1931.06.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 108η

ΤΡΙΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μαρσέλος καὶ Κ. Βλαχοθανάσης, καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος ζητούσης, ὅπως ἐγκριθῇ ἡ χορήγησις ἐπιδόματος καὶ ἡ ἀνασύστασις τοῦ νοσοκομείου λουτροθεραπείας ἐν Αἰδηψῷ. —Οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ τῶν Δήμων Τρικάλων, καὶ τὰ Σωματεῖα Τρικκάλλων διαμαρτύρονται διὰ τὸν μελετώμενον ἀποκλεισμὸν τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Τρικάλων– Ἄρτης. —Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Τρικκάλλων ζητεῖ τὴν ἐπίλυσιν διαφόρων ἐκκρεμῶν ζητημάτων τοῦ νομοῦ των, ἤτοι τὴν ἐνίσχυσιν τῶν γεωργικῶν ἐπιμελητηρίων τὴν ἀναστολὴν εἰσπράξεως φόρων τὴν ἑνοποίησιν τῶν χρεῶν κλπ. —Ἡ Γενικὴ Ἕνωσις ἀναπήρων Πολέμου Ἀττικῆς ζητεῖ τὴν ἀναγραφὴν συμπληρωματικῆς πιστώσεως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ταμείου ἐκ δραχμῶν 20 ἑκατομμυρίων. —Τὸ Ἀγροτικὸν κόμμα τῆς Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων περὶ Τύπου, καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων. —Ἡ Πανθεσσαλικὴ Ἕνωσις πολεμοπαθῶν Γκέρλιτς Βόλου διαμαρτύρεται διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν σχετικῶς μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν. —Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Κερκύρας ἀποδοκιμάζει μετ’ ἀγανακτήσεως τοὺς χαρακτηρίσαντας τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Κερκύρας ὡς κομμουνιστικὸν Κέντρον. —Ἡ Γενικὴ Ἕνωσις Τσαγκαράδων Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ τὴν ψήφισιν τῶν φασιστικῶν νομοσχεδίων καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἀποσυρθῶσιν ταῦτα. —Ἡ Ἐργατικὴ Βοήθεια Τσινὰρ Θεσ)νίκης διαμαρτύρεται διὰ τὰς ἀντισημιστικὰς ἐκδηλώσεις καὶ ζητεῖ τὴν ἀποδοχὴν τῶν αἰτημάτων τῶν ἀρτεργατῶν. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν Λιμενεργατῶν Χανίων ζητεῖ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων ἐργατικῆς ἑστίας καὶ ἱδρύσεως γραφείων εὑρέσεως ἐργασίας εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον συμφώνως μὲ τὰς ὑποδείξεις τῆς Συνομοσπονδίας τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος. —Ἡ Ἕνωσις Συνεταιρισμῶν Λεχαινῶν καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Συνεταιρισμῶν Γαργαλιάνων διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην αὔξησιν δασμοῦ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ λιπασμάτων καὶ παρακαλοῦν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. —Οἱ αὐτοκινητισταὶ Πύργου Ἠλείας διαμαρτύρονται ἐναντίον τοῦ ἐργολάβου συντηρήσεως τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Πύργου–Πατρῶν καὶ παρακαλοῦν, ὅπως διαταχθῇ ὁ νομομηχανικὸς διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δεόντων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Στεφανόπουλος καταθέτει αἴτησιν τοῦ κ. Δ. Βελμάνκου δημοδιδασκάλου ζητοῦντος, ὅπως ληφθῇ μέριμνα καὶ λογισθῇ ὁ ἐν τῷ μετώπῳ χρόνος ὑπηρεσίας του ὡς χρόνος πολιτικῆς ὑπηρεσίας. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει αἴτησιν τοῦ Χρήστου Παπανίκου καταδίκου φυλακῶν Κεφαλληνίας ζητοῦντος τὴν μεταφοράν του εἰς τὰς φυλακὰς Λευκάδος. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει τηλεγράφημα ἐκ Μαργαριτίου ὑπὲρ τοῦ Μουφτῆ τὸν ὁποῖον συκοφαντοῦν διάφοροι ἐπιτήδειοι θέτοντες ψευδεῖς ὑπογραφάς. Οἱ κ. κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ θέσεως ἐκτὸς ἀριθμῶν τῶν ἀποσπωμένων εἰς τὸν Ο.Λ.Π. ἀνωτέρων λιμενικῶν ἀξιωματικῶν». Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ συγχωνεύσεως ἀνωνύμων τραπεζιτικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἑταιριῶν». Ὁ κ. Ν. Ἀβραὰμ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως κατὰ ὀφειλετῶν προσφύγων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὑτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ θέσεως ἐκτὸς ἀριθμῶν τῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Λιμένος Πειραιῶς ἀνωτέρων λιμενικῶν ἀξιωματικῶν». 2) «Περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν νόμον 4667 «περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Π. Ν., καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ν. τῶν παθόντων ὡς δοκίμων». 3) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου 3685 περὶ παραβολῆς τῶν ἀτμοπλοίων κλπ». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ταμείων ἀσφαλίσεως τυπογράφων, λιθογράφων, βιβλιοδετῶν καὶ ἐν γένει ἐργατῶν Τύπου». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ 5 ἄρθρου τοῦ νόμου 4057 «περὶ κυρώσεως τῶν Ν. Δ. τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1925, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ κώδικος κλπ». 2) «Περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δι’ ἐσωτερικὰς μικροεπισκευὰς καὶ προμήθειαν ἐλλιπόντων ἐπίπλων καὶ οἰκιακῶν σκευῶν εἰς τὴν ἐν τῷ Ἐθνικῷ κτήματι Τατοΐου θερινὴν διαμονὴν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ Ταμείου ἀσφαλίσεως βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν». —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει αἴτησιν τοῦ Ταμείου Προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Ἄρτης ζητοῦντες τὴν παροχὴν ὑπὸ τοῦ Κράτους δανείου. Οἱ πρόσφυγες τῶν παραμεθορίων ζητοῦν τὴν ἐπανεκτίμησιν τῶν οἰκημάτων των τὴν ὁριστικὴν διονομὴν τῶν γαιῶν, κατασκευὴν δημοσίων ὁδῶν καὶ τὴν παροχὴν δανείων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Ὁ κ. Θ. Κριμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κωνσταντίνων διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ τοποθετηθῇ εἰς τὸ χωρίον των ἱκανὸς ἱερεὺς ἀντὶ τοῦ ὑπηρετοῦντος ἀπὸ 43 ἐτῶν ὅστις εἶναι ὑπέργηρως καὶ συνεπείᾳ τούτου καθυστερεῖ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν θρησκευτικῶν καθηκόντων του, παρακαλεῖ δὲ νὰ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Θρησκευμάτων μὲ τὴν παράκλησιν νὰ ἐπιμεληθῇ ταύτης δεόντως. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Σωματείου Ἀρχαιολογικοῦ χώρου ἐνοικιαστῶν Ἀθηνῶν.

§2Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀφοῦ εἶναι παρὼν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιμένωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ἀπασχολεῖται μὲ τὰς ἐκλογάς. Διὰ τοῦ νόμου 4212 τοῦ κυρώσαντος νομοθετικὸν διάταγμα τοῦ 1929 «περὶ χαρακτηρισμοῦ τοῦ ἀρχαιολογικοῦ χώρου» καθωρίσθη τότε ὅτι οἱ μισθωταὶ θὰ λάβουν ἀποζημίωσιν, τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία θὰ προκύπτει σχετικῶς μὲ τὸ μίσθωμα τὸ ὁποῖον εἶχον. Καὶ εἶχε καθορίσει ὅτι ἡ ἀποζημίωσις δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ. (ἀναγινώσκει). Ἐκτὸς αὐτοῦ λαμβάνουν καὶ δι’ ἔξοδα μετακομίσεως 500–1000 δρχ. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐγένετο μία παρερμηνία τοῦ νόμου. Ὅλοι ἐνθυμούμεθα, ὅτι ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος εἴχομεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ μίσθωμα τὸ ὁποῖον θὰ καθορίζετο δι’ ἕκαστον δωμάτιον θὰ ἦτο 600 δραχ. τὰ δικαστήρια ἔθεσαν μίαν κλίμακα μέχρι 600 δρχ. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους ἤλθομεν ἡμεῖς δι’ ἑνὸς νόμου, καὶ τοὺς ὑπεχρεώσαμεν νὰ ἐγκαταλείψουν τὰ σπίτια των, τὰ καταστήματά των, ἐὰν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν νὰ ἐξεύρουν οἰκήματα μὲ μίσθωμα κάτω τῶν 600 δραχ. κατὰ δωμάτιον. Ζητοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μίαν ἑρμηνείαν νομοθετικὴν τοῦ νόμου, διότι τὰ δικαστήρια εἶπον ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ καθορίζουν μέχρις 600 δραχμάς, δηλ. ὅτι δύνανται νὰ εὕρουν δωμάτιον 100, 200, 300 μέχρις 600 δραχμές. Καὶ οὕτω πως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρίσκονται πρὸ ἀδιεξόδου καὶ ζητοῦν ὅπως γίνῃ ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 25, ὅτι 600 δρχ. εἶναι τὸ μίνιμουμ τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ καθορίσουν τὰ Δικαστήρια διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἄλλου οἰκήματος. Ὡς δὲ γνωρίζετε αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ δὲν ὑπόκεινται εἰς οὐδὲν ἔνδικον μέσον καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Προέδρου εἶναι τελεσίδικος. Νομίζω ὅτι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ἐκφράζουσι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τοῦ ἀρχαιολογικοῦ χώρου εἶναι δίκαια καὶ ὅτι πρέπει νομοθετικῶς ἡ Κυβέρνησις νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ ρηθέντος νόμου καὶ νὰ καθορίσῃ ὅτι: Δὲν δύνανται τὰ Δικαστήρια νὰ καθορίσουν κάτω τῶν 600 δρχ., διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἀφοῦ κατεστήσαμεν αὐτοὺς δυστυχεῖς καὶ τοὺς ἐβγάλαμε ἀπὸ τὰ σπίτια των, ἐρχόμεθα, σήμερον καὶ τοὺς λέμε νὰ πᾶτε νὰ βρῆτε οἴκημα μὲ μίσθωμα κάτω τῶν 600 δρχ. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν ἐὰν κανεὶς ἐξ ὑμῶν ἐξωσθῇ ὅπερ ἀπεύχομαι νὰ ἐξεύρῃ οἴκημα μὲ 300 δρχ; Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐπειδή, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, τὸν ὁποῖον ἀτυχῶς δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ἴδωμεν εἰς τὴν Βουλήν.....

§3Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές, εἶναι ὑπερβολή.

§4Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§5Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν ἀφορῶσαν τὴν ματαίωσιν τῆς προσλήψεως τῶν 50 ὑπαλλήλων διώξεως λαθεμπορίου.

§7Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἀναφορά μου ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρὸ μηνὸς ἐκαλέσατε 50 ὑπαλλήλους ἐπιτυχόντας εἰς διαγωνισμὸν νὰ μεταβοῦν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ ἀναλάβουν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν δίωξιν λαθρεμπορίου. Οὗτοι ἐγκατέλειψαν τὰς πατρίδας των καὶ ἦλθον εἰς Ἀθήνας, δυστυχῶς ὅμως ἡ ὑπηρεσία τοὺς εἶπε ὅτι ἀναβάλλεται ἡ πρόσληψίς των ἐλλείψει πιστώσεων. Δὲν ἦτο ὀρθόν, τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν ἔπρεπε ἡ ὑπηρεσία νὰ τὴν ἔχῃ δώσει ἐγκαίρως ὥστε νὰ μὴ μετακινήσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ νὰ δοθῇ ἡ πίστωσις αὕτη.

§8Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρίδης ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν ἁμαξοκαραγωγέων Κορινθίας.

§10Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἀθηνικῆς Οἰκονομίας. Ἔχω εἰς χεῖρας μου πρακτικὰ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν καραγωγέων τὸ ὁποῖον συνῆλθε πρὸς μηνός, εἰς τὸ ὁποῖον παρέστην κ’ ἐγώ. Εἰς τὸ συνέδριον ἐκεῖνο παρετηρήθη αἴσθησις, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀθηνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἔστειλε ἀντιπρόσωπον. Τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καραγωγέων κρατεῖ ἐν συγκινήσει ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ αἰτήματα αὐτῶν διότι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἰδίως ἔδωσε ἀφορμὴν εἰς τὰ ἀτοπήματα καὶ ἀνωμαλίας.

§11Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρου κοινότητος Λαβαρίων κτλ.

§13Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Αἱ ἀναφοραὶ τὰς ὁποίας ἔχω ὑπ’ ὄψιν προέρχονται ἀπὸ τὰ πλημμυρόπληκτα μέρη τοῦ Ἔβρου· τὸ πρῶτον προέρχεται ἀπὸ τὴν κοινότητα Λαβερῶν καὶ λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει).... Καθὼς ἀνέφερα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἁρμοδίους ὑπουργοὺς ὑπάρχουν ὡρισμέναι περιφέρειαι τοῦ νομοῦ Ἔβρου διὰ τὰς ὁποίας συμπίπτει καὶ ἡ ἀναφορὰ τοῦ Διοικητοῦ Θράκης ἀπὸ 22 Ἰουνίου μεταξὺ τῶν κοινοτήτων αὐτῶν εἶναι καὶ τῶν Λαβάρων, ἡ ὁποία ὑπέστη μεγάλας καταστροφὰς ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἄλλας περιφερείας αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπέστησαν τόσον μεγάλας καταστροφὰς καὶ συνεπῶς ἡ ἀνάγκη δὲν εἶναι ἄμεσος. Τὰ Λάβαρα ὅμως ὑπέστησαν τοιαύτας ζημίας, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται οὔτε εἰς τὴν Τράπεζαν, οὔτε εἰς τοὺς εἰσπράκτορας τοῦ Δημοσίου νὰ εἰσπράξουν τὰς ἀπαιτήσεις των. Ἐν τούτοις κατέχουν τὰ κουκούλια καὶ ζητοῦν χρέη τοῦ παρελθόντος. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἡ ὁποία κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν σχετικῶς νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐξόφλησιν τῶν δανείων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ ἡ τακτικὴ τῆς κατασχέσεως τῶν κουκουλίων τὸ δεύτερον τηλεγράφημα τῆς κοινότητος Καρσίων ἀναφέρει τὰ ἑξῆς.....(ἀναγινώσκει). Δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον ὑπουργὸν ἁρμόδιον πρέπει νὰ ἀπευθυνθῶ. Φαντάζομαι ὅτι εἶναι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ ἀπουσιάζει. Θὰ ἦτο ὁ καταλληλότατος νὰ ἀκούσῃ τὰς τηλεγραφικὰς αὐτὰς διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων. Νομίζω, ὅμως ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔπρεπε νὰ παρακαλέσουν τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ὅπως ἀναστείλῃ τὴν ἐξόφλησιν τῶν δανείων. Αἱ περιφέρειαι αὐταὶ εἶναι ἐκεῖναι τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ κατεστράφη ὁλοσχερῶς, ἐνῶ αἱ ἄλλαι περιφέρειαι δὲν κατεστράφησαν, ἀλλὰ καὶ ἐσοδεῖαι αὐτῶν προμηνύονται πολὺ καλοί. Δι’ αὐτὰς τὰς περιφερείας ἔχω δύο τηλεγραφήματα κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀκόμη δὲν κατώρθωσεν νὰ συλλέξῃ τὴν ἐσοδείαν τῶν κουκουλίων, καὶ κατέσχεν τὴν ἐσοδείαν αὐτήν. Ἀκόμη εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ πεινάσουν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβεν μέτρα, εἶπεν ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ χορηγήσῃ δάνεια πρὸς ἐπανασποράν. Δὲν συμβιβάζεται νὰ δίδετε δάνεια ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ ἀπὸ τὸ καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ κατάσχετε τὰ κουκούλια, τὰ ὁποῖα ὅπως γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς χαμηλωτάτας τιμὰς ἀνταποκρινομένας μόλις εἰς τὰ ἔξοδα τῶν καλλιεργητῶν. Θέλω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα μέτρα ποὺ θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ παρακληθῇ καὶ ἡ Τράπεζα καί οἱ εἰσπράκτορες ἀκόμη, ὅπως εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς τεθῇ ὑγειονομικὴ ζώνη δι’ ὀλίγον καιρὸν καὶ νὰ μὴ μεταβαίνουν καὶ ἐνοχλοῦν τοὺς κατοίκους, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίζεται τὸ Κράτος διὰ κατάσχεσιν ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ὁλοσχερῶς κατεστράφησαν.

§14Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀσφαλῶς τὸ Δημόσιον δὲν ζητεῖ τίποτε δι’ ἑαυτὸ. Οἱ εἰσπράκτορες ζητοῦν δι’ ἄλλους λόγους.

§15Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἐδόθησαν διαταγαὶ ἐντεῦθεν νὰ μὴ εἰσπράτωνται, ἀλλὰ οἱ εἰσπράκτορες μὲ τὴν κεκτημένην ταχύτητα δὲν μποροῦν νὰ ἀποκρούσουν τὸν πειρασμόν.

§16Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἁρμόδιος νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν κοινοτικῶν φόρων.

§17Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ κοινοτικῶν φόρων πρόκειται περὶ κτηνοτροφικῶν καὶ κτηματικῶν εἰς τὰ μέρη αὐτά.

§18Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν ἁρμοδιότητα.

§19Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπεν νὰ δωθοῦν διαταγαὶ διὰ τὰς περιοχὰς αὐτάς. Ἐκ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Θράκης δι’ ἐπισήμου ἀναφορᾶς ἐτονίσθη, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν οἱονδήποτε φόρον ἢ οἱονδήποτε καταβολὴν δανείου,

§20Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πᾶν ὅτι ἐξαρτᾶται ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου θὰ γίνῃ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Μακεδονομάχων Κ. Μανιάκη καὶ Δ. Βαλίδη.

§22Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργόν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ ἑνὸς πραγματικοῦ Μακεδονομάχου τοῦ Κωνσταντίνου Μανιάκη. Οὗτος ἐξῆλθε κατὰ πρῶτον ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Καλομενόπουλον. Μετὰ τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ σώματος Καλομενοπούλου αὐτὸς κατώρθωσεν καὶ ἐδραπέτευσεν καὶ κατετάχθη εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἀειμνήστου Ρεμπέλου. Συνῆψαν μαζὶ πολλὰς μάχας, ὠνομάσθη καὶ διμοιρίτης ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Μετὰ τὴν ἀποθεραπείαν τοῦ ἀειμνήστου Σκαλίδη ὁ ὁποῖος εἶχεν τραυματισθῆ εἰς τὸ Νέρετη ὁ γενναῖος Μακεδονομάχος ἐτάχθη ὑπὸ τὸ σῶμα τοῦ Σκαλίδη ὅπου ἦτο καὶ πάλιν διμοιρίτης. Ἔπειτα ἔλαβεν μέρος εἰς τὴν μάχην τοῦ Μοριχόβου κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφονεύθη ὁ Σκαλίδης καὶ μόνον ὁ Κ. Μανιάκης τραυματισθεὶς ἐπέζησεν ἐκ τῆς καταστροφῆς. Ἔπειτα ἐξηκολούθησεν μαχόμενος καθ’ ὅλην τὴν Μακεδονικὴν περίοδον πάντοτε ὡς ἐλευθερωτής. Δυστυχῶς εἰς τοὺς ὑποβληθέντας πίνακας δὲν ἀναγράφεται εἰς οὐδεμίαν κατηγορίαν. Ἐπίσης δὲν συμπεριλαμβάνεται καὶ ὁ ἀγωνισθεὶς Δ-Βαλίδης ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν εἰς τὰ Προξενεῖα καὶ ὁ ὁποῖος ἐπίσης προσέφερεν πολλὰς ὑπηρεσίας. Φρονῶ κ. ὑπουργέ, ὅτι δὲν εἶναι σωστὸν νὰ μείνουν ἐκτὸς τῶν καταλόγων ἄνθρωποι πραγματικῶς δράσαντες καὶ οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς μεγάλας πρὸς τὸ Ἔθνος προσέφεραν ὑπηρεσίας. Θὰ συστήσω λοιπόν, εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ συστήσῃ μίαν λεπτομερῆ ἐξέτασιν τῶν καταλόγων διὰ νὰ ἐγγραφοῦν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ ἀναγραφοῦν καὶ δὲν ἀνεγράφησαν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§24Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε γνωρίζω προσωπικῶς τὸν Βαλλίδην ὁ ὁποῖος ἔχει μόνον ἦτο Μακεδονομάχος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ Προξενεῖα ὑπηρέτησεν καὶ εἶναι σκληρὸν καὶ ἄδικον νὰ παροραθῶσιν αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας προσέφερε κατὰ τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα.

§25Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Τσαλδάρη.

§27Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὰ ἐπαναληφθέντα ἐν Θεσσαλονίκῃ γεγονότα μεταξὺ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ πληθυσμοῦ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ. Εἰς τὴν πρώτην ἀνακοίνωσιν καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἐξεδήλωσεν τὴν λύπην της διὰ τὰ συμβάντα ἐν Θεσσαλονίκῃ, πάντως δὲ σημεῖα τῆς αὐτῆς γνώμης ὅτι αἱ προστριβαὶ αὐταὶ εἶναι ἐπὶ βλάβῃ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου—Ἑλληνικὸν στοιχεῖον δὲ λέγων ἐννοῶ καὶ τὸ Ἰσραηλιτικὸν καθὼς καὶ τὸ Ἑλληνικὸν καὶ ὅτι ἔπρεπεν νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια, ὅπως μὴ ἐπαναληφθοῦν τοιαῦται σκηναὶ εἰς τὸ μέλλον. Δυστυχῶς ὅμως κατὰ τὰ τηλεγραφήματα τὰ ληφθέντα σήμερον πιστοποιεῖται, ὅτι ἐκ νέου ἐπανελήφθησαν παρόμοια σκηναὶ καὶ ἴσως ἐντατικώτεραι. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι εἰς ὡρισμένα τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα ἔλαβον παραπονεῖται τό Ἰσραηλιτικὸν στοιχεῖον ὅτι δὲν ἐλήφθη ἐπαρκὴς πρόνοια καὶ φροντὶς ἐκ μέρους τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, ὅπως μὴ ἐπαναληφθοῦν αἱ σκηναὶ αὐταί. Παρ’ ὅλον ὅτι τὰ τηλεγραφήματα ὑπεγράφησαν παρὰ προσώπων τὰ ὁποῖα γνωρίζω ὡς ἀξιόπιστα δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω κρίσιν ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἐλήφθησαν τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπρεπεν νὰ ληφθοῦν ἀναλόγως τῶν περιστάσεων τούτων ἵνα μὴ ἐπαναληφθοῦν αἱ τοιαῦται σκηναί. Ἰδιαιτέρως παραπονοῦνται ὅτι προειδοποίησαν τὰς ἀρχὰς καὶ τηλεγράφημα ἔστειλον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνδεχομένων νέων ἐπιθέσεων καὶ δὲν ἐλήφθη ἐν τούτοις καμμία πρόνοια. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν Συνεδρίασιν ἐνταῦθα ἐπὶ τῶν συμβάντων ἔχων ὑπ’ ὄψιν ταῦτα εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλην τὴν πρόθεσιν νὰ πατάξῃ τὰς σκηνὰς καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν τάξιν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ἔχῃ τὴν πρόθεσιν ἡ Κυβέρνησις. Πρέπει τὴν πρόθεσιν αὐτὴν νὰ τὴν ἀναθέσῃ εἰς τὰ κατάλληλα ὄργανα καὶ νὰ ἐπιστήσῃ πᾶσαν τὴν προσοχήν τὴν πρὸς τοῦτο καὶ νὰ συστήσῃ πᾶσαν τὴν ἐπιμέλειαν ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται ἵνα μὴ τὰ περιστατικὰ ταῦτα ἔχουν δυσμενῆ ἀπήχησιν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, πολὺ περισσότερον καὶ ἔχομεν ἐξ αὐτῶν δυσφήμησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ τὶ γνωρίζῃ ὅτι συνέβη καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβεν, καὶ κατά τινα τρόπον νομίζει, ὅτι θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ ἡσυχία ἐν Θεσσαλονίκῃ.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, νὰ εἴπω πόσον συμμερίζομαι τὴν θλῖψιν τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διὰ τήν συνέχισιν τῶν σκηνῶν εἰς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη ἐὰν ἡ παράτασις τῶν σκηνῶν αὐτῶν δὲν ἀποδεικνύει ἐκ μέρους τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐκεῖ ἀστυνομικῆς δυνάμεως κἄποιαν χαλαρότητα εἰς τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ, κἄποιαν ἔλλειψιν ἐνδιαφέροντος κάποιαν μὴ ἐκτίμησιν ἀκριβῶς τῆς σπουδαιότητος τῆς καταστάσεως. Ἀλλ’ ὅλον τὸ παρελθόν, τὸ ἀπὸ δεκαπενταετίας, νομίζω, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης ἀποδεικνύεται ὅτι ἵσταται ἐντελῶς εἰς τὴν θέσιν του καὶ ἰδιαιτέρως ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν, εὐτυχῶς ὄχι συχνά, παρουσιαζομένας ἀντιθέσεις τῶν δύο στοιχείων, ἔδειξεν ὅλην τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἕνας ἀνώτατος ἐκεῖ ἀρχηγὸς τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως διότι τὸ καθῆκόν του εἶναι νὰ ὑπερασπίσῃ ὅλους τοὺς κατοίκους.

§29Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ χρόνος ἐπιδρᾷ εἰς τὴν ἐνεργητικότητα καὶ τὴν δραστηριότητα ἑκάστου ἀτόμου.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁπωσδήποτε ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἐπεδείχθη ἐκ μέρους αὐτοῦ ἀδιαφορία ἢ ἀνικανότης. Πρέπει νὰ προσθέσω, ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔχομεν μίαν ἀπεργίαν τῶν ἀρτεργατῶν μετὰ φόβου ὅτι δυνατὸν νὰ γίνουν καταστροφαὶ τῶν ἀρτοποιείων. Πρέπει νὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι καὶ ὁ Ἰσραηλιτικὸς πληθυσμὸς δὲν εἶναι συγκεντρωμένος εἰς ἓν ὡρισμένον μέρος, ἀλλ’ εἶναι δυστυχῶς διεσκορπισμένον ἕν μέρος αὐτοῦ εἰς ἀπομεμακρυσμένα σημεῖα τῆς πόλεως, —ἐκεῖ ποὺ ἔγιναν χθὲς τὸ βράδυ αἱ σκηναὶ αὐταί. Πρέπει νὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι ἔγινε δυστυχῶς μία αὐτουσία προπαγάνδα ἀπό τινων ἡμερῶν συστηματικῶς ἐκ μέρους τοῦ Τύπου διὰ νὰ ἐξάψῃ τὰ πάθη — καὶ ξεύρετε πόσον εὔκολον εἶναι νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἔξαψις τῶν παθῶν. Δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ ἀλλοῦ γενόμενα διὰ νὰ δικαιολογήσω τὰ καθ’ ἡμᾶς. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν Παλαιστίνην ὅπου διοικεῖ ἡ Ἀγγλικὴ δύναμις οὐσιαστικῶς, εἰς τὴν Παλαιστίνην προεκλήθησαν ταραχαὶ μεταξὺ τῶν δύο στοιχείων τοῦ πληθυσμοῦ καὶ αἱ ταραχαὶ αὐταὶ ἔλαβον ἔκτασιν τρομεράν. Δὲν τὸ κάμω αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἀλλοῦ συμβαίνουν αὐτὰ καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀνεχθῶμεν καὶ ἡμεῖς οὔτε διὰ νὰ ἀφήσω νὰ ἐννοηθῇ ὅτι φοβοῦμαι ὅτι ἠμπορεῖ νὰ λάβουν παρ’ ἡμῖν αἱ ἀντιθέσεις αὐταὶ ἔκτασιν ἀνάλογον πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἐν Παλαιστίνῃ. Θεωρῶ ὅμως καθῆκον ἀφοῦ ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος ν’ ἀπευθύνω καὶ πάλιν πρὸς ὅλους ἐκεῖ, ἰδίως τοὺς Χριστιανοὺς τὸ θρήσκευμα Ἕλληνας, μίαν καὶ ἔκκλησιν καὶ προειδοποίησιν: δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παίζουν ἐν οὐ παικτοῖς. Ὅλη δ’ αὐτὴ ἡ ἀντίθεσις προεκλήθη ἀπὸ κατηγορίαν ἐντελῶς ἀσύστατον. Ὅτι ἕνας ἀντιπρόσωπος τοῦ συλλόγου τῶν «Μακαμπῆ» ἐπῆγεν εἰς τὴν Σόφιαν, ὅπου ἑωρτάζετο ἡ εἰκοσιπενταετηρὶς τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἐκεῖ συλλόγου τῶν «Μακαμπῆ» καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἦτο ἐκεῖ, ἕνας Βούλγαρος Ἰσραηλίτης ὡμίλησε περὶ αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας. Αὐτὸ ἦτο ἐντελῶς ἀσύστατον καὶ καμμίαν δικαιολογίαν δὲν ἔχει. Τώρα ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ἢ μᾶλλον, εἶναι βεβαία ὅτι θὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Αἰσθάνεται πολὺ καλὰ ὅτι κάθε ἡμέρα ποὺ παρέρχεται χωρὶς νὰ τίθεται τέρμα ἐκθέτει τὸ κῦρος αὐτῆς.

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀντὶ τέρματος ὡς ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἐκ τῶν γεγονότων, ἐπαναλαμβάνεται ἡ κατάστασις καὶ καθίσταται ὀξυτέρα.

§32Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν συμβαίνει τὸ πρῶτον παρ’ ἡμῖν κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἔλαβα τὰ ἑξῆς μέτρα σήμερον. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διέταξε τὸ Σῶμα Στρατοῦ νὰ θέσῃ ἐν ἀνάγκῃ, ὁλόκληρον τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν, ἀδιαφορῶν καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν γυμνασίων ἀκόμη εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἀστυνομίας διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν. Συγχρόνως συνεννοήθην μετὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ ὅπως δώσῃ διαταγὴν εἰς τὴν ἔνοπλον δύναμιν διευθυνομένην ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ὑπεύθυνος νὰ μὴ διστάσῃ νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν ὅπλων ἵνα ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν. Συγχρόνως παρεκάλεσα τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μεταβῇ ἐκεῖ διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν εἰς τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα περιελαμβάνοντο εἰς τὰ τηλεγραφήματα ὅτι δὲν ἐδείχθη ἡ ἀπαιτουμένη ἐκ μέρους τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν δραστηριότης ἐν συνόλῳ, νὰ κάμῃ αὐτὸ καὶ ἐκεῖνο, ἐπειδὴ μακρόθεν δὲν μποροῦμεν νὰ γνωρίζομεν κατὰ πόσον αὐτὰ τὰ παράπονα εἶναι ἀκριβῆ ἐν συνόλῳ ἢ ὑπερβολικά. Παρεκλήθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀναχωρήσῃ μὲ τὸ ἀποψινὸ τραῖνο, ἵνα εἶναι αὔριον τὸ πρωΐ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἵνα ἐξετάσῃ ἐπιτοπίως ἐὰν εἶναι ἀληθῆ τὰ παράπονα καὶ ἐὰν ἐλήφθησαν ἅπαντα τὰ μέτρα. Νομίζω ὅτι μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα μπορεῖ νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ τάξις θὰ ἀποκατασταθῇ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἔλαβον καὶ τηλεγράφημα σήμερον ἀπὸ τὴν κοινότητα, ἡ ὁποία μοῦ λέγει ὅτι ἀπόψε πρόκειται νὰ γίνῃ ἀπόπειρα ἐμπρησμοῦ. Ἀνεκοίνωσα τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸν διοικητὴν μὲ τὴν παράκλησιν πλὴν τῶν ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ λάβωσι δι’ ὅλον τὸ ἄλλο Ἰσραηλητικὸν στοιχεῖον νὰ λάβωσι μέτρα καὶ διὰ τὸν συνοικισμὸν αὐτόν.

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωσι μέτρα προληπτικὰ καὶ ὄχι κατασταλτικά.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀναγγελία τὴν ὁποίαν κάμω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἐδόθη διαταγὴ νὰ γίνῃ χρῆσις τῶν ὅπλων εἶναι προληπτική. Βέβαια ἐν ἀνάγκῃ θὰ ἀκολουθήσῃ, ἀλλὰ τί θέλετε νὰ κάμω; Τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ τὸ ἐξεύρουν ὅλοι, ὅτι ἐδόθη διαταγὴ νὰ γίνῃ χρῆσις τῶν ὅπλων πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τοῦ ὁποίου ὁμόφωνος ἐξεδηλώθη ἡ γνώμη εἰς τήν Βουλήν, νὰ ὑποτεθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅτι μπορεῖ τμῆμα τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας λόγῳ τῶν θρησκευτικῶν του πεποιθήσεων νὰ εὑρίσκεται ἐκτεθειμένον εἰς διώξεις ἢ εἰς ὅτι δήποτε ἄλλο.

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἶναι ἐπαρκεῖς δὲν θὰ ὑπάρξῃ φόβος ταραχῶν ὥστε νὰ γίνῃ χρῆσις τῶν ὅπλων.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐλπίζω καὶ ἐγώ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἰνστιτούτου βάμβακος». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3905 περὶ ἱδρύσεως Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἀτελειῶν εἰς ἁλιευτικοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2054». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαγγελματικῆς ἐκπαιδεύσεως». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῆς ἀγορᾶς ἐργασίας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν». Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ πολεμοπαθῶν βλέπομεν ὅτι ἐγένετο μία παρεξήγησις εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ συνόλου. Δὲν ἤθελον νὰ κάμω συζήτησιν εἰς τὴν ἀρχὴν διότι ἐνόμιζον ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἀνεγνώριζε τὴν παρεξήγησιν αὐτήν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀφορᾷ παλαιὰν πρότασιν γενομένην ἀκριβῶς κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν τῆς παρελθούσης συνόδου, ὅταν ἐκανονίσθη τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων τῶν πολεμοπαθῶν διὰ τοῦ σχετικοῦ νόμου. Τότε συνέπεσε νὰ ἀπουσιάζω ἐκ τῆς Βουλῆς καὶ ὅταν ἐπανῆλθον ὑπέδειξα εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν ἀνωμαλίαν, ἐνθυμοῦμαι δὲ καλῶς ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισεν ὅτι ὑπάρχει μία ἀνωμαλία καὶ ὑπεσχέθη ὅτι ἐὰν ἐλάμβανε τότε ἐξουσιοδότησιν θὰ περιελάμβανε καὶ μίαν πρότασιν ἐκ μέρους μας. Ἀλλ’ οὔτε ἐξουσιοδότησις ἐδόθη οὔτε ἐξέτασις τοῦ ζητήματος ἐγένετο. Ἤδη ὅτι συνεζητεῖτο ἡ τροποποίησις τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ πολεμοπαθῶν ἐπανῆλθον εἰς τὴν πρότασιν ἐκείνην. Ἐπρόκειτο περὶ τῆς κατηγορίας τῶν φυλακισθέντων ὑπὸ τῶν συμμάχων. Συνέστησα ἰδιαιτέρως τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη κατ’ ἀρχὴν νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν τροποποίησιν αὐτὴν καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ ὄντως σημειοῦται ὅτι δέχεται τὴν τροποποίησιν αὐτὴν ὁ κ. ὑπουργός. Εἰς τὸ σύνολον ὅμως δὲν περιλαμβάνεται ἡ τροποποίησις, ἀλλὰ λέγεται ὅτι διὰ διατάγματος θὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα «ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ περίσσευμα». Εἶμαι βέβαιος ὅτι διάκρισις δὲν ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε εἰς τὰ πρακτικὰ σημειοῦται τοιαύτη διάκρισις, ἀλλὰ λέγεται ὅτι ἡ τροποποίησις ἐγένετο δεκτή. Οὕτω νομίζω ὅτι θὰ ἀδικηθῇ μία κατηγορία πολιτῶν, ἐνῷ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἰσότης ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν. Ἐὰν τώρα, ὡς μοὶ εἶπεν προφορικῶς ὁ κ. ὑπουργὸς δειλιᾷ ἐκ τοῦ κατὰ πόσον θὰ ἔχῃ τὰ μέσα, τοῦ λέγω ὅτι ἡ κατηγορία αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς περιωρισμένη εἰς μικρὸν ἀριθμόν. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει θὰ εἶναι τελείως ἄδικον νὰ εἴπωμεν εἰς τούς μὲν ὅτι θὰ πάρουν ἀποζημίωσιν, εἰς τοὺς δὲ ἄλλους ὅτι δὲν θὰ πάρουν. Ἡ δὲ ἀντίληψίς μου ἔχει τοῦτο τὸ εὐνοϊκὸν ὑπὲρ αὐτῆς ὅτι πιστοποιεῖται καὶ ἐκ τῶν πρακτικῶν.

§40Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει βεβαίως μία διαφορὰ ἀντιλήψεως μεταξὺ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ ἐμοῦ ὅσον ἀφορᾶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀπεδέχθην τὴν πρότασιν του περὶ τῶν συμμαχοπαθῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη καὶ τὴν προπαρελθοῦσαν συνεδρίασιν εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐζήτησεν γὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν ἀποζημίωσιν —ὅπως καὶ ἄλλοι ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὑποστηρίζουν τοῦτο—καὶ οἱ αἰχμαλωτισθέντες τοῦ Γκαῖρλιτς. Εἶπον τότε ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν μποροῦν νὰ συμπεριληφθοῦν διότι ἦσαν πολλοί, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς συμμαχοπαθεῖς ἀπήντησα ὅτι θὰ τοὺς συμπεριλάβω εἰς τὸ διάταγμα καὶ ἰδιοχείρως μάλιστα ἔγραψα τὴν σχετικὴν τροπολογίαν. Ὅτι πεπλανημένη εἶναι ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐξάγεται ἐκ τοῦ ὅτι ἀπέκλεισα τὴν συμμετοχὴν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Γκαῖρλιτς, διότι τοῦτο ἀσφαλῶς θὰ ἐπέφερε τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν.

§41Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν πλάνην μου, δύναμαι νὰ τὴν ἀποκρούσω ἐκ τῶν πρακτικῶν.

§42Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἴσα δικαιώματα πρὸς τοὺς συμμαχοπαθεῖς, καὶ δι’ αὐτοὺς ἐτήρησα τὴν αὐτὴν ἐπιφύλαξιν νὰ μὴ συμπεριληφθοῦν παρὰ μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ περίσσευμα. Τώρα ἐὰν δὲν ὑπάρχουν περισσεύματα, ἐλπίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξουν. Ἐὰν δὲν ὑπάρξουν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀποζημιώσωμεν. Ἐγὼ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐμμένω εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐκδώσωμεν δάνειον πέραν τοῦ ὁρισθέντος.

§43Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Λέγετε εἰς περίπτωσιν περισσεύματος θὰ καθορίσητε τὸ ποσόν. Ἀλλὰ σεῖς ἔχετε εἰσπράξει τὸ ποσὸν καὶ ἔχετε ἐγγράψει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ περίσσευμα. Ἐνῷ εἴπατε ὅτι ἐδέχθητε τὴν τροπολογίαν...

§44Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδέχθην ἐν μέρει τὴν τροπολογίαν.

§45Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἔχετε ἐνώπιόν σας τὰ πρακτικὰ καὶ ἔχετε καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Πρέπει νὰ τὰ ἐναρμονίσητε διότι δὲν συμφωνοῦν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ εἶναι σύμφωνα πρὸς ὅσα λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐρωτῶ ἄλλως τε καὶ τὴν Βουλήν, ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς της. Ἡ Βουλὴ συμφωνεῖ ὅτι τὰ πρακτικὰ εἶναι σύμφωνα πρὸς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δημιουργεῖται ἕνα ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἔχει βαθυτέραν αἰτίαν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπὸ μένα ὄχι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ σύνολον. (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης καὶ διακανονισμοῦ ὀφειλῶν τινων αὐτοῦ».

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Χθὲς συζητουμένης ἐπερωτήσεως ἀφορώσης τὸν δῆμον Ἀθηναίων ἐξεδηλώθησαν ἐντεῦθεν αἱ ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κρατοῦν ὡς πρὸς τὰς σχέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν δήμων. Καὶ ἀληθῶς καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἄλλοτε ἤκουσα, ὅτι οἱ δῆμοι ὡς αὐτοδιοικούμενοι ὀργανισμοὶ πρέπει νὰ εἶναι ἀνεξάρτητοι, αἱ δὲ ἀνώτεραι κρατικαὶ ἀρχαὶ ἔχουσι δικαιώματα ἐποπτείας κατὰ πόσον τηροῦνται οἱ νόμοι παρὰ τῶν δήμων. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἀνεξαρτήτως τῆς νομικῆς καὶ πολιτικῆς ἰδέας, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ κρατῇ εἰς τὰς σχέσεις δήμου καὶ Κράτους, ἐτόνισα ὅτι εἶναι ἡ ὑπερτάτη ἠθικὴ ἀρχὴ, εἶναι νὰ μή θίγεται ἡ αὐτοδιοίκησις τῶν δήμων καὶ πρὸ παντὸς οἱ διοικοῦντες τοὺς δήμους, νὰ τυγχάνωσι ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως τῆς αὐτῆς τακτικῆς χωρὶς νὰ διακρίνεται ἂν οἱ προϊστάμενοι τῶν δήμων εἶναι φίλοι τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὄχι. Ἐξέθεσα χθὲς ὡρισμένους λόγους διὰ τοὺς ὁποίους νομίζω ὅτι ἀπέναντι τοῦ δήμου Ἀθηναίων δὲν ἐτηρήθη ἀπολύτως ἡ ἀρχὴ αὐτή. Καὶ ἐνῶ ἐγὼ τοὺς ἐξέθεσα μετὰ τινος ἐνδοιασμοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶπον ἐπεβεβαίωσε ἀπροκαλύπτως ὅτι εἰς τὴν στάσιν του ἀπέναντι τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἐπέδρασαν καὶ λόγοι τινὲς πολιτικοὶ ἢ κομματικοὶ συνεπείᾳ παραστάσεων τῶν φίλων του. Δὲν εἶναι μόνον χθὲς ποῦ παρετήρησα τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν σημερινῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε σκόπιμον—ὄχι καὶ κατ’ ἐμὲ—ὄχι ἀπὸ τῆς καλῶς ἐννοουμένης διοικήσεως τῶν δήμων, ἀλλὰ δι’ ἄλλης νὰ δεσμεύσῃ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους, διότι ἐνῶ οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες ἀσκοῦν τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, προέβη εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων ἡ Κυβέρνησις διὰ νόμου, καὶ ἐπέβαλεν εἰς τοὺς δήμους νὰ ἀναλάβωσιν πάλιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησαν ἀκατάλληλα. Γίνεται δὲ καὶ τοῦτο τὸ περιπλέον, ὅτι οὔτε κἂν ἐδόθη εὐκαιρία ὅπως ἐπέμβῃ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη καὶ ἐτάχθη ἵνα πατάσσεται οἱαδήποτε ὑπέρβασις ἐξουσίας, οἱασδήποτε ἀρχῆς. Καὶ τότε ἐψηφίσθη νόμος ἄνευ ἐξετάσεως τινός, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου ὑπεχρεώθησαν δῆμοι ἀπολύσαντες ὑπαλλήλους νὰ ἐπαναφέρουσι τούτους εἴτε ἦσαν χρήσιμοι, εἴτε ἄχρηστοι, εἴτε ἱκανοὶ εἴτε ἀνίκανοι. Τοῦτο ἀπὸ πολλαπλῆς ἀπόψεως ἦτο ἀντικανονικόν, διότι ὄχι μόνον προσβάλλει τὴν αὐτοδιοίκησιν, ὄχι μόνον προβάλλει τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ δῆμοι καὶ οἱ ἄρχοντες, ἀλλὰ ἀκόμη ἔθιξε καὶ αὐτὴν τὴν ἰδέαν τοῦ θεσμοῦ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὁ ὁποῖος ἐτάχθη χάριν τῶν παρεκβάσεων τῶν νόμων. Καὶ ἀντὶ νὰ ἀφήσῃ τοὺς τυχὸν ἀδικηθέντας ὑπαλλήλους νὰ προσφύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἀπηγόρευσε καὶ τοῦτο διὰ τοῦ αὐθαιρέτου νόμου. Τοῦτο ἐγένετο μόνον διὰ τοὺς δημάρχους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν φίλοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντικαταστήσουν ἕνα μέγα μέρος τῶν ὑπαλλήλων. Ἐδικαιολογεῖτο τότε ἡ Κυβέρνησις λέγουσα, ὅτι ἔπρεπε νὰ προστατεύσῃ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὤθησαν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, οὐχὶ ἴσως ἐκ καλῶς ἐννοουμένων συμφερόντων τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τοὺς ὤθησεν ἡ πολιτικὴ τοῦ δήμου. Τοιαῦται δικαιολογίαι κατ’ ἐμὲ δὲν ἔπρεπε οὐδέποτε νὰ ἰσχύσωσιν εἰς νομοθετήματα τοῦ Κράτους, διότι δὲν ἔχουσιν κανένα λόγον, ἀφοῦ ἠδύνατο νὰ κρίνῃ καὶ ἀποφασίσῃ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἀλλὰ ἐνῷ τοιαῦτα ἐγένοντο τότε, ἤδη παρουσιάζεται τὸ παράδοξον φαινόμενον, ἡ ἰδία Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ σκέψεις καὶ ἀντιλήψεις καὶ ὄχι πλέον νὰ ὑποχρεῇ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν νὰ λάβῃ ὑπαλλήλους πάλιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοὺς ὁποίους ἀπέβαλεν, ἀλλὰ νὰ θέσῃ ὅλους τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ δημάρχου Θεσσαλονίκης. Καὶ τοῦτο διότι ὁ δήμαρχος Θεσσαλονίκης εἶναι φίλος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐθεώρησε ἀναγκαῖον τὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν πᾶσαν ἐξουσίαν ἵνα ρυθμισθῇ ὡς θέλει αὐτὸς τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων, χωρὶς νὰ λάβῃ πλέον ὑπ’ ὄψιν τὴν προστασίαν τῶν ὑπαλλήλων τοὺς ὁποίους ἔλεγεν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὅτι λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν ἑνὸς ὡρισμένου συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συμβούλιον δικαιοῦται νὰ ἐπαναφέρῃ παλαίους ὑπαλλήλους καὶ νὰ τοὺς δώσῃ ἀποζημίωσιν ἢ νὰ μὴ τοὺς δώσῃ. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται ν’ ἀποφασίσουν περὶ τῆς τύχης αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι πλέον τίθενται ἐκτὸς πάσης προστασίας ἐκ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε; Οἱ ὑπάλληλοι τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν ἑνὸς συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἐκ τῶν ἑξῆς προσώπων «ἐκ τοῦ δημάρχου. (ἀναγινώσκει). Δὲν ξέρω διατὶ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ κρίνῃ περὶ τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. Πέμπτον: ἀνώτεροι (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ τὸ συμβούλιον, κύριοι, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθορίζεται σήμερον νὰ κανονίσῃ τὴν θέσιν τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ πῶς εὑρίσκεται τὸ συμβούλιον τοῦτο ἐν ἀπαρτίᾳ; Εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντος τοῦ προέδρου καὶ 4 μελῶν. Δηλαδὴ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ συμβούλιον αὐτὸ δύναται νὰ ἀπαρτισθῇ ἀπὸ τὸν δήμαρχον καὶ ἀπὸ τὰ 4 μέλη τῆς διοικήσεως διὰ νὰ κανονίσουν αὐτοὶ τὴν θέσιν τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. Εἰπέτε μου, κύριοι, ἐὰν πραγματικῶς ὅταν ἐσχεδιάζατε καὶ ὑποβάλλατε ἕνα τοιοῦτον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν εἴχατε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων εἴχατε καὶ ὑπ’ ὄψιν ὄχι τὴν γενικὴν καὶ ἀφηρημένην ἀρχὴν περὶ αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ ἂν εἴχατε ὑπ’ ὄψιν τὴν ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἡ ὁποία ὁρίζει τὰ ἑξῆς. «Τὸ δικαίωμα τοῦ ἀποφασίζειν. (ἀναγινώσκει).

§53Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Μὰ τὰ 4 μέλη εἶναι αἱρετά. Εἶναι καὶ τρεῖς δημοτικοὶ σύμβουλοι.

§54Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λοιπὸν τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι αὐτὰ εἶναι τὰ μέλη τὰ ὁποῖα ἔχουν δικαίωμα ἐκλογῆς τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ εἶναι μία πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἡ ἐλευθερία τοῦ ἀποφασίζειν ἡ ἐλευθερία ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὀργάνων διὰ τῶν ὁποίων οἱ δήμαρχοι εἴτε οἱ κοινοτικοὶ καὶ αἱρετοὶ ἐν γένει ἄρχοντες πρόκειται νὰ ἐνασκήσουν αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ σήμερον τοὺς ἀφαιρεῖται αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ ἀναθέτετε εἰς ἕνα συμβούλιον τὸ ὁποῖον δύναται κατὰ τὸ νομοσχέδιόν σας ν’ ἀπαρτίζεται ἀπὸ ὑπαλλήλους διοικητικοὺς διὰ νὰ ἀποφασίζουν. Κύριε ὑπουργέ, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς ἐὰν νομίζομεν, ὅτι οἱ θεσμοὶ τοὺς ὁποίους ψηφίζομεν καὶ τοὺς ὁποίους καὶ Συνταγματικῶς καθιεροῦμεν εἶναι χρήσιμοι διὰ τὸ Κράτος, νὰ τὸ εἴπωμεν φανερὰ ὅτι εἶναι χρήσιμοι καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἐφαρμόσωμεν. Ἐὰν δὲ νομίζωμεν ὅτι αὐτοὶ οἱ δεσμοὶ δύνανται νὰ μᾶς βλάψουν εἰς τὰ κομματικὰ συμφέροντά μας πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ καταργήσωμεν πρῶτα αὐτοὺς τοὺς θεσμούς, καὶ ἔπειτα νὰ κάμωμεν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔχουσι μίαν ἐμφάνισιν ὁπωσδήποτε νομιμοφανῆ, ὅπου σήμερον στεροῦνται τοιαύτης καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ. «Τὶ θέλετε, εἶναι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐλαττωματικοὶ εἶναι ἀνίκανοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἄλλα τινὰ μειονεκτήματα ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν δύνανται νὰ παραμένουσιν». Ἀλλὰ κύριοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχομεν νόμον τὸν ὁποῖον σεῖς οἱ ἴδιοι, ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ ἡ παροῦσα, αὐτὴ εἰσήγαγε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ Βουλὴ ἡ πλειοψηφία της ἐψήφισε καὶ ὥρισε κατὰ τὸν νόμον τοῦτον κατὰ ποῖον τρόπον δύνανται οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνεπαρκεῖς εἰς τὰ καθήκοντά των νὰ ἐκδιώκωνται τῆς ὑπηρεσίας, ἐνῷ ἀντιθέτως ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔντιμοι ἵνα οὕτω πῶς ἔχουν πραγματικῶς τὴν προσήκουσαν ἱκανότητα νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκόν των. Ἐὰν, κύριοι, στερήσητε τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἀσφαλείας αὐτῆς τὴν ὁποίαν τοὺς παρέχουν οἱ νόμοι, καὶ εἰς ἑκάστην περίστασιν τοὺς ἀφίνετε ἕρμαια τοῦ ἑκάστοτε ἰσχύοντος, τότε πρέπει νὰ ξεύρετε ὅτι ὑπαλλήλους δὲν θὰ ἔχομεν. Καὶ πρέπει νὰ εἴπωμεν καθαρὰ, ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα Κράτος τὸ ὁποῖον ἔχομεν συνειθίσει εἰς τὴν μονιμότητα οὔτε ἔχομεν τόσην ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τοὺς ἀφήνωμεν εἰς τὴν αὐθαίρετον κρίσιν τοῦ ἑκάστοτε ἰσχύοντος. Αὐτὸ θὰ ἦτο εἰλικρινέστερον καὶ ἐντιμότερον παρὰ εἰς κάθε περίστασιν νὰ ἠθέλωμεν νὰ βγάλωμεν τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους δὲν τοὺς θέλει ὁ Δήμαρχος, διὰ νὰ βάλλῃ δικούς του, κάνοντες ἐν τῇ Βουλῇ ἕνα νόμον, καὶ ὅταν ἔρχεται ἄλλος Δήμαρχος νὰ του δίδωμεν τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς διώξῃ καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς τοῦτο ἀπετελεῖ αὐθαιρεσίαν τοῦτο ἀποτελεῖ κατάργησιν αὐτῆς τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοδιοικήσεως. Νομίζω, ὅτι ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποτέλεσμα ἁπλῶς κομματικῆς ἀντιλήψεως, δὲν πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Θὰ συστήσω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἂν θέλωμεν νὰ διατηρήσωμεν κἄποια λείψανα τάξεως καὶ ρυθμοῦ, διότι ἄλλωστε ἡ Βουλὴ αὐτὴ θ’ ἀπεδειχθῇ ὅτι ἐστερήθη παντὸς ρυθμοῦ ἠθικοῦ. Νομίζομεν δὲ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν βάσιν αὐτοῦ εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὸν διότι τὸ Συμβούλιον τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποφασίζῃ εἶναι Συμβούλιον συγκείμενον κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ δύναται νὰ ἔχῃ νόμιμον σύνθεσιν μὲ μόνους τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ αὐτόχρημα ἐπέμβασιν εἰς τὰ πράγματα τῆς διοικήσεως, εἰς τὰ πράγματα τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς.

§55Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Μίαν πληροφορίαν.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀφίνετε κ. συνάδελφε ἐπειδὴ ἔχω τὰς πεποιθήσεις μου τὰς ὁποίας μετὰ τόσης πειστικότητος ἐξέφερον. Κατόπιν ἐκθέσατε καὶ σεῖς τὰς ἀντιλήψεις σας.

§57Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Μίαν πληροφορίαν ἔχω νὰ σᾶς δώσω.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν μοῦ χρειάζεται διότι μπορῶ νὰ διαβάσω τὸ νομοσχέδιον. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς ἕνα δεύτερον σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου. Εἶπε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπηγόρευσε εἰς τοὺς Δήμους νὰ κάμωσι ὁμολογιακὸν δάνειον διὰ τὸν λόγον ὅτι..... Καὶ ἐνῷ τοῦτο ἔλεγε διὰ τοὺς ἄλλους Δημάρχους, σήμερον διὰ τὸν δικόν του τὸν Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος ἐξελέγη ὡς κομματικὸς Δήμαρχος, ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται αὐτὸς ὁ Δήμαρχος ἐξαιρετικῶς νὰ συνομολογήσῃ καὶ δάνειον 30 ἑκατ. ὁμολογιακόν.

§59Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ τροποποιηθέν. Δὲν περιλαμβάνεται ἡ διάταξις αὐτή.

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πῶς ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης ἵνα διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν... (ἀναγινώσκει).

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς δώσω μία ἐξήγησιν. Δὲν εἴπομεν, ὅτι ἀπαγορεύομεν νὰ γίνεται ὁμολογιακὸν δάνειον εἰς τὸ ἐσωτερικόν, εἴπομεν ὅτι ἀπαγορεύεται νὰ ἐκδίδεται δάνειον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὸ εἴπομεν. Καὶ ἡ καλλιτέρα ἀπόδειξις τοῦ πράγματος εἶναι, ὅτι διὰ τὸν Ὀργανισμὸν τῆς Κορίνθου, ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα νὰ κάνῃ ὁμολογιακὸν δάνειον. Δὲν ἐπιτρέψαμεν νὰ ἐκδίδεται ὁμολογιακὸν δάνειον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι μᾶς ἐζητήθη ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἀπὸ τοὺς χρηματίσαντας πελάτας μας, ὅτι δὲν πρέπει αὐτὸν τὸν καιρὸν ἐπὶ ἕν ἔτος νὰ ἐκδώσωμεν δάνειον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τί λόγους ἔχομεν νὰ μὴ γίνεται δάνειον ὁμολογιακὸν εἰς τὸ ἐσωτερικόν; Καὶ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸ ὁμολογιακὸν δάνειον τῆς Κορίνθου.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι κρατεῖτε δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ἐπιτρέψατε τὸ ἐσωτερικὸν ὅπως δὲν ἐπιτρέψατε καὶ τὰ ἐξωτερικά.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπαντῶ εἰς τὴν παρατήρησιν σας αὐτήν. Μάλιστα δὲν ἐπέτρεψα δάνειον διότι δὲν μοῦ ἐζητήθη. Διατὶ ἐπιμένετε εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀφοῦ μοῦ εἴπατε καὶ προχθὲς ἀκόμη ὅτι δὲν ἔρχεσθε εἰς ἐπαφὴν συχνὰ μὲ τὸν δήμαρχον, διὰ νὰ τὸ βλέπετε. Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν μοῦ ἐζήτησε δάνειον. Τὸ δὲ δάνειον τῶν ὑπονόμων θὰ εἶναι ὁμολογιακὸν καὶ αὐτό.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι σεῖς εἴπατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων τὸ δάνειον τῶν 160 ἑκατ. δρχ. διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν. Ἀλλ’ ὅτι σεῖς τυγχάνει νὰ εἶσθε ἀρχηγὸς κόμματος, καὶ οἱ φίλοι σας σᾶς εἶπον, νὰ μὴ δώσητε εἰς τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων τὸ δάνειον διότι εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ μεταχειρισθῇ διὰ κομματικοὺς σκοπούς.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπα, ὅτι μοῦ εἶπαν αὐτὸ οἱ φίλοι μου. Μοῦ εἶπαν νὰ φροντίσῃς νὰ λάβῃς μίαν ἀσφάλειαν, ὅτι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα δανείζονται διὰ νὰ μεγαλώσουν ὡρισμένοι Δῆμοι θὰ χρησιμοποιηθοῦν πρὸς ὄφελός των.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὰ πρακτικά. Σᾶς εἶπα, διατὶ θέλετε νὰ ἀφήσετε εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημάρχου Θεσσαλονίκης καὶ δὲν τὸν περιορίζετε. Καὶ σᾶς λέγω, διατὶ τώρα, ὅπου ἔτυχε νὰ εἶμαι ἀρχηγὸς κόμματος, διατὶ θέλετε εἰς τὸν Δήμαρχον Θεσσαλονίκης νὰ τοῦ παραχωρήσητε ἓν δάνειον 30.000.000 δραχμῶν καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ βλάψῃ κομματικῶς. Δὲν τὸ λέγω, βέβαια, δι’ ἐμέ, ἀλλὰ διὰ σᾶς. Δὲν τὸ θέλω αὐτὸ καὶ δὲν τὸ ὑποστηρίζω, ἀλλὰ σεῖς τὸ ὑποστηρίζετε.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐζητήθη ἡ ἄδεια νὰ συναφθῇ ἕνα δάνειον 30 ἑκατομμυρίων καὶ ἐδώσαμεν τὴν ἄδειαν. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων μᾶς ἐζήτησεν 160 ἑκατ. καὶ τοῦ ἐδώσαμεν τὴν ἄδειαν, θὰ μᾶς ζητήσῃ κατόπιν 300 ἑκατ. καὶ θὰ τοῦ δώσωμεν τὴν ἄδειαν.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω τοῦτο, ὅτι μεταξὺ τοῦ ἑνὸς Δημάρχου καὶ τοῦ ἄλλου παρατηρεῖται τοῦτο, ὅτι ἐκείνου μὲν ἐμπιστεύεσθε πλήρως τὴν διαχείρησιν, τοῦ ἄλλου δέ, ὁ ὁποῖος δὲν λέγω, ὅτι εἶναι ἰδικός μου, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι κανενός, δὲν τοῦ ἀφήνετε τίποτα.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχετε νὰ προτείνετε τροπολογίαν;

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκθέτω τὰς ἰδέας μου καὶ τὰς τροπολογίας ὀφείλετε νὰ τὰς κάμετε σεῖς.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς ἐμφανίζετε, ὅτι ἔχομεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ διὰ τοὺς Δημάρχους.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἐκθέτω πραγματικὰ γεγονότα καὶ δὲν ἐκθέτω ἰδέας. Τὰ πραγματικὰ γεγονότα ἀντίκεινται καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν διακηρύττετε ἀλλὰ δὲν τὴν τηρῆτε. Ἔχω ἀκόμη νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα πρόσφατον, κατὰ τίνα τρόπον συμπεριεφέρθητε ἀπέναντι ἑνὸς Δημάρχου, ὁ ὁποῖος ἔχει πολλὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἐκτιμᾶται ἀπὸ πολλὰς Κυβερνήσεις. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐψηφίσατε νόμον ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὸν ὁποῖον ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὸν Δήμαρχον Παγασσῶν 1.300.000 δραχ. κατ’ ἔτος διὰ νὰ κατασκευάσετε μίαν ὁδὸν ἡ ὁποία δὲν ὑπάγεται καθόλου εἰς τὸν Δῆμον. Καὶ διὰ τούτου τοῦ μέσου δὲν ἠθέλατε τίποτε ἄλλο νὰ κάμετε παρὰ νὰ στερήσητε ἕνα Δήμαρχον τῶν μέσων διὰ νὰ ἐκτελέσῃ ὅσα ἔργα νομίζω χρήσιμα διὰ τὸν τόπον του. Πρόκειται δὲ περὶ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντελῶς ἀνωτέρας ὑπολήψεως καὶ ὁ ὁποῖος ὅπως εἶναι γνωστὸν οὔτε τίποτε ἀπολαμβάνει οὔτε αὐτοκίνητον ἀπολαμβάνει. Ἐν τούτοις τοῦ ἀφαιρέσατε ἕνα ποσὸν 1.300.000 διὰ νὰ τὸν ἐμποδίσετε νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα.

§75Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀφαίρεσις δὲν γίνεται ἀπὸ δυσμένειαν τινὰ τοῦ Δημάρχου Παγασσῶν, ἀλλὰ διότι ἱδρύθη ἕνα ταμεῖον Ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τὸ ὁποῖον ἦτο ἀνάγκη νὰ τροφοδοτηθῇ ἀπὸ ἰδιαιτέρας προσόδους αἱ ὁποῖαι ἐπιβαρύνουν ὅλας τὰς κοινότητας τῆς περιφερείας καὶ κατά συνέπειαν καὶ τὸν Δήμαρχον Παγασσῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι ὁ Δῆμος Παγασσῶν ὠφελεῖται ἀπ’ αὐτό;

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ μοῦ λέγετε, ὅτι δὲν ἐγένετο πρὸς ἔνδειξιν δυσμενείας, ἀπέναντι τοῦ Δημάρχου, ὀφείλω νὰ τὸ πιστεύσω. Ἀλλά, ὅτι δὲν παρατηρεῖται ἡ ὀφειλομένη συμπάθεια ἀπέναντι τῶν Δημάρχων ἐν γένει καὶ αὐτὸ εἶναι αὐταπόδεικτον. Διότι ἐὰν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν εἴχατε κατ’ ἀρχὴν τὸ δικαίωμα νὰ διαθέτετε τὰς προσόδους τῶν Δήμων, δὲν ἠξεύρω ποῖος σᾶς ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ τὰς διαθέτετε ἐκεῖ ὅπου νομίζετε σεῖς, ὅτι πρέπει νὰ διατεθοῦν. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικὸν κατὰ βάσιν διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἠδύνατο μία Κυβέρνησις νὰ ἀφαιρέσῃ ὅλας τὰς προσόδους ἑνὸς Δήμου καὶ νὰ ἀφήνῃ τὸν Δήμαρχον νὰ κάθεται μὲ μίαν πέννα. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ὀφείλατε προκειμένου περὶ Δημάρχου οἷος ὁ Δήμαρχος Παγασσῶν, νὰ τοῦ ζητήσετε τὴν γνώμην του. Ἐγὼ ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διακηρύξω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπεμβαίνει παρὰ τὸν νόμον, παρὰ τὸ Σύνταγμα, παρὰ πᾶσαν ἠθικὴν ἀρχὴν εἰς τὰ δικαιώματα τῶν Δημοτικῶν ἀρχῶν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ τὸ εἴπω, ἀπὸ λόγους κομματικούς, ἀπολύτως κομματικοὺς καὶ διὰ διαφόρων νομοσχεδίων κανονίζει τὰ τῶν Δήμων ἀναλόγως τῶν κομματικῶν συμφέροντα. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔχει ἐφοδιασθῆ ἀπὸ τὸν Λαὸν μὲ μίαν τόσον μεγάλην πλειοψηφίαν καθῆκον πρώτιστον ἔχει ὄχι μόνον νὰ φροντίζῃ νὰ τηρήσῃ τὰς συνταγματικὰς ἀρχάς, ἀλλὰ πρὸ πάντων νὰ φροντίσῃ νὰ τηρήσῃ τὴν ἠθικὴν τάξιν καὶ τὸν ἠθικὸν ρυθμὸν τῶν πραγμάτων τῆς Χώρας. Τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα εἰσάγει δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ διδάξουν εἰς τὸν κόσμον τὴν ἀταξίαν καὶ τὴν ἀρρυθμίαν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ τὴν πληρώσῃ μόνη ἡ Κυβέρνησις ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος.

§78Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ 1925, ὅταν ἔγιναν αἱ πρῶται Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ τῆς Θεσσαλονίκης, τὰ δημοτικὰ πράγματα αὐτῆς εὑρίσκονται εἰς ἀνώμαλον κατάστασιν τρεῖς ἐκλογαὶ Δημοτικαὶ ἐγένοντο καὶ δυστυχῶς ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης δὲν κατώρθωσε νὰ εὕρῃ τὸν δημοτικὸν ἄρχοντα, ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ ἀπέβλεπε εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δήμου. Ἐγένοντο ἐκλογαὶ καὶ ὁ τελευταῖος Δήμαρχος ὁ ἐκλεγεὶς ὑπόσχεται καὶ διὰ τῆς προηγουμένης δράσεώς του, ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐν πολλοῖς τὰ δημοτικὰ πράγματα τῆς Θεσσαλονίκης, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, εὑρίσκονται εἰς ἀνώμαλον κατάστασιν. Τὰ ἀλλεπάλληλα δημοτικὰ καθεστῶτα ἀπὸ τοῦ 1925 καὶ ἐντεῦθεν ἐδημιούργησαν μίαν κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε τὸ προσωπικὸν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης νὰ ἀνέλθῃ εἰς 428 ὑπαλλήλους, δηλαδὴ ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος εἶναι σχεδὸν περίπου ὁ ἴδιος μὲ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅσους δηλαδὴ ὑπαλλήλους ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ὅλον τὸ Κράτος, τόσους ἔχει μόνον ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης, ἐκτὸς τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη. Ἀναλαβοῦσα ἡ νέα δημοτικὴ ἀρχὴ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δημιουργήσῃ ἕνα ὀργανισμὸν τοῦ Δήμου. Αὐτὸν τὸν ὀργανισμὸν τὸν συνέταξεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ ἐδημιουργήθησαν 113 ὑπάλληλοι πρώτης κατηγορίας καὶ 125 δευτέρας κατηγορίας ἐν ὅλῳ 238 ὑπάλληλοι. Ἀντὶ τῶν 428 τοὺς ὁποίους προέβλεπον οἱ προηγούμενοι Ὀργανισμοί. Τροποποιηθέντες ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὰ διάφορα δημοτικὰ συμβούλια καὶ διὰ τῶν ὁποίων Ὀργανισμῶν ἐδημιουργήθησαν θέσεις εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, προσελήφθη ἐσμὸς ἀνθρώπων ἀξέστων, ἀγραμμάτων ἐντελῶς ἀνικάνων διὰ νὰ διοικήσουν τὸν δεύτερον δῆμον τοῦ Κράτους ἢ τὸν δῆμον τῆς πρωτευούσης τῆς βορείου Ἑλλάδος. Δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο ὁ δήμαρχος τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ κατόπιν μιᾶς συσκέψεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου εἰς τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ἐκκαθαρισθῇ ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης, καὶ ἐνῷ ἠδύνατο ὁ ἴδιος ὁ δήμαρχος ν’ ἀναλάβῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψηφισθέντος νόμου τοῦ ἔτους 1930 τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ δήμου, προτείνει εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ ζητήσῃ τὴν βοήθειαν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐκκαθαρισθοῦν οἱ ὑπάλληλοι. Τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἀποτελεῖται κατὰ τὸ πλεῖστον ἐξ ἀντιθέτων πρὸς τὸν δήμαρχον τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐκ τῶν 28, νομίζω ὅτι μόνον οἱ 3 εἶναι τῆς παρατάξεως τοῦ κ. δημάρχου, οἱ ἄλλοι εἶναι τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως. Καὶ διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἡ πρᾶξις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ὑπ’ ἀριθ. 97 ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει), Ἐξ ὅλων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων ὅλοι οἱ τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως ἐπλειοδότουν τὴν ἀπόφασιν εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ διὰ τῆς ἀποφάσεώς των ἀπεφάνθησαν ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐκκαθάρισις. (ἀναγινώσκει).

§79Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πρέπει νὰ καταργήσετε καὶ τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεχρεώσατε τὸν δήμαρχον νὰ πάρῃ ὅλους τοὺς παυθέντας ὑπαλλήλους.

§80Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὁ νόμος 4548 ἐψηφίσθη τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1930 προέβλεπε δὲ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἀνικάνων ὑπαλλήλων διὰ μιᾶς διαδικασίας, ἡ ὁποία οὔτε ἀσφαλὴς εἶναι ἀλλὰ καὶ μακροχρόνιος συγχρόνως. Διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου ὑπῆρχε ἀπόλυτος ἀνάγκη ὑπαλλήλων χρηστῶν ἠθῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἰσῆλθε καὶ εἰς θεωρητικὰς συζητήσεις καὶ ὡμίλησε καὶ περὶ αὐτοδιοικήσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι ἀκριβῶς τὸ καταστάλαγμα τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοδιοικήσεως του. Διότι τὶ ζητεῖ ὁ δήμαρχος Θεσσαλονίκης; Ζητεῖ δι’ ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ δήμου. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν ὅτι περίπου αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῶν λόγων του—δὲν πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἐπεμβαίνῃ καθόλου εἰς τοὺς αὐτοδιοικουμένους Ὀργανισμούς. Οἱ αὐτοδιοικούμενοι Ὀργανισμοὶ εἶναι πολλοστημόρια τοῦ Κράτους καὶ τὸ Κράτος ἀσκεῖ τὸ ἰμπέριουμ ἐν παντὶ καὶ πάντοτε ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων εἰς τὰ ὁποῖα κινοῦνται ἐν γένει οἱ κοινωνικοὶ αὐτοὶ Ὀργανισμοί. Ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν συμπίπτει μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτονομίας διότι αὕτη κινεῖται ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦ τελευταίου προϋπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον ἐψήφισε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Θεσσαλονίκης προβλέπει μίαν πίστωσιν 7 ἑκατ. περὶ τοῦ περικοπτομένου προσωπικοῦ τὰ ὁποῖα 7 ἑκατ. θὰ ἐχρησιμεύσουν ὡς ἀπόδοσις εἰς τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἀπομακρύνονται τοῦ Δήμου. Ἂς ἴδωμεν τὶ λέγει τὸ νομοσχέδιον: «συνιστᾶται παρὰ τῷ Δήμῳ Θεσσαλονίκης εἰδικὸν συμβούλιον.... (ἀναγινώσκει). Συμβούλιον δηλαδὴ ἐντελῶς καὶ ἀπολύτως ὑπηρεσιακόν. Διότι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπεν ὅτι ὁ δήμαρχος μετὰ τεσσάρων (4) ἄλλων μελῶν θ’ ἀποτελέσουν τὸ συμβούλιον καὶ θὰ εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ καὶ θ’ ἀπολύῃ τοὺς ὑπαλλήλους. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅτι οἱ τρεῖς σύμβουλοι εἶναι τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως. Ἑπομένως τρεῖς καὶ ὁ δήμαρχος τέσσαρες (4). Ἄρα αἱ ἀποφάσεις τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ τὸ συμβούλιον ἔστω κι’ ἂν εἶναι 5 τὰ μέλη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κατὰ τῶν ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου προβλέπεται ὅτι εἰς τοὺς ἑκουσίως ἀπομακρυνομένους ὑπαλλήλους τοῦ δήμου θὰ παρέχεται ἀναλόγως ἀποζημίωσις, δηλαδὴ διατηρεῖ τὸ νομοσχέδιον ἀκέραια τὰ δικαιώματα τῆς συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι συνταξιοῦχοι καὶ ἀκέραια ἀκόμη τὰ δικαιώματα του ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ὑπαλλήλων, τὴν ὁποίαν θὰ καθορίσῃ τὸ συμβούλιον δι’ ἀποφάσεως του. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι οὐδέποτε ἄδικον εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν αἱ ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου νὰ μή εἶναι ἀνέκκλητοι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στερήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους ἀπὸ τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Διὰ τοῦ ἄρθρου 5 ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης ἡ πρόσληψις 3 ὑπαλλήλων ἐπὶ ἀποζημιώσει. Αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι θὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν πραγμάτων τοῦ δήμου, διότι εἶναι ἀφάνταστον τὸ πρᾶγμα, ἂν παρακολουθήσῃ τις καὶ ἴδῃ τὰ δημοτικὰ πράγματα τῆς Θεσσαλονίκης. Ἡ ἀκαταστασία καὶ ἡ ἀνωμαλία ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης εἶναι ἀφάνταστος. Διὰ τοῦ ἄρθρου 6 παρέχεται εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης ἡ ἄδεια νὰ συνάψῃ δάνειον μέχρι 30.000.000 διὰ τὴν ἐξώφλισιν χρεῶν πρὸς τρίτους. Τὰ χρέη ταῦτα ἐδημιούργησαν τὰ ἀλλεπάλληλα καθεστῶτα. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι δι’ ὅλα πλῆρες καὶ ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης. Καταλήγων συνιστῶ ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ καὶ σύσσωμος ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἴδῃ τὸ δῆμον Θεσσαλονίκης ἐξικνούμενον εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον τὸν ἔταξε ἡ ἀποστολή του.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§82Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξα εἷς τῶν θερμοτέρων ὑποστηρικτῶν τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, ἐδήλωσα δὲ ὅτι ἀσχέτως πρὸς τὴν ἀντίδρασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μὲ τὴν πτέρυγα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, διότι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀπεσκοπεῖτο ἡ ἐπέμβασις εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν ὅτι δὲν ἀφορᾷ ὑποστήριξιν κομματικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ ἀφορᾷ ὑποστήριξιν δικαιώματος τῆς προστασίας τῆς ἐργασίας. Ἀνέφερα δὲ μάλιστα τότε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὑπὸ ἄλλων δημάρχων ἀνηκόντων καθαρῶς εἰς τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει. Ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ κατάστασις πραγματικῶς τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης ἕνεκα τῶν ἀλλεπαλλήλων μεταβολῶν αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐκεῖ, δὲν εἶναι εὐχάριστος ἰδίως ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως ἐργασίας. Ρητῶς δὲ δηλώνω, ὅτι δὲν πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ γίνῃ οὐδεμία διάκρισις κομματικῶν φρονημάτων... Νομίζω ὅμως ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰ ἀποφασισθέντα ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διότι ἂν ὁρμηθῶμεν ἐκ τῆς ἀρχῆς ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἀπεφάσισε τὴν ἐθελουσίαν ἔξοδον τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων, αὐτὸ τὸ ἴδιον δημοτικὸν συμβούλιον αὐτοπεριορίζεται καὶ ζητεῖ ὡρισμένον τι ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἔκρινε τὸ νομοσχέδιον σύμφωνον μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς πρέπει νὰ εἶναι τὸ νομοσχέδιον σύμφωνον μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διὰ νὰ εἶναι σύμφωνον τὸ νομοθέτημα καὶ νὰ ἀποφύγωμεν ἐνδεχομένην κατάχρησιν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀποφάσεων τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Πρέπει πρῶτον νὰ ἀφαιρεθῇ ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ τὸ ἄρθρον 1 ὡς μέλος ὁ γραμματεὺς τοῦ δήμου, διότι ἐφ’ ὅσον ὁ γραμματεὺς τοῦ δήμου κατὰ τὸν πάγιον ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων διορίζεται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ δημάρχου καὶ οὐχὶ ὑπὸ τῆς δημαρχιακῆς ἐπιτροπῆς, θεωρεῖται ὡς ἕνα πρόσωπον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐπίδρασις τοῦ δημάρχου, εἶναι ἀπόλυτος. Πρέπει κατὰ συνέπειαν ἀπὸ τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον καταρτίζεται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 1, νὰ ἀπαλειφθῇ ὁ γραμματεὺς τοῦ δήμου. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἀπεφάσισε ὑπὲρ παντὸς ἀριθμοῦ ἀνικάνων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἰδίως διευθύνουν τὰς ὑπηρεσίας, νὰ διευκολύνῃ τὴν ἑκουσίαν ἔξοδον. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ὁρίζεται, διὰ νὰ παρέχῃ πᾶσαν ἐγγύησιν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀμερόληπτος ἡ ἔξοδος δέον νὰ ἀφαιρεθῇ ὁ γραμματεύς.

§83Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον αὐτὸ· ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου.

§84Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐπίσης πρέπει εἰς τὸ ἴδιον ἄρθρον, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ τεθῇ διάταξις εἰς τὸ ἄρθρον 1, ὅτι τὸ εἰδικὸν αὐτὸ συμβούλιον συνιστᾶται ἐφ’ ἅπαξ, διότι τὸ μέτρον αὐτὸ στηρίζεται εἰς τὸ ὅτι θὰ γίνῃ ἐν ἐκτάκτῳ συμβουλίῳ διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ὀργανισμὸς καὶ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν κατάστασιν. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπολύτως ὁ ὀργανισμός, ἐὰν διὰ τὴν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχουν οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ τεθῇ ἡ διάταξις ὅτι τὸ συμβούλιον αὐτὸ πρέπει νὰ συσταθῇ καὶ νὰ λειτουργήσῃ ἐφ’ ἅπαξ. Ὅσον ἀφορᾷ τό ἄρθρον 3 ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Εὐριπαίου, ὅτι πρέπει νὰ μὴ εἶναι ἀποφάσεις ἀνέκκλητοι, αὐτὸ βεβαίως ἀποτελεῖ μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία αἴρει τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὅταν ἐπιτρέψωμεν πάντα τὰ ἔνδικα μέσα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν γίνεται ἡ ἐκκαθάρισις. Μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὰς καταβλητέας ἀποζημιώσεις θὰ ἤθελον ὅπως ἡ κατανομὴ αὐτῶν γίνεται, ὄχι δι’ ἀποφάσεως τοῦ δημάρχου, ἀλλὰ δι’ ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Μάλιστα νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀντισυνταγματική.

§85Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν γνώμην τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου νὰ ἀνατίθεται; Πρόκειται περὶ μιᾶς μικρᾶς ἀποζημιώσεως;

§86Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Διατὶ νὰ μὴ θέλωμεν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου; Ἐπιμένω, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρου 3 ἡ διάταξις αὐτή. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνταξιν νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν διάταξιν καὶ οἱ κλητῆρες τῆς Δημαρχίας. Αὐτὸ τὸ ζητεῖ ὁ σύνδεσμος τῶν ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης ἐφ’ ὅσον τοὺς κρατοῦν ἀπὸ τὴν μισθοδοσίαν των, καὶ αὐτοὶ ἀκριβῶς ἔχουν ἀνάγκην νὰ προστατευθοῦν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ πάρουν σύνταξιν.

§87Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ λάβωσι σύνταξιν καὶ οἱ ὑπηρέται.

§88Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δάνειον, πραγματικῶς νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μεγαλυτέρα εὐεργεσία, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, ἰδίως τῶν ἐργολάβων τῆς προμηθείας τοῦ γάλακτος, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην νὰ πάρουν χρήματα. Ἑπομένως τὸ δάνειον αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ, ἐὰν θέλωμεν νὰ λειτουργήσῃ πραγματικῶς ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς τροποποιήσεις ταύτας τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ ψηφισθῇ.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαμαρᾶς.

§90Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὴ ἡ θλιβερὰ ἱστορία τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης. Ἡ Μακεδονικὴ πρωτεύουσα, ἡ δευτέρα πρωτεύουσα τοῦ Κράτους ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀναδημιουργίᾳ ἀπὸ τοῦ 1924 ἔχει νὰ ἐπουλώσῃ τὰς πληγάς, ἐκ τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων οἱ ὁποῖοι προσέτρεξαν μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν καὶ ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τῆς Θεσσαλονίκης καὶ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἔχῃ μίαν ἐμφάνισιν ἀξιοπρεπῆ ὡς δευτέρα πρωτεύουσα τοῦ Κράτους καὶ ὡς πόλις ἡ ὁποία ὑποπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν οἱουδήποτε ξένου εἰσερχομένου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐνῷ λοιπὸν εἶχεν ἀνάγκην δημάρχου, δυστυχῶς εἶχεν τὸ ἀτύχημα νὰ πέσῃ εἰς τὰς χείρας καὶ κατὰ τὰς δύο ἐκλογὰς, τῶν χειροτέρων δημάρχων. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταί, τὴν πρώτην περίοδον τοῦ Πατρικίου, ὁ ὁποῖος δὲν ἀφῆκε τίποτε. Μὲ τὰς δευτέρας ἐκλογὰς ἐνομίσαμεν ὅτι ἡ κατάστασις θὰ διωρθοῦτο. Δυστυχῶς ὅμως ὑπῆρξεν ἡ περίοδος αὐτὴ χειροτέρα τῆς πρώτης, ὥστε νὰ ὠχριᾷ ἡ διοίκησις τοῦ Πατρικίου πρὸ αὐτῆς. Πρὸ τῆς καταστάσεως αὐτῆς εὑρισκομένη ἡ Κυβέρνησις, ἔλαβεν μέτρα καὶ ἐγένοντο ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἀπὸ ἀνωτάτους ὑπαλλήλους ἀνακρίσεις. Ἀπελύθη ὁ δήμαρχος ἐκεῖνος καὶ ἐγίνοντο νέαι ἐκλογαὶ καὶ ἀνεδείχθη ὁ νέος δήμαρχος. Οὗτος εὑρεθεὶς πρὸ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἑκατοντάδων ὑπαλλήλων ὑπὲρ τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου καὶ ὑπαλλήλων ἀγραμμάτων καὶ αὐξήσεων δαπανῶν πλέον τῶν 40–45 ἑκατομ. ὑπὲρ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ δήμου, εὑρεθεὶς εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν κατώρθωσε διὰ τῶν σπανίων προτερημάτων του, παρ’ ὅλον ὅτι οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι ἦσαν ἀντίθετοι ὅταν ὑπέμνησεν εἰς αὐτοὺς τὰ καθήκοντά των των ἀλλὰ καὶ τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἔφερον ἐξ αὐτῆς τῆς καταστάσεως, κατώρθωσε μετὰ μῆνας ὁλοκλήρους, 6 μῆνες περίπου, νὰ καθαρίσῃ τὴν κόπρον τοῦ Αὐγείου, καὶ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ὁλοκλήρου, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων ἦσαν ὑπεύθυνοι τῆς καταστάσεως αὐτῆς, κατώρθωσε λέγω νὰ ληφθῇ ἀπόφασις νὰ συντάξῃ τὸν νέον ὀργανισμὸν νὰ καθαρίσῃ τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἀξέστους ἐν γνώσει καὶ τῶν ὑπαλλήλων. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν τμηματάρχαι ἀπόφοιτοι τοῦ δημοτικοῦ σχολείου. Ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως αὐτῆς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον παμψηφεὶ ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν τῆς 27 Μαρτίου καὶ ἐγένετο ὁλόκληρος ὁ ὀργανισμὸς τοῦ δήμου, ὁ ὁποῖος τακτοποιεῖ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Δὲν βλέπω λοιπὸν δικαιότερον νομοσχέδιον ἀπὸ τὸ παρόν. Ποῦ θίγεται ἡ αὐτοδιοίκησις; Οὔτε ἡ αὐτοδιοίκησις βεβαίως θίγεται, ἀφοῦ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐζήτησε παμψηφεὶ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον πράγματι θὰ σώσῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν, διότι μόνον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῇ ἡ κατάστασις καὶ νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὰ δεινὰ τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης. Δὲν φρονῶ ὅτι δύναται νὰ γίνῃ καμμία τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον ἕνα, ἐφ’ ὅσον λαμβάνει μέρος ὁ δήμαρχος καὶ τρεῖς δημοτικοὶ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀντίθετοι τοῦ δημάρχου καὶ δύο ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τῆς δημαρχίας. Δύναται ὅλοι αὐτοὶ νὰ εἶναι ὄργανα τῆς δημαρχίας; Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει, πλὴν τῆς περιπτώσεως τῶν κλητήρων, οἱ ὁποῖοι δίκαιον εἶναι λάβωσι μίαν σύνταξιν..... (χειροκροτήματα).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§92Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὅσοι ἐξ ὑμῶν κατέγιναν περισσότερον εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, γνωρίζουν βεβαίως, ὅτι εὐθὺς ἅμα τῇ ἀφίξει τοῦ βασιλέως Ὄθωνος ἐν Ἑλλάδι ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς πρωτευούσης τοῦ νέου Κράτους. Δὲν καθωρίσθη ἀμέσως ὡς πρωτεύουσα αἱ Ἀθῆναι. Μακραὶ συζητήσεις ἔγιναν τότε καὶ διάφοροι γνῶμαι ὑπεστηρίχθησαν. Ἦσαν οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι πρωτεύουσα ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ Κόρινθος, ἦσαν οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι αἱ Πάτραι, ἦσαν οἱ ὑποστηρίζοντες διαφόρους ἄλλας πόλεις, ὡς καταλλήλους διὰ νὰ χρησιμεύσουν ὡς πρωτεύουσα τοῦ νέου βασιλείου τότε. Καὶ ἀμφιβάλλω ἐὰν ἡ ἐπικράτεια τότε εἶχε τὴν σημερινὴν αὐτῆς ἔκτασιν παρ’ ὅλην τὴν ἄλλην ἥτις ἐπιστέφει τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἀμφιβάλλω λέγω, ἂν δὲν θὰ ἐκράτη ἡ γνώμη ὅτι ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπικρατείας ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης. (χειροκροτήματα). Τόσην ἔχει σπουδαιότητα διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοιαύτην κατὰ τὴν κρίσιν μου σημασίαν ἀποδίδουν εἰς αὐτὴν οἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ εὐλόγως ὠνομάσθη συμπρωτεύουσα τοῦ νέου Κράτους. Ὅταν, λοιπόν, πρόκειται περὶ τοιαύτης πόλεως, τοσοῦτον συγκεντρούσης μεγάλα πλεονεκτήματα, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον ἀμέριστος ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ στρέφηται πρὸς αὐτήν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπῆρξεν ὀρθόν, εὐθὺς ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει, νὰ ἐγκαθιδρυθῇ καὶ εἰς τὴν πόλιν ταύτην σύστημα τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, τὸ ὁποῖον ἐδοκιμάσθη εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα οὐχὶ πάντοτε ἐπιτυχῶς. Ἀλλ’ ἅπαξ εὑρέθημεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ συστήματος τούτου, ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἐφαρμογῆς μέχρι σήμερον; Ἐνηλλάχθησαν δημοτικοὶ ἄρχοντες, τῶν ὁποίων τὴν πολιτείαν ἀπέχω νὰ κρίνω, ἀλλὰ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς διοικήσεως αὐτῶν δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω τὴν γνώμην μου ὅτι ὑπῆρξαν ἀτυχέστατα. Ἐσχάτως, κατόπιν ἀποφάσεως, ἀπελύθη ὁ προκάτοχος τοῦ νῦν, δήμαρχος, καὶ ἡ πόλις διὰ πλειοψηφίας ἀνέδειξεν εἰς τὸ ὑψηλὸν αὐτὸ ἀξίωμα πολίτην συγκεντροῦντα ἀναμφισβητήτως σπάνια προσόντα διὰ τὴν θέσιν ταύτην. (χειροκροτήματα). Καὶ ὑποσχόμενον ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ οὐσιαστικὰ συμφέροντα τῆς πόλεως καὶ οὐχὶ τὰ κομματικά. (χειροκροτήματα). Ὁ δήμαρχος οὗτος ἐλθὼν εἰς τὰς Ἀθήνας, προσῆλθεν ἐνώπιόν μου καὶ μοῦ εἶπεν. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ ἐργασθῶ καὶ διὰ τὴν ἀναδημιουργίαν αὐτῆς τῆς πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ χρειάζομαι τὴν συνδρομήν σας. Ἰδοὺ πρὸ ποίας καταστάσεως εὑρίσκομαι. Τὰ ἀλλεπάλληλα καθεστῶτα ἐπροίκισαν τὸ προσωπικὸν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης διὰ τοσούτου φόρτου καὶ ὄγκου ὑπαλλήλων ὥστε δὲν δύναμαι ν’ ἀναπνεύσω. Τὸ πρῶτον καθεστὼς διώρισε τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοῦ καὶ ἐπῆλθε τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον ἀπέλυσε τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους καὶ διώρισεν ἄλλους. Ἀλλὰ κατόπιν ἐθεωρήθη ὅτι κακῶς ἀπελύθησαν οἱ πρῶτοι καὶ καλῶς εἶναι διωρισμένοι οἱ δεύτεροι καὶ οὕτως παρέμειναν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν 2 χιλ. ὑπάλληλοι.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Συνεπείᾳ νόμου τὸν ὁποῖον σεῖς, ἡ Κυβέρνησις, ἐψηφίσατε.

§94Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν σᾶς διέκοψα ἐγὼ ποτέ, κ. Πρόεδρε. Ἦλθεν τὸ τρίτον καθεστώς, τὸ ὁποῖον μετῆλθε τὴν αὐτὴν τακτικήν. Διώρισεν ὑπαλλήλους, ἀπέλυσε τοὺς τοῦ προηγουμένου καθεστῶτος, ἀλλὰ καὶ οὗτοι ἐθεωρήθησαν ὡς κακῶς ἀπολυθέντες καὶ οὕτω παρέμειναν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν τρεῖς χιλ. ὑπάλληλοι.

§95Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὥστε εἶναι τριπλάσιοι.

§96Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πολλαπλάσιοι, κ. συνάδελφε. Κατόπιν μέρος τῶν ἀπολυθέντων διωρίσθησαν ὡς ἔκτακτοι, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἠξίωσαν ὅτι κακῶς θεωροῦνται ὡς ἔκτακτοι, ὅτι εἶναι μόνιμοι καὶ ὡς τοιοῦτοι πρέπει νὰ ἐκλαμβάνωνται. Προέκυψαν, λοιπόν, ἀπαιτήσεις καὶ ἀγωγαὶ κατὰ τοῦ δήμου ποικίλαι. Θέλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ κοστίζει σήμερον εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης ἑκατομμύρια εἴκοσι πέντε, λαμβανομένου δ’ ὑπ’ ὄψει ὅτι τὰ ἐτήσια τακτικὰ ἔσοδα μόλις ὑπερβαίνουν τὰ 50 ἑκατομμύρια τὸ ἥμισυ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης διατίθεται διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν διαφόρων αὐτοῦ ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι γνώμη μου μόνον τοῦτο. Δημοτικὸς σύμβουλος ἐξέχων, οὐχὶ φύλα φρονῶν πρὸς τὸν κ. δήμαρχον, χρηματίσας δημαρχεύων ἄλλοτε—νομίζω φύλα φρονῶν πρὸς τὸ Λαϊκὸν κόμμα, ὁ κ. Δημητριάδης—διαμαρτύρεται κατὰ τῆς τοιαύτης καταστάσεως καὶ λέγει εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον: συμβαίνει ὥστε τὸ ⅓ τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐσόδων τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης νὰ διατίθεται διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Θέλω ν’ ἀναφέρω πρὸς ὑμᾶς ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ὅλην τὴν κεντρικὴν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν πληρώνει 17 καὶ μόνον ἑκατομμύρια· ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης διὰ τοὺς ὑπαλλήλους του πληρώνει 25 ἑκατομμύρια. Τοιαύτην μοῦ παρέστησεν ὁ δήμαρχος Θεσσαλονίκης τὴν κατάστασιν καὶ τοιαύτην τὴν ἀντελήφθην καὶ ἐγὼ ἐκ τῆς μελέτης τῶν προσαχθέντων στοιχείων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν. Μοὶ προσέθεσεν ὁ κ. δήμαρχος: κ. ὑπουργέ, τοσούτῳ κατάδηλος, τοσούτῳ ἀναμφισβήτητος εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης ὥστε αὐτὸ τοῦτο τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἀντιθέτων πρὸς ἐμὲ φρονημάτων, παμψηφεὶ ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ πλέον μία ἐκκαθάρισις τοῦ προσωπικοῦ καὶ δὲν ἀπεφάνθη μόνον κατ’ ἀρχὴν περὶ τούτου, ἀλλ’ ὑπέδειξε καὶ τὸν τρόπον καθ’ ὃν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐκκαθάρισις καὶ καθώρισεν ἀκριβῶς τὸ σημεῖον ἐκεῖνον τὸ ὁποῖον εἶναι διατυπωμένον ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν ὑμῶν νομοσχεδίῳ, δηλαδὴ αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀπόφασις τῆς αἱρετῆς ἀρχῆς τῆς διευθυνούσης τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης. Καὶ κατὰ τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ αἰτίασις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅτι ἀντισυνταγματικὸν εἶναι ἐν τούτῳ τὸ νομοσχέδιον, διότι αὐτὴ αὕτη ἡ αἱρετὴ ἀρχὴ διὰ πράξεώς της καθώρισε τὸν τρόπον καθ’ ὃν δέον νὰ ἐπέλθῃ ἐκκαθάρισις. Αὐτὸς δὲ ὁ τρόπος διετυπώθη εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν ὑμῶν νομοσχέδιον. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, δήμαρχος πόλεως τοσαύτης ἀξίας καὶ τοσούτου μέλλοντος, δήμαρχος μὲ ἀναμφισβητήτως εἰλικρινὲς τὸ αἴσθημα τῆς ἀφοσιώσεως διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δήμου, προσήρχετο εἰς οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν, ὑπουργὸν ὄντα τῶν Ἐσωτερικῶν, ζητῶν τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: Θὰ ὑπῆρχε τὶς ὁ ὁποῖος θὰ ἠρνεῖτο εἰς αὐτὸν καὶ θ’ ἀνελάμβανε τὴν τεραστίαν εὐθύνην ν’ ἀρνηθῇ τὴν ὑποβολὴν τούτου καταδικάζων εἰς καταβαράθρωσιν τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης; Οὐδ’ αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἐὰν συνέβαινε νὰ εἶναι ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδ’ αὐτός, λέγω —καὶ ἔχω πεποίθησιν ἐν τούτῳ— ἦτο δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ, ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις, εἰς τὸν δήμαρχον Θεσσαλονίκης τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου ἐνώπιον ὑμῶν. Ἀλλὰ μὴ τυχὸν δὲν λαμβάνεται πρόνοια ὅταν καθορίζεται ἓν ἐκκαθαριστικὸν συμβούλιον, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης καὶ ρίπτονται αὐτοὶ εἰς τὸν δρόμον; Μήπως δὲν προνοεῖ περὶ τῆς περαιτέρω τύχης αὐτῶν; Τότε ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀκουσθῇ μία φωνὴ διαμαρτυρίας οὐχὶ κατὰ τοῦ μέτρου, ἀλλὰ περὶ τῆς τύχης αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ περὶ τούτου ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης λαμβάνει πρόνοιαν. 7.500.000 ὁλόκληρα ἔχει ἀναγράψει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτοῦ δι’ ἀμοιβὰς τῶν ἀπερχομένων ὑπαλλήλων καὶ ἀποζημιώσεις. Σὺν τούτοις καὶ εὐεργετικαὶ διατάξεις ὑπάρχουν ὑπὲρ τῆς συντάξεως αὐτῶν ἔστω, καὶ ἂν δὲν συνεπλήρωσαν τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς σύνταξιν. Πᾶσα δὲ πεποίθησις ὑπάρχει ἐν ἐμοὶ καὶ ἐλπίζω νὰ τὴν συμμερίζεσθε, ὅτι ὁ δήμαρχος καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον προβαίνοντες εἰς τοιαύτην ἀνέκκλητον, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀπόφασιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μεριμνήσουν τελείως καὶ περὶ τῆς τύχης καὶ τῶν ἀπολυομένων ὑπαλλήλων. Δύναμαι νὰ προσθέσω, διὰ τὸ ἀδιάβλητον, ὅτι ὁ νέος δήμαρχος, ἂν καὶ εἶχε δικαίωμα, οὔτε ἕνα νέον ὑπάλληλον διώρισεν εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης.

§97Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θὰ διορίσῃ τώρα.

§98Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ διορίσῃ κ. συνάδελφε ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζετε, δὲν εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγάς του.

§99Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τοῦ συμβουλίου τοῦ δημιουργουμένου τώρα.

§100Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀλλὰ μοῦ φαίνεται ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος κατέγινεν περισσότερον εἰς τὴν ἐπίκρισιν ἄλλων νομοσχεδίων. Ἴσως ὁ ἀπώτερος αὐτοῦ σκοπὸς οὗτος ἦτο ὅταν ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα, ὀλιγώτερον δὲ ἡ ἐπίκρισις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Δὲν νομίζω ὅτι ἀνήκει εἰς ἐμὲ νὰ ἀπαντήσω πρὸς αὐτὸν ἐπὶ τῶν ἐπικρίσεων τῶν στρεφομένων κατὰ νομοσχεδίων ἄλλων, ψηφισθέντων ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ μάλιστα εἶχεν ὅλον τὸν χρόνον—ἐκτὸς ἂν ἐκωλύετο ἐξ ἀσθενείας τινος—καὶ ἀφοῦ μετὰ τόσης ἀληθῶς θαυμαστῆς ἐπιμελείας παρηκολούθησεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, εἶχε λέγω ὅλον τὸν καιρὸν νὰ ψέξῃ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα κατὰ τὴν ἐπιψήφισίν των.

§101Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποῦ νὰ τὰ ἰδοῦμε σωρηδὸν ὅπως διέρχονται!

§102Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂν ἀποδίδῃ διάφορον γνώμην εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀμοιβαίως νὰ ἀποδώσῃ καὶ εἰς αὐτὸν διάφορον γνώμην. Διότι ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος ὁ καταστατικὸς ἂς εἴπωμεν, τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων, ὁ ἰσχύων νομίζω ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶχεν ἀντίθετον γνώμην.

§103Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι κατὰ βάσιν ἀλλ’ εἰς τὰς μεταβατικὰς διατάξεις.

§104Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὰς μεταβατικὰς ἔστω διατάξεις εἴχετε ἀντίθετον γνώμην Ἤδη ὅταν ψηφίζεται νόμος καθιερῶν τὴν ἀπόφασιν τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης τοὐτέστι τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι εἰς ἐπίμμετρον —νομίζω κατὰ τὴν ἰδίαν ἀντίληψιν—ὅτι τοῦτο εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικόν. Εὐτυχῶς, κύριοι βουλευταί, ὅπως γνωρίζετε, ὑψώθη παρ’ ἡμῶν δικαστήριον περὶ τοῦ ὁποίου δευτέρα γνώμη δὲν ὑπάρχει περὶ τῆς περιωπῆς του, περιωπῆς εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ δικαστήριον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ποὺ μᾶς ἀσφαλίζει κατὰ πάσης τυχὸν ἀντισυνταγματικότητος εἴτε προβεβουλευμένης ἢ ἐκ κακῆς ἑρμηνείας δοθησομένης τῶν νόμων. Ἐν τούτῳ καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ταύτην ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι ἥσυχος. Εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν διατάξεις δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔφερε ἀντιρρήσεις τινάς. Ἔφερεν ὅμως ἀντιρρήσεις ἕτερον ἀξιότιμον μέλος τῆς Βουλῆς ταύτης ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ 3 ἄρθρου ὅτι «αἱ ἀποφάσεις τοῦ εἰδικοῦ συμβουλίου εἶναι ὁριστικαὶ καὶ ἀμετάκλητοι μὴ ὑποκείμεναι εἰς οὐδὲν ἔνδικον μέσον ἢ προσφυγήν». Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἀντίρρησις εἶναι ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἐτέθη διὰ νὰ προλάβῃ τὴν ἀνωμαλίαν ἥτις ἠδύνατο νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τῆς δημοτικῆς ὑπηρεσίας τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης διὰ προσφυγῶν καὶ δι’ ἀποφάσεων τυχόν, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσφυγῶν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδοθῶσι Ἂν ὅμως ἡ ἀντίληψις τῆς Βουλῆς εἶναι ἀντίθετος πρὸς τοιαύτην τινὰ διάταξιν, δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἠρνούμην τὴν ἀπάλειψιν αὐτῆς. Ἄλλην τινὰ ἐπίκρισιν οὐσιώδη κατὰ τῶν ἰδίων διατάξεων δὲν ἤκουσα. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπικρίνει τὴν ἐν τῷ συμβουλίῳ παρουσίαν τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ δήμου ὡς οὐχὶ ὀρθὴν ὡς ὄντος ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπιρροὴν τοῦ δημάρχου. Ἀλλὰ μοῦ εἶναι δύσκολον νὰ ἐλέγξω τὰς ἀποφάσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον σαφῶς καθώρησεν τὴν συγκρότησιν τοῦ συμβουλίου τοῦ ἐκκαθαριστικοῦ. Μοῦ εἶναι καὶ δύσκολον νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν ταύτην, καθόσον σαφῶς ἡ διοικοῦσα ἀρχὴ τοῦ δήμου καθώρισεν ὅτι ἐννοεῖ καὶ ἐπιθυμεῖ ἡ ἐκκαθάρισις νὰ γίνῃ ἀπὸ αὐτὰ καὶ αὐτὰ τὰ πρόσωπα, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταριθμεῖ καὶ τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ δήμου. Μοῦ εἶναι δύσκολον καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ἐπὶ βλάβῃ αὐτὸ θὰ ἀποβῇ, διότι δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς ποίας προϋποθέσεις, καὶ ποίας συνθήκας τὸ δημοτικὸν συμβούλιον εἶχεν ὑπ’ ὄψει αὐτοῦ διὰ νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἄλλην τινα τροπολογίαν ἢ ἔνστασιν ἀξίαν λόγου, κύριοι βουλευταί, δὲν ἤκουσα. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ συμμεριζομένη τὴν γνώμην μου περὶ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης, ὅπως τάχιστα τακτοποιηθῇ ἡ κυριωτέρα μηχανή, ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμος εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης — τὸ ὑπαλληλικὸν προσωπικὸν τοῦ δήμου — καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς μεγάλης αὐτῆς πόλεως, Ἐλπίζω λέγω ἡ Βουλὴ προθύμως θὰ ψηφίσῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. (χειροκροτήματα).

§105Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὐθεῖαν ἔταμεν ὁδὸν εἰς τὴν ἀπάντησιν, προφανῶς ἀποφυγὼν νὰ ἀπαντήσῃ διὰ τὴν γενικωτέραν πολιτικήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἔθιξα τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ εἶπεν: τὶ νὰ κάμω ἐγώ; Τί ἔκαμον οἱ προηγούμενοι δὲν ξέρω. Ἐγὼ εὑρέθην πρὸ μιᾶς ἀνάγκης καὶ δι’ αὐτὸ ἔφερον τὸ νομοσχέδιον. Αὕτη ὅλη ἦτο ἡ ἀπάντησις του καὶ εἰς τοῦτο ἀληθῶς ἦτο εὐφυὴς ἀπάντησις. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔψεξα τὴν Κυβέρνησιν πρὸ παντὸς διὰ τὴν διάφορον πολιτικήν, τὴν ὁποίαν τηρεῖ ἀπέναντι τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων ἀναλόγως πρὸς τὴν κομματικὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχει. Τοῦτο πρὸ παντὸς ψέγω, τοῦτο εἶναι τὸ πάντως μεμπτόν, εἶναι μεμπτότερον παρὰ ἂν ἦσαν ἑκατόν, χίλια νομοσχέδια, διότι διὰ τούτου διδάσκομεν εἰς τὸν κόσμον, ὅτι τὰ πάντα δὲν διέπει μία εὐθεῖα ὁδός, ἀλλὰ τὰ πάντα διέπει τὸ κομματικὸν συμφέρον. Τοῦτο ἤθελον νὰ ψέξω, δηλαδὴ τὴν κατεύθυνσιν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν δημοτικῶν πραγμάτων. Καὶ τοιαύτην τηροῦσα κατεύθυνσιν εἶναι περιττὸν νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ἀναμιγνύεται εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημάρχων, διότι τὶ ὠφελεῖ ἐὰν ἀναμιγνύεται ἢ ὄχι, ὅταν τοὺς θέλω πάντας ἐξαρτωμένους ἀπὸ αὐτήν, καὶ ὅταν δὲν δύναται νὰ τοὺς κάμῃ ὅλους, τοὺς διαθέτει διὰ τῆς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν κατέχει εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦτο εἶναι τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς ἔψεξα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι καὶ περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἀνεξαρτήτως λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικὸν δὲν ἀνέμενον ἀπὸ τὸν σώφρονα ἀληθῶς ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος πάντοτε ψυχραίμως καὶ μετὰ πολλῆς βαρύτητος ἐξετάζει τὰ ζητήματα, νὰ μοῦ δώσῃ ἀπάντησιν: πῶς δύναμαι νὰ θεωρήσω τοῦτο ἀντισυνταγματικὸν ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἀπεφασίσθη συνεπείᾳ ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ τόσον ἱερὰν καὶ τόσον ἀπαρασάλευτον ὥστε καὶ εἰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο παρά τινος τῶν κ. συναδέλφων, καὶ τὰς ὁποίας ὡς φαίνεται ἐν τῇ διανοίᾳ του θεωρεῖ ὀρθάς, ἀπήντησεν ὅτι δὲν δύναται νὰ τὰς δεχθῇ ἵνα μὴ προσβάλῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο δὲν εἶναι πλέον τὸ διότι δέχεται, ὅτι δεσμεύεται αὐτὸς ὡς Κυβέρνησις, δεσμεύεται ἡ Βουλὴ ὡς νομοθετικὴ ἐξουσία, ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῆς Θεσσαλονίκης περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ καταρτίζωνται τὰ νομοθετήματα.

§106Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπα τοῦτο.

§107Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴπατε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ξεφύγετε ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι αὐτὸ τὸ κατήρτησεν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ ἀποκρούοντας με εἰς τὸ ὅτι σᾶς εἶπα, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸν εἴπατε: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ θεωρῶ ἀντισυνταγματικὸν ἀφοῦ αὐτὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τὸ ἀπεφάσισε· δηλαδή, τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ὄχι μόνον αὐτοδιοίκησιν μοῦ λέγετε ὅτι ἔχει ἀλλὰ ἔχει ὑπερτάτην ἐξουσίαν ὑπεράνω καὶ Κυβερνήσεως καὶ νομοθετικῆς ἐξουσίας Αὐτὰ κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δύνανται νὰ λέγωνται.

§108Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐλέχθησαν.

§109Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰ ἐλέχθησαν. Εἴπατε πῶς εἶναι ἀντισυνταγματικὸν καὶ σᾶς παρέχω μάλιστα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀνακαλέσετε.

§110Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνακαλέσω.

§111Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ διορθώσετε.

§112Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὔτε νὰ διορθώσω, ὅτι ἐγὼ εἶπον τόσον ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον ὥστε νὰ μὴν τολμῶ νὰ φέρω καμμίαν τροποποίησιν. Τοιοῦτον τι.....

§113Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δέχομαι νὰ τὸ θεωρήσω ὡς μὴ λεχθέν.

§114Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶπα ἐγὼ τοῦτο: ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀξιοῖ νὰ ἔχωμεν μίαν ἀπόφασιν αἱρετῶν ἀρχόντων περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ ἀπήντησα ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου εἶναι μία ἀπόφασις τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων.

§115Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ σᾶς λέγω διότι ἡ ἀπόφασις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δὲν ἦτο νὰ κάμῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ ἀποφασίζῃ καὶ ὄχι νὰ τῆς κάμῃ ἕνα τύπον τὸ συμβούλιον. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι αὐτοδιοίκησις σημαίνει νὰ ἀφίνωνται ἐλεύθεραι αἱ χεῖρες τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς νά κανονίζῃ τὰ τοῦ σπιτιοῦ της.

§116Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος λησμονεῖ ὅτι εἰς Γερμανίαν τώρα ἐσχάτως ἀνεθεωρήθησαν αἱ θεωρίαι περὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§117Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφίσατε τὰς θεωρίας τῆς Γερμανίας καὶ πάρετε τὸ Σύνταγμα. Ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιοικήσεως μία εἶναι, ὅλα τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι σφαλερὰ ἀντίληψις καὶ ἀφορμὴ πρὸς κατάργησιν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τίποτε ἄλλο. Δὲν δύνασθε νὰ μοῦ λέγετε ὅτι δὲν παραβιάζετε πᾶσαν ἰδέαν περὶ αὐτοδιοικήσεως ὅταν ἐξαρτᾶτε καὶ βάζετε τὸν δῆμον νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ποίους; ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους. Διότι δέχεσθε ὅτι πρέπει νὰ συμπαρίσταται εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ὁ γενικὸς γραμματεύς. Καὶ φαντάζεσθε ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ πράγματι ἀπόφασις ὅταν ὁ δήμαρχος ἔχῃ τὸν ὑφιστάμενόν του μαζὶ καὶ ἐξ ἴσου ν’ ἀποφασίζῃ; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀπόφασις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι δύναται ὁ γενικὸς γραμματεὺς νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὸν δήμαρχον, ἂν δὲ ὁ γραμματεὺς δύναται ἐξ ἴσου ν’ ἀποφασίζῃ μὲ τὸν δήμαρχον, τότε δὲν ὑπάρχει αὐτοδιοίκησις. Δέχεσθε ὅτι θὰ ὑπάρξῃ αὐτοδιοίκησις, ἐπειδὴ θὰ δώσητε 3–4 ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ καθορίσουν τὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς καὶ νομίζετε ὅτι τοῦτο εἶναι πρᾶξις ἀνταποκρινομένη πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαστρέφετε σεῖς τὰς ἀρχάς. Καὶ κατὰ τοῦτο σᾶς κατηγορῶ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς καὶ διότι δὲν τηρεῖτε στοιχειώδεις ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ τηροῦνται καὶ κατηγορῶ ὑμᾶς διὰ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν τηρεῖτε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Νομιμότης δὲν εἶναι μόνον νὰ διεπώμεθα ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς χάρτου ὁ ὁποῖος ἐπέρασεν ἀπὸ τὸ νομοθετικὸν Σῶμα καὶ ἐκυρώθη ἀπὸ τὸν Ἀνώτατον ἄρχοντα· νομιμότης εἶναι ὅταν κρατῶνται αἱ ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ μᾶς διέπουν. Σήμερον καταρτίζετε ἕνα νόμον διὰ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Θεσσαλονίκης καὶ αὔριον διὰ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Πατρῶν κ. ο. κ. Τοῦτο δὲν λέγεται νομιμότης, ἀλλὰ αὐτὸ θὰ εἶναι αὐθαιρεσία τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν λέγωμεν νόμον, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἰδέαν τοῦ νόμου, ὄχι νὰ νομίζωμεν ὅτι εἶναι νόμος ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἐγράψαμεν εἰς ἕνα χαρτί, χωρὶς νὰ τὸν γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ἢ τὸ ἐψήφισεν μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ὑποστηρίζεται ἡ Κυβέρνησις. Δὲν κατηγορῶ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἰσηγήθη τοιαῦτα νομοθετήματα εἰς τὴν Βουλήν. Μὴ ἐξακολουθεῖτε, κ. ὑπουργέ, νὰ ὑποστηρίζητε τοιαύτας ἰδέας καὶ νὰ θέλητε νὰ τὰς περικαλύψητε μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ ἐνδιαφέροντός σας διὰ τὴν Θεσσαλονίκην. Πᾶς καὶ ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει δύναται νὰ ἐνδιαφέρηται ὄχι μόνον διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ μικρότερον χωριὸ τῆς Ἑλλάδος. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ προσωπικῶς ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ ἐξεδήλωσα ὁλόκληρον τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι διὰ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ νομίζω ὅτι τὴν ἰδιάζουσαν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Θεσσαλονίκη, διότι ἀποτελεῖ τὸν κρίκον ὁ ὁποῖος συνδέει τὴν Ἑλλάδα μὲ τὰς ὑπολοίπους χώρας ὄχι μόνον τῶν Βαλκανικῶν λαῶν ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν λοιπὴν Εὐρώπην, κανεὶς δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ. Τὴν ἰδιάζουσαν θέσιν τῆς Θεσσαλονίκης ὅλοι τὴν παραδέχονται καὶ πᾶς δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ταύτην ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς, ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συμφερόντων. Εἶναι κρίκος τοῦ ἐμπορίου καὶ πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν πάντες τὴν προσοχήν. Ἀλλὰ τὸ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὴν προσήκουσαν θέσιν, δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ παραβιάζωμεν πᾶσαν ἀρχὴν δικαίαν, ἡ ὁποία μᾶς ἐνδιαφέρει καὶ ὀφείλει νὰ μᾶς ἐνδιαφέρῃ. Δὲν ἔχω ἐπίσης τίποτε νὰ εἴπω κατὰ τοῦ νῦν κ. δημάρχου. Δὲν μὲ συνδέει τίποτε προσωπικῶς μετ’ αὐτοῦ. Ἐφ’ ὅσον οἱ ἐκλογεῖς τῆς Θεσσαλονίκης τὸν ἐξέλεξαν ὡς ἀνώτατον ἄρχοντα, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ἐκτιμῶ καὶ νὰ τὸν σέβωμαι ὑπὲρ πάντα, διότι ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ σέβομαι τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, καὶ γνωρίζετε μέχρι ποίου σημείου φθάνουν αἱ πολιτικαί μου πεποιθήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸν σεβασμὸν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Τὸν σεβόμεθα καὶ ἡμεῖς, διότι εἶναι ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ λαοῦ ἀλλὰ διὰ τοῦτο, διότι εἶναι ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ λαοῦ, δὲν πρέπει νὰ τὸν καταστήσωμεν αὐθαίρετον ἄρχοντα· νὰ τὸν ἀφήσετε νὰ ἔχῃ τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα ποὺ τοῦ ἔδωσεν ὁ λαός. Ἔχω δὲ ἀκόμη νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόνοιαν, ποὺ λέγει ὁ κ. ὑπουργός ὅτι λαμβάνει ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων: εὐκολύνετε τοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἐξέλθουν; Πῶς; Διότι διαθέτετε δι’ αὐτοὺς 7.000.000 δραχμάς. Ἀλλὰ πόθεν τὰ λαμβάνετε αὐτὰ κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ ὁποῖα διαθέτετε; Μήπως τὰ διαθέτει ἐξ ἰδίων; Μήπως τὰ διαθέτει ὁ δήμαρχος ἐξ ἰδίων; Τὰ διαθέτει ὁ λαὸς τῆς περιφερείας ἐκείνης. Θέλετε νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι εἶναι πρόνοια αὐτή, ὅταν ὑμεῖς τὸν λαὸν τὸν βάζετε νά πληρώσῃ 7 ἑκατομ. διὰ νὰ θεραπεύσετε σεῖς τὰς πολιτικάς σας ἀντιλήψεις; Καὶ μοῦ λέγετε ὅτι λαμβάνετε πρόνοιαν διὰ νὰ ἀποστερήσητε τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν τοῦ ὀβολοῦ, τὸν ὁποῖον πάντες γνωρίζομεν σήμερον μετὰ πόσου κόπου καὶ δυσχερειῶν καταβάλλει; Τοῦτο ἐκάματε καὶ διὰ τὸ ἄλλον νομοσχέδιον, ὅταν ὑπεχρεώσατε τὸν δῆμον νὰ πληρώσῃ δι’ ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους δὲν χρειάζεται, διότι σεῖς ἠθελήσατε νὰ τοὺς ἐπαναφέρετε εἰς τὸν δῆμον καὶ εἴπατε ὅτι θὰ τοὺς πληρώσῃ ὁ δῆμος ἀπ’ ἐκεῖνα ποὺ εἰσπράττει. Ἀλλὰ ὁ δῆμος δὲν εἶναι ἀφῃρημένον τι πρόσωπον, εἶναι ὁ λαός. Νομίζετε λοιπὸν ὅτι λαμβάνετε πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων; Λανθάνεσθε, κ. ὑπουργέ.

§118Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς δύο σημεῖα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Βεβαίως εὑρισκόμεθα εἰς κἄποιαν ἀντίθεσιν ἢ μᾶλλον εἰς μίαν διαφορὰν ἀντιλήψεων. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, νομίζει ὅτι ἐξυπηρετεῖται ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἂν μένῃ μονίμως ἕν προσωπικόν, ὁσονδήποτε πολυτελὲς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς δήμου, καὶ δὲν ἐξυπηρετεῖται ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ὅταν συνεπεία ἀποφάσεως τῆς αἱρετῆς ἀρχῆς τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐκκαθαρίζεται τὸ προσωπικὸν τοῦτο. Εἰς τὴν τοιαύτην ἀντίληψίν του ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ποσῶς δὲν συμφωνῶ. Ἀλλ’ ἐπέκρινε τὸ νομοσχέδιον ἢ μᾶλλον ἐπέκρινεν ἐμὲ ὁμιλήσαντα καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον καὶ εἶπεν ὅτι: ἀπὸ ποῦ τὰ διαθέτετε αὐτὰ τὰ 7 ἑκατομμύρια; τὰ παίρνετε ἀπὸ τὴν τσέπη σας; Ἀπὸ τὸν λαὸν τὰ παίρνετε. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὰ πολλαπλὰ ἑκατομ. ὄχι τὰ 7 ἀλλὰ τὰ 27, τὰ 37, τὰ 47, τὰ 107, τὰ ὁποῖα θὰ λάμβανον οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ παραμένοντες εἰς τὸν Δῆμον αὐτόν, ἀπὸ ποῦ θὰ ἐπληρώνοντο; Θὰ ἐπληρώνοντο ἀπὸ καμμίαν ξένην δύναμιν; Δὲν θὰ ἐπληρώνοντο ἀπὸ τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ; Νομίζω λοιπὸν ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἄξιοι τῆς σοβαρότητος τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§120Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, ἐγένοντο αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, καὶ ἦλθε τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦλθεν, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ τότε κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας εἶπε τὰ ἑξῆς: Ἐπάναγκες εἶναι κύριοι βουλευταί, νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτός, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεχρεοῦντο οἱ δῆμοι νὰ κρατήσουν ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους τοὺς ὑπεραρίθμους τοὺς ὁποίους ἐκράτησαν. Καὶ ἐψηφίσθη ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ὑπεχρέωσαν τοὺς δήμους νὰ ἔχουν τοὺς ἀργομίσθους ποὺ εἶχε τὸ προηγούμενον καθεστὼς τὸ δημοτικόν. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐπὶ πολλὰ ἔτη οἱ δήμαρχοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἶχον ἐσμὸν δημοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἦλθε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου ἐμονιμοποίησε τὴν κατάστασιν ταύτην καὶ ὑπεχρέωσε τοὺς ἐκλεγέντας δημάρχους νὰ κρατήσουν εἰς τὰς θέσεις των ὅλους ἐκείνους ποὺ εἶχον ἀπολύσει. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι βουλευταί, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὸν νόμον ὥστε νὰ ὑποχρεοῦν τοὺς δημάρχους νὰ ἔχουν τὸν ἐσμὸν αὐτὸν τῶν ἀργομίσθων εἰς τοὺς δήμους; Καὶ ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μᾶς λέγει «τί θέλετε νὰ κάμω, ἀφοῦ ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης πληρώνει τόσα ἑκατομμύρια εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πλεονάζουν;» Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἀντὶ νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔφερεν, ἔπρεπε νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ αὐτή, νὰ φέρῃ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ ὄχι τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ νὰ κανονίσῃ μόνον τὰ κομματικὰ συμφέροντα τοῦ κόμματος, νὰ κανονίσῃ μόνον τοὺς ὑπαλλήλους ποὺ θέλει τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἔχῃ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Τότε θὰ ἦτο σύμφωνος πρὸς τὰς ἰδέας του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τόσον κήδεται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου. Ἀλλὰ τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ νὰ ἀφήσῃ τοὺς αἱρετοὺς ἄρχοντας νὰ ἐκκαθαρίσουν τοὺς δήμους καὶ νὰ ἀπαλλαγοῦν τῶν ἐξόδων τὰ ὁποῖα ὑφίστανται οἱ δῆμοι λόγῳ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἔπρεπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ ὄχι ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε μονομερῶς εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης. Κύριοι βουλευταί, βεβαίως ἡ ἐκλογὴ τοῦ δημάρχου Θεσσαλονίκης τοῦ τότε δημάρχου, ἐπροκάλεσεν σάλον εἰς τοὺς βουλευτὰς Θεσσαλονίκης. Πρόγραμμα δὲ ἐπηκολούθησεν πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπορθήσουν τὸν δῆμον. Καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχουν δήμαρχοι ἀνήκοντες εἰς τὴν παράταξιν ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι πράγματι ἔχουν οἰκονομικὰς ἀτασθαλίας καὶ περὶ τῶν ὁποίων οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη, τὸν δήμαρχον Θεσσαλονίκης, πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἡ δικαστικὴ ἀρχή, εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῇ διὰ νὰ κριθῇ ἐὰν πράγματι εἶχεν οἰκονομικὰς ἀτασθαλίας τὸν ἐπαύσατε διὰ νὰ ἁλώσετε τὸν δῆμον ὅπως τὸν ἡλώσατε καὶ ἐνθυμεῖσθε τὶ ἔγινεν κατὰ τὴν ἐκλογὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεδείχθη δήμαρχος ὁ νῦν. Εἶνε λυπηρὸν διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὸν ὁποῖον πάντες τρέφομεν ἀμέριστον ἐμπιστοσύνην καὶ ἐκτίμησιν, τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀναμφιβόλως δὲν ἔπρεπε νὰ φέρῃ τὴν ὑπογραφήν του. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐκκαθαρισθοῦν οἱ δῆμοι ἀπὸ τὸν ἐσμὸν τῶν ὑπαλλήλων ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον σεῖς ἐπεβάλετε εἰς τοὺς δημάρχους νὰ τὸν κρατήσουν. Δι’ αὐτὸ εἶπον νὰ καταργήσητε τὸν νόμον ἐκεῖνον, καὶ ὄχι μονομερῶς νὰ κανονίσητε τὰ τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης ὡς τὸ κομματικὸν ὑμῶν συμφέρον ἐπιβάλλει. Ἐγένετο, κύριοι βουλευταί, μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸν δῆμον τῆς Θεσσαλονίκης ἀπὸ τὸν ἐσμὸν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ συγχρόνως θὰ ἀποφασίσῃ καὶ περὶ τοῦ ἐπαναδιορισμοῦ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὰ προσόντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἀπῄτει...

§121Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Μὴ λέγετε ἀνακριβείας. Ἐπὶ τῇ βάσει προσόντων θὰ ἐπανέλθουν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί.

§122Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ποῖα εἶναι τὰ προσόντα αὐτά;

§123Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὰ ἰσχύοντα προσόντα.

§124Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὰ ἰσχύοντα τὰ εἶχον καὶ αὐτοὶ καὶ ὅμως ἀπελύθησαν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τοὺς ἀπολυθέντας θέλετε νὰ τοὺς ἐπαναφέρετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας ἔχῃ κομματικὴν χροιὰν εἶναι ἀναμφισβήτητον. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας δὲν ἔχει τὴν ἠθικὴν βάσιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχουν ὅλα τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ψηφίζονται ἀπὸ τὴν Βουλήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν, κύριοι, νὰ δεχθῆτε ὅτι...

§125Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὐτή.

§126Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τότε σταματῶ, διότι τοῦτο τουλάχιστον εἶναι μία ἀσφάλεια διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ ἔλθετε νὰ ἀπολύσετε, καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἐὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ψηφισθῇ ἡ διάταξις ἐκείνη θὰ εἶναι ἕνας φραγμὸς ἐναντίον τῆς αὐθαιρεσίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι....

§127Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἀπαλειφθῇ εἴπαμε τὸ ἄρθρον.

§128Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀπαλείφεται λοιπὸν τελείως. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συμμετέχῃ ὁ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ δήμου, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ γενικὸς γραμματεὺς δὲν εἶναι δημοτικὸς ὑπάλληλος, ἀλλ’ εἶναι ὑπάλληλος τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου, εἶναι ἐξάρτημα τοῦ δημάρχου. Ἂν θέλετε νὰ δώσητε πληρεστέραν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς θὰ κάμετε, εἶναι ἀνάγκη τὸν γενικὸν γραμματέα νὰ τὸν ἐξερέσετε ἐκ τοῦ συμβουλίου τούτου. Ἡ ἀρχὴ, κύριοι, τὴν ὁποίαν εἰσάγετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀρχὴ πεπλανημένη, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ ἀγάγῃ εἰς χείριστα ἀποτελέσματα. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ προηγούμενον τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται οἱαδήποτε διάδοχος Κυβέρνησις νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα σεῖς λαμβάνετε. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὰς συνθήκας τὰς ὁποίας ἐδημιουργήσατε διὰ τῶν διαφόρων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀφήσετε ἀσυγκίνητον οἱανδήποτε διάδοχον Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως θὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ αὐτὴ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἠκολουθήσατε καὶ ὑμεῖς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ νομοθετικὴ μέριμνα ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ὑπάλληλοι νὰ ἔχουν πλέον καμμίαν πεποίθησιν ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, καμμίαν πεποίθησιν ἐπὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, ὅταν κάθε ἡμέραν ἐρχόμεθα καὶ καθιστῶμεν τὴν θέσιν αὐτῶν προβληματικήν, ὅταν τοὺς καθιστῶμεν τὴν μίαν ἡμέραν μονίμους καὶ τοὺς λέγωμεν ὅτι «ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἶσθε μόνιμοι ὑπάλληλοι» καὶ ἐρχόμεθα μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων μηνῶν καὶ καταργοῦμεν αὐτὴν τὴν μονιμότητα καὶ ἐκδιώκομεν αὐτοὺς ἐκ τοῦ δήμου καὶ τῶν διαφόρων ἄλλων ὑπηρεσιῶν. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι τὰ νομοθετικὰ σώματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν τὴν συμπάθειαν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ θὰ ἔχουν πάντοτε τὴν ἔχθραν αὐτοῦ, διότι ἐφ’ ὅσον τόσον ἀστόργως συμπεριφερόμεθα πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους—οἱ δὲ ὑπάλληλοι εἶναι καὶ αὐτοὶ ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ λαοῦ—ὁ λαὸς θὰ παύσῃ νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην ἐκείνην τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἐπὶ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Εἶμαι πεπεισμένος, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας τὸ ὁποῖον ὑποβάλλετε ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς θὰ ἔχῃ τόσον βίον ὅσον θὰ ἔχῃ καὶ ἡ Βουλὴ αὐτή. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἶμαι ἐνθουσιασμένος διότι προβάλλονται τοιαῦτα μέτρα, διὰ νὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις ἐν καιρῷ, ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ σᾶς διαδεχθῇ καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν αὐτὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε σεῖς, διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ οὐχὶ τοὺς ὑπαλλήλους ἀλλὰ τὸ δίκαιον εἰς τὴν θέσιν του τὸ ὁποῖον στραγκαλίζεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: Δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§130ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατηρήσεως τῶν παρὰ τῷ τμήματι προστασίας θυμάτων πολέμου τοῦ ὑπουργείου Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως ὑπηρετούντων ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων μέχρι 31 Μαρτίου 1932». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνασυστάσεως τῆς θέσεως βοηθοῦ βιβλιοφύλακος τῆς δημοσίας βιβλιοθήκης Ἀνδριτσαίνης». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ καθορίσῃ ποῖα νομοσχέδια θὰ συζητηθοῦν πρὸ τοῦ φαγητοῦ, διὰ νὰ ἔλθωμεν μετὰ τὸ φαγητόν, διότι πρέπει νὰ ξέρετε ὅτι εἰς τὴν συμπολίτευσιν ἀνανεώνονται οἱ βουλευταί, ἀλλὰ δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον καὶ μὲ τὴν ἀντιπολίτευσιν.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω τὸ ἀντίθετον νὰ εἰπῆτε, ποῖα δηλ. νομοσχέδια θὰ συζητηθοῦν μετὰ τὴν διακοπήν.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω νὰ μὴ ἔλθωμεν μετὰ τὸ φαγητόν, ἀλλὰ νὰ καθορίσητε ποῖα νομοσχέδια εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ συζητηθοῦν.

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι τὸ 1 καὶ τὸ 10 καὶ εἶναι ἀρκετὴ ἐργασία, διότι εἶναι καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ παροχῆς προνομίου ἐκμεταλλεύσεως τῶν πτώσεων τῶν ποταμῶν Βερροίας.

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ψηφισθῇ τώρα;

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα θὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τώρα.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ περὶ ὁδοποιίας νὰ τὸ ἀφήσωμεν αὔριον, ἄλλως ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἀμέσως πρῶτον.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ συζητηθῇ τώρα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 16 Ἰουνίου 1931 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ ρευστοποιήσεως τοῦ πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος χρέους τοῦ Δημοσίου». Ὁ κ. Ροδόπουλος.

§142Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας μία ἐπιστολὴ τοῦ ὑποδιοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τῆς ὁποίας ἐβεβαίωνε, ὅτι θὰ ἔχῃ δισταγμοὺς περὶ τῆς δυνάμεως καὶ τῆς ἐπαρκείας τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καί δι’ ἧς παρείχετο ἐπίσημος διαβεβαίωσις περὶ τοῦ ὅτι ἡ ἀσφάλεια τοῦ νομίσματός μας, καὶ ἐν γένει ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις στηριζομένη εἰς τὸν μηχανισμὸν καὶ τὴν λειτουργίαν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀκλόνητος μὴ ἐπιτρέπουσα δισταγμὸν ἢ ἀμφιβολίαν τινα. Ἐγώ ὅταν ἐδιάβασα αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν εἶπα: Τίς ψέγει τὸν Ἡρακλέα; Διότι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ προκληθῇ, καὶ βεβαίως προεκλήθη αὐτὴ ἡ ἐπιστολή Μετ’ ὀλίγον εἶδον ἕνα νομοσχέδιον τὸ ἤδη ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν, τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ὅτι μὲ ἐξέπληξεν, διότι τό νομοσχέδιον, το ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν εἶναι εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ ὑποδιοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ μὲ τὰς ἐν αὐτῷ διαβεβαιώσεις. Ἐνῶ ὁ κ. ὑποδιοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐβεβαίωνεν ὅτι ἔχει πλήρη ἐπάρκειαν κεφαλαίων, συναλλαγματικῶν ἡ Τράπεζα, ἔρχεται ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐμμέσως ὁμολογεῖ, ὅτι δὲν ἔχει τὴν θρυληθεῖσαν ἐπάρκειαν. Δὲν μπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ ποῖος εἶναι ὁ λόγος αὐτός, ἐκ τοῦ ὁποίου ὡρμήθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τήν Βουλήν, ὥστε ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος τὸ χρέος, τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸς αὐτήν τὸ δημόσιον νὰ τὸ ρευστοποιήσῃ καὶ νά τὸ προεξοφλήσῃ τοποθετοῦν τὰ ἐκδοθησόμενα γραμμάτια εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Θὰ ἤθελον δέ, ἐπὶ τούτου, νὰ κάμω μία ἐρώτησιν: Ἀφοῦ ἡ Ἐκδοτικὴ Τράπεζα εὑρίσκεται ἐν ἐπαρκείᾳ ποῖος ὁ λόγος τῆς τοιαύτης προεξοφλήσεως εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἑνὸς στοιχείου τοῦ ἐνεργητικοῦ της; Ἀπὸ καθαρᾶς ἐπιστημονικῆς καὶ πρακτικῆς οἰκονομικῆς ἀπόψεως ὀφείλω νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου, καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι θεωρῶ τὸ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προτεινόμενον μέτρον, ἐπιβλαβὲς καθὸ κλονίζον μὲν τὴν πίστιν εἰς τὰς Τραπέζας τῆς Ἑλλάδος καὶ μὴ συμβάλλον εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ Κράτους. Ἄν ἐξετάσωμεν δὲ καὶ πρακτικῶς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, γενομένου νόμου, θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως θὰ εἶναι δυσάρεστα. Διότι τὴν ἰδίαν στιγμὴν ποὺ ὑπεβλήθη αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ὑπεβλήθη καὶ ἕνα ἄλλο νομοσχέδιον «περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἀδιαθέτων ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατ. τοῦ 1914 καὶ ἐξαγορᾶς ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων». Ρίπτομεν δηλαδὴ συγχρόνως εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ χρήματος καθ’ ἣν στιγμὴν αἱ ἀγοραὶ τοῦ χρήματος καὶ ἰδίως ἡ τοῦ Λονδίνου, καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι εἶναι στενοχωρημέναι, ρίπτομεν λέγω εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν καὶ τὰς ὁμολογίας τοῦ 1914 καί τὰ γραμμάτια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδόσωμεν πρὸς ρευστοποίησιν τοῦ χρέους τοῦ δημοσίου, δηλαδὴ πᾶμε νὰ γεμίσωμεν τὴν ἀγορὰν τοῦ χρήματος μὲ Ἑλληνικὰς ἀξίας, δηλαδὴ μὲ τίτλους νέων Ἑλληνικῶν δανείων.

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ γραμμάτια θὰ πᾶνε στὴν ἀγορά;

§144Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Βέβαια.

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κακὰ τὸ ἐννοήσατε τὸ νομοσχέδιον.

§146Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἂν δὲν πρόκειται νὰ διατεθοῦν τὰ γραμμάτια ποὺ θὰ ἐκδόσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τοῦ 1914 εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ χρήματος, τότε τί τὰ ἐκδίδετε; Μήπως πρόκειται νὰ τὰ ἐκδόσητε τά γραμμάτια καὶ νὰ τὰ ἔχετε εἰς τό ταμεῖον ὡς en caisse; τότε τί θέλετε τὸ νομοσχέδιον; ἂν δὲν πρόκειται νὰ ἐκποιηθοῦν αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τοῦ 1914, τότε διατὶ ζητεῖτε ἄδειαν πωλήσεως αὐτῶν; Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου λέγει ὅτι διὰ τῆς ἐκδόσεως τῶν γραμματίων καὶ πωλήσεως αὐτῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὸ ἐσωτερικὸν θὰ ἐπορίζετο μείζονα ρευστὰ κεφάλαια ἡ Ἐκδοτικὴ Τράπεζα καὶ συνεπῶς «θὰ εἶναι οὕτω ἑκάστοτε εἰς θέσιν νὰ ἐκπληροῖ τὸν προορισμόν της, ἤτοι τὴν ἀνατεθειμένην εἰς αὐτὴν ἐντολήν. Ἄρα τὰ ρίπτετε εἰς τὴν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀγορὰν τοῦ χρήματος ἀφοῦ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει δηλοῦται ὅτι διὰ τῆς διαθέσεως τῶν γραμματίων τούτων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν παρέχεται ἡ εὐχέρεια, ὅπως ἑσάκις ὑπάρχει ἀνάγκη νέων ρευστῶν κεφαλαίων διὰ τὸν τόπον, νὰ ἀντλοῦνται ταῦτα ἐκ τῆς ἀγορᾶς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ μεγαλυτέρα ἀγορὰ χρήματος εἶναι τὸ Λονδῖνον καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἡ Νέα Ὑόρκη. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην βγάζετε τὰς 339.000 ἀδιαθέτους ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατ., καὶ ἔρχεσθε νὰ ρίψετε εἰς τὴν ἴδια ἀγορὰ καὶ 2½ ἑκατομμύρια ἔντοκα γραμμάτια, καὶ δὲν ὑπάρχει κίνδυνος τὰ γραμμάτια αὐτὰ τὰ προεξοφληθοῦν μὲ τόκον βαρύ; Διότι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι θὰ ἐπιβληθῇ μὲν εἰς βάρος τῆς Τραπέζης ὁ τόκος, ἀλλὰ πάντως θὰ πληρωθῇ τόκος προεξοφλήσεως. Δὲν ἐπιβαρύνεται μὲν μὲ τὸν τόκον τὸ Κράτος, ἔχει ὅμως συμφέρον τὸ χαρτί του νὰ μὴ ξεπέσῃ, ποὺ προσφέρεται πρὸς προεξόφλησιν μὲ τόκους ἐξευτελιστικοὺς τῆς πίστεώς του. Εἶναι δὲ φανερὸν κατ’ ἐμέ, καὶ ἡ γνῶσις τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν τῶν διεθνῶν συναλλαγῶν, τὸ δεικνύει, ὅτι καὶ ἡ ἀγορὰ τοῦ χρήματος εἶναι πολὺ στενοχωρημένη ἀφοῦ ἐσχάτως ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀπηγόρευσεν νὰ ἐκδοθῇ κανὲν δάνειον ἐπὶ ἓν ἔτος διὰ τὸν λόγον τοῦτον. Ἀπόδειξις δὲ ὅτι καὶ αἱ ὁμολογίαι τῶν 500 ἑκατομ. αἱ ὁποῖαι τιμῶνται 80 λίρας....

§147Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ δύο αὐτὰ δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν.

§148Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουν τὴν συνάφειαν, ὅτι θὰ πέσουν συγχρόνως εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ χρήματος. Ἐγὼ δὲ ὀφείλω νὰ τὰ συσχετίσω διότι ἀποτελοῦν δύο οἰκονομικὰ μέτρα χρηματιστικῆς φύσεως, ἀποτελοῦν οὕτως εἰπεῖν δύο ἐκδόσεις πρὸς τοποθέτησιν δύο νέων Ἐθνικῶν δανείων εἰς χρυσόν, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ κρούσουν τὴν θύραν τῶν χρηματιστικῶν ἀγορῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου λέγεται ὅτι ὅμοιον μέτρον ἐλήφθη καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Εἰς τὴν Γαλλίαν κάθε ἄλλο συμβαίνει παρὰ αὐτό. Ἐλήφθη ἀντιθέτως μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλάφρωσε τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκδώσῃ ἔντοκα γραμμάτια εἰς τὴν ἀγοράν. Ἐκεῖ ἡ Τράπεζα τῆς Γαλλίας ἔχει 5 δισεκατ. 930 ἑκατ. ἔντοκα γραμμάτια τοῦ Κράτους δυνάμει εἰδικῆς συμβάσεως. Τὰ ἔβγαλε ἀπὸ τὸ βάρος τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, καὶ τὰ ἔρριξε εἰς τὸ Caisse d’ amortissement δηλαδὴ εἰς τὸ εἰδικὸν ταμεῖον ἀποσβέσεως τοῦ δημοσίου χρέους. Παύουν τότε νὰ εἶναι ἔντοκα καὶ νὰ εἶναι ὀφειλὴ τοῦ κράτους, δηλαδὴ ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ δημόσιον χρέος καὶ ἴσον ποσὸν γραμματίου θὰ ἐκδώσῃ τὸ Caisse d’ amortissement. Εἰς ἀντιστάθμισμα δὲ ἔδωσε ἡ τράπεζα τῆς Γαλλίας 3 δισεκ. δάνειον εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν ἄτοκον, πληρωτέον τὸ 1845. Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὸ ἰδικόν μας προτεινόμενον μέτρον μὲ τὸ ὑφιστάμενον χρέος τοῦ Κράτους τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὰ βιβλία τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης ὅπου καὶ δέον νὰ μείνῃ καὶ ποὺ τὸ βγάνουμε μὲ γραμμάτια τοῦ Κράτους τὰ ὁποῖα θὰ προεξοφλήσῃ ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς μὲ τόκον προεξοφλήσεως μεγάλου πάντως βάρους ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ, τὰ ἐκδιδόμενα γραμμάτια τοῦ Κράτους τὰ παίρνουν πίσω, καὶ ἐκδίδουν, ὄχι πλέον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τοῦ ταμείου ἀποσβέσεως τοῦ δημοσίου χρέους; Κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Ἐγὼ ἐξέθεσα τὴν ταπεινήν μου γνώμην ἐνώπιον τὴν Βουλῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑποθέτω ὅτι θὰ μελετήσῃ καλλίτερον ἤδη τὸ ζήτημα. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι προβάλλονται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει δὲν πείθουν. Πιθανὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἄλλους λόγους γενικωτέρας φύσεως καὶ νὰ ὁρμᾶται ἐξ αὐτῶν. Ἐὰν ὅμως ὁρμᾶται ἐκ τῶν λόγων τοὺς ὁποίους ἐκθέτει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει πρέπει ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον.

§149Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ ρευστοποίησις τῶν ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ὡρισμένων ἀπαιτήσεων ἀπέναντι τοῦ δημοσίου. Ὡς εἶναι γνωστόν, τὸ Δημόσιον ἐκ διαφόρων αἰτιῶν ὀφείλει ἀπαιτήσεις πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, αἱ ὁποῖαι μετεβιβάσθησαν μετ’ ἄλλων διαφόρων ἐνεργητικῶν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Συμφώνως πρὸς τὴν σύμβασιν τὸ δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ πληρώνῃ κατ’ ἔτος ὡρισμένην ποσότητα πρὸς τὴν Τράπεζαν 200 ἑκατ. κατ’ ἀρχὰς 300 ἑκατ., νομίζω κατόπιν. Τώρα ἡ Τράπεζα ζητεῖ νὰ ρευστοποιήσῃ αὐτὰ τὰ χρήματα δηλαδὴ νὰ ἐκδώσῃ τὸ Κράτος τραπεζογραμμάτια, ἢ μᾶλλον ἡ Τράπεζα νὰ ἐκδίδῃ τραπεζογραμμάτια τὰ ὁποῖα νὰ προεξοφλοῦνται, καὶ νὰ εἰσπράττῃ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον νὰ διαθέτῃ ὡς αὐτὴ κρίνῃ. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ κατ’ ἀρχὴν εἶναι βεβαίως πρᾶξις ἐπωφελὴς διὰ τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν. Διότι εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἐὰν προεξοφλήσῃ τὰ γραμμάτια θὰ τὰ ἔχῃ μὲ ὀλιγώτερον τόκον ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον διαθέτει. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ προεξόφλησις αὕτη θὰ γίνεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἑπομένως θὰ εἰσάγεται χρυσὸς καὶ θὰ χρησιμεύσῃ τρόπον τινὰ εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ καλύμματος τῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἡ ἐνίσχυσις αὐτὴ θὰ εἶναι ἐντελῶς προσωρινή, διότι ἐφ’ ὅσον θὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Τράπεζα νὰ ἐπιστρέψῃ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ὑποστῇ καὶ ἀνάλογον μείωσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ μηχανισμὸς. Βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀνανεώνῃ αὐτὰ τὰ γραμμάτια μέχρις ὅτου φθάσῃ εἰς ἕνα τέρμα. Τώρα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ κινεῖ τὴν προσοχὴν καὶ θὰ ἤθελον ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ σαφεστέρας τὰς ἐξηγήσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τοῦτο. Ὑποθέσατε ὅτι ἐξεδόθησαν τὰ γραμμάτια, τὰ γραμμάτια πρὸς κάλυψιν. Τὸ κάλυμμα ἐκεῖνο κατόπιν θὰ τὸ ἀνανεώσωμεν καὶ πάλιν θὰ ἐκδώσωμεν γραμμάτια. Ἀλλ’ ἰδοὺ ποῦ ἔχω τὸν φόβον—ἴσως εἶναι χιμαιρικός, ἀλλ’ εἶναι φόβος, τὸν ὁποῖον μία δύναμις δύναται νὰ ἐπιβάλῃ—διότι εἰς μίαν ὡρισμένην περίπτωσιν ἅμα λήξουν τὰ γραμμάτια αὐτὰ νὰ μὴ θελήσουν ἐκεῖνοι ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐδανείσθημεν, νὰ μᾶς ἀνανεώσουν τά δάνεια. Καὶ ὁ φόβος αὐτὸς θὰ ἦτο μικρότερος ἂν κατὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐκεῖνοι ποὺ ἔχουν τὰ τραπεζογραμμάτια δὲν θὰ θελήσουν νὰ μᾶς ἀνανεώσουν τὰ δάνεια ἔχωμεν τὸν χρυσὸν διὰ νὰ τὸν ἐξαγάγωμεν, ἐφ’ ὅσον τὰ χρήματα ταῦτα διατίθενται οὕτω πως ὥστε νὰ εἶναι εὔκολος ἡ εἴσπραξίς των εἰς δεδομένην στιγμὴν καὶ νὰ δυνάμεθα νὰ τὸν ἐξαγάγωμεν. Τότε θὰ παίρνῃ ἀληθῶς ἡ Τράπεζα ἕνα ὡρισμένον ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ διαθέτῃ ἐπωφελῶς καὶ δι’ αὐτὴν καὶ διὰ τὸν τόπον.

§150Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ θὰ τὶς κάνῃ τὶς λίρες;

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφίσατέ με νὰ εἴπω τὰς σκέψεις μου, διότι εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ μᾶς δώσουν πλέον ἀνανέωσιν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐὰν δὲν ἤμεθα εἰς εὐκολίαν νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν, τότε ἡ Ἐκδοτικὴ Τράπεζα θὰ ἔχῃ μίαν τρομερὰν ἐξάρτησιν ἀπὸ ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους θὰ λάβῃ τὰ χρήματα. Διότι ἐὰν ὑποχρεούμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξωμεν διὰ τῶν γραμματίων αὐτῶν χωρὶς νὰ δύναται νὰ τὸ λάβῃ ἀπὸ τὸ δημόσιον, κατ’ ἀνάγκην θὰ ὑποστῇ μίαν μείωσιν τοῦ καλύμματος διὰ νὰ πληρώσῃ. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐπιχείρησις ἐπικίνδυνος.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ μείωσις δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν αὔξησιν ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ κάλυμμα.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μία μόνη εἰμπορεῖ νὰ σᾶς σώζῃ: ἡ Τράπεζα τῶν διεθνῶν λογαριασμῶν μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν τὰς συναλαγὰς. Αὐτὴ δὲν ἔχει συμφέρον ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀνανέωσιν. Ἀλλὰ ἐὰν τοῦτο τὸ δέχομαι, αὐτὸ εἶναι διότι εἶναι ἀναγκαία συνέπεια καὶ ἡ σταθεροποίησις ἡ ἰδική μας καὶ ἡ Τράπεζα ἡ Ἐκδοτικὴ θὰ καταντήσῃ νὰ εἶναι ἐξαρτήματα τῆς Τραπέζης τῆς διεθνῶν λογαριασμῶν καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Μοῦ εἴπατε ἂν τὸ ἔκανε καὶ ἡ Γαλλία. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Εἶναι διαφορὰ διότι αὐτὰ τὰ γραμμάτια τὰ ὁποῖα ἐκδίδει τὰ πωλῇ εἰς τὸ ἐσωτερικόν.

§154Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι εἶναι χώρα πλουσία εἰς τὸ ἐσωτερικόν.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως ἡ Γαλλία ἔχει ἕνα σωρὸ χρήματα, καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νὰ τὰ πωλήσῃ δὲν εἶναι τίποτε διότι αὐτὴ ἔχει πλεόνασμα. Ἀλλ’ ἡ Γαλλία δὲν τὰ διαθέτει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀλλὰ μόνον εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως κρίνων, σᾶς συνιστῶ νὰ προσέξετε πολὺ, ἂν καὶ τὸ ἔχετε ὡς ἀδύνατον, διότι ἡ Τράπεζα τῶν διεθνῶν λογαριασμῶν ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν σταθεροποίησιν ὅλου τοῦ κόσμου καὶ ἔχετε τὸ μειονέκτημα ὅτι θὰ ἐξαρτώμεθα ἀπολύτως ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῶν διεθνῶν συναλλαγῶν καὶ πρέπει νὰ σκεφθῆτε ἐὰν συμφέρῃ νὰ ὑποστῶμεν μίαν τοιαύτην ἐξάρτησιν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§157Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι τόσον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τυρνάβου ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ λαϊκοῦ κόμματος παρερμηνεύουσι τὴν προέλευσιν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ προέλευσις τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλεται εἰς τὴν κρατοῦσαν σήμερον ἀλληλεγύην μεταξὺ τῶν διεθνῶν τραπεζῶν, ἀλληλεγγύην τῆς ὁποίας τὴν ἔκτασιν δὲν εἰμπορεῖ νὰ παραγνωρίσῃ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀλλὰ ὀφείλεται ἀκόμη εἰς πρόνοιαν, διὰ τὰ κέρδη τῶν διεθνῶν τραπεζῶν, τὰ ὁποῖα σήμερον εἶναι ἠλαττωμένα λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως τῆς κυκλοφορίας τοῦ χρήματος. Δὲν θὰ ἀνοίξω τὴν συζήτησιν μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸν ἀφορῶν τὰς ὁμολογίας τοῦ 1914, διότι εἶναι ἄλλο ζήτημα. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Τυρνάβου, ὅτι ἀδίκως συγχέει μέτρον κρατικὸν μὴ ἔχον καμμίαν σχέσιν μὲ, τὰς τραπέζας μὲ ὁμόλογα κρατικὰ—ὄχι ὁμολογίας τοῦ χρηματιστηρίου ἀλλὰ ὁμόλογα κρατικὰ—τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι μεγάλου ποσοῦ καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα νὰ μείνουν εἰς τὰς Τραπέζας καὶ τὰ ὁποῖα θὰ προεξοφλοῦνται μὲ τὸν πληθωρισμὸν τὸν ὁποῖον φοβεῖται ἀπὸ τὴν ἐκποίησιν τῶν γραμματίων τοῦ 1914, ὁ ὁποῖος πληθωρισμὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἀγοράζομε καὶ τὰς ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων. Ἀλλὰ ποῖον πληθωρισμὸν δημοσίων χρεωγράφων ἡμεῖς ἔχομεν; Ὁ μηχανισμὸς σοῦ σχεδίου ἔγκειται εἰς τοῦτο: εἰς τὴν πώλησιν καὶ ἑπομένως εἰς τὴν κυκλοφορίαν τῶν ὁμολογιῶν, ἀλλὰ διὰ τῆς ταυτοχρόνου ἀποσβέσεως ἄλλων ὁμολογιῶν. Ἑπομένως τὸ ποσὸν τοῦ δημοσίου χρέους δὲν πρόκειται νὰ αὐξηθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐλαττωθῇ εἶναι ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους. Εἶναι μία ἐλάφρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι μία οἰκονομία ἑκατομμυρίων ὀλίγων ὄχι πολλῶν, ἀλλὰ πάντως οἰκονομία. Νομίζετε ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου προκύπτει ὁμολογία τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅτι δὲν ἔχει ἐπάρκειαν; Εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον εἰς ἐνδεχομένας στιγμὰς ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐνίσχυσις, καὶ εἶναι ἐνίσχυσις ἀσφαλῶς τοῦ καλύμματος τὸ γεγονός τό ἑρμηνευθὲν ἀπὸ τοῦ βήματος ὡς ὁμολογία ἀνεπαρκείας καὶ κίνδυνος τοῦ καλύμματος. Πῶς εἶναι δυνατὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν —διότι κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ προεξοφλήσῃ τὸ μέλλον —δύναται νὰ ἐνισχύσῃ τὸ κάλυμμα, αὐτὸ τὸ μέτρον νὰ τὸ θεωρῆτε ὡς κίνδυνον τοῦ καλύμματος; τοῦτο εἶναι ἀκατάληπτον νὰ μοῦ λέγετε, ὅτι εἶναι κατακριτέα ἡ πρόνοια ἡ δυναμένη νὰ ἀσφαλίσῃ κατὰ πάσης περιπετείας. Διότι περὶ τούτου πρόκειται. Ποῖος ἠμπορεῖ νὰ προεξοφλήσῃ τὸ μέλλον εἰς τὴν ἐποχήν, τὴν ὁποίαν ζῶμεν; Πῶς γνωρίζετε ἂν κάποτε δὲν θὰ εὑρεθῇ ἡ Τράπεζα εἰς τὴν ἀνάγκην, δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἐξαγωγὴν χρυσοῦ, προσωρινὴν ἔστω, καὶ νὰ ἴδῃ ἠλαττωμένα τὰ καλύμματά της καὶ ἑπομένως θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην προσωρινῶς μέχρι τῆς συνάψεως ἑνὸς δανείου ἢ διὰ τῆς κατ’ ἄλλον τρόπον ἐξοικονομήσεως χρυσοῦ, νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ μέσου; καὶ πῶς τὴν πρόνοιαν ταύτην κατὰ παντὸς ἐνδεχομένου τὴν θεωρεῖτε ὡς κίνδυνον κατὰ τῆς Τραπέζης; Ἀλλὰ λέγετε ὅτι τὸ ἔκανε ἡ Γαλλία, ἀλλὰ ἔκανε ἕνα ὀργανισμὸν ἀποσβέσεως. Δὲν ἔχει σημασία τὶ ἔκανε, σημασία ἔχει ὅτι τὸ ἔκανε. Ἄλλως τε ἡμεῖς ἔχομεν ἄλλο ταμεῖον ἀποσβέσεως, διότι τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι παρ’ ἡμῖν ὁ διευθυντὴς τοῦ οἰκονομικοῦ ἐλέγχου, παρὰ ταμεῖον ἀποσβέσεως, τὸ ὁποῖον κάμνει τὴν ἀπόσβεσιν εἰς πολὺ μεγαλύτερον βαθμόν, ἀπὸ κάθε ἄλλο Κράτος. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος λέγει ὅτι εἶναι λύσις προσωρινή. Βεβαίως εἶναι προσωρινή, ἀλλὰ ποίας διαρκείας θὰ εἶναι ἡ προσωρινὴ αὐτὴ λύσις θὰ εἶναι ἄγνωστον, ἀλλὰ εἶναι μία ἐνίσχυσις προερχομένη ἀπὸ τὴν ἀλληλεγγύην τῶν ἰδιωτικῶν Τραπεζῶν καὶ κάθε πρόβλεψις ἀποκλείει τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Τράπεζα αὐτὴ θὰ στενοχωρήσῃ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀνανέωσιν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἂν τοῦτο πράξῃ δὲν χειροτερεύει τὴν κατάστασιν, διότι δυοῖν θάτερον: ἢ θὰ πάρῃ τὰ χρήματα ἡ Ἐκδοτικὴ θὰ τὰ ἔχῃ κάλυμα ἁπλῶς ὁπότε ἔχει τὸν χρυσόν, ἢ δι’ αὐτῶν θὰ ἀγοράσῃ γραμμάτια εἰς κυκλοφορίαν. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀποσύρει δραχμάς, ἔχει ὡς συνέπειαν, ὅτι αὐξάνει τὴν ἀναλογίαν τοῦ καλύμματος καὶ ἠμπορεῖ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἀφόβως ἡ Τράπεζα μὲ 1.000.000 λιρῶν νὰ ἐκδώσῃ 4.000.000 λίρας χαρτίνας, δηλαδὴ μὲ κάλυμμα 6%.

§158Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅταν δὲ εἶναι ἐπὶ προθεσμίᾳ δὲν ὑπολογίζεται αὐτὸ εἰς τὸ κάλυμμα. Μόνον ὅταν εἶναι ὄψεως.

§159Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς δὲν ὑπολογίζει τὰς ὑποχρεώσεις; Θὰ λάβῃ ἐξ αὐτῶν 4.000.000 ὄψεως καταθέσεις καὶ τοὺς πρώτους 9 μήνας θὰ ὑπολογίσῃ ὄψεως. Ὅταν λέγωμεν ὅτι ὁ χρυσὸς δὲν ὑπολογίζεται εἰς τὸ κάλυμμα, ἐννοοῦμεν τὸν χρυσόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Τραπέζης.

§160Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὰ ἀφοῦ θὰ τὰ διαθέσῃ, δὲν θὰ τὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν της.

§161Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἡ Τράπεζα εἶχε λαμβάνειν μετὰ ἐννέα μῆνας 1.0 0.000 λιρῶν, αὐτὴ ἡ ἀπαίτησις τῆς Τραπέζης ἡ ὁποία εἶναι ὑπὸ προθεσμίαν, αὐτὸ εἶναι τὸ κάλυμμα. Τὸ ἀντιστοιχοῦν εἰς τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν μου. Αὐτὸ εἶναι κάλυμμα ἀμέσου χρησιμοποιήσεως, διότι αὐτὸ θὰ πῇ κάλυμμα, δηλ. ἡ δυνατότης τῆς ἀμέσου χρησιμοποιήσεως. Δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται περαιτέρω ἀνάπτυξις· παρέχομεν τὴν εὐκολίαν εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ προφυλάσσομεν αὐτὴν ἀπὸ παντὸς ἐνδεχομένου κινδύνου. Δὲν ἔχει τὸ νομοσχέδιον κανὲν ἐλάττωμα.

§162Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀλληλεγγύη ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ τῶν διαφόρων Τραπεζῶν καὶ τῆς Τραπέζης Διεθνῶν συναλλαγῶν πρέπει νὰ καταντήσῃ εἰς ἐξευτελισμόν. Διότι ἐὰν τὰ κρατήσῃ εἰς τὸ ταμεῖόν της ἡ Τράπεζα, τότε δὲν γνωρίζω εἰς τὶ θὰ χρησιμεύσουν.

§163Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀνάγκη λήψεως τοῦ μέτρου αὐτοῦ ὑπηγορεύθη ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ 1.000.000. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δίδομεν τὴν εὐκολίαν εἰς τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν νὰ ἀποτρέψῃ κάθε ἐνδεχόμενον κίνδυνον.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις. Πρῶτον νὰ ἐκφράσω ἀληθινὰ τὴν ἔκπληξίν μου, διότι ἐλέχθη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μέλλει νὰ ἐμπνεύσῃ ἀνησυχίας. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τυρνάβου ἐθεώρησε, ὅτι ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Κορυζῆ. Τουναντίον ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου ἔρχεται εἰς συμπλήρωσιν καὶ ἐνίσχυσιν τεραστίαν τῶν ἐπιχειρημάτων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὁ κ. Κορυζῆς φρονεῖ ὅτι ἡ σταθεροποίησις δὲν δύναται νὰ διακινδυνεύσῃ. Ὅτε ὁ κ. Κορυζῆς ἔγραφεν τὴν ἐπιστολὴν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ σήμερον τὸ κάλυμμα μας εἶναι περὶ τὰ 42%, εἶναι δηλαδὴ εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ εἶναι διὰ τὴν ἐξασφάλισιν, τῆς σταθεροποιήσεως. Διότι δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ δημοσιονομικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν φαίνεται φθάνουσα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ αὐτὸ εἰς τὸ 30% διότι τόσον θεωρεῖ, ὅτι εἶναι τὸ ἀσφαλὲς κάλυμμα. Ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν φθάσει εἰς αὐτό. Ἡμεῖς σήμερον διὰ τοῦ μηχανισμοῦ, τὸν ὁποῖον μᾶς παρέχει ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τὶ κάνωμεν; Κάνωμεν τοῦτο, ὅτι ἐνῷ ὀφείλωμεν πρὸς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐκδοτικὴν ὡς Κράτος περὶ τὰ 3.000.000 λίρες. (ἀναγινώσκει). Ἔρχεται ἡ Τράπεζα τῶν Διεθνῶν πληρωμῶν καὶ σᾶς λέγει, ἔχουσα συναίσθησιν τῆς ἀλληλεγγύης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ συνδέῃ τὰς Ἐκδοτικὰς Τραπέζας, σᾶς λέγει «Ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀπαίτησιν; —λέγει πρὸς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐκδοτικήν. —Διατὶ αὐτὴν τὴν ἀπαίτησιν δὲν πέρνετε τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ τὴν χρησιμοποιήσετε ὅταν θέλετε ὥστε νὰ μὴ μείνῃ ἀκινητοποίητος. Ἐρωτῶ: Πῶς θὰ τήν χρησιμοποιήσῃ; Δὲν ἔχει παρὰ νὰ ζητήσῃ ἑκάστοτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τῆς ἐκδίδῃ ὁμόλογα. Ὄχι ὁμολογίας.

§166Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ 50 καὶ ἄνω μάλιστα.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ συμβῇ ποῖον πρᾶγμα; Ἀφ’ ἑνὸς αὔξησις τῶν διαθεσίμων τῆς τραπέζης διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας της ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἰσχυροποίησις τοῦ καλλύμματος διότι ἐὰν τὸ κάλυμμα εὑρίσκετο εἰς τὰ 40% ἡ τράπεζα ἡ Ἐκδοτικὴ ἐὰν δὲν ἤθελεν νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν, ἕνα μέρος τῆς ἀπαιτήσεως κατὰ τοῦ δημοσίου, θὰ ἠγόραζεν χρυσὸν ἀπέναντι τοῦ ὁποίου θὰ ἐξέδιδεν ἴσου ποσοῦ τραπεζογραμμάτια, διὰ νὰ ἔχῃ μεγαλύτερον κάλυμμα. Διότι θὰ μποροῦσε νὰ ἐκδώσῃ καὶ γραμμάτια ποσοῦ πολὺ περισσοτέρου δηλαδὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 400.000 λιρῶν θὰ ἠδύνατο νὰ προεξοφλῇ τὰ ὁμόλογα τοῦ δημοσίου καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκδώσῃ τραπεζογραμμάτια 1.000.000 διότι ἔχει τὸ κάλυμμα 40%. Ἀλλὰ ὅταν τὸ κάλυμμα εἶναι 25%, ὅσον φρονεῖ ἡ διεθνὴς τράπεζα πληρωμῶν ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον θὰ ἠδύνατο ἡ Ἐκδοτικὴ Τράπεζα νὰ ἐκδώσῃ τραπεζογραμμάτια 1000.000, καὶ τὸ γεγονὸς αὐτὸ θὰ ἔφερεν ὡς ἀποτέλεσμα ὅτι τὸ κάλυμμα τῶν 42% νὰ γίνῃ 45%. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος φοβεῖται μήπως αὐτὴ ἡ ἀλληλεγγύη ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ ὅλων τῶν Ἐκδοτικῶν Τραπεζῶν, καταντήσῃ μίαν ἡμέραν εἰς πίεσιν ἐκ μέρους τῆς τραπέζης τῶν διεθνῶν πληρωμῶν.

§168Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἐνδεχομένη λόγῳ τῶν περιστάσεων.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ πίεσις πρῶτον δὲν εἶναι δυνατὴ διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ Τράπεζα τῶν διεθνῶν πληρωμῶν δὲν εἶναι ἐθνικὸν ἵδρυμα. Συνεπῶς δὲν δυνάμεθα νὰ φοβούμεθα ὅτι θὰ ἔχῃ συμφέροντα τοιαῦτα ὥστε νὰ θέλῃ νὰ μᾶς πιέσῃ. Ἡ τράπεζα τῶν διεθνῶν πληρωμῶν εἶναι διεθνὴς ὀργανισμός. Δὲν μπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίθεσιν ὄχι πρὸς τὴν Α ἢ Β τράπεζαν ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίθεσιν πρὸς ὅλον τὸν κόσμον. Ἀλλὰ ἐὰν καλῶς λειτουργοῦν τὰ τῆς ἐκδοτικῆς Τραπέζης, καὶ καλῶς διευθύνεται αὕτη δὲν ὑπάρχει κίνδυνος κανεὶς νὰ μᾶς ζητήσουν νὰ δώσωμεν τὰ χρήματα καὶ νὰ μὴ τὰ ἔχωμεν, νὰ μὴ μποροῦμε νὰ τὰ δώσωμεν.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κίνδυνος εἶναι ὁ αὐτὸς ἐὰν δὲν μποροῦν νὰ διατεθοῦν.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποθέσατε, ὅτι περιορίζομεν – διὰ νὰ ἁπλοποιήσωμεν τὰ πράγματα ἀντικειμενικῶς—ὑποθέσατε ὅτι θὰ ἠθέλομεν νὰ ἐκδόσωμεν μερικὰ ὁμόλογα γραμμάτια 1.000.000 δραχ. Τὶ σημαίνει αὐτό; Ὅτι ἡ τράπεζα τῶν διεθνῶν πληρωμῶν θὰ πιστώσῃ τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν μὲ ποσὸν 1.000.000 λιρῶν Ὅταν θὰ χρειασθῇ νὰ δώσῃ ὀπίσω ἡ τράπεζα τὸ ποσὸν αὐτὸ ἴσως δὲν θὰ εἶναι εἰς τὰ χέρια της. Τὸ μόνον ποὺ θὰ κάμωμεν σήμερον εἶναι νὰ μᾶς ἀνανεώσουν τὰς συστάσεις αὑτὰς καὶ ἡ Τράπεζα ἡ Ἐκδοτικὴ θὰ κάμῃ τοῦτο: θὰ περιορίσῃ τὰς πιστώσεις της. Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο: ὅτι τὸν χρυσὸν ποὺ θὰ πάρωμε δὲν θὰ τὸν φᾶμε, δὲν θὰ τὸν καταναλώσωμεν. Ὁ χρυσὸς θὰ μείνῃ εἰς τὰ ταμεῖα διότι ἡ Τράπεζα εἶμαι βέβαιος θὰ ἔχῃ πάντοτε ὑπ’ ὄψει της ὅτι ἐνδεχόμενον εἶνε νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην γὰ πληρώσῃ. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ καθιερουμένη, ἀλληλεγγύη μεταξὺ ὅλων τῶν Ἐκδοτικῶν Τραπεζῶν εἶναι ἓν γεγονὸς διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κόσμος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὑπερήφανος. Ἐπανέρχομαι διὰ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Τυρνάβου ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀντίφασις πρὸς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Κορυζῆ ἀλλ’ ἀποτελεῖ μόνον τὸ τελευταῖον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεκαλεῖτο ὁ κ. Κορυζῆς ἐὰν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εὑρίσκετο εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους....... Νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ χειροκροτήσωμεν τὴν πρόοδον αὐτὴν ἡ ὁποία πραγματοποιεῖται εἰς τὰς διεθνεῖς οἰκονομικὰς σχέσεις καὶ ἡ ὁποία εὑρίσκει τὴν ἐκδήλωσιν αὐτῆς εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὴν ἀλληλεγγύην τὴν δέχομαι καὶ ἐγὼ, ἀλλὰ δὲν παύει, ἀνεξαρτήτως τούτου, νὰ ὑπάρχῃ ὁ κίνδυνος περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα, νὰ εὑρεθῶμεν δηλαδὴ μίαν στιγμὴν ὑποχρεωμένοι ὅταν μᾶς τὰ ζητήσουν νὰ τὰ καταβάλλωμεν καὶ νὰ εἴμεθα, λόγῳ διαφόρων αἰτίων, ἐκτεθειμένοι. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μόνον ἀπὸ μίαν κακὴν διοίκησιν τῆς τραπέζης ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ κίνδυνος.

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ὅταν ἔχομεν ἐκδώσει τὰ γραμμάτια εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν εἴσπραξιν ἐν δεδομένῃ στιγμῇ καὶ τότε θὰ εὑρεθῶμεν εἰς δύσκολον θέσιν διότι τὰ γραμμάτιά μας θὰ μείνωσι ἄνευ καλύμματος. Αὐτὸ βέβαια δὲν εἶναι τὸ μᾶλλον πιθανόν, ἀλλὰ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἕν μάθημα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ χειρισθοῦν τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ἵνα ὅλως ἀναιτίως ἀνοίγωσι τοιαύτας πιστώσεις. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§176ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως ὁμολογιῶν τοῦ δανείου 5% 1914 πρὸς ἐξαγορὰν καὶ ἀπόσβεσιν ὁμολογιῶν ἐσωτερικῶν δανείων τύπου 8%». Ὁ κ. Ροδόπουλος.

§179Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον σκοπεῖ εἰς τὸ νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκποιήσῃ ἕν ποσὸν τῶν ἀδιαθέτων ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατομ. τοῦ 1914. Τὸ δάνειον αὐτὸ ἔχει μίαν πολὺ εὐνοϊκὴν σειρὰν εἰς τὰς ἐγγυήσεις τῆς διεθνοῦς ἐπιτροπῆς εἶναι δὲ περιζήτητον εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἰδίως ἀγορὰς καὶ δύναται εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ τοποθετηθῇ πολὺ εὐκόλως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν. Γνωρίζω δὲ ὅτι ἐπεκράτησεν πάντοτε ἡ ἰδέα ὅπως εἰς τυχὸν ὅλως ἀπροόπτους ἐθνικὰς περιστάσεις ἡ ἰδία εἰς στιγμὰς ἀναγκῶν ἐπειγουσῶν διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας νὰ ἔχωμεν φυλάξῃ τὸ ἀπόθεμα, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀμφιβολία ὅτι αἱ ἀδιάθετοι αὑταί, ἀλλ’ ἐκδιδόμεναι ὁμολογίαι ἕνεκα τῶν ἐγγυήσεων τὰς ὁποίας παρέχουν θεωροῦνται τόσῳ ἀσφαλεῖς ὥστε καὶ εἰς δυσκόλους στιγμὰς νὰ διατεθῶσιν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγὼ φρονῶ ὅτι αὐτὸ τὸ κεφάλαιον ἔπρεπε νὰ μένῃ διαθέσιμον διὰ σοβαρὰς καὶ ἐπειγούσας τυχὸν ἐθνικὰς ἀνάγκας μας καὶ θέλω νὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη ὅτι μετ’ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος πάντοτε ἀπέβλεπα, ὅπως τὸ τμῆμα τοῦτο τοῦ διαθεσίμου δανείου τοῦ 1914, περιέλθῃ εἰς χεῖρας ἑνὸς τραπεζιτικοῦ ὁμίλου ἐν Λονδίνῳ ὅστις ἐπεζήτησε καὶ ἐπέτυχε νὰ δοθοῦν αἱ ὁμολογίαι αὗται εἰς αὐτὸν ὡς ἐνέχυρον, μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ὑπ’ αὐτοῦ προπωλήσεως, ἐν περιπτώσει μὴ ἐξωφλήσεως τοῦ δανείου καὶ τῆς προκαταβολῆς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ἐμαυτόν, θὰ ἠρώτων δὲ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη, αὐτὴν μάλιστα τὴν στιγμὴν νὰ τὰς βγάλωμεν ἀπὸ τὰς χεῖράς μας αὐτὰς τὰς ὁμολογίας; Ὑπάρχει καμμία τόσον στενὴ ἀνάγκη, ἐπῆλθεν ἡ περίπτωσις, δι’ ἣν ἐκρατήθησαν ἀδιάθετοι αἱ ὁμολογίαι αὗται; Ἐγεννήθη ἄρα γε καμμία τόσον ἀπόλυτος καὶ τόσον ἐπείγουσα ἀνάγκη ὥστε νὰ σπεύσωμεν νὰ ἀποξενωθῶμεν τοῦ Ἐθνικοῦ αὐτοῦ ἀποθέματος; Καὶ πρὸς λύσιν τῶν ἀποριῶν μου τούτων ἀνατρέχω εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἴδω, ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τούτου κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πόθεν ὡρμήθη διὰ νὰ νομίσῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐκποιηθοῦν αἱ ὁμολογίαι αὗται εἰς τὴν παροῦσαν στιγμήν. Ὡς μόνον δικαιολογητικὸν λόγον, ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προβάλλει ὅτι μὲ τὰ χρήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὴν διάθεσιν τῶν ὁμολογιῶν τούτων θὰ ἀγοράσωμεν ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων.

§180Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Ὄχι μόνον ἀνταλλάξιμα, ἀλλὰ καὶ ὁμολογίας 8%.

§181Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ὁποῖα ἔχουν τόκον 8%. Ἐπειδὴ δὲ ἡ διάθεσις αὐτῶν θὰ γίνῃ οὕτως, δηλαδὴ εἰς τὰς σήμερον τρεχούσας πολὺ κατωτέρας τοῦ ἀρτίου τιμάς, ἐκ τοῦ ληφθησομένου τιμήματος θὰ μειωθῇ τόσον ἡ ἀξία τῶν δανείων ἀνταλλαξίμων κλπ., ὥστε ὁ τόκος αὐτῶν νὰ μᾶς ἔρχεται ἐφεξῆς 7½%, θὰ κερδίσωμεν δηλαδὴ ½%. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἐμφανὴς δικαιολογία τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ἀνταλλαγῆς αὐτῶν τῶν ὁμολογιῶν, ἤτοι ὅτι ἐκ τῆς πωλήσεως αὐτῶν τῶν ὁμολογιῶν πρόκειται νὰ ὠφεληθῶμεν τόκον ½%, διότι κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου θὰ τὰς πωλήσωμεν 3 λίρας πάρα κάτω ἀπὸ ὅ,τι εἶναι ἡ τρέχουσα τιμὴ εἰς τὸ χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἀγορά, καθὼς ἐγὼ σκέπτομαι, θὰ γίνῃ κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰς τιμὰς τῶν δύο τελευταίων ἐκκαθαρίσεων τοῦ χρηματιστηρίου τοῦ Λονδίνου, θὰ φροντίσουν εἰς δύο τελευταίας ἐκκαθαρίσεις τοῦ χρηματιστηρίου—ἐκκαθάρισις δὲ, σημαίνει ἡ τιμή, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπωλήθησαν αἱ ὁμολογίαι πρὸ δύο δεκαπενθημέρων—θὰ φροντίσουν οἱ καραδοκοῦντες τὴν ἀπόκτησιν τῶν ὁμολογιῶν τῶν δανειστῶν μας ἀγορασταί, νὰ ἔχουν ἀπόθεμα ὁμολογιῶν, ὅπερ νὰ ρίψουν εἰς τὴν ἀγορὰν μειοῦντες διὰ τῆς προσφορᾶς πωλήσεως τὰς τιμάς, ὥστε νά τὰς ἀγοράσουν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐφθηνότερον, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πάει καὶ τὸ δῆθεν κέρδος μας τοῦ ½%. Δὲν εὑρίσκω νὰ εἶναι σοβαρὰ καὶ οὐσιαστικῶς ἀληθὴς ἡ δικαιολογία ἣν προβάλλει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Μόνον ὅταν θὰ ἐβλέπομεν ἕνα μεγάλον συμφέρον, ἕνα πρωτοφανὲς συμφέρον, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν ὅπως ἀφήσωμεν ἀπὸ τὰς χεῖρας μας αὐτὰς τὰς ὁμολογίας. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ ἐξ αὐτῶν τιμήματος. Ποία χρησιμοποίησις προβάλλεται; Νὰ ἀγοράσωμεν δι’ αὐτοῦ ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων, διὰ νὰ κερδίσωμεν ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ τόκου τὸ ½%. Δὲν προβάλλεται κανεὶς σκοπὸς ἄξιος λόγου. Ἀφοῦ δὲ δὲν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ λόγος ποῖα συμφέροντα πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι τοῦ Κράτους; Ἐλέχθη ὅμως, ὅτι ἀπώτερος σκοπὸς εἶναι ἡ συγκράτησις τῆς ἐν τῇ ἀγορᾷ τιμῆς τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν ἀνταλλαξίμων. Δὲν βλέπω νὰ μᾶς ἐνδιαφέρει τόσον ἡ τοιαύτη προστασία τῶν κατόχων τῶν ἀνταλλαξίμων. Αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ τῶν δανείων τῶν ἀνταλλαξίμων δύνανται νὰ διακριθῶσιν εἰς δύο μερίδας. Μία μερὶς τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων εἶναι εἰς χεῖρας τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἠδυνήθησαν νὰ μὴ τὰς πωλήσουν καὶ τὰς ἐκράτησαν καὶ ἔχουν ἕν λαμπρὸν ἔσοδον. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἄν αὐτοὺς τοὺς κατόχους τοὺς ἐνδιαφέρει ἄν ἡ τιμή των εἰς τὸ χρηματιστήριον, εἶναι 1000 ἢ 900. Πολὺ δὲ ἀμφιβόλου σκοποῦ θὰ ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ μία τοιαύτη παρέμβασις τοῦ Κράτους πρὸς ὕψωσιν τῶν τιμῶν.

§182Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μὴ ὑποθέσητε ποτὲ ὅτι μὲ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζομεν, θὰ βγοῦμε νὰ πάρωμεν τὰ ἀνταλλάξιμα μὲ τὸ ζόρι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ ἔχουν.

§183Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἡ μία μερὶς τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν προσφύγων, καὶ δὲν ἔχομε κανένα λόγον νὰ ἀσχοληθῶμεν διὰ τὴν ἀγοραίαν τιμήν των, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι τὰς ἐκράτησαν ὡς ἀπέθεμα ἀπολαμβάνοντες καλὸν τόκον καὶ δὲν μᾶς μέλλει ἐὰν αὐταὶ αἱ ὁμολογίαι εἰς τὴν ἀγοραίαν τιμήν των ἀντὶ 1000 καὶ 900 δραχμῶν εἶναι ὀλιγώτερον. Ἡ ἄλλη μερὶς ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰς ὁμολογίας, τὰς ὁποίας λόγῳ ἀναγκῶν των ἐξεποίησαν οἱ πρόσφυγες καὶ τὰς ἠγόρασαν ἄλλοι κεφαλαιοῦχοι πρὸς δραχ. 940 ἢ 840 καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκερδοσκόπησαν ἢ ἔκαμαν τοποθετήσεις πρὸς κερδοσκοπίαν. Δι’ αὐτοὺς ἔχομεν καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ συγκρατήσωμεν ἢ ὑψώσωμεν τὰς τιμάς των ἀγοράζοντες ὁμολογίας καὶ δὴ μὲ τὴν θυσίαν τῆς ἀποξενώσεώς μας ἀπὸ τὰς ἀδιαθέτους πολυτίμους ὁμολογίας μας τοῦ δανείου τοῦ 1914; Τὶ μᾶς μέλλει διὰ τοὺς κατόχους ἀγοραστὰς τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων; Ποῖοι κατέχουν τὰς ὁμολογίας καὶ εἰς ποίας τιμὰς τὰς ἠγόρασαν, καὶ ἂν ἤδη ζημιοῦνται ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει οὔτε πρέπει νὰ μᾶς ἐνδιαφέρῃ. Ἑπομένως ἀφοῦ ἡ ἐνίσχυσις τῆς τιμῆς τῶν τιμῶν τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει, κατ’ ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις τῶν ἤδη κατόχων αὐτῶν, τίνα σκοπὸν καλύπτει τὸ νομοσχέδιον; Τὶ λοιπὸν ἀπομένει ὡς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου; Παραμένει εἰς θλιβερὸς σκοπός, ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν: ὅτι αὐξάνομεν τὰ εἰς συνάλλαγμα ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ δυσβάστακτα ἤδη βάρη μας. Ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν ἀπό τινων ἐτῶν, νὰ δανειζώμεθα ἀλογίστως ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ αὐξάνωμεν τὰς εἰς χρυσὸν ἢ συνάλλαγμα ὑποχρεώσεις μας διὰ τὴν τοκοχρεωλυσιακὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων μας τούτων, αὐξάνει διαρκῶς τὴν ἀνισορροπίαν τῶν ἐμπορικῶν μας ἰσοζυγίων καὶ τοῦ καθόλου τῶν ἐξωτερικῶν μας λογαριασμῶν ποὺ βαίνομεν. Τώρα θέλετε νὰ ἴδετε ποῖος ὁ λογαριασμός, ὁ ὁποῖος θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν ὁμολογιῶν τούτων τῶν 500.000 μὲ ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων; (ἀναγινώσκει)........». Κατὰ τὸν λογαριασμὸν τοῦτον, τὸ ὑπὲρ τοῦ Κράτους τελικὸν κέρδος θὰ εἶναι 9.000.000 δραχμῶν. Διὰ νὰ κερδίσωμεν 9.000.000 δραχ., γίνεται ὅλη αὐτὴ ἡ μανούβρα; Ἐνταῦθα ὀφείλω νὰ ἀναφέρω τὸ ἑξῆς: ὁ ὑποδιευθυντὴς τῆς Τραπέζης Ἀνατολῆς κ. Κουμαριανὸς λογιστικὸς πεπειραμένος ἐδημοσίευσε σήμερον εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» μίαν μελέτην ἐκ τῆς ὁποίας ἐξάγεται ὅτι δὲν θὰ παραμείνουν τὰ 120 ἑκατομ., ἀλλὰ θὰ ζημιώσῃ τὸ Κράτος 3 ἑκατομ. Ὁμολογῶ, ἐπειδὴ θέλω πάντοτε νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ὅτι δὲν ἐννόησα καλῶς τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ κ. Κουμαριανοῦ. Ὁ κ. Κουμαριανὸς ὅμως θεωρεῖται ὡς ἕνας εἰδικώτατος λογιστής, καὶ διακεκριμένος ὑπάλληλος τῆς Τραπέζης Ἀνατολῆς. Ἤθελα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὶν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν ἢ καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐλάμβανε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν μελέτην τοῦ κ. Κουμαριανοῦ, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν συμμερίζομαι διότι δὲν τὴν ἀντελήφθην καλῶς, ἀλλὰ μὲ λογιστικὰ συμπεράσματα ἀσφαλῆ βγάζει συμπέρασμα ὅτι θὰ ζημιώνωμεν περὶ τὰ 3 ἑκατ. δραχ. κατ’ ἔτος. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ἠθέλησα νὰ ἐπιφέρω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εὑρίσκω καλὸν νὰ πωλήσωμεν τὰς ὁμολογίας τοῦ 1914, δὲν εὑρίσκω καλὸν νὰ ἀγοράσωμεν ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων, καὶ ἐὰν ἤθελα νὰ ὁμιλήσω ὀλίγον αἰνιγματωδῶς καὶ νὰ μὴν εἴπω καθαρὰ τὴν σκέψιν μου......

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπιτρέπεται.

§185Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ νὰ ἐνστερνισθῶ μίαν σκέψιν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν ἐδημοσίευσεν εἰς μίαν ἐφημερίδα. Ἄλλοτε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ἑστίας ἔρριψε τὴν γνώμην, ὅτι ἐνδείκνυται ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων......

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ τὴν ὑπέβαλον αὐτὴν τὴν γνώμην καὶ συνεφώνησε καὶ ὁ κ. ὑπουρρὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἦτο ἰδική μου ἐντελῶς γνώμη.

§187Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ λόγος εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ νὰ γίνῃ ἡ μείωσις, ἂν πράγματι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ, χωρὶς νὰ τὸ μάθῃ κανείς...

§188Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ποῖον.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδή, καθ’ ἕν χρόνον αἱ ὁμολογίαι τῶν ἀνταλλαξίμων εἶχον περάσει τὰ 800 ἠθέλατε ἀφοῦ ἐγὼ ἐπίστευκ, ὅτι δύναμαι νὰ ἐλαττώσω τὸν τόκον εἰς 6%, ἠθέλατε νὰ μὴ σπεύσω αὐθημερὸν νὰ σημάνω τὸν κώδωνα τῆς προσοχῆς τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ νὰ τοὺς εἴπω, ὅτι ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὸ Κράτος θέλει νὰ ἐλαττώσῃ καὶ προσέξατε, διότι αὔριον θὰ πάρητε τόκον 6%; Αὐτὸ ἠθέλατε νὰ κάμω;

§190Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς διατυπώνετε τὴν γνώμην τώρα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ ἐπικρίνετε ἐπειδὴ τὸ εἶπα διὰ τῆς «Ἑστίας»...

§192Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σκέπτομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὡς τραπεζίτης, τί θὰ ἔκαμνον ἐγώ. Δὲν θὰ τὸ ἔλεγον σὲ κανένα.

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ τί θὰ ἐκάμνατε;

§194Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ἔκαμεν ὁ Στέφ. Στρέϊτ, ὅταν ἠλάττωσεν τὸν τόκον τῶν ὁμολογιῶν τοῦ κτηματικοῦ δανείου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδή;

§196Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν ἀπεφάσιζα νὰ τὸ κάμω, θὰ τὸ ἔκαμνον χωρὶς νὰ εἴπω τίποτε διὰ νὰ ἀποκλείσω τὴν κερδοσκοπίαν τῶν γνωριζόντων ἢ χειριζομένων τὸ ζήτημα, καὶ δυναμένων νὰ γνωρίζουν ἂν θὰ πραγματοποιηθῇ ἢ ὄχι ἡ μείωσις τοῦ τόκου.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ ἀφήσητε ἐν τῷ μεταξὺ τοὺς ἀνθρώπους μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ ἔχουν τὸν ἴδιον τόκον καὶ αὔριον νὰ δώσητε 6%. Αὐτὸ θὰ ἦτο τερατῶδες. Ἠμπορούσατε νὰ τὸ κάμετε ὡς τραπεζίτης, ἀλλ’ ὄχι ὡς πολιτικός. Εἶχον καθῆκον ὡς πολιτικὸς μόλις μοῦ ἐπέρασεν ἡ ἰδέα, ὅτι ἠμπορῶ νὰ ἐλαττώσω τὸν τόκον νὰ βγῶ δημοσίᾳ καὶ νὰ τὸ εἴπω. Σκοπός μου ἦτο νὰ σταματήσω τὴν ὕψωσιν τῶν ὁμολογιῶν ἀλλὰ μοῦ λέγετε σεῖς ὅτι θὰ τὸ ἐκάμνατε μυστικά. Ἀλλ’ ἂς εἶναι αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν παροῦσαν συζήτησιν δὲν ἤθελα ὅμως νὰ ἀφήσω καὶ ἀπαρατήρητον, ἀφοῦ τὸ εἴπατε ἀπὸ τοῦ βήματος.

§198Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐκφέρετε ἴσως εἶναι ὀρθὴ ἀπὸ τῆς ἰδικῆς σας ἀπόψεως, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἀπὸ τῆς τεχνικῆς ἀπόψεως τῆς προλήψεως πανικῶν καὶ ἐκμεταλλεύσεως ὑπὸ τῶν γνωριζόντων καὶ χειριζομένων τὴν ὑπόθεσιν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἀπὸ τραπεζιτικῆς ἀπόψεως δὲν συνηθίζεται αὐτὸ δηλαδὴ νὰ προαγγέλλωνται καὶ συζητοῦνται εἰς τὸν Τύπον αἱ σκέψεις περὶ ἐλαττώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν Ἐθνικῶν ἢ τραπεζιτικῶν δανείων, καὶ γνωρίζετε βεβαίως διατί, διὰ νὰ μὴ γίνωνται θύματα καὶ ἀσκῆται κερδοσκοπία εἰς τὸ χρηματιστήριον. Διότι οἱ κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν μετὰ τὸν ἐκ τῆς εἰδήσεως τῆς μειώσεως τοῦ τόκου πανικὸν δὲν θὰ εὕρισκον ἀγοραστάς, παρὰ τοὺς δυναμένους ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν αὐτὸν ἐνημέρους τῶν Κρατικῶν ἀποφάσεων ἁρμοδίους.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ἀκριβῶς εἶσθε τραπεζίτης θὰ ἐπαίζατε εἰς τὸ χρηματιστήριον διὰ νὰ ἐπωφεληθῆτε. Δὲν τὸ λέγω προσωπικῶς δι’ ἐσᾶς ἀλλά, ὁ τραπεζίτης θὰ μεταβῇ νὰ πωλήσῃ ὁμολογίας, τὰς ὁποίας γνωρίζει, ὅτι μετὰ 20 ἡμέρας θὰ τὰς ἀγοράσῃ εὐθηνότερον.

§200Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἰδικῆς σας, μὴ πραγματοποιηθείσης δέ, προαγγελίας; Ἀλλ’ ἂς ἀφίσωμεν τὸ παρελθόν. Τώρα δὲ θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα αὐτό, ὅτι ἐνῷ εἶναι δυνατόν, ὅπως αὐτὴ ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν ἄλλοτε πρὸς στιγμὴν παρ’ ἡμῖν νὰ πραγματοποιηθῇ, τυχόν, βραδύτερον δὲν ἐνδείκνυται οὐδαμῶς, ἡ ἐξαγορὰ τῶν ὁμολογιῶν ἀνταλλαξίμων διότι...

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν τόκον τῶν ἀνταλλαξίμων, ἀναγκαστικῶς;

§202Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ αἱ περιστάσεις μίαν ἡμέραν.....

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἐδικαιούμην νὰ ἐλαττώσω τὸν τόκον καὶ ἔσπευσα νὰ τὸ ἀνακοινώσω. Τὸ ἀνεκοίνωσα δημοσίᾳ διὰ νὰ εἶναι ὅλοι ἐν γνώσει, διότι ἦτο φυσικὸν οἱ ἄνθρωποι νὰ παίζουν.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ γνωρίζοντες, ὅτι δὲν ἠδύνασθε νὰ τὸ κάμητε...

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς δίδω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι αὐθημερόν, ὅταν ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δύναμαι νὰ κάμω ἐλάττωσιν αὐθημερὸν τὸ ἐδήλωσα.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐθημερὸν τὸ ἐκάματε, ἀλλ’ ὅσοι ἐγνώριζον...

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖοι.

§208Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖοι τὸ ἐγνώριζον;

§209Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅσοι εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ αὐτό. Εἴπατε, ὅτι ἐσκέφθητε, ὅτι δύνασθε νὰ κόψητε τ’ ἀνταλλάξιμα κατὰ 2%. Αὐτὴ ἡ σκέψις σας ἦτο ἄσκοπος.

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἄσκοπος· δὲν ἦτο νόμιμη. Δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸ κάμω, ἀλλ’ ἂν ἠδυνάμην νὰ τὸ κάμω θὰ προσέφερον μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον.

§211Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπῆρξαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ τὸ κάμητε. Διότι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον ὅτι ἡ σκέψις σας ἦτο πραγματοποιήσιμος ἐπέμειναν καὶ ἠγόρασαν.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι ἡ σκέψις μας αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ ζημιώσῃ πολλοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ μακάρι νὰ εἶναι ἡ μόνη ζημία τὴν ὁποίαν ἐπέφερα εἰς τὸν τόπον. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ταῦτα ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀμφισβητῆτε τὴν εὐθύτητα καὶ τὴν ἠθικότητα τὴν ὁποίαν ἐδείξαμε...

§213Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἠμφισβητήθη αὐτό.

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ μοῦ εἴπατε, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπω. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπω. Ἴσως ἔπρεπε νὰ μὴν εἶχα φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό, χωρὶς νὰ εἶμαι ἐπαρκῶς παρασκευασμένος. Εἶχα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δάγγειον, ὡς θὰ ἐνθυμῆσθε. Αὐτὸ μόνον ἠμπορεῖτε νὰ μὲ κατηγορήσητε. Ἀλλὰ τὸ ὅτι ἔσπευσα νὰ τὸ εἴπω αὐτὸ εἶναι ἕνα στοιχειῶδες καθῆκον ἑνὸς πολιτικοῦ, ὁ ὁποῖος σέβεται τὸν ἑαυτὸν του.

§215Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὑπάρχουν περιστάσεις εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Ἐθνῶν ἐξαιρετικαί, κατὰ τὰς ὁποίας φθάνει κανεὶς εἰς μερικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε θὰ τὸ ἀπέκρουον. Πολιτικὴ εἶναι «προνοεῖν» αὐτὸ τὸ εἶπεν καὶ ὁ Σωκράτης. Ἡ πρόνοια μᾶς δεικνύει, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κανένα συμφέρον νὰ προεξοφλήσωμεν δι’ ἐξαγορᾶς ἀπὸ τοῦδε τὰς ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων, καὶ ἐὰν ἐγὼ ἔθιξα τὸ ζήτημα ἐκεῖνο τῆς δημοσιότητος τῶν σκέψεων περὶ μειώσεως τοῦ τόκου των. Παρεμπιπτόντως τὸ ἔκαμον διὰ νὰ ἐξηγήσω μίαν ὑπόνοιάν μου. Ἐπειδὴ βλέπω ὅτι...

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλά, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα ἀφήσατέ το.

§217Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὲ ἀκούσετε σᾶς παρακαλῶ. Εἶναι πολὺ μετρημέναι αἱ λέξεις μου καὶ μὲ τὴν βαθυτέραν τῶν ἐννοιῶν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι «δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ σπεύσωμεν νὰ ἐξαγοράσωμεν ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων, κανένα...

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἀκούσαμεν αὐτό.

§219Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἄνθρωπος ὀφείλει τὰ σκέπτεται, ὅτι ὑπάρχουν καὶ τὰ ἀπρόοπτα. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἠξεύρομεν τὶ ἀπρόοπτα μᾶς περιμένουν δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ σπεύσωμεν νὰ ἀπαλλοτριώσωμεν ὁμολογίας πρώτης τάξεως ἀσφαλείας καὶ εὐκόλως διαθεσίμους, διὰ νὰ ἀνακτήσωμεν ἕνα ἄλλο χαρτὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ὑπαινιγμὸς μειώσεως καὶ δύναται ἴσως μελλοντικῶς νὰ καταστῇ πολὺ εὐθηνότερον καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν κανένα ἀπολύτως λόγον τὰ τὸ ἐξαγοράσωμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, τὴν ὁποίαν προσεπάθησα νά ἐκθέσω ὅλως ἀντικειμενικῶς.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§221Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει πραγματικῶς σκοπεῖ—τὸ λέγει ἄλλωστε ρητῶς —μετατροπὴν ὡρισμένου εἴδους χρεῶν ἐσωτερικῶν. Διότι τὸ ἄρθρον 1 λέγει εἰς τὸ ἐδάφιον 1 τὸ ποσὸν τῆς πωλήσεως... (ἀναγινώσκει). Ἀναντίρρητον λοιπὸν εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν σκοπεῖται παρὰ ἡ μερικὴ μετατροπὴ τῶν ἐσωτερικῶν δανείων τόκου 8% διὰ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαρκέσῃ τὸ δάνειον καὶ τὸ δεύτερον τμῆμα τοῦ δανείου ἐκ 500 ἑκατ. φράγκων τοῦ 1914. Ἐὰν λοιπὸν ἐξετασθῇ πόσον εἶναι χρήσιμον ἢ ὄχι, κατὰ πόσον εἶναι ὠφέλιμον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς μετατροπῆς, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει. Βέβαια, ἐφ’ ὅσον διὰ τὸ δάνειον τοῦτο ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ πληρώσωμεν μέχρι 7½% καὶ ὅτι θὰ ἀσφαλίσωμεν δάνειον 8% ἀναντιρρήτως εἶναι ὠφέλιμον αὐτὸ τὸ ½%. Καὶ ἄλλοτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ πρϋπολογισμοῦ συνεζητήθη τὸ ζήτημα μιᾶς οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν δανείων, διὰ τῆς μετατροπῆς αὐτῆς. Καὶ ὑποθέτω, ὅτι εἰς τὴν βάσιν τῆς μετατροπῆς δὲν ὑπάρχει ἀντίθετος γνώμη. Ἂν δὲ ἡ μετατροπὴ αὐτὴ γίνεται κυρίως διὰ τὰ ἀνταλλάξιμα εἶναι καὶ ἕνας ἀκόμη λόγος, ὅτι αὐτὸ εἶναι χρέος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐξ ἐγγυήσεως, καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ὑποχρεώνει κατ’ ἔτος νὰ καταβάλλωμεν ἕνα ἱκανὸν ποσὸν περὶ τὰ 480 ἑκατ., τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ καταβάλλῃ τὸ Κράτος διὰ τοὺς τόκους τῶν ἀνταλλαξίμων. Καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ συστήσω, καὶ θὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν τὴν σύστασίν μου, ὅτι πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον νὰ προσπαθήσῃ τὸ Κράτος νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν περιουσίαν τῶν ἀνταλλαξίμων, ἡ ὁποία ἐγγυᾶται τὸ δάνειον, διότι πράγματι ἔχομεν ἐκ τῶν ἐσόδων ἐλάχιστον, ἐνῷ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἐγγυᾶται μᾶς ἐπιβάλλει τὴν σοβαροτάτην ὑποχρέωσιν τῶν 8%. Εἶπον μάλιστα ἀκόμη, ὅτι διὰ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀνταλλαξίμων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀνελάβομεν μίαν σοβαροτάτην ὑποχρέωσιν, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον τὸ γεγονός, ὅτι πολλοὶ ἀνταλλάξιμοι ἐξῆλθον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ μίαν τιμὴν πολλοὶ μικρὰν τιμὴν 600 καὶ 700 δραχμῶν.

§222Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν εἰσήχθησαν εἰς τὸ χρηματιστήριον εἶχον 900 τόσες δρχ.

§223Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πολὺ καλά, ἀλλὰ πάντως ἐξήχθησαν, καὶ τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξήγαγον εἴτε διὰ τοῦ χρηματιστηρίου εἴτε ἐκτὸς τοῦ χρηματιστηρίου, ἐξήγαγον μὲ ἕνα ποσὸν πολὺ μικρότερον τῶν 1.000 δραχμῶν καὶ τώρα θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσωμεν τὰς χιλίας δραχμὰς εἰς χρυσόν.

§224Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ τὰ εἴχομεν ἀγοράσει πρὶν εἰσαχθοῦν εἰς τὸ χρηματιστήριον.

§225Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἔπρεπε νὰ κάνωμεν πάλιν, νὰ τοὺς ἐμποδίσωμεν;

§226Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶπα πῶς θὰ τούς ἐμποδίσωμεν Ἐγὼ ἐκθέτω ἕνα περιστατικόν. Διατὶ νομίζετε ὅτι ὅταν λέγω ἕνα περιστατικὸν, ὅτι ζητῶ εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι πῆγαν πολλὰ γραμμάτια εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ 600, ἐνῷ σήμερον ἐκεῖνοι ποὺ τὰ ἔχουν θὰ πάρουν 1000 δραχμάς, θὰ πληρώσωμεν δηλαδὴ 400 δρχ. πάρα πάνω.

§227Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως;

§228Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴν κανονίσετε ἐσεῖς τὸν τρόπον τῆς ὁμιλίας μου. Ὁμιλῶ περὶ τῆς μετατροπῆς διὰ τὴν ἀνάγκην, ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεται ἡ μετατροπή. Καὶ εἶπον, ὅτι διάφορα περιστατικὰ μᾶς ἔκαναν νὰ πάθωμεν ζημίαν ἐθνικήν, καθ’ ὅτι ἐξηγάγομεν τὰ γραμμάτια μὲ 600 δρχ. καὶ τὰ πληρώνομεν 1000. Αὐτὰ εἶπον. Αὐτὴν δὲ τὴν βάσιν ἔχει τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν μετατροπήν. Δὲν περιορίζεται βεβαίως εἰς τὰ ἀνταλλάξιμα. Δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλα χρέη, τὰ ὁποῖα ἔχουν τόκον 8%, Τὸ ζήτημά μας, τὸ ὁποῖον λέγομεν εἶναι τοῦτο. Εἶναι ὀρθὴ ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς ἡ μετατροπὴ αὐτή; Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τοῦ μέρους τοῦ δευτέρου τιμήματος, διότι δὲν εἶναι ὅλον, δὲν θὰ ἔπρεπε οὕτω πως νὰ διατεθῇ. Καὶ φοβοῦμαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπιζήμιος ἡ τοιαύτη διευθέτησις τοῦ ζητήματος. Δὲν εἶχον τὸν ἐπαρκῆ χρόνον νὰ ἐξακριβώσω, ἐὰν οἱ ἐν λόγῳ λογαριασμοὶ εἶναι ἀκριβεῖς. Δηλαδὴ, ἐὰν τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον θὰ πωληθοῦν αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ θὰ φθάνῃ μὲ τοκοχρεωλύσιον 7½%, ὥστε νὰ ἔχωμεν μίαν διαφοράν. Αὐτὸ δὲν γνωρίζω, ἐὰν τὸ ἔχετε ἐπαρκῶς ὑπολογίσει, διότι εἶδον καὶ ἄλλον ὑπολογισμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν αὐτό. Ἐὰν ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι ἀκριβὴς εἶναι ζήτημα ἰδικό σας.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ διεύθυνσις τοῦ δημοσίου χρέους μοῦ λέγει, ὅτι εἶναι 7.4 τοκοχρεωλύσιον.

§230Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημερινῶν τιμῶν.

§231Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχετε ὅμως ὑπολογίσει τὰς τιμὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν τῶν σημερινῶν, δηλαδὴ μὲ τὴν τιμὴν τῶν 70. Ὑπολογίζετε, ὅτι ἡ πώλησις θὰ γίνῃ πρὸς 76, διότι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι θὰ πωληθοῦν 3–4 χιλιάδες κατὰ μέσον ὅρον τὰς τρεῖς τελευταίας ἑβδομάδας. Ἀλλὰ τὸ δάνειον τοῦτο, ὅπως πολὺ καλὰ γνωρίζετε εἶναι ἕνα ἐκ τῶν καλυτέρων δανείων τὰ ὁποῖα ἔχει κάνει ἡ Ἑλλάς, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἔχει συναφθῆ εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι δὲν θὰ σταματήσῃ ἐκ τὴν τιμὴν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ διατεθῇ σήμερον. Διετέθη δὲ τότε τὸ ½ καὶ ἐκαλύφθη τότε ὀλίγον πρὸ τοῦ πολέμου δεκαπεντάκις· καὶ διατί; Ἦτο ἑπόμενον, διότι εἶχεν ἕνα κεφάλαιον 30 ἑκατομ. ἐπὶ πλέον ἀπὸ ὅτι εἴχομεν νὰ καταβάλλωμεν. Ἦτο ἕνα δάνειον μὲ 87%.

§232Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἦτο εὐθηνὸν τὸ Χρῆμα τότε.

§233Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λοιπὸν δὲν εἶναι τυχαῖον δάνειον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ διαθέσῃ διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ ἐξωτερικὰ της χρέη. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως πρέπει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ διάθεσις αὐτοῦ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς κυκλοφορίαν προϊόντος τοῦ χρόνου καὶ ὅταν ἐκλείψει αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία σήμερον ἐμποδίζει τὴν σύναψιν δανείων μικροπροθέσμων—διότι ὄντως γνωρίζετε σήμερον οἱ ἔχοντες τὰ χρήματα δὲν θέλωσιν νὰ τὰ διαθέσωσιν εἰς μικροπρόθεσμα δάνεια ἀλλὰ θέλωσιν νὰ τὸ ἔχουν τὸ Χρῆμα των, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον—ὅταν παρέλθῃ ἡ περίοδος αὐτὴ—καὶ ὅλοι πιστεύομεν, ὅτι βαίνομεν εἰς μίαν καλλιτέραν οἰκονομικὴν κατάστασιν—τὸ δάνειον αὐτὸ δὲν θὰ μείνῃ εἰς τὴν τιμὴν αὐτήν. Συμφέρει λοιπὸν, ὅταν ἔχομεν τὸ δεδομένον αὐτὸ νὰ διαθέσωμεν τὸ δάνειον αὐτὸ καὶ νὰ ὑποστῶμεν τὴν ζημίαν τῆς διαφορᾶς ἀπὸ 80 εἰς 76 εἰς τὸ ὁποῖον θὰ τὸ διαθέσωμεν; Νὰ ἔχωμεν μίαν διαφορὰν εἰς βάρος μας.....

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ σήμερον, ἐὰν μᾶς ἔδιδαν ἕνα δάνειον μὲ 5% θὰ ἐσπεύδαμεν νὰ τὸ πάρωμεν. Εἶναι πολὺ καλύτερον ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα δάνειά μας τῆς σταθεροποιήσεως καὶ ἄλλων. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι καὶ νέον τοῦτον δάνειο θὰ τὸ ἐπέρναμεν. Δὲν ἔχομεν νὰ χάσωμεν τίποτα. Θὰ τὸ κάμωμεν διὰ νὰ τὸ πουλήσωμεν μεθαύριον.

§235Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν λέγω νὰ τὸ πουλήσωμεν, διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην, ἀλλὰ λέγω, ἐὰν οἱ λογαριασμοί σας εἶναι ἀκριβεῖς καὶ πρόκειται ἐκ τῆς μετατροπῆς αὐτῆς νὰ ἔχωμεν μίαν ὠφέλειαν ½%, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ διαθέσωμεν τὸ δάνειον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον παρέχει πολλὰ στοιχεῖα ὠφέλιμα καὶ ἐνδεχόμενον αὔριον νὰ ὑψωθῇ ὁπότε θὰ ὑποστῶμεν μεγάλην ζημίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ ἔχω καὶ μίαν ἑτέραν ἄποψιν. Σήμερον εἴμεθα ἀρκετὰ βεβαρυμένοι μὲ ἐξωτερικὰ δάνεια εἰς χρυσὸν. Δὲν λέγω, ὅτι πρέπει νὰ προτιμῶμεν τὰ ἐσωτερικὰ δάνεια ὅταν εἶναι ἐπαχθῆ ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἔχομεν ἀρκετὰ δάνεια εἰς χρυσὸν καὶ ὅλην τὴν προθυμίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν περὶ τῆς πορείας τοῦ συναλλάγματός μας δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν διὰ μηδαμινὴν ὠφέλειαν εἴτε καὶ διὰ ἀμφισβητήσιμον ὠφέλειαν ὅ,τι κρατήσωμεν νὰ τὸ χάσωμεν ἀπὸ τὴν ὕψωσιν τοῦ δανείου καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θά..... Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν ἕνα νέον δάνειον εἰς χρυσόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ δανείου τούτου διὰ νὰ κάμῃ τὴν μετατροπὴν τῶν ἐσωτερικῶν δανείων. Ἀλλὰ ἀκόμη πλέον τῶν δύο τούτων λόγων ἔχω καὶ ἕτερον λόγον νὰ συστήσω. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο δὲν διετέθη παρ’ ἡμῶν ἕνεκα τοῦ ἐπελθόντος τότε Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο νὰ ἐκδοθῇ, τὸ δὲ δεύτερον μέρος τοῦ δανείου δὲν ἐξεδόθη. Ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις καὶ περισσότερον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁσάκις ἡ ὕπαρξις τοῦ δανείου τούτου μᾶς ἐχρησίμευσεν διὰ πολλὰς ἀνάγκας ἐκ τῶν ὁποίων πολλαὶ ἱκανοποιήθησαν. Γνωρίζει πρὸ πάντων, ὅτι ἡ πρώτη ἀνάγκη εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ἐχρησίμευσεν τὸ δάνειον αὐτὸ ἦτο ἀνάγκη ἐθνικὴ, διότι, ὅταν μετὰ τὸν Ἑλληνοβουλγαρικὸν πόλεμον ὅταν ἤλθομεν εἰς σύγκρουσιν τινὰ πρὸς τὴν γείτονα φίλην Τουρκίαν καὶ ἡ Τουρκία εἶχε διαπραγματευθῆ καὶ τὰς εἶχαν ὑποσχεθῆ νὰ τῆς δώσουν, ἡμεῖς ἐσπεύσαμεν νὰ ἀγοράσωμεν τὰ δύο πλοῖα τῆς Ἀμερικῆς, τὸ «Κιλκὶς» καὶ «Λῆμνος» διὰ τίνος μέσου τὸ ἐκάμαμεν; μιὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς. Ἐπρόκειτο νὰ τῆς δώσωμεν 60 ἑκατομμύρια ἀλλὰ διότι ἐπῆλθεν ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν πλέον τὸ δάνειον ἐδώσαμεν 75 ἑκατ. πρὸς τὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἀληθῶς παρέσχεν πολυτίμους ὑπηρεσίας τότε. Ἀλλὰ, ἐὰν δέν εἴχωμεν τὸ δάνειον θὰ ἦτο ἀμφίβολον, ἐὰν θὰ εἴχωμεν....

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ μᾶς τὰ ἔδιδε.

§237Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λοιπόν, οἱ 3 αὐτοὶ λόγοι εἶναι τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερα, τὸ ζήτημα ὅτι δύναται νὰ ὑψωθοῦν καὶ ἐγὼ τὸ πιστεύω προκειμένου περὶ ἑνὸς τοιούτου δανείου ὅταν ἡ ἀγορὰ ἐβελτιώθη καὶ οἱ χρηματισταὶ δὲν ἀποστρέφονται τὰ μικρὰ δάνεια. Τὸ δεύτερον ὅτι δὲν ἐνδύκνυται νὰ αὐξήσωμεν τὰς εἰς χρυσὸν δάνειά μας, καὶ τρίτον ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἔχωμεν εἰς πᾶσαν περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθοῦν οὐσιώδεις ἀνάγκαι διὰ νὰ τὰς ἱκανοποιήσωμεν, θὰ πρέπει... Θὰ ἔλεγον μάλιστα τὶ σημαίνει διὰ ἕνα τόσον ποσὸν νὰ σπεύσωμεν διὰ νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν μετατροπὴν ἐφ’ ὅσον θὰ περιορισθῇ εἰς ἕνα τοιοῦτον ποσόν; Ἀντὶ νὰ σπεύσωμεν εἰς αὐτὸ ἂς ἀναμείνωμεν καὶ ἂς εἴδωμεν ποῖα θὰ εἶναι ἡ τιμὴ τῆς ἀγορᾶς, ἵνα, ἐὰν παρουσιάζετο περίστασις, κατορθώσωμεν νὰ μετατρέψωμεν ὅλα μας τὰ δάνεια τὰ ἐσωτερικά. Πάντως, ἐγὼ θὰ συστήσω, ἐὰν ἠθέλατε νὰ ἀναβληθῇ δι’ εὐθετώτερον χρόνον καὶ νὰ μελετηθῇ καλλίτερον τὸ ζήτημα τῆς μετατροπῆς. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νὰ μελετηθῇ καλλίτερον τὸ ζήτημα τῆς μετατροπῆς τῶν ἐσωτερικῶν δανείων.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§239ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον στηρίζεται εἰς δημοσιονομικὰς ἀντιλήψεις, δηλαδὴ νὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, ἐὰν ἀκόμη δεχθῶμεν, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι ἀμφισβητοῦνται εἶναι ἀκριβεῖς ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἄποψις τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δηλαδὴ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἕνα ἐσωτερικὸν δάνειον νὰ μετατραπῇ εἰς ἐξωτερικὸν δάνειον. Ἀπὸ ἀπόψεως Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι ἀρκετὰ βεβαρυμένον τὸ ἰσοζύγιον τῶν δοσοληψιῶν μας καὶ πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὴν τὴν αὔξησιν τῶν ὑποχρεώσεων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὸς εἶναι εἷς σπουδαῖος λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς κάμει νὰ ἀντιτιθέμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ὁ ἄλλος λόγος εἶναι, ὅτι ἕν δάνειον μὴ ὑποκείμενον εἰς τὸν ἔλεγχον θὰ μετατραπῇ εἰς δάνειον ὑποκείμενον εἰς τὸν ἔλεγχον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον χειροτερεύει τὴν πίστιν τοῦ Κράτους. Εἷς ἄλλος λόγος εἶναι, ὅτι νομίζομεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν καταβαλλομένης προσπαθείας νὰ ἐξευρεθῇ εἷς τρόπος νὰ γίνῃ μετατροπὴ διὰ συνάψεως ἐσωτερικοῦ δανείου. Νομίζω, ὅτι ἔκαμαν διαβήματα, δὲν ἔχω ἀντιθέτους πληροφορίας, καὶ ἔκαμαν καὶ προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ συνάψεως ἐσωτερικῶν δανείων καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβα τὸν λόγον, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνεχισθοῦν αἱ προσπάθειαι, ὥστε νὰ ἀποφύγωμεν τὴν μετατροπὴν τοῦ ἐσωτερικοῦ δανείου εἰς ἐξωτερικὸν δάνειον. Ὁ ἄλλος λόγος εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἀπὸ τὸ δάνειον τὸ ἀπομένον ἐκ 500 ἑκατ. εἶναι ἕνα πράγματι προνομιακὸν δάνειον καὶ ἔρχεται πολὺ παρὰ πάνω ἀπὸ ὅλα τὰ μεταγενέστερα, τὰ ὁποῖα συνήφθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔχει τὰς περισσοτέρας ἐγγυήσεις καὶ πάντοτε ἀπετέλεσε, τρόπον τινά, πιστωτικὸν μέσον διὰ τὸ Κράτος εἰς στιγμὰς στενοχωρίας καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποζημιωθῶμεν αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου καὶ θὰ συστήσωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνεχίσῃ τὰς προσπαθείας της πρὸς ἐξεύρεσιν ἐσωτερικοῦ δανείου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἴμεθα ἀντίθετοι τοῦ νομοσχεδίου.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταὶ λαμβάνω ἐγὼ τὸν λόγον καὶ ὄχι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διότι ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ὅταν ἔφθασεν ὁ συνάδελφός μου ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔλαβε γνῶσιν, κατ’ ἀρχὴν εἶχεν ἀντιρρήσεις, ἐνδοιασμοὺς καὶ ἐδέησε νὰ συγκαλέσω συμβούλιον ἀπὸ τοὺς ἰδικοὺς μας συμβούλους, τοὺς διοικητὰς καὶ ὑποδιοικητὰς τῆς Ἐθνικῆς καὶ Ἐκδοτικῆς Τραπέζης διὰ νὰ ἀνταλλάξωμεν σκέψεις καὶ νὰ ἀποσύρῃ τὰς ἀντιρρήσεις ὁ συνάδελφός μου ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπειδὴ λοιπὸν διεκδικῶ τὴν πατρότητα τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, δι’ αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐγὼ νὰ κάμω τὴν εἰσήγησιν, διότι ὑποθέτω θὰ τὴν κάμω μὲ περισσοτέραν ὄρεξιν, ἀφοῦ εἶναι δικό μου τὸ παιδί. Ἐὰν ὅμως διεκδικῶ τὴν πατρότητα τοῦ νομοσχεδίου ἀποκηρύττω διαρρήδην τὴν ἔκθεσιν ἡ ὁποία συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον, διότι τὴν ἔκθεσιν δὲν τὴν συνέταξα ἐγώ, τὴν συνέταξεν ἡ ὑπηρεσία καὶ εἶναι πολὺ ὀρθαὶ πολλῶν τῶν ἀντιρρήσεων αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ τόκου τὸν ὁποῖον θὰ ἐπληρώναμεν διὰ τὰς ὁμολογίας τοῦ 1914 πρὸς τὸν τόκον τὸν ὁποῖον ἐπληρώναμεν πρὸς τὸ συνάλλαγμα. Καὶ τότε θὰ ὑπάρχῃ μία οἰκονομία ἀξία λόγου. Διότι ἐὰν αἱ πληροφορίαι τῆς διευθύνσεως τοῦ Δημοσίου χρέους εἶναι ἀκριβεῖς καὶ νομίζω ὅτι εἶναι αἱ πιὸ ἐπίσημοι πληροφορίαι ποὺ μποροῦμεν νὰ ἔχωμεν, δι’ αὐτὰς τὰς ὁμολογίας θὰ ἐπληρώναμεν τοκοχρεωλύσιον 7.40% διὰ τὰς ὁμολογίας τῶν ἀνταλλαξίμων καὶ διὰ τὰς ἄλλας 8% τὰς ὁποίας ἐρχόμεθα ἐδῶ νὰ ἀγοράσωμεν διὰ τὰς ὁποίας ἐπληρώσαμεν τόκον 8%.

§241Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι 8% ὀλιγώτερον.

§242Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θὰ ἐπληρώναμεν, διότι ἐγὼ ὑποθέτω ὅτι μόλις παρουσιασθῶμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀγοράσωμεν μετοχὰς τῶν ἀνταλλαξίμων τὰ ἀνταλλάξιμα θὰ πᾶνε εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ἑπομένως δὲν θὰ προφθάσουν νὰ ὠφεληθοῦν. Ἀλλὰ κύριοι καὶ αὐτὸ νὰ μὴν τὸ ὑποτιμῶμεν καὶ πολύ, διότι εἶναι ὀλιγώτερον τῶν 7% δηλαδὴ πληρώνομεν σήμερον 8% καὶ τὸ χρέος εἶναι αἰώνιον καὶ θὰ μπορέουμεν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ἐξοφλήσωμεν. Καὶ ἀντικαθιστῶντες ἕνα μέρος μὲ ὁμολογίας τοῦ 1914 θὰ πληρώνομεν 7.40 μέσα εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχει καὶ τὸ τοκοχρεωλύσιον μὲ τὸ ὁποῖον ἀποσβέννυται τὸ χρέος εἰς ἕνα διάστημα 45 ἐτῶν. Αὐτὸ τὸ χρεωλύσιον τὸ ὁποῖον περιέχει μέσα του αὐτὸ τὸ δάνειον τοῦ 1914, εἶναι περισσότερον ἀπὸ ½%, εἶναι 1% ἀκριβῶς διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς ἐξοφλήσεως, εἶναι ἤδη 17 ἔτη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶχε μέσα του καὶ τόκον καὶ χρεωλύσιον καὶ ἀναμφισβητήτως ἡ οἰκονομία ἡ ὁποία γίνεται εἶναι περισσότερον ἀπὸ 1%. Ἐν τούτοις παρ’ ὅλα ταῦτα θὰ ἐδίσταζα μεγάλως νὰ εἰσηγηθῶ τὴν γνώμην αὐτὴν τὴν ὁποίαν εἰσηγοῦμαι. Θὰ ἐδίσταζα μεγάλως ἀλλὰ δὲν ἐπιδιώκω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὡς ἐνθυμεῖσθε εἴπαμεν ἐδῶ εἰς αὐτὴν τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ βάρη τὰ ὁποῖα πιέζουν σήμερον τοὺς πολίτας εἶναι δυσβάστακτα. Πρὸ παντὸς ἐπὶ τοῦ ὅτι τὸ χρεωλύσιον τὸ ὁποῖον πληρώνομεν εἶναι τρομερόν. Πληρώνομεν εἰς τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν 3% ἐκ τοῦ κεφαλαίου τοῦ δημοσίου χρέους, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἀγγλία ἡ ὁποία εἶναι μία χώρα ποὺ δημοσιοοικονομικῶς εἶναι καλλίτερα ρυθμισμένη πληρώνει ἕξ δέκατα τοῖς ἑκατὸν δηλαδὴ ἀκριβῶς τὸ ⅕ τοῦ ὅτι πληρώνομεν ἡμεῖς ἐπὶ τοῦ Δημοσίου χρέους αὐτῆς, δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον καὶ ἀπὸ τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως μᾶς ἔγινεν ἡ σύστασις, προσέξατε νὰ δῆτε τὶ ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε. Ἐμελετήσαμεν τὸ ζήτημα καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι μποροῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τῆς τροπῆς ἐσωτερικῶν τινῶν δανείων, διότι σήμερα βέβαια δὲν εἶναι ἐποχὴ δι’ ἐξωτερικὰ δάνεια, διὰ τῆς ἐσωτερικῆς τροπῆς τὴν ὁποίαν εἶναι εὔκολον νὰ κάμωμεν, μποροῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν οἰκονομίας ἄνω τῶν 200 ἑκατομμυρίων. Ὅπως δὲ ἐλπίζω ἐγὼ τὸ ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν μπορεῖ νὰ ἀνέλθῃ εἰς 240 ἑκατομμύρια. Ἐπ’ αὐτοῦ ποὺ εἶπε ὁ κ. Παπαναστασίου ἀποβλέπομεν εἰς ἐσωτερικὸν δάνειον. Ἀλλὰ διὰ νὰ κάμωμεν τὸ νέον ἐσωτερικὸν δάνειον, τὴν τροπὴν αὐτήν, τί εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γίνῃ; Πῶς θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ τροπή; Θὰ καλέσωμεν τοὺς ἔχοντας σήμερον τίτλους, ἂς πάρωμεν 8% τοῦ δανείου τῶν γραμματίων τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξοφλητέον εἰς 6 ἢ 7 χρόνια, καὶ τὸ χρεωλύσιον εἶναι τεράστιον πῶς θὰ κάνωμεν τὴν τροπὴν αὐτήν. Θὰ καταρτίσωμεν μίαν ὁμάδα τραπεζῶν, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν καί θὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸ κοινὸν πρὸς τὴν πελατείαν της καὶ θὰ τῆς εἴπῃ, ὅσοι ἔχετε ὁμολογίας 8% ἐλᾶτε νὰ σᾶς δώσωμεν νέας ὁμολογίας 8% ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἐξοφλητέαι ὄχι εἰς 6 χρόνια ἀλλὰ εἰς 30. Διὰ νὰ εἴμεθα ὅμως ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι αὐτοὶ θὰ δεχθοῦν νὰ ἀνταλλάξουν τὸν τίτλον των μὲ ἕνα ἄλλον πρέπει νὰ μὴ μπορῇ ὁ καλούμενος νὰ ἀλλάξῃ τὸν τίτλον του νὰ πάρῃ ἕνα ἄλλον μὲ τὸν ἴδιον τόκον καὶ ἐξοφλητέον εἰς ὀλιγώτερον χρόνον. Μποροῦμε βέβαια νὰ τοὺς εἴπωμεν, ἐλᾶτε νὰ σᾶς ἀλλάξωμεν τούς τίτλους σας, διότι εἴμεθα παντοδύναμοι ὡς νομοθετικὴ ἐξουσία ἀλλὰ δὲν τὸ κάμνομεν αὐτό, διότι εἶναι μία ἔναρξις πτωχεύσεως. Ἡ τροπὴ λοιπὸν πῶς γίνεται; Θὰ εἴπουν αἱ Τράπεζαι, ἐλᾶτε νὰ σᾶς ἀλλάξωμεν τοὺς τίτλους σας μὲ 8% ἐξοφλητέους εἰς 26 χρόνια, καὶ ἂν δὲν θέλετε ἐλᾶτε νὰ πάρετε τὸν παρᾶ σας, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ πρέπει ὁ πολίτης ποὺ ἔχει τὸν τίτλον αὐτὸν σήμερον, νὰ μὴ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ τοποθετήσῃ ἀλλοῦ μὲ καλυτέρους ὅρους. Διὰ τοῦτο λοιπὸν προϋπόθεσις ἀναγκαία τῆς τροπῆς αὐτῆς εἶναι ὅτι εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν ἀγορὰν δὲν θὰ ὑπάρχουν τίτλοι μὲ 8% οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι κάτω τοῦ ἀρτίου, διότι τότε ὁ καθένας ὅταν θὰ τοῦ προτείνωμεν νὰ πάρῃ νέους τίτλους μὲ τὸν ἴδιον τόκον, ἀλλ’ εἰς μακρότερον χρόνον, θὰ σᾶς εἴπῃ νὰ μοῦ δώσετε τὰ χρήματά μου νὰ ἀγοράσω ἄλλους τίτλους. Προϋπόθεσις λοιπὸν ἀναγκαία τῆς ἐπιτυχίας τῆς τροπῆς εἶναι ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ὀλιγώτερον πάντως θὰ εἶναι ἀσφαλεῖς εἰς τὸ ἄρτιον ἠγκυροβολημέναι, ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ὁμολογίαι τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ μετατρέψωμεν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός τὸν ὁποῖον ἐζητήσαμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ τῆς ἰδέας αὐτῆς τὴν ὁποίαν ἐνσαρκώνει τὸ νομοσχέδιον. Εἴμεθα δηλαδὴ ἀποφασισμένοι χρησιμοποιοῦντες ὅσα εἶναι ἀνάγκη νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀπὸ τὸ δάνειον τῶν 500 ἑκατομμυρίων ποὺ ἔχομεν εἰς χεῖράς μας ὅσον εἶναι ἀναγκαῖον ποσόν.

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχετε τόσον ποσὸν οὔτε τῶν ἀνταλλαξίμων νὰ ἀγοράσετε.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξαντλήσωμεν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 200 ἑκαμμυρίων ὁμολογιῶν τοῦ 1914 διὰ νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἀγορὰν ἐκεῖνα τὰ ἀνταλλάξιμα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀκόμη ὁριστικῶς τοποθετημένα. Λέγονται δὲ ὁριστικῶς τοποθετημένοι οἱ τίτλοι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους κρατοῦν διὰ νὰ πάρουν τὸν τόκον. Ἐκείνους τοὺς ὁποίους μόνον ἐν ἀνάγκῃ μεγάλῃ ἠμποροῦν νὰ τοὺς πωλήσουν. Καὶ μπορεῖ νὰ θεωρήσῃ κανείς, κυμαινομένους τίτλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρῆκαν ἀκόμη κεφαλαιοῦχον μικρὸν ἢ μεγάλον καὶ ἀπὸ τὸ ἕνα χέρι εἰς τὸ ἄλλο παίζονται εἰς τὸ χρηματιστήριον, μολονότι οἱ παιζόμενοι εἰς κὐτὸ εἶναι εἰκονικοί. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι πολὺ πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν ἐξάντλησιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύουν αἱ ὁμολογίαι τοῦ 1914, πολὺ πρίν, δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁρίσω διότι θὰ ἦτο αὐθαίρετον, αἱ ὁμολογίαι τῶν 8% εἴτε τῶν ἀνταλλαξίμων, εἴτε ἄλλων τίτλων ἐσωτερικοῦ θὰ στερεωθοῦν εἰς το ἄρτιον καὶ εἰς αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν σκοπὸν ἀποβλέπομεν, διότι ὅταν στερεωθοῦν ἐπί τινα χρόνον, οἱ τίτλοι τῶν 8% τότε μετ’ ἀσφαλείας μποροῦμεν νὰ προβοῦμεν εἰς τὴν τροπὴν, διότι ὅπως σᾶς εἶπον θὰ μᾶς δώσῃ κατὰ μίαν μελέτην τοῦ διοικητοῦ τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης οἰκονομίας 200 ἑκατομ. καὶ πλέον. Κατ’ ἐμὲ δὲ ἡ οἰκονομία θὰ φθάσῃ τὰ 240 ἑκατομμύρια. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀπαντήρω εἰς ὅσα ἀναφέρει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εἰπὼν μάλιστα ὅτι δὲν νὰ λέγει διὰ νὰ μᾶς μεμφθῇ, ἀλλὰ διατὶ τότε τὰ ἀνάφερε; Ὅτι τόσαι ὁμολογίαι τῶν ἀνταλλαξίμων ἐπωλήθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ 500–700, καὶ σήμερον θὰ πωληθοῦν διὰ 1000 δραχμὰς. Τὸ ἠξεύρω αὐτό, ἀλλὰ δὲν εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἡμεῖς. Ὅταν εἰσηγάγομεν τὰ ἀνταλλάξιμα εἰς τὸ Λονδῖνον, ταῦτα εἶχον ὑπερβῆ τὰς 800 δραχμάς.

§245Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ταῦτα δὲν εἶχον σταθερὰν τιμήν. Πάντως ἦσαν ἄνω τῶν 800 δραχμῶν.

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τώρα ὁ κ. βουλευτὴς Τυρνάδου μᾶς ἐμέμφθη δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν, τήν ὁποίαν ἐκάμαμε, καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι, διατὶ ἐπιδιώκετε νὰ αὐξήσητε τὴν τιμὴν τῶν ἀνταλλαξίμων, ὡς καὶ τῶν ἄλλων τίτλων τῶν 8%.

§247Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο ἐρώτησις, ὄχι μομφή.

§248Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶπε, τὶ μᾶς ἐνδιαφέρει ἐμᾶς, τὰ ἀνταλλάξιμα νὰ πᾶνε εἰς 800 δραχμάς. Λοιπὸν εἶπον, ὅτι τὸ Κράτος ἐνδιαφέρεται περισσότερον ἀπὸ τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν νὰ φθάσουν αὗται εἰς τὸ ἄρτιον. Διότι οἱ μὲν κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν μπορεῖ νὰ εἶναι ὀλίγοι τοιοῦτοι, ἀλλὰ τὸ Κράτος ἔχει νὰ πορισθῇ ὀφέλη, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι θὰ αὐξηθῇ ἡ πίστις του, ἔχει νὰ κερδίσῃ 240 ἑκατομ., σύμφωνα πρὸς τὴν στατιστικὴν τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης. Λοιπόν λέγετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν τιμὴν τῶν ἀνταλλαξίμων;

§249Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ὡς νὰ λέγετε ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν τιμήν του.

§250Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει τὸ Κράτος πολλὰς ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων;

§251Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴχομεν ἀγοράσει τοιαύτας ἀλλὰ τὰς ἐπωλήσαμεν, κερδίσαντες ἕνα στρογγυλὸν ποσόν.

§252Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄνω τῶν 20 ἑκατομ.

§253Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἰσπράττετε κατ’ ἔτος ἀπὸ τὰς πωλήσεις.

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰσπράττομεν κατ’ ἔτος ἀπὸ τὰ πωλούμενα ἀλλὰ καταστρέφονται ἢ τουλάχιστον πρέπει νὰ καταστρέφωνται. Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτής ἐκ Τυρνάβου θὰ ἀναγνωρίσῃ ὡς καὶ προηγουμένως ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις ποὺ δίδω, ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι ἀδιάφορον, ἐὰν ἡ τιμὴ τῶν ὁμολογιῶν φθάσῃ εἰς τὸ ἄρτιον ὁπότε ὅταν φθάσῃ εἰς τὸ ἄρτιον θὰ μποροῦμεν κατ’ ἔτος ὄχι ἐφ’ ἅπαξ νὰ κερδίσωμεν 200 ἑκατομμύρια. Λοιπὸν τώρα ἤκουσα καὶ μάλιστα μοῦ εἶπαν, ὅτι αἱ ἐφημερίδες γράφουν ὅτι αὐτὴ ἡ δουλειὰ ἔχει τὰ σκοτεινά της σημεῖα, βέβαια αὐτὴ ἡ δουλειὰ θὰ ἔχῃ τὸν ἀντίκτυπόν της καὶ εἰς τὸ χρηματιστήριον, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μόλις παρουσιάσθη αἱ μετοχαὶ τῶν ἀνταλλαξίμων ἐσημείωσαν ὕψωσιν ὁ κ. Ροδόπουλος μᾶς εἶπεν ὅτι ἔφθασαν τὰς χιλίας δέκα δραχμὰς ἴσως ἐπειδὴ θὰ πληρωθοῦν αἱ 40 δραχμαὶ αὔριον.

§255Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ μίαν ἡμέραν.

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν καμμία ἀμφιβολία ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει σχέσιν μὲ τὸ χρηματιστήριον, δηλαδὴ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος παίζει εἰς τὸ χρηματιστήριον οἱ ὑψωτικοὶ ἐκεῖνοι βέβαια θὰ ὠφεληθοῦν εἰς τὴν αὐτὴν τὴν περίστασιν διότι αὐτὴ ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ πολὺ περισσότερον ἡ ἔναρξις τῆς ἐκτελέσεώς του θὰ ὠθήσῃ τὰ ἀνταλλάξιμα πρὸς τὰ ἐπάνω καὶ ἑπομένως οἱ ὑποτιμητικοὶ θὰ παύσουν. Ἀλλὰ ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ διαδηλώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δὲν εἶμαι κακὸς ἄνθρωπος καὶ δὲν θέλω νὰ ζημιώνεται κανένας ἀλλ’ ἐφόσον ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὑποτιμητικοὶ τῶν διαφόρων χρεωγράφων μας ζημιωθοῦν, διότι ἦσαν ὑποτιμητικοὶ καὶ δὲν ἐβγῆκαν ἀληθινοὶ εἰς τὰς προβλέψεις των δὲν ἔχω παρὰ νὰ χαρῶ.

§257Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ χαίρεσθε.

§258Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορῶ, διότι ἀκοῦστε ἐδῶ. Δὲν εἶναι ζήτημα, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν εἶναι ζήτημα ὅτι ἡ ὑποτιμητικὴ ἐργασία εἰς τὸ χρηματιστήριον ζημιώνει, δὲν λέγω ὅτι στρέφεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· ζημιώνει καὶ τὸ Κράτος· καμμία ἀμφιβολία λοιπὸν δὲν χωρεῖ. Πάρετε ἐπὶ τέλους ὄχι ὡς Κράτος ἀπρόσωπον ἀλλὰ ὡς Κυβέρνησις προσώπων ἔχω μίαν εὐχαρίστησιν εἰς τὸ χρηματιστήριον νὰ βγοῦν κερδισμένοι οἱ ὑπερτιμητικοὶ καὶ ὄχι οἱ ὑποτιμητικοί. Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μὴ εἴπω σαφῶς καὶ καθαρὰ τὸ πρᾶγμα. Δὲν τὸ ἔκαμα βέβαια τὸ νομοσχέδιον ἔχων αὐτὴν τὴν ἰδέαν διὰ νὰ ὠφελήσω κανένα ἄνθρωπον ὡρισμένον ἀλλὰ βεβαίως ἤξευρον μὲ αὐτὴν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὑψοῦντο αἱ μετοχαὶ καὶ ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς του θὰ ὑψωθοῦν ἀκόμη περισσότερον. Θέλετε νὰ λυποῦμαι δι’ αὐτὸ ὄχι βέβαια, αὐτὰ εἶναι τὰ ἀπὸ κάτω τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὅτι ὅσοι ἔπαιζαν εἰς τὸ Χρηματιστήριον ὑποτιμητικῶς εὑρέθησαν οἱ κακόμοιροι τώρα κρεμασμένοι εἰς τὸν ἀέρα. Καὶ διὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἂς εἴπωμεν ὅτι τοὺς λυπούμεθα, ἀλλὰ τέλος πάντων τὶ θὰ κάμωμεν; Θὰ τοὺς παρηγορήσωμεν δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ποὺ εὑρίσκονται ζημιωμένοι Τώρα βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι νὰ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ 8% καὶ κάτω τοῦ ποσοῦ 7% τὴν ὁποῖαν πληρώνομεν δι’ αὐτὰ τὸ 1914. Δὲν εἶναι κἂν ἡ μικρὰ ὠφέλεια, τὴν ὁποῖαν θὰ πορισθῶμεν ὅταν ἐμφανισθῶμεν ἡμεῖς νὰ ἀγοράζωμεν ἕως ὅτου τὰ ἀνταλλάξιμα φθάσουν εἰς τὸ ἄρτιον, τὴν μεγάλην ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκομεν εἶναι νὰ τὸ κατορθώσωμεν νὰ γίνῃ δυνατὴ ἡ μετατροπὴ τοῦ ἐσωτερικοῦ μας δανείου αὐτὸ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται μὲ ἐπαχθεῖς τόκους καὶ ἡ ὁποία θὰ μᾶς προσπορίσῃ τόσην μεγάλην ὠφέλειαν. Αἱ μόναι παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄξιαι προσοχῆς εἶναι, ὅτι εἴμεθα βεβαρυμένοι μὲ ἐξωτερικὰ δάνεια εἰς χρυσὸν ἀρκετά. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ὅτι τοῦ λοιποῦ εἶναι καλύτερον νὰ συνάπτωμεν ἐσωτερικὰ δάνεια ὄχι διότι αὐτὰ μὲν εἶναι εἰς χρυσὸν αὐτὰ δὲ εἰς δραχμάς, διότι ἡ δραχμὴ σήμερον εἶναι χρυσῆ μετὰ τὴν σταθεροποίησιν καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν ἤδη τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν νὰ ρευστοποιήσῃ ὅλον τὸν εἰς χρυσὸν χρέος. Ἡ δραχμή μας εἶναι χρυσῆ, εἶναι ἕν ἀπὸ τὰ ἰσχυρότερα νομίσματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸν κόσμον. Ἡ δραχμή μας εἶναι χρυσῆ. Ἀλλά, διότι συμφέρον ἔχομεν νὰ συνειθίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ὁ κόσμος τὰς οἰκονομίας του, νὰ τὰς ἐπενδύῃ εἰς δημόσια χρεώγραφα καὶ νὰ μὴν ἀρκῆται νὰ τὰς καταθέσῃ ἁπλῶς—ἕνα μέρος νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ νὰ μὴ καταθέσῃ ὅλας του τὰς οἰκονομίας εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ πάρῃ 3–4% —ἀλλὰ νὰ πέρνῃ τίτλους τοῦ Δημοσίου, ὥστε νὰ μποροῦμε τοῦ λοιποῦ νὰ μὴν ἀναγκαζόμεθα νὰ προστρέχωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ συνάπτωμεν τὰ διάφορα δάνειά μας ἀλλὰ νὰ προστρέχωμεν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀγοράν. Δι’ αὐτόν καὶ μόνον τὸν λόγον πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ συνάπτωμεν τὰ δάνειά μας εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἀλλὰ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτὴν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ 1914 τὴν κάμομεν διὰ νὰ καταστήσωμεν ἀκριβῶς δυνατὴν τὴν σύναψιν ἐσωτερικοῦ δανείου, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν ἐλάττωσιν τοῦ σημερινοῦ τόκου, ἀλλὰ μακροχρονιωτέραν προθεσμίαν καταβολῆς. Τώρα πρέπει νὰ σᾶς εἴπω συγχρόνως ὅτι ὅταν θὰ γίνῃ ἡ μετατροπὴ αὕτη καλεῖται ὁ κάτοχος ἑνὸς τίτλου τοῦ 8% νὰ πάρῃ ἕνα τίτλον 8%, ἀλλὰ πληρωτέον μετὰ 36 ἔτη. Ἀλλὰ συγχρόνως θά ἀναφέρεται ὅτι τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα ἀνὰ πᾶσαν 5ετίαν νὰ πληρώσῃ τὸ κεφάλαιον τοῦ χρέους καὶ νὰ πληρώσῃ. Ἐλπίζομεν ὅτι μετὰ μίαν 5ετίαν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ κάμωμεν καλυτέραν μετατροπήν, ἡ ὁποία πλέον δὲν θ’ ἀφορᾷ τὸ χρεωλύσιον μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν τόκον, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν ἐγὼ πιστεύω μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι εἰς 5 ἔτη οἱ τίτλοι αὐτοί, τοὺς ὁποίους θὰ ἀνταλλάξωμεν μὲ μακροχρονιωτέραν προθεσμίαν ἀλλὰ μὲ τὸν ἴδιον τόκον, θὰ ἀνταλλαγοῦν μὲ ἄλλους τῶν ὁποίων θὰ εἶναι κατὰ 1% τουλάχιστον μικρότερος τόκος. Καὶ πάλιν αὐτοὺς μετά τινα χρόνια θὰ τοὺς ἀνταλλάξωμεν μὲ ἄλλους. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρόοδος εἰς τὴν ὁποίαν μποροῦμεν μετὰ πεποιθήσεως νὰ ἀποβλέπωμεν. Τὸ γεγονὸς λοιπὸν ὅτι θὰ πωλήσωμεν ἕνα μέρος τῶν ὁμολογιῶν, ὅτι ἀποτελοῦν ἐσωτερικὸν χρέος διὰ νὰ τὰς ἀνταλλάξωμεν μὲ ἕνα μέρος ἐσωτερικοῦ χρέους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς κάμῃ νὰ διστάσωμεν νὰ προβῶμεν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία ἐγγυᾶται τοιαῦτα ἀποτελέσματα διὰ τὴν ἀνακούφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ μας. Τώρα ὡς τελευταῖον ἐπιχείρημα μᾶς ἐλέχθη, ὅτι αὐτὲς εἶναι πολὺ ὡραῖες ὁμολογίες. Τὶ τὲς πουλάτε, ἀφοῦ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑψωθοῦν περισσότερον βραδύτερον; Θέλω νὰ ξεύρω αὐτὲς τὲς ὁμολογίες πρόκειται νὰ τὶς ἔχουμε εἰς κἄποια γυάλα διὰ νὰ περιμένωμεν νὰ αὐξηθοῦν, καὶ νὰ βλέπωμεν κάθε μέρα τὰ δελτία τοῦ χρηματιστηρίου καὶ νὰ λέγωμεν ὑψώθησαν εἰς 81 ἢ 82, ἢ 83 κλπ. Δὲν ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ μὴ τὰς χρησιμοποιήσωμεν. Πιστεύετε ὅτι μπορεῖ νὰ εὑρεθῇ πλέον σπουδαία περίστασις καὶ πλέον σημαντικὴ διὰ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτῶν ὑπὸ τὴν σημερινήν, ὅταν πρόκειται νὰ ἔχωμεν ἕνα ὄφελος ὑπὲρ τὰ 200.000.000 κατ’ ἔτος; Ἐγὼ δὲν τό πιστεύω. Ἀλλὰ μοῦ εἶπον. Ξέρετε αὐτὲς μᾶς ἐχρησίμευσαν εἰς πολλὰς περιστάσεις εἰς τὸ παρελθὸν ἀληθινά. Πρῶτα ἐγὼ δὲν φαντάζομαι, ὅτι θὰ χρειασθῇ νὰ ἐξαντλήσωμεν ὅλας, πολὺ ὀλιγώτερον τμῆμα τοῦ συνόλου των θὰ ἐξαντληθῇ καὶ οἱ τίτλοι τοῦ 8% θὰ εἶναι εἰς τὸ ἄρτιον. Πολὺ ὀλιγώτερον. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι θὰ ἐξαντληθῇ. Ἄς ὑποθέσωμεν, ὅτι θὰ ἐξαντληθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσόν. Νομίζετε ὅτι τὸ Κράτος ἂν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ μίαν προκαταβολὴν δὲν θὰ τὸ ἐπιτύχῃ καὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰς ὁμολογίας; Πλανᾶσθε.

§259Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰς προκαταβολάς, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν διὰ τὸ παραγωγικὸν δάνειον δὲν τὰς ἐλάβαμεν χρησιμοποιήσαντες τὰς ὁμολογίας αὐτάς;

§260Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ ἐπληρώσαμεν τόκον ὀλιγώτερον τοῦ 1%. Διότι αὐταὶ μᾶς ἐχρησίμευσαν ὡς ἠθικὴ ἀσφάλεια.

§261Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἠθικὴ καὶ ὑλική.

§262Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ εἶσθε διατεθειμένος χάριν αὐτῆς τῆς ἠθικῆς ὠφελείας νὰ θυσιάσετε 200 ἑκατομμύρια; Ὄχι βέβαια. Ἀλλὰ ἐὰν πρόκειται νὰ δανεισθῶμεν 3 ἑκατομμύρια λίρες καὶ νὰ δώσωμεν 1% πάρα πάνω, διότι θὰ δώσωμεν ἐνέχυρον, νομίζετε, ὅτι τοιαύτη δαπάνη τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστοῦμεν δανειζόμενοι κατά τι ἀκριβώτερα κάθε 4 ἢ 5 χρόνια πρέπει νὰ στερηθοῦμεν τὰ 200 ἑκατομμύρια.

§263Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ ὑπολογίζετε 200 ἑκατομμύρια ἐφόσον διαθέτομεν ὁμολογίας ἀξίας 500 ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§264Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι τὰ ἀνταλλάξιμα δάνεια, ἀλλὰ τὰ ἄλλα δάνεια.

§265Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅλη ἡ ὠφέλεια τὴν ὁποίαν θὰ ἔχετε θὰ ἐπέλθῃ ἐὰν κάνετε τὴν μετατροπήν. Πρέπει λοιπὸν νὰ κάμωμεν νέον δάνειον.

§266Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι νέον δάνειον εἶναι μετατροπή.

§267Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ νὰ κάνωμε τὴν μετατροπὴν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸν παρᾶν εἰς τὰ χέρια.

§268Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Τσαλδάρη, νὰ σᾶς εἴπω, ἔχω πρότασιν μεγάλης Τραπέζης καὶ σοβαρᾶς, ἡ ὁποία μοῦ εἶπε Ἀναλαμβάνω νὰ προβῶ εἰς τὴν μετατροπὴν ἐν καιρῷ ὅταν θὰ φθάσῃ τὸ τρίτον ἀναγκαστικὸν τῶν 8% εἰς τὸ ἄρτιον, καὶ ἕνα ἄλλο 5½% τὸ λαχειοφόρον, διότι καὶ αὐτὸ ἀκόμα εἶναι εἰς τὸ ἄρτιον. Καὶ συνεπῶς εἶναι καὶ τοῦτο ἐνδεικτικὸν μετατροπῆς. Λοιπόν, ἡ μετατροπὴ γίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἕνα γκροὺπ Τραπεζῶν ἀναλαμβάνει νά καλέσῃ τὸν κόσμον καὶ νὰ τοῦ πῇ. Φέρε τοὺς τίτλους σου νὰ τοὺς ἀντικαταστήσω μὲ τὸν ἴδιον τόκον καὶ ἂν δὲν σοῦ ἀρέσει ἔλα νὰ πάρῃς τὰ χρήματα σου. Ἡ Τράπεζα θὰ ἔχῃ ἕνα ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν μετατροπήν. Ἔτσι γίνεται ἡ μετατροπή.

§269Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐρωτᾷ ἂν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίκρυσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὰς ἐνδεχομένας ἐξοφλήσεις.

§270Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κράτος δὲν θὰ ἐκθέσουν τὴν ὑπόληψίν των εἰς μίαν ἀποτυχίαν, ἡ ὁποία διὰ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἠθικὴ καὶ πολιτικὴ μόνον, ἀλλὰ διὰ τὴν Τράπεζαν θὰ εἶναι καὶ ὑλική, διότι αὐτὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πληρώσῃ ὅλους ἐκείνους ποὺ θὰ ἐμφανισθοῦν νὰ τοὺς δώσῃ χρήματα. Ναὶ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἡ Τράπεζα δὲν θὰ κάμῃ τὸ λάθος αὐτὸ νὰ ἀφίσουν νὰ γίνῃ ἡ μετατροπὴ διὰ νὰ ἀποτύχουν. Μὴ ἀνησυχῆτε. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ δικαιολογηθῶ ἐπὶ μακρότερον. Ὁμολογῶ μόνον ὅτι ἡ ἀτέλεια τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου δικαιολογεῖ πολλὰς ἐκ τῶν παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκ μέρους τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§272ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμψηφισμοῦ ὀφειλομένου φόρου καὶ τελῶν κληρονομίας Β. Βασιλᾶ πρὸς ἰσόποσον ἔλλειμμα διεπιστωθὲν ἐν τῇ ὑπὸ τοῦ Ι. Ἰωσήφ, Γενικοῦ προξένου τῆς Ἑλλάδος ἐξελέγξῃ τῆς κληρονομίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐνοικιαστῶν χρηματοκιβωτίων παρὰ Τραπέζαις ἐν Τουρκίᾳ κατασχεθέντων ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3122 κλπ.».

§274Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τοῦ νοσοσχεδίου τούτου ἐζητήσαμεν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ μέτρον αὐτὸ ἐντὸς τῶν ὁρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ τὸ εἰσαγάγῃ δηλαδὴ νὰ λάβουν σύνταξιν οἱ ἐκπρόθεσμοι ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐντεῦθεν. Ἀλλὰ εἰς δευτέραν παραχώρησιν κάμνωμεν ὑπὲρ τῶν ἀναπήρων, διὰ τοὺς ὁποίους δεχόμεθα τὴν ἀναδρομήν.

§275Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διὰ τὰ ὀρφανὰ τὶ θὰ γίνῃ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλάχιστα;

§276Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ὄντως εἶναι ἐλάχιστα θὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος ὅτι διὰ διατάγματος δύναται νὰ ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον καὶ ἐπὶ τῶν ὀρφανῶν. Ἐὰν εἶναι ὄντως ἐλάχιστα θὰ τὰ περιλάβωμεν εἰς τὸ διάταγμα.

§277Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Νὰ προστεθῇ, κ. ὑπουργὲ ἡ ἑξῆς τροπολογία. (ἀναγινώσκει). Ἀνάπηροι δὲν ὑπάρχουν. τοὐναντίον δὲ ἐκεῖνα ποὺ ὑπάρχουν ἐν ἀφθονίᾳ εἶναι τὰ ὀρφανά.

§278Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπιείκεια τοῦ μέτρου συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἄνθρωποι μὴ δικαιούμενοι πλέον νὰ ὑποβάλουν αἴτησιν συντάξεως μετὰ πάροδον 9 ἐτῶν, ἐδικαιώθησαν διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νόμου νὰ ὑποβάλλουν αἴτησιν συντάξεως. Ἀλλ’ ἡ ἐπιείκεια αὐτὴ δὲν μπορεῖ νὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ ἐννοεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠμέλησαν νὰ ὑποβάλουν αἰτήσεις, ὄχι ὅμως διὰ νὰ πληρωθοῦν ἀναδρομικῶς, ὄχι νὰ πάρουν σήμερον ἕν κεφάλαιον, ἀλλὰ νὰ πάρουν σύνταξιν εἰς τὸ μέλλον. Μόνον ἐξαιρετικῶς διὰ τοὺς ἀναπήρους ἐδέχθημεν ἀναδρομικὴν τὴν ἰσχύν, δηλαδὴ νὰ πάρουν σύνταξιν ἀπὸ τοῦ 1922.

§279Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Αἱ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ὤθησαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὸ μέτρον διατυποῦνται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν.

§280Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ μέτρον δὲν εἶναι συνταξιοδοτικόν, ἀλλὰ διακανονιστικὸν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, τοσούτῳ μᾶλλον ἐπιβεβλημένον καθ’ ὅσον ἡ ἀναδρομὴ δὲν πρόκειται κἄν νὰ ὠφελήσῃ τοὺς δικαιούχους, ἀλλὰ τοὺς δικηγόρους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συγκεντρώσει εἰς χεῖράς των τὰς αἰτήσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶ τοῦτο.

§281Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Αἱ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ὤθησαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τοῦτο ἀποκρυσταλλοῦνται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Δὲν θέλω νὰ πάρουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν πρέπει νὰ πάρουν, ἀλλὰ λέγω τὰ ἑξῆς: Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον κατετέθη μὲ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἀποκρυσταλλοῦν τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, μετεβλήθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν καὶ ὑπέστη μεταβολάς. Δι’ αὐτὸ ἔχει ἀνάγκην τὸ νομοσχέδιον νὰ συνοδευθῇ μὲ νεωτέραν ἔκθεσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§282Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Οὐδὲ κατὰ τὴν πρώτην, κἂν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ συνοδευθῇ μὲ ἔκθεσιν τοῦ συνεδρίου διότι δὲν πρόκειται περὶ παροχῆς συντάξεως, ἀλλὰ περὶ ἀναδρομῆς.

§283Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, διὰ τὰ ὀρφανὰ τί θὰ γίνῃ;.

§284Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον ὅτι, ἐὰν εἶναι ὀλίγα, θὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ διατάγματος.

§285Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ὥστε ἐὰν εἶναι πολλὰ δὲν θὰ ληφθῇ πρόνοια; Ὡραία δικαιοσύνη.

§286Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι αὐτονόητον ὅτι τὸ μέτρον ἐπιεικείας τὸ λαμβάνομεν τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον εἶναι ὀλιγώτερον ἐπαχθὲς διὰ τὸ Δημόσιον ταμεῖον.

§287Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ τὸ ζήτημα κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ λόγους ἐπιεικείας προβαίνει εἰς τὰς παροχὰς αὐτὰς διότι τοῦτο ἐξηντλήθη πρὸ πολλοῦ καὶ διότι αἱ δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἶναι κατηγορηματικαί. Οἱ λόγοι ὅμως οἱ ὁποῖοι τὸν ἠνάγκασαν νὰ κάμῃ τὴν ἀβαρίαν αὐτὴν ὑπὲρ τῶν ἀναπήρων, τὸν ὑποχρεώνουν νὰ ἐξαντλήσῃ τὴν ἐπιείκειάν του καὶ ὑπὲρ τῶν ὀρφανῶν πολέμου τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια μεγαλειτέρας ἐπιεικείας καὶ προστασίας ἀπὸ τοὺς ἀναπήρους διότι στερηθέντα τῶν γονέων των, δὲν εἶχον τὸν προστάτην ὁ ὁποῖος θὰ τὰ παρηκολούθη καὶ θὰ ἐφρόντιζε διὰ τὸ ζήτημα τῆς συντάξεώς των. Οἱ ἀνάπηροι, κ. ὑπουργέ, ἦσαν οἱ ἴδιοι εἰς θέσιν νὰ παρακολουθήσουν τὸ ζήτημα τῆς συντάξεώς των. Πιστεύσατέ με ὅτι ὑπάρχουν ὀρφανὰ τὰ ὁποῖα, μολονότι δικαιοῦνται δὲν ἔχουν πάρει ἀκόμη τίποτε. Ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν σᾶς βεβαιῶ ἐπὶ λόγῳ τιμῆς ὅτι κατὰ μίαν στατιστικὴν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα, ἐπὶ τῶν 60 χιλ. θυμάτων πολέμου τῶν τυχόντων συντάξεως, μόνον τὰ 4% εἶναι ὀρφανὰ καὶ χῆραι πεσόντων 10–15% εἶναι ἀνάπηροι, ὁ δ’ ὑπόλοιπος ἀριθμὸς εἶναι γονεῖς συνταξιοδοτούμενοι—εἶναι δὲ γνωστὸν αὐτὸ διότι οἱ πεσόντες, ἀσφαλῶς ἀνῆκον εἰς ἡλικίας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον ἔλθει εἰς γάμον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μᾶς ἀναφέρει ἐς τῇ ἐκθέσει του ὅτι ὑπεβλήθησαν 4 χιλ. αἰτήσεις μετὰ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας. Βεβαιωθεῖτε ὅτι ἐκ τῶν 6 χιλ. αἰτήσεων ἀσφαλῶς αἱ 4 χιλ. θ’ ἀπερρίφθησαν πανηγυρικῶς ἢ θ’ ἀπορριφθοῦν. Ἤδη ἡ ἀνωτάτη ὑγιεινομικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπορρίπτει τὰ 80% τῶν ὑποθέσεων τὰς ὁποίας ἐξετάζει. Συνεπῶς βεβαιωθεῖτε ὅτι αἱ ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν πολέμου δὲν θὰ ὑπερβαίνουσι τὰς 100. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἐπεκτείνετε τὴν ἐπιείκιάν σας καὶ διὰ τὰ τέκνα τῶν πεσόντων ἐν πολέμῳ—τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια κάθε προστασίας. Σᾶς βεβαιῶ δ’ ἐπισήμως ὅτι δὲν θὰ τύχουν συντάξεως οὔτε τὰ 50.

§288Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ συστήσω εἶναι νὰ γίνῃ μία ἐκκαθάρισις τῶν ἀποφάσεων διότι ἔχουν γίνει ἀδικίαι πάρα πολλαί.

§289Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπίσης, κύριε ὑπουργέ, ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τό ἄρθρον 2 τὶ θὰ γίνῃ;

§290Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ λέγει;

§291Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὰ μέλη καὶ γραμματέα τοῦ συμβουλίου συντάξεων. (ἀναγινώσκει).

§292Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ διατάγματος δύναται ν’ ἀπονεμηθῇ.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χούρσογλου.

§294Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος διὰ νὰ μὴν ἐκτραχύνω τὴν συζήτησιν ἐφόσον θὰ καταφύγω εἰς τὴν εὐσπλαγχνίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὑπάρχει μία περίπτωσις γονέων προσφύγων τῶν ὁποίων τὰ τέκνα στρατολογηθέντα ἀπωλέσθησαν ἢ ἐφονεύθησαν εἰς τὸν πόλεμον. Οἱ γονεῖς αὐτοὶ εἶναι ἐλάχιστοι—διότι ἐλάχιστοι ἦσαν καὶ οἱ στρατολογηθέντες καὶ φονευθέντες. Οἱ οἰκογένειαι αὐταί, κ. ὑπουργέ, ἔχουν χάσει τὰ μόνα στηρίγματά των. Εἶναι εἰς χειροτέραν μοῖραν καὶ ἀπὸ τοὺς ἀναπήρους. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συμπεριλάβητε καὶ τοὺς πρόσφυγας εἰς τὴν ἐπιείκειάν σας. Ἦσαν ἀδαεῖς τῶν νόμων καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ὑπέβαλον τὰς αἰτήσεις. Ἦσαν εἰς ἀπομεμακρισμένα μέρη καὶ δι’ αὐτὸ δὲν κατώρθωσαν νὰ ὑποβάλουν αἰτήσεις. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ παρακάμψητε αὐτὸ τὸ αἴτημά μου.

§295Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῶν πεσόντων ἐν πολέμῳ.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν. (Ὁ κ. Σαρακηνὸς ζητεῖ τὸν λόγον. Ἐγείρεται θόρυβος).

§297ΦΩΝΑΙ. Ἐψηφίσθη. Ἐψηφίσθη.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε. Ἠρώτησα τὴν Βουλὴν καὶ εἶναι δεκτόν.

§299Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ὁμιλεῖ περὶ εὐθύνης τῶν συνταξιούχων. Ἐγὼ ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην τῆς καθυστερήσεως τὴν φέρουν οἱ ἑκάστοτε κ. ὑπουργοί.

§300ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῆς μὴ ὑποβολῆς αἰτήσεων.

§301Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Τῆς ὑποβολῆς αἰτήσεων αἱ ὁποῖαι αἰτήσεις ὑποβλήθησαν ἐμπροθέσμως ἐχαρακτηρίσθησαν δὲ ἀπὸ τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον ὡς ἐκπρόθεσμοι. Καὶ ἔχω νὰ σᾶς φέρω 4 ἀποφάσεις τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου κ. ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῆτε ἀδιστάκτως ὅτι τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον παραπαίει δηλαδὴ ἀκολουθεῖ ὁτέ μὲν τὴν Α νομολογίαν ὁτὲ δὲ τὴν Β εἶναι δὲ λυπηρὸν ἀνώτατον δικαστήριον νὰ ἐφαρμόζῃ σήμερον τὴν Α καὶ αὔριον τὴν Β πολιτικήν. Νομίζω κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ ἐὰν θὰ ἀποδεχθεῖτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξωμεν ἐνώπιον ὑμῶν, θὰ παρακαλέσω νὰ ἴδητε ποῖαι εἶναι αἱ ἀποφάσεις τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου. Ὑπεβλήθη αἴτησις εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον ὑπὸ χρονολογίαν 11727. Τὴν αἴτησιν αὐτὴν τήν διεβίβασε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμόν 1052 πράξεως του ἀπορρίπτει τὴν αἴτησιν ταύτην, ὑποβληθεῖσαν τὴν 11)7)27. Τὸ ἴδιον ἐλεγκτικὸν συνέδριον τὸ ἴδιον σῶμα λαβὼν ὑπ’ ὄψιν αἴτησιν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς 14)7)27 μὲ μίαν νομολογίαν νέαν δηλαδὴ νομολογίαν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε μεταγενεστέρως ἐγκρίνει καὶ χορηγεῖ σύνταξιν εἰς τὴν αἰτοῦσαν Εὐθαλίαν χήραν Α. Ζατάννη ἀπέρριψε δὲ τὴν αἴτησιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλλε προγενεστέρως ὁ Στέφανος.

§302Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ σχέσιν ἔχει μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§303Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ἔχει σχέσιν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν λέγει εἰς τὰς αἰτήσεις ὅτι αἱ προθεσμίαι παρατείνονται δυνάμει τοῦ δικαιοστασίου, τὸ δὲ ἐλεγκτικὸν συνέδριον τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὰς αἰτήσεις αὐτὰς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιλαμβάνεται αὐτῶν καὶ χορηγεῖ συντάξεις. Καὶ σᾶς λέγω ὅτι τὴν μὲν μίαν ἀπέρριψε τὴν δὲ δευτέραν ἐνέκρινε καὶ ἐπληρώθη. Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοῦ εἰπῆτε εἶναι δυνατὸν αὐτό:

§304Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἔχετε τὸ σκεπτικὸν τῆς ἀποφάσεως.

§305Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Νὰ σᾶς τό δώσω νὰ τὸ διαβάσετε νὰ καμαρώσετε τὰ χάλια τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου.

§306Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι κατὰ τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφράζωνται τοιαῦται μομφαί. Ἐντὸς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἡ φράσις νά καμαρώσωμεν τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον νομίζω ὅτι δὲν ἔχει θέσιν...

§307Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ θίξω εἶναι τὸ ζήτημα τῆς προθεσμίας. Εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον ἀποδέχεται καὶ χορηγεῖ τόσας ἐκπροθέσμους συντάξεις πῶς θέλετε ἀκριβῶς νὰ ἀποδώσητε τὴν εὐθύνην εἰς τοὺς συνταξιούχους;

§308Κ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὶ προτείνετε;

§309Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τοῦτο: ὅτι ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ζητῶ ν’ ἀποσυρθῇ διότι τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ κρίνῃ μὲ δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά.

§310ΦΩΝΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§311Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς παροχῆς βοηθήματος εἰς τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου καὶ τὸν γραμματέα.

§312Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἐδέχθην.

§313Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Καὶ εἰς τὸν γραμματέα.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1640 περὶ φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων, ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ μεταγενεστέρου νόμου». Ὁ κ. Ἠσαΐας.

§316Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία φορολογία διὰ νὰ εἶναι σεβαστὴ πρὸ παντός πρέπει νὰ εἶναι δικαία, καὶ ἐξ ἴσου νὰ φορολογοῦνται ὅλοι οἱ φορολογούμενοι. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀνεγνώρισαν ὅτι ὁ φόρος τοῦ ὑπερτιμήματος ἦτο ἐπαχθὴς καὶ ἀντιεπιστημονικός. Ἐπίσης τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τοῦ 1923 ἐπέτρεψεν εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ μετατρέψουν τὰ κεφάλαιά των εἰς χρυσόν, νὰ φορολογηθοῦν μόνον μὲ 2%. Ὁ ἴδιος ὁ κ. ὑπουργὸς κατὰ τὴν περυσινὴν σύνοδον εἰσήγαγεν καὶ ἐψηφίσθη νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχω ἐδῶ, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλάσσοντο πάσης φορολογίας τὰ κέρδη τὰ προερχόμενα ἐκ τῆς μετατροπῆς τῶν λιρῶν εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς. Σήμερον λοιπὸν ὑπάρχουν ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι, ἑταιρεῖαι ἀσφαλιστικαί, αἱ ὁποῖαι ἱδρύθησαν προπολεμικῶς εἰς ὑγιὲς νόμισμα, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τὸ ὁποῖον ἐμεσολάβησεν μέχρις ὅτου ἡ δραχμὴ ἐξέπεσεν ἔχουσι μετατρέψει εἴτε ἐκ προνοίας εἴτε ἐκ τύχης μέρος τοῦ εἰς χρυσόν...

§317Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν εἶναι ἡ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου ἐξοφλήσεως τῶν ἐνυποθήκων ἀπαιτήσεων ἐπὶ Μουσουλμανικῶν ἀκινήτων».

§319Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν δανειστῶν οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀσφαλισθῆ μὲ πραγματικὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀναλάβει σύμφωνα μὲ συνθήκας. Τὰ ἀκίνητα αὐτὰ τὰ Μουσουλμανικά, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀναλάβει ἡ Κυβέρνησις, δυστυχῶς, εἶναι ἐπιβαρυμένα μὲ ὑποθήκας. Τὰ ἀκίνητα τὰ Μουσουλμανικὰ τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις εἶναι βεβαρημένα: 1) μὲ ὑποθήκην, 2) μὲ ἔγγραφον ὑπόσχεσιν. 3) μὲ γραμμάτια ἐμπορικά.

§320Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἀπαγορεύεται, ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει γραμμάτια.

§321Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Τὸ λέγει ὁ νόμος ἄρθρον 5.

§322Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν ἀφορᾶ τὰ ἀκίνητα.

§323Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Εἰς τὴν...(ἀναγινώσκει). Τί δηλαδὴ τόσα γράμματα δὲν ἠξεύρωμεν ὥστε νὰ διαβάσωμεν τοὺς νόμους; Αὐτὰ λέγει ὁ νόμος. Λοιπὸν ἔχω τὰς ἑξῆς ἀντιρρήσεις, κ. ὑπουργέ. Διὰ τὴν ὑποθήκην λέγετε ὅτι: Ἕλληνες πολῖται οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐμπράγματα δικαιώματα». Τί ἐννοεῖτε ὅταν λέγετε Ἕλληνες πολῖται; Ἂν εἶναι ξένοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν...

§324Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λοιπὸν σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι βέβαια εἶναι μέτρον ἐπιεικείας τοῦ δημοσίου ὑπὲρ ὡρισμένων Ἑλλήνων ὑπηκόων. Πρόκειται νὰ φύγωμεν ἀπὸ μίαν ἀρχὴν, τὴν ἀρχὴν ὅτι αἱ ἀπαιτήσεις εἰς οἱονδήποτε νόμισμα καὶ ἂν ἐγένοντο, πληρώνονται εἰς χαρτίνας δραχ. Φεύγομεν δὲ, διότι τὸ Κράτος ἠμπόδισε τοὺς ἔχοντας τοιαῦτα ἐμπράγματα δικαιώματα ἐπὶ τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων, νὰ ἐκποιήσουν τὰ ἀκίνητα διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶσι νὰ ρευστοποιήσωσι τὰς ἀπαιτήσεις των, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ νόμισμα ἦτο ὑγειές. Ἰδοὺ ἕνα ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν. Ἔρχεται ὁ Ἕλλην πολίτης τῆς Μακεδονίας καὶ λέγει «Ἐγὼ εἶχα ἕνα χρέος ἐπὶ ἑνὸς ἀκινήτου εἰς τὰ 1912, καὶ μὲ ἠμποδίσατε νὰ ἐκποιήσω τὸ ἀκίνητον διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶ. Κατὰ τὶ πταίω ὥστε νὰ λάβω τὸ 1)15 τῆς ἀπαιτήσεώς μου;» Καὶ μᾶς λέγει καὶ τὸ ἄλλο ὅτι «πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐγὼ σᾶς ἐκράτησα τὴν περιουσίαν αὐτὴν καὶ τὴν ηὕρατε ὡς ἀνταλλάξιμον. Διότι ἐὰν ἐγὼ δὲν ἐδάνειζα θὰ εἶχεν ἐκποιηθῇ τὸ ἀκίνητον. Καὶ ἐπειδὴ ἐὰν εἶναι τὸ Δημόσιον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ζημιωθῇ καὶ ὄχι ἰδιώτης, τὸ δὲ Δημόσιον δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζῃ τὸ δίκαιον, εἶναι ὀρθὸν νὰ κάμῃς αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν;». Καὶ ἐκάμαμεν τὴν ἐξαίρεσιν, διὰ νὰ πάρουν τὶ; Τὸ ⅓ μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔπαιρνε. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ὅμως νομίζῃ ὅτι δὲν πρέπει, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον.

§325ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§326Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἡ ἰδική μου ἀντίρρησις δὲν εἶναι αὐτή. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τοὺς ξένους ὑπηκόους.

§327Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν δὲ μετὰ λάβω ἕνα μέτρον ἐπιεικείας, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμω ὑπὲρ τῶν ὑπηκόων μας. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπετε νὰ ἐπεκτείνω ἕνα μέτρον ἐπιεικείας καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι μετηνάστευσαν καὶ ἔγιναν ὑπήκοοι ἄλλων Κρατῶν.

§328Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ φοβοῦμαι ὅτι θὰ σᾶς ἀναγκάσουν.

§329Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ τροπολογία μάλιστα λέγει καὶ τὸ ἑξῆς: «Ἕλληνες ὑπήκοοι καὶ σήμερον».

§330Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι τοῦ χρόνου θὰ ἔλθετε καὶ θὰ εἴπετε ὅτι εἰς τὸν νόμον περιλαμβάνονται καὶ οἱ ξένοι ὑπήκοοι. Δεύτερον εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπεται οὔτε τόπος οὔτε χρόνος τῆς ὑποθήκης.

§331Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν βλέπετε ὅτι ἐννοεῖται ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι εἶναι νόμιμοι, καὶ ἔγκυροι; Τὸ δὲ νόμιμον καὶ ἔγκυρον αὐτῶν, θὰ τὸ κρίνῃ ὁλόκληρον τὸ Νομικὸν Συμβούλιον.

§332Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Εἰς τὸν νόμον ὅμως λέγεται, ὅτι κατόπιν τῆς μισθοδοτήσεως τοῦ νομικοῦ συμβουλίου ὁ ὑπουργὸς ἀποφαίνεται τελικῶς περὶ τοῦ ποσοῦ καὶ τοῦ...

§333Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Ἐὰν νομίζῃ κανεὶς ὅτι ἐζημιώθη, ἠμπορεῖ νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§334Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Νὰ ὁρίσητε ἐδῶ τὶ εἶναι νόμιμον καὶ τὶ δὲν εἶναι νόμιμον.

§335Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀποφαίνεται τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται ἐπὶ ὅλων τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ δημοσίου, ἀνερχομένων εἰς δισεκατομμύρια.

§336Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Σεῖς ὅμως κρατεῖτε τὴν τελευταίαν λέξιν.

§337Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν κρατῶ βέβαια, ὅπως τὴν κρατῶ καὶ δι’ ὅλας τὰς συμβάσεις. Μήπως θέλετε νὰ κάμωμεν ἐπιτροπάς;

§338Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ὄχι. Νὰ γράψετε εἰς τὸν νόμον ποῖαι εἶναι αἱ νόμιμοι.

§339Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐμπιστευθῶ παρὰ μόνον εἰς τὸ συμβούλιον. Ἐξ ἄλλου ἐπαναλαμβάνω δύνανται οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ προσφύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§340Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Διατὶ ὁ νόμος δὲν ἐξασφαλίζει τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω. Ἔπειτα λέγετε «ἔγγραφος ὑπόσχεσις». Πῶς εἶναι δυνατὸν ἔγγραφος ὑπόσχεσις νὰ εἶναι τὸ ἴδιον μὲ ὑποθήκην; Σᾶς εἶπα καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι σαφὴς εἶναι σκοτεινός. Ἀνοίγεται μία πόρτα μεγάλη ὥστε φοβοῦμαι ὅτι θὰ περάσετε τὰς ἀποζημιώσεις τῶν πολεμοπαθῶν. Ὁ κ. Μαντζαβῖνος λέγει. (ἀναγινώσκει).

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται δι’ αὔριον ἡ συζήτησις.

§342Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Τότε καλά, θὰ συνεχίσω αὔριον.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 11.30′ μ. μ.)