1949.02.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29η

Πέμπτη 3 Φεβρουαρίου 1949

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

Ὥρα 5.40′ μ.μ.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινοβραδυνῆς συνεδριάσεως δὲν ἐξετυπώθησαν καὶ ἡ ἐπικύρωσίς των θὰ γίνῃ εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπενθυμίζω εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅτι ἔχει καθιερωθῆ τὸ τέταρτον καὶ παρακαλῶ ὅπως τηρηθῇ κατὰ τὰς ἀγορεύσεις. Ὁ κ. Κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον.

§2Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μὲ πικρίαν, μελαγχολίαν καὶ διστακτικότητα εἰσέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, κύριοι βουλευταί, καὶ τοῦτο ἕνεκεν τῆς ἀπογνώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δεινοπαθῶν ἐκ τοῦ συμμοριτισμοῦ καὶ ἐν ἀποκαρδιώσει τελῶν ἐκ τῆς ἀκυβερνησίας τῆς χώρας. Ἀλλὰ τῶν αἰσθημάτων αὐτῶν ἀπογνώσεως καὶ ἀποκαρδιώσεως δὲν εἶναι ξένη ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Ἀναθεωρητικὴ Βουλή. Ἡ διστακτικότης μου προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀμφιβολίαν ἂν οἱ λόγοι μου εἰς τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμὰς τοῦ Ἐθνικοῦ κινδύνου δύνανται νὰ φέρωσιν ἀποτέλεσμά τι πρὸς σωτηρίαν τῆς Πατρίδος. Ἐν τούτοις προέκρινα τῆς σιωπῆς τὸ θάρρος νὰ διατυπώσω πρὸς τὸ Σῶμα συντόμους τινὰς παρατηρήσεις μου μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐκτελῶ καθῆκον συνειδήσεως. Ἡ ἀποκαρδίωσις, ἡ ὁποία κατέλαβε κυρίως τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κατὰ τὸν χρόνον τῆς αὐτοδιαλύσεως τῆς ἀποκληθείσης Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Σωτηρίας, συνετέλεσεν, ὥστε ὅταν τὰ δύο μεγάλα ἱστορικὰ κόμματα ὑπὸ τὰς σχετικὰς κομματικὰς ἀβαρίας καὶ θυσίας ἡνώθησαν καὶ ἀνέλαβον τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ σύσσωμον τὸ Σῶμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἠσθάνθησαν ἀνυπόκριτον χαρὰν καὶ ἀπεριόριστον ἐμπιστοσύνην. Ἠλπίσαμεν τότε καὶ ἐπιστεύσαμεν, ὅτι ὁ μετὰ τὸν ἐξαγγελθέντα κατευνασμὸν ἀποκαλούμενος ἐθνικὸς συναγερμὸς θὰ ἀπέδιδεν εἰς τὴν χώραν τὴν γαλήνην, τὴν τάξιν καὶ θὰ ἀποκαθίστα τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας. Δυστυχῶς ἀντὶ τούτου ἡ μὲν κατάστασις ἐπεδεινώθη εἰς τραγικώτερον βαθμόν, ἡ δὲ ἀπόγνωσις ἔφθασεν εἰς τὸ Ζενίθ. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη περιῆλθεν εἰς τελείαν ἀνυποληψίαν ἐπιδοθεῖσα εἰς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς ἐξουσίας ἐν τῇ ἁμίλλῃ τοῦ μεγαλυτέρου κομματικοῦ ὠφελήματος ὑπὸ ἑκατέρου τῶν κομμάτων. Ἡ κακοδαιμονία καὶ τὰ καταγγελλόμενα ἑκάστοτε σκάνδαλα καταχρήσεων καὶ κομματικῆς κραιπάλης ἤγαγον εἰς τὸ νὰ μὴ ὑπάρξῃ Ἕλλην πολίτης τρέφων καὶ τὴν ἐλαχίστην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκτίμησιν. Ὁ ἀντίκτυπος ὤθησε τὰ ἀντιπολιτευόμενα κόμματα εἰς κάποιαν κίνησιν καὶ πρὸς ὡραίας χειρονομίας, αἵτινες πρὸς στιγμὴν ἐνεθάρρυνον τὸ Σῶμα, ὥστε μεγάλη μερὶς τούτου νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἀναξίαν, ἀνίκανον καὶ ἀνυπόληπτον ἐκείνην Κυβέρνησιν, ἥτις ἐν τούτοις παρέμεινε μὲ τὴν πλειοψηφίαν ἡμισείας ψήφου. Τὰ μετέπειτα διαδραματισθέντα ὡς ἀπὸ τῶν ἐφημερίδων παρηκολουθήσαμεν καὶ ἠκούσαμεν ἀναπτυσσόμενα ἀφηγηματικῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν ἱκανοποίησαν ἀσφαλῶς τὴν πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βουλῆς. Ὑπὸ τὴν κατάστασιν ταύτην ἐσχηματίσθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι, παρὰ ἡ παραιτηθεῖσα, σὺν τῇ προσθήκῃ στοιχείων, ἅτινα δίδουν μὲν ἀριθμὸν ψήφων, ἀλλὰ δὲν μεταβάλλουν τὸ Κυβερνητικὸν σχῆμα καὶ δὲν ἀλλοιώνουν τὰ πράγματα. Ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, αὕτη κατ’ οὐσίαν ἡ ἀποδοκιμασθεῖσα εἰς οὐδένα πολίτην Ἕλληνα μετέδωκε πίστιν. Ἡ μεταβολὴ αὕτη πάντως δὲν μεταβάλλει τὴν πολιτικὴν εὐθύνην δι’ ὅσα δεινὰ καὶ καταστροφαὶ ἐγένοντο κατὰ τὸ διαρρεῦσαν κυρίως δίμηνον, καθ’ ὃ ἡ χώρα ἀφέθη ἀκυβέρνητος ἐπισυμβάσης καὶ τῆς ἀτυχοῦς περιπετείας τῆς ἀσθενείας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰς σωτηρίαν τοῦ ὁποίου ἐστράφη ὁλόκληρος ἡ προσοχὴ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐσημειώθησαν τὰ δεινότερα πράγματα πρῶτον κατὰ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος Καρδίτσης, μὲ ἀνυπολογίστους καταστροφὰς καὶ πολλὰς δεκάδας τῶν θυμάτων καὶ τὰς πολλὰς ἑκατοντάδας τῶν ὁμήρων, θυσιασθέντων εἰς τὰς κατὰ τοῦ Καρπενησίου ἐπιθέσεις τῶν ἀνταρτῶν τοποθετησάντων ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς κουμπούρας τούτους ὡς προχωμάτων. Αἱ ἐπακολουθήσασαι συμφοραὶ τῆς Ναούσης καὶ τοῦ Καρπενησίου ὀφείλονται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Καλούμεθα λοιπόν, νὰ στηρίξωμεν τὴν ὑπεύθυνον καὶ ἐγκληματικὴν αὐτὴν Κυβέρνησιν. Τοῦτο δι’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ τὸ ἀπαράδεκτον χάριν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠσκήθη κριτικὴ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπεκρίθησαν ὑπό τινων ἀναλυτικῶς. Ἡμεῖς ποὺ ἠκούσαμεν κατὰ τὴν μακρὰν πολιτικήν μας σταδιοδρομίαν προγραμματικὰς δηλώσεις, πολλὰς ἀναντιρρήτως ἱκανοποιούμεθα ἀπὸ τὴν ἀριστοτεχνικὴν διατύπωσιν αὐτῶν. Ἀλλ’ οὐδὲν ἀπὸ αὐτὰς ἀναμένομεν, ὅταν τῆς μὲν Κυβερνήσεως ἡγῆται ἄχρηστος πλέον ἀνήρ, μετέχει δὲ ὡς Ἀντιπρόεδρος αὐτῆς, ἀνὴρ κατ’ ἐξοχὴν ἐκπρόσωπος τοῦ ἐκμεταλλευτικοῦ κεφαλαίου, ἀσυμπαθὴς πρὸς τὸν ἐργαζόμενον λαὸν καὶ ἀνίκανος νὰ προσαρμόσῃ τιμάριθμον καὶ μισθολόγιον. Ἐκεῖνο, μόνον ποὺ μᾶς ἱκανοποιεῖ ἐξ αὐτῶν, εἶναι ἡ δήλωσις, ὅτι ἡ κρίσις ἐγγίζει τὰ ὅρια τοῦ μεγάλου κινδύνου, ὅπερ σημαίνει, ὅτι γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, τὴν κατάστασιν καὶ δι’ αὐτὸ συμβουλεύει νὰ μὴ αὐταπατώμεθα. Αὐταπατᾶται ὅμως αὕτη ἀνίκανος οὖσα νὰ κατανοήσῃ πῶς δέον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν μεγάλον κίνδυνον καὶ μὴ αἰρομένη εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. Πέραν τούτου διαπράττει καὶ μέγα πολιτικὸν σφάλμα ἡ Κυβέρνησις πλήττουσα τὸν Κοινοβουλευτισμὸν διὰ τοῦ κλεισίματος τῆς Βουλῆς. Ἡ κοινὴ γνώμη, μὴ δυναμένη νὰ διακρίνῃ ὅρια εὐθυνῶν, στρέφεται ἐχθρικῶς κατὰ τῆς Βουλῆς. Τὴν ἐχθρότητα ταύτην ὑποδαυλίζει καὶ ἐπαυξάνει ἡ πρότασις περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἡ Κυβέρνησις οὕτω ὁδηγεῖ πρὸς τὴν τελείαν ἀνυποληψίαν τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Τοῦτο μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ κάμω ἔκκλησιν πρὸς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, νὰ ἀντιληφθῶσι, ὅτι ἡ Συνεδρία αὕτη εἶναι τὸ Κύκνειον Ἆσμα τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, διὰ πολὺν χρόνον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Σαρρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§4Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946 πολλαὶ Κυβερνήσεις διαδοχικῶς ἀνέλαβον τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου. Ἡ συχνὴ διαδοχὴ τῶν τοιούτων Κυβερνήσεων ἐν ὥρᾳ ἀγῶνος ὅστις ἔχει ἐπεκταθῆ εἰς ὅλην τὴν ζωὴν τοῦ τόπου καὶ θέτει ἐν κινδύνῳ αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξιν τῆς φυλῆς, εἶναι θλιβερὰ καὶ ἔχει τρομερὰ μειονεκτήματα. Ὁ τόπος ἤθελε μίαν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀποτελεσματικῶς τὰς περιστάσεις. Δυστυχῶς τὰ κομματικὰ πάθη δὲν ἐπέτρεψαν τὸν σχηματισμὸν ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Παρακολουθοῦντες τὴν δρᾶσιν τῶν Κυβερνήσεων αὐτῶν κατελήξαμεν εἰς τὸ θλιβερὸν συμπέρασμα νὰ ἴδωμεν ὅτι μία μετὰ τὴν ἄλλην παραδίδει τὴν ἀρχὴν εἰς τὴν διάδοχον αὐτῆς εἰς πολὺ χειροτέραν κατάστασιν. Ἀπὸ ἀπόψεως συμμοριτισμοῦ τὸ πρῶτον μέλημα τῆς Κυβερνήσεως, ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἀνεύρεσις τῶν αἰτίων καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ ροῦ τῶν γεγονότων. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι πολυσέλιδες. Ἔπρεπε νὰ περιορίζωνται εἰς μίαν καὶ μόνην σελίδα, ἥτις θὰ περιελάμβανε τὸν τρόπον τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας. Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι εἶναι πολεμική, ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπον ποὺ σκέπτεται δὲν εἶναι πολεμική. Νομίζω, ὅτι θὰ προσεφέραμεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἡμεῖς ἀνευρίσκαμεν καὶ ὑπεδεικνύαμεν εἰς αὐτὴν τὰ αἴτια. Καὶ διὰ νὰ πράξωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι οἱ ἀντίπαλοι εἶναι δύο. Τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον. Τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν καὶ ὁ Μάρκος ἀπὸ τὴν ἄλλην. Δὲν νομίζομεν, ὅτι ὁ Μάρκος εἶναι ἰσχυρότερος ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ συνεχὴς ἐπιδείνωσις. Οἱ παράγοντες τοῦ Ἔθνους εἶναι τρεῖς. Πρῶτος εἶναι ὁ λαὸς μὲ τὸν Στρατόν. Δεύτερος ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ Τρίτος, ὁ συμμαχικὸς παράγων. Εἷς ἐκ τῶν τριῶν τούτων παραγόντων πταίει καὶ ποῖος; Εἰς τὸν πρῶτον παράγοντα εἰς τὸν Στρατὸν καὶ Λαὸν, δὲν ἔχομεν τὸν λόγον νὰ ἀποδώσωμεν εὐθύνας, διότι ὁ μὲν λαὸς καρτερικῶς ἐκτελεῖ τὸ καθῆκον του, ὁ δὲ Στρατὸς ἡρωϊκώτατα μάχεται. Ἄς ἐξετάσωμεν τὸν δεύτερον παράγοντα, τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ Κυβέρνησιν. Ἡ Βουλή, ὡς Σῶμα νομοθετικὸν εἶναι ἰδεῶδες. Ἡ Βουλὴ ἔδωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅ,τι τῆς ἐζήτησε ψηφίσματα καὶ νόμους. Δὲν δυνάμεθα νὰ καταλογίσωμεν εὐθύνην εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐξετέθη, ἐξετέθη ἐκ τῆς ἀνικανότητος τῶν κυβερνητῶν. Οἱ κυβερνῶντες κατερράκωσαν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐξέθεσαν ἑαυτοὺς, καὶ τὸ χειρότερον ἐζημίωσαν τὸ Ἔθνος. Πρὸ ἐτῶν εἶπον, ὅτι εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις, τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Ἔθνος, δὲν ὑπάρχουν πολιτικοὶ ἡγέται ἀντάξιοι τῶν περιστάσεων. Τὸ εἴπομεν αὐτὸ ὅταν ἀκόμη ἐστερούμεθα πολιτικῆς πείρας. Σήμερον ὅμως, αὐτὸ ἔγινεν ἡ συνείδησις ὅλων καὶ ὅλου τοῦ Ἔθνους. Ὅτι πολιτικοὶ ἡγέται ἀντάξιοι τῶν περιστάσεων δὲν ὑπάρχουν. Ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως καταρτίσεως καὶ πείρας, ἀλλὰ διότι τοὺς λείπει τὸ ψυχικὸν σθένος. Δὲν ἔχετε, κύριοι πολιτικοὶ ἀρχηγοί, τὴν δύναμιν νὰ ἀντιληφθῆτε τὸ μέγεθος τῶν περιστάσεων. Δὲν δύνασθε νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν δύναμίν σας, καὶ οὕτω τὰ ὄργανά σας δὲν ὑπακούουν. Δὲν ἔχετε συναίσθησιν τῶν δικαιωμάτων σας. Μένει καὶ ὁ Τρίτος παράγων, ὁ συμμαχικός. Ἠκούσθη ὅτι κόμματα δημοκρατικὰ καὶ φιλελεύθερα, εἶναι ἀποφασισμένα νὰ κυβερνήσουν τὴν χώραν, καὶ ὅτι ὁ συμμαχικὸς παράγων περιβάλλει αὐτὰ μὲ τὴν συμπάθειάν του. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλάς, κύριοι, εἶναι χώρα βαλκανικὴ μὲ ὀκτὼ ἑκατομμύρια λαόν. Ὁ Σλαυϊσμὸς ἔχει εἰκοσιτέσσαρα ἑκατομμύρια. Ἡ Ἑλλὰς διὰ νὰ διατηρηθῇ ὡς φυλὴ πρέπει νὰ εὑρίσκεται διαρκῶς εἰς ἐπαφὴν μὲ τὰς δυνάμεις τῆς Δύσεως τὰς Ἀγγλοσαξωνικὰς. Ὁ συμμαχικὸς παράγων, λόγῳ τῶν συμφερόντων του ἔχει εἰσέλθει εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικήν του. Ἀλλὰ οὐδεὶς δύναται νὰ κατηγορήσῃ ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους χρησιμοποιοῦν, διεφθάρησαν καὶ εἶναι ἐπιζήμιοι, ὄχι μόνον εἰς τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς συμμάχους. Ἦτο δυνατὸν τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοί, νὰ δημιουργήσουν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν διὰ νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα τῆς ἀνταρσίας. Ἀλλὰ τί συνέβη; Οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων διέβαλλον ὁ εἷς τὸν ἄλλον ἀπὸ προσωπικὰ πάθη, ἀπὸ πολιτικὰ μίση. Τὰ προσωπικὰ πάθη καὶ μίση, δὲν ἐπέτρεψαν εἰς αὐτοὺς νὰ πράξουν τὸ καθῆκον τους. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀλλαγῆς Κυβερνήσεων. Ἔχει ἀνάγκην ἀλλαγῆς καταστάσεως. Θέλει ἀνατροπὴν τῆς καταστάσεως. Καὶ εἶναι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἱκανὴ νὰ μεταβάλῃ τὸν ροῦν τῆς καταστάσεως; Ἐὰν κρίνωμεν αὐτήν, εὑρίσκομεν, ὅτι δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένη. Ὑπάρχουν βέβαια καὶ φωτεινὰ σημεῖα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὅπως εἶναι ἡ ἀρχιστρατηγία. Ὁ Στρατὸς ἀπέκτησε τὸν ἡγήτορά του, ὅστις ἀμέσως ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς ἀρχῆς ἐπέβαλε σιγὴν εἰς ἄσκοπα καὶ ἀντιστρατιωτικὰ δημοσιεύματα. Δὲν ἔδωσεν ἀκόμη βεβαίως δείγματα διὰ ν’ ἀντιληφθῇ ὁ Στρατὸς καὶ ὁ λαὸς τὴν σιδηρᾶν αὐτὴν δύναμιν καὶ τοῦτο λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν τοῦ ἐδόθη ὁ χρόνος. Μὴ ἀναμένωμεν, κύριοι, αἰσθηματικῶς νὰ ἀντεπεξέλθωμεν εἰς τὰς περιστάσεις αὐτάς. Μόνον σκληρὰ νομοθετικὰ μέτρα θὰ ἐξαναγκάσουν ὅλους, νὰ πράξουν τὸ καθῆκον των. Πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς, ὅ,τι κάμνει ὁ ἀντίπαλος. Ὁ πόλεμος εἶναι σκληρὸς ἕνα ἔχει χαρακτηριστικόν. Τὴν βίαν καὶ τὴν σκληρότητα. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ μας, πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν βίαν. Ἡμεῖς, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐπιτύχητε τοῦ σκοποῦ σας, διότι εἶναι ἀνάγκη τοῦ Ἔθνους. Δεχόμεθα καὶ τὴν διακοπὴν ἀκόμη τῶς ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀρκεῖ νὰ πεισθῶμεν, ὅτι ἐπανερχόμενοι θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ χειροκροτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει νὰ καταστῆτε θεληματικώτεροι. Πρέπει νὰ ἀσκήσετε τὴν ἐξουσίαν σας γνωρίζοντες τὰ δικαιώματά σας. Ἐὰν δὲν ἐπιδείξετε τὰς ἀρετὰς αὐτάς, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀναλάβῃ εἰς χεῖρας του τὴν ἐξουσίαν καὶ τότε θὰ σᾶς ἀφαιρέσῃ, ὄχι τὴν ἐξουσίαν ἀλλὰ ἴσως τὰς κεφαλάς. Διότι εἶναι ἐθνικὴ καὶ ἱστορικὴ ἀνάγκη νὰ παραδειγματισθοῦν αἱ ἐπερχόμεναι γενεαί. (Χειροκροτήματα).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κουγιουμτζόγλου, ἔχει τὸν λόγον.

§6Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Ἀπὸ ἐμπειροτέρους πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ ἀπὸ τὰ χαρτιὰ ποὺ διαβάσαμε, οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ καὶ ἡ μακροβιότης αὐτῶν ἐξασφαλίζονται διὰ τῆς ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ πολιτείᾳ παραλλήλου διαπλάσεως τῶν χρηστῶν ἠθῶν, ἐν οἷς οἱ πολῖται ἐθίζονται διὰ τῆς εὐνομίας καὶ διὰ τοῦ καλοῦ τῶν ἀρχόντων παραδείγματος. Ἀντιθέτως, ἡ κακονομία καὶ ἡ φαυλότης ἐξαφανίζει Κράτη. Οἱ δικοί μας κυβερνῆται δὲν ἐπέδειξαν διαγωγήν, ἣν ἔπρεπε καὶ δὲν ἤρθησαν εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των καὶ τῶν κρισίμων περιστάσεων ποὺ περνᾷ ὁ τόπος. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναγνώσω περικοπὰς ἀπὸ ἕνα ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν «Κήρυκα» Χανίων, καὶ εἰς πολλὰς ἐφημερίδας τῶν Ἀθηνῶν τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, καὶ ἄνευ Χαρτοφυλακίου ὑπουργοῦ: «..... (ἀναγινώσκει) ..........». Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον, διότι ἀρκετὰ ἀνεπτύχθησαν τὰ γεγονότα, ἅτινα ἔλαβον χώραν πρὸ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀπὸ τοὺς κ. κ. ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ποῦ κανεὶς νὰ στρέψῃ τὸ βλέμμα του καὶ νὰ μὴ εὕρῃ ἀτασθαλίας; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἔργον τῆς Διοικήσεως εἶναι τόσον σοβαρόν, ὅσον καὶ τοῦ Στρατοῦ. Διὰ ν’ ἀπολυθῇ ἕνας ἔπαρχος τῆς ἐπαρχίας μου, ἀκούων εἰς τὸ ὄνομα Κ. Παπαληᾶς, ἐκοπίασα ἐπὶ πεντάμηνον. Πολλάκις ἐπεσκέφθην τὸν τέως ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τοῦ παρουσίασα στοιχεῖα, ἀλλὰ ἀδύνατον ἐστάθη διὰ ν’ ἀπολυθῇ, ἕως ὅτου ἀνέλαβεν ὁ νέος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τὸ λέγω αὐτὸ πρὸς τιμήν του, ἀφοῦ τοῦ παρουσίασα στοιχεῖα καὶ ἀντίγραφον παραπεμπτικοῦ βουλεύματος, τὸν ἀπέλυσεν. Ἐπίσης, κατὰ βούλησιν ἡ Κυβέρνησις διώρισε Δήμαρχόν της. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἀνάγκη εἶναι νὰ ἐκκαθαρισθοῦν τὰ μετόπισθεν, διότι, ὅ,τι ἔλαβε χώραν εἰς διαφόρους πόλεις ἔγινε κατόπιν πληροφοριῶν ἐκ τῶν ἔσω. Ἐπίσης, ἀνάγκη ὅπως ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι. Διότι μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν τὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον ὑπουργὸν Δικαιοσύνης Χ. Λαδᾶν. Ἐνθυμεῖσθε, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν τὸ 1920 παρετέθη εἰς ὑμᾶς ἕνα γεῦμα, τί ἐλέχθη καὶ μάλιστα τῇ παρουσίᾳ ἑνὸς φιλέλληνος δημοσιολόγου κ. Σπένσερ εἰς τὸ Λονδῖνον; Ἐρωτηθεὶς ὁ κ. Σπένσερ, τί πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νὰ διορθωθοῦν αἱ διάφοροι Διοικήσεις κτλ., ἀπήντησεν: Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἔξυπνο ὑλικό, ἀλλὰ πρέπει νὰ χορτάσῃ ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος ἀπὸ τὸν κλητῆρα ἕως τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων νὰ κλεισθῶσιν, ὅλαι αἱ ἡμίκλειστοι θυρίδες.

§7Δ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Μήπως τὸ κόμμα σας διώρισε Νομάρχην, ὅστις εὑρίσκεται ἤδη εἰς τὰς φυλακάς;

§8Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Δὲν γνωρίζω, τοιοῦτόν τι. (Δημιουργεῖται θόρυβος, ὁμιλοῦν ἀμφότεροι μὴ ἀκουόμενοι). Συνεχίζων, ὁ κ. Κουγιουμτζόγλου λέγει: Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω μίαν φράσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπεν ὁ Σπένσερ τὸ 1920. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι εὐφυέστατος καὶ ἄριστος ἀλλὰ πρέπει νὰ κλείσουν αἱ ἡμίκλειστοι θυρίδες του. Ἀσφαλῶς θὰ τὸ ἐνθυμῆσθε καὶ πρέπει νὰ τὸ προσέξετε. Καὶ ἄλλαι διοικητικαὶ πράξεις εἶναι κακαί. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ξεκαθαρίσῃ τὰ μετόπισθεν. Πρέπει νὰ ξεκαθαρίσῃ τὰ Ὑπουργεῖα καὶ τὰ Ὑπηρεσίας, ἄλλως δὲν ἐπιτυγχάνει τίποτε. Τὰ ψηφίσματα καὶ οἱ νόμοι τοῦ ἀειμνήστου Χρήστου Λαδᾶ, δὲν λειτουργοῦν. Ὁ ἐξαγγελθεὶς Ἐθνικὸς Συναγερμὸς, δὲν εἶναι πραγματικότης. Οἱ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν υἱοὶ τῶν μεγιστάνων τοῦ πλούτου δὲν ἐπανῆλθον, πλὴν τῶν υἱῶν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Βενιζέλου.

§9Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ λέτε αὐτό. Καὶ αὐτοὶ προσφέρουν ὑπηρεσίας.

§10Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω πίστιν ἐπὶ τὴν νίκην τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ πραγματικῶς Ἐθνικὸς Συναγερμὸς πρὸς σωτηρίαν τῆς πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δηλαβέρης, ἔχει τὸν λόγον.

§12Κ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικῶς τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκω, ὡρισμένας βασικὰς παρατηρήσεις μου, εἰς ὅτι ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Γνωρίζω, ὅτι ἀποτελεῖ ἐνόχλησιν πρὸς ἡμᾶς τὸ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ζητημάτων λογιστικῶν καὶ ξηρῶν. Νομίζω, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένα πρὸς τὰ ἐθνικά. Ἄλλωστε ἡ Βουλὴ κλείνει τὰς θύρας της καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ μὲ συγχωρήσητε διὰ τὴν ἐνόχλησιν. Ἀπευθύνομαι ἐναντίον γενικῶς τῆς μεταπολεμικῆς οἰκονομικῆς νοοτροπίας, ἡ ὁποία περὶ πολλῶν μεριμνᾷ, πολλὰ ὑπόσχεται ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχει εἰσδύσει εἰς τὴν ὑφὴν τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος. Πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως, μοῦ εἶχε γεννηθῆ ἡ ἀπορία, μὲ ποῖον ἐθνικὸν εἰσόδημα θὰ ζήσῃ ὁ λαός. Συνεπείᾳ καὶ τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶχε χάσει τὸ μέγιστον μέρος τοῦ εἰσοδήματός του. Εἶχε στερηθῆ ἀπὸ τὸ ἄφθονον χρῆμα, τὸ ὁποῖον εἰσήρχετο εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εὑρέθημεν περιωρισμένοι εἰς τὰ πενιχρὰ προϊόντα τῆς Ἑλληνικῆς γῆς, ἐκτὸς τούτου εἴχομεν στερηθῆ καὶ ἀπὸ τὰ προϊόντα τῆς Γερμανικῆς ἀγορᾶς. Ὑπῆρχεν ὅμως, μία βάσιμος ἐλπίς. Ἡ ἐλπὶς αὐτὴ ἦτο τὸ δαιμόνιον τοῦ Ἕλληνος. Τὸ χρῆμα τὸ Ἑλληνικὸν ἦτο περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην φορὰν ἄφθονον. Ἡ Ἑλληνικὴ ὅμως Κρατικὴ μηχανή, τὰ ἀσφαλιστικὰ ταμεῖα, ὅλοι οἱ ὀργανισμοὶ καὶ οἱ συνεταιρισμοί, ἀπέζων ἀπὸ τὴν φορολογίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἦτο ἤδη ἡ Κρατικὴ μηχανὴ βαρεῖα διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ διὰ τῆς πτώσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὑπῆρξεν ἰλιγγιωδῶς βαρεῖα. Ἡ εἴσπραξις ὑπὸ τοῦ Κράτους τεραστίων ποσῶν τῆς φορολογίας, ηὔξανε τὸν τιμάριθμον τῆς ζωῆς. Οὕτω ἡ μὲν δραχμὴ ἔχανε τὴν ἀξίαν της, ἡ δὲ φορολογία ηὔξανε. Δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶχον, ἐφρόντιζα νὰ πείσω τοὺς ἁρμοδίους, ἐπισκεπτόμενος ὅλους τοὺς εἰδικούς. Ἀπέστελλον ὑπομνήματα, ἀλλὰ δὲν εὕρισκον κατανόησιν· ὅλοι ἔλεγον, ὅτι πρέπει νὰ ἰσοσκελισθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἀλλὰ ποῖος προϋπολογισμὸς νὰ ἰσοσκελισθῇ; Αὐτὴ αὕτη ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔφερε τὴν καταβαράθρωσιν. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἐπωμίζεται τὸ οἰκονομικὸν θέμα θαρραλέως. Ἀλλά, πῶς θὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ προβλήματα αὐτὰ χωρὶς τὴν ἀπαραίτητον πίστιν, τὸ δαιμόνιον τοῦ Ἕλληνος. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, εἶπεν, ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις δὲν ἀναφέρουν τίποτε περὶ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Καὶ ἂν τὸ ἔλεγον αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, τίποτε δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πράξωμεν, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἔχῃ ὑδροκέφαλον ὑδραυλικὴν μηχανήν. Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνέρχεται περίπου εἰς 7½ ἑκατομμύρια. Ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἕκαστον ἄτομον ἔχει ἀνάγκην ἑνὸς δολλαρίου ἡμερησίως, ἀπαιτοῦνται 7½ ἑκατ. δολλάρια τὴν ἡμέραν. Ἡ Ἑλλὰς μόνον τὸ ⅕ παρέχει, τὰ ἄλλα θὰ ἔλθουν ἐκ τῆς πίστεως πρὸς τὸ δαιμόνιον τοῦ Ἕλληνος. Ἐπισημαίνω τὰ δεινὰ διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται ὑπὸ τοῦ Κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ καὶ εὔχομαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπιτυχίαν εἰς τὸ ἔργον της.

§13Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀνάληψις τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, συνέπεσε μὲ ἓν τραγικὸν γεγονός, τὴν καταστροφὴν τοῦ Καρπενησίου. Δὲν δυνάμεθα νὰ καταλογίσωμεν εὐθύνας, διότι δὲν εἶναι τὰ γεγονότα γνωστὰ καὶ κατάλληλος ἡ στιγμή. Ἀλλ’ ἐκφράζομεν τὴν ὀδύνην, τὴν ὁποίαν αἰσθανόμεθα, διότι μία πόλις, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε συγκεντρωθῆ μέγας ἀριθμὸς συμμοριοπλήκτων παρέμενεν ἄνευ προστασίας. Ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν ζημιῶν καὶ τὴν παροχὴν περιθάλψεως εἰς τὸν πληθυσμὸν καὶ θὰ ἐπιβάλῃ τὰς δεούσας κυρώσεις εἰς τοὺς ὑπαιτίους.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, εἶναι εὐαίσθητος πρὸς πᾶσαν δοκιμασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἶναι εὔλογον νὰ δοκιμάζῃ βαθυτάτην συγκίνησιν, ὅταν ἡ τραγῳδία λαμβάνῃ τὰς σκληρὰς διαστάσεις τῆς τελευταίας περιπετείας τοῦ Καρπενησίου. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι καὶ ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον της. Ἐπιθυμοῦμεν ὅμως, καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς νὰ διακηρύξωμεν τὸ γενικὸν αἴτημα, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐπιβολὴ αὐστηροτάτων κυρώσεων εἰς πάντα ὑπεύθυνον. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τσάτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§16Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνῃ τὴν ἐξουσίαν, κύριοι βουλευταί, ἡ στιγμὴ εἶναι ἀκατάλληλος δι’ ἐπικρίσεις. Διὰ τοῦτο κυρίως εἰς συστάσεις θὰ προβῶ καὶ θὰ κατονομάσω ὡρισμένα θέματα, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι εἰδοποιημένη. Θὰ ἤθελα ὅμως προηγουμένως, νὰ σημειώσω ὡρισμένους τίτλους, τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἐν πρώτοις, ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸν τίτλον, ὅτι ἀπέτρεψεν ἄλλας λύσεις. Ἐπίσης, ἀποτελεῖ τίτλον ἡ ἔμμονος παραμονὴ εἰς τὰς δημοκρατικὰς μεθόδους. Τίτλον ἐπίσης ἀποτελεῖ καὶ ἡ προσθήκη εἰς αὐτὴν ὡρισμένων δυνάμεων πρὸς τὰς ὁποίας ὁ σεβασμὸς καὶ ἡ συμπάθειά μας εἶναι ἀπεριόριστος. Ἀλλὰ ἐπιβάλλεται νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τόσην ἀξίαν νὰ συνεργάζεται εἰλικρινῶς, ὅσην ἔχει ἱκανότητα νὰ συντονίζῃ τὰς προσπαθείας ἐκείνων, ποὺ τὴν ἀποτελοῦν. Ἀλλὰ χρειάζεται ἐκεῖνος ποὺ θὰ συντονίζῃ τὰς ἐνεργείας καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀκέφαλος καὶ τοῦτο μὲ κάμνει νὰ ἀνησυχῶ. Ἕτερον μειονέκτημα τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετέχουν καὶ δύο ὑπουργοὶ ἄνευ Χαρτοφυλακίου. Δὲν δύναμαι νὰ μὴ κατακρίνω τὴν τοιαύτην συμμετοχήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μετέχῃ τις τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἔχῃ συγχρόνως τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει καὶ ὁ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον προβαδίζει πρὸ παντὸς ἄλλου, εἰς τὴν συνείδησίν μας καὶ τοῦτο εἶναι ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ὁ ἀγών. Τὰ πρῶτα βήματα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δείχνουν, ὅτι αὕτη θὰ ἀκολουθήσῃ τὸν σωστὸν δρόμον ποὺ ἐπιβάλλεται ν’ ἀκολουθήσῃ διὰ τὴν ταχεῖαν καὶ εὐτυχῆ ἐξέλιξιν τοῦ ἀγῶνος. Ἡ Κυβέρνησις ἐπέβαλε λογοκρισίαν ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν εἰδήσεων. Τὸ μέτρον εἶναι κατ’ ἀρχὴν ὀρθὸν ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς νὰ πληροφορῆται μὲ ὀλίγας μόνον λέξεις τὴν πορείαν καὶ διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος.

§17Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐλπίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ, ἐπὶ τοῦ θέματος νὰ δώσῃ εὐρυτέρας ἐξηγήσεις, κατὰ πόσον ἔχει ἀποφασίσει νὰ συνεχίσῃ καὶ διὰ τὸ μέλλον τὸν ἴδιον τρόπον τῆς ἀσκήσεως τῆς λογοκρισίας. Τὸ θέμα εἶναι οὐσιῶδες, εὔλογον δὲ εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας.

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι ἐτόνισα καὶ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ὅτι θὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ὥστε ἡ λογοκρισία νὰ μὴ ἐμποδίζῃ τὴν κατατόπισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῶν οὐσιωδῶν φάσεων τοῦ ἀγῶνος, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνωνται κατ’ ἀρχὴν γνωσταί.

§19Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ὡρισμένας ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἐνδέχεται νὰ μεταβάλουν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει τὸ θέμα τοῦ Συντάγματος. Ἡμεῖς συνετελέσαμεν νὰ συμπτυχθῇ ἡ διαδικασία καὶ ἐπιταχυνθῇ ἡ ψήφισις τοῦ Συντάγματος· Γενικώτεροι λόγοι ἐπιβάλλουν τὸ ἔργον αὐτὸ νὰ τερματισθῇ. Ἡ μακρὰ παράτασις τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ ἐκκρεμῇ ἀκόμη εἰσέτι ἡ ψήφισις αὐτοῦ. Ἕτερον θέμα εἶναι τὸ τῶν ἀγοραπωλησιῶν τῶν ἀκινήτων. Ὑπάρχει τὸ ἀτύχημα, ὅτι ὅταν ἐξεδόθη ἡ συντακτικὴ πρᾶξις δὲν ἐλήφθησαν τὰ κατάλληλα μέτρα, ὥστε νὰ μὴ μένῃ ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀκόμη. Ἡ παράτασις τῆς ἐκκρεμότητος συγκινεῖ μεγάλως τὴν κοινὴν γνώμην. Τὸ θέμα πρέπει νὰ τερματισθῇ καὶ ἡ παράτασις ἀποτελεῖ βαρὺ σφάλμα καὶ εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὑπάρχει ἐπίσης τὸ θέμα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Δὲν δύναται ὁ προϋπολογισμὸς ν’ ἀποτελῇ ἓν ἔγγραφον, χωρὶς νὰ γίνεται ἐπ’ αὐτοῦ καμμία συζήτησις. Οἱ τρεῖς αὐτοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ τὸ θέμα τῆς διακοπῆς καὶ θὰ ἀναμένωμεν τὰς τελικὰς ἐν προκειμένῳ ἀπόψεις της. Ἄλλο θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ θέμα τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ. Ἐπικροτοῦμεν τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλὰ αἱ ἐπαγγελίαι δὲν πρέπει νὰ μείνουν ἀπραγματοποίητοι. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει παραπεμφθῆ εἰς τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην. Πιστεύω, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ δικαιοσύνη ἵσταται πολὺ ὑψηλὰ καὶ τὴν σέβομαι βαθύτατα. Ἀλλ’ εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις, ὁποῖαι αἱ σημεριναί, καθ’ ἃς διεξάγομεν ἕνα ἀγῶνα τόσον σκληρόν, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ μὴ ὑπάρχουν σταθμοὶ ὡς πρὸς τὴν ἐπιβολὴν τῆς ἠθικῆς καθάρσεως. Διὰ τοῦτο ὁ νόμος ΔΞΘʹ ὁρίζει εἰς τὸ ἄρθρον 5 ἐδάφιον βʹ ὅτι μεταβιβάζονται εἰς στρατοδικεῖα αἱ ἐκκρεμεῖς δίκαι...... (ἀναγινώσκει). Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ παρέχει τὴν δυνατότητα τῆς παραπομπῆς τῶν δικῶν αὐτῶν εἰς τὰ στρατοδικεῖα. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ θέσιν καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου θέματος. Ὅλα τὰ ἀδικήματα κατὰ τοῦ νομίσματος, εἶναι ἀδικήματα ποὺ στρέφονται κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας καὶ πρέπει νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὰ στρατοδικεῖα. (Χειροκροτήματα).

§20Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Μετὰ προσοχῆς παρηκολούθησα τὴν περικοπὴν τῶν δηλώσεών σας, περὶ τῆς ἀνάγκης ἐπιβολῆς πλήρους καὶ ταχέος ἠθικοῦ καθαρμοῦ. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι δὲν ἀφῆκαν κενόν. Ἀνεφέρατε τὴν διάταξιν τοῦ γνωστοῦ νόμου ΔΞΘʹ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἀδικήματα αὐτά, ἐὰν προσλαμβάνουν ἔκτασιν εὐρυτέραν, ἁρμόζει νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τὴν ἔκτακτον, τῶν Στρατοδικείων. Ἀλλὰ καθ’ ἥν ὥραν τοῦτο εἶναι ἀκριβὲς καὶ τὸ συνομολογῶ ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις, θὰ ὑπενθυμίσω ἁπλῶς ὅτι μεταγενεστέρα διάταξις τοῦ ψηφίσματος Γʹ, τοῦ σήμερον ἰσχύοντος μὲ κυρώσεις βαρυτέρας, εἶναι ἀντίστοιχος διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου ΔΞΘʹ, ὁρίζει ὅτι δύναται κατόπιν κρίσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν, νὰ παραπέμπεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Ὁ νόμος ΔΞΘʹ ἰσχύει βεβαίως καὶ δυνάμει αὐτοῦ ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν τὸ διάταγμα περὶ κηρύξεως τῆς χώρας εἰς κατάστασιν πολιορκίας, τὸ ψήφισμα Γʹ ἐν τούτοις, εἶναι μεταγενέστερον καὶ συνεπῶς ἐπικρατέστερον ὡς πρὸς τὴν διάταξιν αὐτήν, τὴν εἰδικήν. Ἐπροχωρήσατε ὅμως λέγοντες, ὅτι θὰ ἠθέλατε τὴν παραπομπὴν αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων εἰς τὰ ἔκτακτα δικαστήρια, διότι τὰ ἀδικήματα αὐτὰ ἔχουν εὐρυτέραν ἔκτασιν καὶ ἀποτελοῦν μίαν ἀπειλὴν κατὰ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματός μας ἤτοι κατὰ τῆς κοινωνίας καὶ τῆς πολιτείας. Τὴν ἄποψιν αὐτὴν ἀπολύτως συμμερίζομαι. Ἀλλὰ δὲν ἐπίστευα, ὅτι θὰ ἠθέλατε ποινὴν μὴ νομοθετημένην, δηλ. ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ἐπιβάλουν ἔκτακτα δικαστήρια κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς στοιχειώδη καὶ βασικὴν ἀρχὴν τοῦ δικαίου. Νομίζω, ὅτι οὔτε αὐτὸ θὰ ἦτο συμφέρον, νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἀγωνιζομένην χώραν, εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, λόγον νὰ πιστεύῃ ὅτι διὰ τῆς μεταβιβάσεως τῆς δικαιοσύνης εἰς τὴν ἔκτακτον στρατιωτικὴν δικαιοσύνην, ἀπονεμομένην βεβαίως ἀπὸ τιμίους ἄνδρας καὶ τιμίους ἀγωνιστὰς καὶ ὑπερασπιστὰς τοῦ πατρίου ἐδάφους, τὴν παραδίδομεν εἰς ἁρμοδιωτέρας χεῖρας. Διότι καὶ ἐκεῖ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσουν μεγαλυτέραν ποινὴν τῶν κειμένων κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις τῆς νομοθεσίας τῆς χώρας μας. Κατὰ ταῦτα, δὲν ἠμπορῶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἀγαπητὲ φίλε, νὰ συμφωνήσω μεθ’ ὑμῶν καὶ δὲν εἶναι, νομίζω ὀρθὸν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία ἔχει ἐπαρκεῖς λόγους ἀγωνίας καὶ προσθέτους λόγους ἀνησυχίας, νὰ τῆς προσθέσωμεν καὶ τοιαύτας. Θὰ ἐδημιούργει βεβαιότητα ἡ ἐντύπωσις ποὺ θὰ ἐδίδετο ὅτι τάχα παραλείπεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμᾶς ἦτο δῆθεν ἐπιβεβλημένον νὰ γίνῃ, ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα, δὲν γίνεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας. Νομίζω ὅτι τοιαύτη ἐντύπωσις θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἶναι βαθυτάτη, ἐκτεταμένη καὶ ἐπικίνδυνος. Βεβαίως ἡμεῖς δὲν θὰ ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν τοιαύτην μετατόπισιν ἁρμοδιοτήτων, πλὴν ἐὰν ὑπάρχῃ εὐρύτερον συμφέρον καὶ οὐσιώδης ἀνάγκη καὶ ἐπιταγὴ τῶν νόμων. Ἕν μόνον θὰ ἠμπορεῖτε νὰ ζητήσετε καὶ τοῦτο θὰ ἦτο βάσιμον καὶ δικαιολογημένον, ὅτι παρ’ ὅλον ὅτι τὰ δικαστήρια ὡς γνωρίζετε ἐξ ἐντελῶς προσφάτου πείρας ἐξαντλοῦν τὸ ἀνώτερον ὅριον τῶν θεσπιζομένων ποινῶν, δὲν ἐμφανίζεται ὅτι ἀνταποκρίνεται τοῦτο εἰς τὴν βαρύτητα τῶν ἀδικημάτων καὶ θὰ ἔπρεπε ἴσως διὰ μελλοντικὰς βεβαίως παραβάσεις, τὰς ὁποίας ἀπεύχομαι καὶ αἱ ὁποῖαι ἐλπίζω δὲν θὰ ὑπάρξουν, νὰ εἰσάγωμεν βαρυτέρας ποινάς. Αὐτὸ εἶναι δυνατὸν καὶ εἶναι πρέπον καὶ διὰ τοῦτο ἤδη ἔχω παρασκευάσει καὶ τὴν σχετικὴν ἐργασίαν. Μὲ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν νομίζω ὅτι θὰ εἴμεθα σύμφωνοι, διότι τὸ ἄλλο μέρος τῶν δηλώσεών σας δὲν ἐπιτρέπεται οὐδὲ καὶ προσήκει νὰ δημιουργῇ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τοιαύτας ἀστηρίκτους ἐντυπώσεις.

§21Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀναφέρεται προφανῶς εἰς τὸ ἄρθρον 11 παραγρ. 2 τοῦ Γʹ ψηφίσματος. Ἀλλὰ μετὰ τὸ Γʹ ψήφισμα ἐξεδόθη τὸ ΝΣΤʹ ὅπερ ὁρίζει ὅτι τὸ Στρατοδικεῖον δικάζει κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου ΔΞΘʹ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα περὶ ἐπιβολῆς μὴ νομοθετημένης ποινῆς, ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, εἶναι ὅτι λόγῳ τῆς ἐκτάκτου ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν προσέλαβε τὸ ἀδίκημα, δέον νὰ θεωρηθῇ ὅτι ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Γʹ ψηφίσματος καὶ βάσει τούτων δέον νὰ τιμωρηθῇ.

§22Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς ὃ σημεῖον περιῆλθον τὰ πράγματα τῆς χώρας, δὲν εἶναι ὥρα λόγων, ἀλλὰ ὥρα εὐθυνῶν καὶ ὥρα πράξεων. Ὡρισμένα τμήματα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων δὲν ἱκανοποιοῦν οὔτε τὰς ἀπαιτήσεις τῆς παρούσης στιγμῆς, οὔτε τὸ δημόσιον αἴσθημα. Ὁ γενικώτερος ἀντίκτυπος τὸν ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τῆς κοινῆς γνώμης τὸ γεγονὸς τοῦ συνόλου τῶν καταχρήσεων, στρεφομένων κατ’ αὐτῆς ταύτης τῆς πίστεως τοῦ Ἔθνους, νομίζω, ὅτι ἐπέβαλε καὶ ἐπιβάλλει τὴν παραπομπὴν καὶ τῶν ἐκκρεμουσῶν ἤδη σχετικῶν δικῶν εἰς ἔκτακτον Στρατοδικεῖον ἄνευ ἀποφάσεως τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 11 Γʹ ψηφίσματος Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν. Τὸ ΝΣΤʹ ψήφισμα κυρωθὲν διὰ τοῦ ΝΗʹ λίαν προσφάτως, ἐπιτρέπει τὴν παραπομπὴν τῶν ὑποθέσεων τούτων εἰς τὰ Στρατοδικεῖα τῇ αἰτήσει τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἀληθεύῃ καὶ ἡ πληροφορία ἡ δημοσιευθεῖσα καὶ διὰ τοῦ τύπου ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ ἐζήτησαν ἤδη ὅπως αἱ ὑποθέσεις αὐταὶ ἀναληφθοῦν ὑπὸ τῶν Στρατοδικείων. Ἐὰν εἶναι ἀληθές, διερωτώμεθα τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις;

§23Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αἴτησις δὲν ὑπῆρξεν, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἰς ζητήματα τοιαύτης λεπτῆς φύσεως, εὑρίσκεται ἐν στενῇ ἐπαφῇ μὲ τὰς κορυφὰς τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης καὶ δὲν εὑρέθη οὔτε κατὰ κεραίαν ἡ ἀντίληψις ἐκείνων παρεκκλίνουσα ἀπὸ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§24Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Λυπούμεθα καὶ θεωροῦμεν ἀπαράδεκτον τὴν προσπάθειαν μετατοπίσεως πολιτικῶν εὐθυνῶν εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχάς, διότι ἐὰν ὑπῆρξεν αἴτησις τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν ὡς ἀνέγραψεν ὁ τύπος, εἴχατε ὑποχρέωσιν ἄνευ ἑτέρου, νὰ παραπέμψητε τὰς ὑποθέσεις εἰς τὸ ἔκτακτον Στρατοδικεῖον.

§25Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν αἴτησις.

§26Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποδεχθῶ τὴν βεβαίωσιν, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ἴδω τί θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ μέλλον.

§27Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπῆρξεν αἴτησις, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διατάξῃ διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς, νὰ τὴν ὑποβάλλουν.

§28Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ἀλλὰ εἰς τὴν περίπτωσιν, περὶ ἧς ὁμιλῶ θὰ ὑπῆρχε καὶ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως βαρεῖα, διότι δὲν συνεμορφώθη πρὸς τὸ προσφάτως τεθὲν ἐν ἰσχύϊ ΝΣΤʹ ψήφισμα. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, κύριε συνάδελφε, ὑποδεικνύει ἁπλῶς τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ἀνωτέρω, ἀναμένομεν τί θὰ πράξῃ εἰς τὸ μέλλον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβολὴν ἀναδρομικῶν ποινῶν, ἀσφαλῶς δὲν ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς τοιοῦτόν τι, ἀλλὰ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ κοινοῦ αἰσθήματος καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ διεξαγομένου ἀγῶνος, θὰ ἔπρεπε ἤδη νὰ εἶχεν ἐκδώσει ἀναγκαστικὸν νόμον ἢ νὰ εἶχε καταθέσει σχετικὸν ψήφισμα, δι’ οὗ θὰ ἐθεσπίζοντο αὐστηρόταται ποιναὶ ἀνταποκρινόμεναι πρὸς τὸ δικαιολογημένον αἴσθημα τοῦ ἀγωνιῶντος καὶ ἀγωνιζομένου λαοῦ διὰ τὸ μέλλον.

§29Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Σᾶς εἶπον ὅτι ἔχω ἑτοίμην ἐργασίαν.

§30Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ἀναμένομεν τὴν πραγματοποίησιν τῆς ὑποσχέσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ραγδαίαν της δρᾶσιν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἕνα ἄλλο σημεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ, εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν κοινωνικὴν καὶ ἐργατικὴν πολιτικήν. Βεβαίως διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων παρέχεται τρόπον τινά, μία διαβεβαίωσις ἐμμέσου προστασίας τῶν ἐργαζομένων, ἥτις θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς ὑποσχομένης σταθερότητος τοῦ νομίσματος. Ἀλλὰ πρέπει νὰ μὴ λησμονῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἀπὸ ἑνὸς ἔτους, ὁ τιμάριθμος τοῦ κόστους τῆς ζωῆς ἀνῆλθε κατὰ 40–50%, ἐνῷ τὰ ἡμερομίσθια παραμένουν ὡς καθωρίσθησαν διὰ τῶν συλλογικῶν συμβάσεων τοῦ 1947. Εἶναι λοιπὸν προφανὴς ἡ ἔκπτωσις τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν ἐργαζομένων καὶ δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ παράσχῃ τὴν προσδοκίαν μιᾶς συντόμου θεραπείας τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐργαζομένου καὶ μαχομένου λαοῦ. Ὑπάρχει ἓν σημεῖον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ φανῶμεν εὐχάριστοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δηλαδὴ τὸ ἀφορῶν ὅτι ἡ ἀντίληψις τῆς μηχανικῆς θεωρίας λειτουργίας τοῦ νομίσματος πρέπει νὰ λείψῃ. Καὶ πράγματι πρέπει νὰ λείψῃ εὐθὺς ὡς ἐκδηλωθοῦν συμπτώματα σταθερότητος τῆς δραχμῆς. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ παράσχῃ εὐρυτέρας πιστώσεις ἔστω καὶ δι’ ἐκδόσεως χαρτονομίσματος πρὸς εὐρυτέραν πιστοδότησιν ὅλων τῶν τομέων τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος τοῦ τύπου καὶ τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν μικρῶν βιοτεχνῶν καὶ ἐπαγγελματιῶν ἰδίᾳ ὅμως καὶ κυρίως τῆς γεωργίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀτυχῶς τελευταίως περιεκόπησαν καὶ αἱ ἀνεπαρκῶς ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀνάγκας της παρεχόμεναι πιστώσεις. Διότι ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι ἄνευ ἐνισχύσεως καὶ συμπαραστάσεως τῶν ἐργαζομένων τάξεων τῶν πόλεων καὶ κυρίως τῆς ὑπαίθρου, δὲν δύναται νὰ διεξαχθῇ τελεσφόρος ὁ ἀγὼν ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους καὶ τῶν ἐλευθέρων ἡμῶν θεσμῶν. Πράγματι εἶναι ἀπαράδεκτον, καθ’ ἣν στιγμὴν τόσον ἐλαφραὶ κυρώσεις ἐπιβάλλονται κατὰ τῶν καταχραστῶν τοῦ δημοσίου πλούτου τῶν ὑπονομευόντων τὴν ἐθνικὴν πίστιν, νὰ παραπέμπωνται ἀθρόως ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων ἀτυχεῖς ἀγρόται, τῶν ὁποίων τὰ τέκνα, ἴσως καὶ οἱ ἀδελφοὶ ἀγωνίζονται εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν καὶ νὰ καταδικάζωνται εἰς βαρείας ποινάς, διότι εὑρέθησαν εἰς πραγματικὴν ἀδυναμίαν, λόγῳ τῆς καταστροφῆς τῶν προϊόντων των, νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη των πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Οἱ ἀγῶνες παρὰ τὰ ἀντιθέτως, ὑπό τινος συναδέλφου λεχθέντα, διεξάγονται ἀπείρως καλλίτερα, ὅταν ἐμπνέωνται ἀπὸ ὑψηλὰ καὶ μεγάλα ἰδεώδη, ἄνθρωποι δὲ μὴ τυγχάνοντες κρατικῆς κατανοήσεως δὲν δύνανται νὰ φέρουν τὰ βάρη τοῦ αἵματος. (Χειροκροτήματα).

§31Χ. ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐκ μέρους τῆς διοικήσεως τῆς Α.Τ.Ε. ἐδόθη ἐντολή πρὸς τὰ ὑποκαταστήματα, ὅπως μὴ προβαίνουν εἰς διώξεις ἀγροτῶν μὴ δυνηθέντων ἐκ πραγματικῆς ἀδυναμίας νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη των. Ἡ δίωξις δὲν γίνεται παρὰ μόνον ἐκείνων, οἵτινες ἐκ κακοπιστίας δὲν ἐξοφλοῦν.

§32Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἴθισται ἀφ’ ὅτου ἱδρύθη τὸ Κοινοβούλιον, ὅταν ἐμφανίζωνται ἐνώπιον αὐτοῦ αἱ Κυβερνήσεις, νὰ ἐξαγγέλλουν τὰς λεγομένας προγραμματικὰς δηλώσεις. Ἐὰν ἄλλοτε ποτέ εἰς καλὰς ἐποχάς, αἱ δηλώσεις αὐταὶ ἦσαν προωρισμέναι νὰ ἐκπληρώσουν ἕνα τύπον, σήμερον ἀσφαλῶς αὐτὸν καὶ μόνον τὸν σκοπὸν εἶναι προωρισμέναι νὰ ἐξυπηρετήσουν. Διότι τὰ ἐξαγγελθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν, ὄχι ὑπαιτιότητι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ λόγῳ τῶν ἐμποδίων, ἅτινα πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὕτη. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ μία παρέκβασις. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ὑπό τινων συναδέλφων ἀνεφέρθη τὸ ὄνομα Μπακόπουλος, ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς βδελυρᾶς πράξεως. Αἰσθάνομαι ὑποχρέωσιν νὰ εὐχαριστήσω τοὺς συναδέλφους καὶ ἰδιαιτέρως τὸν ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφον κ. Κουλουμβάκην, γνωστὸν διὰ τὰς γενναίας ἐκδηλώσεις τῆς ψυχῆς του, ὅστις ἀνεφέρθη εἰς παλαιὰ ἔγγραφα, ἀποδεικνύοντα τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερεν οἰκογένεια Μπακοπούλου πρὸς τὴν Πατρίδα. Ἐπίσης εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκδηλώσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην, ἥτις ἐδράξατο τῆς εὐκαιρίας, νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν συμπάθειάν της πρὸς τὴν οἰκογένειάν μου. Ἐπίσης δὲν δύναμαι νὰ παρίδω καὶ τὴν δικαίαν στάσιν τοῦ τύπου. Φίλιοι καὶ μὴ ἐφημερίδες οὐδόλως διενοήθησαν νὰ συσχετίσουν τὴν ἄτιμον αὐτὴν πρᾶξιν ἑνὸς φέροντος τὸ ὄνομα Μπακόπουλος, μὲ τὸ στενὸν περιβάλλον τῆς πολυμελοῦς οἰκογενείας, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος. Ὡς ἄτομον ὡς Μπακόπουλος, εἶμαι ὑποχρεωμένος τὰ μέγιστα καὶ πρὸς τοὺς συναδέλφους καὶ πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ πρὸς τὸν τύπον. Ὡς Ἕλλην ὅμως ἔχω παράπονον κατὰ τοῦ τύπου, διότι ὁ θόρυβος, τὸν ὁποῖον ἔκαμε, ἀσχέτως ἐὰν εἶναι ὑπερβολικὸς ἢ ὄχι, ἐπροξένησε μεγάλην ζημίαν εἰς τὴν ἐθνικὴν ὑπόστασιν τῆς Ἑλλάδος. Ὁ θόρυβος ὑπῆρξε τοιοῦτος ὥστε νὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὰς πέραν τῶν ὠκεανῶν χώρας, τῶν ὁποίων ἡ πίστις ἐπὶ τὴν χώραν μας εἶναι ἀπαραίτητον κεφάλαιον δι’ αὐτήν, καὶ δὴ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Ἐνεφάνισε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὡς ἄθροισμα καταχραστῶν καὶ λαθρεμπόρων. Μᾶς ὑπενθυμίζει τὸν πατέρα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος, θέλων νὰ τακτοποιήσῃ τὰς ἀνωμαλίας τοῦ οἴκου του, περιέρχεται τὰς ἀγυιὰς τῆς πόλεως καὶ διακηρύσσει ὅτι ἡ κόρη του εἶναι ἀνήθικος. Θὰ ἐνδιέτριβον περισσότερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἐφοβούμην μήπως παρεξηγηθῇ τὸ ἐλατήριον, τὸ ὁποῖον μὲ ὤθησεν εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτήν. Θὰ ἐπέμενα νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ ὁ ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν τί ἔπραξαν διὰ νὰ περιορίσουν ἐντὸς τοῦ δέοντος τὸν ἐπιζήμιον διὰ τὴν ἐθνικήν μας τιμὴν αὐτὸν θόρυβον. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐπαγγέλλεται τὴν ἀποκάθαρσιν τῆς Διοικήσεως. Ἡ ἀποκάθαρσις, κ. βουλευταί, δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὑπὸ προσώπων ὑποκειμένων εἰς ἀντικατάστασιν τῇ θελήσει ἄλλου. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ αὕτη πρέπει ὅλοι νὰ συντονίσωμεν τὰς ἐνεργείας μας, ὁρίζοντες πολυμελὲς Σῶμα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς περιορισμοὺς ἢ ἀντικατάστασιν καὶ νὰ ἔχῃ ἀπόλυτον πρωτοβουλίαν εἰς τὰ ληπτέα μέτρα πρὸς ἀποκάθαρσιν τῆς Διοικήσεως. Αὐτὴ ὅμως δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν Διοίκησιν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας. Θὰ ἀναφέρω ἓν παράδειγμα διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι μεμονωμέναι προσπάθειαι εἰς μικρὸν ἢ μεγάλον τομέα, εἶναι προωρισμέναι νὰ ἀποτύχουν. Τοιαύτη προσπάθεια ἀναταράσσει πολλὰ τέλματα, τὰ ὁποῖα ἑνούμενα κατὰ ἕνα περίεργον τρόπον καὶ κατὰ μίαν ὑπολανθάνουσαν συνεννόησιν, εἰς χείμαρρον, ὁ ὁποῖος παρασύρει καὶ τὴν προσπάθειαν καὶ τὸν προσπαθοῦντα. Κατὰ τὴν δίμηνον ὑπουργίαν μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας, ἐσκέφθην νὰ διορθώσω τινὰ ἐκ τῶν κακῶς ἐχόντων. Ἐσκέφθην νὰ ἐλαττώσω τὰ μέλη τῶν Συμβουλίων τῶν διαφόρων ἀσφαλιστικῶν Ταμείων καὶ τὰς περιττὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως αὐτῶν, καὶ πρὸς τοῦτο συνέταξα τὸν σχετικὸν νόμον. Ὑπέβαλα αὐτὸν εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐνέκρινε τὴν ὑποβολήν του εἰς τὸ Ὑπουργικὸν τοιοῦτον. Ἐπίσης διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἠθέλησα νὰ περιορίσω καὶ τὴν συμμετοχὴν τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων ὡς Προέδρων εἰς τὰ Συμβούλια, διότι δὲν εἶχον χρόνον νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὰ κύρια καθήκοντα αὐτῶν. Τοῦτο πληροφορηθέντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐκινήθησαν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, πρὸς ἡμεδαποὺς καὶ ἀλλοδαποὺς, διὰ νὰ ματαιώσουν τὴν ἔγκρισίν του. Ἐν τέλει ἐματαιώθη. Πλανῶνται οἱ φρονοῦντες ὅτι ἐπιτυγχάνεται ταχύτης τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας διὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἡ ἀπουσία τῆς Βουλῆς ἀποτελεῖ οὐσιώδη ἔλλειψιν διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὴν σκέψιν μας, τὴν στιγμὴν ταύτην, πληροῖ ὁ ἀγὼν κατὰ τῆς ἀνταρσίας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ παραμελήσωμεν ἄλλα δευτερευούσης σημασίας ζητήματα. Ὡς π.χ. εἶναι ἡ ἐξαγγελλομένη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, βελτίωσις τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ καὶ τῶν γεωργῶν. Ἀλλὰ ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Γνωρίζετε ὅτι θὰ συναντήσῃ ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια. Ὡς ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας προσεπάθησα νὰ βελτιώσω ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῶν ἐργατῶν καὶ δὴ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν πενιχροτάτους μισθούς. Εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν προέβην κατόπιν ἐπισκέψεως διαφόρων ἐργοστασίων καὶ τόπων ἐργασίας. Ἐπεσκέφθην τὸ Καπνεργοστάσιον, ὅπου ἐκεῖ λειτουργοῦν ἰδιωτικαὶ καπνοβιομηχανίαι. Ἦτο ἡμέρα δριμυτάτου ψύχους ὅπως εἶναι καὶ σήμερον. Ἐπεσκέφθην διάφορα διαμερίσματα, ἀποτελούμενα ἀπὸ μεγάλας αἰθούσας μὲ θραυσμένους ὑελοπίνακας καὶ χωρὶς θέρμανσιν. Ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ εἶναι ἡ κατάστασις τραγική, εἶναι τὰ ὑπόγεια τοῦ κτιρίου, ὅπου ἐργάζονται, φάσματα κινούμενα, εἰς ἀποπνικτικὴν ἀτμόσφαιραν, ὑγρὰ καὶ ἀνήλια δωμάτια, γυναῖκες, λαμβάνουσαι μόνον 7 χιλ. δραχμὰς ἡμερησίως. Ἐκάλεσα εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Δ)ντοῦ τοὺς ἐργοδότας καὶ τοὺς ἠρώτησα ἐὰν ἔχουν ἴχνος ἀνθρωπισμοῦ. Ὑπέβαλα μήνυσιν ἐναντίον των καὶ θὰ προσέλθω ὡς μάρτυς κατὰ τὴν δίκην, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ προσεχῶς. (Μπράβο, χειροκροτήματα).

§33Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἴπατε, κ. συνάδελφε, ὅτι οἱ ἐργάται παίρνουν 7 χιλ. ἡμερησίως. Ξέρετε ὅτι ὑπάρχει ὑπάλληλος πληρωνόμενος 15–18 ἑκατομ. τὸν μῆνα; Ἰδοὺ τί καταγγέλλει ὑπευθύνως ὁ Δ)ντὴς τῆς Ραδιοηλεκτρικῆς ὑπηρεσίας Ὑπουργείου Τ.Τ.Τ. τέως σύμβουλος τοῦ Κ.Ι.Ρ. «Βεβαιῶ ὅτι ὁ κ. Δημήτριος Σβωλόπουλος διευθύνων σύμβουλος τοῦ Ἐθνικοῦ Ἱδρύματος Ραδιοφωνίας ἐπληρώθη συμπληρωματικῶς ἐσχάτως καὶ δὴ κατὰ τὸν τρέχοντα μῆνα, τὰ ἑξῆς ποσά: 1) Διὰ τὴν ἐκπομπὴν τῆς ὥρας Ἑλλήνων τοῦ Ἐξωτερικοῦ (ἀναδρομικῶς πρὸς δρχ. 60.000 κατ’ ἐκπομπὴν) δραχμὰς 2.700.000, 2) διὰ τὴν ἐκπομπὴν «Κριτικὴ τοῦ βιβλίου» (ὁμοίως ἀναδρομικῶς πρὸς δρχμ. 60.000 κατ’ ἐκπομπὴν) δρχ. 2.040.000, 3) δι’ ἐπανάληψιν ἐκπομπῆς Βορείου Ἑλλάδος (ἀναμετάδοσις ὁμοίως ἀναδρομικῶς πρὸς δρχ. 60.000 τὴν ἐκπομπὴν) δρχ. 6.360.000, 4) δι’ ἐκπομπὴν Βορείου Ἑλλάδος ἀπὸ Ραδιοσταθμοῦ Θεσσαλονίκης (σύγχρονος ἀναμετάδοσις ὁμοίως ἀναδρομικῶς πρὸς δρχ. 60.000 τὴν ἐκπομπὴν) δρχ. 1.080.000, 5) δι’ ἐκπομπὴν Βορείου Ἑλλάδος ἀπὸ Ραδιοσταθμοῦ Βόλου, σύγχρονος ἀναμετάδοσις (ὁμοίως ἀναδρομικῶς πρὸς δρχ. 60.000 κατ’ ἐκπομπὴν) δραχμαὶ 1.080.000, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχμαὶ 13.260.000 (δέκα τρία ἑκατομμύρια διακοσίας ἑξήκοντα χιλιάδας). Καὶ ταύτας εἰσέπραξεν ἐκτὸς τῶν μηνιαίων ἀποδοχῶν του καὶ ἐξόδων παραστάσεως, τῶν ἀμοιβῶν του ὡς διοικητικοῦ συμβούλου καὶ συμβούλου προγράμματος καὶ ἐκτὸς τῆς ἡμερησίας ἀποζημιώσεώς του διὰ τὴν συγγραφὴν τῆς ἡμερησίας ἐκπομπῆς τῆς Β. Ἑλλάδος ἐκ δρχ. 60.000 ἤτοι ἐκτὸς δρχ. 3.000.000, ἃς εἰσπράττει περίπου μηνιαίως». Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Δεκεμβρίου 1948 Ὁ Δηλῶν Στ. Ἐλευθερίου Δ)ντὴς Ραδιοηλεκτρικῆς Ὑπηρεσίας Ὑπουργ. Τ.Τ.Τ., τέως σύμβουλος τοῦ Κ.Ι.Ρ.

§34Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίζωνται ὑπὸ τὴν μορφὴν αἰφνιδιασμοῦ, τοιαῦτα ζητήματα. Βέβαιον εἶναι ὅτι τοιαῦται καταγγελίαι ἔχουν ὑποστῆ τὸν ἔλεγχον διὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, συγκεκριμένως διὰ τοῦ κ. Ξύδη τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Δὲν ἔχω πρὸς τὸ παρὸν ὑπ’ ὄψει μου περισσοτέρας λεπτομερείας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς καὶ δὲν δύναμαι νὰ δώσω λεπτομερεῖς πληροφορίας. Ὁ ἔλεγχος πάντως ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ἐὰν τὰ ὅσα καταγγέλει ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἀκριβῆ, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ πιστεύσῃ ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος δὲν θὰ δυνηθῇ περαιτέρω ν’ ἀντικρούσῃ τὴν ὑπαλληλικήν του θέσιν. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶναι ἀνακριβές, ἐὰν πάντως εἶναι ἀκριβές, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ τιμωρηθοῦν ὅλοι οἱ ὑπεύθυνοι.

§35Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔχω ἐπίσης ἔγγραφον φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Δ)ντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Τ.Τ.Τ. Γ. Κουγιουμτζόγλου. Αὐτὰ ποὺ γράφουν αἱ ἐφημερίδες δι’ ἄλλον καταχραστήν, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀκριβῆ;

§36Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν γνωρίζετε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐλέγχου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω, εἶναι ὅτι ὑπάρχει μία φανατικὴ ἔρις μεταξὺ ὡρισμένων ὑπαλλήλων ἀλληλοκαταγγελλομένων. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε κ. βουλευτά, εἶναι μία περαιτέρω ἀπόδειξις περὶ τῆς μεταξύ των πάλης. Ἐν τῇ ἐννοίᾳ ἐπιτεύξεως ὡρισμένων ἐξελίξεων ἐν τῷ Ραδιοφωνικῷ Σταθμῷ, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀγάγουν εἰς νέας ἐξελίξεις, ἔναντι ἄλλων αἱ ὁποῖαι ἀνετράπησαν, ὡς γενόμεναι κατὰ τὸ στάδιον τῆς κατοχῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίζωνται ἀπὸ οἱονδήποτε κ. συνάδελφον αὐτά, ὅταν μάλιστα ὁμολογῇ ὅτι ξέρει πὼς διεπράχθησαν ἀνακρίσεις, χωρὶς νὰ ἔχῃ καὶ τὰς συνεπείας τοῦ ἐλέγχου αὐτοῦ. (Φωναί, θόρυβος). Ὅταν τερματισθῇ ἡ ἀνάκρισις θὰ πληροφορηθῆτε.

§37Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐνδεχομένως νὰ προέρχωνται συνεπείᾳ ἐρίδων, τὰς ὁποίας μεταξὺ των ἔχουν οἱ ὑπάλληλοι. Ἀλλὰ τὸ ἔγγραφον κατετέθη εἰς τὸ δικαστήριον.

§38Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Τώρα κάνετε τὴν ἄλλην ὁμολογίαν, λέγετε ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ κατετέθη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔγινε μήνυσις καὶ διεξάγονται ἀνακρίσεις.

§39Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἡ σύζυγος ἔκανε ἀγωγὴν διατροφῆς καὶ διὰ νὰ ἀποδείξῃ...... (θόρυβος, φωναί).

§40Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω τὰς λεπτομερείας. Πάντως ὑπάρχουν ἀμοιβαῖαι μεταξύ των καταγγελίαι.

§41Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτό.

§42Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διέταξε ἔλεγχον ἀπὸ τὸν κ. Ξύδην. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γνωρίζω. Δὲν ἔχομεν δὲ ἀκόμη τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐλέγχου καὶ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων. Νομίζω ὅτι δὲν χρειάζεται περαιτέρω συζήτησις.

§43Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν θέλετε νὰ καταλήξωμεν εἰς ἐπωφελῆ συμπεράσματα, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐν ὄψει τὸ δίκαιον. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει δίκαιον ἐν προκειμένῳ. Μὴ νομίζετε ὅτι ἕνας ὑπουργὸς δύναται νὰ λάβῃ πάντοτε γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Ὁ κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν ὅτι εὐθὺς ὡς ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Καλκάνης ἐπελήφθη αὐτοῦ καὶ διέταξε νὰ ἐνεργηθοῦν τὰ δέοντα. Τί ἄλλο ἔπρεπε νὰ πράξῃ ἕνας ὑπουργός. Ἡ ἐκδηλουμένη ἀγανάκτησις τινῶν ἐκ τῶν συναδέλφων εἶναι ἐξεζητημένη καὶ ἀδικαιολόγητος.

§44Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν ρήτορα νὰ συνεχίσῃ.

§46Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεσκέφθην ἐπίσης τὰ νοσηλευτικὰ ἱδρύματα τοῦ Ι.Κ.Α. Εὑρῆκα αὐτὰ εἰς ἀνεκτὴν κατάστασιν. Μόνον μερικὰς ἰδιωτικὰς κλινικὰς εὑρῆκα εἰς κακὴν κατάστασιν καὶ ὅταν κατήγγειλα τὴν σύμβασιν μισθώσεως, ἔσπευσαν νὰ τὰς ἐπισκευάσουν καὶ νὰ τὰς καταστήσουν καταλλήλους πρὸς νοσηλείαν τῶν ἠσφαλισμένων ἐργατῶν. Κατ’ ἐπίσκεψίν μου εἰς τὸ γραφεῖον ἐξευρέσεως ἐργασίας ἐν Καλλιθέᾳ εὗρον ὅτι ὑπάρχουν ἐργάτριαι λαμβάνουσαι 5.300 δραχμ. ἡμερησίως. Ἀπὸ ὅλα αὐτὰ ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐπιβάλλεται διὰ λόγους ὄχι μόνον κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἀνθρωπισμοῦ ἡ αὔξησις τῶν μικρῶν τοὐλάχιστον ἡμερομισθίων. Συνήντησα ἐμπόδια. Ἐδῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν παράκλησιν. Εἶμαι, ὡς γνωρίζετε καὶ ὡς ἐπανειλημμένως ἔχω διακηρύξει, θαυμαστὴς καὶ λάτρης τοῦ Ἀμερικανικοῦ πνεύματος. Εἶναι τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξαπέστειλε καθ’ ὅλον τὸν κόσμον τοὺς στόλους τῆς Ἀμερικῆς, ξηρᾶς καὶ θαλάσσης καὶ τὰς στρατιὰς αὐτῆς διὰ νὰ ὑπεραμυνθοῦν τῆς ἐλευθερίας τῶν ἄλλων λαῶν. Εἶναι τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο ποὺ ὡδήγησε τὸν Τροῦμαν εἰς τὸ ἱστορικὸν διάγγελμά του περὶ βοηθείας τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸν Μάρσαλ εἰς τὸ σχέδιόν του περὶ βοηθείας καὶ ἀνασυγκροτήσεως τῆς Εὐρώπης. Εἶναι τὸ ἀνώτερον πνεῦμα ποὺ ἔχει συγγένειαν μὲ τὸ ἀρχαῖον Ἑλληνικὸν τοιοῦτον. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω ὅτι τινὲς ἐκ τῶν ἀποσταλέντων ἐδῶ Ἀμερικανῶν ὅπως ἐπιβλέψουν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν σχεδίων αὐτῶν, δὲν ἐκπροσωποῦν τὸ πνεῦμα αὐτό. Κρίνουν τὰ πράγματα μὲ τὸ μάτι τοῦ BESINESS MAN. Μ’ αὐτοὺς εἶχα ἀντιρρήσεις εἰς τὴν αὔξησιν τῶν μικρῶν ἡμερομισθίων. Μοῦ ἔλεγαν ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ δι’ εὐθετώτερον χρόνον. Εἰς μίαν σχετικὴν σύσκεψιν τοὺς εἶπα ὅτι ἡ αὔξησις τῶν μικρῶν ἡμερομισθίων δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῶν ἀνθρώπων ἀλλὰ εἶναι καὶ ἐπιταγὴ τῶν νόμων τῆς φύσεως. Καὶ τοὺς ἀνέφερα ὡς παράδειγμα τὴν ἱστορίαν τοῦ Ναστραδὶν Χότζα μὲ τὸ ἀγαθὸν ζῶον του. Τοὺς εἶπα ὅτι ὁ Τοῦρκος θυμόσοφος, εὑρεθεὶς εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, ἀπεφάσισε νὰ διδάξῃ τὸν γάϊδαρόν νὰ μὴ τρώγῃ. Μετά τινας ὅμως ἡμέρας εὗρε τὸν γάϊδαρόν του πεθαμένον. Οὕτω καὶ σεῖς, εἶπα εἰς τοὺς Ἀμερικανούς, θὰ εὕρετε τοὺς Ἕλληνας ἐργάτας, ὅταν ποτὲ ἀποφασίσητε νὰ ἐφαρμόσητε τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν σας. Αὐτὰ δὲν τὰ λέγω ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τὰ λέγω ὡς πληροφορίας πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἄλλο ζήτημα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων εἶναι καὶ τὸ ἀφορῶν τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξαγγέλει ὅτι θὰ ρυθμίσῃ τὸ φορολογικὸν σύστημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ πλήξῃ τὰς εὐπόρους τάξεις. Ἡ λέξις «πλήξῃ» δὲν ἔχει θέσιν εἰς οἰκονομικὰς ἐξαγγελίας. Ὁ καταβάλλων τοὺς φόρους δὲν «πλήσσεται» ἀλλ’ ἐκπληροῖ καθῆκον. Ἀλλὰ πῶς δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, ἐν ταῖς λεπτομερείαις της, τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως; Οὔτε εἷς ἀκόμη προϋπολογισμὸς συνεζητήθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐκ τῶν τριῶν οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ εἶχον συζητηθῆ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ ἐν τούτοις ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν κυβερνητικὴ πρᾶξις διὰ τῆς ὁποίας χαρακτηρίζεται ἡ δημοκρατικότης τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Κατὰ παράβασιν ὅμως τοῦ ἄρθρ. 60 τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ 64 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς οὔτε τοῦ πρώτου ἀκόμη ὁ προϋπολογισμὸς δὲν συνεζητήθη. Εἶχα τὴν βασανιστικὴν τιμὴν νὰ ἐκπονήσω τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Οἰκ. ἔτους 1946–47. Ἀπέβη ὅμως εἰς μάτην ἡ ἔκθεσις αὐτή, διότι παρὰ πᾶσαν ὑποχρέωσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς δὲν εἰσήχθη πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπύθμενα τέλματα λιμνάζουν εἰς πᾶσαν κρατικὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν καταχρήσεων καὶ λαθρεμπορίας. Μεγάλην εὐθύνην φέρουν δι’ αὐτὰ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι. Ὑπέβαλα αἰτήσεις πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν, μία ἀπευθυνομένην πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ Οἰκονομικῶν καὶ ἄλλην πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἠτούμην νὰ κατατεθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν φάκελλοι, ἐμπεριέχοντες ἀναφορὰς τοῦ ἔτους 1946 καὶ 1947, ὑποβληθείσας εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, τοῦ Πλοιάρχου Ἀγγέλου Θ. Μπακοπούλου καὶ τοῦ Ὑποπλοιάρχου Θεοδώρου Α. Μπακοπούλου, διὰ τῶν ὁποίων ὑπεδεικνύετο τὸ κατεπεῖγον τῆς διαχειριστικῆς ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας, ἐν τῇ ὁποίᾳ συνέβη ἡ κατάχρησις καὶ ἄλλαι ἀτασθαλίαι τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος. Κατὰ μία περίεργον βούλησιν τῆς τύχης, Μπακόπουλοι ἦσαν ἐκεῖνοι, ἀλλὰ πραγματικοὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ὄχι ὑπάλληλοι τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος, ὅπως ἦτο ὁ καταχραστής, οἱ ὁποῖοι ὑπέδειξαν ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα πρὸς περιφρούρησιν τοῦ δημοσίου χρήματος. Ἰδοὺ τί λέγει εἰς μία περικοπὴν τῆς ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1946 ἀναφορᾶς του πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ὁ τότε Διευθυντὴς τῆς Ε.Ε.Λ.Σ. Πλοίαρχος Μπακόπουλος. «Ἡ γνώμη μας εἶναι, ὅτι παρίσταται ἀνάγκη ὀργανώσεως λογιστικῶς τῆς σχετικῆς ὑπηρεσίας δαπανῶν, εἰς τρόπον ὥστε ἡ ἡμετέρα νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὴν πορείαν τῶν δαπανῶν, ὅπως γνωρίζει τὴν πορείαν τῶν εἰσπράξεων, τὴν ἐπιμέλειαν τῶν ὁποίων ἔχει ἡ ΑΚΤΕΛ κλπ.». Οἱ ἁρμόδιοι ἀπήντουν ἑκάστοτε, ὅτι πρόκειται νὰ καταργηθῇ ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ καὶ οὐδὲν μέτρον ἔλαβον. Ὁ νεώτερος Μπακόπουλος, Ὑποπλοίαρχος καὶ αὐτὸς τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, ὁ καὶ παρασημοφορηθεὶς πρό τινων μηνῶν εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, σώσας διὰ τοῦ πλοίου του τὴν Ἀμφιλοχίαν, παρουσιάσθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐνώπιον τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Βενιζέλου καὶ ἀνέφερεν εἰς αὐτὸν τὰς παρατηρουμένας διαχειριστικὰς ἀνωμαλίας εἰς τὸ Λιμενικὸν Σῶμα Θεσσαλονίκης, ὅπου εἶχεν ἀποσταλῆ εἰς ἐμπιστευτικὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τὸν ἠρώτησεν, ἂν εἶναι διατεθειμένος νὰ ὑποβάλῃ ταῦτα καὶ ἐγγράφως. Τὸν ἐπληροφόρησεν, ὅτι εἶχεν ἤδη ὑποβάλει ἔγγραφον ἀναφοράν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τότε, μετέθεσεν ἕνα ἀξιωματικόν. Διὰ νὰ τελειώνωμεν. Ἤκουσα χθὲς ὡραίαν φράσιν ἀπὸ καλλιεπῆ ὁμιλητὴν καὶ ἀρχηγὸν Κόμματος. Εἶπεν οὗτος «συνήγειρα τὸ πολιτικόν μου καθῆκον, διὰ νὰ προλάβω ἐξωκοινοβουλευτικὴν λύσιν». Τοιοῦτος συναγερμὸς πολιτικοῦ καθήκοντος παρατηρεῖται πάντοτε καὶ μόνον ὅταν πρόκειται περὶ διευθετήσεως κυβερνητικῆς κρίσεως. Καὶ διερωτῶμαι. Τὸ καθῆκον αὐτὸ ἐξαντλεῖται ἅμα τῷ τερματισμῷ ἑκάστης κυβερνητικῆς κρίσεως; Ἀτυχῶς, αὐτὸ ἀποδεικνύει τὸ πρόσφατον παρελθόν. Καὶ ἐν τούτοις, θὰ ἔδει τὸ καθῆκον αὐτὸ νὰ ἐξικνῆται καὶ μέχρι τῆς ἀπασχολήσεως τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς τραγικῆς καταστάσεως τῆς πατρίδος μας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶμαι ἀντίθετος πρὸς αὐτήν. Ἀφ’ ὅτου μάλιστα ἀνέλαβα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐργασίας, τὸ ὁποῖον καὶ διηύθυνα ὑπὸ δίμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐνισχύθη ἡ πεποίθησίς μου, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της καὶ ὅτι ἡ λειτουργία της εἶναι ἀπαραίτητος. Ἀλλὰ ἡ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν, ἐνέχει καὶ κάτι, τὸ πολιτικῶς ἄνανδρον. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ κυβερνᾷ δικτατορικῶς, διατὶ δὲν κηρύσσει ἀπροκάλυπτον τὴν δικτατορίαν καὶ νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν, ἀναβάλλουσα τὰς ἐκλογὰς δι’ εὔθετον χρόνον, ἀλλὰ θέλει νὰ κρατῇ καὶ τοὺς 354 βουλευτὰς ὑπευθύνους τῶν πράξεών της, χωρὶς οὗτοι νὰ ἔχουν τὸν τρόπον καὶ τὰ μέσα ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας αὐτῶν.

§47Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Ὄταν συμμετείχατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κύριε συνάδελφε, δὲν ἐφέρατε ἀντίρρησιν εἰς τὴν δίμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§48Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶμαι ὑπεύθυνος. Ἀλλ’ ἂν ἐτίθετο τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς ἐμὲ τότε, θὰ σᾶς ἔδινα τὴν παραίτησίν μου. Οὔτε ἄλλωστε ἁπλῆ ἀντίρρησίς μου θὰ ἠδύνατο νὰ ματαιώσῃ τὴν διακοπήν.

§49Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου, κύριε συνάδελφε, ἀνεφέρατε, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου, ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, παρουσιάσθη εἰς ἐμὲ ὁ ἀνεψιός σας ὑποπλοίαρχος Θεόδ. Μπακόπουλος καὶ μοῦ ἀνέφερεν ὡρισμένα πράγματα. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τὰ ἐπαναλάβετε.

§50Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἐπανέλαβε τὰ ἀνωτέρω καὶ ἠρώτησε τὸν κ. Βενιζέλον): Εἶναι ἀληθὲς ἢ δὲν εἶναι, ὅτι παρουσιάσθη ἐνώπιόν σας καὶ σᾶς ἀνέφερεν αὐτά;

§51Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Μάλιστα, εἶναι καὶ προέβην εἰς τὴν μετάθεσιν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ.

§52Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτά, κύριοι βουλευταί, ἐνόμισα ὅτι εἶχα ὑποχρέωσιν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. (Χειροκροτήματα).

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐπειδὴ καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν κυρίων ὁμιλητῶν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς κ. Μπακόπουλος, ἐτόνισεν ὅτι ἕνας ἐκ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν μὴ διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς παρακολούθησις καὶ ὁ ὑπ’ αὐτῆς ἔλεγχος τῶν σκανδάλων, τὰ ὁποῖα τελευταίως ἐσημειώθησαν, ἐπειδὴ τοιοῦτόν τι ἐλέχθη καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δυνατὸν νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἀποκάλυψιν καὶ τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἀναγκαίων κυρώσεων, τῶν αὐστηροτάτων κυρώσεων διὰ τὰ γενόμενα σκάνδαλα, ἔχω νὰ δώσω, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν: Δυστυχῶς —καὶ πρέπει νὰ τὸ συνομολογήσητε, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, μαζί μου— κατὰ τὸ 3ετές διάστημα τῆς λειτουργίας τῆς Βουλῆς, τὸ Σῶμα μας, ὄχι μόνον δὲν ἐχρησίμευσεν εἰς τὴν πραγματικὴν ἀποκάλυψιν σκανδάλων, ἀλλὰ ὁσάκις ἄνδρες, ἀνήκοντες εἰς τὸ Σῶμα, κατήγγειλαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σκάνδαλα καὶ ἐζήτησαν τὸν καταρτισμὸν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαὶ αἱ συσταθεῖσαι, οὐδὲν ἀπέδωκαν ἀποτέλεσμα. Ἀντὶ ἀποκαλύψεων, ἔχομεν συγκάλυψιν τῶν σκανδάλων. ..... (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι)......

§54Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§55Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Χρονίζουν ἐπὶ μακρὰ ἔτη καταγγελίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι οὐσιώδους σημασίας, ὄχι μόνον διὰ τὴν τιμὴν τῆς ἀρχούσης ἐν Ἑλλάδι τάξεως, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τιμὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὅπως εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὸ ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· Δυστυχῶς μέχρι τοῦδε, ἀμφότεραι αἱ Ἐπιτροπαί..... ..... (δὲν ἠκούσθη)....

§56Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Λάθος ἔχετε.

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Καὶ τοῦ ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ. Καὶ αἱ τρεῖς αὐταὶ Ἐπιτροπαί, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι..... (δὲν ἠκούσθη)....

§58Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὡς Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, βεβαιῶ, ὅτι ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ προφανῶς καὶ εἰς ὑμᾶς, κ. ὑπουργέ, ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ λόγῳ τῶν πολλῶν σας ἀσχολιῶν, δὲν εἴχατε τὸν χρόνον νὰ τὴν ἀναγνώσητε. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ἐπεράτωσε τὸ ἔργον της καὶ ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν της.

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶναι καθῆκον μου, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναιρέσω τὸ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.....

§60Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ τὸ ἀναιρέσετε ἐντελῶς. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιρρίπτετε μομφὰς ἐναντίον τῆς Βουλῆς.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Καθήσατε κάτω, κύριοι συνάδελφοι.

§62Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ καθήσητε σεῖς καὶ νὰ μὴ ὁμιλῆτε ἔτσι, ὑβρίζοντες τὴν Βουλήν.

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Νὰ παύσητε νὰ ὁμιλῆτε ἔτσι, διὰ νὰ μὴ ὁμιλῶ κι’ ἐγώ, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Αὐταὶ αἱ διαρκεῖς ἀναπηδήσεις ἐκ τοῦ καθίσματός σας καὶ αἱ διαρκεῖς παρεμβάσεις σας, εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, δὲν νομίζω ὅτι συνάδουν πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ.

§64Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὅπως καὶ ὁ ἰδικός σας τρόπος, δὲν συνάδει πρὸς τὸ ἀξίωμα ἀρχηγοῦ κόμματος. Δὲν ἔχετε τὸ ἀνάστημα νὰ ὁμιλήσητε εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκον μου, καλλίτερον ἀπὸ σᾶς πάντοτε, καὶ εἰς τὴν πατρίδα μου καὶ παντοῦ. Σεῖς δὲν ἠμπορεῖτε μὲ τὸ ἀξίωμα ποὺ ἔχετε, νὰ λέγετε, ὅ,τι θέλετε καὶ νὰ ὑβρίζετε τὴν Βουλήν.

§65Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν λέγω ὅ,τι θέλω. Σᾶς τιμῶ ἀπολύτως καὶ ὡς πολεμιστὴν καὶ ὡς ἄνδρα ἠθικώτατον. Ὡμίλησα εἰδικῶς διὰ τὰς ἐν τῇ Βουλῇ κινήσεις καὶ χειρονομίας σας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν μία ἀντικειμενικὴν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν δικαιοῦμαι νὰ διαπιστώσω.

§66Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐζήτησα εὔσημον ἀπὸ σᾶς, οὔτε τὸ θέλω.

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει πράγματι τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἐξεταστικῆς, ὡς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§68Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μία διασάφησιν. Τὸ πόρισμα αὐτὸ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν; Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, διότι ἀκόμη δὲν ἐδημοσιεύθη καὶ δὲν διενεμήθη εἰς τοὺς βουλευτάς. Ποῖος πταίει, ἡ Βουλὴ ἢ οἱ ἄλλοι;

§69Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Διενεμήθη.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριε συνάδελφε ἐκ Λαρίσης, δὲν βαρύνει τὴν Βουλὴν αὐτό! Δὲν θέλω νὰ τὸ συσχετίσω μὲ τὰ ὅσα εἶπον προηγουμένως, ὑπάρχει ὅμως ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή, ὅσον ἀφορᾷ τὰς εἰσαγωγὰς καὶ γνωρίζω ἐκ τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Κόμματός μου ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ὅτι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν συγκεντρωθῆ καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν εἶναι πλήρη, εἶναι ὑπεραρκετὰ διὰ νὰ ἀποδοθοῦν εὐθῦναι. Καὶ ὅμως ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν κατέληξεν εἰς τὴν κατανομὴν τῶν εὐθυνῶν· Ἑπομένως, μέχρι τοῦδε ἡ Βουλή, δὲν μᾶς ἀπέδειξεν ἱκανότητα ταχείας διεκπεραιώσεως ὑποθέσεων, συνδεομένων μὲ τὴν ἀποκάλυψιν σκανδάλων. Βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη, ἡ ὁποία λειτουργεῖ κατὰ τρόπον πράγματι ἀποδοτικόν, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὴν ἠθικὴν ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ παρακολουθήσῃ, θὰ ἐλέγξῃ καὶ θὰ ἐπιβάλῃ τὰς κυρώσεις ἐφ’ ὅλων τῶν σκανδάλων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀποκαλυφθῆ, αἱ δὲ ἀνακριτικαὶ ἀρχαί, ἰδίᾳ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι συνδέονται μὲ τὸ συνάλλαγμα καὶ τῶν ὁποίων τὸ ἔργον εἶναι ἄξιον θαυμασμοῦ καὶ εὐγνωμοσύνης, θὰ συνεχίσουν τὰς ἐρεύνας κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, θὰ καταστήσῃ ὑμᾶς ὑπερηφάνους διὰ τὰς ὑπηρεσίας των.

§72Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. ...... (δὲν ἀκούεται λόγῳ τῶν κωδωνοκρουσιῶν)......

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Πιπιλιάγκας παρατηρεῖ, ὅτι ὁ ἴδιος ἐπήγαινε πάντοτε μὲ μεγάλην προθυμίαν καὶ οἱ ἄλλοι δὲν ἤρχοντο εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς. Αὐτὸ εἶναι κάτι, τὸ ὁποῖον τὸν τιμᾷ, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι δὲν τιμᾷ τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ μέλη, τὰ τεταγμένα εἰς τὴν Ἐπιροπὴν αὐτήν, δὲν μεταβαίνουν διὰ νὰ ἐπιτελέσουν τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ καὶ τὸ καθῆκον των.

§74Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Εἶναι περίεργος ἡ ἀντίληψις καὶ ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπιζητῶν νὰ ἐπιρρίψῃ εὐθύνας ἐπὶ τοῦ Σώματος, μὲ τὰς ὁποίας τοῦτο δὲν ἔχει περιβληθῆ. Τὸ Σῶμα καταγγέλλει ἑκάστοτε ἀτασθαλίας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ἁρμόδιον ὄργανον νὰ διεξάγῃ τὰς ἐπιβαλλομένας ἀνακρίσεις. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν συμμερίζηται τὰς ἔναντι τοῦ Σώματος ἀντιλήψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶναι πολὺ εὔκολον, νὰ προκαλῇ κανεὶς χειροκροτήματα, ὅταν κολακεύῃ.

§76Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Εἶμαι ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπεζήτησα ποτὲ χειροκροτήματα ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§77Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀκριβῶς, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ταύτης, ἐνομίσαμεν ἔστω ὅλοι, ἀξιότιμε κ. ἀρχηγὲ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἔπρεπε νὰ κολακεύωμεν, ἀντὶ νὰ εἴμεθα αὐστηροί, δι’ αὐτὸ καὶ τῆς Βουλῆς ἡ λειτουργία, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι συνυφάνθη μὲ ἠθικῶς ὡραιοτάτας στιγμάς, ἐθνικῶς ὑπερόχους στιγμάς, δὲν ἀπέδωσεν ἐν τούτοις, καὶ αὐτὸ τὸ ὁμολογοῦμεν ὅλοι τόσον, ὅσον θὰ ἔπρεπε. Ἡ εὐθύνη βαρύνει τοὺς ἡγέτας, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὴν ἀρχὴν δὲν ἐπενέβαινον, ὅπως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεμβαίνουν, διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἓν Σῶμα ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ τόσα μέλη. Δὲν ἐπενέβαινον, καὶ δὲν ἐπεμβαίνουν, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ εἶναι καὶ αὐστηρός. Εἶναι, λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, εὔκολον νὰ εἴπῃ κανεὶς εἰς τὴν Βουλήν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπε κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι βαρύ, τὸ ὁποῖον σᾶς προσβάλλει, κύριοι βουλευταί, καὶ δημιουργεῖται ἐνδεχομένως ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔχει ἐπαρκῆ σεβασμὸν ἀπέναντι τοῦ Σώματος. Ὁ σεβασμός μου εἶναι βαθύτατος ἀπέναντι τοῦ Σώματος, ἀλλ’ ὅσον μεγαλείτερος ὁ σεβασμός, τόσον μεγαλυτέρα ὀφείλει νὰ εἶναι ἡ εἰλικρίνεια ἀπέναντι ἐκείνων, τοὺς ὁποίους σέβεται κανείς. Ὅσον μεγαλυτέρα ἡ εὐλάβεια ἀπέναντι τῶν θεσμῶν, τόσον μεγαλυτέρα ἐπιβάλλεται ἡ εἰλικρίνεια, ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι νὰ ἐνσαρκώνουν τοὺς θεσμούς· Καί, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἀκριβῶς, ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον, ἐπειδὴ ἐγένετο κατάχρησις τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι τυχὸν ἡ Κυβέρνησις κλείουσα τὴν Βουλήν, κλείει καὶ τὸ στόμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταγγείλουν καὶ νὰ ἀποκαλύψουν, δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς, ἐθεώρησα καθῆκον νὰ δηλώσω, ὅτι δυστυχῶς βάσει τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἔχομεν κατὰ τὴν τριετίαν αὐτήν, εἰς τὴν Βουλήν, ἐγένοντο, βεβαίως, μέχρι τοῦδε πολλαί, ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν τῆς ἀτομικῆς πρωτοβουλίας μελῶν τοῦ Σώματος, καταγγελίαι, ἀλλὰ δὲν ἐσημειώθησαν καὶ αἱ ἀναγκαῖαι ἐκεῖναι, ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ προβλεπόμεναι, ἐκβάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπετέλουν τὴν ὁριστικὴν ἀποκάλυψιν καὶ θὰ ὡδήγουν εἰς τὰς ἀναγκαίας κυρώσεις. Εἶχον καθῆκον, κύριοι βουλευταί, παρὰ τὴν βαθεῖαν τιμήν, τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὸ Σῶμα, νὰ τονίσω μίαν ἀλήθειαν. Εἶχον καθῆκον νὰ μὴ ἀποκρύπτω ἀληθείας καὶ ἐπίσης νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ὑποδείξω καὶ εἰς τοὺς φίλους μου, οἱ ὁποῖοι βεβαίως εἶναι ἐλάχιστοι ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τυχὸν δέχονται νὰ ὑποστοῦν τὴν κάποιαν ἠθικὴν ἐπίδρασιν τῶν λόγων μου, νὰ ὑποδείξω εἰς αὐτοὺς ὅπως εἰς τὸ μέλλον, ὅταν ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἐπιδείξουν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο αὐστηρότητα, ταχύτητα καὶ — ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω — εὐσυνειδησίαν μεγαλυτέραν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των. Τὸ ἀποκαλυφθέν, ὅτι εἰς τὴν Ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν, οἱ περισσότεροι τῶν βουλευτῶν δὲν μεταβαίνουν καὶ τοιουτοτρόπως δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ διεκπεραίωσις τοῦ ἔργου τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, αὐτὸ βέβαια εἶναι ἀρκετόν, διὰ νὰ δικαιώσῃ τὴν ἀποψινήν μου παρέμβασιν.

§78Ν. ΚΩΤΤΑΣ. ...... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)......

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ συνέστη τὸ θέρος. Εἴχομεν ἔκτοτε ὁλόκληρον μῆνα, μέχρι τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν.

§80Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη δὲν ἐστάλησαν τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα.

§81Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Οἱ φάκελλοι, εἰδικῶς, οἱ ἀφορῶντες τὰς εἰσαγωγάς, ἐν πολλοῖς κατετέθησαν καὶ στοιχεῖα ὑπάρχουν καὶ ἔλαβον καὶ ἐγὼ γνῶσιν τῶν στοιχείων, χωρὶς νὰ εἶμαι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, μέσῳ προσώπων, τὰ ὁποῖα μετέχουν ταύτης.

§82Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ καὶ ἀγαπῶ ἰδιαιτέρως, διὰ δευτέραν φορὰν βλέπω, δυστυχῶς, νὰ ἐκτρέπεται καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αὐτὸ μὲ καταθλίβει. Διότι, τί ἔκαμεν ἀπόψε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Οὗτος, ὡς ἐκπροσωπῶν τὴν Κυβέρνησιν, ἐξετράπη ἀπὸ τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς πᾶν μέλλος τῆς Κυβερνήσεως ἀπόλυτον πρὸς τὴν Βουλὴν ἐμπιστοσύνην μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἀποκαλύψῃ τὸν μύχιον αὐτοῦ, καὶ τῆς Κυβερνήσεως, πόθον, Ἐπισημαίνω τὸ γεγονός, προσθέτων εἰς αὐτό, ὅτι τοὺς ἐλευθέρους κοινοβουλευτικοὺς καὶ δημοκρατικοὺς θεσμούς, εἰς οὐδένα θὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ ἐπιβουλευθῇ. Λέγεται κατὰ κόρον καὶ διαδίδεται μετ’ ἐπιτάσεως, ὅτι ἡ Βουλὴ κατέστη περιττή, ἀκούγεται δὲ ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ κλείσῃ τὴν Βουλήν. Οἱ ἀφορισμοὶ αὐτοί, μᾶς ἐμπνέουν ἀνησυχίας. Ἄς γνωρίζουν, ὅμως, οἱ κ.κ. ὑπουργοὶ καὶ οἱ οἱοιδήποτε ἄλλοι, ὅτι ἐὰν ἀντιληφθῶμεν ἐπιβουλὴν ὁθενδήποτε προερχομένην κατὰ τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν, δὲν θὰ διστάσωμεν νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ πάλιν ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων. (Χειροκροτήματα).

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἐπετέθη προσωπικῶς ἐναντίον μου, ὑποθέσας πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποθέσῃ. Καὶ δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ τὰ ὑποθέσῃ, διότι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μὲ γνωρίζῃ, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ γνωρίζῃ τὰς σκέψεις μου καὶ τὰς πεποιθήσεις μου, ὑποχρεωμένος καὶ λόγῳ φιλίας προσωπικῆς καὶ λόγῳ γνώσεως τῆς πορείας, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ ἰδιαίτερος προσωπικός μου βίος. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, λέγω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν πράγματι ἑλληνικὴν συνείδησιν τοῦ στρατηγοῦ Ζέρβα καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύῃ, ὅτι τὰ ὅσα εἶπον πρὸ ὀλίγου πρὸς τὴν Βουλήν, ὑποκρύπτουσιν οἱασδήποτε διαθέσεις, ἀποβλεπούσας εἰς ὑπονόμευσιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν μας θεσμῶν;

§84Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Πάντως ὑποβοηθοῦν.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, αἱ παραλείψεις τῆς Βουλῆς ὑποβοηθοῦν, ὄχι αἱ ὑποδείξεις ὅπως ἀρθοῦν αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι παραλείψεις. Ἄν ἡμεῖς οἱ ἡγέται, ἀντί, ὅπως ἐπράξαμεν ὅλοι μέχρι τοῦδε, νὰ εἴμεθα μόνον ὀπαδοὶ τῶν ὀπαδῶν μας, καταστῶμεν πραγματικοὶ ὁδηγοὶ αὐτῶν καὶ δώσωμεν τὰς ἀναγκαίας κατευθύνσεις εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐκτελοῦμεν —καὶ αὐτὸ ἔχετε σεῖς οἱ ἴδιοι ἀπαντήσει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου— τότε θὰ ἀνορθωθῇ ἔτι μᾶλλον, διότι δὲν ἔχει πέσει, ἀλλ’ ἁπλούστατα δὲν ἔχει ὑψωθῆ ὅσον ἔπρεπε, θὰ ἀνορθωθῇ ἔτι μᾶλλον τὸ ἐπίπεδον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Τὸ ὅτι ἐσημειώθησαν παραλείψεις, δὲν ἐδικαιούμην, ἆραγε, νὰ τονίσω; Πρέπει ἆραγε νὰ ζῶμεν εἰς τὴν αὐταπάτην καὶ νὰ νομίζωμεν ὅτι ἐπετελέσαμε τὸ καθῆκον χάριν τοῦ ὁποίου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἀπέστειλεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατὰ τρόπον ἰδεώδη; Πόθεν ἔσχεν ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς στρατηγὸς Ζέρβας, πόθεν ἔσχε τὴν γνώμην καὶ τὴν ἔμπνευσιν νὰ εἴπῃ ὅτι πᾶς ὁ ὑποδεικνύων ὡρισμένην τινὰ σκέψιν πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι πᾶς ὁ διατυπώνων ὡρισμένας παραλείψεις, εἶναι ἐχθρὸς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ συστήματος; Πόθεν ἔσχε τὴν ἔμπνευσιν αὐτὴν ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς φίλος κ. Ζέρβας νὰ εἴπῃ εἰδικώτερον ἐν σχέσει πρὸς ἐμέ, ἀλλὰ καὶ δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ἡ δρᾶσις καὶ τὸ παρελθὸν εἶναι γνωστὰ τοὐλάχιστον ἐν σχέσει πρὸς τὰς δημοκρατικὰς πεποιθήσεις ποὺ διαπνέουν ὅλους μας, πόθεν ἔσχε τὴν ἔμπνευσιν νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχομεν διαθέσεις ἀντικειμένας πρὸς τὰς δημοκρατικὰς καὶ κοινοβουλευτικὰς ἀρχὰς τοῦ πολιτεύματός μας;

§86Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἴπατε ὅλοι.

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὅλους, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω ἀπολύτως.

§88Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Εἶναι γνωσταί, αἱ διαθέσεις μερικῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§89Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν νομίζω, κ. ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας συνάδελφε καὶ ἀγαπητὲ φίλε κ. Χούτα............

§90Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Καὶ τὰς γνωρίζετε καὶ σεῖς.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). ...δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώσετε τοιαύτας ἀπόψεις κατὰ τρόπον θετικόν. Εἶμαι τεταγμένος νὰ διαψεύσω οἱανδήποτε τοιαύτην φήμην, εἶμαι τεταγμένος νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἅπαντες οἱ μετέχοντες τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔχουν βαθύτατον σεβασμὸν πρὸς τὰς δημοκρατικὰς καὶ κοινοβουλευτικὰς ἀρχὰς τοῦ πολιτεύματός μας καὶ εἶναι ἀποφασισμένοι, ἐν ὀνόματι ἀκριβῶς τῶν δημοκρατικῶν τούτων ἀρχῶν, νὰ ἀγωνισθοῦν διὰ τὴν δημοκρατικότητα τῶν θεσμῶν μας καὶ νὰ ἐξακολουθήσουν χρησιμοποιοῦντες ὡς σημαίαν ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. (Χειροκροτήματα). Εἶμαι λοιπόν, βέβαιος, ὅτι ὁ ἀγαπητὸς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος θὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι δὲν ἦτο δεδικαιολογημένη ἡ ἐναντίον μου μομφή, ὅτι δὲν ἦτο θεμιτὴ ἡ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου ὑποψία. (Χειροκροτήματα).

§92Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως, κ. βουλευταί, ὅλα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι συνυπεύθυνα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ μερικαὶ διακρίσεις· Ὅταν ἐγείρωνται τοιαῦται συζητήσεις, ἀπαντοῦν οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ποῦ εἶναι ὁ ἀρχηγός;

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κοιμᾶται.

§94Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὅστις περισσότερον παντὸς ἄλλου ἀγαπῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ τὸν ἐρωτήσω, ὅτι ὅταν λέγῃ, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἵτινες ὅταν ὁμιλοῦν θέλουν νὰ τοὺς χειροκροτοῦν, ὑβρίζει ἢ δὲν ὑβρίζει; Ἐπίσης, ὅταν λέγῃ εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν κοινῶν συναδέλφων, ὅτι τὴν Βουλὴν θέλει ἢ Κυβέρνησις νὰ τὴν κλείσῃ διὰ νὰ μὴ παρακολουθήσῃ τὰ σκάνδαλα, ὅτι ἡ Βουλὴ συγκαλύπτει σκάνδαλα, ὑβρίζει ἢ δὲν ὑβρίζει τὴν Βουλήν; Ἐπαξίως, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδίδαξε δημόσιον δίκαιον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Καὶ τὸν ἐρωτῶ, πιστεύει εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα; Καὶ ὅταν ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι ἐλαχίστους ἔχει φίλους, ὡμολόγησεν ἢ δὲν ὡμολόγησεν, ὅτι κακῶς εὑρίσκεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι καθόλου ἄγνωστον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπονομεύεται τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔγραφε τὸ 1944 πρὸς ἕνα ἄλλον δημοκρατικὸν ἀρχηγὸν, ὅτι θὰ τὸν δέσουν καὶ μόλις οὗτος κατώρθωσε νὰ σωθῇ καὶ ἐγένετο αἴτιος τῆς συναφθείσης συμβάσεως τῆς Βαρκίζης. Ὅπως καὶ τότε, ἔτσι καὶ σήμερον ὑπάρχουν οἱ ὑπονομεύοντες τὸ Κοινοβουλευτικὸν καθεστὼς, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζουν οὗτοι, ὅθεν δήποτε καὶ ἂν προέρχωνται ὅτι, δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν κατάργησιν αὐτοῦ καὶ θὰ πατήσουν ἐπὶ τῶν πτωμάτων ἡμῶν ἢ ἡμεῖς θὰ πατήσωμεν ἐπὶ τῶν πτωμάτων αὐτῶν, ὅταν θελήσουν νὰ καταργήσουν τὸ πολίτευμα. (Χειροκροτήματα).

§95Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργός, εἶναι σεμνὸς καὶ εὐγενὴς ἐκ καταγωγῆς καὶ ἐκ μορφώσεως, θὰ ὁμολογήσῃ ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὁμιλῶν, ἐκ προπετείας ἴσως, ὑπέπεσεν εἰς ἓν βαρὺ παράπτωμα καὶ ἀπηύθυνε μομφὴν βαρεῖαν κατὰ τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἤθελε δυσχεράνει τὸν κολασμὸν τῶν ἀποκαλυφθέντων σκανδάλων, ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπανελάμβανε τὰς προπετείας. Ἐτόνισεν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἰς τὸ παρελθὸν συνεκάλυψε σκάνδαλα. Δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀφήσῃ ἡ Βουλὴ ἀδιαμαρτύρητον τὴν φράσιν ταύτην τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὁ προκληθεὶς ἐρεθισμὸς εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένος. Καὶ ἄλλοτε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ μακαρίτης Γιαννακίτσας, ὑπέπεσεν εἰς παρόμοιον παράπτωμα καὶ ἐδημιουργήθη ἐπεισόδιον μέγα ἐν τῇ Βουλῇ καὶ αἱ συνέπειαι ὑπῆρξαν ὀδυνηραὶ καὶ διὰ τὸν ὑπουργὸν καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν.

§96Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ζητῶ καὶ ἐγὼ νὰ γίνῃ ἔλεγχος τῶν λαβόντων χώραν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν νὰ λογοδοτήσουν αὐτοὶ ποὺ διεχειρίσθησαν τὸ προϊὸν χιλιάδων λιρῶν. (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος, ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§97Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἤκουσα τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ ὑποβάλω μίαν ἐρώτησιν. Ὅταν τὴν νύκτα τῆς 15 Ἰανουαρίου οἱ 4 ἀρχηγοὶ κομμάτων ἔσπευσαν εἰς Δεκέλειαν νὰ ἐπισκεφθοῦν τὸν Ἄνακτα, ποίαν λύσιν ἐπρόκειτο νὰ ἀποφύγουν; Ποῖος ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ τὴν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ πολιτεύματος;

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικοφρόνων, πιστεύει, ὅτι προσέβαλον τὴν Βουλήν. Ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἐντύπωσις, εἶμαι διατεθειμένος καὶ ἀποφασισμένος νὰ ζητήσω συγγνώμην. (Χειροκροτήματα). Πρὸ ὀλίγου ἔδωσα πάντως καὶ τὴν συγκεκριμένην ἐξήγησιν. Εἶναι δὲ περίεργον, ὅτι ἡ παρατήρησις, τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικοφρόνων, ἐγένετο μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσα. Ἐὰν ὑπελείπετο καὶ ἡ λέξις συγγνώμη, καὶ αὐτὴν εἶμαι διατεθειμένος νὰ τὴν εἴπω. (Χειροκροτήματα).

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀρκετά. Τὸ ζήτημα θεωρεῖται λῆξαν.

§100Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀτμόσφαιρα δὲν εἶναι κατάλληλος διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πῶς πρόκειται νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Μέχρι τὸ πρωΐ; Πές τε μας, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὸ ὕφος σας αὐτό, μὲ τὸ ὁποῖον καὶ χθὲς μᾶς εἴπατε πῶς θὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις.

§101Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπα χθές, τὸ εἶπα κατόπιν συνεννοήσεως μεθ’ ὅλης τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἐπαναλάβω καὶ ἀπόψε.

§102Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ συζήτησις θὰ προχωρήσῃ ἄνευ διακοπῆς.

§103Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐξοντώσῃ τὴν Βουλήν. Εἴχομεν μίαν ὁλονύκτιον συνεδρίασιν ζητοῦν καὶ δευτέραν. Ἐπιδιώκει νὰ μᾶς ἐξοντώσῃ καὶ τοῦτο τὸ λέγει ἀπὸ εὐθιξίαν δῆθεν, ὅτι θέλει νὰ πάρῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔμεινεν ἐπὶ 15 ἡμέρας χωρὶς νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τύχῃ ψήφου ἐμπιστοσύνης αὐτῆς. Ἄς μείνῃ ἀκόμη δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, ἵνα ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν τῆς δηλώσεων γίνῃ κανονικῶς. Τὸ πεῖσμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ τελειώσῃ τὴν συζήτησιν, εἶναι ἀδικαιολόγητον.

§104Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔμεινε ἐπὶ 15 ἡμέρας χωρὶς νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπεζήτησε νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἡ ἡμέρα τῆς συγκλήσεως αὐτῆς ἦτο τακτή. Αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικοφρόνων εἶναι ἀνακρίβεια.

§105Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς ὁμιλῶν περὶ ἀνακριβειῶν, ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν ἔχει συνείδησιν τῆς σημασίας τῶν λέξεων. Ὑπεστήριξα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐὰν εἶχεν εὐθιξίαν θὰ ἔπρεπε νὰ παρουσιασθῇ ἀμέσως εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ὄχι μετὰ πάροδον 15 ἡμερῶν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀνακρίβεια, εἶναι ἑρμηνεία τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τὰς ὁποίας φαίνεται, ὅτι ἀγνοεῖ ὁ κ. ὑπουργός. Πᾶσα νέα Κυβέρνησις ὀφείλει κατὰ τὸ πολίτευμά μας, νὰ ἐμφανισθῇ ἀμέσως εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς.

§106Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω ποῖος παρουσιάζει ἄγνοιαν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Σφαέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§108Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ βαθεῖαν ἀνακούφισιν καὶ ἀνυπομονησίαν, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπληροφορεῖτο τὸ διάγγελμα τοῦ Βασιλέως, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει ὁ Ἄναξ παρὰ τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν τῆς χώρας νὰ δώσουν Κυβέρνησιν ἀξίαν τῶν περιστάσεων. Καὶ ὁ Βασιλεὺς ἔτασσε 24ωρον προθεσμίαν. Ἡ τακτὴ αὕτη προθεσμία τοῦ Βασιλέως, ἔμεινεν ἄνευ ἀποτελέσματος. Γνωρίζομεν πάντες τὰ συμβάντα καὶ πῶς κατελήξαμεν εἰς τὴν ἤδη Κυβέρνησιν παρὰ τὴν ἔκκλησιν τοῦ Βασιλέως. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἶναι ἤδη ἐστερημένη τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αἱ φλόγες τῆς Καρδίτσης, τῆς Ναούσης καὶ τοῦ Καρπενησίου, δὲν κατώρθωσαν νὰ φέρουν οὐδεμίαν μεταβολὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας. Καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ θλιβερωτάτου θεάματος. Κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, εἴδομεν τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καθήμενον νὰ ἐξαγγέλῃ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ εἰκὼν αὐτὴ δὲν ἦτο ἡ προσήκουσα. Ἀναγνωρίζομεν τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ δὲν ἐπαρκοῦν νὰ καλύψουν τὰς ἀνάγκας. Τί νὰ εἴπωμεν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων; Ἄς μᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἐμφανιζόμεθα μὲ πρόγραμμα πολεμικόν, μὲ πρόγραμμα νίκης, μὲ πρόγραμμα ἀσφαλείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἐκρίναμεν. Τὰ ὅσα μᾶς εἶπε δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ θεωροῦμεν ἀνωφελὲς νὰ τὰ ἐξετάσωμεν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγει εἰς τὰς προγραμματικὰς του δηλώσεις: «...... (ἀναγινώσκει) ...». Ἄν αὐτὸ εἶναι ἀληθές, θὰ τὸ διαπιστώσητε ἀπὸ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν παραίτησιν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Εἶπε τότε, ὅτι ἡ χώρα διέρχεται κρίσιν πολιτικήν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ χώρα διήρχετο πολιτικὴν κρίσιν, πῶς ἐξέφυγε διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ ἄλλων σημείων τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διότι βλέπω, ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι προγραμματικαὶ δηλώσεις Κυβερνήσεως ἀξίας τῶν περιστάσεων. Καὶ ἐφ’ ὅσον γίνεται σύμπτωσις τῶν θεμάτων παροχῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἐμπιστοσύνην μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Οἱ ὑπαινιγμοὶ οἵτινες ἠκούσθησαν δὲν καθησύχασαν τὰς σκέψεις μας. Μᾶς ἐμβάλλουν εἰς ἀνησυχίας, διότι ἔχει καλλιεργηθῆ συστηματικῶς ἡ ἀτμόσφαιρα περὶ καταπτώσεως τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἡμεῖς θὰ καταψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἴτε κεχωρισμένως τεθοῦν τὰ ζητήματα, εἴτε ὁμαδικῶς. (Χειροκροτήματα).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἐλλείψεως ἀπαρτίας νομίμως ὑπογεγραμμένη. (Ἐκφωνοῦνται τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν ἔνστασιν, οἵτινες καὶ εὑρίσκονται παρόντες. Ἀκολούθως καλοῦνται ὡς ψηφολέκται, οἱ κ. κ. Βασίλειος Κρῖκος, Ν. Πετρίδης καὶ Ι. Λαμπρόπουλος καὶ ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος τῶν βουλευτῶν). Παρίστανται 192 βουλευταί. Συνεπῶς ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν πλήρῃ ἀπαρτίᾳ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ε. Κουσαῆς.

§110Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰ πρὸ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος λαβόντα χώραν. Θὰ εἴπω ὀλίγα διὰ τὰ μετὰ τὴν Βασιλικὴν ἔκκλησιν, ἥτι ἦτο καὶ ὁμόθυμος ἐθνικὴ ἔκκλησις πρὸς πανεθνικὴν ἕνωσιν. Ἡ αἰωνία ὅμως σκοπιμότης ἐπέβαλεν ἴσως νὰ ἐξακολουθῇ νὰ κυβερνᾷ τὴν χώραν τὸ σημερινὸν κυβερνητικὸν σχῆμα. Ὁ ἄλλος, ὁ ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας πολιτικὸς κόσμος αὐτὸς εἶναι ἀνεπιθύμητος. Αὐτὸς ὁ κόσμος ἴσως νὰ ξέρῃ νὰ σφάζῃ συμμορίτας, δὲν ξέρει ὅμως νὰ σφάζῃ Ἕλληνας καὶ ἴσως δι’ αὐτό, νὰ ἀπεκλείσθη τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπειτα ὑπάρχει καὶ ὁ συμμαχικὸς παράγων. Καὶ ἀφέθη νὰ πιστευθῇ, ὅτι οἱ σύμμαχοι θέλουν ὡρισμένον σχῆμα νὰ κυβερνᾷ. Ἀλλὰ ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων τοῦ σχήματος τούτου ἐδημιουργήθησαν αἱ προϋποθέσεις αἵτινες ἐπέτρεψαν εἰς τοὺς συμμορίτας νὰ εὕρουν τὸν δρόμον πρὸς τὴν Καρδίτσαν καὶ τὰς λοιπὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἰσχυρίζεται, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις μὲ νέας ἀρχὰς, ἐρωτῶ ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τῶν ὑπευθύνων διὰ τὰ γεγονότα τῆς Καρδίτσης; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐντὸς 24 ὡρῶν θὰ ἠδύνατα νὰ εὑρεθοῦν οἱ ὑπαίτιοι.

§111Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφυλ.). Γνωρίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι μετέβη στρατηγὸς πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων, ὅστις καὶ ὑπέβαλεν ἤδη πόρισμα, καὶ ἡ νέα ἡγεσία τοῦ Στρατοῦ θὰ ὑποβάλῃ τὰς δεούσας κυρώσεις ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν εὐθῦναι ἐὰν ἤθελεν ἀποδειχθῇ ἡ ὕπαρξις τοιούτων.

§112Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Ὁ λαὸς θέλει νὰ μάθῃ, κύριε ὑπουργέ, ἐὰν ὑπάρχουν ὑπεύθυνοι.

§113Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐφ’ ὅσον, κύριε συνάδελφε, θὰ διαπιστωθῇ ἡ ὕπαρξις ὑπευθύνων, θὰ γίνῃ γνωστὴ αὕτη. Ἡ νέα ἡγεσία τοῦ Στρατοῦ θὰ παρακολουθῇ τὴν διοίκησιν τοῦ Στρατοῦ ἀπὸ τοῦ κατωτάτου μέχρι τοῦ ἀνωτάτου βαθμοῦ.

§114Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Εὐχαριστῶ, τοὺς κ.κ. ὑπουργοὺς, διὰ τὰς πληροφορίας καὶ εὔχομαι νὰ εὑρεθοῦν οἱ ὑπεύθυνοι πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ δεινῶς δοκιμασθέντος λαοῦ τῆς Καρδίτσης. Ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ ἤθελα νὰ πληροφορηθῶ, ποῖοι λόγοι ἐπέβαλον νὰ σχηματισθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν μορφὴν ἣν παρουσιάζεται ἐνῷ ἡ ἔκκλησις τοῦ Βασιλέως ἦτο διάφορος. Ἢ ἀντιστρέφων τὸ ἐρώτημα, ἐρωτῶ, ἐὰν ἐπήρχετο ἐθνικὴ ζημία διὰ τοῦ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως πανεθνικῆς ἑνώσεως. Νομίζω, ὅτι ἡ ζημία, ἡ ὁποία θὰ ἐπήρχετο εἰς τοὺς σήμερον κυβερνῶντας θὰ ἦτο ὁ περιορισμὸς καὶ ἡ στέρησις ὡρισμένων χαρτοφυλακίων. Ἔρχομαι τώρα, εἰς τὸ θέμα τοῦ συμμαχικοῦ παράγοντος. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, κύριοι συνάδελφοι, δὲν πιστεύω, ὅτι οἱ σύμμαχοι ἦτο δυνατὸν νὰ κάμουν μίαν τοιαύτην ὑπόδειξιν οὔτε κἂν ἐπιθυμίαν νὰ ἐκφράσουν. Ἀλλὰ θεωρῶ, ὅτι σκοπίμως ἐτέθησαν εἰς κυκλοφορίαν τοιαῦται διαδόσεις. Ὡς πρὸς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι αὗται εἶναι μεσταὶ ὑποσχέσεων. Ἀλλ’ ἐγὼ αἰσθάνομαι μίαν θλῖψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, δὲν ἔλαβεν οὐδεμίαν μέριμναν διὰ μίαν μερίδα Ἑλλήνων Ἐθνικοφρόνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι σήπονται εἰς τὰς φυλακὰς. Πρόκειται περὶ τῶν καλουμένων δοσιλόγων. Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, λέγω νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα καὶ νὰ κάμῃ διάκρισιν τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκρίθησαν.

§115Ε. ΑΒΕΡΩΦ. (Ὑπ. Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν). Εὐτυχῶς, κύριε συνάδελφε, ἔρχεσθε εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε καὶ τὸ ὁποῖον, ὅταν οἱ δοσίλογοι, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε συνειργάζοντο μὲ τοὺς κατακτητάς, ἐμάχετο εἰς τὰ βουνά.

§116Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Ἐκφράζω, κύριε ὑπουργέ, τὰς προσωπικάς μου ἀντιλήψεις καὶ λέγω, ὅτι ἦσαν ἄλλαι αἱ συνθῆκαι ἐκεῖναι. Παρακαλῶ, ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν κοσμοῦν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα τιμοῦν τὸ ἀξίωμα τοῦ ὑπουργοῦ ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι ἐλάχιστα καὶ φοβοῦμαι μήπως τὸ ὅλον συγκρότημα τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἀφομοιώσει, παρακαλῶ λέγω, ὅπως ἐξετάσῃ τὸ θέμα τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἀκινήτων ἐπὶ κατοχῆς. Τὸ θέμα δὲν εἶναι, ὅτι δὲν ἐμελετήθη παρὰ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, ἀλλὰ δὲν ἔλαβε σάρκα καὶ ὀστᾶ. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ δικαιώσῃ τοὺς πόθους τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ λύσῃ τὸ θέμα αὐτό. Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγω, ὅτι θὰ τὴν καταψηφίσω, εὐχόμενος ὅμως, πλήρη ἐπιτυχίαν εἰς τὸ ἔργον της. Ἤθελον ὅμως νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ θέμα τῶν Ἐπιτροπῶν. Δηλῶ, ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὀρύζης, τῆς ὁποίας τυγχάνω Πρόεδρος, δὲν δύναται νὰ τῆς καταλογισθῇ οὐδεμία κωλυσιεργία. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Νικολαΐδης, ὁ ὁποῖος τυγχάνει Ἀντιπρόεδρος ἔστειλε πλεῖστα ἔγγραφα πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν σχετικῶν στοιχείων καὶ ὑπάρχει σωρεία ἐγγράφων σχετικῶν τὰ ὁποῖα ὅμως εἶναι συντεταγμένα εἰς ξένας γλώσσας, καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταφρασθοῦν. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομίζω, ὅτι τῆς Ἐπιτροπῆς οὐδεμία εὐθύνη πρέπει νὰ τῆς καταλογισθῇ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Φωκᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§118Ν. ΦΩΚΑΣ. Εἶναι μεμετρημένη ἡ ἱκανοποίησις, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Χαίρω δὲ ὅτι, ἔχει συναίσθησιν τοῦ γεγονότος τούτου. Ἐτονίσθη, ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀναμένει χειροκροτήματα· Ὁ λαὸς θὰ χειροκροτήσῃ τὰ ἔργα της. Παρηκολούθησα ὅλους σχεδὸν τοὺς ρήτορας, οἱ ὁποῖοι προηγήθησαν ἐμοῦ καὶ μοῦ ἔκαμε ἐντύπωσιν, ὅτι ἐκτὸς ὀλίγων ἐξαιρέσεων, δὲν ἠσχολήθησαν οὗτοι εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν κριτικὴν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἀλλὰ εἰς ἔλεγχον τοῦ ἔργου τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀποτελεῖ ἁπλῶς συνέχειαν τῆς προηγουμένης. Δὲν συμφωνῶ πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτήν, διότι ἄλλως θὰ ἠρνούμην καὶ ἐγὼ ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Ἀντιθέτως, πιστεύω, ὅτι πρόκειται περὶ νέας Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον λόγῳ τοῦ γεγονότος, ὅτι νέοι ἄνδρες πολιτικοὶ καὶ νέαι πολιτικαὶ δυνάμεις μετέχουν ταύτης, ἀλλὰ καὶ διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὕτη ἐμφορεῖται ἀπὸ νέον πνεῦμα καὶ νέαν πνοήν. Δύο εἶναι καθ’ ἡμᾶς αἱ βασικαὶ προϋποθέσεις ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει ἐν πρώτοις ἡ Κυβέρνησις νὰ προσφέρῃ τὸ μέτρον τῶν θυσιῶν. Ὑφίσταται θυσίας ὁ στρατός τῆς Ἑλλάδος. Θυσιάζονται αἱ πόλεις καὶ τὰ χωρία. Ἄς θυσιάσουν καὶ οἱ ὑπουργοὶ τὰ κομματικά των συμφέροντα καὶ τὰς κομματικάς των συμπαθείας. Ἄς θυσιάσουν τὴν ἄνεσιν, τὰς ἀπολαύσεις καὶ τὴν ἰδιωτικήν των ζωήν. Ἄς εἶναι ἕτοιμοι νὰ θυσιάσουν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ τὴν ὕπαρξίν των ἀκόμη. Ἄς ἀναλογισθοῦν, ποίαν κολοσσιαίαν συμβολὴν προσέφερεν εἰς τὸν ἀγῶνα ἡ θυσία τοῦ ἀειμνήστου Λαδᾶ. Κατὰ δεύτερον λόγον πρέπει νὰ συλλάβῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ὅλην του τὴν ἔκτασιν τὸν ἀντικομμουνιστικὸν ἀγῶνα. Δὲν εἶναι μόνον στρατιωτικὸς ὁ ἀγὼν οὗτος, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως καὶ ἀγὼν πολιτικός, ἀγὼν οἰκονομικός, ἀγὼν κοινωνικός, ἀγὼν ψυχολογικός. Βεβαίως, τὰ ὅπλα ἔχουν κατὰ πρῶτον τὸν λόγον διὰ νὰ πατάξουν τοὺς ξενοδούλους ἐπιδρομεῖς. Πρέπει ὅμως ἐκ παραλλήλου ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ εἰς πραγματικότητα τὴν θεωρίαν καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Πρέπει νὰ ἀποκαθάρῃ τὸν Κρατικὸν καὶ κοινωνικὸν ὀργανισμὸν ἀπὸ τὰς ἑστίας τῆς σήψεως. Πρέπει νὰ σταματήσῃ τὸν ὀλισθηρὸν κατήφορον ποὺ ὁδηγεῖ πρὸς τὴν ἐξαθλίωσιν τοῦ λαοῦ. Πρέπει νὰ κτυπήσῃ ἀμείλικτα τοὺς ἐπιδιώκοντας τὸ ἄνομον κέρδος εἰς στιγμὰς καθολικῶν θυσιῶν. Ἐὰν τὰς δύο αὐτὰς προϋποθέσεις πραγματοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ καὶ τῆς τὸ εὔχομαι. Ἐλέχθη ὑπὸ τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὴν σημερινὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ὑπάρχουν περιθώρια διαδοχῆς ἐκ τοῦ Κοινοβουλίου. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι μὲ τοὺς 356 βουλευτὰς καὶ τὰ δέκα ἐν τῇ Βουλῇ κόμματα καὶ ἄπειροι καὶ ἀπεριόριστοι εἶναι οἱ κυβερνητικοὶ συνδυασμοί. Ἐρωτῶ ὅμως, εἶναι ἀπεριόριστος καὶ ἡ ἀντοχὴ τοῦ λαοῦ; Εἶναι μέγα τὸ βάρος τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Ἡ συναίσθησις τῶν εὐθυνῶν τούτων ἄς φωτίζῃ τὰς σκέψεις της καὶ ἄς κατευθύνῃ τὰ ἔργα της. (Χειροκροτήματα).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Θανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§120Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι εἰς ὅλους γνωστὴ ἡ ἐπικίνδυνος καὶ θλιβερὰ εἰκὼν τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως. Ἄς μάθῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι αἱ θυσίαι, ἡ ἀντοχή, τὸ θάρρος, ἡ ὑπομονὴ ἔχουν τὰ ὅριά των. Ὁ κόσμος τῆς ὑπαίθρου συνεκεντρώθη εἰς τὰς πόλεις καὶ ἐξαθλιοῦται κατὰ συνέχειαν. Ἡ ἀνικανότης τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς σημερινῆς, ἡ ὁποία εἶναι συνέχειά της, δὲν ἀποδεικνύεται μόνον ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐπάταξε τὴν ἀνταρσίαν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ὅτι δὲν κατώρθωσε νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε πρόβλεψιν διὰ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος. Ὁ συμμοριτισμὸς, κύριος πλέον τῆς ὑπαίθρου ἤλλαξε τακτικήν. Ἤρχισε νὰ ἐπιτίθεται συστηματικῶς κατὰ τῶν ἀστικῶν κέντρων καὶ εἶναι γνωστὰ τὰ ἀλλεπάλληλα θλιβερὰ γεγονότα. Δὲν ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν, ὁ ὁποῖος συνεκεντρώθη εἰς τὰς πόλεις νὰ δώσῃ τὰ μέσα τῆς ἀμύνης; Συνέστησα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως μὴ περιορισθῇ εἰς τὸ λεγόμενον σχέδιον Καραμανλῆ, περὶ ἱδρύσεως κέντρων ἀσφαλείας ἀλλὰ ὅπως μαζὺ μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πόλεων δι’ ἰσχυρῶν δυνάμεων, ἐγκαταλειφθῇ πρὸ παντὸς ἡ ἄμυνα καὶ τὴν διαδεχθῇ ἡ ἐπίθεσις καὶ ἡ καταδίωξις τῶν συμμοριτῶν. Μόνον ἔτσι θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ συγκέντρωσις συμμοριακῶν δυνάμεων καὶ ἑπομένως ἡ ἀδυναμία των νὰ ἐπιτίθενται κατὰ τῶν ἀστικῶν κέντρων.

§121Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω ἐξ ἀφορμῆς τῆς σκέψεώς σας, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὰ τὰ προτεινόμενα μέτρα ὑπὸ τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἐγκριθοῦν ἢ ὄχι, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις χωρίων εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα, τὰ ὁποῖα ἀντέστησαν εἰς τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τρόπον ποὺ προκαλεῖ τὸν βαθύτατον σεβασμὸν τοῦ Ἔθνους. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα κεῖνται πλησίον τῶν συνόρων, ἐπέδειξαν δύναμιν ἀντοχῆς ὑπερνικῶσαν πᾶσαν ἐπίθεσιν· Μὲ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ ἀντικρούσω τὰς παρατηρήσεις σας, ἀλλ’ ἐξ ἀφορμῆς τούτων ἠθέλησα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ παραδείγματα αὐτά.

§122Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ πιστεύω, ὅτι ἐὰν κατώρθωσαν νὰ ἀντιστοῦν, ὀφείλεται βέβαια τοῦτο καὶ εἰς τὸν ἡρωϊσμόν των, ἀλλὰ κυρίως εἰς κάποιαν διάταξιν στρατιωτικῶν δυνάμεων, ἡ ὁποία ἠμπόδισε τὸν Μάρκον νὰ συγκεντρώσῃ ἐπαρκεῖς δυνάμεις διὰ νὰ ἐπιφέρῃ ἀποφασιστικὸν κτύπημα. Εἶναι ἥρως, κ. βουλευταί, ὁ μαχόμενος Στρατός. Ἀλλὰ εἶναι ἥρως καὶ ὁ ἀμυνόμενος ἄμαχος πληθυσμὸς ὁ ὁποῖος εὑρίσκει τὸ θάρρος νὰ ὑπομένῃ καὶ δὲν ζητεῖ παρὰ ὅπλα ὅπλα καὶ κατάλληλον ἡγεσίαν διὰ νὰ κατέλθῃ εἰς θανάσιμον πάλην κατὰ τῶν κομμουνιστῶν. Ἀναφέρω παραδείγματα ἀφθάστου ἡρωϊσμοῦ τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ, κατὰ τὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον τῆς Καρδίτσης. Μέσα ἀπὸ τοὺς θρήνους καὶ τοὺς κοπετοὺς καὶ ἀπὸ τὰ καπνίζοντα ἐρείπια τῆς Καρδίτσης μία φωνὴ ἠκούετο ἀπὸ τὸν ἄμαχον πληθυσμόν. «Θέλομεν ὅπλα». Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω πῶς τὸ Κράτος δαπανᾷ τόσα ποσά διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἀνταρτοπλήκτων καὶ προβάλλει οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν διὰ τὴν προμήθειαν ὡρισμένου ἀριθμοῦ ὅπλων καὶ πυρομαχικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ στοιχίσουν ἀσυγκρίτως ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅσα δαπανῶνται διὰ τοὺς ἀνταρτοπλήκτους κατὰ μῆνα καὶ τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν ὥστε νὰ περικοπῇ ἡ δαπάνη τῆς συντηρήσεώς των. Ἀλλὰ ἐκτὸς ὅλων αὐτῶν, κατὰ τὴν τραγῳδίαν τῆς Καρδίτσης, εὑρέθημεν θεαταὶ ἑνὸς παναθλίου θεάματος. Ὅταν ἀκόμη δὲν εἶχαν ἀπορροφηθῆ ἀπὸ τὴν γῆν τὰ αἵματα, εὑρέθημεν θεαταὶ τῆς παρασημοφορίας τῶν ἡρώων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ τραποῦν εἰς φυγὴν διὰ νὰ σώσουν τὸ σαρκίον των. Θὰ ἔπρεπε ἀντὶ τῆς παρασημοφορίας, νὰ συγκεντρωθοῦν εἰς τὴν πλατεῖαν καὶ οἱ ὑπεύθυνοι τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ λογοδοτήσουν. Εἶναι τοῦτο ἀπόδειξις ἐλλείψεως συναισθήσεως εὐθύνης. Ζητεῖ ὁ ἡρωϊκὸς αὐτὸς λαὸς καὶ πολιτικὴν ἡγεσίαν. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ὡραίαν χειρονομίαν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν πρὸ τοῦ σημερινοῦ οἰκτροῦ κυβερνητικοῦ κατασκευάσματος. Ὁ λαὸς ἀπεγοητεύθη ἀπὸ τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξαρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῆς πατριωτικῆς θυσίας τοῦ μαχομένου στρατοῦ καὶ λαοῦ. Δὲν δικαιολογεῖται ἡ μὴ συμμετοχὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁσασδήποτε καὶ ἂν προβάλῃ οὗτος δικαιολογίας. Ἐπίσης δὲν δικαιολογεῖται ὁ ἀποκλεισμὸς τῶν ἄλλων ἐθνικοφρόνων κομμάτων καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Κόμματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως τοῦ στρατηγοῦ κ. Ζέρβα καὶ τοῦ στρατηγοῦ κ. Γονατᾶ. Ἴσως θὰ πρέπει νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς ὀφείλεται εἰς τὴν μοῖραν διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ διαδοχή. Μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τῶν δύο Πρεσβειῶν, τὰ περὶ ἀντιρρήσεων τῶν συμμάχων, ἀποδεικνύονται ἀσύστατα. Ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος κατέχετε τὴν κοινωνιολογίαν καὶ σᾶς ἐρωτῶ, διατὶ τὸ κόμμα μας χαρακτηρίζεται ὡς ὑπερδεξιόν; Μήπως δὲν προερχόμεθα καὶ δὲν ἀνήκομεν ὅλοι εἰς τὸν ἐργαζόμενον κόσμον; Ἐκτὸς ἐὰν χαρακτηρίζωνται ὡς ὑπερδεξιοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ αὐταπάρνησιν καὶ μὲ θυσίαν εὑρέθησαν εἰς θανάσιμον πάλην μὲ τοὺς κομμουνιστάς. Μὲ βάσιν τὸ τεκμήριον αὐτὸ δεχόμεθα τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ δεξιοῦ.

§123Φ. ΜΑΚΡΗΣ. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ποὺ ὁ κ. Πιστολάκης κάτοχος τεραστίου πλούτου θεωρεῖται ὡς σοσιαλιστής.

§124Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα ἐπὶ πλέον νὰ σᾶς εἴπω κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, ὅτι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διαταγὴν σας πρὸς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ἐπὶ τῇ ἀναλήψει τῶν καθηκόντων σας, παρελείψατε ν’ ἀναφέρητε τοὺς ἥρωας τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, παρ’ ὅτι ἄλλοτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διερμηνεύσατε τὰ αἰσθήματα εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἔθνους πρὸς τὸν κόσμον τῆς ἐθελοντικῆς θυσίας. Εἶναι πίστις μου ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἐθνική, καθ’ ἥν ἔννοιαν τὴν ἐζήτησεν ὁ Βασιλεύς. Δὲν εἶναι Κυβέρνησις πολεμική. Εἶσθε Κυβέρνησις κομματικοῦ συμβιβασμοῦ, Κυβέρνησις τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ Τατοΐου, εἶσθε Κυβέρνησις τῶν τεραστίων εὐθυνῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ σᾶς βαρύνουν καὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἀπαλλάξῃ ὁ διορισμὸς τοῦ ἀρχιστρατήγου. Ἀρχιστράτηγον διώρισε καὶ μία ἄλλη Κυβέρνησις καὶ ὅμως κάποια ἡμέρα τοῦ 1922 ἀπέβη μοιραία. Ἀπεύχομαι ὡς Ἕλλην τὴν τύχην αὐτὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας.

§125Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Διατὶ σᾶς ἀρέσει εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοιαύτη παρομοίωσις; Ἔπρεπε νὰ ἀνθίσταται ἡ συνείδησίς σας.

§126Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμοιάζουν τόσον αἱ περιστάσεις καὶ ἴσως παρασύρομαι εἰς τὴν παρομοίωσιν, ἡ ὁποία φυσικὸν εἶναι νὰ σᾶς θλίβῃ προσωπικῶς· Εἶναι ἐξαιρετικὸς στρατιώτης ὁ κ. Παπάγος καὶ ὑποσχόμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ τοῦ παράσχωμεν κάθε ὑποστήριξιν πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου του. Ἀλλὰ οἱ ἀρχιστράτηγοι δὲν δίδουν τὴν νίκην. Τὴν νίκην τὴν δίδει ἡ Κυβέρνησις. Ὁ ἀγὼν δὲν εἶναι ἁπλοῦς. Εἶναι πολύμορφος καὶ πολυποίκιλος καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τὸν διευθύνει, πρέπει νὰ ἔχῃ πίστιν καὶ πνοὴν, ἀλλὰ καὶ δύναμιν μεταδόσεως τῆς πίστεώς της. Δυσπιστοῦμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὑποσχομένην νὰ ἐφαρμόσῃ κοινωνικὴν πολιτικήν, διότι ἡ σύνθεσίς της ἀποδεικνύει ὅτι τὰς δυνάμεις της τὰς ἀντλεῖ ἐκ τῆς πλουτοκρατίας καὶ ἀπὸ τὰ ὑπολείμματα τῆς φεουδαρχίας. Δὲν πιστεύομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ κολάσῃ τὸ ἔγκλημα καὶ θὰ ἐπιτύχῃ τὸν ἠθικὸν καθαρμόν, διότι ἡ ἰδία ἐὰν δὲν τὸ ἐνίσχυσε θετικῶς, τὸ ἐδημιούργησεν ἀρνητικῶς. Δὲν θὰ φορολογήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ κεφάλαιον, διότι ἡ παρουσία τοῦ Ἀντιπροέδρου αὐτῆς, θεωρουμένου ὡς ἐκπροσώπου τραπεζιτικοῦ κεφαλαίου, ἀποκλείει τοῦτο· Δὲν θὰ πατάξετε τὴν ἀνταρσίαν, διότι δὲν ἔχετε πίστιν καὶ πνοήν. Εἰς ἕνα πόλεμον δύο μόνον φράσεις ἀκούονται: «Ὅλοι στὰ ὅπλα, ὅλοι διὰ τὸν ἀγῶνα». Διὰ τῆς συνθέσεώς σας, διὰ τῶν δηλώσεών σας δὲν ἐδώσατε τὰ συνθήματα αὐτά. Καταλήγων, διατυπώνω διαμαρτυρίαν διότι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν ἀναφέρονται μέτρα προστασίας διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν καὶ ἀναφέρω λόγους Ἀμερικανοῦ ἐπισήμου εἰς δοθὲν γεῦμα ἐνταῦθα, καθ’ οὓς τὸ οἰκονομικὸν καὶ γεωργικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀπέτυχεν οἰκτρότατα. (Χειροκροτήματα).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Πιπιλιάγκας ἔχει τὸν λόγον.

§128Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. 74 ἡμέραι παρῆλθον ἀπὸ τὴν ἱστορικὴν νύκτα τῆς 20 Ν)βρίου κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, παρὰ τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς, ἠθέλησε δικτατορικῶς νὰ παραμείνῃ ἐπὶ τῆς ἐξουσίας στηριζομένη εἰς ἡμίσειαν ψῆφον ἀνοχῆς. Καὶ μετὰ 74 ἡμέρας βλέπομεν ἐμφανιζομένην μίαν ὁμοιόμορφον Κυβέρνησιν σχεδὸν καὶ λέγομεν σχεδόν, διότι πλὴν τῆς ἑνιαίας ἐμφανίσεως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, βλέπομεν καὶ τὴν ἀνοχὴν λαμβάνουσαν ἐνεργὸν μέρος εἰς τὴν ἀνοχήν. Ἐπίσης βλέπομεν μίαν νέαν προσθήκην τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, τοῦ ὁποίου ὁ ἀρχηγὸς, διερωτώμεθα πῶς δὲν φοβεῖται τὰς νάρκας τοῦ Νέου Κόμματος, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθη τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ἐπισύρας τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ πῶς ἐνῷ ἐφοβεῖτο αὐτάς, ἤδη βαδίζει ἐπὶ τοῦ ναρκοπεδίου. Ἐλησμονήσαμεν καὶ τὸν τελευταῖον παράγοντα ἐν τῇ Κυβερνήσει εἰδικῶς ἐπιστρατευθέντα διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας καὶ τὴν μεταβολὴν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ. Φαίνεται, τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα ἐξετίμησαν τὰς ἀρετὰς τούτου, ἃς ἐπέδειξε κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν καλυμμάτων καὶ τῆς ἀντιδράσεως τούτου εἰς τὴν ἵδρυσιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ἔπρεπε δὲ νὰ τὸν λησμονήσωμεν, ἀλλὰ νὰ τὸν ἐνθυμηθῶμεν, ἐκφράζοντα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν λύπην του διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ὁμολογοῦντα οὕτω τὴν ἐνοχήν του εἰς τὸν τορπιλλισμὸν τῆς ἐκλήσεως τοῦ Βασιλέως, διότι οὐδεμίαν ἀπορίαν ἐξέφρασε διὰ τὴν ἀπουσίαν τῶν τριῶν ἄλλων ἡγετῶν, κατὰ πάντα ἄξιον καὶ ἱκανῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐμφανιζομένη Κυβέρνησις, ἥτις ὑπόσχεται συλλήβδην μεταβολὴν τῆς κατασάτσεως. Διὰ τὰ γεγονότα Ναούσης, Καρδίτσης, Καρπενησίου καὶ ἄλλων κέντρων Νομοῦ Κοζάνης, συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν μεταβολὴν τοῦ τρόπου τοῦ σκέπτεσθαι. Περὶ Ναούσης ἀναφέρω ὅτι ἐνῷ διετάχθησαν ἀνακρίσεις, οὐδὲν ἀνακοινοῦται καίτοι παρῆλθον 20 ἡμέραι. Μόνον πληροφορούμεθα ὅτι ὁ διεξάγων ταύτας στρατηγός, ἀποστρατεύεται, πρὸ τοῦ πέρατος τῶν ἀνακρίσεων καίτοι πρόκειται περὶ ἀρίστου ἀξιωματικοῦ. Κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι μὲ τὰ γεγονότα Καρδίτσης καὶ Καρπενησίου, ἐπιπολαίως ἐνεργοῦσα ἀπεγύμνωσε τὴν Δ. Μακεδονίαν στρατιωτικῶν δυνάμεων, ἀδιαφοροῦσα δι’ ἐγκατάλειψιν μεγάλων κέντρων ὡς ἡ Κοζάνη, τὰ Γρεβενά, ἡ Πτολεμαΐς, ἡ Σιάτιστα, ἡ Νεάπολις, Ἐράτυρα ὡς καὶ τὴν κορυφογραμμὴν Συνάτσικον Μορίκον. Ἀναφέρομαι ἰδιαιτέρως εἰς ἐπιστολὴν τοῦ Ἱεράρχου Γρεβενῶν, ἐκθέτοντος τραγικότητα καταστάσεως καὶ συνιστῶ λῆψιν ταχέων μέτρων. Μὲ ἱκανοποίησιν ἐπιπροσθέτως ἀναφέρω, ὅτι ὁ ἀρχιστράτηγος λαμβάνει ἐξαιρετικὰ μέτρα. Ἐπὶ τοῦ ἀκολουθουμένου συστήματος διώξεως τῆς ἀνταρσίας, ἀναφέρομαι εἰς ὑπομνήματά μου, ὑποβληθέντα ἀπὸ πολλοῦ χρόνου εἰς τὸν Βασιλέα καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς ἃ ὑποδεικνύω τὸν τρόπον καθ’ ὃν δύναται νὰ συντριβῇ ἡ ἀνταρσία. Πρέπει ταχέως νὰ καταρτισθῇ ἐθελοντικὸς στρατὸς 30.000 ἀνδρῶν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων νὰ τεθῶσιν οἱ ἀριστεῖς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὅλοι οἱ μέχρι τοῦ τελευταίου ὁπλαρχηγοῦ καὶ νὰ ἐξαπολυθῶσι πρὸς τὰς φωλεὰς τῶν συμμοριτῶν. Μόνον οὕτω ἡ συντριβὴ αὐτῶν θὰ εἶναι ἀποτελεσματική. Ταὐτοχρόνως νὰ γίνῃ σύρριζα ἐκκαθάρισις τῶν μετόπισθεν καὶ νὰ δημιουργηθῇ μία νέα Μακρόνησος διὰ τοὺς πολίτας ἵνα σώσωμεν ὅσους δυνηθῶμεν ἐξ αὐτῶν. Κακίζω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐταλάνισε τὴν χώραν ἐπὶ μῆνας μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀρχιστρατηγίας, τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ εἶχε λυθῆ πρὸ πολλοῦ χρόνου. Κατηγορῶ ταύτην διότι ὅταν ἀνέθεσε τὴν ἀρχιστρατηγίαν εἰς τὸν στρατηγὸν Παπάγον, εἶχεν ἀπογυμνώσει τὸν Στρατὸν ἀνωτάτων καὶ ἀνωτέρων στελεχῶν, τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων ἔχουν νίκας εἰς τὸ ἐνεργητικόν των καὶ τιμοῦν τὸ Στράτευμα, ὡς π.χ. ὁ στρατηγὸς Μαντᾶς καὶ ἄλλοι. Κατηγορῶ τοὺς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀρχηγούς, διότι δὲν ἠθέλησαν νὰ δημιουργηθῇ ἡ παρὰ τοῦ λαοῦ ἀναμενομένη λύσις τῆς συνεργασίας ὅλων τῶν ἡγετῶν, ὥστε ὁ πολιτικὸς κόσμος ἡνωμένος νὰ δράσῃ παράπλευρος τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων. Κατηγορήθημεν ὡς δεξιοί. Εἰς τὸν ἐθνικὸν τομέα δὲν εἴμεθα ἁπλῶς δεξιοί, ἀλλὰ ὑπερδεξιοί. Εἰς τὸν κοινωνικὸν ὅμως καὶ τὸν οἰκονομικὸν εἴμεθα ριζοσπάσται, διὰ νὰ μὴ εἴπωμεν ἀριστεροί. Ἀντιθέτως, τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα παριστάνουν τὸν προστάτην τῆς δημοκρατίας διὰ νὰ μὴ χαρακτηρισθῶσι δεξιά, ἐνῷ εἶναι οἱ προστάται τοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον ἐν πολλοῖς διὰ τῆς κακῆς χρήσεώς του, δημιουργεῖ ὀπαδοὺς τοῦ κομμουνισμοῦ. Λησμονοῦν τὰ κόμματα καὶ ἰδίως τὸ Λαϊκὸν τὰς ὑποσχέσεις πρὸς τὸν λαὸν κατὰ τὰς ἐκλογάς, καθιστάμενα οὕτω σφετερισταὶ τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς. Ἡ Κυβέρνησις, ἐν ὀνόματι τῆς δημοκρατίας, ζητεῖ διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καταπατοῦσα οὕτω Δημοκρατίαν καὶ Σύνταγμα. Βουλὴ διακόπτουσα καὶ ὑφισταμένη τύποις, ὀφείλει χάριν τοῦ γοήτρου της, ἀντὶ νὰ ψηφίσῃ διακοπήν, νὰ ψηφίσῃ αὐτοδιάλυσιν. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τεθῶσιν οἱ βουλευταὶ εἰς τὴν χορείαν τῶν ἀργομίσθων ποὺ ἀπεκάλυψεν ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ. Ζητοῦν νὰ κλείσουν τὴν Βουλὴν διὰ νὰ νομοθετοῦν ἰσχυριζόμενοι ὅτι μόνον ζητήματα ἀφορῶντα τὴν ἀνταρσίαν θὰ περιέχουν τὰ νομοθετήματά των. Λησμονοῦν ὅτι καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν τὰ ἴδια ὑπεσχέθησαν, ἀλλὰ εἰς τοὺς 117 ἀναγκ. νόμους καὶ τὰ 16 ψηφίσματα οὐδαμοῦ ὑπάρχει διάταξις ἀφορῶσα τὴν ἀνταρσίαν. Τουναντίον εἶναι νόμοι προσωπικοῦ ἐνδιαφέροντος ὡς οἱ 783, 872 καὶ ὁ περιβόητος 835, ὁ στραγγαλίζων τὰ θύματα τῆς ἀνταρσίας. Ἤδη ἐπιδιώκουν νομοθετήματα γενικωτέρας κοινωνικῆς σημασίας, ὅπως τὰ θεσπίσουν ἀναγκαστικῶς. Ζητοῦν νὰ κλείσουν τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀποφύγουν τὸν ἔλεγχον ἐπὶ ἐπερωτήσεων μὲ βαρυτάτας κατηγορίας διὰ διαφόρους ὑπουργούς. Διὰ τὸν θόρυβον, ὃν ἐδημιούργησεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τὴν μὴ κατάργησιν τῆς ἀντισυνταγματικῆς 6)45 Συν. Πράξεως καὶ διὰ τὴν αἰτηθεῖσαν χάριν τοῦ στρατηγοῦ Κατσιμήτρου καὶ λοιπῶν, σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ὡς προκύπτει ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων, ἡ δρᾶσις τοῦ στρατηγοῦ Κατσιμήτρου κατὰ τὸν Ἀλβανικὸν πόλεμον ἦτο ὑπέροχος. Μεταξὺ τῶν ἄλλων, σᾶς ἀναγινώσκω πρακτικὰ τοῦ Ἀνωτ. Στρατ. Συμβουλίου δι’ οὗ τοῦτο ἀνακηρύσσει τὸν στρατηγὸν Κατσιμῆτρον ἄξιον τῆς πατρίδος διὰ τὰς πρὸς αὐτὴν ὑπηρεσίας του. Κατηγορῶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι τοιαύτην ἀνήκουστον στάσιν τηρεῖ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν 160 αἰτήσεις χάριτος Σλαυοκομμουνιστῶν ἀπορριφθείσας κρατεῖ εἰς τὸ γραφεῖον του. Ἀπερχόμενος τοῦ βήματος, τὸ ὁποῖον πολὺ φοβοῦμαι κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον ὅτι διὰ τελευταίαν φορὰν καταλαμβάνομεν, εὔχομαι εἰς μὲν τοὺς συναδέλφους, νὰ τοὺς φωτίσῃ ὁ Θεὸς νὰ ψηφίσωσι κατὰ συνείδησιν, εἰς δὲ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ καταψηφίσω, εὔχομαι ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς, ὅπως ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της, θὰ εἶμαι δὲ εὐτυχὴς ἂν θὰ δυνηθῶ νὰ τὴν χειροκροτήσω. Ἂς προσέξῃ ὅμως, διότι ἂν δὲν συμβῇ τοῦτο, πρέπει νὰ εἶναι ἑτοίμη διὰ νὰ βαδίσῃ ἐκεῖ ὅπου ὁ λαὸς θὰ ἀναμένῃ νὰ τὴν ἴδῃ τερματίζουσαν ἀδόξως τὸν βίον της. Οἱ δὲ ἀπόγονοί των θὰ αἰσχύνονται ἀναφέροντες τὸ ὄνομα τῶν ἀποτελούντων ταύτην ἀρχηγῶν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπερνίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§130Ι. ΜΠΕΡΝΙΤΣΑΣ. Ἕνα μοναδικὸν καὶ καθολικὸν εἶναι τὸ αἴτημα τοῦ Ἔθνους. Ἡ ταχεῖα διεξαγωγὴ τοῦ ἀγῶνος διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας. Πιστεύει ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ διεξαγάγῃ νικηφόρως τὸν ἀγῶνα καὶ ὅτι θὰ καταστείλῃ τὸν ἀγῶνα; Ἡ Κυβέρνησις παρέλειψε διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων καὶ θὰ ἠθέλαμεν νὰ πληροφορηθῶμεν, πῶς θὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ζωὴν τῶν ἀνταρτοπλήκτων τοὺς ὁποίους ἔχει συγκεντρώσει εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ οἱ ὁποῖοι διατρέχουν κίνδυνον ἀπὸ τοὺς συμμορίτας ὡς καὶ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν μετόπισθεν. Ἐπίσης, θὰ ἠθέλαμεν νὰ πληροφορηθῶμεν ἂν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ παρέμβῃ εἰς τοὺς συμμάχους διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ στρατοῦ διότι ἐκυκλοφόρησε πληροφορία τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, ὅτι αἱ δυνάμεις μας ὑστεροῦν ἔναντι τοῦ συμμοριτισμοῦ. Ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιπέδου, γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀντιπρόεδρος ἰδίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ μεσαῖαι ἀστικαὶ τάξεις ἐξηντλήθησαν καὶ εὑρίσκονται ὑπὸ διάλυσιν; Ἡ διάλυσις τῶν τάξεων αὐτῶν, θὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἱστορικὸν βῆμα τῆς ἐξελίξεως τῆς κοινωνικῆς μας ζωῆς. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἀναφέρεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἀνταρτοπλήκτων καὶ τῶν ἄλλων ἀναγκῶν διὰ σοβαρῶν φορολογιῶν. Ἐπειδὴ γνωρίζομεν ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φορολογεῖ τὰς οἰκονομικῶς ἀδυνάτους τάξεις, ἐνῷ τὰς ἰσχυρὰς οἰκονομικῶς τάξεις, ἀγνοεῖ τελείως, δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτὴν τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων. Ἀλλὰ τοιαύτας συμβουλὰς τοῦ δίδουν οἱ ὑπάλληλοί του, ὑπάλληλοι διὰ τὰ φρονήματα τῶν ὁποίων, θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα ἄρθρον ἐφημερίδος. (Ἀναγινώσκει ἐφημερίδα, ἀναφέρουσαν τὴν προσπάθειαν ὀργάνων ἀσφαλείας ὅπως συλλάβουν τὸν τμηματάρχην Νέζην καὶ τὴν ἀποτροπὴν αὐτῆς κατόπιν πολιτικῆς ἐπεμβάσεως).

§131Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβῆ.

§132Ι. ΜΠΕΡΝΙΤΣΑΣ. Ἐγὼ σᾶς πληροφορῶ ὅτι εἶναι ἀκριβέστατα. Ἀλλὰ τοιούτους ἔχετε συμβούλους διὰ νὰ καταπιέζετε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλὰ καὶ ἡ Α.Δ.Ε.Δ.Υ. κατήγγειλεν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸν ἴδιον ὑπάλληλον, λέγουσα ὅτι δὲν ἔτυχε ποτὲ νὰ πληροφορηθῇ ὅτι σύμβουλοι τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου εἶναι Ἐαμικοὶ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι κάθε ἄλλο παρὰ ἐθνικὰς συμβουλὰς παρέχουσι, ἔνιοι τῶν ὁποίων τὴν θέσιν των, τὴν ἰδιότητά των καὶ τὴν εὔνοιαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ κέρδει ἐκμεταλλεύονται τοὐλάχιστον ἀνοχῇ αὐτοῦ; Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ ἔρχεται καὶ ἀξιοῖ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τὴν σύλληψιν τοῦ συνόλου τῆς φορολογητέας ὕλης. Ἀλλὰ πῶς θὰ πράξῃ τοῦτο; Μὲ ποίους ὑπαλλήλους; Μὲ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται δι’ ἴδιον ὄφελος; Ἀλλ’ ἔστειλεν ἐλεγκτὰς εἰς μεγάλας βιομηχανίας διὰ νὰ τὰς ἐλέγξουν, καὶ αἱ βιομηχανίαι αὐταὶ εἶχον προηγουμένως εἰδοποιηθῆ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φορολογεῖ τὰς μὴ ἰσχυρὰς οἰκονομικῶς τάξεις.

§133Δ. ΧΕΛΜΗΣ. Καὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε δὲν εἶναι ἀκριβές.

§134Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἐγὼ κάτι τὸ ἀκριβές. Λειτουργεῖ νόμος, διὰ τὴν συνταξιοδότησιν δημοσίων λειτουργῶν Ἐαμιτῶν, οἵτινες ἐφονεύθησαν, ἐνῷ διὰ τοὺς ἐθνικόφρονας δὲν ἰσχύει νόμος. Ἔχω εἰς χεῖρας μου ἀπόφασιν συνταξιοδοτήσεως μὲ ὑπογραφὴν Γεωργαντᾶ, διὰ τῆς ὁποίας χορηγεῖται σύνταξις εἰς φονευθέντα, ὅστις ἐπολέμησεν ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τῶν Ἄγγλων.

§135Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφονεύθη ὑπὸ τῶν Γερμανῶν.

§136Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὄχι. Λέγει ἡ ἀπόφασις ὡς αἰτιολογικόν, ὅτι ἐπολέμησε κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τῶν Ἄγγλων.

§137Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφ)γὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ μᾶς δώσετε τὸ ὄνομα διὰ νὰ ἐλέγξωμεν.

§138Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δύνασθε νὰ τὸ ζητήσητε ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.

§139Ι. ΜΠΕΡΝΙΤΣΑΣ. Ἄν δὲν καθαρισθῇ, κ. βουλευταί, ἡ σαπίλα τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, δὲν θὰ ἀποδώσωμεν φορολογίας. Ἀλλὰ δὲν περιμένομεν τίποτε ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ὑπέστη τοιαύτην ἠθικὴν κατάπτωσιν ἀπὸ τὸν νεανίαν ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον, κατόπιν ἔδωσε καὶ περιδέραιον. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναφέρωμεν ὅτι ἡ σαπίλα αὐτὴ ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλους τομεῖς· Καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ περὶ μέτρων κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Τὰ εἰσαγωγικὰ δικαιώματα, τὰ δίδει εἰς τοὺς μεγάλους, ἐνῷ εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας δὲν δίδει τοιαῦτα. Ἀκόμη καὶ εἰς τὸν νόμον τῆς ἀποκεντρώσεως, ἀποκλείει τὰς ἀσθενεστέρας τάξεις καὶ βάζει τοὺς γαλαζοαίμους. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τὰ θεραπεύσῃ δι’ ἀναγκαστικῶν νόμων. Ζητεῖ νὰ μᾶς φέρῃ πρὸ τετελεσμένων γεγονότων, ὅπως μὲ τὸ διάταγμα περὶ τηρήσεως λογιστικῶν βιβλίων. Αἱ οἰκονομικῶς ἰσχυρότεραι τάξεις, θὰ διαφεύγουν, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ γίνῃ καθαρμὸς τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἀναφέρεται ὅτι θὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ οὕτω δὲν θὰ συμμετέχωμεν εἰς τὴν νομοθεσίαν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, θὰ καταψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ διότι δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸν μέγα ἀγῶνα τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§141Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις, φέρει ἐλαφρῶς τὸ χρῶμα τῶν σκέψεων τοῦ ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἴσως εὑρέθη ὑποχρεωμένη νὰ συνδυάσῃ τὴν παλαιάν της οἰκονομικὴν πολιτικὴν μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν γνωρίζομεν ἐὰν ὁ συγκερασμὸς αὐτὸς θὰ ἔχῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Λέγει ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δὲν βλέπομεν τὴν σκέψιν τοῦ ἀντιπροέδρου. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισε νὰ μεταπείσῃ τοὺς ξένους ὅτι ἡ δυσχέρεια τῶν ἐξαγωγῶν δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ὑπερβολικὸν κόστος τῆς παραγωγῆς τῶν προϊόντων μας. Δὲν κατώρθωσε νὰ πείσῃ αὐτοὺς ὅτι τὰ αἴτια ὀφείλονται ἀλλοῦ καὶ κυρίως εἰς τὴν δήμευσιν τοῦ ἑνὸς τρίτου τῆς ἀξίας λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς. Αἱ ἐσφαλμέναι αὐταὶ γνῶμαι τῶν ξένων ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἐξαλειφθῆ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν διανομῶν, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, διότι αὐτοί οὗτοι οἱ διαδεχόμενοι τοὺς προκατόχους των ὑπουργοί καὶ τοῦ αὐτοῦ κόμματος μάλιστα, πιστοποιοῦν τὴν ἀποτυχίαν τῶν συναδέλφων των. Εἰς τὸν δημοσιονομικὸν τομέα, λέγει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν σύλληψιν ὁλοκλήρου τῆς φορολογητέας ὕλης. Κανεὶς δὲν διαφωνεῖ μὲ αὐτό. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα. Ἐπὶ τρία ἔτη ἡ Ἑλλὰς πολεμᾷ, τώρα ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι διαφεύγει ἡ φορολογητέα ὕλη. Καὶ τὸ ἀνησυχητικὸν εἶναι τοῦτο. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις πιστεύει ὅτι εἶναι πολεμική, ἀλλὰ δὲν πιστεύει ὅτι θὰ ἀσκήσῃ πολεμικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Μόνον ἡ ταχεῖα νίκη θὰ προσφέρῃ τὸ μεγαλύτερον οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα. Διότι θὰ παύσῃ ἡ περίθαλψις τῶν συμμοριοπλήκτων, θὰ περιορισθοῦν τὰ ἔξοδα τοῦ στρατοῦ καὶ τόσα ἄλλα. Δὲν ἐμπνέεται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ πολεμικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ οἱ πόλεμοι δημιουργοῦν προώθησιν εἰς τὰς τεχνικὰς καὶ κοινωνικὰς ἐξελίξεις. Κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ μεγάλου πολέμου, τὸ κυβερνῶν συντηρητικὸν κόμμα ἐν Ἀγγλίᾳ, κατήρτισε ἐπιτροπήν, πρὸς μελέτην τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἑτοιμάσῃ τὴν ἐργασίαν τῆς κοινωνικῆς προσαρμογῆς, τὴν ὁποίαν μάλιστα καὶ εἰς πολλὰ σημεῖα ἔπρεπε νὰ τὴν εἶχε ἐφαρμόσει. Ὅταν οἱ πατέρες ἡμῶν κατώρθωσαν νὰ ἐπιβάλουν τὴν ἀγροτικὴν ἀπαλλοτρίωσιν, ἀπορῶ πῶς ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ θέσωμεν ἕνα λίθον εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἶναι, δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς Κυβέρνησις τῶν περιστάσεων. Οἱ λόγοι αὐτοὶ μὲ ἀναγκάζουν νὰ ἔχω δισταγμοὺς ὡς πρὸς τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω πρὸς αὐτὴν καὶ ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ διαψευσθῶ.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. ΚΙΝΙΑΣ ἔχει τὸν λόγον.

§143Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Αἱ περιστάσεις εἶναι κρίσιμοι. Ἐπιβάλλεται νὰ ἐξετάσωμεν μόνον τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὅσον ὁ ἔλεγχος τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως, ἐγένετο παρ’ ἡμῶν κατὰ τὰς 20 Νοεμβρίου 1948 καὶ ἐπετιμήσαμεν καὶ κατεψηφίσαμεν αὐτήν. Ἔλαβε τότε 168 ψήφους ἐξ ὧν αἱ 18 ψῆφοι ἐνόχου ἀνοχῆς, τοῦ Νέου Κόμματος, ἔναντι 167. Καὶ οὕτω ἐσώθη τότε ἡ παραιτηθεῖσα Κυβέρνησις τῇ ἀνοχῇ, ὡς εἴπομεν, τοῦ Νέου Κόμματος. Μοῦ ἔκαμε ἐντύπωσιν ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἀτόπως ἔφεραν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὰς παρασκηνιακάς, πολιτικὰς ζυμώσεις αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε αὗται ἀποτελοῦν ἀντικείμενον συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὴν ἑπομένην τῆς 20 Νοεμβρίου τοῦ 1948, ἡ τότε ἀντιπολίτευσις ἐδιχάσθη. Καὶ οἱ μὲν ἦρον τὰς ὑπογραφάς των ἐκ τοῦ συμφώνου, οἱ δὲ φυσικὰ ἀπηλλαγμένοι πλέον τῆς δεσμεύσεως ἐτρέποντο κατὰ καθῆκον νὰ εὕρουν λύσεις κοινοβουλευτικὰς πρὸς διάσωσιν τῆς Πατρίδος. Συνεπῶς αἱ διατυπωθεῖσαι ἐπικρίσεις κατὰ τῶν καταβαλλόντων τὰς πατριωτικὰς ταύτας προσπαθείας, εἶναι ἀδικαιολόγητοι. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατέληξεν εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις μὲ τὰς φράσεις «ἠκούσατε, ἐξουσίαν ἔχετε, κρίνατε». Ἀλλὰ ποίαν ἐξουσίαν ἔχομεν; Ἡ πατρίς μας, κύριοι εὑρίσκεται εἰς διμέτωπον πόλεμον. Τὸν ἀκήρυκτον πόλεμον ἀπὸ τοὺς βορείους γείτονας καὶ τὸν ἐσωτερικὸν πόλεμον ἀπὸ τοὺς στασιαστάς. Διεπιστώθη ἀπὸ τὴν Βαλκανικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὸν Ο.Η.Ε. ὅτι οἱ Σλαῦοι ἐξοπλίζουν καὶ ἐνισχύουν τὴν ἀνταρσίαν. Καὶ ἐρωτῶ: Ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ τοιούτου ἀκηρύκτου πολέμου; Ἕως τώρα ἐζητούσαμεν λύσιν καταφεύγοντες εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ ἐζητούσαμεν δικαίως ἐκεῖθεν τὴν λύσιν τοῦ δράματος τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἂς ἀκούσωμεν τί ἔπραξεν ἡ Μικρὰ Νορβηγία προχθές, ὅταν ἀπήντησεν εἰς διακοίνωσιν τῆς Ρωσίας, ὅπως μὴ μετάσχῃ τοῦ Ἀτλαντικοῦ Συμφώνου· (Ἀναγινώσκει τὴν ἀπάντησιν τῆς Νορβηγικῆς Κυβερνήσεως). Δηλαδὴ ἡ Νορβηγία ὁμολογεῖ τὴν χρεωκοπίαν τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ δηλοῖ, ὅτι διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας της, θὰ καταφύγῃ εἰς περιφερειακὰ ἀμυντικὰ σύμφωνα καὶ ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν νὰ καταφεύγωμεν εἰς χρεωκοπημένον ὀργανισμὸν διὰ νὰ ζητῶμεν λύσιν. Πρόκειται περὶ ἀσυγγνώστου πλάνης. Ἡ Κυβέρνησις δὲν σκέπτεται ποῖον δρᾶμα ζῇ ἡ Ἑλλάς ἐπὶ τέσσαρα συναπτὰ ἔτη. Δυστυχῶς, κατέχεται ἀπὸ μίαν ὑπέρμετρον αἰσιοδοξίαν, ἡ ὁποία συντρίβει τὴν χώραν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον ἀνεγνωρίσθη παγκοίνως ὅτι ἔχομεν ἀκήρυκτον πόλεμον, ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ πρὸς σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος. Τὶ σκέπτεται περὶ περιφερειακοῦ συμφώνου; Ἔκαμε καμμίαν κίνησιν συνάψεως τοιούτου συμφώνου μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ μὲ τὴν Ἰταλίαν; Ἐζήτησε παρὰ τῶν συμμάχων μας τὴν ἐνίσχυσίν των πρὸς σύναψιν τούτου; Ὡς πότε θὰ δυνηθῶμεν νὰ ὑποφέρωμεν τὸν ὄγκον τοῦ σλαυϊσμοῦ μόνοι; Ἕως πότε θὰ ἀνθέξῃ ἡ χώρα; Ἐξέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὰς σκέψεις αὐτάς ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς συνειδήσεώς του; Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἀνακύπτουν ἐκ τῆς συνειδήσεως τοῦ σφαδάζοντος λαοῦ καὶ τοῦ μαχομένου στρατοῦ. Βεβαίως, θὰ ἀνθέξῃ ἡ Ἑλλάς. Ἀλλὰ ἕως πότε, ἕως ποῦ; Διότι καὶ ἡ ἀντοχὴ ἔχει ὅρια. Ἀνελάβατε, κύριοι βαρυτάτας εὐθύνας καὶ δὲν σκέπτεσθε ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ χώρα ἂν μείνῃ μόνη πολεμοῦσα καθ’ ὅλου τοῦ Σλαυϊσμοῦ, θὰ ἐξαντληθῇ καὶ θὰ καταπέσῃ; Δὲν σκέπτεσθε ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἔσχατον ὅριον τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς ἐξαντλήσεως; Πέραν αὐτῶν ἡ νέα Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ μέτρα ἀποτελεσματικά, ἀφ’ ἑνὸς πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἐπιθέσεων τῶν συμμοριτῶν καὶ ἰδίᾳ κατὰ τῶν πόλεων καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὴν περιστολὴν τῆς βιαίας στρατολογίας ἥτις ἔλαβε τοιαύτην ἔκτασιν, ὥστε ἡ δύναμις τῶν συμμοριτῶν, ἀντὶ τῆς κατιούσης νὰ λαμβάνῃ τὴν ἀνιοῦσαν. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκουν ὅλα αὐτά, βλέπομεν δυστυχῶς καὶ τάσεις καταλύσεως τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν τοῦ τόπου. Ἐδῶ ὅπου ἐγεννήθη ἡ δημοκρατία καὶ ἡ ἐλευθερία, βυσσοδομοῦνται παρ’ ὑπευθύνων ἀνδρῶν ἀπαίσιοι δικτατορίαι. Οἱ νάνοι αὐτοὶ ἂς σκεφθοῦν, ὅτι συνέλαβον ὄνειρον ἐντελῶς φρικῶδες καὶ ἀνεφάρμοστον. Τὰ τέκνα ἡμῶν μάχονται κατὰ τῶν Σλαύων καὶ τῶν ἀνταρτῶν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐπιτρέψουν εἰς αὐτὴν νὰ τὴν καταλύσουν. Τὸ μόνον δὲ τὸ ὁποῖον ἐπιτυγχάνουν οἱ βυσσοδομοῦντες διὰ τῶν ἐνεργειῶν των αὐτῶν εἶναι ὅτι δίδουν ἐφόδια εἰς τὸν ἐχθρόν. Βλέπομεν δυστυχῶς καὶ μερίδα τοῦ τύπου νὰ κινῆται ἐσκεμμένως πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, καταβάλλουσα προσπάθειαν δυσφημήσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἔσφαλεν ἀσφαλῶς ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις καὶ ὑπέστη τὴν φθορὰν τῆς ἐξουσίας καὶ τῶν σφαλμάτων της, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν ἡ εὐθύνη νὰ ἐπιρρίπτεται ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Αἱ συμπολιτεύσεις κυβερνῶσαι φθείρονται καὶ αἱ ἀντιπολιτεύσεις ἐλέγχουσαι τὰ σφάλματα, διαδέχονται ταύτας. Διατὶ ὅμως αὐτὴ ἡ σατανικὴ σκέψις τῆς συστηματικῆς φθορᾶς ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου; Διότι ὀνειρεύονται δικτατορίαν ὑπὸ τὴν Ἀκρόπολιν. Ἡ νέα Κυβέρνησις δὲν μᾶς ἐνθουσιάζει. Ὁμολογῶ ὅτι ἐντὸς αὐτῆς εὑρίσκονται καὶ κόμματα τὸ πρῶτον εἰσελθόντα εἰς αὐτήν. Καὶ τοιαῦτα εἶναι τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, τὸ Νέον Κόμμα καὶ τὸ Ἑνωτικὸν Κόμμα. Τὸ Νέον Κόμμα μετεῖχε τῶν εὐθυνῶν καὶ τῆς πρώτης μετεκλογικῆς Κυβερνήσεως τῆς χώρας διὰ τριῶν μελῶν του καὶ ἰδίᾳ διὰ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ἐπίσης μετέσχε τῶν εὐθυνῶν τῶν κυβερνώντων ἐσχάτως τὴν χώραν δύο πολιτικῶν κομμάτων παρασχὸν ψῆφον ἀνοχῆς, ἀσχέτως εἰς αὐτὴν καὶ ἀναλαβὸν ὅλας τὰς εὐθύνας της. Τὸ Ἑνωτικὸν Κόμμα, τοῦ ὁποίου ἡγεῖται εἰλικρινὴς καὶ εὐθὺς τὸν χαρακτῆρα ἀρχηγός, ὅστις κατέχεται ἀπὸ φλογερὸν πατριωτισμὸν καὶ ζῆλον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς Πατρίδος. Τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, ὅπερ συνεχωνεύθη μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Τὰ δύο ταῦτα Κόμματα δὲν μετέχουν τῶν εὐθυνῶν τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως καταψηφίσαντα αὐτὴν ἐσχάτως. Αἱ βουλευτικαὶ πανυχίδες εἶναι ὑποχρεωτικαὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αἱ συζητήσεις ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ αἱ ἐνστάσεις ἀπαρτίας εἶναι ἀναχρονιστικὸν ὅπλον, τοῦ ὁποίου κακῶς ἐγένετο κατὰ τὰς δύο συνεδριάσεις χρῆσις. Ἂς εὐχηθῶμεν ὅπως ἡ νέα Κυβέρνησις, ὁδηγήσῃ τὴν χώραν πρὸς τὴν νίκην, δίδουσα τὰς καταλλήλους λύσεις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἀκηρύκτου πολέμου καὶ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Μὲ τὰς ἐλπίδας αὐτὰς δηλοῦμεν ὅτι θὰ παράσχωμεν ψῆφον ἀνοχῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὡς πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικώτερον τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἀγροτῶν, ὑπενθυμίζομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἐφήρμοσεν ἐπὶ διετίαν τὸν ἐψηφισμένον νόμον «περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ φυτειῶν» ὑπὲρ τῶν μαχομένων ἀγροτῶν καὶ οὕτω καταδυναστεύεται εἰσέτι ὁ λαὸς τῆς Βοιωτίας ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος καὶ τῆς ὄπισθεν αὐτῆς κρυπτομένης οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Ἐπίσης δὲ ὅτι δὲν ἔγινεν ἡ παραχώρησις τῶν ἐλαιώνων Μονῆς Ὁσίου Λουκᾶ καὶ Λομβροῦς εἰς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς τῶν χωρίων Διστόμου, Κυριακίου, Ζηρυκίου καὶ Κουκούρων (Χειροκροτήματα).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μανουηλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§145Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Πειθαρχῶν εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, θὰ δώσω ψῆφον ἀνοχῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν θὰ τὸ πράξω μὲ ἐνθουσιασμόν. Ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς δηλώσεις της ἀναφέρει ὅτι ἡ κρίσις ἔφθασεν εἰς τὰ ὅρια τοῦ μεγάλου κινδύνου. Συμφωνοῦμεν πρὸς αὐτήν, ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα ποῖοι συνετέλεσαν εἰς τοῦτο. Ἡ κοινὴ γνώμη πιστεύει καὶ ὀρθῶς, ὅτι ἡ ἀποτυχία τῶν δύο μεγάλων ἱστορικῶν κομμάτων εἶναι ἡ αἰτία τῆς τραγικῆς καταστάσεως Κατεχόμεθα ἀπὸ ἀμφιβολίαν καὶ ἀνησυχίαν ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν διαφέρει ἀπὸ τὴν προκάτοχον αὐτῆς· Ἀλλὰ ὅπου περισσότερον διαφωνῶ, εἶναι εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἤδη, μετὰ μακρὰν διακοπὴν ἐρχόμεθα εἰς νέαν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τραυματίζομεν καὶ στραγγαλίζομεν τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, ἀποδεικνύοντες ὅτι δὲν πιστεύομεν εἰς τὴν χρησιμότητα τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν. Τὸ πρῶτον σημεῖον πρὸς τὸ ὁποῖον στρέφεται ἡ σκέψις ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, εἶναι τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ἐξαγγέλλει νέα μέτρα, τὸ κυριώτερον τῶν ὁποίων εἶναι ἡ ἑνότης τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Εὐχόμεθα ὅπως ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἀρχιστρατήγου εἶναι πλήρης καὶ ἀπόλυτος. Ἰδιαιτέρως θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου Πατρίδα ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας. Εἰς τὴν Θράκην εἴχομεν μίαν ἡσυχίαν ἀπὸ μηνῶν, ἥτις δὲν προήρχετο ἀπὸ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἀλλὰ διότι οἱ συμμορῖται εἶχον ἀποσύρει ἐκεῖθεν δυνάμεις, τὰς ὁποίας μετέφεραν εἰς ἄλλας κρισίμους περιοχάς. Τὸν τελευταῖον ὅμως καιρὸν ὑπάρχουν καὶ πάλιν δυσμενεῖς καὶ δυσάρεστοι προειδοποιήσεις· Αἱ τελευταῖαι κρούσεις τῶν συμμοριτῶν εἰς τὸ Σουφλὶ καὶ τὸ Διδυμότειχον δεικνύουν ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα προσεκτικοί. Ἐνδείκνυται κυρίως ἡ ἐνίσχυσις τῶν ὑφισταμένων δυνάμεων. Ἀναφερόμενος εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως ζωνῶν ἀσφαλείας, σᾶς πληροφορῶ ὅτι τοῦτο δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, διότι εἰδικῶς εἰς τὴν Θράκην ἀπὸ μακροῦ χρόνου οἱ κάτοικοι ζητοῦν ὅπλα καὶ πυρομαχικά, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἀδυνατεῖ νὰ τοὺς προμηθεύσῃ. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις θίγονται ἐπίσης καὶ ἄλλα θέματα, ὅπως τὸ οἰκονομικόν, τὸ τῆς διοικήσεως καὶ τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ. Ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικόν, εὐχόμεθα ὅπως ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι εὐτυχέστερος καὶ ἐξαγάγῃ τὴν χώραν ἀπὸ τὸ σημεῖον τῆς καταβαραθρώσεως εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασε. Ὅλαι αἱ ἀτασθαλίαι καὶ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν καὶ συμβαίνουν, ὅπως αἱ ἀποστολαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἡ πληθώρα τῶν αὐτοκινήτων, ἡ ἀχρήστευσις ἐφοδίων, ἡ κατάχρησις τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας κλπ. ὀφείλονται εἰς τὴν κακὴν πολιτικὴν τῶν δύο ἱστορικῶν κομμάτων καὶ εἶναι καιρὸς οἱ ἀμελοῦντες ὑπουργοί, νὰ ὑφίστανται τὰς δεούσας κυρώσεις. Ὑποστηρίζω ὅτι ὁ παρεμβατισμὸς ἐν Ἑλλάδι, ἐχρεωκόπησε παντελῶς καὶ ἡ διοίκησις ἀπὸ ἀπόψεως κομματικῆς κραιπάλης ἔφθασεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τερματίζων τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων εἶπεν, «ἠκούσατε, ἐξουσίαν ἔχετε, κρίνατε». Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, παρὰ τὸν σεβασμὸν ποὺ τρέφω πρὸς τὸν κ. Σοφούλην, ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἀκούσω. Ἐξουσίαν δὲν ἔχομεν, διότι εἶναι μονοπωλιακῶς εἰς χεῖρας τῶν δύο ἱστορικῶν κομμάτων. Ἐξουσίαν ἔχει βεβαίως ἡ Βουλή, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν δύναται νὰ τὴν ἀσκήσῃ, λόγῳ τῶν περιστάσεων καὶ τῶν συνθηκῶν. Καὶ προσέθεσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς «κρίνατε». Φοβούμεθα ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ κρίνωμεν. Ἂς μᾶς κρίνῃ ὁ λαός, ἂς μᾶς κρίνῃ ὁ Θεός. (Χειροκροτήματα).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Ἀλιβιζᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§147Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν εἰς τὴν σκέψιν καὶ τὴν συνείδησίν μου ὑπῆρχον ἐνδοιασμοὶ ὡς πρὸς τὸ ἐὰν ἡ λύσις ἡ δοθεῖσα εἰς τὴν Κυβερνητικὴν κρίσιν ἦτο ἡ ἁρμόζουσα, οἱ ἐνδοιασμοὶ αὐτοὶ ἐξηφανίσθησαν ὅταν εἶδα ἐμφανιζομένην ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἤκουσα τὰς συζητήσεις ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἀντελήφθην τὸ θέμα καὶ τὴν ἀτμόσφαιραν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη καὶ ἡ ὁποία κάθε ἄλλο παρὰ συντελεστικὴ εἶναι εἰς τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἔργου της κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς ἐθνικὰς στιγμάς. Καὶ ἐπείσθην ὅτι ὑπῆρξε σφάλμα ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας δὲν ἱκανοποίησε τὴν ἔκκλησιν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως διὰ τὸν σχηματισμὸν μιᾶς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐκπροσωπῆται ὅλος ὁ ἐθνικῶς σκεπτόμενος πολιτικὸς κόσμος ἢ τοὐλάχιστον εὐρυτάτη πλειοψηφία αὐτοῦ. Δὲν εἶμαι ὀπαδὸς τῶν λεγομένων οἰκουμενικῶν κυβερνήσεων οὔτε κἄν κυβερνήσεων συνασπισμοῦ. Γνωρίζω τὰ τρωτὰ τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν αἱ τοιαῦται Κυβερνήσεις ὅπως τὰ γνωρίζετε καὶ σεῖς. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν τὰ τονίζω. Ὅπως μᾶς διδάσκει καὶ ἡ πεῖρα ἡ Ἑλληνικὴ εἰς τὰς Οἰκουμενικὰς Κυβερνήσεις μεταφέρονται πολλάκις αἱ πολιτικαὶ ἀντιθέσεις ἀπὸ τῆς Βουλῆς ἐντὸς τῶν κόλπων τῶν Κυβερνήσεων τούτων καὶ αἱ ἀντιγνωμίαι αὗται ἔχουν τότε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ παραλύουν τὴν δρᾶσιν καὶ τὸ ἔργον τῶν Κυβερνήσεων. Ὑπάρχουν ὅμως εἰς τὴν ζωὴν τῶν Ἐθνῶν στιγμαὶ κρίσιμοι κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιβάλλεται ὅπως ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἐὰν θέλῃ νὰ ἵσταται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του, παραμερίζῃ τὰς πολιτικὰς ἀντιθέσεις τοῦ παρελθόντος ἢ τοὺς πολιτικοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ μέλλοντος ποὺ τὸν χωρίζουν καὶ νὰ ἑνώνῃ τότε τὰς δυνάμεις του διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ ἡνωμένος τὴν κινδυνεύουσαν Πατρίδα. Καὶ περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην περίπτωσιν τοῦτο ἐπεβάλετο νὰ κάμῃ σήμερον ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας. Ὤφειλε νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἔκκλησιν τοῦ Βασιλέως διὰ τὸν σχηματισμὸν μιᾶς Κυβερνήσεως ἐθνικῆς σωτηρίας, ποὺ νὰ περιλαμβάνῃ εἰς τοὺς κόλπους της ὅλας τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Καὶ αὐτὴ ἦτο καὶ ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ καθίστατο τελικῶς δυνατὴ ἡ καθολικὴ ἐκπροσώπησις ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου εἰς μίαν παρομοίαν Κυβέρνησιν. Παρηκολούθησα τὰς ἐδῶ συζητήσεις καὶ ἤκουσα ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι ὁμολογῶ, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ὅτι μοῦ ἄφησαν ἀρκετὰς ἀμφιβολίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Γνωρίζω ὅμως ὅτι ἡ εὐκαιρία, ἡ ὁποία ἐπαρουσιάσθη μετὰ τὴν Βασιλικὴν ἔκκλησιν διὰ τὴν συνένωσιν καὶ συνεργασίαν τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου ἦτο μοναδικὴ διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ λύσις αὐτή. Θεωρῶ διὰ τοῦτο σφάλμα βαρύτατον, σφάλμα πολιτικὸν καὶ ψυχολογικόν, διότι ὁ πολιτικὸς κόσμος δὲν ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας καὶ τοιουτοτρόπως δὲν ἐπετεύχθη ἡ ἐθνικὴ ἔκκλησις τοῦ Βασιλέως. Θεωρῶ σφάλμα ἀκόμη μεγαλύτερον, διότι δὲν κατεβλήθη ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς μία σοβαρὰ καὶ εἰλικρινὴς προσπάθεια ὅπως συμμορφωθοῦν καὶ δώσουν σάρκα καὶ ὀστᾶ εἰς τὴν ἔκκλησιν περὶ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως ἐθνικῆς σωτηρίας. Ἐὰν παρομοία προσπάθεια κατεβάλετο θὰ εἴχομεν τὸ εὐχάριστον ἀποτέλεσμα, ἐὰν μὲν ἐπετύγχανε νὰ παρουσιασθῇ ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας ἡνωμένος, παραστάτης τοῦ ἀγωνιζομένου στρατοῦ καὶ λαοῦ. Ἐὰν ἡ προσπάθεια ἀπετύγχανε, τότε θὰ ἠδύνατο νὰ προσδιορισθοῦν οἱ ὑπεύθυνοι τῆς ἀποτυχίας καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἐπήρχετο καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ πολιτικὴ ἀπομόνωσις τῶν ὑπευθύνων τῆς διασπάσεως τοῦ ἑνιαίου ἐθνικοῦ μετώπου καὶ δὲν θὰ παριστάμεθα εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν ποὺ ἀντιμετωπίζομεν τώρα εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις καθολική, περικλείουσα ὅλας τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τῆς χώρας θὰ παρουσίαζεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὁλόκληρον τὸν ἐθνικῶς σκεπτόμενον πολιτικὸν κόσμον παραστάτην κατὰ τὴν κρίσιμον ταύτην περίοδον καὶ τὴν δεινὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν διέρχεται. Μία παρομοία Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀντιμετώπιζεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς τὴν ἀντίδρασιν καὶ τὰ προβλήματα ποὺ συναντᾷ ἡ σημερινὴ καὶ πρὸ παντὸς δὲν θὰ εἶχε ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς μέτρα ἐπικίνδυνα καὶ ἀντίθετα πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ Σώματος, ὅπως ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ εἰς τὸ πρῶτον σφάλμα προσετέθη καὶ δεύτερον σφάλμα ψυχολογικὸν τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας ἀντιμετωπίζομεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Διὰ νὰ καλυφθῇ τὸ πρῶτον σφάλμα καὶ διὰ νὰ δοθῇ μία δικαιολογία διὰ τὴν παράλειψιν τῆς συμμορφώσεως πρὸς τὴν Βασιλικὴν ἔκκλησιν καὶ τὸν ἀποκλεισμὸν ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἑνὸς σημαντικοῦ μέρους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀφέθη νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι τάχα ἀόρατοι δυνάμεις καὶ ξένοι παράγοντες ἐζήτουν τὸν ἀποκλεισμὸν ὡρισμένων κομμάτων. Καὶ ὅμως ἡ πεῖρα θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἔχῃ διδάξει πόσον ἐπικίνδυνος εἶναι ὁ δρόμος αὐτός. Ἐπὶ 30 συνεχῶς χρόνια ἡ πολιτική μας ζωὴ δηλητηριάζεται ἀπὸ τὰς δῆθεν αὐτὰς ξενικὰς προτιμήσεις ἢ δυσμενείας εἰς βάρος πότε τοῦ ἑνὸς καὶ πότε τοῦ ἄλλου πολιτικοῦ κόμματος. Ἡ ἀντίδρασις τῶν θιγομένων πολιτικῶν κομμάτων ἦτο φυσικὸν νὰ ἐκδηλωθῇ ἔντονος καὶ ἀδιάλλακτος καὶ νὰ δημιουργήσῃ βαρεῖαν ἀτμόσφαιραν ὑπὸ τὴν ὁποίαν συνθλιβόμεθα τὰς τελευταίας ἡμέρας. Διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δὲν εἶναι ἀποδεκτὸν ἀπὸ κανένα, τὸ νὰ γίνῃ πολιτικὸς διαχωρισμὸς τῶν κομμάτων εἰς κατηγορίας καὶ νὰ ἀφήσωμεν νὰ δημιουργηθοῦν κόμματα πρώτης γραμμῆς καὶ κόμματα πολιτικῶς παρία. Καὶ εἰς ἐπιστέγασμα τῶν σφαλμάτων αὐτῶν ἦλθεν ἡ ἐμφάνισις τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον συνεκροτήθη καὶ πρὸ παντός, ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον κατευθύνεται εἰς τὸ ἔργον της ἐκ τῶν ἄνω. Δὲν παραγνωρίζω ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρακάθηνται σήμερον πολύτιμοι πολιτικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας. Σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ βαθύτατα τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν ὁποῖον ἐξεδήλωσα ἄλλως τε τὴν ἐκτίμησίν μου αὐτὴν κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐμπράκτως ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης διὰ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης μου πρὸς αὐτόν. Τιμῶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὸ ἐπιστημονικὸν καὶ διὰ τὸ πολιτικὸν καὶ οἰκονομικόν του μέχρι τοῦδε ἔργον καὶ τὴν ἄλλην ποικίλην κοινωνικήν του δρᾶσιν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται —καὶ εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων— Κυβέρνησις πολεμική. Ὡς Κυβέρνησις πολεμικὴ ἔσπευσε ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἑνότητα τῆς στρατιωτικῆς διοικήσεως διὰ τοῦ διορισμοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Στρατοῦ ὡς Ἀρχιστρατήγου τοῦ Στρατηγοῦ Παπάγου. Νὰ διατηρήσῃ ἀκόμη εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ὅτι ὀφείλομεν νὰ διδαχθῶμεν ἀπὸ τὸ ἔνδοξον παράδειγμα τῆς ἐνδόξου περιόδου τοῦ πολέμου 1940–41. Ἀλλὰ ἐν ὥρᾳ πολέμου ἡ ἑνότης δὲν ἐπιβάλλεται μόνον εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Στρατοῦ. Ἐπιβάλλεται ἐξ ἴσου καὶ περισσότερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πολιτικὴν καὶ κρατικὴν ἐν γένει ζωὴν καὶ ὀργάνωσιν. Διότι ὅλα εἶναι ἀλληλένδετα. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὅμως τοιαύτη ἑνότης εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἰθύνων νοῦς, ὁ ὁποῖος νὰ συντονίζῃ τὸ ἔργον τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐμπνέῃ, νὰ δίδῃ τὸν τόνον καὶ τὴν πνοὴν εἰς τὸ μαχόμενον Ἔθνος, νὰ λύῃ τὰς ἐνδεχομένας διαφορὰς καὶ νὰ ἀποκαθιστᾷ ἑνιαίαν γραμμήν. Εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ὑπάρχουν βεβαίως πλείονες τοῦ ἑνὸς ἰθύνοντες νόες. Ἀλλ’ ὅτι ἀπαιτεῖται δὲν εἶναι οἱ πολλοὶ ἀλλ’ ὁ ἕνας ἰθύνων νοῦς. Καὶ αὐτὸς δυστυχῶς λείπει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν δύναται νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ συντονιστικὰ Συμβούλια. Τὸν Κυβερνητικὸν συντονισμὸν ὀφείλει νὰ ἀσκῇ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀντὶ τούτου ἔχομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἕνα Πρόεδρον συμβολικὸν καὶ ἕνα Ἀντιπρόεδρον τυπικόν, ὑφιστάμενον δηλαδὴ κατὰ τύπους. Διότι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχων ὡς ἀποστολὴν νὰ συντονίζῃ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀναπληροῖ μονίμως τὸν Πρόεδρον αὐτῆς, οὐσιαστικῶς κατηργήθη ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῶν καθηκόντων του διὰ τῆς δημιουργίας τοῦ Κυβερνητικοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου. Καὶ ἡ κατάργησίς του αὐτὴ ἐπισημοποιεῖται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅπου ρητῶς ἀναγράφεται, ὅτι «τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον ὡς καὶ τὸ πολεμικόν, εἶναι ἀκριβῶς τεταγμένα νὰ συντονίζουν ἐν πνεύματι πολέμου τὴν κίνησιν καὶ δραστηριότητα ὅλων τῶν τμημάτων τῆς κυβερνητικῆς καὶ διοικητικῆς μηχανῆς». Ὀφείλω ὅμως νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσημείωσεν ἐπιτυχίαν διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς στρατηγίας εἰς τὸν Ἀρχιστράτηγον τοῦ ἐνδόξου πολέμου 1940–41 Στρατηγὸν Παπάγον. Θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἀποδώσῃ τοὺς καρπούς του ταχέως καὶ ὅτι εἰς τὸ μέλλον θ’ ἐξαλειφθοῦν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἐμπόδια καὶ αἱ καθυστερήσεις, ποὺ ἐζημίωσαν τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος. Τὸ γεγονὸς τοῦτο τονίζεται καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω ἕνα μικρὸν ἀλλὰ χαρακτηριστικὸν παράδειγμα, ποὺ ἀφορᾷ τὴν ἰδιαιτέραν μου Πατρίδα καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν καὶ μέριμναν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους ἐδημοσιεύθη διάταγμα περὶ συγκροτήσεως εἰς Κεφαλληνίαν μιᾶς διλοχίας διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἀνταρσίας. Ἐχρειάσθησαν μῆνες 6 διὰ νὰ σταλοῦν τὰ πρῶτα ὅπλα καὶ ὁ πρῶτος στρατιωτικὸς διοικητής. Ἔκτοτε ἔχει συμπληρωθῆ ἔτος καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένετο τοπικὴ ἐπιστράτευσις, εἰσπράττονται ἀπὸ τὸν πενόμενον Κεφαλληνιακὸν λαὸν ἑκατομμύρια ἑκατομμυρίων διὰ τὴν συντήρησιν τῆς διλοχίας καὶ ἀκόμα παρ’ ὅλας τὰς ἐπεμβάσεις μου πρὸς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, δὲν κατωρθώθη νὰ ἀποσταλοῦν οἱ ἀναγκαῖοι ἀξιωματικοὶ καὶ ὁ ἀπαραίτητος ἱματισμὸς καὶ εἴδη ἐξαρτήσεως ὥστε νὰ καταστῇ ὁριστικὴ ἡ ὀργάνωσις καὶ λειτουργία ἔστω καὶ τοῦ ἑνὸς λόχου. Ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἐπιμένει ἰδιαιτέρως εἰς τὸ ζήτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως. Εἶναι δύο αἰτήματα τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν βλέπομεν νὰ ἀναγράφωνται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων, χωρὶς ὅμως καὶ ποτὲ νὰ βλέπωμεν τὴν πραγματοποίησίν των. Νομίζω, ὅτι εἰς κρισίμους καὶ ἀνωμάλους περιόδους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος σοβαρὸς περὶ πραγματοποιήσεως μεγάλων διοικητικῶν μεταρρυθμίσεων. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, πρὶν ἐπιδιώξῃ τὴν πραγματοποίησιν τῶν μεταρρυθμίσεων τούτων ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν πραγματοποίησιν μιᾶς ἄλλης μεταρρυθμίσεως, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ σοβαρωτέρα καὶ πολλῆς μεγαλυτέρας ἐκτάσεως, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ τὴν θέλησιν πρὸς τοῦτο. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἔννοια καὶ τὸ κῦρος τοῦ Κράτους ἡ διοίκησις καὶ οἱ ὑπάλληλοι νὰ αἰσθανθοῦν τὴν ὕπαρξιν Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τοὺς παρακολουθεῖ, τοὺς κατευθύνει καὶ τοὺς ἐλέγχει. Οἱ κίνδυνοι διὰ τὴν κακοδιοίκησιν δὲν προέρχονται μόνον ἀπὸ τὰ δεινὰ τοῦ κομματισμοῦ. Εἶναι ἐξ ἴσου ἐπικίνδυνος, διότι εἶναι καὶ μόνιμος καὶ πολυκέφαλος ἡ γραφειοκρατία ὅταν παραμένῃ ἀσύδοτος καὶ ἔρμαιον διαφόρων κλικῶν καὶ ἐπιδράσεων. Καὶ δυστυχῶς σημαντικοὶ καὶ νευραλγικοὶ τομεῖς τῆς διοικήσεως ἔχουν τελείως ξεφύγει ἀπὸ τὰ χέρια τῆς Κυβερνήσεως. Ἐτόνισα τοῦτο εἰς ὅλους τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς προσφάτως, ὅταν ἐπέστρεψα ἀπὸ ἕνα ταξίδι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου Πατρίδα. Καὶ ἀπὸ τὴν ἀσυδοσίαν αὐτὴν ὑποφέρει πολλαπλῶς καὶ πολυτρόπως ὁ λαός. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐλάχιστα συμβιβάζεται ἡ ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως περὶ διεξαγωγῆς κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν μὲ τὸν χαρακτηρισμόν της ὡς πολεμικῆς καὶ μὲ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἡ ἀνταρσία καὶ οἱ κίνδυνοι τοὺς ὁποίους ἀντιμετωπίζει ὁ λαός, ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἔχουν δημιουργήσει μίαν ψυχολογικὴν ὀξύτητα, ἔχουν προκαλέσει διαιρέσεις μέσα εἰς τοὺς κόλπους τῆς ἐθνικόφρονος παρατάξεως. Ὅταν συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις, ὡς πολεμικὴ ἐπικαλῆται τὴν ὑπερέντασιν τῶν προσπαθειῶν τοῦ λαοῦ διὰ τὴν καταστολὴν τοῦ συμμοριτισμοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ρίπτῃ τὸ σύνθημα τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ καλλιεργῇ τοιουτοτρόπως τὸ σπέρμα πολιτικῶν διχασμῶν, ἐν ὄψει ἐκλογικοῦ ἀγῶνος. Ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ περὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς ἀλλὰ ἀπὸ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ὁμολογῶ ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω ποίου εἴδους κοινωνικὴν πολιτικὴν πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ. Φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἔχομεν ἀντιληφθῆ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ προβλήματος τοῦ κοινωνικοῦ, τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιζήσωμεν, ὅπως πιστεύω ὅτι θὰ ἐπιζήσωμεν, ὡς Κράτος καὶ ὡς Κοινωνία, χρειάζεται ὄχι ἁπλῶς νὰ συντρίψωμεν διὰ τῶν ὅπλων τὴν ἀνταρσίαν, ἀλλὰ νὰ ἀναπροσαρμόσωμεν ὅλον τὸν κοινωνικόν μας βίον. Ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν λαὸν τὸ αἴσθημα τῆς στοργῆς καὶ νὰ τὸν ἀγκαλιάσωμεν. Σήμερα δὲν αἰσθανόμεθα ἴσως ἐπαρκῶς τὴν πίεσιν τοῦ κοινωνικοῦ προβλήματος τὸ ὁποῖον θὰ ἀνακύψῃ ὀξύτατον τὴν ἑπομένην τῆς συντριβῆς τοῦ συμμοριτισμοῦ. Καὶ τοῦτο διότι ἡ προσοχὴ τοῦ λαοῦ εἶναι συγκεντρωμένη ὅλη εἰς τὸν ὑπέρτατον κίνδυνον ποὺ διατρέχομεν καὶ ὡς Ἔθνος καὶ ὡς ἄτομα. Καὶ ἐπὶ πλέον μεγάλαι μᾶζαι τοῦ νεωτέρου πληθυσμοῦ εἶναι ἐπιστρατευμέναι. Ἀλλ’ ὅταν αὔριον λήξῃ ἡ ἀνταρσία καὶ ἐπιστρέψουν οἱ νέοι ἀπὸ τὸν Στρατόν, ὅταν θὰ γυρίσουν καὶ θὰ εὕρουν τὰ χωρία των καμμένα καὶ τὰ σπίτια των κατεστραμμένα καὶ αὐτοὶ θὰ ζητοῦν ἐργασίαν, τότε θὰ τεθῇ ὀξὺ ὁλόκληρον τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα ἐνώπιόν μας. Ἐὰν θέλωμεν νὰ στερεώσωμεν τὸ μέλλον εἰς ὑγιεῖς βάσεις θὰ χρειασθῇ νὰ κάμωμεν εἰς τὸν κοινωνικὸν τομέα μίαν πραγματικὴν εἰρηνικὴν ἐπανάστασιν. Καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλομεν ἀπὸ τώρα νὰ παρασκευάσωμεν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβωμεν. Λυποῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἐλαχίστας μόνον λέξεις ἀφιέρωσε διὰ τὸν τομέα τῆς κοινωνικῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς. Ὅταν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, ποὺ ἀποτελεῖ πλέον τοῦ ἡμίσεος πληθυσμοῦ, σκοτώνεται διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς κομμουνιστικὰς ὀρδὰς δικαιοῦται νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ σκύψῃ στοργικὰ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ ὡρισμένα αἰτήματά του. Σήμερον ὁ ἀγροτικὸς κόσμος δυστυχεῖ. Χωρὶς προστασίαν διὰ τὰ προϊόντα του μὲ πτῶσιν ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ βιομηχανικὰ τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων μὲ ἔλλειψιν κεφαλαίων λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ τῶν πιστώσεων τῆς Α.Τ.Ε., ἡ ὁποία εἶναι συνέπεια τῆς περιφήμου πιστωτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὰ παραδοθέντα προϊόντα του ἀνεκκαθάριστα ἀκόμη ἔχει φθάσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε κατὰ τὴν πρόσφατον μετάβασίν μου εἰς Κεφαλληνίαν οἱ ἀγρόται νὰ μὴ ἔχουν τὰ μέσα οὔτε διὰ νὰ ἀγοράσουν τὰ εἴδη τοῦ δελτίου. Ἡ ἔλλειψις στοργῆς πρὸς τοὺς ἀγρότας εἶναι πολλάκις ἀνεξήγητος. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν καὶ μόνον παράδειγμα. Ἀπὸ δύο καὶ πλέον ἐτῶν ἔχει καταρτισθῆ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας νομοσχέδιον, διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τῶν ἀγροληψιῶν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου Ἐπαρχίαν. Τὸ νομοσχέδιον ἔτυχε τῆς ἐγκρίσεως διαδοχικῶς ὅλων τῶν ἀπὸ διετίας ὑπουργῶν τῆς Γεωργίας, ἔχει ὑποβληθῆ εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ τοῦτο ἀρνεῖται ἀκόμη νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν του διὰ νὰ εἰσαχθῇ πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις λέγει εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ὅτι τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα δὲν εἶναι μόνον πρόβλημα οἰκονομικὸν ἀλλ’ ἔχει συγχρόνως καὶ ψυχολογικὸν καὶ ἠθικὸν περιεχόμενον. Ἐν τούτοις οὐδεμία συστηματικὴ προσπάθεια ἐγένετο διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐθνικῆς διαφωτίσεως. Ἐγένετο πρὸ ἔτους Ἐπιτροπὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχον καὶ τέσσαρες ἐκ τῶν νῦν ὑπουργῶν ὡς καὶ ὁ ὑποφαινόμενος. Ἐν τούτοις ὅλη ἡ ἐργασία ἀφέθη εἰς τὸ τέλος νὰ περιπέσῃ εἰς ἀδράνειαν. Σκόπιμον θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ προωθήσῃ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν ἐπὶ τετράμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Τοῦτο δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον. Διαθέτει ἐπαρκῆ πλειοψηφίαν καὶ ἡ πεῖρα μᾶς διδάσκει ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐντεῦθεν ἔπεσαν ὄχι διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς ἀλλὰ συνεπείᾳ τῶν ἐσωτερικῶν τῶν ἀντιθέσεων δι’ αὐτοδιαλύσεως. Ἡ τοιαύτη διακοπὴ θὰ ἔχῃ ἐπὶ πλέον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀφήσῃ ἐκκρεμῆ τὴν ἔστω καὶ τυπικὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Συντάγματος πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπετέλει ἐπικίνδυνον κληρονομίαν διὰ τὸ μέλλον. Ἡ Κυβέρνησις ὡς ἐμφανίζεται δὲν εἶναι οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἐθνικῆς σωτηρίας ποὺ ἐζήτησεν ὁ Βασιλεύς, οὔτε ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη παραιτούμενος ὁ κ. Σοφούλης εἰς τὸν Βασιλέα· Διὰ τοῦτο καὶ δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσα δηλῶ ὅτι θὰ ἀρνηθῶ ψῆφον. Εὔχομαι ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ καὶ νὰ εὑρεθῶ καὶ ἐγὼ ὅπως καὶ σεῖς εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ τὴν συγχαρῶ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν της. Τὸ εὔχομαι εἰλικρινῶς διότι τοῦτο θὰ εἶναι καὶ ἐπιτυχία τοῦ ἀγωνιζομένου Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τζωρτζόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§149Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίστευα ὅτι ἡ παροῦσα τουλάχιστον Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀπεφάσιζε νὰ ἀποχωρισθῇ τὴν συνεργασίαν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τόσον χρόνον. Ἡ πρᾶξις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως ἀποδεικνύει ὅτι θέλει ν’ ἀποφύγῃ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, διότι αἱ πράξεις της θέλουν τὴν καταδικάσει εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ. Ἐπειδὴ δὲ πιστεύω ὅτι ἡ ψῆφος μου ἡ ἀρνητικὴ δὲν πρόκειται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ἀποτέλεσμα, δι’ αὐτὸ δηλῶ ὅτι παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαντούβαλος, ἔχει τὸν λόγον.

§151Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ὡμίλησαν πρὸ ἐμοῦ μαζὶ μὲ τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς 44 ἐν ὅλῳ συνάδελφοι. Νομίζω ὅτι, ἴσως δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ, διότι τὸ θέμα ἐξηντλήθη. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ὅμως ἐπ’ ὀλίγον ἐκπληρῶν ἐπιτακτικὴν ἐντολὴν τῶν ἐκλογέων μου. Ὅλοι οἱ συνάδελφοι διέπραξαν ἕνα μέγα σφάλμα. Ὡμίλησαν περὶ νέας Κυβερνήσεως ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα δὲν πρόκειται παρὰ περὶ τῆς αὐτῆς ἀνασχηματισθείσης. Εἰσῆλθον βέβαια καὶ νέα κόμματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὰ ὁποῖα ἐλπίζω ὅτι θὰ τῆς δώσουν νέον αἷμα. Δι’ αὐτὸ καὶ εὔχομαι ν’ ἀποδώσῃ τὸ μάξιμουμ τῶν προσπαθειῶν. Ἀναφορικῶς μὲ τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνταρσίας σᾶς παραπέμπω εἰς ὅσα λεπτομερῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξέθεσα κατὰ τὸ ἔτος 1946. Ἀτυχῶς, αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις δὲν ἐπίστευον μέχρι σήμερον τὸν ἀγῶνα τῆς πατρίδος, ἐν ἀντιθέσει μὲ τοὺς κομμουνιστάς, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὸν ἀγῶνα των. Πρέπει νὰ ἐφοδιάσωμεν τοὺς ἀγρότας καὶ γενικῶς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς μὲ ὅπλα καὶ πυρομαχικὰ γιὰ τὴν ἐξεύρεσιν δὲ τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν προμήθειάν των χρημάτων, ὀφείλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ὑποχρεωτικὴν ἐργασίαν. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1946, ἀνέφερα εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ, ὅτι γίνονται μεγάλαι σπατάλαι καὶ ὅτι τὰ τρόφιμα ρίπτονται εἰς τὴν θάλασσαν, ἐνῷ ὁ λαὸς πεινᾷ. Διὰ νὰ λήξῃ τὸ συντομώτερον ἡ ἀνταρσία, πρέπει ὅλοι νὰ δουλέψωμε καὶ νὰ ἀποκτήσωμε πίστιν ἐπὶ τὴν νίκην καὶ τὸ δίκαιον τοῦ ἀγῶνος. Χρειάζεται νὰ δημιουργήσωμεν στρατὸν διὰ τῆς ἐθελοντικῆς προσελεύσεως, διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ κλείσωμεν τὰ σύνορά μας, ὁπότε θὰ καταστῇ εὔκολος ἡ καταστολὴ τῆς ἀνταρσίας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ ἐργασθῇ μὲ τὴν ψυχήν της, θὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της. Οἱ δὲ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ, πρέπει νὰ μᾶς στείλουν λίρες διὰ τὸν ἀγῶνα, ἀλλοιῶς θὰ τοὺς ἀφαιρέσουμε τὴν ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐν τάξει, τῆς εὔχομαι ἀπὸ τὴν ψυχήν μου μέχρι τὸν Μάρτιον νὰ φέρῃ τὴν δόξαν· Ἐπειδὴ δὲ πιστεύω ὅτι θὰ ἐργασθῇ διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου, θὰ τὴν ψηφίσω.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Καραΐσκος, ἔχει τὸν λόγον.

§153Χ. ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ. Θὰ δηλώσω, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἔκλησιν τοῦ Βασιλέως. Ἐπίσης δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ μέγεθος τῶν περιστάσεων καὶ ἐφ’ ὅσον μάλιστα ζητεῖ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θὰ ὑποβάλω, ὅμως, μίαν σύστασιν, ὅπως ἐξευρεθοῦν ὅπλα καὶ διατεθοῦν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ὑπαίθρου πρὸς ἀσφάλειαν αὐτῶν· Τὰ ὅπλα αὐτά, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθοῦν καὶ ἐκτὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας, ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ δηλαδή, διότι τὸ πνεῦμα τῶν κατοίκων τῆς Β. Ἑλλάδος εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ πέσουν ὅλοι διὰ τὴν ἐλευθερίαν. Εἰς τὰ κέντρα ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα ἡττοπαθεῖς ὑπουργοὶ ἐπρότειναν, δὲν πρόκειται νὰ μεταφερθῇ οὐδείς. Ὅλοι θὰ παραμείνουν εἰς τὰ σπίτια των καὶ θὰ χρησιμοποιήσουν καὶ τὴν τελευταίαν των σφαῖραν. Τὸ ἴδιον πνεῦμα ἔπρεπε νὰ διέπῃ καὶ ὑμᾶς. Ἂς μεταβοῦν ὑπουργοί τινες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ ἂς εἶναι βέβαιοι ὅτι τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀγοράσει καὶ διανείμει εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ὑπαίθρου, ἤθελον παραδοθῆ εἰς χεῖρας ἀρίστων Ἑλλήνων. (Χειροκροτήματα).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος, ἔχει τὸν λόγον.

§155Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν θιγεῖσαν ὀρθοδοξίαν διὰ τὸν κοινοβουλευτισμὸν τινῶν συναδέλφων, διότι μετέσχον καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἔνστασιν περὶ ἀπαρτίας κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, θὰ εἶχον νὰ εἴπω πρὸς αὐτούς, ὅτι καλῶς ἐπράξαμεν ὑποβαλόντες τὴν ἔνστασιν καὶ οὕτω ἐξηναγκάσαμε τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ πρὸς τὴν συγκέντρωσιν τῶν φίλων της, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὅσον μικροτέρα εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις, τόσον περισσότερον πρέπει νὰ σέβεται αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις. Ὁμιλῶν ὁ ἀρχηγός μου καὶ ζητήσας νὰ πληροφορηθῇ πῶς θὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις, ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ὕφος ἰταμὸν τοῦ ἀπήντησε: «Μέχρι πρωΐας». Εἶναι γνωστὴ ἡ ἐπιμέλεια καὶ ἡ προθυμία τοῦ ἀρχηγοῦ μου. Εὑρίσκεται πάντοτε πρῶτος ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἔφθασε μάλιστα μέχρι σημείου παρεξηγήσεως. Δὲν δύνανται, ἑπομένως, νὰ τὸν κατηγορήσουν, ὅτι δὲν ἤθελε νὰ παραμείνῃ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀντιπολίτευσιν ἀμέσως, μετὰ τὴν ὁμιλίαν τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, ἐπέβαλε τὸ τέταρτον τῆς ὁμιλίας διὰ τῆς πλειοψηφίας της. Τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δυσκολώτατον. Ἡ πατρὶς εὑρίσκεται ἐν κινδύνῳ καὶ ἐρωτᾶται, θὰ φέρῃ τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς πέρας ἡ Κυβέρνησις; Ἐγὼ ἔχω ἀμφιβολίας. Διατὶ θέλει νὰ κλείσῃ τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπαναλαμβάνει αὐτὸ ποὺ ἔκαμε καὶ ἡ προηγουμένη; Διατὶ νὰ μὴ κάμῃ Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως; Τὸ κάμνει λόγῳ δυσπιστίας, δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην οὔτε εἰς τοὺς φίλους της καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖ νὰ νομοθετῇ μόνη της, ἐνῷ θὰ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ὅταν τοιαύτη ὑπάρχῃ δυσπιστία εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητῇ νὰ καταργήσῃ τὴν Βουλήν, γεννᾶται καὶ εἰς ἐμὲ ἡ ἀμφιβολία, ἂν θὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ βαρὺ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε. Ἐγὼ ὅστις θὰ καταψηφίσω αὐτήν, τῆς εὔχομαι μὲ ὅλην μου τὴν καρδίαν νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ βαρύ της ἔργον. (Χειροκροτήματα).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λαμπρόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§157Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρώτη διάψευσις τῶν ἐλπίδων μας διὰ τὴν Κυβέρνησιν, μᾶς ἦλθεν ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις αὐτῆς, αἵτινες περιλαμβάνουν 3.515 λέξεις, ἐνῷ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, Κράτους 120 ἑκατομμυρίων λαοῦ, περιελάμβανον μόνον 3.200 λέξεις. Θὰ θίξω ὡρισμένα ζητήματα ποὺ παρέλειψαν οἱ προλαλήσαντες. Ὅταν πρὸ ἔτους συνεζητεῖτο σπουδαῖον νομοσχέδιον διὰ μία ἕδραν καθηγητοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐσκεπτόμεθα ποὺ νὰ τοποθετηθῇ αὕτη εἰς Ἀθήνας ἢ Θεσσαλονίκην, ἡμεῖς οἱ τῆς Β. Ἑλλάδος, παρῃτήθημεν. Δὲν ἠθέλαμε τὴν ἕδραν αὐτήν. Ἀλλὰ ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ἡ Κυβέρνησις καταρτιζομένη, λαμβάνει ὡς ὑπουργοὺς βουλευτὰς διαφόρων περιφερειῶν. Ἡ Β. Ἑλλὰς ἔχει 101 βουλευτάς, δηλαδὴ τὸ ⅓ περίπου τῶν μελῶν τῆς αἰθούσης καὶ ἐν τῇ Κυβερνήσει ἐκπροσωπεῖται μόνον ὑπὸ τεσσάρων ὑπουργῶν. Διερμηνεύω τὸ πικρὸν παράπονον τῶν βουλευτῶν Βορείου Ἑλλάδος καὶ κυρίως διὰ τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης, ὅστις ἐκλέγει 27 βουλευτὰς καὶ δὲν ἔχει οὐδένα ὑπουργόν. Τοῦτο εἶναι ἐσχάτη περιφρόνησις. Τοῦτο δὲν συμβαίνει, διότι ὑστεροῦν οἱ βουλευταὶ τῆς Β. Ἑλλάδος, ἀλλὰ διότι δὲν εἶναι ἐκβιασταί.

§158Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοεῖτε, λέγοντες αὐτά; Πέστε το καθαρά.

§159Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς πῶ τὸν τρόπον ἐκβιασμοῦ; Τὸν γνωρίζετε. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις της ἡ Κυβέρνησις, παρέλειψε τὴν θέλησιν τοῦ Ἔθνους διὰ τὴν μεγαλόνησον Κύπρον. Θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ διεδήλου τὸν πόθον τοῦ Ἔθνους διὰ τὴν ἕνωσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ οὐδὲν νέον. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις γίνεται συζήτησις περὶ εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν. Ἀνεφέρθη, ὅτι τὰ προϊόντα μας δὲν δύνανται νὰ ἐξαχθοῦν, λόγῳ τοῦ κόστους. Ἠγωνίσθην νὰ πείσω τοὺς ἁρμοδίους, ὅτι ὑπάρχουν καὶ προϊόντα μὴ εὐγενῆ, προϊόντα τοῦ ὑπογείου πλούτου, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ εἰσαχθῇ συνάλλαγμα. Προπολεμικῶς ἐξήγετο λευκόλιθος, ὅστις εἶναι δυνατὸν καὶ σήμερον νὰ ἐξαχθῇ καὶ μάλιστα ὑπάρχει ζήτησις 500 καὶ πλέον χιλιάδων τόννων. Ἐὰν ἐξήγετο τὸ μετάλλευμα τοῦτο, θὰ εἴχομεν εἰσαγωγὴν 400 χιλιάδων λιρῶν. Ἐπίσης ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ σιδηροπυρίτης, ὅστις ὑπάρχει ἐν ἀφθονίᾳ καὶ ἀπὸ τὸν ὁποῖον προπολεμικῶς ἐξήγομεν 150 χιλιάδας τόννους ἐτησίως. Ἀντὶ τούτου, εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐγένετο εἰσαγωγὴ σιδηροπυρίτου.

§160Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἰσήχθη ἐκ Κύπρου, ὅπου ὑπάρχουν μεταλλεῖα τῆς Ἑταιρείας Λιπασμάτων. Δὲν ἐξήχθη συνάλλαγμα διὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ.

§161Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰ ἐργατικά, τὰ φορτωτικὰ κλπ, ποῖος τὰ ἐπῆρε; Δὲν τὰ πῆραν βέβαια Ἕλληνες ἐργάται. Καὶ ὑπάρχει τοιαύτη ζήτησις τοῦ ἐξαιρετικοῦ αὐτοῦ μεταλλεύματος, ὥστε νὰ εἴχομεν εἰσαγωγὴν 300 χιλιάδων λιρῶν ἐτησίως. Διατὶ δὲν ἐργάζονται τὰ μεταλλεῖα; Δὲν ἐργάζονται δι’ ἔλλειψιν ἀσφαλείας. Ἐζητήσαμε τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῶν μεταλλείων τῆς Χαλκιδικῆς, ἀλλὰ δὲν εὕρομεν κατανόησιν. Μὲ 50 στρατιώτας ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσφαλισθοῦν τὰ μεταλλεῖα καὶ νὰ ἐργασθοῦν, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησαν νὰ διατεθοῦν. Καὶ κάμνω ἔκκλησιν νὰ κατανοήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους μας καὶ νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν ἐπανεργασίαν τῶν μεταλλείων. Ὡς πρὸς τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις μὲ θαυμάσια λόγια μᾶς λέγει, τί σκέπτεται νὰ πράξῃ, ἀλλὰ ἐν τῇ πράξει συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Ἡ ἀγροτικὴ περιφέρεια πληρώνει πάντοτε τὰ σπασμένα. Ὅλα τὰ διέθεσε διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας, σύρματα, πασάλους κλπ. καὶ κάθε πολίτης φυλάσσει ἐπιστρατευμένος τὴν ἀγροτικὴν περιφέρειαν καὶ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ τοῦ λέγει νὰ πληρώσῃ φόρους διὰ τὸ σπίτι του, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπὸ χῶμα. Ὁ Πολύγυρος, κύριοι συνάδελφοι, πληρώνει φόρον οἰκοδομῶν 37.000.000, ἐνῷ ἡ Κηφισιὰ μὲ ὁλόκληρον τὴν περιφέρειάν της, πληρώνει 199.000.000, τὸ Ἀμαρούσιον 68.000.000, τὸ δὲ Χαλάνδρι μὲ τὴν Ἁγίαν Παρασκευήν, τὸ Ψυχικὸν καὶ τὴν λοιπὴν περιφέρειάν του 140.000.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαία φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ὁ ἀγρότης εἶναι ἀποκλεισμένος, χωρὶς νὰ δύναται νὰ ἐργασθῇ τοὺς ἀγρούς του, ἀλλὰ διὰ νὰ ζήσῃ πωλεῖ τὰ τιμαλφῆ του. Καὶ λέγομεν: Δὲν δίδετε καὶ σεῖς κάτι διὰ τὸν ἀγῶνα, ὄχι ἐκ τοῦ κεφαλαίου σας, ἀλλὰ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων σας;

§162Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὅλοι οἱ φόροι κατηργήθησαν ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοδομῶν, σᾶς λέγω, ὅτι ὑπάρχουν ἀπογραφαί. Τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας εἶναι παντοῦ τὸ ἴδιον, ἀλλ’ εἰς τὴν Κηφισιὰν καὶ τὰ λοιπὰ προάστια, ὁποῖα ἀνεφέρατε, δὲν ὑπάρχουν μόνιμα ἐνοίκια, ἀλλὰ προσωρινὰ καὶ δι’ αὐτὸ ἐκφεύγουν τῆς φορολογίας, διὰ τοῦτο ὡμιλήσαμεν, ὅτι μὲ τὸ κρατοῦν σύστημα, διαφεύγει ἡ φορολογικὴ ὕλη καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπαγγέλλεται ὅτι θὰ προσπαθήσῃ νὰ τὴν συλλάβῃ καὶ νὰ τὴν φορολογήσῃ.

§163Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ περίχωρα τῶν Ἀθηνῶν, ἐνοικιάζονται σπίτια πρὸς 10 καὶ 15 λίρας τὸν μῆνα. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς καταστολῆς τοῦ συμμοριτισμοῦ, λέγω, ὅτι αἱ θυσίαι πρέπει νὰ εἶναι γενικαί. Πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους, κατέθεσα ἐπερώτησιν διὰ τοὺς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρισκομένους στρατευσίμους καὶ ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι χρειάζονται ἔξοδα διὰ νὰ τοὺς φέρωμεν καὶ ὅτι πολλοὶ σπουδάζουν. Ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔκαμεν ἕνα γενναῖον βῆμα, ἀλλ’ ἐλάχιστοι ἐπανῆλθον. Καὶ διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ μέτρον, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τῆς ἐκτοπίσεως τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀνυποτάκτων. Ὁ στρατὸς ἐπιτελεῖ τὸ καθῆκόν του καὶ ἂν καὶ ἡμεῖς οἱ πολιτικοὶ κατὰ τὸ ἓν ἑκατοστὸν ἐκάμνωμεν τὸ καθῆκόν μας, δὲν θὰ εἴχομεν τὰς συμφοράς. Ἀναφέρει περαιτέρω, ὁ κ. Λαμπρόπουλος, ὅτι οἱ συμμορῖται εἰσῆλθον εἰς τὸν Πολύγυρον καὶ ἐκ μέρους τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως δὲν ἐρρίφθη οὔτε εἷς πυροβολισμός. Συνεκρατήθησαν ἀπὸ ἕνα πολίτην, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλην τὴν νύκτα ἐζήτει βοήθειαν, ἀλλὰ καίτοι ἡ ἕδρα τῆς Ταξιαρχίας καὶ τοῦ Τάγματος εὑρίσκετο εἰς ἀπόστασιν 100 μέτρων, οὐδαμῶς ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἔσπευσεν εἰς βοήθειάν του. Θέτω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, ὑποβληθεῖσαν περὶ τῶν γεγονότων ἀναφοράν μου πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ τῆς ὁποίας οὐδεμίαν ἔλαβον ἀπάντησιν καὶ ἀναφέρω ὅτι καίτοι ἐξεδόθη ἔνταλμα συλλήψεως κατὰ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου Διοικητοῦ τοῦ Τάγματος, μεταγενεστέρως τοῦτο ἠκυρώθη. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν χέρι στιβαρὸν καὶ σταθερὸν καὶ δὲν ἐπιβληθοῦν κυρώσεις κατὰ τῶν ὑπευθύνων, θὰ θρηνήσωμεν μεγάλας συμφοράς. Ὅλοι οἱ Διοικηταί, οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν εἰς τὴν περιφέρειαν Χαλκιδικῆς, ἀπεδείχθησαν ἀνίκανοι.

§164Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ γενικεύτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰς ἐντυπώσεις περὶ τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπέδωσαν καὶ ἀποδίδουν εἰς βαθμόν, ἐπισύροντα δικαίως τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους. Ὑπάρχουν, βεβαίως, καὶ ὑπεύθυνοι, ἀλλὰ θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ περιορίσητε τὴν κρίσιν σας, εἰς τὰς συγκεκριμένας περιπτώσεις.

§165Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μᾶς εἶπε χθές, ὅτι διὰ τὰ γεγονότα τῆς Ναούσης, αἱ ἀνακρίσεις ἀπέδειξαν ὅτι ὑπάρχουν εὐθῦναι, καὶ αἱ ἐπιβληθεῖσαι κυρώσεις συνίστανται εἰς ἐπίπληξιν.

§166Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὅταν ἔγινεν ἡ συζήτησις, δὲν ἤμην παρών. Ἔχω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἔρευνα δὲν συνεπληρώθη καί, ἑπομένως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἐπιβληθῆ κυρώσεις. Ἡ περὶ ἐπιπλήξεως θεωρία, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν Νάουσαν.

§167Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνω ἔκκλησιν, ὅπως σταματήσῃ ἡ χαρακτηριστικὴ βραδύτης ἀφίξεως τῶν ἀποστελλομένων ἐνισχύσεων, καὶ γνωρίζω ὅτι κατ’ αὐτάς, ἦλθον ἐκ Χαλκιδικῆς Ἐπιτροπαί. Πρὸ 2½ χιλιάδων ἐτῶν, ἐκ τῆς Ὀλύνθου ἦλθον Ἐπιτροπαὶ εἰς τὰς Ἀθήνας, ζητοῦσαι βοήθειαν καὶ ὅπως γράφει ὁ Δημοσθένης, ἔλεγον εἰς τοὺς Ἀθηναίους. «Προσέξατε μήπως ἡ βοήθεια φθάσῃ ἀργά». Τὸ αὐτὸ δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ τώρα. (Χειροκροτήματα).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μακρῆς, καταθέτει τὴν κάτωθι

δήλωσιν;

«ΔΗΛΩΣΙΣ

Τοῦ ἀνεξαρτήτου βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Φ. Μακρῆ. Ὅτε ἔδιδον τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν Λαϊκῶν–Φιλελευθέρων, εἶχον εἴπει, ὅτι ἔπραττον οὕτω, διότι ἀφοῦ ἡ Πολιτικὴ Ἡγεσία τοῦ τόπου ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦτο ὥριμος διὰ μίαν ἐθνικὴν ἕνωσιν, ὑπεράνω κομμάτων καὶ παθῶν, δὲν ἐπετρέπετο ν’ ἀφίσωμεν τὸν τόπον ἄνευ Κυβερνήσεως. Τὸ αὐτὸ θὰ εἴπω καὶ σήμερον. Ἡ σχηματισθεῖσα Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠξίουν αἱ περιστάσεις καὶ ἀνέμενεν ὁ λαός. Ἐκεῖ ὅμως ὅπου ὑστερεῖ ἀπιστεύτως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι, ὅτι ἐστάθη ἀνίκανος νὰ συλλάβῃ τὰ τεράστια σημερινὰ κοινωνικὰ προβλήματα. Πέραν μιᾶς ὑποσχέσεως περὶ πατάξεως τῆς ἀνηθικότητος καὶ ἐπιβολῆς ἐκτάκτου τινὸς φορολογίας ἐπὶ τῶν εὐπόρων τάξεων, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως οὐδεμίαν κἂν μνείαν κάμνουν ὡς πρὸς τὴν ἀντιμετώπισιν ἢ ἐπίλυσιν βασικῶν κοινωνικῶν αἰτημάτων. Ἡ ἀθλία οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν μεγάλων λαϊκῶν μαζῶν, ἡ ἀνεργία καὶ ἡ ἔλλειψις οὐσιαστικῆς ἀσφαλίσεως κατ’ αὐτῆς, ἡ ἔλλειψις πραγματικῆς προστασίας τῶν οἰκογενειῶν τῶν μαχομένων, ἡ ἀσύδοτος ἐκμετάλλευσις τῶν πολλῶν ὑπὸ τῶν ὀλίγων, ἡ ἔλλειψις προστασίας τῶν ἐργαζομένων, αἱ ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἄθλιαι συνθῆκαι διαβιώσεως αὐτῶν καὶ ἰδίᾳ ἡ πλήρης ἐγκατάλειψις τῶν ἐργαζομένων μητέρων καὶ τέλος ἡ προχειρολόγος φορολογικὴ πολιτική, δι’ ἧς ἐπιρρίπτεται τὸ μεγαλύτερον βάρος ἐπὶ τῶν ἀσθενεστέρων οἰκονομικῶς τάξεων, καὶ ταῦτα διὰ νὰ μὴ ἐπεκταθῶ περισσότερον, δὲν ἀπησχόλησαν οὐδὲ εἰς δύο γραμμὰς τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς ἐξαγγελθείσας προγραμματικὰς δηλώσεις της. Πρόκειται περὶ ἐκτάκτως θλιβεροῦ φαινομένου, τὸ ὁποῖον προδικάζει τὴν ἀποτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ μάχη κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ, ὅπως τὸ ἔχομεν τονίσει κατ’ ἐπανάληψιν, δὲν θὰ κερδηθῇ μόνον μὲ τὰ ὅπλα. Χρειάζεται νὰ κερδίσωμεν τὸν λαόν, γινόμενοι Κράτος δικαίου: Προσφέροντες κοινωνικὴν δικαιοσύνην, προστασίαν εἰς τοὺς ἀδυνάτους, ἀναγνώρισιν τῆς θέσεως ἣν ἕκαστος δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ὄχι βάσει τοῦ νόμου τῆς ζούγκλας, ἀλλὰ βάσει τῶν αἰωνίων ἀρχῶν τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ Χριστιανισμοῦ. Θ’ ἀντείπῃ ἴσως ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διεξάγομεν πόλεμον καὶ δὲν ὑπάρχουν περιθώρια διὰ τὴν θεραπείαν τῶν κοινωνικῶν ζητημάτων. Τὴν ἀπάντησιν τὴν ἔχει ἤδη δώσει ἡ πρόσφατος ἱστορία. Αἱ βαθύτεραι καὶ ἱστορικώτεραι κοινωνικαὶ μεταρρυθμίσεις ὑπὲρ τῶν μεγάλων λαϊκῶν μαζῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐγένοντο κατὰ τὰ ἔτη 1940–1944, δηλαδὴ κατὰ τὴν ἐποχήν, ὅτε ἡ χώρα αὕτη διέτρεχε τὴν κρισιμωτέραν περίοδον τῆς ἱστορίας. Τὸ σχέδιον Μπέβεριτζ διὰ τὴν καθολικὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν, τὰ νομοσχέδια περὶ ἐργατικῆς κατοικίας, αἱ γνωσταὶ ριζικαὶ μεταρρυθμίσεις καὶ ἡ ἐθνικοποίησις τῶν ἐπιχειρήσεων κοινῆς ὠφελείας, ἐσχεδιάσθησαν ἢ ἐπραγματοποιήθησαν ὑπὸ τῆς πολεμικῆς Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ ὑπὸ τοῦ μεγάλου Τσῶρτσιλ. Ἀντ’ αὐτῶν, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις μᾶς προσφέρει τὸ μέγα κενὸν καὶ μία ἔκτακτον φορολογίαν, ἡ ὁποία, ὡς ὅλαι αἱ προηγούμεναι, θὰ πέσῃ ἐπὶ τοῦ λαοῦ. Τὸ θέμα εἶναι ἔτι θλιβερώτερον, διότι εἰς τὴν Κυβέρνησιν συμμετέχουν πρόσωπα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐργατικὴ τάξις ἐστήριξεν ἐλπίδας, καὶ ἡ εἴσοδος τούτων εἰς αὐτὴν ἐχαιρετίσθη ὡς σημαίνουσα τὴν ἀπαρχὴν τῆς λύσεως τῶν ζητημάτων της. Ἂς εὐχηθῶμεν νὰ μὴ διαψευσθοῦν αἱ ἐλπίδες αὗται, τοὐλάχιστον ἐκ τῆς ἐν τῇ πράξει δράσεως τούτων. Δίδων ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ πράττω μόνον καὶ μόνον, διότι παρὰ τὰς ἐλλείψεις της ἢ τὰς ἀδυναμίας, πρέπει νὰ ἐπιτύχῃ. Καὶ πρέπει νὰ ἐπιτύχῃ, ὄχι μόνον διότι φοβούμεθα ὅτι θὰ χαθῇ ἡ Ἑλλάς, ἀλλὰ διότι κινδυνεύομεν ἄλλως νὰ ἴδωμεν λύσεις ἀνωμάλους, μὴ δημοκρατικάς. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον σημείωμα τῶν πόθων καὶ τῶν ἀπόψεων τῆς ἐργατικῆς τάξεως καὶ ζητῶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς, ὅπως ἡ Κυβέρνησις τὰς υἱοθετήσῃ καὶ τὰς μετουσιώσῃ εἰς πράξεις τὸ ταχύτερον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Φεβρουαρίου 1949

Ὁ βουλευτὴς

ΦΩΤΗΣ Γ. ΜΑΚΡΗΣ».

Ὁ κ. Ι. Τιρρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§169Ι. ΤΙΡΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνήκων εἰς κόμμα τὸ ὁποῖον μετέχει τῆς Κυβερνήσεως, δὲν προὐτίθεμαι νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ταύτης. Θὰ ἤθελα μόνον δι’ ὀλίγων νὰ μεταφέρω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπερτάτην ἀγωνίαν καὶ τὴν ὑψίστην ἀπόγνωσιν, εἰς τὰς ὁποίας ζῇ ὁ λαὸς τοῦ Ἕβρου, καὶ εἰς τὰς ὁποίας συζῶ μετ’ αὐτοῦ, μόλις πρὸ ἑβδομάδος ἀναχωρήσας ἐκεῖθεν. Θὰ παρεκάλουν ἰδιαιτέρως τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸ παντὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος καὶ ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως στρέψῃ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν του πρὸς τὴν τόσον δοκιμαζομένην αὐτὴν περιοχήν, ἐφοδιάζων αὐτὴν στρατιωτικῶς καὶ ἀρκούντως, ἵνα δυνηθῇ καὶ ἐξέλθῃ τῆς τρομερᾶς ἐν ᾗ τελεῖ καταστάσεως, καὶ ἵνα μὴ θρηνήσωμεν νέον Καρπενήσιον. Καὶ θὰ εἶναι τοῦτο περισσότερον τρομερόν, καὶ θὰ εἶναι τοῦτο περισσότερον τραγικὸν καὶ ἀπαίσιον. Διότι εἰς περίπτωσιν ἀπευκταίου, δὲν θὰ ὑπάρχουν καὶ αἱ γειτονικαὶ ἰσχυραὶ δυνάμεις, αἵτινες θὰ σπεύσουν εἰς βοήθειαν, λόγῳ τῆς θέσεως τοῦ Νομοῦ τούτου, ἀποτελοῦντος σφῆνα μεταξὺ τῶν Τουρκικῶν καὶ Βουλγαρικῶν συνόρων, καὶ διακοπτομένης διὰ μιᾶς καὶ μόνης ἀνατινάξεως, τῆς μοναδικῆς του σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας. Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. ὑπουργοὺς Γεωργίας καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως συστήσουν εἰς τοὺς κ.κ. βιομηχάνους νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν κουκουλίων, προϊόντος ὅπερ μένει ἀπώλητον ἀπὸ τὸν παρελθόντα Μάϊον, καὶ ὅπερ ὑπόκειται εἰς μεγίστην φθοράν, οἱ δὲ κάτοχοι τούτου τελοῦν εἰς παντελῆ οἰκονομικὴν ἀπόγνωσιν, καὶ πρὸ παντὸς οἱ τῆς ἐπαρχίας Σουφλίου, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ κουκούλι ἀποτελεῖ προϊόν τῆς μόνης καλλιεργείας των. Ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου πολυτελείας ζωϊκῆς μετάξης, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅπως οἱ βιομήχανοι δεχθοῦν νὰ ἀγοράσουν τὰ κουκούλια μὲ τὴν ὁρισθεῖσαν τιμὴν ἀσφαλείας.

§170Χ. ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὄχι προϋπόθεσιν, ἀλλ’ ὑπόσχεσιν, διότι μοῦ τὸ ὑπεσχέθησαν.

§171Ι. ΤΙΡΡΗΣ. Τόσον τὸ καλλίτερον. Οἱ βιομήχανοι, ὅμως, ἅπαξ ἐξασφαλισθέντες διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου πολυτελείας, δεικνύουν ἀχαρακτήριστον διαγωγήν, μὴ τηροῦντες τὴν ὑπόσχεσίν των νὰ ἀγοράζωσι τὰ κουκούλια. Ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Στεφανόπουλος, μοὶ ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ἀποφασισμένος νὰ προβῇ εἰς ἄρσιν τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου πολυτελείας, ἐὰν ἤθελον ἐπιμείνει οἱ βιομήχανοι μὴ ἀγοράζοντες τὰ κουκούλια, καὶ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μετεβίβασα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν Γεωργίας, ὅστις μοὶ ὑπεσχέθη νὰ καλέσῃ τοὺς βιομηχάνους καὶ ν’ ἀνακοινώσῃ ταύτην εἰς τούτους. Εὐχαριστῶ τόσον τὸν κ. ὑπουργὸν Γεωργίας, ὅσον καὶ τὸν κ. ὑφυπουργὸν Οἰκονομικῶν καὶ ἐκ μέρους τῶν ἀτυχῶν σηροτρόφων Ἔβρου, οἵτινες ὅλας τὰς ἐλπίδας των διὰ τὴν ριζικὴν διευθέτησιν τοῦ ζωτικωτάτου δι’ αὐτοὺς σηροτροφικοῦ ζητήματος ἐστήριξαν εἰς τὸν ψηφισθέντα νόμον περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου πολυτελείας μετάξης, ἀλλ’ ὅστις νόμος, τό γε νῦν ἔχον, ἀπέβη ὑπὲρ τῶν βιομηχάνων καὶ δῶρον ἄδωρον δι’ αὐτούς, ἤ, ἵνα ἀκριβῶς εἴπω, μέτρον ὀλέθριον διὰ τὴν σηροτροφίαν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων ρητόρων ἐξηντλήθη. Ὑπάρχει τις, ὅστις ἐπιθυμεῖ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως;

§173ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, κηρύσσεται περαιωμένη. Ἡ ψηφοφορία θὰ λάβῃ χώραν τὸ ἀπόγευμα καὶ ὥραν 6ην μ.μ.

§175Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀπαντήσῃ, κύριε Πρόεδρε;

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλῃ, θὰ ἀπαντήσῃ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα κατὰ τ’ ἀνωτέρω. (Ὥρα 4.30′ π. μ.).