1933.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73η

ΤΡΙΤΗΣ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία Βʹ ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ, Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ, Γ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ, Γ. ΡΑΛΛΗΣ, Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ καὶ Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ καταθέτουσιν ἀναφορὰν Παναγιώτου Παραγκουδάκη, κατοίκου Ἀθηνῶν, ζητοῦντος τὴν παροχὴν συντάξεως. — Οἱ καπνοβιομήχανοι Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Βόλου, Καρδίτσης, Χαλκίδος, Ἐλασσῶνος καὶ Λαμίας ζητοῦν τὴν ἀπάληψιν τοῦ 4ου ἄρθρου ἐκ τοῦ ψηφισθησομένου νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5833 περὶ ἀποζημιώσεως τῶν καπνοβιομηχάνων». — Ἡ ἕνωσις ἀσφαλιστικῶν ὑπαλλήλων Μακεδονίας ζητεῖ τὴν κατάθεσιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως κλαδικοῦ ταμείου ἀσφαλίσεως τῶν ὑπαλλήλων ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν». — Οἱ κάτοικοι τῆς περιφερείας Παραμυθίας παρακαλοῦν, ὅπως χορηγηθῇ διετὴς ἀναστολὴ διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ δανείου, ὅπερ ἔλαβον παρὰ τοῦ εἰδικοῦ Ταμείου Ἐποικισμοῦ. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ἀσσίνης παρακαλοῦν ὅπως τοποθετηθῇ διδάσκαλος εἰς τὸ χωρίον των, παραμένοντος κλειστοῦ τοῦ σχολείου ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ σχολικοῦ ἔτους. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Βασιλ. Κοντοβράκη, διαμαρτυρομένου κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἐνῶ ἐβιαιοπράγησαν κατ’ αὐτοῦ καὶ τὸν ἐτραυμάτισαν εἰς τὴν κεφαλήν, ὑπέβαλον καὶ μήνυσιν ἐπὶ στάσει κατὰ τὰς σκηνὰς τῶν παλαιοημερολογητῶν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας μηνύσεως καὶ εἶναι προφυλακισμένος εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ. —Οἱ σύλλογοι αὐτοκινητιστῶν Αἰγιαλείας καὶ Βορείου Ἑλλάδος διαμαρτύρονται διὰ τὴν προσθήκην ἄρθρου εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ αὐτοκινητιστῶν», δι’ οὗ καθορίζεται ἀποζημίωσις ζημιῶν τῶν ἀπεργοσπαστικῶν αὐτοκινήτων παρὰ τοῦ Ταμείου συντάξεώς των. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Συνοικισμοῦ Ἁγ. Κωνσταντίνου Ἀγρινίου, παρακαλεῖ ὅπως μὴ ἐκδοθῇ χωριστικὸν Διάταγμα τοῦ Συνοικισμοῦ των ἐκ τοῦ Δήμου Ἀγρινίου. —Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Νεστορίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ταμείου των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Καλογρέζας, δι’ ἧς παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ λάβῃ ἐπείγοντα μέτρα ὑπὲρ τῆς στερεώσεως τῶν ἑτοιμορρόπων κατοικιῶν των. —Τὸ Σωματεῖον ὑφατοχρωματιστῶν Πειραιῶς, τὸ Σωματεῖον λεβητοποιῶν καὶ ἄλλα Σωματεῖα Πειραιῶς, ζητοῦν τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ κατοχυρώσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν ἐφημεριδοπωλῶν. —Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνοικισμοῦ Πλευρώματος, Ναούσης, ζητεῖ τὴν ἀναστολὴν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου «περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν» μέχρι τῆς συγκομιδῆς τῶν καρπῶν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Καλλιόπης χήρας Νικ. Μπουρδάρα, διαμαρτυρομένης κατὰ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τῆς χωροφυλακῆς Τρέκλα Παναγ. —Ὁ Σύνδεσμος τοῦ Συνοικισμοῦ «Ρήγα Φερραίου» Θεσ) νίκης «ἡ Σωτηρία» διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς λειτουργίας τῆς ἀσβεστοκαμίνου. —Οἱ ἄνεργοι ἀπόφοιτοι Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ζητοῦν τὴν συμπλήρωσιν ἁπασῶν τῶν κενῶν θέσεων τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου, τὴν παροχὴν χιλιοδράχμου ἐπιδόματος κλπ. —Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ ταγματάρχης Πεζικοῦ Βαλαβάνης Φώτιος δι’ αἰτήσεώς του ζητεῖ τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ προσγενομένου εἰς αὐτὸν ἀδικήματος. —Ὁ Πρόεδρος τῆς Ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν Βερροίας ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ταμείου συντάξεως ἐπαγγελματιῶν». —Ἡ Ὁμοσπονδία Μέσων Δασικῶν Ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος δι’ ὑπομνήματός της ὑποβάλλει τὰς γνώμας της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». —Ἀντιπρόσωποι τῶν συνεταιρισμῶν ἀρβυλοποιΐας Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ζητοῦν τὴν χορήγησιν ἐργασίας διὰ τὴν κατασκευὴν ἀρβυλῶν τοῦ στρατοῦ. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μαρίνου, Εὐρυτανίας, περὶ χορηγήσεως πιστώσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ σχολείου των. —Ὁ σύλλογος ἀνέργων ἐγγραμμάτων Αἰτωλοακαρνανίας παρακαλεῖ ὅπως καθορισθῇ ἀνώτατον ὅριον ἡλικίας διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας τὸ 35ον ἔτος κλπ. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Κρεσταίνων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ σιδ)κοῦ σταθμοῦ τῆς πόλεώς των. —Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. ΨΑΡΡΑΣ καὶ ΔΗΜΟΣ. ΑΝΑΓΝΩ-ΣΤΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτουν τηλεγράφημα τῶν Προέδρων τῶν Ἐπαγγελματικῶν Σωματείων Καρδίτσης, ζητούντων τὴν ἵδρυσιν Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας ἐν τῇ πόλει των. Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἐδαφ. 3 τοῦ ἄρθρ. 21 τοῦ Νομ. Διατάγματος τῆς 28 Ἀπριλίου 1923 «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως ἕνεκεν πολιτικῆς ὑπηρεσίας». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ καὶ Λ. ΜΕΛΑΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεως νομικῶν». —Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ, Α. ΛΟΥΛΗΣ, Σ. ΣΧΙ-ΝΑΣ, Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ καὶ Γ. ΧΛΩΡΟΣ, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων 4580 καὶ 5639 περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς διοικήσεως τῆς Ἀνωνύμου Βιομηχανικῆς Ἑταιρείας «Κ. Ἀλεξόπουλος καὶ Σια». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ, Π. ΜΠΟΥ-ΜΠΟΥΛΗΣ καὶ Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 22ας Ἰουλίου 1923 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ αὐτοκινήτων ἐν γένει καὶ τοῦ Τ.Π.Ι.Α.Λ. κειμένης νομοθεσίας». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΧΛΩΡΟΣ κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς ἐν τῇ σειρᾷ ἀρχαιότητός των».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν. Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§4Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Μπούμπουλη.

§6Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ «περὶ πλοηγικῆς ὑπηρεσίας» νομοσχέδιον, τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὴν Ἡμερησ. Διάταξιν τῶν ὡρίμων νομοσχεδίων, ἀπεσύρθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Χθὲς διεμαρτυρήθην εἰς τὸ Προεδρεῖον διότι τὸ ἐπαρουσίασεν ἀναγεγραμμένον καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ διαγράψητε, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἀπέσυρε.

§7Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅταν θὰ εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδῶ, νὰ φέρητε τὰς ἀντιρρήσεις σας.

§8Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχει νομοσχέδιον.

§9Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ νὰ εἶναι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν παρών.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρεκάλεσα νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως διὰ νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τούτου ἀπόντος, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὴν παράκλησιν νὰ δοθῶσιν αὐστηραὶ ὁδηγίαι καὶ πρὸς τὰ Ἀστυνομικὰ Τμήματα καὶ πρὸς τὰς Ἐπιτροπὰς Ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων, ὅπως ἐντὸς τῆς ταχθείσης προθεσμίας καταστῇ δυνατὴ ἡ ἔκδοσις τῶν νέων βιβλιαρίων καὶ ἡ ἱκανοποίησις τῶν αἰτήσεων τῶν πολιτῶν. Σήμερον τὴν πρωΐαν ἐπιτροπὴ ἐπεσκέφθη τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπέδωκεν εἰς αὐτὸν κατάλογον παραπόνων, βασίμων, ὑποβληθέντων κυρίως ἀπὸ τὰ τμήματα τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, ὅπου παρεμβάλλονται τὰ μεγαλείτερα προσκόμματα. Θέλομεν νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα γνῶσιν τῶν παραπόνων τούτων, θὰ διατάξῃ αὐστηρῶς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, τόσον εἰς τὰ Ἀστυνομικὰ Τμήματα, καθὼς καὶ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς κατὰ τὴν χορήγησιν τῶν βιβλιαρίων, ὅπου ὡρισμένα μέλη καθυστεροῦν, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος παρελεύσεως τῆς προθεσμίας χωρὶς ἐντὸς αὐτῆς νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἔκδοσις τῶν βιβλιαρίων.

§11Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μυτιλήνης, ἔμαθον κατὰ πρῶτον μετὰ μεσημβρίαν σήμερον ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας τὰς φιλικὰς πρὸς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐλθὼν ἐνταῦθα συνήντησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ὡμίλησα περὶ τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοῦ ἀπήντησεν ὅτι διέταξε καὶ ἐλήφθησαν αὐστηρότατα μέτρα, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ ταχυτέρα ἀνταλλαγὴ τῶν βιβλιαρίων ὅλων τῶν ἐχόντων δικαίωμα ψήφου. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι οὐχὶ ἅπαξ ἔδωκε διαταγὰς ἀλλὰ κατ’ ἐπανάληψιν, διότι ὁ χρόνος ἐπείγει καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ παράτασις τῆς προθεσμίας. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι οἱ κ. κ. Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως φαντάζονται ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι κοινὸν συμφέρον τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Οἱ ἐγγραφόμενοι σήμερον πολῖται δὲν ἔχουν τόσον ἐκδηλώσει τὰς διαθέσεις των τὰς πολιτικάς, ὥστε νὰ ἐμποδίζωνται οἱ φίλοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐγγράφωνται. Οἱαδήποτε ὅμως φρονήματα καὶ ἂν ἔχουν οἱ ἀνταλλάσσοντες τὰ ἐκλογικά των βιβλιάρια ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει καὶ θὰ πράξῃ πᾶν τὸ δυνατὸν ἵνα ἡ ἐγγραφὴ αὐτῶν γίνῃ ὁμαλῶς καὶ τακτικῶς καὶ περατωθῇ ἐγκαίρως ἡ ἐργασία αὕτη. Λέγω μάλιστα εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς ὄχι μόνον τῆς μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς ἑτέρας μερίδος τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ συστήσουν εἰς τοὺς πολίτας ὅπως τάχιστα προσφύγωσιν εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς πρὸς ἀλλαγὴν τῶν βιβλιαρίων των συμφώνως μὲ τὸν νόμον, διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ δοθῇ παράτασις. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐὰν βλέπουν προσκόμματα ἢ οἱασδήποτε φύσεως ἐμπόδια, νὰ προσφεύγουν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτοπροαιρέτως ἤδη ἔχει λάβει πάντα τὰ προσήκοντα μέτρα. Ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω, συνιστῶ καὶ διὰ τὴν μίαν καὶ διὰ τὴν ἄλλην πτέρυγα.

§12Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα δὲν ἔγκειται εἰς τὸ ἂν ἔχει ἢ ὄχι ἡ Κυβέρνησις ἀγαθὴν πρόθεσιν, διότι εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμφορεῖται ἀπὸ ἀγαθὰς προθέσεις καὶ ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπει παρὰ εἰς τὸ νὰ ἐφοδιασθοῦν οἱ ἐκλογεῖς μὲ τὰ βιβλιάριά των, διότι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν γίνεται σήμερον διάκρισις τῶν πολιτικῶν φρονημάτων τῶν ψηφοφόρων. Τὸ ζήτημα ὅμως, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅτι πολλάκις μερικοὶ εἶναι, κατὰ τὸ λεγόμενον κοινῶς, βασιλικώτεροι τοῦ βασιλέως, τουτέστι φανατικώτεροι τῶν Ἀρχηγῶν των, καὶ ἐκ τούτου καλὸν εἶναι ἡ πρόθεσις ἡ ἀγαθὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεταδοθῇ καὶ εἰς τὰ ἐκτελεστικὰ ὄργανα.

§13Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς ἐδήλωσα καὶ προηγουμένως, μόλις ἔλαβον γνῶσιν τῶν παραπόνων αὐτῶν, εὐθὺς ἀμέσως συνεννοήθην μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα δοθοῦν αὐστηρόταται διαταγαὶ πρὸς τὰ ἐκτελεστικὰ ὄργανα, ὅπως οὐδὲν προβάλληται ἐμπόδιον πρὸς ἐφοδιασμὸν τῶν ἐκλογέων διὰ τῶν βιβλιαρίων των. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἐὰν εἰς τὸ μέλλον γίνῃ ἀντιληπτὸν ὁποιονδήποτε ἐμπόδιον πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, νὰ καταγγελθῇ τοῦτο πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ εἶναι βέβαιοι οἱ κ. Βουλευταὶ ἀμφοτέρων τῶν παρατάξεων ὅτι πάραυτα θὰ ληφθοῦν τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, διότι σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι οὐχὶ ἡ παρεμπόδισις, ἀλλ’ ἡ διευκόλυνσις τῶν ἐκλογέων νὰ ἐφοδιασθῶσιν οὗτοι μὲ τὰ βιβλιάρια ταὐτότητός των τὰ ἐκλογικά, διὰ νὰ δύνανται ἐν καιρῷ νὰ ἐξασκήσουν τὸ δικαίωμά των κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§14Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§15Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβ. Ἐπιτροπῆς ἀπερρίφθη μία αἴτησις διώξεώς μου ἐπὶ ἀδίκῳ ἐπιθέσει καὶ ἐξυβρίσει. Κατηνάλωσα πολὺν χρόνον διὰ νὰ ἐνθυμηθῶ πότε ἐπετέθην καί ἐξύβρισα, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσα. Ἀναδιφήσας τὴν σχετικὴν δικογραφίαν ἔμεινα ἔκπληκτος. Ἐπρόκειτο περί τινος ὑποκειμένου....

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φαίνεται ὅτι ἔχετε κάμει πολλὰ ἐγκλήματα καὶ δὲν ἐνθυμεῖσθε ποῖα εἶναι. (γέλωτες).

§17Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐπρόκειτο περί τινος ὑποκειμένου τὸ ὁποῖον, ἀφοῦ ἐπέφερε φθορὰν ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν εἰς τὴν περιουσίαν τῆς ἀδελφῆς μου, ἠπείλει κατόπιν καὶ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ὅτι θὰ ἐδολοφόνει τόσον ἐμέ, ὅσον καὶ τὴν ἀδελφήν μου. Ὁ γενναῖος αὐτὸς μετέφερε τὴν ἀπειλήν του καὶ εἰς τὸ Γραφεῖόν μου, ὅτε δὲ ἡμέραν τινὰ ἤνοιξα τὴν θύραν τοῦ Γραφείου μου ὡραματίσθη ὅτι ἤμην ὡπλισμένος, ἐνῶ δὲν ἐκράτουν εἰς χεῖράς μου, παρὰ μόνον τὸ μολύβι μου, καὶ ἔφυγεν ὁλοταχῶς. Αὐτὸ εἶναι ὅλον τὸ ζήτημα καὶ νομίζω ὅτι εἰς τοιαύτας περιπτώσεις πρέπει νὰ ἐρωτᾶται καὶ ὁ καθ’ οὗ ἡ κατηγορία βουλευτής, διὰ νὰ μὴ παρουσιάζωνται πρόσωπα προσπαθοῦν νὰ διαστρέφουν τὴν πραγματικότητα καὶ νὰ διασύρουν βουλευτάς.

§18ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν νομοσχέδιον: «Περὶ κυρώσεως συμβάσεων μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων καὶ Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρείας πρὸς στέγασιν δικαστικῶν ὑπηρεσιῶν». Διὰ τῶν συμβάσεων τούτων ἐλύσαμε κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικὸν τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν Δικαστηρίων Ἀθηνῶν. Ἠγοράσαμεν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων ἀντὶ 14.500.000 δραχμῶν, ἐπὶ πιστώσει, πλέον τοῦ ἡμίσεος τοῦ τετραγώνου εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται τὸ ἤδη ὑπάρχον οἴκημα τῶν δικαστηρίων, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ οἰκοδομήματα Σανταρόζα, Πανεπιστημίου, Ἀρσάκη. Τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς παραχωρήσῃ τὰ οἰκοδομήματα ταῦτα ἀντὶ ποσοῦ, ἀνθ’ οὗ εἶχεν ἀγοράσει ταῦτα παρὰ τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1929 μὲ δραχμὴν σταθεροποιημένην. Τὰ οἰκοδομήματα αὐτὰ εἶναι ἤδη ἀξίας πεντήκοντα ἑκατομμυρίων δρχ. Τοιουτοτρόπως τὸ Δημόσιον ἀπέκτησε μίαν περιουσίαν ἑνὸς ὁλοκλήρου τετραγώνου εἰς τὸ κεντρικώτερον μέρος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ ἢ διὰ νὰ ἀνεγείρῃ τὸ δικαστικὸν μέγαρον ἐκεῖ ἢ νὰ τὸ ἐκποιήσῃ ἀντὶ μεγάλης τιμῆς, ὥστε νὰ δύναται διὰ τῶν χρημάτων τούτων νὰ ἱδρύσῃ εἰς ἄλλο μέρος δικαστικὸν κατάστημα. Ἐνοικιάσαμεν καὶ ἀπὸ τὴν Φιλεκπ. Ἑταιρείαν ἀντὶ 1.580.000 δραχ. ἐτησίου μισθώματος διὰ 15 ἔτη, τοὺς δύο ὀρόφους τῶν οἰκοδομημάτων τῶν ἔμπροσθεν τοῦ Πρωτοδικείου, ἐπὶ τῶν ὁδῶν Ἀρσάκη, Σταδίου καὶ Πανεπιστημίου. Ὀφείλω δὲ νὰ ἐκφράσω τὰ εὐχαριστήριά μου πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρείας διὰ τὴν προθυμίαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ συμφωνία αὕτη. Τὰ δύο οἰκοδομήματα θὰ συνδεθοῦν διὰ γεφύρας στεγαστῆς ἄνωθεν τῆς ὁδοῦ Ἀρσάκη, δηλαδὴ τὸ ἤδη ὑπάρχον οἰκοδόμημα μετὰ τοῦ Ἀρσακείου. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ Κράτος ἐπλήρωνε μέχρι τοῦδε διὰ τὴν στέγασιν τῶν δικαστικῶν καταστημάτων Ἀθηνῶν εἰς διαφόρους συνοικίας καὶ εἰς διαφόρους τρώγλας 1.280.000 δραχμῶν ἐτησίως διὰ τὸ Ἐφετεῖον, Εἰσαγγελίαν Ἐφετῶν, Εἰσαγγελίαν Πρωτοδικῶν, Πταισματοδικεῖον καὶ Εἰρηνοδικεῖον. Ἤδη διὰ μιᾶς δαπάνης τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν τὸ ἔτος ἀπεκτήσαμεν οἰκοδομήματα μεγάλα καὶ ἀξιοπρεπῆ εἰς τὰ ὁποῖα θὰ στεγασθοῦν ὅλαι αἱ δικαστικαὶ ὑπηρεσίαι τῶν Ἀθηνῶν. Εἰς τὰ οἰκοδομήματα αὐτὰ δημιουργοῦνται ἐννενήκοντα δύο δωμάτια καὶ ἓξ νέαι αἴθουσαι συνεδριάσεων. Οὕτω καὶ αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου θὰ εἶνε ἄφθονοι, καλύπτουσαι τὰς δαπάνας, ἐπιπροσθέτως δὲ καὶ θὰ λειτουργήσουν καὶ περισσότερα Πλημμελιοδικεῖα, διότι ἐκκρεμοῦν 43.000 μηνύσεις εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν Πρωτοδικῶν καὶ θὰ περατωθοῦν ὅλαι αἱ δίκαι αὐταί. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη, Κύριοι Βουλευταί, νὰ σᾶς ἐκθέσω καὶ τὸ ἱστορικὸν τῆς ἱδρύσεως Δικαστηρίων. Ἡ ἱστορία του ἔχει ὡς ἑξῆς. Τὴν 22αν Νοεμβρίου 1836 ἐζητήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης Α. Ρίζου, ἡ ἀνέγερσις Δικαστικοῦ Μεγάρου. Τῷ 1856 ἐπὶ Γ. Γάλλη, ἀπεφασίσθη ἔγερσις πρὸς τὸ μέρος τοῦ Βαρβακείου. Τῷ 1876 ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης Παπαζαφειρόπουλος, ἀνέθηκε τὸ σχέδιον εἰς μηχανικὸν διὰ νὰ ἐγερθῇ εἰς τὸ περὶ τὸ Ἀρσάκειον γήπεδον δικαστήριον, ἀλλ’ ἐματαιώθη, διότι ἡ Φιλεκπαιδευτικὴ Ἑταιρεία ἐθεώρησεν ἀθέμιτον τὴν γειτνίασιν τῆς Θέμιδος καὶ ἀρσακειάδων. Τῷ 1877 ἐπὶ Θ. Ζαΐμη, ἔγινεν Ἐπιτροπή, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ περὶ τὸ Ἀρσάκειον γήπεδον, ὅπερ καὶ ἀπεφασίσθη, ἀλλὰ δὲν ἐξετελέσθη. Τῷ 1886 ἐπὶ Βουλπιώτου, ἀπεφασίσθη ἔγερσις προσωρινῶς ἐπὶ γηπέδου τῆς Μονῆς Πετράκη, ὄπισθεν ἤδη Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ἡ δὲ ὁριστικὴ ἔγερσις εἰς τοὺς Σταύλους. Κατόπιν ἀπεφασίσθη νὰ ἐγερθῇ εἰς τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως Τρικούπη ὑπεβλήθη καὶ σχετικὸν νομοσχέδιον, ψηφισθὲν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Ἀλλ’ ὁ φάκελλος μὲ τὰ σχεδιαγράμματα ἀπωλέσθη, ὡς ἐβεβαιώθη. Τὸ 1882, ἐπὶ Κυβερνήσεως Κωνσταντοπούλου διετάχθη ὑπὸ Γ. Φιλαρέτου ἡ ἐκποίησις σχεδίου διὰ τὸ οἰκόπεδον τῶν Σταύλων. Τὸ σχέδιον ἔγινε καὶ εὑρέθησαν καὶ οἱ πόροι, ἀλλὰ δὲν ἐξετελέσθη. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Τρικούπη, τῷ 1894, ἀνεκαλύφθη ὅτι ὁ φάκελλος ἐχάθη καὶ αὐτός. Νέα καταρτισθεῖσα Ἐπιτροπὴ ὑπέδειξεν ὡς γήπεδον τὸ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Πατησίων, κείμενον ἔναντι τοῦ Πολυτεχνείου ἀνοικοδόμητον τότε. Ὑπουργοῦντος Δ. Στεφάνου, ἀπεφασίσθη ἡ ἐκποίησις τῶν Βασιλικῶν Σταύλων καὶ ἡ λῆψις ἐκεῖθεν τῶν χρημάτων. Τῷ 1895 ἐπὶ Κυβερνήσεως Δεληγιάννη ἔγινε νέα Ἐπιτροπὴ ἐπὶ Ὑπουργίας Θ. Βάρβογλη. Ὑπεδείχθησαν ὡς οἰκόπεδα οἱ Βασιλικοὶ Σταῦλοι, Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον. Τῷ 1897, ἐπὶ Κυβερνήσεως Α. Ζαΐμη, καὶ Ὑπουργοῦ Α. Τόμαν, ἔγινεν ἐπιτροπή, ἵνα μελετηθῇ οἴκημα Μελᾶ καὶ μισθωθῇ διὰ ἑκατὸν ἔτη ἀντὶ δρχ. 56–60 χιλιάδων τὸ ἔτος. Νέος ὅμως Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ Μομφερᾶτος, συνιστᾷ νέαν Ἐπιτροπὴν καὶ ὑπογράφει προσύμφωνον μισθώσεως οἰκίας Μελᾶ διὰ πεντήκοντα ἔτη ἀντὶ 52.700 δρχ. ἐτησίως, ἥτις ὅμως δὲν ἐξετελέσθη. Τῷ 1899, ἐπὶ Κυβερνήσεως Γ. Θεοτόκη, τὸ κτίριον Μελᾶ ἐθεωρήθη ἀνεπαρκές, καὶ ἐσκέφθη τὴν ἀνέγερσιν εἰς γήπεδον ὁδῶν Ρηγίλλης–Κηφισιᾶς καὶ προεκήρυξε διαγωνισμὸν διὰ τὸ ὁριστικὸν σχέδιον. Τὸ γήπεδον ἐκρίθη ἀκατάλληλον, διαμαρτυρηθέντος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου. Τῷ 1902, ἐπὶ Κυβερνήσεως Δεληγιάννη, διετάχθη ἡ ἐκποίησις τοῦ γηπέδου τῶν Σταύλων. Τῷ 1905, ἐπὶ Κυβερνήσεως Θεοτόκη, ἐζητήθη νὰ παραχωρηθῇ τῇ Κυβερνήσει τὸ Δημοτ. Νοσοκομεῖον, προσφερθὲν ἀντὶ δραχμῶν 1.250.000, πλὴν τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔκλεισε συμφωνίαν, διότι εἶχε διαφορὰν εἰς τὸ τίμημα κατὰ δραχμὰς 50.000. Ἡ Δικαιοσύνη περιεφέρετο οὕτω τῇδε κἀκεῖσε ἐν Ἀθήναις εἰς διάφορα οἰκήματα καὶ οἱ δικηγόροι ἐξηγέρθησαν καὶ ἔκαμαν παράστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν Θεοτόκη καὶ ἐξηγήθη αὐτοῖς ὅτι πρόκειται περὶ διαφορᾶς 50.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Νοσοκομείου καὶ ὅτι θὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ ἀνεγέρσεως τοῦ Δικαστικοῦ Μεγάρου. Μόνον διετάχθη ἡ μεταφορά του εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον ὅπου εἶναι καὶ σήμερον κατὰ τὸ 1907. Αἱ συνεδριάσεις ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν ὑπῆρξαν ἀλλεπάλληλοι κατὰ τὰ διαρρεύσαντα ἔτη. Τῷ 1909, ἐπὶ Κυβερνήσεως Μαυρομιχάλη, τὰ αὐτά. Συνεστήθη ἐπιτροπὴ δι’ ἀνέγερσιν Δικαστικοῦ Μεγάρου, ἵνα στεγασθῇ ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ τὸ Ἐφετεῖον εἰς τὸ ὄπισθεν μέρος τοῦ ἤδη Πρωτοδικείου, ἐγένετο καὶ σχέδιον διὰ δραχμὰς ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδας. Τότε δὲ ἀνεκινήθη πάλιν τὸ ζήτημα τῆς ἐγέρσεως εἰς τοὺς Βασιλικοὺς Σταύλους καὶ ἐψηφίσθη νομοσχέδιον ἐκποιήσεως αὐτῶν, ὄχι ὅμως καὶ ἀνεγέρσεως Δικαστηρίων, δι’ οἰκονομίαν!! Τῷ 1910 ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου. Ἐπὶ ὑπουργείας Δημητρακοπούλου, ἀπεφασίσθη νὰ οἰκοδομηθῶσι ταῦτα ἐπὶ τῆς πλατείας Ρηγίλλης καὶ προεκηρύχθη διαγωνισμὸς διεθνής, παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου. Προεκηρύχθη ἕν σχέδιον καὶ διενεμήθη τὸ βραβεῖον ἐκ δραχμῶν ὀκτὼ χιλιάδων. Ἀνεγνωρίσθη κατόπιν τὸ ἀκατάλληλον τοῦ γηπέδου τῆς ὁδοῦ Ρηγίλλης καὶ ἐματαιώθη. Τῷ 1912, ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου καὶ ὑπουργείας Ρακτιβάν, νέαι ἐπιτροπαὶ ἐπὶ ἐπιτροπῶν κατηρτίσθησαν καὶ διάφορα γήπεδα ἐξητάσθησαν, ἀλλ’ εἰς οὐδὲν κατέληξαν καὶ τὸ ζήτημα ἔκτοτε ἀπετελματώθη. Νομίζω λοιπὸν ὅτι κατόπιν ὅλων αὐτῶν, ἡ λύσις τὴν ὁποίαν ἐπετύχομεν, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὸ ὅτι ἡ παράστασις τῆς δικαιοσύνης ἐν Ἀθήναις, καὶ ἡ στέγασις ὅλων τῶν δικαστικῶν ὑπηρεσιῶν, θὰ ἀποτελέσῃ σταθμὸν ἐν τῇ ἐξελίξει τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ λύσις αὕτη, βεβαίως, δὲν εἶναι ὁριστική, ἀλλά, δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι θὰ εἶναι διαρκείας οὐχὶ ὀλιγωτέρας τῶν ἑξήκοντα ἐτῶν, ἐκτὸς ἐὰν ἐν τῷ μεταξύ ἀνακαλυφθῇ εἰς τὸν ὁρίζοντα τὸ χρηματικὸν ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου, ὅπερ ποσὸν ἐγὼ δὲν ἠδυνήθην νὰ διακρίνω. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ τὸ νομ)διον κατεπεῖγον διὰ νὰ ψηφισθῇ ταχέως, διότι πρόκειται νὰ γίνουν ἀμέσως ἐπισκευαί. Παρέλειψα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αἱ ἐπισκευαί, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν ἐπὶ τοῦ οἰκοδομήματος τοῦ Ἀρσακείου, θὰ στοιχίσουν περὶ τὰ ἕξ ἑκατομμύρια καὶ πλέον, θὰ καταβάλῃ δὲ ταύτας τὸ Ἀρσάκειον ἔναντι τοῦ ἐνοικίου τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνῃ. Ἀργότερον θὰ συγκεντρωθῇ ἐκεῖ καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος εἰς τὸ παλαιὸν κτίριον τοῦ Ἀρσακείου.

§19ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε, ὅτι οἱ χῶροι τοῦ Ἀρσακείου εἶναι διπλάσιοι τοῦ μισθώματος. Κατὰ συνέπειαν, ἂν ἀποφασισθῇ ἡ ἀνέγερσις τοῦ μεγάρου τῶν Δικαστηρίων εἰς τὸν χῶρον ὅπου εἶναι τὸ τετράγωνον αὐτὸ θὰ εἶναι δυνατὸν προσωρινῶς νὰ στεγασθοῦν ὅλα τὰ δικαστήρια, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ γίνῃ οἰκονομία;

§20ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι, διότι δὲν ἐπαρκεῖ.

§21ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγετε ὅτι ἡ λύσις ποὺ ἐδώκατε, δὲν εἶναι ὁριστική καὶ εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τοῦτο. Λέγετε ἐπίσης, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κτισθῇ τὸ Δικαστικὸν Μέγαρον εἰς τὸ τετράγωνον ἐκεῖνο καὶ συμφωνεῖτε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνουν ἐκεῖ περισσότεροι ὄροφοι. Σᾶς ἐρωτῶ· ἠμπορεῖ δι’ αὐτῆς τῆς λύσεως νὰ διευκολυνθῇ τὸ ζήτημα;

§22ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, ἡ κατάστασις τῶν Δικαστηρίων ἐν Ἀθήναις ἔχει παγιωθῆ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφέρωμεν ταῦτα εὐκόλως ἀπὸ τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται σήμερον εἰς ἄλλο σημεῖον. Προὐτάθη ἡ ἑξῆς σπουδαία καὶ σοβαρὰ λύσις: νὰ χρησιμοποιήσωμεν ὡς δικαστικὸν μέγαρον τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον, δίδοντες τὴν ἀξίαν τοῦ οἰκοπέδου τοῦ σημερινοῦ, καὶ οἰκοδομοῦντες Μουσεῖον εἰς τὸ μέρος ὅπου ἐπρόκειτο νὰ ἀνεγερθῇ τὸ δικαστικὸν μέγαρον ἐπὶ Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, εἴς τι γήπεδον συνοικίας Μακρυγιάννη. Νὰ μεταφέρωμεν δηλ. τὸ μουσεῖον ἐκεῖ καὶ τὸ δικαστήριον εἰς τὸ σημερινὸν μουσεῖον. Ἀλλ’ ἔχομεν πλέον ὁλόκληρον τὸ τετράγωνον τῶν ὁδῶν Σανταρόζα, Πανεπιστημίου, Σταδίου, ἂν προκηρυχθῇ δὲ εἷς διεθνὴς διαγωνισμὸς διὰ τὸ σχέδιον, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἕν μεγάλο κτίριον μὲ πέντε πατώματα, τὰ ὁποῖα φυσικὰ δυνάμεθα νὰ κτίσωμεν καὶ τμηματικῶς. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἠμποροῦν εἰς τὸ τετράγωνον αὐτὸ νὰ συγκεντρωθοῦν ὅλα τὰ δικαστήρια.

§23ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Ἠμπορεῖ μάλιστα νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ ὁδὸς Ἀρσάκη, ἡ ὁποία δὲν χρειάζεται.

§24ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως δὲν χρειάζεται. Ἀλλὰ δὲν μᾶς πειράζει αὐτό. Ἄλλωστε, καθὼς εἶπα, ἡ δοθεῖσα λύσις δὲν εἶναι ἐντελῶς ὁριστική.

§25ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Νὰ τὴν κάμητε ὁριστικήν.

§26ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πάντως τὰ καταστήματα τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου θὰ φύγουν ἀπὸ ἐκεῖ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§28Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ 1ου τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. «Περὶ συμπληρώσεως τῆς νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Δικαιοσύνης».

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ εἶναι σύνολον.

§30Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ γνωρίζω, κ. Πρόεδρε, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Γαρουφαλιᾶ.

§32Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῆς Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Δικαιοσύνης» ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐδικαιολόγησε τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν δημιουργεῖ δαπάνην, καί τι πλέον, ὅτι ἡ πίστωσις τῶν τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, ἡ ὁποία ἐνεγράφετο καὶ προεβλέπετο ἐξηντλεῖτο ἐξ ὁλοκλήρου, διατιθεμένη εἰς τὰ μέλη τῆς Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς ἐννέα τὸν ἀριθμόν, σύμφωνα μὲ τὸν τροποποιούμενον νόμον. Ἡ πληροφορία ἡ δοθεῖσα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶναι ἀκριβής, σύμφωνα μὲ τὸ σημείωμα τὸ ὁποῖον μοὶ ἐδόθη σήμερον, διότι κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1931– 32 ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν διετέθησαν μόνον 102 χιλ. δρχ. διὰ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1932–33, διετέθησαν μόνον 87 χιλ. δραχ. Τὸ ὑπόλοιπον ἤτοι διακόσιαι χιλιάδες δραχμαὶ περίπου.

§33Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐτησίως διακόσιαι χιλιάδες.

§34Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. ..... παρέμεινεν ὡς ἀδιάθετος πίστωσις. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀκριβὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν δημιουργεῖ δαπάνας. Δημιουργεῖ δαπάνην διακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, διότι πρόκειται περὶ πιστώσεως ἀδιαθέτου τῆς ὁποίας δὲν ἐγένετο χρῆσις. Ἄν μὲν ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν ἀναφέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης....

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τίνος ὁμιλεῖτε;

§36Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐπί τοῦ συνόλου.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὸν Κανονισμόν;

§38Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Βεβαίως καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν μὲν ἐπρόκειτο διὰ τοῦ ἐπιβαλλομένου νομοσχεδίου, νὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός τῆς ἐπιμελεστέρας ἐπεξεργασίας τῶν νόμων, οὐδεὶς θὰ εὑρίσκετο ὁ ὁποῖος θὰ κατέκρινε, ἔστω καὶ τὴν αὔξησιν αὐτὴν τῶν δαπανῶν. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τούτου. Εἰς τὴν Νομοπαρασκευαστικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης οὐδέποτε ὑπάρχει ἀνάγκη ἐνισχύσεως τῆς ἐπιτροπῆς δι’ εἰδικῶν τεχνικῶν μελῶν. Τὰ νομοσχέδια, τὰ ξένα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, τὰ νομοσχέδια δηλ. τὰ συντασσόμενα ὑπὸ ἄλλων Ὑπουργείων, ὁσάκις ἀποστέλλονται εἰς τὴν Νομοπαρασκευαστικὴν Ἐπιτροπήν, τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, δὲν ἀποστέλλονται διὰ νὰ ὑποστοῦν ἐπεξεργασίαν εἰς ὅλας αὐτῶν τὰς διατάξεις καὶ τὰς τεχνικὰς ἀκόμη, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ καθίστατο ὁ κύριος δημιουργὸς τῶν νομοθετημάτων. Δὲν θὰ ὑπῆρχε κἂν ἀνάγκη νὰ συντάσσουν οἱ Ὑπουργοὶ νομοσχέδια εἰς τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα των. Ὁ σκοπὸς τῆς Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὅπως, ἐφόσον νομοσχέδια ἄλλων Ὑπουργείων περιέχουν διατάξεις ἀστικοῦ, ἐμπορικοῦ ἢ ποινικοῦ περιεχομένου, τροποποιητικὰς τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, ὅπως ἡ Νομοπαρακευαστικὴ Ἐπιτροπὴ ἐναρμονίζῃ τὰς διατάξεις ταύτας ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν συντασσομένων σχετικῶν κωδίκων. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὰς Νομοπαρασκευαστικὰς Ἐπιτροπὰς ὑπάρχει φόρτος ἐργασίας, ἐπὶ πλέον ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὅπως ἡ Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπὴ ἐνισχυθῇ διὰ τεχνικῶν ὑπαλλήλων ἢ δι’ εἰδικῶν προσώπων ἐχόντων εἰδικὰς γνώσεις.

§39Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ ἐζήτησεν ἡ ἰδία ἡ Ἐπιτροπή.

§40Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἐζήτησεν ὅ,τι θέλει ἡ Ἐπιτροπή. Ἐγὼ κρίνω ποῖος εἶνε ὁ σκοπὸς τῆς Ἐπιτροπῆς. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ ἐπὶ πλέον διάθεσις τῶν διακοσίων χιλιάδων δραχμῶν καὶ ἡ αὔξησις τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπὸ ἐννέα εἰς δεκατέσσαρα, διότι δώδεκα μὲν λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἰς αὐτὰ δέον νὰ προστεθῇ ὁ Γεν. Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου, εἰς δεκατέσσαρα καὶ εἰς ἑπτὰ ἔκτακτα μέλη, δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ μεταβληθῇ ἡ Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης εἰς κέντρον ἐπιστημονικῆς ἀργομισθίας. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἐφόσον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πεισθῇ ὅτι αἱ πληροφορίαι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασίσθη δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, ζητῶ νὰ δεχθῇ οὗτος νὰ ἀπορρίψῃ ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου;

§42Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἀποτελεῖ ἕνα περιττὸν ὀργανισμόν, καθ’ ὁλοκληρίαν περιττὸν μάλιστα διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ ὕπαρξίς του εἰς ὅλα τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἀκόμη θὰ ἦτο περιττός, διότι ἂν τὸ σύστημα αὐτὸ διατηρηθῇ, τότε πρέπει νὰ καταργήσωμεν τοὺς Νομικοὺς Συμβούλους. Ἕκαστον Ὑπουργεῖον ἔχει τὸν Νομικὸν Σύμβουλόν του, ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωμοδοτῇ ἐπὶ τῶν νομικῶν ζητημάτων, ἐπὶ τῶν νομοθετημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ τροποποιήσουν ἢ νὰ θίξουν τὰς γεν. ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ τὴν γενικὴν νομοθεσίαν τοῦ Κράτους. Προτείνω νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐν καιρῷ νὰ συζητήσωμεν περὶ τῆς καταργήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἐλέχθη, ἀποτελεῖ ἓν νεόπλασμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, ὅπου προΐσταται πάντοτε δικηγόρος διαπρεπής, ἀπὸ τὸν ὁποῖον μάλιστα σήμερον ζωηρότερον εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ καταργήσῃ τὸ νεόπλασμα αὐτό, διότι καὶ νομικὸν σύμβουλον ἐγκρατέστατον ἔχει, καὶ ἄλλην σχετικὴν ἐπιτροπὴν ἔχει καὶ ὁ ἴδιος εἶναι νομομαθής. Ὥστε μοῦ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἕως ὅτου ἔλθῃ μία πρότασις ἀπὸ τὸν ἴδιον Ὑπουργὸν ἢ ἀπὸ ἄλλον Ὑπουργεῖον, περὶ καταργήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἢ τουλάχιστον περὶ τεμαχισμοῦ αὐτῆς κατὰ Ὑπουργεῖα, νὰ πάρῃ δηλ. κάθε Ὑπουργεῖον τὸν ἰδικόν του. Ἐπάνω εἰς τὸν ἕνα Σύμβουλον νὰ πάρῃ καὶ δεύτερον Σύμβουλον.

§43Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ἀβραάμ.

§45Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσίν του, παρατηρεῖ ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου διὰ τοῦ ὁποίου συνεστήθη ἡ μόνιμος αὐτὴ Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ἐξεπληρώθη. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἱδρύθη ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ κατὰ τὸ 1929 διαγράφεται σαφῶς εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη τότε. Ἐπειδὴ εἰς πολλὰ Ὑπουργεῖα ἐλαμβάνοντο μέτρα νομοθετικά, τὰ ὁποῖα περιεῖχον διατάξεις ἀστικοῦ καὶ ποινικοῦ δικαίου, αἱ ὁποῖαι ἦτο πιθανὸν νὰ συγκρούωνται πρὸς τὰς γενικὰς διατάξεις τῆς Ἀστικῆς καὶ Ποινικῆς μας Νομοθεσίας, τῆς ὁποίας ἡ ἀναθεώρησις συντελεῖται ἀπὸ τὰς εἰδικὰς ἐπιτροπὰς ἐθεωρήθη ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ συσταθῇ μία Γενικὴ Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ συνεχίσῃ ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἐργασίαν τῶν παλαιῶν νομοπαρασκευαστικῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον συσταθῆ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀειμνήστου Δημητρακοπούλου ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπεξεργάζηται νομοσχέδια τῶν ἄλλων Ὑπουργείων ἐφόσον ταῦτα περιέχουν διατάξεις τῆς Ἀστικῆς Νομοθεσίας καὶ τῆς Ποινικῆς Νομοθεσίας. Πράγματι, τινὰ τῶν Ὑπουργείων, ἀφ’ ἧς λειτουργεῖ ἡ ἐπιτροπή, — διότι ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον πρὸς τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ γνώμην, φρονῶ ὅτι δὲν ἐπετεύχθη ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἱδρύθη αὕτη— ὑπέβαλλον εἰς αὐτὴν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια καὶ κατωρθώθη νὰ γίνεται μία ἐναρμόνισις τῶν τοιούτων διατάξεων ἀστικοῦ δικαίου καὶ ποινικοῦ πρὸς τὰς γενικὰς διατάξεις τὰς ὁποίας εἶχεν ὑπ’ ὄψει ἡ μόνιμος Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶχε διαδεχθῆ τὰς παλαιὰς ἐπιτροπὰς τῶν κωδίκων. Δυστυχῶς πολλὰ Ὑπουργεῖα δὲν ἔπεμπον τὰ νομοθετήματα αὐτῶν, κατεσκεύαζον δὲ νομοθετήματα κώδικας αὐτόχρημα, εἰς τοὺς ὁποίους περιελάμβανον διατάξεις τοῦ ποινικοῦ καὶ ἀστικοῦ δικαίου, ὅπως π.χ. ὁ κῶδιξ περὶ ἀρχαιοτήτων καθιεροῖ σειρὰν ἀδικημάτων, τὰς ὁποίας ἦτο ἀνάγκη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐναρμονίσῃ πρὸς τὰς γενικὰς διατάξεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη ὅτι ἐπετεύχθη ὁ σκοπός. Ἔχω νὰ τὸν πληροφορήσω προχείρως, ὅτι προσφάτως τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει συντάξει νόμον εἰδικόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἔχει ρυθμίσει ζητήματα τοῦ πτωχευτικοῦ δικαίου, κατὰ τρόπον ἐντελῶς διάφορον ἀπὸ τὰς ἰσχυούσας γενικὰς πτωχευτικὰς διατάξεις, χωρὶς νὰ ἐρωτηθῇ ἡ ἐπιτροπή. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐψηφίσαμεν ἡμεῖς νομοσχέδια περὶ συστάσεως ἐπιτροπῶν περὶ συντάξεως τοῦ κώδικος τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὡς καὶ τοῦ κώδικος τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Ἐπίσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπάρχει καὶ ἐπιτροπὴ τοῦ ἐμπορικοῦ κώδικος. Ἀλλ’ ἐφόσον συνεστήσαμεν καὶ εἰδικὰς ἐπιτροπὰς διὰ τὴν κατάρτισιν τῶν κωδίκων τῆς Ποινικῆς καὶ Πολιτικῆς Δικονομίας, οἱ ὁποῖοι κώδικες δὲν ἔχουν καταρτισθῇ ἀκόμη, καὶ ἐφόσον δὲν ὑπάρχει λόγος ἡ ὑφισταμένη Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀσχοληθῇ πλέον διὰ τὴν σύνταξιν τῶν παγίων κωδίκων τῶν δικαστικῶν, ὑποθέτω ὅτι εἶνε πλέον ἢ ἐπαρκὴς ἡ σύνθεσις αὐτῆς ἀπὸ ὅσα μέλη ὑφίσταται σήμερον καὶ οὐδεὶς συντρέχει λόγος νὰ εὐρυνθῇ ὁ κύκλος τῆς ἁρμοδιότητός της καὶ νὰ προστεθοῦν καὶ ἄλλα μέλη, καὶ μάλιστα ὡς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, τεχνικά, διὰ τὰ νομοσχέδια ἄλλων Ὑπουργείων, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν οἱ νομοθέται ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι φαντάζομαι ὅτι καὶ διατάξεις ἀκόμη τῆς ἀστικῆς μας νομοθεσίας δύνανται νὰ διατυπώσουν καλλίτερον καὶ ἀπὸ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Συνεπῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο διὰ τοῦ νομοσχεδίου, παρὰ νὰ δημιουργῇ θέσεις καὶ ἐπαυξάνῃ ἀδικαιολογήτως τὰς σχετικὰς δαπάνας.

§46Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἶναι πρωτότυπος. Δὲν ἀπαντᾶται εἰς οὐδὲν Κράτος πεπολιτισμένον τὸ γεγονὸς νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἰδικὴ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπέμπωνται ὅλα τὰ νομοσχέδια ὅλων τῶν ἄλλων Ὑπουργείων. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ θεσπίσωμεν μέτρον διὰ τὴν ἀρτιωτέραν νομοπαρασκευαστικὴν ἐργασίαν, τὸ μέτρον αὐτό, δὲν θὰ εἶναι ἄλλο, παρὰ τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τὴν ἁρμοδιότητα ταύτην.

§47ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ νομοσχέδιον τὸ ἔφερα κατόπιν ὑποδείξεων τῆς Ἐπιτροπῆς.

§48Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν μᾶς ἐφέρατε ἀρκετὰ στοιχεῖα, κ. Ὑπουργέ.

§49ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα προσεκομίσατε, κ. Ὑπουργέ, ὄχι μόνον ἀρκετὰ δὲν ἦσαν, ἀλλ’ ἀπεδείχθησαν καὶ ἀνακριβῆ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου.

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι ὡμίλησα χθές. Δικαιούμεθα ὅμως νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἀπορίαν μας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος μὲ τόσην εὐχαρίστησιν χθὲς παρέσχε τὴν βεβαίωσιν ὅτι καὶ αἱ τριακόσιαι χιλιάδες διατίθενται καὶ μὲ τὸ νέον νομοσχέδιον πρόκειται νὰ διατεθοῦν κατὰ διάφορον τρόπον, διότι καὶ ἀπόψε πιστοποιεῖται, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν προσκομίζει ἀντίρρησιν, ὅτι δὲν ἦτο ἀκριβὴς ἡ βεβαίωσις, τὴν ὁποίαν παρέσχεν εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εὑρίσκω σοβαρότητα καὶ ἀπορῶ διατὶ τὸ παρέρχεται μὲ τόσην ἀδιαφορίαν πρὸς τὴν Βουλήν.

§52ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔδειξα οὐδεμίαν ἀδιαφορίαν πρὸς τὴν Βουλήν. Ἔχω μίαν πίστωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ δικαιοῦμαι νὰ τὴν διαθέσω ὅπως καὶ τὴν διαθέτω σύμφωνα μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον. Οὔτε ἀνακριβείας εἶπα, καὶ ἀπορῶ πῶς τὸ λέγετε αὐτό.

§53ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιόν σας, ἡ πίστωσις θὰ μείνῃ ἀδιάθετος.

§54ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ζητῶ τὴν ἐφαρμογήν τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε. Τίποτε ἄλλο.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐκ μέρους τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου;

§57ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἀπορρίψεως ζητῶ τὸν λόγον.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀπόρριψις. Εἶναι ψηφοφορία.

§59ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἐφαρμόσατε τὸν Κανονισμόν, κ. Πρόεδρε.

§60Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τὶ ἐμποδίζει ὁ Κανονισμὸς τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῷ συνόλῳ του;

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς.

§62ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καθὼς ἐνθυμεῖσθε χθὲς καλῶς ἐγεννήθη ζήτημα ἐλλείψεως ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπον, ὅτι, κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος, δὲν χρειάζεται ἔκθεσις Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὁσάκις δὲν γίνονται δαπάναι. Μὲ τὴν αἰτιολογίαν αὐτὴν ἀπεκρούσθη ἰσχυρισμὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀπαράδεκτον ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, ἐβεβαίωσε δὲ πρὸς τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἀσφαλῶς δὲν προκύπτει δαπάνη, διεβεβαίωσε δὲ τοῦτο, κατόπιν τῆς παρατηρήσεως καὶ ὑποδείξεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ὅτι, κατὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, γίνεται ἄμεσος δαπάνη. Πάντως ὑπῆρχεν ὁ φόβος, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον νὰ μείνῃ ἀδιάθετος ἡ πίστωσις. Ἀπόψε ἐπιστοποιήθη ὅτι μένει ἀδιάθετος ἡ πίστωσις, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὰ ⅔. Καὶ κατόπιν τούτων, ἐρωτῶ εἶναι ὀρθόν, ἐνῶ χθὲς ἐψηφίζαμεν τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν πλήρη πεποίθησιν καὶ τὰς διαβεβαιώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ψηφίζομεν δαπάνην, νὰ εὑρεθῶμεν σήμερον εἰς τὸ σύνολον ψηφίζοντες μίαν δαπάνην διακοσίων χιλιάδων δραχμῶν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα....

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἐφαρμόζει τὸν Κανονισμόν. Ὁ Κανονισμὸς εἰς τὸ ἄρθρον 62 λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει) «Πρότασις δὲν δύναται νὰ γίνῃ, εἰμὴ...κλπ.). Τὶ θέλετε λοιπὸν νὰ συνεχίσωμεν;

§64Γ. ΜΑΡΗΣ. Τὶ λέγετε, κ. Πρόεδρε. Δὲν ἔχει ἡ Βουλὴ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπορρίψῃ τὸ νομοσχέδιον;

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλετε νὰ συζητήσωμεν διὰ νὰ περάσωμεν τὴν ὥραν μας, ἔχει καλῶς.

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ Κανονισμοῦ καὶ πρέπει νὰ γνωρίσωμεν ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ ἄρθρον αὐτό, ἔχω νὰ παρατηρήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ παράγραφος αὐτὴ δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν. Ἡ παράγραφος αὐτὴ λέγει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται διόρθωσις εἰς τὸ σύνολον, παρὰ μόνον, ἐφόσον ἀφορᾷ διόρθωσιν ἀριθμητικήν. Νὰ συζητήσωμεν πρὸς ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου, αὐτὸ δὲν ἀποκλείεται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Ἡ συζήτησις δὲν θὰ περιστραφῇ εἰς περιττολογίας, ἐφόσον εἰς τὸ σύνολον ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν συζήτησις.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τούτου ὡμιλήσατε;

§68Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§69ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἄρθρον 56 λύει σαφῶς τὸ ζήτημα. Λέγει, ὅτι γίνεται ἡ αʹ καὶ ἡ βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον, καὶ ἡ εἰς τὸ σύνολον συζήτησις, ἥτις εἶναι ἡ τελευταία. Δηλαδὴ ὑπάρχει καὶ μία τελευταία, ἡ τοῦ συνόλου. Τὸ ἄρθρον 62 ὁμιλεῖ περὶ τροπολογιῶν. Εἶνε δηλαδὴ γεγονός, ὅτι οὐδεμία τροπολογία ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ συνόλου, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὑπάρχει συζήτησις κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τὸ ἄρθρον 62 ὁρίζει πῶς γίνεται ἡ συζήτησις. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου;

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4129 καὶ 4255 περὶ συστάσεως Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Δικαιοσύνης».)

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισίν του σχεδίου νόμου: «Περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων καὶ ἀποζημιώσεως οἰκημάτων ἐν τῷ συνοικισμῷ Ἁγίας Φωτεινῆς Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5636 τῆς 31–8–19– 32 περὶ τροποποιήσεως καὶ συντηρήσεως ὁδῶν κειμένων διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου Ταχυδρ. Ταμιευτηρίων περὶ χορηγήσεως δανείου 42.000.000 διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐπισκευῆς κλπ. τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων». Ὁ κ. Χατζηγιάννης.

§76Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, φαντάζομαι, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νέας πιστώσεως. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εὑρῆκε μίαν κληρονομίαν κακήν, ἡ ὁποία σᾶς εὐθύνει (ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν), κακὴν, διότι, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῶν Σούσων ἢ τῆς Βαβυλῶνος, καθ’ ἥν στιγμὴν μένουν ἄστεγοι οἱ πρόσφυγες, καθ’ ἥν στιγμὴν μένουν τὰ ἕλη ἄνευ ἀποστραγγίσεως, σεῖς ἐδώκατε ἕως τώρα ἑκατὸν εἴκοσιν ἑκατομμύρια, διὰ νὰ μετατρέψητε τὰ Παλ. Ἀνάκτορα εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν. Κύριοι, εἶχον τὴν τιμὴν καὶ ἄλλοτε νὰ ἀπασχολήσω, διὰ τὸ ἴδιον θέμα, τὴν Βουλὴν καὶ διεμαρτυρήθην διὰ τὴν σπατάλην αὐτήν, διεμαρτυρήθην διὰ τὴν δαπάνην, ὅτι ἦτο ὑπερβολική καὶ διότι ἤρχισεν ἄνευ προϋπολογισμοῦ. Εἴπετε, ὅτι θὰ γίνῃ τὸ ἔργον μὲ μίαν δαπάνην τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων δραχ. Ἔπειτα τὴν ἀνεβιβάσατε εἰς ὀγδοήκοντα τρία ἑκατομμύρια. Τώρα λέγετε ἑκατὸν εἴκοσι τρία ἑκατομμύρια, ἄνευ προϋπολογισμοῦ. Καὶ λέγει τὸ νομοσχέδιον (ἀναγινώσκει) «Ἤτοι αἱ χορηγηθεῖσαι κλπ. θὰ ἀπαιτηθοῦν 123.000.000». Δηλαδὴ εἶναι προβλέψεις τοῦ ἀρχιτέκτονος, ὅστις ἀναλόγως τῆς δαπάνης καὶ ἀποζημιώνεται...

§77Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί ἀξίζει;!

§78Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὶ ἀξίζει ἐρωτᾶτε; Τὰ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια ἔγιναν ὀγδοήκοντα ἕν καὶ ὕστερα ἑκατὸν εἴκοσι τρία καὶ ἀμφιβάλλω ἐὰν θὰ μείνῃ ἡ δαπάνη ἕως ἐδῶ. Πολὺ φοβοῦμαι μὴ φθάσωμεν εἰς τὰ διακόσια ἑκατομμύρια, διὰ νὰ ἀποπερατωθῇ τὸ ἔργον τῶν Ἀνακτόρων.

§79Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἕξ ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν παίρνει ὁ ἀρχιτέκτων. Πόσα θὰ πάρῃ;

§80Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἕξ ἑκατομμύρια.

§81Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ οἱ βουλευταὶ πόσα παίρνουν;

§82Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐνῷ ἀξιοῦμεν ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς νὰ γίνουν ἀσκηταί, ἐδαπανήσαμεν ἕως τώρα ἑκατὸν εἴκοσιν ἑκατομμύρια δι’ ἐπισκευάς! τῶν Παλ. Ἀνακτόρων. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς Κράτος, τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ νὰ εἶναι ἀσκηταὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἔγινε δαπάνη ἑκατὸν εἴκοσι τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ νὰ ἐπισκευασθοῦν τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα καὶ διὰ νὰ ζητοῦν τώρα τὴν Βουλὴν νὰ μεταβληθῇ εἰς Σχολὴν τῶν ἐμπόρων.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ δὲν διετέθη διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον λέγετε. Ἐγὼ ὡμίλησα εἰς τὸν «Παρνασσόν» κατὰ τὴν ἑσπέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἑωρτάζετο ἡ ἑκατονταετηρίς, γενομένης δ’ ὁμιλίας περὶ τοῦ Ἱστορικοῦ καὶ Ἐθνολογικοῦ Μουσείου, σχετικῶς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς στεγάσεως αὐτοῦ, εἶπα ὅτι θὰ στεγασθῇ καὶ αὐτό.

§84Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κάμνετε μίαν τροπολογίαν διὰ νὰ περιορίσωμεν τὰ ποσοστὰ εἰς ½%;

§85Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ψηφίζομεν τώρα τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου, ἀλλὰ τὸ δάνειον διετέθη.

§86Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὸν μηχανικὸν εἴπετε ὅτι θὰ πάρῃ ἕξ ἑκατομμύρια δραχμῶν;

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ ἐπῆρεν ἤδη.

§88Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴπετε ὅτι θὰ ἀνέλθῃ ἡ δαπάνη εἰς ἑκατὸν εἴκοσι ἑκατομμύρια. Δὲν εἶνε νοητὸν ὅτι ἐπῆρε προκαταβολικῶς τὰ ποσοστὰ ἐπὶ τῶν 120 ἑκατομμυρίων. Ὥστε σοβαρῶς σκεπτόμενος, προτείνω νὰ λάβωμεν ἕν μέτρον προνοίας, νὰ περιορίσωμεν διὰ μιᾶς τροπολογίας τὰ δικαιώματά του, ἐφόσον δὲν τὰ ἐπῆρεν ἀκόμη.

§89ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ μηχανικὸς δὲν ἐπῆρε τὰ ποσοστὰ ὁλόκληρα, ὅπως ἀναφέρει ὁ κ. Βουλευτής. Ἐπῆρε πράγματι τοιαῦτα μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου ποσοστοῦ.

§90Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πόσα;

§91ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ πάρῃ ποσοστὰ ἐπὶ ποσοῦ ἑξήκοντα ἑκατομμυρίων. Ὡς πρὸς τὰ ὑπόλοιπα εἰσήγαγον αἴτησιν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων...

§92ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσα ἑκατομμύρια ἐπῆρε;

§93ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν γνωρίζω τώρα ἀκριβῶς.

§94Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ τὸ σχέδιον μαζί;

§95Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει σχέδιον.

§96ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρέπει ὄχι μόνον νὰ περιορισθοῦν, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ δικαιοῦται ὁ ἐργολάβος νὰ εἰσπράξῃ ποσοστά, δεδομένου ὅτι τὰ ποσοστὰ ἐκανονίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ποσοῦ τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα προϋποτίθεται ὅτι θὰ ἀποτελέσουν τὴν ἀξίαν τῆς κατασκευῆς. Ἐφόσον τὸ ἔργον ὑπερέβη τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀσφαλῶς τὸ Κράτος δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ὅπως τὰ ποσοστὰ μὴ ὑπερβοῦν τὸ ποσὸν αὐτό.

§97Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει νόμος πάγιος, ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ παλαιός, καθορίζων τὰ ποσοστὰ τῶν μηχανικῶν. Ἀλλ’ ἐδῶ ὅλοι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι καθορίζουν τὰς ἀμοιβὰς τῶν ἐπιστημόνων, δικηγόρων κλπ., λέγουν ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ ἡ ἀμοιβὴ τὸ τάδε ποσόν. Προκειμένου περὶ τῶν ἀμοιβῶν ἀρχιτεκτόνων, μᾶς ἐδηλώθη ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ δέκα ἑκατομμύρια. Ἑπομένως πρέπει νὰ τεθῇ εἷς φραγμός. Ὅταν πρόκειται δι’ ἔργα τόσον τεράστια, τῶν ἑκατὸν καὶ διακοσίων ἑκατομμυρίων, θὰ εἶναι ἀστεῖον πράγματι νὰ ἀφήσωμεν τὰς ἀμοιβὰς αὐτὰς νὰ ὑπερβοῦν κάθε ὅριον ἠθικῆς. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι βαρύνεται ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἔργον τῶν ἑκατὸν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων. Ἀφοῦ λαμβάνομεν γνῶσιν, πρέπει νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμόν.

§98ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα. Ἡ δοθεῖσα ἀποζημίωσις διὰ τὸν ἀρχιτέκτονα, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον κατεσκεύασε τὸ σχέδιον, ἀλλὰ καὶ ἠσχολήθη ἐπὶ τόσα ἔτη...

§99Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πουθενὰ τοῦ κόσμου δὲν γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§100ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ὑπάρχει ζήτημα, διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ἔργου, ἡ δοθεῖσα ἀποζημίωσις δὲν εἶναι ὑπερβολική.

§101Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ δοθοῦν ἕξ ἑκατομμύρια;

§102ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐδόθησαν! Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό.

§103Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἡ δαπάνη φθάσῃ τὰ 125 ἑκατομμύρια, δὲν θὰ πάρῃ τὰ ποσοστά του;

§104ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἶπα ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ τὰ πάρῃ. Ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, ὅτι ἡ ἀρχικὴ σύμβασις, ἢ μᾶλλον οἱ προϋπολογισμοὶ οἱ ἀρχικοί, ὥριζον ὅτι ἡ δαπάνη θὰ ἔφθανε μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων. Θὰ ἐξηγήσω ἀργότερον εἰς τὴν Βουλὴν τὶ συνέβη καὶ ἔφθασε τὸ ποσὸν εἰς ἑκατὸν εἴκοσιν ἑκατομμύρια. Νομίζω καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ ἐργολάβος αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀξίωσιν νὰ πάρῃ ποσοστὰ πέρα τοῦ ἀρχικῶς προϋπολογισθέντος ποσοῦ. Πρόκειται περὶ συμβάσεως ἡ ὁποία θὰ ἑρμηνευθῇ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ θὰ ἀποφασίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§105Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλομεν νὰ καθησυχάσωμεν τὴν Βουλὴν μὲ ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ θέσῃ περιορισμόν. Τὸ τί θὰ ἔχετε τὴν διάθεσιν νὰ λέγητε σεῖς καὶ τὸ τὶ θὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν νὰ λέγῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, δὲν ἀποτελεῖ ἱκανοποίησιν. Ἀποτελεῖ σκάνδαλον ἡ ἀμοιβὴ τῶν ἕξ ἑκατομμυρίων.

§106Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρέπει νὰ ἠξεύρῃ ἡ Βουλὴ ὅτι διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Παλ. Ἀνακτόρων...

§107ΚΑΝ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ ποῖος τὸ ἐψήφισεν αὐτό.

§108Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων καὶ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ νέου μεγάρου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν λειτουργεῖ ὁ πάγιος νόμος περὶ ἐκτελέσεως τῶν Δημοσίων Ἔργων.

§109Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τόσον τὸ καλύτερον.

§110Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τόσον τὸ χειρότερον. Ἀλλ’ εἶναι ἄνευ ἐλέγχου, ἄνευ δημοπρασίας, ἄνευ μελέτης. Καὶ ἦλθεν ἐδῶ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος λέγει τὸ ἑξῆς, ὅτι αἱ γενόμεναι δαπάναι ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, τακτοποιοῦνται διὰ τοῦ παρόντος νόμου.

§111Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἄνευ διαγωνισμοῦ εἶναι ζήτημα ἄλλο. Αἱ ἀμοιβαί, αἱ ὁριζόμεναι ὑπὸ τῆς συμβάσεως, εἶναι ἀνώτεραι τῶν παγίως ὁριζομένων ὑπὸ τοῦ νόμου;

§112Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ναί.

§113Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ περιορισθοῦν καὶ αἱ γενικώτεραι ἀμοιβαί, ἐφόσον πρόκειται περὶ ποσῶν τόσων τεραστίων, τὰ ὁποῖα ἐξικνοῦνται εἰς ἑκατομμύρια.

§114Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ σπατάλη τοῦ ἐπιβλέποντος μηχανικοῦ. Εἶναι καὶ ὅλη ἡ ἄλλη σπατάλη.

§115Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διὰ νὰ μὴ λέγωμεν λόγια, διότι δὲν εἶναι ὀρθόν, πόσαι εἶναι κατὰ τὸν πάγιον νόμον αἱ ἀμοιβαὶ τῶν μηχανικῶν;

§116Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸν πάγιον νόμον, δι’ ἔργον ἀπαιτοῦν δαπάνην ὑπερβαίνουσαν τὰς 50.000 δρχ., ἀπαιτεῖται νὰ γίνῃ δημοπρασία.

§117Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς δημοπρασίας. Δι’ ἕνα μηχανικὸν ποία εἶναι ἡ ἀμοιβή του;

§118ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει κλίμαξ.

§119Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πόση εἶναι δι’ αὐτὸ τὸ ποσόν;

§120Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ δαπάνη τοῦ μηχανικοῦ ποὺ ὀφείλει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ. Ἐὰν τὸ ἔργον αὐτὸ ἐγίνετο ὅπως γίνονται ὅλα τὰ δημόσια ἔργα, ὄχι δυνάμει εἰδικοῦ νόμου καὶ εἰδικῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παγίου νόμου, καὶ εἴχομεν ἕνα προϋπολογισμόν, ὅστις θὰ μᾶς ἔλεγεν ὅτι αἱ ἐπισκευαὶ θὰ ἀπαιτήσουν ἑκατὸν εἴκοσι πέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν, καμμία Βουλὴ δὲν θὰ ἐψήφιζε τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§121Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἄλλο αὐτό. Ἐβεβαιώσατε ὅτι ἡ ἀμοιβή, ἡ δοθεῖσα δυνάμει τῆς συμβάσεως, εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὴν ἀμοιβὴν τὴν ὁποίαν καθορίζει ὁ πάγιος νόμος. Εἶναι ἀκριβὲς αὐτό;

§122Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ζήτημά μου δὲν εἶναι αὐτό. Ἀπὸ τὸ ζήτημα ποὺ θέλω νὰ ἐλέγξω, δὲν θὰ μὲ παρασύρητε.

§123Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πῶς λέγετε αὐτό, χωρὶς νὰ ἠξεύρητε ποία εἶναι ἡ ἀμοιβὴ κατὰ τὸν πάγιον νόμον;

§124Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Συνάδελφε, εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλετε νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῇ βάσει ἀκριβῶν δεδομένων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἀδικήσω. Ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἐπικαλεῖσθε ἀριθμοὺς μὴ βεβαιωμένους. Ἀσφαλῶς ἀποτελεῖ ἐπιθυμίαν σας, ἡ Βουλὴ ν’ ἀναχωρῇ ἀπὸ ἀριθμοὺς ἀκριβεῖς. Ἐθέσατε τὸ πρῶτον ἐρώτημα, τὸ πρῶτον θέμα. Τὸ πρῶτον θέμα εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ ἀρχιτέκτων, ὁ ὁποῖος ἔκαμε καὶ τὸ σχέδιον, ἔχει δὲ καὶ τὴν ἐποπτείαν τῆς ἐκτελέσεως, διατηρεῖ πρὸς τούτοις τεχνικὸν γραφεῖον, ἔλαβεν ἕξ ἑκατομμύρια. Ἡ πρώτη πληροφορία.....

§125Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Συνάδελφε....

§126Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἔχω ὀλίγην ἐνημερότητα τοῦ θέματος. Δὲν ὁμιλῶ προχείρως. Τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, καὶ τὸ ὁποῖον εὐλόγως ἀπευθύνεται κατὰ μείζονα λόγον πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, εἶναι τοῦτο. Κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις, ἡ σύνταξις τοῦ σχεδίου καὶ προσθέτως ἡ δαπάνη τῆς ἐπιβλέψεως, εἰς ποῖον ποσοστὸν ἀνέρχεται; Διότι εἴπετε...

§127Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§128Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θέματα εἶναι πολλά, ἕν ἐκ τῶν θεμάτων τούτων, τὸ οὐσιῶδες, εἶναι τοῦτο. Καὶ ἐρωτᾶται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παγίων νόμων, τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖσθε, ποία θὰ ἦτο ἡ δαπάνη καὶ ποία εἶναι ἡ ἀμοιβή, ἡ ὁποία περιέχεται εἰς τὴν σύμβασιν καὶ κατὰ πόσον ποσὸν εἶναι διάφορος. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναμένω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἀπάντησιν. Καὶ ζήτημα δεύτερον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν γνωρίζῃ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι, ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσεν ὅτι πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ, τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ποσοστοῦ, ἐκ τοῦ λόγου ἀκριβῶς ὅτι ηὐξήθη τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης, ἐὰν ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶχε τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν ὑπὸ τῶν προκατόχων του, τῶν ὁμιλούντων σήμερον.

§129ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐνδεχόμενον.

§130Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βέβαιον.

§131Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ δέχομαι.

§132Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἐσχάτως ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, τὸν κ. Ἀρχιτέκτονα τὸν ἐκάλεσα καὶ τοῦ εἶπα ὅτι ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Εἶχεν ὁρισθῇ τὸ ποσοστὸν 4% ἐπὶ ποσοῦ δαπάνης τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ὅταν, παρὰ τὰς βεβαιώσεις σας, κ. Ἀρχιτέκτων, διότι σεῖς ἐδώκατε τὰς βεβαιώσεις τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων, ὅταν, παρὰ τὰς ἰδικάς σας βεβαιώσεις, ἐτριπλασιάζετο τὸ ποσόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βραβεύσω τὴν εὐθύνην σας καὶ ὀφείλω, πέρα τῶν εὐθυνῶν τὰς ὁποίας ἔχετε καὶ τὰς ὁποίας θὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ἀναζητήσωμεν, τοὐλάχιστον, νὰ τιμωρηθῆτε μὲ τὴν κατάργησιν πάσης περαιτέρω ἀποζημιώσεως. Ἀπετέλεσε τοῦτο καὶ ἰδικήν μου πολιτικήν, καὶ χαίρω διότι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας βεβαιοῖ, ὅτι τὴν πολιτικὴν ταύτην θὰ τὴν συνεχίσῃ.

§133Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄριστον καὶ τοῦτο, ἄριστα καὶ ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀνέφερεν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἀξιοῖ νὰ τεθῇ φραγμὸς εἰς τὰς αἰσχρὰς αὐτὰς ἀμοιβὰς. Καταδικάζει τὸ Αἰσχροδικεῖον εἰς δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας χιλιάδας δραχμῶν τὸν ξενοδόχον δι’ ἕνα κεφαλάκι καὶ μίαν φραντζόλαν ψωμί. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λαμβάνωνται τοιαῦται ἀμοιβαί. (Χειροκροτήματα).

§134Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐλέγξω τὴν πλουσίαν ἀμοιβὴν τοῦ κυρίου ἐπιβλέποντος μηχανικοῦ. Ἐγὼ ἐλέγχω τοῦτο, ὅτι βασικῶς δὲν ἔπρεπε καμμία Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια δρχ.—οὕτως εἶχεν ἀρχικῶς ὁ νόμος— διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Παλ. Ἀνακτόρων. Ἐγὼ ἐλέγχω τοῦτο, ἀφοῦ ἀπεφάσισε νὰ τὰ διαθέσῃ, ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ μελέτης καὶ προϋπολογισμοῦ καὶ δημοπρασίας, ὅτι ἡ δαπάνη τόση θὰ ἦτο. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε, κ. πρώην Ὑπουργέ, ὅτι σᾶς ὑπεσχέθη ὁ κ. Ἀρχιτέκτων, ὅτι ἡ δαπάνη θὰ εἶναι τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια καὶ ὅτι, ἐφόσον ἔγινεν ἑκατὸν εἴκοσι ἑκατομμύρια, τὸν τιμωρεῖτε, δὲν τοῦ δίδετε τὰ ἕξ ἑκατομμύρια, τοῦ δίδετε δύο. Ὄχι. Αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ ζήτημα. Καὶ σήμερον ἀκόμη, ὕστερα ἀπὸ τὰ παθήματα, δὲν ὑπάρχει προϋπολογισμὸς καὶ ψηφίζομεν ὅτι, κατὰ τὰς προβλέψεις τοῦ ἐπιβλέποντος ἀρχιτέκτονος, θὰ δαπανηθοῦν ἑκατὸν εἴκοσι τρία ἑκατομμύρια. Κατὰ τὰς προβλέψεις.

§135ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Προφητεῖαι.

§136Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἂν δαπανηθοῦν διακόσια τρία ἑκατομμύρια: Καὶ τρίτον ἔγινε νόμος, ποὺ λέγει, ὅτι, ἐξαιρετικῶς διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Ἀνακτόρων καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ πάγιος νόμος περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ θὰ ἰσχύσουν ἐξαιρετικαὶ διατάξεις. Ποῖαι; Μὲ σημειωσσοῦλες τοῦ Ὑπουργοῦ. Λέγει ὁ ἀρχιτέκτων νὰ κάμωμεν καὶ αὐτό; Νὰ τὸ κάμωμεν. Νὰ κάμωμε καὶ ἐκεῖνο; Νὰ τὸ κάμωμεν. Καὶ ἔτσι ὁ προϋπολογισμὸς ἀνεβαίνει εἰς τὰ ὕψη. Καὶ ἔπειτα ἦλθεν εἷς νόμος, ποὺ εἶπεν ὅλαι αἱ δαπάναι, αἱ γενόμεναι ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας τακτοποιοῦνται διὰ τοῦ νόμου. Καὶ εἶπεν ἡ Βουλὴ αὐτή, ἀπόντων ὑμῶν, Κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἡ τακτοποίησις θὰ γίνῃ μονάχα ἀπὸ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὅτι ὄντως ἔγιναν αἱ δαπάναι αὗται, καὶ ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐξελέχθη ὄχι μόνον ἐὰν ἔγιναν αἱ δαπάναι, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἔπρεπε νὰ γίνουν τόσαι δαπάναι. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἐμὲ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, Κύριοι, ἂν ὁ ἐπιβλέπων μηχανικὸς ἀντὶ νὰ πάρῃ τρία ἑκατομμύρια, ἐπῆρεν ἕξ ἑκατομμύρια. Ἐγὼ λέγω, ὅτι εἰς Κράτος ποὺ ἔχει ἀστέγους πληθυσμούς, εἰς Κράτος, ποὺ ἔχει τὰ ἕλη νὰ κατακλύζουν τοὺς κάμπους τοῦ ἐδάφους του, εἰς Κράτος, ποὺ ἀδυνατεῖ νὰ ἀποζημιώσῃ ἐπαρκῶς τοὺς ἀντιπροσώπους του, δὲν δικαιολογοῦνται δαπάναι τοιαύτης πολυτελείας, ὡς αἱ τῆς Βαβυλῶνος καὶ τῶν Σούσων. Καὶ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκει μίαν κληρονομίαν καὶ τὴν συνεχίζει διὰ νὰ μὴ χαθοῦν τὰ μέχρι τοῦδε δαπανηθέντα ὀγδοήκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ θὰ ἀποπερατώσῃ τὴν ἐπισκευήν τῶν Παλ. Ἀνακτόρων, ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ υἱοθετήσω οὔτε τὴν πολιτικὴν τὴν ἰδικήν σας, οὔτε τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ λέγω, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον, ὡς διαμαρτυρίαν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος θέλω νὰ μάθῃ ὅτι τὰ δημόσια ἔσοδα δὲν θὰ σπαταλῶνται εἰς πολυτελεῖς διαρρυθμίσεις μεγάρων, ἀλλὰ θὰ διατίθενται εἰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§137Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα προσκομίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τὰ ἀκριβῆ στοιχεῖα τοῦ ἐλέγχου. Καὶ θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνον ἀρχιτέκτονα πληροφορίαν ἐπίσημον, τὴν ὁποίαν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν, πόσα εἶναι τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιβλέψεως τοῦ ἀρχιτέκτονος καὶ πόσα ἦσαν ἄλλοτε, διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἂν ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἐπῆλθε κάποια αὔξησις τῆς δαπάνης τοῦ κτιρίου. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§139ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ ἀξιότιμος κ. Συνάδελφος, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος, ὡμίλησεν ὅτι δὲν θέλει νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ μίαν κακὴν κληρονομίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν. Εἰς τὴν πολιτικήν, κ. Βουλευταί, αἱ διάδοχοι Κυβερνήσεις εἶναι πάντοτε κληρονόμοι ἄλλων Κυβερνήσεων. Καὶ εἶναι κληρονόμοι, χωρὶς νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα κἂν νὰ εἶναι κληρονόμοι ἐξ ἀπογραφῆς καὶ χωρὶς νὰ ἔχουν κἂν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποποιηθοῦν τὴν κληρονομίαν. Τὰ βάρη τῆς κληρονομίας, τὰ κληρονομικὰ βάρη ἐπικάθηνται ἐπὶ τῶν διαδόχων τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, καὶ θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον καὶ εὐχάριστον ἔργον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, εὐχάριστον ἔργον διὰ τοὺς Ὑπουργούς, ἐὰν κατορθώσουν νὰ ἐκτινάξωσι μέρος τῶν βαρῶν αὐτῶν. Τὸ νὰ ἀποσείσουν ὅμως ἐξ ὁλοκλήρου τὰ βάρη τῶν προκατόχων, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, ἀπολύτως ἀκατόρθωτον. Δὲν εἶναι ἔργον ἀνθρώπινον. Δὲν νομίζω συνεπῶς, ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ προλαλήσας βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ καταψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἀποπεράτωσις τῶν ἐπισκευῶν τῶν Ἀνακτόρων. Ὀφείλω νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ ἐπισκευὴ τῶν Ἀνακτόρων ὑπῆρξε μία πληγὴ τῆς Ἑλλάδος, μία πληγὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία πληγὴ ἐπῆλθεν ὄχι ἐκ κανονικῆς ἐνεργείας τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἐξητάσθη ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἐφαρμογῆς ἀπολύτως τῶν κειμένων νόμων, προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων. Ἂν ἠκολουθεῖτο ἡ πολιτικὴ αὐτή, ἡ Βουλὴ δὲν θὰ συνεζήτει νῦν περὶ μετατροπῆς τῶν Παλ. Ἀνακτόρων, οὔτε ἀλληλοδιαδόχως θὰ ἐψηφίζοντο κονδύλια διὰ δαπάνας διὰ τὴν ἐπισκευὴν αὐτῶν, μήπω περατωθεῖσαν δυστυχῶς ἀκόμη, ἀσχέτως πρὸς τὸ ζήτημα, ἂν, ὡς καὶ ἄλλοτε καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν ἐξητάσθη, ἦτο σκόπιμος ἡ μετασκευὴ τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπανέλθωμεν, διότι πᾶσα ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις δὲν θὰ ἦτο παρ’ ἁπλῶς θεωρητικὴ καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς πρακτικῆς σημασίας. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Βουλήν, εἶναι τοῦτο. Διὰ τίνας λόγους δὲν ἐφηρμόσθησαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου οἱ νόμοι περὶ ἐκτελέσεως Δημοσίων Ἔργων, καὶ διατὶ δὲν ἠκολουθήθη μία κανονικὴ καὶ ὁμαλὴ ὁδὸς διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν Παλ. Ἀνακτόρων, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθουν τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον. Διὰ τίνας λόγους δὲν ἐγένετο τοῦτο. Διατὶ δὲν ἐγένετο πρῶτον ἡ σκέψις ἂν ἔπρεπε νὰ μετασκευασθῶσι τὰ Παλ. Ἀνάκτορα εἰς Βουλὴν ἢ Γερουσίαν, ἢ εἰς οἱονδήποτε τε ἄλλο δημόσιον κατάστημα ἔπρεπε, διά τίνας κυρίως καὶ πρὸ παντὸς λόγους δὲν συνετάχθη εἷς προϋπολογισμὸς τελειωτικός, εἷς προϋπολογισμὸς ἀναμφισβήτητος, μαθηματικῶς ἐξηλεγμένος, οὕτως ὥστε νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ πρόοδος τῶν ἐργασιῶν βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ τοῦ θεμελιώδους καὶ νὰ ἐπέλθῃ οὕτω ἡ ἀσφαλὴς καὶ ταχεῖα ἀποπεράτωσις τοῦ ἔργου αὐτοῦ; Περὶ τούτου δὲν δύναμαι νὰ ἔχω γνώμην. Τὸ γεγονός, Κύριοι Βουλευταί, αὐτὸ ὅτι δὲν ἔγινε τοῦτο, καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ σφάλμα, τὸ πρῶτον σφάλμα, τὸ ὁποῖον μᾶς παρέσυρε διαρκῶς εἰς τὸ νὰ δαπανῶμεν ἑκατομμύρια.

§140Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπῆρχε προϋπολογισμός.

§141ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὑπῆρχε μία πρόχειρος μελέτη, ἡ ὁποία ἀπεδείκνυεν ὅτι ἡ μετασκευὴ τῶν Παλ. Ἀνακτόρων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσῃ τὴν δαπάνην τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§142Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων τὶ ἔκαμνε;

§143ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀντετάχθη εἰς τὰς ἀπόψεις τὰς γενικάς, διότι ἐφρόνει καὶ φρονεῖ, ὅτι ἡ μετασκευὴ τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς κτίρια τοιαύτης σημασίας, ὅπως εἶναι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία, ἦτο καὶ τεχνικῶς ἀκατόρθωτος, διότι, παρ’ ὅλας τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῇ τὸ Κράτος, τῶν ἑκατὸν εἴκοσι τριῶν ἑκατομμυρίων, πάλιν θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν μνημειῶδες μέγαρον τῆς Βουλῆς καὶ Γερουσίας. Θὰ εἶναι ἕν μέγαρον τὸ ὁποῖον θὰ στεγάσῃ βέβαια τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν, ἀλλὰ δὲν θὰ ἀποτελέσῃ μνημεῖον ἀνάλογον πρὸς τὰ Νομοθ. Σώματα, ἀνάλογον μὲ τὰς δαπάνας εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος. Τὸ σφάλμα λοιπὸν ἦτο τοῦτο, καὶ ἕνεκα τοῦ σφάλματος τούτου κατόπιν, σὺν τῷ χρόνῳ καὶ ἐφόσον φυσικὰ ἐνεφανίζοντο καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθοῦν, ἐπῆλθον αἱ ἀλληλοδιάδοχοι ἄλλαι ἀνάγκαι, καὶ αἱ ἀλληλοδιάδοχοι ἄλλαι αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔκαμαν ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ὑπερβῶμεν τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμόν. Ἅπαξ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, Κύριοι, ἔπρεπε νὰ ἀναμείνωμεν ὅτι θὰ ἐφθάνομεν ἐκεῖ ὅπου ἐφθάσαμεν, εἰς τὴν δαπάνην τῶν ἑκατὸν εἴκοσι τριῶν ἑκατομμυρίων. Τοῦτο συνέβη καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ εἴπωμεν, διότι καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λέσβου Βουλευτοῦ, καὶ ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἐπηνέχθησαν μεγάλαι μεταβολαὶ εἰς τὰ ἀρχικὰ σχέδια τῆς μετατροπῆς τοῦ κτιρίου, μεταβολαὶ αἱ ὁποῖαι ἐπέφεραν σημαντικὴν δαπάνην εἰς τὸ Κράτος.

§144Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἠμπορεῖτε, κ. Ὑπουργέ, νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ἄν ἕν μέρος τῆς προσθέτου δαπάνης πέρα τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων, ὀφείλεται εἰς τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων;

§145ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν νομίζω, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἡ ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος ἐπέδρασε σοβαρῶς ἐπὶ τῆς δαπάνης περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλοῦμεν. Βεβαίως, ἐπῆλθε κάποια ἐπίδρασις, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν προχείρως νὰ ἐξαγάγωμεν μέχρι τίνος σημείου ἔφθασεν ἡ ἐπίδρασις αὐτή.

§146Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δίδετε καὶ εἰς ἐμὲ μίαν πληροφορίαν, κ. Ὑπουργέ; Εἶναι μοιραία ὄντως ἡ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμόν; Εἶναι συνήθης, ἢ εἶναι κἄτι τι ἀσύνηθες καὶ σκανδαλῶδες;

§147Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἶπα καὶ προηγουμένως καὶ μοὶ δίδεται ἀφορμὴ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν πολύ, ὅπως εἰς τὸ μέλλον, προκειμένου νὰ γίνωσι δημόσια ἔργα, νὰ παύσῃ πλέον αὐτὴ ἡ τακτική, ἡ ὁποία συνήθως παρατηρεῖται, τὸ νὰ γίνεται εἷς προϋπολογισμὸς προχείρως καὶ κατόπιν, διὰ διαφόρων μελετῶν παρεπομένων, νὰ ἐξακολουθῇ ἡ συνέχισις τῶν ἔργων.

§148Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὔτε ὁ Ὑπουργός, οὔτε ἄλλος τις εἶναι εὔκολον νὰ δώσῃ τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν γενομένων. Κρίνατε μόνοι σας. Πρέπει μόνον νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν. Ὅτε ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ πρώτην φορὰν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς πιστώσεως, ἡ ὁποία ἐζητεῖτο διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπέκρινα τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, διὰ δύο λόγους. Πρῶτον δι’ ἕνα λόγον ἱστορικόν, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ τότε Πρωθυπουργὸς μοῦ εἶπε τίνας σκέψεις εἶχε. Δὲν θέλω νὰ τὰς εἴπω δημοσίᾳ τὰς σκέψεις ἐκείνας. Ἐρωτήσατε τὸν τότε Ὑπουργόν, τὸν ἀείμνηστον Χρηστομᾶνον, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτός, ὡς ἰδιαιτέρως ὅλως μοῦ ἐξέθηκε τότε, ἦτο ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τοιαύτην μεταβολὴν καὶ δὲν θὰ τὴν ἔκαμνε ποτέ, ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ δὲν εἶχον ἐπέλθη αἱ καταστροφαὶ εἰς τὰ Ἀνάκτορα, λόγῳ τῆς συσσωρεύσεως ἐκεῖ διαφόρων δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἀφορωσῶν τοὺς πρόσφυγας καὶ πολλῶν ἀκόμη οἰκογενειῶν ἐκεῖ προσφύγων. Δεύτερον ἐπέκρινα τότε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, διότι δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς προϋπολογισμὸς τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἁπλῶς ὑπελογίζετο ὅτι θὰ ἐστοίχιζε τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια. Καὶ ἐφρόνουν τότε ἀπὸ ὅσα εἶχον ἀκούσει, συνομιλήσας ἰδιαιτέρως μὲ τὸν μηχανικὸν καὶ εἰπὼν εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργόν, ὅτι θὰ εἶσθε εὐτυχὴς ἐὰν δὲν ὑπερβῆτε τὰ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια διὰ τὴν μετατροπὴν αὐτήν. Ὄχι μοῦ ἀπήντησεν ἐκεῖνος. Ἔχουν ὑπολογισθῆ ὅλα, ὥστε νὰ μὴ φθάσωμεν τὰ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια. Δυστυχῶς ὅμως αἱ προβλέψεις αἱ ἰδικαί μου ἀπεδείχθησαν ἀκριβεῖς, αἱ δὲ προβλέψεις τὰς ὁποίας ἔδιδον οἱ τότε ἐπιχειροῦντες τὸ ἔργον εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργόν, ὑπῆρξαν ἀνακριβεῖς. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἐξετάσατε τὶ συμβαίνει. Βεβαίως ἕν εἶναι τὸ πρᾶγμα, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἡμεῖς, εὑρόντες πλέον περὶ τὸ τέλος τὸ ἔργον, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἀποπερατώσωμεν σήμερον, ἵνα κερδήσωμεν καὶ τὰς γενομένας δαπάνας.

§149Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκεῖ εἶναι ἡ διαφωνία μας, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀποδοχὴ τῶν κληρονομιῶν.

§150Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὶ νὰ κάμωμεν;

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπιβεβλημένον.

§152Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἴπετε προηγουμένως ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἦτο ἀντίθετον πρὸς τὴν διαρρύθμισιν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων.

§153ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Γενικῶς.

§154Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, δὲν ἐξήτασε τὸν προϋπολογισμὸν τῆς μετατροπῆς, τὸν ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ ἀρχιτέκτονος;

§155ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Φυσικὰ θὰ τὸν ἐξήτασε.

§156Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε, ἐὰν ἐζήτησε καὶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, καὶ νὰ προσκομίσητε τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, διὰ νὰ γνωρίσωμεν ἐὰν ἦτο ἀντίθετον καὶ πρὸς τὸ κόστος; Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς δώσητε τὴν πληροφορίαν αὐτήν;

§157ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς τὴν δώσω εὐχαρίστως, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἔχει τοῦτο σημασίαν. Τὸ ἐλάττωμα ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς προϋπολογισμὸς ἀναμφισβήτητος, ὅτι βάσει τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, θὰ ἐκτελεσθῶσιν αὐταὶ αἱ ἐπισκευαὶ καὶ μετασκευαί.

§158Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει προϋπολογισμός;

§159ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν ὑπάρχει.

§160Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχει.

§161ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχει μία ἁπλῆ προμελέτη καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ σφάλμα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ δὲ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐκ Λασηθίου, νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὸ μέλλον πρέπει νὰ ἀποφευχθῇ ὁπωσδήποτε ἡ ἐκτέλεσις δημοσίων ἔργων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ προϋπολογισμὸς συγκεκριμένος, προϋπολογισμὸς ὄχι μόνον ἰσοζυγισμένος, ἀλλὰ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔργου ἀναμφισβήτητος, οὕτως ὥστε νὰ γνωρίζῃ ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἀλλὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαός, ὅτι, προκειμένου νὰ ἐκτελεσθῇ ἓν ἔργον, εἶναι ἐξησφαλισμένον, ὅτι τὸ ἀρχικῶς προϋπολογισθὲν ποσὸν θὰ ἐξαρκέσῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Οὕτως ἔχει. Κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ὑπερβῶμεν κατὰ τὸ τριπλάσιον τὸ ἀρχικῶς προϋπολογισθὲν ποσόν. Ἤδη, ὅπως εἶπα, λόγῳ ἀκριβῶς τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου, καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἐσυνεχίσαμεν ἐπὶ τῷ αὐστηρότερον, ἐλπίζω, ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ὑπερβῶμεν τὸ ποσὸν τῶν ἑκατὸν εἴκοσι τριῶν ἑκατομμυρίων.

§162Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τάξει πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ αὐτὰ τὴν δαπάνην διὰ τὸ ἔργον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἰδιαίτερον ἔργον.

§163ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§164Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ τὸ περιτείχισμα τοῦ κήπου.

§165ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μάλιστα. Αὐταὶ αἱ δαπάναι εἶναι μέσα εἰς τὰ ἑκατὸν εἴκοσι τρία ἑκατομμύρια. Κατόπιν τούτου δυνάμεθα νὰ παράσχωμεν τὴν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁπωσδήποτε, τὸ τελευταῖον κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ψηφίζεται, εἶναι τὸ σημερινὸν τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων καὶ ἑπομένως τὸ ἔργον θὰ τελειώσῃ διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ.

§166Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πότε προβλέπετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τελειώνει;

§167ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Φαντάζομαι, ὅτι ἡ Γερουσία θὰ εἶναι δυνατόν, διότι μᾶς ἐνδιαφέρει περισσότερον ἡ Γερουσία, διότι ἔχομεν μίαν δαπάνην τριῶν χιλιάδων δραχμῶν ἡμερησίως δι’ ἐνοίκιον τῆς Γερουσίας, θὰ στεγασθῇ ἐκεῖ ταχύτατα.

§168Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ διὰ τοὺς νέους τοὐλάχιστον προϋπολογισμοὺς ἀναλαμβάνετε εὐθύνην;

§169ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἴπομεν, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι, κατόπιν τῶν οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου Ὑπουργοῦ καὶ κατόπιν τῆς συνεχίσεως ἐν εὐρυτέρᾳ κλίμακι τῶν οἰκονομιῶν ποὺ κάμνομεν ἡμεῖς, ὅτι δίδομεν τὴν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ζητούμενον ποσὸν θὰ εἶναι τὸ τελευταῖον.

§170ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δηλαδή, εἶναι τὰ τελευταῖα ἑκατομμύρια;

§171ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μάλιστα. Τὰ τεσσαράκοντα.

§172Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ. Εἴπετε ὅτι σήμερον τὰ ἔργα δίδονται διὰ διαγωνισμοῦ. Τότε ἐδίδοντο διὰ διαγωνισμοῦ; Διότι ἐδῶ ἐλέχθη ἄλλοτε, ὅτι ἐδίδοντο δι’ ἁπλῆς σημειώσεως τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.

§173Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Δὲν μοῦ καθορίζετε, παρακαλῶ, ἐὰν διὰ τὰ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια, διὰ τὰ ὁποῖα δίδεται πίστωσις σήμερον, ὑπάρχει προϋπολογισμός, διὰ νὰ εἶσθε πεπεισμένος ὅτι θὰ σᾶς φθάσουν;

§174ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ μᾶς φθάσουν, διότι ἔχομεν πρόχειρον προϋπολογισμόν.

§175Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὰ περισσότερον ἄλλωστε ἔχουν δαπανηθῆ.

§176ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κατόπιν τούτου, δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὸ τέλος τοῦ προσεχοῦς Ἰανουαρίου θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Γερουσία νὰ στεγασθῇ εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα.

§177Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἠμποροῦμε παρὰ νὰ ἐκφράσωμεν τὴν συγκίνησίν μας διὰ τὴν στοργὴν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Γερουσίαν, τὴν ὁποίαν σπεύδει νὰ ἐγκαταστήσῃ εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα καὶ νὰ τὴν στερεώσῃ περισσότερον. (θυμηδία).

§178ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν πρόκειται περὶ στοργῆς. Δίδομεν μίαν ἀπάντησιν εἰς ἕν ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐκάμετε μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι θέλομεν πρὸ παντὸς νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῆς δαπάνης τῶν τριῶν χιλιάδων δραχμῶν ἡμερησίως.

§179Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπιστήσω ὅλην τὴν προσοχήν σας εἰς τὰς οἰκονομίας, εἰς τὰς ὁποίας ἀποβλέπετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ θὰ σᾶς ἐπιστήσω τὴν προσοχήν, διότι θὰ ἦτο νομίζω ἀπολύτως ἄδικον, ὅταν ἐδαπανήσαμεν ἢ θὰ δαπανήσωμεν ἑκατὸν εἴκοσι ἑκατομμύρια, νὰ ἐκδηλώνωμεν ὅλην μας τὴν φειδὼ δι’ ἕν ἐλάχιστον ποσόν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν θὰ γίνουν πλήρεις αἱ ἐγκαταστάσεις, διότι αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι οἰκονομία, ἀλλὰ μία ἀδικαιολόγητος φειδώ, ἡ ὁποία δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τίποτε ἀπολύτως.

§180ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρόκειται περὶ δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθοῦν.

§181Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε πρόκειται περὶ ἀναβολῆς τῶν οἰκονομιῶν καὶ ὄχι περὶ οἰκονομίας.

§182ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νομίζω λοιπόν, κ. Βουλευταί, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, θὰ ρυθμίσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ, διότι ἄλλως τὰ περισσότερα τῶν χρημάτων αὐτῶν ἔχουν ἤδη δαπανηθῆ, ἐπὶ τῇ προβλέψει ὅτι θὰ ἐγκριθῇ ἡ σύμβασις τοῦ δανείου μὲ τὰ Ταχυδρομικὰ Ταμιευτήρια. Ὀφείλω δ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔλαβε πικρὰν πεῖραν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τῆς ἐνεργείας τῶν δημοσίων ἔργων, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων κατὰ τὸν πλέον ἀσφαλῆ τρόπον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ ὅτι, πρὸ παντός, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὑπάρχει — τὸ αὐτὸ δὲ ἐλπίζω ὅτι θὰ πράξουν καὶ αἱ διάδοχοι αὐτῆς — δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ γίνωνται ἔργα δημόσια, χωρὶς προηγουμένως νὰ γνωρίζῃ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς τὶ θὰ πληρώσῃ διὰ τὰ ἔργα αὐτά. (Χειροκροτήματα).

§183Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. (Δὲν ἀκούεται).

§184ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ ὑπηρεσία μοῦ ἔδωκεν ὅλας τὰς πληροφορίας καὶ τὴν βεβαίωσιν, ὅτι ἡ Γερουσία θὰ δύναται νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα εἰς τὸ τέλος Ἰανουαρίου. Ἐτηλεφώνησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Γερουσίας καὶ τοῦ εἶπα, ὅτι θὰ τοῦ στείλω σχετικὸν ἔγγραφον, ὥστε νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ οἰκήματος, ἔνθα νῦν ἡ Γερουσία, ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ μίσθωσις.

§185ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἤμην ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τὴν ἐγκατάστασιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα. Τὴν ἐπολέμησα καὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἰδιαιτέρως προσεπάθησα νὰ πείσω τὴν τότε Κυβέρνησιν ὅπως ἐγκαταλίπῃ τὸ σχέδιον τῆς ἐγκαταστάσεως τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα, ὄχι διὰ τὸν πρῶτον λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπίσης ἐπολέμησε τότε τὴν ἐγκατάστασιν εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα τῆς Βουλῆς καὶ Γερουσίας, ἀλλὰ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι, ὅσον καὶ ἂν ἡ τοποθεσία εἶναι πράγματι περίβλεπτος καὶ καταλληλοτάτη ὅπως τοποθετηθῇ ἐκεῖ ἡ ἕδρα τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἡ μετασκευὴ ἑνὸς μεγάλου κτιρίου, προωρισμένου ἄλλοτε δι’ ἄλλον ἐντελῶς σκοπόν, εἰς ἄλλο κτίριον, δι’ ἐντελῶς διάφορον σκοπόν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ ἱκανοποιήσῃ ἀπολύτως τὸν νέον σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐγίνετο ἡ ἐπισκευή. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτοῦ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἔδωκεν τότε ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἀντιρρήσεις μου καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἐδικαιολόγησεν ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως τὴν μετασκευὴν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων. Ἐκτὸς τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκείνη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν, καταρτισθέντα ἀπὸ ἕνα ἀρχιτέκτονα, ὑπελόγιζεν ὅτι θὰ ἀπηλλάσσετο — καὶ ἔπρεπε νὰ ἀπαλλαγῇ — τῆς πληρωμῆς τοῦ μεγάλου, τοῦ ἐπαχθοῦς ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον πληρώνεται διὰ τὴν Γερουσίαν. Καὶ ἦτο ἀνάγκη ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος τῆς κολοσσιαίας αὐτῆς δαπάνης τοῦ ἐνοικίου διὰ τὴν Γερουσίαν. Ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ στεγασθῇ ἐκεῖ καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας — ὅπως ἀπεφασίσθη καὶ νῦν νὰ στεγασθῇ καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας — καὶ οὕτω νὰ κατορθωθῇ νὰ χρησιμοποιηθῇ δι’ ἄλλον σκοπὸν ἢ νὰ πωληθῇ τὸ κτίριον εἰς τὸ ὁποῖον στεγάζεται σήμερον καὶ τὸ ὁποῖον στοιχίζει, νομίζω, τρεῖς δεκάδας ἑκατομμυρίων. Ὅτι ἐπὶ πλέον ἐσκέπτετο ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ νὰ πωλήσῃ πρὸς ἐκμετάλλευσιν ἐμπορικὴν ἢ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὰς ὁδοὺς αὐτὰς τὰς κεντρικὰς, ὅπου σήμερον κεῖται τὸ γήπεδον τῆς Βουλῆς, νὰ πωλήσῃ, λέγω, τὸ γήπεδον αὐτὸ, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὑπελόγιζε νὰ εἰσπράξῃ πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ὁποῖοι, ἐφόσον ἤθελον πραγματοποιηθῆ....

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ τότε Κυβέρνησις δὲν ἐσκέπτετο νὰ πωλήσῃ....

§187ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἱστορικόν. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ἐλέχθη εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ σᾶς δίδω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ὄτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην παρέλαβον τὸν ἀείμνηστον ἀρχιτέκτονα Ἐμπράρ, διαπρεπῆ πραγματικῶς ἀρχιτέκτονα, ὁ ὁποῖος ἐχρησιμοποιεῖτο τότε καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν σχολικῶν κτιρίων, ὁ ὁποῖος ἐχρησιμοποιήθη ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐπιτυχέστατα διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ διὰ τὴν ἐκπόνησιν ἑνὸς σχεδίου τῆς πόλεως; τὸν παρέλαβον τότε, ἀσθενῆ ὄντα, καὶ μετέβημεν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκεῖ τοῦ ἐξέθεσεν ὁ κ. Ἐμπράρ, ὁ ἴδιος, ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, τὸ ἄτοπον τῆς ἐγκαταστάσεως εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας. Ὑπεστήριξε δὲ καὶ ἐκεῖνος καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνεγερθῇ ἕν νέον κτίριον Βουλῆς καὶ Γερουσίας, τὸ ὁποῖον πιθανὸν θὰ ἐστοίχιζεν ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅ,τι ἡ ἐπισκευὴ τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων. Τότε, ὁ κ. Βενιζέλος, Πρόεδρος τότε τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς ἀνέπτυξε τοὺς οἰκονομικούς του ὑπολογισμοὺς — δὲν ἔχει σημασίαν ἂν τὰ εἶπεν εἰς τὴν Βουλήν....

§188ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχουν καὶ δημοσιευθῆ αὐτά!

§189ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μᾶς τὰ ἐξέθηκεν ἐν πλάτει καὶ δυστυχῶς, οὔτε ἐγώ, οὔτε ὁ κ. Ἐμπράρ, ὁ ὁποῖος ἦτο αὐθεντία εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα, κατωρθώσαμεν νὰ τὸν πείσωμεν ὅπως ἀποστῇ τῆς ἀποφάσεως τοῦ νὰ ἐγκατασταθοῦν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα. Ὥστε βλέπετε, ὅτι, ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ καμμία σπατάλη· ἄλλο τὸ ζήτημα, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπιβραδυνομένης τῆς μετασκευῆς. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, δὲν εἶμαι τεχνικός, ἀλλὰ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν εἶνε εὔκολον ἐπὶ τόσων μεγάλων δημοσίων ἔργων, νὰ ἐκπονηθοῦν μελέται καὶ προϋπολογισμοὶ τόσον ἀκριβεῖς, ὥστε νὰ εἶναι κανεὶς ἀπολύτως βέβαιος ὅτι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν δὲν θὰ γίνῃ καμμία ὑπέρβασις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὅσοι ἀνεκατεύθησαν εἴτε δι’ ἴδιον λογαριασμόν, εἴτε παρηκολούθησαν τὴν ἀνέγερσιν κτιρίων καὶ οἰκοδομῶν, γνωρίζουν πολὺ καλά, ὅτι οὐδέποτε καὶ ἐπὶ τῶν μικροτέρων οἰκοδομῶν, οὐδέποτε οἱ προϋπολογισμοὶ ὅσον καλὰ καὶ ἂν εἶναι κατηρτισμένοι, τηροῦνται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν.

§190Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι ὅμως ἀπὸ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια νὰ φθάσωμεν ἑκατὸν εἴκοσι δύο.

§191ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπολέμησα κ. Μπούμπουλη. περισσότερον καὶ φανατικώτερον παντὸς ἄλλου τὸ ζήτημα αὐτό. Ἤθελα μόνον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι τότε, ἀνεξαρτήτως, λέγω, τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως, διὰ τὸν ὁποῖον βλέπω ὅτι καὶ ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, καὶ ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε νὰ προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος τούτου, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι τότε, ὅτε ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτή, δὲν ἐπρόκειτο περὶ σπατάλης, περὶ πετάγματος χρημάτων. Μὴ λησμονεῖτε, ἄλλωστε, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρχον περισσεύματα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν μεγάλα. Ὑπῆρχεν ἄνεσις δημοσιονομική.....

§192ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ δανείων ὅμως.

§193ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλο τὸ ζήτημα......καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ τότε Κυβέρνησις δὲν ἐνόμιζεν ἀπαραίτητον νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ πωλήσῃ τὸ γήπεδον αὐτό. Τὰς ἀνακοινώσεις αὐτὰς μᾶς ἔκαμεν ὁ κ. Βενιζέλος εἰς τὸ «Πτι–Παλαί», ὅπου τότε κατῴκει κατὰ τὴν συνομιλίαν του μετ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Ἐμπάρ. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, —καὶ δι’ αὐτὸ θέλω νὰ μὲ ἀκούσητε— νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, — διότι ἡ συζήτησις περὶ τῆς μετασκευῆς τῶν Παλ. Ἀνακτόρων παρέχει λαβὴν γενικωτέραν περὶ ἐξετάσεως ἐν γένει τοῦ ζητήματος τῶν δημοσίων κτιρίων καὶ κυρίως δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα. Διότι δὲν ἤθελα νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀντίληψις ὅτι ἡ δαπάνη διὰ τὴν στέγασιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, τὴν ἀξιοπρεπῆ, εἶνε δαπάνη ἀντιλαϊκή, εἶνε δαπάνη ἀντιοικονομικὴ διὰ τὰ ζωτικώτερα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἤθελα ἀκόμη νὰ μὴ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀντίληψις ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἐκ τοῦ φόβου μήπως δαπανήσωμεν ἐλάχιστα ποσσά περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀξίζουν τὰ σήμερον πληρωνόμενα ἐνοίκια, νὰ μὴ σταματήσωμεν, νὰ μὴ ἐμποδισθῶμεν ἀπὸ τοῦ νὰ λάβωμεν ἀποφάσεις διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν δημοσίων κτιρίων εἰς τὰς μεγάλας πόλεις τοῦ Κράτους, δηλ. τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν Θεσσαλονίκην, διότι ἡ κατάστασις τῶν κτιρίων εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐστεγασμέναι αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι εἶναι ἐλεεινή· εἶναι καὶ ἀντιοικονομικὴ, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβὴς καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα ὅσον τὸ δυνατὸν σοβαρώτερον. Ἔχει ἐκπονηθῆ ἀπὸ μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία συνεστήθη ἀρχικῶς ἀπὸ ἐμέ εἰς τὰ 1920, καὶ ἡ ὁποία εἰργάσθη κατόπιν καὶ ἐπὶ τῶν διαδόχων Κυβερνήσεων καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ κατόπιν, ἔχει, λοιπόν, ἐκπονηθῆ ἓν σχέδιον τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Τὸ σχέδιον αὐτὸ δυστυχῶς ἐφηρμόσθη ἐπ’ ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα, διότι ἐπὶ τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας, χάριν μικρῶν καὶ εὐτελῶν συμφερόντων, ἀνεκλήθη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου ἐκείνου. Τὸ ἐξαιρετικὸν μόνον ἴσως εἰς τὸ σχέδιον ἐκεῖνο εἶναι, ὅτι καθορίζονται οἱ χῶροι εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀνεγερθοῦν τὰ Ὑπουργεῖα, οἱ χῶροι εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀνεγερθῇ τὸ διοικητικὸν τρόπον τινά κέντρον τῶν Ἀθηνῶν. Γνωρίζω ὅτι ἐναντίον αὐτῆς τῆς σκέψεως, ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς τότε, ἡ ὁποία εἰργάσθη μετὰ μεγίστης εὐσυνειδησίας, μὲ πλήρη γνῶσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, προβάλλονται ἀντιρρήσεις διαφόρων ἐχόντων διάφορα συμφέροντα καὶ ἐπιδιωκόντων νὰ ἀνεγερθῇ τὸ κτίριον τοῦ τάδε Ὑπουργείου εἰς τὴν τάδε συνοικίαν, καὶ τὸ τάδε Ὑπουργεῖον εἰς τὴν τάδε καὶ οὕτω καθεξῆς διὰ νὰ καλλωπισθοῦν δῆθεν οἱ διάφοροι δρόμοι τῶν Ἀθηνῶν, ἐνῶ εἶναι βέβαιον ὅτι διὰ τοιαύτης λύσεως, ὄχι μόνον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ καλλωπισθῇ, ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθοῦν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ κόσμου, αἱ ὁποῖαι ἱκανοποιοῦνται ὅταν εἰς ἕνα ὡρισμένον χῶρον συγκεντρωθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ κτίρια, καὶ ὅπου εἶναι δυνατὸν διὰ κατασκευῆς εὐρειῶν λεωφόρων καὶ κήπων νὰ δοθῇ ἡ δυνατότης, ὥστε τὰ νέα κτίρια πραγματικῶς νὰ ἀντιπροσωπεύουν τὴν ἐποχήν μας, καὶ νὰ ἱκανοποιοῦν καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ δημοσιοϋπαλληλικῆς ἀπόψεως τὰς ἀνάγκας τὰς σημερινάς. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὰς ἀπόψεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, προβαίνουσα βαθμηδόν, ἐφόσον, ἐπαναλαμβάνω, εὑρίσκονται οἰκονομικαὶ εὐκολίαι καὶ ἐφόσον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος μὲ τεράστια ἐνοίκια, νὰ ἀφήσῃ, λέγω, ἐφαρμοζόμενον τὸ σχέδιον ἐκεῖνο διὰ τῆς ἀνεγέρσεως βαθμηδὸν τῶν διαφόρων Ὑπουργείων καὶ νὰ σταματήσῃ τὰς σκέψεις περὶ ἀνεγέρσεως διαφόρων κτιρίων τῶν Ὑπουργείων εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς πόλεως. Λέγω τοῦτο, διότι ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἡ ἀνέγερσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Καταπονοῦνται ἐκεῖ οἱ ἀρχιτέκτονες διὰ νὰ δώσουν λύσεις ἱκανοποιούσας τὰς ἀξιώσεις τῶν στρατιωτικῶν διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ περιοχή, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν, εἶναι ἐλαχίστη. Πρέπει νὰ λείψουν ὅλα αὐτὰ τὰ ἡμίμετρα καὶ νὰ ἀποβλέψῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ριζικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἀξιοπρεπείας, ἀπὸ ἀπόψεως αἰσθητικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομίας, θὰ ἱκανοποιήσῃ περισσότερον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§194Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δι’ ὀλίγων λέξεων πρόκειται νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἦτο ὀρθὴ ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων πρὸς μίαν ἐξυπηρέτησιν ἄλλων σκοπῶν, ἀφοῦ ὁ παλαιὸς αὐτῶν προορισμὸς ἐξέλιπεν. Ἦτο ὀρθὴ εἰδικώτερον ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως χρησιμοποιηθοῦν τὰ Παλ. Ἀνάκτορα διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους κατ’ ἀνετώτερον καὶ ἀξιοπρεπέστερον τρόπον....

§195Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Δὲν θὰ εἶναι περισσότερον ἀξιοπρεπὴς ἀπὸ ἐδῶ.

§196ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ ἐπισκευὴ τῶν Ἀνακτόρων, ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ταῦτα ἦσαν κατοικία, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ μνημεῖον. Ἦτο τὸ ἀκαταλληλότερον κτίριον διὰ νὰ μετατραπῇ εἰς Βουλὴν καὶ Γερουσίαν. Ἡ δαπάνη τῶν ἑκατὸν εἴκοσι τριῶν ἑκατομμυρίων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ διὰ κατασκευὴν ἑνὸς κτιρίου, τὸ ὁποῖον πράγματι θὰ ἀπετέλει μνημεῖον διὰ τὴν πόλιν.

§197Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς δεχθῶμεν, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ἡ λύσις αὐτὴ ἦτο ὀρθὴ καὶ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι πράγματι τοιαύτη. Εὑρισκόμεθα ἄλλωστε πρὸ ἑνὸς τετελεσμένου γεγονότος, καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὡς ἄστοχος ὁ γενόμενος γενικώτερος ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἔλεγχος. Διαφωνοῦμεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον μία Κυβέρνησις κληρονομεῖ ὑποχρεωτικῶς, ὅπως παρέστησε, τὰς κακὰς κληρονομίας τῆς ἄλλης. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι τὸ κτίριον δὲν εἶναι κατάλληλον, καὶ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καταλληλοτέραν στέγασιν κλπ., τότε δύναται νὰ ἀλλάξῃ κατεύθυνσιν καὶ νὰ μὴ ἀποδεχθῇ κληρονομίαν τὴν ὁποίαν θεωρεῖ κακὴν καὶ βεβαρημένην, διότι τότε συνεψήφιζεν ἁπλῶς τὰ κακῶς γενόμενα καὶ κακῶς ἀποφασισθέντα. Προτιμότερον ἄλλωστε θὰ ἦτο νὰ προτείνῃ τὴν σύστασιν μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἂν ὑπάρχουν εὐθῦναι νὰ ζητήσῃ λογοδοσίαν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἀφοροῦν σκάνδαλα, ἀλλ’ ἀποτελοῦν ἢ μᾶλλον ἀποδεικνύουν πρόθεσιν βελτιώσεως, προχωρῶ εἰς τὸ ζήτημα....

§198ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βέβαια, ὅταν ὡμίλουν τοιουτρόπως, δὲν ἤθελα νὰ εἴπω ἀπόψε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχουν σκάνδαλα. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ὑπάρχει ἐπερώτησις καὶ τὰ ζητήματα θὰ ἐξετασθοῦν μὲ τὴν ἐπερώτησιν καὶ ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ κρίνῃ ἂν ὑπάρχουν σκάνδαλα ἢ ὄχι.

§199Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χωρὶς νὰ ἔχω ἁρμοδιότητα νὰ ἀναλάβω τὴν συνηγορίαν τινός, λέγω, ὅτι αἱ παρεκκλίσεις ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν μηχανικῶν εἰς τὰ δημόσια ἔργα εἶναι συνηθέσταται, αὐτὸ δὲ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων εἰς τὰ δημόσια ἔργα πίπτει τερατωδῶς ἔξω τῶν προϋπολογισμῶν διὰ τὴν δαπάνην τῶν δημοσίων ἔργων. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἐμέ, εἶναι τοῦτο. Καθ’ ἃ ἐλέχθησαν, ἐμφανίζεται εἷς ἐπιστήμων, ὁ ὁποῖος ἐντὸς ἑνὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος, ἑνὸς ἕως δύο ἐτῶν πρόκειται διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν αὐτοῦ ἐργασίαν νὰ κερδήσῃ ἓξ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡ κοινὴ συνείδησις, κ. Βουλευταί, ἐξανίσταται πρὸ τῶν τοιούτων καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ὑπερβολὰς καὶ ἐκμεταλλεύσεις καὶ ἀνισότητας ἱκανὰς νὰ ὑπονομεύσουν τὰ θεμέλια τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος. Αἱ πολυθεσίαι, αἱ πολυμισθίαι, αἱ ἐξωγκωμέναι ἀμοιβαί, εἶνε καιρὸς νὰ τερματισθοῦν. Ἀμοιβαὶ τόσον ἐξωφρενικῶς μεγάλαι δι’ οἱονδήποτε ἐπιστήμονα καὶ δι’ οἱανδήποτε ἐργασίαν, δὲν πρέπει νὰ πληρώνωνται ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ μάλιστα ὑπὸ τὰς σημερινὰς δυσκόλους οἰκονομικὰς περιστάσεις. Ὁ πάγιος νόμος περὶ ἀμοιβῆς μηχανικῶν ὁρίζει, ὅτι διὰ δημόσια ἔργα μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου διὰ τὴν ὅλην ἐκτέλεσιν καὶ οὐχὶ μόνον δι’ ἐπίβλεψιν, ὁ μηχανικὸς πληρώνεται μέχρις 6½% καὶ ἕπονται ἄλλαι ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ καὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου διαβαθμίσεις. Ὁ μηχανικὸς περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται μίαν μόνον τῶν ἐργασιῶν τούτων ἐξετέλεσε, τὴν ἐπίβλεψιν, καὶ ἑπομένως ἡ ἀμοιβή του ὤφειλε νὰ εἶνε 1–2%. Λέγει ὁ νόμος ὅτι πέρα τῶν δέκα ἑκατομμυρίων γίνονται ἰδιαίτεραι συμφωνίαι, ἀλλὰ, βεβαίως, πάντοτε πρὸς τὰ κάτω καὶ ὄχι πρὸς τὰ ἄνω τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένων ποσοστῶν πρέπει νὰ τείνουν αἱ συμφωνίαι αὐταί. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι κακῶς, ἐκ πλάνης, ἐδόθη ἢ πρόκειται νὰ δοθῇ τοιαύτη ὑπέρογκος καὶ ἀσυνήθης ἀμοιβή καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς καλὰ θὰ πράξῃ ἀναθεωρῶν ἢ ὁπωσδήποτε βελτιώνων τοὺς ὅρους ὑπέρ τοῦ Κράτους. Εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἐὰν κατά σύμπτωσιν καὶ ὄχι κατὰ τὸν νόμον ἢ καὶ ἐκ πλάνης ἔδωκε μίαν ἀμοιβὴν τόσον ὑπερβολικήν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἀνεχθῇ ἡ συνείδησις τῶν δικαίων καὶ τῶν τιμίων ἀνθρώπων, εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὸν διὰ τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ ὁ προκάτοχος Ὑπουργός, ὁ κ. Παπανδρέου, καὶ ὁ σημερινός, ὑπεσχέθησαν ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψουν τὴν συνέχισιν τῆς αἰσχροκερδείας αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ ἤθελα νὰ τεθῇ φραγμὸς ὅτι, προκειμένου νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα τεράστια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποδώσουν ὑπερβολικὰς ἀμοιβὰς, ἡ ἀμοιβὴ νὰ μὴ δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ἕν ἑκατομμύριον.

§200Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Διατὶ νὰ ὑπάρχῃ νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ καθορίζῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ μὴ ἀφίεται τοῦτο εἰς τὴν βούλησιν τῶν συμβαλλομένων;

§201Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι θὰ ἐφθάνομεν εἰς ἡγεμονικὰς ἀμοιβὰς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἴσως εἶναι ἀκατάλληλος ὁ χρόνος πρὸς συζήτησιν τοιούτου θέματος ἐπὶ νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐφόσον ὅμως ἔρχεται τοιοῦτον ζήτημα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληροφορήσω τὴν Κυβέρνησιν ὅτι, ἐὰν δὲν θέσῃ ὡρισμένους φραγμοὺς εἰς τὰς ἡγεμονικὰς ἀμοιβὰς ὡρισμένων ὑπαλλήλων καὶ ἐναντίον τῆς πολυθεσίας, πράγματα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς μεγάλην ἀντίθεσιν ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ καυχηθῇ ὅτι ἐπετέλεσε τίποτε πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων εἰς τὸ παρελθόν.

§202Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δηλῶ ὅτι δὲν θὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, θὰ ἤθελα μόνον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ δηλώσῃ 1) ἐὰν ἐγένετο ἡ δημοπρασία διὰ τὴν ἀνάθεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ εἰς τὸν ἐν λόγῳ μηχανικὸν καὶ 2) ἐὰν ὁ μηχανικὸς αὐτὸς ὑπέβαλε μελέτην καὶ προϋπολογισμὸν διὰ τὸ ἔργον;

§203ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ μελέτη τῆς μετασκευῆς τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς τὸν κ. Κριεζῆν καὶ μετ’ αὐτοῦ συνήφθη ἡ σύμβασις ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἄνευ δημοπρασίας.

§204Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Γνωρίζετε ἂν ἐβραβεύθη τὸ ἔργον τοῦ κ. Κριεζῆ;

§205ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἠρωτήθην δι’ αὐτό. Ἠρωτήθην ἐὰν ἡ σύμβασις ἐγένετο διὰ δημοπρασίας ἢ ὄχι.

§206ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ βραβεύσω τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐνέργειάν της αὐτήν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ μᾶς ξενίζῃ τὸ γεγονὸς αὐτό, διότι δυστυχῶς ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος ἀνέπτυξε τὴν θεωρίαν του, θεωρίαν τὴν ὁποίαν πρεσβεύει καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὅτι θ’ ἀνῆγεν οὗτος τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ Περικλέους Μᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. Παπανδρέου περὶ ὡραίων λεωφόρων καὶ περὶ καλλιμαρμάρων μεγάρων καὶ ὅτι θὰ ἦτο ἀνεκτὸν ἀπὸ τὸ λαϊκὸν αἴσθημα νὰ ἐγκατασταθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία εἰς τὰ Ἀνάκτορα. Ἐλησμόνησεν ὅμως, ὅτι τὸν αἰῶνα τοῦ Περικλέους διεδέχθη ἡ πεῖνα καὶ ἡ κατάπτωσις. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο φυσικὴ συνέπεια, ἐφόσον ἔχομεν τοιαύτας ἀντιλήψεις καὶ ζητοῦμεν καλλιμάρμαρα μέγαρα καὶ μεγάλας λεωφόρους, ἐνῶ ὁ λαὸς πεινᾷ. Ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τῶν καλλιμαρμάρων μεγάρων καὶ τῶν λεωφόρων. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς δὲν τὰ χρειάζεται αὐτά! Ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ ὁ λαὸς νὰ φάγῃ.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθηνογένης.

§208ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ὁσάκις, κ. Βουλευταί, μοῦ δίδεται ἀφορμὴ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐπισκευῆς τῶν Παλ. Ἀνακτόρων καὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ Μεγάρου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι δὲν πρόκειται περὶ κατασκευῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ περὶ κατεδαφίσεως αὐτοῦ ἐκ βάθρων...

§209Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονεῖτε ὅτι ἐξεκενώθη τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον διὰ νὰ γίνουν Δικαστήρια, καὶ σήμερον, οὔτε νοσοκομεῖον ὑπάρχει, οὔτε Δικαστήρια.

§210ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Δὲν παραλείπω λοιπὸν νὰ ὑπενθυμίσω σχετικῶς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι διεπράχθη ἕν ἔγκλημα, διὰ τῆς ἐκ βάθρων ἀνεγέρσεως αὐτοῦ. Κατεκρημνίσθη ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Μέγαρον τοῦ Συγγροῦ διὰ νὰ ἀνεγερθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐνῷ, ὅτε ὁ μακαρίτης Συγγρὸς ἔδωκε τὸ κτίριον ἐκεῖνο εἰς τὴν πατρίδα, ἐδαπάνησεν ἄφθονα χρήματα καὶ τὸ κατεσκεύασε κατὰ τοιοῦτον τέλειον τρόπον, ὥστε νὰ τὴν ἐξυπηρετήσῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Μὲ τὴν μανίαν ὅμως ἡ ὁποία μᾶς ἔχει καταλάβει, τὸ ἐκρημνίσαμεν ἐκ βάθρων, ἐνῶ ἠδυνάμεθα μὲ ἐλάχιστα χρήματα νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν κατάστασιν. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος εἶπεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο, δὲν εἶναι πρᾶξις ἀντιλαϊκή....

§211ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπα, ὅτι δὲν εἶναι ἀντιλαϊκὸν νὰ στεγασθῇ ἀξιοπρεπῶς ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία....

§212ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μοὶ ἀνετέθη νὰ μελετήσω τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας. Διὰ πρώτην φοράν, ἀντελήφθην ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἑνὸς κινδύνου τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον καὶ ὁ ὁποῖος ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου.

§213ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ τί εἶπα ἐγὼ, κ. Συνάδελφε; Εἶπα ὅτι δὲν εἶναι ἀντιλαϊκὸν νὰ στεγασθῇ ἀξιοπρεπῶς ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία. Δὲν ὡμίλησα δι’ ἄλλα πράγματα.

§214ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἔχω, Κύριοι, τὴν ἀντίληψιν ὅτι μὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται κατόπιν τοῦ μεγάλου πολέμου, καὶ μὲ τὰς εἰρηνικὰς προσπαθείας ὑπὸ τῶν ὁποίων ἐμπνέονται σήμερον οἱ Κυβερνῆται ὅλων τῶν λαῶν, ἔχω, λέγω, τὴν ἀντίληψιν, ὅτι πολεμικὴ περιπέτεια δὲν μᾶς ἀπειλεῖ. Ἀλλὰ τὶ εἶδον, Κύριοι, εἰς τὴν μελέτην τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας; Εἶδον ὅτι εἰς τὴν μικρὰν Ἑλλάδα ἔχομεν 1.500 λεπρούς, ἔχομεν πληθώραν φρενοβλαβῶν καὶ μοῦ ἔλεγεν ὁ εἰδικὸς ὑπάλληλος τοῦ τμήματος τούτου, ὅτι οὐδαμοῦ τῆς γῆς ὑπάρχουν αἱ ἀσθένειαι αὐταὶ εἰς τόσον μεγάλην κλίμακα, ὅσον ἐδῶ. Ἔχομεν ὑπερβῆ τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ἀναλογίας τῶν φρενοβλαβῶν. Ἔχομεν 360 χιλιάδας φθισικῶν καὶ διακοσίας πεντήκοντα χιλιάδας ἀστέγων, καταδεδικασμένων ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς τῆς καταστάσεως νὰ πυκνώσουν τὴν φάλαγγα τῶν φθισικῶν, καὶ ἐπὶ πλέον, ἔχομεν δύο ἑκατομμύρια ἀτόμων προσβεβλημένων ἐξ ἑλονοσίας, κατὰ τρόπον ἐπικίνδυνον. Μὲ αὐτὴν λοιπὸν τὴν κατάστασιν τοῦ ἑλληνικοῦ, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν, ἤλθομεν καὶ ἐπήραμεν ἀπὸ τὸν κρατικὸν Πρ)σμὸν 200 ἑκατομ. περισσεύματα, καὶ ἀντὶ νὰ πυκνώσωμεν τὰς κλίνας τῶν φθισικῶν, διὰ τοὺς ὁποίους διετίθεντο μόνον χίλιαι μέχρι τοῦδε καὶ τὰς ὁποίας ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐδιπλασίασεν, ἀντί, λέγω, νὰ σπεύσωμεν νὰ πολεμήσωμεν τὴν δεινὴν αὐτὴν θεομηνίαν, ἡ ὁποία πλήττει τὴν Ἑλλάδα, ἐπετάξαμεν διακόσια ἑκατομμύρια κατ’ αὐτὸν τὸν τρομακτικὸν τρόπον. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ στεγασθῶ εἰς ἕν τοιοῦτον κτίριον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Δὲν θὰ ἠμπορέσω νὰ εἰσέλθω ἐκεῖ μέσα, διότι αἰσθάνομαι ὅτι τὸ μέγαρον αὐτό, τὸ τόσον πολυτελές, ἔγινε μὲ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον δοθῆ δι’ ἄλλους σκοπούς. Θέλω λοιπὸν νὰ εἴπω τοῦτο: ὅτι ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία ἐγένετο, δὲν εἶναι μόνον ἀντιλαϊκή, ἀλλὰ καὶ ἀπάνθρωπος καὶ δολοφονικὴ κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἂς συμπληρωθῇ τὸ ἔργον, ἀφοῦ ἄλλωστε προσήγγισεν εἰς τὸ τέλος του, ἀλλὰ θὰ κρατήσω τὴν ἐλευθερίαν τῆς ψήφου μου καὶ παρακαλῶ νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. (Χειροκροτήματα).

§215Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, μία φωνή, ἀκουσθεῖσα ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα, μὲ ἠνάγκασε ν’ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐνῶ δὲν ἤμην διατεθειμένος νὰ πράξω τοῦτο. Χάριν τοῦ δικαίου, θὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὸν μηχανικὸν ἐκεῖνον τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἀνεφέρθη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, μὲ τὸν ὁποῖον οὐδεμία συγγένεια μὲ συνδέει, οὐδὲ κἄν ἁπλῆ γνωριμία. Γνωρίζω ὅτι εἶναι εἷς καλὸς πολίτης, καὶ ὅτι ἔχει ἕν ἔντιμον ὄνομα.

§216Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν. Ἄν τὸν εἴπετε τίμιον, ἐγὼ θὰ τὸν ὀνομάσω τιμιώτατον. Ἀλλὰ νὰ μοῦ εἴπητε καὶ σεῖς, ἂν εἶναι τιμία ἡ ἀμοιβὴ τῶν ἕξ ἑκατομμυρίων.

§217Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, δὲν ὑπαινίσσομαι σᾶς. Ὑπαινίσσομαι ἄλλον Συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εἶπε «ποῖος Κριεζῆς εἶναι αὐτός;» Εἶπα, Κύριοι, ὅτι θὰ ὁμιλήσω διὰ τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, χάριν τοῦ δικαίου. Ἀλλὰ τὶ εἶναι δίκαιον; Δίκαιον εἶναι τὸ νὰ σέβεται ἡ Κυβέρνησις τὰ συμπεφωνημένα. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐρχόμεθα ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συζητοῦμεν ἐπὶ πραγμάτων συμπεφωνημένων καὶ ζητοῦμεν νὰ ἀκυρώσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνεφωνήσαμεν. Τὸ ζήτημα τὸ τοιοῦτον, δὲν εἶναι ἠθικόν. Δέν εἶναι ἠθικόν, οὔτε διὰ τὰ ἄτομα, οὔτε διὰ τὸ Κράτος. Τὶ εἶναι τίμιον; Τίμιον εἶναι, ὅταν συμβάλλεται κανείς, νὰ κάμνῃ τοὺς λογαριασμούς του πρὸς τὸν ἕτερον συμβαλλόμενον καθαρά, καὶ ἐὰν μὲν τὸν συμφέρῃ νὰ ἀποδεχθῇ, ἄλλως νὰ εἴπῃ δὲν μὲ συμφέρει.

§218Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον κατ’ ἀρχήν, ἀλλ’ εἰς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίστασιν, ἡ συμφωνία εἶχε μίαν προϋπόθεσιν, καὶ τῆς προϋποθέσεως ταύτης ἀρθείσης, εὔλογον εἶναι νὰ τροποποιῆται ἡ συμφωνία. Διότι καὶ οἱ κείμενοι νόμοι ὁρίζουν, ὅτι πέρα ὡρισμένου ποσοῦ δύνανται νὰ γίνουν ὡρισμέναι συμφωνίαι ἰδιαίτεραι.

§219Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Πάντως δὲν ἔγιναν τοιαῦται;

§220Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔγιναν, ἀλλ’ ἐμεσολάβησεν ἡ ἄρσις τῆς τεθείσης προϋποθέσεως. Λέγω τοῦτο. Ὑπέβαλεν ὁ κ. Κριεζῆς, ἔντιμος πολίτης καὶ καλὸς ἐπιστήμων, ὅπως ὀρθῶς ἐτονίσατε, ὑπέβαλεν ἕνα προϋπολογισμὸν καὶ εἶπεν, ὅτι τὸ ἔργον θὰ στοιχίσῃ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια. Συμφωνοῦν 4%. Τὸ Κράτος ὤφειλε νὰ σεβασθῇ τὴν ὑπογραφήν του. Ἐκ τῆς πορείας ὅμως τοῦ ἔργου ἀποδεικνύεται ὅτι, ἀντὶ τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων, δαπανῶνται ἑκατὸν ἢ ἑκατὸν πέντε ἑκατομμύρια, διότι τὰ ἄλλα εἶναι διὰ τὸ μνημεῖον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου. Εὐλόγως τὸ Κράτος δικαιοῦται νὰ εἴπῃ, προϋπόθεσις τῆς συμφωνίας τοῦ 4% ἦτο νὰ μὴ ὑπερβῇ ἡ δαπάνη τὰ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια. Ἐφόσον ὅμως τὴν ὑπερέβη, δικαιοῦται τὸ Κράτος νὰ κάμῃ ἀναθεώρησιν.

§221Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ ὅσα εἴπετε. Δὲν συμφωνῶ ὅμως εἰς τὸ ὅτι, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συμφωνοῦνται, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀθετῶνται. Ὁμιλῶ γενικώτερον, διότι τοιοῦτον ζήτημα ἐτέθη κατ’ ἐπανάληψιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ εὑρέθησαν καὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ διορθώσουν δῆθεν τὰς συμβάσεις ἐπ’ ὠφελίᾳ πάντοτε τοῦ Κράτους, ἐζήτησαν νὰ τροποποιήσουν αὐτὰς ἐκ τῶν ὑστέρων. Αὐτὸ δὲν εἶναι καθόλου δίκαιον. Δίκαιον εἶναι, ὅταν ψηφίζομεν τὰς συμβάσεις, νὰ προσέχωμεν τὶ ψηφίζομεν.

§222ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὅταν ὅμως δὲν τὰς ψηφίζομεν ἡμεῖς;

§223Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Τότε, ὑπεύθυνος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος τὰς ἔχει ὑπογράψει.

§224Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὰ νέα ἔργα ὅμως τὴν εὐθύνην φέρει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἐγὼ ὁμιλῶ γενικώτερον. Δὲν ἐννοῶ μόνον τὴν περίπτωσιν τῶν Ἀνακτόρων. Τονίζω, ὅτι εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν εἷς ἐπιστήμων, εἴτε ἰατρός εἶναι εἴτε δικηγόρος εἴτε ὁ,τιδήποτε ἄλλο, δικαιοῦται νὰ λάβῃ τόσον ἐξωφρενικὴν ἀμοιβήν.

§225Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει καθόλου τὸ πρόσωπον τοῦ ἀρχιτέκτονος. Οὔτε γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ κ. Κριεζῆς. Λέγω τοῦτο μόνον: ὅτι δὲν ἀρνοῦμαι οὔτε τὸν σκοπόν, οὔτε τὴν σημασίαν τῆς δαπάνης. Ἀπαντῶ μόνον εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ κόμματος, ὅτι ἡ δαπάνη εἶναι ἀντιλαϊκή. Ἐνῶ ἡμεῖς ψηφίζομεν ἑκατομμύρια διὰ νὰ στεγασθῶσι τὰ Νομοθετικὰ Σώματα, εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, εἰς τὸ χωρίον Καλύβια, εἰς τὸ χωρίον Τερψιθέα καὶ εἰς ἄλλα χωρία ὑπάρχουν τρία σχολεῖα, τῶν ὁποίων οἱ τοῖχοι εἶναι ἠρειπωμένοι καὶ δὲν ἔχουν παράθυρα, μένουν δὲ ἀσυμπλήρωτα, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας μοῦ λέγει ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην τῶν τριάκοντα χιλιάδων δραχμῶν δι’ ἕκαστον σχολεῖον. Καθ’ ἣν στιγμὴν λοιπὸν ἡ Πολιτεία δὲν δύναται νὰ δώσῃ 30 χιλ. δραχμῶν, διὰ νὰ στεγασθοῦν τὰ χωριατόπουλα εἰς τὰ σχολεῖα των, τὸ νὰ δαπανῶμεν τόσα ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἔχῃ ὁ καθένας μας ἰδιαίτερο κουδούνι, προφανῶς εἶναι δαπάνη ἀντιλαϊκή.

§226ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὅταν ἐπήρατε τὰ λεπτὰ διὰ τὰ σχολεῖα, τὰ ἐδαπανήσατε, ὄχι διὰ νὰ γίνουν ἐκεῖνα ὅπου ἔπρεπεν, ἀλλ’ ἐκεῖνα ποὺ δὲν ἔπρεπε.

§227Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ παράσχω πρῶτον μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὡρισμένους Συναδέλφους οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν. Ἄν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπάρχουν Συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι φρονοῦν, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, εἴτε εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ὑπόθεσιν, ὑπάρχουν ὕποπτοι διαχειρίσεις, ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ἰδιαιτέρως τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὄχι μόνον δέχεται, ἀλλὰ προκαλεῖ τὸν αὐστηρότατον ἔλεγχον καὶ παρακαλεῖ νὰ συσταθοῦν εἰς πᾶσαν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν καὶ εἷς ἔστω Συνάδελφος ὑποπτεύεται εἰς διαχείρισιν, ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαὶ ἢ οἱονδήποτε ἄλλο μέσον ἐλέγχου θὰ ἔκρινεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ οἱ φίλοι της ὡς μέσον ἐξακριβώσεως τῶν κατηγοριῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀρκεσθῶ εἰς αὐτὴν τὴν ἁπλῆν, ρητὴν καὶ κατηγορηματικὴν βεβαίωσιν, διὰ νὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἐξηγημένοι καὶ εἰς αὐτήν, καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην σχετικὴν περίπτωσιν.

§228ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τὴν σύστασιν νὰ τὴν κάμητε πρὸς τὰ ἐκεῖ ἀπὸ ὅπου ἐρρίφθη ὑπαινιγμός.

§229Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Προσδιορίζω ἁπλῶς τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν, ἰδιαιτέρως δὲ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐπὶ τοῦ θέματος.

§230Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ μὴ δημιουργῶνται παρεξηγήσεις. Ἡ ἐπίκρισις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους ἐμοῦ, δὲν ἐγένετο διὰ τὸ ὅλον ἔργον, ἐγένετο διὰ τὴν ἀμοιβὴν καὶ τὴν ἐπίκρισιν αὐτὴν ποὺ ἐπαναλαμβάνω. Δέν ἐκτείνεται ὅμως αὕτη εἰς τὸ ὅλον ἔργον.

§231Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἠλέγχθη ἡ δαπάνη, ὡς δαπάνη σπάταλος καὶ ὑψηλαϊκή. Καὶ πράγματι, ἐκ τῶν ὑστέρων ἡ δαπάνη εἶναι μεγάλη, ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ κάθε λόγον νὰ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων τότε, ἂν εἶχε γνῶσιν τοιαύτης δαπάνης, θὰ ἐδίσταζε νὰ τὴν ψηφίσῃ. Ἀλλὰ ἡ δαπάνη τὴν ὁποίαν τότε εἶχεν ὑπ’ ὄψει ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τεχνικῶν εἰσηγήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπῆρξαν πεπλανημμέναι μόνον εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ νὰ ἐξακριβώσῃ ἀπὸ τὴν πεῖραν τῶν ὑπηρεσιῶν του, εἰς πόσας ἄλλας περιπτώσεις ὑπῆρξαν πεπλανημμέναι καὶ ἀκόμη βαρύτεραι αἱ εἰσηγήσεις, δὲν ἐπιθυμῶ δὲ νὰ περιπλέξω ἄλλα θέματα τώρα καὶ δι’ αὐτὸ δὲν προσδιορίζω τὰς ἄλλας περιπτώσεις...

§232Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Εἷς λόγος ἐπὶ πλέον ποὺ ἔπρεπε νὰ τὸ εἴχετε ὑπ’ ὄψει.

§233Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεμία Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀποφασίζῃ ἀπὸ τὸν φόβον τῆς διαψεύσεως τῶν τεχνικῶν εἰσηγήσεων. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Λοιπόν, ἂν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εὑρίσκετο τότε ἐνώπιον ἑνὸς προϋπολογισμοῦ ἑκατὸν εἴκοσι τριῶν ἑκατομμυρίων διὰ τὴν μεταρρύθμισιν τῶν Παλ. Ἀνακτόρων καὶ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ μνημείου τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου, εἶμαι καὶ ἐγὼ βέβαιος, ὅτι θὰ ἐδίσταζεν εἰς τὴν ἀπόφασίν της. Ἀλλ’ ἡ τεχνικὴ εἰσήγησις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη, ἀνήρχετο εἰς ποσὸν περίπου τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων, καὶ ὅπως ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐτόνισεν, ὁ οἰκονομικὸς ὑπολογισμὸς τότε ἐδημιούργει τὸ συμπέρασμα τῆς οἰκονομίας· διότι, κεφαλαιοποιουμένου τοῦ ἐνοικίου τῆς Γερουσίας, μαζὶ μέ τὴν δαπάνην τοῦ κτιρίου τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, σχηματίζεται ποσὸν ὑπερβαῖνον τὸ ποσὸν τῶν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων καὶ μένει περαιτέρω διαθέσιμον, εἴτε πρὸς ἄλλην χρῆσιν, εἴτε πρὸς πώλησιν τὸ γήπεδον τῆς Βουλῆς.

§234ΚΑΝ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἦτο τότε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας;

§235Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ Χρηστομάνος, κατόπιν ὁ κ. Καραπαναγιώτης, ἐγὼ ὑπῆρξα Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Συνασπισμοῦ, τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ ἰδικῆς μου πολιτικῆς.

§236Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Δὲν ἦτο τότε ὁ Χρηστομάνος.

§237Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε περὶ τοῦ ἀειμνήστου Χρηστομάνου, κατόπιν ἦλθεν ὁ κ. Καραπαναγιώτης. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις εἶχεν, ὡς δεδομένην, δαπάνην τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων. Καὶ ἔκαμεν ὑπολογισμόν, ὅτι τὸ ἐνοίκιον τῆς Γερουσίας κεφαλαιοποιούμενον, ἡ ἀξία τοῦ κτιρίου τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας καὶ τοῦ γηπέδου τῆς Βουλῆς, ἀθροιζόμενα, ἀποτελοῦν κέρδος ἀπέναντι τῆς προβλεπομένης δαπάνης. Καὶ βασισθεῖσα εἰς αὐτὴν τὴν πρόβλεψιν τὸ ἀπεφάσισε. Διὰ νὰ εἴμεθα ἑπομένως δίκαιοι, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι πρόθεσις δὲν ἦτο μόνον ἡ κατάλληλος στέγασις. Ἦτο ἐπίσης καὶ πρόθεσις οἰκονομίας. Ἕκαστος βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του, ἂν τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα ἦσαν κατάλληλα διὰ τὴν στέγασιν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶπε, καὶ ὑπῆρξαν τότε πολλοὶ καὶ ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου, οἱ ὁποῖοι τεχνικῶς ἀμφέβαλλον ἂν ἡ χρῆσις τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων ἦτο σκόπιμος καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο. Ἀλλ’ ἐφόσον ἐτέθη ὡς πρῶτον θέμα τὸ οἰκονομικόν, καὶ ἐφόσον εἰς τοῦτο κυρίως ἐπέμειναν οἱ ὁμιλήσαντες Συνάδελφοι, ὑποθέτω, ὅτι καθίσταται, μετὰ τὴν παροχὴν τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν σαφὲς εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ὅταν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις, ὑπῆρχε πρόθεσις οἰκονομίας, ὄχι πρόθεσις πολυτελοῦς σπατάλης.

§238Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Πῶς ἔφθασε τότε ἡ δαπάνη ἀπὸ 40 εἰς 123 ἑκατομμύρια;

§239Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Συνάδελφε, σᾶς εἶπα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ νὰ μάθῃ εἰς πόσας περιπτώσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ προβλέψεις τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν ἐδιπλασιάσθησαν, ἐπολλαπλασιάσθησαν. Ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς εὐθύνην τεχνική, ἀλλὰ, δυστυχῶς φαινόμενον συνηθέστατον. Καὶ ἂν ἀμφιβάλλουν οἱ Συνάδελφοί μου, πριθύμως εἰς ἡμέραν τὴν ὁποίαν νὰ ὁρισθῇ θὰ ἐξιστορήσω τὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα περιέχουν αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις. Δὲν εἶναι ἑπομένως δικαία ἡ ἐπίκρισις ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων τότε ἀπέβλεψεν εἰς μίαν πολυτελῆ ἀντιλαϊκὴν δαπάνην. Κατὰ τὴν πορείαν ἁπλῶς τῆς ἐκτελέσεως συνέβη καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν μία ἐξόγκωσις δαπάνης, καθὼς συμβαίνει συνήθως. Θὰ ἐπεθύμουν μόνον νὰ συμπεράνω μὲ τὴν σύστασιν ἂν ἡ Βουλὴ νομίζει ὅτι ὑπάρχει ἐκτὸς τῆς τεχνικῆς εὐθύνης εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, καὶ ἄλλη οἱαδήποτε εὐθύνη νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἢ οἱουδήποτε ἄλλου ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον θὰ προέκρινεν ἡ Βουλή. Περαιτέρω ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι αἱ δαπάναι ἔπρεπε νὰ διατίθενται εἰς ἄλλα ἔργα, εἰς ἔργα κοινωνικῆς προνοίας, εἰς ἔργα παιδείας, εἰς ἔργα ὑγείας. Χαίρομεν διὰ τὴν τοιαύτην ὁμολογίαν, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκεῖθεν. Ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἐπάλλετο μὲ αὐτὴν τὴν φιλοδοξίαν τῆς δημιουργίας ὑπὲρ τῆς προνοίας, ὑπὲρ τῆς ὑγείας, ὑπὲρ τῆς παιδείας. Ἐὰν σήμερον ἡ διαπίστωσις αὐτὴ καθίσταται κοινὸν κτῆμα τῆς Βουλῆς, χαίρομεν, χειροκροτοῦμεν καὶ δηλοῦμεν ἡμεῖς, ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀκολουθοῦσαν τοιαύτην ὁδόν, θὰ παράσχωμεν πᾶσαν συνδρομήν, διότι ἡμεῖς πάντοτε πιστεύομεν, ὅτι καὶ ἡ πρόνοια, καὶ ἡ ὑγεία, καὶ ἡ παιδεία τοῦ λαοῦ εἶναι σκοποὶ ἄξιοι ἐπιδιώξεως καὶ προστασίας. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, εὔκολον εἶναι νὰ καταλογίζωνται εὐθῦναι, δι’ ὅ,τι ὑπολείπεται νὰ γίνῃ. Εἰς πάντα λαὸν καὶ κατὰ μείζονα λόγον εἰς περιόδους κρίσεως, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἔχει τόσην καθυστέρησιν πολιτισμοῦ, ὅσα ὑπολείπονται νὰ γίνουν εἶναι πάντοτε μεγάλα, καὶ αὐτὰ ἄλλωστε ἀποτελοῦν τὴν χαρὰν τῆς δημιουργίας ὅλων τῶν Κυβερνήσεως ὅσαι διαδέχονται ἀλλήλας. Ἀσφαλῶς πλεῖστα ὑπολείπονται. Ἀλλὰ ὅσοι θέλουν νὰ εἶναι δίκαιοι, ὀφείλουν, ὄχι μόνον νὰ τονίζουν ὅ,τι ὑπολείπεται, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐνθυμοῦνται ὅσα ἐδημιουργήθησαν (χειροκροτήματα). Ὁ κ. Συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ὀρθῶς ἐτόνισεν ὅτι ὑπάρχουν σχολεῖα ἀναμένοντα πιστώσεις, ἔχει δίκαιον, διότι ὑπάρχουν ἀσφαλῶς σχολεῖα ἔχοντα ἀνάγκην ἀποπερατώσεως. Παραλλήλως ὅμως πρὸς τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν τῶν ὑπολειπομένων ἐλλείψεων, ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο πραγματικὸν γεγονός, ὅτι, κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, ἀνηγέρθησαν τρεῖς χιλιάδες σχολείων.

§240Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἰς τὰς πόλεις μόνον.

§241Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ σφάλλεται ὁ κ. Συνάδελφος, διότι εἰς τὰς πόλεις τὸ σύνολον τῶν σχολείων δὲν ὑπερβαίνει τὰ τριακόσια, ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι σχολεῖα κοινοτικὰ καὶ ἀνηγέρθησαν διὰ τῆς κοινῆς δαπάνης κοινοτήτων καὶ Κράτους. Ὁ κατάλογος ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς. Τὸ συμπέρασμα, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, εἶναι ὅτι, ὅταν διεξάγεται ἔλεγχος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὁ ἔλεγχος πρέπει νὰ εἶναι ἀκριβὴς καὶ δίκαιος. Οὐδέποτε ἰσχυρίσθημεν ὅτι ὑπήρξαμεν Κυβέρνησις ἀλάθητος. Ἰσχυριζόμεθα μάλιστα καὶ ὑποθέτομεν ὅτι οὔτε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν ἀφέλειαν καὶ τὴν ματαιότητα νὰ διεκδικῇ ὑπὲρ ἑαυτῆς τὸ ἀλάθητον, διότι δὲν ὑπάρχουν Κυβερνήσεις ἀλάθητοι. Πιστεύομεν ὅμως ὅτι ἐκάμαμεν ὅ,τι ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατὸν εἰς μίαν δυσχερῆ περίοδον, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς ὅλους τοὺς κλάδους οἱ ὁποῖοι καθ’ ὅλον τὸ παρελθὸν εἶχον ἐγκαταλειφθῆ, ὅπως ἡ ὑγεία, ἡ πρόνοια, ἡ γεωργία καὶ ἡ παιδεία, ἔργα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἱστορικὸν προηγούμενον, ἐνθαρρῦνον τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν προσπάθειαν τῆς δημιουργίας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§242Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἐκ Λέσβου κ. Βουλευτὴς ἀπαντῶν, ὅπως εἶπεν, προχείρως, εἰς τὰ λεχθέντα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπεξέτεινε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐν γένει πολιτικῆς τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ παρ’ ὅλην τὴν εὐγλωττίαν μὲ τὴν ὁποίαν ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ὅλως ἀκαίρως προεκάλεσε τοιαύτην συζήτησιν, ἥτις κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν δύναται νὰ γίνῃ παρεμπιπτόντως καὶ ἐπεισοδιακῶς. Ὡς ἐκ τούτου καὶ δὲν θὰ ἀπαντήσω. Ἀρκοῦμαι μόνον νὰ εἴπω, ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα τὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐτέθησαν κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς εἰς τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις ἔκρινεν αὐτὴν καὶ τὴν κατεδίκασε. (παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§243Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐπιθυμῶ ἐπὶ δύο μόνον σημείων νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Παρηκολούθησα ἄλλοτε τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, καὶ ἰδίως ἂν ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθοῦν ταῦτα διὰ Μουσεῖον ἢ νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὴν στέγασιν τῶν Νομ. Σωμάτων. Ἐπιθυμῶ νὰ ὑπομνήσω ὅτι ὅτε ἐτέθη ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως ποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ἡ χρῆσις τῶν Ἀνακτόρων, ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἔγινεν ἐμορφώθη ἡ πεποίθησις, ὅτι, λόγῳ τεχνικῆς φύσεως, ἔδει νὰ μετασκευασθοῦν τὰ Ἀνάκτορα εἰς σύγχρονον Μουσεῖον. Παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία τότε διεξήχθη μεταξὺ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ καὶ Γερουσιαστοῦ κ. Μεταξᾶ διακεκριμένου ἀρχιτέκτονος, καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δὲν κατωρθώθη νὰ παρασχεθοῦν στοιχεῖα ἐπαρκῆ ὅτι δύναται νὰ εἶναι κατάλληλος ἡ χρησιμοποίησις τῶν Ἀνακτόρων ὡς Μουσείου. Τὸ δεύτερον σημεῖον εἶναι, ὅτι παρουσιάζεται μία διαφορὰ δαπάνης ἀπὸ τῆς προϋπολογισθείσης κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐνῶ αἱ ὑπηρεσίαι ὑπελόγισαν δαπάνην πεντακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, αὕτη ὑπερέβη τὸ ἕν ἑκατομμύριον. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς μετατροπῆς τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰσῆλθε καὶ εἷς ἄλλος παράγων, ἡ πτῶσις τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς, ἡ ὁποία ἐπέφερε τὴν ἀνατίμησιν, διότι ὄχι μόνον πολλὰ ὑλικὰ ἔρχονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀλλὰ καὶ ἡ ἐργασία, ἰδίᾳ ἡ διακοσμητική, ηὔξησε καταπληκτικά, μετὰ τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. Ἰδοὺ δύο σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ ἐλάμβανε γνῶσιν ἡ Βουλή.

§244Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, κ. Ὑπουργέ, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ ἕν δεύτερον ἄρθρον, ἔχον οὕτω (ἀναγινώσκει) «ὁ ἐπιβλέπων...

§245Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ.). Μήπως ὑπάρχει τεχνικὸν κώλυμα, διότι τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται ἀπὸ τὴν Γερουσίαν.

§246Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὄχι.

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ μὴ τεθῇ τί ποσὸν ὑπερβαίνει.

§248Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται εἰς πρώτην συζήτησιν (ἀναγινώσκει) «ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.... Νομίζω λοιπόν ὅτι, ἐφόσον δύναται νὰ τεθῇ ἕν ἄρθρον δεύτερον....

§249ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ ποσὸν ὑπερβαῖνον.

§250Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὥστε, διότι δὲν θὰ μεταβῇ νὰ ἐπιβλέψῃ, δὲν θὰ εὑρεθῇ ἄλλος νὰ κάμῃ τοῦτο μὲ μίαν λογικὴν ἀμοιβήν; Ἐὰν λοιπὸν θέλωμεν νὰ τερματίσωμεν τὸ ζήτημα, χωρὶς νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἄλλην συζήτησιν, ἐφόσον ὁμοθύμως ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ ποσὸν τῶν ἕξ ἑκατομμυρίων καὶ δυσανάλογος ἡ τοιαύτη σύμβασις πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ λαοῦ, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ τερματίσωμεν τὴν συζήτησιν ταύτην διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως ἑνὸς δευτέρου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω. Ὑποβάλλω ὅθεν καὶ τὴν τροπολογίαν.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θεωρεῖται περατωμένη. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη;

§252ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθείσης προτάσεως νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Ἀγρινίῳ Νοσοκομείου «ἡ Ἁγ. Τριὰς καὶ Ἀνωπούλειον». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας».

§256Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα χθὲς νὰ παραπεμφθῇ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, διὰ νὰ παράσχῃ τὰ λεπτομερῆ στοιχεῖα, διὰ νὰ σχηματίσωμεν μίαν κρίσιν περὶ τοῦ νομοθετήματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐδέχθη τοῦτο καὶ ἐζήτησα νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην.

§257Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ ἀναβληθῇ διὰ μεθαύριον, ἐπειδὴ αὔριον δὲν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν.

§258Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐζήτησα νὰ μοῦ ὑποβληθοῦν μερικοὶ πίνακες καὶ θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§259Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐζητήσατε εἶναι γνωστὰ καὶ πρὸ παντὸς εἰς ἐκείνους πού ἐχρημάτισαν Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§260Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὁμολογῶ, ὅτι τὰ στοιχεῖα ταῦτα εἶναι γνωστά. Ἐπειδὴ ὅμως ἤθελα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ εἶναι νωπά, διὰ τοῦτο ἐζήτησα ὡρισμένας πληροφορίας. Ἄλλωστε ἔχω τὰ στοιχεῖα μου καὶ ἐδήλωσα ὅτι ἠδυνάμην νὰ συζητήσω καὶ τὸ δηλῶ καὶ σήμερον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τῆς συζητήσεως διευκόλυνσις εἶναι, νὰ παρασχεθοῦν τὰ στοιχεῖα, διότι τί ὠφελεῖ νὰ παρουσιάσω περισυνὰς καταστάσεις;

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀσφαλίσεως παθόντων λιγνιτορύχων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀμίσθων δικαστικῶν κλητήρων». Ὁ κ. Παπασταύρου.

§263Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς ὡρισμένα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ ὡρισμένας τροποποιήσεις, μικρὰς ἄλλωστε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ τὰς δεχθῇ, ἰδίᾳ ἐπὶ τῶν ἄρθρων 8 καὶ 15 εἰς ἃ ἀναφέρεται τὸ ἑξῆς ὅτι... (ἀναγινώσκει). Ἡ λέξις ἀμέλεια ἔχει τόσον εὐρεῖαν σημασίαν, ὥστε δὲν ἀποκλείεται νὰ γίνῃ καὶ κατάχρησις ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ κληθοῦν νὰ ἀποφανθῶσιν ἐπὶ τῶν ἐξ ἀμελείας παραπτωμάτων τῶν δικ. κλητήρων. Θὰ ἤθελα συνεπῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν, ἢ ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «ἀμέλεια», ἢ νὰ προστεθῇ μία λέξις ἐπὶ πλέον, βάσει τῆς ὁποίας νὰ διασφαλίζωνται οἱ δικαστικοὶ κλητῆρες ἀπὸ τὴν τυχὸν αὐθαίρετον κρίσιν τοῦ ἐξ ἀμελείας παραπτώματος αὐτῶν.

§264ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Βαρεῖα ἀμέλεια».

§265Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Καὶ νὰ μὴ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς καταχρήσεις. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 15, ἐδάφιον 4 λέγει τὸ νομοσχέδιον ὅτι διὰ δικαιώματα τῆς παρὰ τῶν δικαστικῶν κλητήρων προσλαμβανομένων μαρτύρων, δρχ. 50. Νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «τῶν προσλαμβανομένων εἰς τὴν ἐκτέλεσιν», διότι προσλαμβάνουν ἕνα μάρτυρα καὶ κατὰ τὴν κοινοποίησιν τῶν δικογράφων, ὅταν δὲν εὑρίσκουν τὸν διάδικον καὶ πιθανὸν αὔριον νὰ δημιουργηθῇ ἕν κενὸν καὶ νὰ ζητήσουν 50 δρχ. καὶ διὰ τὸν μάρτυρα τὸν ὁποῖον προσλαμβάνουν κατὰ τὴν κοινοποίησιν. Καὶ ἕν ἄλλο ἀκόμη, κ. Ὑπουργέ. «Τὰ δικαιώματα τῶν δικαστικῶν κλητήρων κλπ.». (ἀναγινώσκει) Ὅτι εἶναι προσωρινῶς ἐκτελεστὸς ὁ πίναξ. Ἀντιλαμβάνεσθε ποῖον ἐκβιασμὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκήσουν ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ πληρώσουν. Θὰ ἤθελα εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς. Ὅτι οἱ πίνακες πρέπει νὰ εἶνε ἐκτελεστοὶ μετὰ τριήμερον ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως, οὕτως ὥστε νὰ δίδηται ὁ χρόνος εἰς τὸν ὀφειλέτην τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος νὰ ἀσκήσῃ τὰ ἔνδικα μέσα, ἢ ἄν δὲν ἔχῃ νὰ λάβῃ ἀνάλογα προστατευτικὰ διὰ τὸν ἑαυτόν του μέτρα. Διότι ὁ πίναξ κατατίθεται εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος χωρὶς κἄν νὰ καλέσῃ τὸν διάδικον, τὸν κηρύσσει ἐκτελεστόν. Καὶ ἐξ ὅσων ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδέποτε καλεῖται. Μόνον κοινοποιεῖται ὁ λογαριασμὸς πρὸ τριημέρου. Κατατίθεται ὁ πίναξ καὶ βάσει τοῦ ἐπιδοτηρίου τῆς κοινοποιήσεως τοῦ λογαριασμοῦ ὁ Πρόεδρος ἐκδίδει τὴν σχετικὴν ἀπόφασιν. Ἄν τὴν ἀπόφασιν τὴν καταστήσωμεν προσωρινῶς ἐκτελεστὴν καὶ ἅμα τῇ κοινοποιήσει τῆς ἐπιταγῆς, τότε δὲν μένει τίποτε ἄλλο εἰς τὸν διάδικον παρὰ νὰ πληρώσῃ, καίτοι θὰ εἶχεν ὡρισμένας ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἔφερε κατὰ τοῦ πίνακος τῆς ἐκτελέσεως. Δὲν βλέπω ἐξ ἄλλου τὸν λόγον, κατὰ τί θὰ ζημιωθοῦν οἱ δικ. κλητῆρες ἄν ἡ ἐκτέλεσις γίνῃ μετὰ τριήμερον.

§266ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ κάμωμεν ἐκτέλεσιν διὰ τοὺς κλητῆρας.

§267Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐξ ἄλλου δὲν βλέπω κατὰ τὶ θὰ ζημιωθοῦν.

§268ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τριήμερον. Ἐκτελεῖται μετὰ τριήμερον ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τῆς ἐπιταγῆς.

§269Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ «περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ».

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δικαστικῶν κλητήρων». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5833 περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ». Ὁ κ. Λούλης.

§271ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι γνωστόν, ὅτι, συνεπείᾳ τῆς ἐπιβολῆς κατὰ τὴν 16 Δεκεμβρίου 1931 ὀκταδράχμου προσθέτου φορολογίας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ κατὰ χιλιόγραμμον, προσθέτου, τὸ ὁποῖον ἐπεβάρυνεν αὐτοὺς τούτους τοὺς καπνοβιομηχάνους, ἡ τάξις αὕτη ὑπέστη πλῆγμα δεινόν, δεινότατον... Τὸ πλῆγμα τοῦτο ἀνεγνώρισεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ ἐψήφισε τὸν νόμον 5352, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐκ τῶν ὀκτὼ αὐτῶν δραχμῶν κατὰ χιλιόγραμμον τὰς ὁποίας συνεισέφερον οἱ καπνοβιομήχανοι, διότι δὲν ἐχορήγησε καὶ ἀνάλογον αὔξησιν τοῦ κυτίου τῶν σιγαρέττων ἡ Κυβέρνησις, δυνάμει, λέγω, τοῦ νόμου αὐτοῦ, αἱ δύο δραχμαὶ κατὰ χιλιόγραμμον θὰ ἐπήγαιναν εἰς εἰδικὸν Ταμεῖον πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν συνεπείᾳ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὀκταδράχμου φορολογίας καταστραφέντων μικρῶν καπνοβιομηχάνων. Καὶ ἐξεδόθη μάλιστα μεταγενεστέρως καὶ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τοῦ νόμου 5352, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἐφηρμόσθη. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, παρεδέχθη καὶ αὐτὴ τὰ δίκαια καὶ εὔλογα παράπονα τῶν μικρῶν καπνοβιομηχάνων, εἰσήγαγε πρὸς ψήφισιν καὶ ἐψήφισεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον 5833, δημοσιευθέντα πρὸ δύο μηνῶν περίπου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὴν 5 Ὀκτωβρίου 1933. Δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ ὑποβιβάζει τὸ δίδραχμον εἰς 1.50 δρχ. ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν μικρῶν καπνοβιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ ἐξέλθουν τῆς καπνοβιομηχανίας καὶ περιορίζει τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καπνοβιομηχάνων κατὰ 40% ἐν σχέσει πρὸς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὥριζεν ὁ προγενέστερος νόμος καὶ τὸ σχετικὸν Διάταγμα. Ὁ νόμος 5833, ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως προέβλεπε τριῶν μηνῶν προθεσμίαν, προθεσμίαν δηλαδὴ λήγουσαν τὴν 5ην Ἰανουαρίου τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ἐντὸς τῆς ὁποίας οἱ μικροὶ καπνοβιομήχανοι, ἀποζημιούμενοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξέλθουν καὶ νὰ ὑποβάλουν ταὐτοχρόνως τὰς σχετικὰς αὐτῶν αἰτήσεις ἀποζημιώσεως. Ὁ νόμος ἐκεῖνος προέβλεπε καὶ τὸν καταρτισμὸν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων μετ’ ἄλλων ἀντιπροσώπων κλπ., ἡ ὁποία θὰ ἐπεξειργάζετο τὰς αἰτήσεις. Ἅμα τῇ δημοσιεύσει, κ. Βουλευταί, τοῦ νόμου αὐτοῦ, εὐθὺς ἀμέσως οἱ καπνοβιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἤδη κατεστραμμένοι ἐκ τῆς φορολογίας τῆς ὀκταδράχμου, ἔπαυσαν ἀμέσως τὰς ἐργασίας των, ἀνασυγκροτήσαντες τὸν σύνδεσμόν των, ὅπως ὥριζεν ὁ νόμος, καὶ προέβησαν εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου 5833 ὁριζομένας διατυπώσεις, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ καθορισθοῦν αἱ ἀποζημιώσεις αἱ ὀφειλόμεναι εἰς αὐτούς. Καὶ ἐνῶ ἡ ἐργασία αὐτὴ ἐπροχώρει ὁμαλῶς, ἐνέσκηψεν ὡς κεραυνὸς εἰς τὴν κεφαλὴν τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἄλλων σχετικῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὸν καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, ὅτι ὀρθὴ καὶ δικαία εἶναι ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου 4ου τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔρχηται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διὰ τῆς νομοθετικῆς τοιαύτης, ἀφοῦ ἐψηφίσθη εἷς νόμος, δημοσιευθεὶς μόλις πρὸ διμήνου, — ὁ νόμος ἐκεῖνος ὥριζε προθεσμίαν μόλις 3 μηνῶν, καὶ ὑπάρχουν νόμοι μὲ τὰ ἀποτελέσματά των, — νὰ ἔρχηται, λέγω, εἰς τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας νὰ ὑποβάλλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει, δύναταί τις εἰπεῖν, ἄρδην τὸν νόμον 5833. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, κ. Συνάδελφοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει τὸ «μάξιμουμ» τοῦ ποσοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποζημιωθοῦν ἐν συνόλῳ οἱ ἐν λόγῳ καπνοβιομήχανοι, εἰς τριάκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβλεφθῇ αὐτό, ἂν θὰ ἔχωμεν τριάκοντα ἢ εἴκοσιν, ἢ θὰ ἔχωμεν τεσσαράκοντα; Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ὁ νόμος ὁρίζει ὡρισμένην διαδικασίαν καὶ ὡρισμένον ποσοστόν. Πῶς εἶναι δυνατὸν πρῶτα–πρῶτα νὰ καθορίσωμεν μάξιμουμ ποσοῦ; Ἐφόσον καθορίζομεν ποσοστόν, δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν πόσοι ἔχουν τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.

§272ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Μάξιμουμ καὶ ὄχι μίνιμουμ;

§273ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ναί. Λοιπόν, ἐφόσον καθορίζεται ποσοστόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ καὶ ἐν γένει δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔρχηται τὸ Κράτος, ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου, κατ’ ἐμέ, νὰ μειώνῃ τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πάρου, οἱ καπνοβιομήχανοι. Δὲν πρόκειται νὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος ἐξ ἰδίων του οὔτε μίαν δραχμήν, οὔτε ἡ κατανάλωσις. Αὐτὰ ἐπεβλήθησαν εἰς βάρος τῶν καπνοβιομηχάνων καὶ ἐπέφεραν τὴν καταστροφὴν τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων. Δὲν εἶνε νομίζω ὀρθόν, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, οὔτε ἠθικόν, ἐκ μέρους τοῦ Κράτους νὰ ἔρχηται μετὰ δίμηνον, εἰς τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας τοῦ νόμου 5833, νὰ προτείνῃ τροποποίησιν μεταβάλλουσαν ἄρδην καὶ ἐκ θεμελίων τὰ μέχρι τοῦδε θεσπισμένα καὶ ἀναστατώνουσαν ἅπαξ ἔτι τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν δυστυχῶν τῶν μικρῶν καπνοβιομηχάνων. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ἀλλὰ καὶ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, νὰ δεχθῇ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 4ου τοῦ ἐν λόγῳ σχεδίου νόμου.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος.

§275Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶχε ψηφισθῆ κ. Ὑπουργέ, ὁ νόμος 5352 πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους περίπου. Ὁ νόμος αὐτὸς ὥριζεν μίαν ὡρισμένην ἀποζημίωσιν διὰ τοὺς καπνοβιομηχάνους. Κατόπιν ἔρχεται ὁ νόμος 5833, ὁ ὁποῖος ἠλάττωσε τὴν πρώτην ἀποζημίωσιν κατὰ 40%. Τώρα γίνεται νέα προσπάθεια νὰ ἐλαττωθῇ καὶ πάλιν τὸ ἐλαττωθὲν διὰ τοῦ νόμου 5352 ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καπνοβιομηχάνων. Περιττὸν νὰ προσθέσω ὅτι δὲν προέρχομαι ἐκ καπνοπαραγωγικῆς περιφερείας καὶ ἑπομένως δὲν ἀντιπροσωπεύω μεγάλα καπνοβιομηχανικὰ συμφέροντα. Ἐμὲ μὲ ἐνδιαφέρουν αἱ μικραὶ ἰδίᾳ καπνοεπιχειρήσεις καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν πρωτίστως νὰ σεβασθῇ καὶ ἐκείνας καὶ τὰς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὴν τυχὸν νέαν ἐλάττωσιν. Νὰ ἀπαλλάξῃ τὰς μικροκαπνοβιομηχανίας αὐτὰς καὶ νὰ φροντίσῃ ὅπως τὰ βάρη αὐτὰ μὴ ἐπιπέσωσι τοὐλάχιστον ἐπὶ τῶν μικρῶν. Θὰ ἤθελα δὲ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ἑξῆς. Εἰδικῶς ἐν Κρήτῃ, μετὰ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν διέρχεται ἡ καπνοβιομηχανία, μερικοὶ καπνοβιομήχανοι ἡνώθησαν εἰς διαφόρους ἑταιρείας, οὕτως ὥστε τέσσαρες, πέντε καὶ δέκα παλαιοὶ καπνοβιομήχανοι, πτωχεύσαντες, ἡνώθησαν εἰς μίαν καπνοβιομηχανικὴν ἑταιρείαν. Τὰ πρῶτα νομοθετήματα μετεχειρίζοντο τὸν ὅρον καπνοβιομήχανος καὶ ὡμίλουν περὶ ἀποζημιώσεως ἡ ὁποία τοῖς ἐδίδετο ὡς καπνοβιομηχάνων. Τὸ νέον νομοθέτημα ἤλλαξε τὴν λέξιν καὶ μεταχειρίζεται τὸν ὅρον καπνοβιομηχανία, δηλ. θὰ δίδῃ ὡρισμένον ποσὸν εἰς ἑκάστην καπνοβιομηχανίαν, ἐκεῖ ὅπου εἶναι πέντε ἢ δέκα....

§276Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει καμμία διαφορά;

§277Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἑξῆς· ὅτι πέντε ἢ δέκα καπνοβιομήχανοι πτωχεύσαντες, ἠνώθησαν εἰς μίαν ἑταιρείαν καὶ τώρα ἡ ἑταιρεία ἐκλαμβάνεται ὡς ἕν πρόσωπον, ὡς εἷς καπνοβιομήχανος καὶ λαμβάνει ἐφάπαξ τὸ ποσὸν αὐτό, ἐνῶ οἱ προγενέστεροι νόμοι ἀναγνωρίζουν τὸ ποσὸν αὐτὸ δι’ ἕκαστον καπνοβιομήχανον. Τὸ ζήτημα εἶναι τόσον προφανές, ὥστε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπέλθῃ ἡ διόρθωσις τῆς λέξεως.

§278Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἄν μοῦ ἐπιτρέπετε, θὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν, διότι ἴσως δὲν ἔχετε πλήρη γνῶσιν τοῦ ζητήματος. Δὲν πρόκειται ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ. Ὁ νόμος ἔχει διπλῆν διάταξιν, μίαν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας καθορίζεται ποῖοι καπνοβιομήχανοι δικαιοῦνται τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῆς καὶ ὑποχρεοῦνται νὰ ἐξέλθωσιν. Ὁ νόμος ὁ ὁποῖος πρὸ τριμήνου ἐψηφίσθη, ὁρίζει ὅτι πᾶσα ἑταιρεία ὁμόρρυθμος εἰς τῆς ὁποίας κάθε μέλος ἀντιστοιχοῦσι δύο χιλιάδες χιλιόγραμμα καπνοῦ, δικαιοῦται νὰ ἐξέλθῃ. Μεταχειρίζεται τὸν ὅρον «καπνοβιομήχανος» καὶ ὄχι «καπνοβιομηχανία» διὰ τὸ πρῶτον θέμα τῆς ἐξόδου, δηλαδὴ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποζημιώσεως.

§279Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δίκαιον.

§280Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Αὐτὸ καθωρίσθη καὶ διὰ τῶν παλαιοτέρων νόμων καὶ διὰ τοῦ τελευταίου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πρὸ τριμήνου. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ ὁποῖον ἦλθε πρὸ τῆς Βουλῆς, ὁρίζει πάλιν τὸν καπνοβιομήχανον. Ἐγένετο τροπολογία, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐτέθη αὐτὴ ἡ διάταξις ἐδῶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν.

§281Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἐξανίσταμαι, διότι εἶναι παγίδευσις.

§282Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς ἀπόψεώς σας.

§283Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν Κρήτῃ, «Ἑταιρεία ὑπὸ τὸ ὄνομα «Κνωσσός», ἄλλη μία ὑπὸ τὸ ὄνομα «Φαιστός», ἄλλη μία κλπ.» (ἀναγινώσκει). Δηλαδή, δέκα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐδικαιοῦντο κατὰ τοὺς προγενεστέρους νόμους νὰ πάρουν μίαν ὡρισμένην ἀποζημίωσιν, πολλὴν ἢ ὀλίγην, ἠνώθησαν εἰς μίαν ἑταιρείαν καὶ μὲ τὸν νέον νόμον θὰ ἐκληφθοῦν ὡς μία καπνοβιομηχανία καὶ θὰ πάρουν μίαν ἀποζημίωσιν. Αὐτὸ εἶναι μία παγίδευσις. Θὰ ἤθελα νὰ ἔχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι θὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω αὐτὰς τὰς ἀποζημιώσεις, διότι ὅπως σᾶς εἶπα, ὁ νόμος 5833 ἐμείωσε τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ νόμου 5352 κατὰ 40%, θὰ τὴν μειώσητε τώρα ἐκ νέου κατὰ 40%; Νὰ μὴ τὰς μειώσητε. Διότι τότε θὰ εἶναι ἕν δῶρον ἄδωρον.

§284Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἦτο 70 ἑκατομμύρια. Τὰ 70 ἑκατομμύρια ἔγιναν 30 ἑκατομμύρια.

§285ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἦτο περὶ τὰ 120 ἑκατομμύρια. Θὰ φθάσουν δὲ καὶ ἀκόμη περισσότερον.

§286Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, θὰ παρακαλέσω ἐπίσης νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποζημιοῦνται διὰ τὴν ἐργασίαν, ἀλλ’ ἀποζημιοῦνται διὰ τὰ ἀχρηστευθέντα μηχανήματα. Ὁ παλαιὸς νόμος ἀναγνωρίζει περιωρισμένην ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς ἐξερχομένους, ἐφόσον ἠχρηστεύθησαν τὰ μηχανήματά των καὶ ἐλάμβανον ὡς ἀποζημίωσιν τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τῶν ἀχρηστευθέντων μηχανημάτων. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν τῶν ἀποζημιουμένων, θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον τῶν νέων μειώσεων καὶ νὰ τύχουν μικρᾶς τινος ἐπιεικείας. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς θὰ παρακαλέσω ἡ λέξις «καπνοβιομηχανία» νὰ ἀντικατασταθῇ ἀπὸ τὴν λέξιν «καπνοβιομήχανοι», διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν παγίδευσιν τῶν μικρῶν καπνοβιομηχάνων, ἡ ὁποία δὲν ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἐν τῇ συνειδήσει τῆς Κυβερνήσεως.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δεσύλλας.

§288Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Θὰ περιορισθῶ, κ. Βουλευταί, μόνον εἰς δύο λέξεις. Καὶ ἡ ἀποζημίωσις αὐτὴ εἶναι ἀνάλογος μὲ ἄλλα κακά, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐκληροδότησε τὸ παρελθόν. Τάσσομαι ἀπολύτως ἀντίθετος πρὸς πᾶσαν ἀποζημίωσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν μίαν ἡμέραν νὰ ἀποζημιῶνται οἱ ἰδιοκτῆται, τὴν ἄλλην ἡμέραν νὰ ἀποζημιῶνται οἱ καπνοβιομήχανοι καὶ τὴν ἄλλην νὰ ἀποζημιῶνται πάλιν οἱ ἐπιχειρηματίαι. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι, ἐὰν δὲν εἶνε δυνατὸν ὁλοσχερῶς νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις τῆς ἀποζημιώσεως, πάντως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ἄρθρον 4 ὅπως ἐτροποποιήθη μετὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαγράψῃ καὶ τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται διὰ Διατάγματος νὰ γίνῃ ἐξαγορὰ τῶν μηχανημάτων τῶν βιομηχανιῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ Κράτος νὰ ἀποζημιώνῃ οἱονδήποτε ἀτυχήσαντα ἐπιχειρηματίαν.

§289Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶνε ἀτυχήσαντες ἐπιχειρηματίαι. Ἐγένοντο τοιοῦτοι, διότι ἦλθε τὸ Κράτος, ἡ Πολιτεία, καὶ παρενέβαλε δυσχερείας εἰς τὰς ἐργασίας των καὶ κατήργησε χίλια–δύο πράγματα.

§290Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Δὲν ἔχω τὴν ἰδίαν ἀντίληψιν καὶ ἐγώ.

§291Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω μίαν περίπτωσιν διὰ νὰ κρίνετε. Εἰς τὸ Λασήθιον, εἷς πτωχὸς βιομήχανος ἔκαμνε μὲ τὰ μηχανήματά του σιγαρέττα. Ἦλθεν ἡ Πολιτεία καὶ τοῦ κατήργησε τὸν καπνοκοπτῆρα καὶ ἔκαμε νόμον διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ χρησιμοποίησις τῶν μηχανημάτων τοῦ Καπνοκοπτηρίου.

§292Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἔχω εἰς χεῖράς μου τηλεγράφημα ἐκ Κερκύρας διὰ τοῦ ὁποίου οἱ μικροὶ καπνοβιομήχανοι ζητοῦν τὴν διαγραφὴν τοῦ 4ου ἄρθρου. Ζητοῦν τὴν διαγραφήν, ἀλλ’ ἐγώ, παρ’ ὅλα ταῦτα, ὑποστηρίζω τὴν ἀντίθετον ἄποψιν καὶ σᾶς λέγω, ὅτι αὐτοὶ οἱ βιομήχανοι ἄριστα σήμερον δύνανται νὰ συντηρηθῶσιν.

§293Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε τὶ κατανάλωσιν ἔχουν αὐτοί;

§294Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Εἶναι ἀδιάφορον αὐτό.

§295Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πολλοὶ δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου ἔφυγαν.

§296Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν. Ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον κόπτουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶνε ὀλιγώτερον, δὲν δικαιολογεῖται τὸ Κράτος νὰ τοὺς ἀποζημιώνῃ.

§297ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ Κράτος ἐπέβαλε τῷ 1931 ὀκτὼ δραχ. δασμὸν κατὰ χιλιόγραμμον, χωρὶς νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ κυτίου τῶν σιγαρέττων. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπλήρωναν ἕνεκα τούτου ἐπὶ τόσον χρόνια ὀκτὼ δραχμὰς ἀπὸ τὴν τσέπην των.

§298Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Οὐδεὶς ἔμπορος, κ. Συνάδελφε, ἐπλήρωνεν ἀπὸ τὴν τσέπην του. Τὰ ἐπλήρωνεν ὁ καπνός.

§299Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἐπεβλήθη ἡ πρόσθετος αὐτὴ φορολογία, δὲν ἐπετράπη ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ κυτίου. Τοῦτο συνετέλεσε πολὺ εἰς τὸ νὰ κλονίσῃ τὰς ἐπιχειρήσεις.

§300Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως δὲν ὡρίσθη καὶ τιμὴ ἀγορᾶς καπνῶν, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν ἀγοράζονται εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς. Ὥστε εἶνε ἀναντίρρητον ὅτι τὸ προϊὸν ἐπλήρωσε τὴν διαφορὰν αὐτήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ ἄλλοι Συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὸ ζήτημα ἀρτιώτερον ἐμοῦ, ἐγὼ δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἀρκοῦμαι μόνον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὄχι μόνον νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4, ἀλλὰ εἰ δυνατὸν νὰ θεσπίσῃ διάταξιν, βάσει τῆς ὁποίας νὰ μὴ ἀποζημιωθῇ οὐδεὶς καπνοβιομήχανος καὶ νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ Διάταγμα.

§301ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 4ον.

§302Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Ἔχω τὴν ἀντίληψίν μου καὶ σεῖς ἔχετε τὴν ἰδικήν σας.

§303Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Εἶναι βέβαιος ἆρα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς συνολικῆς ἀποζημιώσεως δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια, δηλ. ὅσα ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον, ἢ θὰ προκύψῃ ἄλλη περίπτωσις, ὥστε νὰ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νέας πιστώσεις; Ἆράγε εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ ἀκραδάντως ὅτι θὰ φθάσουν τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια διὰ τὰς ἀποζημιώσεις αὐτάς; Εἷς λόγος ἐπὶ πλέον ὑπὲρ τῶν ἀπόψεων τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε, ὅτι δὲν εἶνε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς βέβαιον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν αὐτῶν καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ εἴμεθα φειδωλοὶ εἰς τὰς ἀποζημιώσεις αὐτάς.

§304Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ διάταξις περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μηχανημάτων πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρδάρας.

§306Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Βουλευταί, ὅπως διαγράφῃ τὸ ἄρθρον 4 ἐκ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου διότι διὰ τοῦ νόμου 5833, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη φορολογία εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ, πρὸς ἐξαγορὰν τῶν καπνῶν τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ Φθιώτιδος, μέρος τῆς ἐπιβληθείσης φορολογίας διατίθεται πρὸς ἱκανοποίησιν ἢ ἀποζημίωσιν τῶν μικρῶν καπνοβιομηχάνων. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἐφόσον τὸ ποσὸν τὸ ὁριζόμενον ἐν τῷ νόμῳ, διατίθεται διὰ τοὺς παραγωγοὺς καὶ καπνοβιομηχάνους, διότι αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐκείνου, δὲν εἶνε δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐρχόμενος δύο μῆνας μετὰ τὴν ψήφισιν, δημοσίευσιν καὶ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, νὰ ζητῇ τὴν μείωσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ διατιθεμένου διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μικρῶν καπνοβιομηχανιῶν, χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι τὸ ἐπὶ πλέον ποσὸν θὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς. Εἶνε ἀσυμβίβαστον κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ διατιθέμενον ἐκ τῆς φορολογίας ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν μικρῶν καπνοβιομηχανιῶν, θὰ ὑπερβῇ τὰ ἑξήκοντα ἑκατομμύρια δραχ.....

§307ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ἑκατὸν ἑκατομμύρια.

§308Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν. Τὰ ἑκατὸν ἑκατομμύρια. Διὰ τίνα λόγον τὰ ἑκατὸν ἑκατομμύρια αὐτὰ θὰ τὰ περιορίσωμεν εἰς τριάκοντα; Σκοπὸς ἀντικειμενικὸς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4ου εἶναι ἡ μὴ ἀποζημίωσις οὐδεμιᾶς καπνοβιομηχανίας, διότι τὸ ποσὸν τῶν ἐξερχομένων θὰ εἶναι μεγάλο, τὸ δὲ ποσὸν τὸ διατιθέμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι μικρόν. Ἑπομένως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἀπαλείφει τελείως καὶ ἐξαλείφει τὴν ἀποζημίωσιν καὶ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ πρῶτον ψηφισθὲν νομοσχέδιον. Ἐκτὸς τούτου, κ. Βουλευταί, τὸ περισσότερον χρηματικὸν ποσόν, τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μικρῶν καπνοβιομηχανιῶν, προέρχεται ἐκ τοῦ γνωστοῦ νόμου τοῦ 1931, ἐξ ἐπιβολῆς ὀκτὼ δραχμῶν κατὰ χιλιόγραμμον, φόρον, τὸν ὁποῖον δὲν ἐπέβαλον εἰς τὰ κυτία καταναλώσεως οἱ καπνοβιομήχανοι, ὥστε νὰ τὸν εἰσπράξουν ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Δεσύλλας, ἀλλὰ τὸν κατέβαλον ἐξ ἰδίων, τὸ δὲ ποσὸν τῶν χρημάτων τὸ εἰσπραττόμενον ἐκ τοῦ φόρου τῆς μιᾶς δραχμῆς κατὰ κυτίον, τὸ πληρώνει ἡ κατανάλωσις, ἀκριβῶς διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τῶν μικρῶν καπνοβιομηχανιῶν, διότι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἠτύχησαν ἐκ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβε τὸ Κράτος πρὸς προστασίαν τῶν μεγάλων καπνοβιομηχανιῶν. Ἄν φυσικὰ τὸ ἄρθρον ὁλόκληρον δὲν ἀπαλειφθῇ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιμένω, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. Κούνδουρος, ὅπως δηλ. ἡ φράσις καπνοβιομηχανία ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς φράσεως «καπνοβιομηχάνων μελῶν τῶν ὁμορρύθμων καπνοβιομηχανικῶν ἑταιρειῶν». Ἡμεῖς ἐπιμένομεν ὅπως τὸ ποσὸν τὸ διατιθέμενον διὰ τοῦ νόμου, νὰ τὸ διαθέσητε ὑπὲρ τῶν μικρῶν καπνοβιομηχανιῶν καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 4, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει τὴν λειτουργίαν τῶν καπνοβιομηχανιῶν ἂν τὰ μηχανήματα αὐτῶν δὲν ἐπιτρέπουν ὡρισμένην ἀπόδοσιν.

§309Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὡς βλέπετε, κ. Ὑπουργέ, ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἔφερεν ὅλους τοὺς ρήτορας ἀλληλοδιαδόχως εἰς τὸ βῆμα, εἶναι τὸ περίφημον ἄρθρον 4ον. Τὸ ἄρθρον 4 φαίνεται ὅτι δὲν περιελαμβάνετο εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς κατέθεσεν ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ἄρθρον 4 προσετέθη, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τῇ προτάσει βουλευτῶν, ὡς τροπολογία. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι χρήσιμον νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὡρισμένα στοιχεῖα σχετικῶς μὲ τὸ ἄρθρον 4. Τὸ ἄρθρον 4 προβλέπει τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐξερχομένων καπνοβιομηχάνων, οἵτινες ἀνέρχονται εἰς 140 περίπου, τὸ δὲ ποσὸν τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ὑπηρεσίας θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐξερχομένων 140 καπνοβιομηχάνων ἀνέρχεται περίπου εἰς 70 ἑκατομμύρια. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑπολογισμοὶ τοὺς ὁποίους ἔχει κάμει ἡ ἰδία ἡ ὑπηρεσία. Δὲν εἶναι κατὰ συνέπειαν νοητὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον ματαιώνει τὸν σκοπὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐξερχομένων καπνοβιομηχάνων. Τὸ ζήτημα βασικῶς ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς. Ἢ δὲν θὰ ἐγίνετο καθόλου αὐτὴ ἡ ἱστορία τῆς ἐξόδου τῶν μικρῶν καπνοβιομηχάνων, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθοῦν τὰ τράστ τῶν μεγάλων καπνοβιομηχάνων, ὅπως ὀρθῶς ὁ κ. Παπαθανάσης εἶχεν ἀναπτύξει εἰς τὴν Βουλήν, ἤ, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησε τὴν ὁδὸν τῆς ἐξόδου τῶν μικρῶν καπνοβιομηχάνων, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθόν, διὰ νεωτέρας τροπολογίας, μάλιστα προταθείσης ὑπὸ βουλευτῶν, νὰ τορπιλλισθῇ ἡ ἔννοια τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καπνοβιομηχάνων. Τὸ ἄρθρον 4, ἀφ’ ἑνὸς μὲν μειώνει κατὰ 50 λεπτὰ τὸ φορολογικὸν ποσοστόν, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν καπνοβιομηχάνων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁρίζει καὶ ἀνώτατον ποσὸν ἀποζημιώσεως, διότι ὅταν λέγει ὅτι, τὸ ἀνώτατον ποσοστὸν εἶναι τριάκοντα ἑκατομμύρια, κατ’ οὐσίαν, σημαίνει τοῦτο, ὅτι τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ἀποζημιώσεως θὰ φθάσῃ μόλις τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια. Ὅταν κατὰ συνέπειαν τὰ ὑπηρεσιακὰ στοιχεῖα διαλαλοῦν ὅτι θὰ ἀπαιτηθῇ ποσὸν ἑβδομήκοντα ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν καπνοβιομηχάνων, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀποζημιώσεως ἡ ψήφισις τοῦ ἄρθρου 4 ὡς τοῦτο κατ’ ἀρχὴν ἐγένετο δεκτόν, ἐπαναλαμβάνω δέ, κατόπιν τροπολογίας ὡρισμένων βουλευτῶν. Καὶ παρακαλῶ τόσον τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶνε καὶ ἡ ἀρχικῶς υἱοθετήσασα τὴν πρότασιν, ὅσον καὶ τὴν Βουλήν, νὰ ἀπαλείψουν τὸ ἄρθρον 4, ἐναντίον τοῦ ὁποίου δικαίως ὁλόκληρος ὁ κόσμος τῶν μικροβιομηχάνων ἐξηγέρθη.

§310ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν Πέμπτην, τὰ τρία νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, θὰ παρακαλέσω νὰ τεθοῦν ἐκ τῶν πρώτων εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Νομικῶν μετὰ δέκα ἡμέρας ἐκπνέει ἡ τετράμηνος Συνταγματικὴ προθεμία καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὴν Πέμπτην ἐδῶ, διὰ νὰ ψηφισθῇ καὶ ἀπὸ τὴν Γερουσίαν.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μελᾶς.

§312ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Μοῦ ἀρκεῖ, κ. Πρόεδρε, τὸ γεγονός, ὅτι τὸ Κράτος ἔθεσε τὴν δίμηνον αὐτὴν προθεσμίαν καὶ ὅτι ἔχασαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι τὰς ἐργασίας των, καὶ ὅτι καὶ σήμερον ἔρχεται τὸ Κράτος, δι’ ἑνὸς ἄλλου μέτρου νὰ καταστρέψῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Μοῦ ἀρκεῖ τὸ γεγονὸς αὐτό, διότι δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ποτέ, ὅτι μία Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ πραγματικῶς τὴν καταστροφὴν ὡρισμένης τάξεως ἀνθρώπων δεινοπαθούντων.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τανούλας.

§314Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μικροκαπνοβιομηχάνων, κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἀντίθετος πρὸς ἀποζημίωσιν αὐτῶν, διότι θεωρῶ ὅτι μικροκαπνοβιομήχανοι δὲν εἶνε τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ θύματα τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ. Εἰδικῶς ὅμως ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὸ ἄρθρον 4. Ἔχω ὅμως ὑπ’ ὄψει μου τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 1, διὰ τῆς ὁποίας λέγετε ὅτι δραχμαὶ δύο κατὰ χιλιόγραμμον κατατίθενται εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὰ δι’ εἰδικῶν ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κανονισθησόμενα καὶ ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς ἀντίκρυσμα διὰ τὴν σύναψιν δανείου πρὸς ἐξαγορὰν καπνῶν τῶν περιφερειῶν Αἰτωλοακαρνανίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, Θεσσαλίας καὶ ἄλλων μερῶν. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ πληροφορήσητε, ἐὰν γνωρίζετε ὅτι καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν ὑπάρχουν καπνὰ τῆς τελευταίας ἐσοδείας τοῦ 1932, καὶ ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἥν τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, δὲν νομίζω ὅτι εἶνε λογικὸν καὶ δίκαιον, οὔτε ὀρθόν, νὰ ἀποτελέσουν τὰ καπνὰ τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν Μακεδονίας, ἐξαίρεσιν. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προστεθῇ εἰς τὴν φράσιν «Αἰτωλοακαρνανίας, Φθιώτιδος κλπ.» «καὶ Μακεδονίας».

§315Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἠξεύρατε περὶ ποίων καπνῶν πρόκειται; Ὄχι περὶ φορολογικῶς ὡρισμένων, ἀλλὰ περὶ ποιοτικῶς ὡρισμένων.

§316ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ διατεθοῦν ἄλλως, παρὰ μόνον διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν.

§317Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Κύριε Συνάδελφε, ὑπάρχουν καὶ καπνὰ Μακεδονικὰ ἐσωτερ. καταναλώσεως. Ἰσχυρίζεσθε ὅτι δὲν καταναλίσκονται καπνὰ Μακεδονικὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα, γνωρίζετε ὅμως ὅτι χρησιμοποιοῦνται Μακεδ. καπνὰ εἰς τὴν κατασκευὴν χαρμανίων μὲ ἄλλα καπνὰ τῆς περιφ. Ἀγρινίου καὶ ἄλλων μερῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ἄδικον νὰ παραλειφθοῦν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον 100–200 χιλ. ὀκ. τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὰ χέρια τῶν καπνοπαραγωγῶν Μακεδονίας. Εἶνε δὲ λογικὸν καὶ δίκαιον τότε ὁ καπνοπαραγωγικὸς κόσμος τῆς Μακεδονίας νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξαγορὰν τῶν καπνῶν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἄλλωστε δὲν εἶνε ἐξηκριβωμένον ἐὰν εἶναι ἐξωτερικῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν αὐτὸ εἶναι σωστόν, τὸ Κράτος νομίζω ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν, ἐφόσον διὰ λόγους προστατευτικοὺς τῶν καπνοπαραγωγῶν προβαίνει εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῶν καπνῶν αὐτῶν τῶν περιφερειῶν, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῶν 200–300 χιλ. ὀκ., αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν Μακεδονίας. Ἄλλωστε, τὰ μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα τῆς συγκεντρώσεως τοῦ καπνοῦ, εἶναι τόσον εὐνοϊκὰ καὶ τόσον καλά, ὥστε τὸ Κράτος οὐδένα φόβον δύναται νὰ ἔχῃ ὅτι θὰ ὑποστῇ ζημίαν τινά. Θὰ ἤθελα, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ πληροφορήσητε ἐὰν δέχεσθε τὴν προσθήκην αὐτήν περὶ τῆς ἐξαγορᾶς καὶ τῶν καπνῶν Μακεδονίας, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πολλὰ καὶ εὑρίσκονται ἄλλα μὲν εἰς χεῖρας συνεταιρισμῶν καὶ ἄλλα εἰς χεῖρας παραγωγῶν. Ἠμπορεῖτε νὰ μὲ πληροφορήσητέ τι περὶ τούτου; Σᾶς βεβαιῶ δὲ, κ. Ὑπουργέ, τὸ ἑξῆς: ὅτι κἄτι τέτοιου εἴδους ζητήματα δίδουν ἀφορμὴν νὰ ἑδραιώνηται ἐκεῖ ἐπάνω εἰς τὴν Μακεδονίαν ἡ πεποίθησις ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἶναι Κυβέρνησις τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ὅτι παρορῶνται τὰ συμφέροντα τῆς Μακεδονίας κλπ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ποὺ πιστεύω αὐτά, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι...

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§319Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὅταν ἐψηφίσθη ἡ ἐξαγορὰ τῶν καπνῶν παλαιῶν ἐσοδειῶν, ἀφεώρα αὕτη μόνον τὰ καπνὰ ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, κατὰ τὴν ἐξαγορὰν δὲ ἠγοράσθησαν ἐννέα ἑκατομμύρια ὀκ. καπνῶν Νέας Ἑλλάδος καὶ 2.600.000 ἐν συνόλῳ Παλ. Ἑλλάδος, ἐξωτερικῆς καταναλώσεως. Ἑπομένως δὲν δύνανται οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῶν Νέων Χωρῶν νὰ παραπονεθῶσιν ἐπὶ ἀστοργίᾳ, διότι ὑπερτριπλασία ποσότης ἠγοράσθη ἀπὸ τὰ μέρη αὐτῶν. Ἤδη, παραλλήλως πρὸς τὸ ἀπόθεμα τὸ ὁποῖον ἐγένετο καπνῶν ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, ἐδημιουργήθη καὶ ἕν ἀπόθεμα καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. Ἀναλόγως, λοιπόν, καὶ χάριν τῆς δικαιοσύνης καὶ χάριν τῆς ἰσότητος ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι, ἐφόσον διηυκόλυνεν ὅλους τοὺς παραγωγοὺς καπνῶν ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, εἶχεν ὑποχρέωσιν καὶ αὐτοὺς τοὺς μείναντας παραπονουμένους νὰ τοὺς διευκολύνῃ καὶ προάγεται εἰς τὸ μέτρον τῆς ἐξαγορᾶς ἑνὸς ἑκατομμυρίου ὀκάδων καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ προνομιακῆς ἀγορᾶς· πρόκειται περὶ ἀποδόσεως δικαιοσύνης, πρόκειται περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ μέτρου ἐκείνου καὶ εἰς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως.

§320Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Μὴ κάμνετε σύγχυσιν. Τὸ μέτρον ἐκεῖνο ἀφεώρα τὴν ἐξαγορὰν τῶν καπνῶν παλαιῶν ἐσοδειῶν· Ἀφεώρα τὴν ἀπαλλαγὴν τρόπον τινα....

§321ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐξωτερικῆς καὶ μόνον.

§322Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ δὲν βλέπω διατὶ τὸ Κράτος δὲν θέλει νὰ διευκολύνῃ καὶ ὡρισμένους καπνοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων ἔτυχε νὰ ἔχουν διακοσίας χιλιάδας ὀκ. καπνῶν. Δὲν πρόκειται ἄλλωστε τὸ Κράτος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς κινδύνους τῶν ζημιῶν μελλοντικῶς. Αὐτὸ εἶναι τόσον ἀποδεδειγμένον. Καὶ ἂν εἶπα ἐγὼ ὅτι δίδομεν ἀφορμὴν πρὸς ἑδραίωσιν τῶν ἰδεῶν αὐτῶν εἰς τὴν Μακεδονίαν, τῶν ὁποίων γίνεται καὶ ἐκμετάλλευσις, σᾶς τὸ λέγω ἁπλῶς καὶ μόνον διερμηνεύων τὰς γνώμας τοῦ ἐκεῖ ἐπάνω κόσμου, διότι μόλις ἐπῆγα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἦλθον καὶ μοῦ εἶπον ὅτι τὰ καπνὰ τὰ ἰδικά μας δὲν ἐτέθησαν εἰς τὸν νόμον καὶ ἐγὼ ὑποχρέωσιν ἔχω νὰ ἀξιώσω ὅπως συμπεριληφθῇ καὶ ἡ ἐξαγορὰ τῶν Μακεδονικῶν καπνῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ τὰ συμπεριλάβῃ, εἶναι δικαίωμά της, ἐγὼ ὅμως ἐκτελῶ τὸ καθῆκόν μου. Θεωρῶ ὡς δίκαιον καὶ λογικὸν μέτρον νὰ ἐξαγορασθοῦν καὶ τὰ καπνὰ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν Μακεδονίαν εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ φοβῆται τὸ Κράτος, ἐφόσον τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς δέκα ἑκατομμύρια καὶ ἠμπορεῖ νὰ συνάψῃ δάνειον 30 ἕως 40 ἑκατομ., μὲ τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐξυπηρετηθῇ. Πλὴν τούτου, γεγονὸς εἶναι, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχουν τὸν Μάρτιον καπνὰ διὰ νὰ διαθέσωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι, ὡς γνωστόν, τὰ ἀποθέματα ἔχουν ἐξαντληθῆ καὶ ἑπομένως δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ προστατεύσωμεν τοὺς καπνοπαραγωγοὺς τῆς Μακεδονίας, ἐφόσον πρόκειται μὲ μίαν τιμὴν νὰ τοὺς ἀποζημιώσωμεν.

§323ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτοὶ ἤδη ἔχουν πωλήσει τὰ καπνά των εἰς τὸ Κράτος.

§324Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Εἶναι τῆς ἐσοδείας τοῦ 1932, κ. Συνάδελφε.

§325Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Εἴπετε ὅτι ὑπάρχουν ἀρκετὰ ἀποθέματα εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν.

§326Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ὄχι πολλά. Πρόκειται περὶ τῶν ἀποθεμάτων τοῦ 1932 τὰ ὁποῖα ἄλλωστε εἶναι ἐλάχιστα. Θὰ εἶναι μόνον ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς εἴπω αὐτά.

§327ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ζητεῖτε τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 4ου;

§328Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ὄχι.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος.

§330Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔρχεται πρὸς συζήτησιν πάλιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ». Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὅτι δὲν δύναται νὰ δοθῇ ἀποζημίωσις εἰς τοὺς καπνοβιομηχάνους διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὅτε κατὰ τὸ 1931 ἐψηφίσθη ὁ νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη ὀκτάδραχμος φορολογία τοῦ καπνοῦ καὶ δὲν ηὐξήθη συνάμα ἡ τιμὴ τῶν κυτίων, ἡ Κυβέρνησις τότε, ὑπουργοῦντος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ κ. Μαρῆ, ὑπεσχέθη ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ θὰ βαρύνῃ μόνον τοὺς καπνοβιομηχάνους. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ὑπόσχεσις, ὡς εἶναι νοητὸν εἰς ὅλους μας, δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ κανὲν ἀποτέλεσμα, διότι ἀμέσως μετὰ παρέλευσιν ὀλιγώτερον τοῦ ἑνὸς μηνός, αἱ τιμαὶ τοῦ καπνοῦ ἐμειώθησαν κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον. Καὶ ἀπαντῶ ἤδη εἰς τοὺς προλαλήσαντας Συναδέλφους μου. Οἱ καπνοβιομήχανοι καὶ μόνον αὐτοὶ ὑπέστησαν τὴν μείωσιν ἢ πραγματικῶς οἱ παραγωγοί; Πλήν τούτου, αἱ ὀκτὼ δραχμαὶ ἰσοδυναμοῦν μὲ 20 λεπτὰ κατὰ κυτίον. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι αὐτὴ ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας, ἄνευ αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν κυτίων, ἔβλαψε τοὺς καπνοβιομηχάνους, θὰ ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ νὰ ἐρωτήσω: Καπνοβιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι ἔκοπτον δύο κιλὰ μηνιαίως, δηλαδὴ ἐπώλουν 80 κυτία μηνιαίως, αὐτοὶ ἐζημιώθησαν μὲ τὴν εἰκοσάλεπτον αὔξησιν; Πῶς εἶνε δυνατὸν καπνοβιομήχανος, κόπτων μόνον δύο κιλὰ μηνιαίως, νὰ ζημιωθῇ;

§331ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ δύο χιλιάδας ἐζημιώθησαν;

§332ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι, διότι ἔρριψαν αὐτὴν τὴν φορολογίαν ἐπάνω εἰς τοὺς ἀτυχεῖς παραγωγούς.

§333Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένον.

§334ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπολύτως. Ζῆτε εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ὄχι εἰς τὰς ἐπαρχίας. Δὲν ἠξεύρετε τοὺς ἀγρότας. Ἀντὶ νὰ πληρωθῇ ὁ παραγωγὸς 50 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, ἐπληρώνετο μόνον 25. Ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος οἱ μεγάλοι καπνοβιομήχανοι ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ἠξεύρετε πόσοι εἶναι; Δεκαοκτὼ ἐν ὅλῳ, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς ἐπισήμου στατιστικῆς τῆς καπνοβιομηχανίας.

§335Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι αὐτοὶ πόσον καπνὸν ἐπώλουν;

§336ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λέγω ὅτι δὲν ἐζημιώθησαν ἐξ αὐτῆς τῆς φορολογίας.

§337ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ εὐθύνονται δι’ αὐτό;

§338ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶχον κατανάλωσιν διατὶ νὰ τοὺς ἀποζημιώσητε;

§339ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ προτείνετε;

§340ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἔκρινεν ὅτι δὲν ἔπρεπε ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ ἰσχύσῃ καὶ μολονότι ἀπηλείφθη, δυστυχῶς, ὑπὸ τῆς Γερουσίας, προσετέθη ἐκ νέου. Μετὰ τὴν προσθήκην αὐτὴν γεννᾶται μία σκέψις. Μὲ δύο δραχμὰς κατὰ κιλὸν ἢ μὲ 1,50, τὸ ποσὸν ἀποζημιώσεως ἀνέρχεται εἰς ἑπτὰ ἑκατομμύρια ἐτησίως. Ἑπτὰ ἑκατομμύρια δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ ἕως πότε;

§341ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἕως ὅτου ἀποζημιωθοῦν.

§342ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ καπνοβιομήχανοι ὅμως, κατὰ μὲν τοὺς εἰδικοὺς λογαριασμοὺς διὰ μόνον τὰς μηχανὰς ἀπαιτοῦνται ἑβδομήκοντα πέντε ἑκατομμύρια, δι’ ὁλόκληρον δὲ τὴν ἀποζημίωσιν 120 ἑκατομμύρια. Λέγουν ὅτι τὸ Κράτος δὲν θὰ ζημιωθῇ παρὰ μόνον 75 ἑκατομμύρια, διότι τὰ μηχανήματα θὰ τὰ πάρῃ τὸ Κράτος. Καὶ ἐρωτῶ τί νὰ τὰ κάμῃ; Καὶ ἐρωτᾶται ἡ Βουλή. Εἰς στιγμὰς μεγάλων οἰκονομικῶν στενοχωριῶν καὶ εἰς στιγμάς, καθ’ ἃς δὲν δίδονται πιστώσεις διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ καὶ διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν αὐτοῦ, ὑπάρχουν τόσα χρήματα εἰς τὸ δυστυχὲς αὐτὸ Κράτος, ὥστε νὰ πετᾷ τόσα ἑκατομμύρια ἐτησίως;

§343Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λαὸς εἶναι καὶ αὐτός.

§344ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λαός; Ἑκατὸν ἄνθρωποι εἶναι. Ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι θὰ εὕρισκε τὸ Κράτος τὰ χρήματα αὐτά, εἶναι καὶ ζήτημα ἀρχῆς. Κύριοι, ἂν τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται κάθε φορὰν ποὺ εἷς βιομήχανος πτωχεύει, νὰ ἔρχηται τὸ Κράτος νὰ τὸν ἀποζημιώνῃ. Τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἐρευνήσωμεν ἀπὸ τοῦ 1833 ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐζημιώθησαν, διὰ τὴν α ἢ β αἰτίαν καὶ νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος νὰ τοὺς ἀποζημιώσῃ καὶ τότε καὶ μόνον θὰ ἀπεκαθίστατο ἡ Δικαιοσύνη.

§345Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος. Διότι ἀπὸ τὸν ἴδιον κύκλον τῶν καπνοβιομηχάνων θὰ εἰσπραχθῇ τὸ ποσὸν αὐτό.

§346ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ καταναλωτὴς θὰ πληρώσῃ τὴν διαφοράν; Ἂς μειωθῇ εἰς τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια.

§347Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἐφόσον δέχεσθε κατ’ ἀρχὴν ὅτι δὲν ζημιοῦνται τὸ παράπαν οἱ καπνοβιομήχανοι, διατὶ ὑποχωρεῖτε καὶ δέχεσθε τὴν ἀποζημίωσιν, ἔστω καὶ κατὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια;

§348ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι τὸ κακὸν ἔγινε καὶ μερικοὶ ἐξ αὐτῶν πράγματι ἔκλεισαν...

§349Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Νὰ τὸ διασαφηνίσητε.

§350ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ διεσαφήνισα καὶ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι νοητὸν νὰ ἀποζημιῶνται μὲ ἑκατὸν χιλιάδας καὶ πλέον ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔκοπτον δύο καὶ μόνον κιλὰ μηνιαίως, διότι αὐτοί, ὄχι μόνον δὲν ἐζημιώθησαν, ἀλλὰ δὲν ἐργάζονται κἄν...

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθηνογένης.

§352ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα μᾶς ἐδόθησαν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, πρόκειται ἀναμφισβητήτως περὶ τῆς ἑξῆς ἱστορικῆς ἐξελίξεως τοῦ ζητήματος τούτου. Οἱ καπνοβιομήχανοι, οἱ μικροί, ἀντιμετώπιζον τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς ὡς καὶ πάντες οἱ ἐπαγγελματίαι, ἐν μέσῳ τῶν μεγάλων οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ἡ σημερινὴ κατάστασις. Ἀλλ’ ἐν μέσῳ τῶν δυσχερειῶν τούτων ἦλθεν ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία κατὰ τὸ 1931, ἐπιθυμοῦσα νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον κοινωνικῆς ἀνάγκης, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ ἐξυπηρετήσῃ ἐκ τῶν πόρων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπέβαλε μίαν φορολογίαν ὀκτάδραχμον ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν σιγαρέττων καὶ ὥρισεν ὅτι ἡ φορολογία αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργει διὰ τὴν δημιουργίαν συσσιτίων, θὰ ἐπληρώνετο ἀπὸ τὸν καπνοβιομήχανον καὶ δὲν θὰ ἐπέτρεπε νὰ αὐξηθῇ ἡ ἀξία τῶν κυτίων, ἵνα μὴ ἐπιβαρυνθῇ ἡ κατανάλωσις. Ἂν αὐτὸ εἶνε ἀναμφισβήτητον, τὰ συμπεράσματά μας ἔπρεπε νὰ εἶναι ὁμόφωνα ἐπὶ τῆς λύσεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ δοθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§353Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Τοῦτο εἶναι τὸ ἱστορικὸν δεδομένον: Ἐζημιώθησαν ἢ ὄχι;

§354ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Βεβαίως, ἐζημιώθησαν, διότι οἱ καπνοβιομήχανοι, χαροπαλαίοντες, ἐνῷ κατώρθωναν νὰ ἔχουν ἓν μικρὸν περιθώριον ὀλίγων δραχμῶν, ἦλθεν ἡ Πολιτεία καὶ τοὺς εἶπε: Δὲν δύναμαι νὰ μὴ συστήσω τὰ συσσίτια, καὶ εὑρίσκω πρόχειρον πόρον τὸ σιγαρέττον. Ἄν, αὐτό, Κύριοι, εἶναι δεδομένον, δὲν θὰ εἶναι δύσκολον πλέον νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὰ συμπεράσματα. Ἔρχομαι τώρα νὰ προσθέσω καὶ ἕν ἄλλο γεγονὸς εἰς τὴν πληροφορίαν τοῦ κ. Στράτου καὶ τὸν παρακαλῶ, διὰ ν’ ἀναθεωρήσῃ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωκε, νὰ ρίψῃ ἕν βλέμμα ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν καπνῶν τῶν καπνοπαραγωγῶν χωρῶν καὶ θὰ πληροφορηθῇ ὅτι ταὐτόχρονος ὑπῆρξεν ἡ ἔκπτωσις τῶν τιμῶν, χωρὶς τὸν νόμον ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἐδῶ. Τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν τῶν καπνῶν ἄλλος λόγος τὴν προεκάλεσεν. Ἔπεσεν ἡ καταναλωτικὴ δύναμις καὶ ἐπῆλθεν ἡ ὑποτίμησις τῶν προϊόντων καὶ ἐπηκολούθησεν αὐτὴ ἡ παγκόσμιος κρίσις. Δὲν εἶναι τὸ ὀκτάδραχμον τὸ προκαλέσαν τὴν ὑποτίμησιν. Ἑπομένως εἶναι ζήτημα στοιχειώδους δικαιοσύνης, καθ’ ἥν στιγμὴν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία εἶχεν ἀποδεχθῆ μίαν βάσιν, νὰ ἔρχηται καὶ νὰ ἐπικουρῇ τὰ θύματα τῶν θεομηνιῶν καὶ γενικῶς νὰ ἔρχηται ἀρωγὸς πρὸς ὅλας ἐκείνας τὰς τάξεις αἱ ὁποῖαι προσβάλλονται καὶ καταστρέφονται ἀπὸ τὴν ἐξέλιξιν τῆς προόδου, εἰς πολλὰ δὲ Κράτη προῆλθον καὶ εἰς τὴν ψήφισιν θετικοῦ σχετικοῦ νόμου περὶ ἀποζημιώσεως. Εἶναι ζήτημα στοιχειώδους δικαιοσύνης ἐδῶ, ποὺ πρόκειται περὶ ζημίας, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ εἶνε δίκαιον νὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ ψηφισθέντες νόμοι καὶ ἀπὸ τὰς δύο πτέρυγας. Ἡ προσθήκη τοῦ ἄρθρου 4 ἀνατρέπει καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐνέκριναν αἱ δύο Κυβερνήσεις καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ ἀπαλείψῃ.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§356Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Οἱ παρακολουθήσαντες, κ. Βουλευταί, τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς καὶ ἀκούσαντες τοὺς ὑψώσαντας φωνὴν πόνου καὶ ἀγανακτήσεως κατὰ τῆς διασπαθίσεως τοῦ χρήματος τοῦ λαοῦ καὶ συνιστῶντες τὴν ἀποφυγὴν κάθε δαπάνης, ἔστω καὶ ὑπὲρ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν λαϊκῶν συμφερόντων καὶ τῶν ἐχόντων ἀνάγκην κρατικῆς προστασίας, θὰ εὑρίσκωνται εἰς εὔλογον ἀπορίαν συζητουμένου τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀκούοντες τοὺς ἰδίους ὑποστηρίζοντας νὰ παραδώσουν ἐκ τοῦ λαϊκοῦ χρήματος δεκάδας ἑκατομμυρίων εἰς ὀλίγα πρόσωπα δῆθεν ζημιωθέντα ἐκ τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των.

§357Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὶ ἐννοεῖτε διὰ τῆς φράσεως δῆθεν;

§358Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ ἐτόνισα διὰ νὰ σᾶς δώσω ἀφορμὴν νὰ μοῦ κάμητε τὴν παρατήρησιν αὐτήν. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκούσητε πλήρη τὸν συλλογισμόν μου. Κύριοι Βουλευταί, ἡ διάταξις αὐτή, ἢ μᾶλλον ἡ ἱστορία αὐτὴ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καπνοβιομηχάνων, ἔχει μίαν μακρὰν ἱστορίαν κατὰ τοὺς τελευταίους αὐτοὺς μῆνας. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ διάταξις αὐτή εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, καὶ συνεζητήθη μακρότατα καὶ ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δοθῇ καμμία ἀποζημίωσις. Ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν Γερουσίαν, ὑπέστη μίαν τροπολογίαν καὶ ἐπανῆλθε δι’ αὐτῆς ἡ διάταξις, ἥτις εἶχεν ἀπορριφθῆ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἤδη εἰσήχθη νομοσχέδιον χωρὶς τὴν διάταξιν αὐτήν, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὡς λόγον καὶ ὡς σκοπὸν ἔχει τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τῆς ἐξαγορᾶς τῶν καπνῶν. Εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ προσετέθη, χάριν περιορισμοῦ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ διετίθετο διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῶν καπνῶν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4... Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι ἐκ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ νομ)δίου τούτου καθὼς καὶ ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διατηρῶ τὴν ἀνάμνησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἰδικῶς καὶ προσωπικῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδεμίαν ἔχει συμπάθειαν πρὸς τὰς τοιαύτας ἀποζημιώσεις. Ἀντιθέτως, ἐὰν εἰσηγήθη τὴν διάταξιν αὐτήν, τοῦτο τὸ ἔπραξε, διότι αἱ ὑπηρεσίαι τὴν περιέλαβον εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἔχει λέγει οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, ἀντιθέτως δὲ δηλοῖ ὅτι εἰς μέλλον νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον θὰ εἰσηγηθῇ διάταξιν καταργητικὴν τῆς τοιαύτης διατάξεως.

§359ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Περὶ περιορισμοῦ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὄχι περὶ καταργήσεως τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§360Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Περὶ καταργήσεως ὡμίλησε καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ πρακτικὸν τῆς 9ης Σεπτεμβρίου διὰ νὰ πεισθῆτε (ἀναγιγνώσκει ἐκ τῶν πρακτικῶν). Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, περὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐγένετο τόσος λόγος καὶ θόρυβος ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὸν τύπον ὥστε φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ συζητηθῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἄλλη διάταξις παρὰ διάταξις καταργητικὴ τῆς ἀποζημιώσεως, ἂν δὲ καλῶς ἐνθυμοῦμαι, εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν τῆς καταργήσεως ἐπικουρεῖ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ, δὲν ἠδυνήθην νὰ συλλάβω κἂν τὴν ἀντίληψιν, εἰς ποίαν δικαίαν ἀρχὴν στηρίζεται ἡ ἀξίωσις τῆς ἀποζημιώσεως, διότι δὲν πρόκειται κὰν περὶ ἀτυχησάντων ἐπαγγελματιῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἐπαρκῆ ἐπαγγελματικὴν ἀπόδοσιν, δὲν εἰσπράττουν, ὅσα πρέπει νὰ εἰσπράττουν, ἢ ὅσα εἰσπράττουν οἱ ἰσχυρότεροι αὐτῶν οἰκονομικῶς. Αὐτοὺς δὲ τοὺς μὴ ἱκανοποιουμένους ἐκ τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἐρχόμεθα καὶ τοὺς λέγομεν, ὅτι θὰ σᾶς ἀποζημιώσωμεν. Μὲ ποίαν δικαιολογίαν; Τὴν δικαιολογίαν θὰ σᾶς τὴν εἴπω ἀμέσως. Εἶναι πλέον ἢ γνωστόν, κ. κ. Βουλευταί, ὅτι κατὰ τὰς συζητήσεις τοῦ νομοσχεδίου, τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς κατέκλυζον, ὄχι μόνον οἱ μικροὶ αὐτοὶ βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι μὲ τὰ μικρὰ πρατήρια ποὺ ἔχουν, μὲ τὴν προσωπικήν των ἐργασίαν, μὲ τὸ ἐλάχιστον τῶν ἐξόδων τῆς βιομηχανίας των, ἠδύναντο νὰ συναγωνισθῶσι καὶ συναγωνίζονται καὶ εἶναι ἐνοχλητικοὶ εἰς τοὺς μεγάλους βιομηχάνους, ἀλλὰ καὶ οἱ μεγάλοι βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ὑποστηρίξουν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μικρῶν αὐτῶν ἐπαγγελματιῶν διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν τῶν συναγωνιστῶν των. Εἶναι ἀκόμη γνωστόν, κ. κ. Βουλευταί, ὅτι οἱ μεγάλοι αὐτοὶ βιομήχανοι εἶχον προέλθη εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ διαθέσουν ἐξ ἰδίων των δεκαπέντε ὁλόκληρα ἑκατομμύρια, διὰ νὰ ἀπομακρύνουν ἐκ τοῦ ἐμπορίου των τοὺς μικροὺς βιομηχάνους. Μάλιστα δέ, καὶ ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν Συναδέλφων μου Βουλευτῶν Αἰτωλοακαρνανίας, ὅταν συνήλθομεν διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν πρὸς ἐξεύρεσιν τρόπου ἐξαγορᾶς τῶν παλαιῶν ἀποθεμάτων καὶ ἐκαλέσαμεν τοὺς βιομηχάνους καὶ ἐζητήσαμεν τὴν συνδρομήν των χάριν τῶν παραγωγῶν, μᾶς προσέφεραν ἐξ ἰδίων των δεκαπέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἵνα διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς παραγωγούς, διὰ νὰ παραιτηθοῦν οὗτοι πάσης ἄλλης ἀναμίξεως, προσθέτοντες καὶ ἄλλα δεκαπέντε ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν καὶ ἀποζημίωσιν τῶν μικρῶν βιομηχάνων.

§361ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ νὰ ἔχουν μονοπώλιον δηλαδή.

§362Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Αὐτὴ ἦτο ἡ προσπάθειά των καὶ πρὸς αὐτὸ ἔτεινον. Καὶ αὐτὴν τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ διὰ τῶν ἰδίων των χρημάτων ἐπεδίωκον, ἔρχεται τὸ Κράτος, παραπλανηθὲν ἐκ τοῦ ἰσχυρισμοῦ ὅτι ἐπεβαρύνθησαν μὲ τὸ ὀκτάδραχμον κατὰ κιλόν, χωρὶς νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν, καὶ ἐνδίδει εἰς τὰς ἀπαιτήσεις των καὶ τὴν υἱοθετεῖ ἰδίαις του δαπάναις. Ἐνῷ εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι, ἅμα τῇ ἐπιβολῇ τῆς ὀκταδράχμου φορολογίας, ἀμέσως ἔσπευσαν διὰ τῶν ἀντιπροσώπων των καὶ ἠλάττωσαν τὰς τιμὰς κατὰ 10 καὶ 15 δραχμάς. Παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λασιθίου Συνάδελφος τὰ ἑξῆς. «Παρατηρήσατε, Κύριοι, τὰς τιμὰς τῶν Καπνῶν Βουλγαρίας ἢ Μακεδονίας κλπ., καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὑπέστησαν καὶ αὐταὶ πτῶσιν». Μάλιστα, ὑπέστησαν, ἀλλὰ τοῦτο συνέβη, διότι μετεβλήθησαν οἱ ὅροι τῆς καταναλώσεως εἰς τὰς ξένας ἀγοράς, ὅπου ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τοῦ καταναλωτοῦ ἐμειώθη εἰς τὸ ἐλάχιστον. Ἐνῶ ἐν Ἑλλάδι οὐδεὶς νέος παράγων προσετέθη ἔξωθεν, παρὰ ἡ ἐπιβολὴ τῆς ὀκταδράχμου φορολογίας, καὶ διὰ τοῦτο ἡ πτῶσις τῶν καπνῶν συμπίπτει ἀκριβῶς μὲ τὴν ἐπιβολὴν καὶ μετάπτωσιν τῆς φορολογίας ταύτης. Συνελήφθησαν καὶ τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους των. Μάλιστα εὑρέθησαν καὶ ἀντιπρόσωποι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὸ στάδιον τῶν ἀγορῶν, ἐσταμάτησαν δὲ τὰς ἀγορὰς ταύτας καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ σταλοῦν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν σωρεῖαι τηλεγραφημάτων, διότι οἱ παραγωγοὶ ἐζημιοῦντο.

§363Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Εἶναι πασίγνωστον, ὅτι πᾶσα φορολογία ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν καταναλωτῶν.

§364Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ποία εἶναι, λοιπόν, ἡ δικαιολογία αὕτη; Καμμία. Ἀλλὰ θέλετε, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω σαφέστερον ποῖα εἶναι τὰ κέρδη τῶν βιομηχάνων; Θὰ σᾶς τὸ εἴπω μὲ ἁπλουστάτους συλλογισμοὺς καὶ δύνασθε νὰ τὸ ἐξακριβώσητε. Ὑπάρχει βιομηχανία μεγάλη, ἡ ὁποία ἔχει ἐγκαταστάσεις ἀξίας 60 ἑκατομμυρίων, διαθέτει κατ’ ἐλάχιστον ὅριον 150 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν καπνῶν, ἔχει δηλαδή, κυκλοφοροῦν κεφάλαιον, μαζὶ μὲ τὴν ἀξίαν τῶν ἐγκαταστάσεων 200 ἑκατομμύρια. Ποῖος εἶναι ὁ τόκος; Θέλετε πρὸς 8%; Ἔχει 15 ἑκατομμύρια τὸν χρόνον. Κόπτει 600 χιλιάδας κιλῶν. Μὲ αὐτὰ πόσον θέλετε νὰ κερδίζῃ τὸν μῆνα; Ἀσφαλῶς ἄνω τῶν 20 δραχμῶν κατὰ κιλόν. Αὐτὴ εἶναι, λοιπόν, ἡ ζημία τὴν ὁποίαν ὑφίστανται.

§365ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ἔχετε ἴδῃ τὸν ἰσολογισμὸν τῆς βιομηχανίας αὐτῆς; Σᾶς ἐρωτῶ, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου μίαν μεγάλην καπνοβιομηχανίαν, ἡ ὁποία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη δὲν ἀπέδωκε μεγάλο μέρισμα.

§366Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κατὰ τὸ 1931, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, εἶχον ὑπ’ ὄψει μου φύλλον ἐφημερίδος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρετο ὁ ἰσολογισμὸς μιᾶς βιομηχανίας. Τώρα βέβαια, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν τὸ ἔχω, ἀλλὰ ἀναλαμβάνω ὑπευθύνως νὰ σᾶς τὸ φέρω νὰ τὸ ἴδητε.

§367ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Ὁ ἰσολογισμὸς τοῦ 31 δὲν ἀφορᾷ τὴν βιομηχανίαν περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε.

§368Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ τὸν Καραβασίλη, ἐκτὸς ἐὰν σεῖς ἠξεύρετε καμμίαν ἄλλην. Ἐρχόμεθα, λοιπόν, νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν πειρασμὸν τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου εἰς βιοπαλαιστάς, οἱ ὁποῖοι ποτὲ ἕως τώρα, δὲν εἶχον σκεφθῆ τοιοῦτο πρᾶγμα. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθοῦν κἂν ὅτι ἡ μὴ ἱκανοποιητικὴ ἀπόδοσις τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἠδύνατο νὰ στηρίξῃ βασίμους ἀξιώσεις ἀποζημιώσεως ἀπὸ τὸ Δημόσιον. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ σκεφθοῦν ποτέ. Ἡμεῖς ἐνεπνεύσαμεν εἰς αὐτοὺς αὐτὸν τὸν πειρασμόν, εἰς βάρος καὶ τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ἐκτοπίζοντες ἑκατὸν πεντήκοντα βιομηχάνους, ἀφήνομεν εἰς ἐνέργειαν δεκαπέντε ἢ δεκαἑπτὰ ἄλλους τοιούτους. Αὐτοὶ οἱ 17 τὶ θὰ κάμουν ἀράγε; Ἀσφαλῶς, θὰ συνεννοηθοῦν μεταξύ των. Συνεννοοῦνται φυσικὰ καὶ τώρα, ὅπως συνενοοῦντο καὶ προηγουμένως. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε εἶχον τοὺς μικρούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν βέβαια σπουδαῖοι συναγωνισταί, ἀλλ’ ἐκίνουν τὰς τιμὰς διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ὅλοι γνωρίζομεν. Διότι, ὅταν εἰς ἕν μικρὸν χωρίον τὸ ὁποῖον ἔχει τριάκοντα σημάδια καπνοῦ καὶ ὀλίγα ἐκλεκτά, μεταίβενεν ὁ μικρὸς καὶ τὰ ἔπαιρνεν, ἀμέσως ὁ μεγάλος βιομήχανος ᾐσθάνετο συγκίνησιν καὶ ἔσπευδε νὰ δώσῃ μεγαλειτέραν τιμὴν καὶ νὰ ἀγοράσῃ τὸν καπνὸν τῆς καλλιτέρας ποιότητος. Αὐτοί, λοιπόν, ἦσαν ἐξυπηρετικοὶ διὰ τὸν παραγωγόν, διότι ἐκίνουν τὰς τιμάς. Ἦτο οὕτω εἷς τρόπος ἱκανοποιητικῆς προπωλήσεως τοῦ καπνοῦ καὶ διὰ τὸ Δημόσιον, δεδομένου ὅτι τοῦτο λαμβάνει 20% ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως τοῦ καπνοῦ, καὶ ὅτι μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς τιμῆς χάνει τὸν φόρον τῆς διαφορᾶς. Αὐτὴ ἡ κατάστασις ἐνισχύεται διὰ τῆς κακῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἐτέθη ν’ ἀποζημιώνωνται οἱ ἀτυχήσαντες ἐπαγγελματικῶς ἀπὸ τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ.

§369Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὴ ἡ κατάστασις ὅμως ἐδημιουργήθη διὰ τριῶν νόμων.

§370Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἷς εἶναι ὁ νόμος, οἱ ἄλλοι εἶναι ἀντιγραφή.

§371ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὰ τοὺς ἐψήφισεν ὅλη ἡ Βουλή.

§372Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Βεβαίως τοὺς ἐψήφισεν ἡ Βουλή, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ κράτος μιᾶς ψυχολογικῆς πιέσεως, ἡ ὁποία συνίστατο εἰς τοῦτο: ἂν δὲν ἐψηφίζετο τότε τὸ νομοσχέδιον, ἔπρεπε νὰ παρέλθουν δύο μῆνες διὰ νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν καὶ τότε ἡ ἀγορὰ τοῦ καπνοῦ θὰ ἀνεβάλλετο. Ἑπομένως, ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει μας τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τότε, ὅτι θὰ εἰσηγηθῇ καταργητικὴν διάταξιν, δὲν ἐκάμαμεν συζήτησιν διὰ νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀμέσως. Κατόπιν τούτων, ἀξιότιμοι κ. Βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι εἶνε ἐπιτετραμμένον ἡμεῖς, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, τὰς οἰκονομικάς, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἑκάστην ἀντιμετωπίζομεν μίαν ἄρνησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἑκάστην ἀξίωσιν, τὴν μᾶλλον δικαίαν, διὰ τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς σχολείου, διὰ τὴν ἐπιχορήγησιν ἑνὸς σχολικοῦ κτιρίου, ἀξιώσεις τὸ σύνολον τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰ δεκαπέντε ἑκατομμύρια, νὰ ἐρχώμεθα, μετὰ τόσης εὐκολίας, νὰ ψηφίζωμεν διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων δίδονται δεκάδες ἑκατομμυρίων εἰς δέκα ἢ εἴκοσιν, ἢ ἑκατὸν πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ἔχομεν ὑποχρέωσιν καὶ οὐδεὶς λόγος συντρέχει νὰ τὰ ἀποζημιώσωμεν. Δὲν εἶναι δὲ σοβαρὸν νὰ γίνεται συζήτησις περὶ ἐξυγιάνσεως τῆς βιομηχανίας διὰ τῶν ἀποζημιώσεων, διότι, ἂν ἐπρόκειτο περὶ μέτρων τοιούτων ἐξυγιάνσεως τῆς βιομηχανίας, διάφορος θὰ ἦτο καὶ ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου. Διότι τὸ νομοσχέδιον τὶ λέγει; «Ὅσοι θέλουν φεύγουν». Ἑπομένως, ἐὰν δὲν θελήσῃ κανεὶς νὰ φύγῃ, τότε ποῦ ὑπάρχει ἡ ἐξυγίανσις;

§373Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἀπὸ μίαν ἑταιρείαν ἀποτελουμένην ἀπὸ τρεῖς, θὰ φύγουν οἱ δύο καὶ μένει ἡ ἐπιχείρησις τὴν ὁποίαν θὰ διευθύνῃ ὁ εἷς.

§374Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ ἀποζημίωσις δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν ἐξυγιαντικὸν τῆς βιομηχανίας, σκοπὸν ἀνώτερον καὶ γενικώτερον, διότι ὁ γενικώτερος αὐτὸς σκοπός, τόν ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον, ἕν νομοσχέδιον ρυθμιστικὸν τῆς βιομηχανίας, θὰ ἦτο ἄλλος. Νὰ καλέσῃ τοὺς μικροὺς βιομηχάνους νὰ συνέλθουν καὶ νὰ ἀποτελέσουν ἑταιρείας καὶ εἰς αὐτὰς νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρον τὸ Κράτος, νὰ τὰς ἐνισχύσῃ ἵνα προαγάγουν τὴν βιομηχανίαν τοῦ καπνοῦ καὶ αὐξήσουν τὴν κατανάλωσιν. Ἐνῷ διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ τὸ ὁποῖον εἰσάγεται, ἀντιθέτως, ὄχι μόνον οὐδὲν προάγει, ἀλλὰ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς παραμένοντας ὀλίγους νὰ συνεννοηθοῦν καὶ νὰ πιέζουν τὴν παραγωγὴν περισσότερον. Τί ἄλλο λέγει ἐπὶ πλέον ἡ διάταξις τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ δεκτόν; Ὅτι ἐλάχιστον ὅριον ἀποζημιώσεως εἶναι 100.000. Ἂς τοὺς ἐξετάσωμεν τώρα αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ πάρουν τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῆς ἀποζημιώσεως ποῖοι εἶναι. Ἀκούσατε. Εἶναι 28 βιομήχανοι, οἵτινες κόπτουν καπνὸν κατὰ μῆνα κάτω τῶν ἐννέα κιλῶν ἕκαστος. Δηλαδή, ἂν θέσωμεν ὡς βάσιν κέρδους κατὰ τὸν νόμον τὰς 10 δρχ., ἔχουν 125 δραχμὰς κατὰ μῆνα κέρδος, κατὰ χρόνον ἔχουν χιλίας τετρακοσίας πεντήκοντα δραχμάς. Αὐτοὶ οἱ ἔχοντες σήμερον εἰσπράξεις ἐκ τῆς ἐργασίας των χιλίας πεντακοσίας δρ. τὸν χρόνον αὐτοὶ λαμβάνουν ὡς ἐλάχιστον ὅριον ἀποζημιώσεως 100.000 δραχ. καὶ αὐτὸ θεωρεῖται δικαία ἀποζημίωσις διὰ τὴν ἐργασίαν των. Θέλετε νὰ προχωρήσωμεν; Αὐτοὶ εἶναι εἰκοσιοκτώ. Εἶναι καὶ ἄλλοι 78, οἱ ὁποῖοι κόπτουν κατὰ μῆνα κάτω τῶν 90 κιλῶν, δηλ. αὐτοὶ ἔχουν κέρδος κατὰ μῆνα 1.300 δρχ., δηλαδή, 16.600 δρχ. τὸν χρόνον. Αὐτοὶ παίρνουν κατ’ ἐλάχιστον ὅριον 100 χιλ. δρχ., πλὴν τῆς ἀξίας τῶν μηχανημάτων περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει εἰδικὴ πρόβλεψις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§375Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Οἱ τῆς κατηγορίας αὐτῆς, κ. Συνάδελφοι, πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι διατηροῦνται μέχρι σήμερον μόνον μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς ἀποζημιώσεως.

§376Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ ἠξεύρω. Θὰ εἶχον κλείσει πρὸ πολλοῦ. Λοιπόν, φεύγουν ὀγδοήκοντα βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῶν ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῶ τὸ σύνολον τοῦ κατὰ μῆνα κέρδους των εἶναι χίλια δραχμαί, κατὰ τοὺς ἐπισήμους πίνακας τῆς ὑπηρεσίας....

§377ΤΙΜ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐκέρδιζον τόσα πάντοτε; Ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀνθοῦσαν αἱ βιομηχανίαι αὐταί. Αὐτοὶ κατεστράφησαν μετὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κοπῆς καπνῶν.

§378Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ποῖαι εἶναι αὐταί; Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰς ἀναφέρετε;

§379ΤΙΜ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ καπνοβιομήχανοι Ράννος καὶ Σια κατηνάλισκον ἄνω τῶν 800 χιλ. κιλῶν καὶ κατῆλθον κατόπιν εἰς τὰ 1.000.

§380Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ βιομηχανία αὐτὴ οὐδέποτε ὑπερέβη τὰ 1.500 κιλά. Τὰ καπνεργοστάσια Ἰωαννίνων ἐν συνόλῳ οὐδέποτε ὑπερέβησαν τὴν κοπὴν 40.000 κιλῶν, τώρα δὲ ἔφθασαν τὰ χίλια κιλά.

§381ΤΙΜ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τώρα κατῆλθεν εἰς τὸ 1) 3.

§382Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὄχι. Εἶναι 977 κιλά. Ἑπομένως δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο ψηφίζοντες τὰς διατάξεις αὐτάς, παρὰ νὰ δίδωμεν ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑκατομμυρίων εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατ’ οὐδένα λόγον καὶ κατ’ οὐδεμίαν ἀρχὴν δικαίαν, πρέπει νὰ τύχουν τῆς τοιαύτης ἀποζημιώσεως. Ἡ ἀπάλειψις δὲ τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι ἐπιβεβλημένη, ὄχι μόνον χάριν τῆς δικαίας ἀρχῆς ὅτι δὲν δύναται νὰ ζητῇ ἀποζημιώσεις ὁ κάθε ἐπαγγελματίας, ὁ ὁποῖος ζημιοῦται ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ ἔργου του, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ εἴμεθα σύμφωνοι πρὸς προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ συνέχισις αὐτῆς τῆς συζητήσεως, περὶ ἀποζημιώσεως ὁμάδος ἀνθρώπων ἐπαγγελματιῶν, ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸ κῦρος τοῦ Σώματος, ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρετεῖ τὴν κοινωνικὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐκπροσωποῦμεν, ἀλλ’ ἀντιθέτως τὴν φθείρει καὶ τὴν φθείρει βαθύτατα, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον, διότι εἰς πᾶσαν δικαίαν ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν προβάλλει ὁ πτωχὸς ἐργάτης, ὁ πτωχὸς πολίτης τῆς ὑπαίθρου, ὄχι δι’ ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ διὰ μίαν ἐλαχίστην ἀρωγήν, συναντᾷ τὴν ἄκαμπτον ἄρνησιν τοῦ κέντρου καὶ τῶν Κυβερνήσεων, χάριν τῆς ἰσοζυγίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ χάριν τῆς μὴ ἐπιβαρύνσεως τῶν λαϊκῶν τάξεων... Ἤδη, δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀπομυζῶμεν καὶ τὴν τελευταίαν ἰκμάδα, ἡ ὁποία ἀπέμεινεν εἰς τοὺς δυστυχεῖς παραγωγούς, διὰ νὰ τὴν δώσωμεν εἰς ὡρισμένους ἀνθρώπους καὶ δὴ κερδοσκοποῦντας εἰς βάρος αὐτοῦ. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§384ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀναγνώρισις τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καπνοβιομηχάνων ἐγένετο διὰ παλαιοῦ νόμου τοῦ 1931. Ὑπῆρχε Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὥριζε πολὺ γενναίαν τὴν ἀποζημίωσιν. Αὐτὰ παρέλαβον ὅτε ἐγενόμην Ὑπουργός, ὁπότε μοὶ εἰσηγήθη ἡ ὑπηρεσία ὅτι ἰσχύει ἕν νομοθέτημα, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἀναγνώρισις ἀποζημιώσεως. Γνωρίζετε δὲ πάντες ὅτι, ὅταν ὑφίσταται νομοθέτημα τὸ ὁποῖον παρέχει ἀναγνώρισιν ἀποζημιώσεως, ὑπάρχει καὶ ἀξίωσις πρὸς ἀποζημίωσιν. Εἴχομεν ἀφ’ ἑτέρου τὴν γνωμοδότησιν τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν μικρῶν καπνοβιομηχάνων, θὰ ἐπέλθῃ περιορισμὸς τοῦ λαθρεμπορίου, τοῦ ἐνεργουμένου ὑπὸ τὰ ὄμματα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Αὐτὰ μὲ ἔκαμαν νὰ δεχθῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον διάταξις περὶ ἀποζημιώσεως μὲ πολλοὺς περιορισμοὺς καὶ ὄχι ὅπως ὑπῆρχεν εἰς τὸ παλαιὸν νομοθέτημα. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τῶν γενναίων καὶ ἀθρόων ἀποζημιώσεων. Δὲν νομίζω ὅτι ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ δυσχερεῖς οἰκονομικὰς συνθήκας, δύναται νὰ ἀνοίξῃ τοὺς κρουνοὺς τῶν ἀποζημιώσεων, ἔστω καὶ ἐὰν εἶναι δίκαιαι, διότι ὑπάρχει ἀπειρία ἑλλήνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρίσκουν τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων των ἀξιώσεων. Ἐὰν ὁ ἑλληνικὸς προϋπολογισμὸς εὑρίσκετο εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν διὰ τὴν ἱκανοποίησιν αὐτῶν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ὅταν ἐξεδηλώθη εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἀντίδρασις κατὰ τῆς διατάξεως περὶ ἀποζημιώσεως, τὴν διέγραψα. Ἀλλ’ ἂν εἰς τὴν Γερουσίαν τὴν ἀπεδέχθην ἐκ νέου, ἠναγκάσθην νὰ τὸ πράξω, διότι εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ συνδέσω τὸ νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ» μὲ τοιαύτας διατάξεις. Εἶχον δὲ ἀνάγκην, ἀπὸ φορολογικῆς πλευρᾶς, νὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ καθυστέρησις αὐτοῦ ἐπέφερε ζημίαν εἰς τὸ Κράτος. Αὐτὸς εἶναι, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐδέχθην τὴν διάταξιν περὶ ἀποζημιώσεως εἰς τὴν Γερουσίαν, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ὅλη ὑπόθεσις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Οὕτω ἀντιμετώπισα τὴν περίστασιν ταύτην καὶ οὕτω συμπεριφέρθην ἀπέναντι τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ παλαιόν, ἰσχύει σήμερον καὶ ἰσχύει διὰ δευτέραν φοράν. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι μὲ ἐλαφρὰν συνείδησιν θὰ ἠρχόμην νὰ διαγράψω ἐξ ὁλοκλήρου τὴν διάταξιν περὶ ἀποζημιώσεως, ἀπεδέχθην ὅμως μὲ πολὺν εὐχαρίστησιν τὴν τροπολογίαν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ ἀποζημίωσις θὰ περιορισθῇ εἰς τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια. Δὲν νομίζω πάντως ὅτι καὶ τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια εἶναι σωστὸν νὰ διαγραφοῦν, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς, διότι ἡ λύσις τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως δίδει κάποιαν ἀνθρωπίνην διέξοδον εἰς μίαν περίπτωσιν δυσχερῆ, ὁ δὲ νομοθέτης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κάμῃ μερικὰς παραχωρήσεις καὶ συνδυασμούς. Ἡ διάταξις δὲν προσκρούει εἰς καμμίαν συνείδησιν οὔτε τοῦ δικαίου, οὔτε τοῦ κρατικοῦ συμφέροντος. Τοὐναντίον, θὰ ἐξυπηρετηθῶσι ταῦτα ἐφόσον θὰ συντελέσωμεν νὰ δημιουργηθῶσι νέαι βιομηχανίαι καὶ νὰ ἐκλείψῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦ λαθρεμπορίου. Τουλάχιστον, ὑπηρεσιακῶς, μοῦ παρεστάθη, δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἶναι ἀκριβές, δὲν μοῦ ἔμεινε καὶ καιρὸς διὰ νὰ κάμω ἐρεύνας ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως, ἀλλ’ ἐπανειλημμένως μοῦ δίδεται ἡ βεβαίωσις ὅτι γίνεται τοιαύτη. Ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἰδική μου πρόθεσις εἶναι ἐναντίον τῆς ἀποζημιώσεως, εἶναι μία λύσις, ἡ ὁποία θὰ ἔθετε τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν καὶ ἡ Βουλὴ νομίζει ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἠμπορεῖ ἀκόμη νὰ συζητηθῇ, ἐγὼ δηλῶ ἀπολύτως, ὅτι δὲν ὑποστηρίζω τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον μίαν διέξοδον ἀπὸ τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα σήμερον, ἕνεκα ἱστορικῶν λόγων, τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ νομοσχεδίου. Τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι εἰς τὸ μέσον. Τίποτε ἄλλο δὲν συνέβη. Δὲν θὰ ἐγένετο σήμερον ἡ συζήτησις αὐτή, ἐὰν δὲν συνέπιπτε νὰ τεθῇ ἡ διάταξις εἰς φορολογικὸν νόμον. Ἑπομένως ἀφήνω τὴν Βουλὴν ἀπολύτως ἐλευθέραν νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς τύχης καὶ ἐπὶ τοῦ περιεχομένου καὶ αὐτῆς τῆς διατάξεως.

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος.

§386Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι θὰ εὕρωμεν μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν, νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ νὰ αὐξηθῇ εἰς πεντήκοντα ἑκατομμύρια καὶ νὰ τελειώνωμεν, ἐφόσον καὶ οἱ κ. Συνάδελφοι, οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ ἀντίθετον, δὲν στέργουν καὶ εἰς τὴν ἀναβολήν. Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ δέ, ἐφόσον ἠκούσθησαν καὶ γνῶμαι ἀπολύτως ἀντίθετοι, ἐφόσον ἐτέθη μάλιστα καὶ πρὸ τῆς λέξεως ζημιωθέντες ἡ λέξις «δῆθεν» ζημιωθέντες, νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν συμβιβαστικὴν λύσιν, διότι ἄλλως θὰ προκληθοῦν μακραὶ καὶ ἄγονοι συζητήσεις. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι πηγαίνουν ὅλα τὰ χρήματα εἰς τοὺς βιομηχάνους, διότι λαμβάνεται πρόνοια καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν τῶν ἐργασιῶν των, θὰ φροντίσωμεν δὲ νὰ γίνῃ τὸ ἴδιον καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας ἀκόμη. Ἰδίως ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὴν περίπτωσιν τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν μηχανημάτων, ἢ τὴν κατάργησιν καπνοκοπτηρίων, ἠχρηστεύθησαν. Ὑπῆρχεν ἕν ταμεῖον διὰ νὰ λάβουν ὡρισμένοι ἐκ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἀποζημίωσιν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις Παγκάλου, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέσχον καὶ ἐγώ, διέθεσε προσωρινῶς τὰ χρήματα αὐτοῦ τοῦ ταμείου πρὸς ἄλλους σκοπούς, καὶ ἤδη, ληξάσης τῆς προσωρινότητος, θὰ ἤθελα νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀποζημιώσεως. Ἀκούσατε πῶς ἔχει τὸ νομοθέτημα: «Ποσὸν ἴσον πρός κλπ.» (ἀναγινώσκει). Παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡ προσθήκη αὐτή «οἱ ἐκτοπισθέντες κατὰ τὸ 1928–29 ποῦ εἰσήχθησαν τὰ μηχανήματα, ὡς καὶ οἱ ἐργάται....

§387Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πόσοι εἶναι αὐτοί;

§388Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι πολλοί.

§389Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε διὰ τοὺς ἐργάτας τοὺς εἴκοσι, τοὺς μὴ ἀποζημιωθέντας;

§390Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ δύο τάξεις ἐργατῶν, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὰς ἐργασίας των, λόγῳ τῶν μηχανημάτων, καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας τῶν μερῶν ὅπου κατηργήθησαν τὰ καπνοκοπτήρια.

§391Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶνε δυνατὸν νὰ κάμω μίαν πρότασιν; Τὸ ζήτημα αὐτὸ τοῦ ἄρθρου 4, νὰ τὸ χωρίσωμεν εἰς ἄλλο νομοσχέδιον καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ ὑπόλοιπον.

§392Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ γίνεται ἡ προσθήκη τῶν ἐργατῶν τῶν ἀχρηστευθέντων κατὰ τὸ 1928.

§393ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἔκτασις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων μοῦ εἶνε ἄγνωστος αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ αὐτὸ μοῦ δυσχεραίνει νὰ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν.

§394Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ ἐργάται ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἀγωνιζόμεθα εἶναι ἐκεῖνοι ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐμερίμνησαν δύο νόμοι καὶ ἐπλήρωσαν δύο φοράς. Εἶχαν ταμεῖον, τὴν περιουσίαν τοῦ ὁποίου διέθεσεν ἄλλως τὸ Κράτος. Ἤμην καὶ ἐγὼ τότε Ὑπουργός, ἀλλὰ δὲν φέρω ἄμεσον εὐθύνην.

§395Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν μίαν διάταξιν τῆς ὁποίας τὴν ἔκτασιν δὲν γνωρίζομεν, διότι ὅταν μᾶς λέγετε ὅτι συνέστησαν ταμεῖον δὲν ἠξεύρομεν πόσοι εἶναι.

§396ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λόντος.

§397Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διασάφησιν. Δὲν δυνάμεθα διὰ τοῦ παρόντος νομοθετήματος νὰ συστήσωμεν Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως. Ἁπλῶς ἐπιβάλλομεν μίαν φορολογίαν, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ πόρον διὰ τὸ Ταμεῖον. Ἑπομένως ἡ συζήτησις δὲν εἶναι ἐπίκαιρος, διότι ὅταν θὰ ἔλθῃ πρὸς ἐπιψήφισιν τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἱδρύεται τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως τῶν διαφόρων ἐργατῶν, τότε θὰ ἔχωμεν ὅλον τὸν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν διὰ παρομοίας προτάσεις.

§398Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νέον νόμον νὰ κάμωμεν;

§399Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ νέου νόμου.

§400ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διὰ νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις, ἂς ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 4.

§401Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔγινε πανταχόθεν δεκτὸν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ 45.000.000.

§402Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ὑπ’ ὄψει ὅλας τὰς ἀντιλήψεις καὶ θὰ ἀποφασίσῃ. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§403Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 4.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§405ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν Πέμπτην νὰ συζητηθῇ πρῶτον.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Πέμπτην. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην καὶ ὥραν 5ην μ.μ. (Ὥρα 9 μ. μ.)