1933.12.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72α

ΔΕΥΤΕΡΑΣ 4 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά.

§2ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ὑπουργέ.

§4ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Παρασκευῆς, ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι μοὶ παρεσχέθη ἡ πληροφορία περὶ ὑπάρξεως δευτέρας γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐν σχέσει μὲ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς ἀνωτάτους ὑπαλλήλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ὅταν ὅμως μετέβην κατόπιν εἰς τὴν Γερουσίαν, ἐξηκρίβωσα ὅτι ὁ κ. Γερουσιαστής, καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ παρασχὼν τὴν πληροφορίαν, δὲν ἐβασίζετο ἐπὶ θετικῶν δεδομένων, διότι δεύτερον ἔγγραφον ἀληθῶς δὲν ὑπῆρχεν. Ἡ πληροφορία ὅμως ἐδόθη, ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Γερουσίαν βραδύτερον καὶ ἀπετέλεσε καὶ διαμαρτυρίαν αὐτοῦ τούτου τοῦ ὑπὲρ οὗ ἐγένετο τὸ νομοσχέδιον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως αὐτῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποκαθιστῶ τὴν ἀκρίβειαν τῶν πραγμάτων, ὡς συνέβησαν, θεωρῶ καθῆκον νὰ προσθέσω καὶ νὰ ἐπισύρω καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ γνώμη τῶν κ.κ. Συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν, ὅτι τὸ νὰ ἀποσύρῃ ὁ Ὑπουργὸς ἀπὸ τὴν Γερουσίαν τὸ νομοσχέδιον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἶναι ζήτημα ἂν δύναται νομίμως νὰ τὸ ἀποσύρῃ, δεύτερον δὲ διότι καὶ ἂν τοῦτο δὲν θεωρηθῇ ὅτι εἶναι ζήτημα ἀποσύρων αὐτὸ εἰς τὴν Γερουσίαν, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι καθάπτεται τῆς Βουλῆς, ἢ ὅτι συμπεριφέρεται ἀνευλαβῶς πρὸς αὐτήν, αὐτό, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ τὸ ἀφήσω ἀπαρατήρητον, διότι δὲν τὸ πιστεύω, ὅτι δύναται τοιαύτη πρᾶξις τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν πρόθεσιν καὶ ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ δικαιολογημένως, ἠτιολογημένως διὰ ν’ ἀποσύρῃ τὸ ν)διον, δὲν δύναμαι νὰ θεωρήσω ὅτι ἡ τοιαύτη πρᾶξις, ἠδύνατο νὰ θίγῃ ὁπωσδήποτε τὴν Βουλήν, τὸ πρῶτον Νομοθετικὸν Σῶμα. Ἂν δὲ αὐτὸ δύναται νὰ λεχθῇ γενικῶς νομίζω ὅτι κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν δύναται νὰ λεχθῇ καὶ περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν παρ’ ἡμῖν, ὄχι μόνον νομοσχέδιον, εὑρισκόμενον ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς ψηφίσεώς του, δύναται νὰ ἀποσύρῃ, ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, δύναται κατὰ τὴν νομοθεσίαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀποσύρῃ, ἢ μᾶλλον νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ νόμον, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη καὶ ἐκυρώθη καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐνόμιζεν ὅτι ὁ νόμος εἶναι τυχὸν ἐπιζήμιος ἢ δι’ ἄλλον λόγον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§5Γ. ΜΑΡΗΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό; Δὲν λέγει αὐτὸ τὸ Σύνταγμα.

§6ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ψήφισμα τοῦ 1929.

§7Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον ὑπάρχει νόμος, δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Δύνασθε νὰ εἰσαγάγητε νέον νομοσχέδιον καὶ νὰ καταργήσητε τὸν παλαιὸν νόμον.

§8Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ψήφισμα μοῦ ἐπιτρέπει νὰ μὴ ἐφαρμόσω νόμον.

§9Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λάθος.

§10Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ψήφισμα τοῦ 1929.

§11Γ. ΜΑΡΗΣ. Νὰ μὴ χορηγῆτε πιστώσεις!

§12Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ν’ ἀρνηθῆτε πιστώσεις ἐψηφισμένων νόμων.

§13ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκριβῶς, νὰ ἀρνηθῶ τὰς πιστώσεις ἐψηφισμένων νόμων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνεργεῖ τὴν πρᾶξιν αὐτήν, ἕνεκα ἠτιολογημένων λόγων καὶ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι προσβάλλει τὴν Βουλήν, ἀφοῦ μάλιστα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἢ εἰς οἱονδήποτε Ὑπουργὸν δύναται νὰ ὑπάρχῃ πρόθεσις τοιαύτη. Διότι πρόθεσιν διὰ τοιαύτην ἐνέργειαν ἔναντι τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι οὐδεὶς Ὑπουργός, εἴτε ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, εἴτε πολίτης, ἄξιος τοῦ ὀνόματός του, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ...

§14Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα τώρα εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Παρασκευῆς, χωρὶς νὰ ἐρωτηθῶ καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ἐπανήλθαμεν πλέον καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀρνηθῶ τὸν λόγον.

§16ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον ἐνδιαφέροντος, δὲν ἤμην δὲ κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ κατηγορία, ἡ μομφὴ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι διὰ τῆς ἀποσύρσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Γερουσίαν προσέβαλε τὴν Βουλήν, δὲν εἶναι νομίζω βάσιμος. Διότι, ἐφόσον εἷς Ὑπουργὸς εἶναι εἰσηγητὴς ἑνὸς νομοσχεδίου, δύναται εἰς οἱονδήποτε στάδιον τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ νὰ τὸ ἀποσύρῃ. Ἄν ἐπρόκειτο περὶ προτάσεως νόμου, βεβαίως δὲν νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει κανὲν δικαίωμα, διότι αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν νόμου νὰ τὴν ἀποσύρῃ. Ἀλλ’ ἐζήτησα τὸν λόγον ὄχι τόσον δι’ αὐτό, ὅσον διὰ τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ τὶ γίνεται εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἀποσυρθῆ ἕν νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν Γερουσίαν, διότι ἐγεννήθη τὸ ζήτημα εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ πρέπει νὰ ἀποσαφηνισθῇ, ὅτι δύναται νὰ ἀποσυρθῇ, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πάροδος τοῦ 40θημέρου δὲν θεωρεῖται ὅτι ἔχει συνέπειαν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Διότι δυστυχῶς ὑπεστηρίχθη καὶ νομίζω διὰ τοῦ τύπου ἀπὸ μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἐψηφισμένον τὸ νομοσχέδιον, διότι ἀφότου ἀπεσύρθη παρῆλθε τὸ 40θήμερον. Δι’ αὐτὸ κυρίως ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ σαφηνισθῇ τὸ πρᾶγμα. Δὲν θίγεται ἡ Βουλή, ἐφόσον ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον νὰ τὸ ἀποσύρῃ ἀπὸ τὴν Γερουσίαν, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ δὲν ἔχει τὴν συνέπειαν ὅτι θεωρεῖται ὅτι ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα ἔχει τεθῇ οὕτως: Ἡ ἀπόσυρσις τοῦ νομοσχεδίου ξηρά, ἄνευ δηλώσεώς τινος, θεωρεῖται προσωρινή καὶ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ τὸ ἀποσύρῃ ἢ θεωρεῖται παραίτησις;

§18ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον. Δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω τίποτε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Δύναται τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀφοῦ ἀποσυρθῇ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι ἠμπορεῖ ὁ Ὑπουργὸς νὰ θέλῃ νὰ τὸ μελετήσῃ ἐκ νέου.

§19Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ ἂν παρῆλθεν ἡ τεσσαρακονθήμερος προθεσμία τί θὰ γίνῃ;

§20ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν χωρεῖ ἡ προθεσμία. Θεωρεῖται ἐκκρεμοῦν τὸ νομοσχέδιον.

§21Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀσφαλῶς εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος· ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἀποσυρθῇ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ πρός τινα χρόνον, βεβαίως ὁ χρόνος αὐτὸς δὲν θὰ προσμετρηθῇ εἰς τὸ τεσσαρακονθήμερον διάστημα.

§22Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι λίαν βεβιασμένη ἡ ἑρμηνεία ὅτι, παρερχομένων τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅτι εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν παρέλθῃ ὁ χρόνος μετὰ τὴν πάροδον τοῦ ὁποίου τὸ νομοσχέδιον μεταβάλλεται εἰς νόμον ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν αὐτὴ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔχῃ σημασίαν τινά, ἔχει τὴν σημασίαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον κατετέθη, δὲν παύει νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει καὶ διὰ τὴν Βουλήν, αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει καὶ διὰ τὴν Γερουσίαν. Δηλαδή, διὰ νὰ γίνῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νόμος τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ὁλόκληρος ἡ διαδικασία, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕν σχέδιον νόμου μεταβάλλεται εἰς νόμον, δηλαδὴ θὰ ἔλθῃ πρῶτον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀφοῦ ψηφισθῇ ἐνταῦθα, τότε θὰ σταλῇ πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Γερουσίαν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ὁ ὅρος αὐτός, ὅτι ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἔχει ἄλλην ἔννοιαν, παρὰ ὅτι τὸ ἀναβάλλει, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ τὸ ἀναβάλῃ πέρα τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δίδηται ἄλλη ἑρμηνεία, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅλη ἡ δικαιοδοσία τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος θὰ ἠδύνατο νὰ περιγραφῇ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει παρὰ νὰ δηλώσῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀποσύρει, θὰ ἄφηνε νὰ περάσουν τεσσαράκοντα ἡμέραι καὶ αἱ τεσσαράκοντα ἡμέραι θὰ τὸ μετέβαλλον εἰς νόμον καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ δευτέρου Νομοθ. Σώματος θὰ ἐμηδενίζετο. Ἐὰν ἀπεσύρθη τὸ νομοσχέδιον σημαίνει ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔπαυσεν ὑφιστάμενον. Ἑπομένως θὰ ὑποβληθῇ καινούργιον σχέδιον νόμου καὶ θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν καὶ κατόπιν θὰ σταλῇ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν καὶ κατόπιν θὰ σταλῇ εἰς τὸ δεύτερον Νομοθετικὸν Σῶμα. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα ἑρμηνεία.

§23Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα δὲν ἔχει σημασίαν διὰ τὴν ἀποψινὴν συζήτησιν. Ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα θὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ συζήτησις.

§24ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς ὀρθῶς ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ θέμα δὲν πρόκειται νὰ λυθῇ σήμερον. Ἐγὼ προχθές, συζητῶν ἐπὶ ὡρισμένου θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον συζήτησις θὰ γίνῃ μίαν ἡμέραν, εἶπα τὰ ἑξῆς ἐπὶ λέξει: Ἐπειδὴ ἀνεκοινώθη ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Γερουσίας, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέσυρεν ὡρισμένον νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν Γερουσίαν καὶ εἶχον ἀντιρρήσεις, κυρίως ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ πράγματος, εἶπα ἐν τῇ ἀναπτύξει τοῦ θέματος ὅτι ἔχω δισταγμούς τινας —εἶναι ἡ φράσις, ἡ ὁποία εὐτυχῶς ἐγράφη εἰς τὰ πρακτικά— ἐὰν εἶναι δυνατὸν τὸ τοιοῦτον νὰ ἀναγνωρισθῇ σύμφωνον μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος ὡς δικαίωμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ, ὄχι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι μεγαλειτέρα μελέτη τοῦ θέματος τούτου, μὲ ἔπεισεν ὅτι πρέπει νὰ ἔχω τώρα σοβαρωτέρους δισταγμούς. Ἐὰν τυχὸν ὑποτεθῇ ὅτι καταλήγομεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς, θὰ κατελήγομεν ἀσφαλῶς εἰς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἡ ἀπόσυρσις τοῦ νομοσχεδίου δέον νὰ θεωρηθῇ ὡς παραίτησις ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Διότι, ἐὰν, κ. Πρόεδρε, δώσωμεν τὴν ἑρμηνείαν ὅτι ἡ ἀπόσυρσις ἀπὸ τὴν Γερουσίαν δίδει τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπὶ χρόνον τινὰ ἀναβολῆς, πάντως, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι πρὶν ἢ περάσῃ τὸ τεσσαρακονθήμερον διάστημα, δύναται νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνώπιον τῆς Γερουσίας. Ἀλλ’ ἐὰν περάσῃ τὸ διάστημα τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν, ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τοὺς δισταγμούς, ἐὰν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀναστέλλεται τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα. Δὲν εἶπον προχθές, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ πρᾶξίς σας προσβάλλει τὴν Βουλήν. Ἂς μοῦ συγχωρήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν μικράν μου κοινοβουλευτικὴν ἀπειρίαν, ὡς θεωρητικὸς ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τὴν πολιτικὴν τάξιν καὶ ὁμιλῶ ὄχι συγκεκριμένως, ἀλλ’ ἀορίστως καὶ ἐπιστημονικῶς εἶπον τὴν γνώμην ὅτι, ὅταν Ὑπουργός τις οἱοσδήποτε εἰσάγει νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἡ δὲ Βουλὴ τὸ υἱοθετεῖ καὶ τὸ ψηφίζει ἐξ ὁλοκλήρου, ὡς τὸ εἰσήγαγεν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, δὲν εὑρίσκω ἀπολύτως σύμφωνον τὸ νὰ ἀποσύρεται τὸ νομοσχέδιον αὐτό — σήμερον ἐκάματε μίαν προσθήκην, ἡ ὁποία μᾶς κάμνει νὰ συμφωνήσωμεν, εἴπετε ἠτιολογημένως — ἀναιτιολογήτως ἢ ἠτιολογημένως χωρὶς νὰ ἐξηγῆται εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, τὴν Βουλήν, διατὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπεσύρθη. Αὐτὴν τὴν πρᾶξιν καὶ τότε τὴν ἐθεώρησα καὶ τώρα τὴν θεωρῶ ὡς προσκρούουσαν πρὸς τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν. Ἡ προσθήκη τὴν ὁποίαν ἐκάμετε σήμερον, ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς ἠτιολογημένως νὰ ἐκθέτων τοὺς λόγους αὐτούς, νὰ ἀποσύρῃ νομοσχέδιον, ἀποκαθιστᾷ τὰ πράγματα.

§25ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ γνῶσιν γεγονότων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπακόλουθα.

§26ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε ἡ τελευταία λέξις νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, καὶ χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς εὐρεῖαν νομικὴν συζήτησιν, δὲν δύναται ποτὲ οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε οἱ νόμοι νὰ παρέχουν τοιοῦτον δικαίωμα εἰς Ὑπουργόν, διότι τοῦτο θὰ ἐσήμαινεν ὅτι καταργεῖται ἡ θέλησις τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοῦτο, διότι δὲν ἠξεύρω ἐὰν συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ἀναφέρομαι εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον προχθές, νὰ ληφθῇ ἡ μέριμνα ἡ προσήκουσα, διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν αὐτῶν κατάστασιν καὶ νὰ ἀπονεμηθῇ ἡ δικαιοσύνη ἐκείνη, τὴν ὁποίαν, κατὰ τὴν ἀντίληψιν, τοὐλάχιστον, τὴν ἰδικήν μου, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀπένειμεν εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Δύναται, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, ἐφόσον τὸ τεσσαρακονθήμερον διάστημα δὲν ἔχει περάσει, ἐδήλωσε δὲ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ ἀπόσυρσις τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, κατόπιν πεπλανημένης εἰσηγήσεως ἑνὸς ἐκ τῶν κ. Γερουσιαστῶν. Ὁριστικῶς ἢ προσωρινῶς, κ. Ὑπουργέ, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἴπετε ὁριστικῶς εἴτε ὁριστικῶς, εἴτε προσωρινῶς, δύνασθε καὶ πάλιν νὰ φέρετε τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Γερουσίας, ἐφόσον τὸ διάστημα τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν δὲν ἔχει περάσει, χωρὶς αὐτὸ νὰ σᾶς στερῇ τοῦ δικαιώματος νὰ παραιτηθῆτε ὁριστικῶς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ νὰ φέρετε ἕτερον νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ὅτι δὲν δύναται νὰ δοθῇ ἡ ἔννοια ὅτι ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου σημαίνει καὶ παράτασιν τῶν προθεσμιῶν, διότι τοῦτο θὰ ἐσήμαινεν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἀναβάλῃ ἐπ’ ἄπειρον νομοσχέδιον εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ διαιωνίζει τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Ἐὰν παρέλθῃ τὸ τεσσαρακονθήμερον διάστημα, ἡ ἀπόσυρσις δέον νὰ θεωρηθῇ ὁριστική, ἐὰν δὲν περάσῃ τὸ τεσσαρακονθήμερον διάστημα, εἶναι ζήτημα κρίσεως τῆς Γερουσίας ἐὰν θελήσῃ νὰ πιστεύσῃ τὸν Ὑπουργὸν ὅτι δὲν ἀπέσυρε τίποτε ὁριστικῶς, ἀλλ’ εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην τοῦ ζητήματος, διότι δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὶ ἐπιχείρημα εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἀντίθετον.

§27Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ ἐγὼ νὰ λάβω τὸν λόγον περὶ συγκεκριμένης περιπτώσεως, διότι δὲν θέλω νὰ ἔχω ἀνάμιξιν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ὑπὸ καθαρῶς ἀντικειμενικὴν μορφήν, θὰ ἐκφέρω τὰς γνώμας μου.

§28ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Πάντως ἐγώ, διασαφηνίζων τὴν γνώμην μου λέγω τοῦτο· ὅτι συμφωνῶ, ὅτι ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου ἢ ἀπόσυρσις ἐκ τῆς Γερουσίας, δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν πρόκειται ὁ τὸ νομοσχέδιον ἀποσύρας Ὑπουργὸς νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὶν περάσῃ τὸ διάστημα τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν, νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν δύναται μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν, νὰ πράξῃ τοῦτο, χωρὶς νὰ προσκρούσῃ εἰς τὴν προθεσμίαν τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ Σύνταγμα.

§29Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ πρότασις νόμου, ψηφισθεῖσα ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ μεταβιβασθεῖσα εἰς τὴν Γερουσίαν, ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάγηται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς ἢ μή;

§30ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι. Ἐγὼ τοὺς δισταγμούς μου τοὺς ἐξέθεσα ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ εἶπα, ὅτι ἀφ’ ἧς τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θὰ ἀκολουθήσῃ πλέον τὴν πορείαν ποὺ καθορίζει τὸ Σύνταγμα. Εἰς τὴν Γερουσίαν ἐναπόκειται νὰ τὸ τροποποιήσῃ ἢ νὰ τὸ ἀπορρίψῃ, ὁπότε, καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν, καὶ εἰς τὴν ἄλλην, θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ διαδικασία τὴν ὁποίαν ἀναφέρει τὸ Σύνταγμα. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις διὰ τὸ ἀναφυὲν ζήτημα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰς σεβασθῶ. Ἐπ’ αὐτῶν ἐξέθεσα τὴν ἀντίρρησίν μου καὶ εἶπα, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δύναται ἐπ’ ἄπειρον ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀναβάλλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀποσύρων τοῦτο ἐκ τῆς Γερουσίας.

§31ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἤθελα νὰ κάμω μίαν διαστολὴν μεταξὺ τῆς ἀναβολῆς καὶ τῆς ἄρσεως τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ζήτημα ἀνεφύη πολλάκις εἰς τὴν Γερουσίαν, ἔχω δὲ ἰδίαν γνώμην τοῦ ζητήματος, διότι πρὶν ἐκλεγῶ βουλευτὴς ἤμην γερουσιαστής. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἀναβολῆς, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ συγκατάθεσις τοῦ Σώματος τῆς Γερουσίας, δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἀποσύρῃ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν συνετελέσθη εἰς νόμον, τὴν στιγμὴν ποὺ δὲν ἐπέρασε τὴν διαδικασίαν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας. Ἐὰν λοιπὸν τὸ ἀποσύρῃ, πρέπει νὰ τὸ φέρῃ πάλιν ἀπὸ τὴν ἀρχήν, καθὼς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Ἐν προκειμένῳ πρόκειται περὶ ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ ἀνακαλέσῃ ἓν νομοσχέδιον πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεώς του. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ καὶ ἡ συγκατάθεσις τῆς Γερουσίας. Πρόκειται περὶ ἀνακλήσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ τὸ νομοσχέδιον οὔτε ἐὰν δὲν ἔχει παρέλθη τὸ τεσσαρακονθήμερον, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ὀρθοτέραν, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη εἰς τὴν Γερουσίαν. Ἐφόσον ἀνεκλήθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐὰν δὲν παρέλθουν τεσσαράκοντα ἡμέραι, δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ. Θὰ ἐπανέλθῃ ἐὰν θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐτερματίσθη.

§33ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Κώνστα, εἴπομεν ὅτι εἰς τὴν Κρήτην ὑπηρετοῦν χίλιοι διακόσιοι δημοδιδάσκαλοι. Τὰ πρακτικὰ ἀναφέρουν ὅτι ὑπηρετοῦν 120 δημοδιδάσκαλοι. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολύ καλά. Τὰ Πρακτικὰ κυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ Πρόεδρος τῶν ἀναπήρων θυμάτων πολέμου Μακεδονίας–Θράκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν καταστροφὴν ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας τοῦ περιπτέρου τοῦ ἀναπήρου πολέμου Ε. Κεχαγιᾶ καὶ ζητεῖ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως εἰς τοῦτον. —Ὁ γραμματεὺς τῆς ἐργατικῆς βοηθείας Ἀθηνῶν καὶ ὁ ὅμιλος ἐργατικῆς βοηθείας Ἀττικῆς διαμαρτύρονται διὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ Ἑνωτικοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν καὶ ζητοῦν τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὰ καταστραφέντα ἔπιπλα. —Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. ΤΣΙΡΩΝΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας Μάτεσι, ζητούσης τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως εἴκοσι χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ Σχολείου των. —Ἡ Ἐλευθερία χήρα Νικολάου Τσούκα καὶ ἡ Ἀθηνᾶ Ν. Τσούκα, κάτοικοι Θεσσαλονίκης, ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ συντάξεων νομικῶν. —Ὁ Πανηπειρωτικὸς Ὀδοντοϊατρικὸς Σύλλογος καὶ οἱ ὀδοντοϊατρικοὶ σύλλογοι Μυτιλήνης καὶ Δράμας ζητοῦν τὴν ἀπόρριψιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ ὀδοντοϊατρῶν. —Οἱ βουλευταὶ Καρυστίας κ. κ. Ν. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ καὶ Γ. ΧΑΤΖΗΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῶν συνταξιούχων τοῦ Ταμείου Μεταλλευτῶν τῆς περιφερείας Κύμης διὰ τῆς ὁποίας διαμαρτύρονται καὶ ζητοῦσι τὴν αὔξησιν τῶν γλίσχρων συντάξεών των. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ καὶ Γ. ΧΑΤΖΗ-ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ, Καρυστίας, καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῶν συνταξιούχων ἐργατῶν τῆς Ἀνων. Ἑταιρ. ἐπιχειρήσεων ἀνθρακωρυχείων Κύμης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν συντάξεών των παρὰ τῆς Ἑταιρείας. —Ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Ι. ΛΙΤΣΙΟΣ καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν ἐπιτροπῆς κατοίκων Κουτσουφλιανῆς, αἰτουμένων τὴν προαγωγὴν τοῦ σχολείου των εἰς διτάξιον. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ–ΒΑΡΔΑΣ καὶ Λ. ΝΤΑΛΙΠΗΣ καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Κορησοῦ–Καστορίας, παραπονουμένων κατὰ τῶν συνεργείων ἐρεύνης καὶ καταμετρήσεων καὶ παρακαλούντων ὅπως τὸ τουρκικὸν στρέμμα ὑπολογισθῇ εἰς 1800 τ.μ. ἀντὶ 1.200 τ.μ. μὲ τὰ ὁποῖα ὑπολογίζεται. —Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Σαγίνης Ἐπαρχίας Ὀρεστιάδος διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἀγροτικῶς εἰς τὴν περιφέρειάν των ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Θράκης ἀτόμων οὐδεμίαν σχέσιν ἐχόντων μὲ τὴν γεωργίαν καὶ διὰ τὴν χορήγησιν εἰς τούτους ἐκτάσεως 1.200 στρεμμάτων λειβαδίων. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ὑπαλλήλων Πύργου ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθ. 8 τοῦ νόμου 8352 περὶ μειώσεως τοῦ μισθοῦ των κατὰ 6%. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Σμύλου–Ἠλείας, ζητούντων τὴν χορήγησιν καλλιεργητικῶν δανείων καὶ ἀποζημίωσιν λόγῳ τῆς χαλάζης, παγετοῦ καὶ περονοσπόρου. Οἱ ἀπολυθέντες ὑπάλληλοι ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως Πλαστήρα Βορ. Ἑλλάδος, ζητοῦν τὴν ψήφισιν τῆς κατατεθείσης προτάσεως νόμου ὑπὸ τοῦ κ. Σ. Τρικούπη. Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. ΤΖΙΒΑΣ καταθέτει τηλεγραφήματα τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν Ἀμφίσσης, Σερνικακίου, Ἁγίου Γεωργίου, Ἐλασσῶνος, Ἰτέας, Χρυσοῦ, Κήρας καὶ Δελφῶν, ζητούντων τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, λόγῳ τῶν προξενηθεισῶν ζημιῶν, τὴν κατάργησιν τοῦ συναλλαγματικοῦ παρακρατήματος τῶν ἐξαγομένων ἐλαίων, τὴν ἵδρυσιν ἐλαιοκομικοῦ σταθμοῦ ἐν Παρνασσίδι κλπ. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Σ. ΣΧΙΝΑΣ προτείνει τὴν αὐτὴν ἀναφοράν. Οἱ ἀποβληθέντες ἐκ τοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς ὁπλῖται, λόγῳ γάμου, καὶ μὴ συμπληρώσαντες δωδεκαετίαν εἰς τὸ Σῶμα ὅπως τύχωσι τῆς σχετικῆς ἐφάπαξ ἀποζημιώσεως, ζητοῦν τὴν ἐπαναφοράν των εἰς τὴν Χωροφυλακήν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Τριπόλεως, ζητοῦντος τὴν μὴ δημοσίευσιν τῆς ψηφισθείσης προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων. Οἱ κιτροπαραγωγοὶ Ρεθύμνης κλπ. πόλεων Κρήτης ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4878 περὶ ἐλευθέρας διαθέσεως τῶν προϊόντων των. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ καὶ Α. ΣΤΡΑΤΟΣ καταθέτουσι τηλεγράφημα τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν χορήγησιν ἐκ τοῦ κέντρου Πατρῶν ὥρας τηλεφωνικῶν συνδιαλέξεων. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Συλλόγου Δικαστικῶν Κλητήρων Καλαμῶν, ζητούντων τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικαστικῶν κλητήρων ὡς διετυπώθη ὑπὸ τῆς Κοινοβ. Ἐπιτροπῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἀναπήρων Πυλίας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἀναβλητικότητα τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλήσεως σιγαρέττων. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα ἐλαιοπαραγωγῶν κατοίκων Ἐξωχωρίου, ζητούντων τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἄρσιν φόρου ἐξαγωγῆς διὰ τὴν καταστροφὴν ἣν ὑπέστη ἡ ἐλαιοπαραγωγή των ἐκ τῆς πεσούσης χαλάζης. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ Ἐλευσῖνος, Κοζάνης, Ἀστακοῦ, Μελιγαλᾶ, Ἰωαννίνων, Ἀκράτας, Μαχαλᾶ, Ποδρόμου Γρεβενῶν, Ράδιστας, Λιδωρικίου, Καβασίλων, Καραμίδας, Γαστούνης, Τρικκάλων, Δημητροπούλου, Αἰγίου, Φιλιατῶν, Ἀνδραβίδας, Καρδαμᾶ, Κιλκὶς, Θεσσαλονίκης, Λεχαινῶν, Βαρθολομιοῦ, Σαβαλίων, Ἀρδέας, Ἑλίκης καὶ Σταυροχωρίου Κρήτης ζητοῦν τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν των, καὶ τὴν ἐπέκτασιν τῆς χορηγήσεως τῶν 3)16. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν Συλλόγων Δημοδιδασκάλων Πρεβέζης, ζητούντων τὴν αὔξησιν καὶ τὴν ἐξίσωσιν τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τοῦ Πανηπειρωτικοῦ Ὀδοντοϊατρικοῦ Συλλόγου Ἰωαννίνων, ζητοῦντος τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξετάσεως ὀδοντοϊατρῶν ξένων σχολῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ καταθέτει αἴτησιν τοῦ Συλλόγου Ἐμποροεπαγγελματιῶν Φιλιππιάδος, ζητοῦντος ὅπως μὴ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ κύκλου ἐργασιῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ καταθέτει ψήφισμα τῶν γονέων καὶ κηδεμόνων τοῦ ἐν Ἄρτῃ δημοτικοῦ σχολείου, ζητούντων τὴν ἐνίσχυσιν ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν Σχολικῶν Ταμείων, τὴν σύστασιν καὶ τρίτου δημοτικοῦ σχολείου, τὴν χορήγησιν διακοσίων θρανίων καὶ τὴν σύστασιν μαθητικῶν συσσιτίων καὶ τὴν παροχὴν δωρεὰν βιβλίων εἰς τὰ ἄπορα παιδία. — Ὁ Λ. Λιμάνης παρακαλεῖ, ὅπως ληφθοῦν μέτρα ὑπὲρ τῶν ἑλλήνων ναυτικῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ καταθέτει τριάκοντα ἓξ ἔγγραφα καὶ ἐπιστολὰς δι’ ὧν βεβαιοῦνται ὑπὸ πολλῶν πάντα τὰ καταγγελθέντα ἰδίως περὶ δωροληψίας κατὰ τοῦ τέως Ἐπιθεωρητοῦ τῶν Δημοτ. Σχολείων Σάμου Σ. Στυλιανοπούλου καὶ παρακαλεῖ νὰ διαβιβασθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων πρὸς ἐνέργειαν αὐστηρᾶς ἀνακρίσεως. — Ὁ κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει πίνακα βʹ μεταβολῶν ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1933–34. Ἡ ἐπὶ τῆς ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης αὐτῇ δικογραφίας «περὶ χορηγήσεως ἀδείας διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Μπότσαρη. Οἱ Ὑπουργοὶ κ. κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Οἰκονομικῶν), Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Δικαιοσύνης) καὶ ΣΤ. ΣΤΕΦΑΝΟ-ΠΟΥΛΟΣ (Ἐθν. Οἰκονομίας), ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ἐργατῶν Τύπου Ἀθηνῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 11 παράγρ. 4 τοῦ νόμου 3879 τοῦ τροποποιήσαντος τὸν νόμον ΓΠΝʹ «περὶ τῆς ἐξ αὐτοκινήτων ποινικῆς καὶ ἀστικῆς εὐθύνης». Ὁ βουλευτὴς κ. ΛΙΑΓΖΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 4411». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟ-ΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἀσφαλίσεως λιγνιτορύχων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ καὶ Γ. ΜΠΑ-ΚΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν». — Οἱ αὐτοὶ κ.κ. Βουλευταὶ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν.Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 4448 καὶ 4685 «περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΣΧΙΝΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 22 Ἰουλίου 1933 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ αὐτοκινήτων καὶ Τ.Π.Ι.Α.Λ. κειμένης νομοθεσίας. Ὁ ἴδιος βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22–7–33 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4448 καὶ 4685. Ὁ αὐτὸς ἐπίσης βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4411 περὶ συγκροτήσεως κλπ. στελεχῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ. Ἡ ἐπὶ τῶν ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινων περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗΣ ὑποβάλλει τὰς κάτωθι τροπολογίας: α) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς περιφερειακῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως». β) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς διαρκείας τῆς θητείας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. ΠΑΧΝΟΣ, Π. ΡΟΖΑΚΗΣ καὶ ΜΙΧΑΗΛ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν».

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§36Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἔχομεν πολλὰς Ἡμερησίας Διατάξεις.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, συμβατικῶς μίαν ἡμέραν διὰ τὴν Βουλὴν εἴπομεν, ὅτι, ὅσοι θέλουν νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐπειδὴ ἐπεκράτησε τοιοῦτον ἔθιμον, νὰ ἀνακοινοῦται τοῦτο ἐκ τῶν προτέρων εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ κατὰ πόσον θὰ δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ βουλευτὴς ἢ ὄχι. Ὁ κ. Βουλευτὴς Πειραιῶς, ὄντως, ἐπὶ παρουσίᾳ μου μέσα σᾶς ὡμίλησε διὰ ζήτημα γενικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ἐπεῖγον ἰδικόν του, διὰ τὸ ὁποῖον θέλει νὰ εἴπῃ δύο λέξεις. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τοῦ ἐπιτρέψητε νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡσαΐας ἔχει τὸν λόγον.

§40Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ πλήξασα τὸν Πειραιᾶ συμφορά, ἰδίως εἰς τὰς συνοικίας τῆς Παλ. Κοκκινιᾶς, Δραπετσῶνος, Ἁγίας Σωτῆρος καὶ τῶν Καμινίων μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, ἵνα, ἀφ’ ἑνὸς μέν, ὡς ἐκπρόσωπος καὶ ἐγὼ τοῦ Πειραιῶς συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν εὐχαριστήσω διὰ τὰ σύντονα προσωρινὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε πρὸς ἀνακούφισιν τῶν δεινοπαθημάντων. (Ὁ Ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τρεῖς ἐκ τῶν Ὑπουργῶν κατῆλθον εἰς Πειραιᾶ ἵνα, ἰδίοις ὄμμασιν, ἀντιληφθῶσι τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν καὶ λάβωσι τὰ ἐνδεικνυόμενα διὰ τὴν ὄντως ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν μέτρα. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐσημείωσα καλῶς τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσα εἰς τὸν τύπον, τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ὅτι θέλουσι ληφθῆ μέτρα μελλοντικὰ τοιαῦτα, ὥστε καὶ αἱ ζημίαι νὰ ἀποκατασταθῶσι καὶ οἱ παθόντες νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ οἰκήματά των, τὰ ὁποῖα, τὰ πλεῖστα, ἐκρημνίσθησαν καὶ μελέται σοβαραὶ νὰ γίνουν, ἵνα τὸ κακὸν αὐτὸ μὴ ἐπαναληφθῇ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Τίς πταίει διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἡ ὁποία πεντάκις ἢ ἑξάκις νομίζω ἔχει ἐπαναληφθῆ δυστυχῶς μὲ ἀνθρώπινα θύματα; Πρὸ εἰκοσιπέντε ἐτῶν, παραμονὴν τοῦ Ἁγίου Φιλίππου, μεγάλη πλήμμυρα ἐνσκήψασα ἐν Πειραιεῖ εὗρε θύματα ἄνω τῶν ἑκατὸν ἕως ἑκατὸν πεντήκοντα. Ἀλλὰ καὶ ἡ προχθεσινὴ νεροποντὴ δὲν ἦτο δυστυχῶς ἄνευ θυμάτων. Ἡ πρώτη ἐντύπωσις θὰ εἶναι ὅτι θὰ πταίῃ ὁ Θεὸς ὁ ὁποῖος φέρει τὴν νεροποντήν. Ὄχι, κ. Βουλευταί. Δὲν πταίει ὁ θεός. Τὶς πταίει λοιπόν; Πταίει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις; Θὰ ἦτο ἄδικον νὰ ἐπιρρίψωμεν εὐθύνην εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν πρὸ τεσσαρακονταετίας. Πταίουν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις; Ἴσως, ἂν ὄχι ἴσως, ἀλλὰ βεβαίως, ἀλλὰ τὸ λάθος ἐγὼ τὸ ἀφαιρῶ ἀπὸ τὰς παρελθούσας Κυβερνήσεις. Τὸ λάθος εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ δι’ αὐτὸ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας. Ὅτε κατὰ τὴν πρώτην Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ ὀλίγους μῆνας, ὡς πολιτευόμενος τοῦ Πειραιῶς, καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἦτο γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἠθέλησα διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ εὕρω τὰς ἀφορμὰς καὶ εἰ δυνατὸν νὰ λύσω τὸ ζήτημα, διότι δὲν εἶναι μόνον ζήτημα τοῦ Πειραιῶς, εἶναι καὶ ζήτημα τῶν Ἀθηνῶν. Διότι, ὅπως γνωρίζετε, καὶ πολλαὶ συνοικίαι τῶν Ἀθηνῶν ὑποφέρουσι κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον. Ὑπέβαλα λοιπὸν τὴν γνώμην εἰς τὰς ὑπηρεσίας ὅπως ἀνεύρωσι λύσεις προσωρινὰς καὶ λύσεις ὁριστικάς. Καὶ τὴν μὲν ὁριστικὴν λύσιν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ φέρω πρὸ τῆς τότε Ἐθνοσυνελεύσεως, ἀλλά, δυστυχῶς, ἡ πτῶσις τῆς τότε Κυβερνήσεως δὲν ἔδωκε τὸν καιρὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἔκτοτε δὲν ἐσταμάτησα ἐνεργῶν, ἐπειδὴ εἶχον ἐπίσης τὴν τιμὴν κατὰ τοὺς Προϋπολογισμοὺς τοῦ 1931– 1932 καὶ 1932–1933 νὰ εἶμαι εἰσηγητὴς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἐὰν ἀναγνώσητε τὰς ἐκθέσεις μου θὰ ἴδητε περικοπὰς ὁλοκλήρους διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλά, δυστυχῶς, οὐδεὶς ἔλαβε τὴν φροντίδα, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, καὶ δὴ ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης, ὁ διευθύνων τὸ ὑδραυλικὸν τμῆμα, κ. Κοκκίδης, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἀπετάθην καὶ τοῦ εἶπα, ὅτι ὀφείλει νὰ κάμῃ μελέτας καὶ ἐκώφευσε καὶ μὲ κάποιον ἴσως εἰρωνικὸν βλέμμα, μὲ παρετήρει, ὡσὰν νὰ μοῦ ἔλεγε: τὶ θέλεις σύ τώρα ποὺ ἀνακατεύεσαι μ’ αὐτά; Ποῖος, Κύριοι, πληρώνει τὰ θύματα αὐτά, ἂν ὄχι τὰς ζημίας; Διὰ τὰς ζημίας, δυστυχῶς, θὰ εὑρεθῇ τὸ Κράτος νὰ τὰς πληρώσῃ, ἀλλὰ τὰ θύματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς ἑκάστην τοιαύτην περίπτωσιν; Ποῖος δύναται νὰ τὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ζωήν; Τελευτῶν καὶ κατερχόμενος τοῦ βήματος, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ κάμῃ δηλώσεις τοιαύτας, τοσοῦτον ἐνθαρρυντικὰς ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ὥστε αἱ δηλώσεις αὐταὶ νὰ ἀποδοθῶσιν ὡς ἀνακούφισις καὶ ὡς παρηγορία διὰ τοὺς δεινοπαθήσαντας.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθηνογένης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§42ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κ. Βουλευταί, νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις, αἱ ὁποῖαι διερμηνεύουν καὶ τὰ ἀτομικά μου αἰσθήματα, καὶ τὴν ἐντολὴν τῶν συμπολιτῶν μας, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸ δρᾶμα τὸ ὁποῖον ἐξαφνικὰ ἔπληξε τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς, καὶ ἰδίως τὰ ἀσθενέστερα σημεῖα αὐτοῦ, δηλαδὴ τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπὸ ἀθλιεστάτας συνθήκας οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοὶ εἶναι ἐγκατεστημένοι. Ἡ θύελλα καὶ ἡ καταιγίς, ἡ ὁποία ἐνέσκηψε τὴν νύκτα τοῦ Σαββάτου μέχρι τῆς πρωΐας τῆς Κυριακῆς καὶ ἡ ὁποία συνίσταται ἐν τούτῳ: ὅτι ἐντὸς ἕξ ὡρῶν μιᾶς διαρκοῦς βροχῆς κατέπεσε κατὰ τὰς καταμετρήσεις τοῦ ὀμβρίου ὕδατος, τὰς γενομένας ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, τόσο νερόν, ὅσον πίπτει συνήθως κατὰ τὸ διάστημα τῶν 4–5 χειμερινῶν μηνῶν. Ἦτο βέβαια σπανιώτατον εἰς τὰ μέρη μας. Ἐκ τῆς καταστάσεως αὐτῆς τεσσαράκοντα οἰκίαι κατέρρευσαν, ἕτεραι δὲ τετρακόσιαι κατέστησαν ἀκατοίκητοι. Ἡ δὲ τραγωδία, Κύριοι, εἶναι ἀκόμη μεγαλειτέρα ἐκ τοῦ γεγονότος τοῦ ἐνσκήψαντος δριμυτάτου χειμῶνος, ὁ ὁποῖος εὑρίσκει ὅλας τὰς χειμασθείσας οἰκογενείας σχεδὸν εἰς τὸ ὕπαιθρον. Ἦτο ἐν τούτοις, Κύριοι, συγκινητικώτατον τὸ θέαμα, ὅταν τὴν Κυριακὴν τὸ πρωΐ, ἐνωτισθέντες τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, ἐκ τοῦ τύπου, κατήλθομεν εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἴδομεν ἐκεῖ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἐν μέσῳ τοῦ βορβόρου καὶ ἐν μέσῳ τῶν τελμάτων ἀγωνιζομένους διὰ νὰ ἐνισχύσουν καὶ νὰ ἐνθαρρύνουν τοὺς παθόντας. Εἴδομεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἀξιότιμον Κυρίαν του καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πάντας ἀγωνιζομένους, ἔχοντας συμπαραστάτας καὶ τὴν θαυμασίαν ὀργάνωσιν τοῦ Πατριωτικοῦ Ἱδρύματος, διὰ νὰ θέσουν τὰ θεμέλια μιᾶς ἀνακουφιστικῆς προστασίας τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἔχω ἐντολὴν καὶ καθῆκον, ἑρμηνεύων καὶ τὰ ἰδικά μου αἰσθήματα, νὰ ἐκδηλώσω ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπισήμως τὴν εὐγνωμοσύνην μου, διὰ τὴν ραγδαίαν καὶ ἀποτελεσματικὴν ταύτην ἐνέργειαν, ἡ ὁποία σήμερον ἐξεδηλώθη καὶ ἐμπράκτως διὰ τῆς τοποθετήσεως σκηνῶν ὅπου ἐγκατεστάθησαν ἰατρεῖα, θεραπεύοντα τοὺς ἀσθενεῖς καὶ τῆς ἐγκαταστάσεως συσσιτίων διὰ τὴν παροχὴν ἀφθόνου ἄρτου καὶ τροφῆς. Πάντως, ἐπειδὴ ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος Συναδέλφου ἐθίγη καὶ τὸ ζήτημα τῶν εὐθυνῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου ὀλίγας λέξεις, διὰ νὰ σᾶς ἐκθέσω τοῦτο. Ὅτι πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι πέριξ τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχουν ἐγκατεστημέναι περὶ τὰς 5–6 χιλιάδες οἰκογενειῶν, ὑπὸ συνθήκας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι, Κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι θὰ ἀπειλήσουν μίαν ἡμέραν τὴν ἑλληνικὴν πρωτεύουσαν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς. Κάμετε μίαν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, διότι βέβαια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῆτε ὅλοι καὶ ἴδητε τὰ ὅσα σᾶς ἐξέθεσα, ἡ ὁποία νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, ἵνα ἐξετάσῃ αὐτοὺς τοὺς καταυλισμοὺς ὅλους καὶ νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν δὲν εἶναι εἰς διαβάθμισιν καὶ κατάστασιν πολὺ χειροτέραν ἀπὸ τὴν τῶν σταύλων, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἐγκατεστημένα τὰ ζῶα τῆς πρωτευούσης καὶ οἱουδήποτε ἑλληνικοῦ χωρίου. Θὰ ἦσαν εὐτυχεῖς οἱ κάτοικοι τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν, ἐὰν ἔζων καὶ ἐτρέφοντο ὡς ζοῦν καὶ τρέφονται τὰ ζῶα τῶν διαφόρων ἰδιοκτητῶν. Εἶναι μία κατάστασις αὐτή, Κύριοι, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὅλοι μαζὺ μὲ ὅλον τὸν ἐνθουσιασμὸν καὶ ὅλην τὴν ἀντίληψιν τῆς μεγάλης ἀνάγκης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ θεραπευθῇ. Ἐάν, Κύριοι, δὲν διετίθετο τὸ κονδύλιον τῶν ἑκατὸν ἑκατομμυρίων διὰ τὴν μετασκευὴν τῶν Παλ. Ἀνακτόρων καὶ τὴν κατεδάφισιν τοῦ μεγάρου Συγγροῦ, ὅλον αὐτὸ τὸ πρόβλημα θὰ εἶχε λυθῇ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον καταβάλλει κάθε φροντίδα, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα μετὰ μεγαλειτέρας δραστηριότητος καὶ νὰ κινήσῃ τὰ συνεργεῖά του τὰ τεχνικὰ εἰς μίαν ἀμεσωτέραν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, διότι ἐπὶ τούτου καὶ ἡμεῖς ἔχομεν καθυστέρησιν. Εἶναι ἐννέα μῆνες τώρα ποὺ εἴμεθα εἰς τὴν Ἀρχήν, καὶ δὲν κατωρθώσαμεν νὰ θέσωμεν ἕνα λίθον, καίτοι ἡ Κυβέρνησις διέθεσε μίαν πίστωσιν ἀρκετὰ μεγάλην πεντήκοντα ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ προβῇ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία μίαν οἰκοδομικὴν κίνησιν ἐπὶ μελέτης, ἥτις ὑπάρχει καὶ ἥτις νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν εἶναι ἡ κατάλληλος ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς μονιμότητος καὶ τῆς πραγματικότητος. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὰ σχέδια αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχουν καταρτισθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἰδίως ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μεγάλης καταστροφῆς. Αὐτὸ τὸ σχέδιον τῶν πολυκατοικιῶν, κ. Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν. Διότι, ἂν ἐπαναφέρητε τοὺς πληγέντας πληθυσμοὺς εἰς αὐτὰ τὰ ἑτοιμόρροπα οἰκήματα, ἡ δαπάνη τῆς ἐπισκευῆς θὰ εἶναι ματαία καὶ ματαιοπονίαν θὰ ἀποτελέσῃ ἡ προσπάθεια τῆς ἐκ νέου ἐγκαταστάσεως αὐτῶν ἐκεῖ. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ σχέδια.

§43Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν εἶναι σχέδια μόνον. Ἔγιναν καὶ ἐργολαβίαι.

§44ΑΝΤ. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Νὰ ἀρχίσῃ λοιπὸν καὶ εἰς τὸ μέρος αὐτὸ καὶ νὰ ἀνακοινωθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν πληθυσμὸν αὐτόν, διὰ νὰ δώσητε εἰς αὐτὸν τὸ θάρρος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν τραγικότητα τῆς θέσεώς του, νὰ δώσητε τὸ θάρρος καὶ τὴν ἀνακούφισιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ κ. Προέδρου καὶ τὸ Πατριωτικὸν Ἵδρυμα, ὅταν εἴδομεν τὴν κ. Προέδρου, τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς καὶ τὸ Πατριωτικὸν Ἵδρυμα νὰ παρίστανται εἰς τὰ μέρη τῆς συμφορᾶς καὶ νὰ προκαλοῦν τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ κόσμου. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω, καὶ νὰ ἐπαναλάβω τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ μοναδικὸν παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἔδειξε χθές.

§45Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§47Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἔκτασις τοῦ ἐνσκήψαντος εἰς τὸν Πειραιᾶ κακοῦ, τῆς θεομηνίας τοῦ Σαββάτου, ὑπέπεσεν εὐτυχῶς εἰς τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν τόσον τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ τῶν ἄλλων μελῶν αὐτῆς, οὕτως ὥστε νὰ προσδοκῶμεν μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι ἀνάλογος θὰ εἶναι πρὸς τὸ κακὸν καὶ ἡ μέριμνα, ἡ ὁποία θὰ ληφθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκθέσωμεν τὴν στιγμὴν ταύτην ποῖα θὰ εἶναι τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων, θὰ ἐπέλθῃ, ἐκτὸς τῆς προσωρινῆς ἀνακουφίσεως τῶν παθόντων, καὶ πλήρης, εἰ δυνατόν, καὶ ὁριστικὴ θεραπεία τῆς ἀτελεστάτης καὶ πλημμελεστάτης στεγάσεως, ἡ ὁποία παρατηρεῖται, ὄχι μόνον εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, ἀλλὰ καὶ εἰς παλαιὰς συνοικίας τοῦ Πειραιῶς. Διότι θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ κατ’ ἐξοχὴν πληγεῖσα συνοικία εἶναι ἡ Παλαιὰ Κοκκινιά, ἡ ὁποία εἶναι μία ἀπὸ τὰς παλαιὰς συνοικίας τοῦ Πειραιῶς. Ἂς ἔχωμεν ἐν τούτοις τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐν προκειμένῳ τοὐλάχιστον ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι σοβαρὰ καὶ περιέχουσα τὰ γνωρίσματα τῆς ὁριστικῆς καὶ μελετωμένης θεραπείας.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§49ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ συμφορά, ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν εἰς τὸν Πειραιᾶ, συνεκίνησεν ὅλους μας. Οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ ἐκ Πειραιῶς ἔσπευσαν νὰ εὐχαριστήσουν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν, ὡς εἶχε καθῆκον. Τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν τιμᾷ. Δὲν ὑπῆρξε καμμία Κυβέρνησις εἰς τὸ παρελθόν, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἠσχολήθη ἐπὶ παρομοίων δυστυχημάτων καὶ νὰ μὴ ἔσπευσεν ἐπὶ τόπου διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τὴν κατάστασιν καὶ λάβῃ τὰ ἀπαιτούμενα νὰ ληφθῶσι μέτρα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Λυκουργένης ἐγενίκευσε τὸ ζήτημα, τὸ θέμα εἶναι ἄξιον μεγάλης προσοχῆς, διότι δὲν εἶναι μόνον οἱ πληγέντες ἀπὸ τὴν πλήμμυραν, οἱ ὁποῖοι πάσχουσι καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην ἀντιλήψεως. Καὶ χιλιάδες ἄλλοι προσφύγων τοῦ ἀστικοῦ κόσμου καὶ τοῦ μὴ ἀποκατασταθέντος εἰσέτι ἀγροτικοῦ, διαβιοῦν ὑπὸ ἐλεεινὰς συνθήκας, ἀπὸ ἀπόψεως στεγάσεως. Ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ ὑπὲρ αὐτῶν, διότι καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτάτων, συμφωνῶ δὲ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Λυκουργένη ὅπως, εἰ δυνατόν, συσταθῇ καὶ ἐπιτροπή, ἵνα ἐξετάσῃ εἰδικῶς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς στεγάσεως τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι ἀναξία τοῦ Κράτους τοῦ Ἑλληνικοῦ. Θὰ ἴδωμεν, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐξέτασις, ἂν διατίθενται ὅσα ποσὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσι διὰ τὴν στέγασιν. (Θὰ ἴδωμεν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν μεγαλείτεραι οἰκονομίαι, ἤτοι ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοιαύτη ἡ διαρρύθμισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὥστε νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος ἀρωγὸν εἰς μεγάλην κλίμακα τοῦ πάσχοντος προσφυγικοῦ κόσμου. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς γνώμης νὰ συσταθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς τοὐλάχιστον, ἀπὸ ἀπόψεως στεγάσεως, ἢ ἂν θέλετε, καὶ γενικώτερον ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, καὶ νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν ἡ Βουλή, ἵνα συζητήσῃ γενικώτερον καὶ ἀντικειμενικώτερον τὸ μέγα αὐτὸ πρόβλημα. Ἐν τῷ παρελθόντι συνεστήθησαν ἐπανειλημμένως τοιαῦται ἐπιτροπαὶ καὶ συνετέλεσαν νὰ τεθῇ μία βάσις εἰς τὰς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις, ὥστε νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις εὐνοϊκαὶ ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ νὰ καταρτισθῇ μία ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος ἐξ ἀφορμῆς τοῦ μεγάλου αὐτοῦ δυστυχήματος. Κατὰ τὴν Δʹ Συνέλευσιν εἴχομεν μίαν τοιαύτην ἐπιτροπὴν καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον ἐπίσης ἑτέραν τοιαύτην, ἡ ὁποία ὑπέβαλε πολυσέλιδον μελέτην, ἀξίαν μεγάλης προσοχῆς. Συνέβαλε πολὺ αὕτη, ὥστε νὰ καθορισθῇ καλλίτερον ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προβλήματος αὐτοῦ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιληφθῶμεν μιᾶς μελέτης ἀντικειμενικῆς τοῦ μεγάλου αὐτοῦ προβλήματος, διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἀκόμη περισσότερον τὸ Κράτος ἀφ’ ὅ,τι μέχρι σήμερον ἔκαμε διὰ τὴν ἀνακούφισιν, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα διὰ τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς εἶναι πολὺ ἐπεῖγον, θὰ ἠμποροῦσε νὰ προηγηθῇ αὐτὸ διὰ τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμούς, ἢ ἄλλως νὰ κάμωμεν δύο ἐπιτροπὰς, μίαν διὰ τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς καὶ μίαν διὰ τοὺς ἀγροτικούς, εἰς τρόπον, ὥστε τὸ θέμα αὐτὸ νὰ μελετηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερον. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ τὴν ἀποκρούσῃ.

§50Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς ὑπάρχουν δύο ἐκθέσεις. Ὑπάρχει μία ἔκθεσις τῆς Ἀστικῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ μία τελευταία ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τὸ διάστημα τῆς τετραετίας καὶ ἡ ὁποία ἐπίσης ἐξετάζει λεπτομερῶς τὸ θέμα. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ζητήματος διαθέσεως χρημάτων.

§51ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ ἔχομεν νεώτερα γεγονότα, κ. Συνάδελφε.

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔρχεται ὀλίγον παρακαίρως. Εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσωμεν γενικώτερον, ἀλλ’ ἀπόψε δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμή. Ἴσως, ὅταν φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, θὰ ἔχητε καιρὸν νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε. Ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι καιρός.

§53ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μία σύστασις γίνεται.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας.

§55Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐπέπρωτο, κ. Βουλευταί, ἡ προσφυγικὴ τραγῳδία νὰ ἔχῃ μίαν θλιβερὰν ἔκτασιν. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ἕνα θλιβερὸν ἐπίλογον, διότι ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι θὰ εἶναι ἡ τελευταία περιπέτεια καὶ ἡ τελευταία δοκιμασία τῶν ἀτυχῶν μας αὐτῶν ἀδελφῶν, οἵτινες τόσας ὑπέστησαν δοκιμασίας. Ἐλπίζω νὰ εἶναι ἡ τελευταία των δοκιμασία ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν κατὰ τὴν προχθεσινὴν νύκτα. Ἦτο πράγματι μία τρομερὰ δοκιμασία ἡ ἐνσκήψασα καταστροφή, ἡ ὁποία ἔπληξε μέγα τμῆμα τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν πέριξ αὐτοῦ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ἀθηνογένην διὰ τοὺς φιλόφρονας λόγους τοὺς ὁποίους εὐηρεστήθη νὰ εἴπῃ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εἰδικώτερον δι’ ἐμέ, ἀλλὰ βεβαιῶ ὑμᾶς, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὅ,τι ἔπραξε διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐκ τοῦ προχείρου τὴν δυστυχίαν ἡ ὁποία ἔπληξε τοὺς πληθυσμοὺς τούτους, δὲν τὸ ἔπραξε διότι ἀνέμενε παρ’ αὐτῶν εὐγνωμοσύνην. Οὔτε τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀναμένει εὔσημα. Ἁπλῶς νομίζει ὅτι ἔπραξε τὸ καθῆκόν της καὶ θὰ εἶναι εὐτυχὴς ἐὰν ἀνταποκρινομένη εἰς τὴν συγκίνησιν ἡ ὁποία βαθύτατα κατέχει ὅλους τοὺς Ἕλληνας καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, δυνηθῇ νὰ διαπιστώσῃ ὅτι ἔλαβεν ὅλα τὰ μέτρα διὰ τὴν πρόχειρον, ἀλλ’ ἀποτελεσματικὴν ἀντιμετώπισιν τῆς δυστυχίας ἥτις ἔπληξε τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς. Εὐχαριστῶ εἰδικώτερον τὸν βουλευτὴν Πειραιῶς κ. Ἠσαΐαν, διότι ἔδωκε πληροφορίαν τινά, ἡ ὁποία ὁμολογῶ ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ εἰς μίαν ἀρίστην λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀποχετεύσεως τοῦ ρεύματος τοῦ Κορυδαλοῦ. Ἤκουσα δηλ. ὅτι καὶ πρὸ εἰκοσιπενταετίας ὁ μικρὸς ἐκεῖνος ποταμὸς εἶχε προκαλέσει μεγάλας καταστροφὰς καὶ μὲ πολὺ μεγαλειτέραν τραγικότητα, διότι τότε ὑπῆρξεν ἑκατοντὰς ὁλόκληρος ἀνθρωπίνων θυμάτων. Χθές, εἴτε διότι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὁ Δῆμος Πειραιῶς εἶχε λάβει διὰ τὴν ἄμυναν κατὰ τῶν πλημμυρῶν ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ὅμως εἶχον καταστραφῆ, εἴτε διότι τὸ ποσὸν τῆς βροχῆς ἦτο ἐκτάκτως ὑπερβολικόν, καθὼς ἐξέθηκεν ὁ κ. Ἀθηνογένης, ἐπῆλθε μία καταστροφὴ κατὰ τῆς ὁποίας κάθε πρόχειρος καὶ ἄμεσος ἄμυνα ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐγὼ ἐσπεύσαμεν τὴν 10ην νυκτερινὴν ὥραν εἰς Πειραιᾶ καὶ μετὰ πολλὰς προσπαθείας κατωρθώσαμεν νὰ προσεγγίσωμεν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὁποῖος ἐδοκιμάζετο περισσότερον, εἰς τὸ ἐπίκεντρον, ἂς εἴπω τῆς καταστροφῆς, ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ περὶ τὸν Ἅγιον Σωτῆρα Συνοικισμός. Ἐκεῖ εἶχον συναθροισθῆ ἀλλόφρονες καὶ εἶχον καταφύγει ὑπὸ τὴν στέγην τοῦ ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Σωτῆρος οἱ κάτοικοι καίτοι καὶ ἐκεῖνος ἦτο πλημμυρισμένος, διότι τὰ ὕδατα εἶχον ἀνέλθῃ εἰς τὸ τρομακτικὸν ὕψος τῶν ὀγδοήκοντα ἑκατοστῶν τοῦ μέτρου. Εὐτυχῶς, ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐγὼ εἴχομεν λάβει, νὰ μετακαλέσωμεν ἕνα λόγον Μηχανικοῦ, ἔσωσε τὴν κατάστασιν, διότι πραγματικῶς ἡ δύναμις αὕτη τῶν ἀνδρῶν κατώρθωσε νὰ κρημνίσῃ ἕνα τοῖχον τοῦ περιβόλου τοῦ ναοῦ καὶ οὕτω εὑρέθη τρόπος νὰ ἀποχετευθῶσι τὰ νερὰ καὶ νὰ σωθῇ ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος. Αἱ συνέπειαι εἶναι γνωσταί, αἱ δὲ ἐπικουρίαι τὰς ὁποίας τὸ Κράτος ἠδυνήθη νὰ προσφέρῃ ἐπέφεραν τὴν ἄμεσον ἐπούλωσιν τῶν πληγῶν. Ἐγένετο ραγδαία προσπάθεια νὰ στεγασθῶσι προχείρως οἱ παθόντες. Διενεμήθη συσσίτιον δωρεὰν πρὸς τρεῖς χιλιάδας περίπου κατοίκων. Ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω καὶ νὰ ἐξάρω τὴν συμβολὴν τοῦ Ὑποδιοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Κορυζῆ, ὁ ὁποῖος ἔσπευσεν ἐξ ὀνόματος τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς καὶ ἀπέστειλε τὸ ἴδιον βράδυ ὡς πρώτην εἰσφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸ ποσὸν τῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι διενεμήθησαν μετὰ τῶν ἄλλων τοῦ Κράτους. Ἐν μιᾷ λέξει ἐλήφθησαν ὅλα τὰ δυνατὰ μέσα διὰ νὰ καταστῇ ὀλιγώτερον ἐπώδυνος ἡ συμφορὰ τῶν πληθυσμῶν τούτων. Ἐπειδή, Κύριοι, ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν ἐγένετο, καὶ ὀρθῶς, μία παρέκβασις ἀναφερομένη εἰς τὸ ὅλον προσφυγικὸν πρόβλημα, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ σχεδίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας, ἀλλ’ ὅτι μὲ τὰ γλίσχρα μέσα μὲ τὰ ὁποῖα ἐνισχύθη ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου ὑπὸ τοῦ Κράτους, μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα δὲν ὑπερέβησαν τὸ ποσὸν τῶν 41 ἑκατομ. δραχμῶν, ἠδυνήθη τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἀμέσου στεγάσεως. Ὀφείλω ἀκόμη νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ διατεθὲν ἐκ τοῦ ἐφετεινοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἀπευθύνομαι εἰδικώτερον εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ Κόμματος, εἶναι σχεδὸν τὸ διπλάσιον ἐκείνου τὸ ὁποῖον διέθεσε τὸ Κράτος πέρυσιν. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἐγένοντο μὲ ὅλην τὴν δυνατὴν ταχύτητα καὶ μὲ ὅλον τὸν δυνατὸν γοργὸν ρυθμόν, συνοικισμοὶ εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς Ἑλλάδος.

§56ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὸν περυσινὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἔχομεν καμμίαν εὐθύνην ἡμεῖς.

§57Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν ἐσκέφθην νὰ καταλογίσω εὐθύνας. Εἶμαι μακρὰν τῆς σκέψεως ταύτης καὶ ἐπειδὴ μοῦ δίδετε ἀφορμὴν τοιαύτην, Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον περὶ προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως, ἐξέφρασα τὴν βαθυτάτην μου λύπην, διότι ἡ πτέρυξ ὑμῶν ἀπελείπετο τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις τοῦ ὅλου προσφυγικοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καὶ δὴ ἐκτὸς τοῦ πλαισίου τῶν πολιτικῶν καὶ κομματικῶν ἀντιθέσεων. Διότι ὑπελάμβανον, Κύριοι, καὶ θὰ ὑπολαμβάνω πάντοτε τὴν προσφυγικὴν ὑπόθεσιν ἔξω τῶν κομματικῶν ἀντιγνωμιῶν. Ὑπολαμβάνω τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ὡς ὑπόθεσιν κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικήν, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν χωροῦσι πολιτικαὶ ἀντιθέσεις. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι δὲν θέλω νὰ καταλογίσω εὐθύνας. Ἀνέφερα μόνον ἱστορικῶς τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε καὶ ἐν τούτῳ τὸ καθῆκόν της, διαθέσασα ἐκ τῶν γλίσχρων μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτει, τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα προορίζονται διὰ τὴν ἀνέγερσιν συνοικισμῶν εἰς Ἀθήνας, Πειραιᾶ, Θεσσαλονίκην, Βόλον, Πάτρας, Καλάμας καὶ λοιπὰς πόλεις, καὶ εἰς ὅλα ἐν γένει τὰ τμήματα τῆς Ἑλλάδος ὅπου ὑπῆρχον προσφυγικοὶ πληθυσμοί, διὰ νὰ εἶναι ἰσόνομος ἡ κατανομή, καὶ διὰ νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ πληγῇ τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου. Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναγνωρισθῇ ὅτι μὲ τὰς πιστώσεις αὐτὰς ἐγένετο ἔναρξις ἐργασιῶν διὰ πέντε Συνοικισμοὺς εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ δύο ἕως τρεῖς εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἐλπίζω δὲ ὅτι, ἐὰν ἐνταθοῦν καὶ θὰ ἐνταθοῦν ἀσφαλῶς αἱ ἐργασίαι αὐταί, θὰ στεγασθοῦν ὅλοι οἱ ἀποστεγασθέντες καὶ θὰ ἀνοικοδομηθοῦν ὅλα τὰ καταστραφέντα σπίτια, τὰ ὁποῖα δὲν ὑποθέτω νὰ ὑπερβαίνουν τὰ πεντήκοντα μαζὶ μὲ ἄλλα ἑκατὸν τοῦ Συνοικισμοῦ τῆς Ἀναστάσεως. Φρονῶ ἐπίσης, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν εἰς τὴν στέγασιν εἶναι τὸ σύστημα τῶν πολυκατοικιῶν διὰ τοῦ ὁποίου καὶ μόνου ἐξασφαλίζεται ἡ καλὴ στέγασις, ἀλλὰ καὶ γενικῶς, διότι ἡ πολεοδομικὴ ἀρρυθμία καὶ ἀταξία ποὺ παρουσιάζουν οἱ Συνοικισμοὶ ὀφείλεται ἴσως εἰς τὸ σύστημα τῶν μονοκατοικιῶν. Ἡ πολυκατοικία εἶναι παραδεδεγμένος πλέον οἰκοδομικὸς τύπος καὶ αὐτὴν θὰ ἀκολουθήσωμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ σταματήσῃ τὸ κακὸν τῆς ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως μέχρι τοῦ Μενιδίου, ἡ ὁποία ἐπέκτασις τόσα κακὰ ἐπεσώρευσε καὶ τόσας ἀνάγκας ἐδημιούργησε καὶ ἀφήνει αὐτὰς ἀνεκπληρώτους, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ οἱ ὀργανισμοὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ ἐπαρκέσουν εἰς ποικίλας ἀνάγκας, ὅταν πρόκειται νὰ ὑπηρετήσουν μίαν τοιαύτην ἔκτασιν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ ἡ κατεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐμοῦ προσωπικῶς εἶναι νὰ στραφῶμεν πρὸς τὰς πολυκατοικίας, ἰδιαίτατα δὲ ἐκεῖ ὅπου τὰ οἰκόπεδα εἶναι πολύτιμα καὶ ὅπου εἴμεθα ὑποχρεωμένοι λόγῳ τοῦ ἀδιαχωρήτου νὰ οἰκοδομήσωμεν καθ’ ὕψος. Ὅτε ἐδόθη ἀφορμή, Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, εἴχετε ἀπολειφθῆ δυστυχῶς, καὶ διὰ τοῦτο ἐλυπήθην ἰδιαίτατα ἐγώ, διότι ἤθελα καὶ τὴν γνώμην ὑμῶν, καί, (διατὶ νὰ μὴ τὸ εἴπωμεν;) διὰ νὰ ἐξομολογηθῶμεν ἀμοιβαίως τὰ σφάλματά μας, τὰ ὁποῖα βεβαίως θὰ ἦσαν ἀναπόφευκτα λόγῳ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀμέσου, τῆς ραγδαίας, δύναμαι νὰ εἴπω, στεγάσεως κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως ἐδῶ καὶ νὰ ἀτενίσωμεν τὸ πρόβλημα τὸ προσφυγικὸν ὡς μίαν ὑπόθεσιν καθαρῶς ἐθνικήν, ἡ ὁποία ἐνδιαφέρει ὅλους ἐξίσου, διότι καθῆκον τῶν πανελλήνων εἶναι νὰ στρέψουν τὸν παλμὸν τῆς ἐθνικῆς των ψυχῆς πρὸς τὸ χρέος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων.

§58ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς πάντοτε ἀπεβλέψαμεν εἰς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ὡς ἐθνικὴν ὑπόθεσιν.

§59Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι καθόλου. Ἀλλὰ διατὶ προτείνετε τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς;

§60ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας πτέρυγα προῆλθεν ἡ πρότασις.

§61Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐὰν πρόκειται νὰ δοθῇ ἡ εἰσφορὰ τῶν γνωμῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν πληρεστέραν μελέτην καὶ τὴν ἀρτιωτέραν διαρρύθμισιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν, βεβαιώθητε ὅτι ἐγώ, τοὐλάχιστον, δὲν θὰ αἰσθανθῶ οὐδεμίαν δυσφορίαν διὰ τοῦτο. Τοὐναντίον δὲ θὰ ἀποδεχθῶ εὐγνωμόνως πᾶσαν ὁποθενδήποτε προερχομένην τοιαύτην προσφορὰν πρὸς ὁλοκληρωτικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀποκαταστάσεως, τοῦ ζητήματος τοῦ ὁποίου ἡ ἐκπλήρωσις ἀποτελεῖ πανελλήνιον πόθον. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλλος.

§63Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶ διὰ νὰ περιγράψω τὴν τραγικότητα τῆς καταστάσεως τῶν συνοικισμῶν τοῦ Πειραιῶς κατὰ τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας. Ὁ προσφυγικὸς κόσμος εὐχαριστεῖ τόσον τὴν Κυβέρνησιν ὅσον καὶ τὸν ἑλληνικὸν λαόν, τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς καὶ τὸν τύπον, ὁ ὁποῖος πραγματικῶς περιέγραψε τὴν φρικαλεότητα τὴν ὁποίαν ἴδομεν μέχρι τῶν πρωινῶν ὡρῶν, παρόντων τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν Προνοίας, Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν καὶ Δημάρχου Πειραιῶς. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκτείνω τὸν λόγον μου ἐπὶ τῆς ἀθλιότητος αὐτῆς τῶν συνοικισμῶν. Ἔχω ὅμως νὰ τονίσω ὡρισμένα πράγματα μὲ τὰ ὁποῖα φαντάζομαι θὰ δοθῇ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δείξῃ ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα εἶναι γενικόν, εἶναι ἐθνικόν. Οἱ Συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν αὐτὰς τὰς καταστροφάς, εἶναι οἱ πρῶτοι Συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο εἰς τὸν Πειραιᾶ μετὰ τὴν καταστροφήν. Ἡ Παλαιὰ Κοκκινιά, ἡ Κρεμμυδαροῦ καὶ τὸ Καστράκι τοῦ Πειραιῶς ἦσαν οἱ πρῶτοι σταθμοὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἠγέρθησαν ἐκ τῶν ἐνόντων ξύλινα παραπήγματα. Δυστυχῶς, μέχρι τοῦδε ἔμειναν τὰ παραπήγματα ξύλινα. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, διότι εἶναι ἡ πραγματικότης, ὅτι ὅλαι αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις προσέφεραν τὰ πάντα τῇ συνδρομῇ καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ μέχρι τῶν περάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ἀνηγέρθησαν συνοικισμοὶ καὶ στεγάζεται σήμερον ἡ πλειονότης τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἐναπόκειται ἀκριβῶς αὐτοὺς τοὺς συνοικισμοὺς νὰ ἀντικαταστήσῃ, τοὺς συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον δὲν ἔχουν πισσόχαρτα νὰ στεγάζωνται, ἀλλ’ οὐδὲ ξύλα ἰδιὰ νὰ στέκωνται. Ἔχω δὲ μίαν ἰδιαιτέραν σύστασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ κάμω, ἐκεῖ εἰς τὴν Παλαιὰν Κοκκινιάν, ἐκεῖ ὅπου ἔγινεν ἡ μεγαλειτέρα καταστροφή, ὑπάρχουν δύο νεκροταφεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα, κατόπιν ἐπεμβάσεώς μας ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν, κατωρθώσαμεν νὰ μὴ θάπτωνται πλέον....

§64Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἕν εἶναι, τὸ τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ κάτοικοι Παλ. Κοκκινιᾶς ἀξιοῦν νὰ ἐγκαταστήσουν συνοικισμόν. Μὴ ἐπιμένετε καὶ μὴ ἐνθαρρύνετε τὴν κίνησιν αὐτήν, Κύριοι Συνάδελφοι. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι συνεκινήθην, ὅταν σᾶς εἶδον καὶ σᾶς ἐκεῖ εἰς τὸν τόπον τῆς καταστροφῆς τὴν ὥραν τῆς θεομηνίας. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ πιστεύσητε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό, νὰ σηκωθοῦν οἱ νεκροὶ διὰ νὰ γίνῃ συνοικισμός. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ ἦτο ἱεροσυλία, θὰ ἦτο ἔργον μακάβριον, νὰ σηκώσωμεν τάφους, διὰ νὰ κάμωμεν συνοικισμούς.

§65Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, ἔχομεν συνηθίσει ἀπὸ τόσους καὶ τόσους νεκρούς. Ἀφήσαμεν τόσους ἀνθρώπους μας ἐκεῖ πέρα καὶ σκεπτόμεθα σήμερον τοὺς ζῶντας;

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε, κ. Βουλευτά, ὅτι κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις παρέλκουν τοιαῦται συζητήσεις; Δὲν ἠμποροῦμεν σήμερον νὰ συζητῶμεν μόνον πῶς θὰ γίνῃ ἡ στέγασις τῶν παθόντων;

§67Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε. Εὐελπιστοῦμεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας τὸ πρῶτον μέλημα τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ καὶ τὸ πρῶτον σπίτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνεγείρῃ, θὰ εἶναι αὐτοὶ οἱ τρεῖς συνοικισμοί, τῆς Παλαιᾶς Κοκκινιᾶς, Κρεμμυδαροῦς καὶ τοῦ Καστρακίου.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποτελεῖ κοινὸν αἴσθημα τῆς Βουλῆς ἡ ἐπιθυμία νὰ ἐνισχύσῃ αὕτη τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσε νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐν ὅλῳ τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, τὴν δυστυχίαν ἡ ὁποία ἔπληξε τὸν προσφυγικὸν κόσμον τοῦ Πειραιῶς. Δὲν νομίζομεν ὅτι ἠστόχησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι ἀποτελεῖ εὐκαιρίαν ἡ ἀνάπτυξις τοῦ σημερινοῦ θέματος συσχετίσεως πρὸς οἱανδήποτε πολιτικὴν τοῦ παρελθόντος. Ὀρθότατα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐτόνισεν, ὅτι τὸ θέμα εἶναι εἰδικὸν καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦτο ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, ὅτι δηλ. ἡ Κυβέρνησις ἐνισχύεται ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν μὲ πᾶσαν θυσίαν νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς δυστυχεῖς πληθυσμούς. Εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συζητήσωμεν διὰ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησε νὰ ὑπαινιχθῇ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀθηνῶν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, τὸ προχθεσινὸν δυστύχημα, τὸ ὁποῖον ἔπληξε τοὺς πρόσφυγας τοῦ Πειραιῶς, ἔδωκεν ἀφορμὴν εἴς τινας τῶν ἀγορευτάντων, ὅπως θίξωσιν εὐρύτερον τὸ ζήτημα. Νομίζω ὅμως, ὅτι σήμερον δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμή, ὅπως συζητήσωμεν εἰδικώτερον τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθορίσει τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψει καὶ ἔχει θέσει ἤδη εἰς ἐφαρμογήν, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον πρόγραμμα δὲν δύναται, δυστυχῶς, νὰ εἶνε τοιοῦτον, ὥστε νὰ πραγματοποιῇ τὴν ἄμεσον ἀποκατάστασιν τοῦ συνόλου, ὡς θὰ ἐπεθύμει αὕτη ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν οἰκονομικῶν μέσων. Δὲν εἶναι ἡ περίστασις νὰ ἐξετάσωμεν τί συνέβη κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡ ἐξέτασις ἥτις θὰ ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ ἔριδας, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν, καθ’ ἣν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Βουλήν. Τί μεῖς ἀπεκδεχόμεθα ἄλλο τι καλλίτερον τῆς ἐπιθυμίας αὐτῆς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀπεκδεχόμεθα νὰ εἰσφέρῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὰ φῶτά της, ἵνα καλλίτερον ἐπιτελεσθῇ τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀναληφθέν, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μικρόν. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω ἐν σχέσει μὲ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Πολλὰς φοράς, καὶ ὅτε διετέλουν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἐξεδήλωσα τὴν γνώμην ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, εἶναι ζήτημα καθαρῶς ἐθνικόν, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ μᾶς χωρίζῃ εἰς Συμπολίτευσιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ μᾶς διακρίνῃ μόνον ἐν τῇ ἁμίλλῃ, πῶς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ἑκάστη πτέρυξ, θὰ δυνηθῇ νὰ συντελέσῃ περισσότερον, ὅπως πληρέστερον ἐπιτελεσθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων. Τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, κατὰ μείζονα λόγον τὴν ἔχω σήμερον, ὅτε εὑρίσκομαι ἐν τῇ Κυβερνήσει. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος, ὡμίλησε καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξετάσῃ καὶ ἐκφέρῃ γνώμην περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον καλλίτερον θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ προσφυγικὴ ἀποκατάστασις, ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τοῦτο δὲν ἔχει ἀντίρρησιν, ἀλλὰ θὰ ἦτο χρήσιμον νὰ γίνῃ εἰς χρόνον προσήκοντα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι, ὄχι μόνον ὡς πολιτικὸς καὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐργάζεται, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος κατεχόμενος ὑπὸ αἰσθήματος βαθυτάτης συμπαθείας, τὸ ὁποῖον ἐπιδεικνύει πρὸς πᾶσαν δυστυχίαν, ἐνεργεῖ πᾶν τὸ δυνατὸν ὅπως συντελέσῃ εἰς τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν. Ὑποθέτω δὲ ὅτι σκέψεις τινὲς αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπὸ μελέτην θὰ μᾶς βοηθήσουν διὰ τὴν ταχυτέραν πραγματοποίησιν τῆς ἀποκαταστάσεως ταύτης. Σᾶς λέγω δὲ ἀκόμη ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔλαβεν ἤδη ἀφορμὴν καὶ συνέστησε μίαν Ἐπιτροπήν, ἵνα ἐξετάσῃ καὶ τὰ αἴτια ἕνεκα τῶν ὁποίων κατέστησαν τόσον εὐπαθῆ τὰ μέρη τὰ ὁποῖα ἔπαθον, ἵνα ἡ μελέτη τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς περαιτέρω ἐνεργείας. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐξέφερα τὴν γνώμην μου κατὰ τοῦ συστήματος τῶν μικρῶν κατοικιῶν, τὸ ὁποῖον ὅσον καὶ ἂν ἱκανοποιεῖ τὴν ἰδέαν τοῦ οἰκοδεσπότου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἔχῃ τὸ σπιτάκι του, ἀντίκειται εἰς τὰς σημερινὰς βιωτικὰς συνθήκας καὶ ὑπεστήριξα ὅτι θὰ παραστῇ ταχέως ἡ ἀνάγκη ὅπως στραφῶμεν πρὸς τὰς πολυκατοικίας. Ἄλλωστε καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ εἶπε, «μὴ συζητεῖτε πλέον αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι ἡμεῖς ἐλάβομεν τὴν ἀπόφασιν νὰ κατασκευάζωμεν πολυκατοικίας». Ἡμεῖς καὶ τότε ἔχοντες τὴν γνώμην αὐτὴν ὡς σᾶς εἶπεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καὶ ἤδη σκεπτόμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν ὅπως δυνάμεθα τὸ σύστημα τοῦτο, διότι πιστεύομεν ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πληρεστέραν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς πλημμύρας, ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ὅ,τι ἠδύνατο, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἀπέκειτο αὐτῇ ἀπέναντι τῶν παθόντων, εὐχαριστῶ δὲ καὶ τοὺς κ. Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἐξῆρον τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἔπραξε τίποτε ἡ Κυβέρνησις πέραν τοῦ καθήκοντος τούτου. Ἀληθὲς εἶναι ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ἀντεπεκρίθησαν πλήρως εἰς τὰς ἀνάγκας. Ἐγκατεστήσαμεν τοὺς παθόντας εἰς οἰκήματα τὰ ὁποῖα διεθέτομεν, ἐπρομηθεύσαμεν σκηνὰς καὶ καλύμματα τοῦ στρατοῦ διὰ νὰ χρησιμεύσουν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ ἔχασαν κατὰ τὴν θεομηνίαν, διενείμαμεν τὴν πρώτην ἡμέραν τρόφιμα καὶ ἐξησφαλίσαμεν πλήρως μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Πατριωτικοῦ Ἱδρύματος τὴν διατροφὴν τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων. Τρεῖς χιλιάδες μερίδες διενεμήθησαν σήμερον εἰς τοὺς παθόντας καὶ ἡ διατροφὴ αὐτῶν θὰ ἐξακολουθήσῃ μὲ τὴν συνδρομὴν τῶν φιλανθρώπων κυριῶν τοῦ Πατρ. Ἱδρύματος μεθ’ ὧν συνεργάζονται καὶ ἄλλαι κυρίαι ἐκ τοῦ παθόντος πληθυσμοῦ. Ἐν γένει δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω ὅτι παρέσχομεν πᾶσαν δυνατὴν βοήθειαν μετὰ πάσης δυνατῆς ταχύτητος. Ἐλπίζω ὅτι πολὺ ταχέως θὰ διεξαχθῇ συζήτησις τῶν γενικωτέρων μέτρων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ θεωρήσῃ ἑαυτὴν εὐτυχῆ, ἐὰν ἔχῃ τὴν συνδρομὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι θὰ κρίνω ἄσκοπον νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι θεωρεῖ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ζήτημα ἐθνικόν, εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ὁποίου ἀπεκδέχεται τὴν συνεργασίαν πάντων τῶν Ἑλλήνων.

§72Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ἐὰν ἡ μέλλουσα νὰ συσταθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι τεχνικὴ ἢ Κοινοβουλευτική.

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τεχνική, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ διαφόρους τρόπους κατασκευῆς τοῦ ἔργου, καὶ κατὰ πόσον ὁ τρόπος καθ’ ὃν κατεσκευάσθη τὸ ἔργον συνετέλεσεν εἰς τὴν εὐπάθειαν τῆς καταστροφῆς τοῦ ἔργου. Θέλω νὰ σᾶς προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι πρὸ καιροῦ εἶχα συστήσει μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὸ ἔργον τῆς Σούδας αὐτῆς μὲ Πρόεδρον τὸν Νομάρχην, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπολογισθῆ δαπάνη 25 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἀναμένεται δὲ καὶ ὁ κ. Δροσόπουλος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ δώσῃ 30 ἑκατομμύρια ἀπέναντι τοῦ δανείου τῶν ὑπονόμων διὰ νὰ ἀρχίσῃ τάχιστα τὸ ἔργον αὐτό...

§74Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Χαίρω πολὺ διότι ἤκουσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως λέγοντα ὅτι πρόκειται νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι, ὡς δὲν θὰ γνωρίζῃ ἴσως, ἐδημιουργήθη μία ἄλλη Σούδα πολὺ ἐπικινδυνωδεστέρα, ἀπὸ λάθος τεράστιον τῆς Τεχνικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας μὲ τὴν κατασκευὴν τῆς ὑπονόμου τοῦ Ἁγίου Δανιήλ. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παραλλήλως πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν Τεχνικήν, νὰ συστήσῃ καὶ μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ αἶσχος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἔξωθεν τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ τὰς Ἀθήνας ἀπὸ τὰ ἕλη τὰ ὁποῖα μαστίζουν αὐτὴν ἐπὶ μίαν τεσσαρακονταετίαν: Θὰ ἦτο προτιμότερον ἐπὶ τῶν ἑλῶν αὐτῶν νὰ ρίπτωνται τὰ ἀπορρίματα διὰ νὰ ἐπιχωσθῇ τὸ ἕλος, ἀφοῦ εἶναι ἐπιστημονικῶς ἐξηκριβωμένον ὅτι αἱ ἀκτῖνες τοῦ ἡλίου καταστρέφουν ἐντὸς 24 ὡρῶν ὅλους τοὺς νοσογόνους ὀργανισμούς. Δὲν λέγω βεβαίως νὰ γίνῃ τοῦτο, καὶ ἂν πρόκειται ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀκόμη ἄλλην μίαν τεσσαρακονταετίαν, προτιμότερον θὰ ἦτο τοῦτο. Ἐκεῖ ποὺ ἐξωδεύθησαν τόσα δισεκατομμύρια δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἂς δαπανηθοῦν 100 ἑκατομμύρια διὰ ν’ ἀπαλλάξουν τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ ἀπὸ τὸ ἄγος αὐτό.

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖται ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεμβῇ ἀμέσως. Θὰ ἐπεμβῇ ἀμέσως, ἐὰν σεῖς, ὁ ὁποῖος ὑπήρξατε καὶ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἔχετε νὰ ὑποδείξητε κανὲν μέτρον. Νομίζω ὅτι οὐσιαστικώτερον θὰ ἦτο νὰ συνεννοηθῆτε μὲ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, αἱ ὑποδείξεις νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Καὶ λέγω ἐὰν εἶναι δυνατόν, ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Ἐγὼ σήμερον οὐδεμίαν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν ὁριστικήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπα εἶνε διὰ τὴν Σούδαν, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὰς προχθεσινὰς καταστροφάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ σᾶς εἶναι εὐγνώμων ἐὰν θελήσητε νὰ παράσχητε τὴν συνδρομήν σας ὑποδεικνύοντες τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ληφθοῦν διὰ τὰ διάφορα ἔργα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§77ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ἐνίσχυσα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀθηνῶν διὰ τὴν συγκρότησιν ἐπιτροπῆς μελέτης, δὲν τὸ ἔπραξα διότι ἔλαβα ὑπ’ ὄψιν μου ὑπαινιγμόν τινα ριφθέντα διὰ τὰ τελεσθέντα κατὰ τὸ παρελθόν. Τὸ ἔπραξα, διότι ἐθεώρησα ὅτι τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν, εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολῇ τὴν Βουλὴν συνεχῶς. Εἴμεθα δὲ ὑποχρεωμένοι οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ παύωμεν νὰ συζητῶμεν διὰ τὴν λῆψιν τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων ὑπὲρ τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς μέχρι τῶν διακοπῶν διὰ τὰς ἑορτὰς εἶναι ἐλάχισται.

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ σημαίνει αὐτό. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας της.

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελῶσι τὴν ἐπιτροπήν, δὲν κατοικοῦν ὅλοι εἰς τὰς Ἀθήνας.

§81ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολὺ καλά. Ἂς ἐγγραφῇ, κ. Πρόεδρε.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Μάλλωσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Λαζάρου καὶ Σωτηρίου Σαλαμούρη, ἁλιέων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν σύλληψίν των ὡς ἁλιευόντων διὰ φλόμου.

§83Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τοὺς ἀξιοτίμους Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Ναυτικῶν. Τῷ 1919, ψηφιζομένου τοῦ νόμου περὶ ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος, ὁ ὁποῖος νομίζω φέρει τὸν ἀριθμὸν 2051 ἢ 2054 ἐγένετο μία τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Γερμανοῦ, εἰδικοῦ διὰ τὰ φυτά, δεκτὴ δι’ ἧς ἐξῃρέθη τοῦ νόμου τὸ φυτὸν γαλατσίδα καὶ ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω κατὰ ποῖον παράδοξον τρόπον κατωρθώθη νὰ μὴ περιληφθῇ εἰς τὸν νόμον. Ἔχω ἐδῶ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα λέγουν τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1919 βασανίζει, ταλαιπωρεῖ καὶ κατατυραννεῖ τοὺς ἁλιεῖς, διότι ὁ πᾶς τις τυχὸν καταγγέλλει αὐτούς, διότι συνέπεσεν ὁ τάδε ἔμπορος ψαρᾶς νὰ μὴ ἔχῃ φίλον του τὸν τάδε ψαρᾶν καὶ δὲν τοῦ πωλεῖ ψάρια, εἴτε δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα ἄλλον λόγον, καὶ διὰ τοῦτο ὁδηγοῦνται εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα καὶ καταδικάζονται μὲ τὰς αὐστηροτάτας ποινὰς τοῦ περὶ ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος νόμου, δι’ ἁλιείαν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν χρησιμοποιοῦν τὸν φλόμον, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος καταδιώκει, ἀλλ’ ἄλλο χόρτο, τὴν γαλατσίδα. Καὶ λέγω ἐγώ, ὄχι ὡς εἰδικὸς περὶ τοῦ τί ἐστὶ φλόμος ἢ γαλατσίδα, ἀλλά, ὡς πατριώτης τῶν ψαράδων, οἱ ὁποῖοι μὲ βεβαιώνουν εἰλικρινῶς, ὅτι ἄλλο εἶναι ὁ φλόμος καὶ ἄλλο ἡ γαλατσίδα. Ὁ μὲν φλόμος εἶναι σπόρος ποὺ πωλεῖται εἰς τὰ φαρμακεῖα καὶ ὁ ὁποῖος χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν ἁλιείαν εἰς τὰς λίμνας καὶ εἰς τοὺς ποταμοὺς καὶ ἄλλο ἡ γαλατσίδα. Ἡ γαλατσίδα εἶναι ἕνα χορτάρι τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιφέρει οὐδεμίαν βλάβην εἰς τοὺς ἰχθῦς καὶ δὲν καταστρέφει τὸν γόνον τῶν ἰχθύων, τὸν ὁποῖον κυρίως θέλει νὰ προστατεύσῃ ὁ νομοθέτης. Πρὸ μηνός, συνεπείᾳ μιᾶς κατηγορίας ἑνὸς ἐμποροψαρᾶ, διότι μία ὁμὰς λέμβων δὲν τοῦ ἔδωκε ψάρια, τριάκοντα ἐν ὅλῳ ἁλιεῖς συμπατριῶταί μου, συνελήφθησαν, ὡδηγήθησαν εἰς τὴν πατρίδα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, τὴν Σῦρον καὶ κατεδικάσθησαν εἰς πέντε μηνῶν φυλάκισιν, δήμευσιν τῶν λέμβων, δηλ. εἰς πλήρη ἐξόντωσιν. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει ἐφεσιβληθῆ ἤδη. Καὶ αὐτὰ μὲν ὡς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὡς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν, διότι εἶναι ἕν ζήτημα μεγάλο τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἁλιείας καὶ θὰ ἀπασχολήσῃ προσεχῶς τὴν Βουλήν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁπότε θὰ δοθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκθέσωμεν τὰς γνώμας μας γενικῶς. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Τμήματος Ἁλιείας, κ. Ὑπουργέ, ἔπρεπε νὰ δείξῃ τὴν ὕπαρξίν της καὶ ἔκαμε μίαν ἐγκύκλιον. Εἰς τὴν ἐγκύκλιον αὐτῆς, ἡ ὁποία διεβιβάσθη εἰς ὅλας τὰς λιμενικὰς καὶ τελωνειακὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, πιστοποιεῖ ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος φύεται καὶ ὁ περίφημος φλόμος. Ἔχω ἐδῶ τὴν ἐγκύκλιον. Ἔ! λοιπόν, σᾶς βεβαιῶ ἐν τιμῇ, ὅτι ἡ ἐπαρχία Ἑρμιονίδος δὲν ἔχει τὴν τιμὴν νὰ καταλέγῃ μεταξὺ τῶν προϊόντων της τὸν φλόμον, τὸ ἐπάρατον αὐτὸ φυτόν. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐγκύκλιος. (ἀναγινώσκει). Εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τέλους νὰ προστατεύσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἁλιεῖς ἀπὸ τὴν ἀπηνῆ δίωξιν ποὺ ὑφίστανται. Εἰς τὴν Βουλὴν συνεχῶς ἀκούονται ἐκκλήσεις περὶ προστασίας καὶ ἀποζημιώσεως διαφόρων τάξεων πασχουσῶν. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν τίποτε οὔτε ἀποζημιώσεις νὰ μᾶς δώσῃ ἡ Κυβέρνησις, οὔτε τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ συνεπίκουρον ὑλικῶς. Δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ μᾶς προστατεύσῃ ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν τὰ συγγράμματα, τὰ μεταφράζουν καὶ δημιουργοῦν ἀπὸ αὐτὰ νόμους εἰς βάρος τῶν ἁλιέων μας, οἱ ὁποῖοι ἐξ αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ ἐργασθῶσι. Πρόκειται περὶ πρωτοφανοῦς γεγονότος ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐγὼ διαμαρτύρομαι μὲ ὅλην τὴν δύναμίν μου καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λύσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἑρμηνεύουσα τὸν νόμον, ὄχι σύμφωνα μὲ τὴν ἀντίληψιν τῆς ὑπηρεσίας ἁλιείας τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία ἀγνοεῖ παντελῶς τὶ ἐστὶ φλόμος δηλητηριώδης καὶ γαλατσίδα ἀκίνδυνος διὰ τοὺς ἰχθῦς, ἀλλὰ κατὰ τὰς βεβαιώσεις μας, αἵτινες εἶναι ὑπεύθυνοι καὶ εἰλικρινεῖς.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§85Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τῆς γαλατσίδας καὶ τοῦ φλόμου ἀπασχολεῖ ὁλόκληρον τὸν ἁλιευτικὸν κόσμον καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὄχι τόσον τῆς περιφερείας μου, διότι ἡ περιφέρειά μου δὲν ἔχει δικτάδες, ἔχει παραγαδάδες. Ἐπὶ τέλους, νομίζομεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ μία λύσις εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, νὰ ἀντιληφθοῦν τὰ δικαστήρια περὶ τίνος πρόκειται, ὅταν ἀπαγορεύει ὁ νόμος τὸν φλόμον καὶ ἐπιτρέπει τὴν γαλατσίδα. Πρέπει νὰ δοθῇ μία διάκρισις τοῦ ποῖος εἶναι ὁ φλόμος καὶ ποία ἡ γαλατσίδα.

§86ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μὰ δὲν ἐπιτρέπει τὴν γαλατσίδα ὁ νόμος;

§87Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὴν ἐπιτρέπει. Ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλά, κατόπιν προτάσεως τοῦ εἰδικοῦ καθηγητοῦ κ. Γερμανοῦ, βουλευτοῦ τότε, ἐτέθη καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ καὶ ἑρμηνεία.

§88ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ Βουλὴ εἶπε τότε, συνεπείᾳ προτάσεως τοῦ κ. Γερμανοῦ, νὰ ἀφήσουν τὴν λέξιν γαλατσίδα. Ἀλλὰ τότε καὶ ὁ προτείνας καὶ ἡ Βουλή, ἐὰν ἤθελαν νὰ προστατεύσουν τοὺς ἁλιεῖς, ἔπρεπε νὰ τοὺς ἐξαιρέσουν ρητῶς. Αὐτὸ ἀφέθη εἰς τὴν ἐπιστήμην νὰ καθορίσῃ, ἐφόσον δὲ ἡ ἐπιστήμη εἶπεν ὅτι θεωρῶ ἐπιβλαβῆ τὸν φλόμον καὶ τὴν γαλατσίδα, δὲν εἶχε καμμίαν σημασίαν ἡ ἀφαίρεσις τῆς λέξεως «γαλατσίδα». Ἐὰν εἶναι δηλητηριώδης οὐσία, δὲν εἶναι ζήτημα Βουλῆς.

§89Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§90ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἐπιστήμη. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§91Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι ὅτι ἡ Διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου ζητεῖ νὰ γίνῃ ἐπιστήμη. Ἐπιστήμη εἶναι καὶ ἡ φυτοπαθολογία, ἡ ὁποία θὰ ἀποφανθῇ περὶ φλόμου καὶ γαλατσίδας, καὶ δὲν εἴχετε παρὰ νὰ ζητήσητε ἕν βιβλίον κοινότατον, νὰ ζητήσητε τὸ Λεξικὸν τὸ Φυτοπαθολογικὸν τοῦ Γεννάδη καὶ ἐκεῖ θὰ ἀνεύρητε ὅλας τὰς ἰδιότητας τῆς γαλατσίδας. Καὶ ὅταν ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ψηφίζει τοὺς νόμους, καὶ ὄχι τὸ Τμῆμα τῆς Ἁλιείας τοῦ Ὑπουργείου, ἐδέχθη τὴν πρότασιν τῶν βουλευτῶν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν καὶ ἰατροὶ καὶ ἐπιστήμονες μέσα ἐδῶ, καὶ διέγραψαν τὴν λέξιν «γαλατσίδα» ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, λέγοντες ὅτι ἡ γαλατσίδα ἐπιτρέπεται, καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ ἐπιτρέπεται, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔρχεται τὸ Τμῆμα Ἁλιείας τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἐκδίδῃ αὐτὴν τὴν ἐγκύκλιον καὶ νὰ ἀπαγορεύῃ τὴν γαλατσίδα, ἀλλ’ οὔτε τὰ δικαστήρια δύνανται νὰ ἔχουν ἄλλην γνώμην. Θὰ σᾶς εἴπω, κ. Ὑπουργέ, τὶ συμβαίνει. Εἰς τὴν Σῦρον, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν καὶ διὰ τοὺς ὁποίους τὸ δικαστήριον ἐδέχθη εὐρυτάτην ἑρμηνείαν καὶ ἐπέτρεψε τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν, ἐπῆραν τὴν γαλατσίδα, τὴν ἔφεραν εἰς τὸ δικαστήριον καὶ εἶπον εἰς τοὺς δικαστάς· δώσατέ μας ὅσην ποσότητα θέλετε νὰ τὴν φάγωμεν μὲ τὶς χοῦφτες, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δηλητηριώδους φυτοῦ. Ποία δὲ εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ φλόμου ἀπὸ τὴν γαλατσίδα; Ὁ φλόμος εἶναι σπόροι, οἱ ὁποῖοι, ὄχι μόνον εἶναι δηλητηριώδεις, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ παραδείγματα γυναικῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγγυοι οὖσαι, ἔβγαλαν νεκρὸν τὸ τέκνόν των μόλις ἔφαγον φλόμον. Ὁ φλόμος πωλεῖται εἰς τὰ φαρμακεῖα. Ὑπάρχει ὅμως καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ χρησιμοποιοῦνται αὐτὰ τὰ ξηρὰ κομπαράκια τὰ ὁποῖα οἱ ἁλιεῖς σπάζουν, τὰ κάμνουν σκόνη καὶ τὰ ρίπτουν ὡς μολάγρα καὶ μόλις τὸ φάγει τὸ ψάρι μαζεύει τὴν κοιλιά του καὶ ψοφάει. Ἡ γαλατσίδα ἔχει τὴν ἰδιότητα τοῦ νὰ εἶναι σπιρτόζο δηλαδὴ νὰ ἔχῃ ὀξύτητα, καὶ τὴν χρησιμοποιοῦν οἱ ἁλιεῖς καὶ φαντάζομαι ὅτι οὔτε κἄν ἠξεύρει τὸ Τμῆμα τῆς Ἁλιείας πῶς χρησιμοποιεῖται ἡ γαλατσίδα. Ἡ γαλατσίδα δὲν χρησιμοποιεῖται διὰ νὰ ψοφάῃ τὸ ψάρι, ἀλλ’ ὅταν τὸ γρί— γρί, τὸ ὁποῖον εἶναι μία μέθοδος ψαρεύματος μὲ ἀλλεπάλληλον σειρὰν δικτύων, ὅταν τὰ ψάρια φθάσουν πλησίον τῆς παραλίας...

§92ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Συζητοῦμεν δι’ ἐπιστημονικὰ ζητήματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶμαι ἁρμόδιος οὔτε ἐγώ, οὔτε σεῖς. Διατὶ δὲν ἀφήνετε νὰ στείλωμεν ἐρώτημα εἰς τὸ Χημεῖον, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ αὐτό ἂν ἡ γαλατσίδα εἶναι δηλητηριῶδες φυτὸν ἢ ὄχι;

§93Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς...

§94Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί συμβαίνει;

§95Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητοῦμεν νὰ δοθῇ ἑρμηνεία, διὰ τὰ δικαστήρια, ὅτι ἡ γαλατσίδα δὲν εἶναι δηλητηριῶδες φυτόν. Θέλω δὲ νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς: Ὅταν ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸν νόμον περὶ ἀπαγορεύσεως τοῦ φλόμου, διέγραψε τὴν γαλατσίδα, διότι αὕτη δὲν εἶναι δηλητηριώδης. Εἶναι ἕν ἁπλοῦν ἤπιον ναρκωτικόν, τὸ δὲ ψάρευμα μὲ γαλατσίδα γίνεται ὡς ἑξῆς. Ὅταν τὰ ψάρια φθάσουν εἰς τὴν παραλίαν ὠθούμενα μὲ τὰ δίκτυα, πηγαίνουν καὶ μαζεύονται εἰς τὶς ἐκεῖ μεγάλες πέτρες ἀπὸ κάτω. Διὰ νὰ τὰ ἐξαναγκάσουν τότε οἱ ἁλιεῖς νὰ φύγουν ἀπὸ τοὺς βράχους αὐτοὺς καὶ νὰ πέσουν εἰς τὰ δίκτυα ἔχουν ἕν μεγάλο ξύλο μὲ χόρτα γαλατσίδας τὸ ὁποῖον περνοῦν δίπλα ἀπὸ ὅλους αὐτοὺς τοὺς βράχους καὶ τὰ ψάρια φεύγουν καὶ πίπτουν εἰς τὸ δίκτυα, ὅπου συλλαμβάνονται....

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§97Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ψάρι τοῦ φλόμου, ἐὰν μείνῃ τέσσαρας ὥρας, ὄζει, ἐνῷ μὲ τὴν γαλατσίδα διατηρεῖται, διότι δὲν τρώγει τὴν γαλατσίδα. Τὸ σπίρτο τῆς γαλατσίδας τὸ πειράζει καὶ μόλις τὸ αἰσθανθῇ φεύγει. Συγκεκριμένως δὲ σᾶς λέγω τοῦτο. Τὸ Φυτοπαθολογικὸν Λεξικὸν τοῦ Γεννάδη, τὸ ὁποῖον εἶναι ἕν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα ἑλληνικὰ βιβλία, ἀναφέρει ρητῶς ὅτι τὸ ἐφόρμπιον τὸ δενδροειδές, εἶναι ἀπὸ τὰ εἴδη τῆς γαλατσίδας.

§98ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ τὴν γαλατσίδα τί λέγει τὸ Λεξικόν;

§99Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λέγει «χόρτα διάφορα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν ἰδιότητα νὰ βγάζουν γάλα, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ναρκωτικά, μεταξὺ τῶν ὁποίων 42 ἐν Ἑλλάδι φυτὰ φυόμενα». Φλέμον δέ, κοινῶς λεγόμενον φλόμον, ἀναφέρει ἕν καὶ μόνον κατ’ ἐξοχήν. Εἶναι λατινικὸν τὸ ὄνομά του καὶ τὸ λησμονῶ, ἔχει τοὺς κόμβους. Ἀλλ’ ἀπὸ τὶ παράγονται ὁ φλόμος καὶ ἡ γαλατσίδα; Ὁ μὲν φλόμος ἀπὸ τὸ φλομώνω, ἡ δὲ γαλατσίδα ἀπὸ τὸ γάλα. Ἀλλ’ ἡ κατηγορία τῶν φυτῶν αὐτῶν, δὲν φύεται εἰς τὴν Ἑρμιόνην. Κάνει λάθος ὁ κ. Συνάδελφος. Φύεται εἰς τὴν Μυτιλήνην, εἰς τὸ Ἄργος, φύεται εἰς τὴν Ἀττικήν, φύεται εἰς τὴν Λαμίαν καὶ ὄχι εἰς τὴν Ἑρμιόνην, οὔτε εἰς τὰς Σπέτσας.

§100ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ εἰς τὰ ἰδικά μας τὰ βουνὰ φύεται.

§101Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θέλομεν λοιπὸν νὰ δοθῇ ἀπὸ τὰ δικαστήρια, ἡ ἑρμηνεία, ὅτι τὸ ἐφόρμπιον τὸ δενδροειδές, εἶναι ἀπὸ τὰ εἴδη τῆς γαλατσίδας καὶ ὅτι δὲν ἀπαγορεύεται ἐν τῇ ἁλιείᾳ. Πρέπει νὰ τελειώνῃ ἡ ὑπόθεσις αὐτή, διότι καταστρέφεται κόσμος, κ. Ὑπουργέ. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἄρῃ αὐτὴν τὴν ἐγκύκλιον, ἡ ὁποία, ἀσχέτως ἂν δὲν ἐφαρμόζεται ἀπὸ τὰ δικαστήρια, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, διότι δὲν ἠμπορεῖ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἔρχεται νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ εἶπεν, ὅτι διαγράφω τὴν γαλατσίδα, καὶ ἐδῶ λέγει ὅτι εἰς τὴν ἠπίαν μορφὴν περιέχεται καὶ ἡ γαλατσίδα, ἐνῶ τὸν φλόμον δὲν τὸ ἀναφέρει πουθενά.

§102ΛΑΖ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Νὰ σᾶς ἐνισχύσω, κ. Συνάδελφε, ἐπειδὴ εἶμαι καὶ ἐγὼ ὀλίγον ψαρᾶς ἐρασιτέχνης. Οὔτε ὁ φλόμος, οὔτε ἡ γαλατσίδα εἶναι ἐφόρμιον. Αὐτὰ εἶναι ναρκωτικά, καὶ τὸ μὲν καὶ τὸ δέ, καὶ οἱ ψαράδες τὰ βάζουν ἐπάνω εἰς τὸ καμάκι, τὸ περιπλέκουν καὶ τὸ περιφέρουν μέσα εἰς τὶς σπηλιές ποὺ εἶναι τὰ ψάρια καὶ ἐκεῖ τὰ συλλαμβάνουν.

§103Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πηγαίνετε εἰς ἕν φαρμακεῖον, ἀγοράσατε μερικὰ κομπαράκια φλόμο, βάλετέ τα μέσα εἰς ὀλίγα ψάρια καὶ θὰ ἴδητε ὅτι τὰ ψάρια δηλητηριάζονται ἀμέσως.

§104ΛΑΖ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Τὴν γαλατσίδα τὴν ἠξεύρω ὡς φλόμον.

§105Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πρέπει νὰ καθορισθῇ σαφῶς, ποῖα δηλ. ἀπὸ αὐτὰ τὰ εἴδη εἶναι δηλητηριώδη καὶ ποῖα εἶναι ἁπλῶς ναρκωτικά.

§106Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ σοβαρῶς τὸ ζήτημα αὐτό, διὰ νὰ λείψῃ πλέον αὐτὴ ἡ σύγχυσις, ἡ ὁποία φέρει καὶ τοὺς δικαστάς εἰς πολὺ στενόχωρον θέσιν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀποφάσεις τῶν Πλημμελειοδικείων, ὅταν συζητοῦνται εἰς τὰ Ἐφετεῖα, ἀκυροῦνται καὶ τὰ Ἐφετεῖα ἀπαλλάσσουν τοὺς καταδικαζομένους δι’ αὐτά. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξύ, κ. Πρόεδρε, αὐτὸς ὁ ἁλιεύς, ὁ ὁποῖος ἔχει καταδικασθῆ ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ἔφεσις δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ. Καὶ ἤδη τριάκοντα ἁλιεῖς, καταδικασθέντες ἀπὸ τὸ Πλημμελειοδικεῖον, ἔχουν κάμει ἔφεσιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει προσδιορισθῆ ἀκόμη ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον Σύρου. Αὐτοὶ οἱ ἁλιεῖς ἔχουν τελείως καταστραφεῖ. Δένονται τὰ πλοιάριά των εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον καὶ δὲν τοὺς ἐπιτρέπεται νὰ ἁλιεύουν.

§107Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἦτο σκοπιμωτέρα μία σύστασις ἐπιεικεστέρας ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, διότι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι σκληρός, σκληρότατος. Ἡ σκληρότης του βλάπτει τὸ ἀποτέλεσμα τὸ καλόν, ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ὁ νόμος αὐτός.

§108Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, μὲ ἕν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον νὰ ἑρμηνεύῃ τὸν νόμον 2054, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάγωνται οἱ ἁλιεῖς οὗτοι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἁλιέων τῶν ἁλιευόντων διὰ δυναμίτιδος. Εἶναι ὡσὰν νὰ τοὺς ἀνατινάσσωμεν καὶ αὐτοὺς διὰ δυναμίτιδος εἰς τὸν ἀέρα. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν περιελήφθη σκοπίμως εἰς τὸν νόμον, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἤθελε νὰ περιληφθῇ. Ἀπὸ τὸν δημοσιογραφικὸν θόρυβον ἐνθυμοῦμαι τὸν κ. Σπυρίδην, Ὑπουργὸν τότε τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀποδεχθέντα τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γερμανοῦ, κατόπιν μάλιστα καὶ σχετικῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ τότε Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀείμνηστος συμπολίτης μου, Ρέπουλης. Εἶνε λοιπόν λελυμένον νομοθετικῶς τὸ ζήτημα. Ἄλλο, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μεταξὺ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ Γραφείου Ἐπισήμων Πρακτικῶν δὲν τὴν περιέλαβεν εἰς τὸν νόμον.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§110ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ζήτημα ἐὰν ἡ γαλατσίδα εἶναι ἢ ὄχι δηλητηριώδης, εἶναι ζήτημα καθαρῶς ἐπιστημονικόν, ἀναγόμενον εἰς τὴν σφαῖραν τῆς χημικῆς ἐπιστήμης. Ὁ κ. Γερμανός, ὁ ὁποῖος τότε ἔκαμε τὴν διαγραφὴν τῆς λέξεως γαλατσίδα, δὲν ἐπρόσεξεν, ὅτι ἐντὸς τοῦ ἰδίου ἄρθρου ἦτο καὶ ἡ ἄλλη φράσις «ἢ οἱαιδήποτε ἄλλαι οὐσίαι δηλητηριώδεις». Ἐφόσον λοιπὸν τὰ Δικαστήρια, στηριζόμενα εἰς τὴν ἐπιστήμην,— διότι τὰ Δικαστήρια, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν νόμον ἀναγεγραμμένη ἡ φράσις «δηλητηριώδεις οὐσίαι», ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐρευνοῦν τὰ δεδομένα τῆς ἐπιστήμης, ἵνα μανθάνουν ποῖαι οὐσίαι εἶναι δηλητηριώδεις, τὰ Δικαστήρια, λέγω, στηριζόμενα εἰς τοὺς κανόνας τῆς χημικῆς ἐπιστήμης, καταδικάζουν τοὺς τοιούτους παραβάτας. Ἐάν, λοιπόν, θέλετε νὰ ἔχητε ἔρεισμα διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν κατηγορουμένων, τῶν ὁποίων ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμής, πρέπει νὰ φροντίσητε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸ Χημεῖον τοῦ Κράτους. Τὸ σκοπιμώτερον δὲ εἶναι νὰ ὑποβάλητε μίαν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ διαβιβάσω εἰς τὸ Χημεῖον τοῦ Κράτους, μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ ἐξετάσῃ τὴν γαλατσίδα τὴν Θεσσαλικήν, μὲ τὴν γαλατσίδα τῶν ἄλλων περιφερειῶν καὶ νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὴν γνώμην του. Διότι σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὰ ποτάμια τῶν Ἀγράφων καὶ τῶν ἄλλων βουνῶν τῆς Θεσσαλίας ἦσαν πλήρη ἰχθύων καὶ ἕνεκα τῆς χρήσεως τῆς γαλατσίδας δὲν ὑπάρχει σήμερον εἰς αὐτὰ οὔτε εἷς ἰχθύς. Καὶ ἐνῶ ἄλλοτε εἴχομεν τὸ εὐγευστώτερον ψάρι, εἴχομεν τὴν πέστροφα, σήμερον οὔτε αὐτὴ ὑπάρχει, διότι τὴν κατέστρεψεν ἡ γαλατσίδα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κατεστράφη ποσότης χιλιάδων ὀκάδων ἰχθύων. Ἡ γαλατσίδα λοιπόν, ἡ Θεσσαλική, εἶναι δηλητηριωδεστάτη καὶ καταστρέφει τοὺς ἰχθῦς. Ἐὰν τώρα ἡ γαλατσίδα τὴν ὁποίαν μεταχειρίζονται οἱ ἁλιεῖς, οἱ ἰδικοί σας, δὲν εἶναι δηλητηριώδης, πρέπει νὰ ἐξακριβωθῇ ἀπὸ τὸ Χημεῖον τοῦ Κράτους. Οὕτως ἔχει τὸ ζήτημα. Δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν οὐδεμίαν ἑρμηνείαν. Ἐὰν τὸ Χημεῖον εἴπῃ, ὅτι ἡ γαλατσίδα τὴν ὁποίαν μεταχειρίζεσθε σεῖς δὲν εἶναι δηλητηριώδης, φυσικὸν εἶναι ὅτι οὐδεὶς θὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ καταδικάσῃ τοὺς ἁλιεῖς, τοὺς χρησιμοποιώντας ταύτην. Ἐὰν τοὐναντίον τὸ Χημεῖον εἴπῃ, ὅτι εἶναι δηλητηριώδης ἡ γαλατσίδα, τότε θὰ ἀπαγορευθῇ ἡ χρῆσίς της.

§111Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησεν ὅτι εἰς τὴν φράσιν «οἱαιδήποτε ἄλλαι» περιλαμβάνεται καὶ ἡ γαλατσίδα, μολονότι ἐξῃρέθη ὅπως ἀναφέρεται εἰς τὰ Πρακτικὰ ἀπὸ τὸν νόμον. Δὲν ἠμπορεῖ ὅμως νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν φράσιν «οἱαιδήποτε ἄλλαι» ἡ γαλατσίδα, ἐφόσον ὁ νόμος λέγει ὅτι αἱ ἐξαιροῦνται αἱ α, β, γ, καὶ οἱαιδήποτε ἄλλαι οὐσίαι.

§112ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης).— «Καὶ ἄλλαι οὐσίαι δυνάμεναι νὰ ἐπιφέρωσι τὴν νάρκωσιν».

§113Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος δὲν πιστοποιεῖ εἰς τὸ ἄρθρον 1, ὅτι ἀφαιρεῖται ἡ γαλατσίδα. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν ἡ γαλατσίδα νὰ θεωρηθῇ ὅτι περιλαμβάνεται εἰς τὴν φράσιν «οἱαιδήποτε ἄλλοι». Δὲν ἠμπορεῖ ὅμως καὶ νὰ καταδικάζωνται ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ οἱ ἄνθρωποι. Δι’ αὐτὸ θὰ συνίστων, ἐπειδὴ ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς παρόμοιαι ὑποθέσεις, νὰ συστήσητε νὰ μὴ δικασθοῦν ἕως ὅτου ἐξευρεθῇ ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ νόμου. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει σεῖς ὁ ἴδιος νὰ φροντίσητε νὰ εὕρητε ποία εἶναι ἡ ἀληθὴς ἔννοια, νὰ κάμωμεν δὲ τότε ἕνα σύντομον ἑρμηνευτικὸν νόμον, διὰ νὰ μὴ καταδικάζωνται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, διαβάζοντες τὰ πρακτικά, βλέπουν ὅτι εἶναι ἀθῶοι καὶ ὅμως δικάζονται.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας τῆς ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ὁριζομένης, αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἐπερωτήσεων, ὁ κ. Μαζαράκης ἔχει τὸν λόγον.

§115Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ὁ ἕτερος τῶν κ. Βουλευτῶν Σπετσῶν, ἀναπτύσσων ἐπερώτησιν διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ Κοργιαλλενείου καὶ Ἀναργυρείου κληροδοτήματος καὶ ἐθεώρησε καλὸν νὰ ἐπιρρίψῃ μομφὴν βαρυτάτην κατὰ διαπρεπῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀπετέλεσαν ἢ ἀποτελοῦν μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διαχειρίσεως. Ἐπειδὴ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, θεωρῶ καθῆκον νὰ ὑπεραμυνθῶ τῆς τιμῆς ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι, ἐγκαταλείποντες τὰς ἄλλας αὐτῶν ἀσχολίας ἀφιέρωσαν ὥρας πολυτίμους διὰ νὰ διευθύνωσι τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν— ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀκουσθῇ καὶ τὸ ἕτερον μέρος, —καὶ ὄχι νὰ δικάζηται κανεὶς ἐρήμην. Ἐπειδὴ ὅμως εἶδον ἐκ τῶν πρακτικῶν, ὅτι ἡ δημιουργηθεῖσα ἐντύπωσις εἰς τὴν Βουλήν, ἦτο δυσμενής, —ἐφόσον δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀντιλέγων—ἐναντίον τῆς Ἐπιτροπῆς, παρακαλῶ θερμότατα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δεχθῇ νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν συζητήσεως διὰ νὰ ἀναπτυχθοῦν καὶ ἀνασκευασθοῦν ὅλαι αἱ ἀνακρίβειαι αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν ἐνταῦθα.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ ἐπερωτήσεις εἶνε τόσον ὀλίγαι, ὥστε δύναται ταχύτατα νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ οἱονδήποτε τύπον. Ἐγγράψατε λοιπὸν σεῖς ἐπερώτησιν.

§117Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ εἶχον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μαζαράκη καὶ συνάμα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ ζητήσουν καὶ νὰ καταθέσουν τὴν λογοδοσίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἀπὸ τὸ 1929 ποὺ συνεστήθη μέχρι σήμερον διὰ νὰ τὴν ἔχωμεν, ἵνα ὁμιλήσωμεν ἐφ’ ὁλοκλήρου τῆς διαχειρίσεως.

§118ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι εἰς τὸ Τμῆμα τῶν Κληροδοτημάτων ἡ λογοδοσία.

§119Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οὐδέποτε ἐλογοδότησαν αἱ ἐπιτροπαί, οὐδὲν δὲ στοιχεῖον ἔχει τὸ Τμῆμα τῶν Κληροδοτημάτων.

§120Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Λογοδοτεῖ κατ’ ἔτος ἡ ἐπιτροπή.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 1, 2, 3, 4 καὶ 5 ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6 ἀφορώσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν.

§122Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε, ἐφόσον ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ παρακληθῇ δὲ οὗτος νὰ παρίσταται κατὰ τὴν ἑπομένην συζήτησιν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἀφορώσης τὴν Ἑταιρείαν «Μπούντ».

§124Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν τύπον, ὅτι ἡ Ἑταιρεία Μπούντ ὀφείλει εἰς τὸ ἑλληνικὸν δημόσιον ἀπὸ προκαταβολὰς διὰ τὴν μελέτην τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἕν ποσὸν 19.000 λιρῶν. Κατόπιν τούτου ὑπέβαλα ἐρώτημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸ Ὑπουργεῖον μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι δυνάμει τῆς συμβάσεως διὰ τῆς ὁποίας ἀνέλαβεν ἡ Ἑταιρεία Μπούντ τὴν μελέτην τῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας, τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Κρήτης, ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ ἀπὸ μὲν τὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας 2½% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων ποὺ θὰ ἐγίνοντο, ἀπὸ τὰ ἔργα τῆς Ἠπείρου καὶ Κρήτης 2% καὶ ἀπὸ τοῦ Κηφισσοῦ 1½%. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν ποὺ ἔχουν ἐγκριθῆ, ἡ Ἑταιρεία Μπούντ δικαιοῦται νὰ λάβῃ ὡς ἀμοιβὴν ἀπὸ μὲν τὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας 2.756.000 δραχμῶν, ἀπὸ τὸ ἔργον τοῦ Κηφισσοῦ 403.000 καὶ ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα 3.010.000, ἐν ὅλῳ ἓξ ἑκατομμύρια ἑκατὸν ἑβδομήκοντα χιλιάδας δραχμῶν. Αὐτὰ ἀναγόμενα εἰς λίρας, μᾶς δίδουν τὸ ποσὸν τῶν 16.454 λιρῶν.

§125Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Δέν εἶνε δυνατόν...Δέκα ἑκατομμύρια μᾶς κάμνουν.

§126Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ τὴν τιμὴν σταθεροποιήσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἔλαβεν ἡ Ἑταιρεία προκαταβολὴν £ 40.500 λέγει τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι ὀφείλει νὰ ἐπιστρέψῃ τὸ ποσὸν τῶν εἴκοσι τεσσάρων χιλιάδων λιρῶν. Τὸ ποσὸν ἐζητήθη, ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία δὲν ἀπήντησεν.

§127ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δηλαδή, ἀπήντησεν ἀκριβῶς σήμερον.

§128Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καλά. Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἐξετάσω ἂν καλῶς ἢ κακῶς διετέθη τὸ ποσὸν ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας «Μπούντ», οὔτε εἶναι ὥρα νὰ ἐξετάσω ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐδόθη τὸ μονοπώλιον τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων αὐτῶν εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μπούντ. Δυνάμει τῆς ἀπὸ 17ης Δεκεμβρίου 1929 συμβάσεως καὶ τοῦ κυρώσαντος αὐτὴν Ν. 4.500, δὲν ἠμπορεῖ τὸ Κράτος νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα αὐτά, παρὰ μόνον διὰ τῆς Ἑταιρείας «Μπούντ».

§129ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἄν τὰ ἐκτελέσῃ ἄλλη Ἑταιρεία θὰ λάβῃ ἡ Ἑταιρεία Μπούντ ὡς ἀμοιβὴν 10%.

§130Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκεῖνο ποὺ μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι τοῦτο. Ἐφόσον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τοῦ Κηφισσοῦ ἀπαιτεῖται δαπάνη περίπου 35 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ τῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν πεδιάδα Λαρίσης καὶ Τυρνάβου ἀπαιτεῖται μία δαπάνη ὀγδοήκοντα ἑκατομμυρίων δραχμῶν, προτείνω ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ ποσὸν αὐτό, ἀντὶ νὰ ἀναζητηθῇ, νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς πρώτη δόσις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων Λαρίσης καὶ τοῦ Κηφισσοῦ. Δὲν ἠξεύρω ἂν αἱ πληροφορίαι εἶναι ἀληθεῖς — τὰς ἔχω πάρει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας— ἀλλὰ διὰ τῶν ἔργων τῆς Λαρίσης θὰ ἔχωμεν νὰ ἀποξηράνωμεν ἀπὸ τὴν λίμνην καὶ τὰ ἕλη τῆς Κάρλας περὶ τὰς τριακοσίας χιλιάδας στρεμμάτων μαζὶ μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατακλύζονται ἀπὸ τὰς πλημμύρας τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ. Ἡ δαπάνη θὰ φθάσῃ τὰ ὀγδοήκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ταῦτα θὰ μᾶς ἀπῄτουν ἕν χρεολύσιον περὶ τὰ 7½ ἑκατομ. δρχ. ἐτησίως. Ἀπὸ τὴν μελέτην τὴν οἰκονομικήν, προκύπτει, ὅτι αἱ ἀποδόσεις ὡσὰν τὰς σημερινὰς —μικρὰς ἀποδόσεις μονάχα ἀπὸ τὰς ἀποδόσεις ἑνὸς ἔτους καλύπτεται ὁλόκληρος ἡ ἀξία τοῦ ἔργου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, ἐνῷ τὰ ἔργα δὲν θὰ στοιχίζουν παραπάνω ἀπὸ ὀγδοήκοντα ἑκατομμύρια δραχ. αἱ ἀποδόσεις μὲ μικροτάτους ὑπολογισμοὺς θὰ εἶναι 456 δραχμαὶ κατὰ στρέμμα. Θὰ ἔχωμεν δηλ. 84 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἤτοι ἐτήσιον εἰσόδημα περισσότερον ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων. Καὶ ἐρωτῶ, προκειμένου περὶ τοιαύτης σημασίας ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδώσουν εἰς καλλιέργειαν τριακοσίας χιλιάδας στρεμμάτων ἐκ τῶν ὁποίων τὰ ἡμίση παρθένα δάση καὶ ὅταν θὰ καλυφθῇ ἡ ἀξία τοῦ ἔργου ἀπὸ τὸ εἰσόδημα μονάχα ἑνὸς ἔτους, ἐρωτῶ: διατὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ αὐτὴ ἡ προκαταβολή, ὡς πρώτη δόσις διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἀντιπλημμυρικῶν καὶ ἀποξηραντικῶν ἔργων τῆς Κάρλας; Κύριοι, κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐφόσον τὸ χρεολύσιον τὸ ἐτήσιον δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 7½ ἑκατομ. δρχ., κάμνω τὴν δήλωσιν ἐξ ὀνόματος τῶν πληθυσμῶν ποὺ ἐνδιαφέρονται, ὅτι μονάχα ἀπὸ τὸ προσεχὲς ἔτος ποὺ θὰ κάμητε τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου, ἄν θέσητε μίαν τιμὴν 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν σίτου ἀντὶ τῶν 10, τὰ ὁποῖα κρατοῦνται ἀπὸ τοὺς χωρικοὺς τῶν Παρακαρλίων χωρίων διὰ τὸ χρεολύσιον τῆς δαπάνης τῶν ἔργων, μονάχα ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτὸ καλύπτεται ἐξ ὁλοκλήρου ὅλον τὸ χρεολύσιον, ἐκτὸς τῶν ἐνοικιάσεων καὶ τῆς φορολογίας. Ἑπομένως, ἐφόσον δὲν ὑπάρχουν κωλύματα οἰκονομικά, ἐφόσον ὑπάρχει ἡ προκαταβολή τῆς Ἑταιρείας Μπούντ καὶ ἐφόσον εἶνε τεραστίας οἰκονομ. καὶ κοινωνικῆς σημασίας τὸ ἔργον, πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ κάμῃ ἄμεσον ἔναρξιν τῶν ἔργων εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Λαρίσης, προικοδοτῶν τὰ ἔργα, ἅμα ἐξαντληθῇ ἡ πρώτη πίστωσις. Δι’ ἑνὸς ἐλαχίστου ποσοῦ ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ ὁποῖον θὰ καλύψωμεν ἡμεῖς ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ σίτου.

§131Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἡ ἐπερώτησίς σας στρέφεται κατὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον ἐφάνη τόσον ἀφειδὲς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Μπούντ, ὥστε νὰ δίδῃ προκαταβολὰς περισσοτέρας ἀπὸ ὅσας ἔπρεπε νὰ παίρνῃ ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία δὲν καταδέχεται καὶ νὰ ἀπαντᾷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἢ στρέφεται ἡ ἐπερώτησίς σας εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ὑπολοίπων τῆς προκαταβολῆς; Διότι, ἐὰν ἡ ἐπερώτησίς σας στρέφεται εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ὑπολοίπων αὐτῶν, ἡμεῖς συνηγοροῦμεν, ὅπως διατεθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἐν Ἠπείρῳ καὶ ἐν Κρήτῃ, διότι ὑπάρχει καὶ διὰ τὴν Ἤπειρον μελέτη τὴν ὁποίαν ἔχει συντάξει ἡ Ἑταιρεία Μπούντ, καὶ ἀξιοῦμεν καὶ ἡμεῖς, ὅπως διατεθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τῆς Ἠπείρου.

§132Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Πῶς ἠμποροῦμεν νὰ τὸ διαθέσωμεν διὰ τὴν Ἤπειρον, ἐφόσον τὸ εἴχετε δώσει σεῖς;

§133Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, ἐξηγήθην σαφῶς. Ἐὰν ἐπρόκειται νὰ ἐλέγξω, ὁ ἔλεγχος δὲν θὰ ἀπηυθύνετο εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διότι ἄλλοι ἔδωκαν τὴν προκαταβολήν.

§134Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε;

§135Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὰ 1931, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλ’ ἐφόσον τὸ ποσὸν ἐδόθη, καὶ ἐφόσον δὲν ἠξεύρω τί θὰ ἀπαντήσῃ, ἢ μᾶλλον τί ἀπήντησεν ἡ Ἑταιρεία, ἐγὼ λέγω, ἀντὶ νὰ ἀναζητῆται τὸ ποσὸν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, νὰ εἴπῃ τὸ Κράτος: «ὁρίστε νὰ ἐκτελέσητε τὰ ἔργα αὐτά», καὶ τὰς 15.000 λιρῶν νὰ τὰς χρησιμοποιήσῃ ὡς πρώτην δόσιν τῆς ἀξίας τῶν ἔργων.

§136Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Αὐτὸ εἶνε σαφές. Ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας εἶναι σαφής. Σᾶς λέγει ὅτι ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐπιστρέψῃ τὸ Α ποσόν. Σεῖς ἔρχεσθε εἰς τὴν χρησιμοποίησιν πλέον τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Ἐπ’ αὐτοῦ συνηγοροῦμεν νὰ ἐκτελεσθοῦν καὶ τὰ ἔργα Ἠπείρου καὶ Κρήτης.

§137Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἡ Ἑταιρεία ἀπήντησεν ὅτι δίδει τὰ χρήματα αὐτά.

§138Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἅμα γίνουν τὰ ἔργα τὰ δίδει, ἀλλὰ διατὶ τὸ Κράτος νὰ μὴ τὰ ἐκτελέσῃ διὰ τῶν ἰδίων του μηχανικῶν; Ἡ πολυποίκιλος ὑπηρεσία τῶν μηχανικῶν τοῦ Κράτους τὶ κάμνει; Δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελοῦντο ἄριστα ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῶν Ρωμαϊκῶν λεγεώνων; Τί κάμνει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ ὅλοι αὐτοὶ οἱ μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται μὲ μισθοὺς μέχρι πεντήκοντα χιλιάδων δραχμῶν; Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ συζητήσωμεν κατὰ τὴν αὐριανὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§139Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐμὲ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἂν θὰ τὰ κάμῃ τὸ Κράτος, ἢ ἡ Ἑταιρεία. Ἐὰν θέλετε μάλιστα, σᾶς λέγω, ὅτι θὰ ἤθελα ἡ διαμαρτυρία αὐτὴ νὰ ὑψωθῇ ὅταν ἀνετίθετο ἡ κατασκευὴ τοιούτων ἔργων εἰς μίαν ξένην Ἑταιρείαν, τὴν Φαουντέσιον, ὅταν ἀπὸ 600.000 δολλάρια ποὺ ὑπελογίζετο ἡ δαπάνη τοῦ Ἀματόβου καὶ τοῦ Ἀρτζάν, ἐφθάσαμεν εἰς τὰ 14.500.000 δολλαρίων, διότι, ἐφόσον εἶχε δοθῇ προμήθεια εἰς τὴν Ἑταιρείαν κατ’ ἀποκοπὴν 32% ἐπὶ τῆς δαπάνης, ὑπῆρχε συμφέρον διὰ τὴν Ἑταιρείαν νὰ δαπανᾷ περισσότερα, ἵνα λαμβάνῃ μεγαλειτέραν προμήθειαν καὶ ἔχομεν τεραστίαν ἐπιβάρυνσιν τῶν γαιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποκαλύπτονται. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ νὰ τὰ κάμῃ τὸ Κράτος. Ἀλλὰ νὰ μὴ συνεχισθοῦν αἱ ἀτελεύτητοι μελέται. Ἔχομεν διὰ τὴν Θεσσαλίαν εἰς τὰ 1910 μελέτην τοῦ Νόμπιλε, τοῦ περιφήμου ἐκείνου Ἰταλοῦ, εἰς τὰ 1920 μελέτην τῆς Ἑταιρείας Τζάκσον, κατὰ τὸ 1930 ἄλλην μελέτην τῆς Ἑταιρείας Μπούντ. Δὲν ἐπιθυμῶ δὲ εἰς τὰ 1940 νὰ ἔχωμεν ἄλλην μελέτην καὶ εἰς τὰ 1950 ἄλλην ἐπίσης μελέτην. Μὲ ἐνδιαφέρει ἡ ἐκτέλεσις. Μὲ ἐνδιαφέρει δὲ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγείας τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πλούτου τῆς ἐπαρχίας μου. Καὶ ἐφόσον τὸ Κράτος ἐδαπάνησε 15 ἑκατομμύρια δολλαρίων χρυσῶν διὰ νὰ ἀποκαλύψῃ περὶ τὰς ὀγδοήκοντα χιλιάδας στρεμμάτων εἰς τὸν Ἀξιὸν ποταμόν, δὲν βλέπω διατὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ δαπανήσῃ ὀγδοήκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν χαρτίνων, διὰ ν’ ἀποκαλύψῃ καὶ διὰ νὰ προστατεύσῃ ἀπὸ πλημμύρας τριακοσίας χιλιάδας στρεμμάτων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λαρίσης. Καὶ ἐφόσον ὑπάρχει τὸ χρῆμα ἢ ἐκ τῆς προκαταβολῆς πρώτη δόσις, ἐγὼ ἔκαμα αὐτὴν τὴν πρότασιν. Τὶ ἔκαμε τὸ Κράτος διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰ δικαιώματά του διὰ τὰς δεκαπέντε χιλιάδας λιρῶν; Μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι τὰς ἀνεζήτησε. Καὶ λέγω, καλέσατε τὴν Ἑταιρείαν νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν προκαταβολὴν αὐτὴν εἰς τὰ ἔργα. Ἔτσι καὶ τὸ Κράτος δὲν θὰ χάσῃ τὸ ποσόν, καὶ τὰ ἔργα θὰ γίνουν. Ἐὰν τὸ Κράτος ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ τὰ χρήματα αὐτὰ καὶ νὰ κάμῃ αὐτὸ ἀπευθείας τὰ ἔργα, τόσον τὸ καλλίτερον. Ἐγὼ θὰ χειροκροτήσω. Λοιπὸν τὸ ζήτημα εἶναι σαφές· μὲ ἐνδιαφέρει νὰ ἀρχίσῃ ἡ κατασκευὴ τῶν ἔργων. Νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς πρώτη δόσις τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 15 χιλιάδων λιρῶν καὶ ἂς γίνῃ εἴτε ἀπὸ τὸ Κράτος, εἴτε ἀπὸ τὴν Ἑταιρίαν. Καὶ κάμνω τὴν δήλωσιν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι, δεδομένου ὅτι δι’ ὅλα τὰ ἔργα τῆς πεδιάδος Λαρίσης τὸ ὅλον ποσὸν θὰ ἀπήτει χρεολύσιον 7½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δηλοῦμεν ἡμεῖς ὅτι αὐτὰ τὰ 7½ ἑκατομμύρια θὰ τὰ πάρετε ἀπὸ μίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ σίτου, κατὰ τὴν συγκέντρωσιν πέντε δεκάρες τὴν ὀκᾶν. Τὸ χρῆμα τὸ ἔχετε ἀπὸ ἡμᾶς, ἔχετε καὶ τὴν προκαταβολήν. Ἀρχίσατε τὰ ἔργα. Ἀξίζει νὰ γίνουν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν συμπατριωτῶν μου.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§141ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ σύμβασις μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, ἐγένετο κατὰ τὸ 1929. Ὡς αἰτιολογία τῆς συνάψεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς φέρεται εἰς μίαν ἔκθεσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅτι ἡ Ἑταιρεία Μποὺντ εἶχε κληθῆ ἐπίσης νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ συναγωνισθῇ μετὰ τῶν ἄλλων Ἑταιρειῶν, τῆς Φαουντέσιον καὶ τῆς Μὸνξ καὶ Γιοῦλεν. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπῆλθε κυβερνητικὴ μεταβολή, καὶ ἐπειδὴ ὁ Μποὺντ εἶχεν ὑποβάλει συμφερωτέρους ὅρους, ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ προτιμήσῃ τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν ἐὰν ἤθελον γίνει μελέται καὶ ἐκτελέσεις ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ, Ἠπείρῳ καὶ Κρήτῃ.

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε ἐγένετο ὁ διαγωνισμός;

§143ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἶχε γίνει διαγωνισμὸς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἐχορηγήθησαν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα εἰς τὰς Ἀμερικανικὰς Ἑταιρείας Φαουντέσιον καὶ Μὸνξ Γιοῦλεν, τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος καὶ τῆς πεδιάδος τῶν Σερρῶν. Δὲν περιελήφθη ἡ ἐκτέλεσις ἔργων εἰς τὴν Θεσσαλίαν, Ἤπειρον καὶ Κρήτην, διότι δὲν ἐγένετο συναγωνισμός. Ἡ Ἑταιρεία Μπούντ, ἐπειδὴ προσῆλθεν εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἐκεῖνον καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκτελέσῃ καὶ τὰ ἔργα Θεσσαλίας, Ἠπείρου καὶ Κρήτης ἀμέσως, ἀνέλαβε κατόπιν ρητῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν Παρισίοις, νὰ προσέλθῃ εἰς Ἑλλάδα καὶ συνεννοηθῇ μετὰ τῶν ἑλληνικῶν ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν σύναψιν μιᾶς συμβάσεως πρὸς μελέτην καὶ ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Κρήτῃ, Ἠπείρῳ καὶ Θεσσαλίᾳ.

§144ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ ἴσοις ὅροις;

§145ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐφόσον δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὴν σύμβασιν— εἶσθε ἄριστος νομικὸς καὶ ἠκούσατε δύο λέξεις ἀπὸ ἐμὲ —δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφαίνεσθε ἐπὶ συμπερασμάτων νομικῶν. Δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ πρᾶγμα. Περιμένετε ν’ ἀκούσητε, διότι ἀναφέρεται βεβαίως ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν Παρισίοις εὑρισκόμενος, ἀνέθεσε εἰς τὸν οἶκον Μποὺντ τὴν ἐκτέλεσιν μελετῶν καὶ τῶν ἔργων τῶν ὑδραυλικῶν Ἠπείρου, Θεσσαλίας καὶ τῆς Κρήτης «ἐπὶ ἴσοις ὅροις». Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ «ἐπὶ ἴσοις ὅροις» εἶχε τὴν ἔννοιαν ὅτι «εἰς ἣν περίπτωσιν ἐδίδετο εἴς τινα τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτελέσῃ ἓν ἔργον «ἐπὶ ἴσοις ὅροις», θὰ προεκηρύσσετο διαγωνισμός, καὶ ἂν ἤρχετο καὶ ἄλλος συναγωνιστής, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ «ἐπὶ ἴσοις ὅροις» θὰ ἐσήμαινεν ὅτι θὰ ἐπροτιμᾶτο ἡ Ἑταιρεία Μπούντ. Αὐτὴ νομίζω ὅτι εἶναι ἡ γνώμη σας ἡ νομική. Δὲν ἔχει οὕτω; Αἱ γνῶμαί μας συνεπῶς συνταυτίζονται. Ἀλλὰ δὲν ἐγένετο αὐτό. Τὸ «ἐπὶ ἴσοις ὅροις» δὲν ἡρμηνεύθη ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ γίνῃ συναγωνισμὸς καὶ θὰ προτιμηθῇ ἡ Ἑταιρεία «ἐπὶ ἴσοις ὅροις». Ἐδόθησαν ἄλλαι ἑρμηνεῖαι ὅλως διόλου ἀντίθετοι πρὸς τὴν πραγματικὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου «ἐπὶ ἴσοις ὅροις» ὡς καὶ σεῖς τὸ ἀντιλαμβάνεσθε, καὶ τῷ 1929 ἄνευ διαγωνισμοῦ συνήφθη ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἑταιρείας Μποὺντ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν προμελετῶν καὶ ὁριστικῶν μελετῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ, Κρήτῃ καὶ Ἠπείρῳ. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἦτο ὁριστική, περιελάμβανε δὲ ὄχι μόνον τὴν σύνταξιν μελετῶν καὶ προμελετῶν, ἀλλ’ ἔδιδε εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μποὺντ καὶ μίαν ὀψιὸν δέκα ἐτῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ ἀναλάβῃ μονοπωλιακῶς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἐνέργειαν, ἐντὸς τῆς δεκαετίας αὐτῆς. Αὐτὸς εἶναι ὁ θεμελιώδης ὅρος τῆς συναφθείσης συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ἑλληνικοῦ δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας Μπούντ.

§146ΑΛ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὴ ἡ δεκαετία εἶναι ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τῆς μελέτης;

§147ΠΕΤΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἀπὸ τοῦ 1929 ὅτε καὶ ἐκυρώθη ἡ σύμβασις. Ὁ δεύτερος ὅρος ἦτο: Τὶ ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἑταιρεία Μποὺντ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ὡρίσθη ὅτι ἡ Ἑταιρεία Μποὺντ θὰ ἀναλάβῃ τὰς ὁριστικὰς μελέτας καὶ τὰς προμελέτας ἐφ’ ὅλων τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας, Ἠπείρου καὶ Κρήτης καὶ φυσικὰ ἐπὶ τῶν προμελετῶν καὶ ὁριστικῶν αὐτῶν μελετῶν θὰ ἐδικαιοῦτο ἐπὶ ἑνὸς ποσοστοῦ ἡ Ἑταιρεία, ἐὰν δὲ κατόπιν τὸ Κράτος ἤθελε νὰ κατασκευάσῃ τὰ ἔργα, τότε συνεφωνήθη, ὅπως τὰ ἔργα ἐκτελεσθοῦν ἐπὶ ἀποδόσει λ) σμοῦ μὲ ἕν ποσοστὸν 19% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐκτελουμένων ἔργων διὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς Ἑταιρείας καὶ κέρδη —πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, βέβαια, δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν σήμερον, διότι δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Σχετικῶς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν προμελετῶν καὶ τῶν ὁριστικῶν μελετῶν εἶχε συμφωνηθῆ, ὅτι, προκειμένου μὲν περὶ τῶν προμελετῶν καὶ ὁριστικῶν μελετῶν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας, τὸ ποσοστὸν τῆς Ἑταιρείας θὰ ἀνήρχετο εἰς πέντε ἐπὶ τοῖς χιλίοις, προκειμένου δὲ περὶ τῶν ἄλλων ὑδραυλικῶν ἔργων, τὸ ποσοστὸν θὰ ἀνήρχετο εἰς ἓν καὶ ἥμισυ ἐπὶ τοῖς χιλίοις. Ὄντως ἡ Ἑταιρεία Μποὺντ ἐξετέλεσε πραγματικῶς τὰς μελέτας, αἱ ὁποῖαι ἐνεκρίθησαν ἀπὸ μέρους τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, κατὰ ρητὸν ὅρον τῆς συμβάσεως, δὲν θὰ ἀνεμένετο, ὅπως ἄλλωστε ἦτο καὶ φυσικόν, —καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως— δὲν θὰ ἀνεμένετο ἡ ὑποβολὴ τῶν ὁριστικῶν μελετῶν καὶ ἡ ἔγκρισις αὐτῶν διὰ νὰ πληρωθῇ ἡ Ἑταιρεία ἐπὶ τῶν μελετῶν, ἀλλὰ θὰ ἐδίδοντο προκαταβολαί, αἱ δὲ προκαταβολαὶ ὡρίζετο ὅτι θὰ συνίσταντο ἐκ ποσοῦ 6½ χιλ. λιρῶν κατὰ τριμηνίαν ἢ ἑξαμηνίαν νομίζω, τὸ δὲ ποσὸν κατὰ τὴν σύμβασιν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνέλθῃ πέρα τῶν 30.500 λιρῶν, τὸ ὁποῖον ποσὸν ηὐξήθη εἰς 40.500 λιρῶν κατὰ τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Μετὰ τὴν ἔγκρισιν τῶν μελετῶν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, συμφώνως πρὸς τὴν ρητὴν διάταξιν τῆς συμβάσεως, ἡ Ἑταιρεία ἐδικαιοῦτο νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐγγυοδοτικῶν ἐπιστολῶν, διότι, ὀρθῶς, εἶχε τεθῇ ἐν τῇ συμβάσει, ὅτι δι’ ἑκάστην ἀνάληψιν ἑκάστης δόσεως, ὤφειλεν ἡ Ἑταιρεία Μποὺντ νὰ δώσῃ ἐγγυοδοτικὴν ἐπιστολὴν ἰσόποσον πρὸς τὸ Κράτος, ὅπως κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐξελέγξεως τῶν λ)σμῶν ἐξασφαλισθῇ αὐτὸ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε τυχὸν δικαιώματα ἐναντίον τῆς Ἑταιρείας. Αἱ ἐγγυοδοτικαὶ ἐπιστολαὶ ἐπεστράφησαν τότε καὶ κάμνω μόνον τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐπεστράφησαν χωρὶς νὰ τηρηθῇ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 5, νομίζω, χωρὶς τουτέστι νὰ ἐξελεγχθοῦν οἱ λογ)σμοὶ μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας Μποὺντ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Διότι ναὶ μὲν εἰς τὸ ἄρθρον τῆς συμβάσεως ὁρίζεται ὅτι, μετὰ τὴν ἔγκρισιν τῶν ὁριστικῶν μελετῶν τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, δικαιοῦται αὕτη νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐγγυοδοτικῶν ἐπιστολῶν, οὐχ ἧττον διὰ τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 5 ὁρίζεται ὅτι: «ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τῆς τελευταίας ὁριστικῆς μελέτης ἢ ἀφ’ ἧς αὕτη δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐγκριθεῖσα ὑποχρεοῦται ὁ ἐργοδότης νὰ κανονίσῃ τὸν λογ)σμὸν τοῦ ἀναδόχου καὶ ἀποπληρώσῃ αὐτόν». Νομίζω ὅτι ἡ παράγραφος αὐτὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχε τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐτέθη ὑπὲρ τοῦ ἀναδόχου. Μὲ τὸ ὅτι ἡ παράγραφος ἐσήμαινεν ὅτι πρέπει ἐντὸς μηνὸς νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος τῶν λογαριασμῶν καὶ ἂν εἶχε νὰ λάβῃ ἡ Ἑταιρεία Μπούντ, νὰ τῆς τὸ δώσητε, δὲν νομίζω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ ὤφειλεν ἡ ἑρμηνεία τῆς σχετικῆς παραγράφου νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἔννοιαν ἐξασφαλιστικὴν καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἡ ὁποία ἄλλωστε ἔννοια δὲν ἦτο δυνατόν, προκειμένου περὶ ἀμφοτεροβαροῦς συμβάσεως νὰ ἦτο ἡ ἔννοια ὅτι ἡ ὑποχρέωσις εἶναι ἀμοιβαία, ὅτι καὶ τὸ Κράτος ἐντὸς μηνὸς θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, καὶ θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ τῆς ἀποπληρώσῃ, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι καθυστερεῖ. Καὶ ἀντιθέτως, ὅτι τὸ Κράτος ἀπέκτα δικαιώματα ἐκ τῆς παραγράφου αὐτῆς, ἀσχέτως ἐὰν ἡ γραμματικὴ ἑρμηνεία τῆς παραγράφου ἔφερεν ἕν ἀντίθετον συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἦτο πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αἱ ἐγγυοδοτικαὶ ἐπιστολαὶ ἐπεστράφησαν. Σημειῶ ἁπλῶς τὸ γεγονός. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν θὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ Δημόσιον διὰ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν 20.000 χιλιάδων λιρῶν ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας Μπούντ. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἡ Ἑταιρεία εἶναι ἐκ τῶν καλλιτέρων καὶ σοβαρωτέρων Ἀγγλικῶν Ἑταιρειῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφόσον ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, σημειῶ ἁπλῶς τὸ γεγονὸς αὐτό. Κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1933, ὅτε ἐπεχείρησα τὸν ἔλεγχον τῶν λογαριασμῶν τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, εἶδον πράγματι ὅτι εἶχον δοθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν 20.500 λιρῶν περισσότεραι. Ἐζήτησα δι’ ἐγγράφου μου, ἀποσταλέντος ἤδη ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου 1933 τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ὡς ἀχρεωστήτως εἰσπραχθέντος. Κατὰ συγκυρίαν ἡ ἀπάντησις τῆς Ἑταιρείας ἐλήφθη σήμερον καὶ λέγει, ὅτι τὸ ζήτημα εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου καὶ τοῦ Μηχανικοῦ Συμβούλου τῆς Ἑταιρείας καὶ ὅτι συντόμως θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ σχετικῶς. Δὲν δύναμαι νὰ ἐξακριβώσω τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐργάζεται ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, οὔτε πῶς θὰ ἐξετάσουν τὴν σύμβασιν βαθύτερον οἱ νομικοὶ σύμβουλοι αὐτῆς. Ἐν τούτοις νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα ἦτο ἁπλούστατον. Κατὰ τὴν σύμβασιν ἡ Ἑταιρεία θὰ λαμβάνῃ τὰ προειρημένα ποσοστά, βάσει τῶν μελετῶν καὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναφέρουν αἱ μελέται τῆς ἰδικῆς Ἑταιρείας. Αἱ δὲ μελέται τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, αἱ ὁριστικαί, ἐνεκρίθησαν χωρὶς καμμίαν ἀντίρρησιν ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, καὶ λέγουν τὰ ἑξῆς. Ὅτι διὰ τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα Λαρίσης ἡ ἀξία θὰ εἶναι...κλπ. (ἀναγινώσκει). Ἑπομένως ἡ ἀξία τῶν ἔργων, σύμφωνα μὲ τὴν μελέτην, τὴν ὁριστικὴν μελέτην τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, εἶναι σαφής. Δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ κάμωμεν ἕνα ἁπλοῦν λογαριασμὸν καὶ νὰ ἴδωμεν ποῖον ποσοστὸν δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἐκ τῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας καὶ ἔπειτα τῆς Κρήτης καὶ Ἠπείρου καὶ θὰ εὕρωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀκριβέστατον, δηλαδὴ ὅτι ἡ Ἑταιρεία δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸ ποσὸν τῶν 16.454 λιρῶν καὶ ἑπομένως μένει ὑπόλοιπον ποσὸν 24.045 λιρῶν, τὸ ὁποῖον ὀφείλει βέβαια νὰ ἐπιστρέψῃ ἡ Ἑταιρεία κατὰ τοὺς κανόνας περὶ ἀχρεωστήτου, οἱ ὁποῖοι κανόνες φαντάζομαι ὅτι ἰσχύουν εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τῆς Ἑταιρείας θὰ εἶναι ὁριστικόν, καὶ ὑπέμνησα εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὅτι πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τύχῃ μιᾶς ἀπαντήσεως θετικῆς εἰς τὰ ἔγγραφα αὐτά. Φαντάζομαι ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιστρέψῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀχρεωστήτως ἀνέλαβε, καὶ τοῦτο, διότι αὐτὸ εἶναι πρᾶξις ἐπιβεβλημένη διὰ τὴν Ἑταιρείαν, ἐφόσον, ὡς εἴπομεν, κατὰ τὰς πληροφορίας μας, ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ εἶναι μία τῶν σοβαρωτέρων Ἑταιρειῶν ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν κατὰ τὴν ἀπίθανον ὅλως ἐκδοχήν, ἤθελεν εὑρεθῆ πρὸ μιᾶς ἀρνήσεως τῆς Ἑταιρείας, δὲν ἔχει παρὰ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ τῶν 24 χιλιάδων λιρῶν, εἶναι βέβαια ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν ὅταν τὸ Κράτος εἰσπράττῃ ἀνελπίστως τρόπον τινά, ποσὸν δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν οἱ μνηστῆρες εἶναι πολλοί, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς, ὅτι βέβαια τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἔχει νὰ κάμῃ μεγάλα πράγματα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω ἐπίσης, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ θεωρήσῃ ὅτι διετέθη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων καὶ ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, τὸ ποσὸν αὐτό, ἂν τὸ εἰσπράξωμεν, πρέπει νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων. Διὰ τὰ λοιπά, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος ἐγὼ νὰ εἴπω τι, φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ θελήσῃ νὰ τὸ ἀναγράψῃ εἰς τὸν ἑπόμενον Προϋπολογισμὸν διὰ τὴν συνέχισιν τῶν ἔργων. Πάντως ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ παρὰ μόνον διὰ τῆς Ἑταιρείας Μπούντ, διότι ἔχει ἀναλάβει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος μόνον αὐτὴν τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἀναγνωρίσῃ ὡς ἀνάδοχον τῆς ἐκτελέσεως, ἀπαγορευομένης πάσης οἱασδήποτε συμφωνίας μετ’ ἄλλης Ἑταιρείας.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». Ὁ κ. Χαβίνης.

§149Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παραπεμφθῇ ἐκ νέου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν ὅλοι τῶν ὑπηρεσιακῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶναι λεπτομερειακά, καὶ σχηματίσωμεν οὕτω γνώμην ἂν τὸ νομοσχέδιον ἀνταποκρίνεται καὶ πρὸς τὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ζητῶ τὴν παραπομπήν του ἐκ νέου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, διότι τὰ στοιχεῖα, ἅτινα θὰ ἐξετασθοῦν εἶνε τόσον λεπτομερειακά, ὥστε οὔτε ἐδῶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθοῦν ἐπαρκῶς, οὔτε δὲ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εἶναι εἰς θέσιν εἰς ἑκάστην παρατήρησιν νὰ δίδῃ τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποφασισθῇ ἡ ἐκ νέου παραπομπὴ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν μὲ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Αʹ Ἐπιτελικοῦ Γραφείου νὰ προσκομίσουν ὡρισμένα στοιχεῖα παριστάμενοι καὶ οἱ ἴδιοι εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐκ τῆς τοιαύτης συζητήσεως καὶ ἀντιπαραβολῆς τῶν γνωμῶν θὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις τοῦ νομοσχεδίου.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ παραπέμψω ἐκ νέου οἱονδήποτε νομοσχέδιον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν δὲν δύναται νὰ παραπεμφθῇ ἐκ νέου νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔρχεται πρὸς συζήτησιν ἤδη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Τοῦτο ἀντίκειται εἰς πάντα Κανονισμὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, μολονότι δὲν θὰ εἶχα καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ διευκολυνθῶσιν οἱ κ. κ. Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἰδίων λόγων δὲν παρηκολούθησαν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς...

§152ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ λόγους τάξεως.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ σεῖς τὸ λέγετε. Νὰ παρασχεθῇ βεβαίως εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς οἱαδήποτε εὐκολία εἰς τὴν ἐφεξῆς συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν των ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλ’ εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὸν Κανονισμὸν ἡ ἐκ νέου εἰς τὴν Κοινοβ. Ἐπιτροπὴν παραπομπὴ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἤδη εἰς βʹ συζήτησιν.

§154ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον ὥστε πράγματι νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλή, καὶ ἰδίως νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος καὶ ὄχι νὰ εὕρωμεν ἂν ὁ Κανονισμὸς ἔχει ἀπαγορευτικὰς διατάξεις. Νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον τῆς διευκολύνσεως τοῦ ζητήματος. Δὲν πρόκειται περὶ συνήθους θέματος. Ὁ κ. Βουλευτὴς Πρεβέζης εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἔχει ἀνάγκην τῆς προσκομίσεως λεπτομερειακῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν στοιχείων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς στενώτερον κύκλον μία συζήτησις σοβαρὰ καὶ ἀντικειμενική. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσκηθῇ ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ μία συνεννόησις καὶ ἀμοιβαία διαφώτισις. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι σκόπιμος καὶ πρακτικὴ καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διακανονισθῇ εἴτε διὰ μιᾶς ἀνεπισήμου συνεδριάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, χωρὶς νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἐκ νέου παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, εἴτε καὶ διὰ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς Ἐπιτροπήν, διότι ὁ Κανονισμὸς δὲν τὸ ἀπαγορεύει. Δὲν ἀπαγορεύει ὁ Κανονισμὸς τὴν δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς παραπομπήν. Ἀλλ’ ἐὰν ἠθέλομεν νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, σᾶς λέγω ὅτι δύναται νὰ ἀποφασισθῇ νὰ προσέλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς μίαν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν νὰ γίνῃ χρησιμοποίησις τῶν λεπτομερειακῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶναι σπουδαιότατα καὶ νὰ ἐξετασθῇ ἐπισταμένως τὸ νομοσχέδιον.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον ἀντιτίθεμαι, εἶναι νὰ μὴ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, νομοσχέδια τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν εἰς αὐτὴν ἐψηφίσθησαν δὲ καὶ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ζητήσῃ ἰδιαιτέρας τινὰς πληροφορίας, νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἴδῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νὰ συζητήσῃ μετ’ αὐτοῦ. Πάντως διὰ σήμερον ἀναβάλλεται. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθοῦν ὅσα νομοσχέδια μένουν ἐκκρεμῆ, διότι θέλομεν ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῶν ἑορτῶν. Ἐπληροφορήθην ὅτι ὑπέβαλε παράκλησιν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅπως μὴ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς πρὸ τῶν ἑορτῶν. Θέλομεν νὰ σᾶς παράσχωμεν πᾶσαν εὐκολίαν, ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῶν ἑορτῶν. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον θ’ ἀναβληθῇ ἀπόψε. Αὔριον εἶναι ἡμέρα καθ’ ἥν δὲν συνεδριάζει ἡ Βουλὴ καὶ οὕτω θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν Πέμπτην.

§156Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς ἀναβολῆς ἢ μὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διευκρινισθῇ, εἶναι ἂν ὑπάρχῃ διάταξις εἰς τὸν Κανονισμόν, ἀπαγορεύουσα τὴν ἐπαναφορὰν ἑνὸς νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβ. Ἐπιτροπήν. Ὄχι μόνον δὲν ἀπαγορεύεται τοῦτο, ἀλλὰ καὶ πολλάκις συνέβη νομοσχέδια τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπαναφέρωνται πρὸς πληρεστέραν ἐπεξεργασίαν εἰς τὰς Κοινοβ. Ἐπιτροπὰς. Ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν λοιπὸν διὰ τὴν ἐκ νέου παραπομπὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νομοσχεδίων δὲν ὑφίσταται κώλυμα. Ἄλλο ἄν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει τὴν παραπομπήν.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θέλω νὰ συζητήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐὰν ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ἀπαγορευτικὴ ἢ ὄχι. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι Κανονισμὸς σημαίνει τάξις καὶ ἄς προσπαθήσωμεν νὰ τηρήσωμεν τὴν τάξιν.

§158Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐζήτησα ἐγὼ τὴν παραπομπήν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἄν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ τὸ παραπέμψῃ ἐκ νέου, δικαίωμά της εἶναι, διότι διαθέτει τὴν πλειονοψηφίαν.

§159Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐὰν ἐζήτησα νὰ παραπεμφθῇ ἐκ νέου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ νομ)διον, τὸ ἐζήτησα πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, διότι κατὰ τὴν κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησιν θὰ λυθοῦν πλεῖστα ὅσα λεπτομερειακὰ ζητήματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶμαι ἕτοιμος καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀρχίσω τὸν λόγον μου, ἀλλὰ φοβοῦμαι μὴ δὲν εἶναι ἕτοιμος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ συζητῶνται εἰς τὴν Βουλὴν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν. Εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Στρατοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προτείνωνται διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιφέρουν τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα.

§160Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του ὅπως θέλει, περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐκ νέου εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ οὐσιαστικὸν ἐπιχείρημα δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ, διότι ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἐξήτασε ποῖα εἶναι τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ. Καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἐδήλωσα, ὅτι εἶμαι πρόθυμος διὰ πᾶσαν δικαίαν διευκόλυνσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ τὴν καλλιτέραν κατάρτισιν τῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ τὸ νὰ στέλλωμεν καὶ νὰ ξαναστέλλωμεν τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, δὲν ἐννοῶ εἰς τὶ θὰ ὠφέλει ἡ τακτικὴ αὕτη. Ἄν θέλουν ἰδιαιτέρως νὰ συζητήσουν οἱ κ.κ. Βουλευταί μὲ τὴν Ἐπιτροπήν, ἄς τὸ κάμουν. Ἀλλ’ ἄς μὴ καθιερώσωμεν μίαν τοιαύτην ἀνωμαλίαν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ καθιερώσωμεν ἕν προηγούμενον νὰ στέλλωμεν καὶ νὰ ξαναστέλλωμεν τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς Ἐπιτροπάς.

§162Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶπα ὅτι εἶναι συμφέρον τοῦ Ὑπουργοῦ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διότι θὰ θιχθοῦν λεπτομερειακὰ ζητήματα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ ἀπαντήσῃ.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συστάσεως νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Δικαιοσύνης».

§164ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν συνοδεύεται ἀπὸ ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§165ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν χρειάζεται, διότι δὲν ἐπιβάλλει νέαν δαπάνην.

§166ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς δὲν ἐπιβάλλει, ἀφοῦ αὐξάνουν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς;

§167ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐξάνουν τὰ μέλη, ἀλλὰ δὲν προστίθεται νέα δαπάνη, διότι θὰ διατεθῇ μόνον ἡ δαπάνη ἡ ὡρισμένη διὰ τὸ παρελθόν.

§168ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε περιορίζετε τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἄλλων;

§169ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βέβαια.

§170ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βέβαια, ἠμπορεῖτε νὰ περιορίσητε τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἄλλων μελῶν, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα καθόλου σύμφωνοι πρὸς τὸ μέτρον αὐτό.

§171Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ συνεννοηθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἡ ἰδική μου γνώμη εἶναι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία προνοεῖ περὶ παραπομπῆς τῶν νομοσχεδίων εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν δαπανῶν, ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ὅλα τὰ νομοσχέδια πρέπει νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ Λογιστήριον διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἂν προκαλοῦνται δι’ αὐτῶν νέαι δαπάναι, καὶ εἰς καταφατικὴν περίπτωσιν νὰ καθορίζηται τὸ ποσὸν τῶν προκαλουμένων δαπανῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ ἀντίληψις τοῦ πράγματος. Διότι δὲν ἠμπορεῖ ἕκαστος νὰ βεβαιῇ ἐὰν τὸ ν)διον προκαλῇ δαπάνας ἢ ὄχι. Τοῦτο πρέπει νὰ βεβαιοῦται ἀπὸ τὸ Γεν. Λογιστήριον. Ἀκόμη περισσότερον ἐν τῷ πνεύματι τοῦ Συντάγματος θὰ ἦτο ἐὰν ἦτο δυνατὸν καὶ αἱ ψηφιζόμεναι τροπολογίαι αἱ προκαλοῦσαι δαπάνας παρεπέμποντο εἰς ἐπιτροπήν, διὰ νὰ βεβαιώσῃ ποία εἶνε ἡ ὑπὸ τῆς τροπολογίας προκαλουμένη δαπάνη. Διότι ἠξεύρετε τὶ συμβαίνει; Ὑπάρχουν μερικὰ ν)δια, τὰ ὁποῖα δὲν προκαλοῦν δαπάνας, ὅπως ψηφίζονται ὅμως μετὰ τῶν τροπολογιῶν τὴν τελευταίαν στιγμήν, προκαλοῦσι σημαντικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ἐπίγνωσιν τῆς δαπάνης ταύτης. Πρέπει λοιπὸν ὁπωσδήποτε καὶ αἱ τροπολογίαι κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἂν προκαλοῦνται νέαι δαπάναι καὶ πόσαι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς βεβαιοῖ ὅτι δὲν προκαλοῦνται νέαι δαπάναι, ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ ἔχωμεν καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου;

§172ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι καὶ τόσον εὐχερὴς ἡ παρεμβολὴ τροπολογιῶν εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ μία τροπολογία, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τὸ ἐνδεχόμενον ὅτι προκαλεῖ δαπάνας, ἀναβάλλεται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου μέχρις ὅτου προσαχθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§173Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πάντως, εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ὁ καθορισμὸς τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας προκαλοῦν τὰ νομοθετικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως.

§174ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐξάνετε τὰ τακτικὰ μέλη κατὰ δύο καὶ προσθέτετε ἄλλα ἑπτὰ ἔκτακτα, ἀνεξαρτήτως τῶν οὐσιαστικῶν ἀντιρρήσεων ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν διὰ τὰ προστιθέμενα ἔκτακτα μέλη. Νομίζομεν ὅτι ἡ παρατήρησις ὅτι ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ ἔχῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, εἶναι ὀρθοτάτη. Πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ παραπεμφθῇ ἀπαραιτήτως εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον.

§175ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θέλετε δηλ. νὰ καθιερώσωμεν ὡς ἀρχὴν τὴν παραπομπὴν ὅλων τῶν νομοσχεδίων εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον;

§176ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι ἀξίωσις τοῦ Συντάγματος.

§177ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ στέλλωνται ὅλα εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον Τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ μόνον περὶ νομοσχεδίων προκαλούντων δαπάνας, τὸ δὲ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον δὲν προκαλεῖ τοιαύτας.

§178ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ αὐξάνετε θέσεις, κ. Ὑπουργέ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ προκαλῆτε δαπάνας;

§179ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Διὰ τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου τούτου μοῦ ἔδωκεν ἀφορμὴν ἡ ἀνεπάρκεια τῆς ὑπαρχούσης ἐπιτροπῆς... Παρετήρησα ὅτι ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα ἀποστέλλουν πρὸς ἐπεξεργασίαν διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπεξεργασθῇ ἡ μόνιμος Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ὅμως, λόγῳ τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν της, δὲν ἐπαρκεῖ καθόλου. Ἐσκέφθην λοιπόν, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθόν, προκειμένου νὰ γίνῃ ἐπεξεργασία νομοσχεδίων τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας π.χ., νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἷς ἐκ τῶν Διευθυντῶν τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Τὸ ἴδιον θὰ συμβαίνῃ καὶ μὲ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐπάρκεια τῆς ἐπιτροπῆς δι’ ὅλα τὰ ἀποστελλόμενα εἰς αὐτὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν νομοσχέδια. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι δὲν δημιουργοῦνται νέαι δαπάναι.

§180Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἄν δημιουργηθοῦν νέαι θέσεις, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ χρειασθοῦν νέαι πιστώσεις; Κατ’ ἀνάγκην θὰ συζητήσητε συμπληρωματικὰς πιστώσεις. Τὸ ζήτημα τὸ ἐξετάζω γενικώτερον, ὡς ἐνδιαφέρον ὅλας τὰς Κυβερνήσεις. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ παράβασις αὕτη ἐγίνετο καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὰ νομοσχέδια εἰσήγοντο ἄνευ ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου κατὰ τρόπον, ὥστε αἱ ἑκάστοτε ἀντιπολιτεύσεις δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξουν τὰς δαπάνας τὰς προκαλουμένας ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ λαμβανόμενα ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων. Τὸ πρᾶγμα, ἄν διορθωθῇ θὰ εἶναι πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον.

§181Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρατηρῶ, κ. Βουλευταί, μετὰ περιεργείας τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅτι τὸ μὲν ζητοῦνται παρεκκλίσεις ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ πρὸς διευκόλυνσιν, τὸ δὲ αὐστηρὰ τήρησις τῶν διατάξεων αὐτοῦ, διὰ ζητήματα, διὰ τὴν τήρησιν τῶν ὁποίων δὲν ὑφίσταται λόγος. Ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἡ παρέκκλισις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς μὴ παραπομπῆς εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς προκαλοῦν δαπάνας νέας, ἐπεκράτησε, δυστυχῶς, εἰς τὸ παρελθόν, εἰς εὐρεῖαν κλίμακα. Καὶ ἐγὼ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην, ὡς ἀντιπολίτευσις, νὰ ψέξω τὴν παράλειψιν ταύτην. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω, μολονότι τότε μοῦ ἀπεδόθη μομφή, ὅτι ἔψεξα τὴν ἔλλειψιν ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀπὸ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα, λόγῳ τῆς φύσεως καὶ τοῦ περιεχομένου των παρεῖχον ἀσφαλεῖς ἀφορμὰς νέων δαπανῶν. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προδήλως, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ, δὲν προκαλεῖ καμμίαν δαπάνην, ἡ παραπομπή του εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον πρὸς ἐξέτασιν τῶν προκαλουμένων, δῆθεν, ὑπ’ αὐτοῦ δαπανῶν, εἶναι ἕν μέτρον, τὸ ὁποῖον καταντᾷ ἀληθῶς ἐξωφρενικόν. Ἄν δὲ ἐξακολουθήσωμεν καὶ εἰς ἑκάστην τροπολογίαν νὰ λέγωμεν: δὲν θὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν στείλωμεν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, σᾶς βεβαιῶ ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς θὰ παύσουν νὰ διεξάγωνται. Διότι, ἂν μὲν πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς εἰσάγει, δύναται, ἔχων ταῦτα ὑπ’ ὄψει, νὰ τὴν στείλῃ εἰς τὸ Γεν. Λογ)ριον, ἀλλὰ τροπολογίας δύναται νὰ ὑποβάλῃ κάθε βουλευτής, μέχρι καὶ τῆς τελευταίας στιγμῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀσφαλῶς, οὐδεμία Κυβέρνησις καὶ οὐδεμία Βουλὴ θὰ δυνηθῇ νὰ ἐργασθῇ.

§182Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νὰ ὑποβάλλωνται αἱ τροπολογίαι κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν ἵνα μελετῶνται.

§183Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι σύμφωνος μαζί σας νὰ διεξάγωμεν τὰ πράγματα συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, ἀλλ’ ἂς μὴ θελήσωμεν, ὁτὲ μὲν νὰ παρεκτρεπώμεθα ἀπὸ τὸν Κανονισμόν, ὁτέ δὲ νὰ ζητῶμεν αὐστηρὰν τήρησιν καὶ ἐκεῖ ὅπου θὰ ἦτο ἀστεῖον τὸ τοιοῦτον.

§184ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε ἐζητήσαμεν τὴν παρεκτροπήν;

§185Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χαβίνη. Λοιπόν, τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν εἶναι ἀνάγκη αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔρχεται πρὸς τροπολογίαν ὑφισταμένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὴν ἐπιτροπὴν καὶ κανονίζει καὶ τὰς δαπάνας αὐτῆς. Τὶ κάμνει; Κάμνει μίαν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν κανονίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν, ἄνευ αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ διατεθειμένου διὰ τὴν ἐπιτροπήν. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν σοβαρῶς συζητοῦντες νὰ εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ τὸ παραπέμψωμεν εἰς τὸ Λογιστήριον; Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους Συναδέλφους νὰ στέλλουν τὰ νομοσχέδιά των ὅλα εἰς τὸ Λογιστήριον, ἔστω καὶ ἂν προδήλως δὲν προκαλοῦμεν δαπάνας. Καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ καθόλου τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως ἐντελῶς ἀκατάστατον. Ἀλλὰ ἂς μὴ παρακωλύωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως.

§186ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ποῖος παρακωλύει τὴν ἐργασίαν τῆς Κυβερνήσεως;

§187ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς κατηγόρησεν ὅτι εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν ἐζητήσαμεν νὰ κάμψωμεν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, ἐνῶ εἰς τὴν ἄλλην ἠθελήσαμεν νὰ εἴμεθα ἄτακτοι. Τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς συμβαίνει. Δηλαδή, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ Κανονισμοῦ, εὑρῆκε διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουν, δηλαδὴ διατάξεις ἀπαγορευούσας εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποστέλλῃ νομοσχέδια....

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). (ἐν θυμῷ). Δὲν εἶπα ἐγὼ αὐτά, κ. Παπαναστασίου.

§189ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ θυμώνετε, Κύριε Πρόεδρε. Εἰς αὐτὰ τὰ χαϊδολογήματα ἔτσι ἀπαντᾶτε; Εἶναι καὶ ἡ πρώτη ἡμέρα. Λοιπόν, προκειμένου περὶ μιᾶς διευκολύνσεως αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διαφωτισθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει διάταξις ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἐπιτρέπει αὐτό, ἐνῶ καμμία διάταξις δὲν τὸ ἀπαγορεύει. Τώρα, προκειμένου περὶ διατάξεως τοῦ Συντάγματος...

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα πρέπει νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγώ.

§191ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐκφράζω μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου. Προκειμένου λοιπὸν περὶ διατάξεων τοῦ Συντάγματος λέγει ὅτι ἐγένοντο καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ πάντοτε εἰς τὸ παρελθὸν διεμαρτυρόμεθα ἡμεῖς ὁσάκις μᾶς ἐγίνετο ἀντιληπτόν, καὶ πάντοτε ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως αἱ Κυβερνήσεις ὅλαι εἰς αὐτὴν τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐνστάσεως περὶ ἐλλείψεως ἐκθέσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Δὲν ἐνθυμοῦμαι περίπτωσιν νὰ ἠρνήθη νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου ὑπῆρχε γνώμη ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλῇ δαπάνας. Λοιπὸν δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει νὰ ἐπικλεσθῇ τὸ παρελθόν, ἐνῷ καὶ τὸ παρελθὸν αὐτὸ δὲν ἔρχεται εἰς ἐπικουρίαν.

§192Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἐπεκαλέσθην.

§193ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ αὐτὸ τὸ ἀρνεῖσθε ἀκόμη;

§194Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπα ὅτι δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ παρελθόν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἐπικαλεσθῶ κἄτι τι ἄλλο. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ Σύνταγμα. Τὸ Σύνταγμα ἐν ἄρθρῳ 29 ὁρίζει τὰ ἑξῆς. «Πᾶσα πρότασις νόμου κλπ.». (ἀναγινώσκει). Λοιπόν, αὐτὴ πρέπει νὰ συνεπάγηται δαπάνην. Ἐδῶ εἰπέτε ποία εἶναι ἡ διάταξις, ἡ ὁποία συνεπάγεται δαπάνην.

§195ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀμέσως. Ὑπάρχει μία πίστωσις. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι δὲν αὐξάνει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὴν πίστωσιν, διπλασιάζετε ὅμως τὸ προσωπικὸν τῶν Νομοπαρασκευαστικῶν Ἐπιτροπῶν διὰ προσθήκης τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων μελῶν. Καὶ μὴ ὑποστηρίζετε ὅτι, ἀφοῦ πολλαπλασιάζετε τὸ προσωπικὸν τῶν νομομαθῶν, ὄχι τυχέων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τοιαύτην ἐργασίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ εἰς τὸ μέλλον νὰ ἔχωμεν αὔξησιν δαπάνης.

§196Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ φέρητε τὴν ἀντίρρησίν σας.

§197Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ πίστωσις ἡ ὑπάρχουσα ἐπαρκεῖ διὰ διπλάσιον ἀριθμὸν προσωπικοῦ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἂν διατηρήσητε τὸ ἴδιον προσωπικόν, ἡ πίστωσις μένει ἀδιάθετος. Ἑπομένως δημιουργεῖτε δαπάνην οὐσιαστικῶς, ὅταν αὐξάνεται τὸ προσωπικόν, ὁπότε ἡ πίστωσις ἡ ἀδιάθετος θὰ διατίθεται. Αὐτὴ εἶναι οὐσιαστικῶς αὔξησις δαπάνης.

§198Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ δικαιολογήσητε τὴν γνώμην σας ἐπικαλεῖσθε ἕν ἐπιχείρημα ἀρκετὰ ἔξυπνον, ἀλλ’ ὄχι ἐπιτυχές, διότι αἱ διακόσιαι χιλιάδες εἶναι ἤδη προωρισμέναι διὰ τὴν ἐπιτροπήν.

§199Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι, ἠμπορεῖ νὰ μὴ διατεθοῦν. Εἶνε ἄπειροι αἱ πιστώσεις εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται καθ’ ὑπέρβασιν τῆς πραγματικῶς διατεθειμένης. Σήμερον ἡ πίστωσις θὰ μείνῃ ἀδιάθετος, ἐνῷ, προστιθεμένου τοῦ προσωπικοῦ, γίνεται δαπάνη οὐσιαστικῶς.

§200ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολὺ σωστά.

§201Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ἦσθε σεῖς εἰς τὸ Λογιστήριον, τὶ θὰ εἴπητε; Συνεπάγεται δαπάνην, ναὶ ἢ ὄχι;

§202ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διὰ νὰ μὴ συνεπάγεται δαπάνην τὸ νομοσχέδιον νὰ συμπληρωθῇ οὕτω πῶς καὶ νὰ εἴπῃ ποία θὰ εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τὴν ὁποίαν θὰ λαμβάνουν τὰ μέλη, διότι τὸ νομοσχέδιον τὸ παλαιὸν λέγει· λαμβάνουν 25.000 δραχμάς». Ἀλλ’ ἐὰν πάρουν 25.000 δρ. ὅλοι, θὰ ἔχωμεν διπλασίαν δαπάνην.

§203Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, αὐτὸ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ παλαιοῦ νόμου λέγει «ὅτι.... κλπ.». (ἀναγινώσκει).

§204ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι τὰ νομοσχέδια τότε μόνον ἀποστέλλονται εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ὅταν προκαλοῦν δαπάνας, ὅταν ὅμως δὲν προκαλοῦν, φυσικὰ δὲν ἀποστέλλονται.

§205ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἀπέκρουσε τὴν παραπομπὴν εἰς τὸ Λογιστήριον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀντικρούσω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτό. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς λέγει, ὅτι ἡ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ του Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἔδωκεν ἀγαθοὺς καρπούς...

§206Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τούς ὁποίους ὅμως οὐδεὶς εἶδεν.

§207ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦ ἐζήτησε τὴν ἐνίσχυσίν της δι’ εἰδικῶν.....

§208ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). τὰ ἴδια τὰ ὁποῖα εἶναι, Παυλόπουλος Ἀρεοπαγίτης, Ρωμανός, Χωραφᾶς κλπ. (ἀναγινώσκει), μοῦ ἐζήτησαν καὶ μὲ παρεκάλεσαν νὰ κάμω τὸν νόμον αὐτόν, διότι ἔχομεν ἀνάγκην εἰδικῶν νομομαθῶν.

§209ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅτε ἔγινεν ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, τὸ Κράτος ἀπεφάσισε νὰ τοὺς δώσῃ μίαν πίστωσιν τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν προσφερομένην ἐργασίαν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας θὰ περικόψητε εἰς τὸ ἥμισυ τὴν ἀμοιβὴν καὶ διὰ τοῦ μέτρου σας αὐτοῦ, ἀντὶ νὰ καλλιτερεύσητε τὰ πράγματα, θὰ τὰ χειροτερεύσητε.

§210Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ περικόπτετε ἡ δαπάνη;

§211ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι αὐξάνεται τὸ προσωπικόν.

§212Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τῶν νομοπαρασκευαστικῶν ἐπιτροπῶν τῶν κωδίκων, ἀλλὰ περὶ τῆς μονίμου νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς.

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὴ ἡ ἐννιαμελὴς Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπὴ εἶναι πλέον ἢ ἀρκετὴ διὰ νὰ ἐπεξεργάζηται τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, θὰ προστεθοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρόσωπα ὄχι κατάλληλα νὰ προσφέρουν πραγματικὴν ἐργασίαν, ἀλλ’ ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πιέζουν τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, συνέπεια δὲ τούτου θὰ εἶναι ἀκόμη, τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ ζητήσητε μεθαύριον τὴν αὔξησιν τῆς πιστώσεως, ἀφοῦ θὰ προσθέσητε καὶ ἄλλα πρόσωπα.

§214Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴχετε προσέξει, κ. Παπαναστασίου, ποῖον ἦτο τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ ἐκάματε καὶ εἴπετε ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπετε. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ τὰς Νομοπαρασκευαστικὰς Ἐπιτροπὰς τῶν κωδίκων, αἵτινες, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εὑρίσκονται περὶ τὸ τέλος τῆς ἐργασίας των, ἀλλ’ ἀφορᾷ μίαν Νομοπαρ. Ἐπιτροπὴν μόνιμον, ἡ ὁποία ἑδρεύει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ ὁποία ἐπεξεργάζεται, ὄχι μόνον τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἄλλων Ὑπουργείων, δὲν συγκροτεῖται δὲ αὐτή ἐν ὁλομελείᾳ, ἀλλὰ συγκροτεῖται ἀπὸ τὰ εἰδικὰ ἑκάστοτε μέλη, ἅτινα ἀπαιτεῖ τὸ ὑπὸ ἐπεξεργασίαν νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὑπάρχει ἔλλειψις εἰδικοτήτων, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ἰδία ἐζήτησε διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τὴν ἐνίσχυσίν της δι’ ἐκτάκτων μελῶν εἰδικῶν καὶ ἄνευ ἐπαυξήσεως τῆς ὑπαρχούσης δαπάνης. Δὲν πρόκειται λοιπὸν οὔτε ἡ δαπάνη νὰ αὐξηθῇ, οὔτε πρόσωπα μὴ εἰδικὰ θὰ διορίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Συνεπῶς τὰ ἐπιχειρήματά σας καταπίπτουν ἀφ’ ἑαυτῶν.

§215ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρόκειται καθαρῶς περὶ προσλήψεως εἰδικῶν προσώπων καὶ αὐτὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἅμα τὸ ἀναγνώσετε.

§216ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, λέγετε ὅτι ἔχετε ἀνάγκην τῆς ἐπικουρίας ἑνὸς ὑπαλλήλου δι’ ἕν νομοσχέδιον, ἀλλὰ αὐτὸς ὁ νόμος πρόκειται νὰ ἐξακολουθῇ ὑφιστάμενος ἐπὶ δύο χρόνια. Θὰ ἔχωμεν διαρκῶς νομοσχέδια, διὰ νὰ ἀπασχολῆται αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος ἐπὶ δύο χρόνια; Ἐάν, πράγματι, ἐπιδιώκετε τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον λέγετε, δύνασθε νὰ ἀποσπάσητε οἱονδήποτε ὑπάλληλον, χωρὶς καμμίαν ἀμοιβήν, διότι οὐδεὶς ἄλλος ὑπάλληλος λαμβάνει ἀντιμισθίαν διὰ προπαρασκευαστικὴν ἐργασίαν.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Περ. Ράλλης.

§218ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, γίνεται μία συζήτησις νομοσχεδίου ἐντελῶς ἄσκοπος. Δέν πρόκειται, ὡς εἶπεν ὀρθῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῶν ἐπιτροπῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἀποστολὴ εἶναι ἡ σύνταξις τῶν Κωδίκων καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν νὰ διεκπεραιώσωσιν ἔργον δυσχερές, ἡ ἀμοιβὴ δὲ αὐτῶν ἔχει καθορισθῆ καὶ ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῆς παρούσης.

§219ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἑκατὸ χρόνια διαρκεῖ ἡ σύνταξις τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος καὶ ἀκόμη δὲν ἐτελείωσε τὸ ἔργον της. Ὁ Ναπολέων ἔκαμε ὅλα αὐτὰ εἰς τρεῖς μῆνας.

§220ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων καὶ τῇ ὀρθῇ ὄντως πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, καθιερώθη ὁ νόμος 4355 περὶ συστάσεως μονίμου Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ δὲν ἀνεμένετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ κριθῇ ὅτι καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐν τῇ διατυπώσει τῶν νόμων ἐγένοντο πλεῖσται ἀστοχίαι.

§221ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ παρελθὸν ἐπέρασε. Τὸ παρόν.

§222ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀσφαλῶς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ παρὸν πλεῖστα νομοσχέδια συντάσσονται παρὰ διαφόρων κ. Τμηματαρχῶν καὶ βρίθουν λαθῶν. Πάντως εἴμεθα σύμφωνοι πάντες ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καλῶς συνέστη.

§223Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διὰ νὰ ἐνισχύσω τὰς ἀπόψεις σας, ἡ μὲν μέριμνα ὀρθῶς ἐλήφθη. Εἶναι ἀπολύτως δικαία, ἀλλ’ ἀνεπαρκής. Τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα μὲ ὀλίγην πεῖραν ποὺ ἔχουν ὁσάκις συντάσσουν νόμους, δὲν τοὺς ἀποστέλλουν. Πρόκειται ἑπομένως περὶ μιᾶς ἀγαθῆς ἀρχῆς. Ἐὰν εἰλικρινῶς θέλωμεν οἱ νόμοι νὰ καταρτίζωνται ἄρτιοι, ἀσφαλῶς, πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν δι’ ἄλλου τρόπου νὰ καταρτίσωμεν τὰς ἐπιτροπάς. Ὅσοι ὑπῆρξαν Ὑπουργοὶ ἔχουν γνῶσιν τῆς προχειρότητος, τῆς ἀτελείας καὶ ἐνίοτε τῆς ἀσυναρτησίας τῶν νομοσχεδίων. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο εὐτύχημα, ἐὰν ἐκ τῆς ἀφορμῆς αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε νὰ καταλήξῃ εἰς γενικωτέρας ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐγγυῶνται τὴν ἀρτιωτέραν προπαρασκευὴν τῶν νόμων ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Χώρας.

§224ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ ἔχει γίνει. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀδικαιολογήτως προεκλήθη τόσον μεγάλη συζήτησις εἶναι τοῦτο, ὅτι, ἐνῶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ νόμου, τὰ μόνιμα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν ἐννέα, αὐξάνονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὰ μόνιμα μέλη εἰς δώδεκα. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὀρθὸν ἀπὸ ἀπόψεως γενικωτέρας, ὅτι πρέπει τὰ νομοσχέδια νὰ ὑποβάλλωνται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως προκύπτει σαφῶς ὅτι οὐδεμίαν συνεπάγεται δαπάνην τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου προκύπτει, ὅτι μία παγία πίστωσις τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, ἡ ὁποία κατ’ ἀνώτατον ὅριον δύναται νὰ διατεθῇ πρὸς ἀμοιβὴν τῶν μελῶν τῆς ἐννεαμελοῦς παλαιᾶς ἐπιτροπῆς, παραμένει σταθερὰ καὶ θὰ διατίθεται διὰ μέλη....

§225ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ ἐξοδευθῇ δηλαδή.

§226ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἑπομένως τὸ μόνον παράπονον ποὺ δύναται νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ τοὺς ἀποτελοῦντας ἤδη τὰ μόνιμα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι, ὅτι διὰ τῆς ἐπαυξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ κατὰ τρεῖς μὲν τὰ μόνιμα μέλη, κατὰ ἑπτὰ δὲ τὰ ἔκτακτα μέλη, θὰ μειωθῇ ἴσως ἡ ἀμοιβὴ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ πάρουν. Καὶ λέγω ἴσως, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὰ ἐννέα μέλη γίνονται δώδεκα. Ἑπομένως ἀσφαλῶς θὰ ἐπέλθῃ μία ἀσφαλὴς μείωσις ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῆς ἀμοιβῆς τῶν μονίμων μελῶν.

§227Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἀντιστοίχως μείωσις τῆς ἐργασίας, διότι οἱ ἐννέα ἐργάζονται δι’ ὅλα τὰ νομοσχέδια.

§228ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι μόνον διὰ τὰ νομοσχέδια τὰ ἔχοντα σχέσιν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§229ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγκρίνω τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπαυξήσεως τῶν μελῶν ἀπὸ ἐννέα εἰς δώδεκα, ὄχι διότι νομίζω ὅτι τὰ ἐννέα μέλη τῶν νομομαθῶν εἶναι ἀνεπαρκῆ διὰ νὰ κρίνουν ἕν ν)διον, ἀλλὰ διότι ἐν τῇ πράξει γνωρίζω ὅτι οὐδέποτε προσέρχονται πάντες, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν ἐννέα μελῶν νὰ εὕρωμεν καὶ μερικὰς εἰδικότητας ποὺ δύνανται νὰ χρειασθοῦν. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει, ἡ ἐπαύξησις τῶν μελῶν ἀπὸ ἐννέα εἰς δώδεκα ἐγγυήσεις μεγαλειτέρας παρέχει ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι λυσιτελέστερον. Ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ συζήτησις εἶναι διὰ τὰ ἔκτακτα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἡ θητεία τῶν ἑπτὰ ἐκτάκτων μελῶν εἶναι καθωρισμένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τῶν μονίμων μόνον μελῶν εἶναι ἡ θητεία πενταετής. Διὰ τὰ ἔκτακτα μέλη δὲν καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡρισμένη θητεία.

§230ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κἄτι λέγει περὶ αὐτοῦ.

§231ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς λέγω ὅτι δὲν λέγει. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ὁμιλεῖ περὶ θητείας τῶν ἐκτάκτων μελῶν. Ὄχι μόνον δὲν ὁμιλεῖ, ἀλλὰ οὔτε ὑποχρέωσιν ἔχουν νὰ συνέρχωνται τακτικῶς, συνέρχονται μόνον ὅταν ὑπάρξῃ περίπτωσις.

§232Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. (Ἀναγινώσκει) .... ............................................... Ἄρα δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μόνιμοι.

§233Π. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι μόνον δὲν καθιεροῦται θητεία τῶν ἐκτάκτων μελῶν, ἀλλ’ οὔτε καὶ συγκαλοῦνται πάντοτε, ἀλλὰ τὰ μόνιμα μέλη, τὰ ὁποῖα, ὅταν ὑπάρξῃ περίπτωσις, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅπου θὰ χρειάζονται εἰδικοί, τότε εἶνε δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ συγκαλέσῃ πλέον ὑπὸ ἐπίσημον ἰδιότητα πρόσωπόν τι εἰδικὸν διὰ νὰ συμμετάσχῃ τῆς ἐπιτροπῆς. Βεβαίως δὲν ἀποκλείεται, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων διατάξεων, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπέμπῃ τὰ νομοσχέδια.

§234Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ ἐδέχοντο τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς.

§235ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἁπλῶς ἐπιζητεῖται καὶ νομοθετικῶς νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἑπομένως καταλήγομεν εἰς τὸ ὅτι ἡ οὐσιαστικὴ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο νόμων, τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου, εἶναι ἡ ἐπαύξησις τῶν μονίμων μελῶν ἀπὸ 9 εἰς 12 καὶ ἡ δυνατότης τῶν προσλήψεων καὶ 7 ἐκτάκτων μελῶν. Ἔχω ὅμως νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε. Κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, πολὺ ὀρθῶς ὁ γραμματεὺς τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς διορίζεται μὲν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ μετὰ πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὁ παλαιὸς νόμος εἰς τοῦτο ἐσκέφθη κάπως ὀρθότερον, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐπιστημονικῆς ἐργασίας, θὰ ἔπρεπεν ὁ διοριζόμενος νὰ παρέχῃ τὰ ἐχέγγυα καὶ ἐπιστημονικὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα, κατὰ τεκμήριον, ἐμπεριέχονται εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἁρμοδίας. Θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἐκεῖ ποὺ λέγετε «ὅτι ὁ γραμματεὺς τῆς ἐπιτροπῆς διορίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐκ τῶν παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ δικηγόρων» νὰ παραμείνῃ ἡ φράσις τοῦ παλαιοῦ νόμου «προτάσει τῆς ἐπιτροπῆς». Θὰ ἀποφεύγῃ οὕτω καὶ ὁ Ὑπουργὸς διαφόρους ἐνοχλήσεις.

§236Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποία εἶναι αὐτή;

§237ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ παλαιὸς νόμος λέγει ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ γραμματέως τῆς ἐπιτροπῆς γίνεται τῇ προτάσει τῆς Ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις αὕτη καὶ νὰ γίνεται ὁ διορισμὸς τῇ προτάσει τῆς ἐπιτροπῆς ὡς καὶ κατὰ τὰς προϋφισταμένας διατάξεις.

§238Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει γραμματεὺς σήμερον;

§239ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει διωρισμένος μετὰ πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ ὁποίου νομίζω, ὅτι λήγει ἡ θητεία.

§240Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἤθελα νὰ ζητήσω μερικὰς πληροφορίας, ἐπειδὴ βλέπω ὅτι εἶσθε εἰς ὅλα ἐνήμερος, καὶ τὰς ζητῶ διὰ νὰ μάθω ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ λειτουργεῖ διὰ νὰ παραπέμπωνται εἰς αὐτὴν τὰ νομοσχέδια, τὰ ἔχοντα καὶ τὰ διατυποῦντα κανόνα δικαίου, ὑποθέτω, ἐπὶ νομικῶν ζητημάτων. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐργάζεται ἐπὶ ζητημάτων δικαστικῆς φύσεως ἢ νομικῆς φύσεως;

§241ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. ... ἢ ἐπὶ ζητημάτων συμπλεκομένων πρὸς νομικὰς ἀπόψεις.

§242Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, ὅτε κατηρτίσθη, ὠργανώθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὅλαι αἱ σχετικαὶ εἰδικότητες, ἃς εἴπωμεν εἰς τὸ δίκαιον, ὁπωσδήποτε νὰ ἐκπροσωπῶνται εἰς αὐτὴν τὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν εἶναι καὶ πολλαὶ αὐταὶ αἱ εἰδικότητες. Δηλαδή, ἐὰν πρόκειται περὶ ζητημάτων ἐμπορικοῦ ἢ ναυτικοῦ δικαίου, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται κάπως τέλος πάντων κάποια ἀπασχόλησις εἰδικωτέρα νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν καὶ κάποιο μέλος, ἡ εἰδικότης τοῦ ναυτικοῦ δικαίου. Φαντάζομαι ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει καταρτισθῆ κατὰ ἕνα τρόπον, ὥστε αἱ σχετικαὶ εἰδικότητες τοῦ δικαίου καὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων νὰ ἐκπροσωπῶνται σχετικῶς εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω’ εἶναι τόσαι πολλαὶ αἱ εἰδικότητες, ὥστε νὰ χρειάζωνται διὰ τὰ νομικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπιτροπήν, νὰ εἶναι δεκαεννέα;

§243ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ μέλη εἶναι δώδεκα.

§244ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν μὲ ἐρωτᾶται εἰλικρινῶς, σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἐχάθη ὁ κόσμος ἐὰν τὰ μέλη εἶναι ἐννέα, ἀλλὰ οὔτε ὁ κόσμος χάνεται, ἐὰν τὰ μέλη γίνουν δώδεκα. Δὲν ἔχει ἐξαιρετικὴν σημασίαν ἡ αὔξησις τῶν μελῶν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ταύτην τὴν στιγμὴν συνηγορῶ, ἀλλὰ καὶ οὔτε καμμίαν ἐξαιρετικὴν ἀξίαν ἡ μείωσις τοῦ ἀριθμοῦ ὑπὲρ τῆς ὁποίας σθεναρῶς ὑπεραμύνεσθε.

§245ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ προβλέπω, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἀργομισθίας καὶ ἑνὸς εἴδους μικρᾶς συναλλαγῆς.

§246ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω γνῶσιν τῶν προσώπων.

§247ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Συνάδελφε, εἴπετε καὶ σεῖς ὅτι γεννῶνται ζητήματα, τίθενται ζητήματα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιροπῆς, ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἁρμόδια ἄλλα Ὑπουργεῖα. Ἐδῶ ὑπάρχει ἄλλη διάταξις τοῦ ν)δίου δυνάμει τῆς ὁποίας δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καλέσῃ ἑκάστοτε ἀνεξαρτήτως τῶν 19 μελῶν οἱονδήποτε ἄλλον ὑπάλληλον ἄλλου Ὑπουργείου. Ἐφόσον λοιπὸν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις, δυνάμει τῆς ὁποίας δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καλῇ ἄλλους ὑπαλλήλους διὰ νὰ βοηθήσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, ποία ἡ ἀνάγκη νὰ τεθοῦν καὶ οἱ ἑπτὰ ἔκτακτοι;

§248Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Φαντάσθητε περὶ διατάξεως νομικῆς φύσεως νὰ χρειάζωνται νὰ καλῶνται νομικοί, οἱ ὁποῖοι νὰ λύουν τὰ ζητήματα αὐτά.

§249Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προεκάλεσε πολλὴν συζήτησιν, διότι δὲν εἶχε μελετηθῆ πολὺ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ τί θέλει νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅταν λέγει ὅτι πρόκειται περὶ δικαίου ἢ περὶ μὴ δικαίου. Κανόνας δικαίου θέτει πᾶς νόμος.

§250Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὅλοι οἱ νόμοι παραπέμπονται...

§251Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζει μήπως ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι νόμος ὁμιλῶν περὶ σιδηροδρόμων, δὲν θέτει κανόνας δικαίου; Ὁμιλῶν περὶ ἁλιείας, δὲν θέτει κανόνας δικαίου; Ὅλοι λοιπὸν αὐτοὶ οἱ εἰδικοί, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, καὶ ἔχομεν σήμερον εἰδικότητας πάρα πολλὰς εἰς τὰ Πανεπιστήμια δι’ ἕκαστον κλάδον, ὅλοι αὐτοὶ οἱ εἰδικοὶ χρειάζονται, ὥστε ὅταν θὰ κάμωμεν ἕνα νόμον περὶ σιδηροδρόμων π.χ., νὰ ἔχωμεν τὸν εἰδικὸν πρὸς τοῦτο. Ἐπίσης θὰ κάμωμεν ἕνα νόμον περὶ βιομηχανίας. Ἀπαιτεῖται εἰς κάλλιστα γνωρίζων τὰ τῆς βιομηχανίας, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ καὶ τίνα κανόνα δικαίου θὰ δημιουργήσῃ ὁ νόμος αὐτός. Ὁ νόμος ὁ προϋπάρχων, ἐπὶ τῶν σκέψεων αὐτῶν ἐρειδόμενος, προβλέπει νὰ ὑπάρχουν ἐννέα μέλη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, διότι ἐνόμιζεν ὅτι δι’ αὐτῶν ἐξήντλει ὅλα τὰ θέματα. Ὁ νεώτερος νόμος, ὁ σημερινός, ὁ ὁποῖος ψηφίζεται, εἶναι ὅτι ἐγὼ χρειάζομαι ἀκόμη τρία μέλη καὶ τὰ ἐννέα αὐτὰ μέλη τὰ κάμνω δώδεκα καὶ ὄχι δεκαεννέα ὅπως ἐλέχθη. Αὐτὰ τὰ τρία ἀκόμη μέλη, μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα εἰδικωτέρων κλάδων, αὐτὰ θὰ μᾶς χρησιμεύσουν εἰς ἑκάστην περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἓν νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ βλέπω κινοῦντα τὴν κεφαλὴν τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τὸν ἐρωτῶ, ὅταν πρόκειται περὶ ἑνὸς ζητήματος ἐκπαιδευτικοῦ, νομίζει ὅτι δὲν θὰ χρειασθῇ καὶ εἷς ἀσχοληθεὶς εἰς τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως;

§252Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατὶ νὰ μὴ ἀποσπᾶται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ὁ εἰδικός;

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα συνετάχθησαν ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, νὰ στέλλωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὴν ἰδιώνυμον αὐτὴν ἐπιτροπήν, ἵνα καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχει νομικὸν ζήτημα, νὰ τὰ ἐξετάζῃ ἐὰν ὄντως ἔχουν διασκευασθῆ ὀρθῶς. Ἐδῶ δέ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιφέρῃ καμμίαν νέαν δαπάνην, Ἁπλούστατα αὐτὸν τὸν κόπον, τὸν ὁποῖον ἔκαμαν τὰ ἐννέα μέλη, τὰ μὴ εἰδικὰ εἰς ὅλα, θὰ τὸν κάμνουν τὰ δώδεκα μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι παρεσκευασμένα, εἰς περίπτωσιν δὲ καθ’ ἣν λείπῃ ἕν ἐξ αὐτῶν, θὰ προστίθεται τὸ ἄλλο, ὥστε νὰ μὴ προσκόπτῃ καὶ ἡ ὑπηρεσία. Δὲν βλέπω εἰς τὶ τὸ νομοσχέδιον εἶναι κακόν. Ἐὰν δὲ σεῖς τὸ θεωρῆτε τοιοῦτον, εἰπέτε τί προβάλλετε πρὸς βελτίωσιν αὐτοῦ, ἵνα τελειώνωμεν. Προβάλλατέ τι τὸ θετικόν, ἵνα τὸ ἀποδεχθῶμεν, ἀλλὰ σεῖς οὐδὲν προβάλλετε.

§254Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκεται εἰς μίαν παρεξήγησιν περὶ τοῦ σκοποῦ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς παρεξήγησιν ἐπὶ τῆς λειτουργίας τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ εὑρίσκεται εἰς παρεξήγησιν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, δὲν ὑποθέτω νὰ εἶναι προωρισμένη νὰ ἐξετάζῃ τὰ τεχνικὰ ζητήματα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ λ.χ. ἐὰν ὑπάρχῃ νομοσχέδιον περὶ σιδηροδρόμων, κατὰ ποῖον τρόπον λειτουργοῦν οἱ σιδηρόδρομοι, ποία εἶναι ἡ χιλιομετρικὴ ἀποζημίωσις διὰ τοὺς σιδηροδρόμους κλπ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ πῶς θὰ εἶναι αἱ σιδηροτροχιαὶ κλπ. Ἐὰν ἐπίσης πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, δὲν θὰ ἐξετάζῃ λ.χ. ἐὰν τὸ ἑξατάξιον σχολεῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ περισσότερον τὴν ἐκπαίδευσιν ἢ ὄχι. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐξετάζῃ καθαρῶς νομικῆς φύσεως ζητήματα, τὰ ὁποῖα γεννῶνται εἰς τὰ νομοσχέδια.

§255ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου νόμου ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον. Ἤδη ὅμως καὶ ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἐπιτροπῆς ἐπεκτείνεται. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διαβιβάζονται τὰ παντὸς εἴδους νομοσχέδια πρὸς ἐπεξεργασίαν καὶ τεχνικὴν διατύπωσιν». Ἔχομεν, ὡς βλέπετε, καὶ ἐπέκτασιν τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἐπιτροπῆς.

§256Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Βλέπετε, κ. Συνάδελφε, ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε ἐνήμερος εἰς τὰ νομοσχέδια, δὲν εὑρίσκεσθε ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ἔχει παρεξηγήσει καὶ τὸν πρῶτον νόμον καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ σημερινόν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τώρα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅπως εἶχεν ὁ κείμενος νόμος, ζητήματα εἰδικῆς φύσεως δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐξετασθοῦν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἐπρόκειτο νὰ ἐξετασθοῦν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τὰ νομικὰ ζητήματα τὰ συγκρουόμενα, ἄν π.χ. ὑπάρχουν ποινικαὶ διατάξεις, αἱ ποινικαὶ διατάξεις ἔπρεπε νὰ ἐξετασθοῦν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν εἶναι ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ ὅλον σύστημα τῆς ποινικῆς ἡμῶν νομοθεσίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή της. Π.χ. ἐπὶ ζητημάτων ναυτικοῦ δικαίου· ἂν ἕν νομίδιον ναυτικὸν εἶνε ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ ὅλον σύστημα τοῦ ναυτικοῦ δικαίου ἢ ὄχι...Αὐτὸ πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ καὶ δι’ αὐτὸ παρεπέμποντο τὰ νομοσχέδια μέχρι τοῦδε, τὰ ὁποῖα δὲν ἀφεώρων ζητήματα τοιαύτης φύσεως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Σήμερον, λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, ὁ τόσον εἰδικὸς εἰς τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα τόσον ἐμπεριστατομένως ἐξετάζει σήμερον πρόκειται νὰ ἐπεκταθῇ ἡ δικαιοδοσία τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ ἐπέκτασις αὐτὴ εἶναι ἀνεπιτυχής, διότι ἔχομεν ἐννέα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀσχολοῦνται σήμερον εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς ζητήματα νομικῆς φύσεως καὶ πρόκειται νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸν κύκλον αὐτῶν εἰς τὰ οὐσιαστικὰ δικαστικὰ ζητήματα. Μὲ τρία πρόσωπα θὰ ἀναπληρώσητε αὐτὸ τὸ κενόν, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰ οὐσιαστικὰ ζητήματα; Ὁ ἀριθμὸς τῶν δύο προσώπων δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, εἴτε ὑπάρχουν εἴτε δὲν ὑπάρχουν τὰ πρόσωπα αὐτά. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ κενὸν ἀναπληροῦται εὐκόλως, κ. Συνάδελφε, διὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν διοικητικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἄν θέλετε νὰ διαφωτισθῇ ἡ Νομοπαρασκευαστικὴ Ἐπιτροπή, ὑπάρχουν εἰδικαὶ ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας δύναται νὰ καλέσῃ ἡ ἐπιτροπή, νὰ τὰς συμβουλευθῇ, νὰ λάβῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ τὴν διαφωτίσουν, καὶ νὰ κάμῃ τὴν γνωμοδότησιν αὐτῆς καὶ οὕτω θὰ ἐκπληρωθῇ καὶ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον θίγουσι τὰ νέα νομοσχέδια, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐπαύξησις τοῦ προσωπικοῦ, ἡ ὁποία ἀδιάφορον ἂν δὲν πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ δαπάνας. Δὲν θέλω νὰ θέσω ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δαπάνης, ἀλλ’ κύριον πιθανὸν νὰ προκληθῇ αὔξησις δαπανῶν.

§257ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐν τῇ ἀκριβείᾳ ὁ κ. Ράλλης, ἐφόσον ἐνδελεχῶς ἐμελέτησε τὸ νομοσχέδιον, ὅταν ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἐξετάζῃ ὅλα τὰ νομοσχέδια. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§258ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Διαβάσατε παρακαλῶ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου.

§259ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγετε εἰς τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἐπαναλαμβάνετε τὴν διάταξιν εἰς τὸ ἄρθρον 3.

§260ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§261ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκούσατε. (ἀναγινώσκει). «Ἰσχυρίζομαι ὅτι καὶ ἐδῶ πρόκειται περὶ σχεδίων μελετῶν κλπ. σχέσιν ἐχόντων μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Διότι εἶναι ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὸ ὅλον ζήτημα.

§262ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Διαβάσατε τὸ ὅλον νομοσχέδιον.

§263ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ εὑρισκώμεθα πρὸ τοῦ ἑξῆς ἀτόπου. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἑδρεύῃ μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐπεξεργάζηται τὰ νομοσχέδια ὅλων τῶν Ὑπουργείων.

§264ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι.

§265ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου πράγματος. Πρόκειται περὶ ἐξετάσεως ἐκείνων τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν δικαστικὴν σημασίαν καὶ δικαστικὴν ἔννοιαν. Μόνον περὶ αὐτῶν τῶν διατάξεων πρόκειται καὶ δι’ αὐτὸ ὁμιλεῖ περὶ μελετῶν, ἐκθέσεων εἰσαγγελέων, κλπ., ἄλλως θὰ ἔλεγε περὶ ἐκθέσεων ἐκπαιδευτικῶν κλπ.

§266ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Διαβάσατε, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ὅλον νομοσχέδιον.

§267ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἐδιάβασα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλλετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἕν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θὰ ἑδρεύῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἡ ὁποία θὰ ἐπεξεργάζεται ὅλα τὰ νομοσχέδια, ὅλων τῶν Ὑπουργείων. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ἄτοπον καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τοῦτο ἡ πρόθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Πρόκειται φυσικὰ περὶ κάποιας σαφηνίσεως τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα διαβιβάζονται καὶ δι’ αὐτὸ εὑρίσκεται κατά τινα τρόπον, ὁ ὁρισμός τῶν ὑποβαλλομένων μελετῶν καὶ εἰσαγγελικῶν ἐκθέσεων. Ὑπεστηρίχθη, καὶ τὸ δέχομαι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ καλῶμεν καὶ εἰδικοὺς ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἐντελῶς περιττὸν τὸν διορισμὸν ἄλλων μελῶν.

§268ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποῦ ὑπάρχει;

§269ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγετε «προκειμένου κλπ». (ἀναγινώσκει). Πολὺ καλά. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Τότε, κ. Ὑπουργέ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι σᾶς ἀρκεῖ αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη καμμιᾶς διατάξεως διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκτάκτων μελῶν. Διότι, προκειμένου νὰ καλῆτε διευθυντὰς καὶ τμηματάρχας, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ προσδιορίσητε τὸν ἀριθμόν. Ἠμπορεῖτε νὰ καλέσητε ὅσους θέλετε.

§270ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ἐννέα καὶ τὰ κάμνομεν δώδεκα. Ἡ διαφορὰ εἶναι διὰ τὰ τρία μέλη.

§271ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω διὰ τὰ τακτικὰ μέλη διότι ἔχω τὴν γνώμην, προκειμένου νὰ διορίσητε τακτικὰ μέλη, ὅτι πάντως θὰ μεριμνήσητε νὰ τὰ ἐκλέξητε ἀπὸ τοὺς καλλιτέρους.

§272ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Φυσικά.

§273ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλά, προκειμένου περὶ τῶν ἑπτὰ μελῶν, νομίζω, ὅτι μία ἐξήγησις, ἡ ὁποία δύναται νὰ δοθῇ, εἶναι ὅτι εὑρίσκετε μίαν πίστωσιν τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν καὶ νομίζετε ὅτι ὑπάρχει ὑποχρέωσις νὰ ἐξαντληθῇ διὰ τὰ ἑπτὰ ἔκτακτα μέλη.

§274ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δι’ αὐτὸ τὸ ἔκαμα;

§275ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν θέλετε νὰ εἶσθε συνεπής, ὀφείλετε νὰ διαγράψητε αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει κανένα σκοπόν, παρὰ μόνον νὰ ἱκανοποιήσῃ ἑπτὰ δικηγόρους.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§277Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐφόσον ἐξεδηλώθη ἡ ἐπιθυμία νὰ ὁμιλῶμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου, ἵνα ἀποφύγω τὴν ἐντύπωσιν τοῦ βυζαντινισμοῦ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοῦ εἴπῃ, θὰ εἶνε εἰς τὸ μέλλον, ὅπως καὶ εἰς τὸ παρελθόν, δυνητικὴ ἡ παραπομπὴ τῶν νομοσχεδίων ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἢ θὰ εἶναι ὑποχρεωτική; Θέλω μίαν ἐξήγησιν διὰ νὰ ἐξαγάγω συμπεράσματα.

§278ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δυνητική.

§279Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Ράλλης κατὰ τοῦτο διαφωνεῖ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ μέλλον.

§280ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἴδετε καμμίαν διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοιαύτην;

§281Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία κατεπονήθη μὲ τὸ θέμα, ἵνα καταστῇ δυνατὴ μία τελικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος. Πρόκειται περὶ τούτου. Κύριοι. Ὑπάρχει μέχρι σήμερον μία ἐπιτροπὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία εἶνε μὲν ἡ συνήθης νομοπαρασκευαστικὴ ἐπιτροπὴ διὰ τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, προνομιοῦχος κατὰ τοῦτο, ἐν σχέσει πρὸς ὅλας τὰς ἄλλας νομοπαρ)κὰς ἐπιτροπάς, τῶν ἄλλων Ὑπουργείων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀμείβονται, ἐνῷ αὐτή, κατ’ ἐξαίρεσιν, ἀμείβεται. Εἰς αὐτὴν παραπέμπονται τὰ νομοσχέδια τῶν ἄλλων Ὑπουργείων δυνητικῶς, ὁσάκις οἱ Ὑπουργοὶ κρίνουν ὅτι ἡ γνώμη τῆς νομοπαρασκευαστικῆς εἶναι χρήσιμος. Αὐτῆς δὲ τῆς δυνητικότητος δὲν γίνεται συχνὰ χρῆσις. Προσωπικῶς ἐγὼ ἐπὶ τριετίαν διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, δὲν τὴν ἐπεσκέφθην. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐζημιώθην ἢ ὠφελήθην. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πρᾶξις τοῦ παρελθόντος εἶναι ὅτι δὲν ἐγένετο ἐπίκλησις αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς. Τίθεται λοιπὸν σήμερον τὸ ἐρώτημα. Θὰ εἶναι καὶ εἰς τὸ μέλλον ἀπολύτως δυνητικὴ ἡ παραπομπὴ τῶν νομοσχεδίων, ἂν ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι θὰ εἶνε δυνητική; Ἐρωτᾶται πρῶτον, διατὶ μετεβλήθη τὸ γράμμα τοῦ νόμου; Εἰς μὲν τὸ παρελθὸν ἡ διατύπωσις εἶναι σαφῶς δυνητική, διότι τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς. «Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην δύνανται νὰ παραπέμπωνται....», ἡ δὲ διατύπωσις ἡ νέα εἶναι ἡ ἑξῆς. «Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διαβιβάζονται....». Ἑπομένως ὑπάρχει μία μεταβολή, ἡ ὁποία ὄντως ἐπιτρέπει ἀμφιβολίας καὶ πιθανωτέρα ἑρμηνεία τοῦ «διαβιβάζονται» εἶνε, ὅτι διαβιβάζονται ὑποχρεωτικῶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅ,τι εἶναι ἀπαραίτητον, εἶναι νὰ διευκρινίσωμεν τὸ κείμενον, καὶ ἂν μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ γίνεται ὡς εἰς τὸ παρελθόν, διαφωνοῦμεν πρὸς τὴν μεταβολήν, διότι εἶναι τόσον ὀλίγον τὸ ἔργον, ὥστε ἡ μέριμνα αὐτῆς τῆς συμπληρώσεως νὰ εἶναι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἐντύπωσιν, περιττή καὶ νὰ ἀρκῇ ἡ ἑκάστοτε πρόσκλησις τῶν διευθυντῶν τῶν ἄλλων Ὑπουργείων, ὑποχρεωτικῶς ἄλλωστε, ἐφόσον οἱ ἴδιοι ἐπικαλοῦνται τὴν συμβολὴν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου. Ἂν ὅμως ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὑποχρεωτική, διὰ τὴν παραπομπὴν τῶν νομοσχεδίων, γίνεται τόσον οὐσιώδης καὶ ὀργανικὴ εἰσαγωγὴ μεταρρυθμίσεων, ὥστε νὰ εἶναι ἀπολύτως ἀνεπαρκὲς τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης συνεπὴς πρὸς τὸ γράμμα τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θέτει ὑπὸ τὴν κρίσιν μας, ἐννοεῖ νὰ καταστήσῃ ὑποχρεωτικὴν τὴν παραπομπήν, θὰ τὸν παρακαλέσωμεν νὰ γίνῃ μία ἀναβολή, διὰ νὰ εἶνε δυνατὸν νὰ μελετήσωμεν βαθύτερον τὸ θέμα καὶ νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον ἡ προπαρασκευὴ τῶν νομοσχεδίων εἶναι δυνατὸν ὄντως νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἁγνότητα αὐτοῦ, διότι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἡ μέριμνα ἡ ὁποία λαμβάνεται εἶναι ἀπολύτως ἀνεπαρκής καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ὡς προορισμὸν παρὰ μόνον τὴν δυσχέρειαν καὶ τὴν χρονικὴν καθυστέρησιν, τὴν ὁποίαν συνήθως ἐπιφέρει τὸ Λογιστήριον, μεταβληθέν ἀπὸ τῆς ἀγαθῆς προθέσεως τοῦ Συντάγματος, εἰς μάστιγα τῶν Ὑπουργείων μὲ τὴν καταπόνησιν ὅλων τῶν Ὑπουργῶν, διότι ἂν εἴχομεν δίκαιον ἡμεῖς προηγουμένως, ἀξιοῦντες τὴν γνώμην τοῦ Λογιστηρίου, θὰ ἔπρεπε τὸ δίκαιον αὐτὸ νὰ τὸ συμπληρώσωμεν μὲ μίαν ἄλλην προσθήκην, τάσσοντες προθεσμίαν, διότι μόνον τοιουτρόπως ἐξασφαλίζεται ἡ λύτρωσις τῶν Ὑπουργῶν ἀπὸ τὴν μάστιγα τῆς βραδύτητος, ἢ τῆς ἀμελείας τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Λογιστηρίου. Τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον φθάνω εἶναι τοῦτο. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι δυνητική, νὰ ἐπανέλθῃ ἡ δυνητικὴ διατύπωσις, διότι δὲν ἔχει λόγον πλέον ἡ γραμματικὴ μεταβολή. Ἠμπορεῖ νὰ μεταβάλῃ τὸ πρᾶγμα. Εἶναι ἐλεύθερος. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶναι σοβαρώτατον καὶ ἰδιαιτέρας σημασίας.

§282ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τύχῃ τῆς ἀπολύτου ἐγκρίσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ τοσαύτην ἀντίθεσιν. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ ἐνισχυθῇ ἀκόμη περισσότερον, διὰ νὰ γίνεται ἐντελεστέρα ἡ ἐργασία. Ἐπὶ τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς ὁ νομοθέτης ἐστήριξεν ἐλπίδας πολλάς, καὶ αἱ ἐλπίδες τοῦ νομοθέτου ἐδικαιώθησαν, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξετέλεσε πλήρως τὸ καθῆκόν της. Λόγῳ τῆς μεγάλης νομοθετικῆς ἐξελίξεως ὑπάρχει ἀνάγκη καθημερινῶς νέας νομοθετικῆς ἐνεργείας τοῦ νομοθέτου πρὸς ἐπίλυσιν τῶν διαφόρων ζητημάτων, ἡ μέριμνα δὲ αὐτὴ τοῦ νομοθέτου ἐπιτελεῖται μὲ νομοσχέδια. Τὰ νομοσχέδια ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέρχωνται ἄρτια ἀπὸ ἕκαστον Ὑπουργεῖον, διότι ὅλα τὰ νομοσχέδια ἔχουν νομικὴν ὑφὴν καὶ εἰς τὰς ἐλαχίστας ἀκόμη λεπτομερείας. Διὰ τοῦτο, διὰ τὸν καταρτισμὸν αὐτῶν, ἀποστέλλονται τακτικῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὅταν ἔχουν σχέσιν μὲ τοὺς νόμους, ὁπότε πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, διότι πρέπει νὰ γίνεται ἐντελεστέρα ἡ προπαρασκευὴ ὑπὸ εἰδικῶν νομομαθῶν. Ἡ ἰδία λοιπὸν ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ ἐξέχοντα μέλη, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως, μὲ ἐζήτησε καὶ μοῦ εἶπε: δὲν δύναμαι νὰ ἐπαρκέσω εἰς τὰ τόσα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα παραπέμπονται καθημερινῶς εἰς ἐμέ. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ γνωρίζετε ἔχει εἰδικὴν ἁρμοδιότητα καὶ ἐθέσπισα ὑποχρεωτικῶς εἰς ἐμὲ αὐτόν, ὥστε πᾶν νομοσχέδιον ὑπαγόμενον εἰς τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν, νὰ τὸ παραπέμπω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Ἀλλὰ εἶναι τόσα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται, καὶ τόσα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀνακύπτουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ αὐξηθοῦν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, διότι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ἡ ἐπιτροπὴ διὰ νομικῶν προσώπων, ἀλλὰ καὶ διὰ προσώπων τεχνικῶν, ὡς συμβούλων, διότι δὲν εἶνε εἰς θέσιν νὰ ἐπεξεργασθοῦν πλήρως τὰ διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Τώρα ἔρχεσθε σεῖς καὶ λέγετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ἡ ἰδία ἡ ἐπιτροπὴ ζητεῖ τοῦτο, διότι τί λέγει; Δὲν ἐπαρκοῦμεν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τόσων νομοσχεδίων. Λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὰ ἐννέα αὐτὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ κάμνω δώδεκα. Ἀξίζει λοιπὸν νὰ καθήμεθα νὰ καταναλίσκωμεν τὴν ὥραν μας καὶ νὰ συζητῶμεν διὰ τὰ τρία μέλη τῆς ἐπιτροπῆς; Σᾶς λέγω ἐπίσης, ὅτι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ζητῶ τίποτε ἄλλο, εἰμὴ μόνον τὰ φῶτα τῶν εἰδικῶν ἀπὸ τοὺς διευθυντὰς καὶ τοὺς τμηματάρχας τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, καὶ μοῦ λέγετε νὰ τοὺς θέσητε αὐτοὺς εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀφοῦ ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμητε μόνος σας. Ἀλλὰ λησμονεῖτε ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ὑποχρέωσιν ἡ μόνιμος Ἐπιτροπὴ ἡ Νομοπαρασκευαστικὴ νὰ δεχθῇ πρὸς συζήτησιν κατὰ τὰς συνεδριάσεις της, τὰς γνώμας ξένων προσώπων, μελῶν ξένων Ὑπουργείων, τὰ ὁποῖα δὲν προβλέπει ὁ νόμος.

§283Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς ἀρκεῖ ἡ διάταξις τῆς ἀποσπάσεως.

§284ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἠμπορεῖ νὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι δὲν δέχομαι νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην οὐδενός. Δὲν δέχομαι νὰ συζητήσω καὶ νὰ λάβω ἀποφάσεις διὰ πληροφοριῶν. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι, ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη τῆς ἐνημερότητος ξένων Ὑπουργείων, νὰ προσλαμβάνωνται οἱ Διευθυνταὶ ἢ Τμηματάρχαι τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ. Συμβαίνει π.χ. ἕν ζήτημα τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Θὰ λάβωμεν ἕνα καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου ἰατρὸν μαζὶ μὲ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Ἐμφανίζεται ἕν ζήτημα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δι’ ἓν ζήτημα τῆς οὐσίας γαλατσίδας; Θὰ προσλάβωμεν τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους.

§285ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, καταπολεμεῖτε ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν προεβλήθησαν. Ἡμεῖς εἴπομεν τὸ ἑξῆς. Ὅτι εἶναι ἀρκετὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία σᾶς ἐπιτρέπει νὰ καλῆτε οἱονδήποτε εἰδικὸν ὑπάλληλον τῶν ἄλλων Ὑπουργείων, ἵνα μετέχῃ ὡς ἔκτακτον μέλος.

§286ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ διορίσω τόσους μόνον, ὅσους ἔχω ἀνάγκην.

§287ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἠξεύρετε ἐκ τῶν προτέρων.

§288ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἠξεύρω διαχειριζόμενος τὸ Ὑπουργεῖόν μου καὶ ἔθεσα μίαν δυνητικὴν διάταξιν δι’ ἕνα ἀριθμὸν ἐντὸς πλαισίου τοῦ ὁποίου θὰ περιστραφῶμεν.

§289Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πάντως ἡμεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἀντιγνωμοῦμεν εἰς τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ γραμματεὺς διωρίζετο κατὰ τὸ παρελθὸν προτάσει τῆς Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς. Τώρα καταργεῖται ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν εἶναι κομματική, καὶ τίθεται διάταξις καθ’ ἥν ὁ γραμματεὺς διορίζεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπισημαίνομεν μόνον τὴν λεπτομέρειαν.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπόλοιπα νομοσχέδια τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀριθ. 5–13 ἀναβάλλονται, λόγῳ ἀπουσίας τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ.μ. (Ὥρα 10 μ.μ.)