1931.07.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 109η

ΤΕΤΑΡΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς 29 Ἰουνίου ἐ. ἔ. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 29 Ἰουνίου ἐ. ἔ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Χαβίνης καὶ Α. Λούλης καταθέτουσιν αἴτησιν τῶν ὀρυζοπαραγωγῶν Ἠπείρου παρακαλούντων, ὅπως προστατευθῇ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ ὀρύζης. —Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ἴσσαρι παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως φανῇ ἀρωγὸς διὰ τὴν καταστροφὴν ἣν ὑπέστησαν οἱ γεωργοὶ διὰ τῆς σπορᾶς τῶν ἀγρῶν των διὰ ξενικοῦ σίτου. —Οἱ κάτοικοι τῶν συνοικισμῶν καὶ συνεταιρισμῶν τῶν Ἀκραίων συνοικισμῶν καὶ ὀργανώσεων Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ ἠλεκτροκινήσεως Θεσσαλονίκης. —Οἱ ἐργάται δέρματος Ἀθηνῶν ζητοῦν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ τιμολογίου τοῦ 1926, τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων, τὴν ὀργάνωσιν ταμείου ἀνεργίας κλπ. —Ὁ Σύλλογος τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Τιρνάσου καὶ Ἕλους Λακωνίας ζητεῖ τὴν ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων των τῶν ὑποβληθέντων δι’ ὑπομνήματος τῆς συνομοσπονδίας τῶν θυμάτων πολέμου τῆς Ἑλλάδος. —Ἡ ἑνωτικὴ γενικὴ συνομοσπονδία ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ τὴν πυρπόλησιν τοῦ ἑβραϊκοῦ συνοικισμοῦ Θεσσαλονίκης καὶ ζητεῖ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πυροπαθῶν. —Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μέτρων προστασίας τῆς ἐπιβατηγοῦ ναυτιλίας». Οἱ κ. κ. Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐκτάκτου εἰδικῆς πιστώσεως διὰ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀνοικοδόμησιν κατὰ σύστημα ἀντισεισμικὸν τοῦ ἀρχαιολογικοῦ μουσείου Ἡρακλείου». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως κατὰ ὀφειλετῶν προσφύγων». Ὁμοίως ἡ αὐτὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης αὐτῇ δικογραφίας πρὸς ἔκδοσιν ἀδείας διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Ζάχου κατηγορουμένου ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρου 402 τοῦ ποινικοῦ νόμου». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 3341 περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίου ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς τὴν σχολὴν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν καὶ Μαθηματικῶν Ἐπιστημῶν τοῦ Πανεπιστημίου τούτου». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Καινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πληρωμῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἐκτελέσαντας προμήθειαν ἐκλογικῶν σφαιριδίων κατὰ τὸ ἔτος 1929». Ὁ κ. Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) δηλοῖ ὅτι εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 19ης Ἰουνίου (Συνεδρ. 48) καθ’ ἣν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ὀργανισμοῦ ὑπηρεσίας Γεωργίας καὶ Ἐποικισμοῦ ἐν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ κλπ.» τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει καταχωρηθῆ κακῶς, διότι πλεῖσται τροπολογίαι γενόμεναι ἀποδεκταί, δὲν περιλαμβάνονται ἐν αὐτῷ. Παρακαλεῖ διὰ τοῦτο, ὅπως ἀντικατασταθῇ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου διὰ τοῦ πραγματικοῦ τοιούτου, ἐν ᾧ περιλαμβάνονται αἱ δεκταὶ γενόμεναι τροπολογίαι. Τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ἔχει οὕτω: (ἀναγινώσκει). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Λυγιᾶς Κορίνθου περὶ κατασκευῆς τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Κορίνθου —Πατρῶν.

§3Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινότητος Λυγιᾶς Κορινθίας περὶ κατασκευῆς τοῦ ἀκατασκευάστου τμήματος τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Κορίνθου–Πατρῶν, κύριε ὑπουργέ, εἴχατε εἰπῇ ὅτι θὰ δώσετε τὰς δεούσας διαταγὰς περὶ τοῦ τμήματος αὐτοῦ.

§4Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶπα, ὅτι θὰ συνεχισθῇ ἡ ὁδὸς μέχρι Καμαρῶν.

§5Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἔστω μέχρι Καμαρῶν, ἀλλὰ δὲν ἔχει συνεχισθῆ καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ ἡ συνέχισις μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου.

§6Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἶχα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θὰ συνεχισθῇ. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ὑπάρχουν τεχνικαὶ δυσκολίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἐπέτρεψαν τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἰωάννου Τζανέτου καὶ Διαμάντως χήρας Μαυροειδῆ.

§8Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἕνας συμπολίτης μου κ. Πρόεδρε εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ χάσῃ τὸν ἐν Ἀμερικῇ ἐγκατεστημένον ἀδελφόν του, ὁ ὁποῖος προνοήσας καὶ θελήσας νὰ καταστήσῃ ἀνωδυνωτέραν τὴν θέσιν τοῦ ἀπομείναντος ἀδελφοῦ του ἀφῆκε μερικὰ δολλάρια ἀνερχόμενα εἰς 815. Ὁ ἀτυχὴς δὲ κληρονόμος ἐζήτησε τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς κληρονομίας διὰ μέσου τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον φυσικὰ ἀνέθεσε εἰς τὸν ἐν τῇ πολιτείᾳ αὐτῇ εὑρισκόμενον Πρόξενον πρὸς τὸν ὁποῖον ἔκαμε καὶ πληρεξούσιον κατὰ σύστασιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα ἐκκαθαρίσῃ καὶ εἰσπράξῃ τὸ ἐγκαταλειφθὲν ποσὸν καὶ νὰ τὸ ἀποστείλῃ εἰς τόν κληρονόμον ὅπερ καὶ ἐγένετο. Ὁ ἐν Ἀμερικῇ Πρόξενος ἔστειλε ἕνα τσὲκ ἐκ 815 δολλαρίων, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Νομαρχίας παρεδόθησαν εἰς τὸν κληρονόμον. Ὁ κληρονόμος ἐχρεώθη ἕνα ποσὸν 6000 δρχ. ἐπλήρωσε τὸν φόρον κληρονομίας καὶ κατηυθύνθη εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὴν κληρονομίαν του. Ὅταν μετέβη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ τὸ ἐξαργυρώσῃ ἔλαβε τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ τσὲκ ἦτο ἄκυρον, διότι ὁ ἐκδότης δὲν εἶχε καταβάλει τὸ σχετικὸν ἀντίκρυσμα. Καὶ ὁ εὐτυχὴς τώρα κληρονόμος, διότι εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ μὴ συλληφθῇ ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν ὡς θέλων νὰ ἐξαπατήσῃ τὴν Τράπεζαν, ἐχρεώθη μὲ ἕνα ποσὸν 6000 δρχ. διὰ νὰ καταβάλῃ τὸν ἀνάλογον φόρον τοῦ μὴ κληρονομηθέντος. Ὑποβάλλω τὴν παροῦσαν ἀναφορὰν καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ δώσῃ προσωπικῶς τὰς δεούσας διαταγὰς, διότι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ συμβαίνουν αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι καὶ ἄλλοτε συνέβησαν ὡς ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Προξένου Ματλῆ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθοῦν μέτρα ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ μία πρόνοια συνάμα διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα καὶ τὸ Κράτος δυσφημοῦν καὶ τοὺς ἰδιώτας φέρουν εἰς δυσπιστίαν ἀπέταντι τῶν Ἀρχῶν, μὴ δυναμένων ν’ ἀναθέσουν εἰς τοὺς Προξένους τὴν διεκπεραίωσιν τῶν τοιούτων ὑποθέσεων.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δώσατέ μου τὴν ἀναφοράν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐθυμιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς δικαιούχων κατοίκων Φλωρίνης καὶ λοιπῶν.

§11Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ἐν καιρῷ πολέμου τῆς κατοχῆς τῆς Μακεδονίας ὑπὸ τῶν Συμμαχικῶν στρατευμάτων ἔγιναν ἐπιτάξεις. Ἀλλὰ μερικὰ ἀπὸ τὰ Διοικητήρια, τὰ ὁποῖα εἶχον καὶ τὰς τοιαύτας ἀποδείξεις, ἐκάησαν. Καὶ σήμερον ὁπότε ζητοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀποζημίωσιν παρουσιάζουν μὲν ἰδικάς των δηλώσεις ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον ἀπαντᾶ ὅτι εἶναι ἐκπρόθεσμοι.

§12Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορὰ παρακαλῶ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαννόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου συνταξιούχων τροχιοδρομικῶν καὶ αὐτοκινητιστῶν Α.Π.Π.

§14Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σύνδεσμος αὐτὸς ὑποβάλλει ἕνα ὑπόμνημα.

§15Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, διότι τὸ ἔστειλε καὶ εἰς ἐμέ.

§16Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητεῖ κἄποιαν προικοδότησιν διὰ τὸ ταμεῖον του ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας.

§17Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἑταιρεία εἶναι διατεθειμένη νὰ καταβάλλῃ τὸ ποσοστὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ καταβάλλῃ συμφώνως τῷ νόμῳ περὶ ὑποχρεωτικῆς ἀσφαλίσεως.

§18Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πόσον εἶναι διατεθειμένη ἡ ἑταιρεία νὰ δώσῃ;

§19Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). 6% ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι καὶ οἱ ὑπάλληλοι θὰ καταβάλουν 6%. Δὲν εἶχον ἀκόμη τότε τὰ ἔγγραφα τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, φοβοῦμαι ὅμως ὅτι ἡ αὔξησις θὰ εἶναι ἀνεπαρκὴς καὶ εἶναι πολὺ δύσκολον ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ ἂν ἀκόμη ἤθελεν ἡ ἑταιρεία νὰ δώσῃ.

§20Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ὑπάλληλοι ὑποδεικνύουσιν μίαν λύσιν.

§21Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ γνωρίζω.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς σαπωπονοποιῶν τῶν Νέων Χωρῶν.

§23Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ὑπόθεσις ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι πρόκειται περὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Πολλοὶ βιομήχανοι ἐργοστασιάρχαι σαπωνοποιΐας εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀναμιγνύουν τὸ καθαρὸν ἔλαιον μὲ πυρηνέλαιον, καὶ κατασκευάζουν σάπωνα καὶ δηλοῦν ὅτι ἀποτελεῖται ἀπὸ καθαρὸν ἔλαιον, ἡ διαφορὰ εἶναι μία δρχ. κατ’ ὀκᾶν εἰς τὴν φορολογίαν. Καὶ συνεπῶς καὶ τὸ Κράτος χάνει πολλὰ ἐκ τῆς ἀναμίξεως καὶ οἱ καταστηματάρχαι, οἱ ὁποῖοι εἶναι πιστοὶ τηρηταὶ τοῦ νόμου, ὑφίστανται ζημίαν μὴ δυνάμενοι νὰ συναγωνισθοῦν τοὺς σάπωνας αὐτούς. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφοράν, διότι ζημιοῦται καὶ τὸ Κράτος καί οἱ νομοταγεῖς πολῖται.

§24Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἵνα ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν Θεοδώρου Πελέως.

§26Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ἀναφερόμενος ἰσχυρίζεται τὰ ἑξῆς: ὅτι δυνάμει νομοθετικοῦ διατάγματος δικτατορικοῦ κυρωθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου οἰκοδομῶν οἰκίαι ἀνεγερθεῖσαι εἰς ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἀπαλλαγὴν ὤφειλον οἱ ἰδιοκτῆται νὰ κάμουν μίαν ὡρισμένην δήλωσιν εἰς τήν ἐφορίαν, δὲν γνωρίζω μὲ ποίας λεπτομερείας, ὁ φορολογούμενος ἰσχυρίζεται ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἀνεγείρετο ἡ οἰκία ὑπέβαλε τὴν δήλωσιν τὴν κατὰ νόμον συμμορφωθεὶς πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου. Ἀτυχῶς ἦτο ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπηρέτει ἐκεῖ ἕνα προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ὁλόκληρον κατέληξε εἰς τὸ 5 μελὲς ἐφετεῖον. Καὶ ὅταν πρὸ ἑνὸς ἔτους εἶδε ἑαυτὸν χρεωμένον μὲ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν εἶπεν, ὅτι ἐγὼ συνεμορφώθην μὲ ὅσα ὁ νόμος ὥριζε καὶ πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶ. Ἀτυχῶς εἰς τὴν ἐφορίαν δὲν ὑπάρχει ἢ δὲν ἔχει καταχωρηθῆ εἰς τὸ πρωτόκολλον ἡ σχετικὴ δήλωσις τούτου ἕνεκα τούτου ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἀπέρριψε τὴν προσφυγήν. Ἐν τέλει αὐτὸς διὰ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι πραγματικῶς ὑπέβαλε τὴν σχετικὴν δήλωσιν, ἐξήτασε ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου μάρτυρας μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸν κ. Ἀνδρεαδάκην γνωστὸν εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὡς διατελέσαντα ἐπὶ μακρὸν χρόνον βουλευτής, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι μία βεβαίωσις ἔνορκος τοῦ κ. Ἀνδρεαδάκη δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἀληθὲς διότι ὡς ἰσχυρίζετε ὁ φορολογούμενος μετέβη μετὰ τοῦ κ. Ἀνδρεαδάκη καὶ ὑπέβαλον μαζὺ εἰς τὸν ἔφορον τὴν δήλωσιν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τοῦτο νομίζω, ὅτι πιστοποιεῖ ἕνα ὡρισμένον γεγονός, μὲ ὡρισμένην προϋπόθεσιν, βάσει τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὸν φόρον καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπιληφθῆτε σεῖς προσωπικῶς τοῦ ζητήματος. Καὶ πειθομένοι ὅπως, καὶ ἐγὼ ἐπείσθην ὅτι πρόκειται πραγματικῶς περὶ ἀπωλείας τῆς δηλώσεως ἕνεκα τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὴν ἐφορίαν καὶ νὰ δεχθῆτε τὴν προσφυγήν. Δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν συνέβη καὶ κάτι ἄλλο περίεργον. Κατὰ λάθος ἐχρεώθη ὁ υἱὸς αὐτοῦ τοῦ ἰδιοκτήτου, ὁ υἱὸς προσέφυγε εἰς τὸ δικαστήριον καὶ εἶπε οὔτε σπίτι ἔχω, καὶ ἑπομένως δὲν εἰμπορῶ νὰ πληρώσω, τὸ ὑπουργεῖον διέταξε, ὅτι πρέπει νὰ χρεωθῇ ὁ πατὴρ ἀντὶ τοῦ υἱοῦ, διότι ἐβεβαιώθη τὸ γεγονός· Ἀτυχῶς αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ Λεβαδείας λέγουν, ὅτι θὰ πληρώσῃ ὁ πατήρ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδον τῆς Βουλῆς νὰ διαβιβάσῃ τὴν σχετικὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ ληφθῇ ὅτι μέτρον πρέπει νὰ ληφθῇ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Πανελληνίου Ἑνώσεως Ἐφέδρων Ὁπλιτῶν τῆς Κρητικῆς Χωροφυλακῆς περὶ παροχῆς συντάξεως.

§28Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ζήτημα ἀπεσχόλησε καὶ ἄλλοτε τὴν Βουλὴν ὡς καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτε ἦτο ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Πρόκειται περὶ τῶν Ἐφέδρων ὁπλιτῶν τῆς Κρητικῆς χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον συντάξεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ καὶ νὰ τὸ κρίνῃ εὐμενῶς.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζουμῆς ἐπὶ ἐρωτήσεώς του. (ἀναγινώσκει). «Ἐρωτῶμεν τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς τῶν Ναυτικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τίνα μέτρα ἔχουν ὑπ’ ὄψιν νὰ λάβουν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἱστιοπλοΐας, ἥτις κατεξηντλημένη ὑπὸ τῶν σημερινῶν δυσμενῶν συνθηκῶν, ἔχει φέρει εἰς ἀπόγνωσιν δεκάδας χιλιάδων οἰκογενειῶν αἵτινες ἀσχολοῦνται περὶ αὐτήν; Εἰδικώτερον: 1) Ἔλυσαν ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῆς διὰ σλεπίων μεταφορᾶς φορτίων εἰς ἀνοικτὸν πέλαγος; συμφώνως πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν ἣν ἔδωκαν εἰς τὸ Σωματεῖον τῶν Κυβερνητῶν ἱστιοφόρων, τουτέστι δι’ ἀπαγορεύσεως τῶν τοιούτων μεταφορῶν; 2) Ἐγένετο ἡ δέουσα ἐνέργεια, ὅπως ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι οἱ κυβερνῆται ἱστιοφόρων, ἵνα χρησιμοποιῶσι τοὺς ναύτας τῶν πλοίων των κατὰ τὰς φορτοεκφορτώσεις ἢ οἱουσδήποτε ἄλλους ἐργάτας ἐπὶ ἡμερησίᾳ ἀμοιβῇ, ἵνα μὴ ἀπορροφᾶται σημαντικὴ μερὶς τοῦ ναύλου εἰς φορτοεκφορτωτικὰ ἔξοδα καὶ μὴ καταλήγουν αἱ μεταφοραὶ ἐπιζήμιοι διὰ τὸν κυβερνήτην; 3) Ἐγένετο ἡ δέουσα ἐνέργεια ὅπως ὁ ἐπὶ τῶν φορτωτικῶν ἐπιβληθεὶς φόρος 2% ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου εἰσπράττηται ὑπὸ τῆς τελωνειακῆς Ἀρχῆς ἐκδιδούσης τήν διασάφισιν μεταφορᾶς καὶ καταβάλληται ὑπὸ τοῦ ὑποχρέου φορτωτοῦ, ἵνα μὴ ἀδίκως ἐκπίπτῃ ὁ φόρος οὗτος ἐπὶ τοῦ κυβερνήτου τοῦ πλοίου;

§30Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Ἡ ἐρώτησις αὐτὴ ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Κύριε ὑπουργέ, ὅταν παρουσιάσθη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὑπεσχέθητε, ὅτι θὰ διατάξετε, νὰ παύσῃ ἡ μεταφορὰ εἰς τὰς ἀνοικτὰς θαλάσσας, ἐμπορευμάτων διὰ σλεπίων.

§31Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐζήτησα τὸ ζήτημα, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπαγορεύσω τὴν μεταφορὰν εἰς τὰ σλέπια, ἠμπορῶ μόνον νὰ ἐπιβάλλω εἰς αὐτά νὰ ἐκπληρώσουν ὡρισμένους ὅρους, ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐκπληροῦν τοὺς ὅρους αὐτούς, δὲν ἔχω ἐκ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς ἀπαγορεύσω νὰ κάμουν μεταφοράς.

§32Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Τὰ σλέπια, κ. ὑπουργὲ εἶναι διὰ νὰ μεταφέρουν εἰς τοὺς ποταμούς.

§33Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιθεώρησις μὲ διαβεβαιοῖ, ὅτι εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐκτελοῦν, ὡρισμένας μεταφορᾶς, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσω τοιαύτην διαταγήν, διότι ἀσφαλῶς θὰ πέσῃ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§34Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, γρήγορα ἢ ἀργὰ θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς διαταγῆς αὐτῆς, διότι μετ’ ὀλίγον καιρόν, ὅταν ἀρχίσῃ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ ὑποχρεωτικοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀτμοπλοίων οἱ ἰδιοκτῆται θὰ ἀφαιρέσουν τὰς μηχανὰς καὶ θὰ τὰς βάλουν εἰς τὰ σλέπια, διὰ νὰ μεταφέρουν ἐμπορεύματα.

§35Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δυστυχῶς δὲν δύναμαι διοικητικῶς νὰ ἀπαγορεύσω, διότι ἡ ἀπαγόρευσις θὰ πέσῃ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§36Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ 2% τοῦ Ν.Α.Τ. ποῦ ὑπεσχέθητε, τὸ ὁποῖον κρατεῖται κατὰ τὴν ναύλωσιν αὐτὸ πρέπει νὰ βαρύνῃ τοὺς φορτωτὰς καὶ ὄχι τοὺς ἰδιοκτήτας.

§37Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργός τῶν Ναυτικῶν). Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ νόμος αὐτός εἶναι ἐκκρεμὴς εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζῖσκος ἐπὶ ἀναφορᾶς. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔλαβε πρὸς σύλληψιν τῶν ἐνόπλων τῶν ἀποπειραθέντων νὰ ληστεύσωσι τὴν 15ην τρέχοντος τὸν Πρόεδρον κοινότητος Δομοκοῦ».

§39Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ κ. Πρόεδρε, ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Κύριε ὑπουργὲ τὴν νύκτα 15ης τρέχοντος τρεῖς ἔνοπλοι ἀπεπειράθησαν νὰ ληστεύσουν τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος Δομοκοῦ. Εὐτυχῶς προσδραμόντες πολῖται κατώρθωσαν νὰ τὸν ἐλευθερώσουν. Ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν συνελήφθησαν οἱ ἔνοχοι, ἐπίσης δὲν ἐστάλη ἀρκετὴ δύναμις χωροφυλάκων διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τάξεως εἰς Δομοκόν.

§40Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς κ. συνάδελφε. Οἱ ἐπιτεθέντες κατὰ τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος, δὲν ἐπετέθησαν διὰ νὰ τὸν ληστεύσουν, ἀλλὰ διὰ νὰ τοὺς ἀποδώσῃ μερικὰ γραμμάτια. Ὁ ὑποδιοικητὴς τῆς χωροφυλακῆς ἔλαβε ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς σύλληψιν τῶν ἐνόχων, συγχρόνως δὲ διέταξε τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας Λαμίας νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ὑποδιοικητοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Μέχρι τοῦδε κατέβαλλεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τὴν σύλληψιν τῶν ἐνόχων, ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν συνελήφθησαν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς «τῶν

παραγωγῶν καρπουζίων σχετικῶς μὲ τὴν ἑταιρείαν

Σ.Π.Α.Π.».

§42Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ παραγωγοὶ τῶν καρπουζίων παραπονοῦνται καὶ δικαίως κατὰ τῆς ἑταιρείας Σ.Π.Α.Π... ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ λαμβάνῃ 65 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐπέμβασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι καταδικασμένοι εἰς καταστροφήν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς «τοῦ ἀποβληθέντος χωροφύλακος Ντελάκη».

§44Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὁ χωροφύλαξ Ντελάκης, ἀπελύθη ἔχων πενταετῆ ὑπηρεσίαν. Ἔλαβε κατόπιν μίαν σύνταξιν 140 δραχμῶν τὸν μῆνα. Τὴν ἔλαβε τὴν σύνταξιν ἐπὶ 3 ἔτη. Τώρα μετὰ 3 ἔτη τοῦ ἔκοψαν τὴν σύνταξιν καὶ τοῦ ζητοῦν νὰ ἐπιστρέψῃ, ὅσα ἔλαβε! Ὁ δυστυχὴς δὲν ἔχει ψωμὶ νὰ φάγῃ, ποὺ νὰ εὕρῃ νὰ ἐπιστρέψῃ 7000 δραχμάς; Δίκαιον νομίζω καὶ ὀρθὸν εἶναι κ. ὑπουργὲ νὰ λάβετε πρόνοιαν, ὅπως ὁ δυστυχὴς αὐτὸς κατορθωθῇ νὰ μὴ ἐπιστρέψῃ τὰς συντάξεις τὰς ὁποίας ἔλαβε.

§45Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς «τῶν αὐτοκινητιστῶν Πύργου Ἠλείας, διαμαρτυρομένων, διὰ τὴν μὴ καλὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν Πύργου–Πατρῶν.»

§47Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σύνδεσμος τῶν αὐτοκινητιστῶν Πύργου, διαμαρτύρεται διὰ τὴν κακὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ Πύργου–Πατρῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως διατάξετε τὴν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης.

§48Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσαλδάρης.

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκ τῶν ἐφημερίδων ἐγνώσθη ἡ πρότασις περὶ ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τῶν δόσεων τῶν ἐπανορθώσεων. Εἰς τὴν Βουλὴν δὲν εἶναι γνωστὴ ἡ πρότασις πῶς ἐγένετο. Ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ, θὰ ἔχῃ βεβαίως ἐπίδρασιν διὰ τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Ἐπὶ τούτοις σᾶς γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησε, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ δεχθῇ νὰ θιγοῦν τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς σχετικὰς ἀνακοινώσεις.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ εὐχαρίστως, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, θὰ σᾶς ἀπαντήσω μετ’ ὀλίγον, διότι ἀναμένω ἐκ τοῦ ὑπουργείου τὰ σχετικὰ στοιχεῖα. Θὰ δώσω εὐχαρίστως τὰς πληροφορίας εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, θὰ τὸν παρακαλέσω ὅμως νὰ περιμένῃ ἐπ’ ὀλίγον διὰ νὰ μοῦ στείλουν μερικὰ ἔγγραφα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον. Διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως θὰ ἀπαντήσω.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ψήφισίν της ὑπὸ τῆς Βουλῆς τροποποιηθείσης προτάσεως νόμου «περὶ τμηματικῆς καταβολῆς ὀφειλῶν ἐνοικιαστῶν κ.λ.π.». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης καὶ διακανονισμοῦ ὀφειλῶν τινων αὐτοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3122 κλπ.». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1640 περὶ φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου ἐξοφλήσεως τῶν ἐνυποθήκων ἀπαιτήσεων ἐπὶ Μουσουλμανικῶν ἀκινήτων». Ὁ κ. Συμεώνογλου.

§54Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἐνθυμεῖσθε χθὲς εἰς τὰς μεσονυκτίους ὥρας ἀνέπτυξε τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον ἐπὶ τῶν ἀπαιτήσεων τῶν διαφόρων Ἑλλήνων πολιτῶν ἐπὶ τῶν ἀκινήτων τῶν Μουσουλμάνων τῶν ἀναχωρησάντων διὰ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης. Καὶ εἶχον ἐκφράσῃ ὅτι τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τοῦ κ. Μαντζαδίνου, ἐγὼ εἶδον πολὺ ἀτελῆ, διότι ἡ ἔκθεσις ὁμιλεῖ μόνον περὶ τῶν βαρῶν ἐπὶ τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν ἡ ἰδία ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διαχειρίζεται. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἕνα πολὺ σπουδαῖον μέρος, σπουδαιότερον καὶ ἀπὸ τὴν περιουσίαν τὴν ὁποίαν διαχειρίζεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα; Αὐτὴ εἶναι ἡ περιουσία τὴν ὁποίαν εἴχαμεν παραδώσει εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, δηλαδὴ ἡ ἀγροτικὴ Μουσουλμανικὴ περιουσία, ἂν ἡ περιουσία αὕτη ἔχει βάρη ἢ δὲν ἔχει. Περὶ αὐτῶν δὲν γίνεται λόγος καὶ νομίζω, ὅτι βεβαίως ἔχει καὶ εἶναι ἔκδηλον ἀφοῦ ἡ ἀστικὴ περιουσία, κατὰ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἶναι βεβαρημένη μὲ 30 ἑκατομμύρια ἀσφαλῶς καὶ ἡ ἀγροτικὴ περιουσία τὴν ὁποίαν διαχειρίζετο ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως θὰ ἔχῃ ἂν ὄχι περισσότερον, ἴσον τοὐλάχιστον βάρος. Ἐκτὸς τούτου ὁ κ. Μαντζαβῖνος γνωρίζει τὰ ἄνω εἰς τὴν ἔκθεσίν του σαφῶς λέγει περὶ τῶν βαρῶν τῶν ἐνυποθήκων καὶ μόνον περὶ ἐνυποθήκων δὲν ὁμιλεῖ πόσα βάρη ὑπάρχουν μὲ ἐγγραφὴν προσημειώσεων.

§55Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§56Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Τὸ ἴδιον εἶναι ἄλλο εἰς τὸν νόμον ἀναφέρεται ρητῶς, περὶ ὑποθήκης καὶ χωριστὰ περὶ προσημειώσεων. Ὁ κ. Μαντζαβῖνος ὁμιλεῖ περὶ ὑποθήκης, ἀλλὰ ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον δίδει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὸν κ. Διευθυντὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ὁ ὁποῖος ἁπλῶς μᾶς μεταδίδει τὴν πληροφορίαν τῶν 30 ἑκατομμυρίων μὲ μόνην τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν τὸν πληροφορεῖ καὶ περὶ τοῦ ὁλικοῦ ποσοῦ τῶν ἐξ ἐμπορικῶν γραμματίων ἀπαιτήσεών της· τοιαῦτα παιδαριώδη γράφων ὁ κ. Μαντζαβῖνος νομίζω ὅτι περιφρονεῖ τὸ Σῶμα τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ σκεφθῇ ριζικὴν μεταρρύθμισιν τῶν διαφόρων διευθύνσεων τοῦ ὑπουργείου του, διότι τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς αὐτὰς καθὼς ἀπεδείχθη καὶ εἰς τὴν γνωστὴν δίκην εἶναι πολὺ σκουριασμένο καὶ ὀπισθοδρομικό.

§57Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ 30.000.000, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει σήμερον Αὐτὸ ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει σήμερον εἶναι πόσα εἶναι εἰς χρυσόν, πόσα εἶναι εἰς δραχμὰς δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει, διότι βεβαίως δὲν ὑποστηρίζεται νὰ μὴ πληρωθῶσι καθόλου.

§58Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ὄχι βέβαια δὲν ὑποστηρίζω ἐγὼ αὐτό, ἀλλὰ ἐλέγχω τὴν ἔκθεσιν, ὅπου τὸ ζήτημα τοῦ χρυσοῦ εἶναι ἐπουσιῶδες τὸ οὐσιῶδες δὲ τὸ ὁλικὸν βάρος.

§59Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ νεωτερισμός, τὸν ὁποῖον κάμνομεν εἶναι ὁ ἑξῆς: Ἀφορᾶ τὰς ὑποθήκας τῶν δανείων τῶν εἰς ξένον νόμισμα εἰς χρυσὸν συνομολογηθέντων.

§60Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ θὰ ἀναπτύξω αὐτὸ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν μπορεῖτε νὰ πάρετε ξένα χρήματα καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι σκοτεινὰ δι’ ἐμὲ διότι ἡ ἰδία Τράπεζα ἀφοῦ λέγει τὰ 30 000.000 ὅτι βαρύνονται μὲ ὑποθήκην, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἔχει ἀπαιτήσεις μὲ γραμμάτια καὶ ἡ Τράπεζα δὲν λέγει πόσαι εἶναι αὐταὶ αἱ ἀπαιτήσεις της.

§61Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ὁμιλοῦμεν δι’ αὐτά.

§62Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Δὲν ἔχετε οὔτε ἀναγνώσει τὸ νομοσχέδιον; ὁ νόμος ὁμιλεῖ εἰς τὸ ἄρθρον 5, λοιπὸν λέγει εἰς τὴν διάταξιν τοῦ παρόντος νόμου ὑπάγονται καὶ τὰ ἐμπορικὰ γραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπογεγραμμένα ὑπὸ ἀνταλλαξίμων Μουσουλμάνων καὶ ἐγγυημένα ὑπ’ Ἑλλήνων κτλ. κτλ.». Λοιπὸν λέγω ἐγώ, πῶς εἶναι δυνατὸν Τράπεζα νὰ λέγῃ πόσα εἶναι τὰ βάρη ὑπὲρ τῶν τρίτων δανειστῶν ἐπὶ ὑποθήκῃ ἀλλὰ δὲν λέγει πόσα ἑκατομμύρια ἔχει ἡ ἰδία ἀπαίτησις ἐπὶ τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας ἐκ τῶν ἐμπορικῶν τούτων γραμματίων.

§63Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς ἐξηγήσω δὲν πρόκειται περὶ ἀπαιτήσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, πρόκειται περὶ μιᾶς περιπτώσεως, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ δευτέρα.

§64Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἀφοῦ δὲν πιστεύετε νὰ ὑπάρχῃ δευτέρα περίπτωσις δὲν γίνεται νόμος. Ὥστε εἶναι προσωπική, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5.

§65Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς εἴπω. Ἐπὶ ἔτη τώρα ζητεῖ εἷς, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐγγυηθῆ ἐμπορικῶς, εἶχεν ἐγγυηθῆ τὸν ἔμπορον, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν ἀνταλλαγὴν ἔφυγε. Αὐτὸς ἐπλήρωσε τὸ γραμμάτιον. Λέγω λοιπόν, ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἐπλήρωσα τῆς 300.000 δραχμὰς καὶ ἀφῆκα Τουρκικὴν περιουσίαν ἐδῶ θὰ ὑπάγω εἰς τὴν Κων) πολιν, νὰ τὸν κυνηγῶ διότι δὲν ἐπρόφθασα νὰ ἐγγράψω ὑποθήκην; Ἐὰν εἶναι δίκαιον δώσατέ μου, ἐὰν δὲν εἶναι ἄς τὰ χάσω. Διότι κατὰ τὴν σύμβασιν περὶ ἀνταλλαγῆς παραπέμπονται αἱ ἐγγυήσεις τῶν Τούρκων εἰς τὴν Κων)πολιν. Ἐγὼ εὗρον τὴν διάταξιν καὶ ἐζήτησα πληροφορίας καὶ μοῦ ἐδόθη ἡ πληροφορία, ὅτι ὑπάρχει ἕνα παράδειγμα Κρητός, δὲν διεπιστώθη, ἐὰν ὑπάρχῃ δεύτερον.

§66Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Δὲν ἔχει διαπιστωθῆ καλῶς.

§67Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἶναι ὁ καλύτερος ἔμπορος τοῦ Ἡρακλείου αὐτός.

§68Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐννοεῖ οὔτε νὰ ἱκανοποιήσω τὴν Τράπεζαν οὔτε ἄλλους ἔχοντας ἀπαιτήσεις.

§69Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Δὲν εἶμαι προφήτης ἀλλὰ θὰ παρουσιασθοῦν χιλιάδες μὲ γραμμάτια Τούρκων εἶμαι βέβαιος. Πρέπει νὰ διατυπωθῇ καλύτερα, διότι ἐδῶ γράφει αἱ ἀπαιτήσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ ἐρωτῶ, πῶς θὰ ἀρνηθῆτε καὶ εἰς τὰς ἄλλας Τραπέζας αἱ ὁποῖαι μποροῦν νὰ ἔχουν τὰς αὐτὰς ἀπαιτήσεις. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σκοτεινὸν καὶ ἀσαφὲς καὶ ἀνοίγει μίαν πόρτα πολὺ μεγάλη, πῶς θὰ ἀρνηθῆτε, ἅμα τὸ νομοσχέδιον γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὰς ἄλλας Τραπέζας καὶ εἰς ἰδιώτας ἐπίσης ἔχοντας λαμβάνειν μὲ ἐμπορικὰ γραμμάτια ἀπὸ Μουσουλμάνους ἀνταλλαγέντας καὶ ἀφήσαντας ἀκίνητον περιουσίαν πῶς θὰ ἀρνηθῆτε νὰ πληρώσετε τοῦ χρόνου, θὰ μᾶς φέρετε καὶ ὑπὲρ τούτων νομοσχέδιον ἀφοῦ ἐπεξετάθη ἡ ἀρχή. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ὅτι ὑπάρχῃ ἠθικὴ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ ἐκκαθαρίσῃ ἐπὶ τὸ συμφερότερον τὰ ἐκ τῆς ἀνταλλαγῆς ζητήματα, ἀλλ’ ὅπως σᾶς ἀνέπτυξα δὲν πρόκειται περὶ 30 ἑκατομμυρίων ἀλλὰ 100, 200 ἴσως καὶ 300.000.000 καὶ ἐγὼ ξεύρω πόσον, ἀλλὰ πάντως πολὺ ἀνώτερα καὶ ἀπὸ τὰ 31 ἑκατομ. περὶ ὧν ὁ κ. Μαντζαβῖνος ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁμιλεῖ καὶ ἀπορῶ πῶς ὑπογράφει καὶ τολμᾷ νὰ μᾶς στείλῃ μίαν τοιαύτην ἔκθεσιν νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ τὸν κατηγορήσω ἐκ τοῦ βήματος διὰ τὴν ἐλαφρότητα· καὶ τὶ νομίζετε ὅτι θὰ γίνῃ κύριοι. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν διέταξε νὰ σταματήσουν πᾶσαι αἱ πληρωμαὶ ἀποζημιώσεων τῶν προσφύγων διὰ νὰ πληρωθοῦν οἱ κύριοι αὐτοὶ ὧν οἱ περισσότεροι εἶναι τοκογλύφοι μὲ ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων 6%. Ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν δανείων εἶναι 300 ἑκατ. ἤδη δὲν ὑπάρχουν 300 ἑκατομ. διαθέσιμα ὑπὲρ ἐκείνων τῶν προσφύγων οἱ ὁποῖοι ἀπὸ 3 ἐτῶν ποὺ εἶναι ὑπουργὸς ὁ νῦν κ. ὑπουργὸς δὲν πληρώνονται παρὰ μετὰ πολλῶν ἐμποδίων. Τὶ θὰ γίνουν 20.000 δικαιοῦχοι τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου καὶ οἱ ἐκπρόθεσμοι. Αὐτοὶ ἔχασαν ὅλα τὰ εἰς Μουσουλμάνους δάνεια ἔχασαν ὅλην τὴν κινητὴν καὶ ἀκίνητον περιουσίαν καὶ ἔφθασαν ἐδῶ μὲ ἓν ὑποκάμισο. Λέγετε εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι θὰ πληρώσητε τοὺς δανειστὰς ἀναλαμβάνοντες τὰς ὁμολογίας τὰς ὁποίας ἀπὸ 3ετίας ὑπεσχέθητε, ὅτι θὰ δώσητε εἰς τοὺς πρόσφυγας. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεκήρυξε διαρρήδην ὅτι ἄλλαι ὁμολογίαι δὲν θὰ ἐκ δοθοῦν καὶ πολὺ δικαίως μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ πάρῃ τὰς ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων νὰ τὰς δώσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς δανειστὰς τοκογλύφους οἱ ὁποῖοι μπορεῖ νὰ ἔχουν δίκαιον ἀλλὰ ἔχασαν ἀπολύτως τὸ μυριοστὸν τῆς περιουσίας των.

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποὺ ἀνεκαλύψατε, ὅτι θὰ πάρω ἀπ’ αὐτά; ποὺ τὸ λέγω;

§71Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον 4 «ἡ πληρωμὴ γενήσετε δι’ ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων 6%».

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 6% δὲν ἔχει τὸ Δημόσιον; δὲν εἰσπράττει καθ’ ἡμέραν, τί λέγετε κ. βουλευτά.

§73Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Τὰ ἔχετε πουλημένα καὶ ἔχετε κερδίσει.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ ἐλαττωθοῦν κατὰ 3 ἢ 4 ἕκρτομ. αἱ ὁμολογίαι αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς πρόσφυγας.

§75Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Εἶναι βέβαιον αὐτό; Τότε ἐπὶ τρία ἔτη ποῦ εἶσθε ὑπουργὸς διατὶ δὲν προχωρεῖ ἡ πληρωμὴ τοῦ Μητρώου.

§76Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα εἶναι βέβαιον.

§77Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἂν εἶναι βέβαιον ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ ἔχω τὴν ἑξῆς ἀντίρρησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι πολὺ σκοτεινὸν ὅτι θὰ σᾶς ἀνοίξῃ μεγάλες ἱστορίες ὅτι δὲν πρόκειται περὶ 30 ἑκατομ. ἀλλὰ περὶ πολὺ περισσοτέρων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ νομοσχέδιον πλῆρες νὰ γίνῃ σαφὲς καὶ νὰ λέγῃ ποῖοι ἔχουν δικαιώματα νὰ πάρουν καὶ ποῖοι νὰ μὴ πάρουν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι βιαστικῶς καμωμένον, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν εἶχεν τὸν καιρὸν βεβαίως νὰ τὸ ἐξετάσῃ. Τί χάνει ὁ κ. ὑπουργὸς ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συζητηθῇ τὸν 8βριον; Διατὶ κ. ὑπουργὲ δὲν εἶσθε φρόνιμος, ὅπως εἶσθε φρόνιμος εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Κωνσταντινοπολιτῶν, ὅπου πολὺ δικαίως εἴπατε ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ γίνῃ μία ἐκτίμησις νὰ γνωρίσῃ τὸ ὁλικὸν ποσὸν καὶ ὕστερα ν’ ἀποφασίσῃ περὶ πληρωμῆς. Ἔχετε δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ εἰς τὰ νομοσχέδιά σας ὑποστηρίζετε ἀνθρώπους τινὰς περισότερον ἀπὸ ἄλλους. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ εἶναι φρόνιμος, νὰ εἶναι σκληρός, καὶ νὰ ξεύρῃ πρῶτα πόσα χρεωστεῖ. Πρέπει πρῶτα νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις καὶ κατόπιν νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον ἀποζημιώσεως.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσιγδέμογλου.

§79Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, προκειμένου νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, θὰ ὁμιλήσω πρῶτον ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτοῦ δεδομένου, ὅτι νομίζω ὅτι τό νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς αὐτοτελὲς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀποτελέσῃ νόμον ἰδιαίτερον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς τροποποίησις τῆς συμβάσεως περὶ διαχειρίσεως κτημάτων ἐξ ἀνταλλαγῆς, δεδομένου ὅτι τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἀφορᾶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀπόλυτον κυριότητα, διαχείρισιν καὶ διάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἶναι δὲ πολὺ περίεργον πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσάγει νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ κτήματα εὑρισκόμενα εἰς τὴν ἀπόλυτον διάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, χωρὶς εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ εἶναι προσυπογεγραμμένη καὶ ἡ διοίκησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ κτήματα.

§81Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καταρτίζων ἐπιτροπὰς διὰ νὰ ἐκτιμήσουν τὰ κτήματα τὰ ἀνταλλάξιμα, τὰ ὁποῖα κατέχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Διὰ ποῖον λόγον; Διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν καλύπτῃ ἡ ἀξία αὐτῶν τὴν ἀπαίτησιν. Τὰ χρήματα αὐτὰ ἅμα πληρωθοῦν δὲν θὰ ἐκπέσουν ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων, δὲν θὰ χρεώσῃ ἡ Τράπεζα τὴν μερίδα τῶν ἀνταλλαξίμων. Ἔχετε καταλάβει ἢ δὲν ἔχετε καταλάβει τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον προσφυγικὴ περιουσία, ἀλλ’ ὅτι αὕτη ἐγένετο Κρατικὴ περιουσία ἡ ὁποία καλύπτει δάνειον Κρατικὸν πολὺ μεγαλειτέρας ἀξίας ἀπὸ τὴν ἐγκαταληφθεῖσαν περιουσίαν; Συνεννοούμεθα;

§83Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πέρυσιν, ὅτι ἡ ἀξίωσις τῶν προσφύγων θὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν ἐν Ἑλλάδι Μουσουλμανικῶν κτημάτων ναὶ ἢ ὄχι; Καὶ ὅτι πέραν αὐτοῦ δὲν ἀναγνωρίζει οὔτε κἂν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς μοῦ ἀποκλείετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω περὶ ἀνταλλαξίμων κτημάτων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προκειμένου νὰ πληρώσητε 8.000.000 εἰς συνταξιούχους ἐτροποποιήσατε τὴν σύμβασιν τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐφέρατε νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὴν σύμβασιν τῆς διαχειρίσεως τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης;

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τί λέγει τὸ νομοσχέδιον;

§85Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Λέγει ὅτι τροποποιεῖται ἡ σύμβασις διὰ νὰ πληρωθοῦν 8.000.000.

§86Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τὸ δάνειον;

§87Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Μάλιστα.

§88Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βέβαια, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ δώσωμεν ἀπὸ τὸ δάνειον χρειάζεται μία τροποποίησις τῆς συμβάσεως. Τί σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω σήμερον, ὅτι δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ ὁμιλήσωμεν σοβαρῶς περὶ ἐλαττώσεως τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ ἀνταλλάξιμος αὐτὴ περιουσία δοθεῖσα ὡς κάλυμμα ἐκδόσεως ὁμολογιῶν πολὺ μεγαλυτέρας ἀξίας ἀπὸ τὴν ἀξίαν αὐτῆς εἶναι σήμερον περιουσία τῆς ὁποίας ἡ ἐκποίησις ἀφορᾷ πλέον τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσῃ φοβοῦμαι δισεκατομμύρια διὰ νὰ καλύψῃ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ἀξίας αὐτῶν καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐκδοθεισῶν ὁμολογιῶν; Τὰ ἀνεπτύξαμεν αὐτὰ ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἄλλοτε καὶ εἶναι τῇ ἀληθείᾳ ἐκπληκτικὸν νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ ἐλαττώσεως τῆς ἀξίας αὐτῆς κατὰ 4–5–8 ἑκατομμύρια.

§89Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. 80–100 ἑκατομμύρια καὶ περισσότερον, διότι δὲν ὑπάρχει ὅριον.

§90Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς δὲν ὑπάρχει ὅριον. 30.000.000 εἶναι αἱ ὑποθῆκαι εἰς δραχμάς, καὶ 10 ὅταν πληρωθοῦν εἰς τὸ πενταπλάσιον ἄρα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον εἶναι 8.000.000. Ἔχετε μήπως τὸν φόβον ὅτι ἂν ἐλαττωθοῦν κατὰ 8.000.000 ἀδικοῦμεν τὰ συμφέροντα τῶν προσφύγων; Τὸ Κράτος θὰ πληρώσῃ περὶ τὰ 3 δισεκατομμύρια.

§91Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπιμένετε ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν ἔχει οὔτε τὴν θέσιν οὔτε τὸν τόπον...

§92Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ τοὺς τόκους 5 δισεκατομμύρια.

§93Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπαναφέρετε ἓν θέμα πρὸς συζήτησιν διὰ τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν ὑπεστηρίξατε τὰς ἀπόψεις σας καὶ ἡμεῖς τὰς ἰδικάς μας. Σεῖς λέγετε ὅτι ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία περιορίζεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα παρέλαβεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡμεῖς δὲ λέγομεν ὅτι ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐγκατελείφθησαν ἐν Ἑλλάδι, τὴν ἀστικήν, ἀγροτικὴν καὶ οἱασδήποτε ἄλλης φύσεως Μουσουλμανικὴν περιουσίαν.

§94Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀνταλλάξιμον καὶ μή;

§95Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀνταλλάξιμον ἐγκαταλειφθεῖσαν ἀπὸ τοῦ 1912. Σεῖς μὲν ὑποστηρίζετε ὅτι ἐκ τῶν ἐκδοθεισῶν ὁμολογιῶν θὰ μείνῃ ἔλλειμμα ἐκ τῶν κεφαλαίων, ἡμεῖς δὲ λέγομεν ὅτι ἔλλειμμα ἐκ τόκων δὲν θὰ προκύψῃ διόλου, διότι ἔπρεπε νὰ διαχειρίζεται τὰ χρήματα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ὑπάρχει τετραπλασίας ἀξίας ἀγροτικὴ περιουσία, τῆς ὁποίας τὴν ρύθμισιν καὶ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἀξίας καθορίζει σαφέστατα τὸ κατοχυρωτικὸν τῆς ¾)1926, τὸ ὁποῖον κυρωθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς αὐτῆς ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι νόμος. Κατὰ συνέπειαν διαφωνοῦμεν ριζικώτατα, κ. ὑπουργέ, καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ διαφωνοῦμεν ἀπὸ ἐτῶν καὶ οὔτε σεῖς θὰ μὲ πείσητε οὔτε ἐγὼ σᾶς. Πάντως ἔχετε σεῖς τὴν γνώμην σας καὶ ἐγὼ τὴν ἰδικήν μου. Καὶ αὐτὰ ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀντίληψιν διὰ τὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν καταφέρομαι οὔτε διαφωνῶ μόνον διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν δικαιούχων ἀστῶν· διεφώνησα ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλωστε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἦτο σκοπιμώτερον ἐὰν μὴ ἔσπευδεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν, δεδομένου ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις πρὸς ἀποζημίωσιν δικαιούχων δυνάμει τοῦ ψηφίσματος τῆς 5)5)25. Δηλαδὴ πρὸ ἓξ ἐτῶν ὑπῆρχον κατηγορίαι προσφύγων αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπληρώθησαν καὶ συγκεκριμένως ὀρφανὰ καὶ χῆραι ἐκπρόθεσμοι καὶ ἐκ τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν ἦλθον κατὰ τὸν Ὀκτώβριον 1925. Θὰ ἔπρεπε νὰ κανονισθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα καὶ κατόπιν νὰ ἐπακολουθήσῃ αὐτό. Ἀλλ’ ἔχω καὶ μίαν ἄλλην βασικὴν διαφορὰν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἔπρεπε νομίζω, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ προβλέπεται καὶ ἡ τύχη τῶν ἐνυποθήκων δανείων τῶν ἀναχωρησάντων ἐξ Ἑλλάδος ἐπὶ ἀκινήτων Ἑλλήνων πολιτῶν. Αὐτὰ εἶναι δικαιώματα προσφυγικά. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ τις ὅτι εἰς τὴν σύμβασιν περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν κτημάτων τὰ δικαιώματα αὐτὰ παραχωροῦνται ἐξ ὁλοκλήρου. Ὑπάρχει νόμος. Ἐγὼ ζητῶ νὰ κανονίσητε τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐνυποθήκων δανείων ἐπὶ κτημάτων Ἑλλήνων πολιτῶν.

§96Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τί ἐννοεῖτε; Νὰ πληρωθοῦν οἱ Τοῦρκοι εἰς χρυσόν;

§97Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐπιβάρυνσιν τοῦ Κράτους θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ συνδυασθῇ μὲ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ παραχωρεῖται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία δὲν ἠδυνήθη νὰ προβῇ μέχρι τοῦδε εἰς καμμίαν πραγματοποίησιν τῶν ποσῶν αὐτῶν, διότι φαντάζομαι ὅτι δὲν ὑπάρχει σχετικὸς νόμος ὁ ὁποῖος νὰ ρυθμίζῃ.....

§98Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Φαντάζεσθε ὅτι ὑπάρχουν καὶ σώζονται;

§99Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν γνωρίζω. Προχθὲς ἀκόμη, διὰ τῆς συμβάσεως τῆς διαχειρίσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης λέγετε ὅτι παραχωροῦνται αἱ πάσης φύσεως ἀπαιτήσεις τῶν ἀνταλλαξίμων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος.

§100Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ σχέσιν ἔχει μὲ τοῦτο.

§101Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν εἶναι καὶ εἰς τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια;

§102Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Ἐδῶ πᾶμε νὰ ἱκανοποιήσωμεν τοὺς δανειστὰς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ 19 ἐτῶν περιμένουν. Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα μὲ τοῦτο;

§103Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν περιλαμβάνονται αἱ ἀπαιτήσεις τῶν ἀνταλλαξίμων εἰς τὴν ἀνταλλάξιμον περιουσίαν.

§104Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Τράπεζα νὰ εἰσπράξῃ;

§105Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἔχει δικαίωμα, ἀλλὰ δὲν ἔχει καθορισθῆ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως. Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ρυθμισθῇ καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ συνδυασθοῦν τὰ δύο κονδύλια οὕτως ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἕνας συμερασμός. Ἐπίσης εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δίδεται δικαίωμα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ εἰσπράξῃ οἱανδήποτε ὀφειλὴν Τούρκων, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐκ τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἴτε εἰς οἱονδήποτε ἄλλο νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα περὶ τῆς τύχης τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαξίμων, ἔχει ρυθμισθῆ διὰ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης ἀφ’ ἑνὸς δι’ ἀποφάσεως τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς Ἀθηνῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς τελευταίας οἰκονομικῆς συμφωνίας τῆς 10 Ἰουνίου 1930 μετὰ τῆς Τουρκίας. Εἰς τὰς διατάξεις τῶν συνθηκῶν αὐτῶν, τὰς ὁποίας ἀνέφερα δὲν γίνεται οὐδεμία μνεία, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκχωρηθοῦν δικαιώματα εἰς ἰδιώτας εἴτε ἄν εἰς νομικὰ πρόσωπα, ὅπως εἶναι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς βάρος τῆς ἀξίας τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἐνυποθήκων εἰς τὴν διεύθυσιν τοῦ δικαστικοῦ τοῦ ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει ἀσχοληθῆ ἤδη μὲ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν, ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐξητήθη ὁ λογαριασμός, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμός, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον ἡ λειτουργία αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ ἐφ’ ὅσον ἄλλωστε ἡ Τράπεζα διά τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς διαχειρήσεως τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας καὶ ἐν γένει τῶν ζητημάτων αὐτῶν θέτει 14 νομικοὺς συμβούλους εἰς τὸ κέντρον ἐκτὸς τῶν ἄλλων νομικῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὰ διάφορα ἄλλα ὑποκαταστήματα.

§106Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Ἐθνιτὴ Τράπεζα θὰ κανονίζῃ ζητήματα τοῦ δημοσίου; Τὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγετε;

§107Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Μήπως τοὺς τόκους δὲν τοὺς πληρώνει διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους; Ἐπειδὴ ὑπάρχει ὀργάνωσις κ, ὑπουργέ, ὑπάρχει κεντρικὴ ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ 12 πρόσωπα, ἡ ὁποία ἀσχολεῖται μὲ τὰ διάφορα αὐτὰ ζητήματα.

§108Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Δὲν παρέχει ἐχέγγυα ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή. Αὐτὰ ποὺ λέγετε εἶναι ἐναντίον τῶν ἰδεῶν σας.

§109Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου κ. ὑπουργὲ κρατεῖτε τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἀποφανθῆτε περὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἀπαιτήσεως καὶ τοῦ ποσοῦ αὐτῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι σαφέστερον, θὰ ἔπρεπε νὰ καθορισθῇ 1) τὸ χρονικὸν ὅριον μέχρι τοῦ ὁποίου θὰ ἔπρεπε νὰ γίνωνται δεκταὶ αἱ αἰτήσεις.

§110Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ δὲν ἔχετε διαβάσει καὶ λήγει τρίμηνον.

§111Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Πότε ἔγιναν αἱ δημοπρασίαι αἱ ὑποθῆκαι· ἔπρεπε νὰ καθορίζετε τὸν χρόνον. Ἄν κ. ὑπουργὲ σᾶς παρουσιάσθη μία πρᾶξις ἐνυπόθηκος ἀπὸ τὸ 1929 θὰ τὸ δεχθῆτε ποτέ;

§112Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ δι’ αὐτὸ λέγομεν περὶ τοῦ νομίμου τῆς ἀπαιτήσεως.

§113Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Θὰ κρίνῃ ἡ ἐπιτροπή.

§114Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἔπρεπε νὰ ἦτο σαφέστερον. Καθορίζει διαφορὰν τιμῆς λίρας. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ προέκυψε τὸ 1922 καὶ ἐντεῦθεν, ἐὰν δὲ λάβωμε ὡς βάσιν τὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ 1919–1920 ἡ δραχμὴ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα ἦτο πολὺ σταθερὸν εἰς τὴν βάσιν τοῦ χρυσοῦ. Κατὰ συνέπειαν δὲν πρέπει νὰ γίνεται καμμία διάκρισις μεταξὺ λίρας χρυσῆς καὶ δραχμῆς.

§115Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ δὲν ἐπιτρέπετο νὰ ἐκποιήσω.

§116Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Πότε τὰ χρέη αὐτὰ ἦσαν ληξιπρόθεσμα;

§117Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ 1913 1914, 1915.

§118Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἔ! λοιπὸν τὰ ἔτη αὐτὰ τὰ δάνεια εἰς δραχμὰς ἐγένοντο μὲ χρυσᾶς δραχμὰς καὶ νὰ κάμετε διάκρισιν μεταξὺ δραχμῆς καὶ λίρας.

§119Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν ἀνέπτυξα τὸ νομοσχέδιον εἶπα, ὅτι ἀκριβῶς μία ἀπὸ τὰς βάσεις τῶν ἀποζημιωθέντων εἶναι καὶ αὐτή. Λέγουν εἰς τὸ Κράτος, ὅτι «ἡμεῖς ἐδανείσαμεν εἰς χρυσᾶς λίρας, διότι κατ’ ἔθιμον εἰς λίρας ἐγένετο ἡ συναλλαγή, καὶ δὲν μᾶς ἐπέτρεψε τὸ Κράτος νὰ ἱκανοποιηθοῦμε, διότι ἀπηγόρευσεν τὴν ἐκποίησιν. Ἑπομένως ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς ἀποζημιώσῃ».

§120Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ δάνεια ἦσαν δραχμαί.

§121Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει οὐδείς.

§122Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀπὸ τὸ 1912–1920 δὲν ἦσαν αἱ χρυσαὶ αἱ δραχμαί, διατὶ κάμετε λοιπὸν διάκρισιν μεταξὺ λίρας καὶ δραχμῆς;

§123Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι ὑπὲρ αὐτῶν ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὑπάρχουν τρεῖς ἐξαιρετικοὶ λόγοι. Διότι ἐπαναλαμβάνω οἱ ἐνυπόθηκοι δανεισταὶ ἀνταλλαξίμων τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων ἔχουν ὑπὲρ αὐτοῦ τρία ἐπιχειρήματα 1) ὅτι κατ’ ἔθιμον συναλλάσσονται εἰς λίρας καὶ ἑπομένως λίρας πρέπει νὰ πάρουν 2) ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ὑπαίτιον διότι δὲν ἱκανοποιήθησαν, ἐφ’ ὅσον ἀπηγόρευσε τὴν ἱκανοποίησιν καὶ 3) ὅτι διὰ τοῦ δανεισμοῦ διὰ τῆς ὑποθήκης αὐτῆς διετηρήθησαν ὑπὲρ τοῦ Κράτους τὰ κτήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἄλλως θὰ εἶχον ἐκποιηθῇ καὶ δὲν θὰ ἦσαν Μουσουλμανικά. Αὐτὸς εἶναι ὁ 3 λόγος. Κανεὶς ἀπὸ τοὺς 3 αὐτοὺς λόγους δὲν ὑπάρχει διὰ τὴν χρυσῆν δραχμήν. Ὑπάρχει δὲ καὶ 4) ὅτι ἐδῶ ὀφειλέτης εἶναι τὸ δημόσιον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι δικαιότερον καὶ ἠθικώτερον ἐνῷ ἐκεῖ εἶναι ἰδιῶται.

§124Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμεν τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει δάνειον εἰς δραχμὰς τὸ παραδεχόμεθα, ἀλλὰ δὲν παραδεχόμεθα τίποτε ἄλλο ἀπὸ ὅτι εἴπατε. Διότι οἱ ἴδιοι λόγοι ὑπάρχουν καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐδάνεισαν εἰς δραχμάς, διότι αἱ δραχμαὶ ἦσαν χρυσαί.

§125Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν)... (δὲν ἠκούσθη).

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν προβλέπεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου πῶς θὰ ἐξακριβωθῇ τὸ τὶ ἐπλήρωσαν οἱ ὀφειλέται αὐτοί;

§127Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ δὲν ἐδιαβάσετε τὸ ἄρθρον τὶ λέγει; Ὅλα αὐτὰ θὰ ἐξακριβωθοῦν.

§128Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὰς ἀποδείξεις ποὺ ἔφεραν οἱ χρεῶσται Τούρκων ὅτι ἐπλήρωσαν τὰς δόσεις των τὰς κατέθεσαν εἰς καμμίαν Τράπεζαν;

§129Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰς ἐδήλωσαν, διότι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσωσι τὰς περιουσίας των καὶ εἶχον συμφέρον νὰ εἴπουν, ὅτι ὤφειλον ὀλιγώτερα διὰ νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐνεργητικόν των...

§130Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αὐτὰ τὰ γνωρίζετε σεῖς, κύριε ὑπουργέ, ἀλλὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ἀναφέρονται. Ἔπρεπε νὰ τὰ διατυπώσητε σαφέστερον εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ γνωρίζωμεν τὰς λεπτομερείας αὐτάς. Προβλέπεται ἐπίσης νέα ἐκτίμησις τῶν κτημάτων.

§131Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως, διότι δὲν εἶναι συμφέρουσα ἡ ἐκτίμησις ἡ ὁποία ἔγινε διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι αἱ ἐκτιμήσεις, αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἀνώτεραι τῆς πραγματικῆς καὶ ἑπομένως δὲν θὰ δεχθῶ τὰς ἐκτιμήσεις αὐτάς, ἀλλὰ διὰ νὰ πληρώσω θέλω ἐκτιμήσεις πραγματικὰς σημερινάς. Αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου.

§132Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καὶ τὰ κτήματα ἀπέναντι τῶν ὁποίων θὰ πληρωθῇ τὸ χρέος αὐτό, τὶ θὰ γίνουν; Θὰ περιέλθουν εἰς τὴν διαχείρησιν τῶν κτημάτων τοῦ Δημοσίου;

§133Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγήσω τόσον ἁπλᾶ πράγματα.

§134Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ἔχομεν καιρὸν ἐδῶ νὰ διδάξωμεν.

§135Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Τὶ θὰ εἰπῇ δὲν ἔχομεν καιρόν.

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι σαφές, ὅπως γνωρίζετε, τὶ θὰ γίνουν τὰ ἀνταλλάξιμα κτήματα. Ὁ τρόπος τῆς ἱκανοποιήσεως καὶ τῶν ἐνυποθήκων δανειστῶν ἐπὶ τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων μέχρι σήμερον ἦτο ὁ ἑξῆς. Ἐφ’ ὅσον ἐξεποιεῖτο τὸ ἀνταλλάξιμον τότε προσῆγε τὰ δικαιολογητικά του ὁ ἐνυπόθηκος δανειστὴς καὶ ἐπληρώνετο εἰς τὴν τράπεζαν. Σήμερον λέγει «ἀφίστε αὐτὰ θὰ τὰ πωλήσω ἀργότερα. Ἐγὼ τὸ Δημόσιον κανονίζω χωριστοὺς λογαριασμοὺς μὲ τοὺς ἐνυποθήκους δανειστάς, καὶ τοὺς λέγει ὅτι θὰ σᾶς πληρώσω ἀφοῦ μοῦ φέρετε τὰ χαρτιά σας τῶν ὁποίων τὸ ἔγκυρον καί νόμιμον θὰ μοῦ κρίνῃ τὸ νομικὸν συμβούλιον. Καὶ ὅταν μὲν εἶναι εἰς δραχμάς, ἔδωκαν εἰς χρυσᾶς, θὰ τὰ πληρώσω εἰς χαρτίνας δραχμάς, ὅσα δὲ εἰς χρυσᾶς λίρας ἢ ξένον χρυσοῦν νόμισμα ὅπως θὰ προσθέσω τώρα θὰ τὰ πληρώσω ὄχι εἰς τὸ δεκαπενταπλάσιον, ἀλλὰ εἰς τὸ πενταπλάσιον θὰ σᾶς πληρώσω τὸ ⅓ τῆς ἀπαιτήσεως σας καὶ ὑπὸ τὸν περιορισμὸν, ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐνυποθήκων μου θὰ φθάνῃ διὰ νὰ καλυφθῶσι. Δὲν πρόκειται νὰ πάρετε πάρα πάνω ἀπὸ τὴν ἀσφάλειαν ποὺ εἴχατε ἀπὸ τὴν Τουρκίαν καὶ ὑπὸ τὸν περιορισμὸν ἀκόμη, ὅτι δὲν θὰ σᾶς τὰ δώσω εἰς μετρητά, ἀλλὰ εἰς ὁμολογίας τῶν 6%, τὸ ὁποῖον ὑποβιβάζει πάλιν τὸ 5πλάσιον εἰς 4πλάσιον». Τὰ ἀνταλλάξιμα κτήματα θὰ μείνουν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἡ διαφορὰ θὰ εἶναι ὅτι ὅταν μεθαύριον θὰ ἐκποιήσῃ ἡ Τράπεζα τὰ ἀνταλλάξιμα δὲν θὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ μὲ ἐνυποθήκους δανειστάς, διότι τὰ κτήματα θὰ εἶναι ἐλεύθερα καὶ θὰ παίρνῃ ὅλον τὸ προϊόν καὶ θὰ τὸ βάζῃ πρὸς κάλυμμα τῆς περιουσίας, κύριε βουλευτά.

§137Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶμαι ἀπολύτως ἱκανοποιημένος διότι, ὕστερα ἀπὸ ὅσα παρετήρησα, ἐπανέρχεσθε εἰς ἐκεῖνα ποὺ εἶπα ἐγὼ, ὅτι τὸ βάρος πάλιν πίπτει ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἀνταλλαξίμων περιουσιῶν, διότι τὸ χρῆμα ποὺ θὰ πληρώσητε σεῖς ἐπιβαρύνει τὰς ἀνταλλαξίμους περιουσίας.

§138Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἀντίθετον, ἀπὸ ὅ,τι λέγετε σεῖς, λέγω. Λέγει, ὅτι ἡ τράπεζα ἀντὶ νὰ ἔχῃ κτήματα ὑποθηκευμένα, θὰ ἔχῃ κτήματα ἐλεύθερα, καὶ μοῦ λέγετε, ὅτι εἶναι τὸ ἴδιον.

§139Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἄλλην ἀπορίαν ἔχω ἐπὶ τοῦ δικαιώματος τῆς Τραπέζης τοῦ νὰ κρατῇ τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἔστω καὶ μεμωνομένη προκειμένου περὶ ἑνὸς ἀτόμου ἐκ τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας.

§140Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς εἴπω πῶς τὸ τροποποιῶ αὐτό.

§141Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἴπομεν; ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι συνέπεια τῆς τελευταίας Ἑλληνοτουρκικῆς συμφωνίας.

§142Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§143Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι συνέπεια τῶν συμφωνιῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγετε τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ προβλέπεται ἀπὸ τὴν σύμβασιν τῆς Λωζάνης καὶ ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἰμπορεῖ νὰ ἀναγνωρισθῇ οἱονδήποτε δικαίωμα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ κρατῇ ἐν τῇ ἀξία τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας...

§144Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ δὲν κρατεῖ τίποτε.

§145Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τῆς δίδετε τὸ δικαίωμα κ. ὑπουργέ.

§146Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, ὄχι, ὄχι.

§147Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Λοιπὸν ἐντοιαύτη περιπτώσει νὰ ἐγγραφῇ.

§148Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὶ λέγει αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§149Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐξ ἄλλου δὲν γίνεται καμμία μνεία περὶ τόκων ἀπὸ πότε θὰ πληρωθοῦν καὶ δεύτερον καὶ δίδετε τὸ δικαίωμα τῆς ὑποβολῆς ἐντὸς τριμήνου νέων αἰτήσεων. Βασίζεσθε ἐκ τῶν δηλώσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· τότε τὶ σᾶς χρειάζετε τὸ τρίμηνον διάστημα διὰ τὴν ὑποβολὴν νέων αἰτήσεων; Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐφ’ ὅσον δὲν καθορίζεται σαφῶς ἡ ἐπιβάρυνσις, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, θὰ ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῇ παραλήλλου ἕνας συμψηφισμὸς, θὰ ἔπρεπε δηλαδὴ ἡ ὀφειλὴ τοῦ Κράτους νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ ὁρίου τῶν ἀπαιτήσεων καὶ τῶν εἰσπράξεων, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ τὸ Δημόσιον ἐπὶ παρομοίων ἀπαιτήσεων, οὕτως ὥστε νὰ πληρωθοῦν εἰς τοὺς πιστωτὰς τόσον, ὅσον θὰ κατορθώσῃ νὰ εἰσπράξῃ καὶ τὸ Κράτος ἀπὸ παρομοίας περιπτώσεις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ μὴ προκύψῃ καμμία ἐπιβάρυνσις εἰς τὸν Κρατικὸν Προϋπολογισμόν.

§150Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐνόμιζα, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶχα ἀνάγκην νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ ἐξηγήσω τὸ νομοσχέδιον τόσον σαφές. Ἄν τὸ νομοσχέδιον κατήντησε ἀσαφὲς ἀφορμὴν πρὸς τοῦτο ἔδωκε ἡ σπουδή τινων ἐκ τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ κατακρίνουν τὸ νομοσχέδιον πρὶν τὸ ἐννοήσουν. Εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι: τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει μίαν διάκρισιν, μεταξὺ πιστωτῶν ἐπὶ Μουσουλμανικῶν ἀκινήτων καὶ πιστωτῶν ἐπὶ Ἑλληνικῶν ἀκινήτων. Δηλαδὴ οἱ δανείσαντες λίρας ἢ εἰκοσόφραγκα εἰς Ὀθωμανοὺς ἐπὶ ὑποθήκῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἱκανοποιοῦνται μὲ ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ ⅓ τῆς ἀπαιτήσεώς των. Ἐνῶ οἱ δανείσαντες Ἕλληνας ἱκανοποιοῦνται μόνον κατὰ τὸ 1)15, Διατὶ αὐτὴ ἡ διάκρισις; Ἐγὼ ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα ἀνθίσταμαι κατὰ τῆς διακρίσεως αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι ἔχει βάσιν. Αἱ συναλλαγαὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας ἐγένοντο πράγματι ἐπὶ τῇ βάσει λιρῶν Τουρκικῶν καὶ ἑπομένως κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ δανεισθέντος ποσοῦ εἰς τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ νόμισμα. Δεύτερον ἔχουν ὑπὲρ αὐτῶν οἱ ἄνθρωποι τὸ ἀκλόνητον ἐπιχείρημα, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἱκανοποιηθοῦν εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν αἱ δραχμαί, τὰς ὁποίας θὰ ἔπαιρνον ἦσαν χρυσαί. Δηλαδὴ ἠδύνατο νὰ πάρουν τὸ 15πλάσιον τῆς σημερινῆς ἀπαιτήσεως ἱκανοποιοῦντες τὰ ἐνυπόθηκα. Ἀλλ’ ἦλθε τὸ Κράτος καὶ διὰ γενικωτέρους λόγους ἀπηγόρευσεν τὴν ἐκποίησιν τῶν ἐνυποθήκων μὴ θέλων νὰ ἐλαττωθῇ ἡ Τουρκικὴ περιουσία. Δὲν μποροῦσαν νὰ εἰποῦν εἰς τὸ Κράτος, οἱ ἄλλοι σου ὑπήκοοι μπορεῖ νὰ ἐζημιώθησαν ἐξ ἰδίου σου πταίσματος, ἀφ’ ἐγὼ δὲν ἐζημιώθην ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου. Ἀλλὰ πολλαὶ ἀπὸ τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς ἦσαν κεκαλυμμέναι, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐγένοντο καὶ αἱ ἐκποιήσεις καὶ τὰ δάνεια. Καὶ μᾶς λέγουν, ὅτι ἐγὼ σᾶς διετήρησα τὰ κτήματα αὐτά, διότι, ἐὰν δὲν ἔδιδα ἐγὼ τὰς χρυσάς μου λίρας δὲν θὰ ὑπῆρχε καὶ τὸ Δημόσιον. Καὶ διότι συνάπτω κατ’ ἔθιμον τὰς συμβάσεις μου εἰς λίρας καὶ διότι τὸ Κράτος εἶναι ὁ ἐποπτεύων τῆς μὴ ἱκανοποιήσεως μου εἰς νόμισμα λίρας, καὶ διότι τὸ Κράτος εἰς νόμισμα, ὑγιὲς δὲν μὲ ἱκανοποίησε. Εἴπομεν ἡμεῖς, ὅτι δὲν μποροῦμεν νὰ σᾶς ἐπιτρέψωμεν νὰ πάρετε τὸ 15πλάσιον, διότι τὸ Κράτος δὲν μπορεῖ νὰ σᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ πάρετε ὅσο ἐπαίρνατε τότε. Ἄς κάμωμεν συμβιβασμὸν νὰ πάρετε τὸ 5πλάσιον, ἀλλὰ ὑπὸ τοὺς ἑξῆς δύο περιορισμούς. Πρῶτον, ὅτι τὸ πενταπλάσιον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ πάρετε νὰ τὸ πληρώσωμεν εἰς ὁμολογίας πρὸς 6%. Δεύτερον, ὑπὸ τὸν περιορισμόν, ὅτι τὸ κτῆμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶσθε ἐνυπόθηκοι σήμερον τὸ καλύπτει μὲ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς δώσωμεν. Ἐὰν ἔχετε νὰ πάρετε 1000 χρυσὲς δραχμὲς, θὰ σᾶς δώσω 5000 δρχ. χαρτίνας εἰς ὁμολογίας, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι τὸ κτῆμα θὰ μὲ καλύψῃ, Ἀλλὰ πῶς; Κατὰ τὴν ἐκτίμησιν ποὺ θὰ κάμω ἐγὼ τὸ Κράτος καὶ ὄχι κατὰ τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία, ὅπως ἐξέθηκα, ἀφίστατο τῆς πραγματικότητος. Αὐτὴ λοιπόν, εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, Τὸ βάσιμον τῆς ἀπαιτήσεως δὲν θὰ κριθῇ παρὰ ἀπὸ τὸ νομικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον. Καὶ ἐπειδὴ πολλάκις τὸ νομικὸν συμβούλιον εὑρίσκεται εἰς ἀμφιβολίαν, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἔγκρισίν του μὲ δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ὥστε λαμβάνονται ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις σήμερον διὰ νὰ μὴ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον. Ἀλλ’ ἠρώτησεν εἷς τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν «διατὶ δὲν κάνει αὐτὰ ἡ Τράπεζα». Ἡ Τράπεζα διὰ νὰ κάνῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν πρέπει νὰ διότι δὲν πρόκειται νὰ κανονίσωμεν μίαν ἀπαίτησιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ πληρώσω ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον οὔτε δύναται νὰ τὴν πληρώσῃ ἄλλος. Διατὶ δὲν τὸ κάνῃ αὐτό; Νὰ σᾶς εἴπω διατί. Διότι δυνάμει εἰδικοῦ νόμου ἔχει καθορισθῇ ὁ προορισμὸς καὶ τοῦ δευτέρου δανείου τοῦ 6%. Ἑπομένως θὰ ἦτο ἴσως παρερμηνεία τῆς συμβάσεως ἐκείνης, ἐὰν ἠρχόμην σήμερον νὰ εἴπω, ὅτι τὰ χρήματα εἶναι καλύμματα τῶν ὁμολογιῶν. Ἐάν, λοιπόν, ἠρχόμην νὰ εἴπω, ὅτι ὡρισμένας ἀπαιτήσεις τὰς πληρώνομεν εἰς τὸ 5πλάσιον εἰς βάρος τῶν κτημάτων, θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἐκεῖνος μετὰ τοῦ ὁποίου συνεβλήθη νὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι: θὰ μοῦ τὸ δώσῃ ἀπὸ τὸ κάλυμμα.

§151Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἴμεθα σύμφωνοι.

§152Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι. Δι’ αὐτὸν τόν λόγον πληρώνει τὸ δημόσιον· καὶ ἀφοῦ πληρώνει τό δημόσιον δὲν μπορεῖ νὰ βάλῃ κηδεμόνα τήν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ νὰ κανονίζουν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὶ θὰ πληρώνῃ τὸ δημόσιον. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ περιμένωμεν νὰ τελειώσουν ὅλα τὰ προσφυγικὰ ζητήματα διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τὰ χρήματα των. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτό. Ἐὰν οἱ πρόσφυγες, κύριοι βουλευταί, ἔχουν νὰ πάρουν ἀπὸ 9 ἔτη, οἱ πλεῖστοι τούτων ἔχουν νὰ παίρνουν ἀπὸ 19 ἐτῶν. Δὲν πρόκειται, λοιπόν, νὰ μᾶς κατηγορήσετε ἐπὶ σπουδῇ ἱκανοποιήσεως τῶν ἐντοπίων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπὶ καθυστερήσει ἱκανοποιήσεως τῶν ἐντοπίων. Ἐὰν κανεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ παραπονεθῇ διὰ τὴν μὴ τήρησιν τῆς ἰσότητος, εἶναι οἱ ἐντόπιοι. Μᾶς λέγουν: δὲν εἶναι καθαρὸν τὸ ποσὸν ποὺ θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος, εἶναι κατὰ προσέγγισιν. Κατὰ μὲν τὰ βιβλία τῆς ἀνταλλαγῆς τὰ ὁποῖα ἔχουν περιγράψει τὰ βάρη ἐπὶ τὸν ἐν γένει ἀκινήτων, εἶναι 64.000 λίρες. Κατὰ τὰς πληροφορίας ὅμως ποὺ δίδει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὸ Λογιστήριον εἶναι 90.000 λίρες. Ἡ ἐπιβάρυνσις, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ τὸ δημόσιον ἀνέρχεται εἰς 6.000.000 περίπου δραχμῶν ἐν συνόλῳ. Διατί; Ἄς πάρωμεν τὸν μέσον λογαριασμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ λογαριασμὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Αἱ πληροφορίαι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἶναι εἰς χρυσᾶς δραχμάς, εἶναι 10. Ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν δίδει 10, ἀλλὰ 8, διότι δίδει εἰς ὁμολογίας, πρόκειται περὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ δημοσίου ταμείου κατὰ 6.000.000 δραχμῶν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν εἶπε διατὶ βάζομεν προθεσμίας. Βάζομεν προθεσμίας διότι δὲν ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε τοιαύτη. Μέχρι τοῦδε ἐξεποίει ἡ Τράπεζα τὸ ἀνταλλάξιμον, τὸ ἐνυπόθηκον καὶ κατὰ τὴν ἐκποίησιν ἀπηγγέλλετο ὁ ἐνυπόθηκος πιστωτής. Ἀλλὰ σήμερον θὰ πάρῃ ἡ Τράπεζα ἐλεύθερον τὸ κτῆμα καὶ ἐγὼ θὰ πληρώσω. Ἀλλὰ διὰ νὰ πληρώσω ἐγὼ πρέπει ἡ ἀπαίτησις νὰ εἶναι νόμιμος, ἔγκυρος καὶ ὅλα αὐτὰ θὰ κρίνῃ τὸ Νομικόν μας Συμβούλιον, καὶ διὰ νὰ κρίνῃ πρέπει νὰ τὰ ὑποβάλουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Τώρα ὑπάρχει ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἤγειρεν τὴν ἀπορίαν καὶ τὸ ὁποῖον εὑρῆκαν εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅταν ἦρθα καὶ ἐπληροφορήθην μίαν γνωστὴν περίπτωσιν τὴν ἑξῆς: Ὡς ἔμπορος ἠγγυήθη ὑπὲρ ἐμπόρου πλουσίου Μουσουλμάνου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὅταν εἶδεν ὕστερα νὰ φεύγουν οἱ ἀνταλλάξιμοι, τὸν ἅρπαξε καὶ ἐπλήρωσε ὁ ἄνθρωπος. Βέβαια ἡ περιουσία μένει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ὁ Τοῦρκος ἔφυγεν, ὁ Χριστιανὸς ἔμπορος ὅμως ἐπλήρωσεν 800 χιλ. δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι τότε ἦσαν πολὺ καλλίτεραι ἀπὸ σήμερον. Διὰ τοῦ ἄρθρου 5 λέγομεν ὅτι αὐτὸς νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐνυπόθηκος δανειστής, ἀλλὰ μὲ τὸν περιορισμὸν νὰ πάρῃ ἐκεῖνα ποὺ ἔδωκεν. Αἱ 250 χιλ. δραχ. αἱ ὁποῖαι ἦσαν χρυσαῖ θὰ πληρωθοῦν εἰς ὑποτιμημένας δραχμάς. Θέλω νὰ ἐξηγήσω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσωμεν ἀξίωσιν Τραπέζης, ἀλλὰ διὰ γνωστὸν πρόσωπον τὸ ὁποῖον θὰ ἐξομοιωθῇ πρὸς ἐνυπόθηκον δανειστὴν, ὅπως εἶναι δίκαιον. Τὸ ἄρθρον διετυπώθη ὡς ἑξῆς: Διὰ διατάγματος ἐπιτρέπεται ὅπως.....» (ἀναγινώσκει). «Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἶναι ὅτι ἀντὶ τῶν λιρῶν βάζω ξένα νομίσματα.

§153Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, βεβαίως ἡ περίπτωσις τοῦ ἄρθρου 5 εἶναι μοναδική. Ἀλλ’ ἐὰν ἕνας πτωχὸς βιοπαλαιστὴς ἔχῃ μίαν ἀπαίτησιν κατ’ ἀνταλλαξίμου Ὀθωμανοῦ στηριζομένην ἐπὶ ἐνδίκου ἀποφάσεως, διατὶ αὐτὸς νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξομοιωθῇ πρὸς ἐνυπόθηκον δανειστὴν καὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξισοῦται πρὸς ἐνυπόθηκον δανειστὴν, ἐγγυητὴς καταβαλὼν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Μουσουλμάνου;

§154Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἔγραψε προσημείωσιν, προνοεῖται καὶ αὐτός.

§155Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Μὰ διὰ τῆς συνθήκης ἀπαγορεύεται ἡ ἐγγραφὴ προσημειώσεως.

§156Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δίκαιον εἶναι καὶ αὐτὸ, ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ τὸ περιλάβωμεν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: Δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθη τοῦτο;

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, κύριοι βουλευταί, διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἡ πρότασις τοῦ Προέδρου Χοῦβερ εἶναι ὅπως ἀναβληθῇ δι’ ἓν ἔτος πᾶσα πληρωμὴ χρεῶν Κυβερνήσεως πρὸς Κυβέρνησιν, εἴτε χρεῶν ἐξ ἐπανορθώσεων εἴτε χρεῶν προερχομένων ἀπὸ βοηθήματα. Ἀλλὰ χωρὶς νὰ περιληφθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν ἀπέναντι ἰδιωτῶν. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ Προέδρου Χοῦβερ προεκλήθη ἀπὸ τὴν κατάστασιν τῆς Γερμανίας, ἡ ὁποία, ὅπως ἰσχυρίζεται αὐτὴ αὕτη ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις καὶ ὅπως φαίνεται ὅλοι ἀναγνωρίζουν, εἶναι κρισιμωτάτη καὶ ἠδύνατο, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνοντο μέτρα ἵνα ἔλθῃ καὶ ἄλλος κόσμος ἐπίκουρος εἰς τὴν κατάστασιν τῆς Γερμανίας, ἠδύνατο νὰ φέρῃ καὶ μίαν οἰκονομικὴν καταστροφὴν τῆς μεγάλης αὐτῆς δυνάμεως. Ἡ πρότασις τοῦ Προέδρου Χοῦβερ ἀποδεικνύει μίαν γενναιοφροσύνην ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑποστοῦν τὴν μεγαλυτέραν ἄμεσον ζημίαν ἐξ αὐτῆς. Ἄν δὲν περιωρίζετο εἰς μόνην τὴν Γερμανίαν, δηλαδὴ εἰς τὰς ὀφειλομένας ὑπὸ τῆς Γερμανίας ἐπανορθώσεις εἰς ἀντίστοιχα συμμαχικὰ χρέη, ἡ Ἑλλὰς τοὐλάχιστον δὲν θὰ εἶχε κανένα δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ· ἡ μόνη δὲ δύναμις ἡ ὁποία διατυπώνει ἀντιρρήσεις ἀξίας πολλῆς προσοχῆς εἶναι ἡ Γαλλία εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ὅσον ἀφορᾷ τὸ λεγόμενον ἄνευ ὅρων τμῆμα τῶν ὑπὸ τῆς Γερμανίας ὀφειλομένων ἐπανορθώσεων. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ πρότασις τοῦ Χοῦβερ, μολονότι δὲν ἦτο πολὺ σαφὴς ἐν τῇ ἀρχικῇ διατυπώσει της, ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν ποὺ ἐζητήσαμεν ἐκτείνεται καὶ εἰς τὰς Ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις, εἶναι δέ, ὅπως δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ἀποτέλεσμα τοῦ γεγονότος ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μὴ θελήσασαι νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὰ ζητήματα τῶν ἐπανορθώσεων, δὲν ἔλαβον μέρος οὐδὲ εἰς τὰς τελευταίας συνδιασκέψεις τῆς Χάγης ὅπου ἐρρυθμίσθησαν ὁριστικῶς τὰ πολεμικὰ χρέη καὶ αἱ ἐπανορθώσεις μεταξὺ τοὐλάχιστον τῶν Εὐρωπαϊκῶν Δυνάμεων. Ὡς ἐκ τούτου ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐγνώριζεν ἀκριβῶς ποία θὰ εἶναι ἡ σημασία τῆς ἐπεκτάσεως τῆς προτάσεώς της καὶ εἰς τὰς Ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις. Τοιουτοτρόπως δέ, ἐνῷ ἡ αἰτία διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν προέβη εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν εἶναι, ὡς ἡ ἰδία ὁμολογεῖ, ἡ παγκόσμιος οἰκονομικὴ κρίσις ἡ ὁποία ἐπηρέασε τὰς Χώρας τῆς Εὐρώπης σοβαρώτερον παρὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ἕνεκα τοῦ ὁποίου τινὲς ἐκ τῶν Χωρῶν τούτων αἰσθάνονται εἰς ἔκτασιν σοβαρὰν τὴν πίεσιν τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς κρίσεως ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς των οἰκονομίας, ἐνῷ λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ κυριωτέρα αἰτία διὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἤχθησαν εἰς τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν διετύπωσαν, ὡς ἐκ τῆς ἀγνοίας ἐπαναλαμβάνω τῶν πραγμάτων, ἀποτέλεσμα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς προτάσεως αὐτῆς καὶ εἰς τὰς Ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις εἶναι ὅτι ἡ Χώρα ἀκριβῶς ἐκείνη, ἡ ὁποία αἰσθάνεται εἰς ἔκτασιν σοβαρὰν τὴν ἔκτασιν τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς της οἰκονομίας, λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ πόλεμος δι’ αὐτὴν διήρκεσεν ἐπὶ 10 σχεδὸν συνεχῆ ἔτη, λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ πόλεμος αὐτὸς ἐτερματίσθη μὲ τὴν καταστροφὴν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας λόγῳ τοῦ ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ἐγκαταστάσεως μὲ ἓν καὶ ½ ἑκατομμυρίου προσφύγων, ἡ Χώρα αὐτὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κυριώτατα θίγεται ἀπὸ τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ Χοῦβερ. Διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐγνώριζεν ὅταν διετύπωνε τὴν πρότασίν της ὅτι τὰ 76½ ἑκατοστὰ ἀπὸ τὰς ἐπανορθώσεις ποὺ πληρώνει ἡ Οὑγγαρία καὶ ἡ Βουλγαρία περιέρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὡς ἐκ τούτου, ἐνῶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἠθέλησαν νὰ βοηθήσουν τὰς χώρας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὑποφέρουν περισσότερον, ἀποτέλεσμα τῆς προτάσεώς των εἶναι ὅτι ἡ Τσεχοσλοβακία, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὰς χώρας τὰς πλέον οἰκονομικῶς εὐρώστους, ὠφελεῖται ἀπὸ τὴν πρότασιν τοῦ Χοῦβερ ποσὸν 700.000.000 δραχμῶν διὰ τὸ τρέχον ἔτος.

§162Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀνακουφίζεται.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα ἀνακουφίζεται. Ἡ Οὐγγαρία, τῆς ὁποίας ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἰσοσκελὴς καὶ τὰ οἰκονομικά της εἶναι καλά, ἀνακουφίζεται μὲ 160 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡ Βουλγαρία ἀνακουφίζεται μὲ 160 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Καὶ τώρα θὰ περιμένετε νὰ μάθετε πόσον ἀνακουφίζεται ἡ Ἑλλάς. Λοιπὸν ἡ Ἑλλὰς ἀνακουφίζεται μὲ τὸ ὅτι χάνει 230 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Κατὰ τὸ ἔτος δὲ τὸ ἀρχόμενον ἀπὸ 1ης Ἰουλίου 1931 θὰ ἴδῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ της ἀνατρεπόμενον ριζικῶς. Τώρα αὐτὴ ἡ ζημία περιορίζεται κατὰ 74.000.000 δραχμῶν, διότι εἰς τὰς παρατηρήσεις μας, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ καὶ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ χρέους μας πρὸς τὴν Ἀμερικήν, ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ ἀπαντήσῃ, ὅτι αὐτὸ τὸ θεωρεῖ δίκαιον καὶ τὸ περιλαμβάνει εἰς τὴν ἀναστολήν. Ἑπομένως ἡ ζημία περιορίζεται, ἀλλ’ ἀκόμη ἀνέρχεται εἰς τὸ τεράστιον διὰ τὴν Ἑλλάδα ποσὸν τῶν 156.000.000 δραχμῶν. Καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι μίαν τοιαύτην ζημίαν δὲν τὴν εἶχεν ὑπ’ ὄψει της ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ὅταν ἔκαμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν καὶ ἔγραφε περὶ τῶν χωρῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι αἰσθάνονται περισσότερον τὴν πίεσιν τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς κρίσεως εἰς τὴν ἐθνικήν των οἰκονομίαν. Διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνηνησις δὲν ἐδίστασε νὰ δηλώσῃ πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτήν, ἐφόσον δὲν ἐπέλθουν εἰς αὐτὴν αἱ ἀναγκαῖαι τροποποιήσεις, ὥστε νὰ καταστῇ καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀποδοχὴ αὐτῆς, ὄχι βέβαια πηγὴ ἀνακουφίσεως, ὅπως γίνεται διὰ τὰ ἄλλα Κράτη, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ὄχι καὶ θετικῆς ζημίας ἀγούσης εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ της. Κύριοι βουλευταί, ἐννοῶ πολὺ καλὰ πόσον σοβαρὸν πρᾶγμα εἶναι τὸ ν’ ἀντιταχθῶμεν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Προέδρου Χοῦβερ καὶ ἐνδεχομένως ν’ ἀπομονωθῶμεν, μολονότι ἐπὶ τοῦ παρόντος συζητεῖται ἡ πρότασις αὕτη καὶ μεταξὺ Γαλλίας καὶ Ἀμερικῆς. Ἀλλὰ πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ παρέμβασις αὕτη τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ἡ ὁποία γίνεται χάριν γενικωτέρου συμφέροντος ὅλου τοῦ κόσμου καὶ τῆς Ἀμερικῆς ἰδιαιτέρως, ὅπως ἄλλως τε ἐξέθηκεν εἰς τὸ ἔγγραφόν του ὁ Πρόεδρος Χοῦβερ, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ πρότασις αὕτη νὰ χρησιμεύσῃ ὥστε νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχή, ὅτι ἡ Διεθνὴς συμφωνία εἶναι — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, διότι ἔχει κἄποιαν πέρασιν ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ ἐντεῦθεν, —κουρελόχαρτο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τὸ ξεσχίζῃ μονομερῶς ὁ ἕνας τῶν συμβαλλομένων ἢ καὶ οἱοσδήποτε τρίτος, ἔστω καὶ ἂν ὁ τρίτος αὐτὸς εἶναι ἡ κολοσσιαία δύναμις, ἡ ὑλικὴ καὶ ἠθική, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύουν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἀρνοῦμαι νὰ συμπράξω εἰς τὴν καθιέρωσιν τοιαύτης ἀρχῆς, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὑποστηρίζων κατὰ τοῦτο τὰ ἐπὶ Διεθνῶν συμβάσεων στηριζόμενα δίκαια τῆς Ἑλλάδος, ἠμπορῶ νὰ γνωρίζω ὅτι θὰ ἔχω ἀνεπιφύλακτον τὴν ἠθικὴν ὑποστήριξιν ὁλοκλήρου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος ἀνεξαρτήτως ἐντελῶς οἱασδήποτε κομματικῆς ἀποχρώσεως. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς).

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἦτο ἀναγκαῖον νὰ παρασχεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἄρτι ἀνεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς δὲ καὶ ὁ ἴδιος εἶπεν εἶναι λυπηρόν, ὅτι εἰς τὴν πρότασιν τὴν γενομένην ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν πρὸς ἀνακούφισιν ἐκ τῆς μεγάλης οἰκονομικῆς κρίσεως, εἰς ἣν διατελεῖ ὄχι μόνον ἡ Εὐρώπη ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Ἀμερική, εἶναι λυπηρὸν λέγω, ὅτι εἰς τὴν πρότασιν ταύτην εὑρέθη νὰ μὴ περιλαμβάνεται καὶ ἡ Ἑλλάς, ἐνῷ παρέσχε καὶ αὕτη μὲ ὅλας της τὰς δυνάμεις τὴν εἰσφοράν της εἰς τὸν παγκόσμιον πόλεμον, ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ ἐξῆλθε συντετριμμένη. Ἡ πρότασις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐγένετο ἐν ἀγνοίᾳ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ἡ Ἑλλάς. Καί, ὡς ἀνεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἔσπευσε νὰ προσφέρῃ ὅ,τι ἐξηρτᾶτο παρ’ αὐτῆς, οὕτως ὥστε νὰ περιληφθῇ εἰς τὰς προτάσεις της καὶ τὸ δεύτερον δάνειον, τὸ παραχωρηθὲν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἀναγνώρισις αὕτη, γενομένη ἐκ τῶν ὑστέρων, εἶναι ἀναγνώρισις μιᾶς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀρκετὸν ἵνα καλύψῃ ζημίας τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία οὐχὶ μόνον ζημίας δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποστῇ, ἀλλὰ τοὐναντίον, νὰ ἀποκτήσῃ καὶ ἄνεσίν τινα. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ὑποδείξῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν, ἵνα μὴ ἐπέλθουν εἰς τὴν χώραν αἱ προβλεπόμεναι ζημίαι. Ἡ ἀλληλεγγύη μεταξὺ τῶν Κρατῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ εἰς βάρος μικροῦ Κράτους, ἔχοντος ἴσα δικαιώματα πρὸς ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ λάβῃ τὴν δέουσαν ἱκανοποίησιν.

§165Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Ἀνθρακόπουλε.

§167Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ἡ εἴδησις ὅτι ἀποχωροῦμεν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατ’ ἐντολὴν δῆθεν τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὅπως δηλώσωμεν τὰ ἑξῆς: Πρόκειται περὶ προφανοῦς συγχύσεως μὲ τὴν ἑτέραν Ἀγροτικὴν παράταξιν. Ἡ διοίκησις τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος, ὡς αὕτη κατεστάθη διὰ τοῦ νομίμως συγκροτηθέντος Γʹ Πανελληνίου Συνεδρίου τῆς 15 Δεκεμβρίου 1930, ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς κ. κ. Σοφιανόπουλον, Παγκοῦτσον καὶ ἄλλα ἀξιότιμα μέλη καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω καὶ ἐγὼ, ἀντιλαμβάνεται ἄλλως πως τὸν προορισμὸν της ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν πολιτικῶν της καθηκόντων καὶ μακρὰν πάσης δημοκοπικῆς ἐπιδείξεως καὶ θορύβου ἡμερησίου θὰ ἐξακολουθήσῃ συμμετέχουσα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς πρὸς ἔλεγχον τῶν κυβερνητικῶν πράξεων καὶ ἐγγυτέραν παρακολούθησιν τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ παράταξις τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος εἰς ἣν ἀνήκω καὶ πειθαρχῶ, ἀνέπτυξεν ὁλόκληρον πρόγραμμα ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, πρᾶγμα ποὺ ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς τὸ καθῆκον τῆς διαρκοῦς ἀναπτύξεώς του καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁσάκις δημιουργοῦνται ζητήματα. Ἡ ὁμὰς τῆς ἀγροτικῆς παρατάξεως, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ φερόμενος ὡς γενικὸς αὐτῆς γραμματεὺς κ. Χατζηγιάννης, δὲν ἐκπροσωπεῖ ταύτην τὴν στιγμὴν εἰμὴ ὁμάδα στενὴν ἄνευ συγκεκριμένου προγράμματος καὶ ἄνευ κατευθύνσεων, μὲ μοναδικὴν ὅμως τὴν κατεύθυνσιν τῆς θορυβώδους ἐπιδείξεως πρὸς προσωπικὴν ἀνάδειξιν. Ἐὰν τὸ ἀγροτικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος, ὡς κόμμα ἀρχῶν, ἀπεφάσιζε νὰ μᾶς ἀνακαλέσῃ, θὰ εἴχομεν τοὐλάχιστον τὸν ἀνδρισμὸν νὰ παραιτηθῶμεν, ἵνα μὴ ἀσκόπως ὡς ἄνεργοι μισθοδοτούμεθα. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀντίληψις τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος ὅπερ δὲν ἐκπροσωπεῖται διὰ τοῦ κ. Χατζηγιάννη, ἀλλὰ διὰ τοῦ νομίμου αὐτοῦ συμβουλίου τοῦ πηγάσαντος ἀπὸ νόμιμον συνέδριον, ὡς τὸ συνέδριον τῆς 15 Δεκεμβρίου 1930.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς ξηρᾶς σταφίδος μελαίνης καὶ Σουλτανίνας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ κώδικος». Ὁ κ. Βαρβαγιάννης.

§169Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν τροπολογίαν θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε, κ. Ὑπουργέ, τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀντὶ τῆς διετίας τὴν ὁποίαν παραχωρεῖ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ὁποία παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε παραχωρηθῆ εἰς τριετίαν, θὰ παρεκάλει ἡ Ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως νὰ ὁρισθῇ πενταετία. Ἐὰν θέλωμεν πραγματικῶς νὰ μὴν ἀναγκασθῶμεν καὶ πάλιν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν Βουλὴν αἰτούμενοι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐπιείκειαν διὰ τοὺς ἐμπόρους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὀφειλέται ἑνὸς τεραστίου ποσοῦ, θὰ παρεκάλουν νὰ κάμετε ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τῆς Ἐπιτροπῆς ὁρίζοντες ἀντὶ διετίας, πενταετίαν. Ἐγώ, τοὐλάχιστον, ὡς εἰσηγητὴς θὰ παρεκάλουν νὰ τὴν δεχθῆτε.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Αἰλιανός.

§171Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου ἀποτελεῖ τὴν ἐνσάρκωσιν τῶν ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διετύπωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς δύο εὐκαιρίας: Τοῦτο μὲν εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως, τοῦτο δὲ ὁμιλῶν προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐν σχέσει μὲ τὸ ἐν λόγῳ ζήτημα. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: ὅτι ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀπέσεισεν ὁ ἴδιος πᾶσαν δολίαν προαίρεσιν τῶν ὑπευθύνων...

§172Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι πᾶσαν.

§173Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Εἴπατε, κ. ὑπουργέ, διὰ νὰ μὴν προσκομίσωμεν τὰ κείμενα πρὸς ἑρμηνείαν, ἐὰν θέλετε νὰ συμφωνήσωμεν...

§174Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπα ὅτι ἔχουν ἐλαφρυντικόν.

§175Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ὅτι ἔχει παραχθῆ παρ’ ἡμῖν...

§176Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ἡ εὐκαιρία κάμνει τὸν κλέπτην.

§177Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ καὶ οἱ διευκολύνοντες τὴν δημιουργίαν τῆς εὐκαιρίας. Θὰ ἤθελα νὰ μείνωμεν σύμφωνοι ἐπ’ αὐτοῦ, κ. ὑπουργέ, διότι ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ αἰσθήματος τῆς ἐπιεικείας, τὸ ὁποῖον ἔχει παραχθῆ παρ’ ἡμῖν ἐξαρτᾶται ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ὃν τρόπον θὰ πρέπῃ τελειωτικῶς νὰ διατυπωθῇ διὰ νὰ ἀποτελέσῃ πράγματι διευκόλυνσιν ὄχι μόνον τῶν ὀφειλετῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἔχοντος λαμβάνειν Κράτους. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς—ἐτόνισε καὶ ἐπανέλαβε—τὴν φράσιν—ὅτι, ὡς ἐδημιουργήθησαν αἱ συνθῆκαι, παρήχθη εἰς τοὺς ἐμπόρους ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὰ ὀφειλόμενα οὐδέποτε ἀπετέλεσαν ὀφειλὴν συνεπαγομένην τὰς ποινὰς τῆς λαθρεμπορίας, ἀλλὰ καταπίστωμα δημοσίου χρήματος εἰς χεῖρας αὐτῶν—εἶναι ἡ λέξις τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐχαρακτήρισε τὰς ὀφειλὰς ταύτας ὡς κοινὸν καταπίστευμα, ὅτι θὰ ὤφειλε, συμφώνως πρὸς τὰ λεγόμενα, νὰ θεωρήσῃ ὅτι πρόκειται περὶ κοινοῦ Δημοσίου χρέους, περὶ κοινῆς Δημοσίας ὀφειλῆς, διότι, ἐὰν τοῦτο ἔφθασε νὰ πιστεύσῃ βεβαίως καὶ ἀκραδάντως ὡς ἐπίστευσε διὰ τὰς ὀφειλὰς ἐκ τῶν παλαιῶν χρήσεων τῶν ἀμέσων φόρων, τότε καὶ μόνον θὰ προήγετο μέχρι τοῦ σημείου τοῦ πρέποντος διὰ νὰ παράσχῃ τὰς ἁρμοζούσας διευκολύνσεις.

§178Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὀφειλὰς ὄχι ἐξ ἀδικήματος.

§179Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ὄχι ἐξ ἀδικήματος—τὸ τονίζω καὶ ἐγώ. Μὴν ἀναζητῆτε, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸν χαρακτῆρα· δὲν θὰ τὸν εὕρητε ἀλλὰ ἐν τῇ ψυχῇ σας θὰ τὸν εὕρετε. Ἐρωτᾶται κατὰ πόσον ἔχετε πεισθῆ περὶ τῆς συνδρομῆς τὴν ὁποίαν παρέσχε τὸ Κράτος κακὴν καταγωγὴν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ζήτημα, ἐρωτᾶται ἐὰν περὶ τῆς καταγωγῆς ἔχετε πεισθῆ, διότι ἐὰν ἔχετε πεισθῆ, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπόψε ὁπότε ἔχετε κάμει μίαν χειρονομίαν τιμῶσαν ὑμᾶς καὶ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀφήσετε εἰς τὸ μέσον. Λέγω, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι, ὅταν εἰσηγούμην τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς βουλευτικῆς ταύτης περιόδου, ἐχάρην ἰδιαιτέρως, διότι εὗρον ὑμᾶς σύμφωνον καὶ πλειοδοτοῦντα διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ὀφειλῶν τῶν προερχομένων ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων τῶν ἀμέσων φόρων. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ζητῶ νὰ συμφωνήσετε μετ’ ἐμοῦ τὴν ἑσπέραν ταύτην, κ. ὑπουργέ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σεῖς ὁ ἴδιος, ἐκθέτων τὴν καταγωγὴν τῶν ὀφειλῶν τούτων τῶν ἐξ ἀμέσων φόρων, καταλήγατε νὰ εἴπητε—καὶ κρατῶ τὴν λέξιν σας—ὅτι ἀντελήφθητε, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ κοινοῦ καταπιστεύματος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξομοιώσητε τὰς ὀφειλὰς ταύτας πρὸς ὀφειλὰς ἐκ κοινῶν ἀμέσων φόρων καὶ ἡ ἐπιείκεια, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρξῃ, αὐτὴ νὰ εἶναι τὸ κριτήριον καὶ διὰ τοὺς ἀμέσους καὶ διὰ τοὺς ἐμμέσους. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, σπανίως νομοσχέδιον καὶ σπανίως ζήτημα ἔφθασεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὠθούμενον ἀπὸ σύσσωμον τὴν ἀντιπολίτευσιν, ζητοῦσαν νὰ ἐνθαρρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τὴν στηρίξῃ ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης διὰ τὴν ρύθμισιν τὴν ἐπιεικῆ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Κοινὴ Γνώμη καὶ ἡ ἀλληλεγγύη ἡ κοινωνικὴ ἐπιβάλλουν νὰ ρυθμισθῇ ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον. Κύριε ὑπουργέ, τίνι τρόπῳ θέλετε νὰ μὲ πείσετε ὅτι ἅπαξ ἐπείσθητε περὶ τῆς ἐλλείψεως τοῦ δόλου, κατὰ τὸ πλεῖστον, ἐὰν θέλετε, —διότι αὐτὴ εἶναι ἡ φράσις ἡ ὁποία βασανίζει ὑμᾶς καὶ εἰς τοῦτο περιωρίσατε τὸ ζήτημα— εἴπατε ὅτι ἓν μέρος τῶν ἐμπόρων αὐτῶν, δὲν εἶχον τὸν δόλον ἐν ἑαυτῷ. Ἐγὼ δέχομαι τὴν φράσιν σας, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ποῖοι ἦσαν οἱ δόλιοι καὶ ποῖοι οἱ εἰλικρινεῖς ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι—καὶ φαντάζομαι ὅτι ἦσαν ἐλάχιστοι—ἐπέδραμον διὰ νὰ ἁλώσουν τὸ Δημόσιον χρῆμα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀλλὰ καὶ ποῖοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξ αἰτίας τῆς συγκυρίας τῶν περιστάσεων, ἔφθασαν νὰ μὴ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχον, ἐπειδὴ ἀποβαίνει δύσκολον νὰ χαρίσωμεν τὰ ἐρίφια ἀπὸ τὰ πρόβατα· δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὴν αὐτὴν ἐπιείκειαν νὰ δείξητε δι’ ὅλους. Κύριε ὑπουργέ, ὅταν ἐλέχθη ὅτι θὰ προσήγετο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐνεσάρκωνε τὴν ἐπιείκειαν τὴν ὁποίαν ἠθελήσατε νὰ δείξητε, ἐκτιμήσαντες ὅτι δὲν ὑπῆρχε δόλος κατὰ τὸ πλεῖστον, ὅταν λέγω, ἀπεφασίσθη νὰ προσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐφαντάσθη ὅτι ἡ χειρονομία σας θὰ ἦτο γενναιοτέρα καὶ δι’ αὐτὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους— διότι θὰ σᾶς πείσω ἀπολύτως ὅτι πρῶτον τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, τοῦ δημοσίου ταμείου τοῦ ὁποίου ἔχετε ταχθῇ φρουρός, πρῶτον τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν ἐπιεικῆ ρύθμισιν τοῦ ζητήματος. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ χειρονομία σας δὲν ἦτο τὸ νά φέρετε πράγματι τὸ ποτήριον εἰς τὰ χείλη τοῦ Ταντάλου καὶ νὰ ἐπαναλάβετε τὸ μαρτύριον κατὰ τοῦτο: ὅτι ἐπλησιάσατε τὸ ποτήριον καὶ δὲν θέλετε νὰ τὸ δώσετε.

§180Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ γεγονὸς ὅτι δίδω τὸ δικαίωμα νὰ ἐξέλθωσιν ἀπὸ τὰς φυλακὰς ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν θὰ δικασθῶσιν εἰς ποινὴν κακουργήματος δὲν τὸ εὑρίσκετε σοβαρόν;

§181Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θέλω νὰ δεχθῆτε τὸ ἑξῆς: δὲν ἐπροσέξατε τὴν διατύπωσιν, διότι θὰ ἴδητε ὅτι οὔτε αὐτὸ γίνεται. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ συνεχίσω. Εἴπατε σεῖς ἐὰν θεωρῶ ὀλίγον ὅτι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὴν φυλακὴν ἐκ τῶν ποινῶν τούτων, θὰ ἐλευθερωθοῦν. Αὐτὸ δὲν θὰ συμβῇ καὶ δὲν θὰ συμβῇ, διότι λέγει τὸ ἄρθρον, παράγραφος 6. (ἀναγινώσκει). «Διὰ τὰ ὀφειλόμενα...... ..... ἤθελον διαπιστωθῆ». Πρέπει νὰ μπῇ «ἐὰν διεπιστώθη».

§182Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἐννοοῦμεν.

§183Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Συμφωνῶ κατὰ τοῦτο ὅτι θὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ δήλωσίς σας. Ἐπίσης θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὰ ἑξῆς: τὶ θέλετε νὰ γίνῃ ἐντὸς τῆς διετίας, τὴν ὁποίαν δίδετε;

§184Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε βουλευτὰ τῆς Ἀττικῆς, μήπως τὸ σχέδιον ἀπαγορεύει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, περιπτώσεις συντρεχούσας νὰ δώσῃ παράτασιν, ὥστε ἡ διετία νὰ γίνῃ καὶ τριετία;

§185Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἴθε τὰ λογόμενά σας νὰ ἦσαν σύμφωνα πρὸς τὰ πράγματα, ἀλλὰ λέγει τὸ ἄρθρον ὅτι «τὸ βραδύτερον ἐντὸς διετίας».

§186Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ σύμβασις ἡ συναφθησομένη μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ὑποχρέου θὰ λέγῃ ὅτι «τὸ βραδύτερον ἐντὸς διετίας». Ἀλλὰ δὲν ἀπαγορεύεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰς δόσεις αὐτὰς αἱ ὁποῖαι ἐντὸς τῆς διετίας θὰ καταβληθοῦν νὰ τὰς παρατείνῃ, ἐφ’ ὅσον συντρέχουν δικαιολογημέναι περιπτώσεις. Πάντως δὲν ὑποχωρῶ πέραν τῆς διετίας.

§187Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν ὑπάρχει χειροτέρα περίπτωσις ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἀποθνήσκει ἀδίκαστος. Θὰ παρακαλέσω τὴν δήλωσίν σας νὰ τὴν φυλάξητε διὰ τὸ τέλος, ἀφοῦ ἀκούσητε τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν νὰ παρατάξωμεν, διότι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχετε τὴν ἐλαστικότητα νὰ ὑποχωρήσητε ὑπὲρ τοῦ δικαίου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ ἐκ τοῦ σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, τίνι τρόπῳ θὰ ἔχετε τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἀσκήσητε καὶ μείζονα ἐπιείκειαν.

§188Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως τὸ ἔχω διατυπώσει.

§189Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Αἱ δόσεις τὶ θὰ εἶναι; Μηνιαῖαι σύμμετροι δόσεις.

§190Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀφειλέται τινὲς μποροῦν εὐκολώτερον νὰ πληρώνουν ἄλλοι μηνιαίας δόσεις, ἄλλοι εἰς τριμηνιαίας καὶ ἄλλοι εἰς ἑξαμηνιαίας. Ἐγὼ θέλω ἐντὸς τῆς διετίας νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ εἰσπράξω τὸ ποσόν. Ἀλλὰ μένει πάντοτε δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ τοῦ νόμου νὰ δώσῃ βεβαίως τὰς εὐλογίας τὰς ὁποίας πολλάκις τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔδοσεν εἰς ὅλους τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου.

§191Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ κατὰ τοῦτο, διότι τοιούτου εἴδους εὐκολίας προάγουν τὸ δημόσιον συμφέρον. Ἀλλά, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐμὲ μὲ βασανίζει τοῦτο. Αἱ δόσεις θὰ πρόκειται νὰ εἶναι σύμμετροι, δηλαδὴ θὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ὅτι κατὰ τοὺς 24 μῆνας τῶν δύο αὐτῶν ἐτῶν θὰ πληρώνουν τόσα κατὰ μῆνα εἰς 24 δόσεις. Τίνι τρόπῳ θὰ ἀπομείνῃ περιθώριον περισσοτέρας ἐπιεικείας μετὰ τὸ εἰκοσιτετράμηνον καθ’ ἥν ὥραν αἱ δόσεις ὡρίσθησαν χρεωλυτικῶς;

§192Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ καὶ σήμερον χωρὶς τὸν νόμον δίδομεν παρατάσεις ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν.

§193Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Δυνάμει ὅμως τοῦ νόμου αἱ δόσεις πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν ἐντὸς διετίας, ἐντὸς 24 μηνῶν.

§194Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡρισμένης προθεσμίας ἔχουν ὅλα τὰ δημόσια ἔσοδα καὶ ἐντὸς ὡρισμένων προθεσμιῶν καταβάλλονται. Καὶ τὸ ἔσοδον τοῦτο θὰ εἶναι ἐπίσης ὅπως καὶ τὰ ἄλλα ἔσοδα. Ἑπομένως καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ δύναται ὁ ἑκάστοτε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκτιμῶν τὰς ἑκάστοτε περιπτώσεις νὰ παράσχῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς δόσεως. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ὑποχωρῶ πέραν τῆς διετίας.

§195Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ, διατὶ θέλετε νὰ στενεύσετε τὸ βάθρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἑδραιώσητε τὸν νόμον.

§196Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι οἱοσδήποτε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατ’ ἀνάγκην θὰ πάῃ καὶ πέραν τοῦ βάθρου αὐτοῦ.

§197Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τὸ ἀκούω ἐπαναλαμβανόμενον μετὰ χαρᾶς. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Κατηρτίσθη μία ἐπιτροπή, ἵνα γνωματεύσῃ ἀπὸ τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη—σᾶς εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητής—ἐζήτησε τοὐλάχιστον νὰ γίνῃ 5ετία.

§198Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὔτε 2 ἔτη καὶ μίαν ἡμέραν.

§199Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἐγώ, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, κρατῶ τὴν διετίαν, τὴν ὁποίαν δίδετε, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον κρατῶ τὴν δήλωσίν σας περὶ ἀνθρωπίνης ἐπιεικείας, διότι ἐπείσθην ἐκ τῆς τελευταίας σας δηλώσεως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς σείσῃ κανεὶς ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου ἐστάθητε. Καὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ τονίσω μὲ ὁμόφωνον τὴν Βουλὴν δύνασθε νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ εἰσπράξητε τὸ Δημόσιον τοῦτο ἔσοδον εἶναι αὐτὸς ὁ τρόπος τῆς ἐπιεικείας καὶ κανεὶς ἄλλος. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν περαιτέρω ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου. Ζητεῖτε, ὅπως ἡ σύμβασις αὕτη τῆς διετίας κατοχυρωθῇ δι’ ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας ἢ διὰ μιᾶς ἀξιολόγου Τραπεζιτικῆς ἐγγυήσεως. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, σᾶν τὶ φαντάζεσθε εἰλικρινῶς ὅτι βασανίζει σήμερον τὴν πολυπληθῆ αὐτὴν τάξιν, διότι ὡς ἔμαθα σήμερον τὸ πρωΐ οἱ ἐγγυηταὶ ἀνέρχονται εἰς 8 χιλιάδας. Θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ καὶ κἄποια ἀπογραφή. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, σᾶς ἐρωτῶ τὶ φαντάζεσθε ὅτι εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λείπει ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς λείπει εἶναι ἡ ἐπαρκὴς πίστις διὰ νὰ σᾶς δώσουν τὴν ἐγγύησιν τὴν Τραπεζιτικὴν τὴν ἀξιόλογον, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, δηλαδὴ οὐχὶ τῆς τυχαίας Τραπέζης. Καὶ ἐπειδὴ αἱ Τράπεζαι ἀπομένουν ὀλίγαι καὶ αἱ σοβαρώτεραι.....

§200Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν σᾶς βασανίζῃ τὸ «ἀξιόλογον»....

§201Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Δὲν μὲ βασανίζει τὸ «ἀξιόλογον», ἀξιόλογοι εἴμεθα ὅλοι οἱ Ἕλληνες, διατί νὰ διαιρεθοῦν αἱ Τράπεζαι εἰς ἀξιολόγους καὶ μὴ ἀξιολόγους.

§202Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ «ἀξιόλογον» τὸ ἀπαλείφω.

§203Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Εἰς τὶ καταλήγετε...

§204Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἀφίσατέ με κ. βουλευτά, νὰ τὸ ὑποστηρίξω κατὰ σύστημα κἄπως τὸ πρᾶγμα, τοῦ ἀξιολόγου, ἔγινε ἡ ἐκφορά, τώρα θὰ ἴδωμεν ἂν γίνεται τίποτε. Ἀλλὰ κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἤθελα νά ἐρωτήσω: Τραπεζιτικὴν ἐγγύησιν ἀξιοῖτε νὰ εὕρουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Εἷς ἐκ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους ἔρχεσθε νὰ ρυθμίσητε τὸ ζήτημα τοῦτο, σήμερον εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἐξ αἰτίας τῆς ἐκκρεμότητος ταύτης ἐμειώθη ἡ πίστις ἡ ἐμπορικὴ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρουν τὰς διευκολύνσεις τὰς Τραπεζιτικάς, τὰς ὁποίας εὕρισκον ἄλλοτε.

§205Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλά, ὅταν ρυθμίζεται ἡ ὀφειλή των καθ’ ὃν τρόπον ρυθμίζεται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ἤτοι νὰ πληρώσουν τὴν ὀφειλήν των εἰς 4 δόσεις ἐντὸς διετίας ὑπάρχει κάθε λόγος νὰ ἀνακτήσουν τὴν ἐμπορικήν των πίστιν καὶ γὰ δύνανται νὰ μοῦ παράσχουν ἐγγύησιν. Ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος λόγος ἀκόμη, ὁ ὁποῖος μὲ ἤγαγεν νὰ κάμω ἔτσι τὸ νομοσχέδιον διότι θέλω ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι—καὶ γνωρίζετε καὶ σεῖς— μεταβιβάζουν τὰς περιουσίας αὐτῶν εἰς τὰς γυναῖκας των καὶ εἰς ἄλλους νὰ εὑρίσκουν τὴν διέξοδον τῆς μεταβιβάσεως τῆς περιουσίας των. Μὴ θέλετε νὰ εἶναι ἀφελὴς πιστωτὴς τὸ δημόσιον.

§206Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Καὶ ποῖος σᾶς εἶπε κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ σχεδίου νόμου τοῦ 4845 περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων γνωρίζετε κάλλιστα, ὅτι τὸ δημόσιον ἔχει ἀπόλυτον πρωτοπραξίαν διὰ τὰς τοιούτου εἴδους ὀφειλάς, «τὸ δημόσιον κατατάσσεται δι’ ἀναγνωστικῆς ἐκτελέσεως κινητοῦ ἢ ἀκινήτου ... (ἀναγινώσκει). Βλέπετε, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἡ ἀσφάλεια, τὴν ὁποίαν ἔχετε λάβει δι’ ἄλλου νομοσχεδίου ψηφισθέντος πρὸ ἡμερῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος νὰ ζητῆτε...

§207Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον θὰ μοῦ δώσουν ἐγγύησιν.

§208Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι τὴν ἔχετε, εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως. Ἔχετε τὴν πρωτοπραξίαν ἐν περιπτώσει πλειστηριασμοῦ. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι Τραπεζιτικὴν ἐγγύησιν δὲν δύνασθε νὰ ζητῆτε σήμερον ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, τῶν ὁποίων ἡ πίστις ἔχει κλονισθῇ. Εἴπατε ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρόν: λέγετε, ὅτι, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα δὲν ἔχουσιν πίστιν οἱ ἄνθρωποι, ὅτι αὔριον πρωῒ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου συλλαμβάνεται καὶ μεταφέρεται αὔτανδρος εἰς τὰς φυλακὰς ὡς λυποτάκτης καὶ χάνει τὰ πάντα ἡ Τράπεζα. Εἴμεθα σύμφωνοι τὸ ἐπιχείρημά σας εἶναι βαρύ, ἀλλ’ εἶναι βαρὺ ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Κατά τινα τρόπον θὰ μὲ πείσητε ὅτι, ἐὰν κατανεμηθῇ τὸ χρέος εἰς 24 δόσεις, ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τελεῖ ὑπὸ τὸ βάρος τοῦτο ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ δώσῃ ἡ Τράπεζα τὴν ἐγγύησιν; τείνουμεν νὰ ἀνορθώσωμεν τὴν πίστιν τῶν ἀνθρώπων, τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσουν μὲ τὴν διατύπωσιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου. Δύνασθε νὰ προσθέσητε τὴν λέξιν «ἰδιωτικῆς ἐγγυήσεως» καὶ τότε θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας ἔχει πράγματι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ ἔχητε. Δύνασθε νὰ προσθέσητε «Τραπεζιτικὴν ἢ ἀξιοχρέου ἰδιώτου». Σᾶς παρακαλῶ θερμῶς, ἐὰν πράγματι θέλετε νὰ φθάσητε εἰς μίαν θετικὴν ἐπιείκειαν, δεχθῆτε νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον τρίτη κατ’ ἀντιδιαστολὴν κατηγορία τοῦ ἀξιοχρέου ἰδιώτου ἐγγυητοῦ. Σᾶς ἐρωτῶ, ἂν εἶσθε διατεθειμένος νὰ τὸ κάμητε. Διατὶ διστάζετε κ. ὑπουργέ; Θὰ ἤθελον κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκομικῶν, ἐξ ἄλλου νὰ γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ προθέσεις, τὰς ὁποίας ἔχετε ἀπέναντι τῶν ἐγγυητῶν. Ἐτονίσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι οἱ ἐγγυηταὶ ἀσφαλῶς εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τύχουν ἀπολύτου ἐπιεικείας, διότι καλῶς γνωρίζετε πῶς δίδονται αἱ ἐγγυήσεις δὲν θέλω νὰ διατρίψω ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸ ἑξῆς: ὅτι τόσον συνήργησε τὸ Κράτος, εἰς τὸ νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς ἐγγυητὰς τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπογράφοντες τὴν ἐγγύησιν ὑπογράφουν ἕνα χαρτὶ μὴ ἔχον οὐδεμίαν σημασίαν, ὥστε οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ ἐξετάσῃ ποῖος ἦτο ὁ ἐγγυόμενος. Καὶ διὰ νὰ σᾶς δώσω ἕνα παράδειγμα, περὶ τῆς μελέτης τῆς ἀναλγησίας, ἡ ὁποία ἀπεδείχθη περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐγγυητῶν ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι εἰς πτώχευσιν τοῦ ἐμπόρου Ἀδριανοῦ, ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σταδίου εὑρέθη ἐγγυητὴς ἕνας ἐμπαλωματής, τοῦ ὁποίου τὸ κεφάλαιον δὲν ἀνήρχετο περισσότερον ἀπὸ 4 χιλ. δρχ. ἦτο δὲ ἐγγυητὴς διὰ 1 ἑκατ. 400 χιλ. δρχ. εἶναι ζήτημα καὶ ἂν τὸν ἐκποιήσῃ κανεὶς ὁλοσχερῶς τὸν ἴδιον, ἐὰν θὰ λάβῃ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἰδοὺ λοιπὸν πῶς ἐδίδοντο εἰς τὸ παρελθὸν αἱ ἐγγυήσεις. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος εἴτε ὡς ἄνθρωπος, εἴτε ὡς ἐπιχείρησις, εἴτε ὡς Τράπεζα ὁ ὁποῖος δανείζει τὰ χρήματά του, καὶ δέχεται ὡς ἐγγυητὴν ἄνθρωπον, τοῦ ὁποίου οὐδέποτε ἐζήτησε τὴν δυναμικότητα. Σᾶς ἐρωτῶ σᾶς ὡς ἄτομον ἂν δανείζετε καὶ χιλίας ἀκόμη δραχμὰς ἐπὶ ἐγγυήσει, ἂν δὲν ἐξετάσητε ποῖος εἶναι ὁ ἐγγυητής; Ποῦ ἐπείσθη ὁ μπαλωματὴς νὰ ἐγγυᾶται δάνειον 1 ἑκατ. 400 χιλ. δραχμῶν. Θέλω λοιπὸν νὰ σᾶς ἐρωτήσω κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τοὺς ἐγγυητὰς ποία ἐπιείκεια λαμβάνεται, πῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὴν ἐπιπολαίαν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔθεσαν κάτω τοῦ χάρτου ἐκείνου τοῦ ἐντύπου, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησε μὲ τόσην μεγάλην εὐκολίαν, καὶ τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας οὐδέποτε ἐφαντάζοντο; Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἀπαλλάξετε τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς; πρέπει νὰ λάβετε μέτρα κ. ὑπουργὲ ὑπὲρ τῶν ἐγγυητῶν, τοὺς ὁποίους ἐπιπολαίως ἐδέχθη τὸ Κράτος καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιπολαίως ἐπίσης ὑπέγραψαν μὴ ἐννοοῦντες κἄν τὶ ὑπέγραψαν, στηριχθέντες εἰς τὴν σύνεσιν τοῦ Κράτους, ἔχοντες τὴν βεβαιότητα, ὅτι δὲν ὑπάρχει κουστωδία τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων, ἡ ὁποία θὰ παρηκολούθη ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν ταῦτα, ἐφ’ ὅσον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς διετίας δὲν ὀχλήθησαν κἄν διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἂν ἔχουν τὴν ἐγγύησιν των, ἐφ’ ὅσον ὅλα αὐτὰ δὲν ἔγιναν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆτε ἀπό τοὺς ἐγγυητὰς νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ὑπόλογοι ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, λέγω εἰς ὑμᾶς ὅτι παρέχεται ἡ τελευταία εὐκαιρία διὰ νὰ ρυθμίσετε τὸ ζήτημα τοῦτο — προστατεύοντες καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τὸν συμφέρον τοῦ ἐμπορίου Σᾶς ζητῶ, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι εἶναι σύμφωνη καὶ ἡ Βουλὴ πρὸς τοῦτο, νὰ ἐξαντλήσετε θετικῶς καὶ πραγματικῶς τὴν ἐπιείκειάν σας πιστεύοντες ὅτι ἀξίζει νὰ ἐπιδειχθῇ αὐτὸ ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἐξυπηρετεῖ ταὐτοχρόνως καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, νὰ θελήσετε δὲ νὰ συμπληρώσετε τὸ νομοσχέδιόν σας κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ τὰ προσδοκώμενα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακαλῆς.

§210Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸ παράδοξον φαινόμενον, ὅτι ἡ Βουλὴ συνιστᾷ καὶ ὠθεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιδείξῃ διαθέσεις ὄχι πολλοῦ αὐστηροῦ πνεύματος, ἀλλὰ μᾶλλον χλιαρὰς ἀπέναντι τῶν μὴ τηρησάντων τὸν νόμον πολιτῶν δὲν μαρτυρεῖ τίποτα ἄλλον παρὰ ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει της ἡ Βουλὴ κρίνει ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἀπέναντι ἀδικοπραγησάντων. Τὴν συνείδησιν αὐτὴν τὴν ἐξεδήλωσαν καὶ τὰ ποινικὰ δικαστήρια, ἐφ’ ὅσον ἤχθησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὑποθέσεις τοιαῦται, παραβάσεις δηλαδὴ τοῦ νόμου τὰς ὁποίας ὁ περίεργος νομοθέτης τοῦ 1918 καὶ τοῦ 1925 ἠθέλησεν νὰ χαρακτηρήσῃ ὡς λαθρεμπορίας. Τὴν αὐτὴν γνώμην ἐξεδήλωσεν καὶ ὁ σεβαστὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅταν πρὸ διετίας ἤχθη τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θεωρήσας τὴν τοιαύτην τῶν πραγμάτων κατάστασιν ὡς καταπίπτουσαν. Διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ, ἀλλὰ καὶ ἡ εὐρυτέρα ἐκείνη συνείδησίς τους καὶ τοῦ νόμου τούτου ὀφειλέτου τοῦ Κράτους τοὺς κρίνει κατὰ τρόπον διάφορον ἐκείνου μὲ τὸν ὁποῖον κρίνει πάντα πρὸς τὸ δημόσιον ὀφειλέτην ἐξ οἱονδήποτε αἰτίας. Ἀλλὰ ἡ ἐπιεικὴς διάθεσις πρὸς τοὺς τοιούτους ὀφειλέτας εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἐξεδηλώθη καὶ ἀπὸ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν σταθερῶς καθ’ ὅλην τὴν τριετῆ διαχείρησιν τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους. Ἡ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ρύθμισις τοῦ ζητήματος καθὼς ἐβεβαιώθην ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν ἔχει τὸν χαρακτῆρα ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐφοβήθη ὁ προλαλήσας, ὅτι δηλαδὴ αἱ προθεσμίαι εἶναι προθεσμίαι ἀδιαπέραστοι. Εἶναι προθεσμίαι ἐπὶ τῇ παρελεύσει τῶν ὁποίων θέλει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ διατηρήσῃ τὸ δικαίωμα ἀκέραιον τῆς περιφρουρήσεως τῶν δημοσίων συμφερόντων, ὄχι ὅμως ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν συνήθως ἐπιδεικνυομένην διευκόλυνσιν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν εἰς δυσχέρειαν εὑρισκομένων φορολογουμένων. Κατὰ τοῦτο λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ἀνησυχῶμεν ἐὰν ὁρίζεται τὸ χρονικὸν διάστημα διετὲς καὶ ὄχι 5ετὲς, ὅπως ἄλλοι τινὲς ἐζήτησαν· ὅτι μόνον θὰ ἦτο ἄξιον τῆς ἰδιαιτέρας προσοχῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὁ καθορισμὸς τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἀσκεῖται ἡ κρίσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, δηλαδὴ ἐκ τοῦ ἂν ἀπαιτεῖται ἀπαραιτήτως, ὅπως παρέχεται ἐμπράγματος ἡ τραπεζιτικὴ ἀσφάλεια ἀπὸ μέρους τοῦ ὀφειλέτου. Ὑπάρχουν περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας βεβαίως δὲν πρέπει ἴσως νὰ ζητοῦνται αἱ τοιαῦται ἀσφάλεια, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς οὐδὲν ἐμποδίζει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴν ἀποκλείσῃ καὶ ἄλλην μορφὴν ἀσφαλείας πρὸς τῇ ἐμπραγμάτῳ ἀσφαλείᾳ καὶ τῇ Τραπεζιτικῇ νὰ δύναται ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ δέχεται καὶ προσωπικὴν ἀσφάλειαν φθάνει ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ εἶναι εἰς τὴν κρίσιν αὐτοῦ.

§211Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Πολὺ ὀρθῶς.

§212Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ ἔπρεπε ἐν τῷ κειμένῳ νὰ διατυπώσωμεν διάταξιν ἀφορῶσαν τοὺς ἐγγυητάς. Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξεδήλωσεν εὐτυχῶς τὴν διάθεσιν του ὅτι θὰ προσκομίσῃ μέτρα διὰ τοὺς ἐγγυητάς, διότι οἱ ἐγγυηταὶ ἐστηρίχθησαν καὶ ἐπὶ τῆς συνέσεως τοῦ Κράτους, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ριφθῇ ὁλόκληρον τὸ βάρος ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῶν. Ἐπιμένω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως ἐξεύρῃ διατύπωσιν ἀφορῶσαν τοὺς ἐγγυητὰς ὅπως οὗτοι κριθῶσιν κατὰ πολὺ ἐπιεικέστερον τρόπον ἀπὸ ὅτι θὰ κριθῶσιν οἱ πρωτοφειλέται. Τίποτε ἄλλο δὲν εἶχον νὰ εἴπω. Εἴμεθα ἀπολύτως πεπεισμένοι, ὅτι ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ νόμου τούτου θὰ ἐκδηλωθῇ ὡς ρητῶς ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν—ὡς ἄλλωστε καὶ ἐμπράκτως ἐξεδήλωσεν ἐπὶ διετίαν—ἡ ἐπιεικὴς ἐκείνη κρίσις, ἡ ὁποία καθὼς εἶναι γνωστὸν θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀληθῶς καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, διότι συμφέρον τοῦ δημοσίου εἶναι νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀπαιτήσεων του πέραν τοῦ μέτρου διὰ τοῦ ὁποίου δύναται ὁ ὀφειλέτης νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωστόπουλος.

§214Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι παρῆλθον ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐξήτασαν τὸ θέμα ἀπὸ θεωρητικῆς καὶ πρακτικῆς ἀπόψεως, δηλαδή, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν οἰκονομικῶν ἐκείνων τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδικαιολόγουν τὴν ἐπίτευξιν τῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον. Θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω καί ἐγὼ τὴν ἰσχνήν μου συνηγορίαν ἰδιαιτέρως ὑπὲρ τῆς συζητουμένης τροπολογίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Διότι ὁ μηχανισμὸς τοῦ ἄρθρου καθὼς εἶναι διατυπωμένον εἶναι τοιοῦτος, ὥστε κατ’ ἀνάγκην θ’ ἀτονήσῃ ἡ πρόθεσις καὶ ἡ ὑπόσχεσις, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καὶ πέραν τῆς διετίας παράσχῃ διευκόλυνσιν διοικητικὴν, διὰ τὸν λόγον ὅτι νομίζω, ὅτι δυσκόλως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχων ἀφ’ ἑνὸς Τραπεζιτικὴν ἀξιόλογον ἐγγύησιν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὀφειλέτας καθυστεροῦντας, διὰ τὴν εἴσπραξιν εὐκολώτερον χρημάτων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ μὴ ἀφήσῃ τὸ παράπονον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς παρατάσεως εἰς πενταετίαν, νομίζω, ὅτι θὰ εἰσήρχετο εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιεικείας, τὸ ὁποῖον διέπει ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν παραλλήλως πρὸς τὴν ἐμπράγματον ἀσφάλειαν προσέθετεν καὶ τὴν προσωπικὴν ἐγγύησιν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ διευκολύνετο καὶ ἡ τάξις ἡ ὁποία ὑποφέρει, ἀλλὰ συγχρόνως ἀσφαλῶς θὰ ἐξυπηρετοῦντο τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, τὰ ὁποῖα μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ προστατευθοῦν. Διὰ δὲ τῆς ἐξαντλήσεως τῆς ἐπιεικείας εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξῃ τὰ καθυστερούμενα αὐτὰ ποσά.

§215Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἄλλος ὑπουργὸς εἰς τὴν θέσιν σας θὰ ἦτο κατηγορούμενος Οὐδεὶς ἔμπορος ἐπὶ 40 χρόνια ὡμίλησε. Τί θέλετε νὰ κάμουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Πῶς νὰ πληρώσουν; Ἕνεκα τῶν μεγάγων ἐκπτώσεων, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ ἔμποροι, ἕνεκα τῶν τιμῶν καὶ τῆς κρίσεως, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἦτο πάντοτε σκληρός, διότι ἔχει τὸ ταμεῖον εἰς τὰ χέρια του, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ σκληρότης του, ὄχι μόνον δὲν ὀφελεῖ, ἀλλὰ καταστρέφει καὶ τὸ δημόσιον συμφέρον καὶ χιλιάδας βιοπαλαιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπέδειξαν, ὅτι ὁ Ἕλλην ἔμπορος εἶναι καὶ ὁ τιμιώτερος καὶ ὁ καλλίτερος τοῦ κόσμου. Διότι, ἐὰν αὐτὴ ἡ κατάστασις ἦτο ἀλλοῦ ἔστω καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἤθελον καταστρέψει ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ὁ Ἕλλην ἔμπορος εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἀξίως ἔχει ἀποκτήσει τὴν ὑπόληψιν αὐτὴν καὶ τοῦ λαοῦ καὶ ἐν γένει ὅλου τοῦ κόσμου.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι σωστό, διότι οἱ περισσότεροι ἔμποροι δὲν ἔκαμαν καμμίαν παρεκτροπήν.

§217Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἐὰν ἦσαν εἰς τὴν Ἀμερικήν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐπωλοῦσαν ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν νὰ φανῇ ὄχι ἐπιεικής, ἀλλὰ καί τὰ μισὰ ἂν χαρίσῃ πάλιν θὰ εἶναι ὠφελημένος.

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βλάπτετε μᾶλλον μὲ αὐτὰ τὴν ὑπόθεσιν. Θὰ μᾶς ζητήσουν καὶ ἐπιδόματα....

§219Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ τὴν Βουλὴν θὰ ἐκούραζα καὶ τὴν ἐπιείκειαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν εὐθυκρισίαν θὰ ἔθετα ἐν ἀμφιβόλῳ, ἐὰν ἐπανελάμβανα τὰ ὅσα εὐγλώττως ἀνέπτυξαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι. Ἐγὼ θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰ δύο κύρια σημεῖα τῆς μακροτέρας προθεσμίας ὡς καὶ τῆς ἀποδοχῆς τῆς προσωπικῆς ἐγγυήσεως διότι ὅπως εἶναι βέβαιον καὶ ὡς καλῶς γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἡ ἀξιόλογος Τραπεζιτικὴ ἐγγύησις εἶναι πολὺ κατωτέρα ἀπὸ τὴν ἐμπράγματον ἀσφάλειαν καὶ συνεπῶς ἀσφαλῶς ἀποτελεῖ δῶρον ἄδωρον εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐμπόρων, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ προστατεύσῃ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συμφωνήσῃ ἐπὶ τῶν δύο τούτων σημείων, διότι ἀσφαλῶς διὰ τοῦ τρόπου καὶ μόνον αὐτοῦ θὰ προασπίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, θὰ δείξῃ δὲ καὶ μίαν ἐπιβαλλομένην ἐπιείκειαν ὑπὲρ μιᾶς τάξεως ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι οἱ μόνοι ὑπεύθυνοι τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται. Θὰ ἤμην ἐν ἀκριβείᾳ ἐὰν ὑπεστήριζα, ὅτι κατὰ τὸ ὅλον ὑπεύθυνον εἶναι τὸ Κράτος. Ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ κάτι τι ἄλλο. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου παύει κάθε ποινικὴ δίωξις κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Δὲν λαμβάνεται ὅμως οὐδεμίαν πρόνοια δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν. Φρονῶ ὅτι καὶ δι’ αὐτοὺς πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον.

§220Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνεται πρόνοια. Ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται περὶ ἀνθρώπων τελεσιδίκως καταδικασθέντων.

§221Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχομεν ἀνθρώπους τελεσιδίκως καταδικασθέντας εἰς 3 καὶ 5 ἔτη. Ἔχομεν καὶ τελεσιδίκως καταδικασθέντας. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω τοιαύτας πληροφορίας. Αὐτοὺς θὰ τοὺς ἀφίστε ἀπροστατεύτους. Εἶναι ζήτημα χάριτος καὶ ὑπάρχει ἄλλο ἐμπόδιον.

§222Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς θέλετε νὰ ὁμιλῆτε διὰ τοὺς ἐν φυλακαῖς ὑποδίκους. Σᾶς λέγω ναί, περιλαμβάνονται καὶ αὐτοί. Τοὺς καταδίκους δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν διὰ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς. Ἄλλη εἶναι ἡ ἄγουσα εἰς τὴν ἀπαλλαγήν.

§223Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐν πάσει περιπτώσει νὰ εὑρεθῇ ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα εἰς τὴν ἀπαλλαγήν.

§224Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα οἰκονομικοῦ νομοσχεδίου. Ὅταν θὰ ἔλθῃ, θὰ τὸ συζητήσωμεν. Σήμερον λαμβάνομεν τὸ ἔκτακτον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη τὸ 1925. Ἡ διάταξις αὐτή, προσθέτουσα τὴν ἄμεσον ἱκανοποίησιν καὶ ἐρχομένη καὶ ὡς ἱκανοποίησις τοῦ δημοσίου ἐπιβάλλει τὴν ἐντὸς 2 ἐτῶν ἐξόφλησιν ἐπὶ ἀξιολόγῳ ἐγγυήσει, εἴτε διὰ Τραπεζικῆς εἴτε δι’ ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας. Ὥστε προχωροῦμεν πολὺ πέραν τοῦ μέτρου αὐτοῦ τοῦ 1925. Αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον. Ἀφορᾷ δὲ καὶ τοὺς ὑποδίκους. Δὲν ἠμπορεῖ ὅμως νὰ ἀφορᾷ τοὺς καταδικασθέντας. Ἀλλὰ καθὼς γνωρίζω δὲν ὑπάρχουν.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§226Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω ἐξ ἀρχῆς νὰ δηλώσω ὅτι δὲν ἤκουσα ποσῶς τὶ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τινὰ ἐξ ἐκείνων ποὺ εἶπεν. Διά τοῦτο δὲν εἶμαι ὑπαίτιος ἐγώ, ὑπαίτιος εἶναι ἡ ἀκουστικὴ τῆς αἰθούσης.

§227Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ τὰ ἐπαναλάβω.

§228Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πειράζει. Ὀλίγας λέξεις θά εἴπω. Τὸ ζήτημα τῆς ρυθμίσεως τῶν χρεῶν συνεπείᾳ ὀφειλῶν ἐξ ἰδιωτικῶν ὑποθηκῶν ἦτο τοσοῦτον ὡρισμένον ὥστε ἡ τελευταίως γενομένη σύστασις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτα ἄλλο ἢ ἴσως εἰς τὴν ἐπιτάχυνσιν ἁπλῶς τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Καὶ διὰ τὴν ρύθμισιν ταύτην εὑρίσκεται σύμφωνος ἡ Βουλὴ καθ’ ὅλας αὐτῆς τὰς πτέρυγας. Τὸ ζήτημα μόνον εἶναι ἐὰν ἡ ρύθμισις οἵα ἐγένετο διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ προσήκουσα, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία λύει κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικὸν τὸ ζήτημα. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου δὲν εἶναι ζήτημα ὡρισμένων προσώπων τὰ ὁποῖα κυρίως ἐνδιαφέρουν ἀπ’ εὐθείας τούτους, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα ρυθμίσεως τῆς οἰκονομικῆς θέσεως καὶ τῆς τάξεως τοῦ ἐμπορίου γενικῶς. Διότι ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται μία τάξις ἀρκετὰ πολυπληθὴς ὑπὸ μίαν ἀπειλὴν ὄχι μόνον πολιτικῆς διώξεως ἀλλὰ καὶ ποινικῆς διώξεως, δὲν νομίζω ὅτι ἡ τάξις αὕτη εὑρίσκεται ἐν τακτικῷ ρυθμῷ. Καὶ ὡς εἶναι γνωστὸν εἶναι μέγιστος ὁ ἀριθμὸς δὲν ἀφορᾷ ἐλάχιστα μόνον πρόσωπα. Τὰ πρόσωπα δὲ τὰ ὁποῖα ἀφορᾷ ἀνάγονται εἰς δύο κατηγορίας. Τὰ μὲν εἶναι πολιτικῶς ὑπεύθυνα ὅπως εἶναι οἱ ἐγγυηταί.

§229Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀφορᾷ αὐτούς.

§230Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω γενικῶς ποίους ἀφορᾷ. Τὰ μὲν εἶναι πολιτικῶς μόνον ὑπεύθυνα διά τὰς ἀπαιτήσεις, καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ ἐγγυηταί, τὰ δὲ εἶναι οὐ μόνον πολιτικῶς ὑπεύθυνα ἀλλὰ καὶ ποινικῶς ὑπεύθυνα καὶ ταῦτα εἶναι οἱ πρωτοφειλέται. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ἡ ρύθμισις τοῦ ζητήματος τούτου ἐὰν γίνῃ οὕτω πως, δέον νὰ κανονισθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ παρέχεται μία ἀσφάλεια ὅτι θὰ εἶναι ὁριστικὴ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος. Καὶ σχετικῶς πρὸς ταῦτα τὸ πρῶτον ἐρώτημα τὸ ὁποῖον γεννᾶται εἶναι ἐὰν ἡ παρεχομένη προθεσμία εἶναι ἐπαρκής. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀληθῶς ἐδήλωσεν ὅτι ἡ προθεσμία ἡ ὁποία ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι προθεσμία ἐπιτακτικὴ καὶ ὅτι ἐὰν παρέλθῃ αὕτη, θὰ εὑρεθῇ ὁ ὑπουργός, εἴτε ὁ παρὼν εἴτε ἄλλος—μετὰ τὴν δήλωσιν ἡ ὁποία γίνεται—ὁ ὁποῖος θὰ παράσχῃ ἀναλόγως τῶν περιστάσεων—διότι βέβαια πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο ἀναλόγως τῶν περιστάσεων—ἐπὶ πλέον προθεσμίαν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ εἴπω ὅτι ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ρύθμισις κατά τὴν ἐμὴν ἐκτίμησιν δὲν εἶναι ἡ πρέπουσα. Διότι πρέπει τὸ ἐμπόριον, πρέπει οἱ ἐν γένει συναλασσόμενοι μετὰ αὐτοῦ, νὰ γνωρίζουν ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τοῦ νομοθετικοῦ, λαμβάνεται μία τελικὴ πρόνοια. Ἀφήνω τὴν ἐνδεχομένην περίπτωσιν καθ’ ἣν ἄλλος ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὴ δεσμευόμενος παρὰ τοῦ νόμου νὰ παράσχῃ προθεσμίαν, δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ ἄλλως τὸ ζήτημα καὶ νὰ μὴν παράσχῃ προθεσμίαν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον διὰ τὴν τακτοποίησιν, τοῦ πράγματος νὰ μὴν παρέχεται ἡ προθεσμία ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἡ ἐπαρκὴς λύσις τοῦ ζητήματος. Τώρα, ποία θὰ εἶναι αὐτὴ ἡ προθεσμία. Ὤφειλα νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ἐγὼ νὰ καθορίσω. Καὶ διὰ τοῦτο ὁμιλῶν πρὸ ἡμερῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος συνέστησα, ὅτι θὰ ἦτο προσῆκον διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νὰ ζητεῖται καὶ ἡ γνώμη τῶν ἁρμοδίων—ὁ ὁποῖος ἁρμόδιος ἰδίως εἶναι ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφερόμενος ὄχι μόνον διὰ τὴν τάξιν του ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ γενικὸν συμφέρον ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ παράσχῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας μέχρι τίνος προθεσμίας πρέπει νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν παροχὴν μιᾶς πιστώσεως—. Εἶχον ὑπ’ ὄψει μου ἕνα ἔγγραφων, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι ἐπίσημον, τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου, τοῦ ὁποίου ὁρίζεται μία πολὺ μικρὰ προθεσμία. Ἴσως αὐτὴ ἡ προθεσμία ἐν τῷ ὅλῳ καὶ νὰ εἶναι ὑπερβολικὴ καὶ νὰ ἐλήφθη μονομερὴς πρὸς τὸ συμφέρον τῶν συναδέλφων του καὶ νὰ μὴ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει ἰδιαίτεραι περιστάσεις τοῦ Δημοσίου, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐλαμβάνοντο ἀσφαλῶς ἐὰν ἐλαμβάνετο ἡ ἀπόφασις διὰ μιᾶς συνεννοήσεως μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος θὰ ἔθετε καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἵνα ταὐτοχρόνως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιστώσει ἡ προθεσμία ἡ διετὴς δὲν δύναται νὰ εἶναι ἐπαρκὴς—διὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὶ μέχρι σήμερον ἐγένετο—διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν χρεῶν εἶναι ἀπὸ ἀρκετοῦ χρόνου ἐκκρεμμὲς καὶ αἱ προθεσμίαι, αἱ ὁποῖαι παρεσχέθησαν ἄνευ νόμων, ἀλλὰ ἑκάστοτε κατὰ περιστάσεις, ἔδειξαν, ὅτι δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς. Θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία αὐτὴ κατὰ ἕν χρονικὸν διάσοημα 3–4 ἐτῶν, διὰ νὰ ἔχουν πάντως μία πιθανότητα μεγάλην ὅτι ἐντὸς τῶν ἐτῶν αὐτῶν θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἦτο χρήσιμον καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης ἀπόψεως. Ὀρθῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ ἀσφάλεια, ὅτι οἱ ἔμποροι πρὸς τοὺς ὁποίους παρέχονται αἱ εὐκολίαι θὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν πρόκειται περὶ ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ παράσχουν ἐξ ἰδίων τὴν ἀσφάλειαν ἐμπράγματον, τότε οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ προθεσμία θὰ τὴν παράσχουν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ ὑπόθεσις ὅτι εἶναι ἡ μεγαλυτέρα μερὶς ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐξ ἰδίων νὰ παράσχουν τὴν ἀσφάλειαν ἀλλὰ θὰ προστρέξουν εἰς τρίτους καὶ δὴ εἰς τὰς τραπέζας, θὰ διστάσουν ἴσως ἕνεκα τῆς μικρᾶς αὐτῆς προθεσμίας νὰ παράσχουν τὴν ἐγγύησιν.

§231Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ τραπεζιτικὴ ἐγγύησις δὲν μπορεῖ νὰ δοθῇ διὰ μακρὸν χρόνον...

§232Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω τοὐναντίον, ὅτι ἐὰν πρόκειται περὶ ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας ἰδικῆς των, δὲν γεννᾶται ζήτημα.

§233Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἀλλοτρίας.

§234Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅταν εἶναι ἀλλοτρία, θὰ εἶναι ἀλλοτρία. Ὅταν πρόκειται περὶ ἰδικῆς του ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτὸς θὰ τὴν παράσχῃ εἴτε περὶ μακρᾶς εἴτε περὶ μεγάλης προθεσμίας πρόκειται, διότι πρόκειται νὰ κανονίσῃ τὰς ὑποθέσεις του. Τοῦτο θὰ ἦτο ἐκδήλωσις ἐκ τῶν προτέρων κακῆς πίστεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συγχωρήσω. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ παράσχῃ μίαν ἀσφάλειαν τρίτην εἴτε διότι οἱ τρίτοι παρέχουν ἐμπράγματον ἀσφάλειαν εἴτε διότι παρέχουν μίαν προσωπικὴν ἀσφάλειαν, ἡ ὁποία κρίνετε παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, λέγω, ὅτι δὲν δύνανται οὗτοι νὰ παράσχουν τὴν ἀσφάλειαν αὐτὴν εὐκόλως ἐκτὸς πλέον ἂν εἶναι ἐκ τῶν προτέρων πεπεισμένοι ὅτι ὁ ἔμπορος αὐτὸς τῆς προθεσμίας τῶν δύο ἐτῶν δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του. Καὶ δύναται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λέγῃ καὶ νὰ πιστεύουν πάντως, ὅτι ἐὰν εἶναι λόγοι ἐπιεικεῖς δύναμαι νὰ τὴν παρατείνω. Ἀλλὰ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὴν ἐγγύησίν του δὲν δύναται νὰ βασίζεται εἰς τὴν ἀοριστίαν αὐτήν, τὴν ἐνδεχομένην ἐπιείκειαν. Δι’ αὐτὸ θὰ συστήσω ἐπιμόνως εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν, ἵνα καὶ αὐτοὶ εἶναι μᾶλλον ἀσφαλεῖς, ὅτι θὰ ἐκπληρωθῇ, ἡ ὑποχρέωσις τὴν ὁποίαν θὰ ἀναλάβουν οἱ ἔμποροι ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου ἢ εἰς τὸ ἐμπόριον παρασχεθῇ ἡ ἀνακούφισις, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των. Εἰς τὴν ρύθμισιν τοιούτων ἀνωμαλιῶν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν, καὶ ὄχι εἰς τὸ πῶς ταχύτερον θὰ εἰσπράξωμεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν νέας διαταραχάς. Θὰ παρατηρήσω δὲ ἀκόμη σχετικῶς πρὸς τὴν προθεσμίαν, ἐὰν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς θελήσῃ νὰ κρίνῃ ἀπολύτως διὰ τὴν προθεσμίαν τὴν ὁποίαν ὥρισε τὸ νομοσχέδιον, τότε πάντες διὰ νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν θέλει νὰ δώσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν δύναται ὁ ὑπουργὸς καὶ βραδύτερον νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν καὶ νὰ μεταβάλῃ τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§235Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ διατύπωσις εἶναι διὰ τὴν ἱκανοποίησιν. Ὑποθέσωμεν ὅτι ἔρχεται ἕνας ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου, ὁ ὁποῖος ὁμολογεῖ τὸ χρέος του καὶ ἐγὼ ἀποδέχομαι τὴν πληρωμήν του. Τότε αὐτὸ δὲν μὲ ἐμποδίζει, ὅταν δὲν εἶναι εἰς δόσεις νὰ κάνω πᾶσαν εὐκολίαν εἰς ἕνα ὀφειλέτην αὐτοῦ. Ἑπομένως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν λέγω, ἐξαιρετικῶς δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὅτι αἱ δηλώσεις μου σημαίνουν, ὅτι κατ’ ἀνάγκην θὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία. Σημαίνουν, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιστάσεις ὁ ὑπουργὸς προκειμένου περὶ Δημοσίων ἐσόδων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ τὴν ἀπαγορευομένην ἀπὸ ὡρισμένους λόγους προθεσμίαν.

§236Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀντιλαμβάνομαι, κ. ὑπουργέ, ἀλλ’ ἡ διατύπωσις λέγει. (ἀναγινώσκει).

§237Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ λέγω πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἕνας περιορισμὸς καὶ διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις ὅτι πρέπει νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν ὀφειλέτην νὰ καταβάλῃ ἐντὸς τὸ πολὺ δύο ἐτῶν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἂς γραφῇ καὶ τοῦτο ὡς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις ὅτι τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τὴν πρώτην δόσιν ὅσον συντρέχουν εἰδικοὶ λόγοι ὅπως γίνεται διὰ κάθε δημόσιον ἔσοδον καὶ νὰ δώσωμεν παράτασιν διὰ τὰς ὑπολειπομένας δόσεις. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ αὐτό ὅτι σημαίνει νέαν προθεσμίαν. Ἡ παράτασις δὲν θὰ δοθῇ ἐὰν συντρέχουν εἰδικοὶ λόγοι διὰ μίαν ἢ πλείονας δόσεις δικαιολογοῦν τὸν νέον ὀφειλέτην.

§238Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑποθέτω τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν κάμετε ἀφοῦ δώσετε μίαν παράτασιν εἰς τὴν προθεσμίαν.

§239Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λυποῦμαι ἀλλὰ ἀρνοῦμαι.

§240Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι ἠρνήθητε, δὲν νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις.

§241Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὴν ἑρμηνευτικήν μου δήλωσιν νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνητε.

§242Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ δὲν σᾶς ἔπεισα δὲν ἐπιμένω. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἕτερον ζήτημα τί κάμνετε ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐγγυήσεις;

§243Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδήλωσα καὶ ὅτι δέχομαι καὶ ἀξιόχρεον προσωπικὴν ἐγγύησιν στηριζομένην ἐπὶ προτάσεως τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς παρ’ ᾗ ἡ ἀποταμίευσις διότι αὐτὴ ξεύρει τοὺς ἐμπόρους.

§244Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ πρότασις τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς θὰ σᾶς δεσμεύῃ.

§245Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§246Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ φθάνει τὸ ὅτι ἡ τελικὴ ἀπόφασις θὰ εἶναι ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκτιμήσῃ ὄχι μόνον τὸ ἀξιόχρεον ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ ἄλλα περιστατικά. Ἀλλὰ τί θὰ γίνουν οἱ ἴδιοι οἱ ἐγγυηταί.

§247Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπέναντι αὐτῶν διατηροῦμεν ἀκέραια τὰ δικαιώματά μας. Ἀλλὰ θὰ μεταχειρισθῶμεν πᾶσαν ἐπιείκειαν καὶ διὰ τῆς κατανομῆς δι’ αὐτοὺς τοῦ χρέους.

§248Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τώρα ξεκαθαρίσθησαν τὰ πράγματα δι’ ἐκείνους ποὺ ἐξέδωσαν ἀποφάσεις.

§249Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον λέγομεν κατὰ πᾶσαν στάσιν τῆς δίκης, ἐννοοῦμεν τὸν ἐπιεικέστερον νόμον.

§250Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταδικασθῆ καὶ ἔχουν ἐκδοθῆ ἀποφάσεις;

§251Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχουν τοιοῦτοι.

§252Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχουν.

§253Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτοὶ δύνανται νὰ ἐξέλθουν διὰ χάριτος, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις εἰς οἰκονομικὸν νομοσχέδιον.

§254Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἐν ταῖς ἰδιωτικαῖς ἀποθήκαις παραμένουν ἐμπορεύματα τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰ παραλάβουν διὰ νὰ τὰ ἐκποιήσουν ἐφ’ ὅσον εἶναι ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου. Σᾶς παρακαλῶ λοιπόν, νὰ δεχθῆτε μίαν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ κατόπιν ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας.

§255Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ’δώσω σύμφωνα μὲ τὸν νόμον μάλιστα. Δὲν μπορῶ ὅμως νὰ τὸ κάμω αὐτό.

§256Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ τὸ κάνετε διότι εἶναι μία διευκόλυνσις, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἀπολύτως ὀρθόν, διότι....

§257Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἐπανέλθω διότι εἶναι ἀναμφισβήτητος ἀδικία.

§258Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ τὸ ἐξετάσω.

§259Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δυστυχῶς ἡ Βουλὴ θὰ τελειώσῃ καὶ δὲν θὰ ἔχετε καιρόν. Εἶναι ἀδικία καθαρά. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις νὰ παρέχωμεν τὸ μέτρον αὐτὸ διὰ μίαν μόνον τάξιν καὶ νὰ ἀφίνωμεν τοὺς ἄλλους τοὺς καταδικασμένους νὰ σαπίσουν εἰς τὰς φυλακάς. Βεβαίως προβάλλετε τοὺς λόγους τοὺς γνωστούς, φρονῶ ὅμως ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παρασχεθῇ καὶ μία εὐκολία διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς χάριτος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δυσχεραίνει τὴν πραγματοποίησιν τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἐνῷ ἡ ὑφισταμένη νομικὴ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρασχεθῇ χάρις ἂν δὲν ἔχει ἀποτιθῆ τὸ ἥμισυ τῆς ποινῆς. Θὰ ἐλύετο λοιπὸν τὸ ζήτημα χωρὶς νὰ παραβιάσητε καμμίαν διάταξιν, ἐὰν δεχθῆτε μίαν τροπολογίαν ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἰσχύσῃ ὁ περιορισμὸς τῆς ἀποτίσεως καὶ τοῦ ἡμίσεως τῆς ποινῆς.

§260Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορῶ εἰς οἰκονομικὸν νομοσχέδιον νὰ βάλω τοιαύτην διάταξιν.

§261Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὥστε θὰ ἀφίσετε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους 6 μῆνας νὰ σήπωνται εἰς τὰς φυλακάς.

§262Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ κάμω ἕνα ἰδιαίτερον νομοσχέδιον.

§263Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὥστε θέλετε νὰ μείνουν 7–8 μῆνας εἰς τὰς φυλακάς;

§264Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Κατὰ διάταξιν τοῦ Συντάγματος κάθε νομοσχέδιον κάνει μίαν ὡρισμένην δουλειά.

§265Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος ἐὰν γίνῃ μία διάταξις καὶ ἐξέλθουν ἐκ τῶν φυλακῶν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους ἐπρόλαβε καὶ συνέλαβε ἡ δικαιοσύνη, ἐνῷ οἱ ἄλλοι διέφυγον;

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθη;

§267ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας ἐπιτηδεύματος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου περὶ παραβολῆς τῶν ἀτμοπλοίων κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκαταστάσεων ἀεροπορικῶν γραμμῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἐν Γενεύῃ συναφθεισῶν δύο Διεθνῶν Συμβάσεων κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναστολῆς μικρῶν ποινῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ταμείου ἀσφαλίσεως τυπογράφων, λιθογράφων, βιβλιοδετῶν καὶ ἐν γένει ἐργατῶν Τύπου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ θέσεως ἐκτὸς ἀριθμῶν τῶν ἀποσπωμένων εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Λιμένος Πειραιῶς ἀνωτέρων λιμενικῶν ἀξιωματικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτάκτου ἐπιχορηγήσεως δραχμῶν 3.000.000 εἰς τὴν Λέσχην Φρουρᾶς Ἀθηνῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀναγειρομένου αὐτῆς κτιρίου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ στρατιωτικῆς σχολῆς ὑπαξιωματικῶν». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 2588 καὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ τῶν ἀναπήρων ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολέμου 1897 καὶ τῶν ἀναπήρων φυματικῶν ὑπαξιωματικῶν συνεπείᾳ τραυμάτων ληφθέντων κατὰ τοὺς πολέμους 1897, 1912, 1913 καὶ 1916– 1923». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4436 περὶ προσλαμβανομένου εἰς τὸν στρατὸν ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ λιμένος Ἡρακλείου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνακαινίσεως τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν». Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§269Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἀνακαίνισις τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν, κύριοι βουλευταί, βεβαίως εἶναι ἀναγκαία, διότι ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ κατασκευάζωμεν ὁδοὺς ἀφίνομεν δὲ ἄνευ ἀνακαινίσεως τὰς παλαιὰς ὁδούς, οὐδέποτε θὰ ἀποκτήσωμεν πραγματικὰς ὁδοὺς καὶ κατὰ συνέπειαν συγκοινωνίαν. Κατὰ πληροφορίας τεχνικῶν προσώπων, ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ ὁδικοῦ δικτύου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται, ὡς ἀναφέρει καὶ ἡ ἔκθεσις ἡ εἰσηγητικὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς 5.500 χιλμ., ἀπαιτεῖται ἵνα καλῶς συντηροῦνται αἱ ὁδοί· ὄχι μόνον ἡ ἐπισκευὴ πρέπει νὰ γίνεται τακτικῶς, ἀλλὰ νὰ γίνεται καὶ ἡ ἀνακαίνισις τοὐλάχιστον τοῦ ⅛ τούτων κατ’ ἔτος. Καὶ βεβαίως θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἠκολουθεῖτο τὸ σύστημα τοῦτο, ὥστε ἡ ἀνακαίνισις νὰ μὴ γίνεται συλλήβδην, ἀλλὰ νὰ γίνεται τμηματικῶς, ὥστε νὰ ἔχωμεν πάντοτε κατὰ περιόδους μίαν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν καὶ ἀναλόγως νὰ γίνεται ἡ δαπάνη. Ἐὰν καθιεροῦτο τὸ σύστημα τοῦτο, δὲν θὰ εἴχωμεν βεβαίως ἀνάγκην δανείου καὶ δὴ 800.000.0000 ὡς βλέπω εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ θὰ εἴχωμεν τὰ τακτικὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα θὰ παρεῖχεν τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἀπὸ τὰς προόδους αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἴσως τοῦτο δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ, διότι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἔχει παραμεληθῆ ἡ ἀνακαίνισις τῶν ὁδῶν, ἴσως σήμερον νὰ παρίσταται ἀναγκαῖος τοῦ ὅλου δικτύου ὁ ἀνακαινισμός. Κατὰ πόσον τοῦτο προέχει ἢ ὄχι δὲν ἔχω ἐπαρκεῖς πληροφορίας διὰ νὰ δύναμαι νὰ κρίνω. Παρατηρῶ ὅμως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας διακρίνει τρεῖς τάξεις ὁδῶν ἀναλόγως τῆς χρησιμότητος τούτων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνακαίνισιν. Εἰς τὴν πρώτην τάξιν, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ μεγαλυτέρα περιλαμβάνει τὰ ⅔ τῶν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν, ἡ ἄλλη περιλαμβάνει ἕνα μικρότερον ποσόν, καὶ ἡ τρίτη ἀκόμη ὀλιγώτερον. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάταξιν αὐτὴν θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ κρίνῃ ἀναλόγως τῆς σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ὁδός, ἀλλὰ ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν ἔχει πρὸς ἀνακαίνισιν. Καὶ ἐπὶ τούτου τοῦ σημείου δὲν εἶδον τὶ νὰ ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ ἀνακαίνισις τῶν ὁδῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν ἔχουν, θὰ εὑρεθοῦν αἱ ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι θὰ παραμεληθοῦν ἀκόμη ἐπί τινα χρόνον καὶ δὲν θὰ ἀνακαινισθοῦν εἰς τοιαύτην κατάστασιν· ὥστε δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅτι δὲν θὰ χρειασθῇ πλέον νὰ κάμῃ ἀνακαίνισιν, ἀλλὰ θὰ κάμῃ νέαν κατασκευήν. Λέγω τοῦτο, καὶ ἐκ τῆς πεῖρας μου ὡς χρηματίσας ἄλλοτε ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Παράδειγμα: ἔστειλα τότε τὸν ἁρμόδιον μηχανικὸν νὰ ἐξετάσῃ ὁδὸν τινὰ ὑπάρχουσαν, διότι οἱ κάτοικοι ἐκεῖ ἐζήτουν νὰ γίνῃ μία νέα ὁδὸς ἄλλοθεν διερχομένη, καὶ νὰ μοῦ εἴπῃ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ὁδὸς αὐτή, καὶ κατὰ πόσον εὑρίσκει δικαιολογημένην τὴν ἄποψιν τῶν κατοίκων. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔστειλεν ἔλεγεν δὲν πρόκειται νὰ συγκρίνω, ἐὰν πρέπει νὰ ἀνακαινίσωμεν τὴν παλαιὰν ὁδὸν ἢ νὰ προτιμήσωμεν νέαν χάραξιν, κατὰ τὰς ἀξιώσεις τῶν κατοίκων, διότι ἐδῶ πραγματικῶς δὲν ὑπάρχει ὁδός, ἀλλὰ ὑπάρχει μία ἔκτασις εἰς τὴν ὁποίαν κάποτε εἶχεν γίνει μία ὁδός, ἀλλὰ σήμερον εἶναι ὡς νὰ μὴ εἶναι. Καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν ἀνέπτυξεν τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῆς παλαιᾶς ὁδοῦ καὶ τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἀπῃτοῦντο διὰ τὴν νέαν ὁδόν, καὶ κατέληγεν εἰς τὸ ὅτι αἱ δαπάναι τῆς νέας ὁδοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἱκανοποίῃ καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων ἦσαν μικρότεραι τῶν τῆς ἀνακαινίσεως. Ὀφείλω λοιπὸν νὰ συστήσω προκειμένου νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει ἀνάγκην πρὸ παντὸς νὰ ἐξετάσῃ ποῖαι ὁδοὶ ἔχουν ἀπαραίτητον ἀνάγκην ἀνακαινίσεως, διότι καὶ ὄχι ἐὰν αἱ ὁδοὶ εἶναι ἐκ τῶν πρωτευουσῶν ὁδῶν, διότι πάντοτε εἶναι ὁδοὶ Ἐθνικαὶ καὶ ὁδοὶ ἀπολύτως χρήσιμοι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διατηρηθοῦν. Καὶ ἐὰν δὲν σπεύσετε κ. ὑπουργὲ νὰ ἀνακαινίσετε τὰς ὁδοὺς αὐτάς, ὕστερα ἀπὸ ὀλίγον καιρὸν θὰ κάμετε δάνειον περὶ ἀνακατασκευῆς τῶν ὁδῶν. Ἡ δευτέρα παρατήρησίς μου ἀνάγεται εἰς τὴν μέθοδον διὰ τῆς ὁποίας θέλετε νὰ προβῆτε εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνακαινίσεως. Ἡ μέθοδος εἶναι μία ἐπανάληψις νέας συμβάσεως οἵα ὑφίσταται σήμερον διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, καὶ ἡ ἐπανάληψις τῆς μεθόδου ἐκείνης ὑπὸ ὅρους τοὺς ὁποίους, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλὴ ἀπέκρουσεν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, οὐχὶ πρὸ μακροῦ. Τὸ σύστημα τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν διὰ χρηματοδοτήσεως ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου, ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει καὶ τὸ ἔργον, εἶχεν καθιερωθῆ διὰ τῆς συμβάσεως Μακρῆ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐπροτίμησεν νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν ἑταιρείαν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, διότι ἐθεώρει ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία νὰ διαπραγματεύεται τὴν προμήθειαν τῶν οἰκονομικῶν μέσων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας. Προέβη δὲ μάλιστα εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας χωρὶς νὰ ζητήσῃ ἀνάλογα ἀντισταθμίσματα, μολονότι τὴν ἀπήλλαξεν ὑποχρεώσεως διὰ τὴν ὁποίαν ὑποχρέωσιν εἶχεν ἀναλάβει, δυνάμει, τῆς συμβάσεως, ἀνάλογα ἀντισταθμίσματα. Διότι ἀναμφισβητήτως, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῆς συμβάσεως 25% ἐδόθησαν διὰ γενικὰ ἔξοδα. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ νὰ προμηθεύῃ τὸ δάνειον ὁ ἀνάδοχος τοῦ ἔργου ἐκρίθη κακὸν καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὴν σύμβασιν Μακρῆ κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει συμπεφωνημένον. Δὲν γνωρίζω πῶς διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν θεωρεῖται ὅτι πρέπει νά....διότι ἀναντιρρήτως κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὁ ἐργολάβος ἀναλαμβάνει καὶ τὴν προμήθειαν τοῦ δανείου καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν. Πῶς δικαιολογεῖται τοῦτο δὲν γνωρίζω, διότι εἰς τὴν ἔκθεσιν οὐδὲν περὶ αὐτοῦ ἐκτίθεται· τὸ σύστημα τοῦτο τῆς ἀναθέσεως εἰς τὸν ἐργολάβον τῆς ἐξευρέσεως τοῦ δανείου δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν προκειμένου μάλιστα περὶ ἀνακαινίσεως ὁδῶν, ἥτις ἀπαιτεῖ πάντοτε ὀλιγωτέρας δαπάνας καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἀπὸ τοὺς πόρους τοὺς ὁποίους ἔχει τὸ Κράτος. Βεβαίως δι’ ἑνὸς δανείου θὰ συντελεσθοῦν ἐνωρίτερον, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀπαιτῆται ἕν τοιοῦτον δάνειον, διατὶ τάχα τὸ δάνειαν αὐτὸ νὰ μὴ τὸ συνομολογήσῃ τὸ Κράτος παρὰ νὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν νὰ τὸ ἐξεύρῃ; Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον μειονεκτικὸν εἰς τὴν περίστασιν, ὡς ρυθμίζεται ἡ ἀνακαίνισις διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν δίδεται τὸ ἔργον εἰς μίαν ἑταιρείαν ἀλλὰ δύναται νὰ δοθῇ καὶ εἰς πλείονας, τοὐλάχιστον εἰς 7. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ἐμμείνῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὴν διάταξιν ὅτι μερικώτεραι ἐργολαβίαι δύνανται νὰ ὑπάρξουν μόνον μέχρι ποσοῦ 100 ἑκατομ. ἐὰν γίνουν τοιαῦται ἐργολαβίαι 100 ἑκατομ. θὰ ἔχωμεν 7 διαφόρους ἀναδόχους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν δάνεια ἀπέναντι τοῦ Κράτους, τῶν ὁποίων ὀφειλέτης θὰ εἶναι τὸ Κράτος. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο, οὔτε διὰ τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν διαχείρισιν τοῦ Κράτους εἶναι ὀρθὸν, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἀξιοπρεπὲς ἀπέναντι τοῦ Κράτους νὰ ἔχῃ 7 διαφόρους εἰς τοὺς ὁποίους θὰ χρεωστῇ 100 ἑκατ. Ὡς δ’ ὑποθέτω ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ τροποποιήσῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ δὲν θὰ ἐμμείνῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 100 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ θὰ φθάσῃ ἴσως εἰς ὀλιγώτερον ἂν ὄχι κάτω τοῦ ἡμίσεως—τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ ἡμίσεως—καὶ θὰ ἔχωμεν διαφόρους νέους 14 δανειστὰς εἰς τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ λογαριασμοὺς διαφόρους διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῶν χρεῶν. Ποῖαι σκέψεις ὤθησαν εἰς τοῦτο τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον δὲν τὰς ἐξηγεῖ, δὲν ἔχω νὰ κρίνω. Τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι οὐχὶ ὀρθόν. Σήμερον ἔχομεν ἕν ταμεῖον ἐθνικῆς ὁδοποιΐας τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο πρωτίστως νὰ ἔχῃ ἔργον τὴν ἐκτέλεσιν, τὴν ἀνακαίνισιν τῶν διαφόρων ὁδῶν. Τὸ ταμεῖον αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἐνισχύσωμεν σήμερον ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν χωρὶς νὰ προβαίνωμεν εἰς νέας συμβάσεις διότι, ἐφ’ ὅλων τούτων, εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν καταλαμβάνω τὸ ρόλον ἔχουν νὰ παίξουν αὐτοὶ οἱ διάφοροι ἐργολάβοι ἀπέναντι τοῦ δημοσίου διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν. Ἡ συντήρησις καὶ ἡ ἀνακαίνισις τῶν ὁδῶν τοὐλάχιστον πρέπει νὰ μένῃ εἰς τὸ Κράτος—νὰ τὰς ἐπιτηρῇ τὸ Κράτος ἀπ’ εὐθείας διὰ τῶν διαφόρων ὀργάνων αὐτοῦ. Διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν εἰς ἄλλην συζήτησιν εἶχον ἀκούσει ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει τὴν ἀναγκαίαν ἐκείνην ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία θὰ ἦτο χρήσιμος ἵνα αὐτὴ ἐποπτεύει τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν. Τὸ ἐπιχείρημα καὶ τότε τὸ ἀπέκρουσα καὶ σήμερον τὸ ἀποκρούω ὡς ἐντελῶς ἀστήρικτον.

§270Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἂν ἔχωμεν τὴν ὑπηρεσίαν θὰ χρησιμοποιήσῃ πάλιν ἐργολάβον.

§271Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἔλθω εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι σήμερον ἀνατίθεται ἐν γένει ἡ διαχείρησις τῆς ὁδοποιΐας εἰς ἐργολάβους. Λέγω, ὅπως ἔχῃ γίνει μὲ τὴν σύμβασιν Μακρῆ, ὅτι ἐκεῖ ἀντετάχθη ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ κατώρθωσε νὰ ἔχῃ ἕνα θαυμάσιον προσωπικὸν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἀλλὰ λέγω, τὸ προσωπικὸν αὐτὸ πῶς κατώρθωσε νὰ τὸ ἔχῃ ἡ ἑταιρεία Μακρῆ, ἡ ὁποία εἶναι οὐδὲ κἂν τεχνικὴ ἑταιρεία καί μηδόλως εἰδικὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ τοιαύτην ὑπηρεσίαν, δὲν κατορθώνει νὰ ἔχῃ: Κατώρθωσε νὰ τὴν ἔχῃ μόνον καὶ μόνον διότι πληρώνει τοὺς ἀνθρώπους τοὺς καταλλήλους δι’ αὐτὸ τὸ ἔργον. Ἀλλὰ πόθεν πληρώνει; Τοὺς πληρώνει ἀπὸ τὸ ἴδιον της ταμεῖον. Κάθε ἄλλο· τοὺς πληρώνει ἀπὸ τὰ λεπτά, τὰ ὁποῖα τῆς παρέχει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Διατὶ τάχα τὸ Ἑλληνικὸ Κράτος δὲν θὰ ἠδύνατο δι’ αὐτῆς τῆς παροχῆς νὰ ἐξεύρῃ τὸ κατάλληλον προσωπικόν, ἵνα ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς ὁδοποιΐας; Ἀλλ’ ἂν εἰς τὴν σύμβασιν Μακρῆ, εἶχεν ἐπίδρασίν τινα τὸ ὅτι ἐκεῖ κατωρθώθη νὰ ὑπάρχῃ ἓν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχῃ τὸ Κράτος, δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ν’ ἀσκῇ καμμίαν ἐπιρροὴν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν, διότι τὴν ἀνακαίνισιν ταύτην δὲν πρόκειται νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς τὴν ἰδίαν ἑταιρείαν, αὐτὴν τῆς ὁποίας τὸ προσωπικὸν πρόκειται νὰ ὀφεληθῶμεν, ἀλλ’ εἰς μίαν ἄλλην ἑταιρείαν, ἡ ὁποία θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, καὶ ἡ ἑταιρεία αὐτή, ἡ νέα, ἡ ὁποία θὰ παρουσιασθῇ βεβαίως θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ συστήσῃ καὶ ἓν προσωπικὸν ἱκανὸν διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Καὶ διατὶ τάχα πρέπει νὰ πληρώσωμεν καὶ μίαν ἄλλην διὰ νὰ συστήσῃ ἕνα προσωπικόν, καί τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἀνακαίνησιν τῶν ὁδῶν, ἡ ὁποία εἶναι ὑπηρεσία οὐχὶ παροδική, ἀλλὰ πάντοτε χρήσιμος διὰ τὸ Κράτος, καὶ νὰ μὴ καταρτήσωμεν ἡμεῖς μίαν τοιαύτην ὑπηρεσίαν;

§272Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πόθεν προκύπτει, ὅτι, ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἐπιβληθῇ ὑποχρέωσις εἰς τὴν ἀνάδοχον νὰ ὀργανώσῃ εἰδικὸν τεχνικὸν προσωπικόν;

§273Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκ τοῦ ὅτι ὁ ἀνάδοχος θὰ κάμῃ αὐτὴ τὴ δουλειά. Διὰ νὰ τὴν κάμῃ, θὰ κάμῃ ἕνα προσωπικόν. Πῶς θὰ τὴν κάμῃ;

§274Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μὲ τὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν.

§275Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸν ὑποχρεώνετε σεῖς, ἀλλὰ τὸ ἔργον. Ἀλλ’ εἶναι τόσον ἀναγκαία; σεῖς ὁ ἴδιος αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἓν προσωπικὸν κατάλληλον διὰ τὴν ἀνακαίνησιν τῶν ὁδῶν, ὥστε σεῖς ὁ ἴδιος ἐν ὡρισμένῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου σας, προβλέπετε, ὅτι θὰ καταρτίσετε τοιαύτην ὑπηρεσίαν.

§276Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀναμφισβητήτως διὰ τὸ Κράτος.

§277Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ. Ἀκριβῶς προβλέπετε, ὅτι πρέπει νὰ καταρτήσετε ἓν τοιοῦτον προσωπικόν, καὶ λέγετε ὅτι δὲν εἶναι μία ρύθμισις τὴν ὁποίαν κάμνετε ἐν τῇ ὀργανώσει τοῦ ὑπουργείου σας ἀλλὰ διὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν λέγετε, ὅτι θὰ καταρτίσητε ἓν προσωπικόν.

§278Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν λέγω μόνον διὰ τὴν σύμβασιν καὶ διὰ τοὺς κατασκευαστάς.

§279Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σημαίνει, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν τὴν αἰσθάνεσθε ὡς προσωρινὴν—ὡς διατυποῦται καὶ λέγετε ἐν ἄρθρῳ 6—(ἀναγινώσκει). Ὥστε προβλέπετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ καταρτίσητε καὶ συμπληρώσητε τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὁδοποιΐας τοῦ ὑπουργείου σας διὰ νέου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ προσλάβητε, καὶ θὰ δαπανᾶτε κατ’ ἔτος 5.000.000. Ἀλλ’ ἀφ’ οὗ θὰ ἔχετε ἓν προσωπικὸν συμπληρωμένον, διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος θὰ δαπανᾷ 5.000.000 κατ’ ἔτος, διὰ τίνα λόγον θέλετε τὴν ἀνακαίνισιν αὐτὴν νὰ τὴν κάμετε πάλιν μὲ τὸ ἴδιο σύστημα τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν, καὶ δὲν ἀναλαμβάνετε νὰ τήν κάμετε ὅπως ἐγένετο πάντοτε παρὰ τοῦ Κράτους;

§280Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Χωρὶς ἐργολαβίας;

§281Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δέχομαι, ὅτι πρέπει νὰ δίδωνται εἰς ἐργολάβους, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρετε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπονοεῖτε ὅτι θὰ κάμητε μίαν νέαν σύμβασιν Μακρῆ διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν τούτων. Ἀποτελεῖ μίαν τοιαύτην ἔλλειψιν ἱκανότητος τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ φθάνῃ νὰ συμπεράνῃ κανείς, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ὑφίσταται παρὰ διὰ νὰ ἐκδίδῃ διαταγάς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον παρέλκει ἐντελῶς. Θὰ ἠδύνασθε διὰ τῆς συνήθους μεθόδου νὰ ἐκθέσητε τὰς ὁδούς, τὰς ὁποίας θέλετε χωρὶς νὰ ὑποχρεωθῆτε δι’ ὡρισμένον ἀριθμὸν ὁδῶν, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχετε ἑκάστοτε νὰ τὰς ἐκθέτετε εἰς ἐργολάβους, καὶ νὰ ἔχετε καὶ τὸ ἀναγκαῖον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ παρακολουθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ἐὰν δὲ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων, δὲν σᾶς ἔφθανον αἱ πρόσοδοι, τὰς ὁποίας ἔχετε ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιίας ἢ τοῦ ἐπαρχιακοῦ ταμείου, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ συνάψῃ αὐτὸ τὸ μικρὸν δάνειον καὶ ὄχι νὰ ἀναθέσωμεν εἰς ἄλλους τὴν οἰκονομικὴν διαχείρησιν καὶ τὴν διαχείρησιν τῶν ἔργων. Δὲν εὑρίσκω κανένα ἀπολύτως λόγον τοῦ νὰ ἐκτεθῶμεν πάλιν εἰς μίαν τοιαύτην σύμβασιν διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ ἓν ἔκτακτον ἔργον, ἀλλ’ ἀποτελεῖ τὸ σύνηθες ἔργον τοῦ Κράτους, διότι σᾶς εἶπον οἱ εἰδικοὶ δέχονται—καὶ εἶναι ἀπολύτως ἀκριβεῖς—ὅτι ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως τῶν ὁδῶν πρέπει νὰ γίνεται πάντοτε μία ὡρισμένη ἀνακαίνισις κατ’ ἔτος καὶ σᾶς εἶπον ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας μου ἐπὶ τοῦ δικτύου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν σήμερον πρέπει νὰ ἔχωμεν ⅛ κατ’ ἔτος ἀνακαίνισιν. Λοιπὸν ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτου ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίας πρόκειται νὰ κάμετε, διὰ τὴν ὁποίαν χρειάζεται νὰ κάμετε ἰδιαίτερον νομοσχέδιον καὶ νὰ ἀναθέσητε εἰς τρίτους νὰ σᾶς εὕρουν τὸ δάνειον. Ἠδύνασθε διὰ τῆς συνήθους μεθόδου καὶ νὰ τὰ ἐκτελέσητε καλλίτερον ἀπολύτως, καὶ νὰ συμπληρώσητε καὶ τὰς ὑπηρεσίας σας. Διότι θὰ ἔχετε αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν διαρκῶς. Δὲν νομίζω, ὅτι ὅταν ἀνακαινίσητε μίαν ὁδὸν θὰ παύσητε νὰ ἔχετε ἀνάγκην εἰδικῆς ὑπηρεσίας. Μάλιστα αὐξανομένων τώρα τῶν ὁδῶν, θὰ ἔχετε κατ’ ἔτος ὄχι πλέον τὸ ⅛, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον, διότι ἐὰν εἶναι 5½ χιλιάδας χιλιόμετρα, τώρα θὰ φθάσουν 8–9 μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ σκέψις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀνεχωρήσατε διὰ νὰ κάμητε μίαν νέαν σύμβασιν Μακρῆ διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν, εἶναι σκέψις ἀπολύτως ἐσφαλμένη, διότι βγάνετε μίαν ὑπηρεσίαν, καὶ τὴν παρέχετε εἰς τρίτους καὶ ὄχι μόνον τὴν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν, καὶ δὲν κάμνετε τὴν ἐργασίαν μὲ τὸ ὑπουργεῖον σας, μὲ τὸ ὁποῖον ὀφείλετε νὰ τὴν κάμητε διότι εἶναι ἐργασία κρατική.

§282Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ποῦ εὑρίσκετε τὴν διαφοράν, μεταξὺ τῆς ἐκτελέσεως διὰ μικρῶν ἐργολαβιῶν, καὶ τῆς ἐκτελέσεως διὰ μεγαλειτέρων ἐργολαβιῶν;

§283Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κάμνετε σήμερον, εἶναι ὅτι ἐκάματε μὲ τὴν ἑταιρείαν Μακρῆ. Ἐγὼ θέλω τὸ Κράτος νὰ κάμῃ τὴν ἐργασίαν αὐτήν.

§284Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα ἐὰν ὑποστηρίζετε ἐκτέλεσιν διὰ τοῦ συστήματος τῆς αὐτεπιστασίας.

§285Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπὴν διὰ νὰ κατατοπισθῇ ἡ Βουλή. Ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, εἶναι ἄποψις στερεὰ καὶ ἀπησχόλησε τὴν ἐπιτροπήν. Ὅλη ἡ διαφορὰ μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνητικῆς ἀπόψεως εἶναι ὁ οἰκονομικὸς ὅρος κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ χρηματοδότησις θὰ ἐξοφληθῇ καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων θὰ ἔχῃ συντελεσθῇ. Ἐὰν ἐγένετο εἴτε δι’ ἐπιστασίας τοῦ Κράτους, εἴτε διὰ παροχῆς ὑπ’ αὐτοῦ προσόδων, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν εἰς τόσον ὀλίγον χρονικὸν διάστημα. Τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον προνοεῖ διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ χρέους ἐντὸς 15ετίας, ἐνῷ τὸ Κράτος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ ἐντὸς τῶν 3 ἐτῶν—κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ διαρκέσουν τὰ ἔργα—τὸ ποσὸν αὐτό.

§286Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἔκαμνε ἓν δάνειον 15 ἐτῶν.

§287Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ ἀντιμετωπίζετο ἡ περίπτωσις νέου δανείου.

§288Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς λέγω ὅτι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, ἀντιτίθεται εἰς αὐτὴν τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κατήργησε τὴν σύμβασιν Μακρῆ, διότι ἀνέλαβε καὶ τὸ οἰκονομικὸν μέρος καὶ εἶπεν ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους δὲν θέλω νὰ τὰ διαβιβάζω εἰς τρίτους, θὰ τὰ διαχειρίζομαι ἐγώ. Ἀλλὰ διὰ τίνα λόγον θὰ εὕρῃ ὁ Α ἢ ὁ Β ἐργολάβος ἓν δάνειον δὲν ξεύρω πόσων ἑκατομμυρίων, καὶ τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εὕρῃ; Ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ εὕρῃ τὸ Κράτος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναμαι νὰ τὸ συγχωρῶ. Καὶ ἐγὼ δὲν δέχομαι ὅτι τὸ Κράτος θὰ εἶναι κατώτερον οἱουδήποτε νέου Μακρῆ.

§289Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Διατὶ νὰ κάμωμεν ἓν νέον μεγάλο δάνειον;

§290Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἔχει ἐμποτισθῆ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν κατὰ περίεργον τρόπον ἀφήνεται νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι οὔτε θὰ φορολογηθῇ ὁ λαὸς, οὔτε θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ἐκ τοῦ μὴ ὄντως δύναται νὰ παραχθῇ τοιοῦτον ἔργον. Μόνον ἡ κοσμογονία ἐγένετο ἐκ τοῦ μὴ ὄντος. Ὅλα τὰ ἔργα καὶ αἱ ὁδοί, αἱ ὁποῖαι θὰ κατασκευασθοῦν ἢ θὰ ἀνακαινισθοῦν θέλουν χρήματα, καὶ τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ τὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον θὰ τὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὸν λαόν. Τὸ δάνειον εἴτε παρὰ τοῦ Κράτους θὰ γίνῃ, εἴτε παρὰ τρίτου, τὸ Κράτος θὰ τὸ πληρώσῃ. Τὸ Κράτος ὅμως θὰ ἠδύνατο νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον αὐτὸ ὑπὸ ὅρους εὐνοϊκωτέρους ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον. Αὐταὶ εἶναι αἱ γενικαὶ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ κάμω καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πολὺ καλὸν νὰ σπεύδῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἐζήταζε μετὰ τῆς ὑπηρεσίας του, ἂν αὐτὴ ἡ ἀνακαίνισις τῶν ὁδῶν δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ κατὰ τὸν συνήθη τρόπον, καὶ νὰ μὴ ἐκθέσῃ τὸ Δημόσιον εἰς πολλὰς νέας συμβάσεις ἄνευ λόγον τινός. Τώρα ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς του ὄψεως, πότε δηλαδὴ θὰ πληρωθῇ, τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀτελές, διότι δὲν λέγει πότε θὰ πληρωθῇ. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κάμνει μίαν σκέψιν ὅτι θ’ αὐξήσῃ ἡ κίνησις τῶν αὐτοκινήτων, ἡ βενζίνη καὶ ἑπομένως ἀπὸ ἐκεῖ θὰ εἰσπράξωμεν τόσα περισσότερα ὥστε θὰ πληρώνωμεν χωρὶς νὰ δαπανήσωμεν τίποτε. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὡς ἀορίστως τὰ ἐκθέτει, ἐπίσης ἀορίστως νὰ τοῦ εἴπω ὅτι οἱ ὑπολογισμοί του δὲν ἔχουν ὡς βάσιν τὴν πραγματικότητα. Πραγματικότης θὰ ἦτο νὰ μᾶς ὑπεδείκνυε πῶς σκέπτεται ὅτι θ’ αὐξηθῇ ἡ κίνησις, καὶ πῶς κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα θὰ ὑπάρξῃ μία αὔξησις τοῦ αὐτοκινήτου καὶ τῆς βενζίνης. Δὲν ὑπολογίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον τὸ ἀεροπλάνον νὰ σταματήσῃ τὴν αὔξησιν τοῦ αὐτοκινήτου, εἶδον δὲ, ὅτι οἱ Γερμανοὶ καὶ τὸ Ζέππελιν τὸ ἔβαλεν εἰς τὸν σιδηρόδρομον. Τοιοῦτοι ὑπολογισμοὶ νομίζω κ. ὑπουργὲ ὅτι δὲν εἶναι ἄξιοι τῆς σοβαρότητος μιᾶς τοιαύτης ἐργασίας τὴν ὁποίαν φέρετε;

§291Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν ἀντιλήψεων.

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν θέλετε νὰ εἶσθε βέβαιος πρέπει νὰ στηρίζεσθε ἐπὶ πραγμάτων.

§293Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ λέγει: ὅτι ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν ὁδῶν νὰ φέρῃ τὴν αὔξησιν τῶν αὐτοκινήτων κλπ. Ἐγὼ δὲ εἶμαι ὑπερβέβαιος.

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι δὲν ἔχουν ποσῶς τοιαύτην ἰδέαν οἵαν ἔχει ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§295Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποίους ἐννοεῖτε ἁρμοδίους;

§296Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοὺς μηχανικούς.

§297Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱ μηχανικοὶ θὰ κρίνουν ἂν ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν θὰ φέρῃ αὔξησιν τῶν αὐτοκινήτων; Οἱ ἁρμοδιώτεροι εἴμεθα ἡμεῖς οἱ πολιτικοὶ ἵνα κρίνωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§298Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ἐδαπανήσαμεν μέχρι 3.000.000 λιρῶν καὶ δὲν ἔχομεν οὔτε ἓν χιλιόμετρον, παραδεδομένον εἰς κίνησιν καὶ ἐπιστεύετο, ὅταν ἐγίνετο ἡ σύμβασις Μακρῆ, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θὰ ἠδύναντο ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς κινήσεως ν’ αὐξάνωνται τὰ εἰσοδήματα ὥστε νὰ τροφοδοτῆται τὸ δάνειον...

§299Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦτο ηὐξημένη ἡ κίνησις, ἀλλὰ δὲν ἐτελείωσεν κανεὶς δρόμος.

§300Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅ,τι ἔγινεν ἕως τώρα θὰ γίνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Καὶ γνωρίζομεν, ὅτι μία Κυβέρνησις Κοινοβουλευτικὴ ὅσον θέλει νὰ εἶναι ἰσχυρά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑποχωρῇ εἰς ἀξιώσεις, ὅπως συνέβη μὲ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεχώρησεν εἰς διαφόρους ἀξιώσεις ὥστε ἐφθάσαμεν μετὰ μίαν διετίαν καὶ δαπάνην 3.000.000 λιρῶν νὰ μὴ ἔχομεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν οὐδὲ ἓν χιλιόμετρον καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν καμμίαν ἀπόλαυσιν συγκοινωνίας καὶ οἰκονομικὴν τὸ ἴδιον δὲ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν, διότι οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ ἡ ἀνακαίνισις τῶν ὁδῶν ὥστε ἡ προϊοῦσα ἐξέλιξις αὐτῆς νὰ παρέχῃ καὶ ἀνάλογα πλεονεκτήματα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας οἰκονομίας. Δι’ αὐτὸ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντιγραφὴ συστήματος τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν, τὸ εὑρίσκω ἀτυχὲς καὶ ἀκόμη ἀτυχέστερον διότι ἔρχεται μετὰ μίαν ἀποτυχίαν τοῦ ἄλλου. Εἶναι περίεργον, ὅτι τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἤδη πρὸ ὀφθαλμῶν δὲν κατώρθωσαν νὰ μᾶς δώσουν τὸ ἀναγκαῖον δίδαγμα. Καὶ λέγει εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θ’ ἀναγκασθῇ νὰ προβῇ εἰς νέον δάνειον. Ἀλλ’ ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ἀπόδειξιν τοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν πεῖραν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς ἄλλας συζητήσεις πολὺς ἐγένετο λόγος ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐπιβαρύνθη μὲ διάφορα δάνεια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων χρησίμων, χρησιμωτάτων καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως μίαν ἡμέραν θ’ ἀποδώσουν τοὺς καρπούς των. Καὶ ὅταν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλεγον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῇ μετά τινος περιορισμοῦ εἰς τὴν συσσωρευτικὴν αὐτὴν ἐκτέλεσιν, κατήγγειλεν ἡμᾶς τότε ὅτι δὲν τὸ εἴπομεν πρότερον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀλλ’ ἤδη βλέπομεν ὅτι θέλει νά φορτώσῃ εἰς τὴν ράχιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἀκόμη ἓν δάνειον 2,000,000 λιρῶν διά τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῆς ἀνακαινίσεως τῶν ὁδῶν... Χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της κατὰ τίνα τρόπον θὰ πληρωθοῦν αὐτὰ καὶ θὰ πληρωθοῦν καὶ τὰ ἄλλα ἔργα. Ἀλλ’ ἔχω ἀκόμη νά εἴπω καί τι ἄλλο. Ἐδῶ ἀναλαμβάνομεν τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ὡρισμένου ἀριθμοῦ ὁδῶν. Αὐτὸς ὁ ὡρισμένος ἀριθμὸς τῶν ὁδῶν ὁ ὁποῖος θά ἐκτελεσθῇ εἰς μίαν τριετίαν ἂς εὐχηθῶμεν ὅτι θά εὐδοκιμήσῃ. Τὶ θά γίνῃ ὅμως τὸ ὑπόλοιπον τῶν ὁδῶν; Θὰ μείνῃ οὕτω πῶς ἵνα καταστραφῇ; Τὶ πρόνοια λαμβάνεται περὶ τοῦ ὑπολοίπου; Καὶ τὶ ἡ ἀνάγκη νὰ προβῆτε εἰς αὐτὰ τά καταθλιπτικὰ δάνεια, διὰ τὰ ὁποῖα χθὲς ἐψηφίσαμεν ἕν νομοσχέδιον πῶς νὰ διαθέσωμεν τὸ καλλίτερον ἀδιάθετον δάνειον τὸ ὁποῖον ἔχομεν διὰ νὰ περιορίσωμεν αὐτὰ τὰ ἐσωτερικὰ δάνεια τῶν 8% καὶ σεῖς δημιουργεῖτε νέα δάνεια διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν διὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουν συμβάσεις. Διατὶ αὐτὰς τὰς ὁδοὺς δὲν τὰς δίδετε εἰς τὴν ἑταιρείαν Μακρῆ;

§301Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχουν συνωμολογημέναι συμβάσεις.

§302Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω πῶς ἐνῷ ὑπάρχουν συμβάσεις ἀφίνετε μίαν ὁδὸν 150.000.000 διὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχω διαμαρτυρίας τοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου.

§303Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δεύτερον δὲν ἔχομεν περιθώριον περισσότερον καὶ λέγεται εἰς τὴν σύμβασιν ὅτι δὲν ἐγκαταλείπεται ἡ ὁδός, ἀλλ’ ἀφίνεται δι’ εὐθετώτερον χρόνον.

§304Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἰμπορεῖ τὸ Κράτος νὰ ἔρχεται αὐθαιρέτως νὰ λέγῃ ὅτι ἔχει σύμβασιν καὶ ἀπὸ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἐκτελεῖ τὴν αʹ ὁδόν, τὴν ἄλλην δὲν τὴν ἐκτελεῖ. Ἢ ἔχετε ὑποχρέωσιν δι’ ὅλας ἢ δὲν ἔχετε ὑποχρέωσιν διὰ καμμίαν. Αὐτὰ εἶναι δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Ν’ ἀναθέσητε εἰς τὴν ἑταιρείαν Μακρῆ, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀναλάβει ὡρισμένας ὁδούς, ἀλλ’ ὡρισμένον ποσόν....

§305Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἐπαρκεῖ τὸ ποσόν.

§306Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὄχι 4.000.000 λίρας ἀλλ’ οὔτε δύο ἀκόμη δὲν θὰ φθάσουν. Δὲν ὑπάρχει κατὰ τὴν κρίσιν μου νομοσχέδιον πλέον μὴ βασιζόμενον ἐπὶ τῶν πραγματικῶν περιστάσεων τῶν οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν πραγματικῶν περιστάσεων τῶν τεχνικῶν καὶ ἐπὶ τῶν πραγματικῶν ὑποχρεώσεων ἀπὸ τοῦτο. Ἔπειτα διὰ τίνα λόγον ὁρίζετε ἕνα ἀνώτατον ποσοστὸν 20% καὶ δὲν ἀφίνετε τὸ σύνηθες σύστημα νὰ ἴδετε ποῖον θὰ εἶναι τὸ καταλληλότερον καὶ τὸ μᾶλλον ἐπωφελὲς καὶ τὸ μᾶλλον συμφέρον; Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω, τὸ ἀνέπτυξαν δὲ καὶ διάφοροι συνάδελφοι, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ 20%, τὸ ὁποῖον καθαρίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας μετατροπῆς τῆς συμβάσεως Μακρῆ......διότι πρόκειται περὶ μεγάλων ἔργων τὰ ὁποῖα ὑπολογίζονται εἰς 6.000.000 λίρας, τὰ ὁποῖα ὅμως θὰ φθάσουν πεοισσότερον καὶ ἑπομένως ἀπαιτοῦν μεγαλυτέρας γενικὰς δαπάνας ἔχει ἀναλάβει καὶ ἄλλα διάφορα ἔργα, τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν ἀναλαμβάνει. (δὲν ἠκούσθη). Καὶ ἀφοῦ ὅλον τὸ γενικὸν προσωπικὸν δὲν τὸ δημιουργεῖτε σεῖς, ἀφοῦ ἀναλαμβάνετε καὶ τὰ ἐργαλεῖα ἀκόμη νὰ διατηροῦνται εἰς μίαν κατάστασιν καλὴν καὶ προσφέρετε τὸ ἴδιον ποσὸν τὸ ὁποῖον προσφέρετε εἰς τοὺς ὑπεργολάβους....... ἐπὶ τῇ βάσει ἀκριβῶς τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε νὰ ὑποστῆτε καμμίαν ζημίαν οὔτε σεῖς, οὔτε ἡ συγκοινωνία διότι ἐν τῷ μεταξὺ δύνασθε νὰ προβαίνετε εἰς ἀνακαινίσεις τῶν ὁδῶν τῶν ὁποίων ἔχετε ἀνάγκην. Ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ὑποβάλετε τὸ νομοσχέδιόν σας εἰς μίαν καλλιτέραν μελέτην καὶ νὰ ἐνεργήσετε τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ τῶν συνήθων ἐργολάβων διὰ τῶν ὁποίων γίνονται αἱ ἐκτελέσεις τῶν δημοσίων ἔργων. Θὰ ἔχετε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζετε σεῖς ποῖα ἔργα εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα καὶ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῶσι διαδοχικῶς. Δὲν θὰ ἐπιβαρύνετε εὐθὺς ἀμέσως μὲ ἓν βάρος 2.000.000 λιρῶν τὸ Κράτος, διὰ τὰ ὁποῖα νομίζω δὲν δύναται ν’ ἀνθέξῃ τὸ Κράτος. Δὲν θὰ ἔχετε νὰ προβῆτε εἰς μίαν γενικὴν ἀποζημίωσιν διὰ κάθε ἔξοδον καὶ διὰ προμήθειαν 1.20%, καὶ τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελέσῃ τὸν ὅρον διὰ τοὺς ἐργολάβους καὶ θὰ ἐκτελέσητε καὶ τὴν συγκοινωνίαν καλλίτερα.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§308Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι ἡ Κυβέρνησις ἐφ’ ὅσον εἶχεν τὴν εὐχέρειαν ὅπως ἀναπτύξαμεν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεσαζόντων, εἶχεν τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀκυρώσῃ τὴν σύμβασιν Μακρῆ καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ὅλον ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας κατὰ τὰς ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ἐκ τῆς πείρας τῶν πραγμάτων πρὸς πρόληψιν περιττῶν ζημιῶν ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ νὰ μπορέσῃ πράγματι ὁ τόπος νὰ ἀποκτήσῃ δίκτυον συγκοινωνίας τέλειον κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐμφανίζεται εἰς τὰ ὄμματα τῶν ξένων ὡς χώρα ἡ ὁποία ἐνῷ δαπανᾶ τόσα χρήματα δὲν ἔχει σήμερον ἀκόμη συγκοινωνίαν δι’ αὐτοκινήτων, ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἐπροτίμησεν ἄλλην ὁδόν. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπείσθη ἀπὸ τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ εἰς μίαν σφαλερὰν ὁδόν,—δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ τῆς μεταβάλω ἐγὼ ἀντιλήψεις—Ἔχω ὅμως νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς κ. ὑπουργὲ ἂν ἐπιμένετε εἰς τὴν βάσιν, ὅτι ἡ ἀνακαίνισις τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, ἡ ὁποία πράγματι ἐπιβάλλεται: νὰ γίνῃ ἀπὸ ἀρχῆς, πρέπει νὰ γίνῃ ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς χρηματοδοτήσεως, παρὰ τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα ἀπέδειξεν ἡ χρηματοδότησις ἡ ὁποία ἐζημίωσεν τὸ δημόσιον· τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἐπῆραν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐνδιάμεσοι ἑταιρεῖαι, καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια πρέπει τοὐλάχιστον νὰ δεχθῆτε ὅπως τὸ ποσοστὸν τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸν διαγωνισμὸν ὑποβιβασθῇ, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ γλυτώσωμεν ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῶν ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι ἔγιναν χωρὶς νὰ ἔχουν καμμίαν γνῶσιν ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ὁδοποιΐας μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ κερδίσουν εἰς βάρος τῆς ὁδοποιΐας καὶ διὰ νὰ διευκολύνωμεν οὕτω τὴν συμμετοχὴν τῶν ἐργολάβων οἱ ὁποῖοι γνωρίζετε πόσον εὐθηνὰ καὶ πόσον καλὰ ἐκτελοῦν τὰ ἔργα αὐτά. Ἐὰν ἐπιμένετε εἰς τὴν βάσιν τῆς χρηματοδοτήσεως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ διευκολύνετε τὴν συμμετοχὴν τῶν ἐργολάβων καθορίζοντες, ὅτι τὸ κατώτερον ὅριον τοῦ ποσοῦ τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸν διαγωνισμὸν θὰ πρέπει νὰ εἶναι 10 ἑκατομμύρια. Ἂς τὸ κάμωμεν τοὐλάχιστον 25 ἑκατομμύρια. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἑνοῦνται 2–3 καὶ θὰ μποροῦν....

§309Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγένετο αὐτὸ ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποκλεισθοῦν οἱ ἐργολάβοι.

§310Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἐμφανίζωνται ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι νὰ πέρνουν κέρδη 300 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κατεσκεύασαν ἔργα δημόσια ὑπὸ τὰς δυσκολοτέρας περιστάσεις, καὶ σήμερον ὅπου τὸ Κράτος εὗρεν τὰ μέσα νὰ κάμῃ δρόμους, νὰ ἀχρηστεύωνται αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰδικὸν προσωπικὸν ἔχουν πεῖραν τόσων ἐτῶν, νὰ ἀποκλείωνται αὐτοὶ ἀπὸ τὴν ἐργασίαν τῆς ἀνακαινίσεως τῶν ὁδῶν τὰς ὁποίας αὐτοὶ κατεσκεύασαν καὶ θὰ ἠδύναντο νὰ κάμουν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν καλύτερα ἀπὸ ὅτι θὰ τὴν κάμουν αἱ μεγάλαι ἑταιρεῖαι. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀνατεθοῦν εἰς τὰς μεγάλας ἑταιρείας τὰ ἔργα αὐτὰ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἐκτελεσθοῦν ἀπὸ τὰς ἑταιρείας αὐτὰς αἱ ὁποῖαι θὰ τὰ ἀναλάβουν ἀλλὰ θὰ ἐκτελεσθοῦν ἀπὸ τοὺς δυστυχισμένους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι πάλιν νὰ ἀφήνουν ἕνα ποσοστὸν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ πάρουν τὴν σύμβασιν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάνουν τὰ ἔργα αὐτὰ μὲ 8%–10% μὲ αὐτὰ ποῦ θὰ πληρώσουν εἰς τοὺς ὑπεργολάβους θὰ ἀποτελεῖ δὲ τοῦτο μίαν αἰτίαν κακοτεχνίας ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν περιθώριον νὰ ἱκανοποιηθῶσιν. Λοιπὸν διὰ νὰ παρεμποδισθοῦν αὐτὰ καὶ διότι ἔχει καὶ τὸ δημόσιον συμφέρον, πρέπει νὰ μὴν δοθῶσιν εἰς τὰς μεγάλας αὐτὰς ἑταιρείας τὰ ἔργα. Καὶ μὲ τὸν Μακρῆν συνέβη αὐτό, νὰ ἀποκλείσωμεν ἐντελῶς τὸν συναγωνισμὸν καὶ δι’ αὐτὸ ἐφθάσαμεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἐφθάσαμεν. Διατὶ λοιπὸν ἐπιμένετε νὰ ἀποκλείεται τὸν συναγωνισμόν, καὶ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἀνέλαβεν ἡ ἑταιρεία Μακρῆ τὰ ἐξετέλεσεν δι’ ὑπεργολάβων. Ἀντὶ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος νὰ κάμῃ τὴν σύμβασιν ἀπ’ εὐθείας μὲ τοὺς ἐργολάβους τοὺς ὁποίους αὐτὸ τὸ ἴδιον τὸ Κράτος τοὺς ἀνεγνώρισε μὲ ἐπίσημα διπλώματα τοὺς ἀποκλείει οὕτως ἐντελῶς. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀξίωσις αὐτὴ τοῦ κόσμου αὐτοῦ τοῦ εἰδικοῦ εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς καί, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν εἰς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως μὲ τὴν ὁποίαν θὰ εὐρυνθῇ ὁ κύκλος τοῦ διαγωνισμοῦ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου. Εἰς αὐτὸ ἤμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Ἔχω δὲ καὶ μίαν ἄλλην προσθήκην νὰ κάμω διὰ τὴν ὁδὸν Τρικκάλων–Ἄρτης διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εὑρεθοῦν πόροι τέλος πάντων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν δαπάνην, δὲν εἶναι τίποτα. Πρέπει νὰ ἐξευρεθοῦν οἱ πόροι διότι ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἐξυπηρετεῖ μίαν ἀνάγκην ἀπόλυτον.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας.

§312Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ ἐπικροτήσω τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Τζερμιᾶ καὶ νὰ τονίσω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ φύσις τῶν ἔργων εἶναι τοιαύτη, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου εἰς τρόπον ὥστε ἔργα μικρᾶς ἐργασίας νὰ δοθοῦν εἰς μηχανικοὺς ἐργολάβους διὰ νὰ ζήσῃ καὶ ὁ κόσμος τῶν ἐπαρχιῶν.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διακόψωμεν.

§314Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ μὴν διακόψωμεν.

§315Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ διακόψωμεν ἢ ὄχι; Νομίζομεν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπιζητεῖτε νὰ παρεμποδισθῇ ἡ ἐλευθέρα κρίσις τοῦ νομοσχεδίου. Μόνον αὐτὸν τὸν λόγον ἔχει ἡ τοιαύτη ἀπαγόρευσις.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος σᾶς ἠμπόδισεν νὰ ὁμιλήσετε κ. Ράλλη;

§317Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κ. Πρόεδρε νὰ μᾶς λέγετε, ὅτι εἰς τὰς 10 θὰ γίνῃ διακοπὴ καὶ νὰ μὴν γίνετε αὐτή. Αὐτὸ εἶναι κοροϊδία.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐλεύθερος ὅποιος θέλει νὰ συζητήσῃ.

§319Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Καίτοι θὰ φανῶ ὀχληρὸς εἰς τὴν Βουλὴν ἐπαναφέρων τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔφερον εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα τοῦτο ἕνεκα τῶν πολλῶν διαμαρτυριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀκούονται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἡ ἐπαρχία ἡ ὀρεινὴ ἰδίως ἡ ἰδική μας στερεῖται πάσης συγκοινωνίας, εἶναι δὲ ἡ μόνη ὁδὸς ἡ ὁποία ἦτο ἐγκεκριμμένη ἀπὸ ἐτῶν. Ἀλλ’ εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ δοθῇ ἡ ὁδὸς αὐτὴ δι’ εἰδικῆς συμβάσεως πρὸ 4ετίας καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐπροχώρησεν, ἀλλὰ μέχρι τινός. Σήμερον διαμαρτύρονται οἱ κάτοικοι αὐτοὶ ὅταν βλέπουν ὅτι ἀλλαχοῦ γίνονται διπλάσιαι καὶ τριπλάσιαι ὁδοὶ καὶ αὐτοὶ δὲν ἔχουν καμμίαν συγκοινωνίαν. Οἱ ὀρεινοὶ συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται παντελῶς συγκοινωνίας νομίζω ὅτι δύνανται νὰ ζητήσουν καὶ κατὰ μείζονα λόγον τὸ δάνειον νὰ διατεθῇ διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν μέχρι σήμερον πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῶν ἀναλόγως. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ τελειώσουμε ὡρισμένους δρόμους. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι σωστόν, διότι, ἐὰν θὰ γίνῃ ἡ ὁδὸς Τρικκάλων–Ἄρτης θὰ δώσῃ μίαν συγκοινωνίαν, θὰ ἐξυπηρετήσῃ πραγματικὰς ἀνάγκας τῶν ὀρεινῶν μερῶν τῆς ἐπαρχίας μου. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ παράπονον τῶν συμπολιτῶν μου, τὸ ὁποῖον εἶναι δίκαιον καὶ τὴν διαμαρτυρία των, διότι γίνονται διάφορα ἄλλα ἔργα συγκοινωνίας ἐνῷ ὁ δρόμος αὐτὸς σταματᾷ καὶ ρίπτεται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλλένδας. Δὲν ὑπάρχει σοβαρώτερον παράπονον. Οἱ ἀγροτικοὶ συνοικισμοὶ Τζουμέρκων καὶ Ἀγράφων στεροῦνται παντελῶς συγκοινωνίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μίαν μέριμναν ὥστε ἐκ τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θὰ δώσῃ διὰ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον διὰ τὰς διαφόρους ὁδοὺς νὰ δοθῇ καὶ μία ἀναλογία καὶ διὰ τὴν ὁδὸν αὐτήν. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἰσότης.

§320Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Διαμαρτύρομαι κατὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι πέρνονται τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν προορισμένα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων ἀρτηριῶν, ὅπως εἶναι π. χ. ἡ ὁδὸς Πρεβέζης–Ἄρτης καὶ διατίθενται διὰ τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδούς.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§322Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριοι βουλευταί, τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνακαινίσεως τῶν παλαιῶν ἐθνικῶν ὁδῶν δὲν ἠμφισβήτησεν κανεὶς ἐκ τῶν ἀγορευσάντων, οὔτε κατὰ τὴν σημερινὴν οὔτε κατὰ τὴν προηγούμενην συνεδρίασιν. Ἀλλὰ κατὰ πολὺ περίεργον τρόπον ἐλέχθησαν τοιαῦται ἐπικρίσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ καταλήξουν πλεῖστοι τῶν ἀγορευσάντων, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς μὴ στηριζόμενον ἐπὶ σταθερᾶς βάσεως. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξετάσω ὅλας τὰς ἐπικρίσεις τοῦ νομοσχεδίου μίαν πρὸς μίαν. Ἡ κυριωτέρα ἐκ τῶν ἐπικρίσεων εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπανέλαβεν τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἰπὼν, ὅτι τὸ πρῶτον ἐλάττωμα τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως εἶναι ἡ συγχώνευσις τοῦ προσωπικοῦ τῆς κατασκευῆς καὶ χρησιμοποιήσεως εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον καὶ ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης βάσεως τοῦ νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἐπὶ ὁμοίων θεμάτων ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς συμβάσεως Μακρῆ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπίκρισις αὕτη δὲν εἶναι βάσιμος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τῶν δύο περιπτώσεων τῆς συμβάσεως Μακρῆ καὶ τῆς παρούσης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρηματοδότησιν ἑκατέρας. Εἰς τὴν σύμβασιν Μακρῆ ἐπρόκειτο περὶ χρηματοδοτήσεως δι’ ἐξωτερικοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετίθετο εἰς δημοσίαν ἐγγραφήν. Ἐκεῖ ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψῃ, οὔτε εἰς τὴν ἑταιρείαν Μακρῆ, οὔτε εἰς τὰς ἄλλας ἀναδόχους ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὁμοίους ὅρους εἰς τὰς συμβάσεις αὐτῶν, ὅπως περιαγάγουν τὴν πίστιν τοῦ Κράτους εἰς τὰς διαφόρους ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ διαπραγματευομένου δανείου ἐξ ὀνόματος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ δὲν ὑπάρχει οὐδὲν τὸ τοιοῦτον. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀποτείνεται πρὸς τὴν πίστιν τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ δὲν ὁμιλεῖ περὶ ἐκδόσεως δανείου τινὸς ἐθνικοῦ εἰς δημοσίαν ἐγγραφήν, ἀλλὰ προκαλεῖ τὴν κατάρτισιν οἰκονομοτεχνικῶν συνδυασμῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι συγκροτοῦντες τεχνικὸν κεφάλαιον θὰ ἦτο δυνατὸν ἐν συνδυασμῷ μὲ διαφόρους Τραπεζιτικοὺς οἴκους, ὥστε νὰ χρηματοδοτήσωσιν τὰ ἔργα, πληρωνόμενοι ὑπὸ τοῦ Κράτους δι’ ἐντόκων γραμματίων συμφώνως πρὸς τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω, ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι ἐντελῶς διάφορος ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον προβλέπει ἡ σύμβασις Μακρῆ καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σύγκρισις οὔτε εἶναι δυνατὸν νά λεχθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντιφάσκει ἐν τῇ πολιτικῇ τῆς χρηματοδοτήσεως. Ἀλλὰ ἐλέχθη καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἡ συγχώνευσις τοῦ κατασκευαστοῦ καὶ τοῦ χρηματοδότου εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον θὰ εἶχεν ὡς ἐὰν ἀποτέλεσμα νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ἀκριβέστερα. Ἐνῷ ἐφρόντιζεν ἡ Κυβέρνησις νά ἐκδώσῃ ἕνα δάνειον, ἔστω ἐσωτερικόν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συναγωνισμὸς εὐρύτερος μεταξὺ τῶν ἐργολάβων καὶ νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα εὐθηνότερον. Ἂς κάμωμεν μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τοῦ κόστους τῶν ἔργων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαφορὰν προμηθειῶν, αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τὴν σύμβασιν Μακρῆ ὅπου ὑπάρχει ἐξωτερικὸν δάνειον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ περιθωρίου, τὸ ὁποῖον ἀφίνεται δυνάμει τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἐὰν ἔχομεν 21% γενικὰ ἔξοδα εἰς ὄφελος τοῦ ἐργολάβου δυνάμει τῆς τελευταίας τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως, ἔχομεν καὶ 18% τιμὴν ἐκδόσεως δανείου. Ἔχομεν λοιπὸν ἐκεῖ ἕνα περιθώριον 39% ἐνῷ τὸ παρὸν νομοσχέδιον προβλέπει ἀνώτατον περιθώριον γενικῶν ἐξόδων καὶ περιθώριον δαπανῶν ἐξόδων καὶ ἐκκαθαρίσεων μεταξὺ καὶ εἰς τὸ ἄρτιον τιμῆς τῶν γραμματίων καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως αὐτῶν 5%. Ἑπομένως ἔχομεν ἐδῶ 25%. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σύγκρισις, ὅτι θὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ταῦτα ἀκριβώτερα, ἐὰν ἐγένετο ἕνα δάνειον ἀπ’ εὐθείας. Ἀλλὰ ἐλέχθη κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν καθαρώτερον καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ἐπίσης ἐλέχθη μᾶλλον κεκκαλυμένως, ὅτι εἰς τὸ πασοστόν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀνώτατον ὅριον γενικῶν ἐξόδων εἰς 20%, ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸν καὶ ἐλέχθη, ὅτι εἶναι ὑπερβολικόν, διότι, ἐὰν εἰς τὴν σύμβασιν Μακρῆ ἀνεγνωρίσθη 25% καὶ κατὰ τὴν γενομένην σήμερον τροποποίησιν ἐγένετο 25%, τοῦτο ὠφείλετο ὅτι, ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ὀργανώσῃ μίαν ὑπηρεσίαν τεχνικήν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν ἀνάδοχον τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§323Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζετε ὅτι δάνειον μὲ 7% ἐσωτερικὸν βραχυπρόθεσμον εἶναι ἐπωφελὲς;

§324Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς εἴπω. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι ἡ συγχώνευσις χρηματοδότου καὶ κατασκευαστοῦ θὰ ἔκανε τὰ ἔργα ἀκριβώτερα, ἐνῷ ἀντιθέτως θὰ ἐγένοντο εὐθηνότερα. Ἐὰν ὅμως γίνῃ σύγκρισις μὲ τὴν σύμβασιν Μακρῆ ἐκεῖ ἔχομεν 21% γενικὰ ἔξοδα καὶ τιμὴν ἐκδόσεως δανείου 18% ὀλιγώτερον, ἤτοι ἓν περιθώριον 30% ἐνῷ ἐδῶ ἔχομεν 20% κέρδος ἐργολάβου καὶ περιθώριον δανείου 5 μονάδας. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ὑποστηρίζεται, ὅτι μὲ τὸ ἄλλο σύστημα θὰ ἐκόστιζαν εὐθηνότερα τὰ ἔργα. Ἡ σύμβασις ἐπίσης Μακρῆ προβλέπει καὶ ἐλέγχους καὶ μελέτας μὲ ἰδιαιτέραν ἀμοιβήν. Ἐνῷ ἐδῶ δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα ἔξοδα.

§325Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ἡ ἑταιρεία δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην κανενὸς προσωπικοῦ.

§326Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἔχῃ ἀνάγκην. Ἀλλὰ δὲν ἔχει σημασίαν καὶ τὸ ὅριον, διότι θὰ γίνῃ διαγωνισμὸς, ἡ δὲ κατάτμησις ποὺ γίνεται καὶ τὴν ὁποίαν ὑποβιβάζω ἀκόμη θὰ εἶναι συντελεστικὴ διά τὸν διαγωνισμόν.

§327Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Δὲν θὰ εὑρεθοῦν ἐργολάβοι νὰ συναγωνισθοῦν.

§328Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ γενομένη ἐξ ἄλλου ἐπίκρισις παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀγρινίου διὰ τὴν κατάτμησιν δὲν εἶναι ὀρθή, διότι τὸ λεχθὲν, ὅτι ὑπάρχουν διάφοροι ὅροι ἡμερομισθίων εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας ἐξοβελίζεται, διότι τὸ νομοσχέδιον καθορίζει αὐτοὺς τοὺς συντελεστὰς μὲ διαδικασίαν διὰ τοπικῶν ἐπιτροπῶν, οὐδεμίαν λοιπὸν ἀδυναμία προσφορῶν μικροτέρων ὑπάρχει ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ τόπου τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων.

§329Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγετε ὅτι θὰ ὁρισθοῦν ἐφ’ ἅπαξ αἱ τιμαί, ἀλλὰ πρέπει νὰ τεθῇ ἓν σύστημα ἀναθεωρήσεως.

§330Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ δὲν ἀπέδωκε καλὰ ἀποτελέσματα.

§331Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂν γίνῃ ἀνατροπὴ τῶν τιμῶν ὑλικοῦ καὶ ἡμερομισθίων πόσον θὰ πληρώνῃ τὸ δημόσιον;

§332Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ εἶχα τὴν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ, ἀλλὰ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα κατά τῶν ἀναθεωρήσεων. Διότι μὲ τὴν σύμβασιν Μακρῆ καὶ μὲ τάς ἀναθεωρήσεις διαρκῶς ὑψώνονται αἱ τιμαί.

§333Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀπαιτούμενος ἔλεγχος διά νά εὑρίσκωνται αἱ πραγματικαὶ τιμαὶ τῶν ἡμερομισθίων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ ἐφ’ ἅπαξ καθορισμὸς δὲν θά εἶναι ὀρθός.

§334Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θεωρητικῶς πρέπει νὰ γίνωνται ἀναθεωρήσεις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἔργον θὰ εἶναι μακροχρόνιον δι’ αὐτὸ ἐδέχθημεν νὰ εἶναι ἐπί τι διάστημα μία σταθερότης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἀποτελεῖ αὐτὸ ριζικὸν σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἂν ἐπιμείνῃ ἡ Βουλὴ τὸ δέχομαι. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν, ὅτι ἡ ἀνακαίνισις πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταστάσεως τῶν ὁδῶν καὶ συνολικῶς δι’ ἑκάστην ὁδόν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος νά διαφωνήσω ριζικῶς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Νομίζω ὅτι τὸ Κράτος ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νά διαθέσῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διά τὴν ἀνακαίνισιν ὁλοκλήρου τοῦ δικτύου τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν, ἔχει στοιχειῶδες καθῆκον πρὸς τὸν λαὸν νά ἀποβλέψῃ εἰς τάς ἀρτηρίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν κεντρικάς ἀρτηρίας συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν διαφόρων μερῶν· καὶ ἀφοῦ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀνακαίνισιν αὐτῶν τῶν ὁδῶν τότε μόνον νὰ στραφῇ πρὸς τὰς δευτερευούσας συγκοινωνιακῆς σημασίας ὁδοὺς ἡ δὲ κατάστασις τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν τῶν παλαιῶν εἶναι τοιαύτη εἰς ὅλον τὸ Κράτος ὥστε αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε θὰ ἐφηρμόζετο δι’ οἱανδήποτε ὁδὸν νὰ τὴν ἀφίσωμεν τελευταίαν.

§335Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μεταξὺ τῶν μεγαλειτέρων αὐτῶν τῶν ἐχουσῶν μείζονα κυκλοφορίαν ἀπὸ τὰς ἄλλας νὰ προτιμήσετε ἐκείνας, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ μικραὶ ἀρτηρίαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν μεγάλην κυκλοφορίαν καὶ πρέπει καὶ περὶ αὐτῶν νὰ προβλέψετε.

§336Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ συνομολογήσω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τὸ νομοσχέδιον βεβαίως δὲν περιλαμβάνει μίαν ἀρτίαν μέριμναν διὰ τὰς παλαιὰς Ἐθνικὰς ὁδοὺς τοῦ Κράτους. Θὰ ἔπρεπε ἀναμφισβητήτως ἡ μέριμνα αὐτὴ νὰ ἐκτείνεται εἰς ὅλο τὸ δίκτυον καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε αἱ μέλλουσαι Κυβερνήσεις νὰ περιμένουν νὰ ἐκπνεύσουν τὰ 3 ἔτη τῆς προθεσμίας τοῦ νομοσχεδίου τούτου τῆς ἀνακαινίσεως τοῦ τμήματος τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν, διὰ νὰ μεριμνήσουν ὑπὲρ τῆς ἀνακαινίσεως καὶ τῶν ὑπολειπομένων ὁδῶν. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῇ τάχιστα μέριμνα καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐξαγγελθὲν καὶ διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ διὰ τῆς ἀγορεύσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, περὶ φορολογίας καὶ ρυθμίσεως τῆς κινήσεως εἰς τὰς νέας ὁδοὺς καὶ θὰ ἐξακριβωθῇ ποῖον εἶναι τὸ ἀντίκρυσμα τὸ ὁποῖον θὰ ὑπάρξῃ ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν νέων ὁδῶν καὶ ἂν βεβαιωθῇ, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ τὸ ἀπαιτούμενον ἀντίκρυσμα διὰ νὰ ἀνακαινισθοῦν αἱ νέαι ὁδοὶ θὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγηθῇ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὴν ἀνάγκην ταύτην δηλαδὴ καὶ τῆς ταχίστης ἀνακαινίσεως τῶν ὑπολειπομένων Ἐθνικῶν ὁδῶν. Ἀλλὰ ἐλέχθη καὶ μία ἄλλη σοβαρὰ αἰτίασις κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι ἐπιβάλλεται ἕνα βάρος τὸ ὁποῖον συνεπάγεται ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου τῶν 750 ἑκατομμυρίων χωρὶς νὰ ἀντιμετωπίζεται διά ἀναλόγου προσόδου τὸ βάρος τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου τούτου προκύπτει. Νομίζω ὅτι ἐξ ὅσων ἀνέπτυξα κατά τὴν προηγουμένην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶπον, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ κανὲν βάρος εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διότι ὁλόκληρον τὴν δαπάνην τὴν ὁποίαν συνεπάγεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, διὰ τοῦ σημερινοῦ Προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ. Καὶ ἐξηγοῦμαι, εἰς τὸν σημερινὸν Προϋπολογισμὸν ἔχομεν ἀναγεγραμμένα 52 ἑκατομ. διὰ τὴν συνέχισιν τῶν ἐπὶ συμβάσει ἐκτελουμένων ὁδῶν. Ἔχομεν ἀναγεγραμμένας πιστώσεις 60 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀνῆλθον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 128 ἑκατομμυρίων καὶ δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον ποσὸν θὰ ἀνήρχοντο κατὰ τὸ τρέχον ἔτος διότι ὁσονδήποτε καὶ ἂν θελήσῃ κανεὶς κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ὁρίσῃ τὴν δαπάνην εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑπερβάλλουν τὰς πιστώσεις αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται. Ἐπὶ πλέον εἶπον κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ὅτι χωρὶς νὰ ἐπιβληθῇ οὐδεμία νέα φορολογία, χωρὶς νὰ λάβωμεν οὐδόλως τὴν ἀπόδοσιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν νέων ὁδῶν, μόνον ἡ αὐτόματος αὔξησις τῆς ἀποδόσεως τοῦ δασμοῦ τῆς βενζίνης, ἡ ὁποία εἶναι ἀναπόφευκτος συνέπεια τῆς αὐξήσεως τῆς κυκλοφορίας τοῦ αὐτοκινήτου τῆς αὐτομάτου ὅπως ἀπεδείχθη καὶ εἰς τὰς ἄλλας χώρας, ὅπως ἀπεδείχθη καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν θὰ ἔχωμεν 56 ἑκατομ. κατὰ τὴν πρώτην τριετίαν, ὅταν θά ἀνακύψῃ ἡ ὑποχρέωσις τῆς καταβολῆς τοῦ τοκοχρεωλυσίου τοῦ παρόντος δανείου. Ἑπομένως ἔχομεν 50+60+56=166 ἑκατομ. Ποῖον εἶναι τό ποσὸν τὸ ὁποῖον συνεπάγεται τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐν τῇ πλήρει ἐξελίξει τοῦ τοκοχρεωλυσίου; Εἶναι 107 ἑκατομ. Μέχρι τῶν 166 ἑκατομ. ἔχομεν καὶ 59 ἑκατομ. ὡς ἀντίκρυσμα τῆς περαιτέρω δαπάνης. Ταῦτα καὶ ἂν δὲν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ διὰ νὰ ψηφίσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον τὸ συνεπαγόμενον τὰ βάρη ταῦτα. Εἰδικῶς ἐγένετο πολὺς λόγος διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ὁδοῦ Ἄρτης–Τρικκάλων πρῶτον ἐπίσης ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει λέγεται δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς κατασκευῆς τῆς ἀρτηρίας ταύτης ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἀναβολῆς τῆς κατασκευῆς δι’ εὐθετώτερον χρόνον. Διατὶ ἐγένετο αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Διότι ἐφ’ ὅσον πρόκειται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ δαπάνης 150 ἑκατομμυρίων νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπισκευὴν παλαιῶν ὁδῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαθέσωμεν αὐτὸ τὸ ποσὸν ὁλόκληρον διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἄρτης– Τρικκάλων. Διότι διὰ τῶν ὑπαρχουσῶν πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔχουν ἀναληφθῆ συμβάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκκρεμεῖς καὶ αἱ ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἀνέρχονται εἰς 27. Ἐξ αὐτῶν δὲ αἱ 26 ἀπαιτοῦν δαπάνην 130 ἑκατομ., διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἀντιστοίχων ἔργων, μόνον δὲ ἡ ὁδὸς Ἄρτης–Τρικκάλων ἀπαιτεῖ δαπάνην 150 ἑκατομ. Λοιπὸν δὲν ἦτο ἀνάγκη ἢ νὰ προτιμήσωμεν τὴν μίαν καὶ μόνην ὁδόν καὶ ταύτην νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀποπερατώσωμεν διότι δὲν φθάνουν τὰ 150 ἑκατομ. ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβάλλωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὁδοῦ ταύτης καὶ νὰ προτιμήσωμεν τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν 26 ἄλλων ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκτελοῦνται διὰ τὰς ἤδη συμβάσεις. Ἀλλὰ ἐλέχθη διατὶ ὅλας τὰς ὁδοὺς τὰς ἐκτελουμένας ἤδη διὰ συμβάσεως δὲν τὰς ἀναθέτετε εἰς τὴν Ἑταιρίαν Μακρῆ, ἡ ὁποία εἶναι Ἑταιρεία κατασκευῶν. Πρῶτον ἡ τοιαύτη ἀνάθεσις θὰ ἦτο ἐντελῶς θεωρητική, διότι ἐφ’ ὅσον ἡ σύμβασις ἐκείνη ἔχει περιωρισμένην χρηματοδότησιν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐβεβαιώθη ὅτι ἡ συνολικὴ δαπάνη, τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ ἀποπεράτωσις τῶν ὁδῶν, θὰ ὑπερβῇ κατὰ πολὺ τὰ 6 ἑκατομ. λίρες, εἶναι βέβαια φανερόν, ὅτι θὰ ἦτο ἐντελῶς θεωρητικὴ ἡ ἀνάθεσις εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ ἔργων διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀντίστοιχος χρηματικὴ πρόβλεψις. Ἀλλὰ πλὴν τούτου νομίζω, ὑπάρχει καὶ κώλυμα νομικόν, διότι τὸ Κράτος εἶναι δεσμευμένον διὰ συμβάσεων ἀπέναντι ὡρισμένων ἀναδόχων, ὅπως δι’ ἐκείνων ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ταῦτα. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει πίστωσις, δὲν ὑπάρχει καμμία εἰδικὴ διὰ τὴν ἀναστολὴν τῆς προόδου τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ διακόψῃ ὁριστικῶς καὶ νὰ ἀναθέσῃ εἰς ἄλλον ἀνάδοχον, διότι τοιαύτη διακοπὴ θὰ ἐξέθετε τὸ Κράτος εἰς ἀποζημιώσεις ἀπέναντι τῶν ἀναδόχων τῶν συμβάσεων ἐκείνων. Βεβαίως ἡ παρατήρησις ἡ τελευταία τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων, ὅπως ἐξετασθῇ ἐὰν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀποπεράτωσις τῶν μέχρι σήμερον διανοιχθέντων τμημάτων τῆς ὁδοῦ ταύτης, εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν τὰ τμήματα αὐτὰ νὰ ἀποτελέσουν μίαν τοπικὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Τρικκάλων καὶ ἄλλων περιφερειῶν καὶ ἡ δαπάνη τὴν ὁποίαν συνεπάγεται δὲν εἶναι μεγάλη ἐδήλωσα ἐξωδίκως καὶ ἐπαναλαμβάνω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν, νὰ ἐξετάσω καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ εὕρω τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθῇ ἡ ἀπαραίτητος πίστωσις διὰ νὰ μεταβληθῇ τὸ τμῆμα τὸ διανοιχθὲν ὡς τμῆμα συγκοινωνίας. Τὴν πολιτικὴν ταύτην δὲ θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἰδίως διὰ τὴν ὁδὸν Ἄρτης–Τρικκάλων καὶ δι’ ὅλας τὰς ἄλλας ὁδοὺς αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀμέσως νὰ ἀποπερατωθῶσι ἐλλείψει χρημάτων ἐπαρκῶν. Κατεβάλλαμεν προσπάθειαν καὶ ἐγένοντο μελέται, ὅπως ἀναχθῶσι εἰς τμήματα τοπικὰ μέχρις ὅτου ἐπαρκέσουν τὰ χρήματα ὥστε νὰ ἀποπερατωθοῦν ὁλοκληρωτικῶς. Δύο λέξεις ἤθελα νὰ προσθέσω εἰς αἰτίασιν τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παρελθούσης συνεδριάσεως εἶπεν, ὅτι δὲν ἐναρμονίζεται ἡ ἀνακαίνισις τῶν ὁδῶν ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου πρὸς τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν τῶν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Μακρῆ ἐκτελουμένων καὶ δὲν ἐναρμονίζεται διότι ἐνῶ ἐκεῖ πρόκειται περὶ συγχωνεύσεως ὁδῶν καταλλήλων διὰ τὴν κίνησιν τῶν αὐτοκινήτων, ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀνακαινίσεως τῶν παλαιῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀκατάλληλοι διά μίαν τοιαύτην κίνησιν, ἐπὶ πλέον ἐνῷ ἐκεῖ πρόκειται περὶ ὁδοστρωμάτων Μακαντάμι ἢ πίσσης, ἐδῶ πρόκειται μόνον περὶ μαλφικῆς ἐπαλείψεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην αἰτίασιν βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι μεταξὺ τῆς χαράξεως τῶν ὁδῶν τῶν ἐκτελουμένων διά τῆς συμβάσεως Μακρῆ καὶ τῶν παλαιῶν χαράξεων ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Θὰ καταβληθῇ εἰ δυνατὸν προσπάθεια ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς παρεχομένης διά τοῦ νομοσχεδίου πιστώσεως, νά γίνῃ μεταβολὴ εἰς τὴν χάραξιν ταύτην τῶν παλαιῶν περιωρισθησομένη κυρίως εἰς τὰς καμπύλας τῶν ὁδῶν, ὥστε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐλευθερωτέραν κίνησιν τῶν αὐτοκινήτων. Ἀλλὰ ριζικώτερα νέα χάραξις τῶν ὁδῶν αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὴ, διότι ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν τοιοῦτόν τι, τότε ὄχι μόνον τὰ 750.000.000 δὲν φθάνουν, ἀλλὰ οὔτε διπλάσιον οὔτε 3πλάσιον ποσὸν τούτων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἐπαρκέσῃ, διότι θὰ ἐπρόκειτο περὶ ἀνακατασκευῆς πλέον τῶν ὁδῶν, περὶ ἧς δὲν πρόκειται. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν ὅτι ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τῶν ὁδῶν ὑπάρχει διάφορα, πράγματι ἐκεῖ πρόκειται ἰδίως νὰ κατασκευασθοῦν μὲ μακαντὰμ ἢ πίσσα, ἐδῶ δὲ διά μαλφικῆς ἐπαλείψεως Ἡ αἰτίασις ὀφείλεται εἰς πλάνην, διότι καὶ αἱ ὁδοὶ αἵ κατασκευαζόμεναι ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Μακρῆ, καὶ αἱ ἀνακαινισθησόμεναι, θὰ ἔχουν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀσφαλτικὴν ἐπάλειψιν, καὶ τίποτε περισσότερον. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι αἱ αἰτιάσεις ὅλαι αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχουν τὴν βασιμότητα καὶ δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ θέσουν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὑποβάλω τροπολογίας μερικὰς ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς προέκυψαν ἐκ τῆς συζητήσεως, τινὲς δὲ ἀφορῶσι θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξηγήσω εὐθὺς ἀμέσως πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ πρώτη τροποποίησις εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων· θά ἦτο δυνατὸν νομίζω, τὸ ποσὸν τῶν 100.000.000 τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ὡς κατώτατον ὅριον, νὰ ὑποβιβασθῇ εἰς τὸ ½. Ἀλλά ὑπάρχουν ἴσως ἀντιρήσεις, ὅτι μικροὶ ἐργολάβοι δὲν θά ἦτο δυνατὸν οὐδὲ τὸ ποσὸν τοῦτο νά ἐξεύρουν. Ἐξ ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον ὑπέβαλλον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος ἐργοληπτῶν προκύπτει, ὅτι ἐζήτησαν τὸ ἑξῆς: ζητοῦν διά διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ ἀναδειχθησόμενος ἀνάδοχος ἢ οἱ ἀναδειχθησόμενοι ἀνάδοχοι, ὅπως χορηγήσουν ὑποχρεωτικῶς τὰ 20% τῶν ἀναλειφθησομένων ἔργων εἰς ἐπιτοπίους ὑπεργολάβους τὰ 20% τῶν ἐκτελεσθησομένων ἔργων εἰς ἐπιτοπίους ὑπεργολάβους. Ἡ οὐσία εἶναι ὅτι ζητοῦν διά τῆς τροποποιήσεως ταύτης ν’ ἀναλάβουν τά 20% τῶν ἐκτελεσθησομένων ἔργων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνόμισαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νά ἀναλάβουν τὸ ποσοστὸν τοῦτο, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πραγματοποιήσιμος διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίσωμεν τάς σχέσεις μεταξὺ ἀναδόχου καὶ ὑπεργολάβων. Νομίζω ὅτι θά ἦτο προτιμώτερον νὰ εὑρίσκομεν τὸ ἑξῆς: ὅτι εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ χωρισθῇ τὸ ποσὸν τῶν 20% ἐπὶ τῆς συνολικῆς ἀξίας τῶν ἔργων καὶ νὰ γίνῃ ἰδιαιτέρα δημοπρασία διὰ τὸ ποσοστὸν τοῦ ⅕ εἴτε νὰ γίνουν δεκτοὶ καὶ μικρότεροι ἐργολάβοι μέχρι τοῦ ὡρισμένου ποσοῦ.

§337ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα, ἔτσι νὰ γίνῃ.

§338Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν νέαν δημοπρασίαν νὰ περιορισθοῦν καὶ νὰ πάρουν μέχρι τοῦ ⅕ τοῦ συνολικοῦ τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου. Λέγω δὲ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον θὰ πρόκειται νὰ ἀνακαινισθοῦν μεγάλαι ἀρτηρίαι. Εἶναι ὀρθὸν αἱ μεγάλαι αὗται ἀρτηρίαι νά ἀνατεθοῦν εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἑταιρείαν, διότι δὲν θά εἶναι ὀρθὸν εἰς μίαν μεγάλην ἀρτηρίαν νὰ βάλωμε 2, 3, 4, ἐργολάβους νὰ ἐργάζονται ἀπὸ τμήματος εἰς τμῆμα, διότι δὲν θὰ εἶναι συντονισμένη ἡ ἐργασία, διότι ἐνδέχεται ὁ ἕνας νὰ κάμῃ κακοτεχνίας, ὁ ἄλλος νὰ ἐκτελῇ ἐπαρκῶς τά ἔργα καὶ οὕτω πως θὰ μειώνῃ τὸ ἕνα τμῆμα τὸ ἄλλο. Δι’ αὐτὸ τὸ ὀρθότερον θὰ ἦτο ὅλον τὸ ἔργον νὰ τὸ ἀναλάβῃ ἕνας μεγάλος ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος νὰ τὸ ἐκτελέσῃ.

§339Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν αὐτό, διότι ἡ ἐποπτεία θὰ ὑπάρχῃ δι’ ὅλον τὸ ἔργον.

§340Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ναί, ἀλλὰ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ποία εἶναι ἡ πεῖρα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν μέχρι σήμερον, μὲ πόσην βραδύτητα προβαίνουν οἱ ἐργολάβοι καὶ μὲ ποίας δυσχερείας καὶ πόσας συντάξεις συγκριτικῶν πινάκων γίνονται αἱ τόσαι ἀνακοπαὶ τῶν ἔργων κτλ. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἐὰν ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροποποίησις αὐτὴ θὰ ἦτο δυνατὸν δεχθῶμεν εἴτε δι’ ἰδιαιτέρας δημοπρασίας, εἴτε—ὅπερ καὶ προτιμώτερον—ἐν τῇ αὐτῇ δημοπρασίᾳ, νὰ μετάσχουν ἐργολάβοι μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 20.000.000, ἀλλὰ τῶν ὁποίων τὸ σύνολον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὸ ⅕ τοῦ συνόλου τῶν ἔργων. Τόσα ἄλλωστε ἐζήτησαν καὶ οἱ ἴδιοι. Ἑτέρα τροποποίησις τὴν ὁποίαν προτείνω εἶναι εἰς τὸ ἄρθον 8. Τὸ ἄρθρον 8 προβλέπει περὶ συνομολογήσεως ἑνὸς δανείου 180.000.000 δραχ. ἀπὸ τὸ ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ δανείων, ἵνα διὰ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἐργασίας τῶν τεχνικῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀποπερατώσαμεν τὰς διὰ συμβάσεως ἐκτελουμένας ὁδούς. Ὑπάρχει δὲ καὶ διάταξις κατωτέρω, διὰ τῆς ὁποίας προβλέπεται, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ ἀποπληρωμὴ τῆς συνεχίσεως τῶν διὰ συμβάσεως ἐκτελουμένων ἔργων, νὰ γίνεται δι’ ἐντόκων γραμματίων καθ’ ὃ σύστημα θὰ πληρωθοῦν καὶ αἱ ἀνακαινίσεις. Νομίζω μάλιστα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ ὁ δεύτερος αὐτὸς τρόπος τῆς πληρωμῆς, ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τὸ ποσὸν τῶν 25.000.000 τὸ ὁποῖον προβλέπεται, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ποσοῦ τοῦ δανείου τῶν 180.000.000, εἶναι πλεόνασμα πρὸς εὕρεσιν μεγαλυτέρου ποσοῦ. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἑξῆς τροποποίησιν. «Ἐπιτρέπεται....» Θὰ ἐξαρτηθῇ δηλαδὴ ἀπὸ τὸ ἐπιτόκιον καὶ τὸν χρόνον τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου τὸ ποσὸν τοῦ ἐπιτευχθησομένου δανείου. Πάντως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, νὰ εἶναι μεῖζον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 25.000.000. Ἐλπίζω ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν τὰ 120.000.000. Καὶ ἑπομένως ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἔχομεν περιθώριον μεγαλύτερον, διὰ νὰ ἀνταποκριθῶμεν καὶ εἰς ἄλλας ἀνάγκας τῆς αὐτῆς κατηγορίας. Προτείνω, ὅπως περιληφθῇ 1 ἄρθρον τοῦ 9ου ἄρθρου γενομένου δεκτοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ προβλέπῃ περὶ ἑνὸς θέματος ἀφορῶντος τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως Μακρῆ. Ἠναγκάσθημεν διὰ διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ἐκοινοποιήσαμεν κατὰ τὸν παρελθόντα Μάρτιον νά ἀνακόψωμεν τὴν περαιτέρω ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εὐθὺς ὡς ἐβεβαιώθη, ὅτι ἡ χιλιομετρικὴ δαπάνη δὲν ἦτο ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς εἶχεν ὑπολογίσει τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ πολὺ μεγαλυτέρα ταύτης καὶ ἔτι τὸ ὅριον τῶν πιστώσεων, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθῇ δὲν θὰ ἐπήρκει διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν καὶ ἀπόδοσιν καμμιᾶς συγκεκριμένης συγκοινωνίας. Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἐὰν ἠδύνατο τὸ δημόσιον μονομερῶς νὰ ἐπιφέρῃ διακοπὴν τῶν ἔργων καὶ ποῖαι θὰ ἦσαν αἱ συνέπειαι τῆς διακοπῆς ταύτης. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ὅπου ὁ ἐργοδότης μάλιστα εἶναι καὶ χρηματοδότης αὐτῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται διὰ μιᾶς ἀναλύσεως τιμῆς μονάδος—ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν ἔσχε καμμίαν ἀντίρρησιν, ἀλλ’ οἱ διάφοροι ὑπεργολάβοι, μὲ τοὺς ὁποίους εἶχε συμβληθῆ ἐκοινοποίησαν διαμαρτυρίας, ἀντεκοινοποιήθησαν ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου πρὸς τὸ δημόσιον καὶ ἠγέρθη τὸ ζήτημα μήπως ἐκτίθεται διὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἔργων, τὸ δημόσιον εἰς εὐθύνην ἀποζημιώσεως. Διὰ τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον προτείνω καθορίζεται, ὅτι ἔχει δικαίωμα τὸ δημόσιον νὰ διακόπτῃ τὴν πρόοδον τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας Μακρῆ εἰς οἱονδήποτε σημεῖον, οἱασδήποτε ὁδοῦ χωρὶς τὴν ὑποχρέωσιν ἀποζημιώσεώς τινος πλὴν τῆς καταβολῆς τῶν συντελεσθεισῶν δαπανῶν, τῶν πράγματι πραγματοποιηθεισῶν μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης—διότι οὐδεὶς καλῆς πίστεως εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι αἱ πράγματι συντελεσθεῖσαι δαπάναι πρέπει νὰ καταβληθῶσι. Τοῦτο δὲν ἔχει νὰ ἐπιβάλῃ κανὲν βάρος εἰς τὸ δημόσιον, διότι ἡ δαπάνη τῶν ἔργων δὲν θὰ σημαίνῃ ἐγκατάλειψιν τοῦ τμήματος, διότι αὐτὸ θ’ ἀποπερατωθῇ.

§341Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τὰς ἤδη γενομένας διακοπάς;

§342Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως. Δι’ ἑτέρου ἐδαφίου τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπαναχαρακτηρίζεται καὶ πάλιν ἡ ὁδὸς Θεσσαλονίκης–Σερρῶν ὡς ἐθνικὴ ὁδός. Ἡ Βουλὴ διὰ προηγουμένου νομοθετήματος ἐχαρακτήρισε ὡς ἐθνικὴν ὁδὸν μίαν νέαν ὁδὸν μεταξὺ Θεσσαλονίκης–Σερρῶν διερχομένην διὰ τοῦ Λαγκαδᾶ –Σιχὰ–Νιγρίτης. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἀτυχῶς κατεδείχθη τόσον δαπανηρά, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ συνεχισθοῦν τὰ ἔργα. Τὸ τμῆμα μέχρι Νιγρίτης ἀποπερατώθη καὶ ἀποτελεῖ τὴν ὁδὸν Σερρῶν–Νιγρίτης. Τὸ τμῆμα ἀπὸ Θεσσαλονίκης μέχρι Λαγκαδᾶ ὑπάρχει. Πέραν τοῦ Λαγκαδᾶ ἔχουν γίνει 5 χιλιόμετρα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσουν διὰ μίαν τοπικὴν συγκοινωνίαν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἑπομένως δὲν ἔγινεν οὐσιαστικὴ ζημία δὲν εἶμαι ὅμως τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νά συντελεσθῇ ἡ ὁδὸς αὐτή, διότι εἶναι δαπανηρά. Ἀλλ’ ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Θεσσαλονίκης–Σερρῶν εἶναι ἀπαραίτητος, διότι εἶναι ἡ μόνη ἀρτηρία, διὰ τῆς ὁποίας θὰ συγκοινωνήσῃ ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῆς Εὐρώπης. Ἐὰν εἶχον τὴν τιμὴν οἱ κύριοι βουλευταί ν’ ἀναγνώσουν τοὺς τουριστικοὺς χάρτας θὰ ἔβλεπον, ὅτι ἡ τουριστικὴ ὁδὸς εἶναι διὰ Βελιγραδίου–Σόφιας–Κούλας–Σερρῶν (δρόμοι Σερρῶν, δηλαδὴ)—Θεσσαλονίκη. Πρόκειται περὶ μιᾶς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν κατεσκεύασαν οἱ σύμμαχοι καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὸ τμῆμα αὐτὸ εἶναι κατασκευασταὶ οἱ Ἄγγλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφείδοντο καμμιᾶς δαπάνης ἔγινε κατασκευὴ σταθερωτέρα, ἀφοῦ ἔχει καὶ λιθοδομήν ἀκόμη, πρᾶγμα ποὺ δὲν ἔχουν ἄλλαι ὁδοί. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς, ὡς ἐθνικῆς διά νὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνακαινισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ συστήσωμεν οὕτω μίαν συγκοινωνίαν τουριστικὴν μετὰ τῆς Εὐρώπης. Ἐπίσης προβλέπεται ἡ τροποποίησις τῆς κατευθύνσεως μιᾶς ὁδοῦ ἐν Κρήτῃ. Εἰς τὴν Κρήτην εἶχε ἀναγνωρισθεῖ μία ὁδὸς ἀπὸ τοῦ Σανατορίου Ἱερουσαλὴμ μέχρι συναντήσεως τῆς ὁδοῦ ὑπ’ ἀριθ. 190 καὶ προεβλέπετο νὰ κατασκευασθῇ καὶ ἡ ὁδὸς ὑπ’ ἀριθ. 190. Ἐπειδὴ ὅμως, ὡς εἶχον σήμερον τὰ πράγματα τῆς ὁδοποιΐας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ ἡ ὁδὸς αὐτή, εἶναι ἀνάγκη, διὰ ν’ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος κάποιαν συγκοινωνίαν, νὰ γίνῃ κατεύθυνσις τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Σανατορίου Ἱερουσαλὴμ μέχρι τῆς ὁδοῦ 193. Εἶναι ἀνάγκη, ὅπως γίνῃ καὶ μία τρίτη τροπολογία, τὴν ὁποίαν ζητεῖ τὸ ἐπιτελεῖον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τοῦ λιμένος Ὀλύνθου τῆς Χαλκιδικῆς καὶ τῆς Θεσσαλονίκης. Αὐταὶ εἶναι αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω — εἰς δὲ τοὺς ὅρους συγγραφῆς ὑποχρεώσεων δέχομαι τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ὁ ἀνάδοχος δύναται δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας... (ἀναγινώσκει). Μὲ τὰς τροπολογίας αὐτὰς ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ τὸ ψηφίσῃ, διότι πρόκειται νὰ προσφέρῃ μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς Χώρας ἐξυπηρετοῦν πρωτίστας ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§343Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμῶν τὴν δέχεσθε;

§344Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν θέλετε, νὰ βάλωμεν διάταξιν νὰ γίνεται καὶ ἡ ἀναθεώρησις διὰ διατάγματος.

§345Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης.

§347Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχήν σας ἐπί τινων σημείων τοῦ νομοσχεδίου ἀφοῦ, ἀληθῶς, ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι τοιαύτης σπουδαιότητος νομοθετήματα συζητοῦνται ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Πλεῖστα σημεῖα διεσαφηνίσθησαν ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας — Θὰ ἔπρεπεν ὅμως ὀλίγα τινὰ ἀκόμη νὰ ξεκαθαρισθοῦν πλήρως εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἐθνικοῦ Σώματος προτοῦ τοῦτο προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ μέτρου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ εἰσοδήματα τὰ προερχόμενα ἐκ τοῦ φόρου τῆς βενζίνης— καὶ ἔχομεν καὶ τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος—δὲν δικαιολογοῦν τὴν ἀπαισιοδοξίαν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἡ μέση αὔξησις ἀπὸ τοῦ 1927 μέχρι τοῦ 1931 ὑπερβαίνει ἐτησίως τὸ 10%. Ἑπομένως εἶναι βέβαιον, ὅτι μὲ τὴν ἁθρόαν διάνοιξιν νέων ὁδῶν καὶ τὴν πύκνωσιν τῆς αὐτοκινητιστικῆς συγκοινωνίας θὰ ἔχωμεν μίαν ὑπέρβασιν ἐσόδων, ἡ ὁποία ἐντὸς ἑνὸς ἔτους θὰ ὑπερβῇ κατὰ πολὺ τὸ 25%, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Τονίζω ἐν τούτοις, καὶ πάλιν, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ἐφεκτικοὶ πως, ὅταν νομίζομεν, ὅτι θὰ φθάσῃ τὸ εἰσόδημα τὸ ἐκ τοῦ νέου νομοθετικοῦ μέτρου, τοῦ εἰσέτι μὴ ὑποβεβλημένου, τοῦ σχετικοῦ μὲ τὴν φορολογίαν κινήσεως τῶν ὀχημάτων, ὅτι θὰ φθάσωμεν τὰ 100 ἑκατ. Τώρα σχετικῶς μὲ τοὺς ὑπολοίπους δρόμους τῆς βʹ καὶ γʹ κατηγορίας ἐτονίσθη καὶ προχθές, τονίζομεν καὶ σήμερον, ὅτι θὰ ἦτο ἀναπόφευκτον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοῦ Ἄρτης–Τρικκάλων, διότι δὲν εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιητικὴ ἡ ἐκτίμησις τῆς καταστάσεως ὅταν βλέπωμεν μίαν μοιραίαν ροπὴν νὰ ἀποκοπῶσι τὰ δύο μέτωπα ἐργασίας τῆς Ἑλλάδος, τὸ ἀνατολικὸν καὶ τὸ Δυτικόν, καθ’ ἣν ὥραν κινδυνεύει ν’ ἀναβληθῇ διὰ μακρότατον χρόνον ἡ ὁδὸς Ἄρτης–Τρικκάλων καὶ κινδυνεύει συγχρόνως σχεδὸν νὰ ματαιωθῇ ἡ ὁδὸς Ἰωαννίνων–Γρεβενῶν. Δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τρόπον τὸν μόνον ριζικόν, τόν ἐπιδεκτὸν λύσεως. Διότι αἱ ὁδοὶ αὗται ἀποτελοῦν μίαν ἀρίστην τοποθέτησιν τῶν Κρατικῶν κεφαλαίων καὶ διότι αἱ ὁδοὶ αὗται εἶναι μεταξὺ τῶν πρώτων τὰς ὁποίας πρέπει νὰ τάξῃ εἰς ἑαυτὴν ὡς ἔργον ἐκτελέσεως. Θὰ ἦτο ἴσως ὀρθὸν νὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλὴ ποῖος εἶναι ὁ πίναξ τῶν προκεκριμμένων ὁδῶν ὅταν ἀφίνεται δι’ ἀπώτερον μέλλον ἡ ὁδὸς Ἄρτης–Τρικκάλων. Καὶ εἶναι μὲν παρήγορος ἡ σημερινὴ διαπίστωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ δανείου ἄνω τῶν 180.000.000 καὶ μέχρι πιθανῶς τῶν 230.000.000 θὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν ὥστε καί τινα τεχνικὰ ἔργα κοινοτικῆς ὁδοποιΐας εἰσέτι νὰ κατασκευασθῶσι, καὶ ὅτι καὶ τῆς ὁδοῦ Ἄρτης–Τρικκάλων θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ συμπλήρωσις ὄχι τυχαίως καὶ μοιραίως μέχρι τοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ διέλθῃ ἀλλὰ μέχρι τοῦ σημείου, τὸ ὁποῖον θὰ καταστήσῃ χρήσιμον τὴν ὁδὸν αὐτὴν καὶ οἰκονομικῶς ἐπικερδῆ. Εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη ἡ ὁδὸς Ἄρτης–Τρικκάλων νὰ μὴ σταματήσῃ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ προκριθῆ δὲ μέχρι τῆς περιοχῆς τῶν Δασῶν, ἐπὶ τῆς ὁποίας περιοχῆς θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποκομισθῶσι πολλαπλᾶ τὰ κέρδη καὶ ἱκανοποίησις διὰ τὰς δαπάνας εἰς τὰς ὁποίας τὸ Κράτος θὰ προβῇ. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἐκκρεμεῖ ἀπὸ ἐτῶν τεσσαράκοντα, ἐθεσπίσθη εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ νοτιοανατολικοῦ τμήματος τῆς Ἠπείρου καὶ δὲν εἶναι βεβαίως νοητὸν ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν αὐτῆς εἰς τὴν κατασκευὴν ἄλλων ὁδῶν τῶν ὁποίων τὴν ἐξ ἴσου χρησιμότητα δὲν τὴν εἴδομεν ἐγκύρως ἀναπτυσσομένην. Πάντως ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τῶν 180.000.000 μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 220 τοιούτων εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἕν περιθώριον, ἀλλὰ τὸ περιθώριον τοῦτο εἶναι δίκαιον νὰ κατανεμηθῇ καὶ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὁδοῦ Ἄρτης–Τρικκάλων ἄνευ διακοπῆς μέχρι τῆς περιοχῆς τῶν δασῶν καὶ τῆς ἰσορρόπου κατόπιν κατανομῆς εἰς τὰς ἄλλας ὁδοὺς περὶ τῆς χρησιμότητος τῆς τόσης τῶν ὁποίων δὲν εἴμεθα ἀκόμη πεπεισμένοι. Συγχρόνως δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ τονίσω μὲ ὅλην τὴν ἐπ’ ἐμοὶ δύναμιν ὅτι ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Ἰωαννίνων– Γρεβενῶν, ἡ ὁποία θὰ ἑνώσῃ τὴν Ἤπειρον μετὰ τῆς Μακεδονίας, πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ πρῶτον ἀντικείμενον μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως. Σχετικῶς μὲ τὰ γενικὰ ἔξοδα, τρέφομεν τὴν βαθυτέραν πίστιν τὴν ὁποίαν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐφ’ ὅσον ἤκουσα ἐπικροτεῖ ὅτι τὸ 19% ἀποτελεῖ ἓν ἐπαρκέστατον ἀνώτατον ὅριον. Ἡ ὑπόμνησις κἂν ὁρίου ἀνωτέρου τοῦ 19% ἀποτελεῖ ἕνα ἀνωφελῆ πειρασμόν, διότι πρόκειται περὶ ἁπλῶν κατ’ ἀρχὴν ἔργων, πλὴν τῶν μερῶν εἰς τὰ ὁποῖα θὰ γίνῃ εὐρεῖα πως παραλλαγὴ μὲ ὁδικοὺς ὁδοστρωτῆρας τοὺς ὁποίους χορηγοῦμεν καὶ αὐτοὺς ὡς εἰς τὴν σύμβασιν Μακρῆ. Ἀλλὰ καὶ ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξαγοράσῃ εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας των. Τὰ ἄλλα τεχνικὰ ἐκεῖνα ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν εἰς θέσιν ἀγοράζοντες ἐν τῷ μεταξὺ οἱ ἀνάδοχοι νὰ ἔχωσιν εἰς ἀρίστην κατάστασιν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς περατώσεως τῶν ἐργασιῶν. Ἐὰν μᾶς ἱκανοποίησαν ζωηρῶς αἱ ἄλλαι δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὀφείλομεν εἰς τὴν λεπτομέρειαν αὐτοῦ νὰ ἐπιδείξωμεν ὅλην ἡμῶν τὴν δυσαρέσκειαν, τὴν ὁποίαν ἠσθάνθημεν ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως αὐτοῦ ὅτι πρόκειται νὰ μὴ προβῇ εἰς παραλλαγάς. Λέγω σαφῶς εἰς τὴν Βουλήν, αἱρέτω ἡ ἀνακαίνισις ὁδῶν ὅταν ἡ ἀνακαίνισις αὐτὴ πρόκειται νὰ περιορισθῇ εἰς χαράξεις παμπαλαίας, μὴ ἀνταποκρινομένας εἰς τὸν ρυθμὸν τὸν ταχὺν καὶ εἰς τὴν εὐρεῖαν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ μία ὀρθὴ ὁδικὴ πολιτικὴ κατὰ τὸν μεσοῦντα 20ον αἰῶνα. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἀνάγκην εὐρέων παραλλαγῶν ὀφείλομεν νὰ ἀτενίσωμεν βασικῶς τὸ πρόβλημα. Ἢ αἱ παραλλαγαὶ αὐταὶ θὰ γίνουν, ὁπότε ἡ ἀνασκευὴ τῶν ὁδῶν θὰ ἀποδώσῃ ἓν δημοσιονομικὸν ὄφελος ἢ ἐὰν δὲν ἐξασφαλίζωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἀντικρίσματα θὰ εἶναι ἄδικον μόνον διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῆς βελτιώσεως εἴς τινας καμπύλας καὶ ἄλλα τινά, νὰ θυσιάσωμεν χρήματα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἀποδώσουν εἰς τὰς ὁδοὺς αὐτὰς ὅλην τὴν σύγχρονον τεχνικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἱκανότητα.

§348Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶπον ὅτι θὰ γίνουν περιωρισμέναι παραλλαγαὶ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ ἐπιτρεπτοῦ ἐκ τῶν διατιθεμένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου πιστώσεων καὶ ὅτι αἱ παραλλαγαὶ αὐταί, διὰ νὰ ἐπαρκέσουν αἱ πιστώσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀφορῶσι μόνον τροποποιήσεις, διότι ἐὰν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν τοιαύτας μεταβολὰς τῆς χαράξεως, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, τότε θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ κατασκευάσωμεν πλέον ὁδοὺς καὶ τότε δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσουν τὰ 200.000.0000.

§349Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐτόνισα καὶ προχθὲς καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀσάφεια εἰς τὰς σκέψεις μου τὴν στιγμὴν ταύτην πρὸς ὑμᾶς ὁμιλοῦντος, ἐφ’ ὅσον τόσον ὀρθῶς ἐπῄνεσα τὰς πλείστας ἀρίστας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιπαρέλθω ἀδιαμαρτυρήτως τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, ἡ ὁποία δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν εὐρύτητα τοῦ ἀναληφθησομένου ἔργου. Καὶ ἔφερα παρόντος τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς παράδειγμα τὴν ὁδὸν Ἰωαννίνων–Πρεβέζης καὶ εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἡ ἀνασκευὴ αὐτῆς, ἐὰν πρόκειται τὴν βασικὴν ἐσφαλμένην χάραξιν τοῦ βορείου τμήματος τῆς ὁδοῦ αὐτῆς ἐπὶ παραδείγματι, νὰ διατηρήσωμεν. Καὶ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν κ. ὑπουργέ, ἀπὸ τοῦ 1924, ὁπότε συνέπιπτε νὰ κατέχω τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν σήμερον σεῖς κατέχετε μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν διευθύνετε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλεπάλληλοι ὑπηρεσιακαὶ ἀποφάσεις καὶ ὅλοι οἱ ἔλεγχοι ἀπέδειξαν καὶ ἡ πεῖρα ἡ πικρὰ ὅτι ἡ διὰ τῆς Κανέτας χάραξις δὲν εἶναι πλέον ἐπιτρεπτή, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν παραλλαγήν, ἡ ὁποία ἔχει μὲν μῆκος 25 χιλιομέτρων, ἀλλ’ ἡ παραλλαγὴ αὐτὴ ἔχει τὰ σκῦρα ἐπὶ τόπου τῆς χαράξεως, θὰ ἀποτελέσῃ δὲ διὰ τὸ μέλλον μίαν ἀσφάλειαν ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχουν δαπάναι συντηρήσεως, συγχρόνως δὲ θὰ ἀποδώσῃ ὅλην τὴν ἐμπορικὴν ἱκανότητα εἰς μίαν ὁδόν, ἡ ὁποία κατασκευασθεῖσα μόνον δι’ ἁμάξας ἀποτελεῖ διὰ τὰ αὐτοκίνητα πραγματικὸν κίνδυνον θανάτου. Ἀντιλαμβάνομαι μετὰ πραγματικῆς ἱκανοποιήσεως ὅτι θὰ ὑπάρξῃ τρόπος ὥστε ἡ ὁδὸς αὐτὴ καὶ ὅσαι ἄλλαι εἶναι εἰς τὴν θέσιν της, νὰ μὴ ἐξετασθοῦν μὲ τὸ πρῖσμα τὸ στενὸν τῆς παραλλαγῆς μόνον εἰς τὰς καμπύλας ἢ εἰς τὰς ἀνωφερείας καὶ τὰ τεχνικά των μέρη, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γενικωτέραν των χάραξιν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῶν περιστάσεων. Ἐν ἄλλῃ περιπτώσει λόγοι βαθύτεροι ἐπιβάλλουν ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ δαπανῶμεν δι’ ἀνασκευὰς ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἀποδώσουν ἐκ τῶν ὑστέρων ἐμπορικὰ ὀφέλη. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμῶν, πραγματικῶς εἶναι κάπως αὐταρχικὴ ἡ διάταξις τῆς μὴ ἀναθεωρήσεως, ἀλλὰ τὴν αὐταρχικότητα αὐτὴν τὴν καθιστᾶ ἐπιτρεπτήν, ἐπιβεβλημένην ἴσως, ἡ πεῖρα τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐκ τῆς κατασκευῆς. Θὰ ἠδύνατο ὅμως νά γίνῃ εἷς συμβιβασμὸς ὥστε καὶ ὁ λαὸς νά κατοχυρωθῇ εἰς τά συμφέροντά του. Νά ἐπιτρέπεται ἀναθεώρησις μόνον ἐπὶ ἔλαττον διότι εἴμεθα βέβαιοι ὅτι δὲν δικαιολογοῦνται αἱ ἐπὶ πλέον ἀναθεωρήσεις. Καὶ ἄν, ὁ μὴ γένοιτο, παρουσιάζετο μία γενικωτέρα οἰκονομικὴ παράτασις τῶν συνθηκῶν ὥστε νὰ ἐπιβάλλουν τὴν ἐπὶ πλέον αὔξησιν, ἅς ἀπετέλει τοῦτο ἀντικείμενον ἰδίου νομοθετήματος ὥστε νά μελετηθῇ σοβαρῶς. Ἢ νά ἐπετρέπετο μᾶλλον διά διατάγματος, ἅπαξ εἰς ἕκαστον ἔτος εἰς τρόπον ὥστε νά ἀποφεύγῃ καὶ ὁ ὑπουργὸς τάς κρούσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἰς συχνά διαστήματα θά ἦτο δυνατὸν νά τὸν παρασύρουν.

§350Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διετύπωσα ὡς ἑξῆς τὴν τροπολογίαν. Προστίθεται τρίτον ἐδάφιον εἰς τὸ ἄρθρον 2. Διά διατάγματος δύναται νά ὁρισθῇ. (ἀναγινώσκει).

§351Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἄριστα! Ἐπιδοκιμάζομεν πλήρως. Ὅσον ἀφορᾷ τά ἄλλα ζητήματα μετά τὴν ἀποδοχὴν μάλιστα μικρῶν τινων τροπολογιῶν θά εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, ἐάν εἴχομεν καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ σχετικῶς μὲ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς διά τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τῆς χρηματοδοτήσεως εἰς 19%.

§352Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῇ τὸ περιθώριον εἰς 20% διότι ὀφείλομεν ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ νά μὴ ματαιωθῇ τὸ ἔργον. Ἄν τὸ ποσοστὸν εἶναι μέγα, ὁ συναγωνισμὸς θά τὸ κατεβάσῃ. Ἐν συνόλῳ ἔχομεν 20%+5%=25%, ποσοστὸν ἀσυγκρίτως μακρότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαθέτει τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀντίστοιχον σύμβασιν Μακρῆ.

§353Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Τελευταῖον σημεῖον εἶναι τὸ σημεῖον τὸ ἀφορῶν τὸν καθορισμὸν τοῦ κατωτάτου ὁρίου διὰ τὰς προσφοράς. Ἄν θέλωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἐλάττωσιν καὶ τοῦ ποσοστοῦ τῶν γενικῶν ἐξόδων καὶ νὰ δώσωμεν ἕνα πραγματικῶς λαοφιλῆ χαρακτῆρα εἰς τὸ ἔργον αὐτό, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ πολὺ τὸ ποσοστόν, ἀλλ’ ὑπὸ ἕνα κάποιο ἄλλο πνεῦμα ὁ κ. ὑπουργὸς καθώρισεν ὅτι θὰ ἐδέχετο τὴν ἐλάττωσιν εἰς 20–25 ἑκατ. ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι οἱ ἐργολάβοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωσι μέχρι τοῦ ⅕ τῆς ἐργασίας. Οἱ ἐργολάβοι δὲν ζητοῦν δύο πράγματα ἐντελῶς κεχωρισμένα. Οἱ ἐργολάβοι ζητοῦν: ἢ νὰ ἔχουν τὸ ⅕ τῆς ἐργασίας, ἢ νὰ ἔχουν ἕν χαμηλὸν ὅριον ἐλαχίστης προσφορᾶς καὶ τότε ὅσον πέσῃ εἰς αὐτὴν ν’ ἀναλογῇ. Νομίζω δίκαιον νὰ καταρτίσῃ ἡ Κυβέρνησις, εὐθὺς μετὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ὁδῶν τῶν ἀνακαινιστέων, ἕνα πίνακα τῶν ὁδῶν ἐκείνων εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἀπαιτηθοῦν εὐρύτεραί πως παραλλαγαὶ καὶ τεχνικὰ ἔργα ὑπερβαίνοντα τὴν ἐμπειρίαν τῶν ἐργολάβων. Αἱ ὁδοὶ αὗται εἶναι ὀλίγαι εἴς τινα μάλιστα τμήματα, εἰς ὅλας δὲ τὰς λοιπάς, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν μεγάλην πλειοψηφίαν, νὰ ἐπιτραπῇ μὲ κατώτατον ὅριον προσφορᾶς 25 ἑκατ. ν’ ἀναλάβουν οἱ τοπικοὶ οἰκονομικοτεχνικοὶ ὀργανισμοὶ ὅλα τὰ τμήματα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ δυνηθοῦν νὰ μειοδοτήσουν. Μόνον μία τοιαύτη τροπολογία λαμβάνουσα ἕνα χαρακτῆρα καθαρῶς νομικὸν προστατεύει τὸ Ἑλληνικὸν Λαὸν ἀπὸ τοῦ νὰ πέσῃ ἴσως θῦμα εἰς κέρδη πολλῶν διαμέσων ἀτόμων καὶ συγχρόνως καλύπτει τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν θόρυβον τὸν ἀνόητον καὶ τὴν συνοχὴν ὑπονοιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν τὴν ἐφαρμογήν των νὰ παρακολουθῶσιν, παρὰ τὴν ἐποπτείαν τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς φερεγγύους καὶ τεχνικῶς ἀρτίους ὀργανισμοὺς νὰ ἀναλάβουν ὅσα ἔργα εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν ἱκανότητα των καὶ ἀντοχήν των ν’ ἀναλάβουν ἐξαιρουμένων τινῶν, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτηθῇ ἀνωτέρα τεχνικὴ ἐφαρμογὴ καί οἰκονομικὴ ἀρτιότης. Δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀντανακλᾷ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν ὅλης τῆς Βουλῆς ἀνεξαρτήτως πτερύγων: 25 ἑκατ. δι’ ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ πάρουν πλὴν ὡρισμένων ἔργων, καὶ τὰ ὁποῖα ἐντὸς μηνὸς συνερχόμενον τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων θὰ χαρακτηρίσῃ καταλλήλως ὡς ἐξαιρετέα δὲ ὅσα θ’ ἀπαιτοῦν μίαν οἰκονομικὴν καὶ τεχνικὴν ἀρτιότητα.

§354Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω διατυπώσει καὶ τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος προβλέπω καί τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἀλλ’ ἔχω ἐνδοιασμούς. Ἐν περιπτώσει δηλαδὴ καθ’ ἣν θὰ γίνεται ἰδιαίτερος διαγωνισμὸς διὰ ὡρισμένον ποσὸν ἔργων. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι σωστὸ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὀρθότερον θὰ εἶναι νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸν αὐτὸν διαγωνισμὸν διὰ νὰ ἐπωφεληθῇ τὸ δημόσιον ἀπὸ τὸν συναγωνισμόν.

§355Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Καλῶς, τότε ὅμως κατέρχομαι τοῦ ποσοῦ εἰς 25 ἑκατ. καὶ ἄνευ περιορισμοῦ τοῦ ⅕ τῶν ἔργων....

§356Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε συνάδελφε...

§357Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἔτσι εἶναι, διότι δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ θ’ ἀπαγορεύσητε. Διαβεβαιῶ τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸν σαφέστερον τρόπον, ὅτι οἱ ἐργολάβοι αὐτοὶ θὰ πληρωθοῦν μὲ γενικὰ ἔξοδα 12%. Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ κοινοποιήσωμεν τὴν ἐργασίαν, διότι καὶ ἡ ἐπιτήρησις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἶναι μεγαλυτέρα, ἐὰν δὲν γίνῃ αὐτὴ ἡ κοινοποίησις. Δι’ αὐτὸ θὰ ζητήσωμεν ἕνα μέσον ὅρον ὥστε ν’ ἀποφύγωμεν καὶ τὴν κόνην καὶ τὸν καρχαρίαν.

§358Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ τὸ χρῆμα θὰ εὑρεθῇ πολὺ εὐκολώτερον ὅταν τὸ ποσοστὸν εἶναι μικρόν.

§359Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ὅταν ὁρίσωμεν τὰ 25 ἑκατ. καὶ ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν νὰ πάρουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι τὰ ¾ θὰ καλυφθοῦν ἀπὸ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι φαίνεται ὅτι σήμερον εἶναι συντετριμμένοι καὶ θὰ δώσωμεν ἕνα νομικὸν τόνον εἰς τὸ ἔργον καὶ θὰ δώσωμεν ἐργασίαν εἰς τὰς χῆρας, αἱ ὁποῖαι....

§360Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐπρότεινα νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διὰ Δ)τος μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καθορίζονται τὰ κατώτατα ὅρια συμμετοχῆς εἰς τὸν διαγωνισμὸν τὸν προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου εἴτε διὰ τὸ ὅλον εἴτε διὰ τὸ μέρος τῶν ἔργων.

§361Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Νὰ λεχθῇ 30 ἑκατομμυρίων, καὶ κάτω....

§362Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι εἶναι ὡρισμέναι ὁδοί, αἱ ὁποῖαι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ...

§363Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν, ἵνα τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων καθορίσῃ ποῖαι εἶναι αἱ ὁδοί, ἢ ποῖα τά τμήματα τῶν ὁδῶν, τά ὁποῖα ἀπαιτοῦν ἀρτιότητα τεχνικὴν ἀνωτέραν ἐπὶ ὅλων τῶν ἄλλων, αἱ ὁποῖαι θά εἶναι τά ⅘ ἐπὶ ὅλων τῶν ἄλλων. Νά ἀφεθῇ ἐλευθερία εἰς πτωχούς καὶ πλουσίους νά συναγωνισθοῦν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι μικροὶ θά ἔλθουν μὲ 19%.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζούκας.

§365Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὡς γνωστόν, κύριοι βουλευταί, λαμβάνεται μέριμνα καὶ ρυθμίζεται ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν, αἵτινες ἔχουν ἀναληφθῇ διὰ συμβάσεων. Πρὸς κατασκευὴν τῶν ὁδῶν τούτων ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι θέλει διατεθῆ ἕνα ποσὸν χρηματικὸν 180 ἑκατ. δραχμῶν περίπου, καὶ μάλιστα ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου 130 ἑκατ. πρόκειται νά διατεθοῦν διά τὰς ὁδούς, τῶν ὁποίων ἡ κατασκευὴ ἔχει ἀναληφθῇ διά 26 συμβάσεων, ὡς εἶπεν προηγουμένως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ ἐνῷ λαμβάνεται μέριμνα διά πάσας τάς ὁδούς, τῶν ὁποίων ἡ κατασκευὴ ἔχει ἀναληφθῇ διά συμβάσεων ἀφήνεται ὡς ἔκθετον τέκτον ἡ ὁδὸς Τρικκάλων– Ἄρτης. Ἡ ὁδὸς αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὁδὸς ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νά ἐξυπηρετήσῃ μόνον τὴν συγκοινωνίαν τῶν νομῶν τοῦ Κράτους Ἄρτης καὶ Τρικκάλων, δὲν πρόκειται νά δώσῃ συγκοινωνίαν εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων καὶ τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται καθ’ ὅλον σχεδὸν τὸ ἔτος τοιαύτης— διότι δὲν ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, οὔτε βατὴ ἡμιονικὴ ὁδός, ἀλλά μία γιδόστρατας διά τῆς ὁποίας μαρτυροῦν καὶ ἐκ τῆς ὁποίας διατρέχει κίνδυνον ἡ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων. Ἔχομεν πλεῖστα παραδείγματα, κατά τά ὁποῖα ἐκρημνίσθησαν καὶ ἐφονεύθησαν ἄνθρωποι λόγῳ τῆς καταστάσεως τῆς ὁδοῦ ταύτης τῆς γιδόστρατας κυριολεκτικῶς δὲν πρόκειται μόνον, ὅτι διά τῆς ὁδοῦ ταύτης θά ἐπραγματοποιεῖτο ἡ συγκοινωνία, τὴν ὁποίαν ἀναμένει ὁ πληθυσμὸς ἐπὶ ὁλόκληρον πενταετίαν, ἀφ’ ὅτου δηλαδὴ ἠλευθερώθη ἡ Θεσσαλία καὶ ἡ Ἤπειρος, ἀλλά ὁ δρόμος αὐτὸς πρόκειται νά ἐξυπηρετήσῃ καὶ ἄλλον σκοπόν, σκοπὸν στρατιωτικόν, τὸν ὁποῖον δὲν ἠξεύρω διά ποίους λόγους παρεῖδε καὶ παραβλέπει, εἴτε ἡ Κυβέρνησις, εἴτε ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἡ μεγάλη σημασία τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων ποὺ προεῖπον, ἔχει ἀναγνωρισθῆ προηγουμένως καὶ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν νῦν Κυβέρνησιν, διότι καὶ ὡς ἐθνικὴ ὁδὸς ἐχαρακτηρίθη καὶ ἐκρίθη ἐπιτακτικῶς ἀναγκαία ἡ κατασκευὴ αὐτῆς. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται· θὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ κατασκευασθὲν μέρος τῶν ὁδῶν τόσον ἀπὸ Τρικκάλων, εἰς Ἄρταν ὅσον καὶ ἀπὸ Ἄρτης εἰς Τρίκκαλα, τὸ κατασκευασθὲν μέρος νὰ ἐγκαταλειφθῇ καὶ νὰ χαθοῦν 35 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν κατασκευὴν τμημάτων τῆς ὁδοῦ ἀνερχομένων εἰς 37½ χιλιομ. Ἔχω τὴν γνώμην, κ. βουλευταί, ὅτι ἂν δὲν ληφθῇ μέριμνα παρὰ τῆς Βουλῆς, καὶ αὐτὰ τὰ τμήματα τῆς ὁδοῦ, τὰ ὁποῖα ὡς προεῖπον κατεσκευάσθησαν θὰ καταστραφῶσιν ἐπὶ ἀνεπανόρθωτῳ ζημίᾳ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τῶν πληθυσμῶν τῶν ἐπαρχιῶν Ἄρτης καὶ Τρικκάλων.

§366Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς ὅλα τὰ μέρη ἐκτελοῦνται ὁδοὶ τῶν ὁποίων τὸ συνολικὸν μῆκος εἶναι 4200 χιλιόμετρα. Διά νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ 4200 χιλιόμετρα ἔχομεν ἀκόμη ἀνάγκην ἀπὸ 9 ἑκατομ. λιρῶν. Αὐτὰ τὰ 9 ἑκατομμύρια λιρῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ διαθέσωμεν ἐντὸς 6 ἕως 7 8 ἐτῶν. Λοιπὸν ὅλα αὐτὰ τὰ τμήματα τὰ ὁποῖα ἤρχισαν νὰ γίνωνται καὶ τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν ἐντὸς 7 ἐτῶν δὲν θὰ καταστραφθοῦν, καὶ θὰ καταστραφῇ μόνον αὐτὸ τὸ τμῆμα πού ἀναφέρατε;

§367Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Οἱ δρόμοι ἐκεῖνοι κ. ὑπουργέ, δὲν ἔχουν τὴν ἀξίαν καὶ τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ὁδὸς Ἄρτης —Τρικκάλων. Σᾶς ζητῶ κ. ὑπουργὲ νὰ μοῦ ὑποδείξετε μίαν ἄλλην ὁδὸν τοιαύτης ἀξίας.

§368Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς τὴν ἀνέφερε ὁ κ. Μπότσαρης, εἶναι ἡ ὁδὸς Κοζάνης–Ἰωαννίνων.

§369Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Φρονεῖτε ὅτι εἶναι τόσης ἀξίας ἡ ὁδὸς Κοζάνης Ἰωαννίνων, ὅπως εἶναι ἡ ὁδὸς Ἄρτης–Τρικκάλων;

§370Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀσφαλῶς πολὺ ἀνωτέρας.

§371Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν φρονῶ ὅτι ἡ ὁδὸς αὐτὴ μπορεῖ νὰ μείνῃ ἔκθετος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ κατανοήσῃ τὴν ἀξίαν καὶ τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ὁδὸς αὕτη, ἡ ὁποία ἐγκατελείφθη διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου.

§372Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Μὰ δὲν εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ τὴν ἐγκαταλείψῃ.

§373Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Πότε θὰ λάβῃ, κ. συνάδελφε τὰ μέτρα; Διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα παραπέμπεται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, κ. συνάδελφοι, δὲν λαμβάνεται τοὐλάχιστον μέριμνα διὰ νὰ περατωθῇ τὸ ἡμιτελὲς τμῆμα τῆς ὁδοῦ ταύτης. Διότι ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι εἰς τὴν ἀπὸ Τρικκάλων εἰς Ἄρταν ὁδὸν κατεσκευάσθη τμῆμα μήκους 17,5 χιλιομέτρων τὸ ὁποῖον εἶναι ἡμιτελές, κατεσκευάσθη μόνον τὸ ὑπόστρωμα ὑπολείπεται δὲ ἡ σκυρόστρωσις. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσωμεν τὸ δάνειον ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 180 ἑκατομ. εἰς 200 ἑκατομμύρια διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ διατεθῇ ὡρισμένον μέρος αὐτοῦ διὰ τὸ ἡμιτελὲς τμῆμα Τρικκάλων Ἄρτης. Καὶ ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ συζητῶ ἐπὶ ἀοριστολογιῶν θὰ ἤθελον κ. ὑπουργὲ μίαν σαφῆ δήλωσιν ἐκ μέρους ὑμῶν, ἐὰν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ νὰ διατεθῇ ἕνα μέρος διὰ τὸν δρόμον αὐτόν.

§374Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔκαμα τὴν δήλωσιν ὅτι, ἐὰν ἡ γενομένη ἐργασία διανοίξεως εἰς τμῆμα τῆς ὁδοῦ αὐτῆς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναχθῇ εἰς ἕνα δρόμον τοπικῶν συγκοινωνίας διὰ μικρᾶς δαπάνης εἶμαι διατεθημένος νὰ τὸ ἐξετάσω καὶ νὰ εὕρω τὸν τρόπον ὥστε νὰ πληρωθῇ ἡ δαπάνη αὐτὴ καὶ νὰ περατωθῇ τὸ τμῆμα αὐτὸ. Ἀλλά, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νά ἀναχθῇ ὁ δρόμος αὐτὸς εἰς δρόμον τοπικῆς συγκοινωνίας· διότι ἡ ἄλλη δαπάνη ἡ ὁποία ὑπολείπεται εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ δὲν ἠμπορεῖ νά γίνῃ τίποτα, κ. βουλευτά.

§375Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Τὶ δαπάνη εἶναι αὐτή;

§376Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ ὅλος δρόμος θέλει 150 ἑκατομ.

§377Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐγὼ περιώρισα τὸ πρᾶγμα καὶ ζητῶ νά γίνῃ μόνον τὸ τμῆμα τῶν 17,5 χιλιομέτρων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡμιτελὲς καὶ τὸ ὁποῖον χρήζει σκυροστρώσεως.

§378Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχετε τὴν ἀπάντησιν ὡς πρὸς αὐτό: Ἐάν πρόκειται περὶ 17,5 χιλιομέτρων ἐξυπηρετούντων τοπικὴν συγκοινωνίαν καὶ δὲν πρόκειται περὶ δαπάνης σημαντικῆς, ἀσφαλῶς θά γίνῃ αὐτό.

§379Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἀσφαλῶς κ. ὑπουργέ, ἔχετε τὴν διαβεβαίωσιν τόσον τοῦ κ. Γαρδικιώτη ὅσον καὶ ἐμοῦ, ὅτι ἐξυπηρετεῖται τοπικὴ συγκοινωνία. Ἐγὼ ὅμως θά ἤθελον διά τὴν ἀσφάλειαν τοῦ πράγματος, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθῇ αὐτὴ ἡ δαπάνη ἐκ τοῦ δανείου τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Διότι τότε θά ἦτο ἀσφαλέστερον.

§380Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὶ σᾶς ἐνδιαφέρει ἀπὸ ποῦ θά διατεθῇ.

§381Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Διότι, νομίζω ὅτι ἐξ ἄλλων πόρων θά εἶναι δυσχερέστερον τὸ πρᾶγμα παρὰ διά τοῦ δανείου τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἐν πάσει περιπτώσει ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔκαμεν τὴν δήλωσιν αὐτήν, πρέπει νά εἶναι κανεὶς καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον ἔστω ἱκανοποιημένος ἐφ’ ὅσον πρόκειται νά περαιωθῇ καὶ συντηρηθῇ τὸ τμῆμα αὐτὸ, διότι ἄλλως τά χρήματα τά ὁποῖα ἐξωδεύθησαν μέχρι τοῦδε θά εἶναι χαμένα, θά ριφθοῦν εἰς τὸν Καιάδα.

§382Δ. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἡ ἀνάλυσις τῶν τιμῶν λέγει ὅτι δὲν θὰ περιλάβῃ τιμὰς ἡμερομισθίων καὶ ὑλικῶν, ἀλλὰ μετά τὴν δημοπρασίαν θά ὁρισθοῦν αὐτὰ ὑπὸ ἐπιτροπῆς Νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον θά κριθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προσφορᾶς δὲν εἶναι σωστὸν ἐκ τῶν ὑστέρων νά ἔλθῃ μία ἐπιτροπὴ καὶ νά ἔλθῃ μία ἐπιτροπὴ καὶ νά καθορίσῃ τάς τιμάς...

§383Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διατί;

§384Δ. ΖΑΝΝΑΣ. Διότι λέγετε ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι ὁριστική. Ἐφ’ ὅσον ἐπὶ πάσης διαφορᾶς καὶ τῆς μικροτέρας ἀκόμη ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἀνάδοχος νὰ ζητήσῃ διὰ διαιτησίας τὸ δικαίωμά του, κατὰ τὸ ἄρθρον 13, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ ζητήματος τόσον βασικοῦ, ὅσον εἶναι ὁ καθορισμὸς τῶν τιμῶν, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγῃ εἰς διαιτησίαν.

§385Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς αὐτὸ δὲν ἔχω διάθεσιν νὰ ὑποχωρήσω καθόλου. Ἔχομεν πικρὰν πεῖραν τοῦ παρελθόντος. Δὲν θὰ μειοδοτήσω ἐπὶ τῶν ἡμερομισθίων καὶ τῶν τιμῶν τῶν ὑλικῶν. Θὰ μειοδοτήσω ἐπὶ τῶν ποσοστῶν, θὰ μειοδοτήσω ἐπὶ τοῦ τόκου τῶν δανείων, θὰ μειοδοτήσω ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου καὶ θὰ μειοδοτήσω ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς ἀποδόσεως τῆς ἐργασίας. Τὰ ἡμερομίσθια καὶ αἱ τιμαὶ τῶν ὑλικῶν θὰ καθορισθοῦν καθ’ ὃν τρόπον προβλέπει τὸ νομοσχέδιον.

§386Δ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐφ’ ὅσον αὐτὰ μένουν ἐκκρεμῆ καὶ τὸ ὅριον τῶν τιμῶν τῆς ἀποδόσεως τῶν ἔργων μένει ἐκκρεμὲς καὶ ἑπομένως ἐὰν ἀφήσετε ἐκκρεμῆ τὰ ἡμερομίσθια καὶ τὰς τιμάς, ὁ ἐργολάβος δὲν θὰ ἔχῃ νὰ μειοδοτήσῃ εἰς τίποτα.

§387Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὰ ἡμερομίσθια δὲν θὰ κανονισθοῦν κατὰ τὴν διάθεσιν τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικότητος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δι’ ὅλα τὰ ζητήματα τῆς συμβάσεως δέχεσθε τὴν διαιτησίαν. Ἐν προκειμένῳ θέτετε μόνον τὸν ὑπουργὸν νὰ κανονίσῃ. Εἶναι ἀνακόλουθον. Ὑπάρχει ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου ὑπάρχει καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἀναδόχου. Ἀλλὰ τὴν τελευταίαν λέξιν ἔχει ὁ ὑπουργός.

§388Δ. ΖΑΝΝΑΣ. Τότε καταργήσατε τὴν διαιτησίαν. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ ποῖος εἶναι ὁ μειοδότης. Ὑπάρχει κἄποια ἀσάφεια. Εἶναι τὸ ἄρθρον 6. (ἀναγινώσκει). Ὅλα αὐτὰ μαζὶ πῶς θὰ κριθοῦν ὥστε νὰ κριθῇ ποῖος εἶναι ὁ ἐφθηνότερος. Σᾶς ἀναφέρω τελευταίως τὴν δημοπρασίαν τῆς Δημαρχίας...

§389Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατὰ τὶ εὑρίσκετε ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι σωστό;

§390Δ. ΖΑΝΝΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπα, τῆς δημαρχίας, εἶναι ἀκριβέστερον. Παραδείγματος χάριν πῶς θὰ κάνετε τὴν προσφοράν;

§391Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἡ κρίσις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. «Χρέη ἀποσβέσεως» αὐτὸ νὰ διαγραφῇ.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§394Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως βλέπω, ὅτι εἰς τὴν § 2 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπαγγελματικῆς ἐκπαιδεύσεως» ὅπερ περιλαμβάνεται εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικὰ καὶ ἐν τῷ 8ῳ στίχῳ ἡ λέξις «ἐμπορικῆς» δέον ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «ἐπαγγελματικῆς».

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν διόρθωσιν ταύτην;

§396ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς ἐδιορθώθησαν ἀνωτέρω).

§398ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5 μ. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 11.30′ μ. μ.)