1949.02.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28η

Τετάρτη 2 Φεβρουαρίου 1949

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Γκίνης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΓΚΙΝΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς ἀνακοινώσω τηλεγράφημα τοῦ Παναγιωτάτου Πατριάρχου Κων)πόλεως, ὅπερ μοὶ ἀπέστειλεν εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀνακοινωθέντος χθὲς τηλεγραφήματός μου, ἐπὶ τῇ ἀναρρήσει του εἰς τὸν Πατριαρχικὸν Θρόνον: «Ἡδέως πάνυ ἀπεδεξάμεθα συγχαρητηρίους προσρήσεις εὐχὰς ὑποβληθείσας ἐξ ὀνόματος Σώματος Βουλευτῶν ἀναρρήσεώς μου πανίερον Οἰκουμενικὸν Θρόνον στόπ. Εὐχαριστοῦντες θερμῶς, ἀπονέμω πᾶσιν Πατριαρχικὴν ἡμῶν εὐλογίαν ἐπικαλούμεθα χάριν, ἔλεος, εἰρήνην οἰκτίρμονος Θεοῦ δοκιμαζόμενον Ὀρθόδοξον Ἑλληνικὸν Λαόν. Πατριάρχης ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ» Ἐπίσης ἀνακοινῶ δήλωσιν τοῦ βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης κ. Ἀλ. Κωστοπούλου, ἔχουσαν οὕτω: «Ἀναφερόμενος εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ Κράτους τοῦ Ἰσραήλ, ὡς ἔκαμαν ὅλα σχεδὸν τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, πλὴν ἡμῶν καὶ τῆς Ἀλβανίας. Νομίζομεν ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα —ἂν καὶ ἡμεῖς εἴμεθα καθυστερημένοι— τῆς ντὲ φάκτο ἀναγνωρίσεως, ἀκολουθῶντας τὴν Μ. Βρεταννίαν καὶ Γαλλίαν, αἵτινες ἤδη προέβησαν εἰς τὴν ἀναγνώρισιν. Περαιτέρω καθυστέρησις θέλει παράσχει πολλαπλᾶς δυσχερείας εἰς τὰς μελλοντικὰς σχέσεις τῶν δύο Κρατῶν, ἐν ᾧ συγχρόνως δὲν δυσχεραίνεται ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Μ. Ἀνατολῇ, κατόπιν τῶν τελευταίων πολιτικῶν ἐξελίξεων μεταξὺ Ἀράβων καὶ Ἑβραίων. Οἱ δεσμοὶ Ἑβραίων καὶ Ἑλλήνων, χρονολογοῦνται ἀπὸ μακροτάτων χρόνων, ἰσχυροποιήθησαν ὅμως εἰς τὸν Ἑλληνοϊταλικὸν πόλεμον, διὰ τῶν πολλῶν θυσιῶν τῶν Ἑλλήνων–Ἑβραίων. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ δεσμοὶ ποὺ δημιουργοῦνται εἰς ὥρας ἀγώνων διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἰσραὴλ καὶ συμφώνως μὲ τὸ πνεῦμα τῶν δύο παγκοσμίων πολέμων, ἐπιβάλλονται περισσότερον παντὸς ἄλλου εἰς τὰς ψυχὰς τοῦ λαοῦ.

ΑΛΕΞ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ»

Ὁμοίως ἀνακοινῶ πρότασιν βουλευτῶν περὶ συστάσεως διακομματικῆς ἐπιτροπῆς, ἔχουσαν οὕτω: «Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ προτείνομεν ὅπως δι’ ἀποφάσεώς της ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ τὸν σχηματισμὸν 21μελοῦς διακομματικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος τῆς τηρήσεως τῶν λογιστικῶν βιβλίων καὶ τιμολογίων (Α.Ν. 810) καὶ ὑπόδειξιν τρόπου ρυθμίσεως αὐτοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Φεβρουαρίου 1949 Οἱ Βουλευταὶ Ι. Μπερνίτσας, Π. Δαπέργουλας, Χ. Μητσιάλης, Γ. Κουγιουμτζόγλου, Στ. Σαμαρᾶς, Ἀνδρ. Δερδεμέζης. Χρ. Καραΐσκος, Σ. Πολυζωγόπουλος, Μιχ. Καροῦσος, Β. Μουράτογλου, Σ. Χούτας, Κ. Σπυρίδης, Δ. Λεονάρδος, Ε. Κουλουμβάκης, Δ. Σφαέλλος, Κ. Παπαδόπουλος, Χ. Πιπιλιάγκας, Π. Σπηλιώτης, Δημ. Ἀντωνόπουλος, Δ. Σαρρῆς Ε. Καζαντζῆς, Ἀναστ. Μιχαλακόπουλος, Χρ. Βαλῖνος, Ἰω. Φωτόπουλος, Δ. Θανόπουλος, Β. Ὀρφανός, Γ. Μπάρδας, Δημ. Ἀναγνώστου, Πραξ. Μουτζουρίδης, Ἰσ. Λαυρεντίδης, Σ. Τρίαντος, Θ. Οἰκονόμου, Ι. Λαμπρόπουλος, Χ. Στεργιόπουλος, Α. Παπαδῆμος, Π. Τσιμπιδάρος, Κ. Καλλίας, Δημ. Πετροπουλάκος, Π. Παπαληγούρας, Α. Τριανταφυλλίδης, Ἰωάν. Ντόζης, Γ. Τζηρίδης, Δ. Παπαδημητρίου, Ι. Μελᾶς, Ἐμμ. Ἐμμανουηλίδης, Ἀθ. Βαχλιώτης, Δημ. Κούτσικας, Κ. Μπέλλας, Ἀν. Ξαρχᾶκος».

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Σ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§5Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἡ πρὸ ἡμῶν ἐμφανιζομένη σήμερον Κυβέρνησις, εἶναι ἡ τρίτη ἐν συνεχείᾳ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Σοφούλη, τοιαύτη. Ἡ πρώτη ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 8)9)47, ἀποτελουμένη ἀποκλειστικῶς ἐκ τῶν δύο κομμάτων Λαϊκῶν καὶ Φιλελευθέρων καὶ ὑπερεψηφίσθη, τυχοῦσα σχεδὸν τῆς παμψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ τοῦτο διότι ἐπέκειτο ἡ ἀναχώρησις τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ τὸν Ο.Η.Ε. ἐν Ἀμερικῇ καὶ ἐκρίθη καὶ ὀρθῶς, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς ἐκπροσωποῦσα τὰ δύο μόνο Κόμματα τὰ ὁποῖα ἀπήρτιζον τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νὰ φανῇ ὅτι ἐξεπροσώπει ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, πρὸς τόνωσιν τοῦ κύρους της. Ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις παρουσιάσθη διὰ δευτέραν φορὰν εἰς τὰς 20)11)48, ὁπότε ἔλαβεν ἀντὶ τῆς παμψηφίας, πλειοψηφίαν μιᾶς μόνον ψήφου, ἢ διὰ τὴν ἀκρίβειαν, ½ ψήφου. Τόσην φθορὰν ὑπέστη ἐν τῷ μεταξύ. Σήμερον παρουσιάζεται καθ’ ἡμᾶς, ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις διὰ τρίτην φοράν, ἀπαρτιζομένη ἐκ τῶν δύο κομμάτων, Λαϊκῶν καὶ Φιλελευθέρων, σὺν τῇ προσθήκῃ τῶν κομμάτων τοῦ κ. Μαρκεζίνη καὶ Κανελλοπούλου, μὲ τὴν ἀξίωσιν ὅτι ἀποτελεῖ Κυβέρνησιν εὐρέος συνασπισμοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου πληροῦται ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ἡ πραγματική, τῆς ἀπὸ μακροῦ σοβούσης κυβερνητικῆς κρίσεως. Ἡ κοινὴ γνώμη ὅμως δὲν ἐσχημάτισε τὴν αὐτὴν ἀντίληψιν καὶ μένει μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ δοθεῖσα λύσις, δὲν εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀνέμενεν, οὔτε ὅτι εἶναι ἡ καλυτέρα. Ἐπίσης καὶ ὁ τύπος ὁλόκληρος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ ἐκδήλωσις τῆς κοινῆς γνώμης, μετὰ πολλῆς ἐπιφυλακτικότητος καὶ σκεπτικισμοῦ ἐδέχθη τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως καὶ ηὐχήθη ὅπως ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της, εὐχὴν τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς δίδομεν ὁλοψύχως, διὰ νὰ τερματισθοῦν τὰ δεινὰ τοῦ μαρτυρικοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ τρόπος ὅμως, μὲ τὸν ὁποῖον κατέληξαν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, δὲν μᾶς ἐμπλήσσει χρηστῶν ἐλπίδων. Αἱ ὡραῖαι ἐπαγγελίαι περὶ σχηματισμοῦ ὑπερκομματικῆς Κυβερνήσεως ἢ Κυβερνήσεως προσωπικοτήτων, δὲν νομίζω ὅτι ἐξεπληρώθησαν. Καὶ ἂν εἶναι Κυβέρνησις προσωπικοτήτων ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς νὰ τὸ κρίνετε. Ὅτι ὅμως εἶναι Κυβέρνησις σχηματισθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει καθαρῶς καὶ ἀποκλειστικῶς κομματικῶν κριτηρίων, περὶ αὐτοῦ δὲν νομίζω ὅτι παραμένει ἀμφιβολία εἰς τὴν σκέψιν οὐδενὸς ἐξ ὑμῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπετελέσθη ἀπὸ 29 ὑπουργικὰς ἕδρας. Ἐξ αὐτῶν ἐδόθησαν 13 εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, 10 εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων —μὲ προσεκτικὴν κατανομὴν μεταξὺ Σοφουλικῶν καὶ Βενιζελικῶν— 3 εἰς τὸ Κόμμα τοῦ κ. Μαρκεζίνη, 2 εἰς τὸ Κόμμα τὸ ἑνωτικόν καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οὐδέτερος. Ὁ κ. Διομήδης, τὸν ὁποῖον περιβάλλομεν μὲ ἐξαιρετικὴν ἐκτίμησιν διὰ τὴν ὅλην μακρὰν δημοσίαν δρᾶσιν του καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν τομέα τὸν οἰκονομικόν, εἰς τὸν ὁποῖον τοῦ ἀναγνωρίζομεν εἰδικότητα καὶ ἐμπειρίαν καὶ εὐχόμεθα ὅπως τὰ προσόντα του αὐτὰ ἀποδειχθῶσιν χρήσιμα καὶ κατὰ τὴν σημερινὴν παρουσίαν του ἐν τῇ Κυβερνήσει, πρᾶγμα ὅμως διὰ τὸ ὁποῖον ἀμφιβάλλομεν, διότι φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἀντιλήψεις του καὶ δι’ αὐτὸ ὁμολογῶ ὅτι δὲν βλέπω καὶ μακρὰν τὴν παρουσίαν του ἐν τῇ Κυβερνήσει. Ὁ κ. Διομήδης, λέγω, κατὰ τὴν πρώτην δημοσίαν ἐμφάνισίν του ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του ὡς Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπέπεσεν εἰς ἕνα πολιτικὸν ὀλίσθημα καὶ μίαν παράλειψιν. Κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τοῦ ὁποίου προήδρευσεν, ἔκαμε μίαν προσφώνησιν, ἡ ὁποία ἐφρόντισε νὰ τύχῃ εὐρυτέρας διαδόσεως καὶ διὰ τοῦ ραδιοφώνου καὶ διὰ τοῦ τύπου, προσφώνησιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶπεν: «Ἐκφράζω τὴν λύπην μου διότι ἀπουσιάζει ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Παπανδρέου, τοῦ ὁποίου τὸ σθένος, ἡ πεῖρα καὶ ἡ εὐρεῖα μάθησις, θὰ ἀπετέλουν σοβαρὰν συμβολὴν εἰς τὸ ἔργον μας, διὰ νὰ φέρῃ καὶ ἐκεῖνος μαζί μας μέρος τῶν βαρῶν διὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας». Ἐκφράζω, καὶ ἐγώ, τὴν λύπην μου, διότι ὅσον καὶ ἂν θεωρηθῇ τοῦτο ἐκδήλωσις φιλοφροσύνης ἐκ μέρους τοῦ κ. Διομήδη, διότι ὁ κ. Παπανδρέου τὸν ἐπρότεινεν ὡς Πρωθυπουργόν, νομίζω ὅτι ἦτο ἐκτὸς τῶν δικαιωμάτων του νὰ κάμῃ κρίσεις καὶ διακρίσεις μεταξὺ τῶν ἐκτὸς Κυβερνήσεως εὑρισκομένων κομμάτων, ἔκαμεν ὅθεν πολιτικὸν ὀλίσθημα, τὸ ὁποῖον εὔχομαι νὰ εἶναι καὶ τὸ τελευταῖον. (Χειροκροτήματα). Ἐπίσης ἔκαμε καὶ μίαν παράλειψιν, διότι κατὰ τὴν ἰδίαν εἰσήγησίν του ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν ὅτι: «Ἔχουν παρέλθει πολλὰ χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ μετεῖχον καὶ ἐγὼ ὡς μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὰ θέματα ὅμως τότε ἦσαν ἁπλᾶ καὶ αἱ περιστάσεις ὁμαλαί». Παρέλειψεν ὅμως νὰ ἀναφέρῃ —ἴσως ἐκ μετριοπαθείας— ὅτι προσέφερε καὶ μίαν ἄλλην πολὺ καλὴν ὑπηρεσίαν μετασχὼν ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν πρώτην μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ἐπαναστατικὴν Κυβέρνησιν, ὁπότε οὔτε αἱ περιστάσεις ἦσαν ὁμαλαί, οὔτε τὰ θέματα ἁπλᾶ. Ἐν τῇ συνθέσει ὅμως τῆς Κυβερνήσεως βλέπομεν ὅτι παρουσιάζονται 4 μέλη αὐτῆς ἄνευ χαρτοφυλακίου. Ἐὰν διὰ τὸν Πρόεδρον καὶ ἴσως ἐπιεικῶς καὶ διὰ τὸν Ἀντιπρόεδρον αὐτῆς τοῦτο εἶναι δεδικαιολογημένον, παραμένει ἐντελῶς ἀνεξήγητον, διατὶ ὁ κύριος ὑπαρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ κύριος ἀρχηγὸς τοῦ Ν. Κόμματος εἰσῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄνευ χαρτοφυλακίου. Ἡ Βουλή, νομίζω, ὅτι ἔχει ἐνδιαφέρον, καὶ δεδικαιολογημένως, νὰ μάθῃ τοὺς λόγους τῆς τοιαύτης εἰσόδου των ἄνευ χαρτοφυλακίου, διότι ὑπάρχουν δύο διαδόσεις. Κατὰ τὴν πρώτην, ὅτι ἔκαμον τοῦτο διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ὑπουργοποιήσουν ἕνα ἐπὶ πλέον φίλον των, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν, ἡ ὁποία ἔχει μεγαλυτέραν σημασίαν, εἶναι ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν μὲ μελαγχολίαν καὶ ὄχι μὲ πολλὴν πίστιν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἐμείωνον τὰς εὐθύνας των, αἱ ὁποῖαι, ἐν τούτοις θὰ παραμείνουν ἀκέραιαι. Αὐτὸ καθιστᾷ ὅλους διστακτικούς, διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ Κυβερνητικοῦ, ἐφ’ ὅσον αὐτὰ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως εἰσέρχονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄνευ πίστεως ἐπὶ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἄνευ ἐνδιαφέροντος καὶ μερικὰ τὰ ὁποῖα προηγήθησαν ἢ μᾶλλον συνέβησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κυβερνητικῆς κρίσεως καὶ τὰ ὁποῖα ἦσαν μέχρι τοῦδε ἀήθη πρὸς τὰ Κοινοβουλευτικά μας ἔθιμα. Διετυμπανίσθη παρὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὅτι προτοῦ μεταβῇ εἰς μίαν πολιτικὴν σύσκεψιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ γίνουν διαπραγματεύσεις διὰ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διετυμπανίσθη ὅτι διῆλθε προηγουμένως ἀπὸ κἄποιαν ξένην Πρεσβείαν, ὅπου παρέμεινε πλέον τῆς ὥρας. Ἐπίσης καὶ οἱ ἄλλοι 2 ἀρχηγοὶ τῆς Ε.Π.Ε., ἂν ὄχι τόσον πομπωδῶς, ἀλλ’ ὄχι διὰ τοῦτο ὀλιγώτερον συχνὰ κατὰ τὴν περίοδον τῆς Κυβερνήσεως ἤρχοντο εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῶν ξένων Πρεσβειῶν. Βεβαίως δὲν θὰ συνίστων κανενὸς ὅτι δὲν ἐπιτρέπονται αἱ οἰκογενειακαί, φιλικαὶ καὶ πολιτικαὶ σχέσεις μετὰ τῶν Πρεσβειῶν ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπεφεύγοντο κατὰ τὰς βραχείας ἄλλως τε περιόδους τῶν πολιτικῶν κρίσεων. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἐθνικῆς ἀντιλήψεως ὁρμώμενοι, εἴμεθα ὀλιγώτερον οἱουδήποτε ἄλλου φίλοι τόσον τῆς Μεγάλης Βρεταννίας ὅσον καὶ τῶν Η.Π.Α., οὔτε εἴμεθα ἡμεῖς ὀλιγώτερον εὐγνώμονες διὰ τὴν βοήθειαν καὶ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερον καὶ προσφέρουν αἱ χῶραι αὐταὶ εἰς τὴν πατρίδα μας. Τὴν ἐκδήλωσιν ὅμως τῆς φιλίας καὶ τῆς εὐγνωμοσύνης μας τὴν παρουσιάζομεν κατὰ τρόπον καὶ χρόνον μὴ θίγοντα τὴν ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ μὴ ἐκθέτοντα καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν φίλων ξένων δυνάμεων ἀπὸ τὴν ὑπόνοιαν ὅτι ἀναμιγνύονται εἰς τὰ ἐσωτερικά μας καὶ εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῶν πολιτικῶν μας κρίσεων. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ κέντρου). Καὶ ἄλλαι τινὲς μέθοδοι ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς τελευταίας Κυβερνητικῆς κρίσεως καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποσιωπηθοῦν, διότι ἀποτελοῦν ἕνα μέρος τῆς πολιτικῆς μας ἱστορίας ἔστω καὶ δυσαρέστου. Ὁ κύριος Βενιζέλος διεκήρυσσε μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, ὅτι ἀπεχωρίσθη τοῦ κ. Σοφούλη, διότι ἐνόμιζεν ὅτι δὲν ἐπετρέπετο ἡ περαιτέρω συνεργασία μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐθεώρει ἀθεραπεύτως φαυλοκρατικὸν καὶ ὅτι οὐδέποτε θὰ μετεῖχε Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας θὰ μετεῖχε καὶ αὐτό. Ἐπίσης ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἐτάσσετο ὑπὲρ ὑπερκομματικῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὸ Κόμμα του θὰ ἐτίθετο ὑπεράνω τῶν ἄλλων κομμάτων, καὶ αὐτὸς ἀπέκλειε τὴν συνεργασίαν μετὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, φανερὰ καὶ δημοσίᾳ. Ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ζέρβας εἴχομεν, πρὸ καιροῦ, καὶ πολὺ πρὸ τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως, δηλώσει ὅτι θὰ εἰσερχόμεθα εἰς Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἔδιδε τὸν τομέα τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας, εἰς τὸν ὁποῖον περιλαμβάνομεν τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὴν Διοίκησιν, μὲ τὴν πίστιν καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν συντόμως τέρμα εἰς τὸ δρᾶμα καὶ τὴν ἀγωνίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ δήλωσίς μας αὐτή, ἐνομίσθη παρὰ τῶν Ἀρχηγῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, ὅτι μᾶς καθίστα εὔκολον λείαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἰς πᾶσαν περίστασιν καὶ διὰ τοῦτο ἐμμέσως, ἀλλὰ καὶ ἀμέσως, κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως μὴ δεχθῶμεν οἱανδήποτε πρότασιν συνεργασίας μετὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἂν καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα οὐδέποτε μᾶς προσέφερε τὸν τομέα, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς σαφῶς καὶ ἄνευ παζαρευμάτων εἴχομεν ζητήσει. Αἴφνης βλέπομεν τὸν κ. Παπανδρέου διαπραγματευόμενον ἐπισήμως διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν Σοφούλη —Τσαλδάρη, αἱ δὲ διαπραγματεύσεις ἐπροχώρησαν μέχρι καθορισμοῦ καὶ τῶν ὑπουργείων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν. Ὁ κ. Βενιζέλος ἐνέμενεν ἀκόμη εἰς τὰς ἀπόψεις του. Τὸν κ. Κανελλόπουλον ἐβλέπομεν κυμαινόμενον μεταξὺ Παπανδρέου καὶ Βενιζέλου καὶ πότε εἰσερχόμενον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πότε ἀρνούμενον τὴν συμμετοχήν του. Αὐτὸ τὸ παζάρευμα τῆς διευρύνσεως τῆς Κυβερνήσεως διήρκησε 10 ὁλοκλήρους ἡμέρας καὶ ἐταλάνισεν ἀρκετὰ τὴν κοινὴν γνώμην. Τέλος, μίαν καλὴν ἑσπέραν ἑνὸς ἱστορικοῦ Σαββάτου, τῆς 15ης Ἰανουαρίου, ἐπληροφορούμεθα, ὅτι οἱ 3 Ἀρχηγοὶ τῆς Ε.Π.Ε. καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τοὺς ὁποίους, ἡμεῖς οἱ ἀφελεῖς, ἐνομίζαμεν ὅτι ἐχώριζον ἀγεφύρωτοι ἀντιθέσεις, συνῆλθον ἐν καιρῷ νυκτὸς καὶ ἐπεχείρησαν νὰ καταλάβουν τὴν ἀρχήν. Μετέβησαν, πρὸς τοῦτο, διὰ νυκτὸς εἰς τὰ Ἀνάκτορα τοῦ Τατοΐου, διὰ νὰ ἀπαιτήσουν ἀπὸ τὸν Βασιλέα νὰ τοὺς ἀναθέσῃ τὴν ἀρχήν!! Ἐγνώσθη ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν τοὺς ἐδέχθη. Τὴν ἰδίαν ἑσπέραν ἐστέλλοντο καὶ προσκλήσεις ἐκ μέρους τῶν Ἀνακτόρων πρὸς τοὺς Ἀρχηγοὺς ὅλων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ πολιτικῶν Κομμάτων, ὅπως προσέλθουν εἰς σύσκεψιν τὴν ἑπομένην, ἡμέραν Κυριακήν, τὴν μεσημβρίαν. Ἀντὶ συσκέψεως, ὁ Βασιλεὺς μᾶς ἀνέγνωσε τὸ γνωστὸν ἱστορικὸν διάγγελμά του, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ἐκάλει νὰ συμμετάσχωμεν εἰς μίαν Κυβέρνησιν, μετέχοντες ὅλοι αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ὠνόμασε Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Σωτηρίας καὶ μᾶς ἔδωσε προθεσμίαν 24 ὡρῶν διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν. Τὴν ὥραν ἐκείνην, παραδόξως δι’ ἡμᾶς τοὺς ἄλλους, τοὺς μὴ μετασχόντας εἰς τὸ νυκτερινὸν διάβημα, ἠκούσθη ὁ κ. Παπανδρέου, μετὰ κάποιας παιδικῆς ἀφελείας, λέγων εἰς τὸν Βασιλέα: «Μά! Μεγαλειότατε, ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῆς χθὲς ὑπάρχει Κυβέρνησις». Καὶ ὁ Βασιλεὺς ἠρκέσθη νὰ μὴ τοῦ ἀπαντήσῃ. Φαντάζεσθε ποτέ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἕνα τοιοῦτον διάβημα ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς μας πολιτευτάς; Ἀπὸ τὸν Τρικούπην, ἀπὸ τὸν Δεληγιάννην, ἀπὸ τὸν Θεοτόκην, ἀπὸ τὸν Παναγῆ Τσαλδάρην, ἢ ἀπὸ τὸν Βενιζέλον; Αὐτὸ μοῦ κάνει τὴν ἐντύπωσιν μιᾶς μειώσεως τῆς πολιτικῆς μας ἀξιοπρεπείας. Καί, δυστυχῶς, μεταξὺ τῶν μετασχόντων εἰς τὸ διάβημα, ἦσαν καὶ δύο, οἱ ὁποῖοι ἔφερον τὸ ὄνομα Ἀρχηγῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Κατόπιν ὅλου αὐτοῦ τοῦ κυκεῶνος, ὁ ὁποῖος προηγήθη τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω, ὅτι τὰ ἐλατήρια, ἐκ τῶν ὁποίων ὡρμήθησαν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ὑπῆρξαν σύμπτωσις ἰδεολογικῶν κατευθύνσεων, ἀλλὰ ἕνα συγκρότημα, τὸ ὁποῖον εἰς κανένα μας δὲν ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην, ὅτι δύναται νὰ φέρῃ τὸ ἔργον, τὸ βαρὺ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν, εἰς αἴσιον πέρας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει μίαν προσπάθειαν νὰ ἐμφανίσῃ ἑαυτὴν ὡς νέαν Κυβέρνησιν καὶ ὡς μὴ ἔχουσαν καμμίαν σχέσιν καὶ ἐπαφὴν μὲ τὴν παλαιὰν τοιαύτην. Αὐτὸ δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀπαράδεκτον. Διότι ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ δύο Κόμματα τὰ παλαιά, τῶν Λαϊκῶν καὶ Φιλελευθέρων, τὰ ὁποῖα μετεῖχον καὶ προηγουμένως, μὲ προσθήκην μικρῶν δυνάμεων, δύο ἄλλων μικρῶν κομμάτων. Καὶ κάμνει ἀρκετὴν εἰς ἡμᾶς κατάπληξιν πῶς, χάριν τοῦ προσεταιρισμοῦ αὐτῶν τῶν μικρῶν δυνάμεων, τὰ δύο μεγάλα Κόμματα ἀπαρνοῦνται ἑαυτά, ἀπαρνοῦνται ὅλην των τὴν ἱστορίαν, ἀπαρνοῦνται ὅλον των τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον ζητοῦν νὰ λησμονηθῇ. Ἐκτὸς ἐὰν καὶ τὰ ἴδια, ἀντιλαμβανόμενα τὴν ἀτάσθαλον Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν διενήργησαν κατὰ τὴν συνεργασίαν των, ἔχουν καὶ αὐτὰ συμφέρον νὰ λησμονηθῇ ἡ προηγουμένη Κυβερνητικὴ περίοδος.

§6Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κάνουν δήλωσιν μετανοίας.

§7ΑΛ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ σεῖς ἀπαρνηθήκατε τὸν ἑαυτόν σας, ὅταν συνειργάσθητε μετὰ τοῦ κ. Τσαλδάρη εἰς τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις.

§8Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι, ἡμεῖς οἱ ἄλλοι νὰ λησμονήσωμε τόσον τὰς ἀτασθαλίας εἰς τὸν Διοικητικὸν τομέα, περὶ τῶν ὁποίων τόσος μακρὸς λόγος ἐγένετο ἐν τῇ Βουλῇ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσωμε τὰς σπατάλας, τὰς καταχρήσεις, τὰς φθορὰς κολοσσιαίων ποσοτήτων τροφίμων καὶ ἄλλων εἰδῶν, μὲ δισεκατομμυρίων ζημίαν τοῦ Κράτους, καὶ δυσπιστίαν τῶν συμμάχων Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν των, λόγῳ ἀβελτηρίας τῆς κυβερνητικῆς μηχανῆς; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσωμεν τὰς καταστροφὰς πόλεων καὶ κωμοπόλεων, αἱ ὁποῖαι, κατὰ γενικὴν ὁμολογίαν, ἠδύναντο νὰ ἀποφευχθῶσιν; Βεβαίως, ἔχουν συμφέρον καὶ τὰ δύο μεγάλα Κόμματα νὰ ρίψουν εἰς τὴν λήθην ὅλο τὸ εἰς τὸ παθητικόν των παρελθὸν καὶ νὰ προχωρήσουν ὡς νέα Κυβέρνησις, ὡς ἐμφανιζομένη κατὰ πρῶτον εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνήν! Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς, πῶς δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις κινεῖται κατὰ τὰ 9)10 μὲ τὴν παλαιὰν νοοτροπίαν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας συνέβησαν ὅλαι αὐταὶ αἱ καταχρήσεις καὶ τὰ ἐγκλήματα, καὶ πῶς δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν πὼς θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν καὶ τὸ θάρρος ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ νὰ ἀποκαλύψῃ τοὺς ἐγκληματίας καὶ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὰς καταχρήσεις, ὅταν κατὰ τὸ 17μηνον διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον διώκησε τὴν χώραν, τὴν διώκησε μὲ τὸ πνεῦμα τῆς κομματικῆς καὶ μόνον συναλλαγῆς; Καὶ ἤδη εἰσερχόμεθα οὐσιαστικῶς εἰς τὰς παρατηρήσεις μας ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅλα τὰ ἐν τῇ Βουλῇ Κόμματα εἶναι σύμφωνα πρὸς τὴν τηρητέαν γραμμήν. Καὶ αὐτό, πρὸ πολλοῦ διεπιστώθη, ὅταν πρὸ τριετίας περίπου ἐγένοντο μακραὶ συζητήσεις ὑπὸ τῆς τότε συνταγματικῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἐπιτροπῆς, ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Συνεπῶς, οὐδεμίαν παρατήρησιν πρόκειται νὰ κάμωμεν ἐπὶ τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων, εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ὅλα τὰ Κόμματα τὰ πολιτικά, εἶναι σύμφωνα εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, διότι ἐνθυμούμεθα ποίας διαιρέσεις καὶ ποίας συμφορὰς ἐπέφερον ἄλλοτε, ὅταν εἶχον διϊσταμένας ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ γνώμας. Ἡ πίστις καὶ ἡ προσήλωσις ὅλων μας πρὸς τὸν Ο.Η.Ε. τοῦ ὁποίου ἀποτελοῦμεν μέλος, εἶναι πάντοτε ἀπόλυτος καὶ ἀκεραία καὶ ἀποβλέπομεν εἰς αὐτὸν μετ’ ἐμπιστοσύνης, διὰ πᾶν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητά του, καὶ εἴμεθα πρόθυμοι ἐπίσης νὰ δεχθῶμεν καὶ νὰ συμμορφωθῶμεν πρὸς οἱανδήποτε ἀπόφασίν του. Φρονοῦμεν, ἐν τούτοις, ἀσχέτως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ὄχι μόνον ἐδικαιοῦτο, ὁ Ο.Η.Ε., ἀλλὰ καὶ ἐπεβάλλετο ἐκ τοῦ Καταστατικοῦ του, νὰ ἐπέμβῃ δραστηριώτερον, ἐναντίον τῶν παραβιαζόντων τὰς διεθνεῖς διατάξεις, καὶ ἀπειλούντων τὴν εἰρήνην ἐν τῇ Βαλκανικῇ, βορείων γειτόνων μας. Ἀρκούμεθα, ὅμως, πρὸς τὸ παρόν, εἰς τὴν ἠθικὴν ἐκ μέρους αὐτοῦ δικαίωσίν μας, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι, ὁ ἴδιος ὁ Ὀργανισμὸς οὗτος, δὲν θὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ μέλλον, εἰς παρόμοια μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ἀτελέσφορα. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιζητεῖ νὰ παρουσιάσῃ ὡς μόνον ἆθλον της, μέχρις ὥρας, τὸν διορισμὸν τοῦ ἀρχιστρατήγου. Ὁ διορισμὸς αὐτὸς γενόμενος τὴν ἰδίαν ἡμέραν τῆς ὁρκομωσίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ μία ἐπὶ πλέον ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις εἶναι συνέχεια τῆς παλαιᾶς. Διότι ἡ παλαιὰ Κυβέρνησις, ἀπὸ 6μήνου, εἶχεν ἀρχίσει τὰς συζητήσεις, μάλιστα συζητήσεις κατὰ τρόπον ἀνοίκειον, διὰ τὸ θέμα, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνου διὰ τῶν ἐφημερίδων, καὶ τὰς ὁποίας παρέτεινεν ἀτόπως ἐπὶ τόσον χρόνον. Ἀλλ’ ὁ διορισμὸς τοῦ ἀρχιστρατήγου δὲν λύει τὸ πολύπλοκον ζήτημα τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας, μὲ οἱασδήποτε ἁρμοδιότητας καὶ δικαιώματα καὶ ἐὰν ἀνετέθησαν εἰς αὐτόν. Ὁ ἰδιότυπος ἀγὼν κατὰ τῆς ἀνταρσίας, ἐπιβάλλει τὴν συνένωσιν πάσης ἁρμοδιότητος, καὶ πρέπει ὅλα τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα τὰ ἔχοντα ἁρμοδιότητας πέραν τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ ἀρχιστρατήγου, πρέπει ὅλα νὰ συμβάλλουν καὶ νὰ συντονίζουν τὰς προσπαθείας των, εἰς τὴν ὑποβοήθησιν τοῦ σκληροῦ αὐτοῦ ἀγῶνος, πρὸς ταχυτέραν ἐπίτευξιν τῆς νίκης. Καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος, δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ τὸ πνεῦμα αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένῃ κανεὶς ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, ὁσηδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ἡ ἱκανότης τοῦ ἀρχιστρατήγου. Ἡ Κυβέρνησις συνησθάνθη τὸ τοιοῦτον, καὶ εἶπεν εἰς τὰς δηλώσεις της, ὅτι θὰ μεταβληθῇ εἰς πολεμικὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ὅλα τὰ προηγηθέντα τοῦ καταρτισμοῦ της καὶ αὐτὴ ἡ κατανομὴ τῶν ὑπουργείων, ὡς ἐγένετο, δὲν μᾶς ἐμπνέουν καμμίαν πεποίθησιν, ὅτι πρόκειται νὰ μεταβληθῇ αὐτὴ πράγματι εἰς πολεμικήν. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, ἔλαβον, λόγῳ, ἀσφαλῶς, τῆς παρουσίας τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μίαν ἔκτασιν μεγαλειτέραν τῆς συνήθους. Ἀλλά, παρὰ τοῦτο, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, δὲν μᾶς ἱκανοποίησαν. Τὰ ἀκολουθηθέντα μέχρι σήμερον συστήματα, ὄχι μόνον δὲν ἔφερον κανὲν ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα, ὅπως ὑπέσχετο ἑκάστοτε ἡ τέως καὶ ἤδη Κυβέρνησις, οὔτε εἰς τὴν συγκράτησιν τῶν τιμῶν, οὔτε εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης ἐν τῇ χώρᾳ, ἀλλὰ ἀντιστρόφως καὶ τὸ ἐμπόριον συνέτριψαν καὶ τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις καὶ τὰς ἐργατικὰς ἔφεραν εἰς ἀπόγνωσιν. Ἀλλὰ καὶ τὸ σύστημα τοῦ ὑπερβάλλοντος κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ καὶ τῆς ἀναμίξεως τοῦ Κράτους εἰς ἀπ’ εὐθείας ἐμπορικὰς καὶ ἄλλας ἐπιχειρήσεις, ὄχι μόνον ἐπέφερε κολοσσιαίας ζημίας εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ ἔδωσε λαβὴν εἰς καταχρήσεις καὶ ἐγκληματικὰς πράξεις, τῶν ὁποίων ὅλοι ἔχομεν ἔναυλον τὴν ἀπήχησιν εἰς τὰ ὦτα μας. Καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ παρημπόδισε καὶ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν νὰ δράσῃ, ἡ ὁποία εἶναι ἓν ἰδιαίτερον προσὸν τῆς φυλῆς μας, ἐκ τοῦ ὁποίου πολλὰ μέχρι σήμερον ἔχει ὠφεληθῆ ἡ χώρα μας. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μεταβάλουν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ μᾶς καθησυχάσουν. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς νομισματικῆς πολιτικῆς, τῆς ἀσκηθείσης μέχρι σήμερον, δὲν εἴδομεν νὰ ἀναφέρωνται, εἰς τὰς δηλώσεις, μεταβολαί, παρὰ μόνον ἀόριστοι ὑποσχέσεις. Ἡ νομισματικὴ πολιτικὴ ἀπεστέρησε καὶ τὸν δημόσιον θησαυρὸν τοῦ εἰς χρυσὸν ἀποθέματός του καὶ ἀπεστέρησε καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἀπὸ τὰ ἐμβάσματα ἰδίως τὰ μεταναστευτικά, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν πάντοτε συμπλήρωμα τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἐλλείμματος. Ἀπεστερήθη οὕτω τὸ Κράτος τοῦ ἀναγκαιοῦντος συναλλάγματος πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀναγκῶν του καὶ ἐγένετο ἠθικὸς αὐτουργὸς τῶν τεραστίων διαστάσεων λαθρεμπορίου τοῦ συναλλάγματος. Δὲν ὑπάρχουν παρὰ μόνον δύο σαφεῖς γραμμαί, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἡμᾶς πρέπει νὰ τηρηθοῦν. Εἶναι ἡ ἐλευθέρα εἰσαγωγὴ χρυσοῦ καὶ συναλλάγματος εἰς τὴν χώραν, ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ, ἀγοραζομένου ὅμως παρὰ τοῦ Κράτους εἰς τὴν τρέχουσαν τιμήν, ἡ ὁποία, διὰ τῆς μεγάλης εἰσροῆς θέλει μειωθῆ, καὶ ἡ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος ὑπὸ περιορισμούς, καθοριζομένους ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὴν χώραν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἶναι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζουν τὰ περισσότερα Κράτη σήμερον. Δεύτερον μέτρον, διὰ τὴν οἰκονομικήν μας ἀνόρθωσιν, βασικόν, εἶναι ἡ ἀναστήλωσις τῆς πίστεως. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ δημοσία καὶ ἡ ἰδιωτικὴ πίστις, ἔχουν καταρρακωθῆ, λόγῳ ἀστόχων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἐξήλειψαν τελείως αὐτήν. Συνέπεια δὲ τούτου, εἶναι νὰ ἐξαλειφθῇ, σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου, ὁ θεσμὸς τῆς ἀποταμιεύσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον χρήσιμος εἰς κάθε χώραν. Πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ προσχεδιασθῇ ἕνας τρόπος βαθμιαίας ἀποκαταστάσεως τῆς πίστεως, οὕτως ὥστε ἀπὸ τώρα μέχρι τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ λήξῃ τὸ σχέδιον βοηθείας Μάρσαλ, ἤτοι μέχρι τοῦ 1952, νὰ ἔχῃ ἀποκατασταθῆ ἡ πίστις, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν, τότε, προσφεύγοντες εἰς τὴν ἔσω καὶ ἔξω ἀποταμίευσιν, νὰ προσπορισθῶμεν τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ συνεχίσωμεν τὰ γενόμενα κατὰ τὴν περίοδον τῆς βοηθείας τῶν συμμάχων μας καὶ θὰ κατορθώσωμε νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς χώρας, ἡ ὁποία ἐὰν μείνῃ εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ παύσῃ ἡ ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ βοήθεια, δύναται νὰ καταρρεύσῃ. Ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα θέματα, τὰ ὁποῖα δικαίως ἀπασχολοῦν τὴν χώραν μας, εἶναι ὁ τρόπος τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ βοηθείας. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, δὲν μπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι μᾶς διαφωτίζουν ἐπαρκῶς. Καὶ ὅμως, ἐκ τῆς ἐπιτυχοῦς χρησιμοποιήσεως τῆς ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ βοηθείας πρόκειται καὶ σήμερον νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας καὶ νὰ παρασκευασθῶμεν μέχρι τοῦ 1952, ὁπότε θὰ παύσῃ ἡ βοήθεια, οὕτως ὥστε ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα νὰ δυνάμεθα μόνοι μας νὰ ἐξακολουθήσωμε τὴν ἀνόρθωσίν μας. Δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν, χρειάζεται τὸ κατάλληλον ὄργανον διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ ὅλου δυσκόλου αὐτοῦ προβλήματος καὶ τὰ σχέδια νὰ καταρτίζῃ καὶ νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα τῆς ἐλαστικῆς ἀναπροσαρμογῆς αὐτῶν, ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε συνθηκῶν καὶ τὴν μονιμότητα νὰ ἔχῃ ἐξασφαλίσει, οὕτως ὥστε νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι βαδίζομεν ἐπὶ ἑνὸς καθωρισμένου προγράμματος. Ἐδῶ προϋπῆρχε τὸ Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶχε μελετήσει πολλὰ ἀπὸ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦν. Τοῦτο διελύθη, καὶ κατὰ τὰ μέσα τοῦ 1946 συνεστήθη ὁ Ὀργανισμὸς Ἀνασυγκροτήσεως, τοῦ ὁποίου ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τόσον ἐπιτυχῶς προΐστατο ὁ ἐκ τῶν συναδέλφων μας κ. Δημητρακόπουλος. Διελύθη καὶ οὗτος καὶ ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 1947 συνεστήθη ἡ Ἐπιτροπὴ σχεδίου Μάρσαλ, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ διελύθη εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1948 καὶ συνεκροτήθη τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἀνασυγκροτήσεως, τοῦ ὁποίου, ὅπως γνωρίζετε, προΐστατο ὁ ἀξιότιμος σήμερον Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Διομήδης, ὁ ὁποῖος παρῃτήθη διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους μερικῶς μόνον ἐξήγησεν ὁ ἴδιος διὰ τοῦ τύπου καὶ διὰ τὴν παραίτησιν τοῦ ὁποίου ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὡς εἶπεν, δὲν εὗρεν εἰσέτι τὸν χρόνον νὰ ἀσχοληθῇ. Περὶ τὰ τέλη τοῦ 1948 συνεκροτήθη ἡ ὑπηρεσία ἐφαρμογῆς σχεδίου Μάρσαλ καὶ κατὰ τὰς ὑπαρχούσας πληροφορίας, ἤδη πρόκειται νὰ μετονομασθῇ τὸ ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἰς ὑπουργεῖον Ἐφαρμογῆς τοῦ τετραετοῦς σχεδίου Μάρσαλ. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἐντὸς μιᾶς διετίας ἠλλάξαμεν ἓξ Ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετήσουν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐννοεῖτε, ἐὰν ὑπῆρξε συνέχεια καὶ συνέπεια εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐξ αὐτοῦ προῆλθον καὶ ἡ βραδύτης καὶ αἱ ἀτέλειαι εἰς τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν σχετικὸν διεθνῆ ὀργανισμόν. Ἡ πρώτη περίοδος τοῦ σχεδίου Μάρσαλ εἶναι 15μηνος καὶ ἤδη ἔχομεν διανύσει τοὺς 10 μῆνας καὶ μᾶς ὑπολείπονται 5 ἀκόμη. Ἐκ τῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐγκριθῆ διὰ τὴν περίοδον ταύτην, πρὸς εἰσαγωγὴν μηχανικοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ ἑτοίμων προϊόντων, κατὰ τὰς πληροφορίας μας, μέχρι τοῦδε ἔχει χρησιμοποιηθῆ μόνον τὸ 1%, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν δαπανηθῆ τὰ 60%, οὕτως ὥστε νὰ εἴμεθα ἐξησφαλισμένοι, ὅτι κατὰ τὸ ὑπόλοιπον 5μηνον θὰ δαπανηθοῦν καὶ τὰ ὑπόλοιπα. Δὲν θέλω νὰ ἐρωτήσω, τί πρόκειται νὰ γίνουν τὰ ὑπόλοιπα, ἐὰν δὲν δαπανηθοῦν ἐγκαίρως, οὔτε ζητῶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπάντησιν, ἀλλ’ οὔτε ὁ ἴδιος θέλω νὰ κάμω καμμίαν πρόβλεψιν περὶ τῆς τύχης των. Συμφωνοῦμε μὲ τὴν ἀναγγελθεῖσαν διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καθιέρωσιν τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος, ἀρκεῖ τοῦτο νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τὸν διορισμὸν μόνον τῶν 14 διοικητῶν, ἀλλὰ νὰ λάβῃ οὐσιατικὸν περιεχόμενον. Καὶ νομίζομεν, ὅτι ἡ συζήτησις αὐτοῦ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ θὰ ἠδύνατο νὰ φέρῃ πολλὰς χρησίμους βελτιώσεις εἰς τὸ ὅλον σύστημα. Ἐπίσης συμφωνοῦμε μὲ τὴν ἀναγγελθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς διενεργείας δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, εἰς τὰς περιοχὰς ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας τάξεως θὰ ἐπέτρεπε τὴν διενέργειαν αὐτῶν. Δι’ αὐτοῦ διαβλέπομεν ὄχι μόνον τὴν τόνωσιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ ἀναμένομεν ὅτι οὕτω θὰ ἐκλείψῃ, ἔστω καὶ μερικῶς, ὁ διορισμὸς παρὰ τοῦ Κέντρου δημάρχων καὶ κοινοταρχῶν, τῶν ὁποίων μόνον κριτήριον ἦτο ἕως τώρα, ἡ προσήλωσις πρὸς τὸ Κόμμα τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος τὸν ἐδιώριζεν. Δὲν ἠκούσαμε τίποτε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις περὶ τῶν σκέψεως τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε πάντοτε τὴν δόξαν, ἀλλὰ καὶ τὴν πλουτοφόρον πηγὴν εἰσροῆς συναλλάγματος εἰς τὴν χώραν μας. Ἡ ναυτιλία μας, ὡς γνωστόν, ἐπλήγη βαρύτατα κατὰ τὸν τελευταῖον παγκόσμιον πόλεμον. Ἀπωλέσαμε κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτοῦ 408 πλοῖα, ἐκτοπίσματος 1.420.000 τόννων. Ἤδη ἔχομεν ὑπὸ ἑλληνικὴν μὲν σημαίαν 314 πλοῖα, ἐκτοπίσματος 1.286.000 τόννων καὶ ὑπὸ ξένην σημαίαν, ἀλλ’ ἀνήκοντα εἰς ἕλληνας ἐφοπλιστάς, 546 πλοῖα, ἐκτοπίσματος 3.374.000 τόννων. Ἡ παρὰ τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν ἀγορὰ πλοίων ὑπὸ ξένην σημαίαν, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς κακῆς ἰδικῆς μας πολιτικῆς, ὡς πρὸς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν καὶ παλαιότερον, ἀλλὰ καὶ σήμερον ἀκόμη, διότι ἐπεζητήθη νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν πλοίων κοινωνικὴ καὶ οἰκονομικὴ πολιτικὴ ἐν ταὐτῷ, πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν συμβιβάζονται. Προσεπαθήσαμε νὰ ἐξοικονομήσωμεν τοὺς ἀνέργους ναυτεργάτας, ἐπαυξάνοντες τὸν ἀριθμὸν τοῦ πληρώματος καὶ διὰ νὰ τοὺς περιποιηθῶμεν ἐθεσπίσαμε τροφὴν καὶ μισθολόγιον ἀνώτερον καὶ αὐτῶν τῶν ἀγγλικῶν πλοίων, χωρὶς κἄν νὰ τὰ ἐξασφαλίσωμεν ἀπὸ τὰς ἀπεργίας τοῦ προσωπικοῦ, ἐξ ὧν προέρχεται πολλῶν χιλιάδων λιρῶν ζημία, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον σήμερον, μαζὶ μὲ τὰς ὑπερμέτρου καὶ ἀναδρομικὰς φορολογίας, ὥστε τὰ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν πλοῖα, νὰ μὴ δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι τὰ ἴσου ἐκτοπίσματος πλοῖα ὑπὸ ξένας σημαίας. Καὶ ἡ κρίσις αὐτή, ἡ ὁποία παρατηρεῖται σήμερον ἐν τῇ ἐμπορικῇ μας ναυτιλίᾳ, δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς διεθνοῦς κρίσεως, ἀλλ’ εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν λάβει διὰ τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν. Τὸ Κράτος ἀφ’ ἑτέρου, ἐπεχείρησε νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἀπ’ εὐθείας πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησεν εἴτε ἐξ ἐπανορθώσεων, εἴτε ἐκ τῶν ἀνελκύσεων, εἴτε ἐξ ἄλλων αἰτίων, καὶ νὰ τὰ διαχειρισθῇ ἀπ’ εὐθείας καὶ ὅπως ὅλοι γνωρίζομεν, ἔδωσε τοῦτο λαβὴν εἰς τὰς θρασυτάτας καταχρήσεις καὶ εἰς τὰς βαρυτάτας ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ Κράτος ἐκ τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς. Καὶ ὅμως, ἐξακολουθεῖ τὸ Κράτος νὰ διαχειρίζεται ἀκόμη ἀπ’ εὐθείας τοιαῦτα πλοῖα, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ νὰ τὰ ἐκποιήσῃ. Ἐκ τῶν ἐνεργειῶν, αἱ ὁποῖαι μεταπολεμικῶς ἐγένοντο χάριν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, μία καὶ μόνον δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐπιτυχής, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀγορὰ τῶν 96 Λίμπερτυ, ἡ ὁποία ηὔξησε τὴν ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ἐνεργείας τοῦ ἁρμοδίου τότε ὑπουργοῦ. Δὲν κατεστρώσαμεν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως κανὲν μελετημένον σχέδιον πρὸς ἀνασυγκρότησιν τοῦ ἐμπορικοῦ μας στόλου καὶ ἀφίσαμε νὰ ἀγορασθῶσιν ὑπερήλικα πλοῖα, τὰ ὁποῖα συντόμως θὰ κριθοῦν ἄχρηστα. Ὀφείλομεν νὰ καθορίσωμεν γραμμὰς γενικὰς εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, γραμμὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας νὰ μὴ ἐπιτρέπεται νὰ παρεκκλίνῃ ὁ ἑκάστοτε ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, χαράσσων ἰδίας κατευθύνσεις κατὰ τὰς ἑκάστοτε προχείρους ἐμπνεύσεις του καὶ φρονῶ, ὅτι θὰ ἦτο χρήσιμον πρὸς τοῦτο ὁ καταρτισμὸς μιᾶς διακομματικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου. Εὐτυχῶς μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι ἀρκετά, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχουν ἔγκυρον γνώμην ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν καὶ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀκόμη καιρὸς πρὸς τοῦτο. Ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θεωροῦμεν ἐπεῖγον καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠκούσαμε νὰ ἀναφέρεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ρυθμίσεως τῶν ἐπὶ κατοχῆς ἀγοραπωλησιῶν. Δὲν πρόκειται νὰ ἐκφέρω καμμίαν, σήμερον, γνώμην, ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀλλὰ πάντως τονίζομεν τὴν ἀναγκαιότητα τῆς ἐπιλύσεώς του, διότι ὑπάρχουν χιλιάδες οἰκογένειαι καὶ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν, τῶν πωλητῶν, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, τῶν ἀγοραστῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀγωνίᾳ περὶ τῆς τύχης τῆς περιουσίας των. Ἐπὶ πλέον ἀποτελεῖ τοῦτο κοινωνικὸν πρόβλημα ὀξύ, δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν στιγμὴν αὐτήν, τὸ ὁποῖον παραβλάπτει τόσον τὴν ἐθνικήν, ὅσον καὶ τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν ἀνοικοδόμησιν, λόγῳ τῆς ἐκκρεμότητος τῶν τόσων χιλιάδων ἀκινήτων. Ἐπιβάλλεται ἡ ταχεῖα λύσις τοῦ ζητήματος τούτου. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη τάξις, ἐπίσης πολυπληθὴς καὶ νομοταγὴς εἰς τὴν χώραν μας, ἡ ὁποία εἶναι συντελεστὴς εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξάγομεν πρὸς διατήρησιν τοῦ κοινωνικοῦ μας καθεστῶτος, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἀντίληψιν, τὴν στιγμὴν αὐτήν, ὅτι ὑφίσταται δίωξιν παρὰ τοῦ Κράτους. Πρόκειται περὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιζητοῦν τὴν ἀπαλλαγήν των ἀπὸ καμμίαν φορολογίαν, ἀλλὰ ζητοῦν τὴν διαρρύθμισιν τῶν ζητημάτων των, ἀναβαλομένης τῆς δι’ ἀναγκαστικοῦ νόμου καθιερωθείσης τηρήσεως βιβλίων, τὴν ὁποίαν, λόγῳ τῶν συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς διατελῶμεν, θεωροῦν ἀδύνατον, δεχόμενοι ἀντ’ αὐτοῦ ἐπαύξησιν τῆς φορολογίας των. Ἀρκετοὶ ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν, ἔχουν ὑπογράψει πρότασιν περὶ καταρτισμοῦ διακομματικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα καὶ νὰ εὕρῃ λύσιν. Συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μὲ τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, νὰ σχηματίσῃ τὴν ζητουμένην ἐπιτροπήν, ἐκ τῆς ὁποίας τὸ Κράτος δὲν ἔχει οὐδὲν νὰ ζημιωθῇ. Ἀλλά, ἐὰν πρόκειται νὰ τὴν ἀποδεχθῇ ἡ Βουλή, πρέπει νὰ τὴν σχηματίσῃ πρὸ τῆς ἐπικειμένης διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἠλπίζομεν, ὅτι διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐπληροφορούμεθα τὸν χρόνον, τὸν σύντομον χρόνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ διενηργοῦντο βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ ἐν Δωδεκανήσῳ. Δὲν ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἀδικία, παρὰ νὰ ἀποστεροῦμε τὸν μαρτυρικὸν λαὸν τῆς Δωδεκανήσου, ὁ ὁποῖος μετὰ ἀγῶνας πολλῶν καὶ μακρῶν ἐτῶν, κατώρθωσεν ἐπὶ τέλους νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἕνωσίν του μετὰ τῆς Μητρὸς Πατρίδος, νὰ ἀποστερῆται τοῦ δικαιώματος ὅπως ἀντιπρόσωποι ἰδικοί του, παρ’ αὐτοῦ ἐκλεγόμενοι, ἐκφέρουν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τὰς ἀπόψεις καὶ ἐκθέσουν τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας των. Ἔχει παρέλθει πολὺς χρόνος, ἀφ’ ἧς ἡ Δωδεκάνησος ὑπήχθη ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν διοίκησιν καὶ ἀφ’ ὅτου ἐγένετο ἡ ὁριστικὴ ἕνωσις, ὥστε νὰ μὴ δικαιολογῆται πᾶσα περαιτέρω ἀναβολή. Ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἡ Κυβέρνησις ἔφθασεν εἰς τὸ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν διενέργειαν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, εἰς τὰ διαμερίσματα ἐκεῖνα τῆς χώρας, ὅπου ἐπικρατεῖ ἡσυχία, δὲν βλέπω διατὶ καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ νὰ γίνουν ἐκλογαὶ εἰς τὴν Δωδεκάνησον, εἰς τὴν ὁποίαν εὐτυχῶς ἀπόλυτος ἐπικρατεῖ τάξις καὶ ἡσυχία. Ἐσκέφθημεν πολὺ ἂν ἔπρεπε νὰ δώσωμεν ψῆφον ἀνοχῆς ἢ ἂν ἔπρεπεν ἁπλῶς νὰ σημειώσωμε τὴ παρουσίαν μας ἀρνούμενοι ψῆφον, ἀλλὰ κατελήξαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅτι πρέπει νὰ διαχωρίσωμεν ἐντελῶς τὰς εὐθύνας μας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ τὰ προηγηθέντα τοῦ τρόπου αὐτοῦ, καθὼς καὶ ὁ τρόπος τῆς κατανομῆς τῶν Ὑπουργείων, δὲν μᾶς δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κάτι ἀνάλογον πρὸς τὰς δυσκόλους περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελῶμεν, συνετελέσθη καὶ ὅτι ὡς ἔχει ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀναλάβῃ τὴν λύσιν τοῦ μεγάλου προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸ αὐτῆς. Οἱ πομπώδεις λόγοι καὶ αἱ μεγαλορρήμονες ἐπαγγελίαι, δὲν συγκινοῦν πλέον κανένα, διότι ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος μᾶς ἔδωσε πικρὰ διδάγματα. Ἀλλὰ καὶ ἕνας ἄλλος λόγος, μᾶς κάμνει νὰ διαχωρίσωμεν ἐντελῶς τὰς εὐθύνας μας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν θὰ ἠθέλαμε νὰ ἀπογοητεύσωμεν ἕνα τμῆμα λαοῦ, τὸ ἁγνότερον, τὸ πατριωτικώτερον καί, ἴσως, αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὸ πολυπληθέστερον, τὸ μὴ ἔχον σχέσιν μὲ κομματικὰς συναλλαγάς, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει μετ’ ἐμπιστοσύνης πρὸς ἡμᾶς, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ τὸ ἀπαλλάξωμεν τῶν δεινῶν τοῦ συμμοριτισμοῦ, καὶ νὰ τοῦ ἀποδώσωμεν τὴν ἡσυχίαν, τὴν γαλήνην καὶ τὴν τάξιν καὶ θέλομεν νὰ παραμείνωμεν ἡ ἐλπίς του, διὰ νὰ μὴ χάσῃ τὸ θάρρος του. Διὰ τοῦτο εὑρίσκω, ὅτι εἶναι κακόπιστον καὶ ἀντεθνικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀφίνουν νὰ ὑπονοῆται, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι ἡ τελευταία, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ δώσῃ τὸ Κοινοβούλιόν μας. Αὐτὸ ἐὰν ἦτο ἀληθές, θὰ ἀπεθάρρυνε καὶ τὸν ἐθνικόφρονα κόσμον καὶ θὰ ἀπεκαρδίωνε καὶ αὐτοὺς τοὺς σκληρῶς μαχομένους εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας. Ἐγώ, μετὰ σεβασμοῦ ἀποβλέπω πάντοτε καὶ ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἔχει τὰς δυνατότητας καὶ τὰς ἱκανότητας νὰ δώσῃ καὶ ἄλλας Κυβερνήσεις ἐὰν χρειασθῇ καὶ ἐὰν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀποτύχῃ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἰλικρινῶς ἀπευχόμεθα. Ἡμεῖς, τὰ δύο συνεργαζόμενα Κόμματα (Γονατᾶ– Ζέρβα), ἐδηλώσαμε καὶ ἄλλοτε καὶ δηλοῦμε καὶ σήμερον κατηγορηματικῶς, ὅτι ἐὰν κληθῶμεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἔχομεν τὴν πίστιν καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸ συντομώτερον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀπὸ τὸ μαρτύριον, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἐκ τοῦ συμμοριτισμοῦ, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἠθέλαμεν ἀναλάβει τὴν ἀρχὴν καὶ ὑπὸ δυσμενεστέρους τῶν σημερινῶν ὅρους. Δι’ αὐτὸ κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλήν, νὰ παραμείνῃ ζηλοτύπως προσηλωμένη εἰς τὴν προάσπισιν τῶν δικαιωμάτων της καὶ νὰ μὴ δεχθῇ νὰ ἀπεμπολήσῃ αὐτά, δεχομένη ὑποτιμητικὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μεταχείρισιν, διότι τὰ δικαιώματά της αὐτὰ τὰ ἀντλεῖ ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἐκλογῆς αὐτῆς παρὰ τοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, ζητεῖ ἡ Βουλὴ αὐτή, ἡ ὁποία χθὲς τὸ πρῶτον συνῆλθε μετὰ διακοπὴν 2½ καὶ πλέον μηνῶν, ἡ ὁποία ἐγένετο παρὰ τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως καὶ διὰ τῶν αὐτῶν μεθόδων, ζητεῖ νὰ ἀναστείλῃ καὶ πάλιν τὰς ἐργασίας της ἐπὶ τετράμηνον, καὶ ζητεῖ τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ τὸ λάβωμεν οἱ ἴδιοι, ἢ μᾶλλον σεῖς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰ κυβερνητικὰ κόμματα, καταδικάζοντες ἑαυτοὺς εἰς ἀργίαν καὶ παραδεχόμενοι τὴν ἀχρηστίαν τῆς παρουσίας σας. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς ἐνοχλητικὴν δι’ ἑαυτήν, καὶ οὔτε κἂν ἐκπροσώπησιν τῆς Βουλῆς διὰ μιᾶς ἔστω Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν δέχεται, δηλοῦσα ὅτι ἀναλαμβάνει ἡ ἰδία τὰς εὐθύνας, νὰ νομοθετῇ, δι’ ἀναγκαστικῶν νόμων, ἀνενόχλητος, ἀπερίσπαστος, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ περιορίσῃ τὸ δικαίωμά της αὐτὸ εἰς τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα νομοθετήματα, καὶ μὲ τὴν ἐπίσης πλατωνικὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀναγκαστικοὶ νόμοι θὰ ἔλθουν ὑπὸ τὴν κύρωσιν ὑμῶν. Τὰς αὐτὰς ὑποσχέσεις μᾶς ἔδωσε καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία, ὅπως εἶπα, εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν σημερινήν, ἀποτελοῦσα συνέχειαν αὐτῆς, καὶ ἐν τούτοις ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας πόσοι ἀναγκαστικοὶ νόμοι ἐξεδόθησαν, μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν σχέσιν, οὔτε μὲ τὸ ἐπεῖγον τοῦ θέματος, οὔτε κἂν ἦσαν συναφεῖς πρὸς τὴν ἀνταρσίαν καὶ κανεὶς ἐξ ὅλων τῶν νόμων αὐτῶν δὲν ἐτέθη, μέχρις ὥρας, ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν πρὸς κύρωσιν, ἐνῷ ὑφιστάμενοι δημιουργοῦν καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι δυσκόλως ἀνατρέπονται κατόπιν. Ὑπὸ τὰς παρούσας δυσκόλους συνθήκας θὰ ἐνόμιζον, ὅτι ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητῇ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ὅτι ἀντιστρόφως θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν κηρύξῃ ἐν διαρκῇ συνεδριάσει. (Χειροκροτήματα). Καὶ κάθε ἀπόφασίν της νὰ τὴν καλύπτῃ διὰ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας μετὰ τόσης εὐκολίας ἐπωμίζεται. Εὔχομαι ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσῃ, νὰ μὴ τὴν ὑποχρεώσῃ νὰ λογοδοτήσῃ. Περαίνοντες, θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι δὲν θὰ εἶναι πολλοί, κύριοι βουλευταί, οἱ συνάδελφοι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐπακολουθήσῃ, θὰ θελήσουν νὰ ἀναγραφῇ τὸ ὄνομά των εἰς τὴν μαύρην βίβλον τῆς πολιτικῆς μας ἱστορίας, καταδικάζοντες τὸν Κοινοβουλευτισμόν. (Χειροκροτήματα).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα, θὰ παράσχῃ ψῆφον ἀνοχῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν μακρὰν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι τοῦ Ἰουνίου. Διὰ τοῦτο θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένον τὸν χωρισμὸν τῶν δύο αὐτῶν ζητημάτων. (Χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπουκουβάλας, ἔχει τὸν λόγον.

§12Α. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ. Ἡ Ἀνεξάρτητος Κοινοβουλευτικὴ ὁμὰς, διὰ τῆς δηλώσεως αὐτῆς τοῦ Αὐγούστου 1948, ἐπεσήμανε τὴν εἰς πάντας τοὺς τομεῖς ἐπικίνδυνον ἀνεπάρκειαν τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ ὑπέδειξε τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως ὑπεράνω κομματικῶν κριτηρίων. Ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀπάντησιν, ἀμέσως τότε, διέκοψε τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου κατὰ τὸν γνωστὸν τρόπον, ἵνα διατηρήσῃ τὴν ἀρχήν. Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς 20ῆς παρελθόντος Νοεμβρίου, πάντα τὰ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει κόμματα, εἶχον ταχθῆ ὑπὲρ Κυβερνήσεως ἐθνικῆς συνεργασίας, πλὴν τοῦ «Νέου Κόμματος», ἡ δὲ Κυβέρνησις, τυχοῦσα οὕτω μιᾶς ἐπὶ πλέον ψήφου μέχρι λήξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Ο.Η.Ε., παρεκράτησε τὴν ἀρχὴν ἐπὶ δύο καὶ πλέον μῆνας, παρὰ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος καὶ τὰς ἀρχὰς τῆς Κοινοβουλευτικῆς τάξεως. Βαρεῖαν ὅθεν ὑπέχει ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη τὴν εὐθύνην, διότι δίμηνον διάστημα παρασκευῆς καὶ μαχητικῆς ἀνασυγκροτήσεως διὰ τὸν διεξαγόμενον ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους δὲν ἐχρησιμοποίησε, τὰ δὲ ἐπισυμβάντα ἐν τῷ μεταξὺ δραματικὰ γεγονότα τῆς Καρδίτσης, τῆς Ναούσης καὶ τοῦ Καρπενησίου, ἐπέτειναν τὰς εὐθύνας της καὶ ἀπεμάκρυναν πᾶσαν πίστιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς αὐτήν. Ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας, ἀνεμένετο ὁ σχηματισμὸς Κυβερνήσεως ἀξίας τῶν περιστάσεων. Ἀλλ’ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀποτελεῖ καθ’ ἡμᾶς ἀνασχηματισμὸν τῆς προηγουμένης ὑπό τινας συμπληρώσεις. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη δὲν εἶναι ἡ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ τῆς συνθέσεως αὐτῆς ἀνταποκρινομένη πρὸς τὰς περιστάσεις. Ἀλλὰ νῦν, ὅτε οἱ καιροὶ ἀναγκάζουσιν, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ὁμὰς τῶν ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν ἀπεφάσισε νὰ παράσχῃ ψῆφον, ἥτις θὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὴν στιγμὴν τουλάχιστον ταύτην συναισθανομένη τὰς ἱστορικὰς εὐθύνας ἐν ἀδιατάκτῳ συμπνοίᾳ θὰ ἀποδοθῇ εἰς γενναίαν καὶ ἀποφασιστικὴν ἀντιμετώπισιν τῶν δεινῶν προβλημάτων τῆς χώρας, ὡς καὶ διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ἐπαγγέλλεται. Ἡ Κυβέρνησις θὰ κριθῇ οὐχὶ ἐκ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἀλλ’ ἐκ τῆς ταχείας καὶ πιστῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν. Ἡ Ὁμὰς ἡμῶν ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ της ὅπως συμβάλῃ εἰς τὸν ταχύτερον τερματισμὸν τοῦ ἀγῶνος, συνιστᾷ τὴν ταχεῖαν θέσιν εἰς ἐφαρμογὴν τῶν ἀκολούθων μέτρων: Ι. Ἀνασύνθεσις τῶν Διπλωματικῶν Ὑπηρεσιῶν διὰ τῆς ἀναδείξεως ἐκπροσώπων ἱκανῶν καὶ κύρους πρὸς διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων. Ἀποβολὴ τῶν ἀνικάνων, τῶν ὑπόπτων καὶ ἐπιβουλευομένων τὸν ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους. Χρησιμοποίησις πρὸς διαφώτισιν τῆς κοινῆς γνώμης ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τῶν κορυφαίων τοῦ πνευματικοῦ κόσμου καὶ ἱκανῶν πρὸς τοῦτο. Ἀνάκλησις πάντων τῶν ἀδικαιολογήτως, δαπάναις τοῦ Κράτους, ἀπεσταλμένων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. ΙΙ. Ἀναγνώρισις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ παρανόμως σφετεριζόμενοι τὸ δημόσιον χρῆμα εἶναι ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος. Ἴση μεταχείρισις αὐτῶν πρὸς τοὺς δρῶντας κατ’ αὐτῆς. Θέσπισις βαρυτάτων κυρώσεων καὶ ταχείας διαδικασίας ἐπιλεγομένων πρὸς ἐφαρμογὴν ἐπιλέκτων δικαστῶν. Πρὸς ἔναρξιν τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ καὶ ἐπειδὴ αἱ ὁρισθεῖσαι ἐξεταστικαὶ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπαί, πρὸς ἔρευναν τῶν εἰσαγωγῶν τῶν Ὑπουργείων Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Ἐφοδιασμοῦ δὲν ἐπελήφθησαν οὐσιαστικῶς τοῦ ἔργου αὐτῶν, νὰ ὁρισθῶσι νέαι Ἐπιτροπαὶ ἐξ ἁρμοδίων προσώπων, τροποποιουμένου τοῦ σχετικοῦ νόμου. Παράλληλος καὶ ἑνιαία ὑπὸ ἐγγυήσεις ἀνασυγκρότησις τῆς Ὑπηρεσίας τῶν Κρατικῶν Προμηθειῶν, ἀποκλειομένης τῆς δυνατότητος τῶν προμηθειῶν ὑπὸ τῶν κατ’ ἕκαστον Ὑπουργείων. III. Συνεργασία Πολιτείας καὶ Ἐκκλησίας καὶ ἐνισχυομένης εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος. Ἡ Ἐκκλησία θὰ ἀναλάβῃ καὶ πάλιν τὴν κατὰ παράδοσιν ἐθνικὴν αὐτῆς ἀποστολήν. IV. Οὐσιαστικὸς συντονισμὸς ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἤτοι τῆς παραγωγῆς, τῆς διανομῆς, τοῦ Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου καὶ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους κλπ. (Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Ἐφοδιασμοῦ, Γεωργίας καὶ Ἐργασίας), ὥστε τὸ μὲν νὰ ἐξυπηρετῆται ὁ ἀγὼν τοῦ Κράτους, τὸ δὲ νὰ μὴ λεηλατῆται τὸ δημόσιον χρῆμα καὶ νὰ μὴ παρεμποδίζεται ἡ προσπάθεια διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάρρωσιν δι’ ἐπινοηθέντων περιττῶν γραφειοκρατικῶν ἐμποδίων. Ἐπὶ κεφαλῆς τῶν κλάδων τῆς Διοικήσεως νὰ τοποθετηθῶσιν ἔντιμοι καὶ ἱκανοὶ δημόσιοι λειτουργοὶ ὥστε νὰ ἐκπέμπεται ἐξ αὐτῶν ἡ πλήρης συναίσθησις τοῦ καθήκοντος εἰς ὁλόκληρον τὸν Διοικητικὸν Ὀργανισμὸν καὶ ἐκλείψῃ ἡ παρατηρουμένη ἀντίθεσις μεταξὺ ὑπαλλήλων εὐσυνειδήτων ἀλλὰ λιμοκτονούντων καὶ ἀσυνειδήτων, ἀθεμίτως πλουτιζόντων. V. Διαρρύθμισις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ἐν ὄψει τῶν ἐκ τοῦ ἀγῶνος ἐπιβαλλομένων θυσιῶν καὶ ἐπιβολὴ ἀλλεπαλλήλου ἐλέγχου ἐπὶ τῶν Κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν. Ἐπὶ ζητημάτων συνδεομένων πρὸς οἰκονομικὰ συμφέροντα (π. χ. εἰσαγωγαὶ προμήθειαι κλπ.) ἀφαίρεσις τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τῶν κεντρικῶν ὀργάνων Διοικήσεως θεσπιζομένων ἀντικειμενικῶν κριτηρίων πρὸς ἀποφυγὴν τῶν σκανδαλωδῶν εὐνοιῶν ὡρισμένων προσώπων. VI. Ταχεῖα καὶ πλήρης ἀναδιοργάνωσις τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλαγὴ μεθόδων καὶ μέσων ὥστε νὰ ἐμπνέεται μετὰ φανατισμοῦ ἡ νεολαία τὴν ἀγάπην πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὴν προσήλωσιν εἰς τὴν ἑλληνοχριστιανικὴν παράδοσιν. Πλήρωσις τῶν κενῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως μετὰ βραχεῖαν προπαρασκευήν, δαπάναις τοῦ Κράτους, διὰ τῶν διακριθέντων εἰς τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα πολεμιστῶν, τελειοφοίτων γυμνασίου. VII. Προώθησις εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς τῶν διακριθέντων ἀξιωματικῶν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης. Ἡ φύσις τοῦ ἀγῶνος ἀπαιτεῖ ψυχικὴν καὶ σωματικὴν ρώμην καὶ ἀξιοποίησιν τούτων. VIII. Συστηματικὴ καὶ ἀδιάλειπτος μέριμνα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς ἀδικαιολογήτου ὑπερτιμήσεως τῶν εἰδῶν διατροφῆς ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐργαζομένων διὰ τῆς καλυτέρας ὀργανώσεως τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ ὁμαλωτέρου ἐφοδιασμοῦ τῆς ἀγορᾶς διὰ τῶν ἀναγκαίων ἀγαθῶν. IX. Ἀνάπτυξιν τοῦ πνεύματος τῆς ἀλληλεγγύης καὶ ἀλληλοβοηθείας μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κοινωνίας ἰδίᾳ διὰ τὴν ταχυτέραν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, ἐνισχυομένης τῆς κατὰ παράδοσιν τοιαύτης διαθέσεως τοῦ Ἕλληνος, καὶ X. Πραγματικὸν συντονισμὸν τῶν δυνάμεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, φρονιματιζομένης τῆς Κοινωνίας τῶν ἀστικῶν κέντρων πρὸς βαθυτέραν κατανόησιν καὶ συμπάθειαν πρὸς τὰ δεινὰ τῆς ὑπαίθρου. Ἄν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίσῃ ἑαυτὴν ἀσυγκίνητον καὶ ἀνεπαρκῆ πρὸς τὰ δεινὰ τῆς Πατρίδος τότε διὰ δηλώσεως πρὸς τὴν Βουλὴν θὰ ἄρωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἐπιτύχῃ μακρὰν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ζωηρῶς ἀποκρούομεν. Ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως νὰ μείνῃ ἀνεξέλεγκτος ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ἀπαλλασσομένης τῆς Βουλῆς, ὑποδηλοῖ καθ’ ἡμᾶς τὴν ἔλλειψιν αὐτοπεποιθήσεως εἰς τὰς ἰδίας αὐτῆς ἱκανότητας. Κυβερνῆται μὲ πίστιν ἐπιζητοῦσι τὴν ἀληθῶς πολύτιμον συνεργασίαν τῆς δεξιῶς κατευθυνομένης Βουλῆς καὶ εὐαρεστοῦνται νὰ λογοδοτῶσι πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ, διότι οὕτω προκύπτει καὶ παρέχεται ἡ ἐπιδοκιμασία τῶν παρ’ αὐτῶν πραττομένων. Ἀποκρούομεν ὅθεν ὡς παραφθορὰν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος τὴν κατὰ τοὺς τελευταίους καιροὺς ἐφαρμοσθεῖσαν παρὰ τῶν Κυβερνήσεων τακτικήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ εἶναι μὲν ἱκανὴ νὰ ἀναδεικνύῃ Κυβέρνησιν ἀλλὰ θεωρεῖται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἅμα ὡς πράξῃ τοῦτο ἀναλωθεῖσα εἰς ἱκανότητας καὶ περιάγεται οὕτω εἰς νεκροφάνειαν. Τοιοῦτο σύστημα κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως εἶναι δι’ ἡμᾶς ἀπαράδεκτον καὶ ἀποβαίνει θανάσιμος ἐχθρὸς τῆς ἀληθοῦς δημοκρατίας εἰς ἣν ἡμεῖς πιστεύομεν ἀπολύτως. Ὑπὸ τὰς οὐσιώδεις ταύτας ἐπιφυλάξεις, παρέχομεν τὴν ψῆφον ἡμῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἔντονον ὑπόμνησιν τοῦ καθήκοντος καὶ τῶν ἐπιταγῶν τοῦ Ἔθνους πρὸς αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις συνέδεσε τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν πρότασιν διακοπῆς ἐπὶ τετράμηνον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη εἶναι καὶ συνταγματικῶς ἀνώμαλος, καθ’ ὅσον οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰμὴ πρότασις ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, ὅπερ προκειμένου περὶ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα νὰ θέτῃ ἔτι δὲ πλέον, διότι ταύτης μετέχει καὶ Ἀντιπρόεδρος μὴ βουλευτής. Εἶναι ὅμως καὶ πιεστικὴ καὶ ἀδικαιολόγητος, διότι ὑπάρχοντος τοῦ θεσμοῦ τοῦ Ἀρχιστρατήγου ἡ Βουλὴ λειτουργοῦσα δὲν ἀποτελεῖ περιορισμὸν ἀλλ’ ἀποφασιστικὴν συμβολὴν εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ σημερινὴ Βουλὴ ἂν ἠστόχησε κατὰ τὸ διαρρεῦσαν τριετὲς διάστημα εἰς τὴν ἀνάδειξιν ἱκανῶν Κυβερνήσεων, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ καὶ τοῦτο εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς ὁλότητος τῶν βουλευτῶν, ὅτι πάντοτε προθύμως ἐνέκρινε κυβερνητικὰ μέτρα τείνοντα εἰς τὴν ἐπιτυχῆ διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος. (Χειροκροτήματα). Ἡ Ὁμὰς ἡμῶν παρέχουσα τὴν ψῆφον της ὑπὸ τοὺς ἐκτεθέντας ὅρους ἀποκρούει τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς πέραν τοῦ μηνὸς καὶ δηλοῦμεν ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῶν πρώτων αὐτῆς βημάτων ἐμφανίσῃ ἀνεπάρκειαν ἡμεῖς καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην θὰ ἄρωμεν καὶ πρὸς τὸν λαὸν συγκεκριμένως τὰς ἀτασθαλίας θὰ καταγγείλωμεν. Κατὰ τὴν κρίσιμον ταύτην στιγμὴν εὐχόμεθα, ἵνα ἡ Κυβέρνησις αἰρομένη εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, κατορθώσῃ νὰ φανῇ ἀξία τοῦ Ἔθνους καὶ πρὸς τοῦτο ἐνισχύομεν αὐτήν. Ἰδιαιτέρως ὡς εἷς τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἐκπροσώπων μιᾶς τῶν Ἐπαρχιῶν τῆς Βορείου Ἑλλάδος, τοῦ τμήματος αὐτοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας ὅπερ λόγῳ τῆς γειτνιάσεώς του μὲ τοὺς ἐπιβουλευομένους τὴν ἀκεραιότητα καὶ ἀνεξαρτησίαν τῆς πατρίδος μας ζῇ ἐντονώτερα τὸ δρᾶμα τοῦ διεξαγομένου σήμερον ἀγῶνος μεταφέρω ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν: 1) Τὴν ἀπόφασιν τοῦ λαοῦ ἐκείνου ὅπως καὶ πάλιν θυσιάσῃ τὰ πάντα εἰς τὸν βωμὸν τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. 2) Τὴν πίστιν του ἐπὶ τὴν τελικὴν νίκην τῆς ἀγωνιζομένης Ἑλλάδος καὶ 3) τὴν προσταγήν του πρὸς τοὺς ἐν τῇ Κυβερνήσει ἡγέτας τῶν πολιτικῶν κομμάτων ὅπως καταστῶσι πραγματικοὶ ἄγγελοι εἰς τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμάς. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§13Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ ἐλάμβανον τὸν λόγον, κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Αἱ περιστάσεις τὰς ὁποίας διατρέχομεν, αἱ ἀγωνιώδεις στιγμαὶ τὰς ὁποίας διανύομεν ἐπιβάλλουν εἰς τοὺς ὁμιλοῦντας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τόσην προσοχήν, ὥστε νὰ μὴ ἐκφεύγῃ ἀπὸ τὰ χείλη αὐτῶν φράσις τις, ἢ καὶ λέξις ἀκόμη ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ μίαν κακὴν ἐπίδρασιν, ἔστω καὶ ἐκ μακροτάτης ἀποστάσεως ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ ἀγωνιζομένου στρατοῦ μας. Ἡ προσοχὴ ὅλων μας κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν δέον νὰ στρέφεται πρὸς τὰ ἐκεῖ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἔταμε τὴν καλυτέραν ὁδὸν μὴ θελήσας νὰ ὁμιλήσῃ. Διότι δὲν φαντάζομαι πὼς ἡ φιλοφρόνησις, ἡ ὁποία τῷ ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸν ἠμπόδισε ἀπὸ τοῦ νὰ ὁμιλήσῃ. Χωρὶς νὰ συμμερίζωμαι τὸ παράπονον τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ τῆς νεοπαγοῦς πολιτικῆς ὁμάδος, ὁ κ. Διομήδης κατὰ τὴν ὡραίαν ἐκείνην προσλαλιάν του πρὸς τοὺς κ. ὑπουργούς, ἀνεγνώρισεν ἀξίωμα κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ μεροληψία πρέπει νὰ εὑρίσκεται μακρὰν τῆς αἰθούσης ἔνθα συζητοῦνται αἱ ὑποθέσεις τοῦ Κράτους. Καὶ ἐνῷ προηγουμένως ὡμίλησε περὶ ἀμεροληψίας, δυστυχῶς διέπραξεν ὁ ἴδιος ἀμέσως μεροληψίαν, ὁμιλήσας καὶ ἐκφράσας τὴν λύπην του διὰ τὴν μὴ συμμετοχήν του ἐν τῇ Κυβερνήσει μόνον διὰ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος. Ἴσως ἔπραξε τοῦτο διὰ νὰ ἀποτίσῃ κάποιον φόρον εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου ὁ ὁποῖος ἔσχε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ προτείνῃ τὸν κύριον Διομήδην δι’ ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἐλάμβανον τὸν λόγον —τὸ λέγω εἰλικρινῶς, δὲν εἶναι σχῆμα λόγου— ἀλλὰ ἐφθάσαμεν εἰς μίαν ὥραν κινδύνου ὅπου ἡ σιγὴ ἀποτελεῖ ἔγκλημα. Ἀλλὰ ἂν θελήσω νὰ εἴπω τινὰ ἐν σχέσει μὲ τὰ λαβόντα χώραν μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Σοφούλη, φοβοῦμαι πὼς εἶναι πάρα πολὺ δυσχερές, τοὐλάχιστον διὰ τὸν χαρακτῆρα μου, νὰ περιορισθῶ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς ὀφειλομένης Κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας καὶ τάξεως, καὶ ἰδίως ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν ἀναγκῶν τὰς ὁποίας ἐπιβάλλουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν αἱ κρίσιμοι περιστάσεις. Ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου 1947 κυβερνώμεθα ἀπὸ τὰ συνεργαζόμενα δύο ἱστορικὰ κόμματα. Τὴν ἄνοδόν των εἰς τὴν ἀρχὴν ἐχειροκροτήσαμεν, δι’ ἕνα κυρίως λόγον: Διότι ἡ συμμετοχὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπεμόνωσε τὸν κομμουνισμὸν καὶ ἰδίᾳ ἐσταμάτησαν αἱ δηλώσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριζον τὰ ἐπιχειρήματά των οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος εἰς τὰς διαφόρους διεθνεῖς διασκέψεις. Καὶ ἐχειροκροτήσαμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία μᾶς παρουσίασεν ὡς πρῶτον ἄρθρον τοῦ πολιτικοῦ της «Πιστεύω» τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ καὶ ἐνῷ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ κανένα καλόν, ἐνεκρίναμε τὰς δηλώσεις της καὶ τὴν πολιτικήν της ἐκείνην ὑπὸ ἕνα ὅρον, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ, δὲν θὰ ἤσκει ἐπίδρασιν κακοποιὸν ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ ἀγωνιζομένου στρατοῦ. Δὲν παρῆλθον, κύριοι βουλευταί, παρὰ δύο μόνον μῆνες, καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις τῶν συνεργαζομένων κομμάτων τὴν ἐξουσίαν, ὥστε κατέστη ἀρκετὰ δυσχερὲς τὸ ἔργον τοῦ ἀγωνιζομένου στρατοῦ, μὲ μίαν προσπάθειαν εἰς τὴν ἀρχὴν ἐνισχύσεως, ἀπὸ ἀπόψεως ἐφοδίων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμητικῆς διὰ τῆς ἱδρύσεως τῶν ταγμάτων Ἐθνοφρουρᾶς, τὰ ὁποῖα καθ’ ὃν τρόπον ἱδρύθησαν, ἀτυχῶς δὲν ἐδικαίωσαν τὰς ἐλπίδας, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εὑρέθημεν δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην μετὰ δύο μῆνας νὰ ἄρωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν δύο κομμάτων. Ἔκτοτε διέρρευσε χρόνος καὶ χρόνος πολύς, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν ἐσημείωσε καμμίαν ἐπιτυχίαν, ἀλλὰ διαρκῶς εἴχομεν ἀτυχίας, τὴν μίαν μετὰ τὴν ἄλλην, ὥστε ἐδημιουργήθη πλέον κοινὴ συνείδησις ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο ἱστορικῶν κομμάτων δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποδώσῃ τίποτα κατὰ τὴν κρίσιμον ταύτην στιγμήν, οὔτε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, οὔτε εἰς τὸν ἀγωνιζόμενον στρατόν. Καὶ ἀνεμέναμεν μετὰ ταῦτα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συναισθανθῇ τὴν τραγικότητα τῆς καταστάσεως. Ἀλλὰ ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως ἦτο προκλητικὴ δι’ ὅλα τὰ συμβαίνοντα πέριξ αὐτῆς, ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ τοῦ μαρτυρίου καὶ τῆς κολάσεως. Καὶ οὕτως, ἀπὸ ἀποτυχίας εἰς ἀποτυχίαν, μὲ τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν ἐφθάσαμεν εἰς τὸν Σεπτέμβριον 1948, ὁπότε ἐπέκειντο αἱ ἐργασίαι τῆς 3ης Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ο.Η.Ε. Καὶ εἴπομεν τότε, ἂς ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, ἐπιτέλους, ἕως ὅτου λήξουν αἱ ἐργασίαι τοῦ Ο.Η.Ε. Βεβαίως, ἡ παραμονή της θὰ ἐπεδείνωνε τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἤρχιζε τὰς ἐργασίας της ἡ 3η Γενικὴ Συνέλευσις τοῦ Ο.Η.Ε. ἐν Παρισίοις, εἴπομεν, ἂς ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Καὶ ἐκρατούσαμεν καὶ τὴν ἀναπνοήν μας ἀκόμη, διὰ νὰ μὴ τυχὸν κάμωμεν τίποτε, τὸ ὁποῖον θὰ δυσχέραινε τὸ ἔργον τῆς Ἐθνικῆς μας Ἀντιπροσωπείας ἐν Παρισίοις. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἀκριβῶς τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Διασκέψεως, ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἐκλογῆς νέου Προέδρου τῆς Βουλῆς. Καὶ ἡμεῖς, πρὸ τῆς ψηφοφορίας, ἐκάμαμεν δήλωσιν καὶ εἴπομεν ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἰδιαίτατα δὲ ὅτι ἡ Ἐθνική μας Ἀντιπροσωπεία ἐν Παρισίοις ἦτο ἀντιπροσωπεία ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Διεφωνήσαμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐσωτερικήν της πολιτικὴν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου εἶχε κομματικὸν χαρακτῆρα, παρὰ τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κυρίου ἐκ Κερκύρας συναδέλφου, ἐδηλώσαμεν ὅτι θὰ καταψηφίσωμεν τὸν προτεινόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Πρόεδρον. Καὶ πράγματι, τὸν κατεψηφίσαμεν. Ἀλλὰ διαρκουσῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως, ἐξερράγη ὡς βόμβα, ἡ κυβερνητικὴ κρίσις. Ποῖος τὴν προεκάλεσεν; Οὐδεὶς ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Προεκλήθη ἀπὸ τὰ σπλάγχνα τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Βενιζέλος, ἐπανελθὼν ἐκ Παρισίων, εἶπεν ὅτι ἡ Ἀντιπροσωπεία μας ἐν Παρισίοις ἐχρεωκόπησε καὶ ὅτι, ἐπιτέλους, εἶναι ἀδύνατον νὰ παραμείνῃ ἡ Κυβέρνησις αὕτη περισσότερον. Διέσπασε καὶ πάλιν τὴν ἕνωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει πρὸ ἔτους μετὰ τοῦ κόμματος τοῦ σεβαστοῦ πρεσβύτου κ. Σοφούλη καὶ τοιουτοτρόπως ἠνάγκασε τὴν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Σοφούλη Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν της. Ποῦ εἶναι τὸ πταῖσμα ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Ποῦ ἠθελήσαμεν ἡμεῖς νὰ δυσχεράνωμεν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὃν χρόνον ἐξηκολούθουν αἱ ἐργασίαι τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως ἐν Παρισίοις; Ἡ Κυβέρνησις εὗρεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξερράγη ἡ κρίσις ἐκείνη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Σοφούλη, εἴπομεν ὅλοι, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα μας μίαν πραγματικὴν Κυβέρνησιν, Κυβέρνησιν τὴν ὁποίαν ἤθελεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, πολὺ πρίν. Ἀλλὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἀπόστημα αὐτὸ ἠνοίγετο, τὸ πῦον ἔπρεπε νὰ ἐξέλθῃ. Καὶ ὅμως ἐκλείσαμεν τὸ ἀπόστημα, ἀφήσαμεν τὸ πῦον ἐντὸς αὐτοῦ καὶ ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον κατεψήφισε τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα τὴν ὑπερεψήφιζον, τὸ «Νέον Κόμμα», ἐστήριξε τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ παρέμεινεν οὕτω ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐπὶ 2½ μῆνας. Ἐπῆλθεν ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἀσθένεια τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατηναλώθη ὅλος ὁ χρόνος αὐτὸς διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἐγκαταλειφθῇ τελείως ἡ κυβερνητικὴ προσπάθεια. Ἐπῆλθε μία πλήρης χαλάρωσις καὶ ὁ ἐχθρὸς ἐπωφελήθη τῆς ἀνυπαρξίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἴδομεν τὰ ἀποτελέσματα. Τὸ δρᾶμα τῆς Καρδίτσης, ἡ σπαρακτικὴ τραγῳδία, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἕνας νέος Ὅμηρος διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ τὴν ἀποδώσῃ, διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ τραγῳδία τῆς Ναούσης καὶ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ Καρπενήσιον. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, καὶ μὲ τὴν αὐτὴν Κυβέρνησιν νομίζετε ὅτι δυνάμεθα νὰ συνεχίσωμεν; Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι προσετέθησαν δύο νέα κόμματα; Τὸ κόμμα τοῦ κ. Κανελλοπούλου καὶ τὸν «Νέον Κόμμα» τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Μάλιστα, ὁ τελευταῖος εἶναι καὶ ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου, γεγονὸς ἄηθες διὰ τὰ Κοινοβουλευτικά μας ἔθιμα. Ἐδῶ τὸν ὑπουργὸν τὸν γνωρίζει κανεὶς καὶ βλέπει τὴν δρᾶσιν του, ὅταν ἀναλαμβάνῃ ὑπουργεῖον εἰς τὰ χέρια του. Καὶ τὸ ὑπουργεῖον τὸ κατευθύνει καὶ τοῦ δίδει πνοὴν ὁ ἴδιος καὶ ἀποθέτει ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τὴν σφραγῖδα του. Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου, εἶναι ἀέρας φρέσκος. (Χειροκροτήματα). Εἰς τὰ ἄλλα μέρη καὶ μάλιστα μέρη περισσότερον ἡμῶν προηγμένα, βεβαίως, ὑπάρχει ὁ θεσμὸς τοῦ ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου. Ἀλλὰ ποῖοι ἐκεῖ γίνονται ὑπουργοὶ ἄνευ χαρτοφυλακίου; Γίνονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διηύθυναν πολλὰς φορὰς ὑπουργεῖα, διηύθυναν Κυβερνήσεις ὡς Πρωθυπουργοί, καὶ ἔχουν πλέον μίαν πεῖραν, ὥστε νὰ δύνανται νὰ χρησιμεύσουν ὡς Σύμβουλοι τοῦ Κράτους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει ἐνταῦθα. Ἀλλ’ εἰς ποίαν Κυβέρνησιν νὰ δώσωμεν ψῆφον; Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει κοινὴ συνείδησις, ὅτι δὲν εἶναι ἀνεκτὴ πλέον; Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Σεντζουΐκ, ὁ διακεκριμένος καὶ ἐθνικόφρων δημοσιογράφος, ἔλεγεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Σοφούλη–Τσαλδάρη δὲν ἐμπνέει καμμίαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Δὲν ὑπάρχουν ἄνθρωποι ποὺ νὰ θέλουν ν’ ἀκούσουν περὶ αὐτῆς. Καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἀληθινὴ ἀνταπόκρισις, ἡ ὁποία ἐστάλη ποτὲ εἰς ξένην ἐφημερίδα ἀπὸ ἀνταποκριτήν. Καὶ φθάνομεν εἰς τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Σοφούλη. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε προηγουμένως νὰ εἴπωμεν ὀλίγα, δι’ ἕνα περίφημον πρωτόκολλον ποὺ ὑπεγράψαμεν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι. Ἐγὼ εἶχον τὴν ἀτυχῆ αὐτὴν πρωτοβουλίαν καὶ συνεννοήθην σχετικῶς μὲ τὸν κ. Βενιζέλον. Τοῦ εἶπα: Πολὺ καλά! Λέγομεν νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ὁ τόπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἀκυβέρνητος. Πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν μίαν Κυβέρνησιν. Καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ συνέλθωμεν ὅλοι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι ἢ ὄχι! Ὁ κ. Βενιζέλος προεκάλεσε μίαν σύσκεψιν εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ κ. Γονατᾶ. Ἀλλὰ δὲν ἦσαν ἐκεῖ παρόντες οὔτε ὁ κ. Παπανδρέου, οὔτε ὁ κ. Κανελλόπουλος. Ἠρώτησα τὸν κ. Βενιζέλον, ποῦ εἶναι οἱ ἄλλοι δύο. Καὶ ὁ κ. Βενιζέλος, μοῦ εἶπε: Θὰ πάρω εἰς τὸ τηλέφωνον τὸν κ. Κανελλόπουλον καὶ θὰ ἔλθῃ. Καὶ πράγματι, μετὰ πέντε λεπτὰ ἦλθε. Λέγω, ὁ ἕτερος, ὁ κ. Παπανδρέου; Ἀνέλαβε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν αὐτὴν ὁ ἐκλεκτὸς συνάδελφος ὁ κ. Κάντζιας, ὁ ὁποῖος φαίνεται τὰ ἔλεγε κάπως ἰδιαιτέρως μὲ τὸν κ. Παπανδρέου. Ἀφήσατε, λέγει ὁ κ. Κάντζιας, θὰ τὸν φέρω ἐγὼ τὸν κ. Παπανδρέου. Καὶ πράγματι, μετ’ ὀλίγον φθάνει καὶ ὁ κ. Παπανδρέου, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν κ. Κάντζιαν. Τότε εἴπομεν, ἂν θέλωμεν νὰ κάμωμεν κἄτι τι μαζί, πρέπει νὰ παραιτηθῶμεν ἀπὸ φιλοπρωτίας καὶ φιλοδοξίας. Καὶ ὁ κ. Παπανδρέου ὡμίλησε πρῶτος κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος τὸν τιμᾷ καὶ εἶπεν ὅτι καὶ ὑφυπουργὸς ἂν τοποθετηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ΤΤΤ, θὰ δεχθῇ νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα. Λέγω τότε, κύριοι, εἴμεθα σύμφωνοι καὶ φέρετε τὸ πρωτόκολλον νὰ τὸ ὑπογράψωμεν. Ὑπεγράφη τὸ πρωτόκολλον αὐτό, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν οἱονδήποτε πρόσωπον ὑπεδείκνυεν ὁ Βασιλεὺς νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, τὸ πρόσωπον δὲ αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκλέξῃ οἱονδήποτε ἐκ τῶν φίλων ἡμῶν καὶ ἡμεῖς, ἰδίως ἡμεῖς, δὲν θὰ εἴχομεν ἀντίρρησιν καὶ θὰ ἐσχηματίζετο ἡ λεγομένη ὑπερκομματικὴ Κυβέρνησις. Καὶ ἐνῷ ὑπέγραψα καὶ ἐγὼ τὸ περίφημον αὐτὸ πρακτικόν, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς ὑπερκομματικῆς δὲν ἐπλήρου τελείως τὴν ψυχήν μου, ὡς κατ’ ἐξοχὴν δύσκολος νὰ πραγματοποιηθῇ. Τὸ ὑπέγραψα ὅμως, ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: Ὅτι θὰ καταρτισθῇ μία Κυβέρνησις μὲ ὑπουργοὺς προσωπικότητας ἐκ τῆς Βουλῆς, τοὺς ὁποίους θὰ ἐξέλεγεν ὁ προταθησόμενος ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ὡς Πρωθυπουργός, ἀνεξαρτήτως ἀναλογίας κομμάτων. Δηλαδή, ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ½ σχεδὸν τῆς Βουλῆς, θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι ἕνας ἢ δύο ὑπουργοὶ καὶ ἀπὸ τὸ κόμμα τοῦ κ. Κανελλοπούλου, νὰ εἶναι καὶ οἱ 5, 6, 7 τοῦ κόμματός του. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὑπέγραψα ἐγώ. Ἐδώσαμεν τὴν μάχην. Ἐκέρδισεν ἡ Κυβέρνησις μὲ μίαν ψῆφον. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου πολὺ ἐστενοχωρήθη. Καὶ ἐνθυμεῖσθε τί ἔγινεν, ὅταν ἔφυγεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸν κ. Τσαλδάρην καὶ μέ τινας ἄλλους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐχειροκρότησαν, ὡσὰν νὰ ἦρε καμμία νίκην ὁ κ. Τσαλδάρης εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Ἐχάλασεν ὁ κόσμος ἀπὸ τὰ χειροκροτήματα. Ἐκάμομεν μία σύσκεψιν μετὰ τὴν ψηφοφορίαν. Μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴν γνωμῶν, ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ διατηρήσωμεν αὐτὴν τὴν ψευδοσυνοχήν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν μέχρι τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Σύμφωνοι ὅλοι εἰς αὐτό. Ἡ πρότασις αὐτὴ καὶ πάλιν ἰδική μου ἦτο. Διατί; Διότι ἔβλεπα ὅτι ἄλλοι ἐτραβοῦσαν ἀπὸ ἐδῶ, ἄλλοι ἀπὸ ἐκεῖ. Καὶ εἶπον, ἂς ἔχωμεν μία μέσην λύσιν. Καὶ εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν, ἔμειναν ὅλοι σύμφωνοι. Δὲν παρῆλθεν ὅμως ὀλίγος καιρὸς καὶ βλέπω ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου ἐβάδιζεν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὑπογραφέντος πρωτοκόλλου, πρὸς εἴσοδόν του εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Συναντῶ μία ἡμέραν, εἰς μίαν θρησκευτικὴν ἑορτὴν τὸν κ. Γονατᾶν καὶ τὸν ἠρώτησα: Εἶδα μία συνάντησίν σας μὲ τὸν κ. Παπανδρέου. Μοῦ εἶπε ναὶ καὶ ὅτι ζητεῖ τὸ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν καὶ δὲν θέλει τὸν κ. Τσαλδάρην. Τοῦ εἶπα, πῶς εἶναι δυνατόν, (ὄχι, βέβαια, ἀπὸ συμπάθειαν πρὸς τὸν κ. Τσαλδάρην), νὰ γίνῃ Κυβέρνησις χωρὶς τὸν κ. Τσαλδάρην, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ μεγαλυτέρου κόμματος. Δὲν παρῆλθεν ὀλίγος καιρός, ὁπότε εἶδον πλέον συγκεκριμένα τὰ διαβήματα τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς συναντήσεώς του μετὰ τοῦ κ. Τσαλδάρη καὶ τοῦ κ. Σοφούλη, ἔμειναν ἀπολύτως σύμφωνος. Ἔβλεπον εἰς τὰς ἐφημερίδας. Διευρύνεται ὁριστικῶς ἡ Κυβέρνησις. Εἰσέρχεται εἰς αὐτὴν ὁ κ. Παπανδρέου, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις, ἀποκτᾷ μίαν σταθερὰν βάσιν καὶ θὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της. Τότε εἶπον: Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτό, ἀφοῦ ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει εἴπει διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶναι νεκρά, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκής, ἀνύπαρκτος, ὅτι εἶναι πτῶμα καὶ μυρίζει πτωμαΐνην, πῶς θὰ εἰσέλθῃ εἰς μίαν τοιαύτην Κυβέρνησιν; Δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸ ἐννοήσω καὶ ἔλεγον ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα λέγονται χωρὶς καμμίαν βασιμότητα.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κάμνετε μίαν χρονικὴν σύγχυσιν: Τὴν ἑπομένην τῆς ψηφοφορίας, εἰς συνάντησιν εἰς τὸν οἶκον μου, ἐλέχθη .... (δὲν ἠκούσθη)

§15Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅλαι αἱ συναντήσεις, εἰς τὸν οἶκον σας ἐγένοντο.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ εὑρίσκετε ἄτοπον, ὥστε νὰ τὸ ἐπισημαίνετε;

§17Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κάθε ἄλλο. Λέγω, ὅτι ἐκεῖ ἐγένοντο.

§18Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τότε, διατὶ τὸ ἐπισημαίνετε; Τὴν ἑπομένην, λοιπόν, ἐλέχθη ἀμέσως ἀπὸ δύο συναδέλφους, τοὺς κ.κ. Βενιζέλον καὶ Κανελλόπουλον, ὅτι τὸ πρακτικὸν ἦτο εἰδικὸν καὶ ἀφεώρα ἐκείνην μόνον τὴν περίπτωσιν καὶ ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὸ μέλλον. Μετά τινας ἑβδομάδας, ἀνεγράφετο εἰς τὸν τύπον, ὅτι ὁ κ. Γονατᾶς ἤρχισεν ἐπαφὰς μὲ τὸν κ. Σοφούλην, διεκδικῶν τὸν «τομέα του», ἄνευ ὅμως ἀποτελέσματος. Καὶ ὅταν ὅλα αὐτὰ εἶχον συμβῆ καὶ ἡ ἀποσύνθεσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνετελέσθη καὶ εἶχεν ἐπίσης διαπιστωθῆ, ὅτι τὸ κυβερνητικὸν ἀδιέξοδον ὡδήγει κατ’ ἀνάγκην εἰς ἐξωκοινοβουλευτικὰς λύσεις, συνήγαγον τὸ πολιτικόν μου καθῆκον νὰ ἀναλάβω πρωτοβουλίαν, διὰ νὰ ἀποτραποῦν ἐξωκοινοβουλευτικαὶ λύσεις. Αὐτὸ ἦτο τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσα. (Χειροκροτήματα).

§19Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἄνευ χρησιμότητος ἡ γενομένη πρὸς ἐμὲ διακοπή. Ἀλλὰ ἔχω νὰ τοῦ ὑπομνήσω, ὅτι ἐμείναμεν σύμφωνοι, ὅτι θὰ διατηρηθῇ ἡ συνεργασία μέχρι παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν δὲ εἶδον τοῦ κ. Παπανδρέου τὰ διαβήματα καὶ τὰς προσπαθείας... (δὲν ἠκούσθη).

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πότε;

§21Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐπήραμε τὴν ἀπόφασιν νὰ μείνωμεν ἡνωμένοι μέχρι παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ οὐδέποτε πλέον συνηντήθημεν. Καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς 15 Δεκεμβρίου ἀνεγράφησαν τὰ διαβήματα τοῦ κ. Γονατᾶ πρὸς συμμετοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς ἀνάληψιν τοῦ «τομέως του». Ὅταν διεπιστώθη, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τὴν μάχην τῆς 20ῆς Νοεμβρίου ἐξῆλθον δύο ἡττημένοι, ἡ Κυβέρνησις τῆς μιᾶς ψήφου καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅταν περαιτέρω διεπιστώθη ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἠθικῶς διαρκῶς ἐξησθένιζε καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις παραλλήλως ἀποσυνετίθετο καὶ ἐφαίνοντο ἐπαληθεύουσαι αἱ προφητεῖαι, ὅτι τὴν πρώτην Φεβρουαρίου θὰ ὑπῆρχε κυβερνητικὸν ἀδιέξοδον, τὸ ὁποῖον θὰ ὡδήγει εἰς τὴν ἀνάγκην τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν λύσεων, τότε ἐνώπιον τῆς νέας αὐτῆς πραγματικότητος, ἐπεδίωξα θαρραλέως μία λύσιν, ἡ ὁποία δὲν ἐπρόκειτο, ἴσως, νὰ δημιουργήσῃ τὴν καλλιτέραν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἐδημιούργει τουλάχιστον μίαν Κυβέρνησιν, ὡς φράγμα ἐναντίον ἐξωκοινοβουλευτικῶν λύσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ πλήξουν τὸν κοινοβουλευτισμόν, ἀλλὰ τὸν ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§23Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἰσχυρίζεται, ὅτι τελευταῖος αὐτὸς παρεβίασε τὸ σύμφωνον.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἢ θὰ ὁμιλήσωμεν μὲ ἀκρίβειαν, ἄλλως ἀρνοῦμαι νὰ συνεχίσω τὴν συζήτησιν. Δύο ὑπῆρξαν οἱ πολιτικοί μου σκοποί. Ὁ πρῶτος ἀρνητικός. Ἡ ἀποτροπὴ ἐξωκοινοβουλευτικῶν λύσεων. Καὶ εἶμαι εὐτυχής, ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτὸς ἐπετεύχθη. Καὶ ὁ δεύτερος θετικός. Ἡ δημιουργία τῆς καλλιτέρας δυνατῆς κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ δεύτερος αὐτὸς σκοπὸς ἐπετεύχθη μόνον σχετικῶς, ἐπειδὴ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι βεβαίως καλυτέρα ἀπὸ τὴν προηγουμένην, ἀλλ’ ἔχει τὸ ἴδιον κρίσιμον ἐλάττωμα νὰ εἶναι ἀκέφαλος. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τῆς παρέχομεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, τῆς παρέχομεν ψῆφον ἀνοχῆς. (Χειροκροτήματα).

§25Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου, διαπράττει μία ἀνακρίβειαν. Ἡ τελευταία σύσκεψις ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ, κύριοι βουλευταί, ἐγένετο εἰς τὰς 21 Νοεμβρίου, ἐξημερώνοντας 22 Νοεμβρίου. Ἡ σύσκεψις εἰς τὴν οἰκίαν Παπανδρέου, ἡ πρώτη, ἐγένετο εἰς τὰς 22 Νοεμβρίου. Ἡ δευτέρα τὴν ἑπομένην, 23 Νοεμβρίου. Δυστυχῶς, μετὰ 3 ἡμέρας, ἐγὼ ἐπήγαινα διὰ τὸν ἄλλον κόσμον. Ὁ κ. Παπανδρέου, λέγει, ὅτι ἐγώ, ὁ εὑρισκόμενος εἰς τὸ μεταίχμιον τοῦ τάφου ἐκείνην τὴν ὥραν, διεπραγματευόμην μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὴν εἴσοδόν μου εἰς αὐτήν.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα; Ὄχι σεῖς, ἀλλὰ ὁ κ. Γονατᾶς.

§27Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἔτσι λέγετε, ὅτι τὸ πρῶτον περιστατικόν, τὸ ὁποῖον σᾶς ὑπεχρέωσε νὰ ἀναθεωρήσητε τὴν ἀπόφασίν σας καὶ νὰ νομίσητε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρωτοκόλλου τιμῆς ὡς ἀτονήσασαν, ἦτο ἡ διάσπασις ἡμῶν καὶ τὸ δεύτερον περιστατικὸν ἦτο ἡ προσπάθεια ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Γονατᾶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ κρίνω ἐπιεικῶς καὶ τὴν μνήμην καὶ τὸ ὕφος τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος... Ἔχει τὸ ἐλαφρυντικὸν τῆς ἀσθενείας του. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἐδῶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διὰ νὰ δηλώσῃ ὅτι τὸ πρῶτον τὴν 8ην Ἰανουαρίου ἤρχισαν αἱ ἰδικαί μου συνομιλίαι. Τὴν 8ην Ἰανουαρίου. Ἐνῷ τὴν 15 Δεκεμβρίου ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον, ὅτι ὁ κ. Γονατᾶς ἐπεσκέφθη τὸν κ. Σοφούλην καὶ συνεζήτησε τὴν συμμετοχήν του εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐφημερίδων.

§29ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει ἀναγραφῆ εἰς τὸν τύπον.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑποστηρίζω, λοιπόν, ὅτι προτοῦ φθάσωμεν εἰς τὴν 8ην Ἰανουαρίου, ὁπότε ἔλαβον τὴν πρωτοβουλίαν, εἶχον πρὸ ἐμοῦ δύο διαπιστώσεις. Πρῶτον, τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Βενιζέλου καὶ τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὅτι θεωροῦν λῆξαν τὸ σύμφωνον.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐπιβεβαιῶ ἀπολύτως, τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου λεγόμενα. (Χειροκροτήματα).

§32Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πρώτη συζήτησις μὲ τὸν κ. Παπανδρέου ἐγένετο. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν εἶναι ἡ 8η τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου, τὸ Σάββατον, 8 ἡμέρας πρὸ τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Σοφούλη.

§33Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Προηγουμένως εἶχον ὑπάρξει μετ’ ἐμοῦ συνομιλίαι;

§34Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Οὐδέποτε. (Χειροκροτήματα).

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ ζήτημα, ἑπομένως, ἔληξε. (Χειροκροτήματα).

§36Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἄλλα κόμματα; Ἐκάνατε μὲ ἄλλα κόμματα συζήτησιν, κ. Πρόεδρε;

§37Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δηλῶ, ὅτι δὲν δέχομαι καμμία περαιτέρω διακοπήν, διότι θέλω νὰ διαχειρισθῶ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ θέμα. Ὁ κ. Παπανδρέου ἐδήλωσε κατὰ κόρον, ὅτι δὲν εἶχε συμφωνηθῆ ὅτι θὰ παραμείνωμεν ἐν συνεργασίᾳ μέχρι τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βενιζέλον, νὰ δηλώσῃ, ἐὰν τὸ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου εἶναι ἀκριβές, διότι ὅταν εἶδον ἐγὼ τὴν κίνησιν τοῦ κ. Παπανδρέου, πρὸς διεύρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπῆρα εἰς τὸ τηλέφωνον τὸν κ. Βενιζέλον καὶ τοῦ λέγω: Τί γίνεται; Τί γίνεται τὸ πρωτόκολλον; Εἴμεθα ἐν δεσμεύσει ἢ ὄχι; Θέλω νὰ ξεύρω. Μοῦ λέγει, τὸ πρωτόκολλον ἰσχύει μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὁ κ. Παπανδρέου εἶπε πρὸς τὸν κ. Βενιζέλον, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔσπασε τὸ πρωτόκολλον ὁ κ. Γονατᾶς, διατὶ θὰ τὸ φυλάξω ἐγώ; Αὐτὰ ἐγένοντο. Ὑπῆρχε τὸ πρωτόκολλον, ἀλλὰ ὁ κ. Παπανδρέου ἔλεγεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Γονατᾶς ἔκαμε μία τοιαύτην προσπάθειαν εἰσόδου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀληθές, ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε καὶ αὐτὸς νὰ κάμῃ τὴν προσπάθειαν αὐτήν. Ἀλλὰ ὁ κ. Παπανδρέου, κύριοι βουλευταί, ἰσχυρίσθη ἕνα ἄλλον λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἤθελε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ὅτι διέτρεχε κίνδυνον τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ ὅτι ἐπρόκειτο, δῆθεν, νὰ γίνῃ δικτατορία. Ὁ φόβος τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐξωκοινοβουλευτικός, εἶπον.

§39Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐξωκοινοβουλευτικὸς θὰ εἰπῇ δικτατορία. Εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος καὶ θὰ ἤθελα νὰ τοῦ ὑπομνήσω μία συνάντησιν, τὴν ὁποίαν εἶχε μὲ τὸν κ. Δενδραμῆν, τὸν Πρεσβευτήν, ὁ ὁποῖος τοῦ μετέδωσεν ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ δὲν εὐνοοῦν παρὰ μόνον λύσεις Κοινοβουλευτικάς. (Χειροκροτήματα). Δεδομένου, ὅτι δὲν ἦτο βάσιμος, οὔτε ἕνα ἐπὶ τοῖς χιλίοις ὁ σχηματισμὸς ἐξωκοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως, ὁ φόβος τοῦ κ. Παπανδρέου ἀπεδεικνύετο ἕωλος. Ἀλλὰ ἂς προχωρήσω μὲ τὰς ἰδικάς μου σκέψεις. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἢ μᾶλλον ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μυτιλήνης, διὰ νὰ τοῦ ἀνταποδώσω τὸ κοπλιμέντο, εἶπεν ὅτι ἔβλεπε κινδύνους μεγάλους καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ ἀμέσως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἤρχισε διαπραγματεύσεις ἐπὶ διαπραγματεύσεων καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ὕστερα ἀπὸ διαπραγματεύσεις 10 ἡμερῶν, δὲν ἐπῆλθε συμφωνία. Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Παπανδρέου ἐθαύμαζε τὸν κ. Σοφούλην, διὰ τὴν διανοητικήν του σφριγηλότητα, κατὰ τὴν πρώτην συνάντησιν, ὅπως εἶδον ἀπὸ δηλώσεις.... (δὲν ἠκούσθη).

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ὑπάρχουν δηλώσεις.

§41Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. ... μετὰ ταῦτα, ὅταν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις, ἔλεγεν ὅτι ἡ κατάστασις ἡ διανοητικὴ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται οὐδεμία συνεννόησις. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐναυάγησαν αἱ διαπραγματεύσεις, ἐνῷ εἶχε συμφωνηθῆ ἐκ μέρους τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἡ δευτέρα Ἀντιπροεδρία τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, ἡ Προεδρία τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ 5 ἀκόμα ὑπουργεῖα... Λοιπόν, κύριοι, εἰς στιγμὰς τόσον κρισίμους διὰ τὸ Ἔθνος, ἔρχεται καὶ λέγει ὁ κ. Παπανδρέου «ἐπειδὴ εἴδομεν τὸν κίνδυνον αὐτόν, ἐσπάσαμεν τὸ πρωτόκολλον». Δὲν ἐσπάσατε τὸ πρωτόκολλον δι’ αὐτό, ἀλλὰ ἐκάματε προσπάθειαν ἁλιείας ὑπουργείων, πλὴν τελικῶς ἐναυάγησαν αἱ διαπραγματεύσεις.

§42Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι διανομὴ τῶν ὑπουργείων ἐματαίωσε τὴν συνεννόησιν, εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβὴς καὶ ἀνάξιος ἀπαντήσεως.

§43Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω ἐὰν κάμνω ὡς μάρτυς καὶ ἐὰν εἶμαι μάρτυς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον, εἰς μίαν συζήτησιν περὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, γίνεται συζήτησις διὰ τὸ θέμα αὐτό, ἐφ’ ὅσον ὅμως καλοῦμαι πρὸς τοῦτο, ὀφείλω νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου εἶναι ἀπολύτως ἀκριβῆ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§44Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνυπόστατα τὰ ὅσα εἶπον. Τὰ ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ τὰ ἀνέγνωσαν οἱ πάντες. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Σ.Δ.Κ., ἐξέφρασε τὴν λύπην του, διότι ἐλέχθησαν ἀνακρίβειαι. Δὲν ἔχω καμμίαν πρόθεσιν νὰ θίξω καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, τὸν κ. Παπανδρέου. Ἐκθέτω τὰ γεγονότα, ὅπως τὰ γνωρίζετε πάντες καί, ἑπομένως, δὲν εἶναι τίποτε τὸ ὑπερβολικόν. Κύριοι βουλευταί, αὐτὰ τὰ γνωρίζετε, τὰ εἴδατε εἰς τὰς ἐφημερίδας καί, ἑπομένως, οἱαδήποτε ἔκφρασις λύπης καὶ οἱοσδήποτε χαρακτηρισμὸς περὶ ἀνακριβειῶν δὲν ἔχει τὴν θέσιν του. Τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω. Ὅτι μετὰ τὸ ναυάγιον τῶν διαπραγματεύσεων πρὸς διεύρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Σοφούλης ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του. Κατὰ ταῦτα, τὴν 5ην ἀπογευματινὴν τοῦ Σαββάτου, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του, καὶ μετὰ μίαν ὥραν ἀκριβῶς, διενέμετο μία πρόσκλησις τοῦ Βασιλέως, ὅπως συνέλθωμεν τὴν 12ην μεσημβρινὴν τῆς ἑπομένης εἰς τὰ ἀνάκτορα. Καὶ ἐνῷ μᾶς ἐκάλει ὁ Βασιλεὺς πρὸς κοινὴν σύσκεψιν ὅλους τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ἐν τούτῳ τῷ μεταξὺ οἱ 4 ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ὁ κ. Βενιζέλος, ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης, ἰσχυρίσθησαν ὅτι δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῆς προσκλήσεως καὶ ἔσπευσαν πρὸς τὸ Τατόϊ ἐν ὥρᾳ νυκτός, ὅπως ἴδωσι τὸν Βασιλέα καὶ μὴ γενόμενοι δεκτοὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἀφίσουν τὸ γνωστὸν σημείωμα. Τώρα πῶς ἐγένετο, ἐνῷ ἐκαλοῦντο τὴν ἑπομένην εἰς σύσκεψιν, νὰ μεταβαίνουν καὶ νὰ λέγουν ὅτι ἔχουν καταρτίσει Κυβέρνησιν, κυβέρνησιν ὅμως χωρὶς πρόεδρον, χωρὶς καθωρισμένους ὑπουργοὺς — εἶναι γνωστὸν ποία πάλη καὶ πόσα ναυάγια γίνονται διὰ τοὺς ὑπουργοὺς — αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον, πάντως ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔδωκε καμμίαν ἀπάντησιν εἰς τὸ σημείωμα. Τὴν 12ην μεσημβρινὴν τῆς Κυριακῆς, συναντώμεθα εἰς τὰ Ἀνάκτορα. Ὁ Μεγαλειότατος δὲν συνεζήτησε μαζί μας, δὲν ἐζήτησε τὴν γνώμην μας περὶ τοῦ καλλιτέρου τρόπου λύσεως τοῦ κυβερνητικοῦ ζητήματος, παρὰ μᾶς ἀνέγνωσεν ἓν κείμενον. Τὸ διάγγελμά Του, μίαν ἔκκλησίν Του. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ὅτι εἶχον ὑποδείξει τὴν λύσιν αὐτήν, τοῦ σχηματισμοῦ Οἰκουμενικοῦ Ὑπουργείου ἀπὸ ἑνὸς ἔτους καὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπουργείων καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, ἀλλὰ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ Βασιλικὴ ἔκκλησις ἤχησεν εἰς τὰς ψυχάς μας, ὥστε, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ διαγγέλματος, πρῶτος λαβὼν τὸν λόγον, λέγω: «Μεγαλειότατε, τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνεγνώσατε, εὑρίσκει τὸ βάθος τῆς ψυχῆς μας. Δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν ἐπιθυμίαν σας». Ὁπότε ὁ κ. Παπανδρέου —δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ ἄλλας διαμαρτυρίας— ζητήσας τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν Μεγαλειότατον, λέγει: «Μεγαλειότατε, ἡμεῖς ἔχομεν ἤδη Κυβέρνησιν, τὴν κατηρτίσαμεν τὰ 4 κόμματα καὶ κατωνομάσαμεν αὐτά· ἔχομεν πίσω μας 250 βουλευτὰς καὶ ἑπομένως ἔχομεν μίαν εὐρυτάτην κοινοβουλευτικὴν βάσιν. Διατὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν Οἰκουμενικήν;». Ὁπότε ὁ Μεγαλειότατος μᾶς εἶπε καὶ προφορικῶς, ὅτι ἡ ἐπιθυμία Μου νὰ σχηματισθῇ Κυβέρνησις ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, εἶναι ἐπιθυμία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι ἐπιθυμία τοῦ ἀγωνιζομένου στρατοῦ καὶ ἱκανοποιεῖ καὶ τὸν συμμαχικὸν παράγοντα. Τότε ὁ κ. Βενιζέλος εἶπεν: «Ἡμεῖς, πράγματι, μέχρι χθὲς εἴχομεν καταλήξει εἰς μίαν ἀπόφασιν, νὰ καταρτίσωμεν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἤδη τίθεται ἄλλως τὸ ζήτημα καὶ ἑπομένως ἔχομεν πλέον νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως». Τρόπον τινὰ ὁ κ. Βενιζέλος ὑπανεχώρει ἀπὸ τὰ συμπεφωνημένα μεταξὺ τῶν 4 καὶ τότε ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἶπε: «Καὶ ὅταν ἕνα κόμμα δὲν θέλῃ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν;» Καὶ εἶπον: «Τὸ κόμμα αὐτὸ θὰ τὸ κρίνῃ μεθαύριον ὁ λαός, ὅτι εἰς μίαν στιγμὴν τόσον κρίσιμον, ὅτι εἰς μίαν τοιαύτην ἔκκλησιν τοῦ Βασιλέως, περὶ τῆς ἀνάγκης ἑνώσεως ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διὰ νὰ αἰσθανθῇ ὁ ἀγωνιζόμενος στρατὸς τὴν ἀνακούφισιν, ὅτι ἔχει εἰς τὸ πλευρόν του σύσσωμον τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τῆς χώρας, τὸ κόμμα αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ ἀρνηθῇ συμμετοχήν, θὰ τὸ κρίνῃ ὁ λαός». Καὶ προσέθηκα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν αἴθουσαν τῶν Ἀνακτόρων, χωρὶς νὰ καταρτίσωμεν Κυβέρνησιν. Οἱ 4, οἱ ὑποβαλόντες τὸ σημείωμα εἰς τὰ Ἀνάκτορα Τατοΐου, ἀνενδότως ἀπέκρουσαν τὴν λύσιν αὐτήν, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπωσι καὶ τίποτε ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως, διότι ὁ Βασιλεὺς σᾶς εἶπον, εἶναι ὡσὰν νὰ ἐξέδωσε μίαν διαταγήν. Ἀπεχώρησεν ὁ Βασιλεύς. Συνέστησα νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα ἐν τοῖς Ἀνακτόροις. Ὁ κ. Παπανδρέου εἶπε: «Δὲν εἶναι σωστὸν ἐδῶ νὰ ὁμιλῶμεν· νὰ συσκεφθῶμεν κάπου ἀλλοῦ καὶ τὸ ἀπόγευμα νὰ ὁρίσωμεν τόπον συζητήσεως». Παρετηρεῖτο μία προσπάθεια ἐκ μέρους τῶν 4, πῶς νὰ μὴ συναντηθῶμεν. Λέγω τότε: «Ἀλλὰ τὸ διάγγελμα τοῦ Βασιλέως ὁρίζει προθεσμίαν 24 ὡρῶν. Πρέπει νὰ συναντηθῶμεν ἐντὸς τῆς ἡμέρας». Καὶ ἀπεφασίσαμεν νὰ συναντηθῶμεν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, εἰς τὰ 6 μ.μ. Ἐν τῷ μεταξύ, κύριοι βουλευταί, εἶχον λάβει χώραν πράγματα, τὰ ὁποῖα θίγουν τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου εἰς μεγάλον βαθμόν. Κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, ἐζήτησα, ἢ μᾶλλον ἐπρότεινα νὰ ἔλθῃ στενογράφος, ὁ ὁποῖος θὰ κρατήσῃ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐλάμβανε χώραν, νὰ διατυπωθῶσιν αἱ γνῶμαι ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, διότι ἡ σύσκεψις ἦτο ἱστορικὴ καὶ τὰ πορίσματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ κατέληγε, θὰ εἶχον σημαντικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν τυχῶν τῆς χώρας. Ὡμίλησαν ἐκ περιτροπῆς ὅλοι, πλὴν τοῦ κ. Γονατᾶ, τοῦ κ. Ζέρβα, τοῦ κ. Οἰκονομίδου καὶ τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς. Οἱ 4, εἰς τοὺς ὁποίους προσετίθετο ἀπὸ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὡμίλουν κατὰ τῆς Οἰκουμενικῆς. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Νέου Κόμματος ἐν τοῖς Ἀνακτόροις, ἐφάνη ὑπέρμαχος τῆς ἰδέας τῆς Οἰκουμενικῆς, ἀλλὰ ὅταν συνηντήθημεν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον —ἄγνωστον τὸ τί εἶχε μεσολαβήσει εἰς τὸ τρίωρον αὐτὸ— ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Νέου Κόμματος εὑρῆκεν ὅλα τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ μία Κυβέρνησις συντεθειμένη ἀπὸ ἀρχηγοὺς κομμάτων, ὅτι εἶναι πολυαρχία, ὅτι δημιουργεῖ ἀκυβερνησίαν κλπ., ὁπότε ἠναγκάσθην νὰ τὸν διακόψω καὶ νὰ τοῦ εἴπω: «Κύριε Μαρκεζίνη, πρόκειται περὶ ἐξαιρετικοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουν αἱ ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις, τὰς ὁποίας διανύει ἡ πατρίς μας. Δὲν πρόκειται περὶ κανόνος, οὔτε περὶ συνήθους μέτρου». Ὡμίλησαν μετὰ ταῦτα ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔφερον ἀντιρρήσεις, ἦσαν πάντοτε οἱ 4, εἰς τοὺς ὁποίους ἀτυχῶς συμπεριελαμβάνετο καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, λησμονήσας τὴν προέλευσίν του. Δὲν μὲ ἐκπλήττει ἡ γνώμη τῶν 4 —δικαίωμά τους εἶναι νὰ ἔχουν οἱασδήποτε θέλουν γνώμας διὰ τὴν Βασιλικὴν ἔκκλησιν· ἄλλωστε ἦσαν καὶ δημοκρατικοί, ἐπολέμησαν καὶ τὴν διενέργειαν τοῦ δημοψηφίσματος, ἐζήτησαν ἀναβολήν, τί δὲν ἐζήτησαν, ἠγωνίσθησαν νὰ μὴ ἐπιστρέψῃ ὁ Βασιλεὺς εἰς τὸν Θρόνον Του— ἀλλὰ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νομίζω, ὅτι εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εὐλαβηθῇ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ Βασιλέως καὶ νὰ μὴ ταχθῇ μὲ τοὺς ἔχοντας ἀντιρρήσεις, διὰ τὸν σχηματισμὸν ἑνὸς τοιούτου Ὑπουργείου, ἀλλὰ νὰ ταχθῇ μὲ τὴν γνώμην τοῦ Βασιλέως καὶ ἐκείνων τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἀπεδέχοντο ἀνεπιφυλάκτως τὸ Διάγγελμα τοῦ Βασιλέως. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν σύσκεψιν ἐκείνην, ἐζήτησα νὰ ἴδω ποῖον εἶναι τὸ ἀποκρυστάλλωμα τῆς συζητήσεως, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καθ’ ἣν στιγμὴν συσκεπτόμεθα ἡμεῖς, ἀγωνιᾷ καὶ ἀναμένει τὰ ἀποτελέσματα τῆς συσκέψεώς μας. Ἔχει μία ἀγωνίαν δυσπαράστατον. Ὁ στρατὸς ἐπίσης περιμένει νὰ ἴδῃ τί ἀπεφασίσαμεν, τί θὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς δημοσιογράφους, τί πρέπει νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Μεγαλειότατον, εἴμεθα σύμφωνοι ἢ δὲν εἴμεθα σύμφωνοι; Ὡς ἐξάγω ἐκ τῶν συζητήσεων καὶ τῶν ἐκφρασθεισῶν γνωμῶν, οἱ 4 ἐξ ἡμῶν δὲν δέχονται τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν. Μὲ διέκοψεν πάλιν ὁ κ. Παπανδρέου καὶ εἶπε: «Πῶς βγάζετε αὐτὸ τὸ συμπέρασμα; Δὲν εἶναι συμπέρασμα ἀληθές». «Μὰ καλά», λέγω. «Εἶσθε σύμφωνος;». Κανεὶς δὲν εἶπεν ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι. Παρεκαλέσαμεν, ὅθεν, τὸν κ. Τσαλδάρην, ὁ ὁποῖος προήδρευε τῆς συσκέψεως, νὰ τηλεφωνήσῃ εἰς τὰ Ἀνάκτορα, ὅτι ἐπρόκειτο τὴν ἑπομένην νὰ ἴδωμεν τὸν Βασιλέα, εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν χωριστὰ καὶ ὅτι περίπου εἴμεθα σύμφωνοι διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Βασιλεύς, ὀρθότατα ποιῶν, δὲν ἐδέχθη οὐδένα εἰς ἰδιαιτέραν ἀκρόασιν, ἀλλὰ παρήγγειλεν ὅπως ἐγγράφως δώσωμεν τὰς γνώμας μας. Ὑπεβάλαμεν τότε ὑπομνήματα πρὸς τὸν Βασιλέα. Ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι ἀποδεχόμεθα τὴν Βασιλικὴν ἔκκλησιν, οἱ ἄλλοι, βεβαίως, δὲν ἠξεύρω τί ὑπεστήριξαν, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ὑπεστήριξαν, ὅ,τι ὑπεστήριζον κατὰ τὴν σύσκεψιν καὶ ἐπὶ τέλους κατέληξε νὰ δοθῇ ἡ ἐντολὴ εἰς τὸν κ. Σοφούλην. Ἐγὼ δὲν εἶχον προτείνει οὐδένα Πρωθυπουργόν. Εἶπον, ὅτι ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θὰ ἐκλέξῃ ὁ Βασιλεύς, μοῦ εἶναι εὐπρόσδεκτος. Θέλει νὰ εἶναι ὁ κ. Τσαλδάρης, θέλει νὰ εἶναι ὁ κ. Σοφούλης, οἱοσδήποτε καὶ νὰ εἶναι, ἐγὼ τὸν ἀποδέχομαι. Ἀλλὰ μοῦ εἶπον τηλεφωνικῶς ἀπὸ τὰ Ἀνάκτορα: «Ποῖον προκρίνετε μεταξὺ τῶν 2 ὑποψηφίων, τοῦ κ. Σοφούλη καὶ τοῦ κ. Διομήδους;». Ἀπήντησα: «Οὐδέτερον τούτων προκρίνω διὰ Πρόεδρον Κυβερνήσεως αὐτὴν τὴν στιγμήν». Οὔτε τὸν ἕνα, οὔτε τὸν ἄλλον. Ὡς πρόσωπα τοὺς ἐκτιμῶ ἀπείρως. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προεδρεύσουν Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, δὲν τὸ ἐγκρίνω. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται νὰ κρίνω μεταξὺ τῶν δύο, προτιμῶ τὸν κ. Σοφούλην, διότι προέρχεται ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ εἶναι ἀρχηγὸς κόμματος καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἐπιπρόσθετον λόγον ἀκόμη, τὸν ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκμυστηρευθῶ, ὅτι ὁ κ. Σοφούλης ἔχει τὴν ψυχολογίαν τοῦ Καραϊσκάκη, δηλαδή, ὅταν ὁ κ. Σοφούλης εἶναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ προεδρεύει αὐτῆς, εἶναι πραγματικὸς ἄγγελος, ὅταν ὅμως εἶναι ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως... (δὲν ἠκούσθη). Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τῆς προκρίσεως τοῦ κ. Σοφούλη, καὶ αὐτὸ εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς μίαν διακοπήν, ἡ ὁποία μοὶ ἐγένετο ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην. Ἀναλαμβάνει τὴν ἐντολὴν ὁ κ. Σοφούλης, μὲ σαφῆ ἐκ μέρους τοῦ Βασιλέως, καὶ ἐκδεδηλωμένην τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἐκκλήσεώς Του πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν, οὐδεὶς ἐκλήθη ἐξ ἡμῶν, οὔτε ὁ κ. Ζέρβας, οὔτε ὁ κ. Γονατᾶς, οὔτε ἐγώ. Τί συνέβη; Πῶς ἐσκέφθη ὁ κ. Σοφούλης, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἀπουσιάζῃ, καὶ δικαίως ἀπουσιάζει, καὶ τί συνέβη, ὥστε νὰ σχηματισθῇ ἡ Κυβέρνησις μεταξὺ τῶν τεσσάρων, καὶ νὰ ἀποκλεισθῶμεν ἡμεῖς; Αὐτὸ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ καταλάβω. Ἐὰν θὰ ἦτο δυνατόν, ἡ Κυβέρνησις, νὰ μοῦ δώσῃ μία ἐξήγησιν ἐπ’ αὐτοῦ, ὄχι μόνον θὰ παρεῖχον ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐχειροκρότουν, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι μόνον λόγοι ἐθνικοὶ θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν ματαίωσιν τῆς Βασιλικῆς ἐκκλήσεως.

§45Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ἠλείας). Ἀποτελεῖ λόγον ἀκυρώσεως τοῦ σχηματισμοῦ τῆς νέας Κυβερνήσεως, ἡ μὴ συμμετοχὴ τῶν ἄλλων Κομμάτων;

§46Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὡραῖον εἶναι αὐτό, ὡς εὐφυολόγημα. Γεννᾶται, λοιπόν, ἓν ζήτημα, προσωπικὸν πλέον: Ἡμεῖς, διατὶ τάχα δὲν θὰ ἠμπορούσαμε νὰ μετάσχωμεν εἰς μίαν τοιαύτην Κυβέρνησιν; Τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει; Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσκολίαν, νὰ ἀκούσω, ὅτι οἱ λόγοι οἱ Α ἢ οἱ Β, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουν τὴν εἴσοδόν μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τοὺς ἀποδεχθῶ, ἐὰν ἦσαν δεδικαιολογημένοι. Ἀλλὰ θέλω νὰ τοὺς ἀκούσω, θέλω νὰ ἀκούσω πῶς ἐματαιώθη ἡ ἔκκλησις τοῦ Βασιλέως κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ ἀπεκλείσθησαν κόμματα, τὰ ὁποῖα δὲν νομίζω ὅτι ἠμποροῦν νὰ κατηγορηθοῦν ὅτι εἶναι ὕποπτα, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῶν φρονημάτων, διότι μόνον τοιοῦτοι λόγοι θὰ ἐδικαιολόγουν τὸν ἀποκλεισμόν, τοὺς ὁποίους ὅμως πρέπει νὰ μάθωμεν καὶ νὰ μάθῃ καὶ ὁ λαός. Διότι οἱ ματαιώσαντες τὴν ἔκκλησιν τοῦ Βασιλέως, φέρουν βαρεῖαν εὐθύνην ἔναντι τοῦ Ἔθνους. Εὐθύνην ἥτις ἐξέρχεται τῶν συνήθων πολιτικῶν εὐθυνῶν καὶ προσλαμβάνει τὰς διαστάσεις ἐθνικοῦ ἐγκλήματος. Αἱ θεωρίαι, αἱ ἐνταθεῖσαι τελευταίως, περὶ ἄκρας δεξιᾶς, ἐν ὄψει τρίτου πολέμου, εἶναι ἀδύνατον νὰ κατανοηθοῦν. Θὰ ἤμην πάρα πολὺ εὐτυχής, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς δίδουν αὐτοὺς τοὺς χαρακτηρισμούς, δεξιός, δεξιώτερος, ἄκρως δεξιός, μᾶς εἴπουν ποῖα κριτήρια δέχονται, διὰ νὰ ἴδω καὶ ἐγώ, ποῦ ἠμπορῶ νὰ κατατάξω τὸν ἑαυτόν μου.

§47Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὁ διεθνὴς κομμουνισμὸς τὸ κάμνει αὐτό, αὐτὸς ἐδημιούργησε τὸ περίφημον διεθνὲς κλῖμα.

§48Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐδῶ, μὲ τὴν λέξιν δεξιὸς ἐδέχθημεν ὅλοι, ὅτι εἶναι οἱ ἐθνικόφρονες. Ἀριστεροὶ ἐδέχθημεν ὅτι εἶναι οἱ κομμουνισταί. Ὑπῆρχον μερικαὶ ἐλαφραὶ ἀποχρώσεις, ἄκρως ἀριστερός, ἄκρως δεξιὸς κλπ., ἀλλὰ ἤδη πλέον, ὅταν ἐξεράγη ὁ μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως ἀγὼν καὶ ἐχώρισαν οἱ δύο κόσμοι, ὁ κομμουνιστικὸς ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ ὁ ἐθνικὸς κόσμος ἀπὸ τὸ ἄλλο, ἐπιτρέπεται, κύριοι βουλευταί, σᾶς ἐρωτῶ, νὰ γίνεται σήμερον σκέψις περὶ ἄκρας δεξιᾶς; Θὰ ἤθελον νὰ μάθω καὶ θὰ ἤμην εὐτυχής, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ μὲ φωτίσῃ κανείς: Ὁ Στρατός, ὁ ἀγωνιζόμενος, ὁ ὁποῖος χύνει τὸ αἷμα του καθ’ ἑκάστην καὶ ἡ γῆ δὲν προφθάνει νὰ τὸ ἀπορροφᾷ, εἰς ποίαν διαβάθμισιν κατατάσσεται, εἶναι δεξιός, εἶναι ἀριστερός; Τί εἶναι, τέλος πάντων; (Χειροκροτήματα). Ἐγὼ δηλῶ κατὰ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι ἔχω τὰ φρονήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ Στρατός μας. Ἐὰν ὁ Στρατὸς εἶναι ἄκρως δεξιός, ὅπως εἶναι, εἶμαι καὶ ἐγὼ δεξιός. Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ ἐφθάσαμεν πλέον εἰς τὰ ἄκρα, ποὺ δὲν ἔχομεν πλέον κομμουνισμὸν ἐν προπαγανδίσει, ἀλλ’ ἔχομεν κομμουνισμὸν ἐκδεδηλωμένον, ἔχομεν ἡφαίστειον ἠνεωγμένον, ἐπιτρέπεται, καὶ ἐν ὄψει μάλιστα τρίτου πολέμου, πρὸς Θεοῦ, νὰ γίνεται συζήτησις καὶ νὰ ἀναπτύσσωνται θεωρίαι περὶ ἄκρας δεξιᾶς; Ὀλίγου δεῖν, κύριοι συνάδελφοι, οἱ σύμμαχοί μας, πρὸς τοὺς ὁποίους τόσην εὐγνωμοσύνην τρέφομεν καὶ ὀφείλομεν νὰ τρέφωμεν, ὀλίγου δεῖν, λέγω, νὰ ἀπεσυντίθεντο ἀπὸ τὰς θεωρίας περὶ ἀριστερισμοῦ καὶ περὶ συνοδοιπορίας, αἱ ὁποῖαι, μικροῦ δεῖν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἀπεσυνέθετον τὴν ἀνθρωπότητα ὁλόκληρον. Καὶ υἱοθέτουν αὐτὰς τὰς θεωρίας, τὰς περὶ συνοδοιπορίας καὶ τὰς περὶ ἀριστερισμοῦ, διατί; Διὰ νὰ φανοῦν εὐχάριστοι εἰς τὸν Στάλιν. Καὶ ἀκόμη αὐτὴν τὴν στιγμήν, κύριοι βουλευταί, δὲν κατενοήθη ἐπαρκῶς, ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ πανσλαυϊστικοῦ κομμουνισμοῦ. Ὅτι ὁ χείμαρρος αὐτὸς ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν θὰ πραγματώσῃ, νὰ κατακλύσῃ ὅλον τὸν κόσμον, νὰ καταλύσῃ τὰς αἰωνίας πνευματικὰς ἀρχὰς καὶ νὰ καταργήσῃ τὰς μεγάλας ἠθικὰς ἀξίας, μὲ τὰς ὁποίας, χάρις εἰς τὸν ἑλληνικὸν πολιτισμὸν ἐξωπλίσθη ἡ ἀνθρωπότης, νὰ καταργήσῃ τὸν χριστιανικὸν πολιτισμόν, ὁ ὁποῖος συνεπλήρωσε καὶ ἐλείανε τὸν ἑλληνικόν, καὶ νὰ παραδώσῃ τὴν ἀνθρωπότητα εἰς τὸν βόρβορον καὶ εἰς τὴν βαρβαρότητα. Καὶ ἡμεῖς ἀκόμη ὁμιλοῦμεν περὶ ἄκρας δεξιᾶς. Εἶναι ἐντροπή!! Κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἄριστα συντεταγμέναι, σοβαρώταται, ὡραῖα ταξινομημέναι. Ποῖος μπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν διὰ τὸ ἀριστούργημα αὐτὸ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων; Ἀλλὰ νομίζετε, πὼς τὰ ὡραῖα προγράμματα, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔλλειπον; Ὄχι, κύριοι, ἀλλὰ ἡ ἐκτέλεσις τῶν προγραμμάτων σώζει τοὺς λαούς. Ἔχομεν ἀκούσει ἀρκετὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἀφ’ ὅτου ἐσχηματίσθησαν αἱ μετεκλογικαὶ Κυβερνήσεις. Ὅλαι τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου, κοινοτυπικαί, ὅτι θὰ ἐνισχύσωμεν τὸν Στρατόν, ὅτι θὰ φροντίσωμεν διὰ τὸν δημοσιονομικὸν τομέα, διὰ τὸν τομέα τὸν οἰκονομικὸν κλπ. Αἱ σημεριναὶ προσθέτουν ὅτι ἡ δικαιοσύνη θὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της ἔναντι τῶν καταχραστῶν καὶ τῶν σκανδάλων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνακύπτουν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν περισσότερα. Βεβαίως αὐτὴ εἶναι μία προσθήκη. Ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα ὑπῆρχον εἰς ὅλας τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, Ἀλλά, κύριοι, μεταξὺ τῶν δηλώσεων τῶν προγραμμιατικῶν καὶ τῶν ἐπιτυγχανομένων ἀποτελεσμάτων, ὅταν φύγῃ μία Κυβέρνησις, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Ἀπέχουν πολὺ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐπιτευχθέντα ὅλων τῶν μετεκλογικῶν Κυβερνήσεων, ἀπὸ τὰς προγραμματικάς των ἐπαγγελίας διὰ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία σχέσις μεταξύ των.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατ.). Ὅλων τῶν Κυβερνήσεων τοῦ κόσμου. Τὸ ἐπιδιωκόμενον μὲ τὸ ἐπιτυγχανόμενον δὲν εἶναι ποτέ ταὐτόσημον.

§50Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ τῶν ἰδικῶν μας Κυβερνήσεων τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ἐπιτευχθέντα, ἐν σχέσει μὲ τὰς δηλώσεις τὰς προγραμματικάς, ἀπέχουν ὅσον ἡ Ἀνατολὴ ἀπὸ Δυσμῶν. Δὲν ξεύρω τί γίνεται εἰς τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις, ἀλλὰ ὅλαι αἱ μετεκλογικαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ἰδικαί μας, ἔχουν αὐτὴν τὴν ἐπιτυχίαν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία, ἂς εἴπωμεν, σχέσις ἐπαναλαμβάνω, μεταξὺ τῶν γενομένων προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ τῶν ἐπιτευχθέντων ἀποτελεσμάτων. Ἑπομένως, τὸ ἑλληνικὸν πρόβλημα δὲν εἶναι ζήτημα προγραμματικῶν δηλώσεων μόνον. Ὁ κ. Γονατᾶς εἶχε τὴν ὑπομονήν, μὲ τὴν ἐπιμέλειαν, ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει, νὰ τὰς ἀναπτύξῃ κάπως εὐρύτερα, νὰ στραφῇ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ προέχον ζήτημα εἶναι ἄλλο, ἀπὸ τὸν ἀγῶνα τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας. Δὲν ὑπάρχουν, κύριοι βουλευταί, μεγάλα περιθώρια ἐνδιαφέροντος δι’ ἄλλα ζητήματα. Τὰ ἄλλα ζητήματα, βεβαίως θὰ παρακολουθοῦνται καὶ θὰ λύωνται ἐφ’ ὅσον συμβάλλουν εἰς τὸν βασικὸν καὶ κύριον σκοπόν, τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας. Διότι ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἀστοχήσωμεν, τὰ περίφημα αὐτὰ προγράμματα ἀναδιοργανώσεως, ἀνακαινίσεως τοῦ δημοσιονομικοῦ μας συστήματος, ἀναδιοργανώσεως τῆς παραγωγῆς κλπ. δὲν ἔχουν καμμίαν ἄλλην ἀξίαν. Κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐπεθύμουν μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. Διομήδην, τὴν πένναν τοῦ ὁποίου διέκρινα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις: «Ὁ δημοκρατικὸς κόσμος.... ........(ἀναγινώσκει)................................». Τί ἐννοεῖ «δημοκρατικὸς κόσμος»; Δὲν ὑπάρχει δημοκρατικὸς κόσμος. Ἡ λέξις «δημοκρατικὸς» ἀντικαθίσταται παγίως σήμερον διὰ τῆς λέξεως «ἐθνικὸς» δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, εἶναι μία παλαιὰ κακὴ συνήθεια εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει ἐμπλακῆ ὁ ἀξιότιμος καὶ φίλος κ. Διομήδης. Καὶ ἕνα ἄλλο πάρα κάτω: «Κυβέρνησις ἀποτελουμένη (ἀναγινώσκει)..............................................». Ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ τί εἶναι αὐτὸς «ὁ φιλελευθερισμός»; Εὑρίσκει ὁ κ. Διομήδης ὅτι εἶναι ἀνάγκη αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τονώσωμεν τὸν φιλελευθερισμόν μας; Ἐδῶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δέχεται στέρησιν πάσης δευτερευούσης ἐλευθερίας διὰ νὰ σώσῃ τὴν οὐσιαστικήν του ἐλευθερίαν. Ἑπομένως εἶναι ἀτυχὴς καὶ ἡ φράσις αὐτή, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Καὶ ἕνα ἄλλο λέγει ἀκόμη: «Ἔργον τῆς δικαιοσύνης.....(ἀναγινώσκει)...........». Ἐπικροτοῦμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ τονίζομεν ὅτι ἀναμένομεν ἄμεσον καὶ ταχὺν κολασμὸν τῶν ἀδικημάτων τῶν καταχραστῶν. Ἀλλὰ ἔργον τῆς δικαιοσύνης δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο μοῦ κάμνουν ἐντύπωσιν ὄχι μόνον αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῶν προγενεστέρων Κυβερνήσεων, ἰδιαίτατα τῆς παρούσης, ἡ ὁποία δὲν κάμνει μνείαν ἐφ’ ὅσον γίνεται λόγος περὶ δικαιοσύνης, περὶ χιλιάδων ἐθνικοφρόνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακάς, ἀπὸ τεσσάρων ἐτῶν, χωρὶς οὐδόλως νὰ πταίσωσι. Πολὺ καλά. Ἐφ’ ὅσον κριθῇ σκόπιμον εἰς τοὺς σφαγεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνετάραξαν καὶ συνταράσσουν τὴν Πατρίδα μας καὶ τὴν ἔχουν φέρει εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον, νὰ ληφθοῦν τόσα μέτρα ἐπιεικείας, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὸν θρῦλον αὐτὸν τῆς Ἑλλάδος, ἐπιτρέπεται, κ. Πρόεδροι καὶ Ἀντιπρόεδροι καὶ Παραπρόεδροι, νὰ σήπωνται εἰς τὰς φυλακάς; Ἐπιτρέπεται, κύριοι, ἄνδρες ὑπηρετήσαντες τὴν Πατρίδα καὶ μόνον τὴν Πατρίδα εἰς μίαν δύσκολον αὐτῆς περίοδον, νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς φυλακάς ἀκόμη, βάσει μηνύσεων καὶ μαρτυρικῶν καταθέσεων κομμουνιστῶν καὶ μὲ ποινικὸν δίκαιον κομμουνιστικῆς ἐμπνεύσεως καὶ ἀναδρομικῆς ἐνεργείας; (Χειροκροτήματα).

§51Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται, διότι ἐζήτησαν... ..........(Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος συνεχίζει μὴ ἀκουόμενος).

§52Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐπιτρέπεται νὰ κρατῆται εἰς τὰς φυλακὰς ὁ Λούβαρης, ὁ σεμνὸς αὐτὸς καθηγητής, τὸν ὁποῖον ὅλοι ἔσπρωξαν διὰ νὰ γίνῃ ὑπουργός; Ἐπιτρέπεται νὰ εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακὰς, ὁ ἀπαράμιλλος εἰς γενναιότητα καὶ δρᾶσιν στρατηγὸς Μουτούσης, ὁ πατριώτης τοῦ διαμαρτυρομένου κ. Σωτηροπούλου, πρὸς τὸν ὁποῖον τόσον εὐγνῶμον εἶναι τὸ Αἴγιον διὰ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τοὺς κατοίκους ἐπὶ κατοχῆς; Ἐπιτρέπεται νὰ κρατῆται εἰς τὰς φυλακὰς ὁ Κατσιμῆτρος, ὁ ἥρως τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους καὶ τοῦ ὁποίου ὁ υἱός, ἀντάξιος τοῦ γενναίου πατρός του λοχαγός, εὑρίσκεται συνεχῶς εἰς τὰς πρώτας γραμμὰς τοῦ πυρός; Οἱ στρατηγοὶ Πολύζος, Μάρκου, Δεμέστιχας, οἱ ὁποῖοι ἐδόξασαν τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα; Ἄν μὴ τί ἄλλο, μία ἀναθεώρησις τῶν δικῶν αὐτῶν, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γίνει πρὸ πολλοῦ; Ὅταν καὶ ξένοι δικαστικοί, Ἄγγλοι ἐμπειρογνώμονες ὑπὸ τὸν κ. DONOVAN, εἰσηγήθησαν ἔκτοτε τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν κατὰ τῶν δοσιλόγων ἐν γένει ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων; (Χειροκροτήματα). Ἐπιτρέπεται νὰ κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται τῶν ταγμάτων ἀσφαλείας καὶ τῆς Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς, (χειροκροτήματα), ἄνευ τῆς δράσεως τῶν ὁποίων ἡ Ἑλλὰς θὰ ὑπέκυπτεν εἰς τὴν κομμουνιστικὴν ἐπικράτησιν; Ἐρωτῶ, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠσχολήθη μὲ τὰς χιλιάδας αὐτὰς τῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐστερήθησαν τῶν προστατῶν των; Διατὶ τάχα διὰ τοὺς κομμουνιστάς, διατὶ τάχα διὰ τὰ τέρατα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν τὴν χώραν μας εἰς τὸν ὄλεθρον καὶ τὴν συμφοράν, ἐλήφθησαν τόσα μέτρα ἐπιεικείας; Διατὶ αὐτὴ ἡ τραγικὴ καθυστέρησις ὅλων τῶν μετεκλογικῶν Κυβερνήσεων;

§53Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). -Καὶ ἄλλοτε, ὅταν ἠρωτήσατε τὴν Κυβέρνησιν, σᾶς ἀπήντησα ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς νὰ προβάλλεται ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι θὰ ἤρκει τὸ νὰ ἀποκαλοῦν τινα ἐθνικόφρονα καὶ ὑπὸ τὴν σκέπην τῆς ἐννοίας αὐτῆς, νὰ συγχωρηθοῦν ἐγκλήματα. Τὸ Ἔθνος σύσσωμον ἐνομοθέτησε........ (Ἡ συνέχεια δὲν ἠκούσθη, λόγῳ τοῦ προκληθέντος θορύβου καὶ τῶν διαμαρτυριῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ χειροκροτημάτων ἀφ’ ἑτέρου. Λόγῳ τοῦ συνεχιζομένου θορύβου ὁ κ. Πρόεδρος διέκοψε τὴν συνεδρίασιν, ἐνῷ οἱ κ.κ. Κουλουμβάκης, Σωτηρόπουλος καὶ Ἀβραὰμ ὁμιλοῦν μὴ ἀκουόμενοι).

§54Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ συστήσω ὅπως ἐπανέλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς καὶ τοὺς κ. κ. ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων νὰ διατηρήσουν ὅλην τὴν ψυχραιμίαν των καὶ νὰ περιορίσουν τὴν συζήτησιν ἐντὸς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

§55Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Τουρκοβασίλης παρενέβαλεν ἐν τῇ ἀγορεύσει του, εἶναι σχετικὴ μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς δικαιοσύνης. Ἐνθυμοῦνται πολὺ καλὰ οἱ κυβερνῆται σήμερον καὶ ἰδίως ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸν ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ καὶ ἰδιαιτέρως σέβομαι, ὅτι κατετέθη ψήφισμα εἰς τὴν Βουλήν, ἐν τῷ ὁποίῳ ὡμολογεῖτο ὅτι ἡ ἐκδίκασις, ἡ γενομένη τῶν ἀδικημάτων, ἐκείνων, ἐγένετο κατὰ παράβασιν ρητῶν συνταγματικῶν διατάξεων, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι ὑπὲρ τὰς 11 διατάξεις, τὰς θεμελιώδεις ἐκείνας διατάξεις τῆς ἰσότητος, τοῦ προϋπάρχοντος νόμου διὰ τὴν καταδίκην κ. λ.π. Καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἐγένετο συζήτησις καὶ ἡ Βουλὴ ἦτο ἑτοίμη νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ δεχθῇ τὸ ψήφισμα. Ἐὰν λοιπόν, ἔχωμεν τοιαύτην ἀντίληψιν περὶ τῆς δικαιοσύνης, ψηφίζομεν συντάγματα, ἀναθεωροῦντες συντάγματα, ἀναγράφοντες εἰς τὰ συντάγματα ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι καὶ δικάζονται ἀπὸ τὰ δικαστήρια τὰ συνταγματικά, ἐνῷ ἄλλοι, δὲν θέλω νὰ τοὺς εἴπω ποῖοι εἶναι, διὰ νὰ μὴ ἐρεθίσουν κανένα, ἄλλοι Ἕλληνες ἄνδρες, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσουν νὰ δικασθοῦν ἀπὸ τὰ δικαστήρια, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Πατρὶς ἔχει καθορίσει διὰ πάντα ἐγκληματίαν. Ἦτο κάτι τι, τὸ ὁποῖον θὰ ἀμαυρώσῃ τὴν δικαστικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ὑπῆρξαν Ἕλληνες, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς σκεφθέντες, εἴτε ἀδικήσαντες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδικάσθησαν εἰς τὰ δικαστήρια τῆς πατρίδος, ἀλλὰ ἀπετέλεσαν φαινόμενον δικαστικόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπεκτήθη ποτέ, οὔτε εἰς τοὺς χειροτέρους καὶ μαύρους χρόνους τοῦ Ἔθνους. Εἶναι ζήτημα λοιπόν, δικαιοσύνης σχετικόν. Ἐὰν ὑπόσχεσθε ὅτι θὰ λειτουργήσῃ ἡ δικαιοσύνη, ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν, τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ καὶ ἀρχηγοῦ Κόμματος, αἱ ὁποῖαι ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν συνείδησιν τῆς δικαιοσύνης καὶ μεγάλου μέρους τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας ἐὰν θέλετε νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι τηρεῖτε τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. (Χειροκροτήματα).

§56Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις ἑλληνικοῦ δικαστηρίου, τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διὰ τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζεται ὅτι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 6 Συντακτικὴ Πρᾶξις τοῦ 1945 εἶναι ἀντισυνταγματική, ἔχει δὲ κηρύξει καὶ ἀκύρους τὰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πράξεως αὐτῆς.

§57Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πόσον λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν ἀτυχῆ ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργός. Τὴν αὐτὴν ἀτυχῆ ἀπάντησιν μοῦ ἔδωσε καὶ εἰς ἕνα ἄλλον ὑπαινιγμόν, ἢ μᾶλλον εἰς μίαν ἄλλην ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐδείκνυον αὐτὴν τὴν ἀστοργίαν πρὸς πρόσωπα προσενεγκόντα κολοσσιαίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα. Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀπαντῶν μοῦ εἶπε: Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ φρόνημα καὶ μόνον τοῦ ἐθνικόφρονος, τὸ ἐθνικόν, νὰ δώσῃ μέτρα ἐπιεικείας ὑπὲρ αὐτῶν. Ἐγὼ αὐτὸ εἶπον, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης; Ἐγὼ εἶπον ὅτι μία πολιτεία ἡ ὁποία λέγεται δημοκρατική, ἡ ὁποία εἶναι εὐνομουμένη, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Δὲν δύνανται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν οἱ σφαγεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ...

§58Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εἰς αὐτοὺς δίδει σύνταξιν. Ἀνέγνωσα σήμερον, ὅτι ἐπειδὴ ὁ τάδε ἔφεδρος ἐκ μονίμων, ἐπολέμησε κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ καὶ τῶν Ἐγγλέζων, «διὰ τοῦτο ἐθεωρήσαμεν αὐτὸν ὡς θῦμα πολέμου καὶ χορηγοῦμεν σύνταξιν. Ὑπογραφὴ Γεωργαντᾶς».

§59Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἐτιμήθη διὰ δευτέραν φορὰν μὲ τὸ ἀξίωμα αὐτό, νὰ εἶχε μελετήσει τὸ ζήτημα περισσότερον, νὰ εἶχε ἀφήσει τὴν καρδίαν του νὰ αἰσθανθῇ τὴν θλίψιν καὶ τὴν πικρίαν, τὴν ὁποίαν δοκιμάζουν οἱ ἥρωες ἀξιωματικοί, δημιουργοὶ τοῦ ἀλβανικοῦ ἔπους, δημιουργοὶ τοῦ θρύλου τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἔσπευδε μόνος του, ἄνευ τῆς ὀχλήσεως τῆς ἰδικῆς μας, νά λάβῃ τὰ μέτρα αὐτά. Ἡ διακοπὴ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν, κ. Θεοφανοπούλου, μὲ ἀπήλλαξε νὰ εἰσέλθω λεπτομερέστερον εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὸ ἀφορῶν τὸ κεφάλαιον τῆς δικαιοσύνης. Κύριε ὑπουργέ, διὰ νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη, δὲν πρέπει νὰ κάθωνται εἰς τὰς φυλακάς, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ τέρατα αὐτά, εὐηργέτησαν πολλαπλῶς τὴν πατρίδα των. Καὶ ἔρχομαι, κύριοι βουλευταί, εἰς μίαν ἄλλην περικοπὴν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων: «Τὰ μέσα τῆς περιθάλψεως ........ (ἀναγινώσκει) ........». Ἐξ ἀφορμῆς τῆς περικοπῆς αὐτῆς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ὅτι χάρις εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ὑπάρχουν τεχνικοὶ ἰδικοί μας, ἀρχιτέκτονες, μηχανολόγοι, λιμενολόγοι, εἰδικευθέντες εἰδικῶς εἰς τὴν ὁδοποιΐαν, ἐκτελοῦνται ὑπὸ ξένων τεχνικῶν τεράστια ἔργα κατασκευῆς ἀεροδρομίων, ἐπιδιορθώσεως λιμένων, κατασκευὴ ἄλλων ἔργων, ὅπως ἦτο ἡ ἔκφραξις τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου, ἄνευ τῆς ἐπιστημονικῆς συνεργασίας τῶν Ἑλλήνων τεχνικῶν. Δυστυχῶς, οἱ τεχνικοὶ οἱ ἰδικοί μας δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πρέπει νὰ εἴπω μὲ ὑπερηφάνειαν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει τεχνικοὺς μεγάλης ἀξίας, ἔχει μηχανικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐτίμων οἱονδήποτε Κράτος Εὐρωπαϊκὸν ἀνώτερον τοῦ ἰδικοῦ μας. Ἔχομεν εἰδικευμένους μηχανικοὺς μεγάλης, κολοσσιαίας ἀξίας, καὶ ὅμως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ φθίνουν καὶ φθείρονται χωρὶς νὰ χρησιμοποιοῦνται. Βεβαίως, δὲν πταίει ἡ Ἀμερικανικὴ ἀποστολὴ δι’ αὐτό, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἠθέλησε νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ μεγάλο αὐτὸ ἐθνικὸν κεφάλαιον. Καὶ ἴσως ἐνόμιζον οἱ ξένοι καὶ οἱ σύμβουλοι τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εὑρίσκονται εἰς μίαν χώραν ἰθαγενῶν, ἡ ὁποία ἀγνοεῖ τὴν λέξιν τεχνική, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν τεχνικούς, ἐπαναλαμβάνω καὶ ὅπως τὸ γνωρίζει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μεγάλης, σοβαρωτάτης ἀξίας μηχανικούς, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸ ἐμελέτησαν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ καὶ τὸ ἐμελέτησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κατοχῆς καὶ ἦσαν ἕτοιμοι διὰ πᾶν τεχνικὸν ἔργον. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἐχρησιμοποιοῦντο αὐτοί καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατεσκευάζοντο τὰ ἔργα θὰ ἦσαν ὀλιγώτερα, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο Ἕλληνες μηχανικοί, ἐπαναλαμβάνω, κολοσσιαίας ἀξίας. Ἄλλη περικοπὴ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως: «Τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι .... (ἀναγινώσκει) ....». Προσέξατε, κύριοι βουλευταί, νὰ ἴδητε αὐτὰ ποὺ γράφει ἡ Κυβέρνησις, τὰ αἰσθάνεται ἢ μόνον τὰ γράφει; «Ἡ κρίσις κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐγγίζει τὰ ὅρια τοῦ κινδύνου ................. (ἀναγινώσκει) ...........». Δέν ἐπιτρέπονται, κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν αὐταπάται. «Μόνον ἡ γνῶσις τοῦ κινδύνου φέρει τὴν σωτηρίαν ..... ........... (ἀναγινώσκει) .................». Δηλαδή, ἐνῷ οἱ κίνδυνοι αὐτοὶ ἔφθασαν νὰ εἶναι παμμέγιστοι, ἀπειλητικοί, ἄμεσοι, ἡ Κυβέρνησις ἐνισχύθη μόνον διὰ δύο μικρῶν ὁμάδων καὶ ἀπεκλείσθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Ζέρβας καὶ ὁ κ. Γονατᾶς, οἱ ὁποῖοι εἶναι στρατηγοί, γνωρίζοντες τὴν πολεμικὴν τέχνην. Καὶ παρακάτω λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «Ἡ Κυβέρνησις εἶναι πολεμική». Πῶς, κ. Διομήδη, εἶναι πολεμική; Ἀφοῦ εἶναι πολεμικὴ Κυβέρνησις, διατὶ δὲν χρησιμοποιοῦνται οἱ κατ’ ἐξοχὴν ἄξιοι διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τοὺς κινδύνους αὐτούς, ὁ στρατηγὸς Ζέρβας καὶ ὁ στρατηγὸς Γονατᾶς; Σεῖς ὁ ἴδιος λέγετε εἰς τὰς προγραμματικάς σας δηλώσεις, ὅτι καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς εἶναι πολεμικοὶ ὑπουργοί. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Ἐφ’ ὅσον ὅμως σκέπτεσθε νὰ δημιουργήσητε πολεμικὸν ὑπουργεῖον, διατὶ δὲν χρησιμοποιεῖτε αὐτοὺς τοὺς δύο, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεδειγμένοι κυρίως διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτοῦ τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον σεῖς κατονομάζετε καὶ σεῖς ἐχαρακτηρίσατε ἄμεσον καὶ ἐπικείμενον; Καὶ μόνον ἡ συμμετοχὴ τῶν δύο στρατηγῶν, ἀρχηγῶν Κομμάτων, θὰ ἐδικαιολόγει τὸν ὅρον «πολεμικὴ Κυβέρνησις». Ἄλλως καταντᾷ ἁπλῆ εἰρωνία, ὁ ὅρος «πολεμικὴ Κυβέρνησις», ὅταν ἔχῃ τις ὑπ’ ὄψει του τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα συνθέτουν αὐτήν, Πρόεδρον, Ἀντιπρόεδρον κλπ. Δὲν εἶναι, κ. συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, αἱ καλαὶ προγραμματικαὶ δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι λείπουν ἀπὸ ἡμᾶς, εἶναι ἡ ἐκτέλεσις. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην καὶ δι’ αὐτὸ θὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κάμῃ τὸ ἴδιον. Εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς Βασιλικῆς ἐκκλήσεως, ἡ ὁποία βαθυτάτην ἔσχε τὴν ἀπήχησιν παρὰ τε τῷ λαῷ καὶ τῷ Στρατῷ. Ἡ Βουλὴ ἂς ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν ἀναγκῶν τῆς πατρίδος μας καὶ ἂς κάμῃ τὸ καθῆκον της. Ἂν καὶ πιστεύω ἀδιστάκτως ὅτι ἡ ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐπιτακτικὴ ἐθνικὴ ἀνάγκη δὲν βλέπω εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν τὴν δυνατότητα τῆς ἐπιτυχίας αὐτῆς. Τὸ λέγω εἰλικρινῶς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑστεροβουλίας. Τί ἄλλο νὰ ἴδωμεν ἀπὸ ὅσα εἴδομεν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς κάνει νὰ πιστεύετε ὅτι ἡ παλαιὰ αὐτὴ Κυβέρνησις θὰ γίνῃ νέα Κυβέρνησις καὶ θὰ ἀντιμετωπίσῃ μὲ νέας μεθόδους τὴν κατάστασιν; Ἂν ἔδειξε κάποιαν μικρὰν προθυμίαν, ἀσήμαντον βεβαίως, εἰς τὴν ἀρχὴν εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος καὶ θὰ καταπέσῃ εἰς τὴν προτέραν νάρκην, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῶν ἰδίων προσώπων. Ἔχω πολλὰς ἀνησυχίας, κ. συνάδελφοι, τὰς ὁποίας ὁμιλῶν κατὰ τὴν ἱστορικὴν ταύτην συνεδρίασιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω ἐνώπιόν σας. Δὲν μοῦ ἀρέσουν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἔβατ, τὰς ὁποίας ἔκανε τελευταίως κατὰ τὰς ὁποίας μόλις ἀρχίσῃ ἡ δευτέρα σύνοδος τῆς Γεν. Συνελεύσεως τοῦ Ο.Η.Ε. ἐν Λέηκ–Σακσές, θὰ ἐπαναλάβῃ πάλιν τὴν γνωστὴν συμφιλιωτικὴν προσπάθειαν. Δὲν μοῦ ἀρέσουν μερικαὶ συναντήσεις μελῶν τῆς Κυβερνήσεως πρὶν εἰσέλθουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μὲ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς σύνθημα καὶ σημαίαν τὴν διαιτησίαν. Δὲν μοῦ ἀρέσουν αἱ προτάσεις τῆς ψευδοκυβερνήσεως τοῦ Μάρκου. Δὲν μοῦ ἀρέσουν αἱ θεωρίαι, περὶ ἄκρας δεξιᾶς, τόσον ἐνταθεῖσαι τελευταίως. Ἔχω ἀνησυχίας καὶ τὰς ἀνησυχίας μου αὐτάς, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ φέρω ἐνώπιόν σας. Ἔφθασεν ἡ στιγμὴ ποὺ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σκεπτώμεθα τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ μόνον τὴν Ἑλλάδα καὶ δι’ αὐτὸ δὲν καταγίνομαι μὲ λεπτομερειακὴν ἀνάπτυξιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, πλὴν τοῦ τμήματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας. (Χειροκροτήματα). Ἡ σύνθεσις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως οὐδόλως μὲ ἱκανοποιεῖ, τὸ λέγω καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ κάμω τὸ καθῆκον μου καὶ πρὸς τὴν συνείδησίν μου καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἑπομένως ἡ ἔκκλησις τοῦ Βασιλέως καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ παραμερίσωμεν τὸν κομματισμὸν καὶ νὰ βοηθήσωμεν τὴν πατρίδα μας, φοβοῦμαι ὅτι καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ παρεμερίσθη. Ἡ Βουλή μας δυστυχῶς, δὲν ἔχει ὑπόληψιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διαρρήξωμεν τοὺς δεσμοὺς πρὸς τὰ κόμματα καὶ νὰ σώσωμεν τὴν πατρίδα μας, ἀπὸ τοὺς κινδύνους αὐτοὺς τοὺς ὁποίους διατρέχει. Καὶ ὅταν σκεφθῶμεν τοὺς κινδύνους αὐτοὺς καὶ τί μᾶς ἀναμένει αὔριον, εἶναι δυνατὸν εἰς τοιαύτην Κυβέρνησιν νὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης; Ἕλληνες βουλευταί, ἀντιπρόσωποι τοῦ τρισενδόξου καὶ ἱστορικοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, πληρεξούσιοι τοῦ βασανισμένου Ἑλληνικοῦ Λαοῦ μας, ἀρθῆτε εἰς τὸ ὕψος τῶν κρισίμων περιστάσεων, θέσατε τὸ καθῆκον σας ἔναντι τῆς Πατρίδος σας. (Χειροκροτήματα).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Κανελλόπουλος.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, συναισθανομένη τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων καὶ βαθύτατα σεβομένη τὸ δοκιμαζόμενον Ἔθνος, τὰς μαχομένας δυνάμεις καὶ ὑμᾶς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ λαοῦ, ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατυπώσῃ εὐκόλους καὶ ἀπερισκέπτους ὑποσχέσεις. Φιλοδοξία τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι, ὅπως τὸ ἀπέδειξεν ἄλλωστε καὶ χθές, νὰ ἀποσπάσῃ χειροκροτήματα. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι αἱ καρδίαι τῶν Ἑλλήνων κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, εἶναι τόσον συνεσφιγμέναι, ὥστε δὲν ἔχουν τὴν ἄνεσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπεν ἐπευφημίας καὶ ἐνθουσιασμούς. Διατὶ ἄλλωστε νὰ φιλοδοξήσῃ καὶ νὰ ἀπαιτήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως προκαλέσῃ τὸν ἐνθουσιασμὸν τῆς Βουλῆς ἢ τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ λαοῦ; Ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται ἐνώπιον ὑμῶν καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους, μὴ ἀπαιτοῦσα ἐπευφημίας. Δὲν διεκδικεῖ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς συγκροτήσεώς της, ἐνθουσιασμούς, οὔτε ὑπάρχει χῶρος ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος δι’ οἱανδήποτε ἐνθουσιώδη ἐκδήλωσιν. Πόνος ὑπάρχει, κ.κ. βουλευταί, ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Ἑλλάδος. Καὶ οἱοσδήποτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἤθελε διεκδικήσει ἐνθουσιασμοὺς καὶ χειροκροτήματα, θὰ ἦτο κατώτερος τῆς ἀποστολῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει ταχθῆ. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν εἰλικρίνειαν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται κατὰ τὴν ὥραν αὐτήν ὡμολόγησεν ὅτι ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ἡ συμμοριακὴ ἐπίθεσις τοῦ κομμουνισμοῦ κατὰ τῆς Ἑλλάδος, οὐδεμία στιγμὴ δὲν ἦτο τόσον κρίσιμος, ὅσον ἡ σημερινὴ. Ἡ Κυβέρνησις ὡμολόγησε περαιτέρω — καὶ αὐτὴ εἶναι, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ἡ θετικωτέρα ὁμολογία πίστεως ἐπὶ τὴν νίκην— ὡμολόγησε περαιτέρω, ὅτι εἰς πεῖσμα ἀκριβῶς τῶν κακῶν σημείων συνεκροτήθη καὶ ἀνέλαβε τὸ ἔργον της. Κύριοι βουλευταί, ἐπιτρέψατε εἰς τὴν οὕτω πῶς καὶ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας καὶ μὲ τοιαύτας προθέσεις συγκροτηθεῖσαν Κυβέρνησιν, ἐπιτρέψατε εἰς τὴν τοιαύτην Κυβέρνησιν νὰ μὴ παρασυρθῇ εἰς τὰς συζητήσεις πρὸς τὰς ὁποίας ὠθεῖ αὐτὴν ὁ μόλις κατελθὼν τοῦ βήματος ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικοφρόνων. Καὶ ἐπιτρέψατε εἰδικώτερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ προβλήματος, ἀπαντῶσα εἰς τοὺς ὑπαινιγμοὺς καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου. Ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός, κύριοι βουλευταί, ὁ γενναῖος αὐτὸς στρατός, πρὸς τὸν ὁποῖον ὀφείλει τὸ Ἔθνος βαθυτάτην εὐγνωμοσύνην, (χειροκροτήματα) ὁ Ἑλληνικὸς στρατός, ἀπὸ δεκαημέρου, ἔχει νέαν μορφὴν ἡγεσίας. Ἡ νέα αὐτὴ μορφὴ ἔδωσε τέρμα ὁριστικὸν εἰς συστήματα διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰρηνικῆς προελεύσεως καὶ τὰ ὁποῖα προεκάλουν βαρεῖαν διὰ τὰς περιστάσεις σύγχυσιν μεταξὺ πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς ἡγεσίας, ἐδημιούργουν δυσχερείας.

§62Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὀρθότερον θὰ ἦτο, κ. ὑπουργέ, νὰ ἀπαντήσετε εἰς τὰ σημεῖα αὐτὰ ἀργότερον.

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θέλω νὰ προλάβω καὶ τοὺς ἄλλους ὁμιλητάς, κ. Παπαγεωργίου. Γνωρίζω τὸν ἰδικόν σας πόνον κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς καὶ τὸν σέβομαι βαθύτατα, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε.

§64Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην οἴκτου.

§65Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Πρόκειται περὶ βαθυτάτης ἠθικῆς ἀλληλεγγύης πρὸς ὑμᾶς καὶ ὄχι περὶ οἴκτου. Κύριοι βουλευταί, ὁ στρατός, λέγω, ἀπὸ δεκαημέρου ἔχει νέαν μορφὴν ἡγεσίας, ἡ ὁποία εἶναι καθαρῶς πολεμική καὶ ἡ ὁποία νέα μορφὴ τῆς ἡγεσίας ἀναζωογονοῦσα τὰς ἐνδόξους παραδόσεις τοῦ 1940–41, εἶναι τεταγμένη μαζὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δημιουργήσῃ ὅπως ἐλέχθη καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς προϋποθέσεις διὰ τὴν νίκην. Ἡ δημιουργία, φίλοι κ. βουλευταί, τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν, δὲν εἶναι κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ σημειωθῇ ἀπὸ μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην. Διὰ νὰ δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις τῆς νίκης χρειάζονται ὀλιγωτέρα ἀδημονία καὶ περισσοτέρα ὑπομονὴ καὶ πίστις. Διὰ νὰ δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις τῆς νίκης, χρειάζονται ὀλιγώτερα λόγια, χρειάζονται ὀλιγώτεραι κραυγαὶ καὶ χρειάζεται μόχθος συστηματικός. Ἡ Κυβέρνησις, σᾶς παρακαλεῖ, κύριοι βουλευταί, ὅπως χορηγήσητε εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα τοῦ τοιούτου μόχθου. Ἡ Κυβέρνησις ὑπόσχεται ὅπως καταβάλῃ τὸν μόχθον τοῦτον καὶ ὑπόσχεται —αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπὶ βαθείας συνειδήσεως τῶν περιστάσεων στηριζομένη ὑπόσχεσις, τὴν ὁποίαν δύναται καὶ δικαιοῦται νὰ δώσῃ— ὑπόσχεται ὅτι θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της μὲ φανατισμὸν καὶ μὲ πίστιν. Ἀλλὰ οὔτε ὁ φανατισμὸς οὔτε ἡ πίστις τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι θορυβώδεις. Καὶ ὁ φανατισμὸς τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἐσωτερικὸς καὶ σιωπηλὸς καὶ ἡ πίστις ἐπίσης τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι βαθεῖα. Χορηγήσατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα ὅπως ἀξιοποιήσῃ τὸν σιωπηλὸν τοῦτον φανατισμόν. Χορηγήσατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα, ὅπως ἀξιοποιήσῃ τὴν πίστιν τῆς ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§66Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν ὅτι ἐγὼ ὤθησα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος. Πόσον πλανᾶται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νομίζει ὅτι ἐγὼ ἔκαμα τοιαύτην ὤθησιν. Τοὐναντίον, εἶπον ὅτι θὰ καταπίωμεν καὶ τὴν γλῶσσαν μας ἀκόμη διὰ νὰ μὴ ἐκφύγῃ λέξις τις, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἔστω καὶ ἐκ μακροτάτης ἀποστάσεως ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ ἀγωνιζομένου στρατοῦ. Ἄλλως τε, ἐὰν ἤθελον νὰ φέρω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, θὰ εἶχον νὰ ὁμιλῶ ἐπὶ πολλὰς ὥρας. Θὰ ἔλεγον ποῦ εἶναι αἱ εὐθῦναι διὰ τὸ ἀτύχημα καὶ τὴν συμφορὰν τῆς Καρδίτσης, ποῦ εἶναι αἱ εὐθῦναι διὰ τὴν συμφορὰν τῆς Ναούσης, ποῦ εἶναι αἱ εὐθῦναι διὰ τὴν συμφορὰν τοῦ Καρπενησίου. Δὲν ὡμίλησα περὶ ὅλων αὐτῶν, διότι δὲν πρέπει νὰ ὁμιλήσω. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ὁμιλήσω, θὰ ἀκούσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πῶς σκέπτομαι. Ἐκεῖνο ποὺ εἶπον, εἶναι ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν νὰ διαχειρισθῇ τὸν μόχθον, τὸν πατριωτισμόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ. Καὶ ἐὰν εἶχεν αὐτὸν τὸν πατριωτισμὸν, ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ ἠμπόδιζε τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων, διότι δὲν ἀπαντᾷ ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργός, διότι ἡ οὐρὰ ἐκεῖ εἶναι κομμένη.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος κ. Ν. Ζέρβας, ἔχει τὸν λόγον.

§68Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν αὐτά, τὰ ὁποῖα προηγουμένως εἶπεν, εἶναι σκέψεις ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἡ ἑνότης τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπόλυτος.

§70Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις συμφωνεῖ μὲ αὐτά, ποὺ εἴπατε;

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§72Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἠκούσατε τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐρρίφθη ὁ λίθος τοῦ ἀναθέματος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διώκει τὸν τόπον ἐπὶ μίαν 3ετίαν. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὥρισεν ἀπὸ δεκαημέρου νέαν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν καὶ ἡ ὁποία δὲν ὁμοιάζει ποσῶς μὲ συστήματα, τὰ ὁποῖα διώκουν τὸν στρατὸν μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἥν ὡρίσθη ὁ ἀνώτατος στρατιωτικὸς ἡγέτης. Ἐὰν τοῦτο οὕτως ἔχῃ καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συμφωνῇ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀφήνω ὄχι εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ ἑαυτήν, ἀλλ’ εἰς τὸ Σῶμα. (Χειροκροτήματα).

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθν. Κόμματος Ἑλλάδος νὰ δώσω τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν εἶχεν ἐμποδίσει νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀνακοινώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβη. Διότι ἔπρεπε μόνος του νὰ σκεφθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θὰ δηλώσω. Γνωρίζει ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος καθὼς καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι ἤδη ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχε διαπιστώσει τὴν κάποιαν ἔλλειψιν προσαρμογῆς τῶν προηγουμένων συστημάτων διοικήσεως. Ἤδη καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχε διαπιστώσει τὴν ἔλλειψιν καὶ εἶχεν ἐπιδιώξει ἐπὶ μῆνας τὴν λύσιν, τῆς ὁποίας ἡ πραγματοποίησις συνέπεσεν μὲ τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἑπομένως, δὲν νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι δικαιοῦται ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, νὰ προβαίνῃ εἰς τὰς ἀνακοινώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται τοιαῦται δηλώσεις οὔτε παρ’ ἐμοῦ, οὔτε παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§75Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς μετὰ διακοπὴν 2 καὶ ἡμίσεος μηνῶν, ἀποφασισθεῖσαν ἐν μιᾷ νυκτί, οὐχὶ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Σώματος. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ μίαν αὐθαίρετον ἑρμηνείαν τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, ἔκλεισε τὰς πύλας τῆς Βουλῆς καὶ διώκησε κατὰ τρόπον δικτακτορικὸν τὴν χώραν μέχρι σήμερον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐμφανίζεται ἐνώπιον τοῦ Σώματος μὲ σεμνὴν παράστασιν. Τοιαύτη εἶναι ὅμως ἡ σεμνότης τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε παρέμεινεν εἰς τὴν ἀρχὴν 2½ μῆνας, στηριζομένη εἰς τὴν πλειοψηφίαν μιᾶς καὶ μόνης ψήφου. Αὐτὰ εἶναι νέα πολιτικὰ ἤθη. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ βαθμολογήσωμεν τὰς ἐπιτυχίας τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ὁ βαθμὸς ὅστις προσήκει, εἶναι ἄξιος τῷ μηδενί. Χάρις δὲ εἰς τὴν παταγώδη ἀποτυχίαν της, εἰς ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς τομεῖς, ἠναγκάσθη νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν της. Οὐδεὶς ἐκτὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον εἰς τὸ στενὸν αὐτῆς περιβάλλον, ἐπίστευσαν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν οἰκτρὰ ἡ ἀποτυχία τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἀρχικῶς μὲ τὸ δόγμα τῆς ἀμνηστίας, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἐπαγγελία ἀπατηλή. Καὶ ὅταν τὸ δόγμα αὐτὸ ἀπέτυχεν ἐφευρέθη ὁ Ἐθνικὸς συναγερμός. Καὶ ἀνήγγειλε τοῦτον ἡ Κυβέρνησις, ὅταν οὐδὲν μέτρον εἶχε λάβει ποὺ νὰ προδίδῃ τὴν πίστιν της εἰς τὴν νέαν αὐτῆς ἐπαγγελίαν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ὁ Ἐθνικὸς συναγερμός, χωρὶς τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέτρεπον μίαν γενικὴν ἐπιστράτευσιν ἁπασῶν τῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, στερουμένη πίστεως, ἐπιμονῆς καὶ αὐταπαρνήσεως, δὲν κατώρθωσε νὰ πείσῃ τοὺς συμμάχους, ὅπως τῆς παρέξουν τὰ διὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ Ἔθνους ἀπαραίτητα ἐφόδια. Καὶ ἐνῷ ἐγνώριζεν ὅτι δὲν εἶχε τὰ μέσα, ἀπεδύθη εἰς εὐρείας κλίμακος ἐπιχειρήσεις. Καὶ οὕτω παραπαίουσα, ἔφθασεν εἰς τὸ τελευταῖον δίμηνον καθ’ ὃ ἔχομεν νὰ θρηνήσωμεν τὰ μεγαλύτερα ἀτυχήματα ἀπ’ ὅσα ὑπέστημεν, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀνταρσίας, ἤτοι τὴν τραγωδίαν τῆς Καρδίτσης, τῆς Ναούσης, τοῦ Καρπενησίου. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, ἡ ἀποτυχία τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξεν ὁλοκληρωτική. Παρέλαβε τὴν λίραν εἰς 135 χιλιάδας καὶ κατώρθωσε νὰ τὴν φθάσῃ εἰς 230 χιλιάδας μὲ παράλληλον ἀνύψωσιν τοῦ τιμαρίθμου. Παρὰ τὰς ἑκάστοτε ἐπαγγελίας της, περὶ πατάξεως τῆς αἰσχροκερδείας, τόσον ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος, ὅσον καὶ ἐπὶ τῶν βιοτικῶν ἀναγκῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τομέα τῆς διοικήσεως ἡ ἀποτυχία ὑπῆρξεν ἀκόμη κλασσικωτέρα. Ἡ κομματικὴ κραιπάλη, ἡ ὁποία διέπει τὴν διοίκησιν, οὐδέποτε μέχρι σήμερον εἶχεν ἐμφανισθῆ. Ἐπίσης οἰκτρὰ ὑπῆρξεν ἡ ἀποτυχία τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν διπλωματικὸν τομέα. Εἰς τὴν διάσκεψιν τῶν Παρισίων, ἡ Κυβέρνησις ἐξεπροσωπήθη μόνον ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐνῷ εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ 6 μόνον ὑπουργοὺς Ἐξωτερικῶν, τῶν ἐκεῖθεν τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος Κρατῶν. Ἀποτέλεσμα τῆς ἐλλιποῦς ἐκπροσωπήσεως τῆς Ἑλλάδος, ὑπῆρξε νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Βισίνσκυ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλάς, ἐφ’ ὅσον ἐπιβουλεύεται τὴν ἀκεραιότητα τῆς Ἀλβανίας καὶ τῆς Βουλγαρίας, νὰ ζητῇ τὴν μετ’ αὐτῶν ἐπανάληψιν διπλωματικῶν σχέσεων. Καὶ ἐν τούτοις, δὲν εὑρέθη οὔτε ἕνας νὰ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτόν, ὅτι ἡ Ρωσία ἔκαμε πόλεμον κατὰ τῆς Φινλανδίας καὶ τῆς Πολωνίας καὶ ἄλλων ὁμόρων πρὸς αὐτὴν Κρατῶν, διὰ νὰ ἀποσπάσῃ ἐδάφη τὰ ὁποῖα ἐνόμιζεν ἰδικά της, ἡ Ἑλλάς, ἁπλῶς ἐτόλμησεν εἰς μίαν εἰρηνικὴν διάσκεψιν νὰ προβάλῃ κατὰ τρόπον σεμνὸν, ἀξιώσεις της ἐπὶ ἑλληνικῶν ἐδαφῶν. Ἀποτέλεσμα δὲ τῆς χλιαρᾶς ἐκπροσωπήσεως τῆς Ἑλλάδος, ὑπῆρξεν ὅτι Κράτη ἐθνικόφρονα, κατὰ τὴν ἐπακολουθήσασαν ψηφοφορίαν, ἠρνήθησαν ψῆφον εἰς αὐτήν. Παραλλείπω δέ, τί συνέβη μὲ τοὺς μεγάλους φίλους τῆς Ἑλλάδος, κ.κ. Σπάακ καὶ Ἔβατ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις, λοιπόν, ἀπέτυχε εἰς τοὺς σπουδαιοτέρους τομεῖς τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας, θὰ ἀνέμενε κανεὶς νὰ τὴν ἴδῃ ἀπερχομένην. Ἐν τούτοις, βλέπομεν καὶ πάλιν τὰ δύο μεγάλα κόμματα, νὰ ζητοῦν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, μὲ μόνην μεταβολὴν τὴν προσθήκην δύο μικρῶν κομμάτων, ἅτινα ὅμως δὲν εἶναι ἀρκετὰ νὰ δώσουν νέαν πνοὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ τοῦτο διότι αἱ ἕξεις τῶν μεγάλων κομμάτων, κατὰ τὴν συνεργασίαν των μὲ τὰ μικρὰ κόμματα, δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν. Ἐγὼ προσωπικῶς, εἶμαι ὑπὲρ τῆς συνεργασίας μεταξὺ μικρῶν καὶ μεγάλων κομμάτων, ἀλλὰ χρειάζεται ἰσοτιμία. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις συνασπισμοῦ μὲ ἰσοτιμίαν μικρῶν καὶ μεγάλων κομμάτων, τότε θὰ κατελήγομεν εἰς τὴν πραγματικὴν ὑπερκομματικὴν Κυβέρνησιν, μὲ ἀγαθοποιὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν χώραν. Θὰ μοί ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ εἴσοδος τοῦ κ. Διομήδους εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ βελτίωσιν εἰς τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς χώρας. Τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ παλαιὰ περιθώρια αὐτῆς, ὁπότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ καὶ πτῶσις τῶν τιμῶν. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὅμως τοῦτο, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ὠργανωμένον σύστημα εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν, ἀλλὰ πρὸ τούτου, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἐπιτύχει χαμηλὰς τιμὰς τῶν πρὸς ἐξαγωγὴν προϊόντων μας. Διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν ὅμως χαμηλαὶ τιμαί, θὰ ὤφειλεν ἡ παραγωγή μας νὰ στοιχίζῃ εὐθηνότερα, γεγονὸς τὸ ὁποῖον θὰ ἐπετυγχάνετο, ἐὰν οἱ δασμοὶ ἦσαν χαμηλότεροι. Μὲ τοιοῦτον ὅμως φορολογικὸν σύστημα κάθε προσπάθεια οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως, εἶναι καταδικασμένη ἐκ τῶν προτέρων. Ὑπὸ τοιαύτας ὅμως συνθήκας, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ εἰς τὸν στρατιωτικὸν τομέα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐδήλωσεν ὅτι ἡ συγκρότησις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πολεμική, ἀνομολογεῖ δηλαδή, ὅτι ἅπασαι αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις, δὲν εἶχον πολεμικὴν συγκρότησιν, οὔτε πολεμικοὺς ἡγέτας, ἐν τούτοις ὅμως, ἐξηκολούθουν τὸν ἀγῶνα, θυσιάζουσαι ἀσκόπως τὰ παιδιὰ τοῦ λαοῦ. Ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτάς, κύριοι, ἡ ψῆφος μου ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶναι ἀρνητική. Ἐπειδὴ δὲν ἐκπροσωπῶ παρὰ μόνον τὸ ἄτομόν μου, ἡ ψῆφος μου αὕτη δὲν ἔχει παρὰ τὴν ἔννοιαν τῆς διαμαρτυρίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀνικάνου νὰ ἐπιτύχῃ τὴν νίκην.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μακκᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§77Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόψε ὅτι τὸ Κόμμα του, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, θὰ παράσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ψῆφον ἀνοχῆς. Ἡ ἔννοια τῆς ψήφου ἀνοχῆς, εἶναι ἔννοια συνεχοῦς ἀγρυπνίας ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας παρακολουθοῦμεν ἤδη τὰ πρῶτα βήματα. Εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτὴν συνυπάρχει ἡ ὑποχρέωσις ἐκ μέρους μας καὶ τὴν κριτικὴν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀσκήσωμεν καὶ τὰς παραλείψεις, τὰς ὁποίας αἱ προγραμματικαὶ αὐταὶ δηλώσεις ἐμπεριέχουν, νὰ ἐπισημάνωμεν καὶ συγχρόνως ὑποδείξεις νὰ διατυπώσωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ κατ’ ἐμέ, κύριοι βουλευταί, περιοριζόμενος εἰς ἓν καὶ μόνον κεφάλαιον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὸ κεφάλαιον τῶν διεθνῶν σχέσεων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἐθνικῆς διαφωτίσεως, θὰ ἤθελον νὰ ἀκούωμαι καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν μὲ προσοχήν. Τὸ πρῶτον σημεῖον, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πιστεύω, ὅτι αἱ προγραμματικαὶ τῆς Κυβερνήσεως δηλώσεις περιέχουν μίαν παράλειψιν, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν εἰδήσεων ἐπιβληθείσης ἐσχάτως λογοκρισίας. Δηλῶ εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι συμφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὰ προτιμηθέντα μέσα. Ὁ μὲν σκοπός, εἶναι ἀναμφισβητήτως ἱερὸς καὶ ἄξιος ἀπολύτου σεβασμοῦ, δηλ. τῆς ἀπροσκόπτου συνεχίσεως τοῦ ἀγῶνος, χωρὶς ἀκριτομύθιαι ἢ ὡρισμέναι τυχὸν κακόβουλοι δημοσιεύσεις νὰ ἔρχωνται ἐκ τῶν νώτων, καὶ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα νὰ τὸν πολεμοῦν. Εἰς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν πλήρως συμφωνοῦμεν. Ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι διεπράχθη μία ὑπερβολή, διότι ὑπάρχουν πολλοὶ τρόποι, ὁ σκοπὸς τοῦτος νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ἡ ἐποπτεία ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν δημοσιευμάτων τοῦ τύπου, νὰ ἐξασφαλίζεται κατὰ τρόπον πολὺ πλέον νουνεχῆ. Εἶναι δυνατὸν καὶ θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἢ καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ ἀκόμη τῆς Κυβερνήσεως, μία τακτικὴ ἐπικοινωνία μὲ τοὺς διευθυντὰς τῶν καθημερινῶν ἐφημερίδων, τῶν ὁποίων οὐδεὶς δύναται νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὸν ἀπεριόριστον πατριωτισμόν. Θὰ ἠδύνατο ἐπίσης μία λεπτή, ἐν τοῖς γραφείοις τῶν ἐφημερίδων, παρακολούθησις τῶν στρατιωτικῶν δημοσιευμάτων, νὰ ἐπιτύχῃ ἐκεῖνον τὸν σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεψε, τὸ ὑπερβολικόν, ἐπαναλαμβάνω, μέτρον τῆς ἐπιβληθείσης λογοκρισίας. Διότι, μὴ λησμονῶμεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ λογοκρισία ἔχει ἕνα διπλοῦν ἐχθρόν. Ἐν μὲν τῷ ἐσωτερικῷ ἔχει τὸν ἐχθρὸν τῆς κακοβούλου, τῆς ὑποχθονίου, τῆς ἐπικινδύνου διαδόσεως ψευδῶν εἰδήσεων, αἱ ὁποῖαι τότε, κατὰ τρόπον ἀπρόσκοπτον παραδίδονται εἰς τὰς ἀγνοίας καὶ εἰς τοὺς δρόμους καὶ ὑπὸ τύπον ψιθύρων ὑπονομεύουν πολὺ περισσότερον εἰς ὡρισμένας στιγμὰς ἕνα ἀγῶνα, παρὰ ἓν ψευδὲς καὶ κακόβουλον δημοσίευμα. Ἐν δὲ τῷ ἐξωτερικῷ ὁ θεσμὸς τῆς λογοκρισίας —καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ἀξιότιμος κύριος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν θὰ μὲ διαψεύσῃ — ὁ θεσμὸς τῆς λογοκρισίας, ἐμφανίζεται ὡς μία τάσις πρὸς ἀνελεύθερα συστήματα καὶ ὡς μία προσπάθεια συσκοτίσεως τῆς ἀληθείας. Αὐτὸ εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐπιβληθέντος θεσμοῦ καὶ τὴν ἀποφυγὴν τῆς ἐπεκτάσεως τῶν κακοήθων καὶ κακοβούλων ψιθύρων εἰς τοὺς δρόμους καὶ εἰς τὰς ἀγυιὰς τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἠδύνασθε πολὺ καλλίτερον νὰ ἐπιτύχητε δι’ ἄλλου συστήματος παρὰ δι’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς θὰ ἐμφανισθῇ ὡς προσπάθεια συσκοτίσεως ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς οὔτε τὸ φῶς, οὔτε τὴν διαφώτισιν φοβεῖται. Ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀληθείας καὶ μόνον τῆς ἀληθείας, διὰ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξάγει. Ἐν συνεχείᾳ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τοῦτο, θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ ἐπιστήσω ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ὡρισμένων παγίδων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ τῆς στηθοῦν ἀπὸ κακόβουλα δημοσιεύματα, τὰ ὁποῖα δὲν δίδονται ἐδῶ πρὸς δημοσίευσιν, ἀλλὰ τηλεγραφοῦνται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δημοσιεύματα τῶν ὁποίων εἴχομεν κατ’ αὐτὰς ἀκόμη ἓν κακοηθέστατον κροῦσμα, ὅτε ἐνεφανίσθη ἡ Κυβέρνησις, δι’ ἑνὸς τοιούτου τηλεγραφήματος, ὡς δεχομένη νὰ ἔλθῃ εἰς συζητήσεις μὲ τοὺς συμμορίτας καὶ μὲ τὸν ἀρχισυμμορίτην, ὁ ὁποῖος ἐξέπεμψε τὴν κακοήθη, κακόβουλον καὶ τραγικὴν ἐκείνην ἀπὸ ἀπόψεως κακοηθείας καὶ ἀνθελληνισμοῦ πρότασιν δῆθεν εἰρήνης πρὸς τὴν Ἐλευθέραν Ἑλλάδα. Θὰ ἤθελον, ἐξ ἄλλου, κύριοι βουλευταί, νὰ τονίσω καὶ μίαν ἄλλην παράλειψιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, εἰς αὐτὰς ἐξήρθη κατὰ τρόπον ὀλίγον κατατετμημένον εἰς διάφορα κεφάλαια τοῦ κειμένου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸ ἡμῶν, ἐξήρθη ἡ μεγάλη προσπάθεια, τὴν ὁποίαν αἱ Η.Π.Α. κάμνουν καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάρρωσιν καὶ ἀνασυγκρότησιν καὶ διὰ τὴν πολεμικὴν ἀκόμη προσπάθειαν τῆς Ἑλλάδος. Φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἐτονίσθη ἐξ ἴσου καὶ μία ἄλλη μεγάλη προσπάθεια, τοῦ ἤδη ἐπανεκλεγέντος Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς κ. Τροῦμαν, ἡ προσπάθεια αὐτή, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ καιροφυλακτῇ καὶ νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς πρώτης δυνατῆς εὐκαιρίας, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν εἰρήνευσιν τοῦ κόσμου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαρτᾶται καὶ τῆς Ἑλλάδος ἡ εἰρήνη. Διὰ τὴν εἰρήνευσιν τοῦ κόσμου καὶ τὴν προσπάθειαν αὐτὴν τοῦ κ. Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ἐδόθη προχθές, ἓν εἶδος ἀπαντήσεως, ἐκεῖθεν τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος. Καὶ βεβαίως, ἀνεξαρτήτως καὶ τῆς δυσπιστίας καὶ τοῦ σκεπτικισμοῦ, τὸν ὁποῖον προκαλεῖ εἰς ὅλους μας ἡ ἀπάντησις αὐτή, ἡ δοθεῖσα ἐκεῖθεν τοῦ παραπετάσματος, δὲν πρέπει νὰ χάνωμεν καμμίαν εὐκαιρίαν διὰ νὰ διαδηλοῦμεν, ὅτι ἡ πρὸς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἐμπιστοσύνη μας, εἶναι ἀπεριόριστη, ἀκόμη καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν, ἴσως ἀπίθανον ἀκόμη, ἀλλὰ μελλοντικῶς ἀσφαλῆ, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπακολουθήσουν συνομιλίαι μεταξὺ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας. Καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη μας φθάνει μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἐὰν τοιαῦται συνομιλίαι ποτὲ διεξαχθοῦν, τὸ ἑλληνικὸν θέμα, ὁλόκληρον τὸ Βαλκανικὸν θέμα, θὰ ἐνταχθῇ, θὰ ἐνσωματωθῇ εἰς τὰς συνομιλίας αὐτάς, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι μέχρι τέλους αὐτῶν, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα καὶ θὰ ἐπιτύχῃ ἡ ἀμερικανικὴ διπλωματία ὅπως, εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα καὶ εἰς τὸ γενικὸν Βαλκανικὸν πρόβλημα, δοθῇ ἡ μόνη λύσις, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεκτὴ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἡ λύσις ἡ καθιεροῦσα τὴν νίκην τῶν ὅπλων, ἡ λύσις ἡ καθιεροῦσα τὴν νίκην τῆς δημοκρατίας, ἡ καθιεροῦσα τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν ἀκεραιότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἤθελον, ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι βουλευταί, νὰ σημειώσω καὶ κάτι ἄλλο. Ἡ Βουλὴ γνωρίζει τὴν τρυφερότητα, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι, πρὸς μίαν διεθνῆ ὑπόθεσιν, τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ἑνώσεως τῆς Εὐρώπης. Μέχρι πρὸ ὀλίγων μηνῶν, ἴσως τὸ θέμα αὐτὸ ἠδύνατο, εἰς τοὺς μὴ γνωρίζοντας καὶ μὴ παρακολουθοῦντας τὰ πράγματα, νὰ προεκάλει μειδιάματα καὶ ὁ παρακολουθῶν αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν νὰ θεωρῆται οὐτοπιστής. Ἀπὸ τῆς 28ης ὅμως Ἰανουαρίου, δηλαδὴ ἀπὸ 5θημέρου, τὸ θέμα εἰσῆλθε πλέον εἰς τὴν ἐπίσημον πολιτικὴν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Καί, σᾶς εἶναι γνωσταὶ ἴσως αἱ ἀποφάσεις, εἰς τὰς ὁποίας προῆλθον οἱ 5 ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, ἀποφάσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀκόμη ἀπουσιάζει, δυστυχῶς, ἡ Ἑλλάς. Θὰ ὑπενθυμίσω συναφῶς εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀπὸ τριετίας, εἴτε μὲ τὰ μειδιάματα τοῦ κ. Κουλουμβάκη, εἴτε ἄνευ αὐτῶν, ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διετύπωσα ὡς προβλέψεις μου, ἐπηλήθευσαν κατὰ γράμμα. Τὸ Εὐρωπαϊκὸν Συμβούλιον συνιστᾶται, καὶ τὸ Εὐρωπαϊκὸν Κοινοβούλιον μὲ περιορισμένας ἁρμοδιότητας συγκροτεῖται. Ἐν ὀνόματι λοιπόν, τῆς ἐπαληθεύσεως αὐτῆς, τῶν ὅσων σᾶς εἶπον, θὰ σᾶς παρεκάλουν, κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπαλήθευσις αὐτὴ δικαιολογεῖται καὶ τὴν ὁποίαν μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ διεκδικῶ, νὰ προβῶ πρὸς ὑμᾶς, εἰς μίαν βεβαίωσιν εἰς τὴν παροχὴν μιᾶς πληροφορίας καὶ εἰς τὴν παροχὴν μιᾶς προειδοποιήσεως. Ἡ βεβαίωσίς μου, κύριοι βουλευταί, εἶναι, ὅτι ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωσις, ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, εἶναι δυνατόν, σπουδαίως καὶ ἀναιμάκτως, καὶ εἰς αὐτὸν τὸν τερματισμὸν τοῦ θέματος τῆς ἀνταρσίας καὶ τοῦ συμμοριτικοῦ ἐν Ἑλλάδι πολέμου νὰ συντελέσῃ, κατὰ τρόπον ἐξαιρετικόν. Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπίσης νὰ σᾶς δώσω, κατόπιν προσφάτου καὶ ἐπιτοπίου ἐρεύνης, εἶναι ὅτι ἡ θύρα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως, τὴν ὁποίαν μετὰ τόσης ἐπιμονῆς κρούουν ἄλλα Κράτη, ἀκόμη ἰσχυρότερα τοῦ ἰδικοῦ μας, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἀποδεικνύει τὴν σημασίαν τῆς ἐν τῇ Εὐρωπαϊκῇ Ἑνώσει ἐντάξεως τῶν κρατῶν τῆς Εὐρώπης, ὅτι ἡ θύρα αὐτὴ εἶναι κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ μόνον ἀνοικτὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπάρχουν δύο ἀντίθετα ρεύματα, τὸ ἓν ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἤθελε νὰ τὴν κρατήσῃ ὁλόκληρον ἀνοικτὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελε νὰ τὴν κλείσῃ. Θὰ ἐπεθύμουν, θὰ ηὐχόμην καὶ θὰ ἤθελον νὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ προβλέψω ὅτι αὐτὴν τὴν θύραν ὑπερήφανος καὶ συντόμως θὰ διέλθῃ καὶ ἡ Ἑλλάς. Διότι, κύριοι βουλευταί, ἔχω ἐπὶ πλέον καὶ μίαν προειδοποίησιν νὰ σᾶς κάμω. Οἱ κύκλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον τὴν θύραν αὐτὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα κλειστήν, οἱ κύκλοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι σοβαρώτατοι καὶ ἰσχυρότατοι, θὰ ἤθελον, κλείοντες τὴν θύραν τῆς Εὐρωπαϊκῆς πολιτικῆς ἑνώσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ κλείσουν εἰς αὐτὴν συγχρόνως καὶ τὴν θύραν τῆς Εὐρωπαϊκῆς οἰκονομικῆς συνεργασίας. Λυποῦμαι, ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ ἀξιότιμος, ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς Εὐρωπαϊκῆς οἰκονομικῆς συνεργασίας, ὑπουργὸς ἔχει παραδοθῆ εἰς μίαν ἐμπιστευτικὴν συνομιλίαν μὲ πρώην συνάδελφόν του. Θὰ ἤθελον πρὸς στιγμήν, ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν αὐτὴν νὰ τὸν ἀποσπάσω, διὰ νὰ τοῦ συστήσω ἄγρυπνον τὴν παρακολούθησιν τοῦ τομέως αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀγῶνος. Ὑπάρχει κίνδυνος, σοβαρώτατος κίνδυνος, κύριε ὑπουργέ, νὰ ἀποκλεισθῶμεν μίαν ἡμέραν ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Ὁ καλλίτερος δὲ τρόπος, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον αὐτόν, θὰ ἦτο αὐτὸς τὸν ὁποῖον ἀπὸ διετίας δὲν ἔπαυσα νὰ τονίζω νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν εἴσοδον εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν σφοδρότατα καὶ νὰ ἀντιληφθῆτε καὶ θὰ ἐκτιμήσητε τοὺς λόγους τῆς τόσον σφοδρᾶς μου ἐπιθυμίας, θὰ ἐπεθύμουν σφοδρότατα νὰ εἶχον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου μίαν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ τί ἔκαμε σχετικῶς, τί κάμνει καὶ τί ἐλπίζει νὰ ἐπιτύχῃ.

§78Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερ.). Διεξάγονται συνεχῶς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλπίζομεν ταχύτατα νὰ δώσουν τὰ ἀποτελέσματα, ποὺ ἀναμένομεν.

§79Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Τὰ ὁποῖα προηγουμένως ἀνέφερα;

§80Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Βεβαίως.

§81Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Χαίρω ἀκούων τοῦτο καὶ θὰ ηὐχόμην αἱ διαπραγματεύσεις αὐταὶ νὰ εὐοδωθοῦν καὶ νὰ εὐοδωθοῦν κατὰ τρόπον πλέον ἀπρόσκοπτον ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα.

§82Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀναφέρεται ρητῶς μία παράγραφος, ἡ ὁποία τονίζει ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ μόνη καὶ ὅτι ἐλπίζει καὶ εὔχεται καὶ προσπαθεῖ νὰ ἀποβῇ μέλος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς πιστεύει.

§83Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶχα ὑπ’ ὄψιν μου τὴν παράγραφον ταύτην. Αὐτὴ ἦτο ἐντεταγμένη εἰς τὸ οἰκονομικὸν κεφάλαιον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐνόμιζον ὅτι ἀφεώρα τὴν διεθνῆ οἰκονομικὴν καὶ μόνον πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Χαίρω διότι ἔρχεσθε εἰς ἐπίρρωσιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ.

§84Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γνωστῶν, δὲν διαφαίνεται κίνδυνος ἀποκλεισμοῦ τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν μελετωμένην Εὐρωπαϊκὴν Ἕνωσιν, ἐκτὸς ἂν αὕτη περιορισθῇ εἰς τὰ 5 μόνον Κράτη, δὲν φαίνεται κίνδυνός τις. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ μάθω ἐὰν ἔχετε σεῖς ἰδιαιτέρας τινὰς πληροφορίας περὶ αὐτοῦ. Καὶ λέγω ἐγὼ διὰ νὰ σᾶς ἐνθαρρύνω εἰς τὸν πόθον αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἔχετε ὅτι καὶ ἐκ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν πρό τινων ἡμερῶν, δὲν διαφαίνεται τοιοῦτος κίνδυνος.

§85Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δυστυχῶς, ἰσχυρὰ εἶναι τὰ ρεύματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φέρουν εἰς τὸ νὰ δημιουργοῦνται βασιμότητες εἰς τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἐπισείομεν, ἰσχυρότατα εἶναι ταῦτα τὰ ρεύματα καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε διὰ λόγους εὐνοήτους, νὰ μὴ τοὺς ἀναφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§86Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἕνωσις ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ 16 Κράτη, δὲν βλέπω κίνδυνον ἀποκλεισμοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἐκτὸς ἐὰν περιορισθῇ εἰς τὰ πέντε Κράτη.

§87Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ηὐχόμην ἡ μακαριότης τῆς ἐλπίδος σας, νὰ συναντήσῃ αὔριον τὴν ἐπίσης ἐπιτυχῆ μακαριότητα τῆς πραγματικότητος. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελον ἀκόμη ὀλίγας καὶ μόνον λέξεις νὰ προσθέσω. Ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ δημοκρατίαν ἐν πολέμῳ καὶ ἡ ὑπόδειξις καὶ ἡ εἰσήγησις τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν νὰ διατυπώσωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἀπαράλλακτα ὅπως εἰς ...... (δὲν ἠκούσθη) ... διεξάγει καὶ θὰ διεξαγάγῃ ἀποβλέπουσα συγχρόνως τόσον εἰς τὴν μέχρι τῆς τελικῆς νίκης ἀκαταπόνητον ἄσκησιν..... (δὲν ἠκούσθη)..... κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικόν, τὸν πόλεμον αὐτὸν νὰ ἀσκήσῃ συμβιβάζουσα τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν ἐφαρμογὴν δημοκρατικῶν μέσων. Γνωρίζω ὅτι τὰ ἄλλα κεφάλαια τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὴν δημοκρατικότητα αὐτῶν τῶν ἐφαρμοσθησομένων μέσων τὴν ὑπόσχονται νὰ τὴν λύσουν τόσον εἰς τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν, ὅσον καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν τοιαύτην. Ἀλλὰ ἂς μὴ λησμονῇ ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον ὅτι τῆς ἐπιβάλλεται, αἱ ἐπαγγελίαι της αὐταὶ νὰ γίνουν συντομώτατα πραγματικότης, ἀλλὰ καὶ ὅτι μὲ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματος τούτου συνδέεται ἀρρήκτως ὁλόκληρος ἡ καλὴ φήμη τοῦ ἀγῶνος μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον καὶ διὰ τῶν λόγων καὶ διὰ τῶν ἔργων, εἰς τοὺς φίλους καὶ εἰς τοὺς ἐχθρούς τῆς Ἑλλάδος, εἰς ὅλους, εἰς τὴν ἀνθρωπότητα καὶ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, τὸν ἀγῶνα της νὰ τὸν κάμῃ ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας, ἀλλὰ μιᾶς δημοκρατίας ἀληθινῆς, οὐσιαστικῶς δημοκρατικῆς.

§88Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πλάνη, οἱ πόλεμοι δὲν διακρίνονται εἰς δημοκρατικοὺς καὶ..... (δὲν ἠκούσθη).....

§89Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, οἱ πόλεμοι διεξάγονται μὲ........ (δὲν ἠκούσθη).......

§90Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Μόνον τὰ πολιτεύματα εἶναι δημοκρατικὰ καὶ σοσιαλιστικά, ὁ πόλεμος ἕνα χαρακτηριστικὸν ἔχει ....... (δὲν ἠκούσθη).......

§91Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὁ πόλεμος, κ. συνάδελφοι, γίνεται μὲ τὸ ἰδεῶδες καὶ κάμνοντες τὸν πόλεμον αὐτὸν ἕνα ἔχομεν ἰδεῶδες...............

§92Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Ἕνας εἶναι ὁ πόλεμος.

§93Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Καὶ τὸ συνδέω τοῦτο, κ. συνάδελφοι, μὲ τὴν ἀνάγκην ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐνίοτε παρεξέκλινεν ὡρισμένων ὁρίων ἡ ἄσκησις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ἐν Ἑλλάδι, συνδέω τὴν δημοκρατικότητα τοῦ ἀγῶνος μὲ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος ἀπαραιτήτως ἀπὸ Κυβερνήσεις κοινοβουλευτικάς. Ἀλλὰ ὑπάρχει λόγος, ὅπως πρὸ ὀλίγου καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἐτόνισεν, ἕνας λόγος διὰ τὸν ὁποῖον χαίρομεν διὰ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ὅπως αὕτη σήμερον εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἶναι κοινοβουλευτικὴ καὶ νομίζομεν, πιστεύομεν καὶ ὑπερηφανευόμεθα ὅτι ἡ ἐπίτευξις τῆς λύσεως ταύτης, ἔστω καὶ ἀπὸ τῆς...... (δὲν ἠκούσθη)... τῆς ἀποφυγῆς λύσεων κοινοβουλευτικῶν ὑπῆρξεν ἐπίστεψις τῶν προσωπικῶν καὶ ἀκλονήτων προσπαθειῶν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω. Θὰ ηὐχόμην καὶ θὰ ἤθελον, κύριοι, ἡ κοινοβουλευτικότης αὐτοῦ τοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς πολιτικῆς ἑνότητος τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀγρύπνως τηρουμένη ἀπὸ ὅλους τοὺς παράγοντας τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς. Βεβαίως, καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται, κ. βουλευταί, ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ γόητρον τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, ἀπὸ τὸν ὁποῖον οὐδέποτε, ἔστω καὶ κατὰ κεραίαν ἔπρεπε νὰ εἶχε πέσει. Ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἀνεξαρτήτως παρεκκλίσεων, ἐπαναλαμβάνω, ἡ κοινοβουλευτικότης τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων εἶναι ἕνα στοιχεῖον ἀπαραίτητον καὶ ἀπὸ ἠθικῆς καὶ ἀπὸ ὑλικῆς καὶ ἀπὸ διεθνοῦς ἀπόψεως τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον διεξάγει ἡ Ἑλλάς. Ἄς ἐλπίσωμεν ὅτι τὰ σύννεφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνεφανίσθησαν εἰς τὸν ἑλληνικὸν ὁρίζοντα, ἕνα εἶδος σπέρματος συνωμοσίας διὰ τὴν ἐπίτευξιν κοινοβουλευτικῶν λύσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν μοιραῖαι καὶ διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ἰδίως διὰ τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξάγομεν, θὰ ηὐχόμην, ἐπαναλαμβάνω, τοῦτο νὰ παραμείνῃ ὡς ἱερὰ παρακαταθήκη ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ περιορισθῶμεν ὅλοι νὰ συνεχίσωμεν τὸν ἀγῶνα, ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀνεξαρτησίας, ἀλλὰ καὶ τῶν δημοκρατικῶν, ἐπαναλαμβάνω, ἰδεωδῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης, ἔχει τὸν λόγον.

§95Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ μᾶς δοθῇ μία διευκρίνησις περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Θὰ γίνῃ καμμία διακοπή, διὰ νὰ μεταβῶμεν διὰ φαγητὸν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν ἢ θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἕως τὰς 11 ἢ 12 π.χ.; Δὲν βλέπω τὸν λόγον αὐτῆς τῆς ἀντιδικίας τῆς Κυβερνήσεως μαζί μας, νὰ ἐκβιάσῃ δηλαδὴ τοὺς βουλευτὰς νὰ μείνουν ἐδῶ ἕως τὸ πρωΐ. Εἶναι 56 οἱ ἐγγεγραμμένοι. Ἀπὸ 10 ἢ καὶ 5 λεπτὰ νὰ ὁμιλήσῃ ἕκαστος, δὲν τελειώνομεν. Ἀφήσατε νὰ γίνῃ κάπως σοβαρὰ ἡ συζήτησις.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τελειώσωμεν ἀπόψε.

§97Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ βιάζει νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε;

§98Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀδύνατον Κυβέρνησις, εὐπρεπῶς φερομένη, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ παραταθοῦν ἐπὶ 3 ἕως 4 ἡμέρας αἱ συζητήσεις. Ἀπευθύνομαι εἰς τὴν εὐπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως.

§99Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἔχω καθῆκον νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει ὅπως συνεχισθοῦν αἱ συζητήσεις μέχρι λήξεως αὐτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πολεμικὴ Κυβέρνησις, νὰ μὴ ἀποκτήσῃ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον δίδει ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Βουλῆς, ὅσον εἶναι δυνατὸν ταχύτερον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ κρίνῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν συγκατάθεσιν αὐτῆς, θὰ τὸ δείξῃ ἐν καιρῷ, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ προχωρήσῃ μέχρι λήξεως τῆς συζητήσεως.

§100ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Συνεχῶς;

§101Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐν συνεχείᾳ, ἵνα ἀποκτήσῃ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τὸ ταχύτερον τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. (Πολλοὶ βουλευταὶ διαμαρτύρονται διὰ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως. Θόρυβος).

§102Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως αὐτός. Διαμαρτύρομαι ἐν ὀνόματι τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ.

§103Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀριθμὸν 17, διὰ νὰ ὁμιλήσω. Ἐάν, λοιπόν, μὲ ἀφήσετε ἄϋπνον ἐντελῶς ὅλην τὴν νύκτα, διατὶ δὲν σκέπτεται ὁ φίλτατος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως —λέγω «φίλτατος», διότι μοῦ εἶναι φίλτατος ἀπὸ τὸ 1910— διατὶ δὲν σκέπτεται ὅτι κινδυνεύω νὰ ἀποθάνω; Θέλει νὰ μὲ σκοτώσῃ; Τί κακὸν τοῦ ἔκαμα;

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ξεκουρασθῆτε καὶ νὰ ἐπανέλθητε.

§105Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ πῶς θὰ ἠξεύρω ποίαν ὥραν θὰ ἐπανέλθω; Εἶναι ὑπερβολαὶ αὐταί.

§106Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ συνεδρίασις θὰ συνεχισθῇ ἕως τὸ πρωΐ, ὁπότε θὰ γίνῃ ψηφοφορία. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ταλαιπωρῆται μὲ συζητήσεις τοιαύτης μορφῆς, ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους.

§107Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδή, κ. Πρόεδρε, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, εἶπον ὅσα ἤθελον ἐκεῖνοι—ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸ αὐτὸ δικαίωμα.

§108Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ συζητεῖ συνεχῶς ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων. Εἶναι περίεργος ἡ ἀντίληψις τῶν ἀντίθετα ὑποστηριζόντων.

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ νὰ ἀναλογισθῆτε ὅτι βασικὴ παράδοσις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, εἶναι ἡ συνέχεια τῶν συζητήσεων ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων.

§110Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§111Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἐκτὸς δὲ τούτου, εἶναι περίεργον, ὅτι ζητοῦμεν τὴν καταστρατήγησιν αὐτῆς τῆς παραδόσεως τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ εἰς στιγμάς, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ στρατιῶται δὲν ἔχουν δικαίωμα ἀναπαύσεως. Οἱ βουλευταί, νομίζω, ὅτι ὑποχρεοῦνται νὰ μὴ ἀναπαυθοῦν ἀπόψε.

§112Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μέχρι πρωΐας, ἀλλ’ ὄχι νὰ τελειώσῃ σώνει καὶ καλὰ ἡ συζήτησις.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης, ἔχει τὸν λόγον. Ὁρίστε, κ. Χατζηγιάννη.

§114Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, θὰ εἶμαι σύντομος, διότι ἀντιλαμβάνομαι τὴν κόπωσιν τῆς Βουλῆς, κόπωσιν σωματικὴν καὶ ψυχικήν. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ, κύριοι, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας διανύομεν, ἐπιθυμῶ ἡ Βουλή, πρὶν κλείσῃ τὰς πύλας της, νὰ διατρανώσῃ τὴν πίστιν της, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, εἴτε λάβει τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἴτε ὄχι, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἡ τελευταία Κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις τῆς Χώρας. Τῆς εὔχομαι μὲ ὅλην τὴν καρδιά μου νὰ ἐπιτύχῃ, ἀλλ’ ἐὰν ἀποτύχῃ, οὐδὲν δικαίωμα ἔχει νὰ παρασύρῃ μαζί της καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν δημοκρατίαν της. Κύριοι, χαίρω, ὅτι αἱ ἀντιλήψεις αὐταὶ ἀνταποκρίνονται εἰς τὸ ὁμόθυμον αἴσθημα τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Κάποια ὅμως διάδοσις, ὅτι πρέπει νὰ πᾶμε εἰς ἄλλας λύσεις —δὲν ἠξεύρω ποίας ὑπαινίσσεται— διαβιβρώσκει καὶ τὸ κῦρος τῶν θεσμῶν καὶ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς αὐτῆς. Ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, ἡ στροφὴ πρὸς τὴν δικτακτορίαν, δὲν θὰ ἦτο τίποτε ἄλλο, παρὰ μία ἀπόδειξις ἠθικῆς καταπτώσεως. Καὶ αὐτὸς ὁ ἀναμενόμενος δικτάκτωρ, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἕνας μάγος ταχυδακτυλουργός, ὁ ὁποῖος θὰ ἤξευρε ὅ,τι οἱ ἄλλοι ἀγνοοῦν καὶ θὰ ἐφεύρισκεν ὅ,τι οἱ ἄλλοι εἰς μάτην ἀναζητοῦν — τὸ φάρμακον ποὺ θὰ θεραπεύσῃ ὅλας τὰς νόσους, ἀπὸ τὰς ὁποίας ὑποφέρει σήμερον ὁ κόσμος. Σπεύδω νὰ δηλώσω, ὅτι ἄλλο τάσις πρὸς λύσεις δικτατορικὰς καὶ ἄλλο συγκέντρωσις δυνάμεων εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, διὰ νὰ διεξαγάγῃ τὸν πόλεμον. Ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, ἡ πνοὴ πρὸς τὴν δικτατορίαν, δὲν εἶναι εἰμὴ ἕνα ρωμαντικὸν σχῆμα ἠθικῆς καταπτώσεως. Ὁ ὀνειρευόμενος ἀπὸ τὸ πλῆθος δικτάτωρ —ἐρυθρὸς ἢ λευκὸς— θὰ ὤφειλε νὰ εἶναι ἕνας μάγος θαυματοποιός, ὁ ὁποῖος θὰ ἐγνώριζεν ὅ,τι ὅλοι οἱ ἄλλοι ἀγνοοῦν καὶ θὰ ἐφεύρισκεν ὅ,τι οἱ ἄλλοι εἰς μάτην ἀναζητοῦν. Τὸ φάρμακον ποὺ θὰ θεραπεύσῃ τὶς ἀσθένειες, ἀπὸ τὶς ὁποῖες ὑποφέρει ὁ κόσμος. Ὡς πρὸς τὴν ἄμυναν τῆς Δημοκρατίας, ἐν ὥρᾳ πολέμου, δὲν τὸ ἀντιμετώπισε μόνον ἡ σημερινὴ Ἑλλάς, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀρχαία. Ἤδη, ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Πυκνός, ἔλεγεν ὁ Δημοσθένης, ὅτι ὁ μὲν Φίλιππος ἦτο ἀπόλυτος ἀρχηγὸς τῶν ἀκολουθούντων αὐτῶν στρατευμάτων καὶ ἔπραττεν ὅ,τι ἔκρινεν αὐτὸς χρήσιμον νὰ ἐνεργῇ χωρὶς νὰ προλέγῃ τὰς σκέψεις του μὲ ψηφίσματα, χωρὶς δημοσίᾳ νὰ λαμβάνῃ τὰς ἀποφάσεις του καὶ οὔτε νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δίνῃ λόγον εἰς κανένα ἀλλ’ ἦτο δεσπότης, ἡγεμὼν κύριος πάντων. Ἐγὼ δέ, ἠρώτα ὁ Δημοσθένης, ποὺ εἶχα ἀντιταχθῆ εἰς τὸν Φίλιππον, τίνος ἤμην ἐξουσιαστής; Ἔχομεν, λοιπόν, τὸν θαυμαστὸν λαόν, ὁ ὁποῖος κρατεῖ τὴν Ἑλλάδα καὶ λείπει ἡ πνοὴ τῆς ἡγεσίας. Δὲν πταίετε σεῖς. Δὲν ἔχομεν ἀκόμη τὴν πνοὴν τοῦ ἡγέτου. Κύριοι, θὰ μὲ συγχωρήσητε καὶ πάλιν. Μοῦ ἀρέσει ἡ ἱστορία, μοῦ ἀρέσει καὶ ἡ φιλολογία. Σᾶς ἔδωσα ἕνα λόγον τοῦ Δημοσθένους, θὰ σᾶς δώσω καὶ ἕνα δεύτερον λόγον: «Ἐν τούτοις διαπιστώνω, ὅτι αἱ ὑποθέσεις μας ....... ..... (ἀναγινώσκει)........». Διακηρύσσει, λοιπόν, ὅτι, ἐὰν ἡ ἀνταρσία ἄφινε τὰ βουνὰ καὶ ἀρχίσῃ νὰ πολιορκῇ τὰς πόλεις, ὅπως τὴν Καρδίτσαν, τὴν Νάουσαν, τὸ Καρπενῆσι καὶ ζοῦν ὑπὸ τὴν ἀγωνίαν τῆς αὔριον ὅλοι οἱ πληθυσμοὶ τῆς ὑπαίθρου καὶ τῶν ἀστικῶν κέντρων, διακηρύσσω καὶ πιστεύω, ὅτι αὐτὸ δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν νίκην τῆς ἀνταρσίας ἐναντίον τοῦ Κράτους, ὀφείλεται εἰς τὴν νίκην τῆς ἀνταρσίας ἐναντίον τῆς ἀκινησίας τῶν κυβερνώντων. Δὲν ἐκινήθη ἡ Ἑλλάς. Ὡμίλησαν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις περὶ συναγερμοῦ. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ συναγερμὸς ὑπῆρξε μόνον λόγος, ὄχι πρᾶξις. Συναγερμὸς, ὁ ὁποῖος ἀφήνει τὰς ἀνισότητας εἰς τὴν κατανομὴν τῶν θυσιῶν. Ποῦ εἶναι τὸ 1.000.000 δραχμῶν, ποὺ ὑπεσχέθη ἡ Πολιτεία, ὡς βοήθημα εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν πιπτόντων εἰς τὰς μάχας; Ἀναμείνατε ἀκόμη, διότι τὸ ταμεῖον δὲν ἔχει χρήματα. Διότι ἐκεῖνοι, ποὺ τὰ ὑπεσχέθησαν, δὲν τὰ ἔδωσαν ἀκόμη. Λέγει, λοιπόν, ὅτι, ἐὰν ὑπάρξῃ ἡγεσία, ἡ ὁποία πραγματικῶς θὰ κηρύξῃ τὸν ἐθνικὸν συναγερμόν, θὰ τὴν ἀκολουθήσῃ τὸ Ἔθνος, θὰ δώσῃ τὸ ὁλοκαύτωμά του καὶ ἡ νίκη θὰ εἶναι ταχυτάτη. Κύριοι, εἶναι ἐλάττωμα τῆς ἐποχῆς μας, εἶναι ἐλάττωμα τῆς φυλῆς μας. Ἔχομεν ἀρετάς, ἔχομεν καὶ ἐλαττώματα, μεγάλα ἐλαττώματα, ἔχομεν καὶ κακίας. Ἕνα ἀπὸ τὰ κακὰ ἐλαττώματα, εἶναι καὶ ὁ φθόνος. Θὰ τὸ εἴπωμεν, κύριοι, ἢ μᾶλλον θὰ σᾶς δώσω ἄλλον συγγραφέα νὰ σᾶς τὸ εἴπῃ, τὸν Πλούταρχον: «Ὁ ἐξοστρακισμὸς δὲν ἦτο ποινὴ......... (ἀναγινώσκει)........». Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἐλάττωμα αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ καλυφθῇ εἰς καιροὺς ὁμαλούς, εἶναι ἀδικαιολόγητον τὸ ἐλάττωμα αὐτὸ νὰ παραμένῃ εἰς ἐποχὰς τόσον δυσκόλους, τόσον τραγικάς, ποὺ δὲν γνωρίζομεν τὴν αὔριον, ὅταν κρίνεται ἡ τύχη ἑνὸς Ἔθνους καὶ ἑνὸς πολιτισμοῦ 30 αἰώνων καὶ κρίνεται ἡ τύχη ὅλων τῶν γενεῶν, ποὺ θὰ ἔλθουν. Δὲν δικαιολογεῖται αὐτὸς ὁ φθόνος εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀποφάσεις μας. Ὅπου ὑπάρχει αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, θὰ τὴν ἐπιστρατεύσωμεν καὶ νὰ ἐπιστρατεύσωμεν καὶ αὐτὰς τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους. Σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ τὸν κ. Σοφούλην. Εἶναι σοφός, εἶναι καὶ λευκός. Ἐὰν ἡ ἡγεσία δὲν δώσῃ τὸν αἰσθηματικὸν παράγοντα, διὰ νὰ συγκινήσῃ καὶ συνεγείρῃ τὰ πλήθη, ἀποτυγχάνει. Χθὲς ἡ ἡγεσία τῆς χώρας συνεκίνησεν, ἀγαπητοί μου κύριοι βουλευταί, συνεκίνησε τὴν Βουλήν; Ἢ ἦτο ὄψις πένθους κατηφείας; Καὶ διερωτῶμαι: Τόσον ἐγωϊσταὶ εἴμεθα ἡμεῖς οἱ 354 πατέρες τοῦ Ἔθνους, ποὺ μένομεν ἀνάλγητοι πρὸ τῆς δοκιμασίας ἑνὸς πρεσβύτου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν .... (δὲν ἠκούσθη) .... καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν φιλοτιμίαν νὰ τοῦ εἴπωμεν κάθησε, ἀλλ’ ἀφήνομεν ἐκεῖνον τὸν γέροντα νὰ ἐργάζεται διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ κοιμώμεθα ἡμεῖς; Κύριοι, ἐντράπηκα, ἀπογοητεύθηκα καὶ εἶναι ἀπογοήτευσις ὄχι τῆς ὑψηλῆς ...... (δὲν ἠκούσθη) ...... τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ ἀβουλίας, ἀδρανείας ἰδικῆς μας.

§115Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρ’ ὅλα αὐτά, θὰ ψηφίσετε τὴν Κυβέρνησιν.

§116Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς ἐνδιαφέρει ἡ ψῆφος ἡ ἰδική μας; Ἄκουσα τὴν ἀγόρευσίν σας. Ξεύρετε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ. Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἀγόρευσίς σας ἀπόψε δὲν ὑπῆρξεν ἐπιτυχής. Ὑπῆρξαν πολλὰ παράπονα, ἐὰν θέλετε εὔλογα παράπονα ὑμῶν, διότι δὲν σᾶς ἐτίμησαν τὰ ἑδώλια αὐτά. Ἡ ἱστορία θὰ κρίνῃ. Δὲν νομίζω, ἀγαπητὲ κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ σημερινή σας θέσις εἶναι ὀλιγώτερον χρήσιμος, ἀπὸ τὴν θέσιν ἐκείνην, καὶ εἰς τὸν τόπον καὶ εἰς τὸν θεσμόν. (Χειροκροτήματα).

§117Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διότι τὴν θέσιν αὐτὴν τὴν ἀχρηστεύουν.

§118Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ θὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἕνα ἀριστούργημα λόγου, ποὺ ἐξεφώνησεν ὁ μέγας Τρικούπης ἐπὶ τοῦ τάφου τοῦ μεγάλου πολιτικοῦ Κουμουνδούρου: «Ἀπαραίτητος εἶναι ἡ ὕπαρξις κραταιᾶς........ (ἀναγινώσκει)............». Ἔτσι ὡμίλει εἰς τὰ ὡραῖα ἐκεῖνα χρόνια ἕνας μεγάλος πολιτικός, ὁ Χαρίλαος Τρικούπης.

§119Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Γνωρίζετε, κύριε συνάδελφε, ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ βῆμα διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ βλέπετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις σπεύδει νὰ κλείσῃ τὸ στόμα μας καὶ δι’ αὐτό, ὡς εἴπατε, ἐλπίζω, ὅτι θὰ κατηγορήσητε τὴν Κυβέρνησιν.

§120Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔρχεται τὸ συμπέρασμα, κύριοι, ὕστερα ἀπὸ τὰ λεχθέντα. Ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ὅπως εἶναι, μὲ ἀρχηγὸν τὸν σοφόν, ἀλλὰ ὑπέργηρον κ. Σοφούλην, δύναται νὰ ἀποδώσῃ ὅ,τι αἱ κρίσιμοι στιγμαὶ τοῦ Ἔθνους προσδοκοῦν; Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κύριοι, ὅτι εἰς κάποιαν κατὰ τὴν ἀρχαιότητα ὑπερπόντιον ἐκστρατείαν, ἐξεστράτευσε καὶ ὁ ἔχων ἀνάλογον ἡλικίαν μὲ τὸν σημερινὸν πρωθυπουργόν, Νέστωρ. Μετέσχε δὲ οὗτος ὡς σύμβουλος, χωρὶς βέβαια εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν νὰ ἀντικαταστήσῃ οὔτε τὸν Ἀχιλλέα, οὔτε τὸν Αἴαντα, οὔτε τὸν Διομήδην. Ὁ Νέστωρ ἔδιδε τὰς ἐντολά του καὶ ἐμάχοντο οἱ ἄλλοι. Σήμερον ἀντιστρόφως, ὁ σύγχρονος Νέστωρ μας ἀνέλαβε τὸν ἀγῶνα καὶ παρίσταται ὡς σύμβουλος ἄνευ χαρτοφυλακίου καὶ τομέως Νεοπτόλεμος τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Ἰδοὺ οἱ δισταγμοί μας διὰ νὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Ἀλλὰ ὑπάρχει, κύριοι, καὶ ἕνας ἄλλος τομεύς, ὁ τομεὺς τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ. Δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, ὁποίαν ζημίαν κάνουν τὰ διαπραττόμενα ἀδικήματα, ὄχι μόνον εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ κυρίως εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ μαχομένου στρατοῦ. Θὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί: ἔχω δικαστήρια, ἔχω καὶ νόμους καὶ οἱ παραβάται παραπέμπονται εἰς αὐτά. Θὰ εἴπωμεν ὅμως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καὶ δι’ ἄλλα ἀδικήματα ἔχομε δικαστήρια, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε καὶ ἡ Βουλὴ ἐπέτρεψεν τὰ ἀδικήματα αὐτὰ νὰ μὴ κρίνωνται ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἀλλὰ τὰ ἔκτακτα στρατοδικεῖα. Καὶ ἀκόμη ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, νομίζει ὅτι οἱ κείμενοι νόμοι ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἐποχῆς; Ὅταν αἱ κυρώσεις, αἱ ὁποῖαι προβλέπονται ὑπὸ τῶν νόμων αὐτῶν, δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὸ περὶ δικαίου αἴσθημα τοῦ λαοῦ; Διὰ νὰ ἴδητε, κύριοι συνάδελφοι, μετὰ ποίας πικρίας παρακολουθεῖ ὁ κόσμος τὴν ζωὴν τῶν Ἀθηνῶν, θὰ σᾶς κάνω μίαν μικρὰν σύγκρισιν. Ἐπεβλήθη ποινὴ 7 μηνῶν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔκλεψαν τὸ συνάλλαγμα, τὸ αἷμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸ μετέφερον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ οἱ ἀγρόται, τοὺς ὁποίους ἔπληξαν αἱ συμμορίαι τοῦ Μάρκου ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν καὶ ἡ ἀδικία τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν ἄλλην, ποὺ τοὺς πῆρε τὸ σιτάρι εἰς τιμὰς κόστους, ἐτιμωρήθησαν πολὺ αὐστηρά. Ἀκοῦστε τὰ γράμματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνω ἀπὸ τοὺς δυστυχεῖς ἀγρότας. «.......... (ἀναγινώσκει)............». Καὶ ὀφείλονται ταῦτα, εἰς τὴν ἀτυχεστάτην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἐξουθένωσεν οἰκονομικῶς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας. Ἡ ἀδυναμία πληρωμῆς τῶν χρεῶν, θεωρεῖται τυπικὸν ἀδίκημα κατὰ νόμον καὶ τιμωρεῖται μὲ 6μηνον καὶ 7μηνον φυλάκισιν. Δηλαδή, ποινὴν ἴσης ἐκείνης, μὲ τὴν ὁποίαν τιμωροῦνται οἱ παραβάται τοῦ συναλλάγματος. Ὁ Πρόεδρος τῶν Δικηγορικῶν Συλλόγων τῶν Παρισίων ROBERT ἔγραφε κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ RESSILIE, διὰ τὰ ἔκτακτα μέτρα ἐναντίον τῆς αἰσχροκερδείας, ἐν ὥρᾳ πολέμου: «.......... (ἀναγινώσκει) ..........». Καὶ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ μακρὰν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ 4μηνον. Καὶ ἐρωτᾶται, τί θὰ γίνῃ κατὰ τὸ διάστημα αὐτό; Τί θὰ γίνῃ εἰς τὸν τομέα τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ; Ἄλλοι δισταγμοί μας, διὰ νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι τὸ κεφάλαιον τῶν δηλώσεων, τὸ ὁμιλοῦν περὶ τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς. Εἰς ὅλα τὰ προγράμματα, τὴν ἀκούσαμε τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ δὲν τὴν βλέπομεν. «Ζεὺς ὅστις Ζεὺς οὐκ οἶδα πλὴν ἐν λόγῳ», ἔτσι καὶ ἡμεῖς ἀκοῦμε, ἀλλὰ μόνον λόγια μὲ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκρεμεῖ ἀπὸ τριετίας ἕνα ψήφισμα, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων. Αἱ εἰσηγητικαὶ ἐκθέσεις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Θηβαίου τῆς πλειοψηφίας καὶ ἐμοῦ τῆς μειοψηφίας τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔχουν τυπωθῆ καὶ ἔχουν διανεμηθῆ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1946. Τοιαῦτα ψηφίσματα εἶχαν ψηφισθῆ καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1922 καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927, τὰ ὁποῖα ἐπέτρεψαν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ ψηφίσῃ τοὺς νόμους διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων, κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ τὸ ἄρθρον 17 περὶ ἰδιοκτησίας τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν δὲν ὑπάρχουν κτήματα πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν, διατὶ φοβοῦνται νὰ ψηφίσουν τὸ ψήφισμα αὐτό; Ἀλλ’ ἂν ὑπάρχουν, καὶ ὑπάρχουν, διατὶ ἡ Βουλὴ αὐτὴ πολέμου, δὲν ἐξοπλίζει ἠθικῶς τὸ Κράτος καὶ ψηφίζουσα τὸ ψήφισμα, δὲν δίδει εἰς τοὺς μαχομένους μας χωρικοὺς τὸν παλμὸν ὅτι μάχονται, ὄχι διὰ τὰ προνόμια μιᾶς ὀλιγαρχίας, ἀλλὰ μάχονται διὰ τὴν Ἑλλάδα τῶν τριάκοντα αἰώνων καὶ μάχονται διὰ τὴν Δημοκρατίαν, ἡ ὁποία γνωρίζει νὰ ἀμείβῃ καὶ νὰ προστατεύῃ καὶ νὰ ἀποκαθιστᾷ τοὺς μαχομένους χωρικούς μας; Ἡ Κυβέρνησις θὰ κλείσῃ τὴν Βουλήν. Θὰ διαφυλάξῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ καὶ ψηφίσματα συντακτικοῦ περιεχομένου; Ἐὰν ναί, καλεῖται νὰ ἐκδώσῃ καὶ τὸ ψήφισμα τῶν ἀποκαθισταμένων χωρικῶν. Ἐὰν δὲν διαφυλάξῃ τὸ δικαίωμα αὐτό, πότε θὰ δώσωμεν εἰς τοὺς χωρικοὺς τὸν παλμὸν τῆς ἀποκαταστάσεώς των; Ἀλλὰ ζητῶ ἀκόμη ὑπὲρ τῶν χωρικῶν νὰ σταματήσῃ ἡ δίωξις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, Κυβέρνησιν πολέμου, διὰ νόμου ἀναγκαστικοῦ, νὰ ἀναστείλῃ πᾶσαν ἐκτέλεσιν καὶ πᾶσαν δίωξιν καὶ πᾶσαν φυλάκισιν ἀγρότου διὰ χρέη του πρὸς τὴν Τράπεζαν μέχρι τέλους τοῦ Αὐγούστου 1949, τοὐτέστιν μέχρι τῆς νέας συγκομιδῆς. Μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς συνδέουν παλαιὰ φιλία καὶ ἀγῶνες κοινοὶ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκε, καὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ὁποίου ἦτο ὑπουργός, ἐψήφισε τοὺς νόμους τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου ἡ μεγαλυτέρα δόξα ὑπῆρξαν οἱ μεγάλοι ἀπελευθερωτικοὶ πόλεμοι καὶ ἡ μεγάλη γεωργικὴ μεταρρύθμισις τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καὶ ἡ ἐργατική μας νομοθεσία. Τὴν ὥραν αὐτήν, κάμνω ἔκκλησιν εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ εἰς τοὺς μαχομένους ἀγρότας καὶ τὸ ψήφισμα τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ τὸν νόμον τῆς ἀναστολῆς τῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν ἀγροτικῶν χρεῶν, μέχρι τῆς νέας συγκομιδῆς. Τὰ μέτρα αὐτά, θὰ εἶναι ἐφαρμογὴ μιᾶς κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ ὁ ὡραιότερος ἠθικὸς ἐξοπλισμὸς τοῦ ἀγωνιζομένου Κράτους. Θὰ πείσῃ τοὺς μαχομένους χωρικούς μας, ὅτι μάχονται καὶ δοκιμάζονται διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας, ἡ ὁποία ἔχει κοινωνικὸν περιεχόμενον καὶ εἶναι παραστάτης τῶν ἐργαζομένων μαζῶν. Θὰ εἶναι ἡ ὡραιοτέρα τόνωσις τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος. (Χειροκροτήματα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περιορισμοῦ τοῦ λόγου τῶν ὁμιλητῶν, εἰς τὸ τέταρτον τῆς ὥρας.

§122Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν γίνεται αὐτό.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται τὴν πρότασιν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν). Συνεπῶς, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§124Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁσάκις ὑποβάλλεται τοιαύτη πρότασις, ὁμιλεῖ εἷς ὑπὲρ καὶ εἷς κατά. Ἡ διαδικασία αὐτή, δὲν ἐτηρήθη ἐν προκειμένῳ. Προτοῦ καλέσητε τὴν Βουλὴν εἰς ψηφοφορίαν ....... (θόρυβος) ...... Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις καὶ σεῖς, μὲ τὰς ἐνεργείας σας δημιουργεῖτε τὴν ἀνάγκην τῆς δικτατορίας.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ θὰ ἰδῶ ποιὸς θὰ μὲ κατεβάσῃ!

§126Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω ὑπὲρ τὸ τέταρτον, κι’ ὅποιος τολμήσῃ .... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι) ....

§127Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ κηρύσσουν δικτατορίαν καὶ δὲν θὰ μᾶς ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσωμεν;

§128Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις;

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα, ἔκαμε δεκτὴν τὴν πρότασιν.

§130Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν βλέπω τότε τὸν λόγον, διατὶ νὰ μὴ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν αὔριον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπα ποία εἶναι ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως· ἡ συνεδρίασις θὰ συνεχισθῇ.

§132Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδή, ὅλο τὸ ζήτημα εἶναι νὰ μὴ ἀγορεύσω ἐγώ.

§133Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι, ἐνῷ ὁ Στρατὸς σκοτώνεται καὶ θυσιάζεται ἡ Βουλὴ δὲν θέλει νὰ ἐργασθῇ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀφήσωμεν ἀναπάντητον τὴν κορώνα αὐτὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ἐργασθῇ, ἀλλὰ νὰ τῆς δώσωμεν τὸν τρόπον. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν εἶχε τὴν εὐαισθησίαν, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχει, θὰ ἔπρεπε, ἅμα τῇ καταρτίσει της, νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐξήντλησε καὶ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τοῦ ψηφίσματος διὰ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἔρχεται σήμερον νὰ μᾶς κλείσῃ τὸ στόμα μὲ μίαν συνεδρίασιν. Εἶναι πρᾶγμα ἄηθες αὐτὸ καὶ δημιουργεῖ κακὸν προηγούμενον.

§134Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συμμερίζομαι πλήρως τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θεωρῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ αἴγλη τοῦ συνεργάτου μιᾶς ἐνδόξου περιόδου, τοῦ Στρατηγοῦ Παπάγου, καθὼς καὶ ἡ ἐν γένει μορφὴ τῆς νέας ἡγεσίας ἀνταποκρίνονται πρὸς τοὺς πόθους τοῦ Ἔθνους καὶ ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἡ διεξαγωγὴ τοῦ ἀγῶνος θὰ φέρῃ ἕνα αἴσιον ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ θὰ εἶναι ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ μόνον πεδίου, ἐὰν ἐκ παραλλήλου ἡ Κυβέρνησις δὲν λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ ἀγῶνος ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ πεδίου. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπισκευασθεῖσα σήμερον ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν μᾶς ἔκαμε κανένα ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου της. Οὔτε κἂν αἱ νέαι προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως βασίζονται ἐπὶ μιᾶς ἀρχῆς, τῆς ἀρχῆς τῶν ἀσθενεστέρων σημείων τῆς κομμουνιστικῆς πανοπλίας. Ἐρωτῶν, τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἠρεύνησα, ἐμελέτησα, τὰς προγραμματικὰς της δηλώσεις καὶ δὲν ἠμπόρεσα ἀπὸ ἀπόψεως βάσεως νὰ ἀντιληφθῶ, ποῖα εἶναι τὰ τρωτὰ σημεῖα τῆς κομμουνιστικῆς πανοπλίας; Δὲν μᾶς λέγει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μάλιστα ἐμφανίζεται μὲ τὴν διάθεσιν τοῦ πολέμου, τοῦ πολέμου τοῦ συστηματικοῦ, τῆς ἐκμηδενίσεως, ὁλοκλήρου τοῦ κινήματος τῆς ἀνταρσίας, δὲν μᾶς λέγει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ ἀπόψεως βάσεως, ποῖα εἶναι τὰ τρωτὰ σημεῖα εἰς τὴν κομμουνιστικὴν πανοπλίαν; Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τὰ συναισθήματα τὰ δικά μου, ἢ δική μου ἀντίληψις. Τὸ ὅ,τι ἀντιλαμβάνομαι μέσα εἰς τὸν λαὸν, τὰ ἀντιλαμβάνεται καὶ ἡ Βουλή. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ βασικώτερα σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων διαρκῶς αὐξάνει ἡ ἐπιρροὴ τῶν κομμουνιστῶν. Πρῶτον, εἰς τὴν Γεωργίαν. Μᾶς ὁμιλεῖ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἡ Κυβέρνησις περὶ προγράμματος Μάρσαλ, περὶ ἀναδιοργανώσεως καὶ ἀνασυγκροτήσεως καὶ περὶ ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν γεωργικὴν οἰκονομίαν. Ἐν τούτοις, κύριοι συνάδελφοι, τὸ βασικώτερον σημεῖον τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν κατευθύνει ἡ κομμουνιστικὴ ἀνταρσία στρέφεται πρὸς τὴν σημαντικωτάτην μερίδα τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν τῆς Χώρας καὶ ἰδιαιτέρως τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἔλεγον, λοιπόν, οἱ κομμουνισταί: Τί ἔχετε σεῖς Ἕλληνες καπνοπαραγωγοί, ποὺ ἀντιπροσωπεύετε τὴν μεγαλυτέραν μερίδα τῶν ἀγροτῶν, νὰ ὠφεληθῆτε ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλ; Ξέρετε ὁ καπνός, μὲ τὸν ὁποῖον συντηρηθήκατε ἐπὶ γενεὰς γενεῶν καὶ ἐδημιουργήσατε ὅ,τι ἐδημιουργήσατε, σήμερον δὲν ἔχει πειὰ πέρασι, διότι, αἱ μὲν χῶραι τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ εἶναι ἀποκομμέναι ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, αἱ δὲ ἄλλαι χῶραι τοῦ Δυτικοῦ συνασπισμοῦ, ἀδιαφοροῦν ἐντελῶς, διὰ τί; διὰ τὸ πολυτιμότερον τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Εἶναι πολὺ φυσικόν, ἐφ’ ὅσον τὰ συνθήματα σχετίζονται μὲ τὴν εὐημερίαν ὡρισμένου γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, τὰ συνθήματα αὐτὰ νὰ ἔχουν ἄμεσον ἀντίκτυπον. Δεύτερον σύνθημα, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν ἐπίσης μὲ τὴν γεωργίαν, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ ἐκπρόσωποι τῆς ἀνταρσίας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πολὺ καλὴν ἀπὸ ἀπόψεως κατακτήσεως προπαγάνδαν, λέγουν εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς: Ἐλαιοπαραγωγοὶ τῆς Ἑλλάδος, ἦλθε τὸ Κράτος τῶν Ἀθηνῶν, σᾶς ἐπῆρε τὸ λάδι μὲ τὴν τάδε τιμήν, μὲ τὸν τάδε φόρον. Ξεύρετε μάλιστα, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ ἐν συνδυασμῷ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, ἔκαμαν καὶ μίαν περίφημον διακήρυξιν ὅτι, ὅ,τι κάμνουν αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὸ κάνουν ἐν ὀνόματι τῆς πολιτικῆς συμπιέσεως τῶν τιμῶν. Καὶ εἶπον, ὅτι θὰ πρέπει νὰ δεχθῆτε τὴν τιμὴν τῶν 4.500 –5.000 δρχ. καὶ ἐρχόμεθα μετὰ τὴν πάροδον ὡρισμένης προθεσμίας καὶ ἐνῷ τὸ σύνολον τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς ἐπαρκοῦσεν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ καταναλωτικοῦ κοινοῦ καὶ βλέπομεν τὴν τιμὴν τοῦ λαδιοῦ ἀπὸ 6.000 νὰ φθάνῃ 18.000 καὶ 20.000 δρχ. Ποία εἶναι ἡ ἐλαιοπαραγωγικὴ πολιτική; Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι καὶ εἰς τὸν δεύτερον τομέα, τὸ σύνθημα, τὸ κομμουνιστικόν, ὅτι τὸ Κράτος τῶν Ἀθηνῶν ἐλήστευσε τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς, εὑρίσκει ἀπήχησιν, διότι ἀντιστάθμισμα δὲν ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ποτὲ δὲν ἦλθεν ἡ ἐπισκευασθεῖσα Κυβέρνησις, νὰ εἴπῃ εἰς τὸν λαόν, ὅτι ξέρετε, κύριοι, πόσα ἑκατομμύρια ὀκάδες λάδι ἔχομεν; τὸ λάδι εὑρίσκεται εἰς τὰς τάδε ἀποθήκας. Καὶ ἡ προπαγάνδα τῆς ἀνταρσίας συνίσταται εἰς τὸ ὅτι οἱ ἔμποροι οἱ διαχειρισθέντες τὰς ποσότητας τοῦ λαδιοῦ ἐκέρδισαν τὰ διπλάσια ποσά, ἀπὸ ὅτι ἔδωσαν ὡς ἀμοιβὴν εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ προϊόντος των. Τὸ τρίτον σημεῖον, εἶναι τὸ σχετιζόμενον μὲ τὴν ἐν γένει διάρθρωσιν τῆς οἰκονομίας μας. Ἔχομεν μίαν ἀνεργίαν ἐκτεταμένην, ἄλλοτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς σταθερότητος καὶ ἄλλοτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν ὀφειλομένην εἰς τὴν ἀνταρσίαν. Ἐγκαταλείπονται χωρία ὁλόκληρα καὶ περιφέρειαι ὁλόκληροι, ἀπὸ τοὺς πληθυσμούς των. Καὶ οἱ πληθυσμοὶ αὐτοί, ἐφόσον ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικῆς, δὲν ὑπάρχει ἡ δυνατότης νὰ χρησιμοποιηθοῦν, ἢ δὲν ὑπάρχει ἡ δυνατότης ἑνὸς διαρκοῦς ἐνδιαφέροντος, διατρέχουν τὸν ἄμεσον κίνδυνον νὰ γνωρίσουν κλονισμὸν τοῦ ἠθικοῦ των. Αὐτοὶ ἀποτελοῦν τὴν σταθερωτέραν βάσιν διὰ τὴν κομμουνιστικὴν ἀνταρσίαν. Ἀλλὰ ἂς προχωρήσω καὶ εἰς ἕνα ἄλλον τομέα. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ..........

§135Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Γίνεται ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὄχι κρίσις περὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις. Συνεπῶς, ὁ ρήτωρ εἶναι ἐκτὸς θέματος.

§136Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Λάθος κάνετε, κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, καὶ ἄλλοτε θὰ πρέπει νὰ δίδετε μεγαλυτέραν προσοχήν.

§137Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὁμιλεῖ...........

§138Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Καὶ μάλιστα κάμνω κριτικήν, διότι πιστεύω, κύριε συνάδελφε, ἀκραδάντως, ὅτι ἐὰν δὲν κερδίσωμεν τὴν μάχην ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ πεδίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν κερδίσωμεν ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ. (Χειροκροτήματα).

§139Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁμιλεῖτε διὰ τὸ παρελθόν. Ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ διὰ τὸ μέλλον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσετε. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὁμιλεῖ ρητῶς περὶ τῆς προσπαθείας, τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλῃ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Γεωργίας καὶ τῶν ἄλλων κλάδων. Ἐπὶ τούτου θὰ ἀποφασίσωμεν καὶ θὰ συζητήσωμεν καὶ ὄχι περὶ τοῦ τί ἐγένετο εἰς τὸ παρελθόν. Εἶναι ἐκτὸς θέματος ὁ ρήτωρ, κύριε Πρόεδρε, καὶ ὀφείλει νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

§140Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Λυποῦμαι πάρα πολύ, καὶ ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διὰ πρώτην φορὰν εἰς βάρος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, διότι ἐπέτρεψε παρὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ παρὰ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν εὐθύτητα, μίαν ἐπέμβασιν συναδέλφου ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε, ἐπὶ τοῦ θέματος.

§142Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Τὰ τρίτον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ πρέπει κανεὶς νὰ διαπιστώσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ προσαρμογὴ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα, εἶναι ὁ τομεὺς, ὁ σχετιζόμενος μὲ τὴν ἐργατικὴν πολιτικήν. Δὲν ὁμιλῶ, μόνον διὰ τὴν γενικωτέραν πολιτικὴν εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα. Νομίζω, ὅτι πέραν τῆς ἀορίστου κατευθύνσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ προσπαθείας πρὸς βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ, οὐδεμίαν ἄλλην συγκεκριμένην κατεύθυνσιν ἔχει. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν βλέπομεν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις χωρὶς εἱρμόν. Ποῖαι εἶναι αἱ κατευθύνσεις τῆς οἰκονομικῆς μας πολιτικῆς; Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς νέας Κυβερνήσεως προχωρεῖ πρὸς μίαν διευθυνομένην οἰκονομίαν, δηλαδή, ἔχει ὡς κύριον ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ἄσκησιν ἐλέγχου ἐπὶ τῆς ἐργασίας, τὴν ἄσκησιν ἐλέγχου ἐπὶ τῶν κερδῶν ἢ ἁπλῶς καὶ μόνον ἀκολουθοῦμεν μίαν ἀντίθετον κατεύθυνσιν πρὸς τὸν φιλελευθερισμὸν καὶ ἀφήνομεν τελείως ἐλευθέραν τὴν ἀσυδοσίαν τῶν κεφαλαιοκρατῶν ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ ρίπτομεν τὰ βάρη ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶς ἀσθενεστέρων τάξεων; Διότι ἐδῶ συμβαίνει καὶ τοῦτο. Παρηκολούθησα πάντοτε ἀνέκαθεν τὰς σοφὰς σκέψεις καὶ γνώμας τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως — ἄλλωστε πρὸ ἐτῶν εἴχομεν συνεργασθῆ μαζὺ εἰς τὸν Α.Ο.Σ. —καὶ ἑπομένως, λόγῳ ἀκριβῶς αὐτοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω μίαν πλήρη εἰκόνα τῆς πλήρους κατευθύνσεως τῶν οἰκονομικῶν του γνωμῶν. Ἀλλὰ βλέπω, τώρα, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὁμιλοῦμεν ἐπὶ κατευθύνσεως οἰκονομικῆς πολιτικῆς τελείως ἀκαθορίστου μορφῆς. Διότι, ὑπάρχει μία ἀντίφασις, ὑπάρχει μία ἀντίθεσις, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύεται ἀπὸ δύο ὅλως διόλου διαφορετικὰ συμφέροντα. Τὸ μὲν κοινωνικὸν συμφέρον ζητεῖ ἔλεγχον. Τὸ δὲ οἰκονομικὸν συμφέρον ζητεῖ πλήρη κατάργησιν τοῦ ἐλέγχου. Θὰ ἠθέλαμεν λοιπόν, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ συγκεκριμένως νὰ μᾶς εἴπῃ τὰς ἀπόψεις του.

§143Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὑποθέτω, κύριε συνάδελφε, ὅτι καὶ σεῖς τὸ ἴδιον θὰ ἐκάματε. Μὲ μεγάλην ἐπιμέλειαν ἔχω ἐκλέξει τὰς φράσεις, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε σαφῶς νὰ δηλοῦται τοῦτο. Ὅτι νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι εὐρυτέρα ἡ χορήγησις κεφαλαίων, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ μεγαλυτέρα πρόοδος τῆς παραγωγῆς, καὶ ἑπομένως καὶ μεγαλυτέρα ἀπορρόφησις τοῦ ἀνέργου πληθυσμοῦ ὑπὸ δύο ὅρους: Πρῶτον, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἔλεγχος τῶν πιστώσεων, πεπερασμένος κατὰ χρόνον καὶ κατὰ ποσότητα. Διότι, εἰς τὴν ἀνισορροπίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγεται, ἀγγλιστὶ σέλινγκ, καὶ γαλλιστί... (δὲν ἠκούσθη).... Λέγω, δέ, ὅτι ἡ κατανομὴ, ἡ ὁποία θὰ γίνεται, καὶ ὅτι τὴν ὠργανώνομεν ἀκριβῶς τὴν κατανομὴν πληρεστέραν, γοργωτέραν, καὶ ἀφθονωτέραν, αὐτὴ θὰ γίνεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ παρακολουθοῦνται συνεχῶς αἱ τιμαί, Νομίζω, ὅτι, αὐτὸς ὁ κύκλος τῶν ἐννοιῶν, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δίδουν προσήκουσάν τινα ἀπάντησιν, ἐπὶ τῶν πλέον πολυπλόκων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν Οἰκουμένην.

§144Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄλλο σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι σχετικὸν μὲ τὸ ἄλλο. Εἶναι μία δυσαναλογία ἐπιρροῆς, εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς. Ἔχομεν ἁρμόδιον ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, ποὺ ἀσκεῖ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν, ὁ ὁποῖος ἁρμόδιος ὑπουργὸς Ἐργασίας, ἔχει τὰ χέρια δεμένα. Ἔχομεν ταὐτοχρόνως τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, ὅπου θὰ ἀσκῇ τὴν ἀγορανομικὴν πολιτικήν, χωρὶς ἴσως ἔλεγχον, διότι δὲν εἶναι συγκεκριμένος ὁ ἔλεγχος. Καί, ἐὰν θελήσωμεν, δηλαδή, νὰ ἐπιτύχῃ ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, τί θὰ συμβῇ; Ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος, θὰ ἔχωμεν μίαν ἄνοδον διαρκῶς ἀνατρεπτικὴν τῶν ὑφισταμένων βιοτικῶν συνθηκῶν τῶν ἐργαζομένων, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος θὰ ἔχωμεν τὸν ὑπουργὸν Ἐργασίας, παλαίοντα διαρκῶς, ἵνα ἀντιμετωπίσῃ μίαν δικαίαν δυσφορίαν τοῦ κόσμου τῶν μισθωτῶν, ἢ νὰ ἐπιζητῇ μίαν διαρκῆ βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν δραχμοσυντηρήτων. Τὸ σημεῖον αὐτό, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἑνιαίας ἀσκήσεως τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, δὲν τὸ θίγει ἡ Κυβέρνησις, δὲν τὸ θίγουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Καὶ τώρα, μετὰ τὰς ἀναγκαίας αὐτὰς παρατηρήσεις, ἔρχομαι ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ἐπίσης θεμελιώδους σημείου. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ὁ πόλεμος τῆς κομμουνιστικῆς ἐπαναστάσεως συντηρεῖται ἔξωθεν μὲ ὅπλα, καὶ μὲ παντοειδῆ μέσα. Ἀλλὰ ἤρχισε νὰ τίθεται ἓν ἐρώτημα εἰς τὸν λαόν, καὶ πρέπει νὰ τὸ ξεύρῃ ἡ Κυβέρνησις, πῶς συντηρεῖται εἰς ἔμψυχον ὑλικὸν ἡ ἀνταρσία; Τὸ ὅτι οἱ συμμορῖται, ἡ ἀνταρσία, δύναται νὰ ἐπιστρατεύῃ, νὰ κάμῃ βιαίαν στρατολογίαν, αὐτὸ σημαίνει ὅτι εἰς ὡρισμένα σημεῖα τῆς χώρας, ἡ βία τῆς ἐπαναστάσεως, ὑψώνεται εἰς νόμον, καὶ ἐπιβάλλεται. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, διότι, ἐὰν καὶ μόνον αὐτὸ ἦτο, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ ἡ συγκρότησις αὐτοῦ τοῦ συμμοριτικοῦ συγκροτήματος. Μήπως εἶναι ἡ μεγάλη δυστυχία, ἡ ὁποία ἤδη ἔχει ἐξαπλωθῇ εἰς πλεῖστα ὅσα σημεῖα τῆς χώρας; Μήπως εἶναι ἡ ἀδυναμία τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀπορρόφησιν, ἢ ἀγροτικῶν πληθυσμῶν εἰς ἐργασίαν, ἢ ἐργατικῶν πληθυσμῶν εἰς ἐργασίαν; Ὅλα αὐτὰ συντελοῦν καὶ δημιουργοῦν ἕνα στήριγμα ἐξαπλώσεως πρὸς κάθε κοινωνικὴν ἀναρχίαν.

§145Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ συμβαίνῃ αὐτό, εἶναι ἀπαράδεκτον, εἶναι βιαίως ἐπιστρατευμένοι, καὶ δὲν συμφέρει ἐθνικῶς νὰ τὸ ἐπικαλούμεθα.

§146Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ εἴπωμεν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ἀλήθειαν, οὕτως, ὥστε, ὅπου ὑπάρχει σύμπτωμα τοιοῦτον, νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ μέτρα θετικὰ κοινωνικῆς πολιτικῆς. Ξεύρετε, ὅτι τὸ κίνημα τῆς ἀνταρσίας ἔχει ἕνα ἰσχυρότατον πυρῆνα εἰς τὸ ἥμισυ τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ξεύρετε, ὅτι μεταξὺ τῶν ὁμάδων τῶν ἀνταρτῶν ὑπάρχουν γυναῖκες. Φαίνεται ὅμως, ὅτι δὲν ξεύρετε, ὅτι μία ἰδεολογία φανατίζει εὔκολα τοὺς ὑπολοίπους καὶ μὲ ὡρισμένα συνθήματα μπορεῖ νὰ τραβήξῃ σημαντικὰ στρώματα λαοῦ. Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, καὶ τὸ λέγω διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐργαζομένων γυναικῶν τῆς Ἑλλάδος ἡ ἰδέα τῆς ἀποκτήσεως ἀστικῶν καὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων ἔχει ὡριμάσει, ἀλλ’ ἔχει ὡριμάσει ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς κομμουνιστικῆς ἐπιδράσεως, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας καὶ δι’ αὐτὸ βλέπετε ὅτι ὅπου ὑπάρχουν ὄγκοι ἐργαζομένων Ἑλληνίδων, ἡ ἐπιρροὴ τῆς ἀνταρσίας εἶναι πολὺ μεγάλη. Αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω, διότι φρονῶ ὅτι μία Κυβέρνησις πολεμικὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐπανδρωθῆ μὲ μίαν εὐχέρειαν μεγάλων κοινωνικῶν μεταρυθμίσεων, μὲ μίαν εὐχέρειαν μεταρρυθμίσεων, ὅπου θὰ συνεκλόνιζε τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἀγκάλιαζε καὶ θὰ τραβοῦσεν ὅλας αὐτὰς τὰς τάξεις καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ στρώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πλησίον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν μπαίνω εἰς τὸ κοινωνικὸν θέμα τῶν ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ μέτρου. Ἁπλῶς κάμνω μίαν διαπίστωσιν, ἡ ὁποία εἶναι εὐχερέστατον νὰ ἐξακριβωθῇ, ὅτι παντοῦ, ἀκόμη, καὶ μεταξὺ τῶν διανοουμένων γυναικῶν, τῶν γυναικῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν κάποιο διανοητικὸν ἐπίπεδον ἀνώτερον τῶν ἄλλων, εἶναι καθολικὴ αὐτὴ ἡ γνώμη. Καὶ βλέπετε ἀφίσες κομμουνιστικὲς ποὺ λέγουν εἰς τὶς ἐργάτριες: Ξεύρετε, ὅτι ὁ Κεμὰλ ἔβγαλε ἀπὸ τὶς γυναῖκες τὸν φερετζὲ καὶ τοὺς ἔδωσε δικαιώματα; Ξεύρετε, ὅτι καὶ ἡ Ἀλβανία ἔδωσε στὶς γυναῖκες δικαιώματα; Μόνον ἡ μοναρχοφασιστικὴ Κυβέρνησις τῶν Ἀθηνῶν θέλει νὰ σᾶς κρατήσῃ σκλάβες. Αὐτά, τὰ ἀναφέρω, διότι θὰ πρέπει νὰ κάμωμεν αὐτοκριτικήν, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Μία Κυβέρνησις, τὸ πρόγραμμα τῆς ὁποίας θὰ πρέπει νὰ εἶναι πολεμικόν, ἔχει δύο τομεῖς δράσεως. Τὸν τομέα τὸν στρατιωτικόν, πρὸς τὸν ὁποῖον ὅλοι θὰ κατευθύνωμεν τὰς προσπαθείας μας, ὅλοι θὰ πρέπει νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν, καὶ πέραν τούτου τὸν πολιτικοκοινωνικὸν τομέα. Φαντάζομαι, ὅμως, ὅτι αἱ κατευθύνσεις καὶ τὰ προγραμματικὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ στηρίξῃ τὴν προσπάθειάν της αὐτήν, δὲν εἶναι ἀνοικτά, εἶναι πολὺ κλεισμένα. Δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ κινηθῇ πρὸς μίαν ζωντανὴν κατεύθυνσιν. Δὲν δύναται ὁ ἄλλος ὑπουργὸς, ὁ ἁρμόδιος διὰ τὴν διατήρησιν τῶν τιμῶν νὰ ἐξασφαλίσῃ προηγουμένως τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ συγκεκριμένη εὐχέρεια εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Βεβαίως ἔχομεν Κοινοβούλιον, καὶ τὸ Κοινοβούλιον ἀσκεῖ ἕνα ἔλεγχον εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ μία Κυβέρνησις, θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ νομίζω, δύο πράγματα πρέπει νὰ συμβοῦν, ἢ ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν πλήρη εὐχέρειαν ἀντιμετωπίσεως ὅλων τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ καὶ ὅλων τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀγῶνος, εὐχέρειαν ἀκόμη διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ὑλικῶν καθ’ ἕκαστα προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸν λαόν... (δὲν ἠκούσθη)..., θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως μειονεκτικῆς καὶ ἡ μειονεκτικὴ αὐτὴ κατάστασις εἶναι αὐτή, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας θὰ παρέλυε τὰς ἐνεργείας μας. Θὰ πρέπει συνεπῶς αὐτὸ τὸ πνεῦμα νὰ τὸ σπάσωμεν. Διὰ νὰ τὸ σπάσωμεν πρέπει ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ νὰ ἀναλάβῃ ὑπευθύνως τὸν πολιτικὸν καὶ κοινωνικὸν συγχρονισμὸν τῆς χώρας. Μόνον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἀναλάβῃ τὸν πολιτικὸν καὶ κοινωνικὸν συγχρονισμὸν τῆς χώρας σὲ ὅλα τὰ ἐπίπεδα, σὲ ὅλας τὰς κατευθύνσεις, τότε μονάχα θὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ πολὺ ὀλιγώτερον αἷμα ἀπὸ ὅ,τι φανταζόμεθα ἡ σημερινὴ ἀνταρσία. Θὰ πρέπει νὰ γίνῃ πλήρης ἀφοπλισμὸς παντοῦ ὅπου ὑπάρχει κομμουνιστικὸς πυρήν, παντοῦ ὅπου ὑπάρχει βάσις κομμουνιστικὴ, θὰ πρέπει νὰ ἐμφανισθῇ τὸ ἀντισύνθημα, διότι ἔχομεν, κύριοι, καὶ συνθήματα. Ὑπάρχει, θὰ γνωρίζετε, τὸ περίφημον σύνθημα τοῦ Ζαχαριάδη, παντοῦ συμφιλίωσις. Ἐπήγαινε νὰ σκοτώσῃ, νὰ ἀνατινάξῃ, νὰ καταστρέψῃ ἕνα μέρος καὶ ἐφώναζε συμφιλίωσις. Ἐνῷ ὁ λεγόμενος κόσμος τῶν Ἐθνικοφρόνων πέρνοντας μίαν ἄρνησιν ἐναντίον τοῦ Κομμουνισμοῦ, παίρνοντας μίαν ἄρνησιν ἐναντίον τῶν δογμάτων καὶ τῆς τακτικῆς τῆς κομμουνιστικῆς ἐπαναστάσεως, παίρνει θέσιν παντοῦ... (δὲν ἠκούσθη) ... θὰ εἶχε τὴν εὐχέρειαν ἐπάνω εἰς τὸ σύνθημα αὐτὸ νὰ ἀντιπαρατάξῃ ἕνα ἄλλο ἀντισύνθημα... (δὲν ἠκούσθη)... ἐνῷ ἡμεῖς, ὅλα τὰ στελέχη μας, ἡ ἰδική μας ἰδεολογία καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θυσιάζουν τὰ πάντα δὲν εἶχον ὅλην τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐπικοινωνίας διὰ τὴν διαφώτισιν τῶν παραστρατημένων διὰ τὴν διαφώτισιν τοῦ λαοῦ. Τὰ λέγω αὐτά, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ ἰδῇ μπροστά της, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἔχω βαθυτάτην ἐκτίμησιν, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἄνθρωπος εὐρυτέρας ἀντιλήψεως, θὰ διαπιστώσῃ εἰς πλείστας ὅσας περιπτώσεις τὴν ἀλήθειαν τῶν ὅσων ὑποστηρίζω ἐδῶ καὶ θὰ διαπιστώσῃ ὅτι χωρὶς παράλληλον πολιτικὴν δρᾶσιν ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ πεδίου, χωρὶς δρᾶσιν εὐρυτέραν μεταξὺ τῶν ἐργατικῶν καὶ ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, δύσκολα κερδίζεται ὁ ἀγών, διότι θὰ πρέπει νὰ εἶναι γνωστόν, ὅτι σήμερον περνῶμεν μίαν περίοδον βουβήν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μένει βουβὸς εἰς τὴν συμφοράν του, ἀλλὰ ἔχει ὁλάνοιχτα τὰ μάτια. Ἀλλὰ τὰ μάτια ἀντιπροσωπεύουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἕνα φόβον, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ τελευταῖον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ φόβος ἔχει μίαν ὄψιν. Ἡ ἐπανάστασις τοῦ Δεκεμβρίου προώθησε τὸν λαόν, τὰς μάζας τοῦ λαοῦ, πρὸς μίαν κοινωνικὴν ἐπανάστασιν. Καθόλου ἀπίθανον ἂν δὲν ξεριζώσωμεν αὐτὰ τὰ αἴτια, αὐτὸς ὁ φόβος νὰ ἀντιστραφῇ καὶ ὁ φόβος τῆς ἀντιστροφῆς, νὰ πληρωθῇ μὲ ἄλλο νόμισμα. Εἶναι ἡ τελευταία παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν θεωρῶ, κατὰ τοῦτο, ἐλλιπῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλήρη τὴν εὐχέρειαν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων ποὺ εἶναι δημιουργημένα. (Χειροκροτήματα).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§148Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἦτο συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Στοιχειώδης ἀνάπτυξις ἀπαντήσεως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὅπως ἐγὼ τοὐλάχιστον τὴν φαντάζομαι, ὀρθοδόξως τηρῶν τοὺς κοινοβουλευτικοὺς κανόνας, εἶναι ἀδύνατος ἐντὸς ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας. Θεωρῶ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν, ὡς ἐκ τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ πρότασις κατετέθη, ὡς ἀποκλειστικῶς γενομένην πρὸς τὸν σκοπόν, ὅπως φιμωθῶ ἐγώ, διότι εἶναι ἀδύνατον, ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς ἐντὸς ἑνὸς τετάρτου.

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἐξαιρεθῇ.

§150Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Συγχαίρω τοὺς κυρίους, τοὺς ὑποκρινομένους τὸν δημοκρατικόν, δι’ αὐτὰς τὰς δημοκρατικάς των ἀντιλήψεις. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις, κατὰ κόρον, ὁμιλῇ περὶ τῆς πίστεώς της, εἰς τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, θέλουσα νὰ φιμώσῃ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς ἐπὶ τόσους μῆνας, περιορίζει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ προπαρασκευάζῃ τὴν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἐπιθυμεῖ νὰ καταρρακώσῃ τὸ Κοινοβούλιον ἐνώπιον τῶν ὀμμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπιθυμεῖ νὰ δείξῃ, ὅτι δύναται νὰ λειτουργήσῃ τὸ Κράτος ἄνευ Βουλῆς. Οὕτω ὅμως πράττουσα, οὐδὲν ἄλλο πράττει παρὰ νὰ ἄγῃ εἰς ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ πολιτεύματος. Ἐὰν δὲ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν κρίσιν, τόσον ἐν τῷ Βασιλικῷ διαγγέλματι, ὅσον καὶ ἐν ταῖς δηλώσεσι τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν, ἐγένετο κατ’ ἐπανάληψιν λόγος περὶ κινδύνου ἐκτροπῆς ἐκ τοῦ πολιτεύματος, θεωρῶ τοῦτο ὡς μίαν ἐσκεμμένην προσπάθειαν, ἀτυχῶς καὶ νεαρῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ἕως χθές, ὅτε εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἐκόπτοντο καὶ ἐφώναζαν περὶ τῆς δημοκρατικῆς των συνειδήσεως, τὸ θεωροῦμεν ὡς μίαν πρόκλησιν πρὸς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἂν ὄχι μίαν ἀπόπειραν καταργήσεως αὐτοῦ. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§151Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατ.). Κύριε βουλευτὰ ἐκ Τρικάλων, μήπως ἐνθυμεῖσθε ἐπὶ πόσον χρόνον συνεδρίασεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ διάστημα τῶν πολέμων 1912–1913;

§152Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε βουλευτά ἐξ Ἀχαΐας, ἐγὼ γνωρίζω τοῦτο. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)...

§153Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τότε ἦτο ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος.

§154Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε βουλευτά ἐξ Ἀχαΐας, ἐγὼ γνωρίζω ὅτι διαρκοῦντος τοῦ μεγάλου πολέμου, συνεδρίαζεν ἡ Ἀγγλικὴ Βουλὴ ὅταν τὸ Λονδῖνον ἐβομβαρδίζετο ἀπὸ ἀέρος. Κύριε βουλευτά ἐξ Ἀχαΐας, ὅταν πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἶσθε ἀντιπολιτευόμενος καὶ ἐγένετο τοιαύτη πρότασις, διεμαρτυρήθητε, σήμερον νομίζετε, ὅτι, ἐπειδὴ εἶσθε εἰς αὐτὰ τὰ ἑδώλια, ἡ Βουλὴ εἶναι περιττή. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τῶν ἑδωλίων αὐτῶν μέχρι τοῦ ἰκριώματος δὲν εἶναι πολὺ μεγάλη. Σήμερον νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ φιμώνετε τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, θέλετε νὰ κλείσετε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τετράμηνον καὶ δὲν ἀφήνετε ἐπὶ μίαν μόνον ἡμέραν τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους νὰ ὁμιλήσουν ἀνέτως, νὰ σᾶς εἴπουν τὸν πόνον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ σᾶς εἴπουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φοβοῦνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας μετέχετε. Μὴ νομίζετε, κύριε βουλευτά ἐξ Ἀχαΐας, ὅτι τὸ νὰ κάθησθε εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἀλλάξετε καὶ τὴν συνείδησίν σας. Ἢ ἔχετε τὴν συνείδησιν τὴν ἰδίαν καὶ ὅταν εἶσθε ἐδῶ καὶ ὅταν εἶσθε ἐκεῖ ἢ ἡ συνείδησίς σας εἶναι τόσον ἐλαστική, ὥστε δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἐπικαλεῖσθε.

§155Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἀργολ)θίας). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν τελειώσῃ ὁ κ. ὑπουργός. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§157Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατ.). Κύριοι βουλευταί, ἐνόμισα ὅτι ἐδικαιούμην μὲ ἀπόλυτον ἠρεμίαν καὶ σεβασμὸν ἔναντι τοῦ ἐκ Τρικάλων ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, νὰ διατυπώσω μίαν ἐρώτησιν. Καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων συνάδελφος, ἀντὶ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν —καὶ δὲν ἔδωσεν ἀπάντησιν— ὄχι βέβαια διότι ἠγνόει πόσον διήρκεσαν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς κατὰ τοὺς πολέμους 1912–1913, δὲν ἠγνόει τοῦτο, γνωρίζει σχεδὸν τὰ πάντα, ἀλλὰ ἀπέφυγε νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, διότι δὲν συνέφερεν ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. ἐκ Τρικάλων βουλευτήν. Καὶ ἀντὶ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς μίαν ψυχραίμως καὶ μὲ ἀπόλυτον σοβαρότητα τεθεῖσαν ἐρώτησιν πρὸς αὐτόν, ἐνόμισεν ὅτι ἐδικαιοῦτο, κατὰ τρόπον μελλοδραματικὸν καὶ ἀπάδοντα πρὸς τὰς στιγμὰς αὐτάς, νὰ ὑπενθυμίσῃ εἰς τοὺς ἀναλαβόντας τὰς εὐθύνας καὶ τοὺς καθημένους εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα, ὅτι δὲν ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις μεταξὺ τῶν ἑδωλίων αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων ἑδωλίων, ἢ μᾶλλον τοῦ ἐκτελεστικοῦ ἀποσπάσματος, τοῦ ἰκριώματος, καθὼς εἶπεν. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ ἐκφράσεις, διατυπούμεναι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἶναι ἐστερημέναι τῆς ἱστορικῆς ἐκείνης εὐγενείας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διέπῃ τοὺς συνεδριάζοντας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Γνωρίζομεν, κύριε ἐκ Τρικάλων συνάδελφε, ποῖαι εἶναι αἱ εὐθῦναί μας, δὲν ὠρρωδήσαμεν ποτὲ πρὸ τῶν εὐθυνῶν καὶ ἀνελάβομεν τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου αὐτοῦ, εἰσερχόμενοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς στιγμάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι κρισιμώταται, ἀδιαφοροῦντες διὰ τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦν αὐτὰς ταύτας τὰς κεφαλάς μας. (Χειροκροτήματα). Εἴτε οἱ κίνδυνοι αὐτοὶ καὶ αἱ ἀπειλαὶ προέρχονται ἀπὸ δολοφονικὰς σφαίρας, ἢ ἀπὸ οἱασδήποτε ἄλλης μορφῆς ἐκρηκτικὰς ὕλας τῶν κομμουνιστῶν, εἴτε ὀφείλονται εἰς προθέσεις ἰδικάς σας ἢ οἱουδήποτε ἄλλου. (Φωναί: Μπράβο, χειροκροτήματα).

§158Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν εὐθύνας, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἁπλῶς ἐκ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς. Ἀλλ’ ὑπάρχουν διάφοροι τρόποι, κατὰ τοὺς ὁποίους εἰσέρχεται κανεὶς εἰς τὴν ἀρχήν. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐσχηματίσθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, τὰ προηγηθέντα αὐτῆς, τῶν ὁποίων τὰ ἄπλυτα ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουν ὅτι πᾶν ἄλλο ἢ ἡ εἰσήγησις μόνον τοῦ καθήκοντος ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Τοὐναντίον, μᾶς πείθουν ὅτι μόνον κομματικοὶ ὑπολογισμοὶ καὶ κομματικαὶ σκέψεις ἦσαν ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι κατέστησαν δυνατὴν τὴν συγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, ἐὰν δὲν εἶχον κομματικοὺς λόγους, θὰ ἦτο ἀλλοία ἡ σύνθεσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀλλοῖος ὁ τρόπος τῆς καταρτίσεως αὐτῆς... Ἦσαν οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπεστήριζον τὴν ἰδέαν τῆς ὑπερκομματικῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὁποῖοι κατέληξαν νὰ δεχθοῦν παζάρευμα χαρτοφυλακίων ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν κομμάτων καὶ οἱ ὁποῖοι ἠγωνίζοντο τὴν τελευταίαν ὥραν, ἔχοντες 6 βουλευτάς, νὰ ἀποκτήσουν καὶ ἑτέραν θέσιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον! Αὐτοὶ ἦσαν οἱ πατριωτικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως! Ὅταν τοιαύτη Κυβέρνησις καταρτίζεται, ἡ ὁποία ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι πολεμικὴ καὶ δημοκρατική, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὅμως οὔτε πολεμική, οὔτε δημοκρατικὴ —καὶ ὅτι δὲν εἶναι πολεμικὴ μᾶς τὸ ἀπέδειξε τὸ χθεσινὸν θλιβερὸν θέαμα ὅτι δὲν εἶναι δημοκρατικὴ τὸ ἀποδεικνύει ἡ προσπάθειά της νὰ κλεισθῇ τὸ στόμα τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας— μία τοιαύτη Κυβέρνησις ἀναμετρᾷ τὰς εὐθύνας της ὄχι ἐκ τῆς ἀναλήψεως τῶν εὐθυνῶν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὅτι συμμετέσχον οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν εἰς κομματικὰς φαυλότητας διὰ νὰ ἐκπληρώσουν ταπεινοὺς σκοπούς.

§159Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον, τοὐλάχιστον διὰ τὴν πρώτην δεκάδα τῶν ρητόρων, νὰ μὴ ὑπάρχῃ περιορισμὸς χρόνου. Ὑποτίθεται ὅτι, ὅταν ὁμιλήσουν οἱ πρῶτοι δέκα ρήτορες, θὰ γίνῃ μία λεπτομερὴς κριτικὴ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε μέγα μέρος τῆς κριτικῆς αὐτῆς νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναληφθῇ ἀπὸ τοὺς μετέπειτα ρήτορας. Νομίζω ὅτι, λόγῳ τῆς αἰτουμένης μακρᾶς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ παραχώρησις.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἔχουν ὁμιλήσει 11, κ. συνάδελφε.

§161Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ δώσω ἐγώ, κ. βουλευταί, τὴν ἀπάντησιν πρὸς τὸν παμφίλτατόν μου, κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ τοὺς πολέμους τοῦ 1912–13 ἐγένοντο ὀλίγαι συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, διότι ὑπῆρχε Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας προΐστατο Πρωθυπουργὸς ἔχων ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ ὀνομάζεται Πρωθυπουργός, (χειροκροτήματα), ἀλλὰ καὶ διότι ὑπῆρχον εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ἀρχηγοί, ἔχοντες ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκαλοῦνται ἀρχηγοί. Ἐπρόκειτο, κύριοι, κατὰ τὴν ἀγόρευσιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, νὰ σᾶς ἀναγνώσω κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω τώρα. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπῆρξεν εἰς τὴν Γαλλίαν εἷς μεγάλος πολιτειολόγος συγγραφεύς, δημοκρατικώτατος, μάλιστα καὶ κατά τι ἀριστερίζων. Καὶ λέγει «Τὸ κοινοβουλευτικὸν κράτος ἐμπεδοῦται ἐπὶ τῆς ἰσότητος τῶν δύο ὀργάνων τῆς Πολιτείας, τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως... (ἀναγινώσκει)...». Καὶ ἡ προσωπικὴ αὐτὴ δικτατορία ἀσκεῖται τώρα ὑπὸ τίνος; ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ποῦ εἶναι; Λοιπόν, κύριοι, εἰς τὰ 1912–1913 συνειργάζετο ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ κοινοβούλιον. Δὲν ἠμποδίζοντο νὰ ὁμιλήσουν οἱ ρήτορες. Ἐδῶ διεξάγομεν μίαν συζήτησιν, ἀφορῶσαν τὴν ζωὴν ἢ τὸν θάνατον τῆς πατρίδος μας καὶ θὰ μᾶς περιορίσουν, πρὸς τί; Δὲν ἔχομεν ἡμεῖς φιλοπατρίαν; Δὲν ἀντιλαμβανόμεθα ἡμεῖς ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντά μας; Θὰ τὰ εἴπω βραδύτερον ἐκτενέστερον, ὅτι θεωρῶ ὑπευθύνους δύο ἄνδρας, ὄχι τὸν κ. Κανελλόπουλον, τὸν ὁποῖον τιμῶ καὶ ἀγαπῶ πολύ. Οἱ κ. ἀρχηγοὶ τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι, διότι ἔπρεπε νὰ σχηματίσουν Κυβέρνησιν κοινοβουλευτικὴν καὶ ὄχι Κυβέρνησιν τραγελαφικήν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Δραγούμης ἔχει τὸν λόγον.

§163Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου καταθέτω τὴν κάτωθι δήλωσιν:

ΔΗΛΩΣΙΣ

«Εἶναι ὀφθαλμοφανὲς πὼς ἡ διεξαγωγὴ τοῦ ἀντισυμμοριακοῦ ἀγῶνος καὶ ἡ ἀνασυγκρότησις τοῦ κρατικοῦ καὶ κοινωνικοῦ μας ὀργανισμοῦ καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας μας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ πραγματοποιηθῇ, χωρὶς τὴν ὑλικὴν καὶ τεχνικὴν βοήθειαν τῆς Βορειοαμερικανικῆς Συμπολιτείας καὶ τῆς Βρεταννικῆς Κοινοπολιτείας καὶ χωρὶς τὴν ἠθικὴ ὑποστήριξι τῶν Ἡνωμένων Ἐλευθέρων Ἐθνῶν, γιατὶ πρὸς ἐξουδετέρωσιν τοῦ ὑπονομευτικοῦ ψυχροῦ πολέμου τοῦ διεθνοῦς κομμουνισμοῦ καὶ τοῦ πανσλαυϊκοῦ ἰμπεριαλισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ξεφύγουμε ἀπὸ τὸ ὑπερεθνικὸ σχέδιο, ποὺ καταστρώθηκε ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως ἀνάγκη νὰ συνεργαζόμαστε ὁλόψυχα μ’ ὅλους τοὺς ἀληθινὰ φιλελεύθερους δημοκρατικοὺς λαοὺς καὶ ἰδιαίτερα μὲ τοὺς γείτονές μας Τούρκους καὶ Ἰταλούς. Ἔτσι, τὸ πεδίον δράσεως ὁποιασδήποτε ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, προσδιορίζεται σαφῶς ἀπὸ τὴν ἀπὸ κοινοῦ ἐπιδίωξιν τῆς εὐοδώσεως τῆς κοινῆς ὑποθέσεως καὶ ἡ ἕνωσις ὅλων τῶν μὴ κομμουνιστῶν εἰς τὸν τόπο μας καὶ ὁ παραμερισμὸς κάθε ἐγωϊστικοῦ ὑπολογισμοῦ ἐπιβάλλεται. Μέσα σ’ αὐτὴν τὴν προοπτικὴν ἡ ἐμφάνισις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνταποκρίνεται στὶς βαρειὲς ἀπαιτήσεις τῶν περιστάσεων καὶ στὶς προσδοκίες τοῦ λαοῦ. Ἀπὸ τὴ συγκρότησή της καὶ τὶς προγραμματικὲς δηλώσεις της, δὲν παρέχεται ἡ ἐντύπωσις τοῦ εὐρυτέρου συντονισμοῦ καὶ τῆς κανονικῆς ρυθμίσεως τῆς ὅλης διακυβερνήσεως καὶ διοικήσεως. Ἡ ὁλοκλήρωσις τοῦ συνασπισμοῦ τῶν ὑγιεστέρων καὶ ζωντανωτέρων στοιχείων τῆς Βουλῆς ὑπολείφθηκε κατὰ πολύ. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπουργείων, ἀντὶ νὰ περιορισθῇ σὲ 10, αὐξάνεται σὲ 30. Διατηροῦνται πολλὰ στοιχεῖα, ποὺ ἔχουν φθαρῆ στὴ συνείδηση τοῦ λαοῦ. Τὸ πνεῦμα τῆς νέας Κυβερνήσεως ἐλάχιστα διαφέρει ἀπὸ τῆς προηγουμένης. Τὰ κομματικὰ κριτήρια ἔμειναν καὶ τῆς τωρινῆς ἡ σπονδυλικὴ στήλη. Τὰ νέα νομοθετήματα (π.χ. γιὰ τὴν διοικητικὴ ἀποκέντρωση) δὲν ἀπομακρύνονται ἀρκετὰ ἀπὸ τὴν κομματικὴ νοοτροπία, ποὺ δὲν ἀφήνει τὴν Κυβέρνηση νὰ προβῇ σὲ ριζικὴ μεταρρύθμιση καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ μας συστήματος καὶ ἀγνοεῖ τὴν ἀνάγκη συμπληρώσεως τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Δηλαδὴ δὲν φαίνεται πιθανὸν πὼς ἡ νέα Κυβέρνησις θὰ μπορέσῃ νὰ ὑψωθῇ στὸ ἐπίπεδο τῶν σημερινῶν περιστάσεων. Ἡ ἀλάνθαστη διαίσθηση τοῦ λαοῦ, ἔχει διαγνώσει ὅτι ὁ ἰσχυρότερος σύμμαχος τοῦ κομμουνιστικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ στὴν Ἑλλάδα, εἶναι ὁ ἀχαλίνωτος κομματισμός. Ἂς ἰδοῦμε ὡς τόσο πῶς θὰ τὸν ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνηση αὐτή. Σημειώνει βέβαια κἄποια ἐλαφρειὰ βελτίωση ἀπὸ τὴν προηγουμένη καὶ πάντως εἶναι καλύτερη ἀπὸ τὴν ἀκυβερνησία καὶ ἀπὸ ὁποιονδήποτε ὁλοκληρωτισμό. Ἀλλὰ προτιμότερο θὰ ἦτο νὰ κρατοῦσε κοντά της ὀλιγομελῆ ἐπιτροπὴ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, διὰ τὸ διάστημα τῆς ἀναστολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Μένουν ἀμυδρὲς ἐλπίδες, πὼς ἴσως ὑπὸ τὴν πίεση τῶν πραγμάτων, θὰ μπῇ κάπως στὴν σωστὴ ἐθνικὴ καὶ διασυμμαχικὴ τροχιά, ἀφήνοντας νὰ ὁδηγηθῇ στὴ σφιχτότερη ἀντιμετώπιση τοῦ κινδύνου, ποὺ ἀπειλεῖ τὸ Ἔθνος μας, τὸν ἀρχαῖον αὐτὸ πρόμαχο τῆς ἐλευθερίας καὶ τοῦ χριστιανισμοῦ. Ὑπολογίζοντας λοιπὸν τὴ δεινὴ σημερινὴ θέση τοῦ Ἔθνους καὶ διατυπώνοντας τέτοιες ἐπιφυλάξεις, συστάσεις καὶ εὐχές, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως».

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπέης–Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§165Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προηγεῖται εἰς τὴν σειρὰν ὁ κ. Βαμβέτσος.

§166Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἶπα, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ τηρήσητε τὸ τέταρτον, μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ὁμιλήσω.

§167Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ἠλείας). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσετε τὴν Βουλὴν ὅταν θὰ ἔχῃ συμπληρώσει τὸ τέταρτον ὁ κ. Βαμβέτσος ἂν δέχεται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ὁμιλίαν του.

§168ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν θέλει νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν κ. Βαμβέτσον, νὰ ὁμιλήσῃ πλέον τοῦ ἑνὸς τετάρτου;

§170ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βαμβέτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§172Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπέτρεψε νὰ ὁμιλήσω ἐναντίον τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, νὰ φιμώσῃ τὸ στόμα μας. Διότι, ἀτυχῶς, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τόσον περὶ πολλοῦ ποιεῖται τὰς δημοκρατικάς της ἀρχάς, ἀπεφάσισεν ἐπὶ τετράμηνον νὰ κλείσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ἐνῷ ἔχει τοιαύτην πρόθεσιν, νὰ μὴν ἀφήσῃ οὔτε στοιχειώδη χρόνον διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ μεταβληθῇ εἰς ἕνα Ράϊχσταγ, διὰ νὰ ἐκφωνῇ κατὰ τὰ ἀραιὰ διαστήματα, καθ’ ἃ συναντώμεθα, τὸ «Χάϊλ Χίτλερ», εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Κορινθίας, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν ὀβιδιακῶν του μεταμορφώσεων, μᾶς κυβερνᾷ ἐπὶ τριετίαν περίπου. Ἡ κυβερνητικὴ κρίσις, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος μηνός, εἶναι μία περαιτέρω συνέπεια τῆς κρίσεως, ἡ ὁποία ἤρχισεν ἐμφανιζομένη κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον. Τότε παρουσιάσθη μία στασιαστικὴ κίνησις εἰς τοὺς κύκλους τῶν δύο ἱστορικῶν κομμάτων καὶ ἐξεδηλώθησαν δύο ἐπαναστάσεις, μία τῶν 13 ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἑτέρα τῶν 54 βουλευτῶν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ ἐπαναστατικὴ αὐτὴ κίνησις ἀηδιασμένη ἀπὸ τὴν κομματικὴν συναλλαγήν, ἡ ὁποία ἐκυβέρνα μέχρι τότε τὸν τόπον, ὕψωσε τὴν σημαίαν τῆς ὑπερκομματικῆς Κυβερνήσεως. Τί εἶναι, κ.κ. συνάδελφοι, ὑπερκομματικὴ Κυβέρνησις; Εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θ’ ἀπετελεῖτο ἐκ τῶν ἀριστέων τοῦ κοινοβουλίου καὶ ἡ ὁποία δὲν θὰ συνεκροτεῖτο δυνάμει τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως τῶν κομμάτων, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἱκανοτήτων ἑνὸς ἑκάστου. Μία τοιαύτη Κυβέρνησις θὰ ἐνέπνεεν αἰσιοδοξίαν εἰς τὸν λαὸν καὶ θὰ ἔδιδε τὴν ὄψιν μιᾶς πραγματικῶς νέας καταστάσεως. Τὴν λύσιν αὐτὴν ὑπεστηρίξαμεν καὶ ἡμεῖς καὶ λυποῦμαι διότι εἷς τῶν πρωτεργατῶν τῆς λύσεως αὐτῆς, εἰς τὸ τέλος ἐδειλίασεν. Εἶναι θλιβερὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὸ πρῶτον 15θήμερον τοῦ παρελθόντος μηνός. Τότε διεδόθη, ὅτι ἐὰν δὲν ἐπιτευχθῇ μία λύσις, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς Κυβέρνησιν προερχομένην ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος μετὰ τῶν ἄλλων συμμάχων της νὰ ἐξακολουθῇ διαχειριζομένη τὰ κοινά, ὅτι τότε θὰ ἐπήρχετο ἐκτροπὴ ἐκ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Εἶχε καταρτισθῆ μάλιστα ὁ κατάλογος τῶν μελῶν τῆς τοιαύτης Κυβερνήσεως καὶ ἐτρομοκρατήθησαν πολιτικοί τινες καὶ ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ σπεύσουν νὰ ἐνισχύσουν τὸν σχηματισμὸν οἱασδήποτε κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ οὕτω, ὁ σχηματισμὸς Κυβερνήσεως δικτατορικῆς. Ἀλλὰ καὶ δι’ ὅ,τι συνέβη, θεωροῦμεν ὑπεύθυνον τὴν τότε Κυβέρνησιν. Διότι τὸ ἀτύχημα εἶναι ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ διάγγελμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ πρᾶξιν πολιτικήν, διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὑπεύθυνον τὴν τότε Κυβέρνησιν, ἀφοῦ ὁ Βασιλεὺς ἐνεργεῖ πάντοτε ὑπ’ εὐθύνην τῶν ὑπουργῶν του, ἄφηνε νὰ διαφαίνεται ἡ ἀπειλὴ τῆς ἐκτροπῆς ἐκ τοῦ πολιτεύματος. Διότι, ἐνῷ εἰς τὰς βασικὰς αὐτοῦ γραμμὰς ἐξέφραζε τὸν πόθον καὶ τὸν πόνον τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμει τὸν σχηματισμὸν μιᾶς ἰσχυρᾶς, τιμίας, ἀκομματίστου Κυβερνήσεως, ἀφ’ ἑτέρου ἐκάλει εἰς δύο ἀδύνατα ἀπραγματοποίητα ἢ κατακριτέα σχήματα, ὧν τὸ ἓν ἦτο ὁ σχηματισμὸς κυβερνήσεως οἰκουμενικῆς, τὸ δὲ ἄλλο ἦτο ἡ Κυβέρνησις ἀγνώστου συνθέσεως, ἡ ὁποία ὅμως διεφαίνετο σαφῶς ὅτι δὲν θὰ ἦτο Κυβέρνησις κοινοβουλευτική. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι αὐτὰ τὰ δύο ἄκρα ἐδόθησαν ὡς λύσις καὶ ὡς ἐκ τούτου καθίσταται δυνατὴ ἡ σύνθεσις τῆς Κυβερνήσεως, οἵα ἐμφανίζεται ἐνώπιον ἡμῶν. Ὁμολογῶ ὅτι μετὰ τὴν χθεσινὴν ἐμφάνισίν της καὶ ἰδίᾳ ἐκείνην τοῦ Προέδρου της, εἶναι ἀδύνατον τὸ Ἔθνος νὰ ἱκανοποιηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κρίνωμεν, διότι περιμένομεν νὰ εὕρωμεν μίαν ἄλλην, δυναμικήν, ἐνθουσιάζουσαν καὶ ἀντ’ αὐτῆς εὑρέθημεν πρὸ τοῦ μακαβρίου θεάματος, τὸ ὁποῖον χθὲς ὅλοι εἴδομεν. Καὶ εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ὅταν μὲν εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν, οὐδὲ ἓν χειροκρότημα ἠκούσθη, ὅταν δὲ ἐτελείωσεν ἡ ἀνάγνωσις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὄχι μόνον τὰ παρατεταμένα χειροκροτήματα δὲν ἠκούσθησαν, ὡς ἀκριβῶς ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικά, ἀλλὰ μόνον τεσσάρων (ἀριθ. 4) βουλευτῶν καὶ δι’ αὐτὸ σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπανδρώσῃ θεωρεῖα τινά δι’ ἐγκαθέτων, ἵνα ἀναπληρώσῃ τὸ χθεσινὸν κενὸν καὶ διαψεύσῃ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ἐξ Ἀχαΐας βουλευτοῦ, ὅτι τάχα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιζητεῖ χειροκροτήματα. Βεβαίως, εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν ὑπάρχουν μερικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐκτιμῶμεν ἰδιαιτέρως. Ἐκτιμῶμεν τοὺς ὑπουργοὺς Προνοίας καὶ Ἀνοικοδομήσεως, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν ὀλίγον χρόνον τῆς ὑπουργίας των, ἐπέδειξαν ζῆλον πρὸς ἐργασίαν. Ἐκτιμῶμεν ἐπίσης τὸν ὑπουργὸν Ἐφοδιασμοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰς ὀλίγας αὐτὰς ἡμέρας, προσεπάθησε νὰ κάμῃ ὅ,τι ἠμποροῦσεν ἐντὸς τοῦ βραχέος αὐτοῦ διαστήματος, διὰ νὰ πλήξῃ μερικὰς ἀσχημίας, ἐπίσης δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐξάρω τὴν μέχρι τοῦδε δρᾶσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας, ὁ ὁποῖος ἔβαλε χέρι εἰς τοὺς ἀργομίσθους τοῦ Ὑπουργείου του. Ἐπίσης ἐκτιμῶ τὸ πρόσωπον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναμένω ὅμως νὰ ἴδω νὰ πραγματοποιῆται ὁ διοικητικὸς ὑπερκομματισμός, διότι πράγματι δὲν εἶδον ἐκείνην τὴν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἀνέμενα, δηλαδὴ τὴν διὰ τηλεγραφικῆς διαταγῆς, κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἀναλήψεως τῶν ἔργων του, ἀπομάκρυνσιν ὅλων τῶν κομματικῶν Νομαρχῶν, Δημάρχων καὶ Κοινοταρχῶν. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τῶν μεμονωμένων αὐτῶν ὑπουργῶν, μέχρι τοῦ νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν σύνθεσιν ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀπόστασις εἶναι μεγάλη. Κατὰ τὰ λοιπὰ, ἡ Κυβέρνησις αὕτη δὲν ἀποτελεῖ, παρὰ μόνον μίαν ἐπίκαιρον, λόγῳ τῆς ἐποχῆς, μεταμφίεσιν καὶ ἐμφανίζεται ὡς συνέχεια τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων. Βεβαίως, δὲν κατέστη σαφὲς ἐὰν τὰ νεοεισελθόντα μέλη, θεωροῦν ἑαυτὰ ὡς γενικούς, ὡς καθολικοὺς διαδόχους τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως ἢ ἐὰν εἰσῆλθον, ὅπως λέγομεν εἰς τὴν νομικὴν γλῶσσαν, μὲ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς, διότι ἐὰν ἐγίνετο αὐτό, θὰ ἔπρεπε αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις νὰ περιέχουν τὴν ἀπογραφὴν τῆς καταστάσεως, ἥν εὗρε πρὸ αὐτῆς ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, διὰ νὰ δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τοιοῦτος διαχωρισμὸς δὲν ἐγένετο, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὑπάρχει καθολικὴ διαδοχή καὶ ἑπομένως καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ τὸν βίον τῆς προηγουμένης ἁμαρτωλῆς Κυβερνήσεως, ὑπέχουσα ἀναδρομικῶς πάσας τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐκείνη, διότι οὐσιαστικῶς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι παρὰ μόνον ἡ μία καὶ μόνη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διοικεῖ τὸν τόπον μεταπολεμικῶς. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι σχήματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἀλλάζουν, ἀλλὰ ἡ βάσις εἶναι μία, τὸ πλειοψηφοῦν καὶ ἀπὸ ἐτῶν κυβερνῶν Κόμμα. Τέλος, τὸ νέον θεσπισθὲν λειτούργημα τῶν ἄνευ χαρτοφυλακίων ἀρχηγῶν, χαρακτηρίζει τὴν κατάστασιν, διότι θέλω νὰ εἴπω διὰ τὸν ἕνα μὲν ἐξ αὐτῶν, ὅτι δὲν ἀνέλαβεν Ὑπουργεῖον διὰ λόγους καθαρῶς κομματικούς, δηλ. διὰ νὰ ἐξοικονομήσῃ ἕνα ἀκόμη φίλον του καὶ ὅτι πλανᾶται, θεωρεῖ ὡς ἐλαφρυντικόν του ὅ,τι ἐγράφη εἰς ἡμιεπίσημον δημοσιογραφικόν του ὄργανον, ὅτι δηλ. ἐπιτελεῖ τὸ «ξεδόντιασμα» τῶν μεθ’ ὧν ἐδέχθη νὰ συνεργασθῇ κομμάτων, διότι πράγματι ὁ ἴδιος ὑπέστη μείωσιν, διὰ δὲ τὸν ἕτερον, ὅτι σκεπτόμενος, ἴσως, ὅτι εἶναι ἀντιστρόφως ἀνάλογος ἡ ἱκανότης του εἰς τὰς δολοπλοκίας πρὸς τὴν ἱκανότητα τῆς διοικήσεως τῆς χώρας, δὲν ἠθέλησε ν’ ἀναλάβῃ ὑπεύθυνον θέσιν, ἐκτὸς ἐὰν ἔπραξε τοῦτο, νομίζων, ὅτι θὰ μείνῃ ἄφθαρτος καὶ δὲν θ’ ἀναλάβῃ εὐθύνας. Ἐν τούτῳ ὅμως πλανᾶται προδήλως, διότι, εἰδικῶς κρίνοντες, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἀναγνωρίσωμεν αὐτὴν τὴν εὐθυνοφοβίαν, ἢ τὴν πανοῦργον σκέψιν καὶ νὰ καταλογίσωμεν εἰς αὐτὸν τὰς εὐθύνας τόσον τῶν ἐκ τοῦ κόμματός του ἀναληφθέντων Ὑπουργείων, ὅσον καὶ τῆς ὅλης κυβερνητικῆς πολιτικῆς, λόγῳ τῆς συλλογικῆς εὐθύνης τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου, διότι ἐνῷ ὀνομάζει ἑαυτὴν πολεμικήν, ἀρχίζει ἀπὸ τῶν πρώτων φράσεων, νὰ ὑπόσχεται μεταρρυθμίσεις ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων τάξεων. Δὲν ἀγνοεῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι αἱ στιγμαὶ εἶναι ἐξαιρετικαὶ καὶ οἱ κίνδυνοι μεγάλοι καὶ ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ὅλον τὸν λαὸν εἶναι ἡ καταστολὴ τῆς ἀνταρσίας καὶ μ’ ὅλο τοῦτο, ὅλως συμπτωματικῶς καὶ παρεμπιπτόντως θίγει αὐτό, ἐνῷ τοὐναντίον, κάνει ἀνάπτυξιν κοινωνικοῦ, διοικητικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπόσχεται νὰ ἐφαρμόσῃ ἐντὸς τοῦ τετραμήνου, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος. Φαντασθῆτε τὴν ἀφέλειαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ περὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι παρὰ τῇ ξένῃ τῇ Ἀμερικανικῇ ἀποστολῇ, ὑπάρχει μία ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ὀνομάζεται τμῆμα πολιτικῆς διοικήσεως, δηλαδὴ καταντήσαμε νὰ ὑπάρχῃ ἕνα τμῆμα ἐν τῇ Ἀμερικανικῇ ἀποστολῇ, τὸ ὁποῖον ἀποστολὴν ἔχει τὴν πολιτικὴν διοίκησιν τῆς χώρας. Ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ κρίνετε, κύριοι, τί σημαίνει ἡ ὕπαρξις ἑνὸς τέτοιου τμήματος, αὐτὸ λοιπόν, τὸ τμῆμα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε καὶ ἐσκέφθη τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διοικητικῆς μεταρρυθμίσεως. Αἱ διοικητικαὶ μεταρρυθμίσεις τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως, εἶναι σχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἀπὸ 30ετίας ὅταν τὰ κοινὰ διεχειρίζετο Κυβέρνησις τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Κατηρτίσθη τότε μία ἐπιτροπὴ συντάξεως Δημοτικῶν Κωδίκων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς ὁποίας ἐγενόμην, ἀργότερον μέχρι τέλους καὶ ἐγὼ μέλος καὶ εἰργάσθη ἐπὶ μακρὸν καὶ συνέταξε κώδικας περὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ περὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλὰ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν σχεδίων αὐτῶν προσέκρουσε καὶ κατὰ τὰς εἰρηνικὰς ἐποχάς, εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντεμετώπισε τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νομοθετημάτων αὐτῶν, ἀπὸ οἰκονομικῆς πλευρᾶς. Ὁμιλοῦσα ἡ Κυβέρνησις περὶ αὐτοδιοικήσεως, ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐννοῇ τὸν δεύτερον βαθμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι ὁ πρῶτος ὑφίσταται πρὸ πολλοῦ, ὑφίστανται δηλαδὴ οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Ὑποθέτω, λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ εἰσαγάγῃ τὸν δεύτερον βαθμὸν εἰς τὴν νομαρχιακὴν αὐτοδιοίκησιν. Περιμένω μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ, πῶς σκέπτεται αὐτὴ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν νομαρχιακὴν αὐτοδιοίκησιν κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς τῆς ἐσωτερικῆς ἀνωμαλίας καὶ ἂν συμφωνῇ πρὸς τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι θίγει ἀμέσως τὸν προϋπολογισμόν. Περιμένω, ἐπαναλαμβάνω, μίαν ἀπάντησιν, διὰ νὰ ἴδωμεν, κατὰ ποῖον τρόπον καὶ εἰς ποίους τομεῖς πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις. Ὅλα δὲ αὐτά, κ.κ. συνάδελφοι, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ τετραμήνου θὰ γίνουν δι’ ἀναγκαστικῶν νόμων, καὶ θὰ ἔχωμεν τὸ τραγελαφικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἴχομεν μὲ τοὺς φορολογικοὺς νόμους, νὰ ἐκδίδωνται τοιαύτης σοβαρότητος νομοθετήματα ἄνευ συμπράξεως ἡμῶν, ὁπότε θὰ εὑρισκώμεθα, πρὸ τετελεσμένου γεγονότος. Σκεφθῆτε ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι, ἂν εἶναι δυνατὸν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἓν τμῆμα τῆς χώρας εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κατοχὴν τῶν συμμοριτῶν καὶ δὲν λειτουργεῖ κανονικῶς οὔτε ἡ δημοτικὴ καὶ κοινοτικὴ αὐτοδιοίκησις, οὔτε καὶ ἡ κρατικὴ μηχανή, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται τὴν ἐφαρμογὴν νόμου αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ! Αὐτὰ ὅλα διὰ νὰ ἴδητε τὴν νοοτροπίαν καὶ τὴν σοβαρότητα τῆς Κυβερνήσεως, διότι σοβαρὸς λόγος δὲν δύναται νὰ γίνῃ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας περὶ ἐφαρμογῆς προγράμματος διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ ὁμιλήσῃ καὶ περὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Οὐδὲν ἐκ τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων, οὐδεὶς ἐθνικόφρων πολιτικὸς διαφωνεῖ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῶν βασικῶν γραμμῶν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ὅτι δηλαδὴ εἴμεθα συνδεδεμένοι μὲ τὰς μεγάλας δυτικὰς δυνάμεις καὶ ἡ πολιτική μας εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτῶν. Ἐπίσης οὐδεὶς οὐδέποτε ἠμφισβήτησεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι πιστὴ εἰς τὸ Ο.Η.Ε. καὶ ἑπομένως καὶ πρὸς τὰ σχετικὰ σύμφωνα, ὅπως τὸ σχέδιον Εὐρωπαϊκῆς ἢ παγκοσμίου συνεργασίας κλπ. Παρατηροῦνται ὅμως εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως μερικαὶ παραλείψεις. Ἠσκήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μία ἀτυχὴς πολιτική, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ Κράτους. Ἡ Κυβέρνησις ἀτυχῶς ἐκ μωρότητος ἐτήρησε μίαν ἐχθρικὴν στάσιν ἀπέναντι τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ στοιχείου, τὸ ὁποῖον, ὅπως καὶ ἡμεῖς, δι’ ἐπαναστάσεων κατὰ ξένων κατακτητῶν ἀπέκτησε τὴν ἐλευθερίαν του. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ ἐμπράκτου DE FACTO ἀναγνωρίσεως τοῦ νέου τούτου Κράτους ὑφ’ ὅλων τῶν μεγάλων Κρατῶν καὶ τῆς DE JURE ἀναγνωρίσεως ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς δηλώσεις της δὲν μᾶς ἀνακοινοῖ ἂν ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ Κράτους τοῦ Ἰσραὴλ ἢ ὄχι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ὅτι προεκάλεσε μεγίστην βλάβην τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ἰδίᾳ ἐν Ἀμερικῇ, ὅπου εἶναι γνωστὴ ἡ ἐπιρροὴ τοῦ ἰσραηλιτικοῦ στοιχείου, χωρὶς κανὲν ἄξιον λόγου κέρδος ἐκ τῆς ἀντιθέτου πολιτικῆς. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς λέγει τίποτε ἀπολύτως, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς παροχῆς πρὸς τὴν Ἑλλάδα προσθέτου βοηθείας. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς σειρὰν ἄρθρων αὐτοῦ, ἀνέπτυξεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ πολεμικαὶ δαπάναι τῆς Ἑλλάδος, ὄχι μόνον αἱ ἄμεσοι, ἀλλὰ καὶ αἱ ἔμμεσοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνουν τὰ ἑλληνικὰ οἰκονομικὰ καὶ γενικώτερον τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Αἱ δαπάναι αὗται εἰς τὸ παρελθόν, πάντοτε ἐκαλύπτοντο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ κατὰ μείζονα λόγον τώρα θὰ πρέπει νὰ γίνῃ αὐτό, ἔπειτα ἀπὸ τὰς καταστροφάς, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ χώρα μας, συνεπείᾳ τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς. Εἰς ὑπόμνημά του ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη ἐσχάτως, ἀνέπτυξεν, ὅτι καὶ ἂν τὰ χορηγηθέντα εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ κεφάλαια εἰς δραχμάς, ἀνερχόμενα εἰς ὑπόλοιπον 1055 δισεκατομμυρίων, διατεθοῦν πρὸς κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ταῦτα δὲν θὰ εἶναι ἀρκετά, διότι τὸ ἔλλειμμα ἀνέρχεται εἰς 1115 δισεκατομμύρια. Ἐν ταὐτῷ, δὲν μᾶς λέγει ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν διαπραγματεύσεων καὶ τῶν ἐλπίδων, τὰς ὁποίας ἔχει περὶ μιᾶς προσθέτου βοηθείας. Καὶ αἱ ἀνησυχίαι μας εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι μεγάλαι, διότι ἐδημοσιεύθησαν κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν εἰδήσεις ἀνησυχαστικαί. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἕτερα σημεῖα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν ἀνησυχίας. Καὶ ἄλλοτε ἔθεσα ἐνώπιον ὑμῶν τὸ ἐρώτημα, ἂν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ἂν ἠρώτησε τοὺς συμμάχους μας περὶ τοῦ ἂν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα ἥσυχοι περὶ τῆς τύχης τοῦ πατρίου ἐδάφους, ἐν ᾗ περιπτώσει προσβληθῶμεν ἔξωθεν. Θὰ εἴμεθα ἥσυχοι, ναὶ ἢ ὄχι; Εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐρώτησις καὶ φυσικὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς αὐτό, καὶ τοῦτο, διότι τὸ ἐρώτημα αὐτὸ τὸ ἔκαμαν καὶ ἄλλαι μεγαλύτεραι ἡμῶν δυνάμεις. Ἐγεννήθη ζήτημα μεταξὺ τῶν συμμάχων ἂν θὰ ὑποστηρίξουν τὴν Γαλλίαν ἐπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Γαλλικοῦ ἐδάφους, ἢ ἂν ἡ ἄμυνα θὰ γίνῃ εἰς τὰ Πυρηναῖα, εἰς τὴν Ἰβηρικὴν χερσόνησον. Ἐσχάτως ἡ Γαλλία ἔθεσεν ὠμῶς τὸ ἐρώτημα, τί θὰ γίνῃ ἂν γίνῃ πόλεμος εἶπε, θὰ μᾶς ὑποστηρίξητε, καὶ ποίαν γραμμὴν ἀμύνης θὰ ἔχωμεν; Τὸν Ρῆνον, ἢ τὰ Πυρηναῖα; Καὶ ὅταν ἐλέχθη πρὸς αὐτούς, ὅτι θὰ φθάσωμεν μίαν ἡμέραν καὶ θὰ σᾶς ἀπελευθερώσωμεν, ἕνας σοβαρὸς πολιτικὸς ἀνὴρ ἐν Γαλλίᾳ εἶπεν, ὅτι τοῦτο δὲν μᾶς ὠφελεῖ, διότι, ὅταν μᾶς ἐλευθερώσητε, δὲν θὰ ὑπάρχωμεν, ἢ θὰ εὑρισκώμεθα εἰς μίαν τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε ἡ ἐλευθερία νὰ εἶναι ἄνευ σημασίας. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησίς μας ἔχῃ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὑποβάλει ἐρώτησιν, καὶ ἂν ἔχῃ λάβει καθησυχαστικὴν διαβεβαίωσιν. Μὲ ἀνησυχεῖ ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι, καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον, ἡ ὄψιμος ἐρωτοτροπία τῶν συμμάχων πρὸς τὴν βόρειον γείτονά μας χώραν, ἡ ὁποία ὑπέθαλψε καὶ ἐξέθρεψε τοὺς ἐπιβουλευομένους τὴν ἐδαφικήν μας ἀκεραιότητα καὶ αὐτὴν τὴν ἀνεξαρτησίαν μας. Καὶ ἄλλοτε πρὸς τὴν βόρειον γείτονα ἐγένοντο δελεαστικαὶ προτάσεις εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἀκεραιότητος αὐτῆς καὶ θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ πολὺ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἔχουσα ἐκ τοῦ παρελθόντος πολλὰ διδάγματα. Ἡ Κυβέρνησις ἐκτίθεται ὑπὲρ τὸ δέον εἰς ἔξαρσιν τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας. Οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπῆρξε ποτέ, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ὑπογραφῆς τοῦ πρώτου Ἑλληνοτουρκικοῦ συμφώνου, ἔπειτα ἀπὸ ἔχθραν αἰώνων, νὰ μὴ ὑπῆρξεν ἀπολύτως θιασώτης τῆς ἰδέας τῆς φιλίας ταύτης. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ σημειώσωμεν, ὅτι μέχρι τοῦδε ὑπῆρξαν αἱ ἐκδηλώσεις Πλατωνικαὶ καὶ μονομερεῖς. Ἐδόθη πρό τινος σειρὰ διαλέξεων Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας ὑπὸ τὴν αἰγίδα Ἑλλήνων ὑπουργῶν καὶ ἡ Τουρκικὴ Πρεσβεία ἔλαμψε διὰ τῆς ἀπουσίας της. Ἱστάμεθα ἑκάτεροι εἰς τὰ παράλια καὶ ἐκεῖθεν ἀποστέλλομεν διὰ τῆς χειρὸς ἀσπασμοὺς οἱ μὲν πρὸς τοὺς δέ, εἶπε κάποτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐσχάτως, ἐξ ἄλλου, συνέβησαν μερικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα παριστάνουν κάπως διαφορετικὴν καὶ αὐτὴν τὴν εἰκόνα. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὴν στάσιν τῆς ἐν τῇ Ἑλληνικῇ μεγαλονήσῳ Κύπρῳ Τουρκικῆς μειονότητος, ἀλλὰ καὶ τὰς διαδηλώσεις φοιτητῶν ἐν Τουρκίᾳ —καὶ γνωρίζετε, ὅτι πάντοτε ὑποδείξει τῶν ἁρμοδίων Κυβερνήσεων γίνονται τοιαῦται ἐκδηλώσεις— ἐναντίον τοῦ πόθου τῆς ἑνώσεως μεταξὺ τῆς Κύπρου καὶ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ αὐτὰ δὲν εἶναι ἐνισχυτικὰ τῶν φιλικῶν σχέσεων. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀμοιβαῖαι αἱ φιλικαὶ ἐκδηλώσεις καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης νὰ ἔχωμεν καθαρὰν τὴν ἀποδοκιμασίαν αὐτῶν τῶν ἀνθελληνικῶν ἐνεργειῶν. Συμφωνῶ μὲ τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς Ἑλληνοϊταλικὰς σχέσεις. Ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, νομίζω ὅτι ὁ ρεαλισμὸς πρέπει νὰ διέπῃ τὰς σχέσεις τῶν Κρατῶν. Καὶ πρέπει νὰ λησμονήσωμεν τὸ παρελθόν, διότι εὑρισκόμεθα ἀμφότεροι πρὸ κοινοῦ κινδύνου καὶ ἔχομεν συμφέρον ὁ εἷς μὲ τὸν ἄλλον, κρατοῦντες ἀλλήλων τὰς χεῖρας, νὰ ὁδεύσωμεν πρὸς τὴν εἰρήνην καὶ νὰ ἀποτελέσωμεν, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἡ Ἑλλάς, ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Τουρκία, μίαν τρίαιναν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ἐστραμμένας τὰς αἰχμάς της πρὸς βορρᾶν. Εἶμαι εὐτυχής, λοιπόν, ὅτι προάγονται αἱ σχέσεις μετὰ τῆς Ἰταλίας κατὰ τρόπον ὁμαλὸν καὶ ὅτι συνήφθησαν ὡρισμέναι συμφωνίαι μετ’ αὐτῆς. Καὶ εἶμαι πολὺ εὐτυχής, διότι ὄχι ὀλίγαι ὑποδείξεις καὶ συστάσεις ἐγένοντο ἀπὸ μέρους μου ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ κύριον ὅμως ζήτημα, ὅπερ ἀπασχολεῖ τὴν χώραν, εἶναι τὸ στρατιωτικόν. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κακῶς ἡ Κυβέρνησις ἀφιέρωσε τόσον ὀλίγας λέξεις εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ μάλιστα εἰς τὴν τελευταίαν θέσιν τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Χαιρετίζομεν τὴν ἀνάθεσιν τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ἐπιχειρήσεων εἰς ἕνα ἀρχιστράτηγον καὶ ὑπῆρξε λίαν ἐπιτυχὴς ἡ ἐκλογὴ τοῦ νικητοῦ τῶν πολέμων 1940–1941 εἰς τὴν θέσιν αὐτήν, διὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀναγνωρίσει ἀπὸ πολλῶν μηνῶν τὴν ἀνάγκην τῆς τοιαύτης συμπληρώσεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Γονατᾶς, εἶναι ἀκριβές. Δηλαδή, ὅταν σήμερον ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τριετῆ διαχείρισιν τῶν κοινῶν, ἀναγνωρίζῃ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, ὁμολογεῖ βεβαίως ἐμπράκτως, ὅτι μέχρι τοῦδε εἶχε διαπράξει βαρύτατον σφάλμα παραλείψασα ἓν τοιοῦτον σοβαρώτατον καθῆκον. Πῶς κατέληξεν εἰς αὐτὸ τὸ τώρα καὶ οὐχὶ πρὶν 1½ ἔτους, ὅτε θὰ ἦσαν καλλίτερα τὰ ἀποτελέσματα καὶ θ’ ἀπεφεύγοντο μάταιαι θυσίαι; Ὁ ἀρχιστράτηγος ἐπελήφθη ταχέως τοῦ ἔργου του. Θὰ εἶχα μόνον δύο παρατηρήσεις νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἡ πρώτη εἶναι, ὅτι ἐλπίζω ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία βεβαίως γνωρίζει τὰς διαδόσεις περὶ τῶν ἐκτρόπων λύσεων, αἵτινες ἐκυκλοφόρησαν τὰς τελευταίας ἡμέρας, καὶ τὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον ἔπαιξεν ἐν αὐταῖς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀρχιστρατήγου θὰ παρακολουθήσῃ, ὥστε ἡ ἄσκησις τῶν καθηκόντων αὐτοῦ νὰ μὴ ὁδηγήσῃ πρὸς ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ πολιτεύματος. Ἔπειτα, ἡ ἐκλογὴ τοῦ πρώτου συνεργάτου του ὑπῆρξεν ἀτυχής, διότι τὸ πρόσωπον αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, κατὰ τοῦ ὁποίου ἔβαλεν ἡ Βουλὴ ἐπὶ μῆνας, καὶ εἶναι ὁ κυρίως ὑπεύθυνος τῆς σημερινῆς στρατιωτικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, ὁ ὑποδουλωθεὶς εἰς τὸν κακῇ τῇ μοίρᾳ τέως Ἄγγλον ὀργανωτὴν στρατηγός, ἀνεξαρτήτως τῶν δικτατορικῶν αὐτοῦ διαθέσεων. Μετ’ ἐπιφυλάξεως ἀποδεχόμεθα αὐτὸν τὸν διορισμὸν καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι τοιαῦτα λάθη δὲν θὰ ἐπαναληφθοῦν ἐν τῷ μέλλοντι. Ἐπίσης ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀποδεχθεῖσα τοὺς ὅρους τοῦ ἀρχιστρατήγου, οἱ ὁποῖοι ἀνεκοινώθησαν ἐν μέρει διὰ τοῦ τύπου, ἀπεδέχθη καὶ τὸν κυριώτερον ὅρον, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀνάμιξις τῶν ξένων ἀποστολῶν εἰς τὰ στρατηγικά του ἔργα. Διότι γνωρίζομεν πόσον ἀτυχεῖς ὑπῆρξαν αἱ γενόμεναι ἔντονοι μετὰ φορτικότητος πιέσεις κατὰ τοὺς τελευταίους θερινοὺς μῆνας καὶ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ χώρα μας ἐκ τούτων εἰς θυσίας καὶ ἠθικὰς τοιαύτας. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι, ὅταν ἐγένετο ἡ ἐπιχείρησις τοῦ Γράμμου, παρὰ τὴν γνώμην καὶ τοῦ ὑπαρχηγοῦ τοῦ ἐπιτελείου καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διετυπώθησαν ὑπεραισιόδοξοι προβλέψεις καὶ ὅταν αἱ προβλέψεις αὐταὶ ἀπεδείχθησαν φροῦδαι, ἐξεδηλώθη μία ἀπογοήτευσις καὶ διετυπώθησαν δυσμενῆ καθ’ ἡμῶν σχόλια εἰς τὴν φίλην χώραν. Πρέπει, λοιπόν, νὰ περιορισθοῦν αἱ Ἀποστολαὶ εἰς ἁπλᾶς συμβουλάς, ὁσάκις ἐρωτῶνται, καὶ εἰς ἀποστολὴν ἀφθόνου ὑλικοῦ, ἀλλὰ νὰ μὴ εἰσέρχωνται εἰς τὰ στρατηγικὰ θέματα. Διότι δὲν ἔχουν αὗται στρατηγικὴν παράδοσιν, ἀλλὰ καὶ δὲν γνωρίζουν αἱ Ἀποστολαὶ αὐταὶ τὴν εἰδικὴν μορφὴν τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ ἰδιαζούσας γνώσεις, τῶν ὁποίων ἀσφαλῶς στεροῦνται. Ἄν, κύριοι, αὐτὰ ὅλα πραγματοποιηθοῦν καὶ ἂν ἐπίσης ὑπάρξῃ ἡ ἀντίληψις ὅτι δὲν γίνωνται διακρίσεις μεταξὺ τῶν στρατευομένων, ἂν δηλαδὴ ἀντιληφθῶμεν ὅτι ἡ ἁπλῆ ἐκτέλεσις τοῦ τελευταίως καταδικασθέντος δὲν πρέπει νὰ μείνῃ μεμονωμένη ἐνέργεια, ἀλλ’ ὅτι πρέπει γενικῶς νὰ καταβληθῇ προσπάθεια ὥστε ὁ μαχόμενος στρατὸς νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν γίνεται καμμία διάκρισις, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐλπίζω, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ἡμῶν πράγματα θὰ εὐοδωθοῦν καὶ ταχέως, ἂν πραγματοποιηθῇ καὶ ἡ ἑτέρα ὑπόσχεσις ὅτι θὰ δοθοῦν εἰς τὸν νέον ἀρχιστράτηγον ἄφθονα τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα μέσα. Καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἀνέλαβε τὴν ἀρχιστρατηγίαν, μᾶς κάμνει νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἐδόθησαν πρὸς αὐτὸν ἀπολύτως ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις περὶ τοῦ ὅτι καὶ ἡ αὔξησις τοῦ στρατεύματος θὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ὅτι τὰ πολεμικὰ ἐφόδια θὰ τοῦ δοθοῦν ἀφθόνως. Ἐν τῇ ἐξετάσει τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, ἡ Κυβέρνησις λίαν ὀρθῶς λέγει, ὅτι αἱ προϋποθέσεις τῆς νίκης δὲν συνδέονται μόνον μὲ τὴν δρᾶσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ὅτι ὅλοι οἱ τομεῖς τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, ὡς καὶ ὅλοι οἱ τομεῖς τῆς κοινωνικῆς ζωῆς καὶ δραστηριότητος, ἀποτελοῦν τομεῖς πολέμου. Ἡ θεωρία εἶναι ὀρθή. Ἀπομένει νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον θὰ εἶναι καὶ ἡ πρᾶξις ἀνάλογος. Διότι ἀκριβῶς, ὅταν συνεζητοῦμεν πρὸ μηνῶν τὸ ζήτημα τῆς καταστάσεως ἐν τῇ Διοικήσει, αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν σκέψιν ἀνεπτύσσαμεν, τὴν σκέψιν δηλαδή, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδεύσωμεν πρὸς τὴν νίκην, βλέποντες μόνον ἕνα μεμονωμένον τομέα, ὡς ἐὰν αὐτὸς νὰ ἦτο στεγανῶς ἀποχωρισμένος ἀπὸ τὴν ἄλλην ζωὴν τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἡ διοίκησις δὲν εἶναι ὁμαλή, ἐὰν ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ δὲν εἶναι ὁμαλή, τότε, οἱονδήποτε καὶ ἐὰν κάμετε ἀρχιστράτηγον, τὰ ἀποτελέσματα δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλα. Ἑπομένως θὰ πρέπει τὰ πάντα νὰ συμβαδίσουν. Καὶ ἐδῶ, κύριοι, ἀρχίζει ἡ πρώτη μας ἀπογοήτευσις. Ἐφ’ ὅσον βλέπομεν τὸ ἴδιον σύστημα, ἐφ’ ὅσον βλέπομεν τὸν ἴδιον κομματικὸν ὀργανισμὸν κατέχοντα τὰ κυριώτερα σημεῖα τῆς πολιτικῆς ζωῆς, τῆς κρατικῆς μηχανῆς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ συνεργασία αὐτή; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι ξαφνικὰ ἡ χώρα ἀπὸ κόρακος τοῦ παλαιοκομματισμοῦ, θὰ μεταβληθῇ εἰς λευκὴν περιστεράν;... Ἔχομεν σοβαρωτάτας ἐπιφυλάξεις καὶ τὸν φόβον, ὅτι δὲν θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ τοιαύτη ἀπότομος μεταβολή. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τὸν κυριώτερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν τὴν παροχὴν ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Διότι, ἀντὶ νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως, θὰ πρέπει, πρῶτον, νὰ καταστήσωμεν ὁμαλὴν τὴν λειτουργίαν τῆς ὑπαρχούσης κρατικῆς μηχανῆς. Τὰ νέα συστήματα πρὸς τὸ παρὸν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν καὶ ἐὰν ἐφαρμοσθοῦν, μόνον διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν ἀνωμαλιῶν πρόξενοι θὰ γίνουν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον μᾶς μένει σήμερον, εἶναι νὰ νοικοκυρεύσωμεν τὸν κρατικόν μας ὀργανισμόν, νὰ καταστήσωμεν εὔρυθμον καὶ ἔντιμον τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν μᾶς ἐγγυᾶται τὸ μεγαλύτερον μέρος, τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον ἐξ ἀδιαιρέτου τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Δὲν δυνάμεθα, ἑπομένως, νὰ ἀντιληφθῶμεν αὐτὴν τὴν αἰσιοδοξίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐκφράζει εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τὸ ἀνυπολόγιστον ὡς θέλει, κέρδος, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς διενεργείας δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἡ χώρα, κύριοι, σφάζεται, καίεται, δῃοῦται, Ἕλληνες φονεύονται, παιδιά, στρατολογοῦνται, γυναῖκες ἀτιμάζονται καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπολογίζει τὸ ἀνυπολόγιστον κέρδος, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ διὰ τὴν χώραν ἐὰν διενεργηθοῦν κοινοτικαὶ καὶ δημοτικαὶ ἐκλογαί, καὶ ἐὰν κατὰ τὸ σοφὸν παράδειγμα τῶν Ἀγγλο–Σαξωνικῶν χωρῶν ἐφαρμόσωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ σύστημα τῆς αὐτοδιοικήσεως δι’ αἱρετῶν ἀρχόντων. Ἀγνοεῖ ἡ δουλικῶς πρὸς τοὺς συμβούλους αὐτῆς, δρῶσα Κυβέρνησις, ὅτι τὰ ζητήματα τῆς διοικητικῆς διαρθρώσεως δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ παραδείγματα λαῶν ἄλλης ψυχοσυνθέσεως καὶ ὅτι αὐτὸ εἶναι κυρίως ἔργον, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐπιτυχῶς ἐκ τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως καὶ ἐκ τῆς ἐθνικῆς ἀνάγκης. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν προβῇ ταχέως εἰς τὴν ἀνακάθαρσιν ὁλοκλήρου τῆς διοικητικῆς μηχανῆς, ἰδίως εἰς ἀπόλυσιν πάντων τῶν μέχρι τοῦδε κομματικῶν Νομαρχῶν καὶ πάντων τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν βάσει βουλευτικῶν σημειωμάτων, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι πράγματι σοβαρῶς σκέπτεται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γράφει εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Καὶ ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ κυριώτερον σημεῖον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὸ σημεῖον, δηλαδή, τὸ οἰκονομικόν. Καὶ εἶναι τὸ σημεῖον τοῦτο σοβαρώτατον, διότι ἐδῶ ἐμφανίζεται νέος ἀνήρ, νέος ἐννοῶ ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἀλλὰ πεπειραμένος καὶ ἀρκετὰ προχωρημένος εἰς τὴν ἡλικίαν, ὁ ὁποῖος, λόγῳ τῆς μακρᾶς του οἰκονομικῆς πείρας, μᾶς δίδει ἓν νέον οἰκονομικὸν πρόγραμμα. Ἀλλὰ ἐδῶ, κύριοι, γεννῶνται αἱ ἑξῆς δύο ἀπορίαι. Ἡ μία εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ὑπῆρξε ἐξαιρετικὰ εὐτυχής, εἰς τὸ οἰκονομικὸν τμῆμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διότι τοῦτο εἶναι ὀλίγον ἀφελές, εἶναι, θὰ ἔλεγον, φοιτητικὸν σκαρίφημα, καὶ ὄχι ἔργον ἀνθρώπου τῆς ἰδικῆς του πείρας, εἶναι πολὺ γενικόν, πολὺ κενόν, πομφολυγῶδες. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συντάξῃ ἓν τελειότερον, σαφέστερον καὶ μᾶλλον συγκεκριμένον πρόγραμμα. Ἡ δευτέρα ἀπορία εἶναι ἡ ἑξῆς: Δοθέντος, ὅτι διὰ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ ἀποδοκιμάζεται σχεδὸν πλήρως ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον μετέχει, ἐρωτῶ, ποῖος ἐκ τῶν δύο ἔχει δίκαιον; Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσηγούμενος τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται, ἢ ἔχουν δίκαιον οἱ οἰκονομικοὶ ὑπουργοί, τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἠκολούθουν διάφορον πολιτικήν; Καὶ ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν, πῶς εἶναι δυνατόν, μὲ τοιοῦτον οἰκονομικὸν πρόγραμμα νὰ συνεργασθοῦν ἐπὶ τὸ αὐτὸ, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ὅ,τι ἐκάνατε ἕως τώρα ἦτο στραβό, καὶ οἱ δύο οἰκονομικοὶ ὑπουργοί, τῶν ὁποίων ἡ πολιτικὴ ἀποδοκιμάζεται κατὰ τόσον κατηγορηματικὸν τρόπον; Διότι, κύριοι, δὲν ὑπάρχει κανὲν ἐκ τῶν κυρίων σημείων τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὴν προτέραν της σύνθεσιν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἀποδοκιμάζουν αἱ σημεριναὶ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Ἀρχίζομεν ἀπὸ τὸ σύστημα τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐπαγγέλλεται σήμερον, ὅτι θὰ πρέπε «ὁ ρυθμὸς τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν ν’ ἀποβῇ γοργότερος», ὅτι «τὸ σύστημα τῶν εἰσαγωγῶν εἶναι ἀπαραίτητον οὐσιαστικώτατα νὰ βελτιωθῇ, ὥστε νὰ μὴ προσκόπτῃ ἡ πραγματοποίησις τούτων εἰς συνεχῆ ἐμπόδια, ἀπολύτως ἀδικαιολόγητα». Αὐτὰ τὰ ἐμπόδια τὰ ἀπολύτως ἀδικαιολόγητα βεβαίως παρενεβάλλοντο ἕως τώρα ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείων, ἑπομένως, αὐτοὶ πρέπει νὰ διορθωθοῦν. Ὑπάρχει, λοιπόν, μία πλήρης ἀποδοκιμασία τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων. Καί, ἐπειδὴ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ προγράμματος τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν, οὐσιαστικὰ δὲν τὴν ἔκαμαν οἱ μόνον ψιλῷ ὀνόματι Ἕλληνες ὑπουργοὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ ἡ Ἀλλοδαπὴ Διοίκησις Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, εἰς τὴν ὁποίαν παρεδόθη ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ ἐργασία, δὲν γνωρίζω ἐὰν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἔχουν τοῦτο τὸ νόημα, ὅτι θὰ ἀντικατασταθῇ ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ καὶ θὰ τὴν ἀναλάβουν ἄλλοι, ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἐὰν θὰ μείνῃ ἡ ὑπηρεσία καὶ θὰ δεχθῇ αὕτη νὰ ἀλλάξῃ τακτικήν. Ὅσοι γνωρίζομεν τὴν ἕως τώρα τακτικὴν τῶν συμβούλων αὐτῶν, τῶν ἐπιβλαβῶν εἰς ἡμᾶς, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν σοβαρὰς ἀμφιβολίας, ἐὰν θὰ συμβῇ τὸ δεύτερον, ἢ ἐὰν δὲν θὰ ἀναγκασθῇ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑπαναχωρήσῃ, νὰ ἀνακρούσῃ πρύμναν καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν, ἡ ὁποία ἠκολουθεῖτο μέχρι τοῦδε. Τὸ ἕτερον σημεῖον εἶναι τὸ ἀφορῶν τὸ σταθερὸν νόμισμα. Ἀναμφιβόλως, κύριοι, καὶ ἄλλοτε εἴπομεν, ὅτι ἡ σταθερότης τοῦ νομίσματος εἶναι στοιχεῖον ἀπαραίτητον διὰ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῆς οἰκονομικῆς μας μηχανῆς, ὅτι ὅμως ἡ σταθερότης αὐτὴ ὑπάρχει σήμερον διὰ πολλοὺς λόγους, ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς μόνον εἶναι ἱστορικοί, δηλαδή, τὸ γεγονὸς ὅτι, διαρκούσης τῆς κατοχῆς, τὸ νόμισμα ἡμῶν ὑπέστη μίαν τοιαύτην συμφορὰν, ὥστε νὰ ἐξαφανισθῇ σχεδὸν ὁλόκληρον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡς λόγος συγχρόνως, εἰς τὸ ὅτι δηλαδή, εὑρισκόμεθα πρὸ αὐτοῦ τοῦ φοβεροῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον διεξάγει τὸ Ἔθνος καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου φυσικὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ κάποια δυσπιστία περὶ τῆς σταθερότητος τοῦ νομίσματος. Πρόσθετε εἰς τοῦτο καὶ τὸν γενικὸν φόβον, ὁ ὁποῖος ἐκδηλοῦται περὶ τοῦ ἐνδεχομένου κινδύνου ἑνὸς τρίτου πολέμου. Αὐτοὶ βεβαίως, εἶναι οἱ κυριώτεροι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ψυχολογικῶς ἐπέδρασαν καὶ κατέστησαν κάπως δύσπιστον τὸν Ἕλληνα ἀπέναντι τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, ὥστε νὰ προσφεύγῃ, ἀπὸ τοῦ μικροτέρου πλανοδίου μέχρι τοῦ μεγαλυτέρου εἰσοδηματίου, εἰς τὸ χρυσοῦν νόμισμα, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ἀσφαλέστερον καὶ εὐμετακομιστότερον ἐν περιπτώσει κινδύνου ἢ ἀνάγκης. Αὐτὸ τὸ σημεῖον, δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ τὸ θεραπεύσῃ καμμία Κυβερνητικὴ ἐνέργεια, πλὴν τῆς ἀποκαταστάσεως ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς ἠρεμίας. Ἀλλὰ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς μίαν εἰσήγησίν του, ἡ ὁποία ἐκυκλοφόρησε πρό τινος ὡς δακτυλογραφημένη καὶ ἐσχάτως μόλις ἐξετυπώθη, ὑπεστήριξε μίαν ἄλλην σκέψιν, λίαν ὀρθὴν καὶ σοβαρωτάτην, σκέψιν ὅμως, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἀπεδοκιμάζετο ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς τοὺς οἰκονομικοὺς τῆς Κυβερνήσεως, τὴν σκέψιν του, δηλαδή, ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα νὰ ἀγοράζηται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος οὐχὶ εἰς τὴν τιμὴν τὴν δημευτικήν, τὴν ἐπίσημον, ἀλλὰ εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς καὶ τὸ συνάλλαγμα αὐτὸ τὸ οὕτω πως ἀγοραζόμενον νὰ χρησιμοποιῆται διὰ τὴν ἀγορὰν χρυσῶν λιρῶν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ Ἑλλάς, χωρὶς νὰ γίνεται ἀφαίμαξις τοῦ καλύμματός της, οὔτε νὰ καταφεύγῃ εἰς δανεισμόν, νὰ δύναται νὰ ἀγοράζῃ δι’ ἰδίου συναλλάγματος, ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης, χρυσᾶ νομίσματα, τὰ ὁποῖα νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ νὰ δύναται οὕτω νὰ κρατᾷ τὴν ἰσορροπίαν εἰς τὴν τιμὴν τῆς λίρας. Τὸ σχέδιον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄρτιον καὶ ὀρθόν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀποφευχθοῦν ὅλαι αἱ ἀνωμαλίαι αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε προκύπτουν καὶ τῶν ὁποίων τὰς ἀναθυμιάσεις αἰσθανόμεθα κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἀπὸ τὴν πολύκροτον δίκην, ἡ ὁποία διεξάγεται ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων. Διότι ἐὰν πράγματι ἐφηρμόζετο αὐτὸ τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, βέβαια δὲν θὰ ὑπῆρχον οὔτε οἱ Ρουμπιρόζαι, οὔτε Μπακόπουλοι, οὔτε Κανελλόπουλοι. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἕκαστος κάτοχος συναλλάγματος θὰ ἔσπευδεν εἰς τὴν Τράπεζαν, θὰ ἐπώλει τὸ συνάλλαγμα εἰς τὴν τρέχουσαν τιμήν, δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ λαθρεμπόριον, τὸ συνάλλαγμα αὐτὸ θὰ τὸ συνεκέντρωνεν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, θὰ τὸ ἔστελλεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ θὰ ἠγόραζεν εἰς τὴν τιμὴν μόνον τῶν ὀκτὼ δολλαρίων τὴν χρυσῆν λίραν, θὰ ἀπεκόμιζε δηλαδὴ καὶ κέρδη. Μὲ τὴν μέχρι σήμερον, ὅμως ἀκολουθουμένην πολιτικήν, βεβαίως κατὰ τὸ ἥμισυ ἡ σπεῖρα τῶν ἀπατεώνων ὑπῆρξε συνεργάτις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὑπῆρξε συνεργάτις τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τοῦτο, ὅτι εἰσῆγεν εἰς τὸν τόπον ἓν ποσὸν χρυσῶν λιρῶν, τὸ ὁποῖον ἄλλως θὰ ἀπέκτα ἡ Ἑλλὰς διὰ χορηγήσεως μέρους τοῦ καλύμματός της. Τὸ ἀπέκτα, βεβαίως, δι’ ἐξαγωγῆς συναλλάγματος, ἀλλὰ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ συναλλάγματος παρὰ τὴν λογοκρισίαν θὰ εὕρισκε τρόπους, ἐνίοτε, ἀτυχῶς, συνεργασίᾳ ἀλλοδαπῶν, διὰ νὰ γίνῃ. Ἐκεῖνο, δηλαδή, τὸ ὁποῖον ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐπέτυχε διὰ τῆς ὑποχρεώσεως τῶν Τραπεζῶν νὰ εἰσφέρουν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ἓν ποσοστὸν τῶν καταθέσεών των, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέδωκε μὲ μίαν τριμηνιαίαν ἔκθεσίν της ἡ Κυβέρνησις τῆς προηγουμένης συνθέσεως τὴν ἐπιτυχίαν, ὅτι ἐκράτησε τὴν τιμὴν τῆς λίρας, αὐτὸ δὲν ὠφείλετο εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἰς τὰς ἔξωθεν ὑπὸ τῆς σπείρας εἰσαχθείσας λίρας. Πράγματι, αὐτὸ τὸ θαῦμα, ποὺ διήρκεσε ὀλίγας μόνον ἡμέρας, διότι καὶ πάλιν ὑψώθη ἡ τιμὴ τῆς λίρας ἀπὸ 209.000 εἰς τὰς 229.000 ἦτο μόνον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς λαθραίως χρυσῶν λιρῶν, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν κατωρθώθη νὰ διατηρηθῇ τὸ ἐπίπεδον τῆς τιμῆς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ σπεῖρα ἐζημίωσε κατὰ τοῦτο τὸ Κράτος, ὅτι διὰ τῆς ὑπὸ τῆς Τραπέζης πωλήσεως λιρῶν ἀπορροφᾶται χαρτονόμισμα, ἐνῷ αὐτοὶ ἀπερρόφων ξένον συνάλλαγμα. Παραμένει ὅμως πάντοτε, ἀκεραία ἡ κατηγορία τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τῆς μέχρι τοῦδε πολιτικῆς, ἡ κατηγορία, ὅτι κακῶς, ἀσκόπως καὶ ἐπιβλαβῶς, ἐγένοντο αὐτοὶ οἱ περιορισμοὶ εἰς τὰς καταθέσεις, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἔχουν αἱ Τράπεζαι χρῆμα διαθέσιμον, αὐτὸ, τὸ ὁποῖον καταθέτουν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ εἶναι δυνατόν, νὰ εἶναι μεγαλυτέρα ἡ κυκλοφορία χρήματος καὶ μεγαλύτερος δανεισμὸς πρὸς τὴν πάσχουσαν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, πάσχουσα μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ λέγεται, ὅτι λόγῳ ἐλλείψεως πιστώσεων πρὸς τὴν γεωργίαν ἡ σπαρεῖσα ἔκτασις ἐμειώθη κατὰ 20%. Δὲν γνωρίζω, ἑπομένως, σήμερον τὶ πρόκειται ἀκριβῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζόμενον τὸ παλαιὸν σύστημα, ἢ θὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ ἰδέαι τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Θὰ ἐφαρμόζουν τὰς ἰδέας τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου, οἱ ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν, οἱ ὁποῖοι ἕως τώρα τὰς ἐθεώρουν ἐσφαλμένας; Αὐτὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς οἱ παλαιότεροι πολιτικοὶ δὲν δυνάμεθα εὐκόλως νὰ τὰ ἀντιληφθῶμεν, διότι ἡ ἰδική μας πολιτικὴ εὐθιξία ἐπέβαλε εἴτε νὰ μὴ ἀναλάβῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, εἴτε ν’ ἀποχωρήσουν οἱ ὑπ’ αὐτοῦ ἀποδοκιμασθέντες ὑπουργοί. Ἀλλὰ τὸ κυριώτερον σημεῖον, κύριοι, τὸ ὁποῖον θὰ σώσῃ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν σήμερον, δὲν εἶναι ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπανέρχομαι καὶ ἐρωτῶν τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἐμμένῃ εἰς τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξε διὰ τῶν ἄρθρων του εἰς τὸ «Βῆμα», τὰ ὁποῖα ἀνεδημοσίευσεν εἰς εἰδικὸν τεῦχος, περὶ τῆς ἀνάγκης, δηλαδή, τῆς ἐξωτερικῆς ἐνισχύσεως πρὸς πλήρη κάλυψιν ὅλων τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων πολεμικῶν δαπανῶν καὶ ἐὰν ἔχῃ ἐνδείξεις περὶ τοῦ ὅτι αἱ ἀπόψεις αὐταὶ γίνονται δεκταὶ ἀπὸ τὸν συμμαχικὸν παράγοντα. Διότι, ἐὰν τοῦτο δὲν συμβαίνῃ, τότε ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι ἡμίμετρα καὶ οὐσιαστικῶς δὲν πρόκειται νὰ ἔχωμεν σταθερότητα τοῦ νομίσματος. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν γενικῶν τούτων λόγων, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία ἄλλη παράλειψις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς πίστεως, δηλαδή, εἶδε μόνον τὴν μίαν πλευρὰν τοῦ ζητήματος καὶ δὲν εἶδε τὴν ἑτέραν πλευράν, τὴν πλευρὰν δηλαδή, ὅτι ἡ πίστις ὑποφέρει καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι διάφορα μέτρα ληφθέντα εἰς τὸ παρελθὸν κατέστησαν ἀδύνατον τὴν ἀποταμίευσιν. Ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρξῃ ἀποταμίευσις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χρηματοδοτήσητε ἐπαρκῶς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Λέγετε «ἐκ τῶν εἰς δραχμὰς ἐφοδίων», δηλαδή, ἐκ τοῦ ἀντιτίμου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξετε ἐκ τῶν πωλήσεων τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσάγωνται. Ἀλλὰ αὐτό, τὸ χρειάζεσθε πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν θελήσετε δὲ νὰ χρησιμοποιήσητε τὸ συνάλλαγμα τῆς βοηθείας, τότε θὰ ἐκδώσετε χαρτονόμισμα, καὶ θὰ ἔχετε τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα, τῆς ἐκδόσεως δηλαδή, προσθέτου χαρτονομίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κάνετε τὴν πιστωτικὴν σας πολιτικήν. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἐξαιρετικῆς δυσχερείας ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀφοῦ τὰ ὅρια τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος εἶναι πεπερασμένα, ἐνῷ ἐξ ἄλλου, εὔλογος εἶναι ἡ παρατήρησις τοῦ διακεκριμένου ἐν τῇ Κυβερνήσει οἰκονομολόγου, ὅτι χρειαζόμεθα χρῆμα εὐθηνόν. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ τρεχούμενος τόκος, κυμαίνεται μεταξὺ 60% καὶ 120%. Ὅταν ἔχετε ἕνα τοιοῦτον φρικτὸν τόκον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι θὰ δυνηθῆτε νὰ ἐπιτύχετε τὴν μείωσιν τοῦ τιμαρίθμου. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι δὲν τὸ ἐπετύχατε καὶ ὅτι μέχρι σήμερον ἔχετε μίαν διαρκῆ αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου, μολονότι εἰς τὴν πιστωτικὴν μηχανὴν συντρέχουν, ὄχι μόνον τὰ χαρτονομίσματα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ καὶ ὁ χρυσὸς, ὁ ὁποῖος κατ’ οὐσίαν κατέστη κυκλοφοροῦν νόμισμα, διότι εἶναι ἀστεῖον νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ζῇ μὲ τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα, ἀφοῦ σήμερον καὶ ἡ χρυσῆ λίρα εἶναι κυκλοφοροῦν νόμισμα. Δὲν λέγω, βεβαίως, ὅτι εἶναι τοιοῦτο καὶ τὰ 8.000.000 λιρῶν, τὰ ὁποῖα ὑπολογίζονται σήμερον, ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὸν τόπον, ἀλλὰ εἶναι τὰ 3–4 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦν καὶ δὲν εἶναι ἀποταμιευμένα ἢ κρυμμένα εἰς τὰ τσεμπέρια τῶν χωρικῶν ἢ τὰ συρτάρια τῶν ἄλλων κατόχων χρυσῶν λιρῶν. Λοιπόν, θὰ πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς κατ’ ἐπανάληψιν ὑπεδείξαμεν καὶ τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶχεν ἀφήσει νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι εἶχε βάλει εἰς τὸν δρόμον του, ἀλλὰ δὲν ἀντελήφθημεν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε πρὸς τοῦτο; Καὶ ἐννοῶ τὴν ἐλπίδα, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν εἰς τοὺς καταθέτας, περὶ τοῦ ὅτι θὰ ἀποδώσωμεν τὰς προπολεμικὰς καταθέσεις. Εἶχον ὑποδείξει, σχετικῶς τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων καὶ τὴν σύνταξιν ὡρισμένης μελέτης ἀπὸ ἕνα οἱονδήποτε οἰκονομικὸν ὄργανον, συλλογικόν, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν εἶδον οὐδὲν ἀπὸ τὰ μέτρα, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μᾶς ὑπεσχέθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Τοὐναντίον, εἶδον μετὰ λύπης μου, ὅτι διαφόρους πηγὰς, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντλήσωμεν τὰ μέσα τῆς ἀποδόσεως τῶν καταθέσεων, εἴτε τὰς ἀπομυζᾷ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, εἴτε προτείνονται λύσεις, αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν ἀδύνατον τὴν χρησιμοποίησιν τῶν πηγῶν αὐτῶν καὶ ἰδιαιτέρως ἀναφέρω τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς», τὸ ὁποῖον δίδει λύσιν δημοκοπικὴν ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ἐξεύρεσιν πόρων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ καταθέται. Δὲν λέγω, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο, θὰ φέρῃ ἀμέσως τὴν ἀποταμίευσιν, σήμερον ἐφαρμοζόμενον. Δὲν εἶναι, δηλαδή, μόνον ἡ λόγῳ τοῦ κακῶς ἐκ τοῦ παρελθόντος, πείρας ἀμφιβολία, ἡ ὁποία κάμνει τὸν Ἕλληνα ἀποταμιευτὴν νὰ μὴ ἀποταμιεύῃ τὸ χρῆμα του, εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, εἰς τρόπον, ὥστε ἐνῷ τὸ 1931 εἴχομεν καταθέσεις 14.860 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δηλαδή, 37 ἑκατομμυρίων χρυσῶν λιρῶν ἐκπροσωπούσας 370% τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος καὶ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1938 καταθέσεις 23.520 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δηλαδή, 29 ἑκατομ. χρυσῶν λιρῶν, ἐκπροσωπούσας 406% τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος, σήμερον, δηλαδή, τὴν 30 Νοεμβρίου 1948 νὰ ἔχωμεν καταθέσεις 685 δισεκατομμυρίων, δηλαδή, μόλις τριῶν καὶ κάτι ἑκατομμυρίων χρυσῶν λιρῶν ἐκπροσωπούσας μόλις τὸ 67% τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος. Εἶναι ὅλαι αἱ συνθῆκαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερον πρὸ ὀλίγου ἀλλὰ πρέπει νὰ προπαρασκευάσωμεν τὸ ἔδαφος, ὥστε μόλις ἀποκατασταθῇ ἡ ὁμαλότης εἰς τὸν τόπον, νὰ ἀποκατασταθῇ καὶ ἡ πίστις. Αὐτὸ εἶναι ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον μετὰ λύπη μου εἶδον μέχρι τοῦδε παραγνωριζόμενον καὶ ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐν ἄλλῃ αἰθούσῃ, εἴχομεν συζητήσει τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νομίζω, ὅτι εἶχεν ἀποδεχθῆ τὴν ἄποψίν μου περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς πίστεως, λυποῦμαι δέ, διότι αὐτὰς τὰς σκέψεις, δὲν τὰς βλέπω ἐπαναλαμβανομένας εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις. Ὅμως τότε εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, μοῦ εἶχε τότε ρητῶς δώσει μίαν τοιαύτην διαβεβαίωσιν, ὅτι, δηλαδή, ἐπεβάλετο ἡ ἀπόδοσις τῶν καταθέσεων διὰ φορολογίας τῶν ἐξοφλησάντων, διὰ θυσιῶν τινων τῶν Τραπεζῶν καὶ ἄλλων τινῶν πόρων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, ἔχω μερικὰς ἐπιφυλάξεις. Ἔχω πρῶτον τὴν ἐπιφύλαξιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, κατὰ τὴν προηγουμένην περίοδον τῶν ἐργασιῶν μας τῆς Συνόδου αὐτῆς, ὅτε, δηλαδή, ἀνέπτυσσον μίαν ἐρώτησίν μου, πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, μοῦ ἔδωκε τότε μίαν ἀβεβαίαν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ἐὰν ἀναγνώσῃ σήμερον, θὰ λυπηθῇ, δι’ ὅσα τότε εἶπε, διότι οὐδὲν τὸ συγκεκριμένον, ἠδυνήθη τότε νὰ μᾶς εἴπῃ, ἀλλὰ μᾶς ἀφῆκε τὴν πλήρη βεβαιότητα, ὅτι τὰ διμερῆ αὐτὰ σύμφωνα θὰ εὐοδωθοῦν. Αἱ πληροφορίαι, ὅμως, τὰς ὁποίας ἀναγινώσκομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, δὲν εἶναι ἀπολύτως αἰσιόδοξοι μέχρι σήμερον, καὶ φοβοῦμαι μήπως τυχὸν ὁλόκληρος αὐτὸς ὁ μηχανισμὸς τῶν διμερῶν συμφώνως ἀπολήξῃ εἰς τὸ νὰ στερηθῶμεν μίαν σημαντικὴν μερίδα τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἐπιθυμῶ, κύριοι, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι ὀλίγον τεχνικόν, νὰ σᾶς καταστήσω σαφές, τί εἶναι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τῶν διμερῶν συμφώνων. Καθὼς γνωρίζετε, ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ λάβωμεν διὰ τὸ πρῶτον ἔτος βοήθειαν 212 ἑκατομ. δολλάρια, ἐκ τῶν ὁποίων 146 ἑκατομ. εἶναι ἄμεσος βοήθεια, τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, τὰ δὲ ἄλλα 66 ἑκατομ. ἐπρόκειτο νὰ τακτοποιήσωμεν μεταξύ μας αἱ διάφοροι Εὐρωπαϊκαὶ χῶραι. Ἀντὶ δηλαδὴ νὰ τὰ πάρωμεν ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, εἶπεν ἡ Ἀμερική, ὅτι αὐτὰ θὰ τὰ δώσωμεν εἰς τὸ σύνολον τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν καὶ αὐταὶ μεταξύ των, θὰ κανονίσουν τὴν συνεργασίαν των, διότι ἐπιθυμεῖ ἡ Εὐρώπη νὰ ἀρχίσῃ νὰ γίνεται θᾶττον ἢ βράδιον αὐτάρκης. Διὰ τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιτευχθοῦν δύο τινά. Πρῶτον, καθορισμὸς τῶν ποσῶν τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς θὰ ἐξηγάγομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἰς ἑκάστην δηλαδή, τῶν ἄλλων μεθ’ ἡμῶν συνεργαζομένων οἰκονομικῶς χωρῶν, καὶ δεύτερον, τὸ ποσόν, τῶν ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἔδιδαν ἐκεῖναι εἰς ἀντάλλαγμα τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσήγαγον. Δεύτερον, τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ προέκυπτε μεταξὺ τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τῶν ἐξαγωγῶν, θὰ ἐκαλύπτετο δι’ αὐτῆς τῆς ἐμμέσου βοηθείας, δηλαδή, θὰ μᾶς τὸ παρεῖχον δωρεὰν καὶ εἰς βάρος τῆς πρὸς αὐτὰς Ἀμερικανικῆς βοηθείας αἱ ἄλλαι χῶραι τῆς Εὐρωπαϊκῆς οἰκονομικῆς συνεργασίας. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν βλέπομεν ἀπολύτως τίποτε τὸ συγκεκριμένον εἰς τὴν συνομολόγησιν αὐτῶν τῶν συμφωνιῶν, πλὴν τοῦ ὅτι ἠναγκάσθημεν νὰ διαθέσωμεν 13 ἑκατομμύρια δολλάρια ἐκ τοῦ καλύμματός μας πρὸς διευκόλυνσιν αὐτῆς τῆς συνεργασίας. Δὲν γνωρίζομεν ποῖα προϊόντα καὶ ποίας ἀξίας θὰ ἐξαγάγωμεν εἰς ἑκάστην συνεργαζομένην χώραν καὶ αἱ χῶραι αὐταὶ ποῖα ἐμπορεύματα θὰ μᾶς εἰσάγουν εἰς ἀντάλλαγμα καὶ ἐὰν πράγματι τὸ περίσσευμα αὐτὸ θὰ μᾶς δοθῇ, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ πραγματοποιηθῇ ὁλόκληρος ἡ ἔμμεσος βοήθεια. Αἱ πληροφορίαι τῶν ἐφημερίδων εἶναι ἀόριστοι καὶ συγκεχυμέναι καὶ δὲν ὑπάρχει πλέον τίποτα ἄλλο, πλὴν μιᾶς ἐλπίδος περὶ τῆς συνομολογηθείσης συμφωνίας μὲ τὴν Γερμανικὴν οἰκονομίαν, ὅπου φαίνεται, ὅτι τὰ πράγματα κατέληξαν εἰς κάποιον συγκεκριμένον ἀποτέλεσμα. Σημειωτέον, ὅτι γενικῶς αἱ ἐξαγωγαί μας εἶναι πολὺ χαμηλαὶ δοθέντος, ὅτι τὸ μὲν 1946 εἴχομεν εἰς στρογγυλοὺς ἀριθμοὺς ἐξαγωγὰς 41 ἑκατομ. δολλαρίων ἔναντι 350 ἑκατομ. εἰσαγωγῶν καὶ τὸ 1947 79 ἑκατομ. δολλαρίων ἐξαγωγῶν ἔναντι 293 ἑκατομ. εἰσαγωγῶν. Ἐπίσης δὲν ἔχω πολλὰς ἐλπίδας ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, ἐν τῷ συνόλῳ του, λόγῳ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα καὶ λόγῳ τῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, ἐφ’ ὅσον δὲν μᾶς δοθῇ ἄμεσος βοήθεια πρὸς κάλυψιν τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν, νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ χρήματα τῆς βοηθείας διὰ τὰς στρατιωτικάς μας ἀνάγκας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνεται λόγος περὶ ἀνασυγκροτήσεως. Χρειαζόμεθα καὶ δαπάνας εἰς δραχμὰς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, διὰ νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὴν βοήθειαν καὶ κεφαλαιουχικά, ὅπως κακοζήλως ὠνομάσθησαν, θὰ προετίμων τὸν ὅρον κεφαλικά, τὰ CAPITAL GOODS, ἀγαθὰ καὶ ἑπομένως, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὰ χρήματα καὶ τὰ διαθέσωμεν εἰς τὰς στρατιωτικάς μας ἀνάγκας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ βοήθεια πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐσωτερικῆς μας ἀνασυγκροτήσεως εἶναι εἰς τὸ κενόν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἐλπίζω νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ τούτου θέματος, τηρεῖ σιγὴν ἰχθύος. Καὶ ἔρχομαι, εἰς τὸ τελευταῖον σημεῖον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἀφορῶν τὸν τιμάριθμον. Ὁ τιμάριθμος, κύριοι, ἐξέφυγεν ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Κράτους. Ἐξέφυγεν ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου ἢ Ὀκτωβρίου π.ἔ., ὅτε δηλαδή, μία σειρὰ ἀφελῶν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐγκληματικῶν μέτρων ἐλήφθη διὰ νὰ ὑψώσῃ τὸν τιμάριθμον. Ἦτο δηλαδή, μία σύγχρονος ἐφαρμογὴ τριῶν πράξεων. Ἡ πρώτη ἦτο ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἀποδεικτικῶν συναλλάγματος, ἡ ἄλλη τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς κατὰ 15% καὶ ἡ τρίτη τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου κύκλου ἐργασιῶν. Μωροτέραν οἰκονομικὴν πολιτικήν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκήσῃ καμμία Κυβέρνησις. Καὶ εἶναι, κατὰ τοσούτῳ μᾶλλον καταδικαστέα, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγομεν σήμερον, τὰ εἴχομεν εἴπει τότε, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποδεικτικῶν συναλλάγματος καὶ εἴπομεν τότε, εἰς τὴν γαυριῶσαν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν σοφὴν ἀνακάλυψιν τῶν ἀλλοδαπῶν συμβούλων της, τὴν ὁποίαν τόσον εὐχαρίστως εἶχε δεχθῆ, ὅτι κύριοι, τὰ ἀποδεικτικὰ συναλλάγματος ἔχουν τὸν ἑξῆς σκοπόν, τὸν σκοπὸν νὰ καταστήσουν δυνατὰς τὰς ἐξαγωγάς, διὰ τῆς παροχῆς εἰς τὸν ἐξαγωγέα τοῦ συναλλάγματος εἰς ηὐξημένην τιμήν. Τοῦτο ὅμως προϋποθέτει ἀπαραιτήτως διατήρησιν τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων ὧν εἶχον πρίν, διότι ἐὰν τυχὸν δὲν διατηρηθῇ ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων καὶ ἐὰν ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων αὐξήσῃ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν κάμνετε ἀπολύτως τίποτε, διότι, αὐξανομένης τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων, τὸ νέον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ δώσητε κατὰ 5 χιλιάδας τὸ δολλάριον ἢ 10 χιλιάδας κατὰ λίραν, θὰ τὸ ἐξοδεύσῃ πάλιν ὁ Ἕλλην ἐξαγωγεύς, ἀγοράζων ἀκριβότερα τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἠγόραζε πρὶν μὲ τὴν τότε τιμὴν τοῦ συναλλάγματος. Ἤδη ἀπὸ τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν κατετέθη τὸ νομοσχέδιον, μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν συνεζητήθη, εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐπέρχεται ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν. Ἐπεστήσαμεν τὴν προσοχὴν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω διατί, ὅταν κάθεται κανεὶς εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα, ἀποκτᾷ μίαν αἰσιοδοξίαν, ὑφίσταται αὐταπάτην καὶ βλέπει ὅλα τὰ πράγματα ρόδινα, θεωρῶν ὅτι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι τὰ βλέπουν ὅλα μαῦρα καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεται τὴν ὀρθότητα τῶν σκέψεων τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεται καὶ ἡ πρώτη τυχὸν νοικοκυρά, ἡ ὁποία πηγαίνει νὰ ψωνίσῃ εἰς τὴν ἀγοράν. Αὐτὰ τὰ τρία μέτρα ἔφερον τότε τὴν ἄμεσον καὶ ἀπότομον αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου καὶ εἴδατε ποῦ μᾶς κατήντησεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τιμαρίθμου. Εἴχομεν τὸν Αὔγουστον τοῦ 1947, δηλαδὴ τὸν τελευταῖον μῆνα πρὸ τῆς συνεργασίας τῶν δύο ἀνιστορήτων κομμάτων, γενικὸν τιμάριθμον 17.215, κατὰ τὸν τιμάριθμον τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, μὲ βάσιν 100 τοῦ 1938 ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ τελευταῖον μηνιαῖον δελτίον τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος τοῦ Νοεμβρίου 1948, ἀνῆλθεν εἰς 25914 δηλαδὴ εἶχεν αὔξησιν 50%. Εἰδικώτερον ὅμως ὁ τιμάριθμος διατροφῆς, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ σπουδαιότερος, διότι πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι διὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ γενικοῦ τιμαρίθμου, ἕνα σπουδαῖον ρόλον παίζει τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνοικιοστασιακόν, εἶναι δηλαδὴ εἷς παράγων ἀμετάβλητος, ὁ ὁποῖος ἐπηρεάζει τὸν τιμάριθμον, ἑπομένως ἐκεῖνος ποὺ ἐνδιαφέρει, εἶναι ὁ τιμάριθμος τῶν εἰδῶν διατροφῆς, ὁ τιμάριθμος λοιπὸν τῶν εἰδῶν διατροφῆς ἀπὸ 19.955 τὸν Αὔγουστον τοῦ 1947, ἔφθασεν εἰς 31614 τὸν Νοέμβριον 1948, δηλαδὴ παρουσιάζει αὔξησιν 58%. Σημειώσατε ὅμως ὅτι ἔχομεν μίαν συνεχῆ αὔξησιν κατὰ μῆνα καὶ ἑπομένως κατὰ τὰ τέλη τοῦ Ἰανουαρίου, ἡ αὔξησις θὰ εἶναι 65%. Κατέστη, δηλαδή, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, εἰς τὸν λαόν, ὁ βίος ἀβίωτος, ἰδίως διὰ τὰς ἀγροτικὰς τάξεις, διότι ἐνῷ κατὰ Ὀκτώβριον, ὁ δείκτης τιμῶν εἰδῶν γεωργικῆς παραγωγῆς ἦτο 261,7, ὁ δείκτης τιμῶν γεωργικῆς καταναλώσεως ἦτο 359,3 καὶ ὁ δείκτης τιμῶν βιομηχανικῶν εἰδῶν γεωργικῆς χρήσεως καὶ καταναλώσεως ἦτο 384,8, συμφώνως πρὸς τὰ στοιχεῖα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ διατὶ νὰ ἀνατρέχωμεν εἰς τοὺς τιμαρίθμους τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἢ τῆς Ἀγροτικῆς, ἀφοῦ οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν εἶναι νοικοκυραῖοι, πλὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος τρώγει εἰς τὸ ἑστιατόριον, ὁ ὁποῖοι ψωνίζουν τὰ ψώνια των εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ θὰ ἔχετε ἀντιληφθῆ ὅτι τὸ λάδι, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Φθινοπώρου εἶχε 10.000 δραχμάς, ἔχει 20.000, τὸ σαποῦνι, τὸ ἄσπρο ἀπὸ 6.000 ἔφθασε 12.000 δραχμὰς καὶ τὸ κουνουπίδι καὶ τὸ λάχανο, ποὺ εἶχαν 2.400, σήμερον ἔχουν 4.800 δραχμάς. Ἔχομεν δηλαδὴ κατὰ τοὺς τρεῖς τελευταίους μῆνας αὔξησιν ἀκριβῶς 100% εἰς αὐτὰ τὰ εἴδη πρωτίστης ἀνάγκης. Ὅταν, λοιπόν, ἔχετε αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν σας, ἐρωτῶ, λοιπόν, κατὰ ποῖον τρόπον σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τοῦ τιμαρίθμου, ποῖα εἶναι τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται, ἂν ὄχι νὰ τὸν ρίψῃ, τοὐλάχιστον νὰ τὸν συγκρατήσῃ; Διότι φοβοῦμαι, ὅπως εἶπον κατ’ ἐπανάληψιν πρὸ μηνῶν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν ὅτι εἶμαι ὑπερβολικός, ὅτι δὲν θὰ τὸν κρατήσῃ κἂν καὶ δὲν τὸν ἐκράτησε πράγματι, διότι σᾶς ἔφευγε διαρκῶς ἀπὸ τὰ χέρια. Ἐρωτῶ, πῶς θὰ μπορέσετε σήμερον νὰ τὸν συγκρατήσετε; Διὰ τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς; Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι ἀρκετόν, ἀφοῦ ἡ μεγαλυτέρα ὕψωσις εἶναι εἰς τὰ ἐγχώρια προϊόντα. Πρέπει νὰ ληφθοῦν δρακόντια μέτρα ἐναντίον τῆς ὀργιαζούσης σήμερον αἰσχροκερδείας. Ἐὰν δὲν ληφθοῦν δρακόντια μέτρα, εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκρατήσετε τὸν τιμάριθμον. Διότι, κύριοι, ἡ ἔλλειψις τοῦ λαδιοῦ ἀπὸ τοῦ Σαββάτου μέχρι τῆς Δευτέρας ἀπὸ τὴν ἀγορὰν δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰς εἰσαγωγὰς καὶ ἐξαγωγάς. Ἐδῶ ἔχετε ἕνα φαινόμενον, ὅτι τὸ Σάββατον ὑπάρχει εἰς τὴν ἀγορὰν τὸ λάδι ἄφθονον, τὴν Δευτέραν εἶχεν ἐξαφανισθῆ καὶ τὴν Τρίτην ἐπανεμφανίζετο, ἀλλὰ μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἀντὶ 10.000 εἶχεν 20.000 δραχμάς. Καὶ ἐρωτῶ: Ποῦ εἶναι ἡ ἀγορανομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως; Εἶναι ἕνας ἆθλος βαρύς, τὸν ὁποῖον ἔχει νὰ φέρῃ, κύριοι, ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ. Διότι, ὅπως εἴπομεν καὶ ἄλλοτε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ φόρου τῶν εἰσαγωγῶν, ἡ φορολογία αὐτὴ ἦτο μία ἔκδηλος ὁμολογία τοῦ Κράτους, περὶ τῆς χρεωκοπίας καὶ τῆς φοροτεχνικῆς ἀλλὰ καὶ τῆς ἀγορανομικῆς των ὑπηρεσίας. Ἐάν, κύριοι δὲν ἔχετε ἀγορανομικὴν ὑπηρεσίαν, εἶναι ἀδύνατον, ὄχι νὰ ὑποτιμήσητε τὸν τιμάριθμον, ἀλλὰ νὰ τὸν κρατήσητε εἰς τὰ σημερινά του ὅρια. Αὐτά ἦσαν, κύριοι, τὰ ἀφορῶντα τὰ οἰκονομικὰ μέτρα. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἀναφέρεται καὶ εἰς τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν μὲ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ νέα φορολογικὰ μέτρα, μίαν νέαν ἔκτακτον πολεμικὴν εἰσφοράν. Ἐγὼ θὰ συνεβούλευον τὴν Κυβέρνησιν, πρὶν ἀποφασίσῃ νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ βῆμα, νὰ φροντίσῃ ὅπως διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ ἐν μέρει τὴν προσφιλῆ εἰς αὐτὸν νωχέλειαν, ἐφαρμόσῃ πρῶτον τοὺς ὑφισταμένους φόρους. Κατ’ ἐπανάληψιν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σᾶς ἀνέπτυξα τὴν ἐξαιρετικὴν διαφυγὴν φόρων, ἡ ὁποία γίνεται κυρίως εἰς τὰς μεγάλας βιομηχανίας καὶ ὑπεστήριξα ὅτι ὁ φόρος κλέπτεται κατὰ δύο τρόπους. Ὁ πρῶτος τρόπος κλοπῆς τοῦ φόρου εἶναι ἡ ψευδὴς παραγωγή, δηλαδὴ ἐμφανίζεται παραγωγὴ μικροτέρα τῆς πραγματικῆς. Ὁ δεύτερος τρόπος εἶναι, ὅτι τὰ προϊόντα πωλοῦνται ἀπὸ τὰς βιομηχανίας εἰς ὡρισμένους πελάτας των εἰς τὴν τιμὴν τῆς διατιμήσεως, ἀλλ’ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἐκχύνονται εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ πωλοῦνται εἰς τιμὰς μαύρης ἀγορᾶς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ μὲν νομικὸν πρόσωπον τῆς ἀνωνύμου βιομηχανικῆς ἑταιρείας δὲν παρουσιάζει κανὲν κέρδος καὶ ἀμφιβάλλω ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχῃ νὰ παρουσιάσῃ ἕνα καὶ μόνον ἰσολογισμὸν ἀνωνύμου ἑταιρείας, ἀπὸ τοῦ 1945 καὶ ἐντεῦθεν, ὁ ὁποῖος νὰ παρουσιάζῃ κέρδη διότι ὅλοι παρουσιάζουν ζημίας καὶ τὸ ἰσοζύγιον θὰ εἶναι ἡ εὐτυχεστέρα περίπτωσις, τὰ δὲ φυσικὰ πρόσωπα τῶν διαθετόντων ἢ ἐλεγχόντων τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας συσσωρεύουν ἀμύθητα κέρδη καὶ μετουσιώνουν αὐτὰ κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς χρυσᾶς λίρας ἢ εἰς ξένον συνάλλαγμα, διοχετευόμενον κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶμαι εὐτυχὴς διότι δύναμαι σήμερον νὰ σᾶς δώσω μερικὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἐπληροφορήθην τυχαίως ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς φορολογίας εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὑπῆρχε μέχρι πρό τινος ὁ ἀτυχῶς καταργηθεὶς —καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐπανέλθω— φόρος τῶν παραγομένων βιομηχανικῶν προϊόντων. Αὐτὸς ἦτο ἕνας δημοτικὸς φόρος 5% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν παραγομένων βιομηχανικῶν προϊόντων, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν ἦτο τόσον βαρύς, ὅσον ἐφαίνετο, διότι πράγματι ἡ ἀποτίμησις τῶν προϊόντων ἦτο πολὺ κατωτέρα τῆς πραγματικότητος καὶ ἑπομένως ὁ φόρος ἠδύνατο νὰ ὑπολογίζεται εἰς 2½%– 3% ἐπὶ τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν προϊόντων. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ Δῆμοι προέβαινον εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τούτου διὰ τὰς εἰς τὴν περιφέρειάν των εὑρισκομένας ἑταιρείας. Ἕνας μεγάλος βιομήχανος, ἀκούσατε, κύριοι, διότι ἐδῶ θὰ καταλάβετε κατὰ ποῖον τρόπον διῳκήθη ἡ χώρα ἕως τώρα οἰκονομικῶς καὶ ποία εἶναι ἡ προστασία, ἡ ὁποία δίδεται πρὸς τὰς λαϊκὰς τάξεις ἀπὸ τὴν ἀρνουμένην ἀκόμη νὰ δώσῃ εἰς τοὺς γεωργοὺς τὴν καθυστερουμένην διαφορὰν τιμῆς συγκεντρώσεως, Κυβέρνησιν— ἐδήλωσεν ὡς φόρον μιᾶς διετίας τῶν ὑπ’ αὐτοῦ παραχθέντων προϊόντων 300.000.000 δρχ. Ὁ ἔλεγχος τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ἀπεδεικνύει ὅτι ἀντὶ 300.000.000, ὁ καταβλητέος φόρος ἔπρεπε νὰ εἶναι ⅖ δισεκατομμύρια, πλέον 500 ἑκατομ. προσαυξήσεων, δηλαδὴ ἔκλεπτεν ὁ βιομήχανος αὐτὸς τὸ ὀκταπλάσιον τοῦ ποσοστοῦ. Καὶ ἐὰν αὐτὸ τὸ ποσὸν εἶναι 2,5 δισεκατ. ἐπὶ τῶν 5% τὰς ὁποίας παίρνει ὁ Δῆμος, πολλαπλασιάσατε ἐπὶ ὀκτὼ διὰ νὰ ἰδῆτε περίπου τί ἔκλεπτε ἀπὸ τὸ Δημόσιον εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ δώσῃ περίπου 20 δισεκ. Καὶ διερωτῶνται οἱ Δῆμοι, μήπως ἆραγε ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν παραγομένων βιομηχανικῶν προϊόντων ἐγένετο διὰ νὰ λείψῃ ὁ ἀμοιβαῖος ἔλεγχος δημοτικῶν φορολογιῶν καὶ δημοσίων φορολογιῶν καὶ νὰ μείνῃ μόνη ἁρμοδία πρὸς ἔλεγχον ἡ ἐφοριακὴ ὑπηρεσία; Διότι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ἀποδεικνύουν, ὅτι, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀνεκάλυψε τὰς κλοπάς, τότε ἢ εἶναι συνένοχος, ἢ εἶναι ἀνίκανος.

§173Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὅταν γίνωνται φορολογικαὶ διαφυγαί, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα τῆς συλλήψεως τῆς φορολογητέας ὕλης, αὐτὸ ἦτο ἕνα πρᾶγμα γνωστόν, τὸ ὁποῖον ἠξεύρουν ὅλοι ὅσοι παρακολουθοῦν τὰ οἰκονομικὰ πράγματα τοῦ τόπου. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι χάριν, ἀκριβῶς τῆς συλλήψεως τῆς διαφευγούσης φορολογητέας ὕλης, ἐθεσπίσαμεν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα καθιστοῦν δυνατὴν τὴν σύλληψιν τῆς φορολογητέας ὕλης διὰ τῶν βιβλίων, διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας, διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἐφοριακοῦ ἐλέγχου καὶ ὅλου τοῦ συστήματος τοῦ ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀρχίζει καὶ ἀποδίδει ἀκριβῶς διὰ νὰ συλληφθοῦν αἱ φοροδιαφυγαί. Διότι πρὸ τῆς καταρτίσεως τοῦ συστήματος τούτου παρουσιάζοντο ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν πρᾶξιν διαφυγαί. Συνεπῶς θὰ ἔπρεπε, χάριν τῆς καλῆς πίστεως, νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι αὐτὴ ἡ προσπάθεια τοὐλάχιστον κατεβλήθη καὶ καταβάλλεται καὶ διὰ νομοθετικῶν μέτρων καὶ διὰ συντόνου ἐργασίας, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, οὕτως ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ τὸ κατηγοροῦμεν ὅτι ἀποτελεῖ παράλειψιν ἢ ἀμέλειαν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἢ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον ἀσχολεῖται μὲ τὸ θέμα τοῦτο.

§174Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαψεύσω τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ νὰ τὸν διαψεύσω διὰ τῶν ἑξῆς ἐπιχειρημάτων. Ἡ φοροτεχνικὴ ὑπηρεσία καταγίνεται ἐπὶ ἓν ἔτος μὲ τὴν ἀνακάλυψιν μικροπαραβάσεων φόρου οἰκοδομῶν, δηλαδὴ ἀσχολοῦνται δύο ἐλεγκταὶ διὰ νὰ ἀποδείξουν ὅτι τὸ ἐνοίκιον δὲν εἶναι 5.000, ἀλλὰ εἶναι 6.500, δηλαδὴ διὰ 1.500 δρχ. ἀπασχολοῦν δύο ἐλεγκτάς, ἀλλὰ διὰ νὰ εὕρουν τὰ 25 δισεκ. δὲν εἶχον ἐλεγκτάς.

§175Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Καὶ ποῖος σᾶς εἶπεν ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀληθῆ; Διότι δὲν δύνασθε νὰ ξεύρετε, οὔτε παρακολουθεῖτε σεῖς ὅτι αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι ἀπασχολοῦνται καὶ ἠσχολήθησαν διὰ τὴν σύλληψιν πολλῶν τοιούτων φορολογικῶν διαφυγῶν, διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας ἐκτάκτων κερδῶν καὶ τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου καὶ ἔχομεν ἀποτελέσματα θετικώτερα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνεκοινώθησαν ὅλα διὰ τοῦ τύπου, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα εἶμαι διατεθειμένος νὰ σᾶς τὰ ἀποδείξω, ἐὰν ἔλθετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§176Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ βάσις τῆς ἀποδόσεως τῆς φορολογίας εἶναι ἄμεσος εἴσπραξις τοῦ φόρου, ἡ χρονολογία τῆς εἰσπράξεως αὐτῆς. Διὰ τοῦ ἐλέγχου αὐτοῦ, τοῦ ἀνεπαρκοῦς, ἐπέρχεται τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα. Πρῶτον βραδύνει ἡ καταβολὴ τοῦ φόρου ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ὁμαλῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δεύτερον γίνεται τοῦτο, ἐὰν βεβαίως καὶ καθ’ ὅσον ἀποκαλύπτεται ἡ φοροδιαφυγὴ ἐπὶ μειώσει τοῦ πράγματι καταβλητέου, ἐνῷ δηλαδὴ οἱ φορολογούμενοι μετὰ δύο χρόνια πληρώνουν τὸ αὐτὸ ποσὸν δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι ὑποτιμητέον.

§177Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Αὐτὸ εἶναι εἰς τὸ παλαιὸν σύστημα καὶ σεῖς ποὺ παρακολουθεῖτε ἔπρεπε νὰ ξέρετε ὅτι τὸ νέον σύστημα εἶναι δηλαδὴ σύγχρονος παρακολούθησις καὶ ἡ ἐκ τῶν προτέρων σύλληψις.

§178Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αὐτὴν τὴν σύλληψιν μᾶς τὴν ὑπόσχεσθε διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἐγὼ ὅμως λέγω ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν συνελάβατε τὴν φορολογητέαν ὕλην.

§179Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομ.). Πῶς δὲν τὴν συνελάβομεν; Ἦτο ὁ ἔλεγχος τῶν βιβλίων καὶ τῶν τιμολογίων.

§180Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀνεπαρκής, διότι αἱ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουν τὴν μεγαλυτέραν φοροκλοπήν, εἶναι ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι πάντοτε ἐτήρουν ἐμπορικὰ βιβλία καὶ αὐταὶ εἶναι αἱ Ἀνώνυμοι Ἑταιρεῖαι.

§181Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Σᾶς λέγω ὅτι εἰς ἕνα ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἐνήργησα εἰς τὰς μεγάλας ἐπιχειρήσεις συνέλαβον 7 ὁλοκλήρους σάκκους ψευδῶν βιβλίων τῶν μεγάλων ἑταιρειῶν.

§182Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἄρα, λοιπόν, κ. ὑπουργέ, σᾶς λέγω ὅτι ὁ νόμος περὶ ἐμπορικῶν βιβλίων, τὸν ὁποῖον σεῖς εἰσαγάγατε, δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς δώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ἀφοῦ τὰ βιβλία τῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων προϋπῆρχον καί, ὡς ὅλοι γνωρίζετε, ταῦτα εἶναι ψευδῆ.

§183Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τῶν τιμολογίων καὶ ὄχι τῶν ἐμπορικῶν βιβλίων. Εἶναι τὰ τιμολόγια καὶ αἱ βαρύταται ποιναί, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται.

§184Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Σᾶς ἐπέστησα ἐγὼ πρῶτον τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶχε διαφύγει. Πρὸ δύο ἐτῶν σᾶς ἠρώτησα, ἐὰν παρηκολουθούσατε τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ φόρου κύκλου ἐργασιῶν καὶ μοῦ ἐδώσατε ἀποτελέσματα θλιβερώτατα, διότι ἐλάχισται ἐπιχειρήσεις ἐξέδιδον τιμολόγια, αἱ πλεῖσται δὲ διέθετον μέγα μέρος τῶν ἐμπορευμάτων των, ἄνευ ἐκδόσεως τοιούτων, κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον ἐπεδίωκον ὄχι μόνον τὸν φόρον κύκλου ἐργασιῶν νὰ κλέψουν, ἀλλὰ καὶ τὸν φόρον καθαρᾶς προσόδου. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ἡ μεγαλυτέρα κλοπὴ γίνεται κατὰ τοὺς δύο αὐτοὺς τρόπους. Πρῶτον διὰ τῆς ἀποκρύψεως τῆς ἀληθοῦς παραγωγῆς. Ἐπληροφορήθην, κ. βουλευταί, ὅτι μία ἑταιρία, ἡ ὁποία ἐχρησιμοποίει πρώτην ὕλην γάλακτος, ἐνεφάνιζε ἐξαφάνισιν δύο ἑκατομμυρίων ὀκάδων γάλακτος, δηλαδὴ δὲν ἐφαίνετο τὸ ἐκ τούτου παραχθὲν γαλακτικὸν προϊόν καί, ἐρωτηθεῖσα ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, τί ἔγινε τὸ γάλα, «τὸ ἐχύσαμεν» ἀπήντησε. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ χύσουν 2.000.000 ὀκάδας γάλα. Φυσικὰ τὸ γάλα αὐτὸ ἐπωλεῖτο ἢ παρεῖχε ἀντίστοιχα προϊόντα γαλακτοκομίας καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἰσήγετο εἰς τὰ βιβλία καὶ οὕτω ἐκλέπτετο ὁ φόρος ὁ ἀντιστοιχῶν εἰς τὸ προϊὸν αὐτό. Δεύτερον, ἡ κλοπὴ γίνεται διὰ τῆς ὑπάρξεως ἐμπίστων ἀγοραστῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποκομίζουν τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα δὲν περιέρχονται εἰς τὴν ἀνώνυμον ἐπιχείρησιν, ἀλλὰ εἰς τὸν ἰδιώτην, τὸν διευθύνοντα τὴν ἐπιχείρησιν. Τὴν κλοπὴν αὐτὴν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὴν συλλάβετε, διότι ἔπρεπε νὰ κάμετε διάφορον ἐργασίαν. Ἡ Ἀνώνυμος Ἑταιρεία εἶναι ἀπολύτως ἐν τάξει, ἀλλὰ ὁ ἄλλος, ὁ ἐκ ταύτης ἀγοράζων, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀποκομίζει τὰ κέρδη καὶ τὰ μοιράζεται μὲ τὸν διευθυντὴν τῆς Ἑταιρείας.

§185Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Διὰ τῆς ἐκδόσεως τῶν τιμολογίων συλλαμβάνονται ἀμφότεροι καὶ ἐκεῖνος ποὺ ἐκδίδει τιμολόγιον καὶ ὁ ἀγοραστής. Εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε ψευδῆ δήλωσιν εἰς τὰ τιμολόγια, νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιος ὅτι τὴν διαφορὰν αὐτὴν τὴν πληρώνει ὁ ἀγοραστής. Καὶ μπορῶ νὰ σᾶς δώσω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἔχει ὀργανωθῆ ἡ ὑπηρεσία κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος, θὰ ἔχετε καλὰ ἀποτελέσματα.

§186Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁπωσδήποτε εἰς ἐμὲ γεννᾶται ἡ ἀμφιβολία, ἐὰν αὐτὴ ἡ κατάργησις τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν παραγομένων βιομηχανικῶν προϊόντων, ἐγένετο πράγματι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς μειώσεως τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων, ἥτις ὅμως δὲν προέκυψε μέχρι τοῦδε καὶ φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ προκύψῃ, ἢ μήπως ἐπρόκειτο νὰ κάμετε δωρεὰν εἰς τοὺς φίλους σας μεγαλοκαρχαρίας.....

§187Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Οἱ ἰδικοί σας φίλοι εἶναι...

§188Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα φίλον τοιοῦτον, ἀφοῦ ἀκριβῶς ἀγορεύω ἐναντίον αὐτῶν καὶ σᾶς ἐλέγχω δι’ αὐτό.

§189Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Οὔτε καὶ ἐγώ...

§190Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Καὶ γνωρίζετε, κ. ὑπουργέ, ὅτι...

§191Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐγὼ δὲν ἔχω φίλους τοιούτους.

§192Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αἱ πράξεις αἱ ἰδικαί σας ἀποδεικνύουν τὸ ἀντίθετον. Ὅτε πρὸ μηνῶν, σᾶς ἀνέφερα συγκεκριμένον παράδειγμα τοῦ τί ἐπρόκειτο νὰ διαθέσουν διὰ κομματικοὺς σκοπούς, οἱ βιομήχανοι τοῦ ἐρίου, ἐπ’ αὐτοῦ δὲν μοῦ ἐκάματε οὔτε σεῖς οὔτε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διάψευσιν. Ἐπὶ πλέον, ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων καὶ ἡ ἀναπλήρωσίς του δι’ ἑνὸς φόρου 6% ἐπὶ τῶν ἡμερομισθίων, σημαίνει δι’ ἕνα καὶ μόνον βιομήχανον φίλον καὶ χρηματοδότην τοῦ κόμματος, κέρδος τριῶν δισεκατομμυρίων δραχμῶν, κατὰ διαβεβαίωσιν ποὺ ἔχω ἀπὸ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Δηλαδὴ θὰ πληρώσῃ 700.000.000 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ φόρου 5%. Τοῦτο ἔχει σημασίαν, ὅτι ἐλαττώνομεν τὸν φόρον κατὰ ἓν τόσον μεγάλο ποσὸν καὶ ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν θὰ τὸ κερδίσῃ ἡ κατανάλωσις, ἀλλὰ ὁ βιομήχανος.

§193Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κύριε Βαμβέτσο, σεῖς τὰ λέγετε αὐτά; Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ φορολογία, ἡ μικροτέρα, ἐλαφρύνθη καὶ ἔχει περισσότερον κέρδος ὁ βιομήχανος, δὲν θὰ φορολογηθῇ αὐτὸ τὸ κέρδος.

§194Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω εἰς βάρος σας τὴν ἰδίαν σας ὁμολογίαν. Ὅταν σεῖς ὁ ἴδιος ἐφέρατε τὸν φόρον εἰσαγωγέων, τί εἴπατε; Ὅτι εἰσάγετε τὸν φόρον διότι αὐτὸ τὸ εἰσόδημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ συλλάβωμεν κατ’ ἄλλον τρόπον.

§195Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Μέχρι τῆς σήμερον ἐψηφίσθησαν τὰ νέα μέτρα, τὰ ὁποῖα σεῖς ἀγνοεῖτε.

§196Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Γνωρίζομεν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα παρακολουθοῦμεν καὶ βλέπομεν ὅτι εἶναι τὰ ἴδια.

§197Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἡμερομισθίων ὑπεδείχθη ἀπὸ ὁλόκληρον Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία συνεκροτήθη ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ τὸ 1946.

§198Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὑπεύθυνος, κύριοι, δι’ ἕνα νόμον, εἶναι ὁ προκαλῶν αὐτὸν ὑπουργὸς καὶ ὄχι ὁ γνωμοδοτῶν. Ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν, ἥτις ὅμως ὤφειλε νὰ συνδεθῇ καὶ μὲ μετάθεσιν εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν τῶν φοροτεχνικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν παραγομένων βιομηχανικῶν προϊόντων, διότι τὸν φόρον αὐτὸν θὰ τὸν ἀποκερδάνῃ ὁ βιομήχανος καὶ ὄχι ἡ κατανάλωσις. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λοιποὺς δημοτικοὺς φόρους, ἔχω σοβαρωτάτας ἀμφιβολίας, ἐὰν μὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, θὰ καταστῇ δυνατὴ καὶ ἡ λειτουργία τῶν ὑπαρχόντων ἤδη ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, πολὺ δὲ περισσότερον τῶν μελλόντων ὀργάνων, τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ εἰσηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἕν ἄλλο σημεῖον σοβαρόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπέστησα καὶ ἄλλοτε τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ναυτιλιακοῦ συναλλάγματος καὶ τοῦ φόρου τῶν ἐφοπλιστῶν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, κύριοι, τότε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εὑρισκόμενος ἐν ποίᾳ τινι ἀντιδικίᾳ μὲ τὸν τότε συνάδελφόν του ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, εἶπεν ὅτι ἀνέθεσεν εἰς τὸν νομικόν του σύμβουλον, νὰ ἐξετάσῃ τί μέτρα θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς: Ὅταν ἠγοράσθησαν τὰ «λίμπερτυ», διὰ τὰ ὁποῖα ἔδωσε τὴν ἐγγύησίν του ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἡ Κυβέρνησις ἐπέβαλεν εἰς τοὺς ἀγοραστὰς των πρῶτον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἰσάγουν εἰς τὴν χώραν ὡρισμένον ποσὸν συναλλάγματος κατ’ ἔτος καὶ δεύτερον, νὰ μεταβιβάσουν ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν τὰ ὑπὸ ξένην σημαίαν ὑπάρχοντα πλοῖα. Μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον διατυπώσει τὴν ἐρώτησίν μου εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδὲν τούτων εἶχε συμβῆ. Εἶχεν εἰσαχθῆ ἓν ἀσήμαντον ποσὸν συναλλάγματος καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς κατέφυγεν εἰς τὸν νομικόν του σύμβουλον, διὰ νὰ ἴδῃ τί μέτρα ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ. Οἱ ἐφοπλισταὶ δι’ ὑπομνημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον τότε, ἰσχυρίζοντο ὅτι τὸ Κράτος τοὺς ἠπάτησε, ὅτι δηλ. ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἐτήρησε τὴν συμφωνίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε συνάψει μετ’ αὐτῶν, ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ διὰ τῆς ὁποίας θὰ ὑπεβάλλοντο εἰς μίαν ὡρισμένην φορολογίαν, ἐνῷ τὸ Κράτος ἐξαπατῆσαν αὐτούς, τοὺς ἐπέβαλε φορολογίαν ἀνωτέραν. Τὸ Κράτος, δηλαδή, δὲν ἐτήρησε ἕνα ἐκ τῶν ὅρων τῶν ἀγράφων ὅρων τῆς συμφωνίας καὶ ἑπομένως, δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ συναλλάγματος ἢ τὴν μεταβίβασιν τῶν πλοίων ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν. Δὲν γνωρίζω ποῖον ἔκτοτε συνάλλαγμα εἰσέρρευσεν εἰς τὴν χώραν ἐκ τῆς αἰτίας αὐτῆς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ζοῦν σκανδαλωδῶς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ προκαλοῦν τὴν γενικὴν ἀγανάκτησιν, ἰδίως τῶν Ἀμερικανῶν, λόγῳ τῶν μεγάλων δαπανῶν των, κατόπιν τῶν ὁποίων οἱ Ἀμερικανοὶ ἐρωτοῦν: Αὐτοὶ εἶναι πολῖται τῆς χώρας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς βοηθοῦμεν, ὅταν αὐτοὶ δαπανοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ χρυσίον των; Καὶ μοῦ ἀνεκοινώθη, κύριοι, ἕνα πρόσφατον γεγονός, ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων, ὅταν ὁ Οὐΐνστων Τσῶρτσιλ εὑρίσκετο εἰς τὴν Κυανῆν Ἀκτήν καὶ ἔτρωγε εἰς ἓν κέντρον τοῦ Μόντε–Κάρλο μὲ μίαν μικρὰν συντροφιάν, εἰς τὸ διπλανὸ τραπέζι ἦτο μία θορυβώδης συντροφιά, ἡ ὁποία ἤνοιγε τὸ ἕνα μπουκάλι σαμπάνια κατόπιν τοῦ ἄλλου. Ἠρώτησεν ἀπὸ περιέργειαν ποίας χώρας πολῖται εἶναι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ μετὰ καταπλήξεως ἤκουσεν ὅτι ἦσαν Ἕλληνες. Καὶ θὰ διερωτᾶτο, δικαίως: ἆραγε εἰς αὐτὴν τὴν χώραν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δίδωμεν βοήθειαν, ἡ ὁποία ἔχει πολίτας δαπανῶντας τόσα χρήματα; Γνωρίζομεν, κύριοι, πόσαι οἰκογένειαι Ἑλλήνων πλουσίων ζοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπὶ ἔτη, μὲ τὶς γυναῖκες, τὰ παιδιὰ καὶ τὶς δασκάλες των. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πῶς δὲν ἐσκέφθη νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς, τοὺς ἀφειδῶς δαπανῶντας τὸ χρυσίον των εἰς τὸ ἐξωτερικόν, μίαν καθημερινὴν τόσων λιρῶν, φορολογίαν δι’ ἑκάστην ἡμέραν παραμονῆς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἡ ὁποία θὰ τοὺς ἠνάγκαζε νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ ἐσωτερικόν; (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ἐκυκλοφόρησε πρὸ ἑνὸς ἔτους εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἕνα βιβλίον ἑνὸς Ἕλληνος ἐφοπλιστοῦ ὀνομαζομένου Α. Σ. ΩΝΑΣΗ. Αὐτὸ τὸ βιβλίον δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ περιῆλθεν εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ συγγραφεὺς ἀνεφέρθη διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ μάλιστα ἔλαβε μίαν περίεργον ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ οὐδέποτε τὸ εἶχεν ἴδει. Ἐὰν ἀναγνώσετε τὸ βιβλίον αὐτὸ θὰ αἰσθανθῆτε ἀγανάκτησιν διότι ἐκεῖ περιέχονται τοιαῦται λεπτομέρειαι καί συγκεκριμέναι καταγγελίαι ἀπὸ ἕνα Ἕλληνα ἐφοπλιστὴν περὶ τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους διάγει ἡ ἑλληνικὴ ἐμπορικὴ ναυτιλία, ὥστε θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσηγηθῶμεν ὄχι μόνον αὐτὴν τὴν σπεῖραν, ἡ ὁποία εἶναι κατηγορουμένη εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, νὰ δικάσωμεν καὶ στιγματίσωμεν, ἀλλὰ καὶ μίαν ἄλλην σπεῖραν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ζοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον σπατάλης, ἐπὶ ζημίᾳ ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν τῆς πατρίδος των. Εἶναι καταπληκτικὰ τὰ καταγγελλόμενα καὶ θὰ ἔπρεπε τὸ βιβλίον αὐτὸ νὰ δοθῇ εἰς τὰς ἁρμοδίας κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπάς, διὰ νὰ ἰδῇ κανεὶς κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ὅλα τὰ πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἠρώτησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ νομικὸν συμβούλιον. Διότι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος λέγει ὅτι θὰ σᾶς φέρω καὶ τὰ πλοῖα καὶ τὰ χρήματα καὶ ὅλα αὐτὰ ποὺ δαπανῶνται ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δὲν γνωρίζω διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκανε καμμίαν ἐνέργειαν ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἐντύπου καταγγελίας.

§199Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω, διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αὐτὸς ὁ κ. Ὠνάσης εἶναι Ἀργεντινὸς ὑπήκοος, ἠρνήθη νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ὅλα δὲ τὰ πλοῖα του τὰ ἔχει ὑπὸ ξένην σημαίαν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔθεσεν ὡρισμένας προτάσεις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀφορώσας τὴν παρ’ αὐτοῦ ἀνάληψιν καὶ τῆς ἀκτοπλοΐας, ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἁρμοδίου συμβουλίου καὶ ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῶν πέντε καὶ ὑπὸ τὴν νέαν Κυβέρνησιν, καὶ αἱ προτάσεις του αὐταὶ ἀπερρίφθησαν. Αὐτὸς ὁ κ. Ὠνάσης, ὁ ὁποῖος εἶναι ξένος ὑπήκοος, ἐζήτησε, χωρὶς νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, νὰ τοῦ παράσχῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν ἐγγύησιν διὰ νὰ ἀγοράσῃ δέκα πλοῖα. Παρῃτήθη κατόπιν τῆς ἀξιώσεώς του αὐτῆς, χάριν τοῦ πενθεροῦ του Λιβανοῦ.

§200Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, δὲν εἶναι φαίνεται ἐν γνώσει τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, διότι ὅλα αὐτὰ ποὺ λέγονται εἰς τὸ φυλλάδιον τοῦ Ὠνάση, μὴ ἀρνουμένου τὴν ἰθαγένειαν αὐτοῦ καὶ τῶν πλοίων του, ἀλλὰ προσφερομένου νὰ τὰ θέσῃ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν, βεβαίως, πιθανὸν νὰ εἶναι συκοφαντίαι, ἀλλὰ καταγγέλλεται συγκεκριμένως ὅτι διὰ νὰ ἀποκτηθοῦν τὰ τελευταῖα δέκα λίμπερτυ ἐγένοντο διάφοροι παροχαὶ ἐν Ἀμερικῇ, ὅτι (ἀναγινώσκει) «ἐθυσιάσθη ὁλόκληρος μεραρχία δολλαρίων διὰ τὴν κατάκτησιν μιᾶς τῶν τελευταίων δέκα ἐλευθεριῶν (Λίμπερτυ)» καὶ «νὰ βγάλῃ ἡ Βουλὴ ἕνα σαφὲς πόρισμα, γιατὶ διεδόθησαν αὐτὰ ποὺ διεδόθησαν, ὅτι δῆθεν ἐχρηματίσθησαν οἱ ὑπεύθυνοι σκηνοθέται τοῦ FINALE τῶν 100 Λίμπερτυς». Πάντως, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἡ ἁρμοδία ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ βιβλίου καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐχάναμε τίποτε νὰ τὸν ἐξετάσωμεν ὡς μάρτυρα. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν συγκεκριμένα ὀνόματα καὶ ὡρισμένας κατηγορίας, ὀφείλομεν νὰ τὰς ἐξετάσωμεν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν καταχρήσεων. Κύριοι, αἱ καταχρήσεις, λέγει ἡ Κυβέρνησις, θὰ πληγοῦν. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς ἔδωσε καμμίαν ἀπόδειξιν πῶς θὰ πλήξῃ τὰς καταχρήσεις. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ ὑπόθεσις τῆς ὀρύζης, κατηγγέλθησαν ὡρισμένα γεγονότα εἰς βάρος τοῦ ἐν Οὐασιγκτῶνι Ἐμπορικοῦ Ἀκολούθου, προέκυψαν δὲ καὶ σοβαρώτατοι ἐνδοιασμοί, ὅσον ἀφορᾷ τὸν Πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ὁποίου ὁ ἀδελφὸς ἦτο ἀναμεμιγμένος εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Ἐζητήσαμε τότε τὴν ἄμεσον ἀνάκλησιν ἀμφοτέρων, ἀλλὰ μέχρι τῆς ἡμέρας ποὺ ἀνέλαβεν ὁ νέος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Καψάλης, νομίζω, ὅτι δὲν εἶχε λάβει χώραν ἡ ἀνάκλησις τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἀκολούθου καὶ ἐκεῖνος τὸ πρῶτον τὴν διέταξεν. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσεν ἄρτι ἀφιχθεὶς φίλος μου ἐξ Ἀμερικῆς. Ὁ ἐν λόγῳ Ἐμπορικὸς Ἀκόλουθος ἠγόρασε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2533 Γουέτερ Σάϊντ Ντράϊβ οἰκίαν — τηλέφωνον Δ 3884 — ἀντὶ 35.000 δολλαρίων ἄνευ ἐπίπλων, διὰ δὲ τὴν ἐπίπλωσιν τῆς οἰκίας, ἀποτελουμένης ἐκ πέντε δωματίων καὶ ὑπηρεσιακῶν χώρων, λέγεται, ὅτι ἐδαπάνησε 17.000 δολλάρια. Αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος εἶναι προστατευόμενος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος μέχρις ἐσχάτων ἐξηκολούθει νὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν του.

§201Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κάμνετε λάθος. Εἶναι κακόπιστον αὐτὸ ποὺ λέγετε, ἐφ’ ὅσον ὁ ἐν λόγῳ Ἐμπορικὸς Ἀκόλουθος ἀνήκει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§202Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐζήτησε τότε νὰ γίνουν ἀνακρίσεις.

§203Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ ἀπηυθύνθην εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τοῦ ὁποίου ἦτο ὑπάλληλος καὶ ἐζήτησα τὴν ἄμεσον ἀνάκλησίν του ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν καὶ δὲν ἐπιτρέπω νὰ λέγωνται τοιαῦται κακόβουλοι ὑποδείξεις.

§204Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Σεῖς φέρετε τὴν εὐθύνην ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ διὰ τὸν Πρέσβυν, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν συγκεκριμέναι καταγγελίαι καὶ τὰς ὁποίας δὲν τὰς ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν καὶ δι’ ἑτέρους ὑπαλλήλους τῆς Πρεσβείας ἀγοράζοντας ἀκίνητα.

§205Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἶσθε μικρὸς διὰ νὰ θίξητε τὸ κῦρος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§206Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Νὰ ὁμιλῆτε εὐπρεπέστερον. Ἡ νευρικότης σας αὐτή, ἀποδεικνύει τὴν ἀταξίαν.

§207Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἐπιτρέπω τοιαύτας κακοπίστους καταγγελίας.

§208Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὅταν, κύριοι, Ἕλληνες ὑπάλληλοι, μισθοδοτούμενοι, ὅπως γνωρίζετε ὅτι μισθοδοτοῦνται, ἀγοράζουν εἰς τὴν Ἀμερικὴν οἰκίας εἰς αὐτὰς τὰς τιμάς, ποία νομίζετε ὅτι εἶναι ἡ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία ἀποκομίζεται ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς προσφεύγομεν, ζητοῦντες βοήθειαν; Τί θέλετε νὰ μᾶς ποῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ὅταν βλέπουν τοὺς ὑπαλλήλους μας ἀγοράζοντας οἰκίας ἀντὶ χιλιάδων δολλαρίων; Κατὰ τὴν αὐτὴν πληροφορίαν, ἕνας ἄλλος ὑπάλληλος, τὴν πρώτην ἑβδομάδα τῆς ἀφίξεώς του προέβη εἰς τὴν ἀγορὰν πολυτελοῦς αὐτοκινήτου.

§209Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὡμιλήσατε καὶ περὶ τοῦ συμβούλου τῆς Πρεσβείας;

§210Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Μάλιστα, ὁ κ. Καψαμπέλης ἠγόρασε τὴν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἰνγκομὰρ 3805 οἰκίαν, ἀξίας 25.000 δολλαρίων.

§211Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὴν Ἀμερικὴν αἱ οἰκίαι στοιχίζουν εὐθηνότερον ἀπὸ ὅ,τι στοιχίζει τὸ ἐνοίκιον. Διότι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι προτιμοῦν νὰ ἀγοράσουν ἕνα σπιτάκι μικρό, παρὰ νὰ ἐνοικιάσουν.

§212Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ, ποίαν ἐντύπωσιν θέλετε νὰ ἀποκομίσῃ ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις, βλέπουσα Ἕλληνας ὑπαλλήλους ἀγοράζοντας οἰκίας εἰς κεντρικὰ μέρη καὶ ἔχοντας χρήματα διὰ τὰς προκαταβολὰς καὶ λοιπὰ ἔξοδα.

§213Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις, ἔχει τὰς ἀρίστας ἐντυπώσεις ἐκ τῆς ἐν Οὐάσιγκτων πρεσβείας.

§214Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἰς ταῦτα, κύριοι, προστίθενται τὰ πέντε δισεκατομμύρια τοῦ Μπακοπούλου, τὰ πέντε δισεκατομμύρια τοῦ γάλακτος, τὰ ὁποῖα ἀπεκάλυψεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, τὰ 23 δισεκατομμύρια συνάλλαγμα τοῦ Κανελλοπούλου. Καὶ αὐταὶ εἶναι αἱ μεγάλαι καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι μέχρι τῆς στιγμῆς ἀνεκαλύφθησαν. Ἀλλὰ ἔχομεν ἀκόμη καὶ ἄλλας καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται εἰς φῶς. Ἡ Ἑλλάς, ἀτυχῶς, σήμερον εἶναι χώρα τῶν καταχρήσεων. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία μορφὴ τῆς δημοσίας ζωῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν γίνονται καταχρήσεις. Εἶναι καθημερινὴ ἡ καταγγελία πρὸς ἡμᾶς γεγονότων. Ἐσχάτως ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς βάρος τοῦ ἱεροῦ χρήματος τῶν συμμοριοπλήκτων. Αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς ἀνθρώπους, εἰς τοὺς ὁποίους δίδομεν ἓν γλίσχρον ἐπίδομα πείνης, αὐτοὺς τοὺς ἐκμεταλλεύονται οἱ ἄνθρωποι τοῦ κόμματος, ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων ἐκδίδονται τὰ ἐντάλματα. Ἐλάμβανον ἐπιστολὰς ἀπὸ διαφόρους ὑπαλλήλους τῆς ἐπαρχίας μου, οἱ ὁποῖοι μοῦ ἔγραφον νὰ φροντίσω ὅπως τὸ προσεχὲς ἔνταλμα τοῦ μηνὸς ἐκδοθῇ ἐπ’ ὀνόματί των καὶ δὲν ἤξερα διατὶ θέλουν νὰ βάλουν τέτοιο μπελᾶ εἰς τὸ κεφάλι των. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ τίμιοι διαχειρισταί, πάντοτε ζημιώνονται καὶ μάλιστα τὸ ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἔχει ἕνα ἐπίδομα διὰ τοὺς διαχειριστάς. Λοιπὸν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἐδημοσιεύθη εἰς μίαν ἐφημερίδα τῶν Τρικάλων μία ἐπιστολὴ ἑνὸς διακεκριμένου πολίτου τῶν Τρικάλων, ὁ ὁποῖος κατήγγειλεν, ὅτι ἐκεῖνοι, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὁποίων ἐκδίδεται τὸ ἔνταλμα, κρατοῦν ἀπὸ κάθε συμμοριόπληκτον 5.000–10.000 δραχμὰς καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συνεκέντρωνον ἕνα κολοσσιαῖον ποσόν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι παρεπέμφθησαν εἰς τὴν δικαιοσύνην.

§215Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Παρεπέμφθησαν ὅλοι εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς.

§216Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Κοινωνικῆς Προνοίας). Ἐζήτησα ἀπὸ ἐπιθεωρητὴν τοῦ ὑπουργείου Οἰκονομικῶν νὰ ἐλέγξῃ τὸ σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ διανομὴ τῶν βοηθημάτων. Ἔχω τὴν ἔκθεσίν του, ἀπὸ τὴν ὁποίαν διαπιστοῦται, ὅτι γίνεται κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον. Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ ὀφείλονται μερικαὶ ἀνωμαλίαι. Ὁ ὑπουργός, δὲν δύναται νὰ ἐκδώσῃ ἔνταλμα παρὰ μόνον ἐπ’ ὀνόματι δημοσίου ὑπαλλήλου μονίμου. Τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας, παρεκάλεσε τὸ ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν νὰ ἀναλάβῃ τοῦτο τὸ ἔργον αὐτό, ὥστε νὰ μὴ ἔχουν οἱ ὑπάλληλοι τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας τὸ βάρος αὐτό. Παρεκάλεσα ἐπίσης, ὅπως εἰς τὸ μέλλον γίνεται ἡ διανομὴ τῶν βοηθημάτων διὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν. Ἀλλὰ μόνον ἀπὸ τὰ Τρίκαλα ἔχω τὴν καταγγελίαν αὐτήν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἔστειλα εἰδικὸν ἐπιθεωρητήν.

§217Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αἱ καταχρήσεις ἐγένοντο καὶ καταλαβαίνετε ποίαν ἐντύπωσιν προκαλεῖ μία τοιαύτη γενικὴ δωροδοκία. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τὸ ὅτι παραπέμπονται αὐτοὶ εἰς τὸν εἰσαγγελέα. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ὁρίζωνται δύο ἀνώτεροι δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι νὰ παρακολουθοῦν καὶ νὰ ἐλέγχουν ὁ εἷς τὸν ἄλλον. Ἐκτὸς τῶν καταχρήσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἕως τώρα ἔγιναν γνωσταί, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ εἰς πᾶσαν ἐμφάνισιν τοῦ δημοσίου βίου νὰ γίνωνται καταχρήσεις, καὶ ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἀποφασιστικῶς πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα αὐτό, ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἔχομεν δύο ὑπουργοὺς ἄνευ χαρτοφυλακίου, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀπησχολημένοι, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπεξέτεινε τὸν θεσμὸν τῆς ἀνεργίας καὶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὁ εἷς μάλιστα ἐξ αὐτῶν εἶναι οἰκονομικῶς ἀνεξάρτητος καὶ ἔχει μεγάλο ὄνομα. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἕνα ἐξ αὐτῶν, ἢ μᾶλλον εἰς τὸν ἕνα ἐκεῖνον, ἡ ἔρευνα καὶ ἡ δίωξις τῶν καταχραστῶν. Δύναται ἐπίσης νὰ ἐκλεγῇ μία δεκαμελὴς ἐπιτροπὴ ἐκ βουλευτῶν, ἡ ὁποία νὰ τὸν βοηθῇ εἰς τὸ ἔργον του. Νομίζω, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ καλὸν ἀποτέλεσμα, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐκδίκασιν τῶν καταχρήσεων ἔχομεν μερικὰς ἀμφιβολίας, διότι εἰς τὴν τελευταίαν δίκην ἀνεγνώσθησαν ὡρισμέναι ἐπιστολαί, εἰς τὰς ὁποίας ἀναφέρονται διάφορα ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, καὶ αἱ ὑποθέσεις αὐταὶ παραδόξως σταμάτησαν. Τί συνέβη;

§218Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ ἀποφεύγατε ὅσα ἰσχυρίζεσθε κατὰ τῆς Δικαιοσύνης.

§219Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Διατὶ ἐξάπτεσθε, κ. ὑπουργέ; Εἶναι περίεργον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εὑρίσκεται πάντοτε ἐν βρασμῷ ψυχικῆς ὀργῆς.

§220Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἡ ὑπόθεσις εἶναι εἰς χεῖρας τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία ἐκτελεῖ τὸ καθῆκον της κατὰ τρόπον ἐντελῶς παραδειγματικὸν καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγωνται τοιαῦτα.

§221Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔθιξα τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην. Εἶμαι Ἕλλην δικηγόρος καὶ διακονῶ τὴν δικαιοσύνην ἐπὶ 40ετίαν περίπου. Σέβομαι καὶ θαυμάζω τοὺς Ἕλληνας δικαστάς, ὑπὲρ πάντα ἄλλον δικαστὴν οἱασδήποτε χώρας, διότι εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ταξιδεύσω καὶ εἰς ἄλλας χώρας. Ἀλλὰ μὲ ἐκπλήσσει ἡ ἐξαφνικὴ σιωπή. Καὶ ἐπειδὴ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεμεμιγμένα εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἔχουν φίλους, συγγενεῖς, κουμπάρους, προστάτας, δὲν πρέπει νὰ γνωρίζωμεν οἱ εὑρισκόμενοι ἐκτὸς τοῦ πλαισίου τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐγένετο ἢ δὲν ἐγένετο προσπάθεια πρὸς συγκάλυψιν τῶν πραγμάτων.

§222Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ συζήτησις ἐπὶ αὐτῆς τῆς βάσεως. Ἀποτελεῖ ἀπρέπειαν.

§223Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Νὰ ὁμιλῆτε καλλίτερον κ. ὑπουργέ, ὅταν ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμέ. Διότι τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην σεῖς τὴν γνωρίζετε ἐπὶ δίμηνον καθ’ ὃ εἶσθε ὑπουργός, διότι εἶσθε ἕως τώρα διπλωμάτης, ἐνῷ ἐγὼ τὴν γνωρίζω καὶ τὴν ζῶ ἐπὶ 40ετίαν. Ἑπομένως, δὲν δύνασθε νὰ τὴν ἐκτιμᾶτε καὶ προστατεύετε περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι τὸ κάμνω ἐγώ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ πλευρά. Εἶναι καὶ ἡ ἄλλη, διὰ τὴν ὁποίαν ἐσχάτως περιῆλθεν εἰς γνῶσιν ἡμῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τῆς βοηθείας, καὶ μᾶς παρεσχέθησαν ὡρισμέναι πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἐπὶ δαπάνης 150.000.000 δολλαρίων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων, ἔχομεν πραγματικὴν ἀξίαν ἔργων μόνον 60.000.000. Τὰ 50.000.000 διετέθησαν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν μηχανημάτων, τὰ δὲ 40.000.000 ἐδαπανήθησαν διὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ κέρδη τῶν ἐργολάβων. Μολονότι, νομίζω, ὅτι τὰ 50.000.000 δολλάρια διὰ τὴν συντήρησιν μηχανημάτων ἐπὶ ἀξίας ἔργων 60 ἑκατομ. εἶναι ὑπερβολικὰ καὶ ὅτι μέγα μέρος τοῦ ποσοῦ τούτου ἐνεθυλακώθη ἀπὸ τοὺς ἐργολάβους, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη δεχθῶ, ὅτι ἐνηργήθησαν αὐταὶ αἱ δαπάναι, ἔχομεν ἐπὶ δαπάνης 110.000.000 δολλαρίων 40 ἑκατομμύρια γενικὰ ἔξοδα, δηλαδὴ 35%, καθ’ ἣν στιγμὴν Ἕλληνες ἐργάται λαμβάνουν μόνον 8%. Ἐπίσης κατὰ γενομένην ἐσχάτως δημοπρασίαν πρὸς ἀγορὰν τριατατικοῦ ὑλικοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχαν κανονισθῆ τὰ πράγματα, ὥστε νὰ εὐνοηθῇ εἷς καὶ μόνος ἀμερικανικὸς οἶκος, ἀπομακρυνομένων συναγωνιστῶν, ἀλλὰ τὸ τέχνασμα δὲν ἐπέτυχε καὶ ἀπροσδοκήτως ἐνεφανίσθησαν καὶ ἄλλοι, ἐνῷ δὲ ἐδόθη ἄλλη προσφορὰ εἰς πολὺ κατωτέραν τιμήν, κατὰ 240 χιλ. περίπου δολλάρια, ἡ κατακύρωσις ἐγένετο ἐν ὀνόματι τοῦ εὐνουμένου, τοῦτο δὲ σημαίνει κέρδος 22% περίπου ἐπὶ προσφορᾶς 1.100.000 δολλαρίων περίπου. Θὰ ἔπρεπε, νομίζω, ἡ Κυβέρνησις νὰ διαφωτίσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς φίλης καὶ συμμάχου χώρας, ἡ ὁποία μᾶς δίδει τὰ χρήματα αὐτά, διὰ νὰ περιέλθουν ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν χώραν καὶ ἀσφαλῶς ἐπιθυμεῖ ν’ ἀποφευχθοῦν αὐτὰ τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς βάρος τῆς παρεχομένης εἰς τὴν Ἑλλάδα βοηθείας. Ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις σήμερον, δὲν χορηγεῖ τὰ χρήματα διὰ νὰ ἀγοράζωνται Ἀμερικανικὰ προϊόντα, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ μέρος τῆς βοηθείας εἰς τὴν χώραν των, ὅπως συνέβαινε μὲ τὸν ἀγγλικὸν TRADE FACI-TIES ACT μετὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον, ἀλλὰ διαθέτει τὰ χρήματα αὐτὰ πρὸς ὁλοκληρωτικὴν βοήθειαν τῆς Εὐρώπης. Πάντως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖται ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τῆς βοηθείας, ἀφαιρεῖται κακῶς καὶ θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ προτιμήσεις, ὥστε νὰ μὴ εὐνοοῦνται ὡρισμένοι προμηθευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγορὰν κεφαλαιουχικῶν καὶ καταναλωτικῶν ἀγαθῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χρεωνώμεθα ἠθικῶς βοήθειαν 100, φερ’ εἰπεῖν, καὶ νὰ μᾶς μένουν 50, διότι τὰ ἄλλα 50 μᾶς τὰ πῆραν πίσω διὰ τοῦ ἀνωτέρω τρόπου. Ἐπίσης αἱ ἐν Ἀμερικῇ συνομολογηθεῖσαι μετὰ ἐργολάβων συμβάσεις, εἶναι λίαν ἐπαχθεῖς διὰ τὸν τόπον, διότι τὰ ἔργα ἐκτελοῦνται ἀπολογιστικῶς, οἱ δὲ ἐργολάβοι θέλουν νὰ χρεωθῇ ἡ βοήθεια καὶ μὲ ἀποζημιώσεις, ὀφειλομένας εἰς ἰδίαν αὐτῶν ὑπαιτιότητα. Θὰ ἔπρεπε ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δεχθῇ τὰς συμβάσεις, τὰς γενομένας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ νὰ ἀξιώσῃ ὁ ἔλεγχος τῶν δαπανῶν νὰ γίνεται ὑπὸ Ἑλληνικῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ νὰ ἀξιώσῃ ὅπως τὰ ἔργα ἐκτελοῦνται ὑπὸ Ἑλλήνων τεχνικῶν, οἱ ὁποῖοι, ὡς ὀρθότατα ὑπεστήριξεν ὁ ἐξ Ἀρκαδίας κ. συνάδελφος, εἰς οὐδὲν ὑστεροῦν τῶν ξένων τεχνικῶν ἐπιστημονικῶς καὶ ἐκτελοῦν τὰ ἔργα μὲ πολὺ μικρότερα ποσοστὰ γενικῶν ἐξόδων καὶ κερδῶν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ διαφωτισθῇ ἡ Ἀμερικανικὴ κοινὴ γνώμη, ὅτι, ἂν μᾶς ἔδωσαν μέχρι σήμερον ἕνα Α ποσὸν δολλαρίων, δὲν κατέληξε νὰ καταναλωθοῦν ταῦτα ὑφ’ ἡμῶν, ἀλλὰ ἔλαβον ἓν μέγα ποσὸν οἱ ἰδικοί των συμπατριῶται ὑπὸ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τύπον. Ἰδίᾳ θὰ πρέπει νὰ γνωσθῇ τοῦτο εἰς τὸ Ἀμερικανικὸν Κογκρέσσον, ὅπου θὰ ἀκουσθοῦν αὔριον ἀντιρρήσεις διὰ τὰ ποσά, ποὺ δίδονται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀφήνω μερικὰς μικροκαταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν ἔργων, ὅπως π.χ. οἱ αὐτοκινητισταὶ τῆς περιφερείας μου καταγγέλλουν, ὅτι διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ αὐτοκίνητόν τους εἰς τὰς μεταφορὰς τῆς ὁδοῦ Τρικάλων–Λαρίσσης, ἔπρεπε νὰ πληρώσουν εἰς τὸν ὑπάλληλον τῆς ξένης ὑπηκοότητος τὸ σχετικὸν χαράτσι, διὰ νὰ τοὺς ἀναθέσῃ τὴν ἐργολαβίαν.

§224Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑπουργὸς Τ.Τ.Τ.). Διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ τηλεπικοινωνίας, ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω τὰς ἑξῆς ἐξηγήσεις. Εἶχε δοθῆ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὄντως παρὰ μιᾶς ἑταιρείας ἀγγλικῆς μία προσφορὰ κατὰ 240 χιλ. δολλ. εὐθηνότερον τῆς ἀμερικανικῆς τοιαύτης. Ἡ προσφορὰ τῆς Ἀμερικανικῆς ἠλαττώθη κατὰ 68 χιλ. δολλ.

§225Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἶναι ἀληθὴς ἡ πληροφορία σας κατὰ ἕνα μέρος, ὅτι δηλαδὴ κατωρθώθη νὰ καταβιβασθοῦν αἱ τιμαὶ κατὰ 62 χιλ. δολλ., ἀλλὰ παρὰ ταῦτα ὑπάρχει διαφορὰ 178 χιλ. δολλ. περίπου. Πρόκειται δηλαδή, κύριοι συνάδελφοι, περὶ καθαρῶς χαριστικῆς πράξεως. Ἀλλὰ ὑλικὰ ὅμως δὲν ἐδόθησαν καθ’ ὅσον γνωρίζω.

§226Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχει λήξει ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ καὶ ἐπανεξετάζεται καὶ πάλιν.

§227Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Γνωρίζετε διατί, κ. ὑπουργέ, δὲν ἔληξεν ἀπὸ πολλοῦ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ καὶ διὰ ποῖον λόγον δὲν ἔληξε. Καὶ ὁ Πρέσβυς τῆς Σουηδίας καὶ ὁ Πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας διεμαρτυρήθησαν, διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ δημοπρασία. Εἶχε προσχεδιασθῆ ἡ κατακύρωσις τῆς δημοπρασίας καὶ ἐζητήθησαν διαφόρων εἰδῶν ὑλικὰ τηλεπικοινωνίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς συνέπειαν καμμία ἑταιρεία εἰς τὸν κόσμον νὰ μὴ ἔχῃ ὅλα τὰ διάφορα αὐτὰ ὑλικά, παρὰ μόνον ἡ Ἀμερικανικὴ ἑταιρεία, δι’ ὃ καὶ εἶπον ἐπίσης εἰς τὴν διακήρυξιν, ὅτι αἱ προσφοραὶ θὰ γίνουν δεκταὶ μόνον μιᾶς ἑταιρείας, ἐχούσης ὅλα αὐτά. Συνεβλήθησαν ὅμως μετὰ τῶν συναδέλφων των αἱ ἄλλαι ἀλλοδαπαὶ ἑταιρεῖαι, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐνεφανίσθησαν ἀπροόπτως καὶ ἄλλαι προσφοραὶ ἱκαναὶ κατὰ τὴν δημοπρασίαν, δι’ ὃ καὶ συνέβησαν ὅσα συνέβησαν. Φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἔκαμα κατάχρησιν τῆς καλωσύνης σας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατόν, ἐφ’ ὅσον οὐσιαστικῶς οἱ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσαντες δὲν ἔκαμαν λεπτομερῆ ἔλεγχον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἠρκέσθησαν εἰς γενικὰς μόνον γραμμάς, νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ μείνουν ἀναπάντητοι αἱ δηλώσεις αὐταί. Ἡ Κυβέρνησις, κ.κ. συνάδελφοι, λέγει ὅτι εἶναι Κυβέρνησις πολεμικὴ καὶ δημοκρατική. Ὅπως εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, τὴν πολεμικότητά της τὴν ἀντελήφθητε κατὰ τὴν χθεσινὴν ἑσπέραν. Ὁ πολεμικὸς χαρακτὴρ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἕνα πρόσχημα διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπομάκρυνσίν μας, δεδομένου ὅτι παρὰ τὰς ἀντιθέτους διαβεβαιώσεις της, εἶναι Κυβέρνησις χωρὶς δημοκρατικὰς ἀρχὰς, καὶ τοῦτο διότι καθ’ ὅλους τοὺς πολέμους αἱ Βουλαὶ συνεδριάζουν. Καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ μεγάλου πολέμου, ἐνῷ ἐβομβαρδίζετο τὸ Λονδῖνον, ἡ Βουλὴ τῶν Κοινοτήτων συνεδρίαζε διαρκῶς καὶ μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ κτιρίου της, κατέφυγεν εἰς ἄλλο, ἀλλὰ δὲν διέκοψε τὰς ἐργασίας της. Οἱ συμμετέχοντες τῆς Κυβερνήσεως, ἤδη πρὸ ὀλίγου ἀνήκοντες εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διεμαρτύροντο διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ἰδιαιτέρως ὁ νεώτερος, ὁ ὁποῖος εἶχε κάμει τὴν πρώτην του ἐμφάνισιν, ὡς ἀρχηγοῦ κόμματος, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τότε Κυβέρνησις ἐζήτει διακοπὴν καὶ διεμαρτύρετο διὰ τοῦ ρητορικοῦ πρωτολείου του ἐντονώτατα κατὰ τῆς αἰτουμένης αὐτῆς διακοπῆς, ἡ ὁποία τότε μάλιστα, δὲν ἦτο ἀδικαιολόγητος, διότι ἐπρόκειτο περὶ διακοπῆς ὀφειλομένης εἰς τὰς ἑορτὰς τῶν Χριστουγέννων καὶ συνωδεύετο ἀπὸ Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Εἶναι περίεργον, πῶς ὁ πολιτικὸς κόσμος, ὅταν εἶναι ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, διαμαρτύρεται διὰ κάθε μέτρον, τὸ ὁποῖον τείνει εἰς τὴν δέσμευσιν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλ’ ὅταν εὑρίσκωνται εἰς τὰ Ὑπουργικὰ ἕδρανα, τότε ζητεῖ ἐπιμόνως νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ διὰ ποῖον λόγον; Ποία ἡ δικαιολογία νὰ κλείσῃ ἡ Βουλή; Λέγουν, φλυαρεῖ. Δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο ἀληθές, ἐὰν ἐγίνετο αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν θὰ συνέβαινεν αὐτό. Ἐπίσης, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤσκει ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν ἰδικῶν της φίλων, αἱ ἀγορεύσεις θὰ περιωρίζοντο δεδομένου, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἔκαμε κατάχρησιν τοῦ βήματος, περιοριζομένη εἰς τὸ οὐσιαστικὸν δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου. Τὰς μεγαλυτέρας εὐθύνας φέρει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς τοὺς φίλους της τὴν αὐστηρὰν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Πλὴν τούτου, ἀπὸ διετίας καὶ πλέον ἔχω ὑποβάλει πρότασιν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καθίστατο εὐχερὴς ἡ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλίου. Αἱ προτάσεις μου ὅμως αὐταὶ ἠγνοήθησαν ἐντελῶς, τεθεῖσαι εἰς τὸ χρονοντούλαπο, καὶ ἔρχονται τώρα νὰ μᾶς κλείσουν, διότι ὁμιλοῦν οἱ βουλευταί. Κύριοι βουλευταί, τὶ πρόκειται νὰ γίνῃ κατὰ τὸ τετράμηνον αὐτό, ποὺ θὰ κλείσῃ ἡ Βουλή; Πρόκειται νὰ ἐκδίδωνται νομοθετήματα ὑπὸ τὴν ἰδίαν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἰσχυρίζεται μέν, ὅτι θὰ τὰ ἐκδίδῃ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ πρὸς ρύθμισιν ἐπειγόντων ζητημάτων ὑπὸ τὴν μορφὴν ἀναγκαστικῶν νόμων, θὰ εἴδατε, ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι, καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, πόσα σπουδαῖα καὶ ἐπείγοντα νομοθετήματα ἐξεδόθησαν ὑπὸ τὴν μορφὴν ἀναγκαστικῶν νόμων. Θὰ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε προηγουμένως κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἀρχικῶς ἀπερρίφθη εἶτα δὲ μὲ μειωμένην ἀπαρτίαν ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Διὰ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ ἱδρύετο μία θέσις δευτέρου ἀναπληρωτοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ, εἰς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν δημοσίου λογιστικοῦ. Καὶ ἐθεωρήθη, κ.κ. συνάδελφοι, τόσον ἀναγκαῖον καὶ ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὥστε δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναμένῃ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐξεδόθη, ἐπιμελείᾳ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπὸ τὴν μορφὴν ἀναγκαστικοῦ νόμου. Ὅταν λοιπόν, τοιούτου εἴδους νομοσχέδια ἐκδίδωνται ὑπὸ τὴν μορφὴν ἀναγκαστικῶν νόμων, ἀντιλαμβάνεσθε ποίαν ἀξίαν ἔχει ἡ διαβεβαίωσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς ἐξαιρετικὰς μόνον περιπτώσεις θὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως ἀναγκαστικῶν νόμων. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι, κύριοι, τὰ νομοθετήματα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως ἀναγκαστικῶν νόμων; Ἡ Κυβέρνησις μᾶς τὸ λέγει: Εἶναι τὰ διοικητικά, τὰ οἰκονομικά; Εἴδομεν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, θέλει νὰ λύσῃ καὶ τὸ ζήτημα τῶν κατοχικῶν ἀγοραπωλησιῶν ὑπὸ μορφὴν ἀναγκαστικοῦ νόμου. Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι ἐφικτὸν τοῦτο; Περαιτέρω, εἶναι δυνατὸν τοιαῦτα νομοθετήματα νὰ ἐκδίδωνται ὑπὸ τὴν μορφὴν ἀναγκαστικῶν νόμων; Πῶς θὰ ἀνατραποῦν ταῦτα αὔριον; Ἡ Συντακτικὴ Πρᾶξις 114 περὶ ρυθμίσεως κατοχικῶν ἀγοραπωλησιῶν ἀκινήτων, ἡ ὁποία ἐξεδόθη δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, τῆς 31 Μαρτίου, ἐδημιούργησε τοιαύτην σύγχυσιν, ὥστε ἐπὶ μίαν τριετίαν ἔχει σταματήσει κάθε συναλλαγὴ καὶ κίνησις ἐπὶ ἀκινήτων. Ἄς ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν μάλιστα, ὅτι ἡ Συντακτικὴ αὐτὴ Πρᾶξις δὲν εἶπε τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον, ὅτι διὰ νεωτέρου νόμου πρόκειται νὰ γίνῃ ἀκύρωσις ὡρισμένων ἀγοραπωλησιῶν. Ἄν λοιπόν, κύριοι, μία τοιαύτη πρᾶξις, ἔφερε τοιαῦτα ἀποτελέσματα, ἐρωτᾶται ἂν γίνῃ ρύθμισις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δι’ ἀναγκαστικοῦ νόμου, πρᾶγμα κατ’ ἐμέ, μὴ δυνατὸν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος, τί θὰ γίνῃ αὔριον, ἂν ἡ Βουλή, διαφωνήσῃ μὲ τὸ νομοθέτημα αὐτό καὶ ἂν θελήσῃ νὰ ἐπιφέρῃ τροπολογίας; Ἐνθυμηθῆτε τί ἔγινε μὲ ἓν νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπου ἠναγκάσθημεν δι’ ἐγγράφου τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ τοῦ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς ἑνὸς νομοθετήματος, πρὸς τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Στρατιωτικῶν, ριζικῶς διεφώνει καὶ πῶς ἐνεφανίζοντο ἐκ τῶν ὑστέρων τετελεσμένα γεγονότα, τὰ ὁποῖα κατόπιν ἠναγκάζεσθε ἄκοντες νὰ τὰ ἐπικυρώσητε, διότι δὲν ἔχετε τὴν εὐχέρειαν νὰ τὰ ἀκυρώσητε. Αὐτὸ εἶναι μία ἀπρέπεια. Ἔχομεν νομοθετικὰ διατάγματα, ἐκδοθέντα κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς πρώτης μετεκλογικῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι ἀκόμη ἀνεπικύρωτα. Ἔχομεν τὸν Ἀστικὸν Κώδικα, τὸ σπουδαιότερον νομοθέτημα τῆς χώρας, ἰσχῦον δυνάμει νομοθετικοῦ διατάγματος ὑπὸ αἵρεσιν. Ἡ Δικαιοσύνη λειτουργεῖ ἐπὶ τῇ βάσει νομοθετικῶν διαταγμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εὑρέθη μία ἡμέρα διὰ νὰ εἰσαχθοῦν πρὸς κύρωσιν. Θέλει τώρα ἡ Κυβέρνησις νὰ τῆς δοθῇ νέα ἐξουσία διὰ νὰ ἐκδίδῃ νέους ἀναγκαστικοὺς νόμους. Θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν κύρωσιν ὅλων αὐτῶν τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, τὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ ὑπολοίπου βίου τῆς παρούσης Βουλῆς. Εἶναι ἀπολύτως ἀπρεπὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις.

§228Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Γνωρίζετε πόσα ψηφίσματα εἶναι ἐκκρεμῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς;

§229Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Γνωρίζετε, ὅτι καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, εἶναι ψήφισμα ὑπὸ αἵρεσιν. Ἐψηφίσθη τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1946 ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως ὁ Κανονισμός μας καὶ εἶναι ὑπὸ αἵρεσιν, δηλαδὴ ἐργαζόμεθα ὑπὸ αἵρεσιν. Ἀπορῶ λοιπόν, καὶ διερωτῶμαι, τί νὰ τὴν βλάπτῃ τὴν Κυβέρνησιν τοὐλάχιστον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως; Τὴν βλάπτει ἔστω ἡ Βουλή, διότι θὰ ὁμιλῶ, λέγων, περὶ τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἀλλὰ πῶς θέλετε νὰ ἀφήσωμεν τὴν Καρδίτσαν; Πῶς θέλετε νὰ ἀφήσωμεν τὴν Νάουσαν; Πῶς θέλετε νὰ ἀφήσωμεν τὸ Καρπενῆσι, ἀδιαμαρτύρητα; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, τὸ ὁποῖον μὲ ἀνησυχεῖ. Εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, ὅτι ἐγένετο λόγος ἐπανειλημμένως περὶ ἐκτροπῆς ἐκ τοῦ πολιτεύματος. Ὁ λόγος αὐτός, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε καὶ τὸν κ. Παπανδρέου νὰ σκεφθῇ τὴν πρώτην του συνεργασίαν καὶ τὸν κ. Βενιζέλον νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς θεωρίας του, περὶ ὑπερκομματικῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ ἡ ἀπειλὴ ὑπῆρξεν ὄχι ἀβάσιμη. Ἤμην παρὼν ὅταν ἐγένοντο δύο τηλεφωνήματα πρὸς τὸν κ. Βενιζέλον, διὰ τῶν ὁποίων τοῦ ἐδίδοντο συγκεκριμέναι πληροφορίαι περὶ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἕτοιμα νὰ ὁρκισθοῦν ὡς μέλη τῆς κατ’ ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ πολιτεύματος Κυβερνήσεως. Τηλεφωνήματα ἐγένοντο καὶ πρὸς ἐμέ, διὰ τῶν ὁποίων μοὶ ἀνεκοινοῦντο τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἀποτελέσουν τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐκτρεπομένην ἐκ τοῦ πολιτεύματος, ἐν ᾗ περιπτώσει, δὲν συνεφώνουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων εἰς τὸ νὰ κάμουν Κυβέρνησιν.

§230ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἦσαν καὶ κοινοβουλευτικὰ πρόσωπα ὑποψήφιοι;

§231Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἷς ἐκ τῶν μετεχόντων ἄνευ χαρτοφυλακίου τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ ἄλλα ἦσαν ἐξωκοινοβουλευτικὰ πρόσωπα.

§232ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἦτο;

§233Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀναζητήσατε, ποίου ἡ φωτογραφία σᾶς φαίνεται περισσότερον προσιδιάζουσα εἰς αὐτὸ τὸ σχέδιον. Ὁπωσδήποτε ἐκ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας ἐφέροντο ὡς ὑποψήφιοι τοιούτου τινὸς πραξικοπήματος εἶναι δύο, τὰ ὁποῖα σήμερον κατέχουν ἐπικαίρους θέσεις ἐν τῷ κρατικῷ ὀργανισμῷ. Προσετέθη δὲ καὶ τρίτον, τοῦ ὁποίου ἐπίσης εἶναι γνωσταὶ ἀπὸ πολλοῦ αἱ σκέψεις περὶ πραξικοπήματος. Ἑπομένως, ἐρωτῶ, ὅταν ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τετράμηνον διακόπτῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, τί ἄλλο κάμνει, παρὰ δημιουργεῖ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον εἶναι ἐπιβλαβές; Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει οὐδεὶς θὰ διστάσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τὸ πραξικόπημα, διότι τότε θὰ ἔχῃ γίνει διάχυτος καὶ ἡ πεποίθησις, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δὲν εἶναι τὸ πολίτευμα, τὸ προσιδιάζον εἰς τὴν χώραν.

§234Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ ὅμως, οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει διαμαρτύρονται διαρκῶς, κατὰ τῆς δικτατορίας. Πόσοι ἐξ αὐτῶν δὲν ἔχουν κάμει δηλώσεις, ὅτι ἡ δικτατορία κάμνει αὐτό, καὶ κάμνει τὸ ἄλλο, καὶ κατεφέροντο κατὰ τῆς δικτατορίας, ἡ ὁποία ἔσωσε τὸν τόπον. Καὶ ὅμως τὴν δικτατορίαν ἀσκοῦν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὅταν πρόκειται νὰ διακοποῦν ἐπὶ τετράμηνον αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, δὲν γνωρίζω, τί εἶναι αὐτό, παρὰ μία δικτατορία, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐντροπή, διότι ἐπὶ τέλους, ὁ δικτάτωρ ὁ πραγματικὸς δὲν κρύπτεται ὄπισθεν τοῦ δακτύλου του. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαμαρτυρηθῶμεν.

§235Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Πιστεύω εἰς τὸ δημοκρατικὸν κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, διότι δὲν εὑρίσκω ἄλλο πολίτευμα καλύτερον αὐτοῦ ἢ ἔχον ὀλιγώτερα ἐλαττώματα. Καὶ εἶμαι σήμερον ἀκόμη περισσότερον ἐχθρὸς πάσης ἐκτροπῆς ἐκ τοῦ πολιτεύματος αὐτοῦ, διότι δὲν βλέπω καμμίαν φυσιογνωμίαν, ἡ ὁποία νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ διεκδικήσῃ τὸν ρόλον τοῦ δικτάτορος ὑπὲρ ἑαυτῆς. Δὲν βλέπω τὸν νέον Ἰωάννην Μεταξᾶν, εἴτε ἐντός, εἴτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Πᾶσα λοιπόν, ἐκτροπὴ ἐκ τοῦ πολιτεύματος θὰ εἶναι διττῶς κακή. Θὰ εἶναι κακή, διότι θὰ μᾶς δώσῃ κακὸν πολίτευμα, θὰ εἶναι ἀκόμη κακή, διότι θὰ μᾶς δώσῃ κακέκτυπον δικτάτορα. Καὶ καταγγέλλω ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν Κυβέρνησιν, διότι γίνεται σήμερον ἠθικὸς αὐτουργὸς ἐλπίδων καὶ προσπαθειῶν καταργήσεως τοῦ πολιτεύματος. Ἐὰν δὲ τυχόν, ὅπως δυστυχῶς κακῶς γίνεται ἀπὸ Ἕλληνας πολιτικοὺς ἡγέτας ἀνάμιξις μὴ ἀναμιγνυομένων ξένων φίλων μας, ἂν τυχόν, καὶ αὐτοὶ πράγματι εὐνοοῦν τοιαύτην λύσιν, τότε θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία τοὺς ἀπέστειλε, πόσον κακὴν χρῆσιν κάμνουν τῶν συμβουλῶν, τὰς ὁποίας τοὺς δίδουν, καταγγέλλομεν δὲ καὶ αὐτοὺς πρὸς τὴν Κυβέρνησίν των καὶ τὸν Ἀμερικανικὸν λαόν, διότι ὑποβοηθοῦν παρεκτροπὰς ἐκ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Ἑπομένως, πρέπει νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν, οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει σήμερον, ὅτι ἐκθέτουν, ὄχι μόνον ἑαυτούς, ἀλλὰ ἐκθέτουν καὶ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους διαρκῶς προβάλλουν ὡς σύμβολά των. Καταγγέλλω λοιπόν, ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς ἐπιθυμοῦσαν τὴν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ πολιτεύματος, ὡς προπαρασκευάζουσαν ἢ ὑποβοηθοῦσαν πραξικόπημα, ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἄνευ συμπαραστάσεως λειτουργίας τῆς Βουλῆς ἄσκησιν τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας κατὰ τὰς διακοπάς. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν συγκατατίθετό τις εἰς τὰς διακοπὰς τοῦ τετραμήνου, σημαίνει οὐσιαστικῶς ἑπτάμηνον ἢ ἑξάμηνον, διότι λήγει τὸν μῆνα Ἰούνιον, ὅτε αἱ καιρικαὶ συνθῆκαι θὰ καταστήσουν ἀδύνατον τὴν περαιτέρω λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀπόκειται εἰς σᾶς τώρα, κύριοι βουλευταί, νὰ σκεφθῆτε ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσητε ψηφίζοντες ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κομματικῶν σας ὑποχρεώσεων, ἢ ἐὰν θὰ σκεφθῆτε τὰς γενικωτέρας ὑποχρεώσεις σας πρὸς τὸ Ἔθνος. Διότι διαρκῶς λέγομεν, ὅτι ὅλοι ὑπέχομεν τὰς ἀτομικάς μας εὐθύνας, ἀλλ’ ὅταν ἔρχεται ἡ ὥρα τῆς ψηφοφορίας, εἰσερχόμεθα ὅλοι εἰς τὴν στρούγγαν τοῦ κόμματος καὶ μεταφέρομεν τὰς ἀτομικάς μας εὐθύνας εἰς τὰς εὐθύνας τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκομεν —δηλαδή, ἀνήκετε, διότι ἐγώ, εὐτυχῶς, δὲν ἀνήκω εἰς κόμμα—. Ἑπομένως ἀναμετρήσατε τὰς εὐθύνας σας καὶ μὴ παρασύρεσθε ἀπὸ τὴν σκέψιν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι ἡ τελευταία τοῦ Κοινοβουλίου. Διότι τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἔχει, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀρετῶν, καὶ ταύτην, ὅτι ἔχει τὴν εὐχέρειαν πολλῶν συνδυασμῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιτρέπουν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως. Ἑπομένως, ὅταν ἡ Κυβέρνησις πέσῃ, καὶ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ πέσῃ προτοῦ λήξῃ τὸ τετράμηνον, διὰ τὸ ὁποῖον μᾶς ζητεῖ ἐμπιστοσύνην —καὶ αὐτὸ εἶναι μία μικρὰ παρηγορία περὶ τοῦ ὅτι ὁ ἀποχωρισμός μας δὲν θὰ εἶναι τόσον μακρὸς—ὅταν, λέγω, ἡ Κυβέρνησις πέσῃ, θὰ πρέπει νὰ προκύψῃ ἐκ τοῦ μέσου ἡμῶν ἡ διάδοχος κατάστασις. Ἀλλὰ πρέπει τὴν διάδοχον αὐτὴν κατάστασιν νὰ τὴν προετοιμάσητε ἀπὸ σήμερον. Εὕρετε μεταξὺ ὑμῶν, τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους αὔριον θὰ ἐφοδιάσητε μὲ τὴν ἐντολήν σας, διὰ νὰ διαδεχθοῦν τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς περαιτέρω συμφοράς, διὰ νὰ διαδεχθοῦν αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι ὅλου τοῦ αἵματος, τὸ ὁποῖον χύνεται ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι σήμερον, ὅλων τῶν βιασμῶν, ὅλων τῶν καταστροφῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι σήμερον, διότι οἱ μετασχόντες εἰς τὰς μετεκλογικὰς Κυβερνήσεις, εἶναι ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς ὅλων αὐτῶν τῶν καταστροφῶν. Ἑπομένως, μὴ διστάσητε οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ ἑτοιμασθῆτε διὰ τὴν λύσιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἡ διάδοχος τῆς παρούσης. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν καταβάλητε ἀπὸ τοῦδε τὴν προσπάθειαν αὐτήν, τότε, ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἡ μόνη λύσις, διὰ τὴν ὁποίαν εἰργάσθητε, ὅσοι ἐξ ὑμῶν εἰργάσθητε δι’ αὐτὴν κατὰ τοὺς διαρρεύσαντας μῆνας. Πρὸς ὑμᾶς δέ, κύριοι ἐν τῇ Κυβερνήσει, θὰ ἐπαναλάβω δι’ ἄλλων λόγων ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον πρὸ ὀλίγου. Εἶναι εὔκολον νὰ ἀνέλθῃ τις εἰς τὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ ὅταν δὲν εἶναι πράγματι πατριωτικὸν καθῆκον, ἀλλὰ εἶναι κατώτεροι κομματικοὶ ὑπολογισμοὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐκίνησεν εἰς τὸ νὰ σχηματίσητε τὴν Κυβέρνησιν, τότε αἱ εὐθῦναι σας ἐκ τοῦ λόγου τούτου εἶναι πολὺ μεγαλύτεραι καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προείδομεν. Πρὸς στιγμὴν ὅμως θὰ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς πρὸς ὑμᾶς: AVE CAESAR MORITURI TE SALUTANT. (Χειροκροτήματα).

§236Δ. ΜΠΕΗΣ–ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις διαμαρτύρομαι διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις μεταχειρίζεται τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι οὐδόλως ἀγαθὴ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐπιμένῃ νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Καὶ ἐπίσης νομίζω, ὅτι κακὴν ὑπηρεσίαν προσφέρει εἰς αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ φίλοι της, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς ἀγορεύσεως τῶν βουλευτῶν. Οἱ πάντες εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν ἀπόψε καὶ ἡ πρότασίς της νὰ περιορίσῃ τὸ χρονικὸν ὅριον τῶν ἀγορεύσεων τῶν βουλευτῶν, προδίδει δύο τινά: Ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν κακὴν μεταχείρισιν τῆς Βουλῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ τὸν φόβον, ὁ ὁποῖος συνέχει τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ μὴ ἀκούσῃ τὰς ἀληθείας ἐκείνας, τὰς ὁποίας θὰ ἤκουε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ἀπόψε πολὺς λόγος ἐγένετο, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα ἑνὸς φόβου διὰ τὴν ἐκτροπὴν ἀπὸ τὸ πολίτευμα —διότι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει κομμάτων ἐσκέφθησαν νὰ ...(δὲν ἠκούσθη)... διὰ νὰ προφυλάξουν τὸ πολίτευμα καὶ τὸν τόπον ἀπὸ μίαν ἐκτροπήν, εἶναι ἀνάγκη τοῦτο νὰ τονίσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: Προηγήθη ἡ ἐκτροπὴ τοῦ 1936, ἡ ἐκτροπὴ τῆς 4ης Αὐγούστου. Καὶ δὲν νομίζω, πὼς δύναται νὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἡ ἐκτροπὴ αὐτὴ τῆς 4ης Αὐγούστου, ἦτο ἀπηλλαγμένη αἰτίων πολιτικῶν, ὀφειλομένων εἰς τὴν ἡγεσίαν τῶν πολιτικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι διάφορος ἀπὸ τὴν σημερινήν. Ἐὰν τότε τὸ Κοινοβούλιον εἶχε κατορθώσει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅλα τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ ἀπησχόλουν τὴν χώραν, οὔτε ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων οὐδ’ ἄλλος τις, ἠδύνατο ποτὲ νὰ τολμήσῃ ἢ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν δύναμιν νὰ καταλύσῃ τοὺς θεσμοὺς καὶ νὰ ἱδρύσῃ μίαν δικτατορίαν. Ἐὰν λοιπόν, καὶ σήμερον τὰ πολιτικὰ κόμματα εὑρεθοῦν ἀνίκανα νὰ δώσουν λύσιν εἰς τὰ μεγάλα προβλήματα ἐνώπιον τῶν ὁποίων εὑρίσκεται ὁ τόπος, ἂς μὴ αὐταπατώμεθα. Μοιραίως θὰ ἀχθῶμεν καὶ πρέπει νὰ ἀχθῶμεν, εἰς ἐκτροπὴν ἀπὸ τὸ πολίτευμα. Ἐρωτᾶται ὅμως: Ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, ποῖον εἶναι τὸ χρέος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν πολιτικῶν κομμάτων; Χρέος καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν πολιτικῶν κομμάτων εἶναι ἕνα: Νὰ μὴ κακοποιοῦν τὴν Βουλήν, νὰ μὴ κακοποιοῦν τὸ πολίτευμα. Καὶ κακοποίησις τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ πολιτεύματος, εἶναι ἡ ἐμμονὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν ἐντὸς τῆς νυκτὸς τῆς σήμερον καὶ ἡ περίεργος ἀντίληψίς της νὰ περιορίσῃ τὸν χρόνον τῆς ὁμιλίας τῶν βουλευτῶν. Διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν τοιαύτην ἀκατανόητον ἀντίληψίν της, ἔφερε μίαν δικαιολογίαν, ὅτι ἡ ἀγωνία τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Στρατοῦ εἶναι τόση, ὥστε ταχύτατα νὰ ἴδῃ τερματιζομένην τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψηφιζομένην τὴν Κυβέρνησιν. Μὲ λύπην μου ἀπερίφραστον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ δώσω πίστιν, δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω τὴν τοιαύτην ἀρχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐὰν συνείχετο ἀπὸ μίαν τοιαύτην ἀρχὴν καὶ τοιαύτην ἀντίληψιν, θὰ ὤφειλε νὰ ἀναλώσῃ τὰς ἡμέρας, αἱ ὁποῖαι διέρρευσαν ἀπὸ τῆς συγκροτήσεώς της μέχρι τῆς ἐμφανίσεώς της ἐν τῇ Βουλῇ ἐν ἐντατικῇ ἐργασίᾳ ἢ θὰ ὤφειλεν εὐθὺς ἀμέσως ἢ ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς συγκροτήσεώς της, νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ὅταν λοιπόν, ἀναλίσκει τόσας πολλὰς ἡμέρας ἀπὸ τῆς συγκροτήσεώς της, μέχρι σήμερον, ἐρωτῶ: συνέχεται ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ἀπόψε; Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ὑποχρεώνει, μὲ λύπην μου, νὰ διατυπώσω, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ ὡς ἀληθῆ τὸν ἰσχυρισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ μίαν ἄλλην διαμαρτυρίαν, συνδεομένην μὲ βαρυτάτην λύπην, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διατυπώσω εἰς βάρος τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ὁποίου ἀμέριστος συγκεντροῦται ἡ ἐκτίμησις καὶ ἡ ἀγάπη. Θὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Κανελλόπουλον, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, μὲ ὅλα της τὰ ἐλαττώματα καὶ τὰ προτερήματα, δὲν περιήχθη ἀκόμη εἰς τὴν ἀναξιότητα ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ τοῦ ἐπέτρεπε νὰ τῆς κάμῃ τὴν ὑπόμνησιν, τὴν ὁποίαν εἶπεν ἀπόψε. Εἶπεν ἀπόψε, ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἰς τὴν Βουλήν: «Κύριοι βουλευταί, ὁ Στρατὸς δὲν ἀναπαύεται, ἐσεῖς πῶς ἀξιοῖτε ἀνάπαυσιν καὶ δὲν συναινεῖτε νὰ τερματίσωμεν ἀπόψε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως;».

§237Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἔδωκα ἐγὼ ἀπάντησιν.

§238Δ. ΜΠΕΗΣ–ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, βαθύτατα, διότι τοιαύτη, παλαιοκομματικὴ ὀλιγώτερον, φράσις, ἐξῆλθε τῶν χειλέων ἀνδρὸς πολιτικοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον, εἶχον καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω, πολὺ μεγάλην ἰδέαν καὶ ἀντίληψιν. Ἐὰν λοιπόν, ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἰς τοιαύτην βαρεῖαν ὑπέπεσεν ἐκτροπὴν καὶ τοιαύτην, δεινὴν ἐν τοῖς πράγμασι, ὕβριν ἀπέτεινε πρὸς τὴν Βουλήν, τὸν πληροφορῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θεωρεῖ ἑαυτὴν ἀξίαν μιᾶς τοιαύτης δεινῆς ὕβρεως. Ἐπανέρχομαι ὅμως εἰς τὸ ἀρχικὸν θέμα, διὰ νὰ τονίσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον μεταχειρίζεται τὴν Βουλήν, ἤτοι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον μεταχειρίζεται τὸ πολίτευμα, δὲν συνάδει πρὸς τὸν πόνον τῆς ὑπὲρ τοῦ πολιτεύματος, δὲν συνάδει πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἐκφράζει, ὅτι κόπτεται νὰ μὴ ἀφήσῃ τὸν τόπον νὰ ἐκτραπῇ τοῦ πολιτεύματος. Καὶ ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμήν, φωτιζούσης τῆς 2ας πρωϊνῆς καὶ συζητούντων ἡμῶν περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον οὔτε πολύ, οὔτε ὀλίγον ἅπτεται τῆς τύχης, ἅπτεται αὐτῆς ταύτης τῆς ζωῆς, ἅπτεται αὐτῆς ταύτης τῆς ὑπάρξεως τῆς Ἑλλάδος, ὁμιλοῦμεν πρὸ κενῶν ἑδωλίων ἢ δὲν ἔχομεν τὴν πραγματικὴν ἀντοχὴν νὰ ὁμιλήσωμεν.

§239Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ καλὰ σεῖς οἱ νέοι, ἀλλὰ ἡμεῖς;

§240Δ. ΜΠΕΗΣ–ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ μείζονα λόγον καὶ δι’ αὐτὸ θὰ φροντίσω ἐγὼ τοὐλάχιστον νὰ εἶμαι σύντομος καὶ νὰ περαιώσω τὸν λόγον μου, εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ παρασιωπηθοῦν. Θὰ ἠδύνατο ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ προέλθῃ εἰς ἕνα λεπτομερῆ ἔλεγχον καὶ κριτικὴν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς μιᾶς νυκτός; Παρὰ τὸν ἐξονυχιστικὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἐνήργησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Βαμβέτσος, πλεῖστα ἀσφαλῶς ἀκόμη θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ προσθέσῃ. Ἐπιτρέψατέ μου ὅμως, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, νὰ νομίζω ὅτι κατὰ ἕνα μέγα ποσοστόν, ἡ ἄσκησις ἑνὸς τόσον λεπτομεροῦς ἐλέγχου, ἡ ἄσκησις μιᾶς τόσον λεπτομεροῦς κριτικῆς εἰς τὰ ἐπὶ μέρους θέματα τῆς Κυβερνήσεως, ἐξέρχεται, κατὰ πολὺ τοῦ χρόνου, ἐξέρχεται κατὰ πολὺ τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν περιστάσεων, ἐνώπιον τῶν ὁποίων εὑρίσκεται τὸ Ἔθνος. Ἡ ἀνάγνωσις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως —διότι διὰ νὰ τὰς ἀκούσω χθὲς τὸ βράδυ ἀναγινωσκομένας ἀπὸ τὸν ἀξιοσέβαστον κατὰ τὰ ἄλλα Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν κατέστη δυνατὸν— ἡ ἀνάγνωσις λοιπόν, ἐπαναλέγω, τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐμέ τοὐλάχιστον μὲ ἀπεγοήτευσεν, ὄχι διότι συμφωνῶ ἢ διαφωνῶ μὲ τὰ ἐπὶ μέρους θέματα, τὰ ὁποῖα διεξέρχεται τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα, μὲ ἀπεγοήτευσε, διότι ἀκριβῶς ἡ ἀνάλωσις τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος περὶ τὰ θέματα, περὶ τὰ ὁποῖα ἠναλώθη, μὲ ἔπεισεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου, μὲ ἔπεισεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ συλλάβῃ τὸ νόημα τῆς ἡμέρας εἰς τὴν ὁποίαν ζῶμεν, δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ τὸ νόημα τοῦ ἀγῶνος, δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ τὸ ποῦ εὑρισκόμεθα. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅταν ὡμίλουν κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1946, ἀπὸ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ βήματος, εἶχον εἴπει τὰς ἑξῆς ἁπλᾶς λέξεις: «Φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, μήπως μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς πραγματικότητος ἔχει παρενταθῆ ἓν παραπέτασμα, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἀφήνει νὰ ἴδωμεν τὴν πραγματικότητα». Καὶ ἤδη, μετὰ δύο ὁλόκληρα ἔτη, φοβοῦμαι, ὅτι ἀκινδύνως δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω τὰς λέξεις ἐκείνας. Δὲν κατώρθωσαν εἰσέτι —καὶ ἄλλα πολλαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τότε μέχρι σήμερον— δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀντιληφθοῦν ποῦ εὑρισκόμεθα. Καὶ νομίζω, ὅτι θὰ προσέφερον μίαν μικρὰν ὑπηρεσίαν, ἀνάλογον ἄλλωστε πρὸς τὰς μικράς μου δυνάμεις, διότι μεγαλυτέραν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ προσφέρω, ἐὰν τυχὸν ἤθελον ἔχω τὴν τιμὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, νὰ δοθῇ ποία τις προσοχὴ εἰς τοὺς ὀλίγους λόγους, τοὺς ὁποίους εὐθὺς ἀμέσως θὰ εἴπω: Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι, ὅτι αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν μέχρι σήμερον, δὲν ἔπεσαν διότι ἔχασαν ἐν τῷ μεταξὺ τὴν κοινοβουλευτικήν των δύναμιν ἢ διότι ἔχασαν τὴν ἀριθμητικὴν των δύναμιν, τῶν κομμάτων. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔπεσαν, ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ἀποτυχίας εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ Ἐαμοκομμουνισμοῦ. Ἐὰν ἤθελεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της, ἢ οἱαδήποτε Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της, εἷς ἦτο ὁ δρόμος, εἰς τὸν ὁποῖον ὤφειλε νὰ ὠθήσῃ τὰς σκέψεις της, νὰ ἀνεύρῃ δηλαδὴ τὰ αἴτια διὰ τὰ ὁποῖα ἀπέτυχεν. Τὰ αἴτια διὰ τὰ ὁποῖα ἀπέτυχον ἅπασαι αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις, εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ συμμοριτισμοῦ, εἶναι δύο: Ἄγνοια τοῦ τρόπου, τῆς μεθόδου καὶ τῶν μέσων, εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τοῦ συμμοριτισμοῦ καὶ εἰς τὸν τομέα, τὸν στρατιωτικόν. Δὲν ἐγνώριζον, λοιπόν, οἱ τεχνικοὶ τῶν μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεων, δηλονότι οἱ στρατιωτικοί, τὸν τρόπον καὶ τὴν μέθοδον, μὲ τὸν ὁποῖον ἔδει νὰ διεξαχθῇ ὁ ἀγὼν ἐναντίον τοῦ συμμοριακοῦ κομμουνισμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέτυχον. Ὁ δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπέτυχον, εἶναι ὅτι ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, ἐν τῷ συνόλῳ της, δύναμαι νὰ εἴπω, ἠγνόησεν ἐπικινδύνως καὶ ἀσυγχωρήτως τὴν φύσιν τοῦ πολέμου, τὸν ὁποῖον κάμνει ὁ κομμουνισμός. Ἠγνόησεν ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἀρκετόν, δὲν θὰ ἦτο ἀποτελεσματικόν, νὰ γίνῃ ὁ πόλεμος ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, μόνον διὰ τῶν ὅπλων καὶ διὰ τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ὅτι ὁ πόλεμος ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, ἔδει νὰ γίνῃ διὰ μεθόδων πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν ταὐτοχρόνως. Καὶ διὰ νὰ πεισθῇ κανεὶς περὶ τῆς ἀληθείας, ἐὰν ἤθελε νὰ πεισθῇ περὶ τῆς ἀληθείας τῆς θέσεως αὐτῆς, δὲν θὰ εἶχε, κύριοι, παρὰ νὰ παρατηρήσῃ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον διενεργεῖ τὸν πόλεμον ὁ κομμουνισμός.

§241Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. (Ἀναγινωσκομένων τῶν ὀνομάτων, τῶν ὑποβαλλόντων τὴν ἔνστασιν βουλευτῶν, εὑρίσκονται οὗτοι παρόντες. Μεθ’ ὃ καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Γ. Πλατῆς, Ι. Φωτόπουλος καὶ Δ. Ζησόπουλος. Ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος). Εὑρέθησαν παρόντες 141, συνεπῶς, ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀπαρτίᾳ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ἀντωνόπουλος νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§243Δ. ΜΠΕΗΣ–ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπα, κύριοι βουλευταί, ὅτι μὲ ἀπεγοήτευσεν ἡ ἀνάγνωσις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι διεπιστώθη ὅτι εὑρίσκεται ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου. Σημειῶ ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὑπεχρεοῦτο νὰ συντάξῃ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις εὑρισκομένη εἰς ἕνα οἱονδήποτε ἄλλο διαμέρισμα τῆς χώρας καὶ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἀναμφιβόλως τὸ κείμενον τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος θὰ ἦτο διάφορον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συνέτασσε τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, εὑρισκομένη κάπου πλησίον τῆς Ναούσης ἢ τοῦ Καρπενησίου, θὰ προσήρμοζεν ἀναμφιβόλως τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦν αἱ περιστάσεις, πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ ἀγὼν καὶ ὁλόκληρος ἡ δημοσία γνώμη. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὴν σπουδαιότητα, τόσον τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος, ὅσον καὶ τοῦ διοικητικοῦ καὶ ὅλων ἀναμφιβόλως τῶν τομέων τῆς δημοσίας ζωῆς. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀγνοοῦμεν τοῦτο, ὅτι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις ὅλων αὐτῶν τῶν ὡραίων πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν προγραμμάτων εἶναι μία, ἡ ὕπαρξις Κράτους, ἡ ὕπαρξις Ἔθνους. Καὶ ἡ ὕπαρξις τοῦ Κράτους, κ. βουλευταί, καὶ ἡ ὕπαρξις τοῦ Ἔθνους ἀπειλεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν σοβαρώτατα. Συνεπῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ καλύψῃ τὸ σύνολον τῶν κυβερνητικῶν σκέψεων καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ διατυπώσετε εἰς τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα, θὰ ἦτο ἀκριβῶς αἱ σκέψεις καὶ αἱ μέθοδοι, τὰς ὁποίας προτίθεται νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ κινδυνεύοντος Κράτους. Εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε μέχρι τοῦδε νὰ ἀντιληφθῇ τὴν φύσιν τοῦ ἀγῶνος καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς ὑπῆρξεν ἡ αἰτία τῶν ἀλλεπαλλήλων κυβερνητικῶν μεταβολῶν. Καὶ ἐὰν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἠδυνάμην νὰ ὑποδείξω μὲ ἁπλᾶς λέξεις τὰς αἰτίας, διὰ τὰς ὁποίας ἐσημειώθησαν αἱ μέχρι τοῦδε ἀποτυχίαι. Ὁ ἀσφαλέστερος τρόπος διὰ νὰ ὁδηγηθῇ κανεὶς εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα, δὲν εἶναι ἄλλος, παρὰ νὰ παρακολουθήσῃ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κομμουνισμὸς διεξάγει τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγει ὁ κομμουνισμὸς τὸν ἀγῶνα, εἶναι ὀφθαλμοφανὴς καὶ εἶναι περίεργον, πῶς αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις, δὲν κατώρθωσαν νὰ κατατοπισθοῦν. Διεξάγει ὁ κομμουνισμὸς ἕνα ἀγῶνα, διὰ τῶν ὅπλων καὶ ἕνα ἰδιότυπον πόλεμον. Ταὐτοχρόνως ὅμως διεξάγει καὶ ἕνα ἀγῶνα ἐναντίον ὁλοκλήρου τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ φροντίζει δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ διαβρώσῃ καὶ νὰ κατακρημνίσῃ ὁλόκληρα τὰ στηρίγματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐρείδεται τὸ κοινωνικὸν καὶ τὸ οἰκονομικὸν οἰκοδόμημα. Καὶ πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ χρησιμοποιεῖ μέσα κυρίως πολιτικά, προπαγανδιστικά. Ἔναντι τῶν μέσων αὐτῶν, οὐδὲν ἀπολύτως ἡ Κυβέρνησις ἐχρησιμοποίησε, διότι οὐδὲν ἀπολύτως ἠννόησε. Ἐτόνισεν ὁ συνάδελφος κ. Δημητρᾶτος καὶ τονίζω καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ ἀγὼν δύναται νὰ κερδηθῇ μόνον μὲ ὅλα τὰ πολιτικὰ καὶ κοινωνικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ καθεστὼς εἰς τὴν διάθεσίν του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοηθῇ ἡ τεραστία ἐπιρροή, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ἡ προπαγάνδα. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ αἰσθάνεταί τις ἀπογοήτευσιν, ὅταν διαπιστώνῃ ὅτι τὸ Κράτος καὶ αἱ διάφοροι μέχρι σήμερον Κυβερνήσεις ἠγνόησαν παντελῶς τοὺς παράγοντας αὐτοὺς καὶ παρέλειψαν ἀπολύτως νὰ κάμουν χρῆσιν τῶν ἰδίων ἀκριβῶς μέσων, μὲ τὰ ὁποῖα πλήσσεται τὸ Κράτος καὶ τὸ καθεστὼς. Καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπερβῶ καὶ τὰ ὅρια τὰ χρονικὰ, ὑπὸ τὰ ὁποῖα μᾶς καθυπέταξεν ἡ Κυβέρνησις, περιορίζομαι νὰ παράσχω εἰς αὐτὴν μία εἰκόνα ἁπλῆν, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι εἶναι ἱκανὴ νὰ τὴν διδάξῃ. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν διαρκῶς νὰ παρακινῆται ὁ ἐθνικόφρων κόσμος μὲ τὴν ἐπίκλησιν εἰς τὸν πατριωτισμόν του καὶ τὰς ἰδέας, διὰ τὰς ὁποίας μάχεται, τόσον μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἀπέδειξεν ὁ στρατός, ἀπέδειξεν ὁ λαός, ὅτι περισσότερον παντὸς ἄλλου πιστεύει εἰς τὰς ἰδέας αὐτάς, πιστεύει εἰς τὰ συνθήματα αὐτά. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσητε τὴν ἀπογοήτευσιν, νὰ ἀγνοήσητε τὰ ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ὁδηγήσῃ ἡ πολιτικὴ αὐτή. Ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας δύο πράγματα· ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν διαβρωτικὴν προπαγάνδαν, τὴν ὁποίαν χρησιμοποιεῖ ὁ κομμουνισμὸς παραλλήλως πρὸς τὸν ἀγῶνα του, καὶ δὲν δύνασθε νὰ ἀγνοήσητε τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ εἰς τὴν ἀντοχὴν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ λαοῦ, ὄχι μόνον ἡ ἐκ μέρους τοῦ κομμουνισμοῦ ἀσκουμένη προπαγάνδα, ἀλλὰ καὶ ἡ παρουσιαζομένη ἐκ μέρους τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ στρατὸς καὶ ὁ ἀγρότης μάχεται τὸν σκληρότατον ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀγῶνα, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἰδικήν μας. Ἀλλὰ δέον νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι ὅλα τὰ πράγματα ἔχουν ὅρια ἀντοχῆς. Ἡ ἀντοχὴ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ δὲν ἐξικνεῖται εἰς τὸ ἄπειρον. Καὶ ἐρωτῶ, ποία ἡ εἰκόνα, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ ἀστικὸν κράτος καὶ ἡ εὐμάρεια τῆς ζωῆς τῶν Ἀθηνῶν; Καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ζωῆς, τὴν ὁποίαν διάγει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τῆς ζωῆς, τὴν ὁποίαν διάγουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν αἱ δεκάδες χιλιάδες ἀστέγων ἀνταρτοπλήκτων, αἱ ἑκατοντάδες τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος διάγει ὑπὸ τὸν διαρκῆ ἐφιάλτην τοῦ ἀντάρτου. Καὶ ὅταν ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς ἔχωμεν τὴν εἰκόνα τῆς ἀθηναϊκῆς εὐζωΐας, συνεπικουρουμένην μὲ τὰς καταχρήσεις τοῦ συναλλάγματος, συνεπικουρουμένην μὲ τὴν ἀχαλίνωτον κομματικὴν συναλλαγήν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ διαπίστωσις τῆς ἀληθείας δὲν εἶναι κακὸν πρᾶγμα, ὅταν ὅλας αὐτὰς τὰς εἰκόνας ἐμφανίζῃ τὸ ἀστικὸν καθεστώς. Συναλλαγὴ πολιτική, σκάνδαλα ἐπὶ σκανδάλων, εὐζωΐα εἰς τὰς Ἀθήνας, πολυτέλεια ζωῆς καὶ ἀφροντισία, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευράν ὁ μαχόμενος στρατὸς καὶ ὁ ἀγρότης εὑρίσκονται εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ἐνώπιον Κράτους ἀνικάνου νὰ ἀντιληφθῇ τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου, μέχρι πότε, κύριοι, νὰ ἀντέχῃ ὁ στρατὸς καὶ ὁ λαός; Ἰδού διατὶ εἶχα τὴν τιμὴν νὰ εἴπω προηγουμένως ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι εὑρίσκεται ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου, μὴ κατορθώσασα νὰ διαπιστώσῃ μήτε τὰς αἰτίας, διὰ τὰς ὁποίας συμβαίνουν αἱ μέχρι τοῦδε ἀποτυχίαι. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τρόπος ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἡγεσία, πολιτικὴ καὶ οἰκονομική, νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἐθνικὴν ἐξυγίανσιν, νά δώσῃ τὸ μέτρον τῆς θυσίας πρὸς πάντας, νὰ δώσῃ τὸ μέτρον τοῦ ἀγῶνος τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ εἶμαι κακῶν μάντις, ἂν εἴπω ὅτι δέον νὰ προσβλέψωμεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα. Δύο λέξεις, τὰς ὁποίας θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω ἐν σχέσει μὲ μίαν μεταβολὴν, ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι ἐπῆλθεν εἰς τὸν τομέα τὸν στρατιωτικόν, εἶναι ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀρνοῦμαι καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἀνάγκην, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἕνας τρόπος συγκεντρώσεως τῶν ἐξουσιῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν στρατιωτικὸν τομέα, εἰς χεῖρας ἑνός, καὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ προδικάσῃ τὴν ἐπιτυχίαν ἢ ἀποτυχίαν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι τοῦτο. Ἡ συγκέντρωσις καὶ παράδοσις ὅλων τῶν ἐξουσιῶν εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον, μοῦ παρέχει τὴν ὑπόνοιαν ὅτι ἡ κρατικὴ ἐξουσία ἀπεξενώθη ἐντελῶς πάσης ἁρμοδιότητος ἐπὶ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος καὶ διὰ τοῦτο διαπράττει σφάλμα διπλοῦν. Πρῶτον κατὰ τὸ ὅτι ἡ φάσις τοῦ ἀγῶνος ἀπαιτεῖ κατ’ ἐξοχὴν δρᾶσιν πολιτικὴν καὶ δεύτερον διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἑτοίμην τὴν ἀπάντησιν εἰς τὰς κατηγορίας τοῦ Ἔθνους, ἐνῷ διὰ τῆς ἀναθέσεως ὅλων τῶν ἐξουσιῶν εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον, ἀνεύθυνος εἶναι ὡς πρὸς τὸν τρόπον, τὰς μεθόδους καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἀγῶνος, διότι ὁ ἀρχιστράτηγος διαχειρίζεται τὰς ὑποθέσεις τοῦ ἀγῶνος. Ὑποσημειῶ τὰς δύο αὐτὰς παρατηρήσεις καὶ διαβεβαιῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶμαι ἀπηλλαγμένος οἱουδήποτε ἐπηρεασμοῦ, διότι ἐπιθυμῶ νὰ νομίζω ὅτι ἡ φύσις τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ ἀπαιτεῖ ἐκτὸς ἱκανοτήτων στρατιωτικῶν, ἀπαιτεῖ πολιτικὰς ἱκανότητας καὶ σκέψεις, ἀπαιτεῖ προσοχὴν εἰς τοὺς κοινωνικοοικονομικοὺς τομεῖς, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ διεξαγωγὴ τοῦ ἀγῶνος, ἀπέναντι τοῦ κομμουνισμοῦ. Περαίνων τὸν λόγον μου, κ. βουλευταί, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις μεταχειρίζεται τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Θεωρῶ ἐντελῶς ἀπαράδεκτον, ἐντελῶς ἀντικοινοβουλευτικὸν καὶ ἐντελῶς ἀντιδημοκρατικόν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπόψε ἐπιβάλλει εἰς τὸ Σῶμα ἡ Κυβέρνησις, ζητεῖ οὔτε λίγο οὔτε πολύ, νὰ σιγήσῃ τὴν φωνὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ ἀποψινὴ στάσις τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ καὶ τὴν πλέον πανηγυρικὴν καὶ ἐπικίνδυνον ἄρνησιν τῆς δημοκρατικότητος, ὑπὸ τῆς ὁποίας θέλει νὰ ἐμφανίζεται ὅτι διαπνέεται, καὶ ἀποτελεῖ τὴν καλυτέραν προπαρασκευὴν διὰ τὰς ἐκτροπάς, περὶ τῶν ὁποίων ἐμφανίζεται ὅτι κόπτεται ἵνα τὰς ἀποτρέψῃ. Τῆς εὔχομαι ἐπιτυχίαν εἰς τὸ ἔργον, διότι ἡ ἐπιτυχία δὲν θὰ εἶναι ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἐπιτυχία τοῦ Ἔθνους. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς τουλάχιστον, δὲν ἔδωσε καμμία ἔνδειξιν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ στηρίξῃ τοιαύτας ἐκδηλώσεις. (Χειροκροτήματα).

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Χούτας ἔχει τὸν λόγον.

§245Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ κρίσεις μου ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις αὐτή, οὔτε νέα εἶναι, οὔτε πρόγραμμα ἀντάξιον τῶν περιστάσεων ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαγγείλῃ. Ἠκολούθησε καὶ αὐτὴ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὴν προκάτοχόν της Κυβέρνησιν. Τὰ δύο μεγάλα κόμματα τῆς χώρας, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τριετίας, εἴτε ἀπὸ διαφόρους θέσεις, εἴτε ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς διευθύνουν τὰς τύχας τῆς χώρας, αὐτὰ τὰ δύο κόμματα μαζὶ μὲ τὰς ὁμοειδεῖς παραφυάδας των, ἀπετέλεσαν καὶ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, ἔχομεν πρὸ ἡμῶν τὸ ἔργον τῶν κυβερνώντων, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν περισσότερον ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ γίνῃ πίστις ὅλων μας καὶ τῶν κυβερνώντων, ὅτι ὁ σημερινὸς ἀγών, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κερδηθῇ οὔτε διὰ τῶν συνήθων μέσων, οὔτε διὰ τῶν συνήθων μέτρων, οὔτε διὰ τῶν συνήθων τρόπων, ἀλλ’ οὔτε καὶ διὰ τῶν συνήθων πολιτικῶν προσώπων. Σήμερον τὸ Ἔθνος ἀπειλεῖται ὡς σύνολον καὶ μόνον ὡς σύνολον, ἐφ’ ὅσον ἀγωνισθῇ, τότε καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ κερδίσῃ τὸν ἀγῶνα αὐτόν. Τὸ Ἔθνος, πιστεύω, καὶ εἶναι τοῦτο πραγματικότης, ὅτι ἐνέχει ἐν αὐτῷ τεραστίας ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς δυνάμεις. Μόνον, κύριοι, ἂν τὸ σύνολον τῶν ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους κινητοποιηθῇ συντόμως καὶ ἀποφασιστικῶς καὶ τεθοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀγῶνος, τότε καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν τὸ Ἔθνος νὰ νικήσῃ. Λέγοντες δὲ ἔχει τεραστίας ὑλικὰς καὶ ἠθικὰς δυνάμεις, ἐννοοῦμεν τὸ σύνολον τῶν ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν δυνάμεων καὶ ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ ἀναπτύσσονται χάρις εἰς τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ὑπ’ αὐτῶν προστασίαν τοῦ Κράτους. Ἀρνοῦμαι διὰ τὴν σήμερον νὰ παραδεχθῶ ἀτομικὰς ἐπ’ αὐτῶν προνομίας. Πιστεύω ὅτι, ἀφοῦ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιστρατευθῇ νὰ ρίπτεται καὶ νὰ ἀναλίσκωνται εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ὁλόκληροι κλάσεις πολιτῶν, δύνανται κάλλιστα καὶ περιουσίαι καὶ ἀγαθὰ καὶ πνευματικαὶ ἀξίαι, ὅπου καὶ ἂν ὑπάρχουν, νὰ ἐπιστρατευθοῦν καὶ ἀποφασιστικὰ νὰ ριφθοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀγῶνος, ἀφοῦ ἀπὸ τὴν συνδρομὴν ὅλων αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἡ ὕπαρξίς μας ὡς Κράτους, ὡς Ἔθνους, ὡς ἀνθρώπων. Καθ’ ἡμᾶς, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ ἐθνικοῦ συναγερμοῦ. Ἐὰν δὲν ἐπιβληθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ μὲ τὰ διαγγέλματα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Μόνον ἐφ’ ὅσον κινητοποιηθοῦν ὅλαι αἱ δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, εἶναι δυνατὸν νὰ κερδηθῇ ὁ ἀγών. Οἱ ἀποτελοῦντες τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἀσφαλῶς δὲν κατενόησαν τὸν ἀγῶνα τοῦτον. Ἡ νοοτροπία των, ἡ προέλευσίς των, οἱ εἰδικοὶ δεσμοί των πρὸς πρόσωπα καὶ καταστάσεις, καθιστοῦν ἀνικάνους νὰ ἐπιτύχουν τὸν ἐθνικὸν αὐτὸν συναγερμόν, νὰ δώσουν τὴν καθολικότητα εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι δι’ ἑνὸς καὶ μόνον νομοθετήματος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ συναγερμός τοῦ Ἔθνους ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ νυκτί. Ὁμολογῶ ὅμως, κύριοι, ὅτι τὰ ἀποφασιστικὰ αὐτὰ μέτρα, δὲν τὰ ἀναμένω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Ἀναμένω ὅμως νὰ μᾶς εἴπῃ, πῶς σκέπτεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ βασικώτερον αὐτὸ καὶ τὸ πλέον ἐξόφθαλμον πρόβλημα τοῦ ἀγῶνος. Ὁ ἐχθρός, κύριοι, ἁρπάζει βιαίως καὶ κατὰ χιλιάδας τὰ ἁγνότερα τέκνα τῆς Ἑλλάδος, τὸ ἄνθος τῆς ἑλληνικῆς ἐθνικότητος. Καὶ τὸ ἄνθος αὐτὸ δὲν εὑρίσκεται, βεβαίως, ἐδῶ, εὑρίσκεται εἰς τὴν Καρδίτσαν, τὴν Νάουσαν, τὸ Καρπενήσι. Ἐπιστρατεύουν κατὰ χιλιάδας τὰ ἁγνότερα τέκνα τῆς φυλῆς μας καὶ τὰ ρίπτουν εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ Ἔθνους. Εἰς διάστημα ἑνὸς καὶ μόνον μηνός, εἶναι γεγονός ὅτι ὁ συμμοριτισμὸς ἐπύκνωσε τὰς τάξεις του διὰ 4 χιλ. ἀνδρῶν καὶ οἱ κυβερνῶντες πανηγυρίζουν διότι ἐφόνευσαν ἑκατοντάδας τινὰς ἐξ αὐτῶν εἰς Πελοπόννησον. Αὐτὸ τὸ βασικὸν πρόβλημα ἀπησχόλησε κἂν τὴν Κυβέρνησιν; Οὔτε κἂν τὸ ἔθεσεν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Ἀναμένω, κύριοι, ἢ μᾶλλον ἀναμένω ἀπὸ ἄλλην τινὰ Κυβέρνησιν, διότι ἀπὸ τὴν σημερινὴν τίποτε δὲν ἀναμένω, ἀναμένω ἀπὸ ἄλλην τινὰ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εὔχομαι νὰ διαδεχθῇ τὴν παροῦσαν πολὺ σύντομα, νὰ ἀκούσω τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τρία καὶ μόνον ἄρθρα. Πρῶτον τὴν δι’ ἀποφασιστικῶν μέτρων ἐπιβολὴν τοῦ καθολικοῦ ἐθνικοῦ συναγερμοῦ. Δεύτερον τὴν ἐξαγγελίαν μέτρων πρακτικῶν, πρὸς ἀποκοπὴν τῆς δυνατότητος τοῦ ἐχθροῦ νὰ ἐπιστρατεύῃ βιαίως καὶ νὰ ρίπτῃ ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος τὰ ἐκλεκτότερα τῶν τέκνων αὐτῆς. Τρίτον τὴν ἀποφασιστικὴν ἀναπροσαρμογὴν τῆς ὅλης πολεμικῆς νοοτροπίας μας καὶ τακτικῆς πρὸς τὴν ἰδιότυπον φύσιν καὶ ἀνάγκην τοῦ ἀγῶνος τούτου. Αὐτά εἶναι, κύριοι, τὰ σημεῖα, ἡ ριζικὴ ἀντιμετώπισις τῶν ὁποίων θὰ ὡδήγει εἰς τὴν νίκην. Τὰ ἄλλα ἀποτελοῦν ἁπλῆν βυζαντινολογίαν. Ἐφ’ ὅσον αὐτὰ τὰ τρία σημεῖα δὲν ἀπησχόλησαν τὴν Κυβέρνησιν, ἡμεῖς ἔχομεν ἤδη προδικάσει τὴν ἀποτυχίαν της. Δι’ ὃ καὶ θεωροῦμεν ὡς ἐπιτακτικὸν πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον, τὸ νὰ καταψηφίσωμεν ταύτην, ἡ παραμονὴ τῆς ὁποίας εἰς τὴν ἀρχὴν μόνον νέας συμφορὰς θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὸν τόπον. Ἡ πλειοψηφία θὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἡμεῖς εὐχόμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ μετανοήσουν, νὰ εἴμεθα ἡμεῖς καὶ οὐχὶ ἡ πλειοψηφία. (Χειροκροτήματα).

§246Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἀργολιδοκορινθίας). Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς 20 Νοεμβρίου π.ἔ. εἴπομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμορφίνισε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὸν περιήγαγεν εἰς κατάστασιν ἀδιαφορίας. Εἴπομεν τότε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦτο κατωτέρα τῶν περιστάσεων καὶ τοῦ ἀγῶνος τοῦ Ἔθνους καὶ ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ καταψηφίσῃ ταύτην. Ἀτυχῶς ὅμως δὲν ἠκούσθημεν καὶ ἡ Κυβέρνησις τυχοῦσα πλειοψηφίας μιᾶς ψήφου, παρέμεινεν εἰς τὴν ἀρχήν, παρουσιάζουσα εἰς τὸ Ἔθνος ὡς ἔργον της τὴν συμφορὰν τῆς Καρδίτσης, τῆς Ναούσης, τοῦ Καρπενησίου καὶ τόσας ἄλλας. Ὑπόχρεως νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 1 Φεβρουαρίου, παρητήθη δημιουργηθείσης οὕτω κυβερνητικῆς κρίσεως. Καὶ ἐνῷ ἀνεμένετο νὰ σχηματισθῇ ἡ Κυβέρνησις τῶν περιστάσεων, μετὰ πολλὰς συζητήσεις καὶ πολλὰ παζαρεύματα, ἐμφανίζεται ἐνώπιόν της ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις μὲ τὴν συμμετοχὴν τοῦ κ. Διομήδους καὶ τῶν ἀρχηγῶν κ.κ. Βενιζέλου, Κανελλοπούλου καὶ Μαρκεζίνη. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη εἶναι ἡ ἰδία μὲ τὴν προηγουμένην, ἥτις ὑπῆρξε Κυβέρνησις ἀκολασίας καὶ παραλύσεως τῶν νόμων. Μελετῶν τὴν ἱστορίαν τῆς πατρίδος μας, εὑρίσκω ὅτι ἔλεγεν ὁ Περικλῆς, ὅτι ἡμεῖς «γὰρ πεφόβομεν τὰς τῶν ἡμετέρων ἁμαρτίας ἢ καὶ τῶν πολεμίων ἐπιβουλάς». Δέν φοβούμεθα δηλαδὴ ἡμεῖς, οὐδόλως τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ, ἀλλὰ τὴν ἀνικανότητα καὶ κατωτερότητα τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν δηλώσεών της, τῶν προγραμματικῶν τὴν τιμωρίαν τῶν σκανδάλων καὶ καταχρήσεων καὶ ἐδηλώθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἠσκήθη δίωξις ὑπὸ τῶν Εἰσαγγελέων. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι αἱ καταχρήσεις ἐμπίπτουν εἰς τὸ Γʹ Ψήφισμα ἄρθρον 2 § 2 καθ’ ὅ, ὁ διαταράσσων τὴν εἰρήνην τοῦ λαοῦ διὰ πράξεών του ὡς οἱ καταχρασταὶ εἰσάγεται εἰς τὰ ἔκτακτα Στρατοδικεῖα. Πληροφορούμεθα δέ, ὅτι αἱ ἁρμόδιαι στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ ἐζήτησαν νὰ τοῖς διαβιβασθῶσιν αἱ δικογραφίαι κατὰ τῶν ὑπονομευτῶν τοῦ διεξαγομένου ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Αἱ ποιναί, αἱ ἐπιβαλλόμεναι εἰς τοιαύτας περιστάσεις, εἶναι αἱ τοῦ θανάτου, καθ’ ὅσον οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραβλάπτῃ τὸ ἔργον τοῦ Στρατοῦ. Ἀτυχῶς, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀντελήφθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐλέγξῃ τοὺς Εἰσαγγελεῖς, οἵτινες ἔκριναν ἁρμοδίαν τὴν τακτικὴν Δικαιοσύνην. Σκάνδαλα τεράστια καὶ πολλὰ ἀπεκαλύφθησαν δι’ ἃ ὁ λαὸς ζητεῖ καὶ δικαίως, τὴν τιμωρίαν τῶν ἐνόχων. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη, παρὰ τὰς ἐπαγγελίας της, οὐδόλως ἐγγυᾶται τὸ τοιοῦτον, καθ’ ὅσον οὐδόλως εἶχε καὶ ἔχει ἐπαφὴν μὲ τὴν ἔννοιαν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ ἀγῶνος. Ὁ Ἀριστοτέλης καθορίζων τὴν ἔννοιαν καὶ τοὺς σκοποὺς τῆς Πολιτείας, ἔλεγεν ὅτι στοιχεῖον τῆς Πολιτείας εἶναι ἡ δικαιοσύνη, διότι ἡ τάξις τῆς πολιτειακῶς ὠργανωμένης κοινωνίας, εἶναι ἡ δίκη. Δίκη δὲ εἶναι ἡ διακρίβωσις ἐν πάσῃ περιπτώσει τοῦ δικαίου. Κατὰ τὸ δόγμα τοῦτο, ἀπαραιτήτως καὶ κατεπειγόντως, πρέπει νὰ λειτουργήσουν οἱ νόμοι κατὰ τῶν ἀνόμων αὐτῶν ἀνθρώπων, οἵτινες καταπροδίδουν τὸν ἀγῶνα τοῦ Στρατοῦ καὶ βοηθοῦν τὸν ἐχθρόν, ὅστις βάλλει κατὰ τῆς φυλῆς. Τὴν σημασίαν τοῦ ἀγῶνος τῆς πατρίδος μας, τὴν κατενόησαν ἀπὸ μακροῦ οἱ σύμμαχοί μας Ἀμερικανοί, οἵτινες βοηθοῦν τὴν πατρίδα μας καὶ θὰ τὴν ἐβοήθουν ἔτι πλέον, ἐὰν πράγματι καὶ σωστικῶς εἰσηγοῦντο τὴν ὑπόθεσιν τῆς πατρίδος μας οἱ κυβερνῆται μας πρὸς αὐτούς. Καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μας δὲν ἠδυνήθη νὰ βοηθήσῃ ὅσον ἔπρεπε τὸ θέμα τοῦτο παρὰ τοῖς φίλοις Ἀμερικανοῖς καὶ Ἄγγλοις. Ἔβλεπον προχθὲς εἰς μίαν ἐφημερίδα, ὅτι ὁ λόρδος Λόνγκ, ὁμιλῶν εἰς συνέλευσιν Συντηρητικῆς Νεολαίας περὶ Ἑλλάδος, ἔλεγεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι τὸ τελευταῖον ὀχυρόν μας καὶ ὅτι ἐκεῖ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ στραφῇ ἡ προσοχή μας. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, ἐτόνιζεν, ἡ ἰδία ἐφημερίς, ἡ ὁποία ἔγραφε τὴν εἴδησιν ταύτην, ὅτι εἰς τὴν Πανεπιστημιούπολιν τῶν Παρισίων καὶ εἰς ἄλλα περίπτερα ὑπάρχει ἀνηρτημένη ἡ εἰκὼν τοῦ Μάρκου καὶ παραπλεύρως ἡ εἰκὼν τοῦ Θεμιστοκλέους. Αὐτὴ εἶναι ἡ δρᾶσις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, διὰ τοὺς ὁποίους δαπανᾷ τὸ Ἔθνος χρήματα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κάμνομεν τοσοῦτον σοβαρὸν ἀγῶνα.

§247Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξ.). Δὲν ξεύρω πῶς ἔχετε τὴν πληροφορίαν αὐτήν. Εἶχα πάει πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐκεῖ εἰς τὴν Σχολὴν καὶ δὲν εἶχον ἴδει κανένα τέτοιο πρᾶγμα.

§248Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὁ Δασκαλάκης τὸ ἔγραφε προχθὲς εἰς τὸ «Ἔθνος». Εἶναι γεγονός, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεκάλεσεν ἑαυτὴν πολεμικήν. Εἶναι γεγονὸς ὅμως ὅτι οἱ στρατιῶται οἵτινες μάχονται τὸν ὑπέροχον ἀγῶνα τῆς Πατρίδος, εἶναι παιδιὰ ἀγροτῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Καὶ θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις νὰ εἴπῃ εἰς τὰ παιδιὰ ἐκεῖνα ὅτι τὸ Κράτος, ἀμεῖβον τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσφέρουν κατὰ τὰς κρισίμους ταύτας στιγμάς, παραχωρεῖ εἰς αὐτὰ ἀπὸ τὰς ἐκτάσεις τὰς ἀδιαθέτους οἵας ἔχουν αἱ Μοναί, τὸ Δημόσιον, αἱ Ἀγροτικαὶ Φυλακαί. Διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξε προηγουμένως καὶ ὁ ἐκ Λαρίσης ἀξιότιμος συνάδελφος, θὰ ἀφῃροῦντο μεγάλα ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προβάλλει ὁ ἰταμὸς καὶ προδοτικὸς ἐχθρός, ὁ ὁποῖος σκοπεῖ τὴν συμφορὰν τῆς πατρίδος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὑπέσχετο καὶ ἔδιδεν ἀποκατάστασιν εἰς τοὺς δυστυχεῖς ἀκτήμονας καὶ κτηνοτρόφους, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὑλοποίει τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν δίδει διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων περὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς καὶ ἔλεγεν εἰς τοὺς ἀτυχεῖς ἀγρότας, π.χ. τῆς ἐπαρχίας μου, οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν τὴν τομάτα μὲ 500 δραχ. τὴν ὀκᾶν, ἐνῷ τὸν τοματοπολτὸν τὸν πωλοῦν σήμερον πρὸς 15.000, καίτοι ἀξίζει μὲ τὰ ἔξοδα βιομηχανοποιήσεως 7.500, ὅτι σᾶς παίρνω τὴν τομάταν πρὸς 1000, 2000 τὴν ὀκᾶν, θὰ ἐπετέλει σημαντικὴν κοινωνικὴν πρόοδον πρὸς ὄφελος δυστυχῶν ὑπάρξεων καὶ τῆς οἰκονομίας ἐν γένει. Οἱ σιτοπαραγωγοί, ὡς γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν κάλλιον ἐμοῦ, ἔλαβον 1.800 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν ἐνῷ ἡ σταφὶς ἔχει μόνον ἔξοδα δραχ. 1.700.

§249Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξ.)..... (δὲν ἠκούσθη).

§250Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Καμμία μέριμνα καὶ φροντὶς δὲν κατεβλήθη, παρὰ τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας δίδουν, διὰ τὴν διάθεσιν τῶν προϊόντων. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων καὶ διότι πλησιάζει ἡ ἄνοιξις καὶ τὸ θέρος, δηλαδὴ αἱ ἐποχαὶ κατὰ τὰς ὁποίας θὰ λάβουν χώραν σπουδαῖαι ἐπιχειρήσεις, νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εὑρίσκομαι ἐν ἀπολύτῳ δικαίῳ, νομίζω ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν συνείδησίν μου, ἀρνούμενος ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Κατὰ τοὺς καιροὺς αὐτοὺς θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχομεν μίαν νέαν Κυβέρνησιν, μὲ νέα πρόσωπα. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἀπὸ μακροῦ ἔχει ἀπολέσει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Οἰκονόμου, ἔχει τὸν λόγον.

§252Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύσητε ὅτι οὐχὶ λόγοι ἀντιπολιτευτικοί, ἀλλὰ βαθεῖα ὀδύνη μὲ ἄγει νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ ἐξετάσω τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐν συγκρίσει πρὸς ὅσα μέχρι σήμερον ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ παρεμφεροῦς σχήματος τῆς προτέρας Κυβερνήσεως τῆς πλειοψηφίας τῶν δύο ψήφων, τὰ αὐτὰ περίπου ἐπαγγειλαμένης διὰ τῶν κατὰ τὸν σχηματισμὸν αὐτῆς ἀπαγγελθεισῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Ἂν λαμβάνω τὸν λόγον καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὸ παρελθὸν τὸ πράττω διότι βλέπω τὰ αὐτὰ περίπου συστήματα, τὰ αὐτὰ περίπου πρόσωπα καὶ ἔχω βασίμους ἐνδοιασμοὺς ὡς πρὸς τὸ ὅτι θ’ ἀπομακρυνθῶμεν τῆς πεπατημένης ὁδοῦ, πάντως δὲ διὰ νὰ ἐπισημάνω τὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας καὶ τοὺς τομεῖς ἐφ’ ὧν δέον νὰ ἐκταθῇ ἡ ἀκάματος δραστηριότης πάσης Κυβερνήσεως ἀξίας τῶν περιστάσεων καὶ τῶν θυσιῶν τοῦ λαοῦ. Δὲν θὰ ἤθελα ν’ ἀναφέρω τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς Ναούσης καὶ τοῦ Καρπενησίου, τὰ ὁποῖα βαρύνουν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Κυβέρνησιν. Τ’ ἀναφέρω ἁπλῶς καὶ μόνον ὡς παραδείγματα τῆς Κυβερνητικῆς ἀκηδίας καὶ ἀδυναμίας καὶ ὡς σύμπτωμα ἀποσυνθέσεως ἣν ἐπέφερεν ἡ πλήρης ἔλλειψις καταλογισμοῦ εὐθυνῶν καὶ τιμωρίας τῶν ὑπευθύνων. Δὲν γνωρίζω τί ἔγινε καὶ πῶς ἐξηλίχθη τὸ δρᾶμα τοῦ Καρπενησίου. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, διότι τὸ παρηκολούθησα ἐκ τοῦ πλησίον, εἶναι ὅτι προκειμένου περὶ τῆς Ναούσης, αἱ φάλαγγες τῶν ἀναρχικῶν, ἀποτελούμεναι ἐκ τρισχιλίων περίπου κακούργων μετὰ 800 ὑποζυγίων, περιεφέροντο ἐπὶ εἰκοσαήμερον περίπου μεταξὺ Ἀρδέας καὶ Ἄγρας, ἐνεργήσασαι δοκιμαστικὰς κρούσεις εἰς Ἀρδέαν, Ἔδεσσαν καὶ Νάουσαν, ἐπισημανθεῖσαι ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν φυλακίων καὶ καταγγελθεῖσαι ὑπὸ τῆς Νομαρχίας Ἠμαθίας ἁρμοδίως, χωρὶς οὐδεμία νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως κτυπηθῇ ἢ διωχθῇ ἡ συμμορία καὶ ἐξασφαλισθῇ ἡ μαρτυρικὴ πόλις τῆς Ναούσης, ἥτις δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι παρεδόθη, εἰς τὴν μανίαν τῶν συμμοριτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ ἐπὶ τετραήμερον ὠργίασαν καὶ κατέστρεψαν τὴν ὡραίαν πόλιν τῆς Μακεδονικῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ τουρισμοῦ, ἀπῆλθον ἀνενόχλητοι. Εἰς τὸν δυστυχῆ αὐτὸν τόπον, ἀνθεῖ ἡ ἀσυδοσία καὶ τὸ ἀνεύθυνον. Ἐπιτροπαὶ καταρτίζονται εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ μὴ καθίσταται δυνατὴ ἡ ἀνεύρεσις τοῦ ὑπευθύνου, ὁ ὁποῖος χάνεται μέσα εἰς τὸ συλλογικὸν ὄργανον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ παρ’ οὐδενὸς ποτὲ οὐδεμία ἐζητήθη εὐθύνη. Ἡ ἐπελθοῦσα χαλάρωσις καὶ ἀποσύνθεσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ προκαλῇ τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ νὰ ἐμβάλῃ εἰς ἀνησυχίαν πάντας τοὺς ὑγιῶς σκεπτομένους πολίτας. Ἐπιτροπὴ τῆς πόλεως Ναούσης, κατελθοῦσα εἰς Θεσσαλονίκην, εἶχε ζητήσει ἀπὸ τῆς Παρασκευῆς 7ης Ἰανουαρίου, δηλαδὴ πέντε ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκδηλώσεως τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Ναούσης, ἡ ὁποία ἐγένετο τὴν νύκτα τῆς Τρίτης 11 Ἰανουαρίου, νὰ ἐπικοινωνήσῃ μετὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Βορείου Ἑλλάδος, διὰ νὰ τοῦ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς ἐπικειμένης ἐπιθέσεως, ἥτις ἀνεμένετο ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Ἀλλ’ ὁ κ. Γενικὸς Διοικητής, ἀπησχολημένος μὲ τὴν διευθέτησιν τῶν κομματικῶν ἀπαιτήσεων τῶν διαφόρων κομματαρχῶν, δὲν εἶχε καιρὸν νὰ τὴν δεχθῇ, μόνον δὲ τὴν Δευτέραν, ἤτοι τὴν παραμονὴν τῆς ἐπιθέσεως, ηὐδόκησε νὰ τὴν δεχθῇ, διὰ νὰ τὴν βεβαιώσῃ ὅτι ἐλήφθησαν ὅλα τὰ μέτρα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἀτυχοῦς πόλεως καὶ αὐθημερὸν ἔφυγε διὰ τὰς Ἀθήνας, ἵνα φροντίσῃ διὰ τὴν διατήρησιν τῆς θέσεώς του, καθ’ ὃν χρόνον ἀνεμένετο τὸ αἱματηρὸν ὄργιον τῆς Ναούσης.

§253Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. (Γεν. Διοικητὴς Βορ. Ἑλλάδος). Ὅ,τι λέγετε, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐζήτησεν ἀκρόασιν τὴν 11ην Ἰανουαρίου.

§254Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἀπὸ τῆς 7ης Ἰανουαρίου ἐζήτησεν ἀκρόασιν, ὡς γνωρίζω ἀπὸ τὰ ἴδια μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς.

§255Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. (Γεν. Διοικητὴς Βορ. Ἑλλάδος). Ἡ Ἐπιτροπὴ ἦλθεν εἰς Θεσσαλονίκην μετὰ τὰς ἑορτάς, δηλαδὴ τὴν 11ην τοῦ μηνός, τὴν ἐδέχθην, συνεζητήσαμεν, ἐπήγαμεν εἰς τὸ Στρατηγεῖον καὶ ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ λάβῃ, ἀπὸ τὸν Στρατιωτικὸν Διοικητήν.

§256Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς βεβαιώσητε, ἐὰν διετάχθη ἀνάκρισις διὰ τὴν συμφορὰν τῆς Ναούσης καὶ ἐὰν ὑπάρχουν στρατιωτικαὶ εὐθῦναι;

§257Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Σᾶς λέγω ἐγώ. Διετάχθησαν ἀνακρίσεις καὶ ἐπεβλήθη ἡ ποινὴ τῆς ἐπιπλήξεως.

§258Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Οὐδέποτε ἐζητήθησαν εὐθῦναι παρ’ οὐδενός.

§259Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐν καιρῷ πολέμου ἐπεβλήθησαν ἐπιπλήξεις...

§260Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν ἐπιθυμῆτε, δύνασθε νὰ διεκδικήσητε τὰ ἔργα τοῦ ἀρχιστρατήγου.

§261Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Βεβαιοῖτε, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι κατόπιν ἀνακρίσεων, διεπιστώθη ὅτι ὑπάρχει εὐθύνη καὶ μᾶς πληροφορεῖτε ὅτι ἐπεβλήθησαν κυρώσεις, συνιστάμεναι εἰς ἐπίπληξιν; Διεπιστώθη εὐθύνη διὰ τὸ πρωτοφανὲς αὐτὸ δρᾶμα καὶ ἡ ἐπιβληθεῖσα ποινὴ ἦτο ἡ ἐπίπληξις; Ἡ μόνη ποινὴ ἦτο τοῦ θανάτου. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὰ χάλια αὐτά, μᾶς ζητεῖτε τὴν ἐμπιστοσύνην μας;

§262Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν θέλομεν τὴν ἐμπιστοσύνην σας.

§263Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ τὴν ἔχετε, διότι εἶσθε ἀνάξιοι αὐτῆς.

§264Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἀλλὰ τί θέλετε, κύριοι συνάδελφοι. Προχθὲς ἀκόμη τὴν Παρασκευήν, ὁμὰς δέκα πέντε κακούργων ἐπέδραμε κατὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Γεωργικῆς Σχολῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἀπήγαγε περὶ τοὺς 38 τροφίμους αὐτῆς καὶ τρεῖς ἐργάτας. Καὶ οἱ μὲν ἀπαχθέντες κατώρθωσαν ὅλοι σχεδὸν νὰ δραπετεύσουν, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ ἀναρχικοὶ ἐπέδραμον εἰς αὐτὰς τὰς παρυφὰς τῆς Θεσσαλονίκης, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ὑπάρχει σύστημα πληροφοριῶν καὶ διώξεως. Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ ἀκολουθούμενος τρόπος τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἀνταρσίας εἶναι ὁ ἐνδεδειγμένος, ἐπὶ πλέον δὲ φοβοῦμαι, ὅτι ἐπεκράτησε πλέον μία ρουτίνα, ἡ ὁποία ἐπέφερε ἓν εἶδος μοιρολατρίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας βαδίζομεν, ἔχοντες παρωπίδας καὶ μὴ προσπαθοῦντες νὰ εὕρωμεν ἄλλας μεθόδους περισσότερον ἐναρμονιζομένας μὲ τὴν φύσιν τοῦ ἀγῶνος καὶ περισσότερον ἀποδοτικὰς καὶ ἀναμένοντες μοιραίως τὴν ἐξ ὕψους ἀντίληψιν. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μὲ τὸ ἀκολουθούμενον σύστημα, θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ τόπος ν’ ἀπαλλαγῇ συντόμως τῆς μάστιγος τῆς ἀνταρσίας, τὴν ὁποίαν ὁ Σλαυϊσμὸς ἐξαπέλυσε κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντελήφθη, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πολέμου, ἀλλὰ περὶ κλεφτοπολέμου ληστρικῶν συμμοριῶν, ἀποτελουμένων ἐκ κακούργων πρωτοφανοῦς ἀγριότητος καὶ κτηνωδίας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τοὺς πληροφοριοδότας των καὶ ἐπιτίθενται πότε ἐδῶ καὶ πότε ἐκεῖ. Διὰ τῶν ἐπιθέσεων τούτων, στρατολογοῦν βιαίως τὴν νεολαίαν τῆς Ἑλλάδος, τῆς ὁποίας διαστρέφουν τὰ αἰσθήματα, ἐξασφαλίζουν τὴν τροφὴν καὶ τὴν ἐπένδυσίν των διὰ τῶν λεηλασιῶν, τὰς ὁποίας ἐνεργοῦν κατὰ τῶν χωρίων τῆς ὑπαίθρου, ἡ ὁποία ἀφέθη εἰς τὸ ἔλεος αὐτῶν, ἀλλ’ ἤδη καὶ κατὰ σημαντικῶν ὁπωσδήποτε κέντρων ἀστικῶν καὶ μένουν ἀκαταδίωκτοι. Κατὰ τὴν πρόσφατον κατὰ τῆς ἀτυχοῦς Ναούσης ἐπιδρομήν, ἀφήρεσαν ἀπὸ τὰ ἐργοστάσια Λαναρᾶ–Κύρτση 25.000 κουβέρτες. Τὰς κουβέρτας αὐτάς, εἶχον παραγγείλει αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ καὶ κατεσκευάσθησαν διὰ τὸν στρατόν, αἱ ἁρμόδιαι δὲ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ καὶ ἡ ἀδιαφορήσασα Κυβέρνησις, ὑπέχουν τὴν εὐθύνην, διότι ἄφηναν ἐκτεθειμένα πολύτιμα στρατιωτικὰ ἐφόδια εἰς μία περιοχὴν τόσον ἐπισφαλῆ καὶ τόσον ἐπικίνδυνον. Μὲ ἐπιτελικὰ σχέδια καὶ στρατιωτικὰ ἀνακοινωθέντα, δὲν ἐξουδετεροῦται ἡ ἀνταρσία. Ἔπρεπε νὰ εἶχον ἐξοπλισθῆ οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου μὲ σύγχρονον ὁπλισμόν, τιθέμενοι εἰς ἕκαστον χωρίον ἢ κωμόπολιν ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν ἐμπείρου καὶ ἀποφασιστικοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ στρατοῦ ἢ τῆς χωροφυλακῆς καὶ νὰ σχηματισθοῦν ἐπίλεκτα ἀντιανταρτικὰ σώματα, εἴτε ἐκ στρατιωτῶν, εἴτε ἐξ ἐθελοντῶν, καλῶς ἐξωπλισμένων καὶ καλῶς ἀμειβομένων, ὑπὸ τὴν διοίκησιν ἐμπειροπολέμων ἀξιωματικῶν καὶ ὑπὸ αὐστηρὰν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχουν προορισμὸν τὴν συνεχῆ καὶ ἀπηνῆ δίωξιν καὶ τὸν αἰφνιδιασμὸν τῶν συμμοριῶν. Ὁμιλῶ, κύριοι, διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα εἰδικῶς, ὅπου ὁ κόσμος ἔχει πεῖραν τῶν «κομιτατζήδικων» ἐπιδρομῶν καὶ ὁ ὁποῖος ἔκαμε πάντοτε καλὴν χρῆσιν τῶν ὀλίγων πεπαλαιωμένων ὅπλων, τὰ ὁποῖα ηὐδόκησαν αἱ κατὰ τόπους ἀρχαί, μετὰ μακρὰ καὶ ἐπανειλημμένα διαβήματα, νὰ χορηγήσουν εἰς μερικὰ χωρία. Ἀπεδείχθη ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πείρας, ὅτι αἱ συμμορίαι δὲν τολμοῦν ἐπίθεσιν ἐκεῖ ὅπου γνωρίζουν ὅτι θὰ τοὺς ἀντιταχθῇ ἔνοπλος ἀντίστασις. Δὲν θέλω, κύριοι, ν’ ἀκούσω τὸ τετριμμένον ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν μᾶς δίδουν ὅπλα, δὲν ἔχομεν ὅπλα, δὲν ἔχομεν χρήματα. Οἱ Ἑβραῖοι τῆς Παλαιστίνης, συνεκεντρώθησαν ἐκεῖ διὰ νὰ εὕρουν καὶ συστήσουν μίαν ἑβραϊκὴν ἑστίαν, ὑπὸ ἀραβικὴν κυριαρχίαν. Ἔλυσαν τὰ πουγγιά των, συνεισέφερον ἀφθόνως, ἠγόρασαν πολεμικὸν ὑλικόν, ἐπολέμησαν ὄχι μόνον κατὰ συντεταγμένων Κρατῶν, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῆς θελήσεως τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς καὶ ἐδημιούργησαν Κράτος, ὕστερα ἀπὸ διασπορὰν 2000 ἐτῶν. Δὲν τὰ λέγω αὐτά, διὰ νὰ παραδειγματισθῶμεν ἡμεῖς. Ἡ Ἑλλὰς καὶ ὁ Ἕλλην, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ παραδειγματισθῇ παρ’ οὐδενός, διότι ἡ τρισχιλιετὴς ἱστορία καὶ ἡ ἀρχαία, ἡ μέση καὶ ἡ παροῦσα, ἀποτελεῖ συνέχειαν ἀνυπερβλήτου πατριωτισμοῦ καὶ ἀφθάστων εἰς μεγαλεῖον ἐθνικῶν θυσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδίδαξαν τοὺς λαοὺς τοῦ κόσμου πῶς ἀποκτᾶται καὶ πῶς διατηρεῖται ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ ἐθνικὴ τιμή. Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ὀργανώσῃ καὶ ἀξιοποιήσῃ τὰς μεγάλας αὐτὰς ἀρετὰς τοῦ λαοῦ μας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἐστάθη ἀνίκανος νὰ ἀξιοποιήσῃ. Τὰ λέγω αὐτά, κύριοι, διότι μόνον ἡ ἀποφασιστικότης, ἡ δύναμις καὶ τὰ τετελεσμένα γεγονότα δημιουργοῦν καταστάσεις, αἵτινες αἴρουν τὰς ἀντιρρήσεις καὶ προκαλοῦν ἐκ τῶν ὑστέρων τὰς ἐπιδοκιμασίας. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιδείξῃ ἀποφασιστικότητα καὶ ἐπίγνωσιν τῆς καταστάσεως, ἀλλ’ ἔπραξε τὸ πᾶν διὰ νὰ ἀπογοητεύσῃ τὸν λαόν. Ἡ ὅλη ἐπισφαλὴς κατάστασις, κύριοι, ὀφείλεται εἰς τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀσκουμένην πολιτικὴν τῆς ἀχαλινώτου κομματικῆς συναλλαγῆς καὶ τῆς φατρίας, ἡ ὁποία ἐπέφερε τὴν ἀποσύνθεσιν τῆς κρατικῆς μηχανῆς, τὴν ἀπογοήτευσιν τῶν πολιτῶν καὶ τὴν διασάλευσιν τῆς πίστεώς των ἐπὶ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ πλέον ὡς πολίτευμα, ἔχον ὡς σκοπὸν τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κόμματος καὶ οὐχὶ τοῦ Ἔθνους. Τὸ Κυβερνητικὸν συγκρότημα, ἐχρεωκόπησεν εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς Κυβερνητικῆς δραστηριότητος. Ἡ διοίκησις οὐδέποτε ἐνεφάνισε τὴν φαυλότητα, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις εἶχεν ὡς κύριον παράγοντα καὶ φορέα τῆς ἐξουσίας τὸ πλειοψηφοῦν ἐν τῇ Βουλῇ Κόμμα. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, κύριοι, ὅτι ὅλοι οἱ Γενικοὶ Διοικηταί, οἱ ὁποῖοι κατὰ περιόδους ἐστάλησαν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἦσαν πράκτορες τοῦ Κόμματος καὶ οὐχὶ ἐκπρόσωποι τοῦ Κράτους. Ἡ κυρία καὶ μοναδική των ἀσχολία, ὑπῆρξεν οἱ διορισμοὶ προέδρων κοινοτήτων καὶ κοινοτικῶν συμβουλίων, μελῶν ἐπιτροπῶν διανομῶν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ ἐκ τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόμματος, ἀδιάφορον ἐὰν εἶχον βεβαρημένον παρελθόν, πολλοὶ τῶν ὁποίων παρεπέμφθησαν εἰς τὰ ποινικὰ δικαστήρια ἐπὶ καταχρήσει καὶ ἰδιοποιήσει, διότι ἀκριβῶς τ’ ἀξιώματα καὶ αἱ θέσεις αὗται ἀπενέμοντο ὡς ἔπαθλα κομματικῆς δράσεως ἢ ὡς τίμημα προσχωρήσεως εἰς τὸ κόμμα καὶ ἀρραβὼν ἀναλαμβανομένης κομματικῆς ὑποστηρίξεως εἰς τὸ μέλλον. Οὐδεμία ἀσκεῖται ἐποπτεία καὶ ἔλεγχος ἐπὶ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, οἱ δὲ δημόσιοι ὑπάλληλοι, βλέποντες τὴν κομματικὴν κραιπάλην καὶ βακχείαν, κατέστησαν ὄργανα τοῦ κόμματος ἐνισχύοντα τὸν κομματισμόν, οὗ ἕνεκεν διεσαλεύθη πᾶσα ἔννοια πειθαρχίας καὶ καθήκοντος, διότι κριτήριον ἱκανότητος δὲν εἶναι ἡ ἔντιμος, πιστὴ καὶ μετὰ ζήλου ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντος, ἀλλὰ ἡ κομματικὴ προσήλωσις καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ κόμματος. Τοῦτο ἤγαγε ἐνίους ἐκ τῶν ὑπαλλήλων εἰς πράξεις ἐπιμέμπτους χρηματισμοῦ, ἐδημιουργήθη δ’ οὕτω μία βαρεῖα καὶ ἀποπνικτικὴ ἀτμόσφαιρα κατακραυγῆς τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὴν ἐμπιστοσύνην των εἰς τὸ Κράτος, διότι οὐδαμοῦ τοῦτο ἐμφανίζεται ὡς ἀρχὴ ἀμερόληπτος καὶ δικαία ἐπιβάλλουσα τὸν σεβασμόν, ἀλλ’ ὡς κόμμα, θυσιάζουσα τὰ γενικὰ συμφέροντα, χάριν τῆς κομματικῆς ἐνισχύσεως καὶ τῆς προσκτήσεως ὀπαδῶν. Ὁ νεποτισμὸς τοῦ παλαιοκομματικοῦ ἐκτραχηλισμοῦ, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ὑπάλληλοι τίμιοι καὶ χρηστοί, καταγγείλαντες συναδέλφους των διοικητικῶς, ἐπὶ ἰδιοποιήσει καὶ ἐκβιάσει, ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας καὶ οἱ ἀνίκανοι καὶ ὡς κλέπται καταγγελθέντες παραμένουν ἐν ὑπηρεσίᾳ. Ἡ διοικητικὴ αὕτη ἀτασθαλία καὶ ἡ προστασία τῶν ἀνικάνων καὶ ἡ δίωξις τῶν ἐντίμων καὶ χρηστῶν καὶ ἀκομματίστων ὑπαλλήλων, ἐπέφερε καὶ κοινωνικὴν ἀποσύνθεσιν καὶ ἡ κοινωνία ὄχι μόνον ἔπαυσε ν’ ἀντιδρᾷ, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἐνθαρρυνόμενοι ἀπὸ τὴν τοιαύτην προστασίαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀτασθαλίας, συναλλάσσονται μετὰ τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐπιπίπτουν ἐπὶ τοῦ δημοσίου χρήματος καὶ χρηματίζονται ἀσυστόλως καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τῶν εἰδεχθῶν σκανδάλων τοῦ Μπακοπούλου, τοῦ Κανελλοπούλων καὶ τῆς σπείρας των. Ἐνῷ δ’ ἡ τοιαύτη ἀκολασία καὶ ἔκλυσις ἐπέβαλε τὴν λῆψιν μέτρων αὐστηρῶν κυρώσεων, ἡ Κυβέρνησις κατήργησεν ἐμμέσως τὸ ψήφισμα τοῦ 1926 περὶ καταχραστῶν τοῦ Δημοσίου καὶ ἐκύρωσε τὸ Ν. Δ. τοῦ 1942, δι’ οὗ κατηργήθη ἡ ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ ἐπιβολὴ ποινῆς εἰς τοὺς ἰδιοποιουμένους χρήματα τοῦ Δημοσίου δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ἐπλημμελειοποίησε τὴν ἰδιοποίησιν, ἐξέδωκε δ’ ἐν τέλει τὸ Ν. Δ. 615 τοῦ 1948, διὰ τοῦ ἄρθρου 4, τοῦ ὁποίου τὴν ὑπὸ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἰδιοποίησιν χρημάτων καὶ κινητῶν, ἅτινα κατέχουσιν ὑπὸ τὴν ἰδιότητά των ταύτην, ἐχαρακτήρισεν ὡς πλημμελήματα καὶ ἐπιβάλλει ποινὴν τοὐλάχιστον ἕξ μηνῶν καὶ ὅταν τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἰδιαιτέρως μεγάλης ἀξίας τοὐλάχιστον δύο ἐτῶν. Εἰς ἐποχὴν χαλαρώσεως τῶν συνειδήσεων καὶ ἐκλύσεως, ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ ἐκδώσῃ δρακοντείους νόμους πρὸς περιφρούρησιν τοῦ δημοσίου χρήματος, ἐξ ἴσου αὐστηροὺς ἂν μὴ αὐστηροτέρους τοῦ ψηφίσματος τῶν ἐκτάκτων μέτρων, φέρεται διευκολύνουσα τοὺς καταχραστάς, λέγεται δὲ ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἐγένετο διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἀποφυλάκισις τοῦ ἐν προφυλακίσει τελοῦντος τότε ὑπαλλήλου, στελέχους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, Θεσσαλονίκης. Εἰς τὸν κλάδον τῆς οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, αἱ πλουτοκρατικαὶ τάξεις ἀφέθησαν ἀσύδοτοι εἰς τὴν ἀχαλίνωτον κερδοσκοπίαν. Ἡ μεγάλη βιομηχανία καὶ τὸ μεγάλον ἐμπόριον, εἶναι ἀνεπιτήρητοι. Οὐδεὶς ἔλεγχος τῶν τιμῶν ἀσκεῖται καὶ ἐνῷ αὐτοὶ θησαυρίζουν, τὰ φορολογικὰ βάρη ἐπιπίπτουν ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ ἐργαζομένου καὶ μοχθοῦντος λαοῦ, αὐτοὶ δὲ μένουν ἀφορολόγητοι, ἐν σχέσει μὲ τὰ φορολογικὰ βάρη τῶν ἀσθενεστέρων τάξεων. Ἐνθυμούμεθα ὅλοι, κύριοι, ὅτι ὁ τότε καὶ νῦν ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1946 –1947, εἶχεν ἐξαγγείλει ὑπὸ τὴν ἐπιδοκιμασίαν τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ ἐπέβαλε φορολογίαν ἐπὶ ἐκείνων, οἵτινες δυνάμει τοῦ νόμου 18)1944 «περὶ νομισματικῆς διαρρυθμίσεως» ἀπηλλάγησαν τῶν οἰκονομικῶν ὑποχρεώσεών των καὶ εὑρέθησαν μία ὡραίαν πρωΐαν ἐλεύθεροι χρεῶν καὶ κύριοι μιᾶς περιουσίας, ἥτις ἦτο βεβαρημένη πολλάκις εἰς τὸ σύνολον αὐτῆς. Ἡ τοιαύτη σεισάχθεια, ἀπετέλει κέρδος θετικώτερον πολλάκις τῶν φορολογηθέντων πολεμικῶν κερδῶν, διότι πολλαὶ βιομηχανίαι, ἀλλὰ καὶ ἐμπορικαὶ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο κατ’ οὐσίαν εἰς κατάστασιν ὀλίγον ἀπέχουσαν τῆς πτωχεύσεως, ἐνεφανίσθησαν εὔρωστοι καὶ εἰς θέσιν καλλιτέραν ἐκείνης, ἣν εἶχον ἀρχικῶς, βεβαρημέναι ὡς ἦσαν μὲ δάνεια, ἅτινα συνῆψαν διὰ τὴν σύστασίν των. Ἐνῷ δ’ ὁ φόρος οὗτος εἶναι δικαιότατος καὶ εὐκολοεξακρίβωτος, εἴτε ἀπὸ τοὺς λογαριασμοὺς τῶν Τραπεζῶν, εἴτε ἀπὸ τὰ κατὰ τόπους Ὑποθηκοφυλακεῖα, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ ἡ τάξις ἥτις θὰ ἐβαρύνετο διὰ τοῦ φόρου τούτου εἶναι ἡ τάξις τῶν μεγαλοβιομηχάνων καὶ μεγαλεμπόρων, οἵτινες καὶ τὰς ἐγκαταστάσεις των καὶ τὰ ἐμπορεύματά των διέσωσαν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἄθικτα καὶ ἐπωφελήθησαν τῆς ὑπερτιμήσεως αὐτῶν, εἰς ἐπίμετρον δὲ ἔχει ὑπὲρ ἑαυτῆς τὴν ὁμόθυμον ἐπιδοκιμασίαν τῆς κοινῆς γνώμης, ἐκδηλωθείσης διὰ τῆς εὐπροσδέκτου ἀποδοχῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῆς σχετικῆς ὑποσχέσεως, ἡ φορολογία αὕτη δὲν ἐπεβλήθη, εὐνοηθέντος τοῦ μεγάλου κεφαλαίου. Οὐδεὶς πραγματικὸς ἔλεγχος τῶν τιμῶν ἀσκεῖται καὶ τὰ μὲν βιομηχανικὰ προϊόντα καὶ τὰ ἐμπορικὰ εἴδη ἀφέθησαν ἐλεύθερα, ἀκολουθοῦντα τὴν τιμὴν τοῦ χρυσοῦ καὶ ὑπερβάλλοντα ταύτην, ἐνῷ ἀντιθέτως δημεύονται σχεδὸν τὰ γεωργικὰ προϊόντα, διὰ τοῦ καθορισμοῦ τιμῆς τοῦ σίτου κατωτέρας τῆς περυσινῆς, ἐνῷ ὁ τιμάριθμος ηὐξήθη ἀπὸ πέρυσιν κατὰ 40% καὶ ἡ Ἑλλὰς κατέστη μία ἀπὸ τὰς ἀκριβοτέρας χώρας τοῦ κόσμου. Ὁ λαὸς παρεδόθη εἰς τὴν τοκογλυφίαν τῶν Τραπεζῶν, αἵτινες εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐδάνειζον καὶ δανείζουν μὲ τόκον 25%–40%, ἰδίως διὰ τὰ βραχυπρόθεσμα δάνεια, ἡ τοιαύτη δὲ ἐπιβάρυνσις τοῦ ἐμπορίου διὰ τῶν τοιούτων τοκογλυφικῶν τόκων ἐπιπίπτει ἐπὶ τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, διότι οἱ ἔμποροι μὲ τοὺς τόκους τούτους ἐπιβαρύνουν τὸ ἐμπόρευμα. Τὸ σκάνδαλον ἦτο φοβερὸν καὶ ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μετὰ τοῦ διευθυντοῦ καὶ τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τῶν Ὑποκαταστημάτων Ἐθνικῆς καὶ Ἀθηνῶν Κατερίνης, κατηγγέλθησαν καὶ κατεδικάσθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξίου παντὸς σεβασμοῦ διὰ τὴν ἐνέργειάν του ταύτην πλημμελειοδικείου Κατερίνης, τοῦ ὁποίου Πρόεδρος εἶναι ὁ ἄριστος Πρόεδρος Μαργκέλος. Τὸ Δικαστήριον ἐσκέφθη, βεβαίως, ὅτι θὰ ἦτο ἀνήθικον νὰ διώκεται ἐπὶ τοκογλυφίᾳ ὁ οἱοσδήποτε ἰδιώτης, ἔστω καὶ ἐκ περιστάσεως δανείσας μὲ τόκον ὑπὲρ τὸ νόμιμον μέτρον καὶ νὰ μένουν ἀσύδοτοι καὶ ἀκαταδίωκτοι οἱ ὀργανισμοὶ οἱ ἀσκοῦντες ὡς κερδοσκοπικὴν ἐπιχείρησιν τὴν διαχείρισιν τῆς πίστεως. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις ἔδειξε τὴν κακοποιὸν δρᾶσιν της, ἐκδοῦσα τὸν νόμον 783 τῆς 18)20 Σεπτεμβρίου 1948, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπανέφερεν ἐν ἰσχύϊ τὸ κανονιστικὸν διάταγμα τῆς 18 Φεβρουαρίου 1942 δι’ οὗ εἶχεν ἐπιτραπῆ εἰς τὰς Τραπέζας διὰ τὰ δάνεια αὐτῶν, ἐξαιρέσει τῶν ἀγροτικῶν καὶ ὑποθηκῶν, νὰ εἰσπράττουν καὶ προμήθειαν μέχρι 2½ καὶ οὐχὶ κατώτερον τοῦ 1% ἐφ’ ἅπαξ ἢ ἐτησίως, ἐνῷ τὸ Διάταγμα τοῦτο εἶχε καταργηθῆ διὰ τοῦ Ν. Δ. 222 τῆς 24 Μαρτίου 1945 καὶ διὰ τοῦ Ν. Δ. 588 τῆς 5 Ἀπριλίου 1948. Βάσει τοῦ νομοθετικοῦ τούτου διατάγματος, ἠθωώθησαν ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου Θεσσαλονίκης οἱ καταδικασθέντες ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου Κατερίνης, καθ’ ἧς ἀποφάσεως ἠσκήθη ἀναίρεσις ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, διότι ὁ νόμος οὗτος ἀπετέλεσεν ἐπέμβασιν εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἥτις εἶχεν ἤδη ἐπιληφθῆ ποινικῶς. Ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς δικαιοσύνης καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς, οὐδὲν ἐγένετο καὶ διερωτᾶται τις, ποίαν ἀποστολὴν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ. Διὰ νὰ διανέμῃ κατ’ ἀραιὰ διαστήματα καὶ ἀτάκτως ὀλίγην ζάχαριν, μακαρόνια καὶ μὲ τιμὰς ὀλίγον ὑπολειπομένας τῆς ἀγοραίας αὐτῶν ἐλευθέρας τιμῆς, καθ’ ὃν χρόνον ἄφισε τὸ λάδι, τὴν βασικὴν τροφὴν τοῦ λαοῦ, ν’ ἀνέλθῃ αἰσίως εἰς τὰς 20.000 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ εἶχε πρὸ ὀλίγου ἀκόμη μηνῶν ὁρίσει τιμὴν ἀσφαλείας αὐτοῦ ἀντὶ 5.000 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Καὶ διερωτᾶται πᾶς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπαθε διανοητικὴν στρέβλωσιν ἢ κομματικὴν τύφλωσιν, διατὶ τὸ ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ δὲν ἠγόραζε τότε διὰ νὰ ἐναποθηκεύσῃ τὸ ἔλαιον καὶ νὰ ἐνεργῇ τὴν διὰ δελτίου διανομὴν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἄφισε τοὺς κερδοσκόπους νὰ τὸ συγκεντρώσουν μὲ τὴν τιμὴν ἐκείνην, νὰ τὸ ἀποκρύψουν καὶ νὰ τὸ ἐξαγάγουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ πραγματοποιήσουν κολοσσιαῖα κέρδη. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ, ἦτο ἀπησχολημένον εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἄρτου, διότι αὕτη παρεῖχεν ἔδαφος ἱκανοποιήσεως τῶν ἡμετέρων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ νὰ πλουτίσουν ὡρισμένοι φίλοι κομματικοὶ ἐπιχειρήσεων μεταφορῶν, ὁ σῖτος, ὁ ὁποῖος εἰσήγετο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀντὶ νὰ παραλαμβάνεται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν ἀλευρομύλων τοῦ Πειραιῶς διὰ τῶν σιλὸ αὐτῶν, ἐξεφορτώνετο, ἐφορτώνετο ἐπὶ αὐτοκινήτων, ἐξεφορτώνετο μακρὰν εἰς τόπους ἀποθηκεύσεως καὶ ἐκεῖθεν μετεφέρετο ἐπίσης δι’ αὐτοκινήτων εἰς τοὺς παραλιακοὺς μύλους πρὸς ἄλεσιν. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι ἐδημιουργήθησαν εἰς τοὺς μύλους πολυτελεῖς ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ, εἰς τὰς ὁποίας ἐξοικονομοῦντο καὶ ἐξοικονομοῦνται πλῆθος ἀργομίσθων φίλων τοῦ κόμματος, διὰ νὰ ἐκτελέσουν ὑπηρεσίαν ἣν ἐξετέλουν οἱ ἀλευρόμυλοι ἰδίᾳ αὐτῶν δαπάνῃ. Καὶ ὕστερον φωνάζει τὸ Κράτος, ὅτι ζημιοῦται ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἄρτου. Καὶ πένονται καὶ ἐξαθλιοῦνται αἱ λαϊκαὶ τάξεις καὶ ὑποσιτίζονται. Ἢ εἰσαγάγετε τὸ γενικὸν δελτίον ἢ καταργήσατε τὸ ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ καὶ ἐγκαταστήσατε αὐστηρὸν ἔλεγχον τιμῶν καὶ ἀγορανομικὴν παρακολούθησιν σοβαρὰν καὶ ἀξίαν τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς, διώκουσαν τὸ μεγάλον ἐμπόριον καὶ οὐχὶ τοὺς μικροπωλητάς. Εἰς τὸ πεδίον τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, οὐδεμία ἐγένετο διαφώτισις τῆς Εὐρωπαϊκῆς κοινῆς γνώμης περὶ τοῦ κρισίμου τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον ἀγωνίζεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὄχι ἐναντίον μιᾶς δρακὸς ἀναρχικῶν, ἀλλὰ τοῦ ἡνωμένου Σλαυϊσμοῦ, ὅστις βαδίζει ἀνενδότως ἐπὶ προδιαγεγραμμένου σχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἑκατονταετίας καὶ πλέον ἀποτελεῖ τὸ πολιτικὸν πιστεύω τοῦ Σλαυϊσμοῦ ἡ κάθοδος εἰς τὴν Μεσόγειον. Καὶ εἴδομεν μετ’ ἐκπλήξεως νὰ γίνεται προσπάθεια συμβιβασμοῦ μετὰ τῶν ὁμόρων Σλαυϊκῶν χωρῶν, διὰ τὴν διευθέτησιν τῶν δῆθεν διαφορῶν μας, ἐνῷ οὐδεμία ἔχομεν διαφορὰν ἡμεῖς μὲ αὐτούς, ἀλλ’ αὐτοὶ ὡς ἐμπροσθοφυλακὴ τοῦ ρωσικοῦ ἰμπεριαλισμοῦ ὀργανώνουν καὶ ἐξοπλίζουν τοὺς ὀλίγους ἀναρχικούς, τοὺς παρέχουν ἄσυλον εἰς τὰ ἐδάφη των, τοὺς διευκολύνουν εἰς τὴν εἰς τὸ ἔδαφός μας ἐπιδρομὴν καὶ δρᾶσιν καὶ τοὺς δέχονται διωκομένους πρὸς ἀνασύνταξιν. Εὐχαριστοῦμεν καὶ εὐγνωμονοῦμεν, βεβαίως, τοὺς συμμάχους μας, οἵτινες μὲ πνεῦμα προθύμου συναντιλήψεως προσφέρονται νὰ μεσολαβήσουν διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν παῦσιν τῆς κατὰ τῆς πατρίδος μας ἐπιβουλῆς, ἀλλ’ ἔπρεπε ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ τοὺς εἶχε διαφωτίσει, ὅτι οἱ δορυφόροι οὗτοι ἀποτελοῦσιν ἁπλῶς τὰ κυνάρια, τὰ ὁποῖα ἐξαπολύουσι κατὰ τοῦ θηράματος, ὅπερ ἐν προκειμένῳ εἶναι ἡ Ἑλλάς, διὰ νὰ τὴν καταπονήσουν καὶ νὰ τὴν καταστήσουν λείαν τοῦ ρωσικοῦ ἰμπεριαλισμοῦ. Καὶ εἴδομεν ἔκπληκτοι, κύριοι, νὰ λαμβάνεται ἀπόφασις ἀποδόσεως τῶν ἀπαχθέντων ἑλληνοπαίδων ἂν τὰ ζητήσουν οἱ γονεῖς των, ἐνῷ αὐτὰ εἶναι ἑλληνόπαιδα καὶ τὰ ζητεῖ ἡ Ἑλλὰς μητέρα των. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ποῖαι εἶναι αἱ διατυμπανιζόμεναι μεθ’ ἑκάστην διεθνῆ διάσκεψιν ἐπιτυχίαι τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν οἱ σύμμαχοι φίλοι μας δὲν κατενόησαν ἀκόμη τὸ κρίσιμον τοῦ ἀγῶνος, ὃν διεξάγομεν ἡμεῖς μόνοι, μὲ ἠλαττωμένα τὰ στρατιωτικὰ μέσα, ἐναντίον τοῦ πανόπλου Σλαυϊκοῦ συνασπισμοῦ 400 ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων, ὁ ὁποῖος ἐπέπεσε καθ’ ἡμῶν διὰ νὰ προσδέσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν ἅλυσιν τῶν δορυφόρων Κρατῶν τῆς Κεντρικῆς καὶ Ἀνατολικῆς Εὐρώπης. Ἕως πότε θὰ μαχώμεθα μόνοι καὶ θ’ ἀναχαιτίζωμεν τὸν Σλαυϊκὸν ὄγκον; Δὲν εἶχε καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῶν συμμάχων μας καὶ νὰ καλέσῃ τὸν Ὀργανισμὸν Ἡνωμένων Ἐθνῶν νὰ μᾶς προστατεύσῃ ἀποτελεσματικῶς κατὰ τῆς ἐνόπλου ἐπιδρομῆς τῶν δορυφόρων Κρατῶν, ἀφοῦ διεπιστώθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης τούτου αἱ ἐπιβουλαὶ αὐτῶν; Ποίαν ἀξίαν θὰ ἔχῃ ἡ περαιτέρω καταγραφὴ τῶν παραβιάσεων τῶν συνόρων μας, διὰ νὰ χρησιμεύσουν κάποτε ὡς ἱστορικὰ ντοκουμέντα τῶν αἰτίων τῆς ἐξαφανίσεως τῆς φυλῆς μας; Κύριοι, αἱ περιστάσεις εἶναι δειναὶ καὶ ἡ Ἑλλὰς διέρχεται ἡμέρας κρισίμους, καθ’ ἃς παίζεται αὐτὴ αὕτη ἡ σωτηρία καὶ ἡ ἐπιβίωσις τῆς φυλῆς. Ἐντεῦθεν ἔδει νὰ δοθῇ τὸ σύνθημα τῆς ἱερᾶς ἑνώσεως, τῆς κομματικῆς ἀνιδιοτελείας, τῆς προσηλώσεως εἰς ἕνα καὶ μόνον σκοπόν, τὴν σωτηρίαν τῆς φυλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐπηγγέλθη τὸν ἐθνικὸν συναγερμόν, ἀλλ’ ἀντ’ αὐτοῦ, ἐσήμανε τὸν κομματικὸν συναγερμὸν τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῶν νομημάτων τῆς ἀρχῆς ὑπὲρ τῶν κομματικῶν της φίλων. Ἂς μὴ ἀπατώμεθα, κύριοι. Ἂν δὲν ἀποκαταστήσωμεν Κράτος δικαίου καὶ ἠθικῆς, ἂν δὲν δείξωμεν ὅτι ἐνεστερνίσθημεν τὸν ἀγῶνα ὡς ἀγῶνα περὶ τῶν ὅλων, ἂν δὲν ἀποδείξωμεν ὅτι αἰρόμεθα ὑπεράνω τῶν κομματικῶν μικροϋπολογισμῶν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συναγείρωμεν τὴν ἐθνικὴν ψυχήν, διότι τὰ ἔργα τοῦ ἀθλίου κομματισμοῦ, εἰς ἃ ἐπιδιδόμεθα, διαψεύδουν τὰς ἐπαγγελίας καὶ τὰ ἐθνικὰ σαλπίσματα. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ παρὸν σχῆμα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται νὰ ἐγγυηθῇ τὰς ἀπαραιτήτους προϋποθέσεις τοῦ ἀπαραιτήτου ἐθνικοῦ συναγερμοῦ καὶ τὰς ἱκανότητας τῆς ἐσωτερικῆς ἐξυγιάνσεως, τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς διαφωτίσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ τῆς ἀρνηθῶ ψῆφον ἐμπιστοσύνης. (Χειροκροτήματα).

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Μπάτζιος, ἔχει τὸν λόγον.

§266Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἐσήμανε, δυστυχῶς, κύριοι βουλευταί, ἐσήμανε κρίσιμος ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ τὸ ἱερόν, πρέπει νὰ λεχθῇ ὠμὴ πλέον ἡ ἀλήθεια, νὰ λεχθῇ χωρὶς προκαταλήψεις, χωρὶς δισταγμοὺς καὶ φόβους, ἀνεξάρτητα ἀπὸ φιλίες, ἀνεξάρτητα ἀπὸ ἐκτιμήσεις, ἀνεξάρτητα ἀπὸ οἱονδήποτε σεβασμόν. Διότι, κύριοι, κάμνομεν πόλεμον καὶ τὸ προέχον ζήτημα εἶναι ὅτι περισσότερον σεβαστόν, περισσότερον προσφιλὲς καὶ ἁγνότερον πάντων εἶναι ἡ κινδυνεύουσα πατρίς. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Πῶς ἑρμηνεύει τὰς ἐπανειλημμένας ἀλληλοδιαδοχὰς τῶν μετεκλογικῶν Κυβερνήσεων; Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦν τὰς ἐπανειλημμένας Κυβερνητικὰς κρίσεις καὶ τὴν διαιώνισιν τῆς ἀγωνίας τοῦ δοκιμαζομένου λαοῦ μας; Ἡ ἀπάντησις εἶναι μία. Ἡ προσπάθεια ἡ συνεχὴς διὰ τὴν ἀνεύρεσιν ἡγεσίας ἀνταξίας τῶν δεινῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ χώρα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις. Καὶ ἐρωτῶ, πάλιν τὴν Βουλήν: Εἶναι ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἡ συνισταμένη τῶν ἐλπίδων σας; Ποῖος ἀπὸ σᾶς, ὅσοι παρηκολούθησαν χθὲς τὸν ἀξιοσέβαστον ὑπέργηρον Νέστορα τῆς πολιτικῆς, καθήμενον καὶ ἀναγινώσκοντα τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ποῖος, λέγω, ἀπὸ σᾶς, θὰ ἐγερθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του, καί, ἀκολουθῶν τὴν συνείδησίν του, θὰ ἀπαντήσῃ καταφατικῶς; Κύριοι, τὴν στιγμὴν ποὺ ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν ἐδῶ, ἡ Ἑλλὰς κάνει πόλεμον, φλέγεται ἀπὸ ἄκρον εἰς ἄκρον. Μέσα εἰς τὴν μαινομένην θύελλαν, ποία εἶναι ἡ ἰσχυρὰ ἐκείνη φυσιογνωμία ἀπὸ τὸ Κυβερνητικὸν αὐτὸ κατασκεύασμα, ἢ μᾶλλον, ἀπὸ τὸ δυσπερίγραπτον αὐτὸ κυβερνητικὸν αὐτοσχεδίασμα, ἡ ὁποία πληρώνει τὰς ἐλπίδας καὶ τὰς προσδοκίας τοῦ λαοῦ μας, τὰς ἰδικάς μας δηλαδὴ προσδοκίας; Μία εἶναι ἡ δεσπόζουσα φυσιογνωμία τὴν στιγμὴν αὐτήν, ὁ ἀρχιστράτηγος τῆς Νίκης, Ἀλέξανδρος Παπάγος. Εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ στηρίξῃ τὴν ὕπαρξίν της. Μαντεύω, ὅμως, εἰς τὰ χείλη ὅλων ἐκείνων ποὺ δὲν ὁμιλοῦν, καὶ ἐκείνων ποὺ δὲν θὰ ὁμιλήσουν, καὶ ἐκείνων ἀκόμη ποὺ θὰ ψηφίσουν, μαντεύω τὸ μεγάλο ἐρωτηματικό, τὸ ὁποῖον τοὺς γεννᾶται μέσα τους, ἐρωτηματικό, τὸ ὁποῖον γεννᾶται καὶ εἰς τὴν ψυχὴν τὴν ἰδικήν μου. Ἐξησφάλισεν ἆραγε ἡ Κυβέρνησις ὅλας ἐκείνας τὰς προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς νίκης, προτοῦ ἀκόμη ριφθῇ εἰς τὴν πλάστιγγα τῶν κυβερνητικῶν εὐθυνῶν, ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα ἐθνικὰ κεφάλαια ποὺ διαθέτει ὁ τόπος; Ἐξησφαλίσθησαν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα, τὰ στοιχεῖα, τὰ ἀπαραίτητα, τουτέστιν τὸ κλείσιμο τῶν συνόρων, ὡς θέμα πρωταρχικόν, τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα μᾶς λείπουν, τὰ ἀεροπλάνα, τῶν ὁποίων στερούμεθα, τὰ ἅρματα μάχης; ὁ ἐφοδιασμὸς καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ οἰκονομικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχονται μὲ φειδὼ καὶ τὰ ὁποῖα πρὶν ἀκόμη ἀρχίσῃ νὰ γίνεται ἐκμετάλλευσίς των ἐπωφελής, ἐξουδετερώνονται ἀπὸ τὰ ὁλοκαυτώματα ὁλοκλήρων πόλεων. Καὶ μόνον ἡ συμφορὰ καὶ ἡ καταστροφὴ τῆς μαρτυρικῆς Ναούσης, τῆς βιομηχανικῆς αὐτῆς πόλεως, ἀντιπροσωπεύει ἕνα ὁλόκληρον σχέδιον Μάρσαλ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἐξησφάλισε, λοιπόν, ὅλα αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις, ὥστε ὁ ἀρχιστράτηγος νὰ μὴ προσθέσῃ ἁπλῶς τὸ ὄνομά του, εἰς ἕνα ἀγῶνα, ἀλλὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν ὥστε ν’ ἀξιοποιήσῃ αὐτὰ τὰ ἀναμφισβήτητα ἡγετικὰ καὶ στρατιωτικά του προσόντα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπαράμιλλον ἀνδρείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ;

§267Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἀφοῦ παρέλαβε, σημαίνει ὅτι ἐμελέτησεν ὁ ἴδιος τὴν κατάστασιν.

§268Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἐρωτῶ: Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δίδουν ἀπάντησιν εἰς τὰ ἐρωτήματα αὐτά; Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ αἱ ἀπαντήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, προκαταβολικῶς αἰωροῦνται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὡς αἱ συνήθεις πομφόλυγες, αἱ ὁποῖαι θὰ διαρραγοῦν εὐθὺς ὡς ἐγκαταλείψομεν τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις, κ. Λεονάρδε. Καὶ τότε τί πρέπει νὰ γίνῃ; Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχῃ τὸν ἀνδρισμὸν νὰ μὴ δώσῃ ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐβεβαιώθη καὶ δὲν διεπιστώθησαν ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω, τὰ καίρια αὐτὰ θέματα, διὰ νὰ ἀχθῶμεν εἰς τὴν σύντομον νίκην. Ἀλλὰ ἂς ρίψωμεν καὶ μία ματιὰν εἰς τὰ Κυβερνητικὰ ἐδώλια, διὰ νὰ καμαρώσωμεν τοὺς νέους Κυβερνήτας μας. Κυβέρνησιν δυναμικήν, Κυβέρνησιν ἰσχυράν, Κυβέρνησιν ρωμαλέαν. Κυβέρνησιν ποὺ ἀντιπροσωπεύει ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἐζήτησεν ὁ Ἄναξ διὰ τοῦ διαγγέλματός του, τοῦ ἱστορικοῦ, ἐζήτησεν ὁ λαὸς διὰ τῶν ἐξεγέρσεών του, καὶ τῶν τηλεγραφημάτων του. Τοιαύτην Κυβέρνησιν ἐπέβαλον αἱ περιστάσεις. Καὶ ἀντὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, ἔχομεν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Μανωλιοῦ, μὲ τὰ ροῦχα ἀλλοιῶς! Αὐτὴ εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς ἀπάντησιν τοῦ διαγγέλματος τοῦ Βασιλικοῦ. Βεβαίως, ὀφείλω νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μία διάκρισιν, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ τιμητικαὶ ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι τιμοῦν τὰ ἐδώλια ἐκεῖνα. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἀλάνθαστον δόγμα τῆς λογικῆς, κύριοι, ἀπὸ τὰ μερικὰ παραδείγματα, δὲν βγαίνουν τὰ γενικὰ συμπεράσματα. Ἐν τῷ συνόλῳ της ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἕνας ὀργανισμὸς χρεωκοπημένος καὶ ἀπορῶ, ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν συμμετέχουν καὶ ἀρχηγοὶ κομμάτων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐπηγγέλλοντο Κυβέρνησιν ὑπερκομματικήν, Κυβέρνησιν τῶν ἀρίστων. Πῶς ἐλησμονήθησαν αὐταὶ αἱ ἐπαγγελίαι, ἀξιότιμε ἀρχηγὲ τοῦ Κόμματος τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων; Καὶ ἔχομεν καὶ ἄλλα. Ἔχομεν ὑπουργοὺς ἄνευ χαρτοφυλακίου διὰ νὰ ἐξοικονομηθοῦν μᾶλλον χαρτοφυλάκια διὰ τοὺς ἡμετέρους, σὰν νὰ πρόκειται περὶ καμμιᾶς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως εἰρηνικῆς ἐποχῆς. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν χαίνουν πολλὰ κενά, τὰ ὁποῖα φωτίζονται ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ τὰς φλόγας τοῦ τρομεροῦ πολέμου, τὸν ὁποῖον ζῶμεν. Καὶ μάλιστα ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν ἐνδεδειγμένοι δυναμικοὶ ἢ ὀλίγον δυναμικοί, διὰ νὰ λάβουν ὡρισμένα χαρτοφυλάκια. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ὑπὸ τὰς περιστάσεις τὰς ἐξαιρετικῶς δεινὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἀπαιτοῦνται ἐξαιρετικῶς δυναμικοὶ ἄνδρες, διὰ νὰ φέρω ἔστω ἕνα καὶ μόνον παράδειγμα, ἐρωτῶ· ἐπιτρέπεται, ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ἀγνοηθῇ ἕνας Σακελλαρίου, διὰ νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ τὸν κ. Βασιλειάδην, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξαίρετος κατὰ τὰ ἄλλα;

§269Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. (Ὑπ. Ναυτικῶν). Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ.

§270Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀκολουθῶμεν τὴν ἀρχὴν........ (δὲν ἠκούσθη)........ ἠμπορεῖ νὰ εἶσθε ἔξοχος κατὰ τὰ ἄλλα, δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς παραβάλω μὲ τὸν κ. Σακελλαρίου, ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ λέγει, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις πολεμική, θὰ κάνῃ ἀγῶνα. Καὶ ἐρωτοῦν τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Νέου Κόμματος, αὐτὴ εἶναι ἡ πολεμικὴ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ἐπεζήτει; Ἀλλὰ ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ πολεμικὴ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἐπεζήτει καὶ διελάλει, εἰσάγει νέα δαιμόνια, νέα συστήματα καὶ νέας μεθόδους εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπάρχουν καὶ φίλα πρὸς ἐμὲ πρόσωπα τοῦ κόμματός του, τὰ ὁποῖα ἀμφιβάλλω ἂν πιστεύουν ὅτι θὰ ἀχθῶμεν εἰς σύντομον νίκην ὑπὸ αὐτὰς τὰς περιστάσεις καὶ χωρὶς τὸ κλείσιμον τῶν συνόρων. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα δημοσίευμα ποὺ ἔκανεν εἰς τὸ Παρίσι ἡ ἐφημερὶς «Κήρυξ τῶν Παρισίων» τῆς 20.10.1948. Ἐδημοσίευσε τὰ ἑξῆς. Τὸ ἀναφέρω αὐτό, διότι δὲν θέλω νὰ τὸ πιστέψω ἀκόμη. «Βουλευτὴς ἡττοπαθὴς........ (ἀναγινώσκει)........». Θέλω νὰ πιστέψω ὅτι ὁ κ. Γονῆς θὰ τὰ διαψεύσῃ αὐτά, ἐγὼ ὀφείλω νὰ κάμω μία διευκρίνισιν καὶ ἂν ἀκόμη τὰ εἶπεν ὁ κ. Γονῆς, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπῃ. Ἀλλὰ ἐὰν τὰ πιστεύῃ, δὲν τὸν ψέγω, διότι καὶ ἐγὼ τὰς ἰδίας ἐπιφυλάξεις ἔχω καὶ νομίζω, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἐχάρισε τὴν νίκην εἰς ὅλους τοὺς συμμάχους, νὰ εἶναι μὲ τὰ σύνορα ἀνοικτά, διὰ νὰ ἀντλῇ ὡς πίθον Δαναΐδων. Ἀλλὰ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐλέχθησαν καὶ διετυπώθησαν ταῦτα ὑπὸ τοῦ κ. Γονῆ, δὲν νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ μέρος εἰς μία τοιαύτην Κυβέρνησιν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν διεσφαλίσθη τὸ κλείσιμον τῶν συνόρων καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πῶς ἔλαβε μέρος εἰς μία τοιαύτην Κυβέρνησιν. Θὰ ἤθελα νὰ ἀναπτύξω καὶ ἔχω στοιχεῖα δι’ ἕνα ἕκαστον ὑπουργόν, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ κλεψύδρα τοῦ κ. Προέδρου καὶ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἰσέλθω εἰς ἄλλας λεπτομερείας. Ἀλλά, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἐπαγγέλλεται τὸν ἠθικὸν καθαρμόν, ἀλλὰ ποῖον ἠθικὸν καθαρμὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλῃ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διὰ διαφόρων μέσων προσπαθῇ νὰ τὸν συγκαλύψῃ; Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλῃ ἠθικὸν καθαρμόν, ὅταν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀνεμόχλευσε καὶ ἀνεῦρε τοὺς Μπακόπουλους καὶ Σία, ὅταν τὸν τέως ὑπουργὸν κ. Χρυσοστόμου τὸν ἐξεδίωξε τοῦ ὑπουργείου; Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἐπαγγέλεσθε ἠθικὸν καθαρμόν, ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διατάσσει τὸν κ. Μπουφίδην, τὸν γραμματέα τῆς ἐν Βέρνῃ Πρεσβείας νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν ἐναντίον τοῦ κ. Χρυσοστόμου, διότι ὁ κ. Χρυσοστόμου δὲν ἔκαμε τίποτα ἄλλο παρὰ νὰ ἐπικαλεσθῇ ἕνα ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου Δημοσίας Τάξεως, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Μπουφίδης μετέφερε λίρες ἀπὸ τὸ Κάϊρον εἰς τὴν Λωζάννην. Καὶ πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἐπαγγέλλεσθε τὸν ἠθικὸν καθαρμόν, ὅταν θέτετε φραγμὸν εἰς τὸ ζήτημα τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων ἐναντίον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ ζήτημα τῶν διαβατηρίων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς αὐτό, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τοῦ Μπακοπούλου δὲν ὑπάρχουν οἱ ἀναγκαῖοι συνεργοὶ καὶ αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν διαβατηρίων καὶ ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαπραχθῇ αὐτὴ ἡ μεγάλη, ἡ κολοσσιαία, ἡ τεραστία κατάχρησις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ παραδεχθῶμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄνθρωποι μέσα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ποὺ δὲν εὐθύνονται δι’ αὐτό, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κόσμος ἱδρωκοπεῖ καὶ τρέχει μῆνας καὶ μῆνας διὰ νὰ πάρῃ ἕνα ἁπλοῦν διαβατήριον, ἐνῷ ὁ κ. Μπακόπουλος τὰς διατριβὰς ποιεῖ ἀνὰ τὰς Ἀζόρας καὶ τὸν ὁποῖον ἡ Πρεσβεία τῆς Βέρνης κατώρθωσε νὰ συγκαλύψῃ ἵνα τοῦ ἀφίσῃ ἐλευθερίαν.......

§271Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἄν ὑποτεθῇ ὅτι φέρει εὐθύνην ἡ Πρεσβεία, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι θὰ γίνουν αἱ δέουσαι ἀνακρίσεις, διότι τὸ μόνον καλὸν ποὺ διατηρεῖται εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἡ δικαιοσύνη. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι δύνασθε νὰ περιορισθῆτε εἰς τὴν κρίσιν σας καὶ νὰ μὴ παραβλάπτετε τὸ κῦρος οἱωνδήποτε δημοσίων ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκπροσωποῦν τὴν Ἑλλάδα πρὶν ἀποφανθῇ ἡ δικαιοσύνη. Δεύτερον, σᾶς ἀπαντῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν διαβατηρίων, ὅτι τὰ διαβατήρια αὐτὰ ἐξεδίδοντο πάντοτε βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§272Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπαντῶν εἰς τὸν ρήτορα ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ Μπουφίδου, τὸ ὁποῖον εὐρύτατα ἔχει ἀναπτυχθῆ καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ παρ’ ἡμῶν ὡς ὑπουργοῦ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου τέως ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως, δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, ἐπειδή, λέγω, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπεβλήθη μήνυσις ἐναντίον ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι νομίζομεν, ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐπράξαμεν, εἰμὴ τὸ καθῆκον ἡμῶν ἐν τῇ προσπαθείᾳ μας νὰ διευρύνωμεν τὸν ὁρίζοντα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐνυπάρχει εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τὴν σκανδαλώδη, νομίζομεν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ ὄχι μόνον τὸ Σῶμα τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὴν χώραν ὁλόκληρον, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ ἀπαντήσῃ διατὶ εἰς τὴν παράκλησιν ἡμῶν καὶ εἰς τὴν ὑπόδειξιν τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἐξεπροσώπουν, δὲν διέταξε τὴν ἐναντίον τοῦ Μπουφίδου διοικητικὴν ἀνάκρισιν καὶ ἐναντίον τῶν ὑπευθύνων τῆς Πρεσβείας, ἀντὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἐναντίον ἡμῶν μήνυσιν;

§273Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζετε ἐὰν ἔγινε.

§274Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Οὐδαμοῦ, εἰς οὐδεμίαν δικονομίαν, εἴτε δικαστικήν, εἴτε διοικητικήν, εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ πρωτάκουστος αὐτὴ ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅταν ὑπουργός τις, μετέχων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μέμφεται ὑπαλλήλου τινός, ὅταν ὑπουργός τις, ἐκπέμπῃ αἰχμὰς διοικητικῶν εὐθυνῶν ἐναντίον ὑπαλλήλου, τὸν ὁποῖον δύναται ἐξ ἴσου, ὡς ἀσκῶν διοίκησιν, νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὰς διαταγάς του. Εἶναι πρωτάκουστος ἡ ἀρχή, ἀντὶ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον νὰ διατάσσῃ διοικητικὰς ἀνακρίσεις διὰ τὸν καταλογισμὸν τῶν εὐθυνῶν, νὰ διατάσσῃ τοὺς ὑπευθύνους ὑπαλλήλους νὰ κάμνουν μηνύσεις ἐναντίον τῶν ὑπουργῶν, ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων των. Τοιαύτη θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἀπάντησις καὶ ὄχι ἡ ἁπλῆ μνεία μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τρόπον γνωστόν, διὰ πρᾶξιν καθορισμένην καὶ εὑρέθη ὡς ἁπλῆ ρουκέτα διὰ νὰ καλύψῃ τὰ πάντα.

§275Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὁ μακρόθυμος κύριος Μπακόπουλος. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὑπῆρξεν ἕνα αἰσχρὸν ὑποκείμενον, ἄγνωστον δι’ ἡμᾶς.

§276Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Εἶπα ἐν πρώτοις τὴν λέξιν μακρόθυμος, ἀλλὰ ἔπειτα εἶπα κανεὶς τῆς οἰκογενείας Μπακοπούλου. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπαρτίζεται ἀπὸ ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι ἀπέτυχον, καὶ οἱ ὁποῖοι περικλείουν τὴν ἀποτυχίαν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Σᾶς λέγω, πὼς δὲν ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει ὁ πρώην ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν τραγῳδίαν τῆς Ναούσης πῆγε ἐκεῖ ἐφυλάκισε τὸν Ἔπαρχον καὶ ἔρχεται τὸ βράδυ διασκεδάζων εἰς Θεσσαλονίκην. Πῶς δύναμαι νὰ ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ὁ ὑπουργὸς κ. Ρέντης, σκανδαλωδῶς προήγαγε κατωτέρους ἀξιωματικούς; Συγκεκριμένως ἀναφέρω τὴν περίπτωσιν τοῦ Ταξιάρχου Ἀναστασοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ κατοχῆς ἦτο εἰς τὴν Καβάλα, καὶ παρέδωσε εἰς Βούλγαρον Ταγματάρχην τὴν διοίκησιν, παρέθεσε γεῦμα καὶ ἤγειρε πρόποσιν ὑπὲρ τῆς Βουλγαρίας. Αὐτὸς λοιπὸν προήχθη καὶ πῆγε Ταξίαρχος εἰς τὴν Ἤπειρον.

§277Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, ὅτι τὰς προαγωγὰς ἐνεργεῖ συμβούλιον, χωρὶς τὴν συμμετοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δημ. Τάξεως. Ποίαν μομφὴν ἔχετε νὰ ἀπευθύνετε πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δημ. Τάξεως;

§278Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω ἄλλον ὑπεύθυνον παρὰ τὸν ὑπουργόν.

§279Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Πρώτην φορὰν ἀκούω τοιαύτας κατηγορίας. Ἂν ὑπάρχουν ὑπόνοιαι δὲν ἔχετε παρὰ νὰ τὰς ὑποβάλλετε καὶ νὰ τὰς φέρω ὑπ’ ὄψιν τοῦ συμβουλίου ἀντιστρατήγων.

§280Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. ... (Δὲν ἠκούσθη) ... ἄνευ ἀποδόσεως λογαριασμοῦ καὶ ὅμως ὁ κύριος αὐτὸς πολλάκις εἶχεν ὁραθῆ εἰσπράττων τοιαῦτα κονδύλια. Ὅταν, κύριοι, γίνεται πόλεμος αἱ ἀξίαι ἐπιστρατεύονται. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὅταν αὕτη εἶχε φθάσει εἰς μεγάλον κίνδυνον τότε ἀμέσως ὅλοι οἱ Γάλλοι ἔστρεψαν τὴν προσοχήν των εἰς τὸν πολιτικὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ σθένος νὰ ὁμολογῇ τὴν ἀλήθειαν τὸν Κλεμανσώ. Τί ἔκανε ὁ Κλεμανσὼ διὰ νὰ πατάξῃ τὰ κόμματα; Ἀρχίζει ἀπὸ τοὺς φίλους του, ἐπιστρατεύει ὅλας τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, διὰ νὰ πατάξῃ τὰ μετόπισθεν καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Γαλλίαν τὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐπεκράτησεν. Ἔχομεν ἡμεῖς ὅλα αὐτά; Ὄχι. Πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοθυσίας. Πρέπει νὰ κηρύξωμεν πραγματικὸν ἐθνικὸν συναγερμόν, νὰ ἐπιστρατεύσωμεν ὅλας μας τὰς δυνάμεις, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς δυσκόλους στιγμάς. Πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν μοιρολατρικὴν ἐπῳδόν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ σιδηροῦν παραπέτασμα, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου νομίζουν τινὲς ὅτι θὰ συγκαλύψουν τὰς εὐθύνας των. Ὅταν γίνεται πόλεμος, καὶ τὰ χρήματα εὑρίσκονται καὶ τὰ ὅπλα ἀγοράζονται τότε τίθενται ὅλα τὰ οἰκονομικὰ μέσα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ἔθνους. Τὸ 1821 οἱ προπάτορές μας, τὰ ὅπλα δὲν τὰ ἐπῆραν ἀπὸ τὴν Ἀμερική, τὰ ἀπέκτησαν μόνοι των. Σήμερον δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον. Ἔχετε ὑποχρέωσιν, κύριοι, νὰ σταθμήσητε τὰ πράγματα καὶ νὰ λάβητε πάντες θέσιν ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Ψῆφος ἀνοχῆς κατ’ ἐμὲ εἶναι πολιτικὴ παραχώρησις. Ὀφείλομεν νὰ σαβανώσωμεν τὰ κόμματα διὰ νὰ σώσωμεν τὴν Ἑλλάδα. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, νομίζω ἀνταποκρινόμενοι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους νὰ καταψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀβραὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§282Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν ἐπίλογον τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ἔκαμε χρῆσιν ἀρχαίου ρητοῦ τοῦ Λυσίου. «Ἀκούσατε, ἐξουσίαν ἔχετε, κρίνατε». Ἐν τούτοις διὰ τῶν προτάσεων θέλει νὰ περιορίσῃ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας αὐτῆς. Ἔχει τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ δικαίωμα τὸ Κοινοβούλιον, ὅπως ἔλεγεν ὁ Χαρίλαος Τρικούπης. Ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ ἐρωτᾷ, ὅταν ἐμφανίζωνται ἐνώπιόν της οἱ ὑπουργοί, ποῖοι εἶναι καὶ ἀπὸ ποῦ ἔρχονται. Παρωράθη ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πολιτικὸν γεγονὸς ὑψίστης σημασίας κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας. Ἔλαβε χώραν γεγονὸς ὑψίστης σημασίας κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς παραιτήσεως τοῦ τέως καὶ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν τελευταίαν ψηφοφορίαν ἐμπιστοσύνης, ἀπέσχον καὶ ἐδικαιολόγησα τὴν τοιαύτην μου στάσιν. Κατέκρινα τὸ πρωτόκολλον τῶν ἀρχηγῶν. Ἡ ἰσχὺς τοῦ πρωτοκόλλου τούτου ἠτόνισε πλήρως διὰ τῆς ἐκκλήσεως τοῦ Βασιλέως. Ἡ ἔκκλησις αὕτη ὑπενθυμίζει ἔκκλησιν τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸ 1936. Ἐδόθη καὶ τότε ψῆφος ἐμπιστοσύνης καὶ ἐνεκρίθη καὶ τὸ ψήφισμα διακοπῆς ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐπὶ 5μηνον. Ἡ διακοπὴ τότε ἐζητήθη διὰ ξεχωριστοῦ ψηφίσματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέβαλα μίαν τροπολογίαν, καθ’ ἣν προτάσει ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ὁ Πρόεδρος νὰ συγκαλῇ τὴν Βουλήν. Καὶ ἔλεγεν ὁ κατόπιν δικτάτωρ: «Ἑλλὰς εἶναι ὁ Σταυρός μου». Ἡ Βουλὴ ἔλεγεν, ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς, ὁμιλῶν εἰς Αἴγιον, τότε, δίδουσα ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἐνέκρινεν ἐκ προκαταβολῆς τὴν Δικτατορίαν, διότι ἐγνώριζεν, ὅτι εἶχε ὑποστηρίξει ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ 1934, ὅτι τὸ ἐσωτερικὸν ζήτημα δὲν λύεται διὰ τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν γνωρίζω, κύριοι βουλευταί, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι οἵτινες ἐπέβαλον τὴν μὴ συμμόρφωσιν πρὸς τὴν ἔκκλησιν τοῦ Βασιλέως. Διατὶ δὲν συμμετέχουν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ λοιπὰ τῆς Βουλῆς κόμματα. Σήμερον, νομίζω, ὅτι αἱ συνθῆκαι εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἐπιβάλλεται ὁ καταρτισμὸς Κυβερνήσεως, ὄχι μὲ κομματικὰ κριτήρια, ἀλλὰ μὲ πράγματι ὑπερκομματικὰ καὶ ἐθνικὰ τοιαῦτα. Αἱ περιστάσεις εἶναι δειναί, ὁ χαρακτὴρ τοῦ ἀγῶνος ἔχει δοθῆ ἀπὸ τὸν μαχόμενον Στρατόν. Ἡ Κυβέρνησις κάμνει κατάχρησιν εἰς τὰς δηλώσεις της τοῦ ὅρου «πολιτικός, δημοκρατικὸς κόσμος». Ἔχω διακηρύξει, ἀπὸ τὸ 1935, ὅτι δὲν ὑπάρχουν Ἕλληνες δημοκρατικοὶ ἢ μή, δεξιοί, ἀριστεροί, κλπ., ὅλοι εἶναι δημοκρατικοί, καὶ ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἀγωνίζονται κατὰ τῶν μὴ Ἑλλήνων, ἀγῶνα ὑπάρξεως τῆς φυλῆς. Καὶ λέγει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις: «Κυβέρνησις στηριζομένη εἰς κόμματα ἀποβλέποντα εἴς τὸν προοδευτικὸν φιλελευθερισμὸν...».

§283Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κατὰ τὰς προγραμματικὰς τῆς Κυβερνήσεως δηλώσεις, τὰ κόμματα διαιροῦνται εἰς Αʹ καὶ Βʹ ποιότητος κόμματα. Ἐὰν ἡ διάκρισις αὐτὴ εἶναι βάσιμος τότε κατ’ ἀνάγκην Βʹ ποιότητος κόμματα εἶναι ἐκεῖνα τῶν ὁποίων οἱ ἀρχηγοὶ προέρχονται ἐκ τῆς μειοψηφίας. Ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει κομμάτων, εἶναι βουλευταὶ τῆς μειοψηφίας. Ἐὰν ὑπῆρχε πλειοψηφικὸν σύστημα οὐδεὶς θὰ ἦτο βουλευτής, ἀντιθέτως τῶν ἀποκλεισθέντων κομμάτων οἱ ἀρχηγοὶ εἶναι βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας. Καὶ ἐνῷ δεχόμεθα, ὅτι εἰς τὰ ὀρθόδοξα κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα, κυβερνᾷ ἡ πλειοψηφία καὶ ἐλέγχει ἡ μειοψηφία, κατ’ ἐξαίρετον τρόπον, εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν, ἐφαρμόζονται τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη, ὡς βλέπετε.

§284Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη, ὅτι μὲ τὸν σχηματισμὸν τῆς μορφῆς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο ἐπέμβασις τοῦ συμμαχικοῦ παράγοντος. Γνωρίζω καὶ ἐγένετο καὶ ἐπίσημος διαβεβαίωσις, ὅτι οὐδεμία συμμαχικὴ τοιαύτη ἐπέμβασις ἐγένετο, οὔτε εἶναι νοητὴ ἡ διάκρισις μεταξὺ κομμάτων σοσιαλιστικῶν καὶ μή. Ἂς παύσῃ ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς δεξιᾶς ἢ ἀριστερᾶς. Ἕλληνες εἶναι ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ. Κάμνω ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅλα τὰ κόμματα εἶναι ἐθνικὰ καὶ θὰ ἐξαρθῶσιν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. Ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἑνωθῆτε, ἀνταποκριθῆτε εἰς τὴν ἔκκλησιν τοῦ Βασιλέως. Πρέπει ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ ἑνωθῇ, νὰ σχηματίσῃ Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, νὰ καταργηθοῦν τὰ κομματικὰ κριτήρια καὶ νὰ περιορισθοῦν τὰ χαρτοφυλάκια. Ἡ Κυβέρνησις, ὡμίλησε περὶ ἠθικοῦ καθαρμοῦ. Ἐπὶ τῶν σκανδάλων τῶν καταχρήσεων ὀρθῶς εἶπε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ λύονται ἀπὸ τὸ Δικαστήριον. Ὁ τύπος δημιουργεῖ θόρυβον πέριξ τῶν καταχρήσεων, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὁμιλῇ περὶ καθαρμοῦ. Ἂς παραμερισθοῦν αἱ τυχὸν ὑπάρχουσαι διαφοραὶ μεταξὺ τῶν κομμάτων καὶ ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ νὰ μετάσχουν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ καταπέσῃ καὶ ἡ συκοφαντία, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχουν κόμματα κεφαλαιοκρατικά, δεξιά, φασιστικά. Ἂς περιληφθοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ ἄλλα κόμματα πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ἐκκλήσεως τοῦ Βασιλέως. Ἡ ἀπόφασις περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἅπτεται τῆς κανονικῆς λειτουργίας δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Καλὸν εἶναι ἡ διακοπὴ νὰ περιορισθῇ καὶ ἐνδεικτικὸν στοιχεῖον σεβασμοῦ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἶναι ἡ σύστασις Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἡ ἀντιποίησις τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, δημιουργεῖ μεγάλας δι’ αὐτὴν εὐθύνας. Ἡ Βουλὴ οὐδέποτε ἔφερεν ἀντίρρησιν εἰς τὰ ἑκάστοτε ὑποβαλλόμενα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νομοθετήματα, τὰ σκοποῦντα τὴν καταστολὴν τοῦ συμμοριτισμοῦ. Ἡ συχνὴ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, εἶναι ἔμμεσος κατάργησις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Τερματίζων, κάμνω μίαν τελευταίαν ἔκκλησιν πρὸς τοὺς ἡγέτας τῶν κομμάτων, ὅπως, συμμορφωθοῦν πρὸς τὴν ἔκκλησιν τοῦ Βασιλέως, ἔστω καὶ πέραν τῶν 24 ὡρῶν, ἥτις ἀποτελεῖ ἔκκλησιν τοῦ Ἔθνους καὶ σχηματίσουν τὴν προσήκουσαν Κυβέρνησιν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ γνώμη μου ἡρμηνεύθη τελείως ἀντικειμενικῶς.