲν εἶναι τίποτε. (Χειροκροτήματα). Διερωτῶμαι, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἡ ἱερὰ ὑπόθεσις τῆς Κύπρου θὰ παραμείνῃ ἐπὶ πολύ, εἰς τὴν διάκρισιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐτήρησε καὶ τὰς ὑποσχέσεις ἀκόμη, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Διότι, ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἐβεβαίωνε, ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ ἀλλαγὴ εἰς τὴν πολιτικὴν κατεύθυνσιν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς εἴχομεν καθῆκον νὰ ὑποβάλωμεν τὴν πρότασιν μομφῆς καί, φαντάζομαι, ὅτι ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν ὥραν, πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του. Διότι, κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅσοι θὰ δώσητε τὴν ψῆφον σας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὡς νὰ ψηφίζητε καὶ σεῖς τὴν πρότασιν Μένον. Ἡμεῖς δηλοῦμεν κατηγορηματικῶς, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶμεν τίποτε ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. (Χειροκροτήματα). Δηλοῦμεν ὅτι θεωροῦμεν τοὺς Κυπρίους Ἕλληνας καὶ μόνον Ἕλληνας καὶ ὅτι θὰ ἐξακολουθήσωμεν μαχόμενοι διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὑπὲρ αὐτῶν τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι καθολικὸν αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§35Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ πενθήμερον συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως μομφῆς, δὲν νομίζω, ὅτι ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων οὐσίας, ἔμειναν πολλά. Νομίζω, ἀντιθέτως, ὅτι ἐξηντλήθησαν ταῦτα εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε ἀπὸ προχθὲς ἡ Ἀντιπολίτευσις μὲ βερμπαλιστικὰ μόνον ἐπιχειρήματα κατευθύνει τὴν ἐπίθεσίν της ἐναντίον τοῦ προσώπου μου. Πλὴν τοῦ κ. Ἠλιοῦ, χθές, ὁ ὁποῖος ἔλαβε μίαν σαφῆ πολιτικὴν τοποθέτησιν καὶ πλὴν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, σήμερον, ὁ ὁποῖος ἐπανέφερε τὴν συζήτησιν ἐπὶ οὐσιαστικῶν θεμάτων τῆς ὑποθέσεως, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ εἴπω, ὅτι χθὲς ἡ συζήτησις διεξήχθη ἐπὶ καθαρῶς βερμπαλιστικῶν ἐπιχειρημάτων. Ἐδημιουργήθησαν ταῦτα διὰ τῶν μεγεθυντικῶν φακῶν, οἱ ὁποῖοι ἠρεύνησαν πενθημέρους συζητήσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς ἔκαμε, πλέον τῶν δέκα παρεμβάσεων, εἴτε ἀπὸ χειρογράφου, εἴτε ἄνευ χειρογράφου. Εἰς τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἀπαντήσω, πρίν, ὅμως, συμβῇ τοῦτο, πρέπει νὰ δώσω ὡρισμένας ἐξηγήσεις καὶ ἀπαντήσεις εἰς ὡρισμένα παράπλευρα θέματα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐὰν εἴπωμεν ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν τῆς ἀρέσουν, νὰ μᾶς ἀκούσῃ μετὰ ψυχραιμίας, ὅπως καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης τὴν ἠκούσαμεν. Ἡ ἔκκλησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὴ δημιουργοῦμεν ἐπεισόδια, πρέπει νὰ γίνῃ ἀκουστὴ ἰδίως ὅταν συζητῆται ἕνα τόσον φλέγον θέμα καὶ ἀσφαλῶς δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθοῦν κατηγορίαι ἐναντίον Ἀρχηγῶν ἢ ἐναντίον μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, τὰς ὁποίας, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν πιστεύει εἰλικρινῶς ὡς εὐσταθούσας. Θέλω νὰ ἀπαντήσω πρωτίστως, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὰ οὐσιαστικὰ θέματα, εἰς μίαν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, καὶ τὴν ὁποίαν ἐνισχύει σήμερον ἄρθρον ἐγκρίτου νομικοῦ, τὸ ὁποῖον δημοσιεύεται εἰς ἐφημερίδα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν πάντοτε μετὰ ἰδιαιτέρας προσοχῆς παρακολουθῶ. Ἐννοῶ τὴν κατηγορίαν, ὅτι ἀπεσύραμεν, ἀπὸ τὴν προσφυγὴν εἰς τὸ Στρασβοῦργον, δηλαδὴ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης, τὰς περιπτώσεις τῶν φρικαλεοτήτων. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Ἡ διαδικασία ἐκεῖ, γίνεται βάσει μιᾶς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπογράψει καὶ ἡ Ἑλλάς. Τὸ ἄρθρον 26, λέγει ἐπὶ λέξει: «Ἡ Ἐπιτροπὴ (δηλαδὴ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων), δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ, παρὰ ἀφοῦ ἐξαντληθοῦν τὰ κανονικὰ μέσα προσφυγῆς, τὰ ἐσωτερικά». Ἡ Ἑλληνικὴ προσφυγή, εἶχε διάφορα κεφάλαια κατηγορίας, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ πρῶτον κεφάλαιον, ἀφεώρα 5 πράξεις βασανιστηρίων. Εἰς τὰς πράξεις αὐτὰς τῶν βασανιστηρίων, δὲν εἶχε γίνει καμμία προσφυγὴ εἰς τὰ τοπικὰ δικαστήρια. Ὑπῆρχε, λοιπόν, κίνδυνος, νὰ ἀπορριφθῇ τὸ σύνολον τῆς προσφυγῆς, δηλαδὴ καὶ τὰ ὑπόλοιπα κεφάλαια κατηγοριῶν, ἐπειδὴ τὸ πρῶτον, κατὰ τὴν σύμβασιν, δὲν εὐσταθοῦσε. Μοῦ ἔκαμε μεγάλην ἐντύπωσιν ὅταν ἐρευνῶν τοὺς φακέλλους σήμερον τὸ πρωΐ, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου εἰς τὴν ἐφημερίδα, τῆς ὁποίας, εἶπον, παρακολουθῶ τὰ ἄρθρα μετὰ ἰδιαιτέρας προσοχῆς, ὅταν εἶδα, ὅτι ὁ γράφων, τὸ ἄρθρον, ἀπαντῶν εἰς ἐρώτησιν τοῦ κ. Προέδρου, ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ ἀπόσυρσις αὐτοῦ τοῦ τμήματος τῆς προσφυγῆς, ἀπήντησεν, κατὰ πιστὴν μετάφρασιν τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τοῦ Στρασβούργου, τὰ ἑξῆς: «Δὲν τίθεται ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, καὶ παραδέχομαι, ὅτι δὲν λαμβάνουν χώραν βασανιστήρια ἐν Κύπρῳ, λέγομεν ὅτι ἀποσύρομεν τὰς 5 περιπτώσεις βασανιστηρίων, διότι δὲν δυνάμεθα ἐπὶ τοῦ παρόντος, νὰ ἀποδείξωμεν τὰ ἐσωτερικὰ ἔνδικα μέσα. Ἦτο, ἔργον, λοιπόν, στοιχειώδους προνοίας, ἐφ’ ὅσον εἰς τοὺς νομικούς, τοὺς χειρισθέντας τὸ θέμα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ διακεκριμένος νομικός, ὁ ὁποῖος ἔγραψε τὸ ἄρθρον, ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι, περὶ τοῦ ἐὰν θὰ ἀπερρίπτετο μόνον τὸ πρῶτον κεφάλαιον ἢ ἐὰν θὰ ἀπερρίπτετο ὁλόκληρον, διότι τὸ πρῶτον δὲν εὐσταθοῦσε. Ἔργον προνοίας, νὰ ἀποσύρωμεν τὸ πρῶτον κεφάλαιον καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν μάχην μὲ τὰ ἄλλα κεφάλαια, μάχη, ἡ ὁποία, ὅπως εἶπον προχθές, εὑρίσκεται εἰς ἀρίστην ἐξέλιξιν, διότι αὐτὰς τὰς ἡμέρας συνεδριάζει καὶ πάλιν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐλπίζομεν μία τῶν ἀποφάσεων νὰ ἀφορᾷ ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς ἐρεύνης εἰς τὴν Κύπρον. Συνεπῶς, ἐπ’ αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, θὰ ἔχῃ θεωρήσει τὰς ἀπαντήσεις ἱκανοποιητικάς. Ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θίξω, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ συνήθως τόσον προσεκτικός, διακεκριμένος ἐξ Ἀθηνῶν, κ. συνάδελφος, ἔθιξε χθές, καὶ τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ἀπετέλεσε δι’ ἐμέ, καὶ ἔκπληξιν καὶ δύναμαι νὰ εἴπω καὶ κἄποιαν προσβολήν. Εἶπεν, εἶναι θλιβερόν, ὅτι εὑρέθη ὁ Γιουγκοσλάβος, ὁ ὁποῖος καὶ μόνον ὡμίλησε διὰ τὴν Ε.Ο.Κ.Α.

§36Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι μόνον... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Διαβάσατε τὰ πρακτικά.

§37Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Νομίζω, ὅτι ἔγινε σαφὴς διάκρισις, ὅτι ὁ Ἕλλην δὲν ὡμίλησε διὰ τὴν Ε.Ο.Κ.Α.

§38Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον αὐτό.

§39Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπειδή, ὅπως ἐγὼ αὐτὸ ἀντελήφθην, εἶναι πιθανὸν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, νὰ ἀντελήφθησαν αὐτό...

§40Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὑπάρχουν πρακτικά.

§41Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Καλά, κύριε συνάδελφε...

§42Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὰ διαστρέφετε. (Κωδωνοκρουσίαι).

§43Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ μοῦ εἴπητε, σεῖς τί θὰ εἴπω; Δικαίωμά μου εἶναι, νὰ εἴπω ὅ,τι θέλω. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Παρακολουθῶ τὰς παρεμβάσεις σας, κύριε συνάδελφε, ἐκ Θεσπρωτίας, εἰς ὅλην τὴν συζήτησιν, καὶ ἀντιλαμβάνομαι ὅτι ἔχετε καὶ πεῖραν διεθνοῦς δικαίου καὶ διπλωματίας! Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ σᾶς τὸ ἀναγνωρίσω.

§44Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν προέβαλα τοιαύτην ἀξίωσιν, ἀλλὰ λέγετε ἀνακριβείας.

§45Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ εἶναι θέμα ἠθικῆς τάξεως, ὀφείλω νὰ ἀναγνώσω ὄχι ὅλα τὰ σχετικὰ κείμενα, ἀλλὰ μερικά. Δίδω δὲ καὶ τὴν προκαταρκτικὴν ἐξήγησιν ὅτι οἱοσδήποτε, πλὴν τοῦ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου, ἦτο ἐλεύθερος νὰ ὁμιλήσῃ περὶ Ε.Ο.Κ.Α., διότι, ὁ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος, ἐδήλωσε καὶ ἐπανέλαβε πάντοτε ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ξένη πρὸς τὸν ἐν Κύπρῳ διεξαγόμενον ἀγῶνα. Ἐπὶ πλέον εἶχε καὶ τὴν Ἀγγλικὴν Ἀντιπροσωπείαν, νὰ ἀντιμετωπίσῃ μὲ τὰς κατηγορίας της, περὶ ἀνεφοδιασμοῦ, δηλαδὴ εὑρίσκετο εἰς δύσκολον θέσιν διὰ νὰ θίξῃ τὸ θέμα. Ἐν τούτοις, εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναφέρει πάντοτε τὴν Ε.Ο.Κ.Α. ὡς «Στρατὸς ἀπελευθερώσεως» ὡς «ἔνοπλον τμῆμα», καὶ ἀνάλογοι ἦσαν αἱ συνεχῶς χρησιμοποιηθεῖσαι ἐκφράσεις. Πέραν αὐτοῦ, ἐχρησιμοποίησα, μίαν μεγάλην περικοπὴν ὁμιλίας εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλήν, ἡ ὁποία εἶναι ὄντως πάρα πολὺ χαρακτηριστική, διαπρεποῦς ρήτορος εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν καὶ τὴν ἐπανέλαβα ὁλόκληρον εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Δι’ αὐτῆς ἡ Ε.Ο.Κ.Α. χαρακτηρίζεται ὡς ἀποτέλεσμα ἀνάγκης, διότι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, δὲν ἠθέλησε νὰ κάμῃ τίποτε, πρὶν ἀκουσθῇ ἡ κλαγγὴ τῶν ὅπλων. Λέγετε ἐπίσης ὅτι ὅταν ἔκαμεν ἀνακωχήν, δὲν ἔσπευσεν ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις νὰ διαπραγματευθῇ, διαδηλοῦσα οὕτω ὅτι μόνον ὑπὸ τὴν κλαγγὴν τῶν ὅπλων ὑπάρχει πιθανότης νὰ διαπραγματευθῆτε. Καί, τέλος, ὅτι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωσαν εἰς τοὺς ὅρους παραδόσεως ἦτο ἡ ἀπάντησις τῶν Στρατοδικείων, τὸ «Μολὼν λαβέ». Προσέθεσα δὲ τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἀπέστειλε ὅπλα εἰς τοὺς πατριώτας τῆς Κύπρου, ἔλαβε μάλιστα ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα, ἵνα ἐμποδίσῃ τὴν ἀποστολὴν ὅπλων ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων εἰς τοὺς ἀδελφούς των τῆς Κύπρου. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παρέσχε τὴν ὑποστήριξίν της εἰς τοὺς πόθους τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ὅπως ἦτο ἠθικὴ ὑποχρέωσίς της, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ πεδίου. Ἡ ἔνοπλος ἀντίστασις εἶναι μία ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ μόνον τοὺς Κυπρίους. Ἐὰν μερικοὶ ἐξ αὐτῶν ἔχουν τὸν ἡρωϊσμὸν νὰ μάχωνται διὰ τὴν ἐλευθερίαν των ἐναντίον 25.000 ἐπιλέκτων στρατιωτῶν διαθετόντων σύγχρονον ὑλικὸν καὶ πλούσια μέσα δι’ ὧν ἐφωδιάσθη ὁ Στρατάρχης Χάρντιγκ, τοῦτο δὲν συνεπάγεται ἰδικήν μας εὐθύνην. Γνωρίζω, ὅτι οἱ Βρεταννοὶ συνάδελφοί μου θὰ ἤθελον νὰ ἀποκαλέσω αὐτοὺς τοὺς πατριώτας «τρομοκράτας» καὶ ὅτι θὰ μὲ κατηγορήσουν, διότι δὲν τὸ ἔπραξα. Δὲν ἠμποροῦσα νὰ τοὺς δώσω αὐτὴν τὴν εὐχαρίστησιν. Δὲν θὰ ἠμποροῦσα νὰ στραφῶ ἐναντίον τῆς ἀληθείας. Ἡ ἀλήθεια, ἰδοὺ αὕτη, ὅπως ἐξετέθη ὑφ’ ἑνός, μεταξὺ πολλῶν ἄλλων, μέλους τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων εἰς ἓν πρόσφατον ἄρθρον ἐπὶ μιᾶς νέας βιογραφίας τοῦ μεγάλου Ἰρλανδοῦ Ντὲ Βαλέρα. Καὶ νέα ἀγγλικὴ περικοπή, διὰ τῆς ὁποίας Ἄγγλος δικαιολογεῖ τὴν Ε.Ο.Κ.Α. Πέραν αὐτοῦ, ἀπαντῶν εἰς τὰς ἀγγλικὰς κατηγορίας,—διαβάζω ἀπὸ τὰ πρακτικὰ—λέγω τὰ ἑξῆς: «Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι οὐδεὶς ὑπάλληλος, οὐδεὶς ἀξιωματικός, δὲν ἔχει τὴν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν νὰ βοηθήσῃ τοὺς Κυπρίους ἀδελφούς του, ἴσως, μάλιστα, μὴ λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεώς του. Ἀλλὰ θὰ ὑποστηρίξω, καὶ θὰ ὑποστηρίξω σθεναρῶς, ὅτι παρὰ ταῦτα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν στέλλει ὅπλα καὶ πολεμοφόδια εἰς τὴν Κύπρον καὶ ὅτι λαμβάνει εἰδικὰ μέτρα διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὰς ἀποστολὰς αὐτάς, μέτρα τοιαῦτα, δι’ ὧν ἐπέτυχεν ὅπως ἀποτραπῶσι πᾶσαι ἀντίθετοι πρὸς τὴν θέλησίν της ἐνέργειαι πλὴν μιᾶς περιπτώσεως, δηλαδὴ τοῦ καϊκίου «Ἅγιος Γεώργιος». Κύριοι, ὅταν ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ περικοπαί, ὅταν οἱ δῆθεν τρομοκράται τῆς Κύπρου ἀποκαλοῦνται συνεχῶς ἡρωϊκοὶ πατριῶται καὶ στρατὸς ἐλευθερίας, βεβαίως, οὐδεὶς δύναται νὰ μεμφθῇ τὸν Ἕλληνα ἀντιπρόσωπον, διότι παρὰ τὴν δυσχερῆ του θέσιν, δὲν ἀπέδωσε τὸν δέοντα φόρον τιμῆς εἰς τοὺς ἡρωϊκῶς ἀγωνιζομένους. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, διότι ἀντιλαμβάνομαι ὅτι πρόκειται νὰ δευτερολογήσουν ρήτορες, ὅτι πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπάρχει τὸ συνταγματικὸν ὅριον, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ ὅλα, εἰς ὅσα θὰ εἶχον νὰ ἀπαντήσω. Ἐν τούτοις, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω μερικὰ διὰ τὰ σοβαρώτερα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς οὐσίας. Διότι, τὸ θέμα, κατὰ βάσιν, εἶναι: Ἐζημιώθη τὸ Κυπριακόν; Προωθήθη, ἀντιθέτως; Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Καὶ θὰ προχωρήσω εἰς τὰ οὐσιαστικώτερα, χωρὶς νὰ εἴπω πολλὰ δι’ ὡρισμένας σκέψεις, αἱ ὁποῖαι, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, δὲν ἔχουν οὐδὲν ἴχνος εὐσταθείας. Τί νὰ εἴπω, ἐπὶ παραδείγματι, ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι ἦτο καλύτερον νὰ καταψηφίσωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Ταϋλάνδης καὶ νὰ ἔχωμεν αὐτήν, τοὐλάχιστον, καταψηφιζόντων ἡμῶν; Ὀρθῶς, ὀρθότατα ἀνέλυσεν ὁ κ. Τσάτσος, χθές. Ἀπόφασις θὰ ἦτο. Ἡμεῖς θὰ εἴχομεν καταψηφίσει, ἀλλ’ ἀπόφασις θὰ ἦτο. Ἴσως εἶναι πολὺ πιθανὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ἐκλεκτὸς συνάδελφος τῶν Φιλελευθέρων: Δὲν θὰ περνοῦσεν εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν. Οὐδείς, ὅμως, δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι δὲν ἐκινδύνευε νὰ περάσῃ καί, πάντως, θὰ εἶχε τὸ κῦρος τῆς εἰσηγήσεως. Καὶ ἡμεῖς, τί θὰ ἐκάμναμεν; Ἡμεῖς θὰ ἐλέγομεν: Δὲν τὴν ἐψηφίσαμεν. Καὶ ἂν δὲν τὴν ἐψηφίσαμεν τί μὲ τοῦτο; Τὸ βέτο, θὰ εἶχεν ἀναγνωρισθῆ, ἢ ὡς εἰσήγησις, ἢ ὡς ἀπόφασις. Ἐπίσης, θὰ εἶχε δημιουργηθῆ ὁ ἀντίκτυπος, τοῦ ὅτι δὲν ἠδυνήθημεν κἂν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἐμφάνισιν αὐτῆς τῆς δυσμενοῦς, τῆς δυσμενεστάτης, ἐπαναλαμβάνω, εἰσηγήσεως. Τί, ἐπίσης, νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ὅτι ἦτο προτιμωτέρα ἡ ἀναβολὴ ἢ ἡ ματαίωσις; Ἡ ἀναβολὴ θὰ εἶχε τὸν μέγιστον κίνδυνον τῆς ἀποκαρδιώσεως, ἰδίως εἰς τὸν ἀγωνιζόμενον λαὸν τῆς Κύπρου, ὅπως καὶ ἡ ματαίωσις. Διότι, θὰ ἐσήμαινεν: Πρῶτον ὅτι ὁ Ο.Η.Ε. ξαναέκλεισε τὴν θύραν, εἰς τὸ Κυπριακόν, δεύτερον, ὅτι μελλοντικὴ ἐγγραφὴ δὲν θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένη, ἀλλ’ ἀντιθέτως, θὰ ἔκυπτεν ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ματαιώσεως ἢ ἀναβολῆς. Διότι δὲν ὑπάρχει ἀναβολὴ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Ἀναβολή, ὑπὸ τὴν πραγματικὴν ἔννοιαν τῆς λέξεως, σημαίνει ἀναβολὴ διὰ μίαν ἄλλην περίοδον. Ὅταν λέγωμεν «ἀναβολή», εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεων, σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἐγγεγραμμένον διὰ τὴν ἐρχομένην περίοδον. Ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐθεώρησεν ὅτι αὐτὸ ἦτο θέμα ἄξιον ἐπιγράμματος, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὡραῖα ἐπιγράμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον εἰς θέσιν νὰ κάμνῃ καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ ἡρωϊκὴ ἧττα δὲν σημαίνει εὐθύνην.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, σεῖς, ἀπόψε, βεβαιώνετε, ὅτι εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη δὲν ὑπάρχει ἀναβολή.

§47Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ὅλη συζήτησις, ἔχει γίνει βάσις λογοπαιγνίων ἢ παρερμηνείας λέξεων. Δι’ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὰ πράγματα, καὶ ἀσφαλῶς τὰ γνωρίζητε, εἶναι νοητόν, τί θέλω νὰ εἴπω.

§48Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπόψε δὲν εἶσθε βέβαιος, ὅτι τὰ γνωρίζω, ἀπὸ ὅσα ἔχετε εἴπει μέχρι στιγμῆς. Ἀλλὰ θὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι τὰ γνωρίζω.

§49Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Φοβοῦμαι ὅτι δὲν τὰ γνωρίζετε. Ὅταν ψηφίζεται ἀναβολὴ λήψεως ἀποφάσεως...

§50Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκάματε μίαν πρότασιν. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν εἴχατε κάμει σεῖς, ἡ Ἑλληνικὴ πρότασις, τὴν ὁποίαν εἴχατε ὑποβάλει καὶ διὰ τὴν ὁποίαν κατόπιν ἐδηλώσατε ὅτι δὲν ἐπεμείνατε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, αὐτὴ ἡ ἰδία, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ αὐτὴ πρὸς συζήτησιν εἰς τὸ προσεχὲς ἔτος; Σᾶς ἐρωτῶ.

§51Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Τὸ ἐδήλωσα...

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς ἐρωτῶ.

§53Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως.

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτή;

§55Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἐγγραφῇ πάλιν.

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Συνεπῶς, αὐτὴ παύει νὰ ὑπάρχῃ. Συνεπῶς, αὐτὸ ποὺ εἴπατε, ὅτι δὲν θὰ τὴν ἀποσύρητε, ἦτο ὁ βερμπαλισμός, περὶ τοῦ ὁποίου προηγουμένως ὡμιλήσατε. (Χειροκροτήματα).

§57Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ ἦτο ὁ βερμπαλισμός, ὁ ὁποῖος ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν ἑξῆς οὐσίαν: Ὅτι θὰ ἐπανέλθωμεν μετὰ ἓξ μῆνας μὲ τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἄλλη λύσις. (Χειροκροτήματα). Τὸ θέμα τῆς ἀναβολῆς εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, δὲν ὑπάρχει, ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: Ὅταν λέγωμεν εἰς τὴν κοινὴν γλῶσσαν ἀναβολὴ τῆς λήψεως μιᾶς ἀποφάσεως, σημαίνει ὅτι θὰ τὴν λάβω κάπως ἀργότερον. Εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὅταν λέγωμεν ἀναβολή, σημαίνει ὅτι διὰ τὸ συζητούμενον θὰ τὸ ἐπανεγγράψωμεν. Λοιπόν, θὰ ἔχωμεν καὶ τὸ βάρος τοῦ κινδύνου, τῆς νέας ἐγγραφῆς, εἰς τὴν ἀποθάρρυνσιν. Τὸ ἐπιχείρημά σας, κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι ἰσχύει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, διότι τὴν ἡρωϊκὴν ἧτταν γνωρίζομεν νὰ τὴν ἀντιμετωπίζωμεν, ἀλλ’ ὅταν δὲν σημαίνῃ ζημίαν εἰς ὑπόθεσιν ἐθνικήν, εἰς τὴν ὁποίαν σπαράζονται 420 χιλιάδες ψυχαί. Ὅταν ἡ ἧττα φέρῃ ζημίαν εἰς τοιαύτην ὑπόθεσιν, ἀποτελεῖ ἀνοησίαν. Καὶ πιστεύσατε, κύριε Ἀρχηγέ, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ μὲ διδάξῃ νὰ ἀντιμετωπίζω ἡρωϊκὰς ἥττας, ὅταν αἱ ἧτται αὐταὶ ἔχουν κἄποιαν σημασίαν.

§58Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἶσθε ἀνεπίδεκτος μαθήσεως.

§59Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἠμποροῦσα, κύριε, ἐκ Θεσπρωτίας, συνάδελφε, νὰ ἀναφέρω ἀρκετὰς πράξεις τῆς ζωῆς μου ποὺ θὰ τὸ ἀπεδείκνυον, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὸ θέλετε, θὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν, τὴν τελευταίαν. Ὅτι τὸ 1952, παρὰ τὴν στενὴν συγγένειαν καὶ τὴν ἰδιαιτέραν τιμήν, τὴν ὁποίαν ἔτρεφον πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου, ἐπειδὴ ἐπίστευον ὅτι ὁ συνασπισμὸς Βενιζέλου–Πλαστήρα ἀποτελεῖ τὸ ἐθνικόφρον Κέντρον, δὲν ἐζήτησα νὰ ἐκλεγῶ ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ Συναγερμοῦ, ὅπου εἶχον βεβαίαν τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐπροτίμησα τὴν ἡρωϊκὴν ἧτταν. (Θόρυβος).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχουν λόγον αἱ διακοπαί.

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συνηθίζω νὰ σέβωμαι τοὺς ρήτορας, ὅταν ὁμιλοῦν, καί, κατὰ μείζονα λόγον, τὸν ὑπεύθυνον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλ’ ὅταν γίνωνται διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ἐκληφθοῦν ὡς προσωπικοὶ ὑπαινιγμοί, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶ διευκρινίσεις, καὶ ἐλπίζω ὅτι τὸ Προεδρεῖον θὰ εἶναι σύμφωνον. Καὶ καθ’ ὅ,τι μὲν ἀφορᾷ τὴν γενναιότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι τὸ 1952 ἠρνήθη τὴν συνεργασίαν του εἰς τὸν Συναγερμόν, δὲν ἔχω λόγον νὰ ἀναμιχθῶ. Τὴν ἐκτιμᾷ ὁ ἴδιος ὡς τοιαύτην. Ἀλλ’ ἐὰν αὐτὸ ἔχῃ τὸν ὑπαινιγμὸν δι’ ἐμέ....

§62Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Οὐδένα ὑπαινιγμόν, κύριε Πρόεδρε.

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχει καλῶς.

§64Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, σέβομαι τόσον τὸ παρελθόν σας, ὥστε καὶ χθὲς ποὺ ἐχρησιμοποιήσατε, δι’ ἐμὲ λέξεις, τὰς ὁποίας συνήθως δὲν συνηθίζετε νὰ χρησιμοποιῆτε, δὲν ἠθέλησα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν αὐτὸν τόνον, ἐπιθυμῶν νὰ διατηρῶ τὰς συζητήσεις ἐπὶ ἐξωτερικῶν θεμάτων εἰς ἀνώτερον ἐπίπεδον. Νομίζω, ὅτι σᾶς ἀπέδειξα καὶ χθὲς ὅτι οὐδόλως προκαλῶ ὑμᾶς. Μίαν ἀκόμη παρατήρησιν, καὶ ἔρχομαι ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀκούσητε σήμερον μερικὰ περίεργα πράγματα. Ἡ παρατήρησις ἀφορᾷ τὸ ὑποστηριχθὲν χθές, νομίζω, τόσον ἀπὸ τὸν κ. Τσάτσον, ὅσον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Βαρβούτην, ὅτι διατὶ εἴπομεν ὅτι κατέπεσεν ἡ διχοτόμησις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ποῖος τὸ ἤγειρεν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὥστε αὐτὸ νὰ θέλῃ ἀντίκρουσιν; Κύριοι, καὶ ἐὰν δὲν εἶχεν ἐγερθῆ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, τὸ γεγονὸς ὅτι εἶχε τεθῆ, τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ ἀνακοίνωσις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ τελευταία δήλωσις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως περὶ αὐτοδιαθέσεως, συνεδυάζετο μὲ διχοτόμησιν, σημαίνει ὅτι ἔπρεπε ἡ ἰδέα νὰ πολεμηθῇ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, ἐτέθη καὶ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας ὁμιλῶν, ἀνεφέρθη εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Λέννοξ Μπόϋντ τῆς 19ης Δεκεμβρίου καὶ εἶπεν ὅτι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ τὰ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός μου εἰς τὸ Λονδῖνον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν τὴν αὐτοδιάθεσιν. Ἦτο, λοιπόν, ἀπολύτως ἀναγκαῖον εἰς τὴν παγκόσμιον αὐτὴν κονίστραν νὰ καταπέσουν τὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς διχοτομήσεως, ἡ ὁποία, ὅπως σᾶς εἶπον, εἵλκυε διαφόρους, οἱ ὁποῖοι ἀνεζήτουν μίαν, οἱανδήποτε λύσιν. Ἀλλά, ἂς ἔλθω τώρα εἰς τὴν ἀπόφασιν. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω πρὸ ἡμερῶν τὰς ἀπόψεις μου. Ἐθεώρησα ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτή, εἶναι μία ἀπὸ τὰς καλυτέρας, τὸ τονίζω, μία ἀπὸ τὰς καλυτέρας, τὰς ὁποίας θὰ εὕρῃ κανεὶς εἰς τὸ ἀρχεῖον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Τὸ θέλομεν, ἢ δὲν τὸ θέλομεν, οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Εἶπον ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ κατέστη θέμα Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, εἶπον ὅτι ἦτο τὸ μέγιστον δυνατόν. Ἤδη, ὅμως, ἐφ’ ὅσον πρὸ παντὸς ἠμφισβητήθη ὅτι σημαίνει ἡ ἀπόφασις αὐτὴ καὶ ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνατρέξω εἰς κείμενα διὰ νὰ σᾶς ἐνημερώσω πληρέστερον. Ἰδοὺ τὶ εἶπεν ὁ Γιουγκοσλάβος ἀντιπρόσωπος: «...καὶ ὅτι ἡ λύσις πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ ἐντὸς τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν σκοπῶν τοῦ Χάρτου. Ἐπιδοκιμάζομεν ἐπίσης τὸ σχέδιον ἀποφάσεως, τοῦτο, διότι κάμνει μνείαν τῆς μεθόδου τῶν διαπραγματεύσεων μεταξύ, προφανῶς, τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἀντιπροσώπων του ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν Βρεταννικῶν Ἀρχῶν ἀφ’ ἑτέρου, μεθόδου ἥτις εἶναι ἡ καλυτέρα διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν λύσιν ἣν ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν». Ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἰσημερινοῦ, εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἀντιπροσωπεία μου ἐψήφισεν ὑπὲρ τοῦ σχεδίου ἀποφάσεως τῶν Ἰνδιῶν, διότι εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι αὕτη πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ ἀκριβῶς ὡς ὁ πρὸ ἐμοῦ ρήτωρ ἔπραξεν. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν, ὡς ἔκφρασις τῆς ἐλπίδος ὅτι διαπραγματεύσεις, ἔχουσαι ὡς σκοπὸν μίαν εἰρηνικήν, δημοκρατικὴν καὶ δικαίαν λύσιν, σύμφωνον πρὸς τοὺς σκοποὺς καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθοῦν καὶ νὰ ἐξακολουθήσουν καὶ ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις αὗται θὰ γίνουν μεταξὺ τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων μερῶν, τῶν λαῶν τῆς Κύπρου καὶ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου. Ἰδοὺ πῶς ἑρμηνεύομεν τὸ σχέδιον ἀποφάσεως καὶ τὸ ζήτημα τῶν διαπραγματεύσεων. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων εἴμεθα λίαν εὐτυχεῖς διότι ἠκούσαμεν τὴν ἑρμηνείαν ἣν διετύπωσεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, ὅστις εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του πιστεύει ὅτι τὰ ἀνωτέρω ἀποτελοῦν τὸ καλύτερον μέσον διὰ τὴν ἀνεύρεσιν μιᾶς ἱκανοποιητικῆς λύσεως τοῦ προβλήματος. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἂν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Τουρκίας εἶχε δυνηθῆ νὰ προσδιορίσῃ διὰ τοῦ ἰδίου τρόπου τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεώς του».

§65Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τῶν λαῶν τῆς Κύπρου, εἴπατε;

§66Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἄλλοι χρησιμοποιοῦν τὴν ἔκφρασιν τοῦ λαοῦ.

§67Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι ἠμφισβητήθη χθὲς ἀπὸ τὸν κ. Στράτον.

§68Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἀλλ’ οὐδεὶς ἠρνήθη εἰς τὴν Τουρκικὴν μειονότητα τὸ δικαίωμα τῆς προστασίας της.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Συμμετοχὴ εἰς τὰς διαπραγματεύσεις εἶναι ἄλλο καὶ προστασία μειονοτήτων εἶναι ἄλλο. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορά.

§70Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Εἶναι καὶ μία ἄλλη ἐξήγησις, ὅτι πρέπει νὰ μετάσχουν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, διὰ νὰ προστατεύσουν τὰ συμφέροντά των. Ὅταν ἔχῃ 80 καὶ 18, τὶ τὸ 18 πρόκειται νὰ ἐπιδιώξῃ; Ἰδοὺ πῶς ἑρμηνεύουν τὸ σχέδιον ἀποφάσεως καὶ τὸ ζήτημα τῶν διαπραγματεύσεων. Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Βολιβίας: «Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς γενικῆς συζητήσεως ἐξεδηλώθημεν ἐναντίον πάσης ἀποπείρας προσαρτήσεως καὶ ὑπὲρ τῆς ἐκ τῶν προτέρων ἀναγνωρίσεως τῆς ἀρχῆς τοῦ δικαιώματος τῶν λαῶν διὰ τὴν αὐτοδιάθεσιν αὐτῶν, ἀρχὴ ἥτις περιέχεται εἰς τὸν Χάρτην καὶ ἥτις, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐφαρμόζεται ἀπολύτως εἰς τὸ Κυπριακὸν ζήτημα. Τοῦτο, ὅμως, ἐβασίζομεν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῶν ἀρχῶν, διότι ἡ πρακτικὴ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἀπέδειξεν ὅτι ἀπόστασις χωρίζει τὰ ἰδανικὰ ἀπὸ τὸ πρακτικὸν συμφέρον, τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς τὴν ἀναζήτησιν πρῶτον σημείων συμφιλιώσεως καὶ συνεννοήσεως διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἐμποδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀντίθετα πρὸς τὴν ρύθμισιν τῶν ὑπὸ μελέτην ζητημάτων. Αἱ βάσεις, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἀνεύρωμεν, διὰ μίαν τοιαύτην γενικὴν συνεννόησιν, περιέχονται, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἰς τὸ σχέδιον ὅπερ υἱοθετήσαμεν. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐψηφίσαμεν ὑπὲρ αὐτοῦ». Ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Μεξικοῦ: «Μία δημοκρατικὴ λύσις περιέχει αὐτοδικαίως τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ χώρα μου παρέσχε πάντοτε τὴν πλέον ἀπόλυτον καὶ ἐνθουσιώδη ὑποστήριξιν».

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ αὐτὴ εἶναι μετὰ...

§72Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἔκαμεν ἕνα εἶδος ἑρμηνείας τῆς ψήφου του, εἶναι ὁ Ρῶσος ἀντιπρόσωπος, τοῦ ὁποίου εἶναι τόσον ὡραία ἡ διατύπωσις, ὥστε θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς τὴν ξαναδιαβάσω: «Παρὰ τὸν ἀνεπαρκῆ χαρακτῆρα του τὸ σχέδιον ἀποφάσεως τῆς Ἰνδικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐπιτρέπει, ἐν τούτοις, νὰ παραμείνῃ ἀνοικτὴ ἡ θύρα καὶ νὰ διατηρηθῇ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα ἐντὸς τοῦ πεδίου δράσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἐξετάζουσα τὸ σχέδιον τοῦτο ἡ Ἀντιπροσωπεία τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, πιστεύει ὅτι εἰς τὰς ἀναφερομένας διαπραγματεύσεις πρέπει νὰ συμμετάσχουν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, οἵτινες εἶναι ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν. Ἀντιμετωπίζουσα οὕτω τὴν ρύθμισιν τοῦ προβλήματος ἡ Σοβιετικὴ Ἀντιπροσωπεία, θὰ ὑπερψηφίσῃ τὸ ὑπὸ τῆς Ἰνδικῆς Ἀντιπροσωπείας ὑποβληθὲν σχέδιον ἀποφάσεως». Δὲν θὰ ἐπιμείνω, διότι βλέπω ὅτι ἐνοχλῶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἢ τοὐλάχιστον ὡρισμένους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας τῆς ἰδικῆς μου ψήφου. Θὰ συνοψίσω ὅ,τι εἶπον: Ἡμεῖς ἀντιμετωπίζομεν τὸ θέμα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἡ Ἰνδικὴ πρότασις τὸ ἀντιμετωπίζει ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν συνεννοήσεων. Ἡμεῖς οὐδέποτε εἴπομεν ὅτι δὲν δύναται νὰ προηγηθῇ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως δημοκρατικὴ λύσις, δηλαδὴ ἡ αὐτοδιάθεσις καὶ εἰς τὸ τέλος κάμνω αὐτὸν τὸν βερμπαλισμόν, ὅπως τὸν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ εἶπον ὅτι ἐὰν ἐντὸς 6 μηνῶν ποὺ θὰ συνέλθωμεν καὶ πάλιν δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ δημοκρατικὴ λύσις εἰς τὴν Κύπρον, θὰ ἀναβιώσουν αἱ προτάσεις μας περὶ αὐτοδιαθέσεως. Πέραν αὐτοῦ, κύριοι, ἐπειδὴ δὲν θὰ ἤθελον νὰ παραμείνῃ καμμία ἀμφιβολία, ὄχι μόνον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, καὶ ἰδίως εἰς ὡρισμένας Ἑλληνικὰς περιοχάς, ἐκτὸς τῶν συνόρων, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς διαβάσω καὶ ὡρισμένα ἄλλα διαφωτιστικὰ κείμενα. Κύριοι, θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς διαβάσω ἑκατοντάδας τηλεγραφημάτων καὶ ἐπιστολὰς τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀπὸ ὀργανώσεις Κυπριακάς, ἰδίως ἀπὸ ὀργανώσεις Κυπριακὰς τῆς Ἀμερικῆς, αἱ ὁποῖαι, ἐκ τοῦ σύνεγγυς παρηκολούθησαν τὴν ὑπόθεσιν, ἀπὸ Κυπρίους Ἀμερικανούς, κατέχοντας ὑψηλοτάτας θέσεις καὶ εἰς τὴν Διοικητικὴν μηχανὴν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξέφρασαν τὸν ἐνθουσιασμόν των διὰ τὴν ἐπιτευχθεῖσαν λύσιν. Δὲν μοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ κείμενα. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἕνα κείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ μὴ σᾶς ἀναφέρω. Πρόκειται περὶ τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν, ἀναχωρῶν ἐξ Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τὴν ἑπομένην τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως, ἔγραφεν ὁ ἄλλοτε Πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος καὶ νῦν Γεν. Γραμματεὺς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἐπὶ 10ετίαν καὶ πλέον κ. Ἀθαν. Ἀγνίδης. Ὁ κ. Ἀγνίδης, ἔχει μεγάλην πεῖραν τῶν διεθνῶν θεμάτων καὶ εἶναι καὶ σήμερον Πρόεδρος δύο Διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἡ πεῖρα του εἶναι δύσκολον νὰ ἀμφισβητηθῇ ἀπὸ οἱονδήποτε. Ἡ ἡμερομηνία τῆς ἐπιστολῆς του εἶναι 23 Φεβρουαρίου 1957, δηλαδὴ ἀκριβῶς τὴν ἑπομένην τῆς λήψεως τῆς ἀποφάσεως. Θὰ παραλείψω τὸ μέρος τῆς ἐπιστολῆς, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ στὺλ ποὺ διεξήχθη ἡ συζήτησις.

§73ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὴν ἀκούσωμεν ὅλην.

§74Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν θέλετε, τὸ κάμνω καὶ αὐτό, ἀλλὰ ὁ κ. Μητσοτάκης θὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶμαι καθόλου μετριόφρων καὶ δι’ αὐτὸ ἀποφεύγω νὰ εἴπω τὶ γράφει διὰ τὴν συζήτησιν καὶ πῶς διηύθυνα τὴν συζήτησιν. Σᾶς λέγω μόνον τὶ γράφει περὶ τῆς ἀποφάσεως. «Ἀρκεῖ νὰ ἐνθυμῆται τις εἰς ποίαν ἀμόσφαιραν ἤρξαντο αἱ συζητήσεις καὶ πῶς ὁλονὲν ἐβελτιώθη ἡ θέσις μας εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἐπιτευχθὲν κατὰ πολὺ ὑπερέβη τὸ προσδοκώμενον». Ἡ προσθήκη τῶν λέξεων «ἐλευθερία ἐκφράσεως» (Freedom of expression) εἰς τὸ δεύτερον σκεπτικόν, καὶ τῶν λέξεων «εἰρηνική, δημοκρατικὴ καὶ δικαία λύσις» (A PEACEFUL, DEMOCRATIC AUD JUST SO-LUTION) εἰς τὴν οὐσιαστικὴν παράγραφον ἀποτελοῦν πολύτιμα ἐχέγγυα διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν διαπραγματεύσεων, ἀφήνουν δὲ ἀνέπαφα καὶ ἀμείωτα τὰ δίκαια αἰτήματα τῶν Κυπρίων. Τὸ δὲ σπουδαιότερον εἶναι ἡ διατύπωσις ὅτι ἡ δημοκρατικὴ καὶ δικαία λύσις πρέπει νὰ βασίζεται ἐπὶ τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἀντικειμενικῶν σκοπῶν τοῦ Χάρτου. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ σημαντικοῦ γεγονότος ὅτι ἡ ἀπόφασις ἀποφεύγει νὰ καθορίσῃ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ἴσως διότι θέλει νὰ ἀφήσῃ τὴν θύραν ἀνοικτὴν διὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, σπουδαίου παράγοντος, εἰς τὰς ἐπικειμένας διαπραγματεύσεις. Τέλος, δὲν εἶναι ἄμοιρον σπουδαιότητος τὸ ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς 1ης Ἐπιτροπῆς σημειώνει νέαν ἀφετηρίαν, δυναμένην νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν κοινὴν γνώμην τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ ἐπὶ τὸ εὐμενέστερον διὰ τὴν εὐόδωσιν τῶν δικαίων αἰτημάτων μας». Αὐταί, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι αἱ κρίσεις διακεκριμένου ἀντιπροσώπου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ Ἕλληνος διπλωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἐπὶ 15 ἔτη Γενικὸς Γραμματεὺς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ ἤδη Πρόεδρος δύο Διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, σᾶς ἐδιάβασα προχθὲς καὶ ἐντὸς τῶν ἡμερῶν θὰ ἔχωμεν τὴν ἐκπληκτικὴν συλλογὴν τῶν ἑρμηνειῶν, αἱ ὁποῖαι, δίδονται εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν πλέον.

§75ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποίας ἐκδόσεως;

§76Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Διαφόρων ἐφημερίδων, μετὰ τὴν ἀπόφασιν. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκδόσεως. Ἰδοὺ μερικαὶ περικοπαὶ ἐκ τοῦ ἄρθρου τῆς «Τριμπιοῦν», ἡ ὁποία εἶναι, ὅπως εἶπε, τὸ ὄργανον τοῦ κ. Μπέβαν, τοῦ θεωρουμένου ὡς τοῦ μελλοντικοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν ἔλθῃ τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀντιλαμβάνεσθε τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ γνώμη τοῦ προσωπικοῦ ὀργάνου. Προηγεῖται μία δριμυτάτη ἐπίθεσις κατὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι παραμορφώνει τὸ κείμενον διὰ τῆς ἑρμηνείας τὴν ὁποίαν δίδει καὶ λέγει: «Τοιαύτη πρότασις, προκειμένου περὶ τῶν διαπραγματεύσεων, οὐδαμοῦ εἰς τὴν ἀπόφασιν ἀναφέρεται». (Θόρυβος). Θὰ παρακαλέσω, κύριοι συνάδελφοι, ὀλίγην ἡσυχίαν. Ἴσως ἐνοχλοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλά, τί νὰ κάμωμεν; (συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν): «Τοιαύτη πρότασις οὐδαμοῦ ἐν τῇ ἀποφάσει ἀναφέρεται. Οὐδαμοῦ ἡ ἀπόφασις λέγει ὅτι ὑπῆρχον τρεῖς ἐνδιαφερόμεναι Κυβερνήσεις. Τοῦτο εἶναι θορυβώδης ἀπόπειρα διατηρήσεως τοῦ Τουρκικοῦ βέτο, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ὁ κ. Λέννοξ Μπόϋντ. Εἰς οἱονδήποτε κοινὸν ἀναγνώστην ἡ λέξις «διαπραγματεύσεις» σημαίνει «διαπραγματεύσεις μὲ ἀντιπροσώπους τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ». Ὁ κ. Λέννοξ Μπόϋντ ἐπὶ μῆνας ἀρνεῖται τὴν ἐπανάληψιν τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν, μέχρις ὅτου ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος καταδικάσῃ τὴν Ε. Ο.Κ.Α. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὁ κ. Λέννοξ Μπόϋντ ἀπολύτως ἀντικρούεται ὑπὸ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Πλέον τούτου, ἡ ἀπόφασις ρητῶς περιέχει σαφῆ ἀναφορὰν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Χάρτου — ἐξ ὧν ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου πλέον σχετικὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως — καὶ εἰς μίαν «δημοκρατικὴν» λύσιν. Τοιαῦται ἐκφράσεις δὲν δύνανται νὰ συμβιβασθοῦν μὲ τὴν Βρεταννικὴν ἐμμονὴν ὅπως ἡ Κύπρος παραμείνῃ ἀποικία διὰ σκοποὺς στρατηγικούς, οὐδὲ μὲ τὸ τελευταῖον σχέδιον περὶ διαμελισμοῦ τῆς νήσου». Κύριοι, ὁ ἄνθρωπος, ὁ θεωρούμενος ἐν Μεγάλῃ Βρεταννίᾳ ὡς ὁ μέλλων Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν ἔλθῃ τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα εἰς τὴν ἐξουσίαν — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδόλως φαίνεται ἀπίθανον — αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν δίδει. Καὶ δὲν συμφωνεῖ μὲ ὡρισμένους ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τί νὰ κάμωμεν; Εὐτύχημα εἶναι. Πέραν αὐτοῦ, ὅμως, κύριοι, μὲ κἄποιαν ἔκπληξιν ἤκουσα τὸν σεβαστὸν καὶ ἀγαπητὸν συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλον, νὰ λέγῃ πρὸ ὀλίγου, ὅτι καὶ οἱ Κύπριοι δὲν συμφωνοῦν μαζί μας. Εἶμαι καὶ πάλιν ὑποχρεωμένος νὰ προσφύγω εἰς τὰ κείμενα.

§77Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὲ συγχωρῆτε. Δὲν εἶπον οἱ Κύπριοι, εἶπον «πλὴν τοῦ ἀγωνιζομένου Κυπριακοῦ λαοῦ». (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§78Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὅπως πάντοτε, ἐχειρίσθητε μὲ τόσην ἠρεμίαν τὸ θέμα, βεβαιωθῆτε καὶ ἐγὼ ὡριμώτατα καὶ ἀντικειμενικὰ θὰ τὸ ἐξετάσω. Ἐνόμισα ὅτι εἴπατε οἱ Κύπριοι. (Θόρυβος).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡσυχία, παρακαλῶ. Προχωρήσατε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§80Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἀνακοινωθὲν τοῦ Γραφείου Ἐθναρχίας τῆς 27.2.1957 ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς 11ης Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ

Ο.Η.Ε.:

«Τὸ Γραφεῖον Ἐθναρχίας, συνελθὸν σήμερον (χθὲς) εἰς συνεδρίαν, ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Θεοφιλεστάτου Χωρεπισκόπου Σαλαμῖνος κ. Γενναδίου, καὶ μελετῆσαν τὴν ἀπόφασιν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐπὶ τοῦ αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ἐκφράζει ἱκανοποίησιν, διότι τὸ ἐγκριθὲν ψήφισμα ἀποτελεῖ ἀναγνώρισιν τοῦ δικαίου τούτου αἰτήματος τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ ἀφετηρίαν πρὸς τὴν ὁριστικὴν αὐτοῦ λύσιν. Τὸ Γραφεῖον Ἐθναρχίας θεωρεῖ ὅτι, διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως ἐκφραζομένη ἐλπὶς ὅπως ἐπαναληφθοῦν διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, πρὸς ἐξεύρεσιν λύσεως «συμφώνου πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν», ἀπαραιτήτως ἐπιβάλλεται ἡ ἀπελευθέρωσις τοῦ Ἐθνάρχου Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου, μόνου γνησίως ἐκπροσωποῦντος τὸν Ἑλληνικὸν Κυπριακὸν λαόν». «Τὸ Γραφεῖον Ἐθναρχίας θεωρεῖ ὅτι, διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀπόφασις πρέπει νὰ ἀπελευθερωθῇ ὁ Μακάριος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶχον διαβάσει τὰς ἑρμηνείας, φαίνεται.

§82Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἀκούσητε καὶ κείμενα, τὰ ὁποῖα εἶναι πλέον πρόσφατα, ἀφοῦ ἐδιάβασαν τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδω.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Κύπριος φοιτητὴς τί σᾶς εἶπε;

§84Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ὁ Κύπριος φοιτητής, κύριοι, μὲ συνεχάρη διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον συμπαρίσταμαι εἰς τὸν Κυπριακὸν ἀγῶνα. Καὶ ὅταν εἶπε «συμπαραστάται», ἐννοοῦσε καὶ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἐννοοῦσε καὶ ὅλας μου τὰς πράξεις διὰ τὸν Κυπριακὸν ἀγῶνα, τὰς ὁποίας, βεβαιωθῆτε, ὅλας γνωρίζουν οἱ ὑπεύθυνοι τῶν Κυπριακῶν πραγμάτων.

§85Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Διατὶ διεμαρτυρήθησαν;

§86Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω διατὶ διεμαρτυρήθησαν, ἀλλά, ἐνώπιον πυκνοτάτου ἀκροατηρίου μὲ ἐπῄνεσε καὶ μὲ ὠνόμασε τὸν μέγαν συμπαραστάτην, διότι ὑπῆρξα καὶ θὰ εἶμαι.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ χθεσινὴ ἀγχόνη;

§88Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἐπειδὴ ἀνεφέρθη ἡ χθεσινὴ ἀγχόνη, θὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι χάρις εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἡ ὁποία δὲν μᾶς δίδει ὅπλα νὰ σταματοῦμεν ἐνεργείας τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, διότι καμμία ἀπόφασις δὲν δίδει τοιαῦτα ὅπλα, χάρις εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἐκινήθη ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς διὰ νὰ προλάβῃ τὴν ἀγχόνην καὶ ἐδώσαμεν μίαν καταγγελίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀκόμη γνωστὴ — θὰ σᾶς τὴν ἀνακοινώσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν — εἰς τὰς 80 Ἀντιπροσωπείας ἐναντίον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὡς παραβιαζούσης τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν: «Οἱ Ἕλληνες Δήμαρχοι καὶ Ἀντιδήμαρχοι Κύπρου συνελθόντες ἐν τῷ Δημοτικῷ Μεγάρῳ Λευκωσίας σήμερον τὴν 2αν Μαρτίου 1957, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Δημάρχου Λευκωσίας κ. Θεμ. Δέρβη καὶ διασκεφθέντες ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν διὰ τῆς ὁποίας ὁμοφώνως ἐξεφράσθη ἡ διακαὴς ἐπιθυμία ἐπαναλήψεως καὶ συνεχίσεως διαπραγματεύσεων μεταξὺ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ πρὸς ἐξεύρεσιν μιᾶς δικαίας, εἰρηνικῆς καὶ δημοκρατικῆς λύσεως τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Κασταστατικοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. 1. Θεωροῦσι τὴν ἀπόφασιν ταύτην ὡς τὸ πρῶτον θετικὸν βῆμα πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν πόθων τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. 2. Καλοῦσι τὴν Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Ἐθνάρχου καὶ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου, τὴν ἐπαναφορὰν αὐτοῦ εἰς Κύπρον μετὰ τῶν συνεξορίστων του, τὴν ἀπόλυσιν πάντων τῶν ἐν τῇ νήσῳ πολιτικῶν κρατουμένων καὶ ἐν γένει τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν μέτρων ἐκτάκτου ἀνάγκης. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου πιστεύουσιν ὅτι θὰ δημιουργηθῶσιν εὐνοϊκαὶ συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος συμφώνως πρὸς τὰς ἐξαγγελθείσας διὰ τῆς ἀποφάσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἀρχὰς δικαιοσύνης καὶ ἐλευθερίας». (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Αὐτὰ λέγουν οἱ Δήμαρχοι καὶ Ἀντιδήμαρχοι, μετὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐθναρχίας. Ἀκολουθεῖ ὕστερα πρόσκλησις δι’ ἀπελευθέρωσιν τοῦ Μακαρίου. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ διαπρεπεῖς, νομίζουν ὅτι προσεφέρθη κἄτι.

§89Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Διὰ τὰς ἀγχόνας ποὺ στήνονται....

§90Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω τρόπον νὰ τὰς σταματήσω, πρέπει νὰ κάμω πόλεμον ἐναντίον τῆς Μεγάλης Βρεταννίας.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κωστῆ, δὲν διακόπτουν τοὺς Ὑπουργούς, θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. Ἀφήσατε τὰς διακοπάς.

§92Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Κύπρον ὑπάρχει μία Γενικὴ Συνομοσπονδία Ἐργατῶν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς ἔντονον ἀντίθεσιν μὲ τὴν ἄλλην σχετικὴν ὀργάνωσιν τὴν καλουμένην ΑΚΕΛ, τὴν Ἀριστεράν, ἡ ὁποία πάλιν ΑΚΕΛ, εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν Ε.Ο.Κ.Α. Ἡ ἐθνικόφρων αὐτὴ Συνδικαλιστικὴ Ὀργάνωσις, τῆς ὁποίας ὁ ἡγέτης ἦτο εἷς τῶν Ἐθναρχικῶν Συμβούλων, ἦτο ἐκ τῶν πολυτιμοτέρων Ὀργανώσεων, μετὰ τῶν ὁποίων συνειργάζετο ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος. Ὁ ἡγέτης τῆς Συνδικαλιστικῆς αὐτῆς Ὀργανώσεως, ἦτο ἔγκλειστος μέχρι προχθὲς εἰς τὸ στρατόπεδον τῆς Κοκκινοτριμυθιᾶς. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ ἑνὸς τῶν ἱκανωτέρων Συνδικαλιστικῶν στελεχῶν τῆς Εὐρώπης, εἶχεν ἐκλεγῆ μέλος τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Παγκοσμίου Ὁμοσπονδίας, τῆς ἑδρευούσης εἰς τὰς Βρυξέλλας. Λέγεται Μιχ. Πισσᾶς. Ὡς μέλος τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς.... (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ ἀρχίσουν πάλιν αἱ ἀντεγκλήσεις. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ κάμνητε διακοπάς.

§94Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ὡς μέλος τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Διεθνοῦς Συνομοσπονδίας Ἐργατῶν...

§95Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Τῆς Διεθνοῦς Συνομοσπονδίας τῶν Ἐλευθέρων Συνδικάτων.

§96Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ἔγινεν ἐπέμβασις αὐτῆς ταύτης τῆς Διεθνοῦς Συνομοσπονδίας τῶν Ἐλευθέρων Ἐργατικῶν Συνδικάτων, καὶ λόγῳ τῆς ἐπεμβάσεως αὐτῆς, ὁ κ. Πισσᾶς ἀπηλευθερώθη καὶ ἐπῆγε καὶ ἑδρεύει εἰς τὰς Βρυξέλλας, ὅπου καὶ ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐπιτροπή. Ὁ κ. Πισσᾶς, χωρὶς νὰ τύχῃ οὐδεμιᾶς οἰκονομικῆς βοηθείας ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀπὸ Ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἐνδιαφέρονται διὰ τὰ ἐργατικὰ ζητήματα καὶ διὰ τὰ ζητήματα τῆς ἐλευθερίας, ἦλθεν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καί, μοῦ ἀπέστειλε καὶ αὐτὸς τὴν ἑξῆς ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐδῶ. 28 Φεβρουαρίου 1957 Α. Ε. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος κ. Εὐάγγελον Ἀβέρωφ–Τοσίτσαν Ξενοδοχεῖον «Πλάζα» Νέαν Ὑόρκην. Ἐξοχώτατε, Ὡς Κύπριος, μέλος τοῦ Ἐθναρχικοῦ Συμβουλίου καὶ Γενικὸς Γραμματεὺς τῆς Κυπριακῆς Ἐργατικῆς Συνομοσπονδίας, ἐπιθυμῶ διὰ τῆς παρούσης νὰ ἀπευθύνω ὑμῖν προσωπικῶς καὶ δι’ ὑμῶν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἡρωϊκὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὰ πλέον θερμὰ συγχαρητήριά μου, διότι: α) Παρηκολούθησα ἐκ τοῦ πλησίον καὶ ἐθαύμασα τὸν καλῶς σχεδιασμένον διαφωτιστικὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον ὑμεῖς μετὰ τῶν συνεργατῶν καὶ συμβούλων σας καὶ εὐθαρσῶς εἴχατε προετοιμάσει ἐνώπιον τῆς 11ης Συνόδου τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν διὰ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα. β) Συνεκινήθην βαθύτατα καὶ ᾐσθάνθην πλήρη ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν ὡς Ἕλλην, ὅταν εἶδον μετὰ προσοχῆς τὸν ἀξιοπρεπῆ καὶ θαρραλέον ἀγῶνα σας κατὰ ἰσχυρῶν ἀντιπάλων σας εἰς τὴν Πολιτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τῆς 18ης μέχρις 23ης Φεβρουαρίου. Τὰ δυνατὰ ἐπιχειρήματά σας, ἡ τόλμη μεθ’ ἧς διεξηγάγατε τὴν μάχην ὑπὲρ τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν Κυπρίων πλήρης πίστεως, πεποιθήσεως καὶ ἀκαταβλήτου ἐπιμονῆς, ἐκέρδισαν τὸν γενικὸν σεβασμὸν ὅλων τῶν Ἀντιπροσωπειῶν καὶ τὴν εἰλικρινῆ καὶ βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ. γ) Ἀπευθύνω θερμὰ συγχαρητήρια πρὸς ὑμᾶς καὶ τοὺς ἱκανοὺς συνεργάτας σας διὰ τὸν ἀγῶνα, ὃν τόσον ἐπιτυχῶς ἐφέρατε εἰς πέρας, καὶ σᾶς παρακαλῶ ὅπως εὐαρεστηθῆτε καὶ διαβιβάσητε τὰ συγχαρητήρια καὶ τὰ αἰσθήματα σεβασμοῦ μου εἰς τὴν Α. Ε. τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος κ. Κ. Καραμανλῆν καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μετὰ τῆς διαβεβαιώσεως ὅτι, οἱ Κύπριοι ἀγωνιζόμενοι διὰ τὴν Ἐθνικήν των ἀνεξαρτησίαν, θὰ ἐνθυμούμεθα πάντοτε μέχρι τοῦ δικαίου καὶ ἱκανοποιητικοῦ τέλους τοῦ ἀγῶνος τὴν ἠθικὴν ὑποστήριξιν ὑμῶν. δ) Ἤμην λίαν εὐχαριστημένος παρατηρήσας πόσον ἐπιτυχῶς κατεπολεμήσατε τὴν ἀπειλὴν τῆς διχοτομήσεως καὶ κατερρίψατε τὸ γελοῖον Σύνταγμα τοῦ Λόρδου Ράντκλιφ, ὅπερ οἱ Ἄγγλοι καὶ Τοῦρκοι ἀντιπρόσωποι μὴ τολμήσαντες νὰ ὑποστηρίξουν περισσότερον, ἔθαψαν πενθίμως ὡς παράνομον τέκνον. ε) Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἀπόφασις, ὁμοφώνως ψηφισθεῖσα τόσον ὑπὸ τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅσον καὶ ὑπὸ τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ο.Η.Ε., περιέχει ἐκεῖνα ἀκριβῶς τὰ στοιχεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπὶ τόσον χρόνον ἀγωνιζόμεθα. Καὶ εἰδικώτερον: 1) Τὸ Κυπριακὸν ζήτημα τοποθετεῖται ἐπὶ διεθνοῦς ἐπιπέδου καὶ παύει νὰ ἀποτελῇ ἐσωτερικὸν θέμα τῆς Μεγ. Βρεταννίας. 2) Τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ἐκφράζουν «ζωηρὰν ἐπιθυμίαν» καὶ οὐχὶ ἀόριστον εὐχὴν ἢ ἀσθενῆ ἐλπίδα. 3) Τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη δὲν ἀφήνουν τοὺς Κυπρίους εἰς τὸ ἔλεος τῶν Ἄγγλων καὶ τῶν Τούρκων ἀλλὰ ζητοῦν μίαν δημοκρατικὴν καὶ δικαίαν λύσιν. 4) Τοιαύτη δικαία λύσις, δέον νὰ διέπεται τόσον ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ὅσον καὶ ὑπὸ τῶν σκοπῶν τοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, τοὐτέστιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως. 5) Τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ζητοῦν ὅπως «ἐπαναληφθοῦν αἱ διαπραγματεύσεις» ὅπερ εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθημερινῶς ζητοῦμεν, καθ’ ὅσον αἱ διαπραγματεύσεις, αἵτινες διεξήγοντο μεταξὺ τῶν Βρεταννῶν καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ἡγέτου μας Μακαρίου, διεκόπησαν λόγῳ τῆς βιαίας ἐξορίας τοῦ Ἐθνάρχου, ὅστις ἦτο τὸ κύριον πρόσωπον τῶν διαπραγματεύσεων, ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς. 6) Ἡ τολμηρὰ ἑρμηνεία σας μετὰ τὸ πέρας τῆς ψηφοφορίας, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις πρέπει νὰ ἐπαναληφθοῦν μόνον μεταξὺ τῶν νομίμων ἐκπροσώπων τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τοῦ ἐμπνευστοῦ τῆς ἀποφάσεως κ. Κρίσνα Μένον, καὶ καθιερώθη ὡς ἡ μόνη ὀρθὴ ἑρμηνεία τῆς ἀποφάσεως. 7) Ὁ περιορισμὸς τῶν διαπραγματεύσεων μεταξὺ τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας καὶ οὐχὶ μεταξὺ τῶν Κυβερνήσεων Ἑλλάδος–Τουρκίας–Μεγ. Βρεταννίας, εἶναι ἡ ὀρθὴ ἑρμηνεία καὶ δὲν χωρεῖ παρερμηνεία, καθ’ ὅσον ὁ συντάκτης τῆς ἀποφάσεως σαφῶς ἐξήγησεν ὅτι ἀποκλείει ἐπανάληψιν τῆς Τριμεροῦς καὶ διότι ἡ ἀπόφασις ζητεῖ ἐπανάληψιν «διαπραγματεύσεων» καὶ οὐχὶ «διασκέψεως». Ἐπὶ πλέον, ἡ Τριμερὴς Διάσκεψις οὐδέποτε ἀνεφέρθη ὡς «διαπραγμάτευσις» καὶ δὲν διεκόπη ἀλλ’ ἐξέπνευσεν ἅπαξ διὰ παντός. Οὕτω, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ ἀναφερώμεθα εἰς τὸ θλιβερὸν νεκρὸν παρελθόν. 8) Ἡ ἐπανάληψις τῶν διαπραγματεύσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπιτυχὴς ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἀτμόσφαιρα ἐλευθερίας γνώμης. Οὕτω, ἡ ἀπόφασις συνεπάγεται ὅτι ὁ Ἐθνάρχης θὰ πρέπει νὰ ἐπιστρέψῃ ἄνευ ὅρων εἰς τὴν Κύπρον, τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως νὰ διαλυθοῦν καὶ τὰ ἀντιδημοκρατικὰ μέτρα ἐκτάκτου ἀνάγκης νὰ ἀνακληθοῦν καὶ νὰ ἀκυρωθοῦν ἀμέσως. Ἐν τῷ πνεύματι τούτῳ ἡ ψηφισθεῖσα ἀπόφασις πρέπει νὰ χαιρετισθῇ ἀπὸ ἡμᾶς ὡς νίκη μιᾶς ὑγιοῦς πολιτικῆς καὶ ὡς συγκεκριμένον δημιουργικὸν κέρδος ὅπερ δὲν ποικίλλεται μὲν ἀπὸ κενὰς φραστικὰς διακοσμήσεις φέρει, ὅμως, ἐν τῇ ἁπλότητί του τὰ γόνιμα σπέρματα τῆς ἐπιτυχίας τῶν σκοπῶν μας. Ὑπὸ τὰς ὡς ἄνω συνθήκας, καὶ ἐν πλήρει πεποιθήσει ὅτι σύσσωμον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος θὰ συνεχίσῃ παρέχον τὴν ἀδελφικήν του ὑποστήριξιν εἰς τὸν ἀγῶνα μας, παρακαλῶ ὑμᾶς ὅπως εὐαρεστηθῆτε καὶ θέσητε ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεώς σας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου τὰς ἀπόψεις τῆς Συνομοσπονδίας καὶ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως μετὰ τῆς διαβεβαιώσεως ὅτι θὰ αἰσθανώμεθα εὐγνώμονες μέχρι τῆς ἐπιτυχοῦς ἐκβάσεως τοῦ ἀγῶνος μας.

Μετὰ σεβασμοῦ Ὑμέτερος

ΜΙΧΑΗΛ ΠΙΣΣΑΣ

Τηλεγράφημα τῆς 11ης Μαρτίου, ἀφοῦ εἶχον γνωσθῆ πλέον ὅλα τὰ ἀντίθετα ἐπιχειρήματα, τηλεγράφημα τοῦ Ἐθναρχικοῦ Γραφείου τῶν Κυπρίων Λονδίνου (ἀριθμὸς Κυπρίων Λονδίνου ἄνω τῶν 23.000) λέγει: «Ὁγκώδης συγκέντρωσις διαμαρτυρίας Κυπριακῆς παροικίας Λονδίνου διὰ παράτασιν αἰχμαλωσίας πεφιλημένου Ἐθνάρχου Μακαρίου, ἐξουσιοδότησε διαβιβάσω εὐγνωμοσύνην Κυπρίων Λονδίνου, πρὸς Ἐθνικὴν Κυβέρνησιν διὰ εὐθαρσῆ Ἑλληνοπρέπειαν μεθ’ ἧς ὑπεστήριξε Κυπριακὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἐν συνεχείᾳ ἀποφάσεως Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ζητοῦμεν ἀπὸ μητρικὴν Κυβέρνησιν ἔντασιν ἐνεργειῶν ἀπελευθέρωσιν Ἐθνάρχου, μόνου ἐνδεδειγμένου διαπραγματευθῇ μέλλον Κύπρου. Φ. Δούκαρης» Δὲν ἔχω, ἀτυχῶς, δὲν ἠμπόρεσα νὰ εὕρω τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ πρὸ ἐλαχίστων ἡμερῶν ἔλαβον, ἀφοῦ ἠκούσθησαν τὰ ἀντίθετα ἐπιχειρήματα, τῆς Συνομοσπονδίας τῶν Κυπριακῶν Ὀργανώσεων Ἀμερικῆς. Οἱ Κύπριοι τῆς Ἀμερικῆς ἀνέρχονται εἰς ἀρκετὰς χιλιάδας καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μόνον εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Νέας Ὑόρκης, ἀνέρχονται εἰς 7 χιλιάδας. Δὲν τὸ ἔχω, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θὰ τὸ μνημονεύσω. Ἀλλὰ ἀπὸ τὰ πολλὰ ἄρθρα ὅλων τῶν Κυπριακῶν ἐφημερίδων, κύριοι, θὰ σᾶς διαβάσω μίαν περικοπὴν ἡ ὁποία εἶναι ἐντὸς πλαισίου καὶ ἡ ὁποία φέρει ἡμερομηνίαν 3 Μαρτίου καὶ ἡ ὁποία ἀφοῦ λέγει διὰ τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς Ἐθναρχίας, ἀφοῦ λέγει διὰ τὸ ἀνακοινωθὲν τῶν Δημάρχων, ὅτι οἱ Ἕλληνες Δήμαρχοι τῆς Νήσου ἐχαρακτήρισαν τὴν ἀπόφασιν ὡς πρῶτον θετικὸν βῆμα πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν πόθων τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ἡ κοινὴ γνώμη ἐν Κύπρῳ ἔχει, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἐν τῇ ὁλότητί της, τὴν ἰδίαν ἀντίληψιν. (Χειροκροτήματα). Καὶ χθές, εἰς τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς, κατὰ κἄποιον τρόπον προσετέθη καὶ ἡ ἀντίληψις τοῦ μαχομένου μέρους τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἔλαβα ἐπίσημον τηλεγράφημα καὶ σήμερον διὰ τοῦ φακέλλου μου ἔλαβα καὶ προκήρυξιν καὶ εἶναι ὅπως τὴν εἴδατε, δημοσιευμένη εἰς τὰς ἐφημερίδας. Δηλαδή, εἶναι μία ἀναγνώρισις καὶ τοῦ μαχομένου Κυπριακοῦ λαοῦ, ὅπως τῆς κοινῆς γνώμης, ἐν τῇ ὁλότητι, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον θετικὸν βῆμα πρὸς τὴν σταδιακὴν καὶ μόνην λύσιν διὰ τὴν αὐτοδιάθεσιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι νὰ εἴπω ὅτι μόνον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὑπάρχουν πρακτικῶς διαφωνίαι, φοβοῦμαι ὅτι μόνον ἡ Ἀντιπολίτευσις τῆς Χώρας ἔχει ἀντίθετον γνώμην.

§97Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι σοβαρωτέρα ἡ γνώμη τοῦ Πισσᾶ ἀπὸ τὴν γνώμην τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;

§98Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Εἶναι ὅλαι σοβαραὶ γνῶμαι. Ἀλλὰ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔρχεται εἰς διαφωνίαν μὲ τὴν γνώμην ὅλων αὐτῶν τῶν ἁρμοδίων καὶ πρὸ παντὸς τοῦ ἁρμοδιωτέρου ὅλων, τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ τοῦ ἀγωνιζομένου τμήματός του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἐτελείωσα. Μίαν περιωρισμένην δήλωσιν πρέπει νὰ κάμω, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος. Εἶμαι εὐγνώμων εἰς τὸν ἀγαπητὸν ἐκ Χανίων κ. συνάδελφον, διότι μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ διευκρινίσω ἕνα πρᾶγμα. Ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία διεκηρύχθη διὰ τῆς προκηρύξεως τῆς Ε. Ο.Κ.Α., δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸ Σῶμα καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ἀδυναμίας. Ἔχω εἰς χεῖρας μου Ἀγγλικὰ στοιχεῖα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει ὅτι ἡ δρᾶσις τῆς Ε.Ο.Κ.Α. κατὰ τὸν Ἰανουάριον ἐ. ἔ. εἶναι διπλῆ τῆς δράσεως κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον καὶ ἡ δρᾶσις κατὰ τὸν μῆνα Φεβρουάριον εἶναι διπλῆ ἐκείνης τοῦ Ἰανουαρίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§99Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μήπως ἀποτελεῖ Κυβερνητικὴν πίεσιν;

§100Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω, κατηγορηματικῶς, ὅτι οὐδεμία ἐπαφὴ ὑπάρχει μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ε.Ο.Κ.Α. Ψυχικῶς εὑρισκόμεθα εἰς τὸ πλευρόν των, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐπαφήν, καμμίαν δύναμιν νὰ τὴν ἐπηρεάσωμεν. Γνωρίζετε ὅτι εἰς ὡρισμένας πράξεις μας ἀντέταξε διαφωνίας.

§101Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχω βασίμους ὑπονοίας νὰ πιστεύω ὅτι ἠσκήθη πίεσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ε.Ο.Κ.Α. διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐκεχειρίαν. Δὲν ἠθέλησα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ εἴπω αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι δὲν ἔχω τὰς ἀποδείξεις εἰς χεῖρας μου, ἀλλὰ θέλω νὰ καλύψω τὴν ἱστορικήν μου εὐθύνην, διότι πιστεύω ὅτι μίαν ἡμέραν τὰ πράγματα θὰ ἀποδείξουν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, εἶναι ἀπολύτως ἀκριβῆ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§102Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος διὰ λόγους τάξεως καὶ προστασίας τοῦ θέματος, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ παρέμβω. Ἡ Ε. Ο.Κ.Α. δὲν ἔχει καμμίαν ἐξάρτησιν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δέχεται τὰς ἐντολάς της. Ἀπεδείχθη αὐτὸ κατ’ ἐπανάληψιν κατὰ τὸ παρελθόν. Καὶ ὅταν λέγετε ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐσκέφθη, ἐπεχείρησε καὶ ἐπέτυχε νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν Ε.Ο.Κ.Α., δέχεσθε ὅτι ἡ Ε.Ο.Κ.Α. ἔχει ἐξάρτησιν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§103Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐὰν ὅσα εἶπεν ὁ συνάδελφός μου, Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἦσαν βάσιμα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὤφειλε νὰ εἶχε δώσει τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσε.

§104Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὀρθὴ ἡ παρατήρησίς σας, λυποῦμαι ὅτι τὴν διετυπώσατε. Κύριοι, τελειώνω ἀμέσως. Μίαν δήλωσιν, ὅμως, πρέπει νὰ κάμω, πρὶν τελειώσω, ἐπειδὴ εἶδον ὅτι ἡ δήλωσις αὐτὴ εἶναι ἀπαραίτητος κατόπιν διαφόρων σκέψεων, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ διαφόρων σχετικῶν δημοσιευμάτων. Δηλῶ κατηγορηματικῶς καὶ ὑπευθύνως, ὅτι οὐδὲ ἐγὼ προσωπικῶς, οὐδὲ ἡ Κυβέρνησις, οὔτε καμμία Κυβέρνησις εἰς τὸ μέλλον, θὰ εὑρεθῇ, ἐξ οἱασδήποτε πράξεώς μας, δεσμευμένη διὰ τὸ ὁλοκληρωτικὸν δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως. Δὲν ὑπάρχει δέσμευσις οἱασδήποτε φύσεως, οὐδὲ κἂν ὑποψία δεσμεύσεως. Κύριοι, ἐκ τῶν κειμένων, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα, νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς πλήρη διαφωνίαν μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Φοβοῦμαι ὅτι εἰς τὴν διαφωνίαν αὐτὴν ἐμείνατε μόνοι. Ἡμεῖς, βέβαιοι ὅτι τὸν καλὸν ἀγῶνα διεξάγομεν, βέβαιοι ὅτι προχωροῦμεν μετὰ τῶν ἀδελφῶν μας Κυπρίων, βέβαιοι ὅτι ἡ ὑπόθεσίς των θὰ λυθῇ σταδιακῶς, βέβαιοι ὅτι σοβαρῶς, σοβαρώτατα προωθήσαμεν ἤδη τὴν ἱερὰν ὑπόθεσιν, θὰ προχωρήσωμεν σώφρονες καὶ μαχηταί. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§106Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς παρούσης συζητήσεως, ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὰς ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰς ἀναφερομένας εἰς τοὺς μυστικοὺς φακέλλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπέκρινε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἄρνησίν της νὰ παραδώσῃ εἰς αὐτὴν πρὸς μελέτην τοὺς μυστικοὺς φακέλλους, τοὺς ἀφορῶντας τὸ Κυπριακόν. Καὶ διετύπωσεν ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν κατηγορίαν ὅτι ἡ ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλεται εἰς τὸν φόβον τῆς ἐνδεχομένης ἀποκαλύψεως σφαλμάτων τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου ζητήματος. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἡ ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὀφείλεται εἰς τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ὑπαινίσσεται. Ἡ Κυβέρνησις διαχειρίζεται τὸ Κυπριακὸν κατὰ τρόπον ἐθνικῶς ἄψογον καὶ οὐδενὸς ἔχει λόγους νὰ φοβῆται τὸν ἔλεγχον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἡ ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλεται, κύριοι συνάδελφοι, εἰς λόγους ἀρχῆς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ φάκελλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν περιέχουν μόνον μυστικὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ περιέχουν μυστικὰ καὶ ξένων Κυβερνήσεων. Καὶ θὰ ἐπροξενεῖτο μεγάλη βλάβη εἰς τὰς ἐξωτερικὰς σχέσεις τῆς Χώρας, ἐὰν συνέβαινε νὰ ἀποκαλυφθοῦν μυστικά, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐνεπιστεύθησαν. Ὑπῆρχε κίνδυνος ἡ Χώρα νὰ καταστῇ ἀναξιόπιστος. Ὁ κανὼν αὐτὸς τῆς προστασίας τῶν ἀπορρήτων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τηρεῖται εἰς ὅλας τὰς χώρας τοῦ κόσμου, καὶ εἰς τὰς πλέον δημοκρατικάς. Δὲν θὰ μνημονεύσω τὰς χώρας τοῦ παραπετάσματος, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει θέμα φακέλλων, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ θὰ μνημονεύσω μερικὰ πρόσφατα περιστατικά, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ διεθνῆ κανόνα. Μόλις πρὸ μηνῶν ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κ. Ἀϊζενχάουερ, προκληθεὶς δι’ ἐρωτήσεως δημοσιογράφων ἐὰν προτίθεται νὰ δώσῃ εἰς Ἀρχηγοὺς τοῦ Κογκρέσσου τοὺς φακέλλους τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἀπήντησεν ὅτι κατ’ οὐδένα τρόπον θὰ πράξῃ τοῦτο, διότι θὰ ἀπετέλει προδοσίαν ἔναντι τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐνεπιστεύθησαν τὰς σκέψεις των. Μόλις πρὸ μηνὸς Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας προκληθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων διὰ νὰ ἀπαντήσῃ ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ τοὺς φακέλλους τοὺς ἀφορῶντας τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Σουὲζ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀπήντησεν ὅτι, τότε μυστικαὶ κυβερνητικαὶ ἀνακοινώσεις δὲν θὰ εἶχον τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀπορρήτου, ἐὰν ἀνεκοινοῦντο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ μνημονεύσω πολλὰ περιστατικὰ διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ὁ κανὼν αὐτὸς ἰσχύει διεθνῶς. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, προκειμένου περὶ τοῦ Κυπριακοῦ, συντρέχουν πρόσθετοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ Κυπριακὸν εὑρίσκεται ἐν ἐξελίξει καὶ συνεπῶς θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὸ στάδιον αὐτὸ ἐὰν παρ’ ἐλπίδα ὡρισμένα ἐκ τῶν μυστικῶν ἐκείνων, ἡ περιφρούρησις καὶ ἡ προστασία τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸ συμφέρον αὐτοῦ τούτου τοῦ θέματος, ἀνεκοινοῦντο, νὰ προεκαλεῖτο βλάβη. Ἐκτὸς τούτου, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχουν 7 Κόμματα ἀντιπολιτευόμενα, ἢ μᾶλλον 6, μετὰ τὴν εὐτυχῆ συγχώνευσιν τῶν δύο πτερύγων, τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ πολιτικὴ μερικῶν ἐξ αὐτῶν, δὲν συμβαίνει νὰ συμπίπτῃ μὲ τὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν ὅπως τὴν ἀντιλαμβάνεται ἡ πλειοψηφία τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ τηρήσῃ τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησε, καὶ ὄχι οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους νομίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐὰν εὑρίσκετο εἰς τὴν θέσιν ἡμῶν θὰ ἔπραττε τὸ ἴδιον. Ἡ Κυβέρνησις, συνεπὴς πρὸς τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τήρησιν τῆς ἐν λόγῳ ἀρχῆς προστατεύουσα διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας. Ἡ Ἀντιπολίτευσις τὰ γνωρίζει ὅλα αὐτά, διότι μερικοὶ τῶν Ἀρχηγῶν της εἶναι παλαιοὶ πολιτικοὶ καὶ ἔχουν πεῖραν χειρισμοῦ ἐξωτερικῶν ζητημάτων. Ἀλλ’ ἠθέλησαν διὰ τῶν ἐπικρίσεων, τὰς ὁποίας διετύπωσαν, νὰ προσθέσουν ἕνα ἐπὶ πλέον βέλος ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, εἶχον κατ’ ἐπανάληψιν τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τὴν ἀνάγκην ὅπως αἱ συζητήσεις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ παντὸς θέματος ἀφορῶντος τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν, διεξάγωνται μὲ σοβαρότητα καὶ προσοχὴν ἰδιάζουσαν. Αἱ συζητήσεις αὐταὶ ἔχουν τοὺς ἐπιζημίους ἀντικτύπους των εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποφύγω καὶ πάλιν νὰ ἀναφέρω ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέτρεπον εὐχερῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνατρέψῃ τὰς ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δυσχεράνουν τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν περαιτέρω προώθησιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. (Χειροκροτήματα). Διὰ νὰ ἀντιμετωπίσητε, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα πρόβλημα ἐπιτυχῶς, εἶναι ἀνάγκην, κατ’ ἀρχήν, νὰ ἔχητε τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν τοῦ προβλήματος. Καὶ ἐπειδὴ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι καὶ ἀπὸ τὴν παροῦσαν συζήτησιν δὲν διελύθη ἡ σύγχυσις ἡ ὁποία ὑπάρχει γύρω ἀπὸ τὸ τεράστιον αὐτὸ ἐθνικὸν θέμα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καθορίσω τὴν φύσιν τοῦ ζητήματος καὶ τὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας παρουσιάζει. Ἐτονίσθη κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐτονίσθη ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν, ὅτι τὸ Κυπριακὸν πρόβλημα εἶναι τὸ δυσχερέστερον πρόβλημα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τὸ ὁποῖον ἀντιμετώπισε ποτὲ ἡ ἐλευθέρα Ἑλλάς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε δι’ ὀλίγων νὰ ἐπισημάνω τὰς δυσχερείας τοῦ προβλήματος. Ἐὰν ἀναφέρωμαι εἰς τὰς δυσχερείας τοῦ προβλήματος τούτου, τὸ πράττω, διότι ἐπιθυμῶ νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέτρον τῆς ἐκτιμήσεως τῆς προσπαθείας τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις προκειμένου νὰ φέρῃ εἰς αἴσιον πέρας τὸ μέγα, τὸ τεράστιον αὐτὸ ἐθνικὸν θέμα. Ὅπως γνωρίζητε, εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Κύπρου ἔχομεν, ἰσχυροὺς ἀντιπάλους. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν πρώτην δυσκολίαν. Δεύτερον, ἡ Ἑλλὰς συμβαίνει νὰ μὴ ἀνήκῃ φυλετικῶς εἰς καμμίαν ὁμάδα ἐθνῶν, εἰς τρόπον ἔχουσα τὴν ἀλληλεγγύην των νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαγάγῃ ἀνετώτερον τὸν ἀγῶνα. Εἶναι μόνη εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτόν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὰς συμπαθείας, τὰς ἰδεολογικάς, τὰς θεωρητικάς, πολλῶν ἐθνῶν τοῦ κόσμου, ἀλλὰ φυλετικῶς δὲν ἀνήκει εἰς καμμίαν ὁμάδα ἐθνῶν ἡ ὁποία νὰ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ εἶναι ἀλληλέγγυος μαζύ της. Τρίτον, ὁ Κυπριακὸς ἀγὼν διεξάγεται ἐν μέσῳ διεθνοῦς κρίσεως. Αὐτὸ ἔχει τεραστίαν σημασίαν, διότι ἡ διεθνὴς κρίσις ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὑποχρεώνει τὴν Ἑλλάδα, τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως παραλλήλως πρὸς τὸν ἀγῶνα της διὰ τὴν προώθησιν τοῦ Κυπριακοῦ μεριμνᾷ καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὑποχρεώνει ἡ διεθνὴς κρίσις πολλὰς ἄλλας χώρας, αἵτινες ὑπὸ διαφορετικὰς συνθήκας θὰ ἐτήρουν διαφορετικὴν θέσιν ἔναντι τοῦ θέματός μας, νὰ τοποθετοῦνται κατὰ τρόπον οὐχὶ εὐνοϊκόν. Καὶ τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅλων, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ διεξαγάγῃ τὸν Κυπριακὸν ἀγῶνα εἰς τὸ πλαίσιον τῶν συμμαχιῶν της. Τὸ τελευταῖον αὐτὸ καθιστᾷ τὸ Κυπριακὸν πρόβλημα ἕνα πρόβλημα μὲ δραματικὰς ἀντιφάσεις. Ὑπάρχουν στιγμαὶ κατὰ τὰς ὁποίας μία ἐνέργεια προωθοῦσα τὸ Κυπριακόν, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπιβλαβὴς διὰ τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα. Ὑπάρχουν, ἀντιθέτως, ἄλλαι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας μία ἐνέργεια ὀρθὴ διὰ τὴν ἐθνικὴν πολιτικήν, νὰ γίνεται ἐπιζημία διὰ τὴν Κύπρον. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, διὰ λόγους γενικωτέρου ἐθνικοῦ συμφέροντος, νὰ διατηρήσωμεν τὰς συμμαχίας μας καὶ ὀφείλομεν ἐντὸς αὐτῶν νὰ διεξαγάγωμεν τὸν ἀγῶνα μας διὰ τὴν Κύπρον. Αὐταί, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι αἱ δυσχέρειαι, αἱ τεράστιαι δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας παρουσιάζει τὸ Κυπριακὸν θέμα καὶ αὗται αἱ δυσκολίαι εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι καθορίζουν τὴν φύσιν του καὶ τὸν χαρακτῆρά του. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι ἐὰν ἐμνημόνευσα τὰς δυσχερείας αὐτάς, τὰς ἐμνημόνευσα ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ τὸ μέτρον τῆς ἐκτιμήσεως τῆς προσπαθείας, τὴν ὁποίαν κατέβαλε καὶ καταβάλλει ἡ Κυβέρνησις προκειμένου νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Αἱ δυσχέρειαι αὗται, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀμφισβητοῦνται, διότι τὰς συνιστοῦν πράγματι τὰ γεγονότα, δὲν ὑπῆρξαν ἱκαναὶ νὰ κάμψουν τὴν πίστιν τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ τὴν πίστιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως ἀγωνισθῇ διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ θέματος. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ μέσου ὅλων αὐτῶν τῶν δυσχερειῶν διεξήγαγε καὶ διεξάγει τὸν ἀγῶνα τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Κύπρου κατὰ τρόπον σταθερόν, κατὰ τρόπον σοβαρόν, κατὰ τρόπον ὑπερήφανον. Πρίν, ὅμως, ἀναφερθῶ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν σαφεστέραν, μίαν περισσότερον ρεαλιστικὴν ἀντίληψιν τοῦ προβλήματος, νὰ ἀναφερθῶ δι’ ὀλίγων εἰς τὴν ἱστορίαν. Τὸ 1951 ἐγένετο εἰς τὴν Κύπρον τὸ Δημοψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ Κύπριοι ἐζήτουν τὴν Ἕνωσίν των μὲ τὴν Ἑλλάδα. Αἱ Κυβερνήσεις τοῦ 1951–52, ἐκτιμῶσαι ὅπως ἐξετίμησαν τὴν κατάστασιν, τότε, ἐδέχθησαν νὰ φέρουν εἰς τὸν διεθνῆ Ὀργανισμὸν τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν. Τὸ 1953 ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος ἀπεφάσισε νὰ μὴ φέρῃ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, δηλώσας, ὅτι θὰ ἐπεθύμει νὰ ἐξαντλήσῃ τὸ στάδιον τῆς προσπαθείας του διὰ μίαν φιλικὴν διευθέτησιν τοῦ θέματος ὑπὸ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Μέχρι τοῦ 1954 ἦτο γνωστὴ ἡ θέσις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, εἰς πᾶσαν βολιδοσκόπησιν, οἱασδήποτε Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀπήντα μὲ τὸ «οὐδέποτε». Αὐτὴ ἦτο ἡ θέσις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως: «Οὐδέποτε ὑπῆρχε περίπτωσις νὰ τεθῇ θέμα Κύπρου δι’ αὐτήν». Τὸ 1954 ἐγένετο ἡ πρώτη προσφυγή μας. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς προσφυγῆς ἐκείνης εἶναι γνωστά. Καὶ εἶναι περισσότερον γνωστὰ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. Ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσκήσουν, τότε, δριμεῖαν κριτικὴν κατὰ τῆς προσφυγῆς τοῦ 1954. Ἐπηκολούθησεν ἡ Τριμερὴς Διάσκεψις τοῦ Λονδίνου. Καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς Διασκέψεως αὐτῆς εἶναι γνωστά. Δὲν θὰ ἤθελον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κάμω κριτικὴν τῶν φάσεων αὐτῶν τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος, διότι δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ θὰ ἐβοήθει εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Ἀρκοῦμαι μόνον νὰ διαπιστώσω, ὅτι ἡ Τριμερὴς Διάσκεψις ἀπέτυχε καὶ ἔσχε τὰς γνωστὰς συνεπείας. Μετὰ τὴν Τριμερῆ Διάσκεψιν ἐγένετο ἡ νέα μας προσφυγὴ τὸ 1955. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ προσφυγὴ αὐτὴ δὲν ἔτυχε κἂν ἐγγραφῆς. Ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σχηματίσω κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, παρέλαβε τὸ Κυπριακὸν θέμα, μετὰ τὴν ἀπόρριψιν δύο προσφυγῶν μας, μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς Τριμεροῦς Διασκέψεως τοῦ Λονδίνου, καὶ τὰ γνωστὰ ὀδυνηρὰ γεγονότα τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς Σμύρνης. Ἀνεφέρθη πολλάκις εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σχηματίσω, εἰς τὰς 6 Ὀκτωβρίου, τὴν πρώτην μου Κυβέρνησιν, αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ Μακαρίου καὶ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Νήσου εἶχον ἀρχίσει ἀπὸ τὰς 4 Ὀκτωβρίου. Ἡ Κυβέρνησις παρηκολούθησε τὰς διαπραγματεύσεις, παρέχουσα σταθερὰν συμπαράστασιν εἰς τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Μακάριον, διὰ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὰς διαπραγματεύσεις πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ἀποτελέσματος, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωκεν. Αἱ διαπραγματεύσεις αὗται διήρκεσαν μέχρι τῶν ἀρχῶν Μαρτίου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι διεκόπησαν, τότε, καὶ ἀμέσως, μετὰ τὴν διακοπὴν των ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος συλληφθεὶς ἐξετοπίσθη εἰς τὸν Ἰνδικὸν Ὠκεανόν. Εὐθὺς μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν διαπραγματεύσεων ἐκείνων καὶ τὴν ἐκτόπισιν τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου, ἡ Κυβέρνησις κατέθεσε προσφυγὴν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Ἔκτοτε ἠγωνίσθη, πιστεύουσα, ὅτι δὲν ὑπῆρχε πλέον, μετὰ τὴν ἐκτόπισιν τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, ἄλλη ὁδὸς προωθήσεως τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐπίστευσεν, ὅτι ὤφειλε νὰ δώσῃ τὴν μάχην εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ ἐχρησιμοποίησεν ὅλον τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα, διὰ νὰ προπαρασκευάσῃ τὴν συζήτησιν τῆς προσφυγῆς μας. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀναφερθῶ εἰς λεπτομερείας, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ προετοιμάσῃ τὴν ἐπιτυχῆ συζήτησιν τῆς προσφυγῆς μας εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἀνέλαβε μίαν παγκόσμιον ἐκστρατείαν διαφωτίσεως τῆς κοινῆς γνώμης, νομίζω δέ, ὅτι λεπτομερείας τινὰς ἐξέθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, πᾶσα πολιτικὴ πρᾶξις ἔχει δύο στάδια. Ἔχει τὸ στάδιον τῆς προσπαθείας καὶ τὸ στάδιον τοῦ ἀποτελέσματος. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ προσφυγή, τὴν ὁποίαν κατέθεσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἐφέτος εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον καὶ κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον ὑπῆρξεν ἐπιτυχής. Ἐλέχθη ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους, ὅτι ὁ Ο. Η.Ε. δὲν εἶναι δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἐκδίδει ἐκτελεστὰς ἀποφάσεις. Εἶναι ἕνα διεθνὲς βῆμα, τὸ ὁποῖον παρέχει τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς ἀδικουμένους λαοὺς νὰ ἐμφανίζουν τὰ παράπονά των καὶ νὰ διεκδικοῦν τὰ δίκαιά των. Ἐνθυμοῦμαι, μάλιστα, ὅτι ὁ ἐκ τῶν συναρχηγῶν τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος, ἀγορεύων, κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἦτο ἀπαισιόδοξος διὰ τὴν ἔκβασιν τῆς προσφυγῆς — διότι ἀκριβῶς ἐξετίμα αὐτὴν τὴν ἀδυναμίαν τοῦ Ὀργανισμοῦ — ὅστις δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐκδώσῃ ἐκτελεστὰς ἀποφάσεις, ἀλλὰ παρέχει τὴν εὐκαιρίαν μόνον νὰ συζητηθῇ ἕνα θέμα καὶ διὰ τῆς συζητήσεως νὰ προβληθῇ διεθνῶς. Δύο, λοιπόν, πράγματα, ἐπιδιώκομεν διὰ τῆς προσφυγῆς μας, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐπιτύχωμεν μίαν εὐρεῖαν συζήτησιν καὶ διὰ τῆς συζητήσεως αὐτῆς νὰ προβάλωμεν διεθνῶς τὸ θέμα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐπιτύχωμεν μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία θὰ ἀπετέλει μέσον ἐθνικῆς πιέσεως ἐπὶ τῆς κατεχούσης τὴν Κύπρον Δυνάμεως, ἵνα προωθήσῃ αὕτη τὸ θέμα πρὸς τὴν λύσιν του. Ἐφ’ ὅσον αὐταὶ ἦσαν αἱ ἐπιδιώξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦσαν ἄλλαι, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζωμαι, ὅτι εἰς ἀμφοτέρους τοὺς σκοπούς της ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα). Διεξήχθη μακρὰ συζήτησις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος αἱ πλεῖσται τῶν Ἀντιπροσωπειῶν καὶ ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ συζήτησις διεξήχθη κατὰ τρόπον ὠφέλιμον διὰ τὸ θέμα. Ἡ συζήτησις ὡδήγησεν εἰς τὴν λῆψιν τῆς γνωστῆς ἀποφάσεως. Ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, κύριοι συνάδελφοι, διετυπώθησαν τόσον ἀντιφατικαὶ ἀπόψεις, ὥστε νὰ διερωτᾶται κανεὶς ἐὰν πράγματι ὅλοι μας ἀντιμετωπίζωμεν μὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ὅλοι οἱ ἀντικειμενικοὶ κριταί, διότι ἡ ἀπόφασις ἡ ἐκδοθεῖσα ἀπὸ τὸν Ὀργανισμόν, ἀποτελεῖ ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρόοδον τοῦ θέματος. Δὲν θὰ ἤθελον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τὴν παραστήσω ὡς ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀναμφισβητήτως εἶναι ἐπιτυχία τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἐπιτυχία τοῦ ἀγωνιζομένου Κυπριακοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν δὲν δίδει λύσιν εἰς τὸ Κυπριακὸν ἀλλὰ δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις καὶ διευκολύνει τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος. Ἐὰν κάμωμεν σύγκρισιν μὲ τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξαν αἱ δύο προηγούμεναι προσφυγαί μας καὶ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσα καὶ προηγουμένως ὅτι ὁ Ο.Η.Ε. δὲν εἶναι δικαστήριον ἐκδίδον ἐκτελεστὰς ἀποφάσεις, ἀλλὰ τὸ ὄργανον τὸ ὁποῖον χρησιμοποιοῦν οἱ καταδυναστευόμενοι λαοί, προκειμένου νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἐλευθερίαν των. Ἐὰν λοιπόν, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ συγκρίνωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐφετεινῆς προσφυγῆς μας μὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν προσφυγῶν τοῦ παρελθόντος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν ὁ Ὀργανισμὸς ἀποτελεῖ πρόοδον τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν καλύτερον παντὸς ἄλλου καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται περισσότερον ἡμῶν διὰ τὸ Κυπριακὸν θέμα, ἀναγνωρίζουν τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν καὶ διὰ δηλώσεών των δηλοῦν ὅτι διὰ τῆς ἀποφάσεως προήχθη τὸ Κυπριακὸν θέμα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς διετυπώθησαν τόσον ἀντιφατικαὶ ἑρμηνεῖαι ὥστε ἀντὶ νὰ διαφωτίζεται ἡ Βουλὴ καὶ νὰ διαφωτίζεται τὸ Ἔθνος, ἄγεται εἰς μεγάλην σύγχυσιν. Θὰ ἦτο χρήσιμον διὰ τὸ Ἔθνος, καὶ διὰ τὸν Κυπριακὸν λαόν, θὰ ἦτο χρήσιμον διὰ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, νὰ εἴχομεν συμφωνήσει ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν ἐπετύχαμεν ἀποτελεῖ πρόοδον τοῦ θέματος καὶ ἐὰν ἀκόμη συμβαίνῃ νὰ μὴ ἐκτιμᾶται ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅσον ἐκτιμᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἐν λόγῳ ἀπόφασις. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ θέματος, τὸ συμφέρον τῆς Χώρας, ἐπιβάλλει ἂν ὄχι νὰ ἐκφράσωμεν ὅλην τὴν ἱκανοποίησίν μας, πάντως νὰ μὴ δεχθῶμεν ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὀργανισμοῦ ἀποτελεῖ ἧτταν καὶ ἐνταφιασμὸν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἐγένετο προσπάθεια διὰ τῆς ἑρμηνείας τῶν πρακτικῶν τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ κειμένου τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ο. Η.Ε., νὰ δημιουργηθῇ ἐντύπωσις ὅτι προσφεύγουσα ἡ Ἑλλὰς εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸν παραγκωνισμὸν καὶ τὸν ἐνταφιασμὸν τοῦ αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως. Κύριοι συνάδελφοι, διότι ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ ἐπίθεσις αὕτη, προσπάθεια τῆς ἑρμηνείας τῆς ἀποφάσεως καὶ τῶν πρακτικῶν, ἔχει καταπονήσει τὴν Βουλήν, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας. Ὅταν ἔρχεται μία ἀπόφασις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι τὸ Κυπριακὸν πρόβλημα παύει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι ἐσωτερικὸν πρόβλημα τῆς Ἀγγλίας, μία ἀπόφασις ἡ ὁποία ἀναγνωρίζει τὸ Κυπριακὸν πρόβλημα, ὡς πρόβλημα διεθνές, μία ἀπόφασις διὰ τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ ἀποικιακοῦ ζυγοῦ, μία ἀπόφασις διὰ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ Ο.Η.Ε. διὰ πρώτην φορὰν ἀναγνωρίζει ἑαυτὸν ἁρμόδιον νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ Κυπριακὸν θέμα, δὲν δύνασθε, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀρνῆσθε ὅτι μία τοιαύτη ἀπόφασις ἀποτελεῖ πρόοδον διὰ τὸ ζήτημα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἀμφισβητεῖται ἡ ἀποτελεσματικότης τῆς ἀποφάσεως. Κύριοι συνάδελφοι, πρῶτος ἐγὼ θὰ συνομολογήσω μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὅτι ἡ πρακτικὴ ἀξία τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς θὰ κριθῇ ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἐπὶ τῶν σκέψεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ αὐτὸ τοῦτο θὰ συνέβαινε καὶ ἐὰν ἀκόμη εἴχομεν μίαν ἀπόφασιν ὅπως τὴν ἠθέλαμεν, διότι γνωρίζετε καλῶς ὅτι ὑπάρχουν ἀποφάσεις τοῦ Ο.Η.Ε., αἵτινες ἐλήφθησαν παμψηφεὶ καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἐφηρμόσθησαν καὶ δὲν ἐκτελοῦνται. Συνεπῶς, ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι οὕτως ἢ ἄλλως καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ περιεχομένου τῆς ἀποφάσεως, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ νὰ πείσωμεν ἢ νὰ ἀναγκάσωμεν τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, βάσει τῆς ἀποφάσεως νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ Κυπριακὸν θέμα, πάλιν θὰ κατελήγομεν εἰς τὴν διαδικασίαν τῶν διαπραγματεύσεων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ καὶ αὐτὰ ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα. Δὲν θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ μὴ ἐπωφεληθῶ τῆς εὐκαιρίας νὰ ἀπαντήσω εἰς ὡρισμένους ὑπαινιγμοὺς οἱ ὁποῖοι ἐπιμόνως ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον ἐπαναλαμβάνονται. Τονίζεται ἐπὶ δεκαοκτάμηνον ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, μὲ πρόθεσιν καὶ ἐπιδίωξιν νὰ κλείσῃ τὸ Κυπριακόν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι οὐδεμία τοιαύτη πρόθεσις ὑπῆρχε καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐμπράκτως ἀπεδείχθη τοῦτο διὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἐὰν ἐννοοῦμεν τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐπιτύχῃ λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ δικαίαν διὰ τοὺς Κυπρίους, τότε, βεβαίως, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει τὸ κλείσιμον τοῦ Κυπριακοῦ. Διότι τὸ νὰ ἐπιδιώκῃ καὶ νὰ ἀγωνίζεται ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ τερματίσῃ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου κατὰ τρόπον, ἐπαναλαμβάνω, ἐθνικῶς ἀξιοπρεπῆ καὶ δίκαιον, διὰ τοὺς Κυπρίους, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνιστᾷ τὴν προσπάθειαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν Κύπρον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Σημασίαν ἔχει τὸ τὶ ἐπιδιώκεται καὶ ποῖος εἶναι ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπός. Ἡ Κυβέρνησίς μου ἀποδεικνύει ἐπὶ 18 μῆνας ὅτι ἔχει ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν αὐτοδιάθεσιν τῶν Κυπρίων. Καὶ ἠγωνίσθη καθ’ ὅλους τοὺς δυνατοὺς τρόπους διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό. Γνωρίζετε, ὅμως, ὅτι ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἐξουσιάζει ἡ Κυβέρνησις. Σᾶς ἀναφέρω τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας παρουσιάζει τὸ Κυπριακὸν θέμα. Καὶ σᾶς ἀναφέρω ἐπίσης ὅτι ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ προβαίνῃ εἰς ἐνεργείας ἐντυπωσιακάς, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ δέχεται οἱασδήποτε πιέσεις, οἱασδήποτε συστάσεις, οἱονδήποτε συμβιβασμόν, συνέχισε τὸν ἀγῶνα της μέχρι σήμερον καὶ ἔχει τὴν βεβαιότητα ὅτι ὁ ἀγὼν αὐτὸς θὰ ἀποδειχθῇ εἰς τὸ μέλλον, ὡς ἀγών, ὅστις ἐθεμελίωσε τὴν προώθησιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, τὸ Κυπριακὸν θέμα εἶναι ἐξόχως σοβαρόν, ἐξόχως δύσκολον θέμα καὶ εἶναι δυνατόν, παρ’ ὅλον ὅτι ἐσημείωσε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη σημαντικὴν καὶ ἐλπιδοφόρον πρόοδον, εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν ἐξέλιξίν του νὰ ὑποστῶμεν καὶ νέας δοκιμασίας. Ἔχομεν, ὅμως, ἀφ’ ἧς ἐξεδόθη ἡ πρόσφατος ἀπόφασις καὶ ἀφ’ ἧς διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ἀνεγνώρισαν εἰς ἑαυτὰ τὸ δικαίωμα νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὸ Κυπριακὸν θέμα, ἔχομεν πλήρη τὴν δυνατότητα τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ δικαιωθοῦν δὲν θὰ εἶναι οἱ ἀντίπαλοί μας, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἡ Ἑλλάς. Ἐν σχέσει μὲ τὰς δυσκολίας τοῦ παρελθόντος, ἡ προοπτικὴ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος παρουσιάζει τὸ πλεονέκτημα αὐτό: Ὅτι ἔχομεν διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ὅλας τὰς θύρας τοῦ Διεθνοῦς Ὀργανισμοῦ ἀνοικτὰς καὶ ἐὰν δὲν εὕρωμεν, καὶ ἐλπίζομεν νὰ εὕρωμεν, κατανόησιν ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους μας, εἶναι δυνατόν, βάσει τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν περαιτέρω προώθησίν του. Αὐτὴ ὑπῆρξε, κύριοι βουλευταί, ἡ πολιτική μας ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπῆρξε πολιτικὴ διὰ τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπολογηθῇ. Μολονότι ἡ Ἀντιπολίτευσις προσεπάθησε καὶ ἐπέτυχε, χάρις εἰς τὸν Κανονισμόν, νὰ φέρῃ τὴν συζήτησιν κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ δημιουργῆται ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπολογεῖται, ἡ Κυβέρνησις, πεπεισμένη ὅτι ἔπραξε τὸ καθῆκον της, ὅτι ἠγωνίσθη μετ’ ἐπιτυχίας ὑπὲρ τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως, ἦτο πρόθυμος, ὅπως ἐδήλωσε προσερχομένη ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἀμέσως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ο.Η.Ε., νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις. Ἀλλ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔσπευσε νὰ καταθέσῃ πρότασιν μομφῆς, ἀφ’ ἑνὸς διὰ νὰ ματαιώσῃ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐγίνοντο πρὶν ἐπιστῇ κατ’ αὐτὴν ὁ εὔθετος χρόνος διὰ τὴν συζήτησιν καὶ θὰ ἔμενεν οὕτω ἡ κοινὴ γνώμη ἐπὶ ἡμέρας τινὰς ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῶν δηλώσεων αὐτῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ νὰ ἐμφανίσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπολογουμένην. Πιστεύομεν, κύριοι, ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς καὶ δὲν χρειάζεται, ὡς Κυβέρνησις δι’ αὐτὸ νὰ ἀπολογούμεθα. Ἐὰν δὲν δικαιοῦμαι νὰ ἰσχυρίζωμαι ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἔδωσα λύσιν εἰς τὸ Κυπριακὸν θέμα, δικαιοῦμαι, ὅμως, νὰ ἰσχυρίζωμαι βασίμως ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τὸ προώθησα σημαντικῶς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, εἰλικρινῶς θὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι ἐὰν δὲν ἐπίστευα ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ πολιτικὴ καὶ ἐὰν δὲν ἐπίστευα ὅτι ἐκτὸς αὐτῆς δὲν ὑπάρχει ἄλλη πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, θὰ ἐξήταζα ὑπὸ διαφορετικὸν πρῖσμα τὸ θέμα, τόσον ἐσωτερικῶς, ὅσον καὶ ἐξωτερικῶς. Ἀλλ’ ἔχει διαπιστωθῆ, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ ὅλας τὰς συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορετικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Διαφορετικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ προβάλλουν τὰ Κόμματα τῆς Ε.Δ.Α. καὶ ἴσως τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Τὰ ἄλλα κόμματα, κύριοι συνάδελφοι, κατ’ ἐπανάληψιν, ὁσάκις συνεζητήθη τὸ Κυπριακὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἀνεγνώρισαν ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν Κύπρον νὰ τὸν διεξαγάγωμεν ἐντὸς τῶν συμμαχιῶν μας. Τούτου δοθέντος, αἱ ἀντικειμενικαὶ δυσκολίαι τὰς ὁποίας παρουσιάζει τὸ θέμα, δὲν θὰ ἦσαν διάφοροι καὶ ἐὰν ἦσθε σεῖς Κυβέρνησις. Βεβαίως ὁμιλεῖτε περὶ χειρισμοῦ. Ὁ χειρισμός, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν προσδιορίζεται ἐπακριβῶς ἀπὸ κανένα κανονισμόν. Προσδιορίζεται ἀπὸ τὰς περιστάσεις καὶ ἀπὸ παράγοντας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκτὸς τοῦ ἐλέγχου μας. Μετὰ τὴν σύλληψιν τοῦ Μακαρίου, ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν προσφυγὴν καὶ ἐχρησιμοποίησε ὅλον τὸν διαρρεύσαντα χρόνον διὰ νὰ παρασκευάσῃ τὴν συζήτησιν κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ἱκανοποιητικὸν ἀποτέλεσμα. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ μία βασικὴ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ δευτέρα ἐνέργεια εἶναι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἔλαβε καὶ ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωσε εἰς τὸν Ἄγγλον Ὑπουργὸν τῶν Ἀποικιῶν, ὅταν ἦλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ παρέδωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ Σύνταγμα Ράντκλιφ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτὰ τὰ δύο γεγονότα εἶναι ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἐξεδηλώθη κατὰ τρόπον σαφῆ, πλήρη, ἀποφασιστικὸν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἐν τούτῳ τῷ μεταξὺ ἐγένοντο συζητήσεις, αὗται, ὅπως εἶπον καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἦσαν κατατοπιστικαί, περιστρεφόμεναι γύρω ἀπὸ τὰ δύο αὐτὰ κύρια γεγονότα. Τούτου δοθέντος, δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον διαφορετικὸν τοῦ ἰδικοῦ μας, θὰ ἀντιμετώπιζεν οἱαδήποτε ἄλλη Κυβέρνησις, τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα. Ὅταν, λοιπόν, ἔχωμεν τὸ δεδομένον ὅτι οὐσιαστικῶς ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως συνίσταται εἰς τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα, δηλαδὴ τὴν κατάθεσιν τῆς προσφυγῆς διὰ τῆς ὁποίας διεξεδικήσαμεν τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως καὶ τὴν ἄρνησίν μας νὰ ἀποδεχθῶμεν ἕνα Σύνταγμα ἀνελεύθερον καὶ ἀντιδημοκρατικόν, δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ εὕρητε ἐπιχειρήματα καὶ ἀδύνατα σημεῖα εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν διὰ νὰ τὴν ἐπικρίνητε. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἄσκησις τῆς κριτικῆς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, θὰ πρέπει, κυρίως, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀποκλειστικῶς, νὰ ἀσκηθῇ ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν συγκεκριμένων γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν οὐσίαν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεώς μου ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν ἐτηρήσαμεν πολιτικὴν ἐθνικῶς ἄψογον καὶ θὰ ἠδυνάμην, ἐπαναλαμβάνων μίαν προσφιλῆ λέξιν τοῦ κ. Παπανδρέου, νὰ εἴπω ἀνένδοτον. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα, συνιστοῦν τὴν οὐσίαν τῆς πολιτικῆς μας ἐπὶ τοῦ θέματος, δὲν νομίζω ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζεται, πρῶτον, ὅτι ἡ ἐπιδίωξις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ κλείσῃ τὸ Κυπριακόν, καί, δεύτερον, ὅτι εἰς τὴν πολιτικήν της ἀπέτυχεν. Εἶχε τὴν πρόθεσιν καὶ ὤφειλε νὰ ἔχῃ τὴν πρόθεσιν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Ὄχι νὰ τὸ κλείσῃ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὸ κλείσῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν δεχθῇ λύσιν μὴ ἀποδεκτὴν ἀπὸ τὸν Κυπριακὸν λαόν. Λέγω, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, διὰ τῆς προτάσεως μομφῆς, ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπολογουμένην. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, ἐμφανιζομένη ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐκθέτουσα τὴν πολιτικήν της, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι διεχειρίσθη τὸ Κυπριακὸν θέμα κατὰ τρόπον ἐπιτυχῆ. Ἀνέπτυξα προηγουμένως τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Ἑλλάς, ἀγωνιζομένη διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Κύπρου. Ἐὰν τὰς δυσκολίας αὐτὰς τὰς συνοδεύσητε μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀντιμετώπισεν, ἐὰν τὰς συνδυάσητε μὲ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπέτυχεν, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα, δὲν νομίζω ὅτι ἔχετε ἐπιχειρήματα νὰ ἐπικρίνητε τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ὑπῆρξε σοβαρά, σταθερὰ καὶ ὑπερήφανος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν καλεῖσθε νὰ κρίνητε. Πολιτική, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μας, προώθησε τὸ Κυπριακὸν θέμα, κατὰ τρόπον σημαντικόν, κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον ἀποδέχονται καὶ τὸν ὁποῖον ἀναγνωρίζουν ὅλοι οἱ ἀντικειμενικοὶ κριταί, ὁλόκληρος σχεδὸν ὁ διεθνὴς Τύπος καὶ πρὸ παντὸς οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι Κύπριοι. Οἱ κ.κ. Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐκάλεσαν τοὺς κ.κ. βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας νὰ καταψηφίσουν τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς κἂν νὰ διαγράψουν τὴν εἰκόνα τοῦ μέλλοντος, τὴν ὁποίαν τοὺς προσφέρουν. Θὰ καλέσω καὶ ἐγὼ μὲ τὴν σειράν μου τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ προστατεύσουν τὴν γαλήνην τοῦ τόπου, ψηφίζοντες ὑπὲρ ἡμῶν, διὰ νὰ μὴ εὑρεθοῦν συντόμως εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ νοσταλγήσουν τὰς ἡμέρας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§108Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἠκούσαμεν ἀπόψε, πάλιν, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἠκούσαμεν ἐπίσης τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπέμβασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, προσέθεσε περισσότερον κῦρος, εἰς τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι προσέθεσε περισσότερα ἐπιχειρήματα πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς Κυβερνητικῆς θέσεως. Εἶπεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀποτελεῖ γενικὸν Κοινοβουλευτικὸν κανόνα ἡ ἄρνησις τῆς ἐνημερώσεως ἐπὶ τῶν μυστικῶν φακέλλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἑκάστη Κοινοβουλευτικὴ χώρα ἔχει τὰς παραδόσεις της. Καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα, ἡ Κοινοβουλευτικὴ παράδοσις, καὶ ἰδίως ἡ πρόσφατος, ἔχει καθιερώσει ὡς ἀρχὴν τὴν ἐνημέρωσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Διὰ πρώτην φορὰν αὐτὴ ἡ παράδοσις παραβιάζεται ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει δυσχερέστερον θέμα εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἀπὸ τὸ θέμα τὸ Κυπριακόν. Καὶ ἔχει δίκαιον. Ἀλλ’ ἀκριβῶς δι’ αὐτό, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις μὲ τὴν περιωρισμένην λαϊκὴν βάσιν της, δὲν ἐπετρέπετο νὰ εἶχεν ἀρνηθῆ τὰ Συμβούλια τῶν Ἀρχηγῶν, τὸ Συμβούλιον τοῦ Στέμματος, πρὸς γενικωτέραν ὑπεύθυνον συμμετοχὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Χώρας εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἐξαιρετικῶς δυσχεροῦς ἐθνικοῦ θέματος. (Χειροκροτήματα). Ἀνέλαβεν, οὕτως, ηὐξημένας εὐθύνας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις διεχειρίσθη κατὰ τρόπον ἐντελῶς εὐτυχῆ τὸ Κυπριακὸν καὶ ἐξιστόρησε τὰς δύο περιόδους, τῆς Προσπαθείας καὶ τοῦ Ἀποτελέσματος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ στάδιον τῆς Προσπαθείας, τοῦ ὑπενθυμίζω τὸν ἐξαναγκασμὸν εἰς παραίτησιν τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἐξ αἰτίας τοῦ Κυπριακοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἀποτελεῖ γεγονός. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐνώπιον αὐτῆς δύο στάδια διαχειρίσεως ἀνέκυψαν. Ἡ Προσφυγὴ καὶ τὸ Σύνταγμα Ράντκλιφ. Ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις διέκοψε τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸν Μακάριον, μὲ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον γνωρίζομεν, καὶ ἐφ’ ὅσον, ἐν συνεχείᾳ, ἠρνεῖτο πᾶσαν διαπραγμάτευσιν, δὲν ἔμεινεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀκόμη καὶ ἂν ἤθελεν, ἄλλη ὁδός, δὲν ἔμενε παρὰ ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Σύνταγμα Ράντκλιφ, ἀπετέλει στοιχειῶδες καθῆκον της ἡ ἀπόρριψις, διότι ἦτο χειρότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παλαιότερον εἶχε προσφερθῆ καὶ εἶχεν ἀπορριφθῆ ἀπὸ τοὺς Κυπρίους. Ἑπομένως, τὰ στάδια τῆς προσπαθείας δὲν ἀποτελοῦν τίτλους. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν θεμελιώδη διαφωνίαν μας. Μετέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη μὲ τὴν σημαίαν τῆς αὐτοδιαθέσεως, τὴν ὁποίαν ὑπερήσπισε κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον. Ὅμως, ἀμέσως κατόπιν, ὑπέστειλεν αὐτὴν τὴν σημαίαν. Ἐτέθη τὸ ἐρώτημα, ἂν ὄντως τὴν ὑπέστειλε. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς μακρὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος, αἱ ὁποῖαι τὸ ἐξήντλησαν. Τὴν πιστοποίησιν ὅτι τὴν ὑπέστειλε, περιέχει ἡ δευτερολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, μετὰ τὴν πρότασιν Μένον, τὴν ὁποίαν προχθὲς ἀνέγνωσα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, διαπιστώνων ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῆς προτάσεως Μένον καὶ τῆς Ἑλληνικῆς προτάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπέμενε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, προσδιώρισεν ὅτι ἡ μὲν Ἑλληνικὴ πρότασις περιεῖχε τὴν αὐτοδιάθεσιν, ἡ δὲ πρότασις Μένον περιεῖχε μόνον τὴν ἐπιδίωξιν δημοκρατικοῦ καθεστῶτος. Ὁ προσδιορισμὸς αὐτὸς ἔγινε ἀπὸ τὸν Ἕλληνα Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ θεωρῶ περίεργον ὅτι εἶναι δυνατὸν θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπῆρξεν τόσον κατηγορηματικὸς ὁ ἴδιος ἐνώπιον τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τίθεται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρὸς συζήτησιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἶπεν ὅτι διεξάγει μίαν ἄδικον κριτικὴν ἀπέναντι τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιθυμῶ νὰ τοῦ παράσχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ πολιτεία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπῆρξε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἀπολύτως ὠφέλιμος εἰς τὸ Κυπριακὸν θέμα. (Χειροκροτήματα). Τὴν ἀπόδειξιν παρέσχεν ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὁμιλῶν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Εἶπε: «Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν θὰ ἠμπορέσητε νὰ εὕρητε ἄλλην διάδοχον Κυβέρνησιν πρὸς ὑποχώρησιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ». (Χειροκροτήματα). Προσεφέραμεν μὲ τὴν ἀνένδοτον πολιτικήν μας ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἰσχυρὸν ἐθνικὸν ἐπιχείρημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε εἰς ὅλας τὰς ἐπικοινωνίας της μὲ τοὺς Συμμάχους νὰ ἠμπορῇ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἐὰν συνέβαινε Κυβερνητικὴ μεταβολή, ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἡ σημερινὴ Ἀντιπολίτευσις ὑποστηρίζει, εἶναι πολιτικὴ μεγαλυτέρας διεκδικήσεως τοῦ Κυπριακοῦ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐμμονῆς εἰς τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως ἐντὸς εὐλόγου καὶ τακτῆς προθεσμίας. (Χειροκροτήματα). Ἔχομεν συνείδησιν τοῦ γεγονότος ὅτι ἐμμένοντες εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν βοηθοῦμεν τὸ Ἔθνος, βοηθοῦμεν τὸν Κυπριακὸν ἀγῶνα, παρέχομεν ἐπιχειρήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπὲρ τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως. (Χειροκροτήματα). Καὶ γνωρίζομεν ἀκόμη καὶ ἔχομεν πλήρη ἐπίγνωσιν ὅτι βοηθοῦμεν ἀκόμη καὶ κομματικῶς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ στηρίζεται εἰς τὴν θέσιν της. Δὲν τὸ πράττομεν βεβαίως διὰ νὰ τὴν βοηθήσωμεν, ἀλλὰ μᾶς εἶναι ἀδιάφορον ὅτι τὴν βοηθοῦμεν, διότι κατεχόμεθα ἀπὸ τὴν συνείδησιν ὅτι ἔστω καὶ βοηθοῦντες τὴν θέσιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν Συμμάχων ἡμεῖς βοηθοῦμεν τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα). Προχθὲς ἀκόμη εἰς τὴν δημοσιευθεῖσαν γνωστὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθην ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, ἀνεγράφετο ὅτι «ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀσκοῦσα ὀξεῖαν κριτικὴν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ἀναγκάζει τὴν Κυβέρνησιν νὰ προάγῃ τὰς ἀξιώσεις της». (Χειροκροτήματα). Ἀποδεχόμεθα εἰς ἀκέραιον αὐτὴν τὴν μομφὴν καὶ εἴμεθα ὑπερήφανοι. (Χειροκροτήματα). Καὶ σήμερον ἀκόμη ἡ ἐμμονή μας εἰς τὸ βασικὸν αἴτημα ἀποτελεῖ πολύτιμον ἐνίσχυσιν δὲν ἀποτελεῖ ἐξασθένισιν. Πληροφοροῦνται φίλοι καὶ ἐχθροὶ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι ἀνικανοποίητος. Καὶ τοῦτο, Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἔπρεπε νὰ εἶναι στάσις ὄχι μόνον μιᾶς μερίδος, ἀλλὰ ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Οὐδέποτε ἐπετρέπετο, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἐθνικοῦ θέματος, νὰ πανηγυρισθῇ, ὅπως ἐπανηγυρίσθη, ὡς νίκη ἡ ἀπόφασις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, (Χειροκροτήματα). Μόνον ἡ αὐτοδιάθεσις, ἡ πλήρης ἐφηρμοσμένη αὐτοδιάθεσις ἐπιτρέπεται ἐντὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ χαιρετισθῇ καὶ νὰ πανηγυρισθῇ ὡς ἀληθὴς νίκη. Ἕως ἐκείνην τὴν ὥραν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρέπει νὰ ἀκούεται πάντοτε ἡ δυσαρέσκεια, ἡ διαμαρτυρία, ὁ ἀνένδοτος ἀγὼν διὰ τὴν τελικὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν τελικὴν ἕνωσιν. Ἰδοὺ διατί κατελήφθημεν ἀπὸ λύπην, ὅτι ὁ κυβερνητικὸς τύπος ἐπανηγύρισε τὴν «τεραστίαν νίκην» εἰς τὸν Ο.Η.Ε., ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐθριαμβολόγησε διὰ τὸ ἀποτέλεσμα. Καὶ ἐπιτρέψατε καὶ μίαν ἄλλην θλιβερὰν διαπίστωσιν: Χθὲς ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν ὡς θρίαμβον καὶ ἡ Συμπολίτευσις παρεσύρθη καὶ ἐχειροκρότησεν ἐνθουσιωδῶς τὴν προσφορὰν ἀνακωχῆς ἀπὸ τὸν Διγενῆν!... Κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζω περιστατικὸν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Ἀγώνων, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ παράταξις τοῦ ἐμπολέμου, ὁ ὁποῖος πρῶτος προσφέρει ἀνακωχήν, νὰ ἔχῃ πανηγυρίσει τὴν ἀνακωχὴν ὡς νίκην. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὅταν συνέβη τοῦτο χθές, καὶ λυποῦμαι βαθύτατα, συνέβη ἀσφαλῶς διὰ πρώτην φορὰν καὶ ἀποτελεῖ γεγονὸς θλιβερώτατον. Ἔρχομαι καὶ πάλιν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ο.Η.Ε. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀρθῶς ἀπόψε ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν νομικὴν ἑρμηνείαν τῆς ἀποφάσεως καὶ ἠθέλησε νὰ μεταβῇ εἰς τὴν πολιτικήν της οὐσίαν. Πράγματι ἡ ἀπόφασις πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ πολιτικῶς. Εἰς τὴν οὐσίαν της εἶναι κενή, διότι ἐπιτρέπει εἰς ὅλους τὴν ἰδικήν των ἑρμηνείαν. Ἡ ἀπόφασις εἶναι μία δυνατότης καὶ ἀπὸ τὴν περαιτέρω πορείαν της ἐξαρτᾶται ἡ τύχη τοῦ θέματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐβεβαιώθη εἶναι ὅτι ἀπεκλείσθη ἡ αὐτοδιάθεσις ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ ἀπόφασις παραμένει ὡς ἐπιδίωξις. Καὶ ἐδῶ εἰσερχόμεθα εἰς τὸ μέγα θέμα τῆς διαφωνίας μας. Διὰ τὴν συνέχειαν τοῦ ἀγῶνος πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ μεγάλου σκοποῦ καὶ ὁ πανηγυρισμὸς διὰ τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐγκατάλειψιν τοῦ αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως, καὶ ὁ χθεσινὸς πανηγυρισμὸς τῆς ἀνακωχῆς ἀποτελοῦν ἀντένδειξιν διὰ τὴν παραμονὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Ἀρχήν. (Χειροκροτήματα).

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ........... (δὲν ἠκούσθη).

§110Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τιμῶ τὸν Διγενῆ. Καὶ ἀποφεύγω νὰ λάβω θέσιν ἐπὶ τῆς προτάσεως ἀνακωχῆς, τῆς ὁποίας ἀκόμη δὲν γνωρίζω οὔτε τὰ ἐλατήρια, οὔτε τὴν ἔκβασιν. Δὲν λαμβάνω θέσιν. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ καθῆκον καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διότι τὸ ἐπανηγύρισεν ὡς θρίαμβον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, ἐκφράζω τὴν βαθυτάτην λύπην μου. Ἡ πρότασις τοῦ Διγενῆ εἶναι ἓν βαρυσήμαντον γεγονὸς τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη οὔτε τὴν προέλευσιν, οὔτε τὴν πορείαν, οὔτε τὴν ἔκβασιν καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διατηρήσωμεν ἀπόλυτον ἐπιφύλαξιν, εὐχόμενοι πλήρη εὐόδωσιν. Καὶ αὐτό, κ. βουλευταί, εἶναι τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγομεν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐμμένει μὲ ἀναπεπταμένην τὴν σημαίαν εἰς τὸ μέγα ἐθνικὸν αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως, ὄχι διότι ἀγνοεῖ τὰς δυσχερείας. Ἀποτελεῖται καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπὸ πολιτικοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἤσκησαν τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως τῆς Χώρας καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσουν τὰς δυσχερείας. Ἐὰν τηρῇ ἀναπεπταμένην τὴν σημαίαν, εἶναι διότι πιστεύει ὅτι μόνον μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὴ ἡ συνεχὴς προαγωγὴ τοῦ θέματος μέχρι τῆς τελικῆς νίκης. Διότι ἡ διάμεσος ὑποστολὴ τῆς σημαίας καὶ ὁ πανηγυρισμὸς ἀμφιβόλων σταδίων δημιουργοῦν τὴν ψυχολογίαν τῆς κοπώσεως, τῆς ἡττοπαθείας καὶ τῆς ἐγκαταλείψεως τοῦ ἀγῶνος. Καὶ εἰς τοῦτο διαφωνοῦμεν. Παραμένει ἡ Ἀντιπολίτευσις μὲ ὑψηλὰ τὴν σημαίαν τῆς αὐτοδιαθέσεως ἐντὸς εὐλόγου καὶ τακτῆς προθεσμίας. Παραμένει συμπαραστάτης καὶ ὑπεύθυνος πολιτικὸς ὁδηγὸς τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Εἴμεθα σύμφωνοι καὶ μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι ὁ ἔνοπλος ἀγὼν εἰς τὴν Κύπρον ἀποτελεῖ αὐθόρμητον ἐκδήλωσιν τὴν ὁποίαν τιμῶμεν, ἀλλὰ μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὔτε ἔχει, οὔτε δύναται νὰ ἔχῃ σχέσιν. Ἀλλὰ ὅσον τοῦτο εἶναι βέβαιον, εἶναι ἐπίσης ἀπολύτως βέβαιον ὅτι μὲ σύμβουλον τὸν Κυπριακὸν λαόν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὰς συνθήκας του, ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ Ἀγῶνος, ὅπως καὶ ἄλλοτε τοῦ Κρητικοῦ Ἀγῶνος, ὅπως καὶ πάντοτε τῶν ἀγώνων τῶν διαφόρων τμημάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, δὲν ἀνήκει εἰς τὰ κατὰ μέρος τμήματα. Ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐλευθέρας Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἡ ὁποία εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὰς τύχας τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἐλευθέρα διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ θέματος. Δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν κατάστασιν τῶν δυναστευομένων, οἱ ὁποῖοι, ὑπὸ τὴν σκιὰν τῆς ἀγχόνης τοῦ Παλληκαρίδη, πρόκειται νὰ κληθοῦν εἰς διαπραγμάτευσιν!... Ἰδοὺ διατί ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐμμένει εἰς τὴν γραμμὴν της καὶ κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπέδειξεν ἀκόμη καὶ χθές, ἀκόμη καὶ σήμερον, ἀπέδειξεν ὅτι ἀποδεχομένη τὴν σταδιακὴν πολιτικὴν εἶναι πρόθυμος νὰ ἀναστείλῃ τὴν συνέχειαν τοῦ «ἀνενδότου» ἀγῶνος—διὰ νὰ ἐπαναλάβω τὴν λέξιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν γραμμήν μας. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἐμμένοντες ὑπηρετοῦμεν τὸ Ἔθνος. Εἴμεθα ἐπίσης βέβαιοι ὅτι ἐνδεχομένως βοηθοῦμεν καὶ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τοὺς Συμμάχους μας. Μᾶς εἶναι ὅμως ἀδιάφορον. Διότι οὐδέποτε ἐνεπνεύσθημεν ἀπὸ ἐλατήρια κομματικά. Ἐνεπνεύσθημεν πάντοτε ἀπὸ Ἐθνικὰ ἐλατήρια. Ἀλλὰ διότι ἀκριβῶς ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ διότι ἔχομεν διαπιστώσει ὅτι ἡ Κυβέρνησις στερεῖται τοῦ πάθους διὰ τὸν ἀγῶνα, στερεῖται τῆς ἀποφάσεως νὰ δώσῃ προτεραιότητα εἰς τὸ Κυπριακὸν θέμα, καὶ ἀντιθέτως, κατέχεται ἀπὸ τὸ πάθος τῆς συνθηκολογήσεως, διὰ τοῦτο θεωροῦμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἐξοχὴν σήμερον, ὁπότε, ὅπως διεπίστωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, χωροῦμεν εἰς τὴν ἀξιοποίησιν αὐτῆς τῆς κενῆς ἀποφάσεως τῶν Ἡν. Ἐθνῶν, κατ’ ἐξοχὴν σήμερον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνίκανος νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ Ἔθνος, μὲ εὐτυχῆ διαχείρισιν τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Καὶ διὰ τοῦτο τῆς ἀρνούμεθα τὴν ἐμπιστοσύνην μας (παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ 5′.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

Ὥραν 9.45′ μ.μ., ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Προέδρου κ. Ροδοπούλου.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος.

§113Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους, ἐλέχθησαν, πρὸς χρῆσιν τῆς κοινῆς γνώμης, τὰ ἑξῆς: «...Ἠγωνίσθημεν καὶ ἐπετύχομεν, ἡ ἀδιαφορία τῆς Ἀμερικῆς νὰ μεταβληθῇ εἰς ἔντονον καὶ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς ἐπιλύσεως τοῦ Κυπριακοῦ καὶ κατωρθώσαμεν τὴν ἀκαμψίαν καὶ τὴν ἀμετακίνητον στάσιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως νὰ τὴν ἀντικαταστήσῃ ἡ προσφορὰ ὄχι μόνον τῆς αὐτοκυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτοδιαθέσεως κατ’ ἀρχήν». Αὐτὰ ἔλεγεν ὁ καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς 5 Φεβρουαρίου 1956, προεκλογικῶς. Συγχρόνως, τὴν αὐτὴν ἐποχήν, τὴν 17ην τοῦ αὐτοῦ μηνός, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔλεγεν: «Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις προώθησε τόσον, ἀποτελεσματικῶς, τὸ Κυπριακόν, ὥστε ἡ Μεγάλη Βρεταννία νὰ ἀναγνωρίζῃ, ἤδη, ἀνεπιφυλάκτως, τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως». Κύριοι βουλευταί, ἠκούσαμεν μίαν μακρὰν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος μᾶς εἶπεν — ἐν ὀλίγοις — ὅτι: πρῶτον, ἡ δοθεῖσα εἰς τὸν Ο.Η.Ε. λύσις προωθεῖ τὸ Κυπριακόν, δεύτερον, ὅτι ἀκόμη ἐθεμελίωσε μίαν νέαν ἐξόρμησιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, καὶ ἀφοῦ μᾶς ἐξιστόρησε τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας συνήντησεν ἡ Κυβέρνησις τελευταίως—ὁμολογῶ, πρὸς μεγάλην ἔκπληξίν μου—μᾶς ἠπείλησεν, ἐὰν τυχὸν δὲν ψηφίσωμεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, εἶχον καὶ πρὸ ἡμερῶν τὴν εὐκαιρίαν, νὰ σᾶς ἐκθέσω ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις μου, ἐπὶ τῆς προτάσεως Μένον. Ἀπέδειξα, πρὸς μεγάλην λύπην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας, ὅτι ἡ ἐπιχειρηματολογία, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη, ἀπὸ τὸν κ. Μένον, εἶναι οἵα καὶ τῶν Βρεταννῶν συνταγματολόγων. Προσεπάθησαν τόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, νὰ ἀποδείξουν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι διεθνολόγοι καὶ συνταγματολόγοι. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ὕπαρξιν πολλῶν καὶ ἐγκρίτων συνταγματολόγων. Ἀμφισβητῶ, ὅμως, τὸ ἑξῆς: Ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπόφασις Μένον καὶ ἡ ἑρμηνεία Μένον, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριζόμεθα, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι αἱ συνομιλίαι θὰ εἶναι διμερεῖς, ἐφ’ ὅσον—ἐπαναλαμβάνω—ὡς βάσις τῆς ἰδικῆς μας ἑρμηνείας εἶναι ἡ ἀντίληψις Μένον, λέγω καὶ ἐπιμένω, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἶναι ἀπόφασις σταδιακῆς ἐξελίξεως τῆς Κύπρου ἐντὸς τῆς Κοινοπολιτείας — τὴν σταδιακὴν ἐξέλιξιν παρεδέχθη σήμερον καὶ φραστικῶς ἀκόμη, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν — ἐντὸς τῆς Βρεταννικῆς Κοινοπολιτείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ φυσικὴ ἀπάντησις εἰς τὸ δίλημμα, τὸ ὁποῖον τοῦ ἔθεσα, χθὲς καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἠρνήθη νὰ ἀπαντήσῃ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παίζει μὲ τὴν λέξιν «αὐτοδιάθεσις». Καὶ παίζει εὐλόγως διότι θέλει νὰ συγκαλύψῃ μὲ φράσιν «ἐμμένω εἰς τὴν αὐτοδιάθεσιν», τὴν μεγάλην στροφὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμε κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν Ἡν. Ἐθνῶν. Ὅπως εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω καὶ χθές, ἡ αὐτοδιάθεσις, ἔχει δύο ἐντελῶς διαφορετικὰς ἐννοίας καὶ θὰ ἔπρεπε, ὡς ἐκ τούτου, νὰ μεταχειρισθῶμεν εἰ δυνατὸν καὶ δύο τελείως διαφορετικὰς λέξεις. Ἡ μία εἶναι ἡ αὐτοδιάθεσις πρὸς ἕνωσιν—εἶναι ἡ κλασσικὴ ἔννοια τῆς αὐτοδιαθέσεως τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη ἡ αἴθουσα αὐτή, καθ’ ὅλας τὰς συζητήσεις μέχρι καὶ τῆς σημερινῆς—ἡ αὐτοδιάθεσις ἐντὸς τακτῆς καὶ εὐλόγου προθεσμίας, ἡ αὐτοδιάθεσις ἡ ὁποία δίδει τὴν δυνατότητα ἀπὸ μέρους τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἀναμφισβήτητον θέλησίν του, πρὸς ἕνωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὴν στιγμὴν ταύτην. Δι’ ἡμᾶς, εἶναι αὐτοδιάθεσις, διὰ τοὺς Κυπρίους δέ, ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἐλέχθη, εἶναι αὐτοδιάθεσις καὶ ἕνωσις. Τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἐγκατέλειψεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ τὴν ἐγκατέλειψε διὰ δύο λόγους: Ἀφ’ ἑνὸς μέν, διότι δὲν τὴν ἐπίστευσε ποτὲ — καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ χαρακτηριστικὸν τῆς Κυβερνήσεως τῆς 6ης Ὀκτωβρίου — καὶ δεύτερον, διότι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ — ὅπως μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπόψε, ἐντὸς τῶν συμμαχικῶν πλαισίων καὶ ἐντὸς τοῦ αἰτήματος ἀσφαλείας τῆς Ἑλλάδος — δὲν δύναται κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ποτὲ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν αὐτοδιάθεσιν, πρὸς ἕνωσιν. Ποία εἶναι ἐξ ἄλλου ἡ συνήθης ἀπάντησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Ὅτι, ὅταν ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν, τὴν 6ην Ὀκτωβρίου, εἶχον ἤδη ἀρχίσει αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ Μακαρίου–Χάρτινγκ. Καί, ὡς ἐκ τούτου, ἐὰν αἱ διαπραγματεύσεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι κατέληξαν εἰς τὴν ἐξορίαν τοῦ Μακαρίου, εἶναι ἡ αἰτία τοῦ κακοῦ, ἡ αἰτία αὐτή, εἶναι πρὸ τῶν ἡμερῶν μου, διότι ἐγὼ ἀνέλαβον τὴν 6ην Ὀκτωβρίου, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ πρώτη ἐπίσκεψις καὶ ἡ πρώτη ἀνταλλαγὴ γνωμῶν, μεταξὺ Χάρτινγκ καὶ Μακαρίου, ἔγινε τὴν 4ην Ὀκτωβρίου. Ἡ ἀπάντησις εἶναι εὔκολος. Τὸ αὐτὸ πνεῦμα, ἡ αὐτὴ διπλωματία, τὸ αὐτὸ κλῖμα τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁδηγήσει εἰς τὰς διαπραγματεύσεις τῆς 4ης Ὀκτωβρίου, ἦτο καὶ ὁ νονὸς καὶ δημιουργὸς τῆς Κυβερνήσεως τῆς 6ης Ὀκτωβρίου. Ἡ 4η καὶ ἡ 6η Ὀκτωβρίου εἶχον τὸν αὐτὸν κοινὸν παρονομαστὴν ἐν Ἀθήναις, συμβιβασμοῦ ἔναντι τοῦ αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἀναμφισβητήτως, εἷς διπλωματικὸς ἀγών, ὅπως εἶναι εἷς ἀγὼν ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, διεξάγεται ἐντὸς ἑνὸς διπλωματικοῦ ἀστερισμοῦ καὶ ὀρθῶς ἀνεφέρθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἀστερισμὸν ἐντὸς τοῦ ὁποίου κινεῖται καὶ διὰ μέσου τοῦ ὁποίου θέλει νὰ ἐπιτύχῃ τοὺς σκοπούς του. Ποῖα εἶναι τὰ πλαίσια τοῦ ἀστερισμοῦ, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ πρέπει νὰ κινηθῇ; Εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἀνάγκη ἀσφαλείας τῆς Χώρας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ συμμαχικὸν πλαίσιον. Καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου του ἔκαμεν ἕνα ὑπαινιγμόν, ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἐνδεχομένην διαφορὰν πολιτικῆς, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν Κομμάτων τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Καὶ εἶπεν ὅτι μὲ ἐξαίρεσιν τῆς ΕΔΑ καὶ ἐνδεχομένως τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, τὰ Ἑλληνικὰ Κόμματα ἔχουν τὴν αὐτὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Καὶ θὰ ἤθελα εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ὑπογραμμίσω ποῖαι εἶναι αἱ ὁμοιότητες καὶ ποῖαι αἱ διαφοραὶ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ διπλωματικοῦ ἀστερισμοῦ, ἐντὸς τοῦ ὁποίου κινεῖται ὁ κ. Πρόεδρος καὶ ἡ Κυβέρνησις. Τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα, ἀναμφισβητήτως δὲν δικαιοῦται νὰ ὁμιλήσῃ δι’ ἄλλα κόμματα, ἐμμένει εἰς τὰς συμμαχίας, ἐπιμένει εἰς τὰς συμμαχικὰς ὑποχρεώσεις καὶ ἐμμένει εἰς τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν ἡ Ἑλλάς. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον σημεῖον. Ἔχει ὅμως τὴν ἀπαίτησιν ἡ ἰδική μας πολιτικὴ — καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ διαφορά μας μὲ τὴν Κυβέρνησιν — ἔχει ὅμως τὴν ἀπαίτησιν ἡ Ἑλλὰς αἱ συμμαχίαι αὗται νὰ εἶναι συμμαχίαι πρὸς ὄφελος τοῦ συνόλου καὶ οὐχὶ συμμαχίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν μονοπλεύρους μόνον ὑποχρεώσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὰ συμμαχικὰ πλαίσια ὑπῆρξαν ἐμπόδιον εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς δικαίας διεκδικήσεως τῆς αὐτοδιαθέσεως, δὲν εἶναι τυχαία. Δὲν εἶναι τυχαία καὶ ἐξηγεῖ ἐπαρκῶς τὴν περικοπὴν ἐκείνην τῆς ἐκθέσεως Ἄρμουρ, ἐντὸς τῆς ὁποίας περιγράφεται ὡς μόνη, τονίζω, ὡς μόνη φιλοδυτικὴ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Τί σημαίνει αὐτό, κύριοι βουλευταί; Σημαίνει ὅτι κατὰ τὴν ἀξιολόγησιν τῶν αἰτημάτων τῶν Ἑλληνικῶν, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ αὐτὸ θέλει νὰ εἴπῃ ἡ ἔκθεσις Ἄρμουρ, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θέτει τὰ συμμαχικὰ συμφέροντα ὑπεράνω τῶν καθαρῶς Ἑλληνικῶν, (χειροκροτήματα) δι’ αὐτὸ χαρακτηρίζεται ὡς φιλοδυτική. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ βαρὺ σφάλμα, ἐντὸς πάντως τοῦ ἀστερισμοῦ τῶν συμμαχιῶν, διότι θὰ ὁμιλήσω ἐντὸς τοῦ ἀστερισμοῦ αὐτοῦ, διὰ νὰ ἀπογοητεύσω καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐντὸς τοῦ ἀστερισμοῦ αὐτοῦ τῶν συμμαχιῶν, ποία ὑπῆρξεν ἡ βασικὴ παράλειψις τῆς Ἑλληνικῆς διπλωματίας πρὸ τῆς μάχης τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ὅπως κατ’ ἐπανάληψιν σᾶς ἐλέχθη καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπανέλθω, μία μεγάλη ὁμὰς ἐθνῶν, ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς καὶ ὅταν θὰ κάμω τὴν κριτικὴν τῆς πολιτικῆς μας ἔναντι τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς θὰ ἤθελα νὰ σημειώσω ὅτι αἰσθανομένη ἡ Κυβέρνησις τὴν ἔλλειψιν καὶ δραστηριότητος, ἀλλὰ καὶ σταθερότητος ἔναντι τῶν Η.Π. τῆς Ἀμερικῆς ἐπεχείρησε διὰ νὰ ἐμφανίσῃ τοὺς διαφωνοῦντας μὲ τὸν χειρισμὸν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος ὡς ἀντισυμμαχικοὺς καὶ ἀντιδυτικούς, διότι τόσον ἡ προσπάθεια τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ δώσῃ μίαν ἑρμηνείαν πολὺ εὐρυτέραν, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ πολιτικῆς, μία τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ μία τοῦ ἀνατολικοῦ, ὅσον καὶ ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας ἕνα σκοπὸν ἔχουν νὰ πολώσουν ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν καὶ ἐντὸς τῶν συμμαχιῶν νὰ κινῆσαι, ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχῃς ὡς πρώτην ἐπιδίωξιν τὴν ἐκπλήρωσιν μόνον τῶν συμμαχικῶν διεκδικήσεων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὰ ἀτοῦ, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔναντι τῆς Τουρκίας, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται σήμερον ὡς κυρία ἀντίπαλος δύναμις εἰς τὸ Κυπριακὸν θέμα. Κύριοι βουλευταί, ἡ Τουρκία ἐπικαλεῖται δύο τινά, ἀφ’ ἑνὸς τὸν ὄγκον της, ἀφ’ ἑτέρου μίαν διπλῆν ἰδιότητα τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὸν διπλωματικὸν ἀστερισμόν. Ἐπικαλεῖται ἡ Τουρκία ὅτι ἀνήκει καὶ εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης. Ποία ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ ποία ὤφειλε νὰ εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ ἀπάντησις, ἡ ὁποία ὑπῆρξε πάντοτε ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἡ Ἑλλὰς διαφωνεῖ βασικὰ εἰς τὴν ὕπαρξιν τοῦ Συμφώνου τῆς Βαγδάτης. Ἡ Ἑλλὰς δὲν δέχεται τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης ὡς σύμφωνον ἀμυντικὸν ἐξυπηρετοῦν οἱονδήποτε σκοπόν. Διατί; Διότι αὐτὸ τοῦτο τὸ Σύμφωνον τῆς Βαγδάτης φέρει, ἐὰν ὑπάρχῃ τὸν κίνδυνον ἐπιθέσεως πλησιέστερον πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Δεύτερον δημιουργεῖ τὴν Κύπρον ὡς βάσιν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι βάσις, καὶ τρίτον διασπᾶ διὰ τὴν Ἑλλάδα ἕνα οὐσιῶδες συγκρότημα τὸ Ἀραβικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ μόνος φυσικὸς σύμμαχος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν. (Χειροκροτήματα). Ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε νὰ ἀποδείξῃ καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν ἐπεχείρησεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι Σύμφωνον Βαγδάτης ἄνευ ἐνεργοῦ συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος δὲν ὑπάρχει. Διότι ἡ γεωγραφική της θέσις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία προσδίδει εἰς τὴν Τουρκίαν τὸν χαρακτῆρα εὐρωπαϊκῆς δυνάμεως καὶ δεύτερον ἐὰν ἀπεκόπτετο ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὸν σύνδεσμον τῶν κρατῶν αὐτῶν δὲν θὰ ὑπῆρχεν οὔτε Τουρκία ὡς ἀσιατικὴ δύναμις, ἀλλὰ οὔτε καὶ Σύμφωνον Βαγδάτης. Οὐδέποτε ἡ Ἑλληνικὴ πολιτικὴ προσεπάθησε νὰ ἀποδείξῃ ὅτι Σύμφωνον Βαγδάτης ὑπάρχει μόνον ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καὶ ἡ Ἑλλάς. Συνεπῶς ὁ τουρκικὸς ἰσχυρισμός, ὅτι ἔχει διπλῆν ἰδιότητα εἶναι ἐσφαλμένος καὶ ὅτι εἶναι εἰς θέσιν ἡ Τουρκία μόνη της νὰ ἀμυνθῇ ἐὰν δὲν εἶναι μὲ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἄνευ αὐτῆς εὑρίσκεται εἰς μίαν ἀπομόνωσιν καὶ διπλωματικὴν καὶ ἀμυντικήν. Δεύτερον, αὐτὸ ἄλλωστε ὁμολογεῖται καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν Ἄρμουρ, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι μέσα εἰς τὴν ἀμυντικὴν συμμαχίαν τοῦ ΝΑΤΟ ὁλόκληρος ἡ ἀνατολικὴ πλευρὰ τοῦ ΝΑΤΟ καταρρέει. Ἀλλὰ εἶχε περαιτέρω νὰ προβάλῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ παραμονὴ τῆς Ἀγγλίας εἰς τὴν Κύπρον, ἀπὸ ἀπόψεως ἀμυντικῶν συμφερόντων τῆς Δύσεως εἶναι θλιβερὰ ὄχι διὰ λόγους Ἀραβικῆς εὐθιξίας, ἀλλὰ διότι τὰ δύο σύμφωνα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ Ἀγγλία, τὸ Σύμφωνον μὲ τὴν Ἰορδανίαν καὶ ἡ Τριμερὴς Συμφωνία Ἡν. Πολιτειῶν – Μ. Βρεταννίας – Γαλλίας διὰ τὴν Παλαιστίνην, εἶναι ἀνύπαρκτα σήμερα. Τρίτον ὅτι ὡς Δύναμις τοῦ ΝΑΤΟ ἡ Ἀγγλία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπολογίσῃ ἐπὶ τῆς Κύπρου, διότι ἡ Ἀγγλικὴ Δύναμις, ἐπειδὴ ἔχει σήμερον καμφθῆ εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὀφείλει νὰ στραφῇ πρὸς τὴν Δυτικὴν πτέρυγα τοῦ ΝΑΤΟ. Εἶχε δύο βασικὰ ἐπιχειρήματα τῶν ὁποίων δὲν ἔκαμε χρῆσιν. Καὶ περαιτέρω κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὀρθῶς περιγράφεται εἰς τὴν ἔκθεσιν Ἄρμουρ ὡς φιλοδυτική, ὅτι δὲν ἤθελε νὰ δώσῃ τὴν μάχην εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ὄχι διότι ἐπίστευεν ὅτι ἡ Ταϋλανδικὴ πρότασις θὰ ἔπαιρνε περὶ τοὺς 48 ψήφους ἔναντι 30 τῆς ἰδικῆς μας, ὄχι ὅτι ἐφοβεῖτο τὴν δέσμευσιν ἐκ μέρους τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς Ταϋλανδικῆς προτάσεως, ὄχι διότι ἐνόμιζεν ὅτι ὁ συμβιβασμὸς ἦτο ἡ μόνη ἐφικτὴ λύσις, ὅπως μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπ. τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐφοβήθη καὶ τὸ γνωρίζει πολὺ καλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐφοβήθη νὰ δώσῃ μίαν μάχην, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν θὰ ἦτο ἡ Ἑλλὰς καὶ οὐδεὶς ἄλλος σύμμαχος τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ὑποστηρίζουσα τὴν μὴ αὐτοδιάθεσιν τῶν Κυπρίων, θὰ εὑρίσκετο ὁλόκληρος ἡ Δυτικὴ Συμμαχία. Αὐτὸ ἦτο ὁ φόβος σας καὶ οὐδεὶς ἄλλος. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψε τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως. Καὶ ὅταν λέγωμεν ἐγκατέλειψε τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως, λέγομεν ὅτι παρεδέχθη σήμερον τὴν σταδιακὴν ἐξέλιξιν ἐντὸς τῆς Κοινοπολιτείας. Καὶ ὅταν λέγωμεν ὅτι παρεδέχθη τὴν σταδιακὴν ἐξέλιξιν ἐντὸς τῆς Κοινοπολιτείας, λέγομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις παραδέχεται πλέον τὰς ἀγγλικὰς θέσεις, ὡς ἐξετέθησαν, οὐχὶ κἂν τὸ 1956 εἰς τὰς διαπραγματεύσεις Χάρτινγκ–Μακαρίου, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1955, εἰς τὴν συνδιάσκεψιν τοῦ Λονδίνου. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἓν ἐκ τῶν ἐπιτευγμάτων τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἡ διεθνοποίησις τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Τὸ Κυπριακὸν διεθνοποιήθη ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔγινεν ἡ τριμερὴς διάσκεψις τοῦ Λονδίνου. Δὲν διεθνοποιήθη εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη τώρα, διεθνοποιήθη ἐπισήμως ἀπὸ ἕνα τῶν ἐνδιαφερομένων, τὴν Ἀγγλίαν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκλήθη ἡ τριμερὴς διάσκεψις. Τί ἐπετεύχθη μὲ τὴν ἀπόφασιν, νομίζω ὅτι διεφωτίσθη ἡ Βουλὴ ἐπαρκῶς. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀξιοπρόσεκτον ἐκ τῆς σημερινῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Κατὰ τὴν κριτικήν, τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν ἐναντίον τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ο.Η.Ε., εἴπομεν ὅτι ἡ ἀπόφασις, συναινούσης τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, κατεδίκασε τὸν ἔνοπλον ἀγῶνα ἀντιστάσεως εἰς τὴν Κύπρον. Μᾶς εἶπε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι βεβαίως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸν ἔνοπλον αὐτὸν ἀγῶνα. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω καὶ θὰ ἀπαντήσω ἀργότερον εἰς τὸ ἐπιχείρημα αὐτό. Ἀλλὰ μᾶς εἶπε τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐξ ἀγγλικῶν πηγῶν γνωρίζει ὅτι ἡ δρᾶσις κατὰ τὸν Ἰανουάριον ὑπῆρξε πολλαπλῆ τῆς δράσεως κατὰ Δεκέμβριον καὶ ὅτι ὁ Φεβρουάριος εἶχε πολλαπλῆ δρᾶσιν τοῦ Ἰανουαρίου. Συνεπῶς, ἐπιχείρημα ἀδυναμίας τῆς ΕΟΚΑ, ἐκ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ὑπάρχει. Ὡς ἐκ τούτου, εἰς τί ὀφείλεται ἡ πρότασις ἀνακωχῆς, τὴν ὁποίαν ἐχειροκρότησε τόσον πολὺ ἡ Συμπολίτευσις χθές;

§114Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Μίαν διακοπήν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κύριε Λοϊζίδη.

§116Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν νομίζω νὰ στερῆται ἐπιχειρημάτων ἡ Κυβέρνησις. Ἔχετε τὸν λαμπρότερον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἰς τί ὀφείλεται καὶ πῶς θὰ ἐξηγηθῇ ἡ πρότασις ἀνακωχῆς; Ἂν πάρωμεν τὰς λέξεις αἱ ὁποῖαι δημοσιεύονται εἰς τὰς ἐφημερίδας....

§117Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγώ;

§118Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀφήσατε, κύριε Λοϊζίδη.

§119Σ. ΛΟΪΖΙΔΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐπέτρεψα διακοπάς.

§120Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀνεγνωρίσθησαν οἱ ἀγῶνες σας καὶ δὲν χρειάζεται νὰ τοὺς ἀναγνωρίσω καὶ ἐγώ. Πῶς ἐξηγεῖται ἡ πρότασις ἀνακωχῆς, ἂν δὲν εἶναι σημεῖον κάμψεως, καὶ ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔχομεν οὐδὲν στοιχεῖον νὰ τὸ πιστεύσωμεν. Εἶναι συνέπεια τῆς ἀποφάσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Διότι, ἕνας λαὸς ἢ ἕνας ἀγών, ὁ ὁποῖος βλέπει ὅτι διπλωματικῶς ἐγκαταλείπεται ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἡ ἰδία προσυπέγραψε τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, καταδικάζει τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ὡς μὴ ἀναγκαῖον πλέον καί, ἀναμφισβητήτως, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ ὡς φυσικὴν διέξοδον τὴν ἀνακωχήν. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὡς ἐκ τούτου, ἡ ἀνακωχὴ εἶναι ἡ φυσικὴ καὶ ἡ πρώτη συνέπεια τῆς πράξεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, προσυπογράφουσα τὴν ἀπόφασιν Μένον. Ἀλλά, δεύτερον καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν σήμερον, πραγματικῶς, ἔχει ἐπέλθει μιὰ ἀτμόσφαιρα καλῆς θελήσεως μὲ τὴν ἀγγλικὴν αὐτοκρατορίαν, καὶ ἄν, πραγματικῶς, ὑπῆρξε διάθεσις καὶ ἦτο ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐπανάληψις καὶ ἡ ἐπανασύνδεσις τῶν διαπραγματεύσεων, σᾶς ἐρωτῶ, δὲν θὰ ἦτο νοητόν, φρόνιμον καὶ ἐπιβεβλημένον ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ τὸ πρῶτον βῆμα μὲ μίαν διακήρυξιν πρὸς τὸν Κυπριακὸν λαόν, ἀντὶ νὰ ἀναλάβῃ ὁ Διγενῆς τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἀνακωχῆς; Ἀναμφισβητήτως, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἡ κάμψις, ἡ ἠθικὴ κάμψις, ἡ ὀφειλομένη εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ο.Η.Ε., ἡ ὀφειλομένη εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως. Κύριοι βουλευταί, εἶναι σαφὲς καὶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξηγήσῃ τὴν στάσιν της. Εἰς ποῖον Θεὸν πιστεύει; Εἰς τὸν Θεὸν τῆς αὐτοδιαθέσεως «Ἕνωσις», ἢ εἰς τὸν Θεὸν τῆς αὐτοδιαθέσεως «σταδιακὴ ἐξέλιξις πρὸς ἀνεξαρτησίαν»; Διότι ἐκ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς θὰ κριθοῦν ὄχι μόνον αἱ τακτικαί της σκέψεις, ἀλλὰ θὰ κριθῇ καὶ ἡ μέλλουσα πολιτικὴ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Νομίζω, ἐφωτίσθη ἡ Ἀντιπροσωπεία ἐπαρκῶς, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Καὶ δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν τελευταίαν ἀπειλήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἤθελα νὰ μάθω τί ἐννοεῖ, ὅτι ἂν δὲν ψηφίσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἐνθυμηθῇ τὰς καλὰς ἡμέρας τῆς διακυβερνήσεως Καραμανλῆ. Τί ἐννοεῖ; Ποίαν κοινοβουλευτικὴν σημασίαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἡ πρᾶξις αὐτή; Ἀπειλούμεθα, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ δικτατορίαν καὶ ὡς ἐκ τούτου ἂν δὲν ψηφίσωμεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, θὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον δικτατορικοῦ καθεστῶτος; Ἢ νομίζει, στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως Ἄρμουρ, ὁ κ. Πρωθυπουργός, τὴν ὁποίαν δέχεται εὐχαρίστως, εἶμαι βέβαιος, ὅτι πέραν αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει σχῆμα κυβερνητικὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι εἶναι ἀδύνατον οἱονδήποτε ἄλλο κόμμα νὰ ἀναλάβῃ τὴν διακυβέρνησιν, διότι θὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον εἰς ... (Θόρυβος, Κωδωνοκρουσίαι).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἄνευ διακοπῶν.

§122Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Φαντάζομαι ὅτι ἡ μετριοφροσύνη αὐτή, ἡ ὁποία διέκρινε τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς 16 Φεβρουαρίου, ὅταν ἐξεστόμισε τὰς λέξεις μὲ τὰς ὁποίας ἤρχισε τὴν ἀγόρευσίν του, ὅτι ἐμαλάκωσε τὰς Ἀμερικανικὰς διαθέσεις καὶ κατωρθώθη νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ αὐτοδιάθεσις ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἡ ψυχολογικὴ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν εἶχον πιστεύσει, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι δὲν φαντάζομαι νὰ γίνῃ ἀπειλὴ τώρα μὲ τὴν δικτατορίαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο σχῆμα διακυβερνήσεως, ἐκτὸς ἀπὸ αὐτό. Διότι τὸν πληροφορῶ καὶ πληροφορῶ καὶ τὴν πλειοψηφίαν, ὅπως ἡττήθητε εἰς τὰς περασμένας ἐκλογάς, ἔτσι θὰ ἡττηθῆτε καὶ αὔριον, ὅταν θὰ κάμωμεν ἐκλογὰς καὶ θὰ κυβερνήσωμεν ἡμεῖς. (Χειροκροτήματα, θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§124Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶμαι βραχύς. Θὰ προβῶ μόνον εἰς ὡρισμένας διευκρινίσεις. Διὰ τὰς καταπληκτικὰς θεωρίας τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος περὶ συμφώνου Βαγδάτης καὶ περὶ ὅλων τῶν παρεπομένων, ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ κάμω κριτικήν. Θὰ περιορισθῶ νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη μοῦ ἦσαν ὀρθαὶ αἱ θεωρίαι αὗται, θὰ χρειάζεται τοιαύτη διπλωματικὴ ἱκανότης διὰ νὰ κατορθώσῃ κανεὶς νὰ ἀλλάξῃ τὴν διπλωματικὴν πολιτικὴν τόσων χωρῶν, ὥστε προβαίνω εἰς τὴν ἐξομολόγησιν, ὅτι βεβαίως ἐγὼ δὲν ἔχω αὐτὰς τὰς ἱκανότητας. Τὸ πρῶτον σημεῖον ποὺ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ διευκρινίσω εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἔκαμε μίαν τοποθέτησιν τῆς πολιτικῆς μας ἐντὸς τῶν συμμαχιῶν, ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς πολιτικῆς ὑποτελείας. Βεβαιώνω, κατηγορηματικῶς, ὅτι δὲν ἐδέχθημεν οὐδεμίαν πίεσιν ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. (Θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Οὐδεμίαν κ. συνάδελφοι. Περιμένετε θὰ σᾶς ἱκανοποιήσω καὶ σᾶς. Οὔτε ἐδέχθημεν πιέσεις, οὔτε εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν, οὔτε ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, οὔτε ἀπὸ οὐδένα. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἔχομεν διαφορὰς ἀντιλήψεων, ἀλλὰ ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἔχομεν διαφορὰς ἀντιλήψεων ἐπὶ ὡρισμένων ἀπόψεων καὶ ἐπειδὴ ἐμμένομεν εἰς τὴν πολιτικήν μας, ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδὲ ἀπὸ ἐτῶν ἠσκήθη πίεσις οὐδεμία, καὶ ὅτι οὔτε ἀπὸ ἡμᾶς ὑπάρχει διάθεσις νὰ δεχθῶμεν τοιαύτην. Λέγων δὲ τοῦτο, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ἐπίσης καὶ νὰ προβῶ εἰς τὴν κατηγορηματικὴν δήλωσιν, ὅτι ἐὰν ἔχωμεν μίαν πολιτικὴν συμμαχιῶν, δὲν ἔχομεν τὴν πολιτικὴν τῶν πολώσεων, τὴν ὁποίαν ἀνέφερε καὶ τόσον καθαρὰ ὁ κ. συνάδελφος.

§125Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Προσπαθεῖτε.

§126Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Καθόλου, κ. Καρτάλη. Πολιτικὴ τῆς πολώσεως ἐὰν ἐπήρχετο θὰ ἦτο ἄλλη ἡ σημερινὴ κατάστασις. Μόνον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπεγράφησαν ἐμπορικαὶ συμβάσεις καὶ ἀνενεώθησαν ἢ συνεπληρώθησαν διπλωματικαὶ σχέσεις μὲ τὴν Ρουμανίαν, Οὑγγαρίαν καὶ μὲ τὴν Πολωνίαν. Ἐβελτιώθησαν δὲ αἱ σχέσεις μετὰ τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας τόσον οὐσιωδῶς ὥστε ἐνῷ προηγουμένως εἴχομεν ἐλάχιστα ταξείδια, τώρα νὰ ἔχωμεν πυκνὴν ἀνταλλαγὴν ἐπὶ τοῦ καλλιτεχνικοῦ καὶ πνευματικοῦ πεδίου. Ἡ ἐμπορική μας συμφωνία μετὰ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἀπὸ 6½ ἑκατομμύρια δολλάρια ποὺ προέβλεπε πέρυσι προβλέπει ἐφέτος 17. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς νὰ γίνεται λόγος περὶ πολώσεως τῆς πολιτικῆς μας; Βεβαίως ἀνήκομεν εἰς τὰς συμμαχίας μας, εἴμεθα πιστοὶ εἰς αὐτάς. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἀκολουθοῦμεν καμμίαν πολιτικὴν εἴτε ὑποταγῆς, εἴτε πολώσεως. Μία εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς σημερινῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀρχὴ τὴν ὁποίαν μετὰ παρρησίας ἐξεθέσαμεν εἰς τὸν κ. Σεπίλωφ, ὅταν ἦτο ἐδῶ. Περιελαμβάνετο εἰς τὰς ἑξῆς λέξεις μας: Γνωρίζομεν ὅτι εἶσθε πολὺ μεγάλοι καὶ εἴμεθα πολὺ μικροί. Οὐδέποτε τὸ λησμονοῦμεν, ὅταν σκεπτώμεθα τὰς σχέσεις μας μὲ ὑμᾶς. Ἀλλὰ ὅταν πρόκειται περὶ τῆς ἀνεξαρτησίας μας καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας μας, εἴμεθα ἀπολύτως ἴσοι. Ἐφ’ ὅσον δέχεσθε αὐτὴν τὴν ἀρχήν, θὰ ἰδῆτε πόσον θὰ προχωρήσουν αἱ σχέσεις μας. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἔχω ἀνάγκην, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἀναπτύξω τὸ θέμα. Τὰ γεγονότα ὁμιλοῦν ἀφ’ ἑαυτῶν. Διατηροῦμεν καὶ θὰ διατηρήσωμεν ἀρίστας σχέσεις μὲ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, τὰς ὁποίας ἔχομεν πλείστους λόγους καὶ διὰ τὸ παρελθὸν καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον νὰ διατηρήσωμεν. Ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπίσης θὰ ἀκολουθήσωμεν πολιτικὴν πολώσεως, ἐκτὸς ἐὰν οἱοσδήποτε τολμήσῃ νὰ πιστεύσῃ ὅτι εἶναι μεγαλύτερος ἡμῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἀνεξαρτησίας καὶ ἀξιοπρεπείας. (Χειροκροτήματα). Βεβαίως, κύριοι, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προβῶ εἰς μίαν ἄλλην διευκρίνισιν: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀκολουθεῖ πολιτικὴν ἐξελίξεως τῆς Κύπρου ἐντὸς τῆς Κοινοπολιτείας.

§127Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τῆς Ἑλλάδος ἐντὸς τῆς Κοινοπολιτείας.

§128Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ὅταν θὰ γραφῇ ἡ ἱστορία τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος θὰ ἰδῆτε μέχρι ποίου σημείου ἡ Ἑλλὰς ἐτήρησεν ἀνεξάρτητον καὶ ὑπερήφανον στάσιν, ὄχι μόνον ἔναντι τῆς Κοινοπολιτείας, ἀλλὰ καὶ ἔναντι πολλῶν ἄλλων συμμαχιῶν της. Θὰ ἴδητε καὶ θὰ μείνητε ἔκπληκτος πόσον σθεναρὰ καὶ ἀνεξάρτητον στάσιν ἠκολούθησεν ἔναντι τῶν συμμαχιῶν της, ἐνῷ συγχρόνως δὲν ἐννοεῖ βεβαίως νὰ τὰς διασπάσῃ. Κύριοι, ἡ δήλωσις ὅτι δὲν ἀντιμετωπίζομεν ἐξέλιξιν ἐντὸς τῆς Κοινοπολιτείας σχεδὸν δὲν χρειάζεται. Ἀλλὰ ἐπειδὴ καὶ πάλιν προεκλήθην, ἐπειδὴ γίνεται ἐπίμονος μνεία, δηλῶ κατηγορηματικώτατα καὶ ὑπευθύνως, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀσκεῖ πολιτικὴν τοιαύτης ἐξελίξεως τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Ἡ Ἑλλὰς ἐννοεῖ νὰ παραμείνῃ πιστή, τοὐλάχιστον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, ἐπὶ τῆς τοποθετήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη: Ὁ σκοπός μας εἶναι ἡ αὐτοδιάθεσις καὶ θὰ σεβασθῶμεν οἱοδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ δημοψηφίσματος. (Χειροκροτήματα). Δὲν θὰ παρασυρθῶ, ὅσον καὶ ἐὰν προκληθῶ, εἰς οἱανδήποτε ἄλλην διατύπωσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ τοποθέτησις καὶ αὐτὴ θὰ παραμείνῃ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ ἑνὸς σημαντικοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ΕΟΚΑ. Ἐμμένω εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω ἡ ΕΟΚΑ δὲν εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἀδυναμίας. Τὸ λέγω ἀπὸ στοιχεῖα ποὺ μοῦ παρέχουν ἀγγλικαὶ πηγαί. Ποία εἶναι ἡ ἐξήγησις τῆς ἀνακωχῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω. Ὁ κ. Καρτάλης ἔδωσε μίαν ἐξήγησιν.

§129Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν δὲν γνωρίζετε, διατί χειροκροτεῖτε;

§130Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἀφήσατε, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Ὁ κ. Καρτάλης ἔδωσε μίαν ἐξήγησιν, τὴν σέβομαι, εἶναι ἡ γνώμη του. Ἄλλος θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἄλλην ἐξήγησιν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι βλέπει καὶ ὁ Διγενῆς τὴν σταδιακὴν λύσιν, ὡς πλέον ἐφικτὴν καὶ πλέον ρεαλιστικήν. Ἀρνοῦμαι νὰ οἰκοδομήσω ἐξηγήσεις μὴ γνωρίζων τὰ πράγματα. Ἕνα μόνον γνωρίζω ἀπὸ τὴν δρᾶσιν τοῦ τιμίου Στρατιώτου: Ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπάρχουν λόγοι ἀδυναμίας διὰ τὸν Διγενῆ. Πρῶτον δὲν ὑπάρχει ὑλικὴ ἀδυναμία, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύουν τὰ γεγονότα τὰ ἀναφερόμενα ὑπὸ ἀγγλικῶν πηγῶν. (Χειροκροτήματα). Δεύτερον, δὲν ὑπάρχει διὰ τὸν Διγενῆ θέμα πιέσεως. Δὲν εἶναι ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος θὰ δεχθῇ πίεσιν οἱασδήποτε Ἑλληνικῆς ἢ ξένης Κυβερνήσεως. Εἶναι ἡ φύσις τοῦ ἀνδρὸς τοιαύτη, ὥστε ἀντιδρᾷ αὐτομάτως πρὸς πᾶσαν πίεσιν. Τέλος δὲν εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ καμφθῇ εἴτε λόγῳ χρόνου, εἴτε λόγῳ καμάτου. Εἶναι τίμιος στρατιώτης, ὁ ὁποῖος θὰ πολεμήσῃ σύμφωνα μὲ τὰς πεποιθήσεις του μέχρι τελευταίας πνοῆς. (Χειροκροτήματα).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξηντλήθη, ἂς εἴπωμεν ἡ σειρὰ τῶν ρητόρων καὶ ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Ἀπομένουν μερικοὶ βουλευταί, διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Εἶχε λάβει τὸν λόγον χθὲς ὁ κ. Μίχας. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τοὺς ρήτορας, οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσουν νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των, ὅτι ἔχομεν μίαν ὥραν καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ 5 λεπτά.

§132Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλεῖ τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας, ὅπως ἐὰν δὲν ὁμιλήσουν οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, παραιτηθοῦν καὶ ἐκεῖνοι τοῦ λόγου. Λυποῦμαι ἰδιαιτέρως, διὰ τὸν κ. Μίχαν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀρχίσει χθὲς τὴν ὁμιλίαν του. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἰσχύσῃ γενικὸς κανὼν τὸν παρακαλοῦμεν νὰ μὴ συνεχίσῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ παράκλησις τῆς Κυβερνήσεως.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραιτοῦνται οἱ ἐγγεγραμμένοι, ναὶ ἢ ὄχι;

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ναί, ναί.

§135Α. ΖΑΚΚΑΣ. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν περιορισμοῦ τοῦ λόγου εἰς 5 λεπτά, παραιτοῦμαι, διότι ὁ περιορισμὸς αὐτὸς μοῦ ἀφαιρεῖ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Διακόπτομεν διὰ 5 λεπτά.

(Ὥρα 11.15′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.30′ μ. μ.)

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§138Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δεδομένου ὅτι ὑπέγραψα τὴν πρότασιν μομφῆς, λόγῳ τῆς δοθείσης ἑρμηνείας εἰς τὸν Κανονισμὸν δὲν μοῦ παρεσχέθη ἡ εὐχέρεια νὰ ἀναπτύξω ἀναλυτικῶς τοὺς λόγους, ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ καταθέσω δήλωσιν αἰτιολογοῦσαν τὴν ψῆφον μου, ὅπου ἀναφέρονται συνοπτικῶς οἱ λόγοι τῆς καταψηφίσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Διαμαντόπουλος ὑπέβαλε δήλωσιν. Ἀμφότεραι θὰ καταχωρηθῶσιν εἰς τὰ πρακτικά. Παρακαλοῦνται ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Ε. Κεφαλογιάννης καὶ Ι. Μποῦτος. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἢ ἀρχίσει ἡ ψηφοφορία θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικοβοιωτίας κ. Παπαχρήστου δηλοῦντος ὅτι εἶναι κλινήρης καὶ ἀδυνατεῖ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅτι ἂν παρίστατο θὰ κατεψήφιζε τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Παπαχρήστου ὡς καὶ αἱ δηλώσεις τῶν κ. κ. Βαρβούτη καὶ Διαμαντοπούλου, ἔχουν οὕτω: «Ἀξιότιμον Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἀθήνας Παραμένω ἀπὸ ἡμερῶν κλινήρης. Ἀδυνατῶ προσέλθω Βουλήν, δηλῶ ὅτι καταψηφίζω Κυβέρνησιν. Ἀθανάσιος Παπαχρήστου

Βουλευτὴς Ἀττικοβοιωτίας»

«ΔΗΛΩΣΙΣ

Διαμαρτυρόμενος διότι κατὰ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ δὲν μοὶ παρεσχέθη ἡ εὐχέρεια νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου καταθέτω τὴν παροῦσαν δήλωσιν συνοπτικῆς αἰτιολογίας τῆς ψήφου μου: Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς Ἰνδικῆς προτάσεως ἐδέχθη ἀδιαμαρτυρήτως ὅτι οἱ Ἕλληνες τῆς Κύπρου ἀποτελοῦν μετὰ τῆς Τουρκικῆς Μειονότητος χωριστὴν Ἐθνότητα οὐδεμίαν ἔχουσαν σχέσιν μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος καὶ τὴν Ἑλλάδα. Ἐδήλωσεν ἐπανειλημμένως διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐνδιαφέρεται ἀμέσως διὰ τὸ Κυπριακὸν πρόβλημα. Ἐγκατέλειψεν οὕτω τοὺς Ἕλληνας τῆς Κύπρου ἀνυπερασπίστους καὶ μόνους εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Χάρντιγκ καὶ τῶν Τούρκων. Ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ τὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου καὶ ἐστέρησε τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Κύπρου τῆς δυνατότητος νὰ ἑνωθῇ μὲ τὴν Ἑλλάδα. Κατόπιν τούτου ἐὰν οἱ Κύπριοι μόνοι καὶ ἀβοήθητοι ἀπέκτων τὸ δικαίωμα αὐτοδιαθέσεως, θὰ ἐδικαιοῦντο νὰ ἑνωθοῦν μὲ οἱονδήποτε ἄλλο Κράτος ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἀπεδέχθη οὕτω ἡ Κυβέρνησις Capitis di minutio καὶ ἀναξιότητα διεθνῆ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Κυβέρνησις θριαμβολογοῦσα διὰ τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, δι’ ἣν πενθεῖ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ τῆς Κύπρου ὁ δὲ Διγενὴς ἀναγκάζεται νὰ ζητήσῃ ἐκεχειρίαν ἐνῷ ὁ Χάρντιγκ στήνει νέας ἀγχόνας, ἐμφανίζεται διεθνῶς στερουμένη σοβαρότητος καὶ μειώνει τὸ κῦρος τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ περὶ ἧς πρόκειται ἀπόφασις ἦτο Ἑλληνικὴ ἐπιτυχία ἡ θριαμβολογία καὶ ἡ διακήρυξις περὶ κατατροπώσεως τῶν ἀντιπάλων εἶναι πολιτικὴ ἀσύνετος ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα μακρὰν εὐμενοῦς τελικῆς λύσεως καὶ συστέλλει τὰς ἐπιδιώξεις μας. Οἱ φερόμενοι ὡς κατατροπωθέντες θὰ ἀντιδράσουν καὶ θὰ μᾶς προβληθῇ διεθνῶς ὅτι ἀφ’ οὗ θριαμβολογοῦμεν, σημαίνει ἐπετύχομεν τὸ μέγιστον. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ ἐμμονὴ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ συγκαλύπτει σκοπὸν ἐξόδου ἀπὸ τὸν ἐλεύθερον κόσμον, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ κλονισμὸν τῶν συμμαχιῶν μας, ἀφίνει δὲ νὰ νοηθῇ δι’ ὑπαινιγμῶν ὅτι ὁ κλονισμὸς εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῶν ἰθυνουσῶν τὸν ἐλεύθερον κόσμον Δυνάμεων καὶ προφανῶς ἐκ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Οὐδὲν τούτων εἶναι ἀληθές. Πρῶτον: Τὰ Κόμματα καὶ οἱ πολιτευόμενοι τοῦ Κέντρου, εἰς ὃ ἀνήκω ὡς ἀνεξάρτητος, οὐδέποτε διενοήθησαν νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὸν ἐλεύθερον κόσμον. Ζητοῦν μόνον νὰ ἀξιοποιήσουν τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος ἐντὸς τῶν συμμαχιῶν τοῦ Δυτικοῦ Κόσμου μὲ ἰσοτιμίαν καὶ ἀξιοπρέπειαν. Δεύτερον: Σταθερωτέρα πολιτικὴ εἰλικρινὴς καὶ εὐθαρσὴς ἀπέναντι τῶν συμμάχων μας καὶ ἰδίᾳ ἀπέναντι τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ κλονισμὸν τῆς θέσεώς μας ἐκ μέρους τούτων, αἱ ὁποῖαι ἡγοῦνται τοῦ ἐλευθέρου Κόσμου, διότι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι εἶναι ἀντιαποικιακὴ δύναμις καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι δὲν μᾶς ὑπεστήριξεν ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅτι θὰ θελήσουν νὰ ὑπονομεύσουν τὴν θέσιν ἡ ὁποία μᾶς ἀνήκει, εἰς τὸν ἐλεύθερον κόσμον, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐπιδιώκομεν ἐντόνως καὶ εὐθαρσῶς, ἀξιοῦντες καὶ τὴν ὑποστήριξίν των, τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τῆς Κύπρου. Κλονισμὸν τῆς θέσεώς μας εἰς τὸν ἐλεύθερον κόσμον ἐπιφέρουν ὅσοι κάμπτουν τὴν σπονδυλικήν των στήλην διὰ νὰ κατέχουν τὴν ἐξουσίαν καὶ μονοπωλοῦν καὶ τὰς συμμαχίας καὶ τὸ Πολίτευμα καὶ τὴν γαλήνην τῆς Χώρας, τὴν διατάραξιν τῆς ὁποίας ἐπέσεισεν ὡς ἀπειλὴν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐὰν καταψηφισθῇ. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω καὶ ἐκ τῆς ὅλης πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, προκύπτει τὸ συμπέρασμα ὅτι σκοπὸς συνειδητὸς ἢ ὑποσυνείδητος αὐτῆς εἶναι ὁ συμβιβασμὸς καὶ ἡ συνθηκολόγησις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, εἴτε διότι φοβεῖται ὅτι ἐπιμένουσα θὰ κλονίσῃ τὰς συμμαχίας μας· δὲν ἔχει τὸ θάρρος νὰ διακηρύξῃ τὴν ἀλήθειαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὡς ὤφειλε νὰ κάμῃ ἐὰν ἐπίστευεν ὅτι ἡ πολιτική της εἶναι ἐθνικῶς συμφέρουσα καὶ ἐνῷ ἐσωτερικῶς ἐμφανίζεται ὡς ἀγωνιζομένη διὰ τὴν αὐτοδιάθεσιν, ἐξωτερικῶς εἶναι ὑποχωρητικὴ διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς συνθηκολόγησιν. Κατέστη οὕτω ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις ὅλων τῶν εἰς αἷμα θυσιῶν καὶ παντοειδῶν μαρτυρίων καὶ καταστροφῶν ποὺ ὑπέστη ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται ὁ ἀδελφὸς Ἑλληνικὸς Λαὸς τῆς Κύπρου. Καὶ δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ χειρισθῇ ἐπιτυχῶς οὔτε τὸ Κυπριακὸν οὔτε τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Χώρας. Διὰ τοὺς λόγους τούτους δηλῶ ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν.

Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ

Βουλευτὴς Κοζάνης».

ΔΗΛΩΣΙΣ

Ἐφ’ ὅσον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως ἐδηλώθη ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ καταψηφίσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκ λόγων, μόνον ἐπιθυμίας πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκάλεσε τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ διὰ νὰ μὴ νοσταλγήσῃ μελλοντικῶς τὴν ὑπὸ τοῦ ἰδίου διακυβέρνησιν τῆς χώρας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὁ ἀναδείξας τὴν Κυβέρνησιν καὶ καὶ ὁ τρόπος τῆς δημιουργίας της μᾶς εἶχε πείσει ὅτι αὕτη ἐδημιουργήθη τῇ ὑποστηρίξει τῶν μεγάλων ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν ἀδιαλλακτικωτέραν στάσιν τοῦ Κέντρου ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ καὶ τῶν σχέσεών μας ἐντὸς τῶν συμμαχιῶν. Τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα εἰς τὰς προηγουμένας συζητήσεις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ἀπεδείκνυον τὴν βάσιμον ὑποψίαν μου ὅτι ὅπως ἡ ΕΔΑ εἶναι φιλοσοβιετικὴ εἰς σημεῖον ἥκιστα ἀξιοπρεπὲς ἐθνικὸν οὕτω καὶ ἡ ΕΡΕ εἶναι φιλοδυτικὴ μὲ ὑποχωρητικότητα ἀνάλογον τῆς ΕΔΑ εἰς βάρος τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος. Διαμαρτύρομαι διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς ὅλας τὰς κατατεθείσας παρ’ ἐμοῦ ἐρωτήσεις σχετικῶς μὲ τὸν ἀγῶνα τῶν Κυπρίων ὄχι μόνον δὲν ἔδειξεν ἀξιοπρέπειαν, ἀλλὰ δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀπαντήσῃ εἰλικρινῶς, εἰς μίαν δὲ σχετικῶς μὲ τὴν ΕΟΚΑ ὄχι μόνον δὲν μοῦ ἀπήντησε, ἀλλὰ οὔτε κἂν τὴν διένειμε μεταξὺ τῶν βουλευτῶν. Ἡ ἐγωϊστικὴ ἀρχομανία της κατ’ ἐμὲ θὰ τὴν καταστήσῃ μελλοντικῶς ὑπόλογον ἔναντι τοῦ Ἔθνους καὶ λυποῦμαι ὅτι τὸ παρελθὸν τῶν συνεχῶν ἀναληθῶν ἐπισήμων δηλώσεών της προδικάζουν καὶ τὴν συνεχῆ μελλοντικὴν ἐξαπάτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τόσον τῆς Ἐλευθέρας Ἑλλάδος ὅσον καὶ τῆς εἰσέτι ὑποδούλου Κύπρου. Εὔχομαι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους νὰ ἀναγνωρίσω ἐκ τῶν ὑστέρων τὴν πλάνην μου, ἂν τοιαύτη ὑπάρχει καὶ νὰ μὴ λυπηθῶ διὰ τόσους πολλοὺς ἐπιλέκτους τῆς ΕΡΕ καὶ προσωπικοὺς φίλους μου μεθ’ ὧν μὲ συνδέουν ἐθνικοὶ κοινοὶ ἀγῶνες καὶ σημερινὴ ταὐτότης ἀντιλήψεων ἐπὶ τῶν διεθνῶν καὶ ἐσωτερικῶν προβλημάτων.

ΙΑΚ. Γ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ»

Τὸ θέμα τίθεται ὡς ἑξῆς: Δεδομένου ὅτι πρόκειται περὶ προτάσεως δυσπιστίας, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν θὰ λέγωσι ΝΑΙ καὶ οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν θὰ λέγωσιν ΟΧΙ.

§140Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ προτάσεως ἐμπιστοσύνης εἶναι πρᾶξις πολιτική, θὰ παρεκάλουν οἱ ψηφίζοντες νὰ ἐγείρωνται.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς ψηφίζοντας κ.κ. βουλευτὰς νὰ ἐγείρωνται. Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα:

Περαιωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα:

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 296. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν 135. Ἐναντίον τῆς προτάσεως 161. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἐκφράσεως δυσπιστίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπερρίφθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§143ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως Νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.10′ π.μ.).