1950.05.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22α

Τετάρτη 24 Μαΐου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.10′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἀκόλουθα: Ὁ κ. Κ. Μανέττας (Ὑπουργὸς Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 150 τοῦ 1918 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου» καὶ 2) «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 463)11–6–49 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Οἱ κ. κ. Κ. Μανέττας (Ὑπουργὸς Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν) καὶ Θ. Τσάτσος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ παραγραφῆς τῶν ἀξιώσεων τοῦ Δημοσίου ἐκ Συμβάσεων ναυλώσεως ἢ θαλασσίας μεταφορᾶς». Ὁ κ. Ι. Γκλαβάνης (Ὑπουργὸς Οἰκισμοῦ καὶ Ἀνοικοδομήσεως) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἑρμηνείας διατάξεών τινων τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1923 Ν. Δ. «περὶ σχεδίου πόλεων κλπ.». Οἱ κ. κ. Σ. Κωστόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας) καὶ Γ. Καρτάλης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκ. ἔτη 1945– 1946, 1946–1947, 1947–1948 καὶ 1948–1949 δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ πρ)σμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Γεώργας καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως εἰς τὰς περὶ Ἀγροτικῆς Ἀσφαλείας ἰσχυούσας διατάξεις». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Θυμιογιάννης, Α. Νικολαΐδης, Γ. Γεώργας, Δ. Παπασπύρου, Α. Λαμπρόπουλος, Ε. Κεφαλογιάννης, Ε. Καζαντζῆς, Ν. Σπεντζάρης, Λ. Βρεττᾶκος, Ε. Λουλακάκης, Ι. Λύρας, Γ. Σερπᾶνος κ. ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ ρυθμίσεως πτυχιακῶν ἐξετάσεων φοιτητῶν». Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετονομασίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως αὐτοῦ καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτωμένων ὑπηρετικῶν διατάξεων». (Περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ). Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐργασίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προκαταβολῆς ἐπιδομάτων ἀνεργίας εἰς καπνεργάτας».

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν» κατὰ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ καὶ βουλευτοῦ κ. Π. Χατζηπάνου, κατόπιν τοῦ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν.

§3Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κι’ ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§6Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ὅμως νὰ ἐκθέσητε ἐν συντομίᾳ ὅ,τι ἔχετε νὰ εἴπητε.

§8Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τετάρτης ἔφερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τῶν καταχρήσεων τοῦ Ταμείου Ὑγείας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν τὸ θέμα αὐτό.

§10Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Τὰς καταχρήσεις αὐτὰς ἐπεβεβαίωσε καὶ ὁ ἀσκῶν τὴν ἐποπτείαν κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Παραδόξως ὅλως χθὲς εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας δηλώσεις ἐξ ἐγκύρου πηγῆς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐπιχειρούσας νὰ διαψεύσουν οἱονεὶ καὶ ἐμὲ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι ζήτημα προσωπικὸν μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα. Διότι δὲν εἶναι νοητὸν οὔτε ἐπιτετραμμένον, νὰ διαψεύδωνται μὲ τόσην προχειρότητα γεγονότα ἀναμφισβήτητα.

§11Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Σεῖς διωρίσατε τὸν Πετρόπουλον.

§12Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἡμεῖς κρίνομεν πάντοτε ἐντελῶς ἀπροσώπως καὶ ἀδιαφοροῦμεν, ἐὰν οἱ ἐλεγχόμενοι λέγωνται Βερροιόπουλος ἢ Πετρόπουλος. Μᾶς ἐνδιαφέρουν τὰ γεγονότα καὶ οὐδὲν πέραν τούτου, διότι πάντοτε ὑπήρξαμεν ψυχροὶ παρατηρηταὶ τῶν τεκταινομένων καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλὴν περὶ τῶν λεπτομερειῶν τῶν ἐν τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ ἀτασθαλιῶν, κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀντικειμενικὸν καὶ ἀδιάψευστον. Κατέχομεν πάντα τὰ στοιχεῖα εἰς χεῖρας μας καὶ ἀναμένομεν τὴν πρέπουσαν στιγμήν.

§13Ι. ΤΙΡΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τῆς 9ης τρέχοντος μηνὸς κατέθεσα ἐπερώτησιν, ἀφορῶσαν τὴν κρατοῦσαν κατάστασιν εἰς τὸν ἐγκαταλελειμμένον Νομὸν Ἕβρου. Ἐπειδὴ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου αὐτὴν συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ σηροτροφικὸν ζήτημα, οὗτινος ἡ ἐπίλυσις εἶναι ὑπερεπείγουσα, διότι ἐπίκειται ἡ συγκομιδὴ τῶν κουκουλλίων καὶ ὡς γνωστὸν τὸ προϊὸν αὐτὸ καταστρέφεται διατρυπωμένου τοῦ βόμβυκος ὑπὸ τῆς χρυσαλλίδος ἐντὸς ὡρισμένων ἡμερῶν. Ἐὰν δὲν ἤθελον ληφθῆ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, θὰ παρεκάλουν τὴν σεβαστὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅπως ἐγκρίνῃ τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου αὐτῆς καὶ συζητηθῇ τὴν προσεχῆ Παρασκευήν.

§14Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγεῖται τὸ σταφιδικόν, κ. συνάδελφε, καὶ παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ τηρήσῃ τὴν σειράν.

§15Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὴν λεπτότητα τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἀπόψε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δεδομένου ὅτι ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον ὅπως προηγουμένως γνωρίσω τοῦτο τόσον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Εἶχε δὲ συμφωνηθῆ κατὰ ταῦτα, ὅπως μοῦ δοθῇ ὁ λόγος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἡ ἀπουσία ὅμως τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κατέστησεν ἀναγκαίαν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἑπομένης ἡμέρας, ἤτοι τῆς χθὲς Τρίτης. Ἀλλὰ χθὲς ἡ Βουλή μας ἠσχολήθη μὲ ἕνα σπουδαιότερον ζήτημα ἐθνικὸν ἐπίσης καὶ φλεγούσης ἐπικαιρότητος, ἤτοι τὸ Κυπριακόν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου ηὐτυχήσαμεν νὰ ἀπολαύσωμεν μιᾶς ὡραίας ὄντως ἀτμοσφαίρας, ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀτμοσφαίρας πλήρους ἐθνικοῦ ἐνθουσιασμοῦ καὶ πλήρους ἐθνικῆς ἐξάρσεως. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασίν της ἤρθη εἰς τὸ ὕψος τῆς ἐθνικῆς της ἀποστολῆς ἀνεξαιρέτως κομμάτων, ἀνεξαιρέτως παρατάξεων καὶ ἰδεολογιῶν. Ἐτάχθη σύσσωμος εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ ἀγωνιζομένου Κυπριακοῦ Λαοῦ ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῆς Μεγαλονήσου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος. Σπανίως ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν σημερινήν της σύνθεσιν, ἀλλὰ καὶ ἄλλοτε εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθὸν εἶδε τοιαύτην ἔντονον ἐθνικὴν σύμπνοιαν, ἡ ὁποία εἶμαι βέβαιος, ὅτι θ’ ἀσκήσῃ σπουδαιοτάτην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν σκέψεων τῶν ὑπευθύνων διὰ τὴν εὐτυχῆ λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ θέμα μὲ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Εἶναι περιττόν, κ. κ. συνάδελφοι, ὁμιλῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ἐξάρω τὴν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅπως εὑρίσκεται εἰς ἀγαθὰς σχέσεις μετὰ τῶν ὁμόρων Κρατῶν. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν εἴπω, ὅτι ἡ τοιαύτη ζωηροτάτη ἐπιθυμία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅπως διατηρῇ εἰρηνικὰς καὶ ἀγαθὰς σχέσεις μετὰ τῶν γειτόνων του λαῶν ἀποτελεῖ πόθον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Διὰ τοῦτο ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ βαθεῖαν συγκίνησιν παρηκολούθησε τὰς διαπραγματεύσεις τελευταίως διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν Ἑλληνογιουγκοσλαυϊκῶν σχέσεων καὶ μὲ πολλὴν ἱκανοποίησιν ἤκουσε τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Σέχοβιτς ὡς πρεσβευτοῦ τῆς Νοτιοσλαυΐας ἐν Ἀθήναις μετὰ τὸν ἀποφασισθέντα διορισμὸν τοῦ κ. Παπᾶ ὡς πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν Βελιγραδίῳ. Ὅμως ἔλαβον χώραν ἐν τῷ μεταξὺ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γιουγκοσλαυΐας κ. Καρντέλι, δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπροκάλεσαν σοβαρὰς ἀνησυχίας παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ Κοινῇ Γνώμῃ, εἰς εὐρύτατα στρώματα αὐτῆς. Αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος δηλώσεις τοῦ ἄνω Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γιουγκοσλαυΐας ἀναφέρονται εἰς τὴν Μακεδονίαν. Δηλαδὴ εἰς τὴν καρδίαν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν διατρέχω τὸν κίνδυνον νὰ χαρακτηρισθῶ ὑπερβολικὸς ἐὰν εἴπω, ὅτι ἡ Μακεδονία ἀποτελεῖ τὴν σπονδυλικὴν στήλην τῆς Ἐθνικῆς μας διαρθρώσεως, ἡ Μακεδονία ἀποτελεῖ τὰ θεμέλια τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς, ἡ Μακεδονία εἶναι ἡ ἀστείρευτος πηγὴ τῆς φυλετικῆς μας ἀνανεώσεως, ἡ Μακεδονία εἶναι τὸ προπύργιον τῆς Ἐθνικῆς μας ἀνεξαρτησίας. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐτόνισα ὅτι ἡ Μακεδονία εἶναι ἡ καρδία τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὰς δηλώσεις ἐκείνας ὁ κ. Καρντέλι φαίνεται ὁμιλήσας περὶ Μακεδονικῆς μειονότητος ἐν Ἑλλάδι, περὶ Μακεδονίας τοῦ Αἰγαίου καὶ περὶ Μακεδόνων κατατυραννουμένων δῆθεν ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων. Ἐὰν οἱ δηλώσεις αὗται τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γιουγκοσλαυΐας ἀπεδόθησαν καλῶς καὶ ἑπομένως ἐὰν ἐκπροσωποῦν τὸ πνεῦμα τῆς σημερινῆς Γιουγκοσλαυΐας, ἐὰν ἐννοεῖται δὲν ἐξυπηρετοῦν ἄλλους σκοπούς, ἐγὼ θὰ ἐτόλμων νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν αἱ Γιουγκοσλαυϊκαὶ σχέσεις, διότι μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων χρόνων θὰ ἐπήρχετο διακοπὴ αὐτῶν καὶ θὰ ἐδημιουργεῖτο κατάστασις πολὺ χειροτέρα τῆς σημερινῆς. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμεν ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν εἶναι τὰ σχόλια τοῦ Ἀγγλικοῦ τύπου ἐπὶ τῆς δηλώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γιουγκοσλαυΐας. Ἐφημερίδες τοῦ κύρους τῶν «Κυριακάτικων Τάϊμς» περιέχουν σχόλια καὶ μάλιστα ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ ἐπὶ τῶν δηλώσεων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ ἀνησυχητικά, περικοπὰς δέ τινας αὐτῶν μεταφερθείσας εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἀπογευματινὰς ἐφημερίδας τῆς παρελθούσης Δευτέρας, ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντέχω παρὰ νὰ τὰς ἀναγνώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς: «Εἶναι προφανές, ὅτι ἡ Νοτιοσλαυΐα δὲν εἶναι ἀκόμη διατεθειμένη ν’ ἀποκαταστήσῃ κανονικὰς σχέσεις μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ὡς ἀναμένουν αἱ Δυτικαὶ Δυνάμεις. Ὑπάρχουν πράγματι ἀποδείξεις, ὅτι ἡ Νοτιοσλαυΐα σχεδιάζει πολιτικὴν ἐπέμβασιν εἰς τὴν Ἑλλάδα». Καὶ παρακάτω: «Ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἑλληνοπαίδων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν Νοτιοσλαυΐᾳ, ὑπολογίζεται εἰς 10.000 περίπου. Ἀλλὰ οἱ Νοτιοσλαῦοι ἰσχυρίζονται, ὅτι τὰ περισσότερα ἐκ τῶν παιδίων αὐτῶν εἶναι Σλαυομακεδόνες καὶ ὄχι Ἑλληνόπαιδες, καὶ οἱ περισσότεροι δὲν θέλουν νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὴν Ἑλλάδα». Καὶ παρακάτω.... Οἱ «Κυριακάτικοι Τάϊμς» παρατηροῦν, ὅτι ὁ Νοτιοσλαῦος Ὑπουργὸς ἔκαμε λόγον περὶ Μακεδονικῆς μειονότητος ἐν Ἑλλάδι, ὡς ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Μακεδονία ἦτο εἶδος χώρας Σουδητῶν. Ἑπομένως καταλήγει ἡ Βρεταννικὴ ἐφημερίς, τὸ Νοτιοσλαυϊκὸν Κομμουνιστικὸν Κόμμα χρησιμοποιεῖ τὸ ζήτημα τῶν Ἑλληνοπαίδων πρὸς ὑποστήριξιν διεκδικήσεων, αἵτινες ἐὰν ἐγένοντο δεκταὶ θὰ κατέληγον εἰς τὸν διαμελισμὸν τῆς Ἑλλάδος. Φρονῶ, κ. Βουλευταί, ὅτι αἱ ἀνησυχίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ σχετικῶς εἶναι βεβαίως ἀπολύτως δικαιολογημέναι. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀνησυχῇ διὰ τὰς δηλώσεις αὐτὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γιουγκοσλαυΐας καὶ διὰ τὰ ἐπ’ αὐτῶν σχόλια τοῦ Ἀγγλικοῦ τύπου εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἐπαναλήψεως τῶν διπλωματικῶν σχέσεων Ἑλλάδος καὶ Γιουγκοσλαυΐας καὶ θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἡ Κυβέρνησις δώσῃ ἀπόψε σχετικῶς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως ἐπέλθῃ κάποια καθησύχασις ἀπὸ τὴν ἀγανάκτησιν αὐτὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατέχεται ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δεδικαιολογημένως ἐπαναλαμβάνω. Ἡ ἀγανάκτησις αὐτὴ ἐξεδηλώθη ἐνεργέστερον ὡς ἦτο ἑπόμενον εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα, ὅπου ἐκεῖ μία ὀργάνωσις, ἡ «Ἐθνικὴ Ἕνωσις Β. Ἑλλάδος», προέβη εἰς μίαν σύσκεψιν καὶ ἐξέδωσε τὸ ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον εἶδε τὸ φῶς εἰς τὰς χθεσινὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὰς τοῦ ἀνακοινωθέντος αὐτοῦ διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ ἀνησυχία τῶν Βορείων Ἑλλήνων. Διὰ τοῦ ἀνακοινωθέντος αὐτοῦ ἡ «Ἐθνικὴ Ἕνωσις Β. Ἑλλάδος» παραπονεῖται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐνῷ ἀκόμη δὲν ἀποκατεστάθησαν αἱ Ἑλληνογιουγκοσλαυϊκαὶ σχέσεις ἐπέτρεψεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀνώτατον ὑπάλληλον Γιουγκοσλαῦον νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὴν ἐν Θεσσαλονίκῃ Γιουγκοσλαυϊκὴν Ἐλευθέραν Ζώνην. Ἐνῷ ὑπάρχουν τόσα ἐκκρεμῆ ζητήματα ἐν τούτοις ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὡς μὴ ὤφειλεν, ἔσπευσε νὰ δώσῃ τὴν συγκατάθεσίν της διὰ νὰ φθάσῃ εἰς Θεσσαλονίκην ὁ Γιουγκοσλαῦος διευθυντὴς τῆς ἐκεῖ Ἐλευθέρας Ζώνης. Καὶ λέγουν ἐν συνεχείᾳ οἱ Β. Ἕλληνες: «Τὴν ἐπαύριον...... (Ἀναγινώσκει).....» Ὁ πολὺς Καρντέλι εἰς συνέντευξιν δοθεῖσαν πρὸς ἀνταποκριτὴν μεγάλης ἐφημερίδος τῆς Δύσεως προέβαλε ζήτημα μειονοτήτων διὰ τὴν δῆθεν Μακεδονίαν τοῦ Αἰγαίου. Ἀφοῦ δηλαδὴ ἐξησφάλισε τὴν Γιουγκοσλαυϊκὴν Ἐλευθέραν Ζώνην τῆς Θεσσαλονίκης, ἐγείρει ζήτημα τὸ ὁποῖον ὀλίγον ἀπέχει τοῦ διαμελισμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ζητεῖ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν διὰ τοὺς προδότας τῆς Νόφ, ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ προνόμια ἐκπαιδευτικά, ἐκκλησιαστικὰ διὰ τὴν πέμπτην Σοβιετικὴν φάλαγγα, ἥτις ἀποτελεῖ προφυλακὴν εἰς κάθοδόν του εἰς τὸ Αἰγαῖον, ἀλλὰ καὶ δικαιώματα ἀναμίξεως τῆς Γιουγκοσλαυΐας εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ἡμῶν ὑποθέσεις. Κύριοι Βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι μὲ ἀνησυχοῦν πάρα πολὺ αἱ εἰδήσεις αὐταὶ καὶ παρακαλῶ αὐτὴν ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν εὑρίσκεται καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, δεδικαιολογημένως ἴσως, λυποῦμαι ὅμως ἰδιαζόντως διότι τὰ πράγματα δὲν ἐπέτρεπον περαιτέρω ἀναβολήν, ἵνα φέρω τὰς ἀνησυχίας μου αὐτὰς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ λέγω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταφέρῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα λάβῃ γνῶσιν καὶ αὔριον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, νὰ προβῇ εἰς σχετικὰς δηλώσεις. Θὰ ἤθελον ἐν τέλει νὰ συστήσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐκδήλωσιν εἰλικρινῶν διαθέσεων ἐκ μέρους τῆς Γιουγκοσλαυΐας καὶ τοῦ Λαοῦ αὐτῆς μετὰ τοῦ ὁποίου ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει κοινοὺς ἀμυντικοὺς ἀγῶνας εἰς τὸ παρελθὸν ἐναντίον τῆς βουλιμίας καὶ τῆς ἀπληστίας ἐπιθετικῶν λαῶν, θὰ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς εἰλικρινὴς διάθεσις ἐπαναλήψεως φιλικῶν σχέσεων μεταξὺ ἡμῶν, ἐὰν ἡ Γιουγκοσλαυΐα προέβαινε πρῶτον εἰς τὴν ἐπιστροφὴν τῶν 10.000 Ἑλληνοπαίδων τὰ ὁποῖα εἶναι βέβαιον ὅτι εὑρίσκονται σήμερον ἐκεῖ καὶ δεύτερον ἐὰν ἡ Γιουγκοσλαυϊκὴ Κυβέρνησις τοῦ στρατάρχου Τίτο ἐπανήρχετο εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐρρύθμισε διὰ τῶν δηλώσεών του ὁ πρῶτος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Κυβερνήσεως Τίτο τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα μοῦ διαφεύγει αὐτὴν τὴν στιγμὴν —καὶ κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ Μακεδονία ἔλεγεν ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἶναι τμῆμα ἀναπόσπαστον τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας. Ἐὰν ἐπανήρχετο ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Γιουγκοσλαυΐας εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ἡ πρώτη Κυβέρνησις τοῦ Τίτο τότε αὐτὸ θὰ ἦτο μία εἰλικρινὴς ἐκδήλωσις τῶν δηλώσεων αὐτῶν διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν Ἑλληνογιουγκοσλαυϊκῶν σχέσεων. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιστήσω ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τοῦ σοβαρωτάτου τῆς ἐπαναλήψεως τῶν Ἑλληνογιουγκοσλαυϊκῶν σχέσεων, τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν συμμάχων μας, διότι τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους ὑπαινίσσεται ἡ ἀνακοίνωσις τῆς ἑνώσεως τῶν Βορείων Ἑλλήνων δυστυχῶς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συμμερισθῶ καὶ ἐγὼ ἀπολύτως.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶχον παρακαλέσει, προτοῦ νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικοφρόνων, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν προσεχῆ Παρασκευήν, ὁπότε καὶ θὰ παρίσταται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν. Ἐπαναλαμβάνω, κ. Πρόεδρε, τὴν ἰδίαν παράκλησιν καὶ ἀρκοῦμαι εἰς τὴν παροχὴν τῆς πληροφορίας, ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐδόθη ἤδη ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω πρὸς καθησύχασιν τῆς Βουλῆς ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἄγρυπνος φύλαξ τῆς ἐθνικῆς μας ἑνότητος. (Χειροκροτήματα).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα ἔληξε.

§18Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι σχετικῶς ἔχει ὑποβληθῆ ἐπερώτησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ροδοπούλου. Ἐὰν λοιπὸν τὴν Παρασκευήν, ἡμέραν ἐπερωτήσεων, γίνῃ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως, θὰ ὁμιλήσωμεν ὅλοι ἐπὶ τοῦ θέματος.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κάντζιας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν».

§20Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Σκληρὸν καὶ ἐπιβεβλημένον καθῆκον μᾶς φέρει εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀποδοχὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς τῆς προτάσεως τῶν 20 Βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διὰ τὴν παραπομπὴν τῆς ὑποθέσεως τῶν καυσίμων εἰς τὸ εἰδικὸν περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν Δικαστήριον. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα σύμφωνα μὲ τὰς παραδόσεις του, παραδόσεις αἱ ὁποῖαι τοῦ ἐπιβάλλουν τὴν ἀντιμετώπισιν τοιούτων ζητημάτων ἠθικῆς τάξεως κατὰ τρόπον ἀδιάλλακτον εἴτε πρόκειται περὶ φίλων εἴτε πρόκειται περὶ ἀντιπάλων πολιτικῶν σύμφωνα μὲ τὸ δόγμα τοῦ ἱδρυτοῦ Ἀρχηγοῦ αὐτοῦ ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναλίσκωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἔθνους, ἀκολουθοῦντες ἐπίσης τὴν παράδοσιν τοῦ Κόμματος ὅτι οἱ πολιτικοὶ εἰσέρχονται πλούσιοι καὶ ἐξέρχονται πτωχοί, εἶχε τὴν γνώμην ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἀμέσως τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, τέρμα κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ δημόσιον αἴσθημα, τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἀνύψωνε τὸ κῦρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ὑπῆρξαν ἀντιρρήσεις, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἄνευ δισταγμοῦ, ἀμέσως κατέληξεν εἰς τὴν ὁμόφωνον ἀπόφασιν νὰ ὑποβάλῃ διὰ τῶν 20 βουλευτῶν του τὴν πρότασιν περὶ παραπομπῆς τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ δώσῃ τὴν δυνατότητα εἰς τὸν δοκιμαζόμενον συνάδελφον νὰ ἀπολογηθῇ, διότι ἡ διατυπωθεῖσα εἰς τὸ βούλευμα κατηγορία, διετυπώθη χωρὶς νὰ ἀκουσθῇ κἂν ὁ κατηγορούμενος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται καὶ οὐδεμία ἀρχὴ περὶ δικαίου τὸ συγχωρεῖ. Ἐπὶ πλέον ὄχι μόνον θὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπὸ κατηγορίαν συνάδελφον νὰ ἐκθέσῃ τὰ ὅσα ἀφοροῦν αὐτόν, ἀλλὰ θὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσῃ κάτι τὸ ὁποῖον δὲν ἀναφέρεται κατὰ τρόπον σαφῆ εἰς τὸ βούλευμα. Δηλαδή, ὅτι ἡ κατηγορία δὲν εἶναι ὅτι ἐζημίωσε τὸ δημόσιον ἀλλὰ ὅτι ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ὠφελήσῃ περισσότερον. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον κατόπιν ἐρεύνης τὴν ὁποίαν προσωπικῶς ἔκαμα, ὅτι ἡ πρᾶξις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Μεταφορῶν ὠφέλησεν 800 ἑκ. ἕως 1 δισεκ. τὸ δημόσιον ἐν σχέσει μὲ τὰ καταβαλλόμενα ὑπὸ τοῦ δημοσίου ὡς ἔξοδα διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν καυσίμων πρὸ τῶν ἐνεργειῶν του. Τοῦτο εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον.

§21Γ. ΚΟΪΝΗΣ. Κρίνετε τὸ βούλευμα;

§22Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Κρίνω ὅτι πρέπει νὰ κρίνω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τίθεται ἑπομένως ὡς ζήτημα, καὶ ἂν δεχθῶμεν τὸ ὀρθὸν τῶν ἀπόψεων ἐκείνων οἵτινες ὑποστηρίζουν τὴ ὕπαρξιν εὐθύνης τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ Μεταφορῶν εἶναι ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς ἐνεργείας του ἐκείνης νὰ ὠφελήσῃ περισσότερον τὸ δημόσιον. Δηλαδὴ ἡ ζημία προέκυψεν ἐκ τῆς μὴ προκυψάσης μεγαλυτέρας ὠφελείας. Τοῦτο μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην ὅτι ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Μεταφορῶν δὲν εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατηγορίαν ἡ ὁποία τοῦ ἀποδίδεται καὶ ὅτι ἔργον δικαιοσύνης εἶναι νὰ δώσωμεν τὰ μέσα εἰς τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Μεταφορῶν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν κατηγορίαν καὶ νὰ ἀμυνθῇ διὰ τὴν ὑπόθεσιν διὰ τὴν ὁποίαν κατηγορεῖται. Ἀλλά, πέραν τούτου καὶ ἂν ἀποδεχθῶ ὅτι εἶναι ἔνοχος διὰ τὰς πράξεις ταύτας, δίδομεν τὴν δυνατότητα εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος νὰ τὸν κρίνῃ ἢ νὰ τοῦ ἐπιβάλῃ τὰς βαρυτάτας κυρώσεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται εἰς τὸν πολιτικὸν ἄνδρα ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν ἐφάνη ἀντάξιος τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Βασιλέως. Πάντως καὶ ὡς Κόμμα καὶ ὡς πολιτικοὶ διὰ τῆς προτάσεώς μας ταύτης ἔχομεν ἥσυχον τὴν συνείδησίν μας ὅτι ἐπιτελέσαμεν τὸ καθῆκον μας ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ἀπέναντι ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Διὰ τῆς πράξεώς μας αὐτῆς συμβάλλομεν εἰς μίαν νέαν ἠθικὴν ἀνάτασιν, ἀνάτασιν ἐξαιρετικῶς ἐπιβεβλημένην ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τῶν ἠθικῶν ἐρειπίων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἄφησαν αἱ τραγικαὶ περιπέτειαι τοῦ Ἔθνους μιᾶς ὁλοκλήρου δεκαετίας. Ἀναστήλωσιν ἐπιβεβλημένην διὰ τὴν πρόοδον τοῦ Λαοῦ μας, δι’ αὐτὸ τοῦτο τὸ μέλλον τῆς φυλῆς μας. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ κέντρου καὶ τῆς δεξιᾶς).

§23Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ διεξαχθεῖσα συζήτησις στηρίζεται εἰς τὰ ἄρθρα 10–61 τοῦ νόμου ΦΠΣΤ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Ἡ σπουδαιότης τοῦ θέματος ἐπιβάλλει νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ ζήτημα ἐὰν τὰ ἄρθρα αὐτὰ ἰσχύουν. Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν εἶναι δύο κατηγοριῶν, οὐσιαστικαὶ δηλαδὴ αὐταὶ ποὺ καθορίζουν τὸ ἀδίκημα καὶ τὰς ποινὰς καὶ δικονομικαὶ αἱ ὁποῖαι καθορίζουν τὴν διαδικασίαν συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν τὰ ἀδικήματα δικάζονται. Αἱ οὐσιαστικαὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τὰ ἄρθρα 1–9 τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν ἰσχύουν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν 2 Συνταγμάτων, δηλαδὴ καὶ τοῦ Συντάγματος τῆς Δημοκρατίας τοῦ 1927 καὶ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Ἐνῷ ὅμως αὐτὸ συμβαίνει μὲ τὸ οὐσιαστικὸν δίκαιον δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον μὲ τὸ δικονομικὸν δίκαιον. Τὸ Σύνταγμα τῆς Δημοκρατίας καθορίζει τὴν Γερουσίαν —συγκροτουμένην εἰς εἰδικὸν δικαστήριον —εἰς ἁρμόδια δικαστήρια, ἐνῷ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καθορίζει ὡς ἁρμόδιον δικαστήριον τὸ τοῦ ἄρθρου 80 τοῦ Συντάγματος. Ὅταν κατὰ τὸ 1935 ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 δὲν προεβλέφθη διὰ ρητῆς διατάξεως ἡ θέσις ἐν ἰσχύϊ τῶν διαδικαστικῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπαραίτητοι διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ δικαστηρίου τοῦ ἄρθρου 80 τοῦ Συντάγματος. Ἐδῶ εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς κενοῦ. Ὑπεστηρίχθη βεβαίως, ὅτι αὐτομάτως ἐτέθησαν ἐν ἰσχύϊ καὶ αἱ δικονομικαὶ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν τοῦ ἄρθρου 10–61, αἱ ὁποῖαι εἶχον καταργηθῆ διὰ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927. Ἀτυχῶς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, διότι ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰσήγαγεν ἀναίρεσιν ἔναντι αὐτοῦ ἐναντίον βουλεύματος ἐπὶ τῶν αἰτιολογιῶν ὅτι τὸ βούλευμα ἐφήρμοσε τὰ ἄρθρα 10–61 τοῦ νόμου ΦΠΣΤ, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην τοῦ παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ Εἰσαγγελέως δὲν εἶχον τεθῆ ἐν ἰσχύϊ τὸ 1935 διὰ ρητῆς διατάξεως. Συνεπῶς τὸ ζήτημα εὑρίσκεται τεθειμένον ἐφ’ ὅσον ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχει αὐτὴν τὴν γνώμην, ὑπάρχει δὲ κίνδυνος τὸ εἰδικὸν δικαστήριον τοῦ ἄρθρου 80 εἰς ὃ θὰ παραπέμψωμεν τὸν κατηγορούμενον Ὑπουργόν, ἐὰν κρίνωμεν ὅτι συντρέχει πρὸς τοῦτο λόγος, νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δικάσῃ διότι τὰ ἄρθρα 10–61 τοῦ νόμου ΦΠΣΤ δὲν ἰσχύουν, μὴ προβλεφθείσης τῆς ἐπαναφορᾶς του ἐν ἰσχύϊ κατὰ τὸ 1935, ὅτε ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Τὴν κάλυψιν τοῦ κενοῦ αὐτοῦ προβλέπει ἡ πρότασις ἐμοῦ, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Στεφανόπουλος καὶ διὰ τῆς ὁποίας καθορίζεται ὅτι αἱ διαδικαστικαὶ διατάξεις τοῦ νόμου ΦΠΣΤ ἐτέθησαν ἐν ἰσχύϊ ἀφ’ ὅτου καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸν ἐνδεχόμενον αὐτὸν κίνδυνον ὑποβάλλω τὴν πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν ὅπως ἀναγραφῇ ἀπόψε εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ψηφισθῇ ἐν συνεχείᾳ ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἤδη ἐνέκρινεν ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὥστε λύοντες τὸ ἐπίμαχον ζήτημα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τῶν 20 βουλευτῶν. Ἐπίσης φρονῶ ὅτι πρὶν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἦτο σκόπιμον συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΦΠΣΤ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κ. Χατζηπᾶνον νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Σώματος διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς κατηγορίας ἡ ὁποία τοῦ ἀποδίδεται, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παραπέμπεται ἀναπολογήτως. Ὁ νόμος ΦΠΣΤ λέγει, ὅτι δύναται νὰ ἐμφανισθῇ καὶ ὁμιλήσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὁ κατηγορούμενος, ἐννοῶν τὸν μὴ βουλευτήν, διότι ὁ βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ ἐμφανισθῇ ὁποτεδήποτε. Ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Σῶμα νὰ λάβῃ ἀπόφασιν περὶ παραπομπῆς ἐὰν δὲν παραχωρηθῇ ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν κατηγορούμενον νὰ ὁμιλήσῃ τοὐλάχιστον ἐνώπιον τοῦ Σώματος τούτου.

§24Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Ἡ ὑποβληθεῖσα παρὰ τοῦ συναδέλφου Ἀθηνῶν πρότασις νόμου εἶναι πρότασις τῆς ὁποίας τὸ περιεχόμενον δὲν ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν θέσπισιν κανόνων δικαίου ἰσχύοντος ἐφεξῆς ἢ ἀναδρομικοῦ περιεχομένου, ἀλλὰ ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ νόμος ΦΠΣΤ ἰσχύει ἀφ’ ὅτου ἰσχύει καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ κατὰ τοῦτο συμπίπτει ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ προτείνων βουλευτὴς πρὸς τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν. Παραδεχόμεθα καὶ ἡμεῖς ὅτι ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 κατηργήθη ὁ νόμος 3328, ὁ ὁποῖος συνεπλήρωνε κατὰ τοῦτο τὰς σχετικὰς περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν διατάξεις τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, κατηργήθη δὲ καὶ ἡ διάταξις ἐκείνη ἡ ὁποία εἶχεν ἐπιφέρει τὴν κατάργησιν τῶν ἄρθρων 10–61 τοῦ νόμου ΦΠΣΤ καὶ συνεπῶς ἔκτοτε ἀνεβίωσε τὸ καταργηθὲν τμῆμα τοῦ νόμου ΦΠΣΤ, διότι ἦτο ἀπαραίτητον τοῦτο διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν τοῦ ἤδη ἰσχύοντος Συντάγματος. Εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτος ἡ ἄποψις τῆς ὑπάρξεως συνταγματικοῦ κενοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐσήμαινεν ὅτι ἀπὸ τὸ 1935 καὶ ἐφεξῆς ἐνῷ λειτουργεῖ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἡ εὐθύνη τῶν Ὑπουργῶν ἦτο θεσμὸς ἀτελὴς ἐν Ἑλλάδι. Βεβαίως ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ἀρθῇ οἱαδήποτε ἀμφισβήτησις —καθ’ ἡμᾶς ἀπαράδεκτος —δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ νόμος ἐφ’ ὅσον ἡ ἔννοια αὐτοῦ θὰ εἶναι ὅτι δὲν θεσπίζονται νέαι διατάξεις ἀλλὰ ἀναγνωρίζεται ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ δικονομικαὶ διατάξεις ἴσχυσαν ἀφ’ ἧς ἴσχυσε καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο καὶ μόνον θὰ ἔχῃ τὸ νόημα τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ συναδέλφου. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ παρατηρήσω τοῦτο. Ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ θέμα ὡς διετυπώθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ πρότασις τοῦ κ. Μαύρου, διότι ἐὰν ἡ συζήτησις λάβῃ ἄλλην ἔκτασιν τότε βεβαίως μεταβάλλεται ἡ ὅλη θέσις τοῦ ζητήματος.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὴν ἄποψιν ποὺ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Εἶναι κατ’ ἐμὲ ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1876 ἐτέθη αὐτομάτως ἐν ἰσχύϊ ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατηργήθη τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 καὶ ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Ὑπάρχει βεβαίως εἰς τὴν ἐπιστήμην ἀμφισβήτησις ἐὰν διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου χωρὶς θετικὴν διάταξιν ἀναβιοῖ ὁ προηγούμενος νόμος. Ἡ ἀμφισβήτησις αὐτὴ εἰς τὴν ἐπιστήμην ἰσχύει ἐὰν λόγου χάριν καταργηθῇ ὁ ἰσχύων σήμερον Ἀστικὸς Κῶδιξ, ὁπότε τίθεται τὸ ζήτημα ἐὰν ἀναβιοῦν αἱ διατάξεις τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου. Ὑπάρχει ὅμως οὐσιώδης ἀπόστασις μεταξὺ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς καὶ ἐκείνης τὴν ὁποίαν κρίνομεν καὶ περὶ τῆς ὁποίας καλούμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν. Εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἰδικήν μας πρόκειται περὶ νόμου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἀναγκαῖον καὶ ἀναπόσπαστον παράρτημα αὐτοῦ τούτου τοῦ Συντάγματος, ὄχι μόνον κατὰ τρόπον σιωπηρόν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τρόπον ρητόν. Δὲν εἶναι ἁπλῶς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐξεδόθη πρὸς ὑλοποίησιν πληρεστέραν τῶν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὡρισμένων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ νόμου τοῦ ὁποίου τὴν ἔκδοσιν ρητῶς ἐζήτει τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864. Ὡς εἶναι ἀσφαλῶς γνωστὸν εἰς ὅλους ὑμᾶς, τὸ ἄρθρον 80 λέγει ὅτι συγκροτεῖται τὸ ἐκλογοδικεῖον κατὰ τὸν α καὶ β τρόπον κατὰ τὰ εἰδικώτερον διὰ νόμου ὁριζόμενα. Ἑπομένως ὁ ν. τοῦ 1876 εἶναι ν. ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἀναπόσπαστον πλέον παράρτημα τοῦ Συν)τος τοῦ 1874, ἄρα καὶ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 καὶ ἑπομένως ἡ ἀναβίωσις τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 συνεπάγεται αὐτομάτως τὴν ἀναβίωσιν καὶ τοῦ πρὸς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 προσηρτημένου καὶ στενῶς συνυφασμένου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν νόμου, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις λογικῶς καὶ νομικῶς ἀντίθετον ἐκδοχήν. Παρὰ ταῦτα κάμνω καὶ ἐγὼ τὴν ὑποχώρησιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἂς προβῇ ἡ Βουλὴ συμμορφουμένη εἰς τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Μαύρου, ἂς προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἰδιοτύπου αὐτοῦ νόμου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καθορίζεται ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1876 ἰσχύει. Ὁπωσδήποτε ὅμως θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ ὑφ’ ἣν ἔννοιαν ὥρισε τὴν πρᾶξιν μας ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός.

§26Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὁ Ὑπουργός, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης.

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν διαφώτισιν. Δὲν τὸ ἐγνώριζον. Ἑπομένως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ὁ νόμος δὲν θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ σήμερον καὶ δὴ ἀναδρομικῶς, ἀλλ’ ὅτι θὰ λυθῇ ἁπλῶς ἕν, κατ’ ἐμέ, ἀτόπως καὶ κακῶς ἀμφισβητούμενον θέμα, τὸ θέμα τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου. Ὁ νόμος κατὰ τὴν συνείδησίν μου τὴν νομικὴν ἰσχύει ἐκ νέου, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐτέθη ἐκ νέου εἰς ἐφαρμογὴν τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911.

§28Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται, ὀφείλεται εἰς κακὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος εἰς ἓν σημεῖον καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Μαῦρον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Δηλονότι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπου ἐξωνυχίσθη τὸ θέμα, δὲν ὑπῆρξε καμμία ἀμφισβήτησις μεταξύ μας, ὅτι ἡ ἐκδοχή, τὴν ὁποίαν λέγετε, εἶναι ὀρθή. Δὲν εἴπομεν λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν ἀμφισβήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀλλὰ νὰ φράξωμεν τὸν δρόμον εἰς τυχὸν ἀμφισβήτησιν ἔξω τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς, ἔξω τῶν βουλευτῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἴπομεν τελικῶς ὅτι θὰ ὑποβάλωμεν τὴν πρότασιν νόμου, εἴτε ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου εἴτε ἐναντίον, ἡ ἐκδοχή, τὴν ὁποίαν λέγετε, ὁμοφώνως ἐγένετο δεκτή. Καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ ὁμοφωνία αὐτὴ τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ὑπάρξῃ καὶ εἰς τὴν Βουλήν.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἀκριβῶς αὐτὴν παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὄχι μόνον βεβαίως τὴν ἀνάγκην ἀλλὰ καὶ τὴν σκοπιμότητα τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου.

§30Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Τὸ θέμα ἐτέθη ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς λεγόμενον. Δὲν γνωρίζω περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀπεφάνθη κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν.

§32Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς ἐκδοχήν του προηγουμένην ἐδέχθη ὅτι ἰσχύει ὁ νόμος, μεταγενεστέρως ἔκαμεν ὁ ἴδιος ὑπαναχώρησιν.

§33Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατελήξαμεν, κ. Βουλευταί, εἰς τὴν σκέψιν νὰ εἰσηγηθῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ὑπὸ μορφὴν νόμου δίδεται διὰ τῆς προτάσεως ἡ ὁποία εἶναι ὑπὸ συζήτησιν, ὄχι διότι ὑπῆρξε δισταγμός τις εἰς κανένα ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς περὶ τοῦ ὅτι ὁ νόμος ΦΠΣΤ ἰσχύει ἔκτοτε, ἀπὸ τοῦ 1935, ὅτε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 ἐπανῆλθε διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη εἰς ἰσχύν, ἀλλὰ διότι ἐγεννήθη εἰς τὴν δικαστηριακὴν τακτικὴν καὶ μάλιστα τὴν ἀνωτάτην, περὶ τούτου ἐνδοιασμός, τὸν ὁποῖον ἐνομίσαμεν ὅτι εἶναι σκόπιμον καὶ συμφέρον νὰ διακηρύξωμεν, διότι κυρίως καὶ οὐσιαστικῶς περὶ διακηρύξεων πρόκειται, νὰ διακηρύξωμεν διὰ τῆς ἑρμηνευτικῆς αὐτῆς διατάξεως μὴ σύμφωνον πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ νομοθέτου. Εἴμεθα ὅλοι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν σύμφωνοι, ὅτι μαζὶ μὲ τὴν ἀναβίωσιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 ἀνεβίωσε καὶ ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 10–61, τὰ ὁποῖα ρητῶς ἔχουν καταργηθῆ διὰ τοῦ νόμου 3398. Καὶ εἴμεθα σύμφωνοι περὶ τούτου ὄχι διότι δεχόμεθα ὡς ἰσχύοντα τὸν κανόνα ὅτι ὅταν ἕνας νόμος καταργῶν ἕνα προηγούμενον καταργηθῇ καὶ αὐτός, ἀναβιοῖ ἀναγκαίως ὁ προηγούμενος αὐτὸς νόμος, ὁ καταργηθείς. Δὲν δεχόμεθα ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ κανών. Τοὐναντίον, ὁ κανὼν εἶναι ὁ ἀντίθετος, ὅτι, δηλαδή, ὅταν ἕνας νόμος καταργῶν ἕνα προηγούμενον καταργηθῇ καὶ αὐτός, δὲν ἀναβιοῖ ipsjure αὐτομάτως, ὁ δι’ αὐτοῦ καταργηθείς. Ἀλλ’ ἐδῶ ἐδέχθημεν ὅτι ὑπάρχει μία ἐξαιρετικὴ περίπτωσις, ἡ ὁποία δύναται νὰ κάμψῃ, καὶ κάμπτει πράγματι, τὸν κανόνα αὐτόν. Διότι ἐδῶ δεχόμεθα ὅτι διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς 10ης Ὀκτωβρίου τοῦ 1935, δὲν κατηργήθη μόνον ὁ νόμος 3398, ὁ ὁποῖος ἄλλως ὥριζε τὴν διαδικασίαν τῆς ποινικῆς εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Μάλιστα ὁ νόμος 3398 δὲν κατηργήθη κἂν ρητῶς. Δὲν ὑπάρχει δηλαδὴ ρητὴ διάταξις ἡ ὁποία τὸν καταργεῖ. Διὰ τοῦ ψηφίσματος τοῦ 1935 κατηργήθη ὁλόκληρον τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 καὶ ἐπανῆλθε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Κατηργήθη τὸ ἄρθρον 93 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 καὶ ἐπανῆλθε τὸ ἄρθρον 80 τοῦ 1911. Κατηργήθη δηλαδὴ ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐρείδετο ἡ ποινικὴ εὐθύνη τῶν Ὑπουργῶν, ἡ Γερουσία ὡς δικαστήριον, καὶ ἐπανῆλθε τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον τοῦ ἄρθρου 80 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Κατηργήθη, ἑπομένως, ἕνα ὁλόκληρον συνταγματικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιέρον τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας καὶ τῆς ἐφαρμογῆς ὁλοκλήρου τοῦ θεσμοῦ τῆς εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν καὶ ἀντικατεστάθη δι’ ἑνὸς ἄλλου. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι ἐνῷ καταργεῖται τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927, ὅτι ἐνῷ καταργεῖται τὸ ἄρθρον 93, ὅτι ἐνῷ καταργεῖται ὁλόκληρον τὸ νομικὸν σύνολον ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ὁποίου ρυθμίζεται καὶ λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν καὶ ἐπανέρχεται ἕνα ἄλλο πλῆρες σύστημα συνταγματικόν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ κανεὶς ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπανέρχεται χωρὶς νὰ τὸ λέγῃ κανείς, χωρὶς νὰ τὸ λέγῃ καμμία Βουλή, καμμία Συνέλευσις ὅτι ἐπανέρχεται ἐν ἐφαρμογῇ χωλὸς καὶ ἀνάπηρος, δηλαδὴ κατὰ ἕνα τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσῃ τὸ συνταγματικὸν αὐτὸ σύστημα εἰς κίνησιν καὶ εἰς λειτουργίαν; Δεχόμεθα, λοιπόν, ὅλοι ὅτι λόγῳ αὐτῶν τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας κατηργήθη ὁ νόμος 3398 ἐκάμφθη ὁ κανών, ὅτι δὲν ἀναβιοῖ καταργηθεὶς νόμος ὅταν καταργηθῇ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος τὸν κατήργησε. Δέχομαι ὅτι ἀνεβίωσεν ὁ νόμος εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς 10)10)35 καὶ ὅτι ἔκτοτε ἦτο ἐν διαρκῆ ἰσχύϊ καὶ ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη ἰσχύει. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, κ. Βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι τάχα εἰσάγομεν ἀναδρομικῶς διατάξεις, ἔστω καὶ δικονομικῶς καὶ ὅτι τάχα ἐπιδιώκοντες ἢ κατορθοῦντες διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν νὰ θέσωμεν εἰς κίνησιν μηχανικὴν λειτουργίαν ποινικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἦτο τάχα ἀνεφάρμοστος, παραβαίνομεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν «ποινὴ δὲν ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου προηγουμένως ὁρίζοντος αὐτήν». Αὐτὸς εἶναι ὁ ἰσχυρισμὸς ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης χθές. Νομίζω ὅτι ἐκ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσάγεται ἡ ἑρμηνευτικὴ διάταξις καὶ ἐκ τῆς ἐννοίας ποὺ δίδομεν εἰς αὐτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς δημιουργήσῃ δισταγμὸν περὶ τοῦ ὅτι δικαιούμεθα νὰ τὴν εἰσαγάγωμεν χωρὶς πιθανότητα μομφῆς ὅτι εἰσάγομεν ἀναδρομικῶς διάταξιν ποινικήν. Τώρα ἀφοῦ εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι περὶ τούτου καὶ περὶ τοῦ ὅτι ἡ λειτουργία τοῦ νόμου περὶ «εὐθύνης Ὑπουργῶν» δὲν εἶχεν οὔτε ἔχει νομοθετικὸν κενὸν διατί τὸ εἰσάγομεν; Διότι, ὡς ἐξηγήθη προηγουμένως ἀπὸ τὸν πρῶτον εἰσηγητὴν κ. Μαῦρον καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν καὶ ὅπως πρὸ ὀλίγου εἶπον καὶ ἐγώ, ὑπῆρξεν εἰς τὴν ἀνωτάτην δικαστηριακὴν πρακτικὴν δισταγμὸς καὶ ἐνδοιασμός, ὑπῆρξε δὲ πρότασις τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν ἀναίρεσιν βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν ἰσχυριζόμενος ὅτι δὲν ἰσχύουν τὰ δικονομικὰ ἄρθρα 10–61 τοῦ νόμου ΦΠΣΤ καὶ ὅτι ἡ εὐθύνη Ὑπουργῶν ὀφείλει νὰ κριθῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 36 ἐδαφ. γʹ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον, δικάζον κατὰ τὴν ἰδιαιτέραν δωσιδικίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τὴν θεσπισθεῖσαν ἀκόμη καὶ πρὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1844.

§34Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ Ἄρειος Πάγος τί εἶπεν;

§35Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἐπελήφθη ἐν ὁλομελείᾳ τῆς προτάσεως τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ εἶπεν ὅτι ἡ μὲν εἰδικὴ δωσιδικία τοῦ ἄρθρου 36 ἐδ. γʹ τῆς Ποιν. Δικ. δὲν ἰσχύει διότι κατηργήθη διὰ ρητῶν συνταγματικῶν διατάξεων. Εἶπε περαιτέρω ὅτι εἴτε εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἰσχύουν τὰ ἄρθρα 10–61 τοῦ νόμου ΦΠΣΤ, εἴτε δὲν εἶναι ἀληθές, πάντως ὀρθῶς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν ἐκήρυξεν ἑαυτὸ ἀναρμόδιον καὶ ὀρθῶς δὲν ἐδέχθη τὴν δωσιδικίαν τοῦ ἄρθρου 36 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας.

§36Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Ὁ Ἄρειος Πάγος λέγει ὅτι «καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ἀληθὴς ἡ ἐκδοχή». Ἡ ἔκφρασις αὐτὴ εἰς τὴν νομολογίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἶναι ἡ συνήθης ἔκφρασις τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν.

§37Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω, κ. Βουλευταί, εἰς τὸ νὰ ἑρμηνεύσω τὸ τί ἐννοεῖ ὁ Ἄρειος Πάγος ὅταν λέγῃ ὅτι «καὶ ἂν ἀκόμη εἶναι ἀληθής». Ἕν εἶναι σαφῶς βέβαιον, ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν ἔλυσε τὸ ζήτημα, ἀπέφυγε τὴν λύσιν του. Εἶπεν ὁ Ἄρειος Πάγος ὅτι ὀρθῶς τὸ Συμβούλιον Ἐφετῶν ἐκήρυξεν ἑαυτὸν ἀναρμόδιον, ἀλλὰ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἄφησε τὸ θέμα κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἄνευ ὁριστικῆς ἑρμηνείας καὶ εἶπεν ὅτι «Ἡ ἐκδοχὴ ὅτι αἱ ρυθμίζουσαι τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου διαδικασίαι διατάξεις τῶν ἄρθρ. 10–60 τοῦ ν. ΦΠΣΤ, καταργηθεῖσαι διὰ τοῦ ἄρθρ. 50 τοῦ ν. 3398)1927 δὲν θεωροῦνται ἐπαναχθεῖσαι ἐν ἰσχύϊ διὰ τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ ἄρθρ. 80 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ἡ διὰ νεωτέρου νόμου θέσπισις νέων τοιούτων, καὶ βάσιμος ἐὰν ἤθελεν ὑποτεθῇ, δὲν ἄγει ἀναγκαίως εἰς κρίσιν ὅτι..... καθίσταται ἀνενεργὴς ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 80 τοῦ Συντάγματος καὶ ὑφίσταται ἡ ἐκ τοῦ ἄρθρου 36 ἐδ. 3 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ἰδιάζουσα δωσιδικία...». Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὁ Ἄρειος Πάγος, ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀπέφυγε νὰ λύσῃ τὸ θέμα, ἀλλὰ εἶναι ἀρκετὰ σαφὲς τὸ ὅτι ἑρμηνευτικῶς ὀφείλομεν αὐτὸ τὸ συμπέρασμα νὰ συναγάγωμεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τοῦ Ἀρείου Πάγου θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐνισχύουσα τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν εἰσηγούμεθα. Θέλω νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Ὑπὲρ τῆς ἀπόψεώς μας εἶναι καὶ ἡ παρασκευαστικὴ ἐργασία τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία καὶ ἔκαμεν εἰς τὸ τέλος σχέδιον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπρόλαβε νὰ ψηφισθῇ, καὶ εἰς ἑρμηνευτικὴν διάταξιν τοῦ ὁποίου ὑπὸ τὸ ἄρθρον 80 λέγει περίπου τὸ ἴδιον, ὅτι ἡ ἰσχὺς τῶν ἄρθρων 10–61 τοῦ νόμου ΦΠΣΤ θεωρεῖται ἔκτοτε ἰσχύουσα. Δὲν εἶναι ὅμως ὑπὲρ τῆς ἀπόψεώς μας τὸ ἐπιχείρημα, νομικῶς τοὐλάχιστον, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐνωτικοῦ Κόμματος, ὅτι εἶναι δηλαδὴ ἐνσωματωμένοι οἱ νόμοι οἱ ἀφορῶντες τὴν λειτουργίαν τῆς δικαστικῆς μηχανῆς διὰ τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν εἰς τὸ ἄρθρον 80 τοῦ Συντάγματος καὶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ ἄρθρον 80 τοῦ Συντάγματος λέγει «κατὰ τοὺς περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμους». Τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁ νόμος ΦΠΣΤ ἀνεβίωσεν αὐτομάτως ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὸ μᾶς βοηθεῖ εἰς τὴν ἄποψίν μας, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν θεωρεῖται ἐνσωματωμένος εἰς τὸ ἄρθρον 80 ὁ νόμος ΦΠΣΤ καὶ οἱ ἄλλοι σχετικοὶ νόμοι, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἤδη ἐπανειλημμένως μετεβλήθησαν δι’ ἁπλῆς πράξεως τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Βασιλέως, δηλαδὴ διὰ τῆς ἁπλῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταχειρισθείς, κ. συνάδελφε, τὴν λέξιν «ἐνσωματωμένοι» δὲν τὴν μετεχειρίσθην ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἔχει ηὐξημένην νομικὴν ἰσχύν. Βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθοῦν διὰ νόμου. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα ἀνεβίωσεν, ἀναβιοῖ αὐτομάτως καὶ ὁ νόμος αὐτός, ἐνῷ, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐξεδόθη βάσει συνταγματικῆς διατάξεως ρητῶς ζητούσης τὴν ἔκδοσιν νόμου, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ οἱασδήποτε ἄλλης περιπτώσεως, δὲν θὰ εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ἀναβιοῖ αὐτομάτως, διὰ τῆς καταργήσεως νεωτέρου νόμου, ὁ ὑπ’ αὐτοῦ προηγουμένως καταργηθεὶς καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσα ἀπὸ τοῦ βήματος τὴν περίπτωσιν τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι καταργουμένου τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος ἀναβιοῖ τὸ Ρωμαϊκὸν Δίκαιον αὐτομάτως. Ἔπρεπεν ὁ νόμος ὁ ὁποῖος θὰ κατήργει τὸν Ἀστικὸν Κώδικα, ρητῶς νὰ μνημονεύσῃ ποῖον Δίκαιον καταλαμβάνει τὸ κενὸν δημιουργούμενον διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, ἐνῷ προκειμένου περὶ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς ἔχομεν πλήρως τὸ δικαίωμα τὸ νομικὸν νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ἀνεβίωσεν αὐτομάτως ὁ νόμος. Μόνον ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν μετεχειρίσθην τὴν λέξιν «ἐνσωματωμένοι».

§39Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν εἴμεθα πράγματι σύμφωνοι. Καὶ τώρα, τελειώνων, θὰ ἤθελα, κ. Βουλευταί, νὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ λάβῃ ἀπόφασιν περὶ τοῦ ἐὰν συζητεῖται ἢ δὲν συζητεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ πρότασις νόμου, διότι ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ πρέπῃ κατὰ ἕνα τρόπον νὰ ἔχῃ ἐγγραφῆ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν διὰ νὰ δύναται νομίμως νὰ ψηφισθῇ καὶ διὰ νὰ προχωρήσωμεν ἀκολούθως εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψηφοφορίαν τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος ΦΠΣΤ προκειμένου περὶ τῆς συγκεκριμένης προτάσεως τῶν 20 βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τῆς ἀφορώσης τὴν ἄσκησιν τῆς ποινικῆς διώξεως κατὰ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Μεταφορῶν.

§40Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Ἥρχισεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ἢ διεκόπη αὐτὴ ἡ συζήτησις καὶ εἰσήλθομεν εἰς νέαν συζήτησιν; Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν τοὺς κ. κ. συναδέλφους ἢ νὰ γίνεται παραλλήλως, ἢ νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, σύμφωνα καὶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μαύρου, πότε θὰ ἔλθῃ ὁ κατηγορούμενος Ὑπουργὸς διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Θέλετε νὰ συζητήσητε τὸ νομικὸν ζήτημα, ἂς τὸ συζητήσητε, θέλετε νὰ καταλήξητε εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ νόμου, ἂς καταλήξητε. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν περαιτέρω νὰ μένῃ ἐκκρεμὴς ἡ δυνατότης νὰ παρουσιασθῇ ὁ ἐγκαλούμενος πρώην Ὑπουργὸς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ὁμιλήσῃ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι βουλευτὴς καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχεται εἰς τὴν Βουλήν.

§42Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀφοῦ τὸ θέτετε τὸ ζήτημα ἔτσι, θὰ παρεκάλουν εἰ δυνατὸν αὔριον νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς, μὲ πρῶτον ἀγορητὴν τὸν ἐγκαλούμενον Ὑπουργόν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, κ. Ἀρχηγέ.

§44Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος περίπου ἐπρόλαβεν ἕνα τμῆμα τῶν παρατηρήσεων ποὺ εἶχα νὰ κάμω. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχῃ συνείδησιν ὅτι ἀπὸ τὴν περασμένην συνεδρίασιν ποὺ ὑπεβλήθη πρότασις τῶν 20 βουλευτῶν περὶ ἀσκήσεως ποινικῆς διώξεως, εἰσῆλθεν ἤδη ἡ Βουλὴ εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Εἰσελθοῦσα δὲ διὰ τῆς μὴ ἀπορρίψεως τῆς προτάσεως ὡς ἀπαραδέκτου νομικῶς, ἔχει ἀναγνωρισθῆ ἤδη ὅτι διέπεται ὑπὸ τοῦ νόμου ΦΠΣΤ. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι ματαία ἡ ἀποσαφήνισις τῆς καταστάσεως. Ἤκουσα ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα, ὁμολογῶ, μοῦ ἔδωσαν τὴν ἐντύπωσιν περιωπῆς νομικοῦ φροντιστηρίου. Ἡ βάσις εἶναι ὅτι συμφωνοῦν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ ἑνὸς ὡρισμένου σημείου, ὅτι πρέπει πρὸς ἄρσιν οἱασδήποτε ἀμφιβολίας, προκειμένου περὶ ἑνὸς σοβαροῦ θέματος νὰ γίνῃ μία, ἐὰν θέλετε νὰ τὴν εἴπητε ἑρμηνευτικήν, θέλετε νὰ τὴν εἴπητε ἀναγνωριστικήν, ὅπως θέλετε, διάταξις.

§45Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἀναγνωριστική.

§46Α. ΣΒΩΛΟΣ. Γεγονός, πάντως, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἀποσαφηνισθῇ διὰ πάντα ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενον, ἑπομένως καὶ διὰ τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ ἰσχύον διαδικαστικὸν δίκαιον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ κριθῇ ἡ προκειμένη περίπτωσις. Δι’ αὐτὸ δὲν βλέπω τὸν λόγον μιᾶς περαιτέρω συζητήσεως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος. Νομίζω ὡς πολιτικὸν Σῶμα κατελήξαμεν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ μὴ ἀνθέξω εἰς τὸν πειρασμόν, νὰ εἴπω ὅτι αὐτὸ τὸ θεώρημα ποὺ ἀνεπτύχθη ἀπὸ πολλοὺς ρήτορας, ὅτι διὰ τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 αὐτομάτως θὰ ἐπανέλθῃ εἰς ἰσχὺν κατηργημένος νόμος, τὸ ἀντέκρουσα καὶ τὴν προηγουμένην φοράν. Γιὰ κυττάξατε νὰ τὸ μεταφέρωμεν εἰς ἄλλο θέμα, θέμα ἐκλογικῆς νομοθεσίας π. χ. Ἐὰν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα λέγῃ ὅτι αἱ ἐκλογαὶ διεξάγονται μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ καταργηθῇ τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ καταργηθῇ ὁ νόμος περὶ ἀναλογικῆς ἐκλογῆς, θὰ ἐπανέλθῃ αὐτομάτως ἕνας προηγούμενος νόμος καὶ θὰ διεξάγωνται ἄνευ παρεμβάσεως τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας αἱ ἐκλογαὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ παλαιοῦ νόμου; Εἶναι τολμηρὸν τὸ θεώρημα. Αὐτὸ τὸ κενὸν σημεῖον εἶναι ὑποχρέωσις τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸ ξεκαθαρίσῃ.

§47Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι λειτουργεῖ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν;

§48Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν λέγω τοῦτο.

§49Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω ὅτι ἐλειτούργει Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα ἀπὸ τὸ 1864–1876, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν.

§50Α. ΣΒΩΛΟΣ. Μεταξὺ 3ης Ἰουνίου 1927 καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 3988 ὑπῆρχεν ἕνα κενόν, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχε νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ λέγω ὅτι αὐτὴ ἡ συζήτησις εἶναι ἐντελῶς θεωρητική. Ἐκεῖνο ποὺ θέλω νὰ τονίσω εἶναι ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος λέγων ὅτι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Βουλὴ ἐμπῆκεν εἰς τὴν δικονομίαν τοῦ νόμου ΦΠΣΤ, ἐντὸς τῶν 8 ἡμερῶν ποὺ ὁρίζει ὁ νόμος, πρέπει νὰ λάβῃ ἀπόφασιν, κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διώξεως, διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, διότι πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ τῆς αἰτήσεως τῶν 20 βουλευτῶν, μεθ’ ὃ νὰ συσταθῇ ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἔχει τὰ ἔργα τοῦ ἀνακριτοῦ. Εἰς τὸ στάδιον αὐτό, ἀσφαλῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκουσθῇ ὁ ἐνδιαφερόμενος πρώην Ὑπουργὸς καὶ Βουλευτὴς κατὰ μείζονα λόγον. Ἐὰν παραλλήλως θὰ τηρηθοῦν τὰ δύο αὐτὰ πράγματα, ἡ διαδικασία τῆς ψηφοφορίας αὐτοῦ τοῦ νόμου καὶ ἡ συνέχισις τῆς δικονομίας τῆς διώξεως τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ, εἶναι θέμα ποὺ ἀφορᾷ τὸ Προεδρεῖον. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι θὰ ἔπρεπεν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον Ὑπουργὸν νὰ ὁμιλήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μεθ’ ὃ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδεχθῇ ἢ ὄχι τὴν πρότασιν τῶν 20 Βουλευτῶν. Ταὐτοχρόνως εἰς τὴν αὐριανὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, καὶ μάλιστα ὡς κατεπεῖγον, νὰ ἐγγραφῇ ἡ πρότασις αὐτή, ἀχρείαστη νὰ εἶναι, ἀλλὰ ἐδόθη μία ἀφορμή, καλὸν εἶναι νὰ ἀποσαφηνίσωμεν αὐτὸ τὸ τμῆμα τοῦ Δημοσίου Δικαίου ποὺ ἀφορᾷ τὰς σχέσεις τῆς Δικαστικῆς Ἐξουσίας καὶ τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὄχι μόνον διὰ τὸν τυπικὸν λόγον ποὺ ἀνεπτύχθη, ἀλλὰ διότι καὶ οὐσιαστικῶς δὲν εἶναι δίκαιον, θὰ ἔλεγον δὲν εἶναι ἐπιεικὲς κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου, νὰ ἀφήνωμεν εἰς μίαν ἐπαμφοτερίζουσαν κατάστασιν πρώην Ὑπουργόν, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη πρότασις ὑπὸ 20 Βουλευτῶν, νὰ τὸν ἀφήνωμεν εἰς μίαν ἐκκρεμότητα. Ἐκτὸς τῶν προθεσμιῶν πρέπει νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ τοῦ μὴ παραδεκτοῦ τῆς κατηγορίας. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι αὔριον θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Χατζηπᾶνος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μεθ’ ὃ νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν 20 Βουλευτῶν. Ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ διαφωτισθῆ. Ταὐτοχρόνως εἰς τὴν αὐριανὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν νὰ ἀναγραφῇ καὶ τὸ θέμα τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μαύρου.

§51Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Θὰ παρεκάλουν νὰ ἀκουσθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις, διότι ἀνερχόμενοι εἰς τὸ βῆμα ἐπαναλαμβάνομεν τὰ αὐτὰ συμπεράσματα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή: Δέχεται ὅπως ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Νικολαΐδη, Λ. Εὐταξία, Β. Βασιλικοῦ καὶ λοιπῶν προτεινόντων τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν», διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1549)1950 βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν ἀποδιδομένην κατηγορίαν εἰς τὸν ἐξ Εὐβοίας βουλευτὴν κ. Πᾶνον Χατζηπᾶνον;

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἐγένετο δεκτόν, ὅπως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὐριανῆς συνεδριάσεως ἀναγραφῇ καὶ ἡ ἀνωτέρω πρότασις τῶν κ. κ. συναδέλφων, προτεινόντων τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν». Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή: Δέχεται νὰ θεωρηθῇ ἐγγεγραμμένη εἰς τὴν σημερινὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἡ πρότασις νόμου τοῦ κ. Μαύρου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινων, ἀναγομένων εἰς τὴν «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νομοθεσίαν;»

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινων, ἀναγομένων εἰς τὴν «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νομοθεσίαν».

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἐγένετο δεκτὴ εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ἡ πρότασις νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινων ἀναγομένων εἰς τὴν «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νομοθεσίαν» ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§59Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἐγένετο δεκτὸν ὅπως συζητηθῇ αὔριον ἡ πρότασις τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. συναδέλφων «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν» διὰ τὸν συνάδελφον κ. Χατζηπᾶνον, θὰ πρέπῃ νὰ ἐγγραφῇ πρῶτος νὰ ὁμιλήσῃ ὁ βαρυνόμενος κ. συνάδελφος κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι παρὼν ὁ κ. συνάδελφος θὰ τοῦ παρασχεθῇ ἡ εὐχέρεια νὰ ὁμιλήσῃ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Πρώτη συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τῶν σχεδίων νόμων: «Περὶ καθορισμοῦ τῶν παραβόλων ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἀσκουμένων αἰτήσεων» ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ «Περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1949–50 οἰκονομικὰ ἔτη πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1949–50».

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτά, δεκτά.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένοντο δεκτὰ εἰς πρώτην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὰ σχέδια νόμων: «Περὶ καθορισμοῦ τῶν παραβόλων ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἀσκουμένων αἰτήσεων» ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ «Περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1949–50 οἰκονομικὰ ἔτη πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1949–50». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ ἐγκρίσεως πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1946–47, 1947–48 καὶ 1948–49 δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1949–50», 2) «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων καὶ Παρέδρων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας» καὶ 3) «περὶ συστάσεως Λιμενικοῦ Ταμείου Χίου» ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων.

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτά, δεκτά.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένοντο δεκτὰ εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ σχέδια νόμων 1) «περὶ ἐγκρίσεως πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1946–47, 1947–48 καὶ 1948–49 δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1949–50», 2) «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων καὶ Παρέδρων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας» καὶ 3) περὶ συστάσεως Λιμενικοῦ Ταμείου Χίου» ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων. Δευτέρα συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 394)1943 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ Χωροφυλακῆς».

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 394)1943 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ Χωροφυλακῆς». Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τεχνιτῶν ὁπλιτῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς».

§68Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κ. Πρόεδρε, νὰ κρατηθῇ διότι ὑπάρχει τροπολογία.

§69ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, νὰ κρατηθῇ, κ. Πρόεδρε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρατεῖται.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ πεντάλεπτον διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως διὰ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5′ λεπτὰ.

(Ὥρα 10.15′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.30′ μ. μ.)

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλῶ, ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ τὸ Σῶμα ἵνα κυρώσω, ὑπ’ εὐθύνην μου, τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως μέχρι τοῦ σημείου τούτου.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως, μέχρι τοῦ σημείου τούτου, ὑπ’ εὐθύνην μου. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ καπνικοῦ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σβῶλος.

§77Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ μειωμένον κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ συζήτησιν— διότι ὅσον καὶ ἂν εἶναι φιλότιμος καὶ κοπιώδης ἡ παρουσία τῶν Ὑπουργῶν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς Γεωργίας κατὰ τὴν συζήτησιν, δὲν ἀναπληρώνει τὴν ἀπουσίαν πολλῶν ἄλλων ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ παρακολουθήσουν τὰς συζητήσεις—τὸ μειωμένον, λέγω, κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον ἐλαττώνει κατά τι τὴν σημασίαν τῶν συζητήσεων ποὺ ἔγιναν. Διότι τὸ Σῶμα, κ. συνάδελφοι, ἠμποροῦσεν ἐνδεχομένως νὰ ἠξεύρῃ πολλὰ πράγματα ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ἤδη ἐλέχθησαν, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἢ νὰ μὴ ἔχῃ τὴν διάθεσιν νὰ τὰ ἀκούσῃ, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ αἰσθανθῇ περισσότεραν ἀνάγκην νὰ τὰ ἀκούσῃ, διότι εἰς αὐτὴν ἀπόκειται νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα καὶ αὐτὴ θὰ φέρῃ τὰς εὐθύνας ἐὰν δὲν τὰ λάβῃ ἐγκαίρως, ἐὰν δὲν τὰ λάβῃ ἐπιτυχῶς. Αἱ συζητήσεις ἐπλάτυναν ἴσως περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐπιθυμοῦσεν ὁ ἀκροατής. Νομίζω ἐν τούτοις ὅτι ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν σημασίαν, τὸ βάθος καὶ τὸ μέγεθος τοῦ ζητήματος, δὲν εἶναι μακραὶ συζητήσεις καὶ πάντως δὲν εἶναι ἐπὶ ματαίῳ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὰς διαπιστώσεις, ποὺ ἔγιναν ἀπὸ πολλοὺς καὶ πολὺ περισσότερον ἐμοῦ εἰδικοὺς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου συναδέλφους. Ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ βουλευτὰς πείρας καὶ γνώσεων ἐπὶ τοῦ θέματος ὅλαι αἱ πλευραὶ τοῦ ζητήματος. Καὶ πρῶτον ἡ διαπίστωσις τῆς μεγάλης σημασίας, ποὺ ἔχει ὁ καπνός. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπανέλθῃ κανεὶς εἰς αὐτά.

§78Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἴπατε «μειωμένον κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον». Πόθεν τὸ συνάγετε;

§79Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἐκ τῆς ἠλαττωμένης παρουσίας τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν. Εἶπα διὰ τὴν συζήτησιν, ὄχι διὰ τὸ καπνικὸν ζήτημα. Διότι ὅταν ἀπὸ μίαν τοιαύτην συζήτησιν, πιθανῶς πρόκειται νὰ καταλήξωμεν εἰς ὑποδείξεις καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, δὲν νομίζω ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ ἔπρεπε νὰ ἀφήσουν ἀπαρακολούθητον τὴν συζήτησιν.

§80Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργίας). Εἴθισται εἰς τὰ εἰδικὰ θέματα νὰ παρίστανται οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ παραλείψουν νὰ μεταβιβάσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς ἀντιλήψεις τῆς Βουλῆς.

§81Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ θέματος εἰδικοῦ. Πρόκειται περὶ θέματος βαρυτάτης καὶ βαθυτάτης σημασίας, ποὺ ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πολιτικήν της, διότι ἀφορᾷ ἕνα καίριον τομέα τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Χώρας.

§82Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐλεγχθῇ ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅ,τι ἔγινεν ἕως τώρα.

§83Α. ΣΒΩΛΟΣ. Πρόκειται ὅμως νὰ λάβῃ ὡς Σῶμα κυβερνῶν τὴν Χώραν συνείδησιν τῆς σοβαρότητος τοῦ ζητήματος. Νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ σοβαρᾶς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν εἶναι περιττὸν νὰ ὑπογραμμίσω καὶ ἐγὼ καὶ ἡ ὁποία, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν γνωστὴν ἔκφρασιν, ἐγκυμονεῖ κινδύνους.

§84Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργίας). Καὶ διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§85Ι. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Πληροφορῶ καὶ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατατοπίζεται καθ’ ἑκάστην δι’ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα παρόντες καὶ παρακολουθοῦμεν τὴν συζήτησιν.

§86Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δηλαδὴ αὐτὸ εἶναι μία ἔμμεσος κατατόπισις.

§87Ι. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ χειρίζεται τὸ ζήτημα τῶν ἐξαγωγῶν μετὰ τῶν ἁρμοδίων παραγόντων.

§88Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅταν ἐργάζεται ἡ Βουλὴ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἶναι παροῦσα, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλο σπουδαιότερον ἔργον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συντελεῖται ἐνταῦθα.

§89Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἐὰν μοῦ ἐπετρέπατε νὰ συνεχίσω μετὰ αὐτὴν τὴν προεισαγωγὴν παρατηρήσεων, θὰ ἔλεγα ὅτι αἱ διαπιστώσεις ποὺ ἔγιναν ἤδη εἶναι σοβαραὶ καὶ ἄξιαι λόγου καὶ δὲν θὰ ἐπανέλθω οὔτε ἐπὶ τῆς σημασίας ποὺ ἔχει ὁ καπνὸς διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, οὔτε ἐπὶ τῆς συγκεκριμένης καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ, οὔτε ἐπὶ τῶν κινδύνων ἐκ τῆς συσσωρεύσεως τῶν ἀποθεμάτων τόσων ἐσοδειῶν. Δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν δυσκολιῶν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ, διότι αὐτὰ ἀνεπτύχθησαν κατὰ κόρον, οὔτε καὶ θὰ εἰσέλθω λεπτομερειακῶς εἰς προτάσεις συγκεκριμένων μέτρων πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως ὅπως ἔκαναν πολλοὶ συνάδελφοι ποὺ κατηνάλωσαν τὰς γνώσεις των καὶ τὴν πεῖραν των ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Θὰ εἶχα καὶ ἐγὼ νὰ προτείνω κάτι, ἀλλὰ τὸ ἀντικείμενον καὶ τὸ περιεχόμενον μιᾶς τοιαύτης συζητήσεως ἔπρεπε νὰ εἶναι μᾶλλον ἡ ἔρευνα τῶν γενικῶν γραμμῶν, τῆς γενικῆς ἀπόψεως τοῦ ζητήματος, τῆς γενικῆς γραμμῆς τῆς ἀκολουθητέας πολιτικῆς, μετὰ τὴν ἀνάλυσιν τῆς καταστάσεως καὶ τὴν ὑπόδειξιν τῆς πορείας πρὸς τὸ μέλλον. Ἡ συγκεκριμένη λύσις ἢ μᾶλλον αἱ συγκεκριμέναι λύσεις, ἡ διαμόρφωσίς των καὶ αἱ ἀποφάσεις ποὺ ἐπιβάλλονται θὰ εἶναι ἔργον μιᾶς ὁμάδος εἰδικῶν, ἴσως μιᾶς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς καὶ τελικῶς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔχουσα καὶ ἡ ἰδία στοιχεῖα, γνώσεις καὶ γνώμας θὰ κρίνῃ, θὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν διαφόρων μέτρων, θὰ ἀποφασίσῃ ὡρισμένα ἐξ αὐτῶν καὶ θὰ τὰ ἀναλάβῃ ὑπὸ τὴν εὐθύνην της ἢ θὰ ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς.

§90Ι. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Πάντως δὲν ὑποτιμᾷ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς.

§91Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν λέγω ὅτι ὑποτιμᾶται ἡ Βουλή, ἀλλά, λέγω ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ ἐξαντληθῇ εἰς τὴν ὑπόδειξιν τῶν λεπτομερειακῶν μέτρων ἀντιμετωπίσεως τοῦ ζητήματος. Μὲ γνώμονα τῆς συζητήσεως τὰς σκέψεις αὐτάς, θὰ ἤθελον νὰ ἀναπτύξω μερικὰς ἀπόψεις τοῦ ζητήματος ὅπως τὰς ἀντιλαμβάνομαι. Ἐν πρώτοις τὸ περίφημον θέμα τοῦ κόστους τοῦ καπνοῦ περὶ τὸ ὁποῖον συνεκεντρώθη ἡ αἰτιολογία τῆς κρίσεως. Τὸ θέμα δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸν καπνόν. Τὸ θέμα ἀφορᾷ ὅλα τὰ ἐξαγόμενα προϊόντα μας. Καὶ εἰς κάθε συζήτησιν ποὺ θὰ ἔλθῃ ἐνώπιόν μας θὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα ὡς τὸ ἐμπόδιον τῶν ἐξαγωγῶν μας. Πρᾶγμα ποὺ σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει πρόβλημα κόστους τῶν καπνῶν, ἀλλὰ γενικὸν πρόβλημα κόστους τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων μας. Ξένοι παρατηρηταὶ ἐκπλήσσονται διὰ τὸ ὑπερβολικὸν κόστος τῶν ἐξαγωμένων προϊόντων μας. Τὰ ἡμερομίσθια εἶναι χαμηλά, αἱ μεταφοραὶ λίγο–πολὺ ἔχουν ἀποκατασταθῆ. Εἰς τί λοιπὸν ὀφείλεται τὸ ὑψηλὸν κόστος; Θὰ πρέπῃ νὰ ὀφείλεται εἰς αἴτια γενικωτέρας σημασίας. Ὀφείλεται βέβαια εἰς πλῆθος μικροτέρων παραγόντων ποὺ ἐπιβαρύνουν τὰ προϊόντα, ὡς φορολογίαι, τιμὴ λιπασμάτων καὶ ἄλλα, ὀφείλεται προφανῶς εἰς ἀνεπάρκειαν τεχνικῶν μέσων ποὺ ἐπηρεάζει δυσμενῶς τὴν παραγωγήν, ποὺ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, ὀφείλεται εἰς φθοράς, εἰς ἐπιβαρύνσεις ἀποθηκεύσεων καὶ εἰς πλεῖστα ἄλλα. Ἀλλ’ ὀφείλεται ἐπίσης καὶ πρὸ πάντων εἰς τὸ ὑψηλὸν κόστος τῆς ζωῆς ἐν Ἑλλάδι. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραγνωρίσωμεν τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν καὶ τὴν σημασίαν της. Τὸ ὑψηλὸν κόστος τῆς ζωῆς πλήττει τοὺς ἀγροτικούς μας πληθυσμούς. Ἕνα πρόσφατον δελτίον στατιστικῆς τῆς Ἀγροτικῆς Τοαπέζης μᾶς δίδει συγκριτικοὺς δείκτας τῶν τιμῶν τῶν εἰδῶν γεωργικῆς παραγωγῆς ἐν συγκρίσει μὲ τὰς τιμὰς τῶν εἰδῶν γεωργικῆς καταναλώσεως καὶ ἐν συγκρίσει μὲ τὰς τιμὰς τῶν βιομηχανικῶν εἰδῶν καὶ θὰ ἴδητε ἀπὸ αὐτὸ ὅτι ὑφίσταται πάντοτε καὶ μάλιστα τελευταίως ἐν αὐξήσει ἡ διάστασις μεταξὺ τῶν δύο σκελῶν τῆς περιφήμου ψαλλίδος τῶν τιμῶν. Λόγου χάριν εἶναι 327 διὰ τὸν Μάρτιον ὁ δείκτης τιμῶν εἰδῶν γεωργικῆς παραγωγῆς, 421 ὁ δείκτης τιμῶν εἰδῶν γεωργικῆς καταναλώσεως καὶ 431 ὁ δείκτης τιμῶν βιομηχανικῶν εἰδῶν. Τί νὰ ζητήσωμεν, κύριοι, ἐνώπιον τῆς καταστάσεως αὐτῆς; Νὰ ζητήσωμεν νὰ καθιερώσωμεν τὴν δυστυχίαν τοῦ παραγωγικοῦ κόσμου ὡς ἓν πάγιον καθεστώς, διότι αὐτὸ θὰ διηυκόλυνε τὰς ἐξαγωγάς; Ἀλλ’ αὐτὸ οὔτε δυνατόν, οὔτε παραδεκτὸν εἶναι, οὔτε ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ πολιτικὴν ὄχι ἀνθρωπίνην ἀλλ’ οὔτε ἠθικήν. Λέγομεν ὅτι εἶναι ἐθνικὸν προϊὸν ὁ καπνός. Τί σημαίνει τοῦτο; Ἐθνικὸν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα προϊόν εἴτε διότι παράγεται εἰς ἐθνικὴν κλίμακα, εἴτε διότι ἔχει τοιαύτην σημασίαν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ὥστε πράγματι ἡ περὶ αὐτοῦ μέριμνα νὰ ἀνάγεται εἰς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, εἰς τὸ Ἔθνος αὐτὸ δὲν μετέχουν οἱ παραγωγοί, οἱ καλλιεργηταί, οἱ ἐργάται τοῦ προϊόντος; Εἶναι δυνατὸν τὸ Ἔθνος νὰ οἰκοδομήσῃ τὴν ἐμπορικὴν πολιτικήν του ἐπὶ τῆς δυστυχίας καὶ τῆς ἐξοντώσεως τῶν παραγωγῶν τῶν προϊόντων τῆς Χώρας; Τέτοια πολιτικὴ εἶναι, καθεὶς τὸ βλέπει, ἀνεδαφικὴ καὶ ἐξυπηρετεῖ μόνον τὸ συμφέρον τῶν μεσαζόντων, μόνον τὸ συμφέρον τῶν ἐμπόρων. Ἡ πολιτικὴ ἑπομένως τοῦ ὑποβιβασμοῦ τοῦ κόστους τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων μας, προαπαιτεῖ καὶ προϋποθέτει μίαν πολιτικὴν—καὶ πολιτικὴν σοβαρὰν—ὑποβιβασμοῦ τοῦ κόστους τῆς ζωῆς. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ κοινὴ συνείδησις, αὐτὸ πρέπει νὰ τονισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ποὺ παρακολουθοῦν τὴν συζήτησιν, ὡς γνῶσται τῶν ζητημάτων τῆς γεωργίας, τὸ ἀντιλαμβάνονται. Ἐὰν δὲν κάμωμεν μίαν πολιτικὴν ὑποβιβασμοῦ τοῦ κόστους τῆς ζωῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα δι’ ὅλων τῶν προσφόρων μέτρων, τὰ ὁποῖα βέβαια δὲν θὰ ἀποδώσουν μέσα σὲ λίγες μέρες, ἀλλὰ πρέπει νὰ συνεχισθοῦν μὲ πεῖσμα, ἐπιμονὴν καὶ ἀγάπην πρὸς τὸν λαόν, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάλογον κόστος διὰ μίαν ἐπιτυχῆ ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων μας. Καὶ πρέπει νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ κόστος αὐτό, διότι πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὰς ἐξαγωγάς μας διὰ νὰ ζήσωμεν—ἀλλὰ νὰ ζήσωμεν ὅλοι. Πῶς ἀλλέως θὰ κάμωμεν; Θὰ ἐκβιάσωμεν τὴν θυσίαν τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐργατῶν διὰ νὰ κάμωμεν ἐξαγωγάς; Ἀλλὰ μία τοιαύτη λύσις δὲν θὰ ἦτο κἂν ἐκτρωτική, θὰ ἦτο ἐγκληματικὴ διὰ τὸν λαὸν καὶ πρακτικῶς ἀδύνατος. Κύριοι Βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι οὔτε ὁ παλαιὸς Κινεζικὸς λαός, οὔτε ὁ παλαιὸς Ἰαπωνικὸς λαός, τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ ἐστηρίζετο εἰς ἕνα κατώτατον ἐπίπεδον ζωῆς, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπεν εἰς τοὺς κεφαλαιούχους νὰ ἐξάγουν εἰς ξένας ἀγορὰς τὰ προϊόντα των εἰς ἀσυναγωνίστους τιμάς. Οἱ λαοὶ ἐπέρασαν πρὸ πολλοῦ ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Καὶ αἱ ἀξιώσεις τοῦ ἐργατικοῦ καὶ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ἐπὶ μιᾶς ἀνεκτῆς ζωῆς δὲν συζητοῦνται πλέον. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι ἕνας πάγιος παράγων τῆς οἰκονομικῆς μας πολιτικῆς. Ἡ Χώρα πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὰ θέματα αὐτὰ ὑπὸ πρῖσμα κοινωνικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι πρῖσμα ρεαλιστικόν, διότι ἄλλως θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ χαράξωμεν παγίαν ἐξαγωγικὴν πολιτικήν. Νὰ συζητήσωμεν ὅλοι μαζὶ καὶ νὰ ἴδωμεν τί πράγματι πταίει καὶ τί πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νὰ πέσῃ τὸ κόστος τῆς ζωῆς, ὥστε νὰ ἔχωμεν καὶ εὐθηνὸν τὸ κόστος τῶν προϊόντων μας. Καὶ ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτὴν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ ἐπιτυχὴς ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ποὺ συνιστᾷ διὰ κάθε προϊὸν διακομματικὴν ἐπιτροπήν. Διότι τὸ πρόβλημα εἶναι κοινὸν καὶ θὰ ἔπρεπε μία ἑνιαία διακομματικὴ ἐπιτροπὴ νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἐν τῷ συνόλῳ του καὶ νὰ ὑποδείξῃ μέτρα ριζοσπαστικά. Ἀπὸ τὸ κόστος τὸ ὑψηλὸν τῶν καπνῶν μὲ πολλὴν εὐκολίαν ἀπεμονώθη ἕνα τμῆμα, τὸ κόστος μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τὸ προϊὸν ἡ ἐργατικὴ τάξις διὰ τῆς ἐμπορικῆς ἐπεξεργασίας. Αἱ προτάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν συνέστησε τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθν. Οἰκονομίας ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐνετοπίσθησαν κατὰ βάσιν καὶ κατ’ οὐσίαν εἰς τὸ ἐὰν καὶ πόσα κονδύλια φορολογικά, ἐκφορτωτικά, τεχνικὰ καὶ πρὸ παντὸς ἐργατικὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκπεσθοῦν ἀπὸ τὴν τιμὴν τῶν καπνῶν μας διὰ νὰ ἔχωμεν εὐθηνότερον κόστος φόμπ. Ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ ἔπρεπεν ἐξ ἀρχῆς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τοῦ καπνοῦ ὡς πρόβλημα ἐξαγωγῆς καὶ ὄχι ὡς πρόβλημα κόστους. Διότι εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος ἀλλὰ καὶ ἀπαράδεκτος ἡ ἐντόπισις τοῦ ζητήματος, περίπου εἰς μόνην τὴν ἐργατικὴν ἐπεξεργασίαν, ὡς στοιχεῖον ἐπιβαρῦνον τὸ κόστος καὶ ἄρα αἴτιον τῆς μὴ ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ. Θὰ προσέθετα ὅτι δὲν εἶναι καθόλου πολιτικόν, καὶ τοὐναντίον εἶναι ἐπιβλαβέστατον, ἁρμόδια ὄργανα, ἀκόμη καὶ Ὑπουργοὶ καὶ ἐπιτροπαὶ Ὑπουργείων, τὰς ὁποίας συγκροτοῦν Ὑπουργοί, νὰ διαδηλώνουν τόσον εὔκολα ἀπέναντι τρίτων, τοὺς ὁποίους αὔριον θὰ πιέσωμεν νὰ μᾶς ἀφήσουν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς παλαιὰς ἀγορὰς τῶν καπνῶν μας, νὰ διαδηλώνουν ὅτι διὰ τὴν ἐκτόπισιν τῶν καπνῶν μας πταίει τὸ ὑψηλὸν κόστος τους καὶ ὅτι πταίουν οἱ ἐργάται. Καὶ πῶς θὰ πᾶτε αὔριον εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Ἀμερικὴν διὰ νὰ διεκδικήσητε ὡς δικαίωμα τῆς Ἑλλάδος τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὴν Γερμανίαν; Ἐὰν σᾶς ἀντιτάξουν ὅτι πταίει τὸ ὑψηλόν μας κόστος, διότι τὸ λέγουν αἱ ἐπιτροπαί μας καὶ οἱ Ὑπουργοί μας; Λέγεται αὐτὸ πολιτικὴ ἀπέναντι ἐθνικοῦ προϊόντος; Ἀλλ’ οὔτε δίκαιον οὔτε ἀκριβὲς εἶναι νὰ λέγεται ὅτι ἐχάσαμεν τὴν Γερμανικὴν ἀγορὰν ἐξ αἰτίας τοῦ ὑψηλοῦ κόστους τῶν καπνῶν. Κανένας ἀπὸ ὅσους εὑρίσκονται ἐδῶ, κανεὶς δὲν ὑποτιμᾷ τὴν σημασίαν τοῦ κόστους τοῦ καπνοῦ εἰς τὸν διεθνῆ ἀνταγωνισμόν. Καὶ ὅλοι θὰ εἴχομεν νὰ παρατηρήσωμεν πολλὰ ὡς πρὸς τὰ διάφορα κονδύλια ποὺ συνθέτουν τὸ κόστος αὐτὸ ἐν συγκρίσει μὲ τὸ κόστος τῶν τουρκικῶν καπνῶν ποὺ μᾶς συναγωνίζονται εἰς ξένας ἀγοράς. Ἀλλ’ οὐδεὶς πιστεύει προκειμένου περὶ τῆς κυριωτέρας ἀγορᾶς, τῆς Γερμανικῆς ἀγορᾶς, ὅτι, ἐὰν ἐξετοπίσθησαν τὰ ἑλληνικὰ καπνά, ὅπως ἐξετοπίσθησαν ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν, ὅτι πταίει τὸ ὑψηλὸν κόστος. Τὸ ὑψηλὸν κόστος τῶν καπνῶν μας θὰ εἶχε σημασίαν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ συναγωνισμοῦ ἐπικρατήσεως, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν ἀγορὰν τὰ ἑλληνικὰ καπνὰ ἐξετοπίσθησαν, καὶ ἐξετοπίσθησαν ραγδαίως καὶ σχεδὸν ὁλοκληρωτικῶς διὰ μέσων νομίμων καὶ θεμιτῶν ὅσον καὶ διὰ μέσων ἀθεμίτων. Ἡ Γερμανία ἠγόραζε πρὸ τοῦ πολέμου τὰ 50% τῶν καπνῶν μας. Τώρα ἀγοράζει πολὺ μικρὸν ποσοστόν. Τὸ 1948 ἠγόρασε μόλις 10% τοῦ προπολεμικοῦ κόστους. Καὶ τὸ 1949 μόλις 20% τοῦ προπολεμικοῦ. Καὶ εἶναι πασίγνωστον καὶ ὁμολογεῖται ἀπὸ ὅλους ἀνεξαιρέτως—πλὴν τῶν καπνεμπόρων— ὅτι ἄλλα εἶναι τὰ αἴτια τῆς τόσον μεγάλης ἐκτοπίσεως τῶν καπνῶν μας ἐκ Γερμανίας. Ἐξετοπίσθησαν διὰ τῆς ὀγκώδους εἰσαγωγῆς τῶν ἀμερικανικῶν καπνῶν Βιρτζίνια. Τὸ 1948 εἰσήχθησαν 2,7 χιλιάδες τόννοι. Τὸ 1949 εἰσήχθησαν 31 χιλιάδες τόννοι. Ἐξετοπίσθησαν διὰ τῆς ἐσωτερικῆς φορολογίας, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἀπρόσιτον καὶ τὸ πιὸ φθηνὸν ἑλληνικὸν σιγαρέττον, διότι ἡ φορολογία εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ Γερμανός, πτωχὸς σήμερα καταναλωτής, προτιμᾷ νὰ ἀγοράζῃ κάποιο φθηνὸ σιγαρέττο, ποὺ εἶναι τόσο φθηνό, ὥστε ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἡμεῖς ἐλαττώσωμεν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς μας δὲν πρόκειται νὰ μποῦμε εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν τὰ σιγαρέττα μας ἐμπορικῶς, παρὰ μόνον δι’ ἄλλων μέσων. Ἐξετοπίσθημεν, τέλος, διὰ τοῦ ὀγκώδους λαθρεμπορίου τοῦ ἀμερικανικοῦ καπνοῦ. Ἔτσι, κύριοι, ἢ θὰ ἐπανακτήσωμεν τὴν ἀγορὰν τῆς Γερμανίας ἐπικαλούμενοι πλεῖστα ὅσα ἐπιχειρήματα ἀκόμη καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἰς τὸν ἐπίλογον τῆς ἀγορεύσεώς του ὁ κ. Παπαθανάσης ἀνέπτυξε χθὲς τόσον εὐγλώττως καὶ τότε τὸ κόστος μας δὲν θὰ παίξῃ τὸν ρόλον ποὺ τοῦ ἀποδίδεται, ἤ, ἐὰν δὲν ἐπανακτήσωμεν τὴν ἀγορὰν αὐτήν, ἐὰν ἀποτύχωμεν εἰς τὴν προσπάθειάν μας αὐτήν, τότε δὲν πρόκειται νὰ κάνωμε τίποτε, ὅσον καὶ ἂν ὑποβιβάσωμεν τὸ κόστος.

§92Ι. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἡ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπέβλεψεν εἰς τὴν μελέτην τῆς μειώσεως τῶν καθέκαστα συντελεστῶν τοῦ κόστους, ἀπέβλεψεν εἰς ἐντόπισιν τοῦ ὅλου καπνικοῦ θέματος καὶ εἰς ἐξέτασιν τοῦ καπνικοῦ ἀδιεξόδου δι’ ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν μέτρων. Ἕν ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ ἐσωτερικὰ ἐμελέτησεν ἡ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§93Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐδημοσιεύθησαν τὰ πορίσματα τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου σας, τὰ δὲ πορίσματα αὐτὰ ὁμιλοῦν περὶ τῆς μειώσεως τοῦ κόστους τῶν ἐξαγομένων καπνῶν καὶ ἐπρότεινε: 1) Μείωσιν τόκου, φόρων καὶ ἄλλων κονδυλίων, ἀλλὰ κυρίως μείωσιν τῆς ἐργατικῆς ἐπιβαρύνσεως. Εὐχαριστοῦμεν πολὺ τὴν ἐπιτροπήν, διότι ὕστερα ἀπὸ ὅλας αὐτὰς τὰς ὑποδείξεις μὲ τρεῖς σειρὲς λέγει ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ σύντονος προσπάθεια διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν. Ποία θὰ εἶναι ἡ προσπάθεια αὐτή, ποῦ θὰ κατευθύνεται, πῶς θὰ ἐπιτύχῃ, δὲν βλέπω τίποτε σχετικὸν εἰς τὸ πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς.

§94Ι. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Αἱ προτάσεις ὑπάρχουν εἰς εἰδικὸν κεφάλαιον.

§95Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὑπάρχουν προτάσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, αἱ ὁποῖαι ὁμιλοῦν περὶ τοῦ θέματος τῆς ἐπανακτήσεως τῶν ξένων ἀγορῶν βαθμιαίως, ἀλλὰ τελειώνουν μὲ τὴν σύστασιν ἀμέσου ἐφαρμογῆς τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς περὶ μειώσεως τοῦ κόστους. Ὁ κ. Βενιζέλος ὑπέδειξε γενικώτερα πράγματα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς κρίσεως εἰς 3–4 κεφάλαια. Εἰς τὸ 5ον κεφάλαιον ζητεῖ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἄμεσον ἐφαρμογὴν τῶν προτάσεων τῆς σχετικῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ὁμιλεῖ περὶ γενικωτέρας ἀντιμετωπίσεως τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος.

§96Ι. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶχεν εἰδικὴν ἁρμοδιότητα. Οἱ παράγοντες τοῦ καπνοῦ περιωρίσθησαν νὰ μελετήσουν τὴν ὑπόθεσιν τῆς μειώσεως τοῦ κόστους.

§97Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἀκριβῶς ἐναντίον αὐτοῦ ἐξανίσταμαι καὶ λέγω ὅτι, ἐὰν σεῖς ὑπεύθυνοι ἐκπρόσωποι τῆς Χώρας, ἐὰν δίδετε εἰς οἱονδήποτε ξένον, τοῦ ὁποίου θὰ κτυπήσετε τὴν πόρταν διὰ νὰ σᾶς ἀνοίξῃ τὴν ἀγορὰν διότι δικαιούμεθα εἰς τοῦτο, ἐὰν τοῦ δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν πταίει τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ τὸ κόστος σας, διότι σεῖς οἱ ἴδιοι περὶ τοῦ κόστους σας καὶ μόνον συζητεῖτε, σᾶς ἐρωτῶ, ἀποτελεῖ αὐτὸ πολιτικήν; Δι’ αὐτὸ καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργέ, ἀπεδέχθητε τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς; Βέβαια, ἡ ἐργασία αὐτὴ ἤρχισε ἀπὸ τὸν προκάτοχόν σας καὶ συνεχίσθη ἀπὸ σᾶς καὶ δὲν ἔχετε τὴν εὐθύνην τῆς κακῆς πρωτοβουλίας. Ἀλλ’ εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἤρχισε μὲ τὸν δεδηλωμένον σκοπὸν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν λύσιν τῆς λεγομένης ἀποσυμφορήσεως τῶν ἐργατῶν. Ἐκεῖ περιεστράφησαν ὅλαι αἱ συζητήσεις καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι περὶ αὐτοῦ καὶ μόνον κατ’ οὐσίαν ἐπρόκειτο.

§98Ι. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς τὴν σωφρονεστέραν διαχείρισιν τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος ἐντὸς τοῦ θέματος τῶν ἐξαγωγῶν. Ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία συνεστήθη ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ συνήντησα, ἀποτελεῖ μίαν μικρὰν πλευρὰν τῶν ἐσωτερικῶν μέτρων τοῦ καπνικοῦ ζητήματος.

§99Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὡς θὰ ἀντελήφθητε, παρακολουθῶντας τὴν συζήτησιν, ὅλοι σχεδὸν οἱ ὁμιλήσαντες συνάδελφοι ἀνεγνώρισαν ὅτι διὰ τὸν ἐκτοπισμόν μας ἀπὸ τὴν Γερμανίαν δὲν πταίει τὸ κόστος τοῦ καπνοῦ καὶ ἡ ἐργατικὴ ἐπιβάρυνσις. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐκεῖνο ποὺ θέλω μὲ τὴν σειράν μου νὰ τονίσω εἶναι ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς πράγματι ἐπειγούσης ἀνάγκης νὰ βγάλωμε τὰ καπνά μας, νὰ θυσιάσωμε τὰ συμφέροντα τοῦ ἑτέρου παράγοντος τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ προϊόντος, δηλ. τῆς καπνεργατικῆς τάξεως. Τὰ συμφέροντα τῆς τάξεως αὐτῆς εὑρίσκονται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ καπνεμπορίου. Δὲν ἀδικῶ τὸ καπνεμπόριον διότι ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν χειραφέτησίν του ἔναντι ὡρισμένων ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει ἀπέναντι τῆς καπνεργατικῆς τάξεως εἴτε διὰ νόμων εἴτε συμβατικῶς. Τὸ καπνεμπόριον εὑρίσκεται εἰς τὸν ρόλον του διατυπῶνον τοιαύτας ἀξιώσεις. Θέλει νὰ ἔχῃ μεγαλυτέραν ἐλευθερίαν εἰς τὰς κινήσεις του ὡς ἐργοδότης. Εἰς τὸ θέμα αὐτὸ ἡ Καπνεργατικὴ Ὁμοσπονδία εἶναι εἰλικρινής. Ἡ ἄποψίς της, ὅπως διατυπώνεται εἰς τὸ ὑπόμνημά της, φαίνεται νὰ θεωρῇ ὅτι τὸ σύνολον τῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὴν σημερινὴν καπνικὴν κρίσιν, ἐντοπίζεται κυρίως εἰς τὴν πίεσιν πού ὑφίσταται τὸ καπνεμπόριον εἰς τὴν καπνεργατικὴν τάξιν εἰς τὸ θέμα τῆς ἐπεξεργασίας τῶν καπνῶν. Καὶ ὁμιλῶ περὶ τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ, διότι ἔχει μίαν σοβαρότητα, ἐνῷ ἕνα ἄλλο ὑπόμνημα τῆς αὐτῆς Ὁμοσπονδίας, τὸ ὁποῖον σᾶς ἔχει σταλῆ καὶ τὸ ὁποῖον στρέφεται ἐναντίον μου, ἠμπορῶ νὰ τὸ ἀντιπαρέλθω, διότι στερεῖται σοβαρότητος. Ἐὰν μελετήσητε τὸ Ὑπόμνημα τῶν Καπνεμπόρων ἐπὶ τῆς καπνικῆς κρίσεως θὰ ἴδητε ὅτι περιέχει βασικὰς ἀντιθέσεις. Διότι εἰς τὸ Αʹ τμῆμα του ἐκθέτει τὰ αἴτια τοῦ σημερινοῦ μαρασμοῦ τῆς καπνικῆς οἰκονομίας καὶ τὰ διαιρεῖ εἰς ἐσωτερικὰ καὶ ἐξωτερικὰ καὶ φαίνεται νὰ θεωρῇ ἴσης σημασίας πρὸς ἄλληλα τὰ δύο αἴτια, δηλ. τὸ ὑψηλὸν κόστος καὶ τὴν ἀθρόαν διείσδυσιν τῶν ἀμερικανικῶν καπνῶν εἰς ὅλας τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης. Εἰς τὸ Βʹ τμῆμα ὅμως τὸ Ὑπόμνημα ἀποκαλύπτει τὰς πραγματικὰς διαθέσεις τοῦ Καπνεμπορίου. Διότι ἐκεῖ, ὑπὸ τὸν τίτλον «Τὰ αἴτια τῆς καπνικῆς κρίσεως», ἐπανέρχεται ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ λέγει: (Ἀναγινώσκει). «Ἡ κυριωτέρα, ἂν μὴ ἡ μοναδική, αἰτία τῆς ἐπικινδύνου μειώσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν μας εἶναι τὸ ὑψηλὸν κόστος». Καὶ προσθέτει: «Βεβαίως, ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῆς διεισδύσεως τῶν ἀμερικανικῶν σιγαρέττων... ἀλλὰ καὶ ἡ εὐνοϊκωτέρα λύσις τοῦ θέματος τούτου θὰ ἔμενεν ἄνευ ἀποτελέσματος, ἂν δὲν προχωρήσωμεν εἰς τὴν λῆψιν ριζικῶν μέτρων... διὰ τὴν διαμόρφωσιν τοῦ κόστους κλπ.». Καὶ λέγοντας ἡ Καπνεμπορικὴ Ὁμοσπονδία διαμόρφωσιν τοῦ κόστους ἐννοεῖ κυρίως τὸν περιορισμὸν τῆς καπνικῆς ἐπεξεργασίας. Ἄν μελετήσητε τὸ Ὑπόμνημα εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, θὰ ἴδητε ὅτι ὑπολογίζει ἕνα συντελεστὴν ἐπιβαρύνσεως τοῦ κόστους ἐκ τῆς καπνεργατικῆς ἐπεξεργασίας εἰς 18%, τὸν ὁποῖον καὶ θέλει νὰ μειώσῃ. Ἐξεγείρεται ἡ Ὁμοσπονδία ἐναντίον τῆς συνεχῶς ἀπὸ τοῦ 1946 τιμαριθμικῆς ἀναπροσαρμογῆς τῶν ἡμερομισθίων. Ἀλλὰ τί νὰ γίνῃ; Νὰ ὑποβιβάσωμεν τὸ καπνεργατικὸν ἡμερομίσθιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἕνα ἐκ τῶν ἐλαχιστοτάτων εἰς τὴν Χώραν ποὺ ἔχει κἄποιαν τιμαριθμικὴν προσαρμογήν, ἀποκτηθεῖσαν μὲ τοὺς συνεχεῖς ἀγῶνας τῶν καπνεργατῶν;

§100Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νὰ ὑποβιβασθῇ ὁ τιμάριθμος.

§101Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν προτείνει αὐτὸ ἡ Καπνεμπορικὴ Ὁμοσπονδία. Ἀντιλαμβάνεσθε πόσον τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπαράδεκτον, ἀλλὰ καὶ ἀνεφάρμοστον, διότι εἶναι ἀδύνατον ἡ καπνεμπορικὴ τάξις νὰ παραιτηθῇ κεκτημένων δικαιωμάτων, ὅταν ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι ὑψηλός. Καὶ πρέπει νὰ σημειώσω ὅτι ἀπὸ τὰς πρώτας συλλογικὰς συμβάσεις τοῦ 1936–37 καὶ 38 τὸ καθοριζόμενον καπνεργατικὸν ἡμερομίσθιον ὄχι μόνον διὰ τοὺς εἰδικοὺς τεχνίτας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν μᾶζαν τῶν ἐργατῶν εἶναι κάπως προσηρμοσμένον εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς στοιχειώδους ζωῆς καὶ σήμερον πράγματι ἀνταποκρίνεται κάπως εἰς τὸν τιμάριθμον. Ἀλλ’ ἴσως οὔτε τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρωτίστως θὰ ἐνδιέφερε τὴν καπνεμπορικὴν Ὁμοσπονδίαν. Περισσότερον φαίνεται νὰ τὴν ἐνδιαφέρῃ ἕνα ἄλλο ζήτημα, αὐτὸ ποὺ ὠνομάσθη ἀποσυμφόρησις τῶν καπνεργατῶν, ἡ κατάργησις δηλ. ὡρισμένων ἄλλων κεκτημένων δικαιωμάτων. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀναλογίας μεταξὺ ἐργατῶν ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ καπνοῦ. Παραπονεῖται ἡ Ὁμοσπονδία ὅτι διὰ τοῦ νόμου 5817 τοῦ 1933 ἀνετράπη ἕνα παλαιὸν καθεστὼς κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ 75% τῶν καπνεργατῶν ἦσαν γυναῖκες καὶ ὡρίσθη μία ἰσότης ἀναλογίας μεταξὺ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν. Ἐναντίον τῆς ἰσότητος αὐτῆς συμμετοχῆς τῶν δύο φύλων εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ καπνοῦ, ἐξεγείρεται ἡ Ὁμοσπονδία καὶ ἀποδέχεται τὸ αἴτημά της καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι θὰ ἤθελε τὸ καπνεμπόριον καὶ δυστυχῶς τὸ θέλει καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ παλαιὸν καθεστὼς τῆς πλειοψηφίας τῶν ἐργατριῶν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν. Διατί αὐτὴ ἡ προτίμησις τῶν καπνεμπόρων πρὸς τὰς γυναῖκας; Διὰ δύο λόγους: Πρῶτον διὰ τὸ εὐθηνότερον ἡμερομίσθιον τῶν γυναικῶν. Τοῦτο ἦτο πάντοτε μικρότερον τοῦ ἀνδρικοῦ. Ἤδη εἰς τὰς συλλογικὰς συμβάσεις τοῦ 1936 –1938 ὁρίζεται εἰς τὸ ½ σχεδὸν τοῦ ἀνδρικοῦ. Σήμερα ἡ ἀναλογία εἶναι καλυτέρα διὰ τὰς ἐργατρίας, 60–70% τοῦ ἀνδρικοῦ ἡμερομισθίου, ἀλλὰ πάντως τὸ γυναικεῖον ἡμερομίσθιον εἶναι μικρότερον. Ἀλλ’ ἡ προτίμησις τῶν γυναικῶν ἔχει καὶ ἄλλον λόγον. Τὴν ὑψηλοτέραν ἀπόδοσιν τῆς γυναικείας ἐργασίας. Ἑπομένως δεχόμενοι τὸ αἴτημα τῶν καπνεμπόρων δὲν θὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἁπλῶς τῆς ἀρχῆς ἡ ὁποία τείνει νὰ ἀποκρυσταλλωθῇ εἰς τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν τῶν συγχρόνων Κρατῶν, διὰ τὴν σχέσιν τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας πρὸς τὸ φῦλον, δηλ. τῆς ἀρχῆς «ἴση ἀμοιβὴ δι’ ἴσην ἐργασίαν». Θὰ καινοτομήσωμεν, ἂν ἀκολουθήσωμεν τὰ πορίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὸ αἴτημα τῆς Ὁμοσπονδίας, καθιερώνοντες πρωτοφανὲς δόγμα, δηλ. «μικροτέρα ἀμοιβὴ διὰ μεγαλυτέραν ἐργασίαν». Θὰ ἦτο ἤδη κακὸν καὶ ἀπαράδεκτον ἐὰν ἐλέγωμεν: μικροτέρα ἀμοιβὴ δι’ ἴσην ἐργασίαν. Ἀλλὰ τὸ νὰ θέλωμεν νὰ μειώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν διὰ νὰ ἔχωμεν περισσοτέραν ἀπόδοσιν ἀπὸ τὰς γυναῖκας, μὲ μικροτέραν ἀμοιβήν, αὐτὸ εἶναι τὸ τελείως ἀπαράδεκτον διότι συμφέρει μόνον εἰς τοὺς καπνεμπόρους.

§102Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἰς τὴν Σάμον ἐπὶ 400 ἐργατῶν ἔχομεν 62 ἄνδρας μόνον. Καὶ ἐκεῖ ἐφαρμόζεται αὐτὸ ποὺ θέλουν οἱ καπνέμποροι.

§103Α. ΣΒΩΛΟΣ. Εἰς τὰς 28 τρέχοντος θὰ συγκροτηθῇ καπνεργατικὴ Συνδιάσκεψις εἰς τὴν Καβάλλαν. Ἡ Κυβέρνησις, ὑποθέτω, θὰ περιμένῃ τὰ πορίσματα τῆς Συνδιασκέψεως αὐτῆς διὰ νὰ ἔχῃ πιὸ ἐπισήμους τὰς ἀπόψεις τοῦ καπνεργατικοῦ κόσμου.

§104Ι. ΜΕΛΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκονομ.). Θὰ ἀναμένωμεν τὸ πόρισμα.

§105Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἐν ἀναμονῇ τῶν πορισμάτων αὐτῶν εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν προτάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὴν ἔξοδον τῶν ὑπερηλίκων, ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποσυμφορηθησομένων, ὡς πρὸς τὰς συντάξεις των καὶ λοιπά. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ θέματα ποὺ ἀνεπτύχθησαν ἐδῶ μὲ τὸν σκοπὸν νὰ εὑρεθῇ διέξοδος, ἀπὸ τὸ τραγικὸν ἀδιέξοδον ποὺ εὑρίσκεται πράγματι τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ προϊόν. Πρώτιστον ζήτημα εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν ἐπανείσδυσιν τῶν καπνῶν μας εἰς τὴν Γερμανίαν. Ὁ κίνδυνος ὁριστικῆς ἀπωλείας τῆς γερμανικῆς ἀγορᾶς ἐτονίσθη ἀπὸ πολλοὺς προλαλήσαντας. Καὶ εἶναι κίνδυνος πραγματικός, διότι συνηθίζει ὁ Γερμανὸς καταναλωτὴς εἰς τὰ ἀμερικανικὰ καπνὰ καὶ δύσκολα θὰ ἀποβάλῃ τὴν συνήθειαν. Ὑπῆρξαν συνάδελφοι αἰσιόδοξοι. Χωρὶς νὰ εἶμαι ἐμπειρογνώμων τῶν θεμάτων αὐτῶν, ἀλλὰ ἁπλῶς καπνιστὴς καὶ μάλιστα κακὸς καπνιστής, ἀντιλαμβάνομαι ὅτι δὲν πρέπει νὰ στηριζώμεθα εἰς τὴν ἐλπίδα, ὅτι πάντα θὰ ὑπάρχῃ καιρὸς νὰ στραφῇ ἡ προτίμησις τοῦ Γερμανικοῦ λαοῦ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν καπνόν, διότι τὸν ἔχει γνωρίσει ἀπὸ παλαιά. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ γεῦσις δὲν ἔχει μεγάλην μνήμην. Τοῦτο σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ βιασθῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν γνώριμον δι’ ἡμᾶς Γερμανικὴν ἀγορὰν καὶ πρὸς τοῦτο οὐδεὶς αὐταπατᾶται ὅτι χρειάζεται μία ἐνέργεια κατάλληλος καὶ πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ὅπως ἐτονίσθη καὶ πάλιν, εἶναι Κυβέρνησις χώρας ἀκόμη ὑπὸ κατοχὴν καὶ ἀκόμη περισσότερον πρὸς τὸν Ἀμερικανικὸν παράγοντα. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο ἐτονίσθη ἀπὸ ὅλους τοὺς κ. κ. συναδέλφους ὅτι ἀποτελεῖ ἀντινομίαν πρὸς τὴν βάσιν καὶ τοὺς σκοποὺς τοῦ προγράμματος εὐρωπαϊκῆς ἀνορθώσεως καὶ τοῦ συστήματος οἰκονομικῆς συνεργασίας ἡ ραγδαία καὶ συστηματικὴ ἐκτόπισις τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν ἀγορὰν διὰ τῆς εἰσδύσεως τῶν Ἀμερικανικῶν καπνῶν. Μία τοιαύτη κατάστασις ἀντίκειται πρὸς τὴν ἀνάγκην προαγωγῆς τῶν ἐνδοευρωπαϊκῶν συναλλαγῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑτέρα βάσις τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Ἑπομένως πρέπει νὰ πεισθῇ ὁ Ἀμερικανικὸς παράγων ὅτι διὰ τὴν ἐπαλήθευσιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ πρόγραμμα οἰκονομικῆς συνεργασίας, ἀλλὰ καὶ διότι ἐπὶ τέλους δικαιοῦται ἡ Ἑλλὰς νὰ ζητήσῃ νὰ τῆς ἀναγνωρισθῇ ἕνα δικαίωμα, ποὺ εἶναι ζωτικὸν διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ λαοῦ της, πρέπει νὰ μᾶς ἀποδοθῇ ἡ Γερμανικὴ ἀγορά. Ἡ χώρα πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν παραγόντων τῆς Ἀμερικανικῆς πολιτικῆς, ἐξηγοῦσα τὸ θέμα καὶ ἐπιτυγχάνουσα τὴν συναντίληψίν των. Ποῖος θὰ εἶναι ὁ κατάλληλος τρόπος; Ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Νικολαΐδην ἕνα σχέδιον ἐκκλήσεως πρὸς τὸ Κογκρέσσον. Δὲν εἶναι κακὴ ἡ ἰδέα. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἀρκεῖ διὰ νὰ ἀποδώσῃ πρακτικὰ ἀποτελέσματα. Τὸ Κογκρέσσον εἶναι Σῶμα βουλευόμενον καὶ ἡ ἀπήχησις τῆς ἐκκλήσεως ἠμπορεῖ νὰ χαθῇ εὔκολα. Ἀντιθέτως πλέον ἐνδεδειγμένον μοῦ φαίνεται νὰ γίνουν ἐνέργειαι πρὸς τοὺς ἐκπροσώπους τῶν περιφερειῶν τῶν καπνοπαραγωγικῶν τῆς Ἀμερικῆς καὶ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ὠργανωμένου ἐργατικοῦ κόσμου τῆς μεγάλης Δημοκρατίας καὶ εἰ δυνατὸν καὶ πρὸς τοὺς ἐκπροσώπους τῆς δημοσίας γνώμης καὶ τοὺς κυριωτέρους ἐκπροσώπους τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς Ἀμερικῆς, ὥστε νὰ πεισθοῦν ὅτι πρέπει νὰ προβοῦν εἰς μίαν θυσίαν ὡρισμένου ποσοστοῦ τῶν ἐξαγωγικῶν τῶν συμφερόντων. Εἶναι δικαίωμα κάθε παραγωγοῦ νὰ στέλλῃ τὸν καπνόν του εἰς τὴν Γερμανικὴν ἢ εἰς ἄλλην ἀγοράν. Ἀλλ’ ἠμποροῦμεν νὰ ἀποπειραθῶμεν νὰ ἐξάρωμεν πρὸς τὸν παραγωγὸν τῆς Βιρτζίνια, πρὸς τοὺς ἐκπροσώπους του, πρὸς τὰς ὀργανώσεις του πόσην σημασίαν ἔχει δι’ ἡμᾶς ἡ Γερμανικὴ ἀγορά, διότι ἀπερρόφα τὸ 50% τῶν ἐξαγωγῶν μας μέχρι τοῦ πολέμου καὶ ὅτι, ἑπομένως ζῶμεν ἢ πεθαίνομεν ἀναλόγως τοῦ ἐὰν ἐξαγάγωμεν ἢ ὄχι καπνὰ εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἐάν, ἐν ἀντιπαραβολῇ σημειωθῇ ἡ μικρὰ σημασία τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐξαγωγή, δι’ αὐτοὺς καπνῶν εἰς Γερμανίαν, ἔχει κανεὶς ἐλπίδες ὅτι ἕνας λαὸς ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἀντιληφθῇ τὴν ἀλληλεγγύην πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἔχει, λέγω, τὴν ἐλπίδα ὅτι δὲν ἀποκλείεται νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν συγκατάθεσιν τῶν Ἀμερικανῶν τοὐλάχιστον διὰ μίαν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, ἂν ὄχι διὰ μίαν ριζικὴν διόρθωσιν τοῦ εἰς βάρος μας καπνοῦ. Ἄν διὰ τὴν Ἀμερικὴν ἡ Γερμανικὴ ἀγορά, ποὺ εἶναι νέα, εἶναι μία ἐκ τῶν πολλῶν ἀγορῶν πρὸς τὰς ὁποίας στέλλει τὰ καπνά της, διὰ τὴν Ἑλλάδα ὑπῆρξε καὶ πρέπει νὰ ξαναγίνῃ ἡ κυρία ἀγορὰ τῆς καπνικῆς μας ἐξαγωγῆς. Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι δυνατὸν νὰ πείσῃ καὶ πάντως νὰ κινήσῃ τὴν ἀλληλεγγύην καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐργατῶν τῆς Ἀμερικῆς. Ἡ ἀντιπροσωπεία τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν προσπάθειαν αὐτήν, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι στενῶς τεχνικὴ καὶ ὑπηρεσιακή. Οὔτε θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου πολιτική. Θὰ ἔλεγα νὰ μεταβῇ μία ἀντιπροσωπεία τῶν ὀργανώσεων τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ καὶ τοῦ καπνεργατικοῦ κόσμου τῆς Χώρας. Νομίζω ὅτι πολὺ περισσότερον θὰ συγκινήσῃ ἡ ἐμφάνισίς της τὴν δημοσίαν γνώμην τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ τὸν κόσμον πρὸς τὸν ὁποῖον θὰ ἀποταθῇ. Θὰ συγκινήσῃ διότι θὰ ἠμπορέσῃ διὰ τοῦ παραδείγματος τῶν ἀντιπροσώπων τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐργατῶν νὰ παραστήσῃ τὴν τραγικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει περιέλθει ἕνας μεγάλος τομεὺς τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν Ἀμερικανικῶν καπνῶν. Θὰ συγκινήσῃ διότι ἡ ἀντιπροσωπεία αὐτὴ θὰ εἶναι ἔκφρασις ἄμεσος τῆς ἀγωνίας 180.000 ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν ποὺ ζοῦν ἀπὸ τὸν καπνόν μας. Οἱοσδήποτε ἄλλος, πολιτικός, ἀντιπρόσωπος θὰ συγκινήσῃ ὀλιγώτερον. Δὲν ἀποκλείω φυσικὰ τὴν ἀρχηγίαν μιᾶς τοιαύτης Ἐπιτροπῆς νὰ τὴν ἀναλάβῃ ἕνα πολιτικὸν πρόσωπον κύρους καὶ ἁρμόδιον νὰ ἐκθέσῃ καὶ νὰ συζητήσῃ τὰ ζητήματα αὐτά. Ὅμως καὶ πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν ὑπάρχει ἕνα ἐπιχείρημα σοβαρόν, τὸ ὁποῖον ὑπηνίχθησαν πολλοὶ συνάδελφοι καὶ τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ τονίσωμεν: εἴμεθα μία χώρα γνώριμος διὰ τὰς ἐμπορικάς μας συναλλαγὰς μὲ τὴν Γερμανίαν εἰς τὸ παρελθόν. Ὅτι πράγματι θὰ ἔχῃ κάποτε συμφέρον ἡ Γερμανία νὰ γίνῃ καὶ πάλιν πελάτις μας, δι’ ἐξαγώγιμα πράγματα, ποὺ τὴν ἐνδιαφέρουν. Καὶ θὰ ἔλθῃ μία στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ σκεφθῇ περὶ ἐπανακτήσεως τῶν παλαιῶν της ἀγορῶν. Θὰ ἠμποροῦσεν, ἴσως, τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, ὄχι νὰ συγκινήσῃ ἀλλὰ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν κρίσιν τῶν σημερινῶν ἡγετῶν τῆς Γερμανίας καὶ νὰ ἐπιτευχθῇ — δὲν ἔχω πάρα πολλὰς αὐταπάτας εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ — νὰ ἐπιτευχθῇ μία μείωσις τῆς φορολογίας καὶ μία πλέον ἀποτελεσματικὴ καταπολέμησις τοῦ λαθρεμπορίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἕνας ἐπιβαρυντικὸς παράγων τῆς καταστάσεως. Ὅσον καὶ ἂν δὲν νομίζω ὅτι, ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῶν Ἀμερικανικῶν ἀρχῶν, θὰ καταπολεμηθῇ τὸ λαθρεμπόριον, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἕνα αἴτημά μας τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν καὶ πρέπει νὰ ζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ τὴν συνδρομὴν τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν. Λέγω περαιτέρω ὅτι ὅλαι αἱ ἄλλαι σκέψεις ποὺ ἐξηνέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ διείσδυσιν εἰς ἀγοράς, ὅπως εἶναι ἡ Αἰγυπτιακὴ καὶ ἡ Ἀγγλική, μὲ εὑρίσκουν σύμφωνον. Καὶ ἡ ἰδέα ἀκόμη τῆς πριμοδοτήσεως, ἔστω καὶ ἂν εἶναι, αὐστηρὰ κρινομένη, ἀνορθόδοξος, δὲν μὲ εὑρίσκει διαφωνοῦντα. Τουναντίον μάλιστα. Ἐπιβάλλεται νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν, ὅσας θυσίας καὶ ἐὰν συνεπάγεται εἰς βάρος τοῦ συνόλου. Διότι ὁσονδήποτε μικρᾶς πνοῆς πρόγραμμα, διὰ τὴν ἐν γένει βελτίωσιν τῆς ἐξαγωγικῆς μας πολιτικῆς, ὡς πρὸς τὰ προϊόντα τῆς χώρας, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ὅλοι αἰσθανόμεθα καὶ αἱ ὁποῖαι ἐντὸς ὀλίγου θὰ καταστοῦν ἀκόμη πιεστικώτεραι. Δι’ ἕνα μονιμώτερον πρόγραμμα ἔχομεν καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν. Ἀλλὰ τί θὰ κάμωμεν διὰ τὸ ἐπεῖγον πρόβλημα ποὺ τίθεται τὴν στιγμὴν αὐτήν; Τί θὰ κάμωμεν διὰ τὸ πρόβλημα ποὺ ζωγραφίζεται τόσον ζοφερὸν εἰς τὰ ἄπειρα τηλεγραφήματα ἀπὸ τὰς καπνικὰς περιφερείας καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἔνδειξιν ἀνησυχιῶν καὶ κινδύνων; Ἐὰν ἑπομένως χρειασθοῦν θυσίαι διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως θὰ πρέπῃ νὰ μὴ διστάσωμεν καὶ πρὸ τῶν θυσιῶν. Βέβαια, κ. Βουλευταί, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑπάρχουν εὐθῦναι διὰ τὸ παρελθόν. Ἀπὸ τὸ 1945, λίγο–πολύ, ἐπανεπαύθημεν καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἐξηντλήσαμεν ἢ ἐπεχειρήσαμεν σοβαρῶς διὰ μιᾶς καταλλήλου δραστηριότητος νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν εἰς ξένας ἀγοράς. Ἀλλ’ ἐὰν τὴν ὥραν αὐτὴν ζητήσωμεν εὐθύνας δὲν ὠφελεῖ εἰς τίποτε, διότι θὰ εἶναι ἁπλῆ παρελθοντολογία, ἐνῷ τὸ ζήτημα εἶναι φλέγον καὶ ἀπαιτεῖ λύσιν ἄμεσον. Καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀντελήφθησαν τὴν σοβαρότητα καὶ τὴν βαρύτητα τοῦ θέματος καὶ τὸ καθῆκον νὰ φροντίσωμεν, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῶμεν αὔριον πρὸ ὀδυνηρῶν ἐκπλήξεων. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ θαρραλέως ὅσα μέτρα χρειάζονται διὰ νὰ σπάσῃ τὸν κλοιὸν τῆς ἀπομονώσεως τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς παλαιὰς ἢ καὶ νὰ ἐξεύρῃ νέας ἀγοράς. Ἀνάγκη εἶναι νὰ στραφῶμεν καὶ πρὸς τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ. Αἱ ἀγοραί των μᾶς ἦσαν ἐπίσης γνώριμοι πρὸ τοῦ πολέμου ἔστω καὶ ἂν ἡ σημασία των ἦτο μικροτέρα τῆς σημασίας τῆς Γερμανικῆς καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς ἀγορᾶς. Ἀλλ’ ἂν ἠμποροῦν νὰ ἀπορροφήσουν καὶ σήμερα ποσοστὸν τῶν καπνῶν μας, ὀφείλομεν νὰ τὸ ἐπιδιώξωμεν μὲ τὸν αὐτὸν ζῆλον. Ἡ συνεννόησις, τέλος, μὲ τὴν Τουρκίαν, εἶναι ἐκτάκτως χρήσιμος. Δὲν γνωρίζω εἰς ποίαν ἔκτασιν πλήττονται τὰ Τουρκικὰ καπνὰ ἀπὸ τὴν κατάκτησιν τῆς Γερμανικῆς ἀγορᾶς ὑπὸ τοῦ Ἀμερικανικοῦ καπνοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν συνεχισθῇ ἡ σημερινὴ ἐκτόπισις τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν, τίποτε δὲν ἀποκλείει νὰ εὑρεθῇ καὶ ἡ Τουρκία εἰς τὴν ἰδικήν μας σημερινὴν θέσιν. Δὲν εἰσέρχομαι, κ. Βουλευταί, εἰς συζήτησιν ἄλλων εἰδικῶν μέτρων. Τονίζω ὅμως ὅτι ἡ καπνική μας πολιτικὴ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ ν’ ἀναχωρῇ ἀπὸ μίαν ἀρχήν: νὰ ἱκανοποιήσωμεν τοὐλάχιστον τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι παράγουν καὶ δουλεύουν τὸ προϊόν. Ἐδῶ βεβαίως παρεντίθεται, κ. Βουλευταί, τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Καπνεμπορικὴ Ὁμοσπονδία ὠργίσθη ἐναντίον μου, τὸ ζήτημα τῆς θέσεως καὶ τῆς ἀποστολῆς τοῦ καπνεμπορίου. Δὲν συμφωνῶ πρὸς ὅσα ἐλέχθησαν, ὅτι ὁ καπνέμπορος εἶναι ὁ σκαπανεὺς τῆς ἐξαγωγῆς τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν. Δὲν ὑποτιμῶμεν καθόλου τὴν σημασίαν οὔτε τὴν δρᾶσιν τοῦ καπνεμπορίου, ἰδιαίτατα εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν ὑποτιμῶ τὸ γεγονός, ὅτι μεταξὺ τῶν καπνεμπόρων ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν ἄνθρωποι δραστήριοι, ἄνθρωποι διακεκριμένοι. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ πρωτοποριακὸς ρόλος τοῦ καπνεμπορίου, ὅπως καὶ παντὸς ἰδιωτικοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου, πρὸ πολλοῦ ἔχει περιέλθει εἰς δευτέραν μοῖραν. Τὰ πράγματα εἶναι ἔτσι, ὥστε τὸ διεθνὲς ἐμπόριον διέπεται πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὰς συνεννοήσεις μεταξὺ Κρατῶν, παρὰ ἀπὸ τὴν πρωτοβουλίαν ἰδιωτῶν. Αἱ συναλλαγαὶ εἰς τὸ διεθνὲς πεδίον εἶναι θέμα ἐθνικῶν καὶ κρατικῶν ὑπολογισμῶν τῶν Κυβερνήσεων ποὺ ἐκπροσωποῦν τὰς ἀντιστοίχους οἰκονομίας. Καί, ἰδοὺ ἡ Ρόδος, ἰδοὺ καὶ τὸ πήδημα. Ἔχει πολλὰς ἱκανότητας τὸ Ἑλληνικὸν καπνεμπόριον. Διατί δὲν ἀποπειρᾶται νὰ σπάσῃ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν καπνῶν μας ἀπὸ τὴν Γερμανίαν; Διότι εἶναι ὑπεράνω τῶν δυνάμεών του, ὅπως εἶναι καὶ διὰ πάντα ἄλλον ἔμπορον ἐξαγωγῆς πᾶσα ὁμοία προσπάθεια δι’ ἄλλα προϊόντα. Δι’ ἡμᾶς, ἄλλωστε, χωρὶς νὰ ἀποκλείωμεν τὸ ἰδιωτικὸν καπνεμπόριον, τίθεται τὸ γενικώτερον ζήτημα: Διατί νὰ μὴ βαδίσῃ ἡ διεξαγωγὴ καὶ τοῦ καπνεμπορίου πρὸς μίαν μορφὴν συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως τῶν καπνοπαραγωγῶν; Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εὐνοήσωμεν τοιαύτην νέαν ὀργάνωσιν, ἔστω καὶ ἂν τοῦτο δὲν ἀρέσῃ εἰς τοὺς καπνεμπόρους; Εἶναι γεγονός, κ. Βουλευταί, ὅτι θὰ βαδίσωμεν σιγὰ–σιγὰ καὶ πρὸς τοιαύτης μορφῆς ὀργάνωσιν τῆς ἐξαγωγῆς ὅπως καὶ τῆς ὅλης ἐθνικῆς οἰκονομίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέλλον τῆς οἰκονομίας ὅπως τὸ πιστεύομεν ἡμεῖς. Καὶ ἂς μὲ συγχωρήσουν οἱ κύριοι καπνέμποροι διότι τολμῶ νὰ ὁμιλῶ εἰς τὸν τόπον μας περὶ σοσιαλισμοῦ καὶ σοσιαλιστικῶν λύσεων. Δὲν πρόκειται νὰ ζητήσωμεν τὴν ἄδειάν τους.

§106Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει μία ἀντινομία εἰς ὅσα εἴπατε. Ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος λέτε, ὅτι λόγῳ τῆς διευθυνομένης οἰκονομίας, ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν, εἶναι ὑπόθεσις συνεννοήσεων μεταξὺ Κυβερνήσεων καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος λέτε ὅτι εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν θὰ μετέχουν ἀντιπρόσωποι τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ ἐργατῶν.

§107Α. ΣΒΩΛΟΣ. Εἶπον νὰ πάῃ μία ἀντιπροσωπεία ἀπὸ καπνοπαραγωγοὺς καὶ ἐργάτας, ἡ ὁποία νὰ πλαισιωθῇ ἀπὸ ἕνα πολιτικὸν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐκπροσωπῇ τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ νὰ κατορθώσωμεν μία Κυβέρνησις, πρὸς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησίς μας θὰ ἀποταθῇ, νὰ δεχθῇ τὰς ἀπόψεις μας, συντελεστικώτερον θὰ εἶναι νὰ προσπαθήσῃ νὰ πείσουν τοὺς ἐνδιαφερομένους οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὠργανωμένων παραγωγῶν μας. Τὸ ὅτι τὰ Κράτη κατ’ οὐσίαν συναλλάσσονται σημαίνει ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν τὴν πρωτοβουλίαν. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι καιρίας σημασίας ἡ ἐνέργεια τῶν ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἰδιῶται, ἀλλ’ ἐκπρόσωποι μεγάλων τμημάτων τοῦ λαοῦ. Ἐλέχθη, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ γενομένη δοκιμὴ τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως τοῦ καπνεμπορίου διὰ τῆς Συνεταιριστικῆς Ἑνώσεως Καπνοπαραγωγῶν Ἑλλάδος ἀπέτυχεν εἰς τὸ ἔργον της. Εἶναι ἰσχυρισμὸς τῶν καπνεμπόρων. Καὶ ἐπὶ μιᾶς κρίσεώς μας περὶ τοῦ θέματος συνήντησα τὴν πολεμικὴν τῆς Καπνεμπορικῆς Ὁμοσπονδίας. Θέλω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οὔτε ἱδρυτὴς οὔτε ἀπολογητὴς τῆς συγκεκριμένης αὐτῆς Συνεταιριστικῆς Ἑνώσεως εἶμαι. Ἐλπίζω ὅτι λειτουργεῖ καλά, εἶδα ὅτι ἐδημοσίευσεν ἰσολογισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει κέρδη καὶ ἐπειδὴ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως εἰ δυνατὸν καὶ τοῦ καπνεμπορίου, μὲ ἐνδιέφερε καὶ μὲ ἐνδιαφέρει καὶ ἡ ΣΕΚΕ. Ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι ἡμάρτησα διότι ἀνέφερα ὡς παράδειγμα τῆς δυνατότητος ὀργανώσεως καπνεμπορίου τὴν Συνεταιριστικὴν αὐτῶν Ἕνωσιν. Προσθέτω ὅτι οἱαδήποτε ἄλλη ὀργάνωσις δι’ ἐμὲ θὰ ἦτο καλὴ λύσις τοῦ προβλήματος τοῦ καπνεμπορίου. Προσθέτω περαιτέρω ὅτι δὲν θεωρῶ τὴν ΣΕΚΕ ὡς ὀρθόδοξον συνεταιριστικὴν ὀργάνωσιν—ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν δογματικὴν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον εἶναι νὰ ἠμπορέσῃ μία τοιαύτη ὀργάνωσις, ἐνισχυομένη ἀπὸ τὸ Κράτος περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἐνισχύεται τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον, νὰ ἀναλάβῃ ἕνα ρόλον δημιουργικὸν εἰς τὸ καπνεμπόριον τῆς Χώρας πρὸς ὄφελος καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐργατῶν καὶ τῆς οἰκονομίας. Εἶναι ἀπαράδεκτον πλέον νὰ ὑπάρχῃ προκατάληψις ἐναντίον τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων διὰ μόνον τὸ λόγον ὅτι ἡ ὕπαρξίς των δὲν συμφέρει εἰς τὸ καπνεμπόριον. Κύριοι Βουλευταί, θὰ ἤθελα, καταλήγων, νὰ τονίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἔχουσα τὰς τεχνικάς της Ὑπηρεσίας καὶ ὅλα τὰ μέσα, ἀφοῦ ἤκουσε καὶ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, εἶναι ἁρμοδία νὰ καταλήξῃ εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα καὶ νὰ προβῇ εἰς ἀποφάσεις. Τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σοβαρὸν ὥστε ἀπὸ τὴν ἔγκαιρον ἀντιμετώπισίν του, ἔστω καὶ μὲ θυσίας, πρέπει νὰ ἀναμένωμεν μίαν ὠφέλειαν ἢ ἀντιθέτως μίαν καιρίαν ζημίαν τῆς οἰκονομίας μας. Μίαν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ἢ ἐν ἀποτυχίᾳ μίαν χειροτέρευσιν. Ἀλλ’ ὅταν λέγωμεν θυσίας ἐννοοῦμεν ὅτι θυσίαι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐπιβληθοῦν οὔτε εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν, οὔτε εἰς βάρος τῶν ἐργατῶν. Διότι ἐὰν θυσιάσωμεν τὰ συμφέροντα αὐτῶν τῶν τάξεων θὰ ἐγκληματήσωμεν ποὺς τοὺς κοινωνικοὺς ἐργάτας τοῦ προϊόντος διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφερόμεθα. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτον.

§108ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ καπνικὸν θέμα, κ. Πρόεδρε, ἐξηντλήθη, ἐξετασθὲν ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς καὶ εἶναι περιττὴ ἡ ἀνάπτυξίς του ἀπὸ νέους ἀγορητάς. Καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παρακληθοῦν οἱ κ. κ. νέοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα ἐπαρκῶς ἔχει ἐρευνηθῆ, ὅπως τεθῇ τέρμα καὶ νὰ κληθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβῃ διὰ τὸ προϊὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ πραγματικῶς ἐθνικὸν προϊόν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπαλτατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§110Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Εὐχαρίστως ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς διὰ νὰ συντελέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν πληρεστέραν ἐξονύχισιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος καὶ εἶμαι εὐτυχὴς διότι μοῦ δίδεται ἡ δυνατότης μετὰ τῶν λοιπῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ἑνώσω τὴν φωνήν μου διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀποσπάσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐξαγγελίαν μέτρων ὑπὲρ ἑνὸς προϊόντος, τὸ ὁποῖον διέρχεται μίαν δεινὴν ὁμολογουμένως κρίσιν καὶ δοκιμάζονται οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἀπὸ τὸ προϊὸν τοῦτο.

§111ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπατε διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀποσπάσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξαγγείλῃ. Νομίζετε ὅτι ἀντιδικεῖ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου;

§112Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡ συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται ὑποθέτω ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν συνεχείᾳ ἵνα ἀποσπάσωμεν μέτρα ὑπὲρ τοῦ προϊόντος καὶ ἐφ’ ὅσον μὲ διεκόψατε ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἤδη ἐν καθυστερήσει διὰ τὴν ἀναγγελίαν τῶν μέτρων ὑπὲρ τοῦ προϊόντος, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι πάρα πολὺ ἐπεῖγον καὶ πράγματι πᾶσα καθυστέρησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου δημιουργεῖ πλέον εὐθύνας εἰς βάρος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Δὲν ἐπιτρέπεται πλέον οἱαδήποτε ἀναβολὴ ἐξαγγελίας τῶν μέτρων, διότι ὡρισμένα τοὐλάχιστον μέτρα νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ ἐξαγγελθοῦν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ πρᾶγμα δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν περαιτέρω ἀναβολήν. Ὁ καπνός, ἐτονίσθη ἤδη, ὅτι ἀποτελεῖ τὸ 50% τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου καὶ ὅτι ἐπὶ πλέον ὁ ἐγχώριος καπνὸς τροφοδοτεῖ καὶ τὴν ἐσωτερικήν μας κατανάλωσιν καὶ ἐξασφαλίζει τὴν πρώτην ὕλην διὰ τὴν σιγαρεττοβιομηχανίαν τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶναι πρόδηλος ἡ μεγάλη σημασία διὰ τὴν γεωργικήν τε καὶ ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀκόμη δὲ καὶ διὰ τὰ δημοσιονομικὰ ζητήματα τῆς χώρας μας. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξάρω καὶ νὰ ὑπογραμμίσω αὐτὰ τὰ σημεῖα καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ καπνὸς διὰ τὴν καθόλου οἰκονομίαν τῆς χώρας, διότι ἀνεπτύχθη ἀναλυτικῶς τοῦτο. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ ὑπογραμμίσω καὶ νὰ τονίσω εἶναι ὅτι ὁ καπνὸς εἶναι ἕνα γεωργικὸν προϊόν ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀποζῇ μία μεγάλη μερὶς τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, οἱ καπνοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται σήμερον εἰς 120.000 καὶ πλέον οἰκογενείας. Ἀπὸ τὸν καπνὸν ἀποζοῦν 20.000 καὶ πλέον καπνεργάται, ἐπὶ πλέον ἀπὸ τὸν καπνὸν περιμένει καὶ ὁ ἐπαγγελματικὸς καὶ βιοτεχνικὸς κόσμος τῶν καπνικῶν διαμερισμάτων, τὰ ὁποῖα στηρίζουν ἐπὶ τῆς καπνικῆς οἰκονομίας τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπαγγελμάτων των καὶ τὴν γενικὴν κίνησιν εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς τὰς καπνικάς. Τὸ μεγαλύτερον λοιπὸν ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον συγκεντρώνει ὁ καπνὸς πέραν τῆς γενικωτέρας σημασίας του διὰ τὴν καθόλου οἰκονομίαν τῆς χώρας μας εἶναι ἡ θέσις τῶν καπνοκαλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν τόσην σημαντικὴν μερίδαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Βεβαίως ὁ καπνὸς ὡς γεωργικὸν προϊόν ὑφίσταται τὴν γενικὴν ταλαιπωρίαν, τὴν ὁποίαν δοκιμάζουν γενικῶς ὅλα τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα τοῦ τόπου μας. Εἶναι ἀτύχημα ὅτι ἡ Ἑλλὰς καίτοι χώρα ἀγροτικὴ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ παραγωγικῆς τῆς συγκροτήσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δημογραφικῆς της θέσεως, χώρα ἡ ὁποία στηρίζει καὶ τὴν ἐπιβίωσίν της καὶ τὴν δύναμίν της ἀκόμη καὶ τὴν ἐθνικήν της προσπάθειαν ἐπάνω εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἐν τούτοις στερεῖται μιᾶς συγκεκριμένης σταθερᾶς καὶ προγραμματισμένης ἀγροτικῆς πολιτικῆς. Δὲν θὰ ἀνατρέξω εἰς ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέρη τὰ ὁποῖα συνθέτουν μίαν ἀγροτικὴν πολιτικὴν κάθε εὐνομουμένης καὶ πολιτισμένης Πολιτείας, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ ὑπογραμμίσω ἰδιαιτέρως εἶναι ἡ μεγάλη σημασία τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ τὸ Κράτος ἐπάνω εἰς τὰς τιμὰς τῶν γεωργικῶν προϊόντων, διότι δυστυχῶς μὲ τὴν σύγχρονον ἐξέλιξιν τῆς οἰκονομίας, τῆς ἐθνικῆς μας καὶ τῆς διεθνοῦς οἰκονομίας τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ ἐμπόριον ποὺ ἀσχολεῖται μὲ τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα, ἡ ἑταιρία καὶ ἡ βιομηχανία, τὰ ὁποῖα τὰ ἐπεξεργάζεται καὶ τὰ ἀξιοποιεῖ, ἐὰν δὲν ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος νὰ ρυθμίζῃ τὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ ἀφίεται ὁ κόσμος αὐτὸς ἐλεύθερος εἰς τὸν συναγωνισμόν, ὁ ὁποῖος πολλάκις ὑποχωρεῖ πρὸς τὰ συμφέροντα ποὺ παρουσιάζουν ὠργανωμέναι ἐπιχειρήσεις, ὁ ἀγροτικὸς κόσμος εἶναι καταδικασμένος νὰ συντριβῇ οἰκονομικῶς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὅλα τὰ Κράτη σήμερον εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῆς ἀγροτικῆς των πολιτικῆς ἔχουν τὴν ἐξασφάλισιν κατωτάτου ὁρίου τιμῆς διὰ τὰ γεωργικὰ προϊόντα. Αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἐφαρμόζεται εἰς ὅλον τὸν κόσμον καὶ ἀρχὴ αὐτῆς γίνεται εἰς τὸν τόπον μας. Δυστυχῶς ὅμως ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἰς τὸν τόπον μας δὲν εἶναι ὡλοκληρωμένη καὶ ἕνεκα τούτου ὁ καπνὸς ὑφίσταται μίαν δοκιμασίαν, ἐν σχέσει δὲ μὲ τὰ ἄλλα τὰ ἀγροτικά μας προϊόντα εὑρίσκεται εἰς χειροτέραν μοῖραν. Περιμένομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐξαγγελίαν τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς της καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ εἰδικώτερον τὴν πολιτικὴν τῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐποιήσατο μνείαν τῶν δικαίων τιμῶν τὰς ὁποίας θὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν δὲν τῆς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀντιμετωπίσῃ οὐδὲν προϊὸν ζωτικῆς σημασίας διὰ τὸν τόπον εἰς τὴν πρώτην σειρὰν τῶν ὁποίων ἔρχεται ὁ καπνός, τοῦ ὁποίου δὲν βλέπω ἀκόμη πῶς θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν διάθεσίν του μὲ τὴν ἀρχὴν τῶν τιμῶν, τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Βεβαίως, διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι, κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀντεμετώπισε μερικῶς τὸ ζήτημα τῶν χαρουποπαραγωγῶν καὶ τελευταίως εἰς τὸ ζήτημα τῆς σουλτανίνας ἔλαβεν ἓν ἀρκετὰ ἀποτελεσματικὸν μέτρον καὶ ἐνέκρινε τὴν συγκέντρωσιν τῆς ὑπολοίπου ποσότητος τῆς σουλτανίνας. Εἶναι ἓν μέτρον τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν προστασίαν αὐτὴν καὶ ἀντιμετώπιζε μίαν δυσμενῆ οἰκονομικήν....... Ἐλπίζω, ὅτι μὲ τὴν σειρὰν θὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦ προβλήματος τῶν τιμῶν τοῦ καπνοῦ τὸ ὁποῖον εἶναι ζωτικωτάτης σημασίας καὶ δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν ἀναβολήν. Ἕν σημεῖον τῆς πολιτικῆς τῆς ἀγροτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἐναρμόνισις τῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ εἶναι ἠγγυημέναι καὶ νὰ ἐξασφαλίζουν ἓν κατώτερον ὅριον εἰσοδήματος διὰ τὰς ἀγροτικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ διὰ τὴν γεωργικὴν οἰκογένειαν. Δεύτερον σημεῖον μιᾶς γενικωτέρας ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς ὅλων τῶν κλάδων τῶν γεωργικῶν ἐκμεταλλεύσεων, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐποχὴν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα νομίζω, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ εἶναι σκοπὸς τῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς πρέπει νὰ εἶναι κανονισμένη μὲ τὰς δυνατότητας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις τόσον διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ζητήσεως ποὺ παρουσιάζει ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τοποθετήσεως, τῆς διεισδύσεως εἰς τὰς ξένας ἀγοράς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προωθήσωμεν τὴν παραγωγὴν ὡρισμένων κλάδων τῆς οἰκονομίας καὶ νὰ δημιουργήσωμεν ἀποθέματα χωρὶς νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀπορροφήσωμεν τὰ ἀποθέματα εἴτε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν εἴτε εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔλαβε μέτρα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καπνοπαραγωγῆς, ἐνθαρρύνασα τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον, ἀλλὰ καὶ ἐκείνη καὶ ἡ παροῦσα δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν δυσχερειῶν τῆς διαθέσεως τοῦ προϊόντος. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωμεν ποίαν πολιτικὴν πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι εἶναι ζωτικὴ ἀνάγκη διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, διὰ τὸν καπνοπαραγωγικόν μας κόσμον, νὰ τονίσωμεν καὶ νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν καπνοπαραγωγήν μας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ἀνάγκην. Αἱ εὐθῦναι ὅλων τῶν Κυβερνήσεων ποὺ δὲν ἐφρόντισαν διὰ τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος καὶ τὴν ἐξασφάλισιν ἑνὸς μίνιμουμ τιμῆς εἶναι τεράστιαι. Ἀποτέλεσμα τῆς ἐλλείψεως ἑνὸς προγράμματος ἀγροτικῆς πολιτικῆς εἶναι καὶ ἡ δοκιμασία τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζομεν σήμερον καὶ τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ὁλόκληρος ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία καὶ ἥτις θὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλας τὰς κοινωνικὰς τάξεις, εἰς ὅλα τὰ καπνικὰ κέντρα μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ζωηροτέραν ἐκδήλωσιν τῆς ἀθλιότητος. Καὶ τώρα εἰσερχόμενος εἰς τὸ κύριον θέμα πρέπει νὰ εἴπω ὅπως παρουσιάζεται τὸ πρόβλημα τοῦ καπνοῦ εἶναι γενικὸν καὶ ἑνιαῖον καὶ ἠμποροῦμεν νὰ τὸ κατατάξωμεν εἰς τὰ ἑξῆς μέρη: 1) Τὸ μέρος τῆς προσπαθείας τῆς ἐξαγωγικῆς μας πολιτικῆς. 2) Ἡ σημερινὴ κατάστασις τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου διότι εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν συντελεῖται ἡ ρευστοποίησις τοῦ προϊόντος. Καὶ προεκλογικῶς παρεπονέθημεν ὅτι δὲν ἐγένετο προσπάθεια πρὸς τὴν ἐξαγωγικήν μας κατεύθυνσιν. Φυσικὰ τώρα εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τῆς ἐξαγωγικῆς περιόδου, ἥτις θὰ ἐπαναρχίσῃ κατ’ Ὀκτώβριον. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν ποὺ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ρευστοποίησιν τοῦ προϊόντος ἐπωφελουμένη ἔστω καὶ τῆς μερικῆς αὐτῆς περιόδου.

§113Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ παρατήρησίς σας ὅτι ἔχομεν καιρὸν μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ὁ καιρὸς ἐπείγει καὶ ὁ καπνοπαραγωγὸς μὴ δυνάμενος νὰ διαθέσῃ τὰ παλαιὰ καπνά του ὑποφέρει ὑπὸ τὸ βάρος τῶν φόρων, τῶν τόκων καὶ δὲν ἔχει χρήματα διὰ τὴν καλλιέργειαν.

§114Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὁμιλεῖ διὰ τὰ 12 ἑκατομ. τὰ παλαιά.

§115Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὁμιλῶ διὰ τὰ παλαιὰ καπνά. Βεβαίως ὁ καπνοπαραγωγὸς στενάζει καὶ πρέπει νὰ ἀνακουφισθῇ, πρὸς τοῦτο δὲ δὲν πρέπει νὰ χάσωμεν οὔτε 24 ὥρας. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως ὅτι αἱ προσπάθειαι τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ τύχουν ἐπιτυχίας εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιτύχωμεν ἀπρόσκοπτον ἐξαγωγὴν ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἀλλ’ ὑπογραμμίζω τὴν ἀνάγκην ἀμέσων μέτρων ὑπὲρ τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ πλέον ἐπειγόντων μέτρων ὑπὲρ τῆς καλυτέρας ρευστοποιήσεως τῆς εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν εὑρισκομένης ἐσοδείας. Καὶ διὰ μὲν τὰς ἐξαγωγὰς βέβαια ἐτονίσθη ἡ μεγάλη σημασία τὴν ὁποίαν ἔχει δι’ ἡμᾶς ἡ Γερμανικὴ ἀγορά, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω εἶναι ὅτι τὸ λαθρεμπόριον τῶν σιγαρέττων, ποὺ ἀνέρχεται εἰς 700.000 κιλὰ μηνιαίως εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ αἱ εἰσαγωγαὶ αἱ ὁποῖαι γίνονται τῆς Βιρτζίνια εἰς τὴν Γερμανίαν, αὐτοὶ οἱ δύο παράγοντες συντελοῦν κατὰ τρόπον καταπληκτικὸν διὰ τὴν περαιτέρω τοποθέτησιν τῶν καπνῶν μας εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἔχει δὲ μεγάλην σημασίαν τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ὑπογραμμίσωμεν καὶ ὀφείλομεν νὰ τ’ ἀντιμετωπίσωμεν, ὄχι μόνον μὲ οἰκονομικὰ μέτρα, ἀλλὰ καὶ μὲ πολιτικὰ διαβήματα καὶ προσπαθείας περὶ τῶν ὁποίων ἔγινε τόσος λόγος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ὑπογραμμίσω τὴν ἀνάγκην τῆς ταχυτέρας μας ἐνεργείας πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς Ἀμερικῆς καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς Γερμανίας, οὕτως ὥστε ν’ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα. Διότι διὰ τὴν Ἑλληνικὴν καπνοπαραγωγὴν καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀντιμετώπισις αὐτοῦ τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν Ἀμερικανικῶν καπνῶν ποὺ παρουσιάζεται εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν. Νομίζω ὅτι διὰ τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν, ἡ ὁποία σήμερον ἔχει δυνατότητα καταναλώσεως 50–60.000. 000 κιλῶν καπνοῦ ἐτησίως, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μία συνεννόησις μὲ τὰς Ἀμερικανικὰς Ἀρχὰς κατοχῆς, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, οὕτως ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ Ἑλλὰς τὴν τοποθέτησιν 10.000.000 κιλῶν εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν, μετὰ τῆς ὁποίας οἱ δεσμοὶ τῆς Ἑλληνικῆς καπνοπαραγωγῆς εἶναι τόσον γνωστοὶ καὶ στενοὶ ἀπὸ τὴν προπολεμικὴν περίοδον.

§116Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. 10.000.000 κιλὰ διὰ τώρα, ὄχι διὰ τὸ μέλλον.

§117Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ν’ ἀρχίσωμεν μὲ 10.000.000 κιλὰ καὶ νὰ σταθεροποιηθῶμεν ἔστω εἰς τὰ 10.000.000 κιλά, διότι ἐνῷ πέρυσι δώσαμε 4.500.000 κιλά, ἐφέτος μᾶς λέγει ἡ Γερμανικὴ ἀγορὰ ὅτι δὲν παίρνει τίποτε.

§118Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Εἴχομεν 22.000.000 ἄλλοτε.

§119Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἄς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰ 10.000.000 κιλὰ καὶ βλέπομεν. Μέσα εἰς τὰ 50 καὶ 60.000.000 κιλά, 10.000.000 κιλὰ καπνῶν διὰ τὴν Ἀμερικήν, ἡ ὁποία ἔχει καὶ τὴν εὐθύνην τῆς γενικωτέρας προσπαθείας τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Εὐρώπης καὶ ἡ ὁποία τόσας πολυτίμους ὑπηρεσίας ὁμολογουμένως προσέφερε καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλλάδος, δὲν εἶναι ἕνα ζήτημα μεγάλης νομίζω σημασίας καὶ πρέπει ὁπωσδήποτε ν’ ἀντιμετωπισθῇ, διότι ἐδῶ δὲν συναγωνίζονται πλέον οἱ Ἕλληνες καπνοπαραγωγοὶ τοὺς Ἀμερικανοὺς καπνοπαραγωγούς, διότι εἰς τὴν Ἀμερικὴν τὰ πλεονάσματα τοῦ καπνοῦ συγκεντρώνονται ἀπὸ τοὺς Γεωργικοὺς Συνεταιρισμοὺς καὶ ἐξάγονται εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν μὲ τιμὴν κατωτέραν τοῦ κόστους καὶ τὴν ζημίαν τὴν πληρώνει τὸ Ἀμερικανικὸν Δημόσιον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διείσδυσις τῆς Βιρτζίνια εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγορὰν καὶ τὸ λαθρεμπόριον αὐτῶν τῶν σιγαρέττων ποὺ ἀνέρχονται μηνιαίως εἰς 700.000 κιλὰ καὶ ἑπομένως ἐτησίως εἰς 8.000.000 κιλὰ. Ἀλλὰ χάρις εἰς τὴν παρουσίαν τῶν Ἀμερικανικῶν ἀρχῶν κατοχῆς εἶναι ἕνα πάρα πολὺ εὔθικτον σημεῖον τὸ ὁποῖον συγκινεῖ ἰδιαιτέρως τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῆς οἰκονομικῆς του ἀνορθώσεως χωρὶς νὰ κατορθώσῃ νὰ φθάσῃ ἕνα ἀνεκτὸν ἐπίπεδον ἐξαγωγῶν. Ἡ ἀνάγκη τῆς τονώσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου εἶναι ἀναπόσπαστα συνδεδεμένη μὲ τὴν γενικωτέραν προσπάθειαν τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ καταβληθῇ ὁπωσδήποτε κάθε δυνατὴ προσπάθεια πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν καὶ πρέπει τὸ ταχύτερον καὶ Ἐπιτροπὴ νὰ πάῃ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ εἶναι πρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως μὲ κυβερνητικὸν κῦρος καὶ βέβαια πρέπει νὰ γίνῃ ἐπιλογὴ τῶν καταλλήλων προσώπων εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος τῆς ΕΛΔ νὰ πλαισιωθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ καὶ ἀπὸ ἐκπροσώπους τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ καὶ τοῦ καπνεργατικοῦ κόσμου εἶναι ἀξιόλογος καὶ νομίζω ὅτι βέβαια θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν ἐπιτυχίαν αὐτῆς τῆς ἐξορμήσεως τὴν ὁποίαν καλεῖται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ χάριν τοῦ καπνοῦ. Εἰδικῶς δὲ διὰ τὴν Γερμανίαν εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω ὅτι συμφέρον τῆς Γερμανικῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας εἶναι νὰ δημιουργήσουν τὸν δεσμὸν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἴχομεν καὶ προπολεμικῶς, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι μεγάλη καὶ ἐνδιαφέρουσα ἀγορὰ διὰ τὰ Γερμανικὰ προϊόντα. Ἡ Γερμανία εἶναι βιομηχανικὴ χώρα καὶ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων της. Ἤδη ἔχει χάσει ἓν μέρος τῆς Ἀνατολῆς, τῶν Βαλκανίων καὶ ἑπομένως ἡ συγκράτησις τῆς Γερμανικῆς ἀγορᾶς καὶ διείσδυσις τῆς Γερμανίας διὰ τὰ βιομηχανικὰ αὐτῆς προϊόντα παρουσιάζει ἓν ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον καὶ ἐπίσης διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ τοποθέτησις τῶν προϊόντων εἰς τὴν Γερμανίαν παρουσιάζει ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχωμεν μίαν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία ἀλληλοσυμπληροῦται καὶ εὑρίσκεται εἰς τὰ πλαίσια τῆς πολιτικῆς διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Εὐρώπης ὡς καὶ τῆς ἀμοιβαίας ἐξυπηρετήσεως τῶν δύο χωρῶν. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν κατὰ τὸ παρελθὸν ὁ κόσμος εἶχε τὴν προτίμησιν εἰς τὸ ἀνατολικὸν σιγαρέττον καὶ σήμερον ὑπάρχει ἀκόμη κόσμος, ὁ ὁποῖος τὸ προτιμᾷ. Ἀλλὰ βέβαια ὅταν τὸ Ἀνατολικὸν σιγαρέττον μὲ τὴν ὑφισταμένην φορολογίαν πωλεῖται πρὸς 12 πφένιχ, ἐνῷ τὸ Ἀμερικανικὸν πωλεῖται πρὸς 7–8 πφένιχ, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Γερμανὸς καπνιστὴς τοῦ ἀνατολικοῦ σιγαρέττου νὰ τὸ προτιμήσῃ, διότι εἶναι ἀκριβώτερον. Ἐπὶ πλέον δὲ ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι καὶ ἡ διάρθρωσις τῶν Γερμανικῶν βιομηχανιῶν εἶναι τοιαύτη καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῶν ἐγκαταστάσεων, ὥστε νὰ εἶναι πλέον πρόσφορος ἡ βιομηχανία τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν, παρὰ τῶν Ἀμερικανικῶν. Καὶ εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, πρὸ ἑνὸς ἔτους ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἡ Γερμανικὴ βιομηχανία εἶχε ζωηρὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἀνατολικοῦ σιγαρέττου εἰς τὴν Γερμανίαν. Δύναμαι δὲ νὰ ἀναφέρω ὅτι ἡ μεγαλυτέρα καπνοβιομηχανία τῆς Γερμανίας, ἡ ὁποία καὶ προπολεμικῶς εἶχε μεγάλην κατανάλωσιν, ἀλλὰ καὶ μεταπολεμικῶς ἔχει τὸ 50%, ἡ Remstma ὑπῆρξεν ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπρωτοστάτησεν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἑδραίωσιν τοῦ ἀνατολικοῦ σιγαρέττου εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἐνδιαφέρεται νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα αὐτὸ μὲ μίαν κατεύθυνσιν προτιμήσεως τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα πρέπει καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ ἀναφέρωμεν, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς προσπαθείας, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα καὶ πρόκειται περὶ μιᾶς μεγάλης Γερμανικῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν καπνικὴν οἰκονομίαν. Καὶ ἡ ἐπιχείρησις τοῦ Κυριαζῆ εἰς τὴν Γερμανίαν ἐπίσης εἰργάσθη μὲ μεγάλον ζῆλον διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν καὶ γενικώτερον τοῦ ἀνατολικοῦ σιγαρέττου. Ἑπομένως ὑπάρχει ἔδαφος διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς προσπαθείας ἵνα αὐξηθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν τόσον εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅσον καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἀμερικὴν ἀκόμη—πρᾶγμα (διὰ τὸ τελευταῖον τοῦτο) διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐν λεπτομερείᾳ, διότι τὸ θεωρῶ περιττόν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη διὰ τὸ κόστος τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν ὅτι εἶναι μεγάλο, ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς ὅτι ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν εἶναι πράγματι μεγάλο, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν ἐὰν ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦ κόστους τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν, θὰ διαπιστωθῇ ὅτι μεταπολεμικῶς ἐνῷ τὰ Ἀμερικανικὰ καπνὰ ηὐξήθησαν κατὰ 200% πάρα πάνω ἀπὸ τὴν τιμὴν τὴν προπολεμικὴν εἰς δολλάρια, ἀντιθέτως τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ ηὐξήθησαν μόνον κατὰ 50%. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν πολιτικὴν ὑψώσεως τῶν τιμῶν, ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς τὴν ζήτησιν τῆς καταναλώσεως καὶ ὀφείλομεν νὰ μνημονεύσωμεν τὸ γεγονὸς ὅτι δυστυχῶς καὶ αἱ Ἀμερικανικαὶ ἑταιρίαι, αἱ τραστοποιημέναι ἐπιχειρήσεις, ἐνῷ τὸ 1945, ὅταν, τὸ πρῶτον, ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἠγόρασαν καπνὰ πρὸς 2,6 τὸ δολλάριον, βαθμιαίως, ἀντιστάσεως μὴ οὔσης ἔρριψαν τὴν τιμὴν τῶν ἰδικῶν μας καπνῶν, σήμερον δὲ ἀντιμετωπίζομεν μίαν προσπάθειαν, ἡ ὁποία τείνει ἀκόμη περισσότερον νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν τιμὴν τῶν καπνῶν μας καὶ ἀπὸ τὰ 2 δολλάρια νὰ πᾶμε εἰς τὸ 1,8. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, δὲν ἠμποροῦμεν διαφορετικὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτὴν διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τὴν πτῶσιν τῶν τιμῶν τῶν καπνῶν μας, διότι τοῦτο δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἐσωτερικὴ καὶ στενῶς Ἑλληνική, ἀλλὰ συνδέεται καὶ μὲ τὰς ἄλλας χώρας ποὺ παράγουν καπνόν, ὅπως εἶναι ἡ Τουρκία καὶ ἄλλαι χῶραι τῆς Ἀνατολῆς καὶ δὲν εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμεν ἡμεῖς νὰ τὸ λύσωμεν μέσα εἰς τὰ ὅρια τὰ ἐθνικὰ τὰ ἰδικά μας, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τηρήσωμεν πολιτικὴν διαθέσεως τοῦ προϊόντος μας καὶ κατακτήσεως τῶν ξένων ἀγορῶν. Εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ καταβάλῃ ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν νομίζω ὅλα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα εἶναι πρόσφορα καὶ συντελοῦν εἰς τὴν ρευστοποίησιν τῶν καπνικῶν μας ἀποθεμάτων. Διότι εἰς τὸ παρελθὸν ἡ Κυβέρνησις ἐκακομεταχειρίσθη τὸν καπνὸν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νομισματικῆς πολιτικῆς, διότι πάντοτε ὅταν ἡ ἐπίσημος τιμὴ τοῦ νομίσματος δὲν εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν πραγματικὴν τιμὴν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς, ἡ Κυβέρνησις, διὰ λόγους γενικωτέρας πολιτικῆς, κρατεῖ τὸ νόμισμα τὸ ξένον εἰς χαμηλὴν τιμήν, πλήσσουσα τὰ ἐξαγώγιμα κυρίως προϊόντα ποὺ εἶναι γεωργικὰ προϊόντα. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῆς πριμοδοτήσεως ἀκόμη τῶν καπνῶν μας διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ρευστοποίησιν τῶν ἀποθεμάτων. Πρέπει νὰ φθάσωμεν ἀκόμη νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὸ σύστημα τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν, ἐφ’ ὅσον καὶ τὸ σύστημα τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν εἶναι ἕνα μέσον συντελεστικὸν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἀποθεμάτων μας. Νομίζω ὅτι πρέπει καὶ τὸ μέσον τοῦτο νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ καπνοῦ μας. Βεβαίως εἰς τὸ παρελθὸν ἔγιναν πολλαὶ καταχρήσεις εἰς τὸ σύστημα τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν, ἔγιναν χαριστικαὶ ἐνέργειαι καὶ εἴμεθα πρῶτοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι καταδικάζομεν καὶ στιγματίζομεν τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἔγινε κακὴ μεταχείρισις, ἐπειδὴ ἠσκήθησαν διάφοροι ἐπιρροαὶ ἢ ὑπῆρχε πλάνη εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος, πρέπει νὰ ἐξοστρακίσωμεν τὸ σύστημα τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν, ἀντὶ νὰ πάρωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ νὰ τὸ ἐξυγιάνωμεν; Θὰ πρέπῃ νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐστηρότατον ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ συστήματος τῶν ἀνταλλαγῶν, ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ ἀθέμιτα κέρδη ὑπὲρ τῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀρκεσθοῦν εἰς τὰ λογικὰ ἐκεῖνα κέρδη τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ πραγματοποιῇ κάθε ἐπιχειρηματίας. Ἀποτελεῖ, λοιπόν, δυσμενῆ μεταχείρισιν διὰ τὸν καπνὸν ὅταν ὁ καπνὸς δὲν ἀπολαμβάνῃ αὐτῆς τῆς δυνατότητος τῆς προωθήσεως τῆς ἐξαγωγῆς του καὶ διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν.

§120ΓΡ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Διὰ τίνος μέσου θὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ ἔλεγχος τὸν ὁποῖον λέτε, διότι εἰς τὸ παρελθόν, ἐὰν ἐνθυμῆσθε, εἰς τὸ 1934, σεῖς ὁ ἴδιος ὑπεστηρίζατε εἰς τὸ Καπνικὸν Συνεταιριστικὸν Συνέδριον, ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῇ ὄχι αὐτόνομος ὀργανισμὸς μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἀλλά...

§121Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θὰ φθάσω καὶ ἐκεῖ, κ. συνάδελφε. Εἶναι τοῦτο ἕνα θέμα ὀργανώσεως. Ὁ ἔλεγχος εἶναι εὐκολώτερος καὶ δὲν εἶναι δύσκολον νὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος νὰ περιορισθοῦν τὰ πολλὰ κέρδη διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἴμεθα ὑπέρμαχοι τοῦ συστήματος τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς διατηρήσεως ἐκείνου τοῦ καθεστῶτος τῆς ἀσυδοσίας τοῦ παρελθόντος καὶ τῆς πραγματοποιήσεως ἀθεμίτων κερδῶν, ἀλλὰ συστήματος ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν, αὐστηρότατα ἐλεγχομένου καὶ κατευθυνομένου ἀπὸ τὰ ἁρμόδια κρατικὰ ὄργανα. Τοῦτο εἶναι ἕνα σύστημα ἐκ τῶν μᾶλλον ἀναγκαίων διὰ τὴν ἀπορρόφησιν τοῦ προϊόντος μας. Διότι ποῦ εὑρισκόμεθα αὐτὴν τὴν στιγμήν; Ἔχομεν 30 ἑκατομμύρια κιλὰ ἀποθέματα καὶ κατωρθώσαμεν νὰ ἐξαγάγωμεν 20 ἑκατομμύρια κιλά, ἔχομεν, δηλαδή, 10 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὰς ἀποθήκας. Καὶ εἶναι ἕνας ἐθνικὸς πλοῦτος, ὁ ὁποῖος καταστρέφεται. Εἶναι καπνὰ ὄχι μόνον ἐσοδείας τοῦ 1948, ἀλλὰ καὶ τοῦ 1947 καὶ τοῦ 1946, καπνά, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ποιοτικὴν ἀλλοίωσιν, ἐπιβαρύνονται μὲ τόκους κ.λ.π. Ἐὰν τὰ 10 ἑκατ. ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ διαθέσωμεν μὲ 15 ἑκατ. δολλάρια, αὔριον δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τὰ διαθέσωμεν οὔτε μὲ 5 ἑκατ. Δημιουργοῦμεν, λοιπόν, εὐθύνας, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν εἰς τὸ παρελθὸν τὴν ἐμπορικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους. Διότι τὸ γεγονὸς ὅτι ἔμειναν τοιαύτης ἐκτάσεως καπνικὰ ἀποθέματα δὲν εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ ἀντιπαρέλθωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι κατάστασις χρεωκοπίας ἀπὸ ἀπόψεως προσπαθείας τονώσεως τῆς ἐξαγωγικῆς μας πολιτικῆς. Ἐλέχθη ἐπίσης ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀθηνῶν καὶ τέως Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Μαῦρον, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει δυστυχῶς αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐλέχθη ὅτι ἕνα μεγάλο κακόν, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὸ σύστημα τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν, δὲν εἶναι τὰ ἀθέμιτα κέρδη. Δὲν ἐδέχθη τότε εἰδικῶς ἀπὸ ἐμὲ οἱανδήποτε διακοπήν, ἐνῷ διακοπὰς ἐδέχθη ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους —δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον—ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ὅτι, κατὰ τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, δὲν τοῦ κάμνουν ἐντύπωσιν τὰ μεγάλα κέρδη, τὰ ὁποῖα ἐπραγματοποίησαν οἱ χειρισθέντες τὰς ἰδιωτικὰς ἀνταλλαγάς, οὔτε κἂν τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως νὰ ἔλαβον χώραν. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἀνταλλαγῶν τὸ Κράτος ἀποξενοῦται ἀπὸ τὴν δυνατότητα τοῦ ἐλέγχου τοῦ συναλλάγματος καὶ δὲν εἶναι πλέον τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ διαθέτῃ καὶ θὰ κατευθύνῃ τὸ ἀπόθεμα τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐν τῇ Χώρᾳ, καίτοι τὸ συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἀπὸ τὰς ἰδιωτικὰς ἀνταλλαγάς, εἶναι ἐλάχιστον μέρος τοῦ ὅλου συναλλάγματος ποὺ χειρίζεται ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος.

§122Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Παρερμηνεύετε ἀπολύτως τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας. Δὲν εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος ὅτι δὲν τοῦ κάμνει ἐντύπωσιν τὸ γεγονός, ὅτι πραγματοποιοῦνται ἀθέμιτα κέρδη ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν. Εἶπεν ὅτι, γενικώτερα, ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐλέγχου τοῦ συναλλαγματικοῦ ζητήματος τῆς Τραπέζης εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κυρίως ὤθησε τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν. Δηλαδὴ τὸ νόημα τῆς ὁμιλίας του ἦτο, ὅτι θὰ ἐδέχετο ἐνδεχομένως τὴν καθιέρωσιν τοῦ συστήματος τῶν ἀνταλλαγῶν, θὰ συνεφώνει εἰς τὰ τεράστια κέρδη ἐφόσον καὶ διὰ τῶν κερδῶν θὰ ἐξησφαλίζετο ἡ διοχέτευσις τοῦ προϊόντος, τοῦ πολυτίμου προϊόντος τοῦ καπνοῦ. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἤθελα νὰ κάμω, ὅτι παρερμηνεύετε ἀπολύτως τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Μαῦρον.

§123Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐλέχθησαν. Ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ πρᾶγμα. Εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος ὅτι διαφεύγει ἀπὸ τὸ Κράτος ὁ ἔλεγχος τοῦ συναλλάγματος. Καὶ τοῦ ἀπαντῶ, ὅτι καὶ εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς διαθέσεως τοῦ συναλλάγματος ἐμφιλοχωροῦσι χαριστικαὶ πράξεις ἤ, διὰ νὰ μὴ εἴπωμεν χαριστικαὶ πράξεις, πλάναι εἴτε Ὑπουργῶν, εἴτε Ὑπηρεσιῶν. Διότι τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διεχειρίζετο τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθν. Οἰκονομίας ὁ κ. Μαῦρος διετέθησαν βέβαια καὶ τόσα ἄλλα ποσὰ συναλλαγματικά, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἀπὸ τὸ κλῆριγκ τὸ Ἑλληνοϊταλικὸν διετέθη ἕνα κονδύλιον 1.200.000 δολλαρίων, ποὺ ἐδόθη εἰς ἰδιώτας διὰ νὰ εἰσαγάγουν ὑφάσματα ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν. Καὶ τὸ συνάλλαγμα αὐτό, τὴν δυναμικότητα αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἰδιῶται ἐπιχειρηματίαι μὲ 10.000 δραχμὰς τὸ δολλάριον, τὴν ἑπομένην τὴν ἐπώλησαν πρὸς 20.000 δραχ. τὸ δολλάριον! Καὶ βλέπετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατὰ ποῖον τρόπον καρποῦται τὸ εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον τεράστια καὶ ἀθέμιτα κέρδη. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ δικαίωμα εἰσαγωγῆς ἐξ Ἰταλίας μὲ 10.000 δρχ. τὸ δολλάριον καὶ τὴν ἰδίαν στιγμὴν νὰ ἐκποιήσῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα μὲ 20.000. Καί, ἐπὶ τέλους, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συντελεῖ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν καὶ ἂν πραγματοποιήσῃ ἓν κέρδος, ἔστω καὶ αὐτὸ ποὺ εἶναι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀθέμιτον καὶ ἀπαράδεκτον, θὰ εἴπωμεν ὅτι αὐτὸς συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος καὶ ἐκαρπώθη αὐτὸ τὸ κέρδος, ἐπώλησε τὴν πρὸς 10.000 δραχμὰς τὸ δολλάριον δυναμικότητά του πρὸς 20.000, συνετέλεσεν ὅμως εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος. Ἀλλ’ ὁ ἐξαγωγεύς τοῦ προϊόντος, ὁ ὁποῖος παίρνει αὐτὸ τὸ κρατικὸν συνάλλαγμα —διότι καπνὸν δίδομεν εἰς τὴν Ἰταλίαν ἡμεῖς καὶ ἔναντι αὐτοῦ εἰσρέει αὐτὸ τὸ συνάλλαγμα—τὸ νὰ διατίθεται εἰς ἰδιώτας συνάλλαγμα πρὸς 10.000 δρχ. καὶ νὰ τὸ πωλῇ ὁ ἰδιώτης πρὸς 20.000, πῶς ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ τὸ ἀποκαλέσῃ; Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἔκαμα καὶ διάβημα εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας καὶ ἐζήτησα τοὐλάχιστον ἕνα ποσὸν 50– 100.000 δολλαρίων διὰ τὰς καπνοπαραγωγικὰς ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ παρελθὸν ἔκαμνον ἐξαγωγὴν καπνῶν εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ μέρος αὐτοῦ τὸ ἔλαβον εἰς ὑφάσματα! Ἐάν, λοιπόν, ἀπεβλέπαμεν εἰς τὴν περίφημον αὐτὴν πολιτικὴν τῆς συμπιέσεως τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐπικαλούμεθα, ἀλλὰ κακῶς ἐφαρμόζομεν, ἡ χρησιμοποίησις τῶν Συν)κῶν Ὀργανώσεων ἐν προκειμένῳ, ποὺ ἔχουν μακροτάτην πεῖραν διαθέσεως παρομοίων ἐμπορευμάτων, ποὺ καὶ εἰς τὸ πρόσφατον παρελθὸν εἰσήγαγον ἐξ Ἰταλίας ὑφάσματα μὲ ἀνταλλαγὴν καπνοῦ, ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ νὰ προτιμηθοῦν, ὥστε νὰ πάρουν τοὐλάχιστον 50.000 δολλάρια. Καὶ ὅμως δὲν ἐπῆραν τίποτε, ἐνῷ τὴν δυναμικότητα αὐτὴν τὴν ἔλαβον οἱ ἰδιῶται ἐπιχειρηματίαι τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, κ. Βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ κάθε δυνατὴ προσπάθεια διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τονώσωμεν τὸν τομέα τῶν ἐξαγωγῶν.

§124Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργίας). Ἐδώσατε ἀπαντήσεις εἰς δύο ἀντιρρήσεις διὰ τὸ σύστημα τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν. Ὑπάρχει καὶ μία τρίτη, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, ὅπως βλέπω εἰς τὰ Πρακτικά: ὅτι αἱ ἰδιωτικαὶ ἀνταλλαγαὶ ἢ μᾶλλον, οἱ ἐξαγωγεῖς αὐτῶν τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν πωλοῦν τὸν καπνὸν εὐθηνότερον καὶ κερδίζουν αὐτὴν τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τοῦ εἰσαγομένου ἀπὸ αὐτοὺς ἐμπορεύματος.

§125Π. ΚΑΛΠΑΚΤΣΟΓΛΟΥ. Ἡ καταγγελία, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ μέρους τοῦ συναδέλφου, εἶναι ἄνευ προηγουμένου καὶ φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ὁ κ. Μαῦρος πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Διότι, οὔτε λίγο οὔτε πολύ, πρόκειται περὶ μιᾶς διαφορᾶς ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων. Διότι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι αὐτοὶ ἐλάμβανον τὸ συνάλλαγμα πρὸς 10.000 δραχμὰς καὶ τὸ ἐπώλουν πρὸς 20. Ἐγὼ λυποῦμαι διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἶμαι δυσάρεστος πρὸς τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἀναφέρω διότι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς πραγματικότητος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον νὰ λυθῇ. Τὸ ἔζησα τὸ θέμα. Ἐζητήσαμεν διὰ λογαριασμὸν τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων δυναμικότητα καὶ δὲν ἐλάβαμε καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ παίρνωμεν ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας δυναμικότητα μὲ 20.000 δραχ. τὸ δολλάριον, ἐνῷ αὐτοὶ τὴν λαμβάνουν μὲ 10.000. Εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὅταν λαμβάνωμεν τὰς ἀνταλλαγὰς πηγαίνομεν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ ἀντὶ νὰ πωλήσωμεν τὰ καπνά μας μὲ 1 δολ. τὰ πωλῶμεν μὲ 2,50. Ἐὰν ἀξίζῃ ὁ καπνὸς 2 δολ. νὰ τὸν πωλήσῃ κανεὶς μὲ 1,80 τὸ καταλαβαίνω, ἀλλὰ νὰ τὸν πωλήσῃ μὲ 1,40 ἢ 1,50 εἶναι ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἐντύπωσιν, ἀλλὰ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα.

§126Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Μαύρου ἦτο σχῆμα λόγου.

§127Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐλέχθη ὅτι κατηργήθησαν αἱ ἰδιωτικαὶ ἀνταλλαγαί, ἀλλ’ ὅμως ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι λειτουργοῦν ἀλλὰ διὰ τὰ παθητικὰ προϊόντα, ὁ καπνὸς δὲν εἶναι παθητικόν, εἶναι ἐνεργητικὸν καὶ πρέπει νὰ ἐξάγεται ἔναντι δολλαρίων. Ἐδῶ ὁ κόσμος ἀποθνήσκει τῆς πείνας, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πωλήσωμεν τὰ καπνά μας καὶ ἡ πολιτικὴ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι πολιτικὴ σκληροῦ χρήματος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ παραγωγὸς διαθέτει τὸ προϊόν του μὲ ἕνα μικρὸν ποσόν. Εἶναι δυνατὸν μὲ αὐτὰς τὰς τιμὰς καὶ μὲ αὐτὸ τὸ ἡμερομίσθιον τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει ὁ καπνοπαραγωγός, νὰ λέγεται ὅτι ὑπάρχουν ἄλλα προϊόντα εἰς τὸν τόπον μας περισσότερον παθητικὰ ἀπὸ τὸν καπνόν; Εἶναι ἕνα πρᾶγμα τελείως ἀκατανόητον καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ οἱαδήποτε συζήτησις ἐντὸς τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος, διότι τὰ θέματα αὐτὰ εἶναι ὥριμα καὶ ἠμποροῦν νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις ἀμέσως φθάνει νὰ ὑπάρχῃ κατανόησις. Εἰς τὰς συναντήσεις τὰς ὁποίας εἴχομεν μὲ τοὺς ἑκάστοτε ἁρμοδίους, εἴχομεν πλήρη κατανόησιν καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἴμεθα ἀπὸ τὰ ἀγροτικὰ διαμερίσματα ἐρχόμεθα εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ παθαίνομεν μίαν ἀφομοίωσιν. Ὅταν ὑπάγῃ κανεὶς ἐπὶ τόπου καὶ ἴδῃ τὴν ἀθλιότητα αὐτοῦ τοῦ κόσμου, θὰ ἴδῃ ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ δείξῃ ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον του διὰ τὸ προϊόν αὐτό. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχωμεν ἐν ἰσχύϊ ἓν σύστημα ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν καὶ ὁ καπνὸς νὰ μὴ ἐξάγεται. Αὐτὰ εἰς γενικὰς γραμμάς. Ἤθελα νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ διὰ τὸ θέμα τῶν ἐξαγωγῶν, νὰ ὑπογραμμίσω δὲ ἰδιαιτέρως τὴν ἀνάγκην τῆς συναντιλήψεως τῆς Μεγάλης μας Συμμάχου Δυνάμεως, τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, διότι ἐκτὸς τῆς παγκοσμίου εὐθύνης τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ μεγάλη αὐτὴ ὑπερατλαντικὴ χώρα καὶ εἰς τὸν τόπον μας εἰδικώτερον ἔχει σημαντικωτάτην εὐθύνην, διότι ἡ πολιτική της εἶναι αὐτὴ ἡ ὁποία ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν ἐνταῦθα εὑρισκομένην Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνεύθυνος ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ ἐνταῦθα εὑρισκομένη Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἐκτιμῶσα τὴν πραγματικὴν κατάστασιν ὡς διαμορφοῦται εἰς τὰ καπνοπαραγωγικά μας διαμερίσματα, καὶ τὸν ὀξὺ συναγωνισμὸν τὸν ὁποῖον οἱ παραγωγοί μας ἀντιμετωπίζουν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ τὴν μεγάλην οἰκονομικὴν βαρύτητα τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ προϊὸν τοῦτο διὰ τὴ ἐθνικήν μας οἰκονομίαν, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ συμβουλεύῃ καὶ κατευθύνῃ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, θὰ ἐννοήσῃ τὸ συμφέρον τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ τόπου. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι πέραν τῶν ἐξαγωγῶν εἶναι καὶ τὸ θέμα τῆς ρευστοποιήσεως τῆς παραγωγῆς. Δὲν εἶναι δὲ συμπτωματικὸν τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται μὲ τὸ καπνικὸν ζήτημα, διότι αὐτὴν τὴν ἐποχὴν γίνεται ἡ διάθεσις τοῦ καπνοῦ ὅπως θὰ ἔλθῃ ὁ Ἰούλιος καὶ θὰ ὁμιλοῦμεν διὰ τὸ σιτάρι.

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι σπουδαιότατον καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἡ ἐμπεριστατωμένη ἀγόρευσις τοῦ κ. συναδέλφου νὰ γίνεται ἐνώπιον εἴκοσι πέντε συναδέλφων.

§129Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Νὰ συνεχίσῃ αὔριον ὁ κ. συνάδελφος.

§130Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐὰν θέλετε διακόπτομεν καὶ συνεχίζω αὔριον.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6ην μ. μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ καὶ ἀκολούθως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.45′ μ. μ.)