1950.05.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

Τρίτη 23 Μαΐου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ συνάδελφος κ. Η. Τσιριμῶκος αἰτεῖται ἄδειαν, προκειμένου νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, διὰ νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν Διεθνῆ Συνδικαλιστικὴν Διάσκεψιν τῆς Χάγης.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Νὰ δοθῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν αἰτουμένην ἄδειαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της α) ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων καὶ Παρέδρων τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας» καὶ β) ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν ἀναγομένων εἰς τὴν περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νομοθεσίαν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1949 –50 οἰκονομικὰ ἔτη πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου, οἰκονομικοῦ ἔτους 1949–1950». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Τεχνιτῶν Ὁπλιτῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς».

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§5Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀπό τινων ἡμερῶν ἕνα ἐξαιρετικὸν γεγονὸς συγκινεῖ τὴν ἑλληνικὴν ψυχήν. Ἀπὸ τετραημέρου εὑρίσκεται ἐν Ἀθήναις ἐθνικὴ πρεσβεία τῆς Ἑλληνικῆς Κύπρου (χειροκροτήματα) διὰ νὰ μεταβιβάσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὰ δημοκρατικὰ Κράτη τὸν διακαῆ πόθον καὶ τὸν πόνον τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Μεγαλονήσου, διὰ τὴν ἕνωσιν μετὰ τῆς μητρὸς Πατρίδος. Θὰ παρεκάλουν διὰ μέσου ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐὰν ἀνέλαβεν ἤδη νὰ προβῇ εἰς τὰ ἐνδεδειγμένα διαβήματα διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ πόθου τοῦ λαοῦ τῆς Μεγαλονήσου. Ὁ Κυπριακὸς λαὸς ἀπὸ ἑκατοντάδων ἐτῶν στενάζει ὑπὸ τὴν ξένην κυριαρχίαν. Νομίζω ὅτι ἐπέστη ἡ στιγμὴ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ πόθου τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Κύπρου, σύμφωνα, ἄλλως τε, μὲ τὰς δηλώσεις τῶν δημοκρατικῶν Ἐθνῶν, ὅτι δὲν δύναται νὰ παρορᾶται ἡ ἐπιθυμία τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν. Δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι πάντοτε ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τῆς Κύπρου, μετέσχεν εἰς τοὺς ἐθνικούς μας ἀγῶνας καὶ τοὺς ὑπὲρ τῆς Ἐλευθερίας τῶν Λαῶν. Θὰ ἤμην ἐξαιρετικὰ εὐγνώμων ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν περὶ τῶν ἐνεργειῶν καὶ διαβημάτων της διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν πόθων τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§7Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐθνικὴ ἔμπνευσις τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βασιλειάδης εἶναι ἀξία συγχαρητηρίων. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν δικαιοῦται νὰ μείνῃ ἀπαθὴς ἀπέναντι τοῦ ὑπερόχου φαινομένου τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη εἰς τὴν Κύπρον. Ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις, ἀντίληψις βαρύτατα πεπλανημένη, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς Κύπρου εἶναι ὑπόθεσις ἀφορῶσα τὰ ἐσωτερικὰ τῆς μεγάλης ἡμῶν φίλης, τῆς Ἀγγλίας. Ἡ ἐκδοχὴ αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ. Τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, κ. συνάδελφοι, ὑπῆρξε πάντοτε, εἶναι καὶ θὰ εἶναι ἑνιαῖον. (Χειροκροτήματα). Ὁλόκληρος ἡ ἱστορία τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν οὐδέποτε ἐξελήφθη, ὑπὸ καμμιᾶς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἱστορία ἁπλῶς καὶ μόνον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐξελήφθη πάντοτε ὡς ἱστορία τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου, τοῦ Ἔθνους τὸ ὁποῖον, ὅπως ἐτόνισα προχθές, ὁπότε ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ὑποδεχθῶ τὴν Κυπριακὴν πρεσβείαν ἐν Πειραιεῖ, ὑπερβαίνει τὰ ὅρια, τὰ πολιτικῶς τεχνητά, τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Δὲν θὰ ὑπήρχομεν, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, ὡς ἀνεξάρτητον Κράτος κατὰ τὸ 1950 ἐὰν αἱ Κυβερνήσεις τοῦ 19ου αἰῶνος, ἐὰν αἱ Κυβερνήσεις τῶν 50 τελευταίων ἐτῶν καὶ ἰδίᾳ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου δὲν εἶχον δώσει πάντοτε τὸν τόνον αὐτόν, τὸν τόνον ὅτι τὸ Ἔθνος εἶναι τὸ πρωταρχικὸν γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τὰς συνειδήσεις μας καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἔρχεται τὸ Κράτος. Ἄλλωστε, καὶ αἱ Ἀγγλικαὶ Κυβερνήσεις, εἰς στιγμὰς κρισίμους διεθνῶς, ἐθεώρησαν καθῆκον των, ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον νὰ διαπραγματευθοῦν μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἰδίᾳ μετὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον τὸ πρόβλημα τῆς Κύπρου. Καὶ μόνον διὰ τῆς ἐνεργείας των ἐκείνης αἱ Βρεταννικαὶ Κυβερνήσεις ἀνεγνώρισαν ὅτι τὸ θέμα τῆς Κύπρου δὲν εἶναι θέμα ἀναφερόμενον εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν διαδρομὴν τοῦ δευτέρου, ἀνεγνωρίσθη ἡ βασικὴ ἀρχή, τότε μὲν εἰς τὴν συνδιάσκεψιν τῆς εἰρήνης κατὰ τὸ 1919, κατὰ τὴν διαδρομὴν δὲ τοῦ προσφάτου πολέμου κατὰ τὴν συνάντησιν τῶν δύο μεγαλυτέρων ἀνδρῶν τοῦ αἰῶνος, τοῦ ἀειμνήστου Ροῦζβελτ καὶ τοῦ κ. Οὐΐνστων Τσῶρτσιλ, ἀνεγνωρίσθη ἡ βασικὴ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν. Ἐπικαλούμεθα ὡς Ἕλληνες τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν πάντοτε διὰ τοῦ αἵματος τὸ ὁποῖον ἐχύσαμεν ὑπεστηρίξαμεν, ἐκυρώσαμεν καὶ καθιερώσαμεν, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν καὶ οἱ μεγάλοι ἡμῶν φίλοι οἱ Βρεταννοὶ κατὰ τὸν εἰκοστὸν αἰῶνα ἐθεώρησαν ὡς μίαν ἐκ τῶν βασικῶν προϋποθέσεων τοῦ ἠθικοῦ καὶ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1942, ἀσκῶν τότε τὰ καθήκοντα τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς ἐν ἐξωτερικῷ εὑρισκομένης Κυβερνήσεως, ἐθεώρησα στοιχειῶδες ἐθνικὸν καθῆκον, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ προβλήματος τῆς Βορ. Ἠπείρου, νὰ ἀποστείλω, ὅπως μοὶ εἶχε δώση προσωπικῶς τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἄδειαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μ. Βρεταννίας κ. Ἤντεν, νὰ ἀποστείλω ἀπ’ εὐθείας καὶ οὐχὶ διὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐν Λονδίνῳ, τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου ἔθεσα καὶ τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου. Καὶ ἐξώρκιζον τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μ. Βρεταννίας, κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1942, ὅπως προβῇ ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις εἰς ἐκδήλωσιν γενναιόφρονα, ἡ ὁποία μάλιστα κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην θὰ εἶχεν οὐσιώδη καὶ μεγίστην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν πνευμάτων ἐν Ἑλλάδι. Καὶ προσέθετα εἰς τὸ τηλεγράφημά μου ἐκεῖνο πρὸς τὸν κ. Ἤντεν, ὅτι ἐὰν αἱ μεγάλαι σύμμαχοι Δυνάμεις, δὲν τονώσουν τοὺς ὑπὸ κατοχὴν εὑρισκομένους λαούς, διὰ τῆς ἐκδηλώσεως γενναιοφρόνων χειρονομιῶν ὡς πρὸς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα τῆς ζωῆς των, τὰ ὁποῖα εἶναι ἱερά, ὅπως εἶναι ἱερὸν τὸ σημεῖον τῆς ζωῆς μας τὸ ἀφορῶν τὴν Κύπρον, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, ὑπὸ τὴν νύκτα τῆς κατοχῆς, αἱ συνειδήσεις νὰ διαστραφοῦν καὶ νὰ κατευθυνθοῦν ἀλλαχοῦ, ὅπως πράγματι, ἐν πολλοῖς, ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῆς βίας τοῦ κομμουνισμοῦ, κατηυθύνθησαν. Καὶ διετύπωνα τὴν πρόβλεψιν αὐτὴν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1942 κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος, δυστυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀπεδείχθη πράγματι ἀκριβής. Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τὸ μεταπελευθερωτικὸν ἦσαν συγκεχωρημέναι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, διότι εὑρεθεῖσαι ἐνώπιον προβλημάτων τὰ ὁποῖα ἀφεώρουν αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τῆς Ἑλλάδος, ἠναγκάσθησαν ἐν πολλοῖς νὰ ἀποσιωπήσουν ἢ καὶ πλήρως νὰ ἀποσιωπήσουν, παρὰ τὴν ἐντολὴν ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1947, νὰ ἀποσιωπήσουν τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου. Ἡ Ἑλλὰς ἐπάλαιε διὰ τὴν ἐπιβίωσίν της καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ δὲν ἦτο εὔκολον ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν αἰτημάτων ὁσονδήποτε ἱερῶν, τὰ ὁποῖα ἴσως νὰ εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα, δὲν τὸ πιστεύω ὅτι θὰ εἶχον, διότι θὰ ὑπετίμων τὴν γενναιοφροσύνην τῶν Βρεταννῶν, ἀλλ’ ἴσως τινὲς ἐκ τῶν κυβερνώντων νὰ ἐνόμιζον ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχουν συνεπείας δυσμενεῖς διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐν ὥρᾳ κρισίμου ἀγῶνος. Ἤδη ὅμως ὁ κρίσιμος ἀγών, ὑπὸ τὴν συγκεκριμένην δηλαδὴ φάσιν του, τὴν φάσιν τοῦ ἀντισυμμοριτικοῦ ἀγῶνος, ἔληξε, τονίζω τοῦ ἀντισυμμοριτικοῦ ἀγῶνος, διότι ὁ κίνδυνος βεβαίως δὲν παρῆλθε, καὶ οὕτω ἡ Ἑλλὰς ἔχει σήμερον καθῆκον, καθῆκον ἔναντι τῆς ἱστορίας, καθῆκον ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, καθῆκον εἰδικώτερον τῆς Κύπρου, ὅπως θέσῃ τὸ ζήτημα τῆς Ἑνώσεως τῆς Μεγαλονήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἐκτὸς τούτου σήμερον πλέον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὑρίσκεται καὶ ἐνώπιον μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία ἔχει παμμεγίστην ἠθικὴν σημασίαν καὶ νομικὴν σημασίαν, εὑρίσκεται ἐνώπιον τοῦ ἀποτελέσματος ἑνὸς δημοψηφίσματος τὸ ὁποῖον διεξήχθη ὑπὸ τὴν αἰγίδα—καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀκριβῶς τὸ μεγαλεῖον τῆς Δημοκρατικῆς Ἀγγλίας —ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Τὸ Δημοψήφισμα αὐτὸ ἀποδεικνύει πλέον ὄχι μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ οἱ «Τάϊμς τοῦ Λονδίνου» τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1943 ἐτόνιζον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπισκέψεως τοῦ κ. Τσῶρτσιλ εἰς τὴν Κύπρον, ἀποδεικνύει δηλαδὴ ὄχι μόνον ὅτι ἡ πλειονότης τῶν διαβιούντων ἐν Κύπρῳ εἶναι Ἑλληνικῆς ἐθνικότητος, γλώσσης καὶ θρησκείας, ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ ἀποδεικνύει ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι Ἑλληνικῆς καταγωγῆς καὶ ἐθνικότητος ἐπιθυμοῦν —καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα πρόσφατον πολιτικὸν γεγονὸς—ἐπιθυμοῦν τὴν ἕνωσιν, ἀπαιτοῦν τὴν ἕνωσίν των μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Κατόπιν αὐτῶν τῶν δεδομένων ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προχωρήσῃ. Ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν κατεψήφισα, ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν κατεπολέμησα καὶ καταπολεμῶ, θὰ φανῇ ἀξία τῆς Πατρίδος — καὶ θὰ εἶμαι ἐγὼ ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος θὰ διακηρύξω τοῦτο —ἂν ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἂν δώσῃ τὴν λύσιν. Διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ πρωτοβουλία τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ὁ προάγγελος, θὰ εἶναι τὸ προμήνυμα, θὰ εἶναι ὁ ἀσφαλὴς πρόλογος τῆς ὁριστικῆς λύσεως τοῦ προβλήματος. Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν προβῇ εἰς τὴν λῆψιν μιᾶς τοιαύτης φύσεως πρωτοβουλίας, ἐκτὸς τοῦ ὅτι κινδυνεύει τὸ ἠθικὸν μέγα πρόβλημα τῶν Κυπρίων ἀδελφῶν μας νὰ εἰσέλθῃ εἰς περίοδον νέου μαρασμοῦ, ἐκτὸς τούτου προβάλλουν καὶ ἄλλοι κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους γνωρίζει ἄριστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν εἰδικωτέρων αὐτῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους γνωρίζουν ἐκτὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι βέβαιος περὶ αὐτοῦ, καὶ ἅπαντα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἐκτὸς δηλαδή, τοῦ ὅτι ἡ παράλειψις τοῦ καθήκοντός μας τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκθέσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς κινδύνους βαρυτάτους, μεταβαλλομένου τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος εἰς ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, ἐκτὸς τούτου νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε καὶ ἀξιότιμε κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐὰν παραλείψητε τὸ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ καθῆκον σας, εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν τούτων τῶν ὑπερόχων εἰς γενναιοφροσύνην καὶ ὑπερόχων εἰς δημοκρατικὴν συνείδησιν Ἄγγλων πολιτῶν θὰ πέσῃ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλων τῶν σημείων τῆς αἰθούσης).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἀριστερῶν Δημοκρατικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§9Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον πάλλεται ἀπὸ συγκίνησιν, διότι εἰς τὸ ἔδαφος τῆς Μητροπόλεως εὑρίσκεται ἡ Κυπριακὴ Πρεσβεία μὲ τὴν ρητὴν ἐντολήν, ὅπως ἀξιώσῃ καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους ὅπως καταβάλουν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ δικαιωθῇ ὁ προαιώνιος πόθος τῆς ἐκλεκτῆς αὐτῆς μοναδικῆς μας Κύπρου. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μακρυγορήσω ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον εἶναι λελυμένον εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Εἶναι γνωστὸν τὸ ζήτημα αὐτό, ὥστε δὲν νομίζω ὅτι θὰ χρειασθῇ νὰ καταβληθῇ ἐξαιρετικὴ προσπάθεια, μολονότι εἰς τοῦτο ἴσως θὰ σημειωθοῦν μερικαὶ δυσκολίαι ἀκόμη ὀφειλόμεναι εἰς τὴν ἔντασιν τῶν διπλωματικῶν σχέσεων, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται εἰς τὸ διεθνὲς πεδίον. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ μεγάλη φίλη τῆς Ἑλλάδος, ἡ Μ. Βρεταννία, ἡ ὁποία καὶ ἄλλοτε εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν κατὰ τὸ 1920 εἶχεν ὑποσχεθῆ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος Ε. Βενιζέλον, τὴν ἀπόδοσιν τῆς Κύπρου εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ἐπέστη πλέον ἡ στιγμή, ὅπως ἐκπληρώσῃ σήμερον τὴν ὑπόσχεσίν της ἐκείνην. Νομίζω ἐπὶ πλέον ὅτι θὰ πρέπῃ καὶ αἱ Η. Π. τῆς Ἀμερικῆς νὰ συντελέσουν πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω ἐπάναγκες νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ πρέπῃ τόσον ἡ Κυπριακὴ Πρεσβεία, ὅσον καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι γενικώτερον θέμα, θὰ ἔλεγε κανεὶς παγκοσμίου ἐνδιαφέροντος καὶ ὅτι συνεπῶς θὰ ἔπρεπε νὰ συντελέσουν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος ὅλαι αἱ μεγάλαι δυνάμεις ἀνεξαιρέτως, ἐφ’ ὅσον μάλιστα τὸ ζήτημα θὰ ἐτίθετο ὑπὸ συζήτησιν εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ ἐφ’ ὅσον εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ὑπάρχουν ὅλαι ἀνεξαιρέτως αἱ δυνάμεις αἱ ἐνδιαφερόμεναι διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Θὰ πρέπῃ νὰ ἀποταθῶμεν πρὸς ὅλας αὐτὰς τὰς δυνάμεις διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν λύσιν ἑνὸς ζητήματος τὸ ὁποῖον συγκινεῖ βαθύτατα πᾶσαν Ἑλληνικὴν καρδίαν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἀποδώσουν τὴν Μεγαλόνησον εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Εἶπον προηγουμένως ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι πλέον ἢ ὥριμον τόσον διὰ τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν συνείδησιν, ὅσον καὶ διὰ τὴν διεθνῆ, διότι δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος θὰ ἠμπορῇ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τοῦ ἀντιθέτου, ὅταν εὑρισκώμεθα πρὸ ἑνὸς σαφοῦς γεγονότος τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν καὶ ὅταν εὑρισκώμεθα πρὸ ἐπισήμων κειμένων καὶ ἀκόμη ὅταν εὑρισκώμεθα πρὸ ἑνὸς Ο.Η.Ε. τοῦ ὁποίου σκοπὸς εἶναι ἡ παγίωσις τῆς εἰρήνης διὰ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της καὶ ὅτι θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν στιγμήν, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα καὶ ἡ ὁποία εἶναι στιγμὴ κρίσιμος, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ ἱερά. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι συντομώτατα θὰ ἴδωμεν συμπαρακαθημένους εἰς τὸ Κοινοβούλιον αὐτὸ καὶ τοὺς ἀδελφούς μας Κυπρίους, ὅπως πρὸ ὀλίγου ἴδωμεν συμπαρακαθημένους τοὺς ἀδελφούς μας Δωδεκανησίους. Μὲ τὴν ἐλπίδα αὐτὴν χαιρετίζω καὶ πάλιν ἐξ ὀνόματος τῆς Ἑνώσεως τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν καὶ τῶν Ἀριστερῶν Φιλελευθέρων τὴν Κυπριακὴν Πρεσβείαν καὶ ἐξαιτοῦμαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πράξῃ πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ δικαιωθῇ ὁ προαιώνιος καὶ τόσον δίκαιος αὐτῆς πόθος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος κ. Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§11Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, διακόσιαι εἴκοσι χιλιάδες Ἑλλήνων, Ἑλλήνων οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἔπαυσαν νὰ ἀγωνίζωνται τὸν καλὸν ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους ἀγῶνα, συμμετέχοντες εἰς πάσας τὰς ἐξορμήσεις τῆς ἐλευθέρας Πατρίδος, ἀπέστειλαν ἐδῶ Πρεσβείαν, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει, ὄχι νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν συναντίληψίν των καὶ τὴν συμμετοχήν των εἰς τὸ ἐθνικόν των αἴτημα, ἀλλ’ ἔχει σκοπὸν νὰ συνεγείρῃ ἡμᾶς ὅλους εἰς ἕνα κοινὸν ὑπὲρ τῆς ἀποδόσεως δικαιοσύνης πρὸς τὸν ὑπέροχον λαὸν τῆς Κύπρου, ἀγῶνα. Ἡμεῖς σχόντες τὴν τιμὴν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν σκληρῶν ἡμερῶν τῆς κατοχῆς νὰ ἔχωμεν ὑπὸ τὰς διαταγάς μας ὡς συμπολεμιστάς μας τέκνα τίμια, ἁγνὰ καὶ γενναῖα τῆς ἡρωϊκῆς Κύπρου, συγκινούμεθα ἔτι περισσότερον ἀπὸ τὸ αἴτημα τοῦτο τῶν ἡρωϊκῶν τέκνων τῆς Μεγαλονήσου. Ἑνώνομεν μὲ τὴν Κυπριακὴν Πρεσβείαν τὴν παράκλησίν μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ μὴ ἐκλάβῃ τὸ αἴτημα τοῦτο τοῦ Λαοῦ τῶν Κυπρίων ὡς ἁπλοῦν αὐτῆς καθῆκον καὶ ὡς τοιοῦτον σκοποῦν τὴν κατὰ ἕνα τυπικὸν τρόπον ἐνίσχυσιν εἰς τὸν ἀναληφθέντα ὑπ’ αὐτοῦ ἀγῶνα, ἀλλ’ ὡς ἐπιτακτικὴν ἐπιταγὴν τοῦ Ἔθνους ὡς ὑποχρέωσίν της ἐθνικήν. Καὶ ζητοῦμεν ὄχι ἁπλῶς νὰ καθοδηγήσῃ τὴν Κυπριακὴν Πρεσβείαν ἀλλὰ νὰ λάβῃ μετὰ ταχύτητος καὶ δραστηριότητος ἐνεργὸν μέρος ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη εἰς τὸν ἥρωα καὶ μάρτυρα Κυπριακὸν λαόν. Οὐδεὶς ἐλεύθερος ἄνθρωπος δύναται καὶ περισσότερον παντὸς ἄλλου οὐδεὶς Ἄγγλος ἢ Βρεταννὸς νὰ θεωρήσῃ, ὅτι οἱ λόγοι μου ἔχουν ἔστω καὶ ἴχνος προθέσεως οἱασδήποτε, κατὰ τῶν καλῶν, πιστῶν καὶ μεγάλων μας Συμμάχων, κακότητος. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἀμφισβητοῦμεν τὴν καλὴν θέλησιν τῶν Συμμάχων μας Βρεταννῶν, ἀλλὰ ἀντιθέτως πιστεύομεν ὅτι αὐτοὶ φιλελεύθεροι καὶ δημοκρατικοὶ ὡς εἶναι ἀπὸ τὴν φύσιν καὶ τὴν ἱστορίαν των, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θεωρήσουν τὸ καθολικὸν τοῦτο αἴτημα τοῦ Ἔθνους μας, ὡς αἴτημα τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς τὴν Μεγ. Βρεταννίαν τὴν ἄμεσον λύσιν του. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν μεγάλην Σύμμαχόν μας, τὴν Μεγ. Βρεταννίαν, νὰ ἔλθῃ ἄμεσος συμπαραστάτης τοῦ γενναίου καὶ μαρτυρικοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ νὰ λάβῃ τὴν γενναιόφρονα ἀπόφασιν καὶ ἀποδώσῃ τὴν ἡρωϊκὴν Κύπρον εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς Μητρὸς Πατρίδος. Καὶ ἂς εἶναι βέβαιοι οἱ Βρεταννοὶ σύμμαχοί μας καὶ φίλοι, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἀδυνατήσῃ ἡ ἀπόδοσίς της αὐτή, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, τὴν δυνατότητά των καὶ πᾶν θέμα ἀφορῶν τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς ἐν τῇ Μεσογείῳ, ἀλλὰ τοὐναντίον, μία ἕνωσις τῆς Κύπρου μὲ τὴν Μητέρα της ἐλευθέραν Ἑλλάδα, θὰ σημάνῃ ἐνίσχυσίν των ἐν τῷ ἀγῶνι τοῦ ὁποίου ὡς ἐλευθέρα καὶ Δημοκρατικὴ χώρα διεξάγει διὰ τὴν ὑπεράσπισιν καὶ στερέωσιν τῶν πανανθρωπίνων ἐλευθεριῶν. Ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, κάμνω καὶ πάλιν ἔκκλησιν πρὸς αὐτὴν νὰ μὴ θεωρήσῃ τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ Ἔθνους ὡς τοιοῦτον ἁπλῶς συμβολικόν, νὰ μὴ νομίσῃ ὅτι ἁπλῶς συμπαρισταμένη παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυπριακῆς Πρεσβείας, θὰ τῆς ἦτο ἀρκετὸν νὰ παίξῃ τὸν ρόλον ἑνὸς συμβουλευτοῦ, ἀλλὰ νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ πᾶσαν πρωτοβουλίαν ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἀγῶνος τῶν Κυπρίων, ὅστις εἶναι ἀγὼν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ οὕτω τὴν δικαίωσιν τοῦ ἡρωϊκοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, τὴν δικαίωσιν τῶν πόθων τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§13Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Σῶμα ἐπιλαμβάνεται τοῦ θέματος αὐτοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατέχω, νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ προγενέστεραι Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐντεῦθεν κατὰ διαφόρους περιόδους, εἴτε ἀφορμῆς δοθείσης ὑπὸ τοῦ Σώματος, εἴτε ἐξ ἰδίας αὐτῶν πρωτοβουλίας, ἔπραξαν ἀπέναντι τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ αἰτήματος τὸ καθῆκον των καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πιστεύουν, ὅτι ὅσα ἐπὶ τοῦ θέματος ἠθέλησαν νὰ προβάλουν πρὸς ἀντιμετώπισίν του, δὲν ἔτυχον οὐσιαστικῶν ἀπορριπτικῶν ἐκ μέρους τῆς ἄλλης πλευρᾶς θέσεων. Ὅταν τὸ θέμα ἀνεκινήθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κανελλόπουλος, ἡ Βουλή, ὅπως ἐνθυμεῖσθε οἱ παλαιότεροι καὶ θὰ ἠξεύρετε καὶ οἱ νεώτεροι, προέβη εἰς ἔκδοσιν ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἔκτοτε ἀπετέλεσε τὴν βάσιν τῆς πολιτικῆς μας ἔναντι τῆς φίλης καὶ μεγάλης δυνάμεως, τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ἐπηκολούθησαν καὶ ἄλλαι περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐπανελήφθησαν τὰ αὐτὰ σχετικῶς μὲ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ θέματος καὶ τὸ θέμα τοῦτο δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς εἶναι καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἐν σχετικῇ ἐκκρεμότητι. Ἡ παρουσία ἐνταῦθα τῆς Κυπριακῆς Πρεσβείας, ἡ ὁποία ἔρχεται πλέον, ὄχι ἐξ ἰδίας μόνον αὐτῆς πρωτοβουλίας, ἀλλὰ ὡς συνέπεια ἑνὸς δημοψηφίσματος διεξαχθέντος καθ’ ὅλους τοὺς τύπους καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε καταπληκτικὸν ἀπὸ ἀπόψεως τῆς ἑνότητος τῆς ἐκφράσεως τῆς βουλήσεως τοῦ λαοῦ τῆς νήσου, χαρακτηρίζεται καὶ παρ’ ἡμῶν μὲ τὴν εὐχήν, ὅπως τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν, κατορθώσῃ, ἐπικουρουμένη καὶ ἀπὸ τὰ κατάλληλα ὄργανα, εἴτε τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, εἴτε τῆς Ἀγγλικῆς Πολιτείας, τὰ ἐκπροσωποῦντα τοὺς λαοὺς τῶν δύο χωρῶν, νὰ τὸ φέρῃ εἰς αἴσιον πέρας. Εὐχόμεθα καὶ ἐλπίζομεν, διότι δὲν γνωρίζομεν ἐν προκειμένῳ ποία θὰ εἶναι ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως, εὐχόμεθα, λέγω καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπροσωπείας αὐτῆς νὰ εἶναι ἐπιτυχές, καὶ ἐκφράζω τὴν βαθυτάτην εὐχήν, ὅπως πραγματικῶς τὸ δημοψήφισμα αὐτὸ τοῦ ὁποίου εἶναι φορεύς, ἀποτελέσῃ τὸν τελευταῖον σταθμὸν πρὸς τὴν ἕνωσιν τῆς Μεγαλονήσου μετὰ τῆς Πατρίδος μας. (Χειροκροτήματα).

§14Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει Ἑλληνικὴ ψυχή, ἡ ὁποία νὰ μὴ συγκλονίζεται βαθύτατα ἀπὸ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τῆς ἑνώσεως τῆς μεγαλονήσου μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ἡ παραμονὴ περαιτέρω τῆς Κύπρου ὑπὸ τὸ σημερινὸν καθεστὼς εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτον καὶ ἑπομένως παρακαλῶ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι πρὸς τοῦτο νὰ ἀναμετρήσωσι τὰς εὐθύνας των ἐναντίον τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ μας ζητήματος. (Χειροκροτήματα).

§15Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶμαι ὑπερήφανος, διότι διὰ πρώτην φορὰν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ θέματος τόσον γενικοῦ, τόσον μεγάλου, τόσον ὡραίου, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ κάθε Ἑλληνικὴν ψυχήν. Φαίνεται πὼς εἶναι ἡ μοῖρα μου ὅλους τοὺς ἀγῶνας μου νὰ τοὺς ἀρχίζω πάντοτε διὰ τὸ Κυπριακόν. Διότι καὶ εἰς τοὺς φοιτητικοὺς μου χρόνους, ὅταν ἤμην πρόεδρος τοῦ Ἐθνικοῦ Παμφοιτητικοῦ Συλλόγου, κατὰ τὸ 1931, ὅτε ἔγινεν ἡ ἐπανάστασις εἰς Κύπρον, μετέσχον ἐνεργῶς τότε τῶν ἐκδηλώσεων τῶν φοιτητῶν καὶ πράγματι κατωρθώσαμεν νὰ δώσωμεν ἕνα παλμὸν γενικώτερον εἰς τὸ θέμα καὶ τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ λάβῃ μέρος ἐνεργὸν καὶ νὰ διαμαρτυρηθῇ ἐντόνως διὰ τὴν ἀδικίαν, τὴν συνεχῆ ἀδικίαν, ἡ ὁποία προσγίνεται εἰς μίαν μικρὰν Χώραν, ἀλλ’ ὑπερήφανον καὶ μεγάλην εἰς ψυχήν, ὅπως ἡ Ἑλλάς. Ἤδη λοιπὸν σήμερον, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, εἶμαι ὑπερήφανος διότι λαμβάνω καὶ ἐγὼ τὸ μέρος τοῦ τμήματος αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὅσον ἀκραῖον καὶ ἂν εἶναι, ὅσον καὶ ἂν ἐπέρασαν τόσοι αἰῶνες ἀπὸ ἐπάνω του, δὲν ἤρκεσαν διὰ νὰ ἀλλοιώσουν, ἔστω καὶ ὑπὸ τὰς καλυτέρας προϋποθέσεις διαβιώσεως τὸ φρόνημά του, διότι ἀκριβῶς εἶναι ἡ Κύπρος ἓν δεῖγμα τῆς ζωτικότητος αὐτῆς τῆς φυλῆς, ποὺ λέγεται Ἑλληνισμός. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Ἀφροδίτη ἔρχεται ἱκέτις εἰς τὴν Ἀθηνᾶν καὶ ζητεῖ ἐν ὀνόματι τῆς μακραίωνος ἱστορίας μας τὴν Ἕνωσιν, τὴν Ἕνωσιν καὶ πάλιν τὴν Ἕνωσιν. Εἶναι τὸ θέμα ποὺ πρέπει νὰ συγκινῇ βαθύτατα ὅλον τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ κατὰ μείζονα λόγον ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εἴμεθα οἱ φορεῖς τῶν βουλήσεών του. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐγὼ καὶ νὰ ἑνώσω τὴν μικρὰν φωνήν μου εἰς τὸ νὰ φανῇ θαρραλέα εἰς τὸ θέμα μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ ἔχῃ συμπαραστάτην ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ζήσει τὸ δρᾶμα τοῦ Κυπρίου. Ὁ Κύπριος βεβαίως διαβιοῖ σήμερον ὑπὸ συνθήκας σχετικῶς ἀρκετὰ καλὰς ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρκετὸν αὐτό. Αὐτὸ δὲ εἶναι τὸ μεγαλεῖον τῆς ψυχῆς του, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὸν αὐτὸ νὰ τὸν κάμῃ νὰ ἀπεμπολήσῃ καὶ νὰ λησμονήσῃ τὴν ἐθνικήν του συνείδησιν. Εἶπε προηγουμένως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ὅτι ἐνῷ διεξήχθη ἓν δημοψήφισμα τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα ἔφερεν ἐδῶ ἡ πρεσβεία, τὸ δημοψήφισμα ὅμως δὲν ἔγινεν ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῶν Ἄγγλων. Ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγέ, ἔγινε τῇ ἀνοχῇ τῶν Ἄγγλων, ἔπειτα ἀπὸ τὴν πίεσιν τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Κύπρου, διότι καὶ τὸ τελευταῖον ρουμάνι τῆς Κύπρου φωνάζει Ἕνωσιν καὶ μόνον Ἕνωσιν. (Χειροκροτήματα).

§16Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸν ὡραῖον παρθενικόν σας λόγον ἐκάματε λάθος, ἀντιδικοῦντες εἰς μίαν ἔκφρασιν ἡ ὁποία ἦτο ἀναγκαία, εἰς μίαν ἔκφρασιν ἄλλωστε ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα. Διότι, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὴν Κύπρον ὑπάρχει Μεγάλη Βρεταννία καὶ ὑπὸ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν διακυβέρνησιν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας διεξήχθη, εἴτε ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν περιστάσεων εἴτε ὄχι, τὸ δημοψήφισμα. Ἀρκεσθῆτε εἰς τὴν διατύπωσίν μου. Εἶναι καὶ αὐτὴ ἐπαρκής διὰ νὰ εἴπωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρειάζεται νὰ εἴπωμεν.

§17Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ. Ἀξιότιμε κύριε Ἀρχηγέ, ἐφ’ ὅσον θὰ τὸ ἠθέλατε ὡς φιλοφρόνησιν πρὸς τὴν Ἀγγλίαν τὸ δέχομαι. Ἐὰν ὅμως τὸ θέλετε ὡς πραγματικότητα, δὲν τὸ δέχομαι. Ἐν συνεχείᾳ θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω, εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἀριστερῶν Δημοκρατικῶν, ὅτι θὰ πρέπῃ τὸ θέμα νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε., ὅτι αὐτὸ εἶναι ζήτημα κυβερνητικόν. Ἀλλὰ τότε πρέπει ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. νὰ ἔλθῃ συγχρόνως μὲ τὸ Βορειοηπειρωτικὸν καὶ τὸ τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας. Διότι ὅλα αὐτὰ τὰ μέρη εἶναι καὶ θὰ παραμείνουν πάντοτε Ἑλληνικὰ ἀνεξάρτητα δυνάστου. Κύριοι, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ πάλιν νὰ τηρήσῃ ἔντονον στάσιν εἰς τὸ θέμα αὐτό. Εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν βοηθεῖ μόνον τὴν Ἑλλάδα, δὲν βοηθεῖ μόνον τοὺς Κυπρίους, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς Ἄγγλους νὰ ἐνθυμηθοῦν κάποτε τὴν ἱστορίαν των. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§18Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν τῆς ἐθνικῆς μυσταγωγίας δὲν πρόκειται νὰ μακρυγορήσωμεν, κ. συνάδελφοι. Εἶναι εὐτύχημα τὸ ὅτι ἐμφανίζεται σήμερον ἡ Βουλὴ σὰν ἕνας ἄνθρωπος, σὰν ἕνας Ἕλλην. Ἔχομεν ἀδίστακτον πεποίθησιν ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ πρὸ παντὸς αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀκόμη ἔχουν τὴν ἀτυχίαν νὰ εἶναι ὑπόδουλοι, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ ἐθνικὰ ζητήματα θὰ τὰ χειρισθῇ ἀνταξίως τῶν προσδοκιῶν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Μᾶς συγκινεῖ ἰδιαίτερα ἡ Πρεσβεία ποὺ ἦλθεν ἀπὸ τὸ νησὶ τῆς Κύπρου μὲ τόσα ἐφόδια καὶ μὲ τόσην ὀξυτάτην πολιτικὴν ἀντίληψιν. Ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι ποτὲ δὲν εἶναι μάταιοι οἱ ἀγῶνες, οὔτε ἄκαιροι διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῶν λαῶν καὶ ὅτι οἱ λαοὶ πρέπει πάντα νὰ ἁρπάζουν κάθε στιγμήν, ὁποτεδήποτε ἠμποροῦν, διὰ νὰ ἐνισχύσουν τὸν ἀγῶνα των τῆς ἐλευθερίας. Εἴμεθα συγκινημένοι ἰδιαίτερα ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, οἱ ἄλλοτε ὑπόδουλοι, ποὺ βλέπομεν ὅτι γίνεται κάτι ποὺ προάγει καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου.

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου.

§20Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Καὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου καὶ πάσης γῆς κατοικουμένης ἀπὸ Ἕλληνας κατὰ πλειοψηφίαν. Οὐδέποτε ἐδιστάσαμεν νὰ τὸ διακηρύξωμεν αὐτὸ καὶ νὰ εἶναι βεβαία ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν ὑπάρχει Ἕλλην ποὺ νὰ μὴ εἶναι εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα συνηνωμένος εἰς ἀπόλυτον ἑνότητα μὲ τὴν σκέψιν τοῦ Ἔθνους. Τὴν στιγμὴν δὲ αὐτὴν εἴμεθα συγκεκινημένοι ἡμεῖς οἱ πρώην ὑπόδουλοι, διότι εἰς τὰ μαθητικὰ ἀκόμη θρανία, κάτω ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν δυναστείαν καὶ τὴν πίεσιν ἀκούγαμε ὅτι κάποτε μία πρεσβεία πάλιν μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν τότε Μητροπολίτην Κιτίου ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Βρεταννικοῦ Ἔθνους νὰ κάμῃ τὴν χειρονομίαν τοῦ Γλάδστωνος κατὰ τὸ 1866. Καὶ ἐπειδὴ παρενέβη ὁ τότε Ἄγγλος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ εἶπε: «Μὰ τί θέλετε σεῖς οἱ Κύπριοι; Δὲν εἶσθε εὐχαριστημένοι ποὺ ἔχετε τόσας ἀπολαύσεις τῆς ζωῆς, μὲ προστάτην πλούσιον καὶ παντοδύναμον Κράτος καὶ θέλετε νὰ ἀφήσετε τόσα πλεονεκτήματα, διὰ νὰ πᾶτε εἰς μίαν πτωχὴν καὶ μὲ πολὺ δυσκολίαν ζῶσαν Ἑλλάδα;» Καὶ ὁ μέγας ἐκεῖνος Μητροπολίτης ἠσθάνθη μέσα εἰς τὴν ψυχήν του τὴν φωνὴν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὁλοκλήρου καὶ τοῦ εἶπεν: «Ἐκλαμπρότατε, προτιμῶμεν ἕνωσιν μὲ μίαν ρακένδυτον μητέρα, παρὰ νὰ ἔχωμεν μίαν ἀδαμαντοκόσμητον μητρυιάν». Ἡ ἀποστροφὴ αὐτὴ ἡ ἐμπνευσμένη τοῦ Μητροπολίτου τότε, ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι καὶ τώρα καὶ εἰς τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν πολυτιμοτάτην παράλληλον ἐνέργειαν τῆς Κυπριακῆς Πρεσβείας, θὰ συντελέσῃ νὰ εὐοδωθῇ, ἢ τουλάχιστον νὰ πλησιάσῃ πρὸς τὸ τέρμα ἡ ποθητὴ ἕνωσις. (Χειροκροτήματα).

§21Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ὁμὰς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ΕΛΔ ἐπιθυμεῖ νὰ συμμετάσχῃ καὶ εἰς τὸν χαιρετισμὸν τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Κυπριακὴν Πρεσβείαν καὶ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν αἰσθημάτων ὅλων τῶν Ἑλλήνων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, αἰσθημάτων ἐπιμονῆς εἰς τὸ ἐθνικὸν αἴτημα τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν μητέρα Ἑλλάδα. Ἐπίσης ἐπιθυμοῦμεν νὰ ὑπογραμμίσωμεν ὅτι συμφωνοῦμεν μὲ ὅσους ἐκ τῶν ὁμιλητῶν ἐτόνισαν ὅτι ἡ ὕψωσις τοῦ τόνου τῆς φωνῆς τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐθνικοῦ αἰτήματος δὲν ἀποτελεῖ πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἐκδηλώνει ἐχθρικὰς διαθέσεις πρὸς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν. Νομίζομεν πράγματι ὅτι τὸ θέμα τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου ἀποτελεῖ ἀξίωσιν τῆς Ἑλλάδος, χωρὶς νὰ μεταβάλῃ τὰ αἰσθήματά της πρὸς χώραν φιλικήν, ὡς ἡ Μεγάλη Βρεταννία. Θὰ ἠθέλαμεν ὅμως νὰ ὑπομνήσωμεν ἡμεῖς ὅτι ἡ Μεγάλη Βρεταννία ὑπὸ τὴν νέαν Κυβέρνησίν της, τὴν ἐργατικήν, κατώρθωσε νὰ λύσῃ ἄπειρα προβλήματα ἀνάλογα πρὸς τὸ Κυπριακόν, κατὰ τρόπον σύμφωνον μὲ τὴν δημοκρατικὴν ἰδεολογίαν τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον σήμερον τὴν κυβερνᾷ. Ἀλλὰ τὸ θέμα τῆς Κύπρου παραμένει εἰς τὸ στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο καὶ πρὸ τοῦ τελευταίου πολέμου. Νομίζομεν ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀδικίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπανορθωθῇ, ἀναμφισβητήτως μὲ τὴν θέλησιν καὶ τῶν Βρεταννῶν φίλων, ἀναμφισβητήτως ὅμως ἐπίσης καὶ μὲ τὰς ἐνεργείας τῶν Ἑλλήνων καὶ μὲ τὰς ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζομεν ὅτι εἶναι εὐκολώτερον ὅταν εὑρίσκεται κανεὶς ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσῃ νὰ ὑποδεικνύῃ καθήκοντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δυσκολώτερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ χειρίζεται τὰ ζητήματα. Ἐν τούτοις πιστεύομεν ὅτι ἦλθεν ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ χειρισμὸς τοῦ ζητήματος τῆς Κύπρου εἶναι εὐχερέστερος παρὰ εἰς τὸ παρελθόν. Πρῶτον ὑπάρχει ἕνα κεφαλαιῶδες γεγονός, ὑπάρχει τὸ γεγονὸς τοῦ δημοψηφίσματος τὸ ὁποῖον διεξήχθη εἰς τὴν μεγαλόνησον. Τὸ δημοψήφισμα αὐτὸ εἶναι ἀπὸ τὰ γεγονότα εὑρίσκεται κανεὶς ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει νὰ ὑποδεικνύῃ κανένα καὶ εἶναι γεγονὸς τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ μόνον του ἱστορίαν. Ὅλαι αἱ πληροφορίαι ἀπὸ τὴν Κύπρον εἶναι ὅτι ἡ κατάστασις μετὰ τὸ δημοψήφισμα αὐτό, ἀπὸ ἀπόψεως ἀγγλικῆς παρουσίας, εἶναι λίαν δυσάρεστος. Ὅτι τὸ αἴσθημα τὸ ἐθνικὸν τῶν Κυπρίων μετὰ τὸ δημοψήφισμα ἔχει ἐξαφθῆ περισσότερον παρὰ ποτὲ καὶ ἡ κατάστασις κινδυνεύει νὰ γίνῃ περισσότερον ἐκρηκτικὴ ἀπὸ ὅσον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φοβηθῇ ἡ Μεγάλη Βρεταννία. Δεύτερον γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι νέον καὶ τὸ ὁποῖον βοηθεῖ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὅτι πράγματι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα εὑρισκόμεθα «ὑπὸ τὰ ἐμβλήματα τῆς Εἰρήνης», καὶ τὸ ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ταλαιπωρούμενον ὅπως ὁ ἰδικός μας μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, ἀναβιοῖ τὸ αἴσθημα τῆς ἑνότητος μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς ἀλληλεγγύης εἰς ὅλα τὰ μεγάλα προβλήματα ἀποτελεῖ τὸ δεύτερον μεγάλο γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐνισχύει τὴν περαιτέρω κυβερνητικὴν ἐνέργειαν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Καὶ ἰδοὺ τὸ τελευταῖον σημεῖον τῶν ἀπόψεών μας: Δὲν εἶναι μόνον στοιχειῶδες καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως καὶ τοῦ Κοινοβουλίου ἀπέναντι τοῦ διακαοῦς πόθου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τρόπον θαρραλέον ἀμέσως ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Κύπρου. Εἶναι τὸ ἴδιον τὸ συμφέρον τοῦ ζητήματος διὰ τὸ μέλλον. Διότι ὑπάρχει κίνδυνος, ὅπως γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ κύριοι Βουλευταί, τὸ θέμα τῆς Κύπρου νὰ ἀποτελέσῃ θέμα διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ. Ὅλα ὅσα ἀκούονται διὰ τὸν τρόπον τῆς διεκδικήσεως τοῦ αἰτήματος τούτου δὲν ἀγνοεῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὁδηγοῦν εἰς ζημίαν τοῦ ζητήματος, ἐφ’ ὅσον τοῦτο μεταβληθῇ εἰς θέμα διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ. Διότι αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν Μεγάλων εἶναι τοιαῦται σήμερον, ὥστε πᾶν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐμπίπτει μέσα εἰς αὐτὸ τὸ σύμπλεγμα τῶν μεταξὺ των προστριβῶν εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ. Δι’ αὐτὸ πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι ἁπλῆ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντος ἀπὸ τὴν ἄποψιν τὴν γενικὴν τοῦ ἐθνικοῦ αἰτήματος, ἡ ὁποία ἐπαινεῖ τὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀποφασιστικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος καὶ τὴν ἀνάληψιν πρωτοβουλίας. Εἶναι καὶ τὸ ὅτι πρέπει ὄχι μόνον ἡ Κυπριακὴ Πρεσβεία νὰ μὴ ἀφεθῇ μόνη ζητοῦσα τὴν Ἕνωσιν μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι χρέος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀφήσουν τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ γίνῃ θέμα διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ. Δὲν τίθεται διὰ τὸν Κυπριακὸν λαὸν ζήτημα προτιμήσεως διεθνοῦς προσανατολισμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τίθενται παρόμοια ζητήματα προκειμένου περὶ ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὴν ἕνωσίν του μὲ τὴν πατρίδα. Ἕνα εἶναι δι’ ὅλους μας τὸ θέμα ποὺ τίθεται: Ἡ Ἕνωσις τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἡ Κύπρος μαζὶ μὲ τὴν Ἑλλάδα θὰ ἀποτελέσῃ ἑνιαῖον σύνολον, ποὺ καθορίζει σύμφωνα μὲ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τὴν τοποθέτησίν του ἐν μέσῳ τῆς διεθνοῦς καταστάσεως, ὡς αὕτη διαμορφοῦται. Δι’ αὐτὸ θὰ ἔλεγα, ὅτι αἱ ἐκδηλώσεις τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι μόνον ἔκφρασις τοῦ Πανελληνίου πόθου ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως, ἀλλὰ καὶ προσπάθεια νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι χρέος της νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τώρα ἀμέσως διὰ νὰ ἐπιτύχῃ λύσιν ὄχι μόνον διότι δύναται καὶ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἡ λύσις αὕτη, ἀλλὰ καὶ διότι ἐὰν δὲν δοθῇ σήμερον, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ χαθῇ τὸ ὅλον ζήτημα τῆς Κύπρου. Νομίζομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένα θέμα εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ ἔχῃ τόσον πλήρη ὁμοφωνίαν ὄχι μόνον τοῦ Κοινοβουλίου τὸ ὁποῖον εἶναι ὁλόκληρον πρόθυμον νὰ τῆς παράσχῃ πᾶσαν συνδρομήν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅλων τῶν Ἑλλήνων ἑνὸς πρὸς ἕνα. (Χειροκροτήματα).

§22ΔΙΟΝ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ ἐκόμιζον γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, ἐὰν ἤθελον νὰ ἐξάρω τὴν ἔκτασιν τοῦ Πανελληνίου πόθου διὰ τὴν ἕνωσιν τῆς μεγαλονήσου Κύπρου πρὸς τὴν μητέρα πατρίδα. Ἄλλως τε ἐκλεκτοὶ ὁμιληταὶ προηγηθέντες ἐμοῦ ἐξῆρον τὴν σημασίαν τοῦ ζητήματος καὶ διὰ τοῦτο παρέλκει πᾶσα προσθήκη, ἥτις ἄλλως ἠμπορεῖ ὑπό τινα ἔποψιν νὰ μειώσῃ καὶ τὴν ἱερότητα τοῦ σκοποῦ. Διὰ τοῦτο ἡ ὁμιλία μου καὶ ἡ αἰτία, δι’ ἣν ἐζήτησα τὸν λόγον, εἶναι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τῆς χώρας εἰς τὴν πρακτικὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος, καὶ εἰς τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἡμεῖς ὡς Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐξ ἑτέρου νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας διὰ τὴν προώθησιν, ὄχι ἁπλῶς τὴν προώθησιν, ἀλλὰ τὴν λύσιν, τὴν τελικὴν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λυθῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους 1950, πρὸ ἴσως τοῦ χειμῶνος καὶ τοῦ φθινοπώρου τοῦ 1950. Ἕνα σφάλμα, μέγιστον σφάλμα, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ βαρυτέραν λέξιν, τὸ ὁποῖον διεπράχθη ὑπὸ τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, τῶν ἀπὸ τοῦ 1945 καὶ ἐντεῦθεν, εἶναι τοῦτο: Ὅτι δὲν ἐτοποθετήθη προσηκόντως τὸ ἐθνικὸν ζήτημα τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου μετὰ τῆς μητρὸς πατρίδος. Δηλαδὴ ὅτι ἐθεωρήθη ὡς ζήτημα φιλικῆς ἁπλῶς διευθετήσεως μετὰ τῆς κατεχούσης τὴν μεγαλόνησον δυνάμεως καὶ ὄχι ζήτημα ἐθνικῆς διεκδικήσεως. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα καθαρόν, κρυσταλλῶδες ὡς ζήτημα ἐθνικῆς διεκδικήσεως, χωρὶς καμμίαν ἐπιφύλαξιν. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν τώρα καὶ δι’ ἐπανόρθωσιν τῶν σφαλμάτων τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, πρέπει νὰ τεθῇ καὶ νὰ ἐπιδιωχθῇ. Δίδω πᾶσαν εὐχὴν καὶ συμμετέχω εἰς τὰς ἐκφρασθείσας εὐχάς, ὅπως ἡ κατέχουσα δύναμις τῆς Μεγάλης Βρεταννίας νὰ ἐννοήσῃ ὅτι πρέπει ἐπὶ τέλους τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ μὴ συνεχισθῇ ἀποτελματούμενον. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω —καὶ δὲν διστάζω νὰ ὁμολογήσω —ὅτι αἱ ἐλπίδες μου περὶ πραγματοποιήσεως τῆς εὐχῆς ταύτης εἶναι πολὺ ἰσχναὶ καὶ εἰς τοῦτο μοῦ δίδει λαβήν, πεποίθησιν, μᾶλλον καὶ ἀπόδειξιν καὶ τὸ ἀπώτερον παρελθόν, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον τὸ πρόσφατον. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξω πολὺ μακράν, δύο καὶ μόνον, πολὺ πλησίον ἱστάμενα παραδείγματα, θὰ σᾶς ἀναφέρω. Πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἑβδομάδων εἴδομεν ἕνα ἐκλεκτὸν ἐκπαιδευτικόν, τὸν γυμνασιάρχην Χιωτέλην, ἀπελαυνόμενον ἐκ τῆς Μεγαλονήσου, διότι συμμετέσχεν εἰς τὸ Ἐθνικὸν δημοψήφισμα. Πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἡμερῶν ἀνεγνώσαμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἀπαγορεύονται τὰ ἐπίσημα Ἑλληνικὰ ἀναγνωστικὰ εἰς τὴν νῆσον, ἐκτὸς ἐὰν ἀπαλειφθοῦν τὰ κεφάλαια, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἱστορίας καὶ παντὸς σχετικοῦ πρὸς τὴν Κύπρον. Ταῦτα πάντα, κύριοι, καταδεικνύουν, καὶ τὸ λέγω μετὰ μεγάλης μου λύπης, διότι δὲν ἄγομαι ἐκ πνεύματος ἀντιβρεταννικοῦ, δεικνύουν ὅτι εἰσέτι δὲν ὡρίμασε, δὲν κατενοήθη ὑπὸ τῆς κατεχούσης δυνάμεως ἡ σημασία τῆς προωθήσεως καὶ λύσεως τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον συνταράσσει πᾶσαν Ἑλληνικὴν ψυχήν.

§23Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ κατανοηθῇ.

§24Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Τὸ νὰ κατανοηθῇ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καλὸν δι’ οἱονδήποτε ἄλλον, ἀλλὰ διὰ τοὺς Ἕλληνας καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν δὲν εἶναι καλόν. Καὶ ἡ ἕνωσις εἶναι ζήτημα τοῦ παρόντος καὶ ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ λυθῇ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω καὶ φρονῶ ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλὴ καὶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας νὰ λάβῃ στάσιν ἐνεργόν, ὁδηγοῦσαν εἰς λύσιν καὶ εἰς ἀποτέλεσμα, καὶ εἰς τοῦτο μία καὶ μόνη ὁδὸς ὑπάρχει, ἡ ὁδὸς τῆς τοποθετήσεως τοῦ ζητήματος ὡς ἀκαταλύτου ἑλληνικῆς ἐθνικῆς διεκδικήσεως ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸν ἐκδηλωθέντα πόθον τῶν κατοίκων τῆς Μεγαλονήσου κατὰ τὴν συντριπτικήν του πλειοψηφίαν καὶ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοῦ πρὸς λύσιν εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Ὅπως δὲ γνωρίζετε, διὰ νὰ εἰσαχθῇ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε., πρέπει νὰ υἱοθετηθῇ παρὰ Κυβερνήσεως. Ἡ Ἐθνικὴ τῆς Κύπρου ἀντιπροσωπεία φοβοῦμαι, ἔχουσα μάλιστα καὶ πολλὰς ἀντιδράσεις, καὶ δὴ τὰς παρὰ τῆς κατεχούσης δυνάμεως, δὲν θὰ δυνηθῇ μόνη αὐτὴ νὰ τὸ εἰσαγάγῃ. Ἄλλως τε τοῦτο προσκρούει καὶ εἰς τὸν θεσπισμένον κανονισμὸν τοῦ Ο.Η.Ε. Τοῦτο μόνον δύναται νὰ γίνῃ, ἐὰν οἱ κατέχοντες τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα (δεικνύει τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια), ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ τῆς χώρας, υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα ὡς διεκδίκησιν καὶ τὸ εἰσαγάγει. Καὶ νομίζω ὅτι, εἰσαγομένου τοῦ ζητήματος ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε., ἠμποροῦμεν νὰ συνεγείρωμεν ὅλον τὸν πολιτισμένον κόσμον καὶ πρώτιστα πάντων τὰς μεγάλας δυνάμεις, δηλαδὴ τὰς Ἡν. Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς, τὴν Γαλλικὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν Ἕνωσιν Σοβιετικῶν Σοσιαλιστικῶν Δημοκρατιῶν καὶ νὰ τοὺς εἴπωμεν: Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς προσέφερεν εἰς τὸν βωμὸν τοῦ ἀγῶνος κατὰ τοῦ Ἄξονος, κατὰ τοῦ φασισμοῦ, θυσίας, τὰς ὁποίας, ἐὰν ἐκτιμήσητε δεόντως, θὰ τὰς εὕρητε καὶ ἀνωτέρας τῶν ἰδικῶν σας θυσιῶν. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀκλόνητα ἐθνικὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς Μεγαλονήσου καὶ ζητεῖ δικαιοσύνην σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας σεῖς διεκηρύξατε, τὰς ἀρχὰς δηλαδὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν Λαῶν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ πρότασίς μου εἶναι, ὅπως ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων τοιαύτην λάβῃ ἀπόφασιν καὶ τοιαύτην υἱοθετήσῃ, παράλληλα δὲ πρὸς αὐτό, ἐκδηλοῦσα τὴν ὁμόθυμον θέλησιν τοῦ Ἔθνους, νὰ δεχθῇ εἰς ἡμέραν ὁρισθησομένην ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου καὶ νὰ δεξιωθῇ ἐπισήμως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὴν Ἐθνικὴν τῆς Κύπρου Ἀντιπροσωπείαν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὑποβάλλω τὴν ἀκόλουθον πρότασιν, τὴν ὁποίαν συνέταξα καὶ γραπτῶς καὶ θὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον. «Πρότασις Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Ἐκδηλοῦσα ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων τὸν Πανελλήνιον πόθον τῆς ἑνώσεως τῆς Μεγαλονήσου Κύπρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀποφασίζει, 1) ὅπως δεξιωθῇ ἐν ἡμέρᾳ, καθορισθησομένῃ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, τὴν ἀφικνουμένην ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, καὶ 2) ὅπως ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἑνώσεως ὡς ἐθνικὴν διεκδίκησιν καὶ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς λύσεως αὐτοῦ διὰ τῆς ὀργανώσεως (Ο. Η. Ε.), εἰσάγουσα τοῦτο εἰς τὴν ὀργάνωσιν καὶ συμπαραστατοῦσα ἐν παντὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τῆς Κύπρου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20ῇ Μαΐου 1950

Ὁ Προτείνων Βουλευτὴς

Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ»

Καὶ μὲ τὴν πρότασιν αὐτὴν ἀναφωνῶ. Ζήτω τὸ Ἔθνος, ζήτω ἡ Ἕνωσις. (Χειροκροτήματα).

§25Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Σάββατον τὸ πρωΐ εἰσῆλθεν εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς ἑλληνικὸν ἀτμόπλοιον, φέρον τὴν Κυπριακὴν Πρεσβείαν ἐκ τῆς ὑποδούλου Κύπρου πρὸς τὴν μητέρα Ἑλλάδα. Ἀπὸ τετραημέρου εὑρίσκεται εἰς τὸ ἔδαφος τῆς Μητρὸς Πατρίδος ἡ πρεσβεία αὐτὴ καὶ πατᾷ συγκεκινημένη τὰ ἱερὰ χώματά της, ἐλθοῦσα πρὸς ἐκτέλεσιν ἱερᾶς ἀποστολῆς. Κομίζει τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δημοψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ Ἰανουάριον ἐν τῇ νήσῳ τῆς Κύπρου. Καὶ εὑρέθημεν πρὸ ἑνὸς θεάματος, τὸ ὁποῖον ἔφθανε μέχρι παραληρήματος. Εἴδομεν τὸν Πειραιᾶ, εἴδομεν τὴν πρωτεύουσαν, τὰς ὡραίας καὶ ἐνδόξους Ἀθήνας, νὰ ὑποδέχωνται ἐν ἐξάλλῳ ἐνθουσιασμῷ τὴν πρεσβείαν ταύτην, ὥστε ἡ ὑποδοχὴ αὐτῆς νὰ λάβῃ τὴν μορφὴν καὶ τὸν τόνον ἑνὸς ἄλλου δημοψηφίσματος. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἄλλου δημοψηφίσματος ὅμως, ἀλλὰ περὶ ἑνὸς ἑνιαίου δημοψηφίσματος, διότι ἐκεῖθεν ἐγένετο ἡ πρότασις καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἀποδοχή. Πρόκειται περὶ ἑνὸς καὶ μόνον δημοψηφίσματος, ὅπως ἕνας εἶναι καὶ ὁ λαὸς ὁ Κυπριακὸς καὶ ὁ Ἑλληνικός. (Χειροκροτήματα). Κατόπιν τῆς ἐκφράσεως τῶν αἰσθημάτων τούτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ—αἱ δὲ ἐπαρχίαι συμμετέσχον εἰς τὰς ἐκδηλώσεις διὰ τοπικῶν συνελεύσεων καὶ διὰ ψηφισμάτων—ἡμεῖς ὡς Βουλή, ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ τούτου, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρίδωμεν γεγονὸς βαρυσήμαντον, ὡς ἡ ἔλευσις τῆς πρεσβείας. Καὶ ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ Σαββάτου μέχρι τῆς Δευτέρας, χθές, δὲν ἐγένετο συνεδρίασις τῆς Βουλῆς διὰ νὰ λάβω τὸν λόγον ὃν καὶ ἐζήτησα νὰ θίξω τὸ ζήτημα τοῦτο, συνεφωνήθη ἐν συνεννοήσει τῶν Ἀρχηγῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸ ὅλον ζήτημα ἔλθῃ πρὸς τὴν Βουλὴν σήμερον. Καὶ ἔρχεται ἤδη, κύριοι, πρὸς τὴν Βουλήν. Καὶ ζητῶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ ψηφίσματος, ὄχι μόνον νὰ τονώσῃ τὴν πρεσβείαν εἰς τὴν ὡραίαν, εἰς τὴν ἡρωϊκήν, εἰς τὴν πατριωτικήν της ἀποστολήν, ἀλλὰ καὶ νὰ τεθῇ συμπαραστάτης καὶ συνοδὸς εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις, εὑρισκομένη πρὸ τῶν μαιάνδρων τῶν διεθνῶν πολιτικῶν σκοπιμοτήτων, ἂς δώσῃ τὴν μορφὴν καὶ εἰς τὸ σχῆμα τῆς διατυπώσεως, ἐὰν πρόκειται μόνον περὶ διατυπώσεως. Ἡμεῖς ὅμως, ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ δημοψηφίσματος ἐκείνου, περὶ τοῦ ὁποίου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω προηγουμένως πρὸς ὑμᾶς, ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν σαφῶς νὰ διαδηλώσωμεν πρὸς τὸν φίλον Βρεταννικὸν λαόν, ὅτι ἀπαιτοῦμεν, δικαιούμενοι εἰς τοῦτο, τὴν ἕνωσιν τῆς ὑποδούλου Μεγαλονήσου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος. Καὶ τὸ δικαίωμά μας αὐτὸ τὸ στηρίζομεν εἰς τὸ δόγμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν, τὸ στηρίζομεν εἰς ἱστορικὰ καὶ φιλολογικὰ δοκουμέντα εἰς τὰ ὁποῖα ἔρχονται συνεπίκουροι τόσοι πολυχρόνιοι ἀγῶνες καὶ ἀναφωναί, περιφλεγόμενοι ἀπὸ τὸν πόθον αὐτῆς τῆς ἑνώσεως. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, εἰς μίαν γενναίαν καὶ ἀνδρικὴν στάσιν τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ σταθῇ συμπαραστάτις καὶ νὰ ζητήσωμεν ἐκεῖνο, ποὺ πρέπει νὰ ζητήσωμεν. Ἡ ἀνδρικὴ στάσις ἡμῶν ἴσως ἐξεγείρει τὴν καρδίαν, τὴν εὐγενῆ καρδίαν, τῶν δημοκρατουμένων λαῶν, οἵτινες θὰ πιέσουν τὸν ψυχρὸν λογισμὸν τῶν Κυβερνήσεων. Καὶ ἴσως τότε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη — μακρὰν πάντως ἀπὸ διεθνεῖς Ο.Η.Ε. καὶ τοιαύτας περιπλοκὰς—ἴσως τότε, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ τόσον φιλελευθέρα καὶ τόσον φιλειρηνική, ἐπαναλάβει τὴν χειρονομίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἄλλοτε μὲ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου. Ἡ πρᾶξις της δὲ αὐτὴ θὰ συνδέσῃ τοὺς δύο ἡρωϊκοὺς λαοὺς στενώτερον καὶ θὰ τοὺς ἐξυπηρετήσῃ σκοπιμώτερον εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν πεπρωμένων των. Ὑπὸ τὰς ἀντιλήψεις ταύτας ἂς ἀναφωνήσωμεν: Ζήτω ἡ Ἕνωσις! (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§26Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Λογίζομαι εὐτυχής, κ. Βουλευταί, διότι, ἀνερχόμενος τὸ πρῶτον εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἐγκαινιάζων τὴν πολιτικήν μου σταδιοδρομίαν, εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ χαιρετήσω τὴν Κυπριακὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ νὰ ἑνώσω τὴν φωνήν μου μὲ τὴν ἰσχυρὰν φωνὴν περὶ ἑνώσεως τῶν ἀδελφῶν Κυπρίων. Πᾶσα γῆ Ἑλληνικὴ καὶ πᾶσα θάλασσα Ἑλληνική, ἂς ἑνωθῇ μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Ἡ Κύπρος πρέπει μίαν ἡμέραν, θᾶττον ἢ βράδιον, νὰ ἑνωθῇ. Καὶ θὰ ἑνωθῇ! Ἂς μὴ νομίζῃ ἡ σύμμαχος καὶ φίλη Ἀγγλία, ὅτι εἶναι μόνον τὰ πολιτικὰ καὶ οἰκονομικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἑνώνουν τοὺς λαούς. Πολὺ περισσότερον ἀπὸ αὐτά, εἶναι αἱ πράξεις γενναιοφροσύνης. Μία πρᾶξις γενναιοφροσύνης ἔχει μεγαλυτέραν ἀξίαν καὶ ἀποτελεῖ συνεκτικώτερον καὶ διαρκέστερον δεσμὸν διὰ δύο λαοὺς καὶ ἀπὸ μίαν ἀκόμη συνθήκην συμμαχίας. Ἡ πρᾶξις τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ στερεώσῃ ἔτι μᾶλλον τοὺς ἀρρήκτους μέχρι σήμερον δεσμοὺς μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἀγγλίας, διότι, ὅπως εἰς τὰ ἄτομα, οὕτω καὶ εἰς τὰς Πολιτείας, δὲν εἶναι μόνον αἱ ὑλικαὶ ἀξίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐξαίρουν τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ ἀναβιβάζουν τὰς Πολιτείας εἰς μεγαλύτερα ἐπίπεδα, ἀλλὰ περισσότερον αἱ ἠθικαὶ ἀξίαι, ἡ ἔξαρσις τῶν αἰσθημάτων ἀναβιβάζει τοὺς ἀνθρώπους εἰς ὑψηλότερα ἐπίπεδα καὶ προκαλεῖ τὴν ἐκτίμησιν τῶν λαῶν καὶ τῶν ἀνθρώπων. Ἐπίσης, δὲν εἶναι ἡ μεγαλοφυΐα, ἡ ὁποία θὰ ἐξάρῃ ἕνα πολιτικὸν ἄνδρα, ἀλλ’ ἡ ἔξαρσις τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν καὶ τῶν εὐγενῶν συναισθημάτων. Ὁ ἠθικὸς κόσμος πάντοτε ἀποτελεῖ κριτήριον τῆς ἀνωτερότητος τῶν ἀνθρώπων. Εὐτυχῶς εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν προΐσταται ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλην τὴν σταδιοδρομίαν του τὴν στρατιωτικὴν ἀπέδειξεν, ὅτι ἐμφορεῖται ἀπὸ τὰ ἠθικὰ ἰδεώδη καὶ ἠγωνίσθη διὰ τὴν πραγμάτωσιν αὐτῶν. Σήμερον ἡ πραγμάτωσις τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου, ἀποτελεῖ ἓν ἱερὸν ἰδεῶδες ἐθνικόν. Καὶ μὲ τὴν γενναιότητα, ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει, νομίζω ὅτι θὰ θελήσῃ καὶ πάλιν νὰ ἐκτελέσῃ γενναίαν πρᾶξιν ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Ἂν δὲν κατορθώσῃ νὰ διεγείρῃ τὰ αἰσθήματα τῆς γενναιοφροσύνης καὶ νὰ ἀνασύρῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τὰ συναισθήματα τοῦ ἀνθρωπισμοῦ καὶ τῆς ἐλευθερίας, τὰ ὁποῖα διέπουν τὸν Ἀγγλικὸν λαόν, τότε θὰ πράξῃ ἓν βῆμα γενναῖον, ἐὰν θέσῃ τὸ ζήτημα εὐθέως ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. Ἐπιθυμεῖ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἕνωσιν αὐτήν. Συνεπῶς εἰς τὴν γενναίαν αὐτὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν φρονῶ ὅτι θὰ ἐκτελέσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς στρατηγὸς Πλαστήρας, θὰ ἔχῃ συμπαραστάτας ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, ὁλόκληρον τὸν Κυπριακὸν λαὸν καὶ σύσσωμον τὸ Ἔθνος. Καὶ μὲ τὴν ἐλπίδα αὐτὴν ἀναφωνῶ καὶ ἐγώ: Ζήτω ἡ ἕνωσις τῆς Κύπρου! Ζήτω ἡ Ἑλλάς! (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανιαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§28Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀφ’ ἧς ἀπὸ τοῦ ἔτους 1878 ἡ Ἑλληνικὴ Κύπρος μετεβιβάσθη ἀπὸ τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, νομίζω ὅτι δὲν ὑπῆρξεν οὔτε μία στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ἐθεώρησεν, ὅτι αὐτὴ ἡ μεταβίβασις εἶναι προσωρινὴ καὶ πάντοτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ ἀγωνίαν ἀνέμενεν τὴν εὐγενῆ τῆς Μεγάλης Βρεταννικῆς Αὐτοκρατορίας χειρονομίαν, τῆς ἀποδόσεως τῆς Κύπρου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ πολεμικὴ Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Κορυζῆ προβλέπουσα τὴν καταστροφὴν καὶ ἐπιθυμοῦσα νὰ συνεχίσῃ τὸν ἀγῶνα εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, εἶχε προέλθει εἰς ὅλας ἐκείνας τὰς συνεννοήσεις αἱ ὁποῖαι ἀπῃτοῦντο ἵνα ἡ Κυβέρνησις διερχομένη ἁπλῶς ἐκ Κρήτης διὰ νὰ ἐνισχύσῃ ἐκεῖ ἐπ’ ὀλίγον τὴν ἀντίστασιν, καταλήξῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κύπρον καὶ ἐκεῖ νὰ παραμείνῃ καὶ ἐκεῖ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν περαιτέρω προορισμόν της. Μάλιστα εἶχε ζητήσει νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἡ λειτουργία Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων, ἔστω καὶ εἰς μίαν περιωρισμένην περιοχὴν τῆς Κύπρου. Δυστυχῶς, ἡ ἀπρόοπτος καὶ τραγικὴ αὐτοκτονία τοῦ λεπτοῦ καὶ ἐντίμου Ἀλεξάνδρου Κορυζῆ, μετέτρεψε πολλὰ πράγματα, ἐν οἷς καὶ αὐτὸ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐγκατεστάθη εἰς τὴν Αἴγυπτον διὰ νὰ προετοιμάσῃ ἐκεῖ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀπαίσια καὶ ἀντεθνικὰ κινήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον καὶ ἐδῶ τὸν ἀντεθνικόν τους ἀντίκτυπον. Τὰ κατὰ τὸν πόλεμον καὶ μετὰ τὸν πόλεμον γεγονότα, δὲν ἐπέτρεψαν φαίνεται εἰς τὴν Μεγάλην μας Σύμμαχον, νὰ θεωρήσῃ ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ μᾶς ἀποδώσῃ τὸ Νησί μας. Ἤδη ὅμως, ὅτε τὸ αἴσθημα τῆς Ἐθνικῆς ἀσφαλείας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔχει ἑδραιωθῆ ἰδίως μετὰ τὰς νίκας τοῦ Γράμμου καὶ τοῦ Βίτσι, καὶ μετὰ τὴν ἐκδίωξιν τῶν συμμοριτῶν πέραν τῶν συνόρων μας, νομίζομεν ὅτι μὲ ἕνα καλὸν χειρισμὸν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ θέματος αὐτοῦ πρὸς τὴν Σύμμαχόν μας Ἀγγλίαν θὰ λάβῃ καὶ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ὁ πόθος αὐτὸς τὴν ὁριστικήν του μορφήν, διότι θὰ ἔχῃ πεισθῆ πλέον ἡ Ἀγγλία, ὅτι δὲν τῆς χρειάζεται ἡ Κύπρος, ἀφοῦ τὸ σύμπλεγμα ὅλων τῶν Νήσων τοῦ Αἰγαίου Πελάγους, τοῦ Ἰονίου, τῶν Δωδεκανήσων ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Ἠπειρωτικὴ Ἑλλάς, εἶναι εἰς τὸ πλευρὸν τῶν ἐλευθέρων λαῶν ἐναντίον πάσης εἰς τὸ μέλλον ἰδεολογικῆς ἢ ἰμπεριαλιστικῆς ἐπιβουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§29Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω πολλά. Εἶναι τόσον ὁμόθυμος ἡ γνώμη καὶ ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς δι’ ἓν θέμα τόσον ἐθνικόν, ὥστε πλέον τὰ λόγια περιττεύουν. Οὔτε εἶναι ἀνάγκη νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἢ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ τῆς δώσωμεν κάποιο σθένος. Ἡ Κυβέρνησις ἀποτελεῖται καὶ αὐτὴ ἀπὸ Ἕλληνας καὶ ὡς Ἕλληνες δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχουν τὸν ἴδιον πόθον, τὴν ἰδίαν ψυχὴν ποὺ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς. Συνεπῶς δὲν μένει παρὰ νὰ εὐχηθῶμεν ὅπως μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς φιλίας, ἡ ὁποία μᾶς συνέδεε πάντα μὲ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, τὴν παλαιὰν αὐτὴν φίλην καὶ σύμμαχον, ἡ Κυβέρνησις βοηθοῦσα τὴν Κυπριακὴν Ἀποστολὴν ἐπιτύχῃ τὴν ἐπίλυσιν ἑνὸς μεγάλου καὶ ἱεροῦ διὰ τὴν Ἑλλάδα θέματος. Θὰ εἶναι δὲ δι’ ἡμᾶς μία ἀπὸ τὰς πλέον εὐτυχεῖς ἡμέρας εἰς τὰς δυσκόλους στιγμὰς ποὺ ζοῦμεν, ἐὰν καὶ οἱ Κύπριοι, μέρος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, οἱ ὁποῖοι ὅπως καὶ ἡμεῖς ἐθυσιάσθησαν καὶ ἐπολέμησαν δι’ ὅλα τὰ ἰδεώδη διὰ τὰ ὁποῖα ἐπολέμησαν οἱ ἐλεύθεροι ἄνθρωποι καὶ ἄνευ τῶν ὁποίων κανεὶς ἐλεύθερος λαὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ, ἴδωσι τοὺς πόθους των ἐκπληρουμένους. Θὰ εἶναι, λέγω, δι’ ἡμᾶς ἡ ὡραιοτέρα στιγμὴ ὅταν ἡ Κύπρος ἀποτελέσῃ τὸ διαμάντι τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§30Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις τῶν Ἑλλήνων δοκιμάζει βαθεῖαν συγκίνησιν ἀπὸ τὴν παρουσίαν εἰς τὰς Ἀθήνας τῆς Ἐθνικῆς Πρεσβείας τῶν Κυπρίων, ἡ ὁποία φέρει τὸ πάνδημον μήνυμα τῆς Μεγαλονήσου, πρὸς Ἕνωσιν μὲ τὴν Μητέρα Πατρίδα. Ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς παλαιᾶς Ἑλληνοβρεταννικῆς φιλίας, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν ἀδιατάρακτον καὶ εἰς ἐφαρμογὴν τῶν δεδοκιμασμένων φιλελευθέρων παραδόσεων τῆς Δημοκρατίας, ἐκφράζομεν τὴν ἐλπίδα τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ Πανελληνίου πόθου τῆς Ἑνώσεως, ἡ ὁποία προώρισται νὰ καταστήσῃ περισσότερον ἐγκαρδίους τοὺς δεσμοὺς καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ κοινὸν συμφέρον τῶν δύο χωρῶν. (Χειροκροτήματα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ 5 λεπτά.

§32ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§35Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσοι ἐκ τῶν κ. συναδέλφων μετέσχον καὶ τῆς Βουλῆς τῆς τελευταίας τετραετίας, θὰ ἐνθυμοῦνται ὅτι κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1946 ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ δύο μῆνας μὲ τὴν ἐπερώτησιν τὴν ἀναφερομένην εἰς τὸ καπνικόν. Ὅπως ἡ παροῦσα Βουλή, ἔτσι καὶ ἡ Βουλὴ τοῦ 1946 ἤρχισε τὴν ἱστορίαν τῶν ἐπερωτήσεων μὲ τὸ καπνικὸν καὶ αἱ ἐπερωτήσεις τοιουτοτρόπως μετεβλήθησαν εἰς ἱστορίαν. Νομίζω, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε καὶ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ ἀλλάξῃ ἡ Βουλὴ τὸ πνεῦμα της καὶ τὸν ρυθμὸν τῆς ἐργασίας της εἰς τὰ ζητήματα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὰς ἐπερωτήσεις. Ἡ ἐπερώτησις ἔχει σκοπὸν ὅπως τὸ ταχύτερον δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν λόγον. Ἡ ἐπερώτησις ἔχει σκοπόν, ὅπως τὸ ταχύτερον...........

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ περὶ τακτῆς συζητήσεως.

§37Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ἐπερωτήσεως πρόκειται οὐσιαστικῶς. Βεβαίως οὐδεὶς ἐκ τῶν ὁμιλητῶν ἐπέκρινε τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις προσφάτως ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ οὐσία τῆς συζητήσεως εἶναι οὐσία ἐπερωτήσεως. Ἀπὸ τῆς ἄλλης ὅμως πλευρᾶς ἡ διαδικασία μὲ τὴν ὁποίαν γίνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ὁμοιάζει μὲ τὰς διαλέξεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὸν Παρνασσὸν καὶ ὄχι μὲ τοὺς ἀγῶνας τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ ἀναπτυχθοῦν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα. Ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ γνωρίζουν τὰ περισσότερα τῶν ἐπιχειρημάτων. Οἱ δύο πρῶτοι ὁμιληταί, ὁ κ. Καραμανλῆς καὶ ὁ κ. Μαῦρος, ἐξέθεσαν ἐν πλάτει τὰ ζητήματα καὶ νομίζω ὅτι βλάπτομεν αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόθεσιν τοῦ καπνοῦ ἂν συνεχίσωμεν μὲ τὸν ρυθμὸν μὲ τὸν ὁποῖον ἠρχίσαμεν τὴν συζήτησιν. Τὸ πρόβλημα ἔχει δύο φάσεις. Δύο φάσεις δυσχερεῖς, ἀλλὰ ἁπλᾶς εἰς κατανόησιν. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκη πολλῶν ἐπιχειρημάτων διὰ νὰ τὰς καταστήσωμεν ἁπτὰς διανοητικῶς. Ἡ πρώτη φάσις εἶναι ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς. Πρόκειται περὶ προσπαθείας, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία εἶναι προσπάθεια μεγάλης πνοῆς. Ἀλλά, παρὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο, θὰ πρέπῃ νὰ ληφθοῦν ἀπὸ τοῦδε μέτρα θετικὰ καὶ ἀποτελεσματικά. Ἡ ἄλλη φάσις τοῦ προβλήματος, ἀντιθέτως πρὸς τὴν πρώτην φάσιν ἡ ὁποία εἶναι κοινωνικοοικονομική, εἶναι πολιτική. Πρέπει νὰ γίνῃ μία ἔντονος προσπάθεια πλησίον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, διὰ νὰ πεισθοῦν νὰ μεταβάλουν τακτικήν, ὄχι μόνον ἐν σχέσει πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τὴν Εὐρώπην ὁλόκληρον. Εἶναι ἀνάγκη νὰ πεισθῇ ὄχι μόνον ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις, διότι εἰς τὴν Ἀμερικὴν Κυβέρνησις δὲν εἶναι μόνον τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀλλὰ πρέπει νὰ πεισθῇ τὸ Κογκρέσσον, τὸ ὁποῖον συγκυβερνᾷ, πρέπει νὰ πεισθῇ ἡ Κοινὴ Γνώμη, ἡ ὁποία ἐπίσης συγκυβερνᾷ. Πρέπει τὸ ταχύτερον ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς ἂν ἔχῃ ἄλλα μέτρα καὶ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἐξαγγείλῃ, νὰ καταρτίσῃ ἀποστολήν, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ τὸ χρέος, ὄχι ἁπλῶς νὰ μεταβῇ καὶ ἐπικοινωνήσῃ μετὰ τῶν ἐπισήμων εἰς ἰδιαιτέρους θαλάμους, ἀλλὰ νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς τοῦ Κογκρέσσου, πρὸς τὴν ὁποίαν νὰ ἀναπτύξῃ τὸ πρόβλημα τοῦ καπνοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ περαιτέρω ἐπὶ τοῦ θέματος συζήτησις, ἐκτὸς ἂν πρόκειται νὰ ἀποκαλυφθοῦν ἄλλαι φάσεις τοῦ θέματος, ὄχι μόνον περιττὴ εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ζητήματος, διότι παρατείνει ἐπ’ ἄπειρον τὴν ἐκκρεμότητα. Θὰ πρέπῃ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ταχύτερον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μᾶς ἀναγγείλῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβῃ.

§38Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως θὰ ἔπρεπε διὰ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον νὰ προβῶ εἰς ἀνάπτυξιν, σχετικὴν τοῦ ζητήματος, διότι ἀναμφισβητήτως συμφωνῶ μαζί του, ὅτι τοιαύτης φύσεως ζητήματα, ὅταν μάλιστα ἐμφανίζουν τὸν ἐπείγοντα χαρακτῆρα τὸν ὁποῖον ἐμφανίζει ἡ συζήτησις, νὰ χρονίζουν. Τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὸν καπνόν, κύριοι, εὐλόγως συγκινοῦν τὴν Βουλήν, καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, διότι πρόκειται περὶ ἐθνικοῦ προϊόντος. Ἐν τούτοις ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν νὰ πάρῃ ἡ συζήτησις τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν προσέλαβεν. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄλλαι τινὲς πτυχαί, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο ὠφέλιμον νὰ ἀναπτυχθοῦν. Ὁμιλῶν ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐπρότεινε τὴν κατάρτισιν μιᾶς Ἀποστολῆς, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ τὸ ταχύτερον εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸ Κογκρέσσον, διὰ νὰ ἀναπτύξῃ ἐκεῖ τὰς ἀπόψεις μας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, νὰ ἔχω διαφορετικὴν γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸ θέμα χρήζει προηγουμένης συνεννοήσεως μὲ τὴν ἐδῶ Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ τὸν Ἀρχηγὸν αὐτῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἐνέργεια θὰ καρποφορήσῃ διὰ τῆς ἐπεμβάσεως ὡρισμένων προσωπικοτήτων, κύριοι, ὡς ὁ κ. Χόφμαν καὶ ὡρισμένα μέλη τοῦ Κογκρέσσου καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, διότι γνωρίζετε ὅλοι ὅτι ἐκεῖ ἐπικρατεῖ ἡ ἀπόλυτος ἐλευθερία τῶν ἐπιχειρήσεων, ἡ ἐλευθερία τῆς πρωτοβουλίας καὶ συνεπῶς εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος οἱαδήποτε κυβερνητικὴ ἐπέμβασις. Χρειάζονται ἄλλης φύσεως ἐνέργειαι καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἐσπευσμέναι ἐνέργειαι ἐπ’ αὐτοῦ θὰ δημιουργήσουν προστριβάς.

§39Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρερμηνεύετε τοὺς λόγους μου. Δὲν ὡμίλησα περὶ ἐσπευσμένων ἐνεργειῶν. Οὔτε ἐνεργειῶν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ παρίδουν τὴν ἐνταῦθα Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Ὡμίλησα περὶ Ἀποστολῆς, ἡ ὁποία θὰ κινηθῇ ἐν τῷ πλαισίῳ καὶ τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας γνωρίζετε καὶ σεῖς καὶ ἐγώ. Πρέπει ἀναμφισβητήτως ἡ ἐν Ἀθήναις Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ νὰ συμφωνήσῃ. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι κατόπιν συντόνων προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις. Θὰ παρεκάλουν, ἐπὶ τοιούτων θεμάτων νὰ μὴ προσδίδεται ὁ τόνος τῆς ἀντιδικίας, διότι συμφωνοῦμεν.

§40ΣΤ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω τοῦτο, ὅτι ἡ ἐμφάνισις τῶν ζητημάτων κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν τὸν συνοπτικόν, παρέχει ἀναμφισβητήτως ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον εἶμαι ἐγγεγραμμένος δὲν θὰ εἶχα καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ βοηθήσω τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ὅμως ἐὰν ἄλλοι συνάδελφοι νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ λάβουν τὸν λόγον διὰ νὰ διαφωτίσουν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐπ’ αὐτοῦ δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν ἐὰν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις αὐτὴ ἢ ἐάν, ἀντιθέτως, θὰ πρέπῃ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ τέταρτον τῆς ὥρας.

§41ΑΛ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Τὸ θέμα δὲν ἐξηντλήθη κατὰ τὴν γνώμην μας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνῃ σύστασις εἰς τοὺς ὁμιλητὰς νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνουν τὰ ἴδια πράγματα.

§42ΑΛ. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἡ Βουλὴ νὰ τερματίσῃ ἀπόψε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ, χωρίς, τουλάχιστον, νὰ ἀκουσθοῦν αἱ ἀπόψεις καὶ τῆς πλευρᾶς ταύτης, ἡ ὁποία ἕως τώρα δὲν ἐξέθεσεν οὔτε μὲ μίαν λέξιν τὰς γνώμας της. Δεχόμεθα νὰ περιορισθῶμεν εἰς ἔκτασιν εἰς τὴν ὁμιλίαν μας, διότι, πράγματι, εἶναι καιρὸς νὰ τελειώνωμεν, ἀλλὰ πέραν τούτου δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τερματίσωμεν κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δερτιλῆς.

§44Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ δὲν ἀποτελεῖ θέμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν περιφέρειαν ἢ μόνον τὰς περιφερείας ὅπου οὗτος καλλιεργεῖται καὶ παράγεται. Ἔχει τοιαύτην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς πορείας τῆς ὅλης οἰκονομίας τοῦ Ἔθνους μας καὶ ἐπὶ τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς διαμορφώσεως τοῦ συνόλου τοῦ Λαοῦ μας, ὥστε τὸ σύνολον τοῦ Λαοῦ μας ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος καὶ ἐπηρεάζεται κατὰ τρόπον ἄμεσον ἢ ἔμμεσον ἐκ τῆς ἐν γένει τύχης αὐτοῦ. Ἀνεπτύχθησαν ἤδη ὑπὸ προηγουμένων ἀγορητῶν τὰ στατιστικὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἐπιτάσσουν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ. Θὰ ἀναφέρωμεν μόνον τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν μας δὲν ἀνεπτύχθησαν ἐπαρκῶς. Ὡς εἶναι γνωστὸν ὁ προγραμματισμὸς μας διὰ τὸ ἔτος 1952, ἔτος ἐκπνοῆς τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὴν πρώτην αὐτοῦ φάσιν, ὑπολογίζει, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἐπὶ συνόλου ἐξαγωγῶν μας ἐξ 193 ἑκ. δολ., ὅτι τὰ καπνὰ θὰ προσφέρουν τὰ 90 ἑκατ. δολ. (ἤτοι ἐξαγωγὴν 60 ἑκατ. χιλ. περίπου). Δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ ἀναφέρωμεν καὶ τὸ στοιχεῖον τῆς συγκριτικῶς ὑψηλῆς στρεμματικῆς ἀποδόσεως τοῦ καπνοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν σκέψιν μας δεδομένου τοῦ μικροῦ γεωργικοῦ κλήρου, ὁ ὁποῖος ἐπικρατεῖ εἰς τὴν χώραν μας. Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρομεν ἐνταῦθα τὸ κατὰ στρέμμα κοινωνικὸν εἰσόδημα ὡρισμένων καλλιεργειῶν:

Τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἐμφανίζουν τὴν ἐδαφικὴν προδιάθεσιν τῆς χώρας μας πρὸς καλλιέργειαν εὐγενῶν προϊόντων. Πρέπει νὰ προσθέσωμεν ἐνταῦθα ὅτι τὰ προπολεμικὰ δεδομένα μᾶς δεικνύουν ὅτι τὸ ⅛ τοῦ γεωργικοῦ μας εἰσοδήματος προέρχεται ἐκ τοῦ καπνοῦ, μολονότι διατίθεται πρὸς καλλιέργειαν αὐτοῦ τὸ 1)30 τῶν καλλιεργουμένων ἐκτάσεών μας. Μεταπολεμικῶς ἡ συγκριτικὴ θέσις τοῦ καπνοῦ μας ἀπὸ ἀπόψεως εἰσοδήματος ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπόλοιπον ἀξίαν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων εἶναι ὑποδεεστέρα. Οὕτω τὸ 1948 ἐπὶ συνόλου ἀξίας γεωργικῶν προϊόντων εἰς δισεκατ. δραχμῶν 5.226 ἡ ἀξία τοῦ καπνοῦ ἀνήρχετο εἰς 350 δισεκ. δραχμῶν. Τὸ 1949 (προσωρ. ἀριθμοὶ) ἐπὶ συνόλου 6.801 δισεκ. δραχμῶν, ἡ ἀξία τοῦ καπνοῦ ἀνῆλθεν εἰς 552 δισ. δραχμῶν. Ἀπὸ ἀπόψεως ἀπασχολήσεως τοῦ πληθυσμοῦ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι προπολεμικῶς ἐκ τοῦ καπνοῦ συνετηρεῖτο τὸ ⅐ περίπου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας. Ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἀπασχολεῖ 165.000 ἕως 180.000 καλλιεργητάς, ἤτοι ἀναλόγους περίπου εἰς ποσὸν οἰκογενείας. Ἡ ἐπεξεργασία αὐτοῦ ὡς καπνεργάτας 40.000 ψυχάς. Τὸ καπνεμπόριον καὶ ἡ καπνοβιομηχανία 10.000 ψυχάς. Ἤτοι περὶ τὸ 1.000.000 ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ μας ἀποζῇ κατὰ τρόπον ἄμεσον ἐκ τοῦ καπνοῦ. Ἐν συνεχείᾳ τῶν ἀνωτέρω ὁ καπνὸς εὐλόγως χαρακτηρίζεται ὡς ἐθνικὸν προϊόν καὶ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ συνείδησιν τοῦ Λαοῦ μας καὶ ἰδιαίτατα ἡμῶν, ποὺ ἔχομεν τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐθύνην τῆς ἐκπροσωπήσεως αὐτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξεύρωμεν ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπισιν τοῦ καπνικοῦ ἐν γένει ζητήματος τῆς χώρας. Τίθεται ὡς ἐκ τούτου πρὸ ἡμῶν τὸ ζήτημα ποία εἶναι ἡ θέσις τοῦ καπνικοῦ μας ζητήματος, ποῖαι ἀνησυχίαι γεννῶνται ἐκ τῆς θέσεως ταύτης καὶ ποῖαι αἱ σκέψεις ἡμῶν ὡς πρὸς τὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος τούτου διὰ τὸ μέλλον. Γνωρίζομεν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ μέσος ὅρος παραγωγῆς τῶν προπολεμικῶν ἐτῶν (1935–1938) ἦτο 61.0 χιλ. τόννους. Μεταπολεμικῶς εἴχομεν τὴν ἀκόλουθον παραγωγήν:

Παρατηροῦμεν ὡς ἐκ τούτου ὅτι ἔχομεν κάμψιν τῆς παραγωγικῆς μας ἀποδόσεως. Γενικώτερον θὰ μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσωμεν ἐνταῦθα ὅτι μεταπολεμικῶς ἔχομεν ἀλλοίωσιν τῆς παραγωγικῆς μας ἐπιδόσεως. Τὰ ἐξαγώγιμα γεωργικὰ προϊόντα μας, λόγῳ ἀδυναμίας ἡμῶν νὰ ἀνακαταλάβωμεν τὰς προπολεμικὰς ἀγορὰς καταναλώσεως, ἐξ αἰτίας τῶν γενικωτέρων γνωστῶν λόγων καὶ πρὸ παντὸς ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀδυναμίας τῶν προϊόντων τούτων νὰ προσαρμοσθοῦν εἰς τὰς διεθνεῖς τιμὰς καὶ νὰ ἀκολουθήσουν τὸ ἐσωτερικὸν ὕψος τιμῶν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προσεγγίσουν τὰ προπολεμικὰ ὅρια παραγωγῆς, καθ’ ἣν στιγμὴν ἄλλα γεωργικὰ προϊόντα ἐσωτερικῆς καταναλώσεως ὑπερέβησαν κατὰ πολὺ τὰ προπολεμικὰ ὅρια παραγωγῆς. Ὡς πρὸς τὸν καπνὸν ἔχομεν τὸ ἀκόλουθον ὕψος παραγωγῆς μὲ βάσιν συγκρίσεως (100) τὸν μέσον ὅρον παραγωγῆς τῶν ἐτῶν 1935–38.

Ἤδη πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν εἰδικωτέραν ἐξέτασιν τῶν μεταπολεμικῶν ὅρων ἐξαγωγῆς καὶ ἰδιαίτερα εἰς τὴν ἔρευναν τῶν μέσων διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιλύσωμεν τὸ καπνικόν μας ζήτημα. Διότι ἐπαναλαμβάνομεν ἡ ἐπιτυχὴς ἐπίλυσις τοῦ ζητήματος τούτου ἀποτελεῖ βασικὴν προϋπόθεσιν τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς οἰκονομίας μας. Θὰ πρέπῃ ὅμως προηγουμένως νὰ καθορίσωμεν τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῆς ἀγορᾶς μας ἀπὸ ἀπόψεως ἀποθεμάτων. Ἀπὸ τοῦ ἐρχομένου Ν)βρίου παρ’ ὅλην τὴν χαμηλὴν ἐσοδείαν τοῦ ἔτους 1948 (28 ἑκ. ὀκ.) θὰ ἔχωμεν πρὸς ἐξαγωγὴν 47 ἑκ. κιλ. περίπου ἐκ τῶν ὁποίων, ἀποθέματα παρελθόντων ἐτῶν 12 ἑκατ. κιλά. Τὰ εἰς διάθεσίν μας δεδομένα, ὑπόσχονται ἐξαγωγὴν τοῦ ἡμίσεος περίπου ποσοῦ. Κατὰ τὴν περίοδον 1949–50 ἐπραγματοποιήσαμεν ἐξαγωγὴν 22 ἑκ. κιλ. Πιθανῶς μέχρι τέλους Ἰουνίου νὰ πραγματοποιήσωμεν ἕτερα 2 ἑκατ. κιλά. Πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία προμηνύεται ἱκανοποιητική. Προβλέπεται ὅτι θὰ εἶναι ἀνωτέρα εἰς ποσότητα τῆς περυσινῆς. Μετὰ τὸν προσδιορισμὸν τῆς σημερινῆς θέσεώς μας ὀφείλομεν νὰ ταξινομήσωμεν τὴν σκέψιν μας. Ὀφείλομεν δηλαδὴ νὰ προσδιορίσωμεν εἰς γενικὰς κατηγορίας τὴν φύσιν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν παρ’ ἡμῶν ἵνα ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς σημερινῆς δυσχεροῦς θέσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπιτύχωμεν ἢ προσεγγίσωμεν τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον τάσσομεν εἰς τὸν προγραμματισμόν μας τοῦ ἔτους 1952 περὶ τοῦ ὁποίου ἀνεφέρθην ἀνωτέρω. Καθ’ ἡμᾶς εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ληφθοῦν τριῶν εἰδῶν μέτρα: α) Μέτρα διεθνοῦς μορφῆς. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ σύγχρονος οἰκονομικὴ σκέψις τείνει εἰς διεύρυνσιν τῶν οἰκονομικῶν χώρων. Τὴν διεύρυνσιν δὲ τῶν οἰκονομικῶν χώρων ἐν Εὐρώπη δὲν τὴν ἐπιτάσσει μόνον τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον τῶν λαῶν της καὶ ἡ πρόοδος τοῦ τεχνικοῦ πολιτισμοῦ. Τὴν ἐπιβάλλει καὶ ἡ γύρω αὐτῆς ὑφισταμένη ἤδη κατάστασις. Ἐνῶ ἡ ἐλευθέρα Εὐρώπη κατανέμεται εἰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας διαχωρίζουν οἰκονομικὰ τείχη καὶ κατὰ συνέπειαν αἱ κατ’ ἰδίαν Ἐθνικαὶ οἰκονομίαι ἀσφυκτιοῦν ἐντὸς περιωρισμένων ἐσωτερικῶν ἀγορῶν, αἱ οἰκονομίαι τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς ἀναπτύσσονται ἐντὸς εὐρυτάτων χώρων καὶ ἀπευθύνονται εἰς εὐρυτάτας ἐσωτερικὰς ἀγοράς. Ἡ ἐσωτερικὴ δὲ ἀγορὰ εἰς τὴν ὁποίαν ἀπευθύνεται ἡ οἰκονομία τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν δὲν εἶναι μόνον εὐρεῖα, διαθέτει καὶ ὑψηλὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον καὶ κατὰ συνέπειαν ἔχει καὶ συγκριτικῶς πρὸς τὰς ἄλλας οἰκονομίας ἐπηυξημένην ἀγοραστικὴν δύναμιν. Τὴν ἀνάγκην τῆς διευρύνσεως τοῦ εὐρωπαϊκοῦ ἐλευθέρου οἰκονομικοῦ χώρου διέγνωσε καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Λαὸς τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ὡς γνωστόν, βασικὴ προϋπόθεσις τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ εἶναι ἡ ἑνοποίησις τοῦ εὐρωπαϊκοῦ οἰκονομικοῦ χώρου. Ἡ δι’ ἀλληλοσυμπληρώσεως τῶν εὐρωπαϊκῶν οἰκονομιῶν ἀνάπτυξις εἰς τὸν δυνατὸν ἀνώτερον βαθμὸν τοῦ ἐνδοευρωπαϊκοῦ ἐμπορίου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐπιτευχθῇ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἀναζωογόνησις τῶν εὐρωπαϊκῶν οἰκονομιῶν μὲ ταὐτόχρονον ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν λαῶν τῆς Εὐρώπης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ μείωσις τῶν ἀναγκῶν της εἰς τὸ σκληρὸν λεγόμενον συνάλλαγμα, δηλαδὴ εἰς τὸ δολλάριον. Ἀλλ’ ἐνῶ πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν στρέφεται ἡ διεθνὴς οἰκονομικὴ σκέψις καὶ ἡ προσπάθεια τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο ἡ ἐκδήλωσις τοῦ Ἀμερικανικοῦ ἐμπορίου δρᾷ κατὰ τρόπον ἀντίστροφον. Τονίζομεν μόνον ἐνταῦθα τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεώς μας ὅπως ἀποταθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς μεγάλης μας συμμάχου Ἀμερικῆς καὶ ἐπιτύχει βάσει τῆς ὡς ἄνω ἀναπτυχθείσης διεθνοῦς οἰκονομικῆς σκέψεως, τῆς διαμορφωθείσης διεθνοῦς οἰκονομικῆς ἀνάγκης καὶ τῶν ἐπιδιώξεων τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, τὴν παῦσιν τῆς σημερινῆς ὑφισταμένης καταστάσεως, δηλαδὴ τὴν παῦσιν τῆς καταβαλλομένης προσπαθείας πρὸς διείσδυσιν τῶν Ἀμερικανικῶν καπνῶν εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν. Διὰ τὴν Ἑλλάδα δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἀνασυγκρότησις τῆς οἰκονομίας της ἄνευ ἐπιτυχοῦς ἐπιλύσεως τοῦ καπνικοῦ θέματος. Καὶ θὰ ἀπετέλει ματαιοπονίαν ἡ διάθεσις ὑπὸ τοῦ Λαοῦ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ὑλικῶν μέσων πρὸς ἐπίτευξιν τῆς ἀνασυγκροτήσεώς μας καὶ ἡ παράλληλος ἐκδήλωσις ὑπὸ τοῦ ἀμερικανικοῦ ἐμπορίου πρὸς ματαίωσιν αὐτῆς. βʹ) Μέτρα ἀνασυνδέσεως ἐξωτερικῶν ἀγορῶν καὶ διανοίξεως νέων τοιούτων. Ὡς γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, προπολεμικῶς ὁ μεγαλύτερος ὄγκος τῶν ἐξαγομένων καπνῶν κατηυθύνετο πρὸς Γερμανίαν, ὅπου ἐξηγάγομεν 26 ἑκατομμύρια κιλὰ περίπου. Ἔναντι τούτων εἴχομεν ἐφέτος ἐξαγωγὴν 5.200 ἑκατομ. κιλῶν, παρ’ ὅλον ὅτι εἶχε γίνει πρόβλεψις καὶ ἔγκρισις ὑπὸ τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ 13 ἑκατομ. δολ., ποσοῦ δηλ. ἀντιστοιχοῦντος εἰς 7½–8 ἑκατομμ. δολλάρια. Παρατηροῦμεν ὅτι τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἔχει οὐσιώδη ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ καπνοῦ μας. Ὁ πόλεμος διέκοψε τὰς ἐμπορικάς μας σχέσεις καὶ τοῦτο εἶχε κεφαλαιώδη ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἐν γένει πορείας τοῦ καπνικοῦ μας ζητήματος. Διότι ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ ἐπηρεάζεται οὐσιωδῶς ὑπὸ τῆς ἀλλαγῆς τῶν προσωπικῶν συνηθειῶν τοῦ κοινοῦ ποὺ καπνίζει τὸν καπνὸν καὶ ὑπὸ τῆς οἰκονομικῆς αὐτοῦ καταστάσεως. Ὁ Γερμανικὸς λαὸς ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπέβαλε τὴν συνήθειαν νὰ καπνίζῃ Ἑλληνικὰ καπνὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐπτώχευσεν, ὥστε εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ περικόπτῃ ἢ νὰ περιορίζῃ τὰς ἀτομικάς του δαπάνας μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὴν δαπάνην τὴν ὁποίαν προπολεμικῶς διέθετε διὰ τὸ κάπνισμα. Καὶ ἐρωτᾶται: Ποία εἶναι ἡ κατάστασις ἐν Γερμανίᾳ ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐκεῖ κατανάλωσιν καπνοῦ. Ἡ ἐτησία κατανάλωσις ἐν Γερμανίᾳ ἀνέρχεται εἰς 60 –70 ἑκατομμύρια κιλά. Προπολεμικῶς ἡ χώρα αὕτη κατηνάλισκε καπνὸν τύπου ἀνατολικοῦ. Ἤδη εἰς τὴν ἀγορὰν ταύτην εἶχε βαθεῖαν διείσδυσιν ὁ Ἀμερικανικὸς καπνός, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγαλυτέραν περιεκτικότητα νικοτίνης καὶ εἶναι εὐθηνότερος παρ’ ὅλον ὅτι τὸ κόστος τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνεμπορίου εἶναι ἐν μέρει πλασματικόν, διότι τὸ Κράτος ἐπιδοτεῖ τὸν παραγωγὸν μὲ 17% περίπου. Τὰ Ἀμερικανικὰ καπνὰ εἰσάγονται εἰς Γερμανίαν ἐπισήμως καὶ λαθρεμπορικῶς καὶ κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἔχουν ἀποκλεισθῆ παντελῶς σχεδὸν τὰ Ἑλληνικὰ καπνά. Οὕτω προπολεμικῶς εἴχομεν εἰσαγωγὴν καπνῶν εἰς Γερμανίαν περὶ τὰ 25 ἑκατομμύρια κιλά. Σήμερον ἔχομεν περὶ τὰ 2 ἑκατομμύρια κιλά. Μέτρα δημοσιονομικά, ἐφαρμοζόμενα εἰς Γερμανίαν προωθοῦν τὴν κατανάλωσιν Ἀμερικανικῶν καπνῶν καὶ ἐθίζουν τὸ Γερμανικὸν κοινὸν εἰς κάπνισμα Ἀμερικανικῶν καπνῶν κατωτέρας ποιότητος, ὅπως π. χ. τὰ στριβόμενα τσιγάρα, τὸ λαϊκὸν ποῦρον, ὁ καπνὸς τῆς πίπας. Τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ εἶναι κατάλληλα δι’ ἕτοιμα τσιγάρα. Τὸ στριβόμενον τσιγάρον στοιχίζει ὀλιγώτερον τῶν 5 πφένιχ. Ἡ διαφορὰ ὀφείλεται εἰς τὸν διάφορον φόρον καταναλώσεως. Ἐκ τῆς αὐτῆς μεταχειρίσεως ἕνας τσιγαρίλος περιεκτικότητος 5 γραμμαρίων ὅσον ἕνα τσιγάρο περιεκτικότητος ἑνὸς γραμμαρίου. Πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι καὶ μεταξὺ τῶν σιγαρέττων Ἀμερικανικοῦ καπνοῦ καὶ ἀνατολικοῦ καπνοῦ, τὰ Ἀμερικανικὰ σιγαρέττα, λόγῳ τῆς μεγαλυτέρας των περιεκτικότητος εἰς νικοτίνην προτιμῶνται ἀπὸ τὸ σημερινὸν Γερμανικὸν κοινόν, λόγῳ τοῦ μεταπολεμικῶς χαμηλοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος. Δὲν νομίζομεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ πόσον ἡ ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐν Γερμανίᾳ κατανάλωσιν καπνοῦ, συμπεριφορὰ τῶν μεγάλων μας Συμμάχων Ἀμερικανῶν εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰς ἐπαγγελίας καὶ ἐπιδιώξεις τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ καὶ πρὸς τὰ ζωτικὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὅταν ἡ Γερμανικὴ ἀγορὰ κατακλύζεται ὑπὸ Ἀμερικανικῶν σιγαρέττων, δὲν νομίζομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ ἐνδοευρωπαϊκοῦ ἐμπορίου ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τὴν Γερμανίαν ἐξ ἄλλου ἡ ἀγορὰ καπνῶν ἐξ Ἀμερικῆς σημαίνει κατανάλωσιν δολλαρίων καὶ στέρησιν τῆς ἀγορᾶς τῆς Ἑλλάδος ὡς καταναλωτρίας τῶν βιομηχανικῶν αὐτῆς προϊόντων. Εἶναι ἀνάγκη ὡς ἐκ τούτου πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τῶν δύο χωρῶν νὰ ἐπανασυνδεθοῦν αἱ καπνικαὶ αὐτῶν σχέσεις καὶ πρὸς τοῦτο νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν μείωσιν τοῦ φόρου καταναλώσεως καπνοῦ ἐν Γερμανίᾳ καὶ τὴν διαρρύθμισιν τοῦ φόρου ἀνάλογα μὲ τὴν περιεκτικότητα τοῦ καπνοῦ εἰς νικοτίνην. Προπολεμικῶς ἐπραγματοποιούσαμεν ἐπίσης ἐξαγωγὴν εἰς Ἀμερικὴν 8–10 ἑκατομμύρια κιλῶν. Σήμερον ἐξάγομεν 3½ περίπου ἑκατομμύρια κιλά. Πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἐπανάκτησιν τῆς ἀγορᾶς. Νέα ἀγορὰ ὅπου θὰ δυνηθῶμεν νὰ πραγματοποιήσωμεν ἐξαγωγὴν καπνοῦ εἶναι ἡ Ἀγγλία ὅπου ὡς γνωστὸν ὑπάρχει σπάνις σκληροῦ συν)τος, δηλ. δολλαρίου. Ἐκεῖ δυνάμεθα νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἐξαγωγὴν 7 περίπου ἑκατ. κιλῶν καὶ πρὸς τοῦτο δὲν θὰ πρέπῃ νὰ διστάσωμεν νὰ προβῶμεν εἰς πριμοδότησιν τῆς ἐξαγωγῆς. Εἰς τοῦτο μᾶς ὑποχρεώνει ὄχι μόνον ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐθισμοῦ τοῦ Ἀγγλικοῦ Λαοῦ εἰς κατανάλωσιν Ἑλληνικοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑφισταμένη νομισματικὴ ἀνισοτιμία (Homsparite). Ἔχομεν ἐπίσης τὴν Αἴγυπτον ὅπου ἡ κατανάλωσις ἀνέρχεται εἰς 1 ἑκατομμύριον κιλά. Δυνάμεθα νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς κατανάλωσιν 3 ἑκατομμυρίων κιλῶν. Ἑτέρα χώρα εἶναι ἡ Γαλλία ὅπου εἴχομεν ἐξαγωγὴν καπνῶν κατωτέρας ποιότητος 3 ἑκατ. 700 χιλ. κιλῶν. Δυνάμεθα νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς διπλασιασμόν. Εἶναι πιθανὸν ἐπίσης νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν Πορτογαλίαν καὶ Ἱσπανίαν. Ἐξαγωγὴ καπνῶν γίνεται καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν. Θὰ πρέπῃ νὰ ἐξετασθῇ ὁμοίως καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπανακτήσεως τῶν χωρῶν τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος, ὅπως π. χ. ἡ Τσεχοσλοβακία ὅπου προπολεμικῶς εἴχομεν ἐξαγωγὴν 3 ἑκατομ. περίπου κιλῶν. Παράλληλα πρὸς τὴν ἀνάκτησιν τῶν παλαιῶν ἀγορῶν καὶ διεύρυνσιν νέων τοιούτων, πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς σύναψιν συμβάσεως μετὰ τῆς Τουρκίας. Ἡ Τουρκία ἐπωφελήθη τῆς πολεμικῆς μας ἐμπλοκῆς καὶ κατέκτησε τὰς ἀγορὰς ὅπου κατηναλίσκετο ὁ καπνός μας. Παρὰ ταῦτα σκόπιμον θεωροῦμεν τὴν ὑπογραφὴν μιᾶς συμβάσεως ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε τὴν δημιουργίαν κοινοῦ μετώπου διαθέσεως καπνῶν, τύπου ἀνατολικοῦ. Θὰ ἐξερχόμεθα οὕτω πιθανῶς ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τοῦ ἀγοραστικοῦ παράγοντος. γʹ) Μέτρα ἐσωτερικῆς μορφῆς. Θὰ μᾶς ἐπιτραπῇ πρὶν ἢ ὑπεισέλθωμεν εἰς τὰ μέτρα ταῦτα, νὰ ἀναπτύξωμεν ὡρισμένας σκέψεις γενικῆς ἐμπορικῆς πολιτικῆς. Ἰδιωτικαὶ ἀνταλλαγαί. Ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν προσπάθειαν ἐξαγωγῆς τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν. Πιθανῶς τὸ σύστημα τοῦτο νὰ ἀποδίδῃ εἰς ἄλλας χώρας. Εἰς τὴν χώραν μας ὅμως, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀξιόλογος κρατικὴ ὀργάνωσις, ὅπου ὑπάρχει ἀδυναμία ἐλέγχου τῶν ἐσωτερικῶν τιμῶν, ὅπου ὑφίσταται ἔλεγχος συναλλάγματος, αἱ ἰδιωτικαὶ ἀνταλλαγαὶ εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πτῶσιν τῆς τιμῆς τῶν ἐξαγωγίμων μας προϊόντων εἰς τὴν Διεθνῆ ἀγορὰν καὶ τὸν ὑψωμὸν τοῦ κόστους τῆς ζωῆς εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀγοράν. Ἐδημιούργησαν αἱ ἰδιωτικαὶ ἀνταλλαγαὶ φαύλους κύκλους, ἐντὸς τῶν ὁποίων περιστρέφεται ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ τοῦ τόπου καὶ μονοπωλιακὰ κέντρα τὰ ὁποῖα ἀπεκόμισαν τεράστια κέρδη. Πριμοδότησις. Κηρυσσόμεθα ὑπὲρ τῶν πριμοδοτήσεων καὶ κυρίως ὅταν πρόκειται νὰ κατακτηθῇ μία νέα ἀγορά, ὅτε ἡ πριμοδότησις ἐπενεργεῖ τρόπον τινὰ ἐκπαιδευτικῶς. Θὰ μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ μίαν σκέψιν, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Γνωρίζομεν ὅτι τὸ φορολογικόν μας σύστημα εἶναι ἄδικον, διότι κυριαρχεῖ ἡ ἔμμεσος φορολογία, ἡ ὁποία βαρύνει τὴν κατανάλωσιν καὶ κατὰ συνέπειαν πιέζει κυρίως τὰς λαϊκὰς τάξεις, μὲ χαμηλὸν κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα. Ὑποστηρίζομεν ὅτι πριμοδότησις προϊόντος μὲ εὐρεῖαν κοινωνικὴν βάσιν, ὡς ὁ καπνός, ἀποτελεῖ ἕνα τρόπον ἀμβλύνσεως τῆς κοινωνικῆς ἀδικίας, ἥτις προκαλεῖται ἐκ τῆς ἐμμέσου μορφῆς φορολογίας δι’ ἐπιστροφῆς μέσῳ τῆς πριμοδοτήσεως εἰς τὰς ἀγροτικὰς μάζας, ποσοστοῦ τῆς ἐμμέσως εἰσπραττομένης φορολογίας. Ἀναδιανέμει δηλαδὴ κατὰ ἕνα τρόπον ὁ προϋπολογισμὸς τὸ κοινωνικὸν εἰσόδημα. Ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1948 ἐπεβαρύνθη μὲ πριμοδοτήσεις 80 δισεκατομ., ὁμοίως ὁ Προϋπολογισμὸς 1949 μὲ πριμοδοτήσεις 125 δισεκατομμυρίων. Τασσόμεθα ὑπὲρ τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν πριμοδοτήσεων ὑπὸ τὸ ἄνω πνεῦμα. Ἰδιωτικὸν ἐμπόριον. Θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ ὑπῆρχον αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἐπέτρεπον νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἐμπορίαν τοῦ καπνοῦ εἰς οἰκείας συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις τρίτου βαθμοῦ. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου διεκδικοῦμεν ἄλλωστε μίαν εἰδικότητα. Πρὸ δεκαπενταετίας ἤμην αἱρετὸς ἐκπρόσωπος τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Λακωνίας καὶ ὡς Σύμβουλος τῆς παραγωγῆς ἐχειρίσθην ὑπευθύνως κύριον προϊὸν τῶν νομῶν Μεσσηνίας καὶ Λακωνίας, τὰ σῦκα. Εἶναι φυσικὸν τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον νὰ διέπεται ἀπὸ διαφορετικὰ κριτήρια ἐκείνων τὰ ὁποῖα διέπουν τὸν συνεταιρισμόν. Τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον κατευθύνεται ἀπὸ κριτήρια ἀποδοτικὰ ὑπὲρ τοῦ ἀτόμου, ἐνῷ ὁ Συνεταιρισμὸς διέπεται ἀπὸ τὸ κριτήριον τῆς παραγωγικότητος ὑπὲρ τοῦ γεωργοῦ καὶ κατὰ συνέπειαν συμφέρον τοῦ παραγωγοῦ τοῦ προϊόντος καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου εἶναι νὰ χειρίζεται ἐμπορικῶς τὸν καπνὸν συνεταιριστικὴ μονὰς τρίτου βαθμοῦ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι σήμερον καὶ διὰ τὸ προσεχὲς μέλλον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν καπνῶν μας ἄνευ τῆς συνδρομῆς τοῦ ἰδιωτικοῦ ἐμπορίου. Νομίζομεν ὅμως ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν παράλληλον μὲ τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον ὕπαρξιν τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως ἵνα οὕτω ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπιτύχομεν τὴν ὡρίμανσιν τῶν συνεταιριστικῶν μας ὀργανώσεων πρὸς ἐμπορικὸν χειρισμὸν τοῦ προϊόντος των. Ἤδη εἰσερχόμεθα εἰς τὴν εἰδικωτέραν ἐξέτασιν τῶν μέτρων ἐσωτερικῆς μορφῆς. Ταῦτα εἶναι: 1) Μείωσις τοῦ παραγωγικοῦ κόστους. Εἰς τοῦτο συμβάλλει ἐξαιρετικὰ τὸ χαρακτηριζόμενον ὡς πρόβλημα τῶν σκελῶν τῆς ψαλλίδος. Ἔχομεν ὑψηλότερον ἐπίπεδον τιμῆς τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων γεωργικῆς καταναλώσεως ἀπὸ τὸ τοιοῦτον γεωργικῆς παραγωγῆς. Καὶ μόνον τὸ θέμα τοῦτο εἶναι ἱκανὸν νὰ δημιουργήσῃ ὑψηλὸν παραγωγικὸν κόστος. Νομίζω ὅτι εἰς ἄλλας χώρας ὅπως λ. χ. ἡ Γαλλία τὸ πρόβλημα τοῦτο ἐμφανίζεται ὑπὸ ἀντίστροφον μορφήν. Θὰ πρέπῃ νὰ ἐρευνηθῇ τὸ ὡς ἄνω ἀναφερόμενον ζήτημα ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἐξαλείψωμεν τοῦτο. Ἔχομεν καὶ ἄλλα αἴτια ὅπως π. χ. τὸ ὑψηλὸν κόστος τοῦ χρήματος. Ὁ ἐπίσημος τόκος εἶναι 16%, ὁ ἀγοραῖος τόκος εἶναι 30–40%. Μὲ τοιαῦτα ὕψη τόκου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς ἀνασυγκρότησιν τῆς οἰκονομίας μας καὶ εἰς μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς μας. Μέχρι τοῦδε ἐνεπιστεύθημεν τὸ σοβαρὸν τοῦτο θέμα εἰς τὸν πανδαμάτορα χρόνον. Καιρὸς εἶναι νὰ λάβωμεν καὶ ὡρισμένα μέτρα. Θὰ πρέπῃ ἐν συνεχείᾳ νὰ ἐφοδιάσωμεν τὸν παραγωγόν μας μὲ τὰ κατάλληλα τεχνικὰ μέτρα. 2) Μείωσις κόστους ἐμπορικῆς ἐπεξεργασίας. Τὰ ἔξοδα ταῦτα ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ καπνεργατικὸν ζήτημα. Ὅλοι γνωρίζομεν πόσον ὑποφέρουν οἱ καπνεργάται μας καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ σκεφθῇ λῆψιν μέτρων τεινόντων εἰς περαιτέρω ἀπαθλίωσίν των. Θὰ πρέπῃ ὅμως νὰ μελετήσωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐπεξεργασίας ἐν Τουρκίᾳ ὅπως καὶ νὰ χρησιμοποιήσωμεν μελλοντικῶς τὸν γυναικεῖον παράγοντα, ὅστις φαίνεται ὅτι εἶναι φύσει περισσότερον κατάλληλος διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ καπνοῦ. 3) Νὰ ληφθοῦν μέτρα ἐναντίον τῶν διαφόρου μορφῆς ἐξόδων διαμεσολαβήσεως καὶ τοῦ ὑφισταμένου ὑψηλοῦ ποσοστοῦ ἐμπορικοῦ κέρδους. Κύριοι Βουλευταί, τονίζω τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην τῆς πάσῃ θυσίᾳ ἀπορροφήσεως τῶν εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν ἀποθεμάτων καπνοῦ καὶ τὸ ἀπαραίτητον ὅπως καταστῇ συνείδησις εἰς ὅλους μας ὅτι ἄνευ τῆς ἐπιτυχοῦς ἀντιμετωπίσεως τοῦ καπνικοῦ ζητήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ὄχι μόνον ἀνασυγκρότησιν τῆς οἰκονομίας μας ἀλλ’ οὐδὲ κἂν ἐξισορρόπησιν τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§46Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐλέχθη δικαιολογημένως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὸ περίπλοκον καπνικόν μας ζήτημα περιέχει πολλὰς ἀπόψεις. Μέχρι τοῦδε ἀνεπτύχθησαν ἱκαναὶ καὶ φυσικὰ θὰ ἀναπτυχθῶσι καὶ ἄλλαι. Εἰς τὸ βῆμα μὲ φέρει ἡ ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξω μίαν ἄποψιν συνδεομένην μὲ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Καὶ ἡ ἄποψις αὐτὴ εἶναι τῆς μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ εἰς τὰς χώρας τῆς καταναλώσεως. Καί, ὡς εἶπον, ἡ ἄποψις αὐτὴ ἐνδιαφέρει τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν, τὸν δεύτερον δηλαδὴ μετὰ τὸν καπνὸν οὐσιώδη παράγοντα τῆς ἐθνικῆς καὶ κοινωνικῆς οἰκονομίας μας. Ἀπαιτεῖται μεταπολεμικῶς κάποια συνεργασία μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν παραγόντων, ἥτις προπολεμικῶς δὲν ὑπῆρχε, διότι ἦτο περίοδος γενικῆς εὐφορίας. Ἄλλωστε μεταπολεμικῶς παρατηροῦνται ὁμοιότητές τινες μεταξὺ τῆς καπνικῆς καὶ τῆς ἐμποροναυτικῆς οἰκονομίας καὶ θὰ κατονομάσω ἐνδεικτικῶς μερικὰς ἐξ αὐτῶν: Ἀνυπαρξία καπνικῆς καὶ ἐμποροναυτικῆς πολιτικῆς, διότι τὸ Κράτος ἐπροτίμησε νὰ ἐφαρμόσῃ, δι’ ἀμφοτέρας, τὴν πολιτικήν του, βλέποντας καὶ κάνοντας, ἡ ὁποία ἀποτελματώνει τὰ ζητήματα, ἀφοῦ δὲν τὰ ἀντικρύζει, δὲν τὰ ἀντιμετωπίζει διὰ νὰ τὰ ἐπιλύσῃ, ἀλλ’ ἁπλῶς τὰ παραμερίζει. Δευτέρα ὁμοιότης εἶναι ἡ ἔλλειψις ρυθμίσεως τῶν σχέσεων τῶν συντελεστῶν τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ ἐμποροναυτικοῦ εἰσοδήματος, ἡ ρύθμισις τῶν σχέσεων δηλαδὴ καπνοπαραγωγῶν— καπνεμπόρων—καπνεργατῶν, πλοικτητῶν—ἐργατῶν θαλάσσης. Τρίτη τέλος ὁμοιότης εἶναι ἡ διαρροὴ τῆς προπολεμικῆς καπνικῆς καὶ ἐμποροναυτικῆς πελατείας. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ διεξαγάγῃ διὰ τὴν τοποθέτησιν τοῦ καπνοῦ εἰς τὰς ξένας ἀγοράς, νὰ φροντίσῃ ὥστε, ἂν μὴ ὁλόκληρος, πάντως μέγα τμῆμα τῆς ἐξαχθησομένης ποσότητος ἐξασφαλισθῇ εἰς τὴν ἐθνικήν μας ναυτιλίαν. Τὸ ἐκ τῆς μεταφορᾶς ταύτης ἔσοδον εἶναι σημαντικώτατον, διότι ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὁ σημερινὸς ναυλοτιμάριθμος ἐξ 150–160 σελλινίων κατὰ τόννον, δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὰς 250.000 Ἀγγλικὰς λίρας, ἐὰν δυνηθῶμεν νὰ ἐξαγάγωμεν τὴν προπολεμικὴν ποσότητα. Εἰς τὴν προσπάθειάν της ταύτην θὰ τὴν ὑποβοηθήσῃ τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχουν σήμερον ἑλληνικαὶ ἐφοπλιστικαὶ ἐπιχειρήσεις, τῶν ὁποίων τὰ πλοῖα ἐξυπηρετοῦν τακτικὰς γραμμὰς μεταξὺ τῶν λιμένων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης, ὅπου θὰ ἐξαχθοῦν τὰ καπνά. Ἄλλωστε ὁ καπνὸς λόγῳ τοῦ εἰδικοῦ βάρους του, τῆς εἰδικῆς συσκευασίας του εἰς δέματα καὶ τῆς εἰδικῆς στοιβασίας του μόνον ἐπὶ τῶν κοραδόρων τῶν πλοίων, δὲν δύναται νὰ μεταφερθῇ ἀθρόως, διὰ τῆς ναυλώσεως ἑνὸς μεγάλης χωρητικότητος ἀτμοπλοίου, καὶ διὰ τοῦτο μεταφέρεται τμηματικῶς, ἡ δὲ μεγίστη ποσότης, ἡ ὁποία δύναται νὰ φορτωθῇ ἐπὶ ἑνὸς πλοίου, δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τοὺς 500 τόννους. Δύο ἀντιρρήσεις δύνανται νὰ διατυπωθῶσι κατὰ τῆς προτεινομένης λύσεως. Ἡ πρώτη εἶναι τυπική, ἐκ τοῦ εἴδους τῆς συμβάσεως τῆς ἀγοραπωλησίας, ἡ δευτέρα εἶναι οὐσιαστική, ἐκ τοῦ δόγματος «περὶ ἰσότητος σημαιῶν». Θὰ ἀναλύσω καὶ τὰς δύο αὐτὰς ἀντιρρήσεις διὰ νὰ εἶναι ἐνημερωμένη ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτῶν. Κύριοι, ὡς γνωρίζετε, ἡ σύμβασις τῆς ἀγοραπωλησίας καπνοῦ γίνεται πάντοτε «φόμπ». Προπολεμικῶς ὅλαι αἱ ἀγοραπωλησίαι ἐγένοντο μὲ τὸ σύστημα τοῦτο, διότι αἱ μεγάλαι καπνεμπορικαὶ ἑταιρεῖαι τῆς ἀλλοδαπῆς εἶχον ἐγκαταστήσει ἐν Ἑλλάδι ἀντιπροσώπους, οἵτινες οὐ μόνον ἠγόραζον τὸν καπνὸν ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, ἀλλὰ ἐφρόντιζον καὶ διὰ τὴν ἀποστολήν του εἰς τοὺς λιμένας τοῦ προορισμοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία συνεστήθη τὸ παρελθὸν ἔτος διὰ τὴν ἐγγυτέραν μελέτην τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, ἔκαμεν ἰδιαιτέραν μνείαν διὰ τὸν τύπον αὐτὸν τῆς ἀγοραπωλησίας. Θὰ μὲ ἐρωτήσητε, ποῖον εἶναι τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον τῆς ἀγοραπωλησίας «φόμπ»; Ἰδοὺ τοῦτο: ὁ πωλητὴς ὑποχρεοῦται νὰ παραδώσῃ ἐπὶ τοῦ πλοίου, τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀγοραστοῦ, τὸν πωλούμενον καπνὸν (Cfob =freeonboard) Καὶ θὰ ὑποβληθῇ τὸ ἐρώτημα, ἀφοῦ τοιοῦτον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς ἀγοραστικῆς συμβάσεως κατὰ τίνα τρόπον θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν ἓν μέρος τῆς ἐξαχθησομένης ποσότητος καπνοῦ; Κύριοι, μὴ λησμονῆτε, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς ἰδιωτικῆς αὐτονομίας καὶ συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις δύναται κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις νὰ ζητήσῃ ὅπως τὸ θαλάσσιον φορεῖον ἐκλέξῃ ὁ πωλητής. Ἄλλωστε, ὡς θὰ ἴδωμεν κατωτέρω ὁμιλοῦντες περὶ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν ἡ Τουρκία διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν γεωργικῶν της προϊόντων, τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν διεθνῆ πρακτικήν. Ἡ δευτέρα ἀντίρρησις εἶναι καὶ ἡ οὐσιαστικωτέρα, διότι ἐρείδεται ἐπὶ ἑνὸς ἐμποροναυτικοῦ ἀξιώματος, περὶ ἰσότητος σημαιῶν. Κύριοι, μέχρι τῶν μέσων τοῦ παρελθόντος αἰῶνος ὑπῆρχε μία σταθερὰ ἐμποροναυτικὴ πολιτικὴ περὶ διακρίσεως σημαιῶν καὶ ἡ ὁποία ἐπέβαλλε τὴν μεταφορὰν τοῦ εἰσαγωγικοῦ καὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου διὰ τῆς ἐθνικῆς σημαίας. Ἀλλὰ ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ παρελθόντος αἰῶνος, ὅτε ἐπεκράτησαν αἱ φιλελεύθεραι οἰκονομικαὶ ἀρχαί, τὸ σύστημα τοῦτο κατηργήθη καὶ ἐδημιουργήθη τὸ σύστημα περὶ «ἰσότητος σημαιῶν», ἴσης μεταχειρίσεως δηλαδὴ τῶν πλοίων ὅλων τῶν σημαιῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο, ἢ μᾶλλον τὸ δόγμα τοῦτο τὸ ἐμποροναυτικόν, κατ’ ἀρχὰς ἐπεβλήθη δυνάμει διεθνοῦς ναυτικοῦ ἐθίμου, ἀλλ’ ἀπό τινος χρόνου καθιερώθη διὰ δύο διεθνῶν συμβάσεων. Ἡ πρώτη εἶναι, ἡ διεθνὴς σύμβασις τῆς Βαρκελώνης τοῦ 1921 «περὶ συγκοινωνιῶν καὶ διαμετακομίσεων», ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν θαλασσίων μεταφορῶν, ἡ δὲ δευτέρα εἶναι ἡ διετὴς σύμβασις τῆς Γενεύης τοῦ 1923 «περὶ τοῦ διεθνοῦς καθεστῶτος τῶν θαλασσίων λιμένων», ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν παγκοσμίων ἐμπορικῶν λιμένων καὶ ἤτοι κατέστησε τοὺς λιμένας «ἀνοικτὰς θύρας» ἀπὸ «κλεισταὶ θύραι» ὅπου ἦσαν ἕως τότε. Καὶ εἰς τὰς δύο αὐτὰς συμβάσεις προσεχώρησεν ἡ Ἑλλὰς καὶ τὰς ἐκύρωσε. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν καταστρατήγησιν τοῦ ἐμποροναυτικοῦ αὐτοῦ δόγματος, διότι τὰ συμφέροντα τῆς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐργαζομένης φορτηγοῦ ναυτιλίας μας ἐπιβάλλουν τὴν ἀκριβῆ τήρησιν αὐτοῦ. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἔχομεν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν πληθωρικήν, ὑπερβαίνουσαν κατὰ πολὺ τὰς μεταφορικὰς ἀνάγκας καὶ ἱκανότητας τῆς Χώρας μας, καὶ μόνον τὸ ⅒ τῆς χωρητικότητος αὐτῆς θὰ ἐπήρκει διὰ τὰς μεταφορικάς μας ἀνάγκας. Ἡ ὑπόλοιπος ναυτιλία μας ἐργάζεται εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, φορτοεκφορτώνει εἰς τοὺς ἀνὰ τὴν παγκόσμιον λιμένας ἐμπορεύματα καὶ εἰσάγει τὸ ἐκ τοῦ ναύλου ἔσοδον αὐτῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς συνάλλαγμα. Ἰδοὺ διατί ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία εἶναι στοιχεῖον ἐνεργητικὸν τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Δυστυχῶς ὅμως, κύριοι, ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου εἰς πολλὰς χώρας ἐξεδηλώθη τάσις περὶ μὴ σεβασμοῦ τοῦ ἐμποροναυτικοῦ αὐτοῦ δόγματος, ὅπερ ἔπαυσε ν’ ἀποτελῇ τὸ ἐμποροναυτικὸν πιστεύω διεθνῶς, τῶν μεταφορῶν. Καὶ δυστυχῶς τὸ παράδειγμα τῆς παραβιάσεως τὸ ἔδωσαν αἱ μεγάλαι χῶραι. Πρῶται αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Β. Ἀμερικῆς ἐπέβαλον καὶ δι’ αὐτὰ ἀκόμη τὰ εἴδη τῆς Ἀμερικανικῆς οἰκονομικῆς βοηθείας πρὸς τὴν Εὐρώπην νὰ μεταφέρωνται δι’ Ἀμερικανικῶν πλοίων. Διεμαρτυρήθησαν, κατ’ ἐπανάληψιν, αἱ ἐφοπλιστικαὶ Ὀργανώσεις ὅλων τῶν χωρῶν, χωρὶς νὰ κατορθώσουν νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἄρσιν τοῦ ἀδίκου τούτου μέτρου. Ἐπίσης ὁ καπνὸς ὁ Ἀμερικανικός, ὁ ὁποῖος μεταφέρεται καὶ χρησιμοποιεῖται εἰς τὴν Γερμανίαν, ὡς ἐξετέθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μεταφέρεται ἀποκλειστικῶς δι’ Ἀμερικανικῶν πλοίων. Τὸ αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Γαλλίαν, ὅπου διὰ διαφόρων διοικητικῶν μέτρων ἐξασφαλίζεται ἡ μεταφορὰ ὡρισμένων προϊόντων διὰ πλοίων τῆς ἐθνικῆς των ναυτιλίας. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ τὸ παράδειγμα τῆς Τουρκίας, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ ἐθνικοποιήσῃ τὸν ναῦλον τῆς ἐξαγωγῆς τῶν γεωργικῶν της προϊόντων καὶ διὰ τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον ἀπεκόμισεν ἐκ τοῦ ναύλου τῆς μεταφορᾶς ταύτης, ἐδιπλασίασε μεταπολεμικῶς τὸν προπολεμικὸν ἐμπορικόν της στόλον. Πρὸ δύο ἐτῶν εἶχε συσταθῆ μία Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν μελέτην τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς οἰκονομικῆς συνεργασίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἀπηρτίσθη ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῶν διαφόρων Ὑπουργείων καὶ τῶν ἀνωτάτων ἐκπαιδευτικῶν Ἱδρυμάτων. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐτέθη ὡς δεδομένον, ὅτι ἐκ τῆς συνεννοήσεως ἐκείνης πρὸ παντὸς ἡ ἐμπορική μας ναυτιλία θὰ ἀπεκόμιζε πλούσια ὀφέλη καί, συνεπῶς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ παραχωρήσῃ ἀνταλλάγματα εἰς ἄλλους τομεῖς τῆς Τουρκικῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τὴν ἔκπληξιν, τὴν ὁποίαν ἐδοκίμασαν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ὅταν τοὺς ἀνήγγειλα ὅτι ἡ Τουρκία ἀπέκτησεν ὄχι μόνον ἐμποροναυτικὴν αὐτονομίαν, ἀλλὰ καὶ ἐπάρκειαν. Εἰς τὰς ἐργασίας, μάλιστα, τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νὰ εὕρῃ τὰ στοιχεῖα τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸ διάβημα τοῦ Τούρκου ἐμπορικοῦ ἀκολούθου, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἠσχολήθη καὶ μὲ τὴν ἀλληλοσυμπλήρωσιν τῆς γεωργικῆς οἰκονομίας τῶν δύο χωρῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ νὰ καταβάλλῃ προσπαθείας, ὅπως, ἂν μὴ ὁλόκληρος ἡ ἐξαχθησομένη ποσότης, πάντως ἓν τμῆμα ταύτης, ἐπιφυλαχθῇ εἰς τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν, ἡ ὁποία τόσον πολὺ χειμάζεται. Κύριοι, ὅλαι αἱ χῶραι βοηθοῦν τὴν ναυτιλίαν των, διότι κατενόησαν ὅτι ὁ παρέχων βοήθειαν πρὸς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν δὲν τὴν παρέχει πρὸς αὐτήν, ἀλλὰ εἰς μίαν τῶν κυριωτάτων ἀναγκῶν καὶ εἰς ἕνα ἐκ τῶν ἱερωτέρων σκοπῶν τῆς πατρίδος του. (Χειροκροτήματα).

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου «περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν» κατὰ τοῦ βουλευτοῦ καὶ τέως Ὑπουργοῦ κ. Χατζηπάνου, διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1549)50 βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν ἀναφερομένην αἰτίαν, συνέπειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10η μ. μ.)