1931.06.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 91η

ΤΡΙΤΗ 9 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ Σύλλογος τῶν ἐν Ἡρακλείῳ Κρήτης ραπτῶν κρητικῶν ἐνδυμάτων παρακαλεῖ ὅπως συσταθῇ σύνταγμα ἢ τάγμα φέρον τὴν κρητικὴν ἐνδυμασίαν, ἵνα διὰ τῆς ἐργασίας των ἀνακουφισθῶσιν οἰκονομικῶς. —Οἱ συνεταιρισμοὶ ἀποκαταστάσεως Κυψέλης, Γκερλῆ, Γιαχαλάρ, Σακαλὰρ καὶ Νίκης (Χατζιόμπαση) ζητοῦν τὴν μετάθεσιν ἐκ Λαρίσης τοῦ προϊσταμένου τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας Ν. Χριστοδούλου. — Ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλονίκης καί τῶν συνοικισμῶν ἀναφέρει τοὺς λόγους δι’ οὕς πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ ἠλεκτροκινήσεως Θεσσαλονίκης. — Ἡ Ἐθνικὴ ὀργάνωσις Μακεδονομάχων Σερρῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάρτισιν πινάκων βάσει τοῦ νόμου 4413 ἀγνοηθέντων μετ’ ἐνθουσιασμοῦ, αὐτοθυσίας καὶ ἀφιλοκερδῶς Μακεδονομάχων τῶν διεξαγόντων τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα τῆς περιφερείας των. —Τὸ ἐπαγγελματικὸν καὶ βιομηχανικὸν τμῆμα ἐπιμελητηρίου Ἡρακλείου παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου καὶ εἰς τὴν πόλιν του. — Ὁ Σύλλογος τεχνοεργατῶν Καρπενησίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἑτοίμων εἰδῶν ὑπὸ τῶν ἐμπόρων εἰς βάρος τῶν ραπτῶν καὶ ὑποδηματοποιῶν τῆς πόλεώς των καὶ ζητεῖ τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῆς τάξεώς του. — Τὰ συντηρητικὰ σωματεῖα ἀρτεργατῶν Ἀθηνῶν ζητοῦν τήν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ τροποποιουμένου ἀρτεργατικοῦ νομοσχεδίου 3756. — Ὁ βουλευτής κ. Ι. Νικολίστας καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων Μυρτιᾶς τῆς Τριχωνίδος ζητούντων τὴν ἀποστολὴν φυτοπαθολόγου πρὸς καθοδήγησιν τῶν κατοίκων διὰ τὴν θεραπείαν καὶ τὴν καλλιέργειαν τῶν ὀπωροφόρων δένδρων. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Μιχαὴλ, Ν. Τζερμιᾶς, Α. Θεολογίτης καὶ Α. Παπαναστασίου καταθέτουσιν ἀναφορὰν Συνδέσμου τροχιοδρομικῶν καὶ αὐτοκινηστῶν Ἀθηνῶν ζητούντων τὴν ἐπίλυσιν διαφόρων ἐκκρεμῶν εἰσέτι ζητημάτων των. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ὑπαλλήλων Συνεταιρικῶν ὀργανώσεων Μεσσηνίας ὑποβάλλει τροποποίησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 602 περὶ Συνεταιρισμῶν σχετικὴν μὲ τὴν σύστασιν ταμείου ὑπαλλήλων συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων κλπ. —Οἱ ὑπάλληλοι τῶν Ἑνώσεων Συνεταιρισμῶν Ἠλείας, Πατρῶν καὶ Κυπαρισίας ζητοῦν τὴν προσθήκην διατάξεως εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Α.Σ.Ο. «περὶ ἱδρύσεως ταμείου τῶν ὑπαλλήλων εἰς ἣν νὰ συμπεριλαμβάνωνται καὶ οὗτοι. —Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Κοσμίου ἀναφέρων τὴν καταστροφὴν ἣν ὑπέστη ἡ καλλιέργεια λόγῳ τῆς πεσούσης χαλάζης ζητεῖ τὴν παροχὴν συνδρομῆς, τὴν ἀναστολὴν πληρωμῆς δημοσίων φόρων καὶ τὴν παροχὴν μακροπροθέσμων δανείων. —Οἱ ἄεργοι ἐργάται Συνοικισμοῦ Πολυγώνου, Σφαγίων, Ἀμπελοκήπων καὶ πενταμελής ἐπιτροπὴ ἀνέργων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ζητοῦν νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος περὶ ἰδιωνύμου καὶ τὴν μὴ ψήφισιν τῶν ἀντεργατικῶν νομοσχεδίων. —Τὰ διάφορα Σωματεῖα Χανίων, Κρήτης διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς Κρήτης. Ὁ κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ διαιρέσεως τοῦ Τελωνείου Θεσσαλονίκης καὶ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Θεσσαλονίκης εἰς πλείονα τοῦ ἑνὸς Τελωνεῖα κλπ. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον ΓΦΕʹ (3505) περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν». Οἱ κ. κ. Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐκποιήσεως τοῦ τσιφλικίου «Πάργα» εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς ὁμωνύμου Κοινότητος». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας τοῦ καταναλισκομένου ἐν τῷ Κράτει καπνοῦ». 2) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. 4752 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων τῶν Μετοχικῶν Ταμείων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». 3) «Περὶ αὐξήσεως ἐπιχορηγήσεως τοῦ Δήμου Καλαμῶν». 4) «Περὶ ἐκτάκτου ἐπιχορηγήσεως δραχμῶν 500.000 εἰς τὸ Πατριωτικὸν Ἵδρυμα προστασίας τοῦ Παιδιοῦ καὶ δραχμὰς 400.000 εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης». 5) «Περὶ ἐκτελέσεως συμπληρωματικῶν ἐργασιῶν ἐπισκευῆς τοῦ κτιρίου ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν». 6) «Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 700.000 διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Τριπόλεως». 7) «Περὶ ἐπισκευῆς τοῦ Διοικητηρίου Σερρῶν». 8) «Περὶ διαιρέσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Τελωνείου Θεσσαλονίκης καὶ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Θεσσαλονίκης εἰς πλείονα τοῦ ἑνὸς Τελωνεῖα κλπ.». 9) «Περὶ παραγραφῆς δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν ἀξιῶν τοῦ δημοσίου» καί 10) «Περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς νομίμως συσταθείσης Ἐπιτροπῆς δι’ τοῦ ἀπὸ 4 Αὐγούστου 1923 Διατάγματος πρὸς ἐκκαθάρισιν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων ἐπαρχίας, Σμύρνης κλπ. καὶ συμπληρώσεως τροποποιήσεως καὶ ἑρμηνείας διατάξεων τῶν νόμων 4354 καὶ 4717 περὶ Ταμείων ἀνταλλαξίμων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Ἑλληνο–Ἀγγλικῆς καὶ Ἑλληνο–Πολωνικῆς συμβάσεως, περὶ ἐγκαταστάσεως ἀεροπορικῶν μεταφορῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου τῆς κωμοπόλεως Ἡρακλείου». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 550 περὶ ὑδραυλικῶν ἐν γένει ἔργων. 3) «Περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 24 Αὐγούστου 1923 Ν. Δ. περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς τοὺς ἐκ Μελενίκου πρόσφυγας πρὸς ἵδρυσιν ἀστικοῦ συνοικισμοῦ» καί 4) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων 2806 καὶ 3304 περὶ ὑδραγωγείου Κερκύρας. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων καὶ περὶ συστάσεως ταμείου ἀσφαλίσεως τοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου». —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μαντᾶς ὑπαβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ὀργανισμοῦ ὑπηρεσίας Γεωργίας καὶ Ἐποικισμοῦ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θρᾴκῃ». —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μπακάλμπασης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3905 περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ Ἀγροτικῆς Πίστεως Κερκύρας». —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 602 περὶ συνεταιρισμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποβάλλει τὰς ἀπὸ 3 καὶ 4 Ἰουνίου ἐπιστολὰς τοῦ κ. Καραπαναγιώτη σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Μπακάλμπασης σχετικῶς μὲ τὰς ἐπελθούσας ἐκ χαλάζης καταστροφὰς ἐν τῇ Κομοτινῇ.

§3Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ ἐπ’ αὐτῆς ὡμίλησα χθὲς πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Δυστυχῶς ὅμως αἱ νεώτεραι πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι μᾶς ἔρχονται σήμερον διὰ σχετικῶν τηλεγραφημάτων, παριστοῦν τὴν καταστροφὴν πολὺ χειροτέραν παρ’ ὅτι ἐφαίνετο ἐκ πρώτης ὄψεως. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔλαβον τηλεγράφημα ἀπὸ τοὺς ἐκεῖ παραμένοντας βουλευτὰς τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «ἐν συνεχείᾳ χθεσινῶν τηλεγραφημάτων (ἀναγινώσκει)... Αὐτὴ κ. Πρόεδρε εἶναι ἡ κατάστασις ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὴν περιφέρειαν Κομοτινῆς. Ἐπικαλοῦμαι καὶ πάλιν τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς μὴ πιέσεως λόγῳ τῶν φόρων οἱ ὁποῖοι ὀφείλονται ἐκ μέρους τῶν κατοίκων. Ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας ἵνα εὐαρεστηθῇ καὶ ἐνισχύσῃ ἔτι ἐντονώτερον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπέστειλε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνωρίζαμεν τὸ μέγεθος τῆς γενομένης καστροφῆς. Φαντάζονται δὲ ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν κ. ὑφυπουργὸν τοῦ πολιτικοῦ γραφείου, θὰ κάμουν σχετικὰ διαβήματα παρὰ τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ, ὅπως ἐξασφαλίσουν τὰ σχετικὰ δάνεια καὶ κατορθώσῃ ὁ κόσμος νὰ συγκρατηθῇ.

§4Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἐλάβομεν δύο τηλεγραφήματα ἀπὸ τὸν γενικὸν διοικητὴν Δυτικῆς Θράκης κ. Καλογεράν. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὴν Ἀδριανὴν τῆς περιφερείας Ἀδριανουπόλεως, καὶ ἀπεστείλαμεν 30.000 δρχ., τὸ δεύτερον ἀφορᾷ τὴν Κομοτινὴν τὴν πόλιν Κομοτινῆς καὶ ἀπεστείλαμεν 50.000 δρχ. Σήμερον ἐστάλει τρίτον ἐπεῖγον τηλεγράφημα πρὸς τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαντήσωμεν ἀποστέλλοντες τὰ ἀναγκαῖα βοηθήματα. Εὐρυτέρας βοηθείας θὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν συνεννοήσει μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀναπήρου πολέμου κ. Χριστοδούλου.

§6Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀναπήρου πολέμου Χριστοδούλου εἰς τὸν ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ παράσχῃ βοήθημα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἤθελον νὰ συστήσω νὰ κανονισθῇ μία σειρὰ εἰς τὴν παροχὴν τῶν βοηθημάτων οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν προνομιοῦχοι καὶ μή.

§7Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ὅπως γνωρίζῃ καλῶς ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου εἶναι ἕνας αὐτόνομος ὀργανισμὸς, διατελῶν ὑπὸ τὴν σκιώδη ἐπίβλεψιν καὶ ἐποπτείαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Τὰ βοηθήματα λοιπὸν εἰς τοὺς ἀναπήρους καὶ τὰ θύματα πολέμου δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ ἡμέτερον ὑπουργεῖον της Προνοίας, ἀλλ’ εἰς τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου, αὐτόνομον ὀργανισμόν. Καὶ ἡμεῖς ὁσάκις εἴχομεν τοιαῦτα παράπονα τίτλῳ παρακλητικῷ ἀπηυθύνθημεν πρὸς τὸ ἐν λόγῳ ταμεῖον διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ἑκάστοτε βοηθήματα. Καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λέγω καὶ πάλιν ὅτι ἐπιθυμοῦμεν καὶ ζητοῦμεν τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας ὥστε ἀκριβοδικαίως νὰ διανέμωμεν τὰ βοηθήματα μεταξὺ ὅλων τῶν πασχόντων ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου. Μέχρι σήμερον δὲν τὸ ἐπέτυχον. Θὰ εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς ὅταν τὸ ἐπετύχω, ὁπότε ἐλπίζω ὅτι τοιούτου εἴδους παράπονα δὲν θὰ ἀκουσθῶσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος.

§9Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Σᾶς παρακαλῶ κύριε ὑπουργὲ νὰ μᾶς πληροφορήσητε πότε πρόκειται νὰ καταθέσητε τὸ νομοσχέδιον τὸ προνοοῦν διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐφέδρων τοῦ Γκαίρλιτς οἱ ὁποῖοι παρέμειναν ἐκεῖ ὅμηροι ἐπὶ δέκα ἑπτὰ μήνας πέραν τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεώς των.

§10Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδήλωσα καὶ χθὲς ὅτι ἐντὸς τῶν ἡμερῶν αὐτῶν θὰ συζηθῇ ἐδῶ τὸ νομοσχέδιον τῶν πολεμοπαθῶν. Τότε θὰ λάβω τὴν εὐκαιρείαν νὰ σᾶς εἴπω τὴν γνώμην μου.

§11Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Τὴν ξέρω τὴν γνώμην σας.

§12Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκοεομικῶν). Ἀφοῦ δὲν τὴν ξεύρω ἐγὼ ἀκόμη.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεολογίτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Κοινότητος Μεσορόπης Καβάλλας κατὰ τοῦ ἐκεῖ ἀστυνομικοῦ Σταθμάρχου ξυλοκοπήσαντας πολίτας.

§14Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν ἐπὶ τῶν καταγγελομένων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθοῦν οἱ σταθμάρχαι καὶ οἱ χωροφύλακες νὰ δέρνουν τὸν κόσμον. Ἀρκετὴ εἶναι δυστυχία τοῦ τόπου ὥστε πρέπει νὰ λείψῃ τὸ μαστίγιον τῶν διαφόρων χωροφυλάκων.

§15Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Παπαδάκη.

§17Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως διὰ τὰ ἐπεισόδια τὰ λαβόντα χώρα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην κατὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ λαοῦ διὰ τὴν διαμαρτυρίαν διὰ τὴν ὑπὸ ψήφισιν σύμβασιν. Αἱ διάφοροι ὀργανώσεις τῆς Θεσσαλονίκης ἐκάλεσαν τὸν λαὸν διὰ τὰς 5½ τὸ ἀπόγευμα τῆς Κυριακῆς. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς Παρασκευῆς μία ἄλλη ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπὴ δῆθεν, ἐκάλεσεν ἕνα συνοικισμὸν μὲ ἄλλην πρόσκλησιν διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν συγκέντρωσιν καὶ ἀποδοκιμάσει. Ἡ ἀστυνομικὴ διεύθυνσις Θεσσαλονίκης καὶ αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαὶ, αἱ ὁποῖαι παρίσταντο κατὰ τὸ συλλαλητήριον, ὄχι μόνον δὲν ἔλαβον τὰ μέτρα των ὥστε νὰ ἀπαγορεύσουν τὴν συγκέντρωσιν αὐτήν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἠνέχθησαν καὶ ὀργανομένους μπραβισμοὺς, ὥστε νὰ δημιουργηθοῦν ἐπεισόδια λυπηρά ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, τὰ ὁποῖα ἐκθέτουν τὰς ἀρχὰς τῆς Θεσσαλονίκης. Νομίζω κ. ὑπουργὲ ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ διατάξητε αὐστηρὰν ἀνάκρισιν κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβε τὰ μέτρα ὡς ὤφειλε, καὶ νὰ τιμωρηθῇ αὐτὸς ὁ κύριος ἂν ἀποδειχθοῦν βάσιμα τὰ καταγγελόμενα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήνετε ἡ ἐντύπωσις εἰς τὸν κόσμον ὅτι ὅταν καλεῖται εἰς ἕνα συλλαλητήριον, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν κουμπούρα του ἢ τὴν μπιστόλα του ἢ τὴν μαχαῖρα του.

§18Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅπως εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅπον μὲ ἐπεσκέφθη, ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τὴν ὁποίαν μοῦ ἀπηύθυνε, εἶχον τηλεγράφημα τοῦ ἐκεῖ Διευθυντοῦ Χωροφυλακῆς παριστῶν βεβαίως ἄλλως τὰ πράγματα. Γνωρίζετε πάντες ὅτι ἐν Θεσσαλονίκῃ ὑπάρχει ὁ Γενικὸς Διοικητής; ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ ἁρμοδιότερος πάντων νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, χωρὶς βεβαίως νὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ μοῦ ὑπενθυμίσῃ ὁ κ. βουλευτὴς τὴν ὑποχρέωσίν μου, διότι ἔχω ἐπίγνωσιν τῶν καθηκόντων μου, ἀπηύθυνα καὶ πάλιν τηλεγράφημα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἵνα μὲ πληροφορήσουν λεπτομερῶς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ κώδικος τῶν νόμων 2330 καὶ 4485 περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων. (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ Δικαστηρίου ἀνηλίκων». (ψηφίζεται τό σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνεργείας ἐράνων καὶ λαχειοφόρων καὶ φιλανθρωπικῶν ἀγορῶν». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τοῦ ἐπιτηδεύματος». Ὁ κ. Μάρκου.

§20Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριοι, ἀληθῶς περιέχει διατάξεις εὐεργετικὰς διὰ τοὺς ἐπιτηδευματίας, ἀτυχῶς ὅμως αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 20 καὶ 21 καθιστοῦν τὸ δῶρον τοῦτο ἄδωρον, διότι ἀναβάλεται ἡ ἐκτέλεσις καὶ ἡ ἔναρξις τοῦ νόμου διὰ διατάγματος καὶ κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν περίοδον καὶ οἱ ἐπιτηδευματίαι θὰ φορολογηθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει πινάκων οἱ ὁποῖοι κατηρτίσθησαν ἤδη πρὸ τριετίας. Ἔχω αἰτήματα τῶν ὀργανώσεων τῶν Πατρῶν εἰδικῶς, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦν νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ὁ νόμος τὰ δὲ μέχρι σήμερον εἰσπραχθέντα νὰ συμψηφισθῶσιν εἰς τὸν ὀφειλόμενον φόρον, διότι ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ψηφίζοντες μὲν τὸν νόμον ἀλλὰ νὰ μὴ θέτομεν... Δι’ αὐτὸ ἤθελον προτείνει ὅπως τὸ ἄρθρον 21, ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε ἐπιμείνῃ ὥστε ὁ νόμος αὐτὸς τεθῇ εἰς ἰσχὺν διὰ διατάγματος, νὰ τεθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐπιτηδευματίαι θεωροῦνται ὡς καταβάλλοντες ἔναντι τῆς μελλούσης αὐτῶν κατατάξεως καὶ νὰ γίνῃ ἀνακατάταξις ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ παράδειγμα τῶν ἐπιτηδευματιῶν καὶ ἐμπόρων Πατρῶν οἱ ὁποῖοι κατετάγησαν μὲ ὑπέρογκα ποσὰ διότι ὅταν συνετάγησαν οἱ πίνακες τοῦ 26 καὶ 27 δὲν διέτρεχε ὁ κόσμος τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν ποὺ διατρέχει, σήμερον δὲ ἐξακολουθοῦν νὰ φορολογοῦνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Νομίζω, ὅτι εἶναι δικαία ἡ αἴτησις τῶν ἐμπόρων καὶ ἐπαγγελματιῶν Πατρῶν.

§21Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τοῦ ἄρθρου 21 προβλέπεται ὅτι κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι δυνατὴ ἡ μείωσις καὶ πέραν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ 20%.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας τῆς ἀγροφυλακῆς Κρήτης». (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κολασμοῦ καὶ ἐκδικάσεως τῶν διὰ τῆς καταχρήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας τελουμένων ἀδικημάτων». Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§23Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Κύριοι βουλευταί, ἐκπληρῶ εὐχάριστον καθῆκον ἀπευθύνων πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὰ θερμὰ συγχαρητήρια τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐπεξεργαζομένη τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβάλαμεν. Ἡ ἐργασία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς συνετέλεσεν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρουσιασθῇ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πολὺ ἀρτιώτερον παρ’ ὅσον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Μίαν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀφορῶσαν τὴν δημοσίευσιν τῶν πρακτικῶν τῶν ποινικῶν δικῶν, ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν μετὰ προσοχῆς καὶ συμπαθείας. Ἀλλ’ ὅπως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν εὑρέθη εἰς θέσιν νὰ διατυπώσῃ εἰς ὡρισμένα ἄρθρα τὴν γνώμην της, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἡ Κυβέρνησις ἀπησχολημένη ἀπὸ πλέον ἐπείγοντα ζητήματα, δὲν κατώρθωσε νὰ διατυπώσῃ εἰς ἄρθρα τὴν γνώμην αὐτήν. Οὐχ’ ἧττον ὑπόσχεται νὰ μελετήσῃ βραδύτερον—ἂν καὶ ὄχι βέβαια εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς—τὸ ζήτημα τῆς δημοσιεύσεως καὶ τῶν πρακτικῶν τῶν ποινικῶν δικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πρακτικῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Τοῦτο δέ, ὄχι βέβαια διὰ νὰ δεχθῇ τὰς προτάσεις τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅπως ὑποχρεωθοῦν αἱ ἐφημερίδες νὰ δημοσιεύουν τὰ ἄρθρα τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἀλλὰ διότι συμφέρον βεβαίως τῆς Χώρας εἶναι, εἰς πολίτευμα δημοκρατικόν, ὅπως λαμβάνῃ γνῶσιν ἡ δημοσία γνώμη τῶν γενομένων ἐντὸς τῶν Βουλῶν, ὅσον τὸ δυνατὸν ἐνωρίτερον. Διὰ τοῦτο γνωρίζω ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐνημερώσεως τοῦ Στενογραφικοῦ Γραφείου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δημοσιεύωνται τὴν ἐπιοῦσαν τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τὰ ἐστενογραφημένα, ὅπως τοῦτο γίνεται καὶ εἰς ἄλλας χώρας. Ἡ ἀντιπολίτευσις, κύριοι βουλευταί, μᾶς κατηγορεῖ, ὅτι τὸ νομοσχέδιόν μας ἐνεπνεύσθη ἀπὸ δυσμένειαν κατὰ τοῦ Τύπου. Ἡ δυσμένεια τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Προέδρου αὐτῆς, κατὰ μιᾶς μερίδος τοῦ Τύπου εἶναι πραγματικὴ καὶ ἀνυπόκριτος, εἶναι ὁμολογουμένη. Ἀλλ’ ἀρνοῦμαι νὰ δεχθῶ ὅτι δυσμενῶς ἔχω κατὰ τοῦ Τύπου, ἂν μὴ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι ὑπῆρξα δημοσιογράφος, ὄχι ἁπλῶς ἐρασιτέχνης, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἐπάγγελμα, δηλαδὴ δὲν ἔγραφα εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰς ξένας, ἀλλὰ ἐξέδιδα καὶ ἰδικήν μου ἐφημερίδα, διὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα ἔπαθον, δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ὑποθέσητε, ἀσχέτως πρὸς τὴν ὅλην ζωήν μου καὶ τὴν δρᾶσιν μου τὴν φιλελευθέραν νομίζω πάντοτε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσητε, ὅτι ἐγὼ ὁ παλαιὸς δημοσιογράφος, ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ νὰ ξαναγυρίσῃ μάλιστα εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ μίαν ἡμέραν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσητε, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διάκειται δυσμενῶς πρὸς ὅλον γενικῶς τὸν Τύπον, καὶ ὄχι ἁπλῶς εἰς μίαν ὡρισμένην μερίδα αὐτοῦ. Θὰ σᾶς ζητήσω δὲ συγγνώμην διὰ νὰ σᾶς διηγηθῶ τὰ τοῦ δημοσιογραφικοῦ μου σταδίου, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ πιστεύσητε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος νὰ ἔχῃ δυσμενῶς κατὰ τοῦ Τύπου. Ἐξέδιδον ἄλλοτε ἐν Κρήτῃ μίαν ἐφημερίδα τὸν «Κήρυκα». Βεβαίως τότε τὴν πρώτην φορὰν ὡς καὶ τὴν δευτέραν δὲν ἤμην ὑπεύθυνος συντάκτης τοῦ «Κήρυκος», ἤμην ἰδιοκτήτης αὐτοῦ, ἔγραφον δὲ καὶ ὅλα τὰ ἄρθρα καὶ πήγαινα εἰς τὸ τυπογραφεῖον τὴν νύκτα καὶ ἔκαμα τὰς διορθώσεις. Ὅταν λοιπὸν μίαν φορὰν εἶχεν ὀργανωθῇ ἡ δικαιοσύνη ἐν Κρήτῃ, καὶ εἶχεν ὀργανωθῇ ἀπὸ τὸν ὑποφαινόμενον ὡς ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ μάλιστα εἶχεν τὴν τιμὴν ἡ Κρητικὴ δικαιοσύνη ν’ ἀποσπάσῃ τὸν ἔπαινον τοῦ λόρδου Λανσὰλ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας, εἰπόντος εἰς ἀπάντησίν του πρὸς ἐπερώτησίν τινα σχετικὴν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἡ Κρητικὴ δικαιοσύνη λειτουργεῖ κατὰ τρόπον ἐμπνέοντα πᾶσαν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλ’ ὅταν ἐπῆλθεν ἡ σύγκρουσις μεταξὺ τοῦ πρίγκηπος καὶ ἐμοῦ, ὁ πρίγκηψ ἐνόμισεν ὅτι τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον εἶχε νὰ κάμῃ, ἦτο νὰ μεταβάλῃ, νὰ ἀνασυγκροτήσῃ τὰ δικαστήρια καὶ νὰ κάμῃ ἄλλον νόμον. Τὸ Σύνταγμα τὸ Κρητικὸν ὥριζεν, ὅτι αἱ προτάσεις διορισμοῦ καὶ μεταθέσεως δικαστῶν, ἐγίνοντο τῇ προτάσει τοῦ συμβουλίου. Ὅταν ἐγένετο ἡ ἀνασυγκρότησις τῶν δικαστηρίων, ἔγραψα ἕν μικρὸν ἄρθρον εἰς τὸν «Κήρυκα», ἐν τῷ ὁποίῳ ἔλεγον πῶς ἐγένετο αὕτη, καὶ προσέθεσα τὰ ἑξῆς, διὰ τὰ ὁποῖα κατηγορήθην ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. (ἀναγινώσκει). «Εἶναι νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ συμβουλίου τῆς δικαιοσύνης ἐνοθεύθη τελευταῖον καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν διορισμῶν τούτων καὶ ὅτι οὐχὶ τὸ συμβούλιον τῆς δικαιοσύνης προέτεινε τοὺς διοριστέους, ἀλλὰ εἰς τὸ συμβούλιον τῆς δικαιοσύνης, ὑπεβλήθη ἔξωθεν ὁ κατάλογος τῶν προσώπων ἅτινα τοῦτο ὤφειλε νὰ προτείνῃ πρὸς διορισμόν. Ἀλλὰ περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος ἐπιφυλλασσόμεθα νὰ κάμωμεν ἴδιον λόγον, καὶ θὰ πραγματευθῶμεν τῶν συνταγματικῶν ἀνατροπῶν τοῦ πρώτου δικαστικοῦ καθεστῶτος». Ἐπειδὴ δηλαδὴ ἔγραψα ὅτι δὲν ἐπρότεινε τὸ συμβούλιον τοὺς διοριστέους, ἀλλ’ ἔξωθεν τοῦ ἔδωσαν τὸν κατάλογον, παρεπέμφθη ὁ «Κῆρυξ» εἰς δίκην, καθ’ ἣν κατεδικάσθη ὁ ὑπεύθυνος συντάκτης καὶ ὁ διευθυντὴς εἰς ἑνὸς μηνὸς φυλάκισιν καὶ παῦσιν τῆς ἐκδόσεως ἐπὶ ἕνα μῆνα. Ὅταν παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ τῆς παύσεως ὁ «Κῆρυξ» ἐξεδόθη καὶ πάλιν. Ἐφθάσαμεν λοιπὸν εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν, ὁπότε μοὶ ἐστάλη μία ἐπιστολή, ὅπως τὸ ἀναφέρῃ αὐτὸ τὸ μικρὸ δημοσίευμα ἐπίσης, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ τότε Μητροπολίτης Κρήτης ἐξῆλθεν εἰς ἐκλογικὴν περιοδείαν καὶ κατεπολέμει τοὺς ὑποψηφίους τοῦ ἰδικοῦ μου κόμματος, ὑποστηρίζων τοὺς ὑποψηφίους τοῦ κόμματος τοῦ πρίγκηπος. Ἀλλὰ δὲν περιωρίζετο νὰ λέγῃ εἰς τοὺς χωρικούς, ὅτι ὅποιος ψηφίσει τοὺς ὑποψηφίους τοῦ Βενιζέλου ἡ ψυχή του θὰ γίνῃ μαύρη σὰν τὸ ράσο μου καὶ θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν κόλασιν, ὅπως ἔλεγε μεταξὺ ἄλλων, ἀλλὰ προσέθηκε καὶ τὰ ἑξῆς: «Τὶ περιμένετε ἀπ’ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, ὅπου αὐτὸς καταπολεμᾶ τὴν ἕνωσιν, καὶ ἔχει γράψει πρὸς τοὺς προξένους ἕνα ἔγγραφον καὶ τοὺς λέγει, ὅτι ὁ Κρητικὸς λαὸς προτιμᾷ νὰ κάνῃ μίαν ἡγεμονίαν ἰδικήν του. Τὶ περιμένετε λοιπὸν ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος καταπολεμᾷ τὴν ἕνωσιν;» Ἀλλὰ ἔλεγε καὶ ἀκόμη χειρότερα. «Τὶ περιμένετε ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος εἶναι υἱὸς τοῦ πατρός του, ὅστις καὶ αὐτὸς ἐζημίωσε τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα εἰς τὴν Κρήτην». Διηγοῦμαι λοιπὸν αὐτὰ καὶ γράφω τὰ ἑξῆς: «Ποίαν κατάπτωσιν ἠθικὴν δύναταί τις νὰ φαντασθῇ μεγαλειτέραν, παρὰ τὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἐν Κρήτῃ, ὅστις ἐπιλήσμων τῆς θέσεώς του, ἐξέρχεται ἐν ἡμέραις ἐκλογῶν εἰς περιοδείαν, ὅπως ἀναμιχθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα διὰ τοιούτων ἀνοσίων ὅπλων οἵων ἔκαμε χρῆσιν ὁ ἅγιος Κρήτης; Διότι πῶς δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἠθικῶς ἡ πρᾶξις ἑνὸς Ἱεράρχου, ὅστις ἐν τῷ συγκληθέντι ὑπ’ αὐτοῦ πολιτικῷ συλλαλητηρίῳ ψευδῶς βεβαιοῖ περὶ ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνδρός, ὅστις μάλιστα εἶναι μέλος τῆς ποίμνης του, ὅτι ὑπέβαλε διὰ τῶν Προξένων ὑπόμνημα πρὸς τὰς Δυνάμεις διὰ τοῦ ὁποίου ὑποστηρίζει ὅτι ὁ λαὸς προτιμᾷ τῆς Ἑνώσεως τὴν ἀνεξάρτητον Ἡγεμονίαν; Καὶ πῶς δύναται πρὸ πάντων νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ τυμβωρυχεία, εἰς ἣν προέβη ὁ Ἅγιος Κρήτης ταράσσων τὴν εἰρήνην τοῦ τάφου τοῦ πατρὸς τοῦ κ. Βενιζέλου, ὅπως συκοφαντήσῃ ἀνοσίως καὶ τοὺς νεκρούς, διὰ νὰ βλάψῃ πολιτικῶς τοὺς ζῶντας; Ἐπέπρωτο τῷ ὄντι νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀφόρητον αὐτὴν κατάστασιν, καθ’ ἣν ἀρνησιπάτριδες κατέλαβον τὴν θέσιν τῶν πατριωτῶν καὶ οἱ φαῦλοι τὴν θέσιν τῶν χρηστῶν, ὅπως ἐπιχειρηθῇ–ἐκ μέρους τίνος, Θεέ μου – ἐκ μέρους τοῦ Πρωθιεράρχου τῆς Κρήτης, ἡ κατασπίλωσις τῆς ἐθνικῆς τιμῆς ἑνὸς νεκροῦ, ὅστις ἐπὶ 24 ἔτη ἔφαγε τὸν πικρὸν ἄρτον τῆς ἐξορίας, ὅπως μὴ ἀνταλλάξῃ διὰ τῆς Ὀθωμανικῆς τὴν Ἑλληνικὴν αὐτοῦ ἰθαγένειαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀποκτήσει ὡς μετασχὼν τοῦ ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος. Διότι συνδέομαι παραδόξως ἀπ’ εὐθείας μὲ τὸν ἀγῶνα τῆς ἀνεξαρτησίας. Αὐτὰ λοιπὸν διηγοῦμαι καὶ λέγω ὅτι ἡ ἱερὰ ἡμῶν θρησκεία προήγαγε μέχρι τῶν ἀκροτάτων ἴσως τὴν πρὸς τοὺς τεθνεῶτας συγγνώμην, ὁ ἀνάξιος τῆς θρησκείας ταύτης λειτουργός, κατῆλθε μέχρι τυμβωρυχίας, ὅπως συκοφαντήσῃ τὴν ἐθνικὴν τιμὴν νεκροῦ, ὅστις ἀφοῦ ἐλάτρευε τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος μέχρι ἀνεφίκτου ἰδανικότητος, κοιμᾶται τὸν ὕπνον τοῦ δικαίου ἀπὸ 20 καὶ πλέον ἐτῶν». -Δι’ αὐτὸ τὸ ἄρθρον κατηγγέλθη πάλιν ὁ «Κῆρυξ», ἀλλ’ αὐτὴν τὴν φορὰν ἐνόμισα ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ «Κήρυκος», ὁ ὁποῖος δὲν ἐφαίνετο ἐμφανῶς ἢ μᾶλλον ὁ συντάκτης τοῦ ἄρθρου ἔπρεπε νὰ ἐμφανισθῇ δημοσίᾳ. Ἔκαμα λοιπὸν μίαν δήλωσιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ ἔλεγα, ὅτι ὡς συντάκτης αὐτοῦ τοῦ ἀρθριδίου ἔπρεπε νὰ μετάσχω καὶ ἐγὼ τῆς τιμῆς τῆς καταδιώξεως τοῦ ὑπευθύνου συντάκτου καὶ διευθυντοῦ. Αὐτὸ ἔκαμα. Ἡ αἴτησις μου ἐκείνη προθύμως ἔγινε δεκτή. Ἐκλήθην εἰς τὸ δικαστήριον καὶ κατεδικάσθην εἰς φυλάκισιν 15 ἡμερῶν καὶ ἡ ἐφημερίς μου ἐπαύθη διὰ 3 μῆνας. Ἔκαμα ἔφεσιν καὶ τὸ Ἐφετεῖον εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ περιορίσῃ τὴν ποινὴν εἰς 7 ἡμερῶν φυλάκισιν. Νομίζω ὅτι Πρόεδρος τοῦ Ἐφετείου ἦτο ὁ κ. Τσαγγρῆς καὶ Εἰσαγγελεὺ ὁ κ. Τσέλλος καὶ θὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἔχω ἀκόμη κάποιαν συμπάθειαν γιὰ τὸν κ. Τσαγγρῆν διότι μοῦ ἐχάρισε τὶς 8 ἡμέρες τῆς φυλακίσεώς μου. Τώρα δύο λέξεις ἀκόμη διὰ τὴν ἱστορίαν τοῦ «Κήρυκος». Ὅταν ἐπέρασεν ἡ παῦσις τῶν 3 μηνῶν μιᾶς ἄλλης ἐφημερίδος τῆς ἀφῄρεσαν τὴν ἄδειαν καὶ ὁ Διευθυντής της δὲν ἠμποροῦσε νὰ βγάλῃ ἄλλην ἐφημερίδα. Ἀδείας πρὸς ἔκδοσιν ἐφημερίδος δὲν ἔδιδον, ἐνῷ ὑπεχρεοῦντο ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ δίδουν. Ἦλθε λοιπὸν καὶ μοῦ ἐζήτησε νὰ τοῦ δώσω τὸν τίτλον μου διὰ νὰ βγάλῃ ἐφημερίδα, τοῦ εἶπα. «Νὰ σοῦ τὸν δώσω εὐχαρίστως ἀλλὰ νὰ τὸν ὀνομάσῃς Μικρὸν Κήρυκα». Τὸν ἔβγαλε λοιπὸν «Μικρὸν Κήρυκα» καὶ σὲ μικρότερον σχῆμα. Τὸν κατεδίκασαν ὅμως καὶ αὐτὸν τὸν υἱὸν τοῦ «Κήρυκος» διὰ τὰς ἁμαρτίας τοῦ πατέρα του, καὶ ἐπαύθη ὁριστικῶς καὶ ἔτσι τελειώνει τὸ στάδιον τοῦ «Κήρυκος» ὁριστικῶς πλέον ἐν Κρήτῃ. Σᾶς ζητῶ συγγνώμην διότι ἐμνημόνευσα αὐτὰ τὰ γεγονότα ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ τὰ ἠξεύρετε, διὰ νὰ μὴ σᾶς μείνῃ καμμία ἀμφιβολία περὶ τοῦ πόσον βαθύτατον εἶναι τὸ αἴσθημά μου, ὅτι ἄνευ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου καὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν δημοσίων ἀνδρῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ νοηθῇ πολίτευμα ἐλεύθερον. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη κύριοι, τοῦ συγχρονισμοῦ τῆς νομοθεσίας μας, ἰδίως διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τῶν κειμένων νόμων, ἡ ὁποία δι’ οὓς λόγους θὰ ἀναφέρω κατωτέρω κατέστη ἀδύνατος, ἔγινεν αἰσθητὴ διὰ τὴν Κυβέρνησίν μου ἀπὸ 20 ἤδη ἐτῶν, ὁπότε ὁ τότε συνάδελφός μου ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὁ μακαρίτης Δημητρακόπουλος, εἰσήγαγεν ἕνα καλῶς μελετημένον νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη τότε, διότι νομίζω ὅτι μετ’ ὀλίγον χρόνον ὁ μακαρίτης Δημητρακόπουλος ἦλθεν εἰς σύγκρουσιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ Κρητικὸν ζήτημα καὶ ἀπεχώρησεν αὐτῆς, δὲν ἦτο δὲ τόσον ἐπεῖγον τὸ ζήτημα, διότι ὁ Τύπος δὲν εἶχεν ἐκτραπῆ εἰς τὸν ἐκτραχηλισμὸν αὐτόν. Ἐπῆλθον οἱ Βαλκανικοὶ πόλεμοι, ὁ μέγας πόλεμος, ὁ ἐσωτερικὸς σπαραγμὸς καὶ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη ἐπὶ τόσα ἔτη. Ἀλλὰ μόλις ἀνέλαβον καὶ πάλιν τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὸ 1928, ἀμέσως ἐσκέφθην τὴν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου συγχρονίζοντος τὸ περὶ Τύπου νομοθέτημα τοῦ 1837. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐργασία αὐτὴ δὲν ἔφθασε μέχρι τῆς Βουλῆς.

§24Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶχον ἔλθη καὶ οἱ δημοσιογράφοι.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐγώ. Ὁ κ. Πετρίδης εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσῃ πληρεστέρας πληροφορίας. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου τὴν μεγίστην πῶς ὁ ἀγαπητὸς ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἠμπορεῖ νὰ διατυπώσῃ τὴν ἐρώτησιν, ποία ἀνάγκη σᾶς ἔκανε νὰ φέρετε αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§26Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χωριστὰ ἀπὸ τὸν ποινικὸν νόμον.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐνόμιζα πῶς θὰ ἠθέλατε νὰ τὸ ξεχάσω αὐτό. Λοιπόν, εἶπεν, ἀφοῦ ἔχωμεν ἕτοιμο τὸ νομοσχέδιο περὶ ποινικοῦ κώδικος, ποία ἡ ἀνάγκη νὰ βιασθῆτε, ἀφοῦ σὲ ἕξη μῆνες ἢ σὲ ἕνα χρόνον θὰ τὸν θὰ τὸν ἔχωμεν ἕτοιμο; Ὅλοι, κύριοι βουλευταὶ ἐκτιμοῦμεν καὶ θαυμάζομεν ἀληθινὰ τὴν ἐπιμέλειαν τὴν ὁποίαν δεικνύει ὁ ἀγαπητὸς ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἰς τὴν μελέτην ὅλων τῶν προβλημάτων τῆς Χώρας μας, ὡς ὅλοι παρατηροῦμεν, ὥστε ὁσάκις ἀνέρχεται τὸ βῆμα εἶναι καλῶς μελετημένος, συχνότατα δὲ συμφωνοῦμεν εἰς τὰς γνώμας καὶ τὰς ἀντιλήψεις. Τώρα, φαίνεται, διὰ νὰ μὴ τὸν ματιάσωμε ἀπεφάσισε καὶ μιὰ φορὰ νὰ μᾶς δείξῃ, ὅτι ἀνέβηκεν εἰς τὸ βῆμα ἀμελέτητος καὶ ἡ φορὰ αὐτὴ ἦτο ἡ περίστασις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Τύπου». Μᾶς εἶπε: «Τὶ θέλετε τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου, ἀφοῦ σὲ 6 μῆνες ἢ σὲ ἕνα χρόνο θὰ ἔχωμεν τὸν ποινικὸν κώδικα;» Ἐὰν εἶχε διαβάσει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅπως τὸ ἔκανε συστηματικῶς, τὰ πράγματα, θὰ ἐμάνθανεν ὅτι ὁ ποινικὸς κῶδιξ δὲν περιέχει καμμίαν διαδικαστικὴν διάταξιν ἀφορῶσαν τὸν Τύπον. Λέγω ὅτι ὁ ποινικὸς κῶδιξ δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιέχῃ διαδικαστικὰς διατάξεις οὔτε τὰς λεγομένας ἀστυνομικὰς περὶ Τύπου διατάξεις, παρὰ μόνον τὰ ἀδικήματα καὶ ἑπομένως ἡ ψήφισις τοῦ ποινικοῦ κώδικος οὐδαμῶς θὰ μᾶς διευκολύνῃ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν προκειμένης περίστασιν. Ἀπὸ τὰ 70 ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὑποθέτω, ὅτι τὰ 60 ἢ τὰ 55 τοὐλάχιστον εἶναι ἄσχετα ἐντελῶς πρὸς τὸν ποινικὸν κώδικα. Ἀφοροῦν διατάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμποροῦν νὰ τεθοῦν εἰς τὸν ποινικὸν κώδικα. Ἀλλ’ ἡ ἀντιπολίτευσις, κύριοι βουλευταί, ἐνόμισεν εὔθετον τὴν εὐκαιρίαν νὰ πλήξῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Κατηγοροῦσεν αὐτὸ ὡς ἀνελεύθερον καὶ ὡς ἐπιδιώκουσαν νὰ φιμώσῃ τὸν Τύπον, διότι πράγματι δὲν συγκινεῖ εὐκολώτερον τὰς λαϊκὰς μάζας, παρὰ ὅταν τοὺς εἴπουν, ὅτι θέλουν νὰ βάλουν δεσμὰ εἰς τὸν Τύπον, διὰ νὰ μὴ λέγῃ τὰς καταχρήσεις τὰς ὁποίας κάμνουν αἱ Κυβερνήσεις. Ἡ ἔκθεσις μάλιστα τῶν λαϊκῶν μελῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τολμᾶ νὰ διακηρύξῃ ὅτι ἡ δήλωσις τῆς νοθείας τῆς κινίνης ὀφείλεται εἰς τὸν Τύπον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὀνομάζω κίτρινον καὶ τὰ σκάνδαλα ἐπίσης τοῦ ἄρτου ἀνεκαλύφθησαν ὑπ’ αὐτοῦ. Εἶπον ὅτι τολμοῦν, ἐτόλμησαν τὰ μέλη τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος τὰ μετέχοντα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι πράγματι ἀπαιτεῖται, κύριοι βουλευταί, θάρρος πολὺ μεγάλον νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὅπου ἔχει τοὺς δυναμένους νὰ ἀπαντήσουν ἢ εἰς τὴν Βουλὴν μέσα, ὅτι ἡ νοθεία τῆς κινίνης καὶ ἡ δίωξις τῆς νοθείας τῆς κινίνης ὀφείλεται εἰς τὸν Τύπον τὸν κίτρινον. Διότι γνωρίζετε ὅλοι καὶ κατετέθη τοῦτο καὶ ἐνώπιον τοῦ δικάζοντος δικαστηρίου ὑπὸ δύο μαρτύρων τοῦ κ. Τσουνούκα καὶ τοῦ κ. Κύρου ἰδιοκτήτου τῆς «Ἑστίας» πῶς ἔγιναν τὰ πράγματα. Ὅταν ἐγὼ ἐπληροφορήθην ἀπὸ τηλεγράφημα εἴτε τοῦ «Ἐλευθέρου Βήματος» εἴτε τῆς «Πατρίδος» (εἶναι αἱ δύο πρωϊναὶ ἐφημερίδες ποῦ διαβάζω, παρακολουθῶν τὰς ἄλλας δύο διὰ τοῦ Δελτίου τοῦ Τύπου), ὁδηγηθεὶς λοιπὸν ἀπὸ ἕνα τηλεγράφημα, ὅτι ἀνεκαλύφθη εἰς τὴν Θεσσαλονίκην νοθεία τῆς κινίνης τῆς ὁποίας ἐγένετο χρῆσις εἰς τὸν στρατόν, ἀμέσως ἐκάλεσα τὸν κ. Τσουνούκαν καὶ τοῦ εἶπα. «Νὰ πᾶς νὰ ἐξετάσῃς αὐτὸ τὸ ζήτημα, καὶ νὰ μοῦ φέρῃς ἔκθεσιν». Καὶ ὅταν μοῦ ἔφερε τὴν ἔκθεσιν, ἐκάλεσα τὸν Εἰσαγγελέα διὰ τοῦ τηλεφώνου καὶ τοῦ εἶπα. «Θὰ σᾶς ἐπιδοθῇ μία μήνυσις, καὶ σὲ παρακαλῶ νὰ φροντίσῃς ἀμέσως διὰ τὴν ἀνάκρισιν, ὁρίζων εἰδικὸν ἀνακριτὴν τὸν ὁποῖον θά ἀπαλλάξῃς ἀπὸ κάθε ἄλλην ἐργασίαν, διὰ νὰ ἐπισπεύσῃ τήν ἐνέργειαν αὐτῆς τῆς ἀνακρίσεως καὶ εἶναι περιττὸν βέβαια νὰ σοῦ εἰπῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σταθῇς πρὸ οὐδεμιᾶς θύρας, ὅσον ὑψηλὰ δηλαδὴ καὶ ἂν εὑρίσκεται κανεὶς ἠμπορεῖς νὰ τὸν καταδιώξῃς». Ὅταν μετὰ ταῦτα κύριοι, ἔρχεται ἕνα κόμμα μὲ τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ τῶν λόγων του καὶ τῶν ἐνεργειῶν του καὶ ἰσχυρίζεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴν ὅτι ἡ καταδίωξις τῆς νοθείας τῆς κινίνης ὀφείλεται εἰς τὸν Τύπον, εἶναι τὸ πρᾶγμα θλιβερὸν καὶ γεννᾶ σκέψεις ἀνησυχαστικὰς διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας. Διότι βέβαια ἀστεῖον θὰ ἦτο νὰ λεχθῇ, ὅτι καὶ σὺ ὡμολόγησες ὅτι ἀδιάβασις εἰς τὸν Τύπον τὴν εἴδησιν. Βέβαια, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι διέταξα τὴν καταδίωξιν τοῦ ἐγκλήματος πεισθεὶς ἀπὸ Τύπον. Δὲν εἶπον ὅτι αἱ ἐφημερίδες δὲν πρέπει νὰ ἀναγράφουν εἰδήσεις. Σημειωτέον ὅτι καί ἂν ὁ Τύπος δὲν ἐτύχαινε νὰ τὸ μάθῃ αὐτό, ἡ ἔκθεσις τοῦ σώματος στρατοῦ θὰ ἔφθανεν μετὰ 5–6 ἡμέρας καὶ θὰ ἐμαθέναμε τὴν εἴδησιν αὐτὴν καὶ θὰ ἐκάναμε πάλιν τὰς ἰδίας ἐνεργείας. Τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου κύριοι βουλευταί. Εἴδατε ὅλοι ἀπὸ τὴν συζήτησιν ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ὑπέκρυπτε ἴχνος καταχρήσεως. Ἐπρόκειτο περὶ λάθους ἑνὸς ὑπαλλήλου, διὰ τοῦ λάθους δὲ αὐτοῦ ἐκρατεῖτο ὁ λογαριασμός, καὶ ἑπομένως ὁ κόσμος ἔφαγε τὸ ψωμί του ἀργότερα κατὰ 50 λεπτὰ φθηνότερα. Ἔχω λοιπὸν καὶ πάλιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου διότι κόμματα μεγάλα καὶ ὑπεύθυνα ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίζουν τοιαῦτα πράγματα. Καὶ ἔχω ἀκόμη τὸ καθῆκον κύριοι βουλευταί, νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διότι ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔγινεν ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως γενικώτερον καὶ εἰδικώτερον ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου ὅπως διερρυθμίσθη καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀρχικῶς ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Βέβαια, ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ πῆτε μὰ καλά, ἐμεῖς ἠθέλαμε νὰ σᾶς ἐκθέσωμε διὰ νὰ δείξωμεν τὶ ἐβάλατε εἰς τὸν νοῦν σας νὰ κάμετε τὴ Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ, καὶ δὲν ἐγκαταλείψατε τὰς ἀρχικάς σας σκέψεις παρὰ μόνον συνεπείᾳ τῆς ἀντιδράσεως, τὴν ὁποίαν εὑρήκατε. Ἄν βέβαια τοιοῦτόν τι ἠμποροῦσαν νὰ ἐπικαλεσθοῦν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἦτο ὁπωσδήποτε δικαιολογημένη ἡ ἀναδρομὴ πρὸς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον. Ἀλλὰ ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ρητῶς ἐδήλου ὅτι τοῦτο ἅπτεται σπουδαιοτάτων ζητημάτων καὶ διὰ τὴν κοινωνικήν των σημασίαν καὶ διὰ τὴν δυσκολίαν τῆς νομικῆς διατυπώσεως, καὶ ὅτι θὰ εἴμεθα εὐγνώμονες πρὸς τὴν Βουλήν, ἐὰν μᾶς βοηθήσῃ νὰ κάμωμεν αὐτὸ ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνος ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν αἴτησιν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὅσον καὶ ἄν κατηγορῆται διὰ τὸν αὐταρχισμόν του, γράφων ἕνα ἄρθρον εἰς τὴν «Ἐργασίαν» ἔλεγε τὰ ἑξῆς· «Ὁπωσδήποτε διακηρύττω καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅπως θὰ πράξω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ τὴν διαγραφὴν ἢ τὴν ἀναγκαίαν τροποποποίησιν κάθε διατάξεως ἡ ὁποία ἀμέσως ἢ ἐμμέσως, ἐγγύθεν ἢ μακρόθεν περιορίζει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου» Ἔλεγα δὲ προχωρῶν εἰς τὸ ἄρθρον μου ἐκεῖνο ποῖαι εἶναι αἱ μόναι διατάξεις ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιμείνω καὶ ὠνόμασα ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ εἶναι πρῶτον ἡ ληφθεῖσα ἐκ τῆς Ἀγγλικῆς νομοθεσίας καὶ ὁρίζουσα ὅτι μετὰ τὴν ἐπίδοσιν τῆς καταγγελίας κατ’ ἐφημερίδος πρέπει νὰ παύσῃ πᾶσα περαιτέρω ἐπίθεσις, μέχρις ὅτου ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις, καὶ δεύτερον, ἐὰν κατὰ τήν ἀπόφασιν αὐτὴν ἐπιβάλλεται χρηματικὴ ἀποζημίωσις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως, εἶμαι διατεθειμένος νὰ φθάσω μέχρι κατασχέσεως τῶν μηχανημάτων διὰ τῶν ὁποίων ἐξετυπώθη τὸ ἐγκαλούμενον δημοσίευμα. Αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις τὰς ὁποίας ἐθεώρουν οὐσιώδεις Διὰ δὲ τὰς ἄλλας ὅτι εἰς κάθε τι τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ σᾶς φανῇ, ὅτι μπορεῖ νὰ περιορίσῃ τὸ δημόσιον ἔλεγχον καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, εἶμαι ἕτοιμος νὰ δεχθῶ τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις, καὶ εἴδατε μετὰ πόσης εὐκολίας τὰς ἐδέχθην καὶ ὁσάκης ἀκόμη αὗται δὲν ἀνταπεκρίνοντο πρὸς τὰς νομικάς μου ἀντιλήψεις, καὶ εἴδατε ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς διεκήρυττον ὅτι Κυβερνῶντος ἐμοῦ ποτὲ ὑπουργὸς δὲν θὰ καταγγείλῃ ἐφημερίδα δι’ ἐξύβρισιν. Δυσκολεύομαι νὰ δεχθῶ ὅπως καθιερωθῇ διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ τὸ ἀνεξέλεγκτον, διότι θὰ ἐξαπολύσωμεν θυέλλας. Ἐν τούτοις ἄν οἱ κ. κ. ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως θέλουσι νὰ καθιερωθῇ τοιοῦτόν τι διὰ τὴν ἐξύβρισιν ἐγὼ θὰ συνεφώνουν. Ὑπὸ τοιούτους λοιπὸν ὅρους δὲν ἦτο σύμφωνος πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν τάξιν ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἀπὸ πολλοῦ ἔχουν ἀποσβεσθῇ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ ἀφοῦ ἔγινεν ἡ συζήτησις αὕτη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀρχικῶς ὑποβληθέντος νομοσχεδίου καὶ ἀφοῦ διὰ τῶν τροποποιήσεων ἀνταπεκρίθημεν κατά μέγα μέρος, δὲν λέγω ἐν συνόλῳ μετὰ τὰς γενομένας παρατηρήσεις ἐφθάσαμεν εἰς τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ὅλα τὰ κόμματα κατεψήφισαν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον ἀποδεικνύεται διὰ τούτου, ὅτι θεωροῦν ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ μεριμνήσωμεν περὶ νόμου περὶ Τύπου. Τὰ πράγματα κατ’ αὐτούς, καλῶς ἔχουν, αἱ ὑπάρχουσαι διατάξεις εἶναι ἐπαρκεῖς, εἶναι περιττὴ περὶ αὐτοῦ πρόνοια. Διότι ἐπὶ τέλους μεταξὺ τῶν ἑβδομήκοντα ἄρθρων μποροῦσαν νὰ δεχθοῦν πέντε τοὐλάχιστον καὶ νὰ εἴπουν ὅλοι ὅτι κατ’ ἀρχὴν ψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡμεῖς θὰ ζητήσωμεν τὴν ἀπόρριψιν τῶν πλείστων διατάξεων. Αὐτὴ δὲ ἡ ἀπόρριψις ἐγένετο καὶ ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τοῦτο δὲ ἐνῷ ὁ κ. Μπακόπουλος μᾶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου «οὐδεὶς ὑπεστήριξε παρ’ ἡμῖν τὴν ἀσυδοσίαν τοῦ Τύπου καὶ σκιαμαχεῖ ἡ Κυβέρνησις καταπολεμοῦσα τὴν ἀσυδοσίαν αὐτήν». Καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἰς τὰ 1924 ἔλεγεν ὅτι «πρέπει τέλος πάντων νὰ κανονισθῇ ὅτι πολιτικὴ ἐλευθερία καὶ ὁμαλὸς πολιτικὸς βίος δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ὅταν τοιαύτη τῆς ἐλευθεροτυπίας γίνεται χρῆσις». Ἀλλὰ τὸ Λαϊκὸν κόμμα κύριοι βουλευταί, δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ ἀποκρούσῃ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου ὡς περιττόν. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα, τοὐλάχιστον διὰ τῶν μελῶν αὐτοῦ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπιφανῶν δὲ μελῶν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὑπεστήριξε σαφῶς καὶ καθαρῶς, ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον ἀπαιτεῖ τὴν πλήρη ἀσυλίαν τοῦ δημοσιογραφικοῦ σώματος, ὁ ἔλεγχος τοῦ ὁποίου μόνος εἶναι ἱκανὸς νὰ κρατήσῃ τοὺς περὶ τὰ κοινὰ ἀσχολουμένους εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Τοιοῦτον βέβαια πιστοποιητικὸν δὲν ἐφαντάζετό ποτε ὁ κίτρινος Τύπος καὶ ὁ ἐκβιαστὴς Τύπος, τὰ δύο ταῦτα ἐπίθετα δὲν εἶναι κοινὰ διὰ τὰ αὐτὰ δημοσιογραφικὰ ὄργανα, διακρίνω τὸν κίτρινον ἀπὸ τὸν ἐκβιαστικὸν Τύπον· κάμνω τὴν διάκρισιν αὐτὴν καὶ ὁ ἐκβιαστής, ἐπαναλαμβάνω Τύπος, καθὼς καὶ ὁ κίτρινος Τύπος δὲν ἐφαντάζοντο ποτὲ ὅτι θὰ ἐδίδετο εἰς αὐτοὺς τοιοῦτον πιστοποιητικὸν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, εἶμαι εὐτυχὴς ὅμως, διότι μὲ τόσην εἰλικρίνειαν ἡ ὁποία τιμᾷ αὐτὰ τὰ μέλη τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὰ ὁποῖα μετεῖχον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐξεδήλωσαν τὰς γνώμας των, ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ διακηρύξω ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου διϊστάμεθα. Εὑρισκόμεθα εἰς τοὺς δύο πόλους. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα θέλει νὰ ὑψώσῃ τὸν δημοσιογράφον ὄχι κἂν μέχρι τοῦ βουλευτοῦ, ἀλλὰ ὑπὲρ τὸν βουλευτήν, ὅπως θὰ σᾶς ἀποδείξω μετ’ ὀλίγον, ἐνῷ ὁ μὲν βουλευτὴς δὲν ἐκλέγει αὐτὸς ἑαυτόν, ἀλλὰ ἐκλέγεται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ὁ δὲ δημοσιογράφος ἀνακηρύττει ἑαυτὸν ἐκδότην ἐφημερίδος εὐθὺς ὡς θὰ κατορθώσῃ νὰ συγκεντρώσῃ τὰ ἀναγκαῖα κεφάλαια. Μᾶς ἀντετάχθη, κύριοι ὅτι ὁ δημοσιογράφος δὲν ψηφίζεται καὶ ἅπαξ κατὰ τὰ τέσσαρα ἔτη, ἀλλὰ ψηφίζεται καθ’ ἡμέραν καὶ ἑπομένως ἔχει ὑπὲρ αὐτοῦ τὸ τεκμήριον τοῦτο, ὁμιλεῖ ἐξ ὀνόματος τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο εἶνοι καθαρὸν σόφισμα. Ἐὰν εἴχομεν σήμερον καθαρῶς πολιτικὰς ἐφημερίδας, ὅπως ἡ «Ἀθηνᾶ», ἡ «Πρωΐα», ὁ «Αἰὼν» καὶ ἡ «Ὥρα» θὰ ἠμποροῦσε νὰ ὑποστηρίζωμεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναγνωστῶν τῆς ἐφημερίδος ἀποδεικνύει κατὰ πόσον αὕτη διερμηνεύει τὸ κοινὸν φρόνημα. Ἀλλ’ ὅταν αἱ ἐφημερίδες ἔπαυσαν νὰ εἶναι ὄργανα πολιτικά, ὅταν ἔγειναν μεγάλαι βιομηχανικαὶ ἐπιχειρήσεις διαθέτουσαι ὅσα διαθέτουν κεφάλαια, ὅταν αἱ ἐφημερίδες ἔγιναν τοιαῦται, ὁποίας τὰς περιέγραψεν ὁ ἀγαπητὸς ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅταν εἶναι τοιαῦται, ὥστε τὸ ὄργανον τοῦ κυβερνῶντος κόμματος ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπως μᾶς ἀνέφερεν ὁ ἴδιος κ. Παπαναστασίου καὶ τὸν εὐχαριστῶ διότι δὲν τὸ ἤξευρα καὶ τὸ ἔμαθα ἀπὸ ἐκεῖνον, ὥστε τὸ ὄργανον τοῦ ἐργατικοῦ κόμματος εἰς τὴν Ἀγγλίαν νὰ ἀναγκασθῇ, διότι δὲν εἶχεν ἀναγνώστας ἀρκετούς, νὰ πωλήσῃ τὴν ἐπιχείρησιν εἰς κἄποιον ἐπιχειρηματίαν, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε νὰ τὸ ἐκμεταλλευθῇ, μένει πιστὸν εἰς τὰς κατευθύνσεις τὰς κομματικάς, ἀλλὰ κάμνει ἀληθινὴν ἐπιχείρησιν, ὅταν λέγω, οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα εἶναι ἀληθὲς σόφισμα τό νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναγνωστῶν μιᾶς ἐφημερίδος ἀποδεικνύει τὴν ἀπήχησιν τὴν ὁποίαν εὑρίσκει ἕκαστος δημοσιογράφος εἰς τὴν λαϊκὴν γνώμην ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀναγνωστῶν του. Ὅταν μάλιστα εἰς ἡμᾶς προστεθοῦν τὰ πορνογραφικὰ δημοσιεύματα, ἡ σκανδαλοθηρία διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς φυσικῆς ἀδυναμίας ὅλων τῶν Ἑλλήνων, ὅπως πιστεύουν εἰς κάθε συκοφαντικὴν διάδοσιν—περὶ τῆς ὁποίας ἀριστοτεχνικώτα ὡμίλησεν προχθὲς ὁ ἀγαπητὸς φίλος κ. Καρασεβδᾶς—ὅταν ὅλα αὐτὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει θὰ ἀναγνωρίσητε ὅτι εἶναι ἀληθὲς σόφισμα τὸ νὰ ὑποστηρίζηται ὅτι ὁ καθένας ἠμπορεῖ νὰ βγάλῃ μίαν ἐφημερίδα καί νὰ ὁμιλῇ μετὰ τοῦ αὐτοῦ κύρους μὲ τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ ἕνας ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ὀφείλει τὴν ἐκλογήν του εἰς τὸν λαὸν καὶ συνήθως τὴν ἐπιτυγχάνει μετὰ μακρὰν περίοδον τῶν ὑπηρεσιῶν του. Ἀλλὰ ἡ σύγκρισις αὐτὴ χωλαίνει καὶ κατὰ τοῦτο κ. κ. βουλευταί. Ἐὰν ἐκτεθεῖτε ὡς βουλευτὴς εἰς μίαν περιφέρειαν μεγάλην ὡς τὴν τῶν Ἀθηνῶν καὶ πάρετε 45 χιλ. ψήφους, ἀλλὰ οἱ ἀντίπαλοί σας πάρουν 45.001, βεβαίως σεῖς θὰ ἀποτύχητε διότι δὲν ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν καὶ θὰ μείνετε ἔξω καὶ τότε δὲν θὰ ἀπολαμβάνητε καμμιᾶς ἀσυλίας, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ στραπατσάρετε καὶ νὰ κουρελιάσετε τὴν τιμὴν τῶν συμπολιτῶν σας. Πρέπει νὰ ἐπιτύχητε καὶ νὰ μπῆτε μέσα καὶ πάλιν θὰ ἔχετε τὴν ἀσυλίαν εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τὰς γνώμας τὰς ὁποίας θὰ ἐκφράσητε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, διότι ὅπως εἶπε πολὺ ὀρθῶς προχθὲς ὁ ἀγαπητὸς ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, μέσα εἰς τὸν περίβολον αὐτὸν ὑπάρχει ὁ ἀνασταλτικὸς χαλινὸς τῶν διαφόρων κομμάτων, ὁ ὁποῖος συνέχει τὸν βουλευτήν, ἀλλ’ ἔξω αὐτῆς ποῖος εἶναι ὁ ἀνασταλτικὸς χαλινὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐμποδίσῃ τὸν δημοσιογράφον, ὅταν κάθεται εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κιτρίνου Τύπου, ἀπὸ τοῦ νὰ γράψῃ ὅλες τὶς ἀνοησίες, οἱ ὁποῖες θὰ τοῦ περάσουν ἀπὸ τὸ κεφάλι του καὶ ὅλας τὰς συκοφαντίας; Ποῖος θὰ τὸν ἐμποδίσῃ; Τὶ ἐπιζητεῖτε λοιπὸν κύριοι οἱ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος; Ἐπιζητεῖτε νὰ ἀσφαλίσετε ἀσυλίαν, πλήρη ἀσυλίαν ὑπὲρ τοῦ δημοσιογράφου, τὴν ὁποίαν ἀσυλίαν δὲν ἔχει ὁ βουλευτὴς παρὰ ἐν μέτρῳ μόνον, ἐπιζητεῖτε δηλαδὴ νὰ ἀσφαλίσητε εἰς τὸν δημοσιογράφον πολὺ εὐρυτέραν καὶ ἐπικινδυνωδεστέραν ἀσυλίαν παρὰ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ βουλευτής; Ἐνῶ ἀκόμη ἐπὶ τέλους ὁ μὲν βουλευτὴς διὰ νὰ ἐκλεγῇ πρέπει νὰ εἶναι τίμιος ἄνθρωπος κατὰ τεκμήριον λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ἐστερήθη τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ὡς διαπράξας κακούργημα ἢ ἀτιμωτικὸν πλημμέλημα. Διὰ δὲ τὸν δημοσιογράφον ἔχετε τὸ ἀξιοθαύμαστον θάρρος, νὰ ὑποστηρίζετε ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι ἀνάγκη κἄν νὰ ἀπολαύῃ τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ τρόφιμος τῶν κατέργων καὶ νὰ γράφῃ τὴν ἐφημερίδα του καὶ νὰ κρίνῃ τὰ πάντα καὶ νὰ δυσφημῇ καὶ συκοφαντῇ τοὺς πάντας καὶ οὐδεὶς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ εἰπῇ ὅτι ἔχει μαῦρα μάτια, διότι τὸ συμφέρον τῆς χώρας ἐπιβάλλει ὅπως τὸ δημοσιογραφικὸν βῆμα ἀπολαύῃ πλήρους ἀσυλίας. Κύριοι βουλευταί, τοιαῦτα ὑποστηρίζον τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ τὰ ἄλλα κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐφόσον ἀποκρούουν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀγωνίζονται ὑπὲρ τῆς διαιωνίσεως μιᾶς καταστάσεως κατὰ τῆς ὁποίας ἔχει ἐξεγερθῆ ἀπὸ πολλοῦ ἡ ὑγιὴς Κοινὴ Γνώμη. Τὸ δὲ παράδοξον εἶναι ὅτι τὸ Λαϊκὸν ἰδίως κόμμα θὰ ὑπεστήριζε τὴν ἀσυλίαν τοῦ Τύπου μόνον διὰ τοῦ ἐλέγχου τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐπίσης λέγει: τὶ ἀνάγκη νὰ φροντίσωμεν καὶ διὰ τὸν ἰδιωτικὸν βίον ὡς πρὸς τὸ ὁποῖον φαίνεται δεχόμενον ἐπὶ τέλους ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὴν ἀσυλίαν τὶ ἀνάγκην ἔχομεν νὰ μεριμνῶμεν περὶ αὐτοῦ ὅταν ἔχομεν τὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι καλῶς ἔχουν; Καὶ καλῶς τῷ ὄντι κατὰ τὸ πλεῖστον ἔχουν. Τὸ μόνον κακόν των εἶναι, ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται καὶ δὲν μποροῦν νὰ ἐφαρμόζωνται, δι’ οὓς λόγους θὰ εἴπωμεν μετ’ ὀλίγον, Τὸ περίεργον δὲ εἶναι ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα δὲν ἠρκέσθη νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ὅτι ἐκεῖ μὲν αἱ διατάξεις ἐπαρκῶς προστατεύουν καὶ τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἀλλὰ κατηγόρησε ρητῶς τὴν Κυβέρνησιν ὡς ὑπεύθυνον, διότι αἱ διατάξεις αὐταὶ δὲν ἐφαρμόζονται. Τί ἐκάματε, λέγει, διὰ νὰ ἐπιτύχητε τὴν ἐφαρμογήν; Καὶ τί βέβαια θὰ ἠδυνάμην νὰ κάμω διὰ νὰ ἐπιτύχω τὴν ἐφαρμογὴν παρὰ νὰ καταδιώξω τούς Εἰσαγγελεῖς, οἱ ὁποῖοι παραμελοῦν τὴν περαίωσιν αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων. Δὲν θὰ ἔφερον μεγάλο ἀπετέλεσμα Πάντως κἄποιο ἀποτέλεσμα θὰ ἔφερον ἀλλ’ ὄχι πλῆρες. Ἐκ τῶν ἐνδίκων μέσων τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπονται ἐκ τοῦ νόμου ὑπάρχει ὀργανωμένον τὸ δυνατὸν τῆς κωλυσιεργίας τοῦ δημοσιογράφου κατὰ τὴν δίκην του. Ἀλλὰ βέβαια κἄποιαν θεραπείαν θὰ μποροῦσα νὰ ἐπιφέρω. Πῶς ὅμως τὸ Λαϊκὸν κόμμα τολμᾷ νὰ μὲ μέμφεται τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μόλις ἐπεδίωξα νὰ ἀσκήσω τὰ καθήκοντά μου ὡς Κυβέρνησις εἰς τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, ἀνέθηκεν ἐπάνω εἰς τὰ κεραμίδια νὰ φωνάξῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιβουλεύεται τὴν αὐτοτέλειαν τοῦ δικαστοῦ; Ὁ δὲ κυριώτερος ρήτωρ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὡς μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅταν πρὸς ὑποστήριξιν τῶν προτεινομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέτρων, ἐτόλμησα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ κρατοῦντα μὲ ἀπεστόμωσε διὰ τῆς παρατηρήσεώς του, ὅτι οἱ Ἄγγλοι δὲν ἔχουν τὰ αἰσθήματα τῆς ἐλευθερίας τόσον ἀνεπτυγμένον ὅπως τὸ ἔχωμεν ἡμεῖς καὶ δὲν ἠμπορεῖτε συνεπῶς νὰ μᾶς ἐπικαλῆσθε τὸ τὶ κάμουν οἱ ἄλλοι.

§28Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶπον ὅτι δὲν τὸ ἔχουν τόσον ἀνεπτυγμένον, εἶπον ὅτι οἱ Ἄγγλοι δὲν εἶναι ὁ φιλελευθερώτερος λαὸς ὁ ὁποῖος ὑπάρχει, συγχρόνως καὶ προσέθηκα......

§29Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ὅτι ἠρνήθητε αἴσθημα φιλελεύθερον εἰς τοὺς Ἄγγλους, ἀλλὰ τοὺς θεωρεῖτε πάντως κἄπως ὀπισθοδρομικοὺς εἰς τὸ αἴσθημα αὐτό. Μάλιστα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς μᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι οἱ Ἄγγλοι δικασταί, ὅταν κάθηνται εἰς τὴν ἕδραν των κοιμῶνται, τώρα τὸ παρετήρησε ἐκ μιᾶς περιστάσεως, ξέρετε πόσον εἶναι εὔκολον νὰ συνάγωμεν γενικὰ συμπεράσματα ἀπὸ ἕνα παράδειγμα. Βλέπομεν κἄτι καὶ λέγομεν, ὅλα εἶναι ἔτσι. Μᾶς ἄφισε δηλαδὴ νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι μὴ τυχὸν πάρετε τοὺς ἄλλους δικαστὰς ὡς παράδειγμα, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον τὰς ἀποφάσεις νὰ τὰς ἔβγαλαν κοιμώμενοι, ὁπότε δὲν ἔχουν μεγάλην ἀξίαν. Τὸν Μάρτιον τοῦ 1908 συνελήφθη κατηγορούμενος ἐπὶ ἀπάτῃ ὁ γνωστὸς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην φινανσιὲ τῶν Παρισίων Ροσέτ. Ὁ κ. Ροσὲτ ἦτο ἱδρυτὴς δύο Τραπεζῶν, ἐξ ὧν ἡ μὲν τὸ Κρεντὶ Μινιέ. Ὁ μηνυτής του δὲ κ. Πισερὼ τὸν κατηγόρει ὅτι τοῦ εἶχε πωλήσει διὰ τῆς τελευταίας ταύτης Τραπέζης μετοχὰς κἄποιου ἀνυπάρκτου μεταλλείου χαλκοῦ Νέρβα. Ἡ ἐφημερὶς «Ματὲν» ἀγγέλλουσα τὴν σύλληψιν ταύτην γράφει ὡς τίτλον τῆς σχετικῆς εἰδήσεως τὰ ἑξῆς: «Ἡ Γαλλικὴ λαϊκὴ ἀποταμίευσις ὑφίσταται κλοπὴν 100 ἑκατομ. —Ὁ τραπεζίτης λωποδύτης συλλαμβάνεται. — Ἐνέχονται εἰς τὴν ὑπόθεσιν πλείονα τοῦ ἑνὸς μέλη τοῦ Κοινοβουλίου». Ἐν συνεχείᾳ δὲ ἡ αὐτὴ ἐφημερίς, κατ’ ἀρχὰς μὲν δι’ ὑπονοουμένων, ἐν τέλει δὲ ὀνομαστὶ καὶ κατηγορηματικῶς, καταγγέλλει τὸν ἀπόστρατον ἀξιωματικόν, δημοσιογράφον καὶ ἤδη γερουσιαστὴν τῆς περιφερείας «Μὲζ» κ. Οὐμπὲρ ὡς ἀναμεμιγμένον εἰς τὰς ὑπόπτους ἐπιχειρήσεις τοῦ Ροσέτ. Συγκεκριμμένως κατηγορεῖται ἀπὸ τὴν «Ματὲν» ὁ κ. Οὐμπὲρ ὅτι ἐκάλεσε τηλεφωνικῶς εἰς τὸ γραφεῖόν του μετὰ τὴν σύλληψιν τοῦ Ροσὲ τὸν διευθυντὴν τῆς Τραπέζης τοῦ τελευταίου, εἰς τὸν ὁποῖον κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς ἐφημερίδος, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ φροντίσῃ διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ Ροσέτ. Ὡσαύτως τὸν κατηγόρησεν ἡ «Ματὲν» ὅτι παρουσιάσθη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κ. Μπριὰν διὰ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τοῦ συλληφθέντος τραπεζίτου. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω δύο γεγονότων ἡ «Ματὲν» συμπεραίνει ὅτι ὁ κ. Οὐμπὲρ φοβούμενος ἀποκαλύψεις εἰς βάρος του ἀπὸ τὸν Ροσὲτ ἐμεσολάβησεν ὑπὲρ αὐτοῦ χρησιμοποιῶν πρὸς τοῦτο τὴν ἐπιρροήν του ὡς γερουσιαστοῦ. Εἰς ἐπίρρωσιν δὲ τῶν ἰσχυρισμῶν της αὐτῶν δημοσιεύει καὶ δηλώσεις τοῦ Ροσὲτ καὶ τῶν φίλων του, εἰς τὰς ὁποίας ὁ τραπεζίτης καὶ τὸ περιβάλλον του φέρονται ἀπειλοῦντες ὅτι θὰ προβοῦν εἰς ἀποκαλύψεις ἂν δὲν ἀπαλλαγῇ τῆς κατηγορίας ὁ Ροσὲτ τῇ μεσολαβήσει βεβαίως τοῦ Οὐμπέρ. Ἐκ τῆς ἐπ’ ἀκροατηρίῳ διεξαγωγῆς τῆς δίκης ἐγνώσθη ὅτι ὁ Οὐμπὲρτ εἰς οὐδεμίαν ἐμπορικὴν ἐπιχείρησιν τοῦ Ροσὲτ εἶχεν ἀναμιχθῆ, ἀλλ’ ὅτι τὸν εἶχε γνωρίσῃ μόλις πρὸ ὀλίγων μηνῶν τῇ μεσολαβήσει κοινοῦ φίλου καὶ ὅτι εἶχε συνεννοηθῆ μετ’ αὐτοῦ διὰ τὴν ἔκδοσιν μιᾶς μεγάλης ἐφημερίδος. Σημειωτέον ὅτι ὁ Οὐμπὲρ ἦτο δημοσιογράφος καὶ εἰργάζετο μέχρι πρό τινος εἰς τὴν «Ματὲν» τὴν ὁποίαν ἐγκατέλειψε καὶ ἐσχεδίαζεν ἤδη τὴν ἔκδοσιν ἰδικῆς του ἐφημερίδος. Τῆς ἐκδόσεως ταύτης εἶχε θέσῃ τὰς πρώτας βάσεις, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸν Ροσέτ, ὅτε ἐμεσολάβησεν ἡ σύλληψις τοῦ τελευταίου καὶ ἐπηκολούθησεν ἡ ἀγρία πολεμικὴ τῆς «Ματὲν» τόσον ἐναντίον τοῦ Ροσὲτ ὅσον καὶ ἐναντίον τοῦ πρῴην συντάκτου της Οὐμπέρ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δημοσιευμάτων της ὁ γερουσιαστὴς Οὐμπὲρτ κατήγγειλε τὴν «Ματὲν» ἐπὶ δυσφημήσει. Ἐπειδὴ δὲ ἡ δυσφήμησις ἐγένετο ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Οὐμπὲρ ὡς γερουσιαστοῦ ἢ ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων του ὡς τοιούτου, ἡ δίκη ἐγένετο ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου. Ἐκράτησε σειρὰν μακρὰν συνεδριάσεων, καθ’ ἃς ἐξητάσθη τὸ παρελθὸν καὶ τὸ παρὸν τοῦ Οὐμπὲρ καὶ κατέληξεν ἐν τέλει εἰς τὴν καταδίκην τῆς ἐφημερίδος. Ἡ ἀπόφασις καταδικάζει τὴν «Ματὲν» νὰ πληρώσῃ ὡς χρηματικὴν μὲν ποινὴν 3.000 φράγκα χρυσᾶ, βεβαίως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἰς ἀποζημίωσιν δὲ τοῦ Οὐμπὲρ 50 χιλιάδες φράγκα χρυσᾶ, δηλαδὴ 750 χιλιάδας δραχμὰς ἰδικάς μας. Ἐπὶ πλέον ἡ ἐφημερὶς ἐξουσιοδοτεῖ ὑπὸ τύπον προσθέτου ἀποζημιώσεως τοῦ παθόντος, ἐξουσιοδοτεῖ αὐτὸν νὰ δημοσιεύσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τὴν καταδικαστικὴν δαπάνῃ τῆς «Ματὲν» εἰς τὴν ἐφημερίδα αὐτὴν καὶ δὴ εἰς τὴν πρώτην σελίδα, πρώτην στήλην, ἐντὸς τριῶν προσεχῶν ἡμερῶν, συγχρόνως δὲ ἐξουσιοδοτεῖ τὸν ἴδιον παθόντα νὰ δημοσιεύσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν δαπάναις πάντοτε τῆς «Ματὲν» κατ’ ἐκλογήν του εἰς 50 ἐφημερίδας τῆς πόλεως τῶν Παρισίων καὶ εἰς 100 ἐφημερίδας τῶν ἐπαρχιῶν κατ’ ἐκλογὴν καὶ εἰς 50 ἐφημερίδας τοῦ ἐξωτερικοῦ κατ’ ἐκλογήν. Ἐν συνόλῳ εἰς 200 ἐφημερίδας. Ἀπὸ αὐτὸ βλέπετε τὴν ἀντίληψιν περὶ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ τιμὴ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν νὰ μὴ εἶναι ἕρμαιον τοῦ πρώτου τυχόντος. Αὐτὴν τὴν παράδοξον ἀντίληψιν ἔχουν καὶ οἱ Γάλλοι, οἱ ὁποῖοι φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τοὺς μᾶλλον Φιλελευθέρους λαοὺς τοῦ κόσμου. Ὑποστηρίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐνῷ ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ ἰδιαιτέρως τὸ Λαϊκὸν κόμμα, νομίζει ὅτι ὑποστηρίζει διὰ τῆς καταπολεμήσεως τοῦ νομοσχεδίου τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, ὑποστηρίζω λέγω, ὅτι χωρὶς νὰ τὸ ἀντιλαμβάνεται ἀγωνίζεται κατὰ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ. Διότι μεταξὺ τῶν κυριωτέρων καὶ τῶν πολυτιμοτέρων ἐκδηλώσεων τῆς ἐλευθερίας ἑνὸς ἀτόμου εἶναι ὄχι ἁπλῶς ἡ σωματική του ἀκεραιότης καὶ ἡ ζωή του καὶ ἡ περιουσία του, ἀλλὰ νομίζω διὰ πολλοὺς τοὐλάχιστον ἐν τῷ κόσμῳ, εἶναι ἡ τιμὴ πρὸ παντὸς τοῦ ἀτόμου, ὅταν ἡ τιμὴ αὐτὴ εἶναι ἐκτεθιμένη εἰς τὴν ἐπίθεσιν τῆς ἀσυδοσίας τροφίμου τῶν κατέργων σύμφωνα μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Πῶς θὰ εἴπητε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὑπάρχει ἐλευθερία ἀληθὴς εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἐγὼ ὑποστηρίζω ἀντιθέτως ὅτι εἶναι ὀλίγαι αἱ χῶραι τοῦ κόσμου εἰς τὰς ὁποίας ἡ ἐλευθερία τοῦ πολίτου εἶναι ὀλιγώτερον προστατευμένη, ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπὶ τέλους καὶ ὑπὸ πολίτευμα ἀπολύτου μοναρχίας νὰ ζῇ κανείς, καὶ ἐπειδὴ εἶναι σπάνιον νὰ εὕρῃ τις σήμερον ἀπολύτους Μοναρχίας, ἂς ὑπάγωμεν εἰς τὴν συμπαθῆ δι’ ἡμᾶς χώραν τῆς Ἀβησσυνίας, ὅπου ὁ Αὐτοκράτωρ εἶναι ἀπόλυτος Μονάρχης, καὶ εἰς τοιαύτας λέγω, χώρας ἐὰν ζῇ κανείς, ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ ἀνακατεύεται εἰς τὰ πολιτικὰ καὶ κυττάξῃ τὸ σπιτάκι του, τὴ δουλειά του, τὴν γυναῖκά του, καὶ τὰ παιδιά του, δὲν ἔχει κανένα κίνδυνον νὰ ἐκτεθῇ εἰς στραπατσάρισμα ἡ τιμή του. Ἀλλ’ ἐδῶ ὁσονδήποτε προσεκτικὸς καὶ ἂν εἶναι ὁ πολίτης, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλῃ νὰ προκαλέσῃ τὰ πολιτικὰ πάθη καὶ ἂν εἶναι ἀφωσιωμένος εἰς τὸ σπῆτι του, τὴ δουλειά του, τὴ γυναῖκά του, τὰ παιδιά του, τὴ τιμή του ἠμπορεῖ νὰ τὴν καταξεσχίζῃ ὁ πρῶτος, ἐπαναλαμβάνω, τρόφιμος τῶν κατέργων, ὁ ὁποῖος ὡς δέχεται καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος—δύναται νὰ εἶναι διευθυντὴς ἐφημερίδος, χωρὶς κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν σήμερον νομοθεσίαν νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς τιμῆς του. Ὅταν δὲ τὸ Κράτος αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν παρέχει τοιαύτην προστασίαν τῆς τιμῆς του εἰς τὸν πολίτην ἔρχεται συγχρόνως, δι’ ἑνὸς νόμου του καὶ καταργεῖ δι’ αὐστηροτάτων ποινῶν καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς μοναρχίας, τί μένει διὰ νὰ συγκρατήσῃ αὐτοὺς τοὺς κατασπιλωτὰς τοῦ ἰδιωτικοῦ καὶ οἰκογενειακοῦ βίου, τοὺς μὴ σταματῶντας οὐδὲ πρὸ τῆς θύρας τῆς οἰκίας; Τὶ δύναται νὰ τούς συγκρατήσῃ; Τίποτε. Καὶ τὸ Κράτος αὐτὸ διὰ νὰ ἦτο συνεπὲς πρὸς αὐτὸ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ: «Δὲν θέλω νὰ λάβω μέτρα δικαστικά, δὲν ἐπιθυμῶ τὴν μονομαχίαν καθιερῶ ὅμως διὰ τοῦ ποινικοῦ Κώδικος, ὡς ἀφορμὴν ἀκαταδιώκτου, ἄν τις διαπράξῃ ἀδίκημα κατὰ τοῦ ἐπιβουλευθέντος τὴν τιμήν του». Ἀλλὰ φαντάζεσθε, κύριοι, εἰς ποίαν κατάστασιν θὰ κατήντα αὕτη ἡ κοινωνία, ἂν ἠνοίγετο αὐτῇ ἡ ὁδὸς τῆς ἐκδικήσεως τῆς τιμῆς; Καὶ ἤδη, κύριοι, βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν ἄρθρων τινῶν τοῦ νομοσχεδίου τὰ ὁποῖα εἰδικώτερον ἐπικρίνουν οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν θὰ ἐξαντλήσω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὴν συζήτησιν. Κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν δύναται νὰ συνεχισθῇ αὕτη, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ σημείων τινῶν τοὐλάχιστον τοῦ ἄρθρου 3 ἂν παρατηρήσατε εἰς μίαν νέαν ἔκδοσίν του τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία νομίζω σᾶς ἐδόθη σήμερον, ἔχει μίαν μικρὰν τροποποίησιν, τὸ ἄρθρον 3 ἔχει ὡς ἑξῆς τοῦ λοιποῦ. «Ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας πρὸς ἐκτέλεσιν κακουργήματός τινος ἢ πλημμελήματος ἀποτελεῖ ἰδιαιτέραν ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν». Αὐτὸ εἶναι ὅπως καὶ πρίν, τώρα τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς «Εἰς τοιαύτας περιπτώσεις ὁσάκις ὁ νόμος ἐπιβάλλει διαζευτικῶς στερητικὴν τῆς ἐλευθερίας ἢ χρηματικὴν ποινὴν ἢ διὰ τοῦ Τύπου τέλεσις τοῦ ἀδικήματος ἐπισύρει ἀμφοτέρας ποινάς». Ὑπεστηρίχθη νομίζω ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἀδικήματος διὰ τοῦ Τύπου δὲν πρέπει νὰ θεωρῆται ὅτι εἶναι ἐπιβαρυντικὴ περίπτωσις. Ὑπεστηρίχθη δηλαδὴ ὅτι ἄν ὑβρίσῃς ἢ δυσφημήσῃς, ἢ συκοφαντήσῃς τινὰ παρουσία τρίτων πρέπει νὰ τιμωρηθῇς μὲ τὴν ἰδίαν ποινήν, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχει ἀναγνώστας 50 χιλιάδας ἀνθρώπους. Δὲν κάμνει οὐδεμίαν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ προφορικὴ ἐξύβρισις εἶναι εἰς τὸν ἀέρα καὶ θὰ ξεχασθῇ ἐνῷ ἡ ἄλλη εἶναι ἰνπερπέτουουμ. Δὲν ἔχει σημασίαν ὅτι τῆς προσβολῆς τῆς τιμῆς ἔλαβον γνῶσιν χιλιάδες ἀνθρώπων. Τὸ ἴδιο εἶναι τὸ ἀδίκημα. Καὶ φαίνεσθε, μᾶς λέγουν, ἐχθροὶ τοῦ Τύπου καὶ ἐχθροὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, καθιεροῦντες ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν ὁσάκις τὸ ἀδίκημα τελεσθῇ διὰ τοῦ Τύπου. Ἔ κύριοι, ὅταν ὡμίλη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, τὸν διέκοψα καὶ τοῦ εἶπα: μολονότι ὁμιλοῦμεν μὲ τὴν ἰδίαν γλῶσσαν — ἔστω καὶ ἂν ἐγὼ ὁμιλῶ τὴν δημοτικὴν σεῖς ὁμιλῆτε τε τὴν καθαρεύουσκυν ἐν τούτοις τὴν Ἑλληνικὴν ὁμιλοῦμεν καὶ οἱ δύο — εἶναι ἀδύνατον νὰ συνεννοηθῶμεν, εἶναι ἀληθῶς ἀδύνατον ὅταν ὑποστηρίζετε σοβαρῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἐξομοιοῦνται τὰ δύο ἀδικήματα. Κατὰ τὴν σημερινὴν διατύπωσιν ὁσάκις διαζευτικῶς ἐπιβάλλεται χρηματικὴ ἢ στερητικὴ τῆς ἐλευθερίας ποινή, ἅμα τὸ ἀδίκημα ἐκτελεσθῇ διὰ τοῦ Τύπου, δύνανται νὰ ἐπιβληθοῦν καὶ αἱ δύο. Ἄλλωστε καὶ ὁ ποινικὸς νόμος εἰς τὴν λεγομένην διακεκριμένην κλοπὴν ἐπιβάλλει τὸν αὐτὸν ὁρισμὸν ὅτι δύνανται νὰ ἐπιβληθοῦν αἱ δύο ποιναί, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβάλλωνται εἰς τὴν ἀδιάκριτον κλοπήν. Ἀλλ’ ἀπησχόλησε τὴν ἀντιπολίτευσιν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6 κατὰ τὴν ὁποίαν «Διευθυντὴς ἢ ἐκδότης ἐφημερίδος ἢ περιοδικοῦ συγγράμματος δύναται νὰ εἶναι μόνον ὁ πολίτης Ἕλλην, οἱουδήποτε φύλλου ὁ συμπληρώσας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του καὶ μὴ ἐστερημένος τῶν πολιτικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως» καὶ μᾶς εἶπον, οἱ συνταγματικοὶ ἱεροφάνται, ὅτι ἐδῶ σεῖς καταπατεῖτε τὸ Σύνταγμα τὸ ὁποῖον δὲν σᾶς ἐπιτρέπει νὰ θέσετε τοιαύτην διάταξιν. Νομίζω ὅτι τὸ ἁπλούστερον εἶναι ἀντὶ νὰ συζητῶμεν μεταξύ μας τὶ λέγει τὸ Σύνταγμα νὰ ἐρωτήσωμεν τὸ ἴδιον. Καὶ ἐγὼ ἀπευθύνομαι εἰς αὐτὸ καὶ τὸ ἄρθρον 16 τοῦ ὁποίου λέγει τὰ ἑξῆς. «Ἕκαστος δύναται νὰ δημοσιεύσῃ προφορικῶς ἐγγράφως καὶ διὰ τοῦ Τύπου τούς στοχασμούς του τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους». Τὸ δικαίωμα, κύριοι, ὅπως ἐπιβληθῇ κάθε περιορισμὸς εἰς τὴν ἀναγνώρισιν αὐτὴν τοῦ ἀπολύτου δικαιώματος, τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ ἐπιβάλλει κάποιους περιορισμοὺς εἰς τὸν νομοθέτην καὶ οἱ περιορισμοὶ αὐτοὶ εἶναι δύο εἰδῶν. Ὁ πρῶτος ἀπόλυτος περιορισμός, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβληθῇ προληπτικὸν μέτρον κατὰ ταῦ Τύπου, δηλαδὴ λογοκρισία. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς γνώμης οἱουδήποτε Ἕλληνος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ εἴπῃ ταύτην. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸν παρεμποδίσῃς, θὰ λεχθῇ καὶ θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ποινή. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον κύριοι βουλευταί, δὲν διανοεῖ τίποτε νὰ καθιερώσῃ, νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἐπιτρέπω νὰ βρίζῃς κανένα προφορικῶς, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸν συκοφαντήσῃς, νὰ τὸν δυσφημήσῃς προφορικῶς. Ἀλλὰ ἐὰν θελήσῃς νὰ κάμῃς αὐτὸ διὰ τοῦ Τύπου ὥστε νὰ γίνῃ γνωστὴ ἡ προσβολὴ τῆς τιμῆς εἰς χιλιάδας ἀνθρώπους, τότε εἶσαι ἀνέγκλητος; Ἀλλὰ συγκρίνετε κύριοι τὸ ἄρθρον 16 μὲ τὸ ἄρθρον 14 τὸ ἀφορῶν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ συνεταιρίζεσθαι; Τὶ γράφει τὸ ἄρθρον 13; «Οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους». Εἶναι διατυπωμένον ἀκριβῶς κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι διὰ τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι ἀπαιτεῖται ἰδιότης τοῦ Ἕλληνος πολίτου ἐνῷ διὰ τὴν ἐλευθέραν ἵδρυσιν συνεταιρισμῶν δὲν ἀπαιτεῖται τὸ τοιοῦτον. Καὶ αὐτὴ λοιπὸν ἡ διατύπωσις εἶναι ὁμοία, ἀλλὰ ὁμοία εἶναι καὶ ὡς πρὸς τοὺς περιορισμούς, οἱ ὁποῖοι τίθενται εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς φράσεως «τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους». Διότι καὶ τὸ ἄρθρον 14 λέγει «οἵτινες ὅμως νόμοι τοῦ Κράτους δὲν δύνανται νὰ ὑπαγάγουν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς προηγουμένην τῆς Κυβερνήσεως ἄδειαν» (ἀναγινώσκει). Εἶναι δηλαδὴ ἀντίστοιχον πρὸς τὸ ἄρθρον 16, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκθέτῃ κανεὶς τοὺς στοχασμούς του, τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐπιβάλλουν προληπτικὴν λογοκρισίαν, ὅπως καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι μὲ τὴν τήρησιν τῶν νόμων τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν μποροῦν νὰ ὑποβάλλουν εἰς προηγουμένην ἄδειαν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Εἶναι περίεργον ὅτι ἡ ἀναλογία τῶν δύο ἄρθρων προχωρεῖ καὶ περαιτέρω, ὄχι μόνον εἰς τὰ προληπτικὰ μέτρα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ κατασταλτικά Δηλαδὴ εἰς τὰ κατασταλτικὰ μέτρα ἔρχεται τὸ ἄρθρον 14 νὰ περιορίσῃ τὸν νομοθέτην καὶ λέγει, ὅτι, ναί, ὅταν πρόκειται νὰ παραβιάσῃ κανεὶς τοὺς νόμους καὶ ὑπάρξει ἀνάγκη διαλύσεως συνεταιρισμοῦ ἢ διάλυσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δι’ ἀποφάσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ὅποιος λοιπὸν λάβῃ τὸν κόπον νὰ διαβάσῃ τὰ ἄρθρα αὐτὰ τὰ δύο τοῦ Συντάγματος, θὰ ἴδῃ ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι ἐξησφαλισμένη καὶ ἡ ἐλευθερία τοῦ συνεταιρίζεσθαι καὶ ἡ ἐλευθερία τοῦ συνέρχεσθαι. Μᾶς ἐπεκαλέσθησαν, κύριοι, πρὸς ἀπόδειξιν του ὅτι κανένα ἄλλο προσὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὸ δημοσιογράφον παρὰ μόνον νὰ εἶναι πολίτης Ἕλλην, τὴν διάταξιν τοῦ ἰδίου ἄρθρου 16 τοῦ προτελευταίου ἐδαφίου, ποὺ λέγει «εἰς μόνον πολίτας Ἕλληνας ἐπιτρέπεται ἡ ἔκδοσις ἐφημερίδος». Δηλαδή, ἐπειδὴ ὁ νόμος καθιέρωσε τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθέρας ἐκθέσεως τῶν στοχασμῶν, ὡς ἐπεκτεινόμενον καὶ ἐπὶ τῶν μὴ ἰθαγενῶν, ἐκ τούτου δὲ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπῃ ὅτι οἱοσδήποτε ἄνθρωπος ἠμπορεῖ ἐλευθέρως νὰ ἐκθέτῃ τὰς γνώμας του, ἀλλὰ ἐφημερίδας δὲν ἠμποροῦν νὰ βγάζουν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, ἀλλ’ ἀπονέμεται τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς μόνον τοὺς πολίτας Ἕλληνας, οἱ παράδοξοι ἑρμηνευταὶ τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου συνήγαγον, ὅτι ἡ φράσις αὐτὴ «μόνον πολῖται Ἕλληνες ἠμποροῦν νὰ βγάζουν ἐφημερίδα», σημαίνει ὅτι μόνον πολῖται Ἕλληνες ἠμποροῦν νὰ βγάλουν ἐφημερίδα, καὶ ἐγὼ—τὸ Σύνταγμα—ἀπαγορεύω εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ κανονίσῃ καὶ ἄλλους ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἔκδοσις ἐφημερίδος. Διότι, κύριοι βουλευταί, γίνεται αὐτὴ ἡ στοιχειώδης σύγχυσις τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ ἐκθέτῃ ἕκαστος ἐλευθέρως τὴν γνώμην του καὶ τοῦ δικαιώματος νὰ ἔχῃ τυπογραφεῖον ἵνα βγάζῃ ἐφημερίδα. Ἄλλο εἶναι τὸ ἓν δικαίωμα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Τὸ δικαίωμα νὰ ἐκθέτῃς τὰς γνώμας σου ἐλευθέρως σοῦ ἀναγνωρίζεται, εἴτε γραπτῶς πρόκειται νὰ τὰς ἐκθέσεις, εἴτε προφορικῶς, εἴτε διὰ τοῦ Τύπου. Ὑπὸ ποίους ὅρους ὅμως ἠμπορεῖ νὰ βγάζῃ ἐφημερίδα, νὰ ἔχῃ τυπογραφεῖον, δὲν ἀναμιγνύεται τὸ Σύνταγμα διὰ νὰ κανονίσῃ τὰ ἀδικήματα. Ἐθεώρησα μόνον ἀναγκαῖον, ὅπως τὸ ἔκαμα εἰς πολλὰς περιστάσεις, καὶ εἶπα εἰς τὸν νομοθέτην ὅτι «ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀπὸ τοῦδε καθιερῶ ἕνα προσὸν εἰς τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου Ἕλληνος». Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ τόσον σαφῆ, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ ἐμποδίσουν τοὺς συνταγματολόγους μας, νὰ μᾶς λέγουν: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ καὶ ἄλλο προσὸν ἐκτὸς ἐκείνου τὸ ὁποῖον καθιέρωσε τὸ Σύνταγμα; Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα, κύριοι, τῆς ἑρμηνείας αὐτῆς ποῖον εἶναι; Διότι νομίζω ὅτι εἷς πραγματικὸς κανὼν ἀπὸ τοὺς θεμελιωδεστέρους, εἶναι ὅτι εἰς τὸν νόμον δὲν μπορεῖς νὰ ἀποδώσῃς ἐν ἀμφιβολίᾳ ἑρμηνείαν παράλογον. Δὲν μπορεῖς νὰ ἀποδώσῃς ἑρμηνείαν ἡ ὁποία ἀντιστρατεύεται εἰς τὸ κοινὸν συμφέρον. Ἐρωτῶ λοιπόν: Ὑποστηρίζετε ὅτι μπορεῖ ἕνας ἄνθρωπος καταδικασθεὶς εἰς θάνατον καὶ ἐπιτυχὼν μετατροπὴν τῆς ποινῆς του εἰς ἰσόβια δεσμά, ἠμπορεῖ ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὴν φυλακὴν νὰ ἐκδίδῃ ἐφημερίδα καὶ νὰ εἶναι αὐτὸς ὑπεύθυνος δι’ ὅλας τὰς χρηματικὰς ποινάς, δι’ ὅλας τὰς ἀποζημιώσεις πρὸς τοὺς ἰδιώτας, δι’ ὅλα τὰ δικαστικὰ ἔξοδα, νὰ εἶναι αὐτὸς ὑπεύθυνος καὶ νὰ βγάζῃ τὴν ἐφημερίδα του ἀπὸ τὴν φυλακὴν διὰ νὰ διαφωτίσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῶν δημοσίων ἀνδρῶν; Ἐπιτρέπεται νὰ ὑποστηρίζετε, κύριοι, τοιαῦτα πράγματα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅταν μάλιστα ἔρχεσθε νὰ ἀντιτάσσεσθε ἐνεργῶς καὶ κατὰ τῆς διατάξεως ὅπως διὰ τὴν χρηματικὴν ποινήν καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τῶν ἀποζημιώσεων μπορεῖ νὰ εἶναι ὑπεύθυνον καὶ τὸ τυπογραφεῖον, ὅπου ἐτυπώθη ἡ ἐφημερίς; Ὅταν ἔρχεσθε καὶ δίδετε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἀσυλίαν εἰς τοὺς τροφίμους αὐτοὺς τῶν κατέργων, ἐπιτρέπεται σοβαρῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κοινοβουλευτικὰ κόμματα νὰ ὑποστηρίζουν, ὅτι δύναται νὰ προέλθῃ τοιαύτη ἑρμηνεία ἀπὸ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ὥστε, ἐπαναλαμβάνω, ὁ τρόφιμος τῶν κατέργων νὰ ἐκδίδῃ τὴν ἐφημερίδα του τρομοκρατῶν μάλιστα ἴσως ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἐπὶ τέλους εὔκολα καὶ τὴν ἀπονομὴν χάριτος εἰς αὐτόν, λέγων ὅτι δὲν θὰ σεβασθῇ οὔτε τὸ σπίτι των οὔτε τὸ κατῶφλι τοῦ δωματίου των οὔτε τὴν κόρην τῶν μετεχόντων εἰς τὸ συμβούλιον τῶν χαρίτων; Κύριοι, πρέπει νὰ εἴπω εἰλικρινῶς ὅτι θλίβομαι διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συζητῶ πρὸς ἀνατροπὴν τοιούτων ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξεφράσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλ’ ἐπεκρίθη, κύριοι, σφοδρῶς ἡ διάταξις τοῦ ἐδαφίου 7 τοῦ ἄρθρου 8, κατὰ τὴν ὁποίαν «ἐπὶ πλειόνων παραβάσεων εἰς τὸ αὐτὸ ἢ ἄλλο δημοσίευμα ἀναγομένων δὲν ἐφαρμόζονται οἱ ὅροι τῶν ἄρθρων 109 καὶ 110 τοῦ Π. Ν., ἀλλ’ ὁ ἔνοχος ἐκτίει ἀθροιστικῶς τὰς ἐπιβληθείσας ποινάς». Μπορεῖτε νὰ μοῦ πῆτε ὅτι ἡ διάταξις εἶναι αὐστηρὰ καὶ τὴν δέχομαι, ὡς τοιαύτην δὲ τὴν ἔθεσα εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ πῆτε, ὅτι παραβιάζω τὸ Σύνταγμα ἢ τὰς ἀρχὰς τῆς δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν τόσον συχνὰ ἐπικαλεῖσθε, παρερμηνεύοντες αὐτὸ κατὰ τὰ πολιτικὰ συμφέροντα. Ἡ διάταξις, κύριοι, εὑρίσκεται ἐντελῶς ὁμοία εἰς νόμον ἐν χρήσει παρ’ ἡμῖν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1914, ὅστις εἰσαχθεὶς τότε εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεώς μου καὶ πάλιν ἀλλ’ ἐπὶ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τοῦ κ. Ρακτιβάν, περιέλαβε διατάξεις τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου τοῦ Δημητρακοπούλου ἀφορώσας τὸ δικαίωμα τῆς ἐπανορθώσεως καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, οὐδενὸς σκεφθέντος κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν ἀντισυνταγματικότητα τῶν διατάξεών του αἱ ὁποῖαι περιείχοντο, διότι καὶ δι’ ἐκείνου ὡρίσθη ὅτι αἱ πλείονες ποιναὶ ἐπιβάλλονται ἰδιαιτέρως. Εἶναι δὲ τόσον πρσφανές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀπολύτως ἐνδεδειγμένη, διότι ἐὰν εἰς τὰ ἄλλα ἀδικήματα ἡ ἐπανειλημμένη διάπραξις αὐτῶν δὲν εἶναι τόσον εὔκολος ὅσον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, εἰς τὸν Τύπον ὅμως εἶναι, ἐφόσον πρόκειται περὶ ἀδικήματος εἴτε ἀφορῶντος εἰς παραβάσεις ἀστυνομικάς, εἴτε ἀφορῶντος εἰς τὴν ἄρνησιν τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑποχρεώσεως νὰ δημοσιεύῃ τὰς ἐπανορθώσεις τῶν ἐνδιαφερομένων, εἴτε καὶ τὴν προσβολὴν κατὰ τῆς τιμῆς. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διάταξις, αὐτὸς ὁ δημοσιογράφος ὁ ὁποῖος θὰ θέλῃ νὰ προσβάλῃ τὴν τιμήν σας θὰ ἔχῃ ἐνώπιόν του ἐλευθερίαν 60 ἡμερῶν, ὅσον δηλαδὴ χρειάζεται διὰ νὰ τελειώσουν αἱ δημοσιογραφικαὶ δίκαι. Θὰ ἔχῃ λοιπὸν τὸ δικαίωμα ἐπὶ 60 ἡμέρας νὰ ἐπαναλαμβάνῃ τὰ ἴδια ὑβριστικὰ ἢ συκοφαντικὰ δημοσιεύματα, χωρὶς νὰ ἔχῃ φόβον νὰ πληρώσῃ καὶ παραπάνω ἀποζημίωσιν, διότι πάντοτε θὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου. Δὲν ὑποστηρίζεται λοιπὸν σοβαρῶς καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀντιτίθεται εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ἐπεκρίθημεν, κύριοι, καὶ διὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 17 ἡ ὁποία ἄλλως τε δὲν καθιεροῖ νέον ἀδίκημα, εἶναι εἰλημμένον ἀπὸ τὸν ψηφισθέντα εἰδικὸν νόμον, ὁπότε ἐπίσης δὲν κατηγορήθημεν ἐδῶ ὅτι κάμνομεν καὶ κανένα τερατούργημα κατὰ τοῦ Συντάγματος ἢ κατὰ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Ἐψηφίσθη διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ προσβάλλων δημοσίᾳ τὴν τιμὴν ἀρχηγοῦ ξένου Κράτους, χλευάζει ἢ δυσφημεῖ αὐτὸν, τιμωρεῖται διὰ φυλακίσεως καί δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας. Καὶ ἐξεγείρονται οἱ εὔθικτοι συνταγματολόγοι καὶ μᾶς λέγουν: «Πῶς θὰ μὲ ἐμποδίσῃς ἐμένα τὸν πολίτην Ἕλληνα, ὁ ὁποῖος ἔχω τὸ αἴσθημα τῆς ἐλευθερίας ἀνεπτυγμένον περισσότερον ἀπὸ τοὺς Γάλλους καὶ τοὺς Ἄγγλους, πῶς θὰ μὲ στερήσῃς αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος νὰ δυσφημῶ ἢ νὰ ἀποδίδω ἀξιοποίνους πράξεις εἰς ἕνα ξένον ἡγεμόνα; Θὰ μὲ ἐμποδίσῃς νὰ ἀποδείξω τὴν ἀλήθειαν τῶν ἰσχυρισμῶν μου; Πῶς θὰ μὲ ἐμποδίσῃς νὰ τὸ κάμω αὐτό;» Καὶ εὑρίσκει συνηγόρους ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἡ τοιαύτη ἀντίληψις. Ὁ «Ριζοσπάστης» ἡ ἐφημερὶς τῶν κομμουνιστῶν, οἱ ὁποῖοι ὅπου ἐπεκράτησαν κατέλυσαν κάθε ἐλευθερίαν καὶ τὸν Τύπον, ὁ «Ριζοσπάστης» λέγω, ἐπὶ ἑβδομάδας ἐπετίθετο κατὰ τοῦ Βασιλέως γείτονος καὶ συμμάχου ἄλλοτε, φίλης δὲ πάντοτε χώρας, ὀνομάζων αὐτὸν «ὁ κτηνώδεις βασιλεὺς τάδε» ὁ «αἱματωμένος βασιλεύς», «τὸ ἐστεμμένον κτῆνος τάδε», ἐδημοσίευσε δὲ εἰκόνα εἰς τὴν ὁποίαν ὁ βασιλεὺς αὐτὸς εὑρίσκεται πατῶν ἕνα γυμνὸν σῶμα ἑνὸς κομμουνιστοῦ διὰ νὰ τὸ σκοτώσῃ. Ἐπεστήθη δὲ ἡ προσοχὴ ἡμῶν ἀπὸ τὴν Πρεσβείαν τῆς δυνάμεως τῆς ὁποίας τὸν Βασιλέα ἀφεώρα τὸ δημοσίευμα αὐτό. Καὶ εἴπομεν: Τὶ θέλετε νὰ κάμωμεν; Ὁ Τύπος παρ’ ἡμῖν εἶναι ἐλεύθερος. Μᾶς εἶπεν ὁ πρέσβυς «ἐφόσον μοῦ λέτε ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε τίποτε, βεβαίως δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπαιτήσω τίποτε. Ἀλλ’ εἶναι θλιβερὸν τὸ πρᾶγμα ὅτι μπορεῖ ἕνα δημοσιογραφικὸν ὄργανον νὰ δηλητηριάζῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰς σχέσεις δύο Ἐθνῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἱστορία καὶ τὰ κοινὰ συμφέροντα τὰ κάνουν νὰ συνεργάζωνται». Πῶς θέλετε νὰ μὴ ἀντιλαμβάνεσθε ποία εἶναι ἡ ἐντύπωσις καὶ στὴν χώραν τῆς ὁποίας Βασιλεὺς εἶναι αὐτὸς τὸν ὁποῖον οὕτω μεταχειρίζεσθε; Ἐφέραμεν τότε νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζετο ὅτι ἡ ἐλευθεροτυπία τοῦ νὰ κρίνῃς τοὺς δημοσίους ἄνδρας ἐλευθέρως δὲν περιορίζεται μόνον ἔξω τῆς χώρας, ἠμπορεῖς νὰ γράψῃς ἐλευθέρως καὶ νὰ ἐπικρίνῃς, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ ἀπέχῃς ἀπὸ τὴν δυσφήμησιν καὶ τὴν συκοφάντησιν. Ἀλλὰ ἀντὶ νὰ προχωρήσω περαιτέρω, διὰ νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐπιτρέπω τὴν ἀπόδειξιν βαρειῶν συκοφαντικῶν ἐκφράσεων, διότι ἡ ἔναρξις τοιαύτης δίκης παρ’ ἡμῖν θὰ συντελέσῃ ἀκριβῶς εἰς τὸ νὰ δημιουργήσῃ μεταξὺ τῶν δύο Ἐθνῶν τοιαῦτα αἰσθήματα, αἰσθήματα ἐχθρότητος, τὰ ὁποῖα εἶναι βέβαιον ὅτι κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἄγαν συνταγματολόγους δὲν θὰ ἐπεθύμει νὰ δημιουργηθοῦν μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν φίλων μας, ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό δὲν πρόκειται περὶ διατάξεως νέας, τὴν ὁποίαν καλεῖσθε νὰ ψηφίσητε, ἀλλ’ ἐπειδὴ κάμνομεν κώδικα τοῦ Τύπου βάζομεν καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν ἐκεῖ. Ἐπεκρίθη ὡσαύτως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι «ὁ κατηγορούμενος ἀποδεικνύων τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τῆς διαδόσεως μένει ἀτιμώρητος, ἐφόσον ἡ δυσφήμησις ἐπράχθη κατὰ δημοσίου ὑπαλλήλου καὶ διὰ τὰ δημόσια αὐτοῦ καθήκοντα». Μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν ἐπεκρίθημεν, ἐπεκρίθημεν διὰ τὴν συνέχειαν τοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν τὸ περὶ οὗ ὁ ἰσχυρισμὸς ἢ ἡ διάδοσις γεγονός, ἀνάγεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν οἰκογενειακὸν ἢ ἰδιωτικὸν βίον δημοσίου ὑπαλλήλου καὶ ἐξηνέχθη ἐπὶ τῷ μοναδικῷ σκοπῷ δυσφημήσεως, χωρὶς νὰ ἐξυπηρετῇ ποσῶς τὸ δημόσιον συμφέρον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας, ἐὰν τὸ ἀποδοθὲν ἢ διαδοθὲν γεγονὸς ἀποτελῇ ἀξιόποινον πρᾶξιν». Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θὰ ζητήσω κατὰ τὴν ψήφισιν νὰ προστεθῇ «καὶ δὲν ἔχει παραγραφῇ ἡ πρᾶξις», διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐρχώμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι πρὸ 40 ἐτῶν ἔκαμες τοῦτο. Πρέπει τοὐλάχιστον νὰ μή εἶναι παραγεγραμμένον τὸ ἀδίκημα. Δὲν νομίζω ὅτι ἐπεκρίθη ἡ διάταξις ἡ ἐπιβάλλουσα τὴν δημοσίευσιν τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως εἰς πλείονας ἐφημερίδας. Φθάνομεν ἀπὸ 3–20 ἐφημερίδας. Εἰς τὴν Γαλλίαν φθάνουν μέχρι 200 ἐφημερίδων διότι θέλουν νὰ ἴδουν τὴν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν δημοσιευομένην εἰς πολλὰς ἐφημερίδας. Ἐφάνημεν λοιπὸν ὅτι εἴμεθα περισσότερον φιλελεύθεροι. Ἀλλὰ ἐπεκρίθη κ. βουλευταί, ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 6 τοῦ ἄρθρου 34, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι (ἀναγινώσκει). «Αἱ ἐπ’ ἀκροατηρίου συζητήσεις ἐπὶ ποινικῶν ὑποθέσεων, αἱ ἐκδιδόμεναι ἐπ’ αὐτῶν ἀποφάσεις καὶ ἐτυμηγορίαι τῶν ἐνόρκων, δύνανται νὰ σχολιασθῶσι διὰ τοῦ Τύπου μόνον μετὰ τὴν ὁριστικὴν περάτωσιν τῆς δίκης. Πᾶν τοιοῦτον σχόλιον γινόμενον μετὰ τὴν ἔγερσιν τῆς ποινικῆς ἀγωγῆς καὶ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως ἀπαγορεύεται». Βέβαια μᾶς κάμνουν ἐντύπωσιν, κύριοι βουλευταί, τοιαῦται διατάξεις, διότι τόσον πολύ ἐσυνηθίσαμεν εἰς τὴν παρεκτροπὴν τὴν ἀφόρητον, τὴν κρατοῦσαν ἀπὸ τόσων ἐτῶν, ὥστε νομίζομεν ὅτι εἶναι κἄτι τὸ φυσικὸν καὶ ὅτι ἐρχόμενοι νὰ ἐπιβάλωμεν τοιαύτας διατάξεις σήμερον πραγματικῶς ἀγόμεθα ἀπὸ πνεῦμα ἀντιφιλελεύθερον. Ἂς ἀνατρέξωμεν τώρα—καὶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς διότι ἀνατρέχω ἐκεῖ—ἂς ἀνατρέξωμεν ὀλίγον εἰς τὴν Ἀγγλικὴν νομοθεσίαν, ὅπου θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο παραδείγματα. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ τὴν 21ην Ἀπριλίου ἐνώπιον τοῦ Λόρδου ἀρχιδικαστοῦ καὶ τοῦ ὁρκωτοῦ, φυσικά, δικαστηρίου, διεξήγετο ἡ ἑξῆς ὑπόθεσις. Ἕνας κάποιος Λ. εἶχεν ἐγκλεισθῆ εἰς τὰς φυλακάς. Τὸ «Νταίηλ Μαίηλ» ἀναγράφον τὴν εἴδησιν, εἶχε τὴν ἀτυχῆ ἔμπνευσιν νὰ εἴπῃ ὅτι «ὁ κύριος ἄλλως τε αὐτὸς δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ κάμνει ἐγκλήματα· ἔχει καταδικασθῆ καὶ ἄλλοτε». Ὁ κατηγορούμενος κατήγγειλε τὴν ἐφημερίδα λέγων ὅτι, ὄχι τὸν δυσφημεῖ, ἀλλὰ λέγων ὅτι «κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους ἐδῶ, ἅμα μιᾶς ὑποθέσεως ἐπιληφθῇ ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη δὲν ἐπιτρέπεται κανὲν σχόλιον». Βέβαια αὐτὸ εἶναι ὑπερβολικὸν ὀλίγον κατὰ τὰς ἰδικάς μας ἀντιλήψεις, ἀλλὰ τὸ ἐπικαλοῦμαι διὰ νὰ ἴδητε μέχρι ποῦ φθάνουν οἱ λαοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἀληθῆ ἀντίληψιν τῆς ἐλευθερίας Ἔρχεται ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ ὁ σὲρ Τζὼν Τζόνσον ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν πλέον διακεκριμένων τοῦ Φιλελευθέρου κόμματος καὶ μέγας νομοδιδάσκαλος, τακτικὸς δὲ νομικὸς σύμβουλος τοῦ «Νταίηλ–Μαίηλ»—διότι ἐκεῖ ὅλαι αἱ ἐφημερίδες παίρνουν τοὺς διασημοτέρους νομικοὺς καὶ τοὺς ἔχουν νομικοὺς συμβούλους, διὰ νὰ τοὺς συμβουλεύωνται εἰς κάθε περίπτωσιν, διότι ὁ πέλεκυς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι τρομερός—ἔρχεται λοιπὸν ὁ σὲρ Τζὼν Τζόνσον καὶ φέρει ἕνα ἔγγραφον τοῦ πελάτου του, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει τὴν λύπην του τὴν βαθυτάτην διὰ τὸ δημοσίευμα, ὁμολογεῖ ὅτι ἔκαμε τὸ σφάλμα του, ἀλλὰ λέγει, ὅτι δυστυχῶς τὸ σφάλμα του ἔγινε διότι ἔλειπεν ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος ἐπὶ τῆς συντάξεως. Εὑρέθη ἕνας ὑπάλληλος μὴ ἔχων ἐπαρκῆ πεῖραν καὶ ἔτσι ἔγινε τὸ σφάλμα. Ἀλλὰ ὁ σὲρ Τζὼν Τζόνσον δὲν τὰ λέγει αὐτὰ διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ποινὴν ἐναντίον τοῦ πελάτου του· τοὐναντίον λέγει ὅτι «ἐκφράζω τὴν λύπην μου ἄνευ ἐπιφυλάξεως· ἠξεύρω ὅτι θὰ τιμωρηθῶμεν, ἀλλὰ θέλομεν νὰ σᾶς ἐξηγήσωμεν πῶς ἐκάμαμεν αὐτὸ τὸ λάθος. Εἶναι περιττόν—λέγει—νὰ σᾶς εἴπω πόσην διδασκαλίαν κάμνω τακτικὰ εἰς τὰς ἐφημερίδας ποὺ εἶμαι νομικὸς σύμβουλος διὰ νὰ προσέχουν τὰ πράγματα αὐτά». Ἔρχεται ὁ ἀρχιδικαστής, ὁ ὁποῖος ἀναγνωρίζει μὲν τὴν ἀλήθειαν ὅλων αὐτῶν τῶν ἰσχυρισμῶν, παρατηρεῖ ὅμως εἰς τούτους ὅτι «Ἡ κυκλοφορία τοῦ φύλλου αὐτοῦ εἶναι μεγάλη—2 ἑκατ. φύλλων νομίζω—ἑπομένως ὅσην συμπάθειαν καὶ ἂν θέλωμεν νὰ δείξωμεν διὰ τήν ἐκδήλωσιν αὐτῆς τῆς λύπης σας, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μὴ λησμονῶμεν τὴν πρώτην κυκλοφορίαν ποὺ ἔχετε καὶ ἑπομένως τὸ ἀδίκημα τὸ συμμετρῶμεν μὲ τὴν κυκλοφορίαν καὶ σᾶς ἐπιβάλλομεν χιλίας λίρας πρόστιμον». Τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ Δικαστηρίου ἐδικάσθη καὶ ἄλλη ὑπόθεσις τῆς αὐτῆς φύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ δικαστὴς λέγει ὅτι «ἐπειδὴ ἡ ἐφημερίς σας ἔχει μικροτέραν κυκλοφορίαν, θὰ πληρώσετε 500 λίρας μόνον πρόστιμον». Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐμάθατε τὸ ἄλλο περιστατικὸν τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων. Ἐπερωτήθη ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν γνωρίζῃ τὸ δημοσίευμα τοῦ Νταίηλ Χέραλντ, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἐπίσημον ὄργανον τῆς ἐργατικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν τὸ ἑξῆς. «Καθ’ ἃ πληροφορούμεθα ὁ εἰσαγγελεὺς διέταξε τὴν σύλληψιν τοῦ τάδε κατηγορουμένου». Θὰ μοὶ εἴπητε· αὐτό σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν; Τί εἶναι αὐτό; Ἔ, λοιπόν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἐπιτρέπεται αὐτό, διότι ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν τήρησιν ὑπηρεσιακοῦ μυστικοῦ αὐστηρότατα. Λοιπὸν ἐπερωτήθη ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, «πῶς ἔμαθε τὸ δημοσιογραφικὸν ὄργανόν σας, ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς διέταξε νὰ συλληφθῇ ὁ τάδε; Ὑπάρχει λοιπὸν παράβασις τοῦ ὑπηρεσιακοῦ μυστικοῦ καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ προβῆτε εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας». Ὁ ὑπουργὸς ἀπήντησεν. «Ἔλαβα γνῶσιν τοῦ δημοσιεύματος καὶ ἐξετέλεσα τὸ καθῆκον μου. Ἐζήτησα νὰ ἐξακριβώσω ἐὰν ὑπάρχῃ παράβασις τοῦ ὑπηρεσιακοῦ μυστικοῦ, κατέφυγα καὶ εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐφημερίδος καὶ τοὺς εἶπα πόθεν ἔμαθον αὐτὴν τὴν εἴδησιν, καὶ μοὶ ἀπήντησαν ὅτι κατὰ μακρὰν παράδοσιν ποὺ ἐπικρατεῖ δὲν μποροῦν νὰ μοὶ εἴπουν πόθεν ἔχουν τὴν πληροφορίαν, μὲ διεβεβαίωσαν μόνον ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς των, ὅτι τὴν πληροφορίαν αὐτὴν δὲν τὴν εἶχον ἀπὸ δημοσίαν πηγήν. Λοιπὸν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε, σᾶς ὑπόσχομαι μόνον τοῦτο: ἂν βραδύτερον πληροφορηθῶ ὅτι ὑπῆρξε παράδοσις τοῦ ὑπηρεσιακοῦ μυστικοῦ νὰ ἐνεργήσω νομίμως». Ἀλλὰ ὅταν ἠρωτήθη εἰς αὐτὰ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶπεν ὅτι οἰκτίρει τὸ δημοσίευμα διὰ τρεῖς λόγους: πρῶτον, ὅτι ἠδύνατο νὰ παραβλαφθῇ ἡ ὑπόληψις, διὰ τῆς δυσφημήσεως, ἑνὸς ἀνθρώπου τοῦ ὁποίου δὲν ἀναφέρεται κἄν τὸ ὄνομα καὶ δεύτερον, διότι τοιοῦτον δημοσίευμα ἀποτελεῖ ἀπρέπειαν δημοσιογραφικὴν. Καὶ αὗται αἱ λέξεις, κύριοι βουλευταί, ἀπευθύνονται κατὰ τοῦ ἐπισήμου ὀργάνου τοῦ κόμματός του. Προσθέτει δὲ ἀκόμη ὁ ὑπουργός. «Διακηρύττω σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι θὰ ἐποπτεύω ὥστε εἰς τὴν χώραν ταύτην νὰ μὴ γίνῃ τίποτε τὸ ὁποῖον παρομοιάζει πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ποινικῶν δικῶν ἐκ τῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίδων καὶ ὅπως τίποτε μὴ γίνεται παραβλάπτον τήν ἀμερόληπτον ἐκδίκασιν οἱουδήποτε προσώπου». Καὶ δὲν σᾶς ζητῶ, κύριοι, νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ποὺ φθάνουν ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀλλὰ σᾶς ζητῶ νὰ κάμωμεν αὐτὸ τὸ βῆμα τῆς προόδου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα. Ἐπεκρίθη καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 39, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ποινικὴ καταδίκη ἢ πολιτικὴ ἀγωγὴ ἐπὶ ἀποζημιώσει ἢ ἱκανοποιήσει διὰ τὴν ἀκριβῆ ἢ ἀνακριβῆ μέν ἀλλὰ καλῇ τῇ πίστει δημοσίευσιν εἰς τὰς ἐφημερίδας τῶν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γεωργίας λεγομένων. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τὴν ἐπίκρισιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Θέλετε νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν; Ἀλλὰ τότε ἔχετε ἐκτεθειμένον τὸν δημοσιογράφον εἰς καταδίκην, ἐὰν ἤθελεν ἐπαναλάβῃ δυσφήμησιν γινομένην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι δὲν ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος νὰ τὸν καλύπτῃ Μᾶς καλύπτει ἐμᾶς, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος νὰ λέγῃ ὅτι τὰ λεχθέντα δύνανται νὰ ἐπαναλαμβάνωνται ἐλευθέρως εἰς τὰς ἐφημερίδας, χωρὶς εὐθύνην ταῦ δημοσιογράφου. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν αὐτὸ καλύπτει τὸν δημοσιογράφον. Καὶ τώρα ποὺ εἴμεθα εἰς τὴν δημοσίευσιν τῶν συζητήσεων τῶν κοινοβουλευτικῶν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μεταπηδήσω εἰς τὴν δημοσίευσιν τῶν πρακτικῶν τῶν ποινικῶν δικῶν, διὰ νὰ ἀναφέρω τὶ γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Μίαν ἡμέραν εἰς μίαν ἐφημερίδα ἐδημοσιεύθη μία παράγραφος, ἡ ὁποία ἀνέφερεν, ὅτι ὁ δικηγόρος Α κατεδικάσθη χθὲς ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου τάδε διότι συμπεριεφέρθη οὐχὶ μετ’ εὐθύτητος ἀπέναντι τοῦ πελάτου του Α. Εἰς τὴν παράγραφον αὐτὴν ὑπῆρχε τίτλος ὁ ὁποῖος ἔλεγεν «Πῶς ὁ δικηγόρος Α συμπεριφέρεται πρὸς τοὺς πελάτας του». Ὁ δικηγόρος Α κατήγγειλε τὴν ἐφημερίδα καὶ λέγει ὅτι «αὐτὴ μὲ ἐδυσφήμησε». Ἐπῆγαν εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ὁ δικαστὴς λέγει τοῦ δημοσιογράφου «Ἐκτὸς αὐτῆς τῆς περιστάσεως ποὺ κατεδικάσθη, ξέρεις καὶ ἄλλην περίστασιν ὥστε νὰ βάζῃς πληθυντικὸν εἰς τοὺς πελάτας;» Ὄχι. «Ὁρίστε λοιπὸν λοιπὸν 200 λίρες πρόστιμον, διότι ἐδυσφήμησες τὸν ἄνθρωπον γενικεύων μίαν καταδίκην, ἡ ὁποία ἀφορᾷ μίαν μόνον πρᾶξιν». Δὲν σᾶς λέγω νὰ φθάσωμεν μέχρις αὐτοῦ, κύριοι βουλευταί, διότι αὐτοί καταλήγουν ὀλίγον εἰς τὰ ἄκρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν. Τὰ ἐπικαλοῦμαι ὅμως διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν κἄποιαν πρόοδον εἰς τὴν ὁδὸν αὐτήν. Ἐπεκρίθη δριμέως, κ. βουλευταί, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 48 κατὰ τὴν ὁποίαν ἐὰν εἰς τὰ διὰ τῆς καταχρήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας ἐκτελούμενα ἀδικήματα τῆς δυσφημήσεως, τῆς συκοφαντικῆς δυσφημήσεως, καὶ ἐξυβρίσεως τὰ ἀφορῶντα εἰς σχέσιν τινὰ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἢ τοῦ δημοσίου λειτουργήματος, δημοσίου τινὸς ὑπαλλήλου ἢ ὑπηρέτου τοῦ Κράτους ἢ ἄλλου τινὸς ἐξομοιουμένου μὲ δημόσιον ὑπάλληλον λειτουργοῦ, παρεμβάλλονται καὶ ὕβρεις ἢ δυσφημήσεις ἀφορῶσαι τὸ ἰδιωτικὸν βίον καὶ ὅλως ἄσχετοι πρὸς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἢ τὸ δημόσιον λειτούργημα, αἵτινες ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ὁρκωτὸν δὲν ἀποκτᾷ ἕνεκα τῆς συναφείας ταύτης δικαιοδοσίαν καὶ ἐπὶ τῶν ἀναγομένων εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον τοιούτων προσβολῶν τῆς τιμῆς, ἀλλὰ γίνεται χωρισμὸς τῶν ἀδικημάτων, καὶ τὸ μὲν ἀδίκημα τὸ ἀναγόμενον εἰς τὸν δημόσιον βίον εἰσάγεται ἐνώπιον τῶν Κακουργοδικῶν, τὸ δὲ ἀναγόμενον εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον εἰσάγεται ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν. Τὸν χωρισμὸν διατάσσει τὸ ἁρμόδιον δικαστικὸν Συμβούλιον, σχηματίζεται δὲ δι’ ἑκάτερον τῶν ἀδικημάτων τούτων ἰδία δικογραφία. Λόγῳ συναφείας δὲν παραπέμπεται ἡ ὅλη δίκη εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, ἀλλὰ δύναται τὸ Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν νὰ χωρίσῃ τὴν δίκην. Καὶ τὸ σημεῖον αὐτὸ τὸ εἶπον ἀντισυνταγματικόν. Καὶ ἔρχομαι νὰ ὑπομνήσω τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, τὸ Σύνταγμα δηλαδὴ ὁρίζει ὅτι τὰ ἀδικήματα διὰ τῶν ὁποίων προσβάλλεται ἡ τιμὴ τῶν δημοσίων ἀνδρῶν διὰ τὰ δημόσια αὐτῶν ἔργα ὑπάγονται εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, ἀλλὰ τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν τὸν ἰδιωτικὸν βίον ὑπάγονται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Δὲν κάμνει καμμίαν διάκρισιν τὸ Σύνταγμα, καμμίαν ἀπολύτως διάκρισιν. Μίαν διάταξιν περαιτέρω περιέχει, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ αἱ προσβολαὶ τῆς τιμῆς, αἱ ἀπευθυνόμεναι κατὰ τῶν δικαστῶν καὶ ἀναγόμενα εἰς τὸν ἰδιωτικόν των βίον, ὑπάγονται εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Ἡ μόνη ἐξαίρεσις ἑπομένως τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα διὰ τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον ἑνὸς προσώπου, ἡ μόνη ἐξαίρεσις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια εἶναι ἐὰν τὰ ἀδικήματα αὐτὰ ἀφοροῦν τὸν ἰδιωτικὸν βίον δικαστοῦ. Δὲν ἐπαινῶ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ εὐκόλως ἐννοεῖ κανεὶς τὸν λόγον αὐτῆς. Ἠθέλησε νὰ πιστεύσῃ ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης, ὅτι οἱ Δικασταὶ ἀγόμενοι ἀπὸ τὸ πνεῦμα τὸ σωματειακόν, θὰ ἤθελον νὰ εἶναι ἐπιεικεῖς πρὸς τοὺς συναδέλφους των. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι δὲν ἐπαινῶ μὲν τὴν διάταξιν, ἀλλὰ τὴν δέχομαι οἵα ὑπάρχει καὶ λέγω ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ σέβεται ἀκριβῶς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἡ διάταξις ἡ ἡμετέρα, ἡ ὁποία καθιστᾷ δυνατὴν καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει συνταγματικὸν κώλυμα, τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως, καθ’ ἣν τὰ ἀδικήματα κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου ὑπάγονται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια καὶ ὄχι εἰς τὰ ὁρκωτά. Ἐπέκριναν καὶ ἄλλας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου σχετικὰς μὲ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Δικαστηρίων. Ἠθέλησαν νὰ ἰσχυρισθοῦν, ὅτι ὅλα τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου καὶ αὐταὶ ἀκόμη αἱ ἀστυνομικαὶ λεγόμεναι παραβάσεις πρέπει νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εὑρέθησαν οἱ ταῦτα ὑποστηρίζοντες εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς παγίαν νομολογίαν τοῦ ἀνωτάτου παρ’ ἡμῖν Δικαστηρίου, οὐχὶ ἅπαξ ἐκδηλωθεῖσαν, ὅτι ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου ὑπάγονται εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια ἀφορᾷ τὸν δημόσιον βίον. Μένει ἕν ἀκόμη ἄρθρον, κ. βουλευταί, τὸ ἄρθρον 67. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπεφέραμεν τροποποίησίν τινα, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν εἰς εὔστοχον παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζεται, ὅτι ἐὰν ἤθελε γίνῃ ἐκχώρησις χρεῶν ἢ ἐπεβλήθη κατάσχεσις δι’ ἀπαίτησιν ἐκ νομίμου διατροφῆς, αὐτὴ δὲν δύναται νὰ ἀγνοηθῇ. Ἀλλ’ ἔχω καθῆκον, κύριοι βουλευταί, νὰ διακηρύξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὅπως διετυποῦτο ἀρχικῶς τὸ ἄρθρον ὄχι μόνον δὲν ἦτο ἀντισυνταγματικόν, ὄχι μόνον δὲν ἀντέκειτο πρὸς τὰς γενικὰς τοῦ δικαίου ἀρχάς, ὅπως ὑπεστήριξεν ἡ ἀντιπολίτευσις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλ’ εἶναι ἀκριβὴς μεταφορὰ τῆς νομοθεσίας τῆς Ἀγγλικῆς, ἡ ὁποία καθιεροῖ τὴν εὐθύνην τοῦ τυπογράφου—καὶ τυπογράφοι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν μισθώνοντες τὰ μηχανήματα αὐτῶν ἀλλ’ εἶναι μεγάλοι οἶκοι, τεράστιοι ἐκδόται—εἶναι λοιπὸν ἐκεῖ ὑπεύθυνος καὶ ὁ τυπογράφος μαζὺ μὲ τὸν συγγραφέα τοῦ ἄρθρου ἢ τὸν διευθυντὴν τῆς ἐφημερίδος. Ἀλλὰ μέχρι τοιούτου σημείου ἡ εὐθύνη τοῦ δημοσιογράφου θεωρεῖται ἐκεῖ κεντρικὴ εὐθύνη, ὥστε ἐθεωρήθη ἄκυρος ἡ σύμβασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ διευθυντὴς τοῦ τυπογραφείου συνεφώνησε μὲ τὸν συγγραφέα τοῦ βιβλίου ἢ τῆς ἐφημερίδος ὅτι: «ἐὰν ἤθελες καταδικασθῇ νὰ πληρώσῃς ἀποζημίωσιν ἢ ἔξοδα ἐξ αἰτίας μου, ἐγὼ σοῦ δίδω τὴν τάδε ἐγγύησιν ὅπως ἀποζημιωθῇς». Καὶ τὰ Δικαστήρια τὰ Ἀγγλικὰ εἶπον, ὅτι τοιαύτη συμφωνία εἶναι ἄκυρος, διότι καὶ ὁ τυπογράφος εἶναι συναυτουργὸς τοῦ ἀδικήματος καὶ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἀδικήματα εἴτε ποινικοῦ εἴτε ἀστικοῦ δικαίου, κατὰ τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ κρατοῦντα, δὲν ἐπιτρέπεται ἀναγωγὴ ἐκ μέρους τοῦ ἑνὸς τῶν συναυτουργῶν κατὰ τοῦ ἄλλου. Ὅταν λοιπὸν τοιαῦτα κρατοῦσιν ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχεσθε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ κατηγορῆτε τὴν διάταξιν αὐτήν, οἵα ἦτο ἀρχικῶς τεθειμένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐν τούτοις εὑρήκαμεν εὐτυχῶς τρόπον ὅπως ἐξασφαλίσωμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τῶν καταδικαστικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν τῶν χρηματικῶν ποινῶν καὶ τῶν ἀποζημιώσεων, μολονότι ἀναγνωρίζω ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀγαπητοῦ μου φίλου βουλευτοῦ Κραναίας εἶναι ὀρθαί, ὅτι μπορεῖ νὰ μὴ μᾶς προασπίζῃ ἐπαρκῶς κατὰ τῶν προσβολῶν τῆς τιμῆς τῶν λαθροβίων φύλλων τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ δημοσιεύουν κἄτι τί, τὸ ὁποῖον νὰ ξαναδημοσιεύεται ἐκεῖ. Ἀλλ’ ἂς ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ τῆς προόδου τὸ σημερινὸν καὶ ἂν ἐξακολουθήσουν αἱ καταχρήσεις εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία μπορεῖ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα. Ἀφοῦ ἀπήντησα, κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς ἐπικρίσεις τῶν κατ’ ἰδία ἄρθρων τὰς προσενεχθείσας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω εἰς γενικάς τινας ἰδέας σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ἀπὸ τόσων ἡμερῶν. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι μόνον νομοσχέδιον ἐμπνεόμενον ἀπὸ τὰς φιλελευθέρας ἀρχὰς τοῦ κόμματος τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ἀρχηγός, ἀλλ’ εἶναι νομοσχέδιον ρυθμίζον τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν ἐπὶ τὸ φιλελευθερώτερον. Ἡ νομοθεσία ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ τοῦ λοιποῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου εἶναι πολὺ φιλελευθερωτέρα ἐκείνης ἡ ὁποία ἴσχυε μέχρι τώρα. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὰ σημεῖα κατὰ τὰ ὁποῖα γίνεται ἡ νομοθεσία ἡμῶν φιλελευθερωτέρα διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Καταργεῖται πρῶτον ἀπολύτως τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο περὶ λοιδορίας τοῦ νόμου τοῦ 1838. Ὁ κ. Ράλλης μᾶς εἶπε: Καὶ εἶναι σοβαρὸν αὐτὸ καὶ τὸ ἐπικαλεῖσθε ὅτι καταργεῖται; —Εἶναι τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον κολάζει τὰς ἀθροιστικὰς λοιδορίας ἢ χλευασμοὺς τῆς Κυβερνήσεως —. Καὶ μᾶς λέγει: τὶ δῶρον εἶναι αὐτό; Ποῖος κατεδιώχθη διὰ τοιοῦτον ἀδίκημα;

§30Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κατεδιώχθησαν εἰς τὸ 1917 πολλοί.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Πρῶτον κατεδιώχθη ὁ ρήτωρ ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπὸ Ἑλληνικὰ δικαστήρια καὶ ἐπαύθη ἡ Ἐφημερίς του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἐφημερίδες τινὲς φιλικαὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπικρίνουσαι καὶ αὐταὶ τὸ νομοσχέδιον, μοῦ εἶπον: Μὰ κύριε, καλά, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς χεῖράς σου δὲν πρόκειται βέβαια νὰ γίνῃ ὄργανον καταδιώξεως ἢ φιμώσεως τοῦ Τύπου, ἀλλὰ εἰς χεῖρας μιᾶς Κυβερνήσεως ἀντιδραστικῆς, διατὶ δὲν θὰ γίνῃ; Εἶπον: Ἐὰν ἔλθῃ μία ἀντιδραστικὴ Κυβέρνησις, ἀκόμη καὶ μία Δικτατορία ἡ ὁποία ἐν τούτοις δὲν ἐτόλμησε νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν προληπτικὴν λογοκρισίαν, θὰ χρησιμοποιήσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ, αὐτὴν τὴν διάταξιν, εἰς τὸ νὰ ζητήσῃ τὴν καταδίκην αὐτοῦ τοῦ Τύπου. Δὲν μπορεῖτε λοιπὸν νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ἡ ἀπάλειψις αὐτῆς τῆς διατάξεως δὲν ἀποτελεῖ πρόοδόν τινα, ἀλλ’ ἂς δεχθῶ ὅτι δὲν εἶναι πάρα πολὺ σπουδαῖον. Ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ Παλαιοῦ Νόμου τὸ ὁποῖον τιμωρεῖ τὰς ἐπιθέσεις τὰς λοιδορίας κατὰ τοῦ πολιτεύματος καὶ τὸν καθεστώτων νόμων, αὐτὸ θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἔκδηλον φιλελευθέραν ἐνέργειαν, ὅταν διαρκῇ ἀκόμη ὁ καθεστωτικὸς ἀγὼν — ἔστω καὶ κοιμώμενος — ὅταν τὸ πολίτευμα δὲν ἔχει ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ ἕνα μεγάλο κόμμα τῆς χώρας; Ἐπαναλαμβάνομεν ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς δίκην κανένα, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τοῦ πολιτεύματος νὰ τὸ δυσφημήσῃ ἢ νὰ τὸ χλευάσῃ. Μπορεῖτε νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι δὲν εἶναι ἔνδειξις ἄκρως φιλελευθέρου φρονήματος τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ μόνον. Ἀφηρέσαμεν ἀπὸ τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 13—ἡ ὁποία δὲν εἶναι νέα, ἀλλὰ εἶναι διάταξις κειμένου νόμου, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἔκθεσιν γεγονότων ἢ ἰδεῶν δυναμένων νὰ βλάψουν τὸ νόμισμα—ἀφηρέσαμεν τὴν λέξιν «ἰδέαν». Βέβαια θὰ μοῦ πῆτε: ἐδιόρθωσες τὸ δικό σου σφάλμα, διότι πάλιν καὶ ἐσὺ εἶσαι ὑπεύθυνος διὰ τοὺς νόμους τοῦ 29. Καὶ τὸ ὁμολογῶ, ἀλλὰ τί ἀποδεικνύει τοῦτο; Ὅταν ἐκ πρωτοβουλίας μας ἐρχώμεθα νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν λέξιν αὐτήν, πάει νὰ πῇ ὅτι εἴδαμε τὸ λάθος καὶ τὸ διωρθώσαμεν, διότι εἶναι πράγματι ἀφάνταστον, πῶς μπορεῖ ἐν φιλελευθέρῳ πολιτεύματι νὰ ζητῆται λόγος διὰ τὰς ἰδέας τινὸς ὁσονδήποτε στραβὲς καὶ τερατώδεις καὶ ἂν εἶναι. Ἀφηρέσαμεν λοιπὸν τὴν ὑπάρχουσαν ταύτην λέξιν ὡς ἀπροσδιόνυσον πρὸς τὴν νομοθεσίαν μας. Δὲν εἶναι ὅμως μόνον αὐτό. Κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, ἐὰν τὶς συκοφαντήσῃ δημόσιον ὑπάλληλον καὶ συγχρόνως τὸν ἐξυβρίσῃ, περιέχει ἡ ἐπίκρισις ὄχι μόνον πρόσαψιν γεγονότος τῶν τιμωρουμένων ἀπὸ τὸν ποινικὸν νόμον ἀλλὰ καὶ ὕβρεις γενικῶς, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, ἐὰν ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια τῆς προσάψεως καὶ ἀπαλλαγῇ ὁ κατηγορούμενος διὰ τὴν συκοφαντίαν, δύναται κάλλιστα νὰ τιμωρηθῇ διὰ τὰς ὕβρεις. Ἐρχόμεθα ἤδη, κύριοι βουλευταί, καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ὑπὸ κρίσιν «ἀνελευθέρου» νομοσχεδίου ὁρίζομεν ὅτι ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας τοῦ ἐν τῇ δυσφημήσει—εἰς τὴν ὁποίαν περιλαμβάνεται τώρα καὶ ἡ συκοφαντία—περιεχομένου γεγονότος δὲν ἀποκλείει τὴν ἐπὶ ἐξυβρίσει τιμώρησιν ἂν ἡ ὕπαρξις ἐξυβρίσεως προκύπτῃ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς ἐκδηλώσεως ἢ ἐκ τῶν περιστάσεων ὑφ’ ἃς αὕτη ἔλαβε χώραν. Αὐτὴ εἶναι διάταξις τοῦ κειμένου νόμου, τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνομεν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἰδιώτας. Προσθέτομεν ὅμως ὅτι ὁσάκις πρόκειται περὶ δυσφημήσεως ὑπαλλήλου διὰ τὰ δημόσια αὐτοῦ καθήκοντα, ἀποκλείεται ἡ ἐπὶ ἐξυβρίσει τιμώρησις. Πῶς μπορεῖτε νὰ ὑποστηρίζετε ὅτι τὸ νομοθέτημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον κεῖται ὑπὸ τὴν ψῆφόν σας δὲν εὐρύνει τὸν ἔλεγχον τῶν δημοσίων πράξεων καὶ δὲν εἶναι πολὺ φιλελευθερώτερον ἀπὸ τὴν κειμένην νομοθεσίαν; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἐὰν συκοφαντήσητέ τινα καὶ φθάσητε μέχρι τοῦ ἀκροατηρίου καὶ ἀρχίσῃ ἀποδεικτικὴ διαδικασία καὶ ἀποδειχθῇ τὸ ψεῦδος τῆς ἀποδοθείσης πράξεως εἰς τὸν ἐγκαλοῦντα, ἐὰν ἐκείνην τὴν ὥραν ποὺ θὰ ἀποσυρθοῦν εἰς διάσκεψιν οἱ δικασταὶ ἔλθῃς καὶ εἴπῃς: «κύριοι, λυποῦμαι, τὰ εἶπα αὐτά. Βλέπω πῶς δὲν εἶναι ἀληθῆ. Παρακαλῶ νὰ μὲ συγχωρήσητε», τὶ ὁρίζομεν διὰ τοῦ ἀνελευθέρου μας νομοσχεδίου; Ὅτι διὰ μὲν τὸν Ἰδιώτην ἡ ἀνάκλησις τῆς ἀποδοθείσης δυσφημήσεως ἢ συκοφαντίας, ἡ ἀνάκλησις συνοδευομένη ἀπὸ τὴν ἔκφρασιν τῆς λύπης ἐκ μέρους του, ἐὰν πρόκειται περὶ ἰδιώτου καὶ γίνῃ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας, δύναται νὰ φέρῃ περιορισμὸν τῆς ποινῆς εἰς ἕνα ποσὸν νομίζω μόνον χρηματικὸν 10 χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ ἀλλέως ἐξικνεῖται μέχρι 100 χιλιάδων δραχμῶν καὶ στέρησιν τῆς ἐλευθερίας. Δύναται λοιπὸν νὰ περιορισθῇ ἡ ποινὴ εἰς μόνον χρηματικὸν πρόστιμον κατ’ ἀνώτατον ὅριον 10 χιλιάδων δραχμῶν. Ὅταν πρόκειται περὶ δημοσίου ὑπαλλήλου, ἐπιτρέπεται νὰ ἐπέλθωσι τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα καὶ ὅταν ἡ ἀνάκλησις γίνεται μετὰ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν, ἀφοῦ δηλαδὴ ὁ δυσφημήσας, συκοφαντίσας ἢ ἐξυβρίσας ἐκατηγορήθη, ἦλθεν ἔφερε τοὺς μάρτυράς του, εἴπανε τὰ ψέμματα καὶ ἀπέτυχεν, τὴν τελευταίαν στιγμὴν μπορεῖ νὰ εἴπῃ: «Βλέπω πῶς εἶναι ψέμματα καὶ ἀνακαλῶ». Ἐπιτρέπεται, ὅταν πρόκειται περὶ δημοσίου ὑπαλλήλου, νὰ γίνῃ ἀνάκλησις καὶ μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας. Ἀλλὰ δὲν ἀρκούμεθα μόνον εἰς τοῦτο. Προχωροῦμεν περαιτέρω εἰς τοιαύτας περιστάσεις. Δύναται ἡ ἀνάκλησις αὐτοῦ νὰ ἀγάγῃ καὶ εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ κατηγορουμένου ἀπὸ πάσης ποινῆς, ἐφόσον τὸ δικαστήριον ἀνεγνώρισεν ὅτι ὁ κατηγορούμενος παρεσύρθη εἰς τὴν πρᾶξιν ἀπὸ εὐγενῆ ἐλατήρια καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν δημοσίου συμφέροντος. Ποίαν ἄλλην διάταξιν εὐρύνουσαν τὸν κύκλον τῆς ἐπικρίσεως, τῆς κρίσεως καὶ κατακρίσεως τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, κύριοι, μᾶλλον φιλελευθέραν; Καὶ πῶς δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μὲ ὑπερηφάνειαν ὅτι ἂν ἐπιδιώκω βέβαια νὰ καταλύσω μίαν τυραννίαν, ἡ ὁποία ἔχει ἐγκαθιδρυθῆ ἐπὶ τῆς ράχεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὴν τυραννίαν τοῦ ἀνοσίου Τύπου, τὴν ἀσυδοσίαν τοῦ Τύπου, ἔρχομαι ὅμως νὰ ἐξασφαλίσω τὸν ἔλεγχον τῶν δημοσίων ἀνδρῶν καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν μπορεῖ νὰ ποθήσῃ μία ἀληθινὴ καὶ εἰλικρινῶς φιλελευθέρα ψυχή; Ἡ Κυβέρνησις ἑπομένως, κύριοι βουλευταί, ζητοῦσα τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς ὑμᾶς, δὲν ἐστοχάσθη νὰ φιμώσῃ τὸν Τύπον, ὅπως ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν. Ἐπεξέτεινε τοὐναντίον τὰ ὅρια τὰ σημερινὰ τοῦ ἐπιτρεπτοῦ ἐλέγχου κατὰ τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Ἀλλ’ ἡ ἀντιπολίτευσις καταψηφίζουσα καὶ τὴν ἀρχὴν ἀκόμη τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἐζήτησε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχον τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, ἀλλ’ ἐπεδίωξε τὴν διαιώνισιν τῆς σημερινῆς καταστάσως, ζητοῦσα νὰ μὴ ἐπιβληθῇ καμμία πέδη κατὰ τῆς ἀκολασίας τοῦ Τύπου. Καὶ ἐζήτησε τοῦτο ἡ ἀντιπολίτευσις, διότι νομίζει ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξυπηρετοῦνται τὰ πολιτικὰ αὐτῆς συμφέροντα, νομίζει ὅτι δυσφημεῖ τὴν Κυβέρνησιν καταγγέλλουσα αὐτὴν ὅτι θέλει νὰ φιμώσῃ τὸν Τύπον, διὰ νὰ συγκαλύψῃ τὰς καταχρήσεις τὰς ὁποίας κάμνει καθ’ ἑκάστην. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον ἂν θέλῃ, νὰ διακόψῃ ἐπὶ 5 λεπτά.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔλεγον λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις καταψηφίσασα κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἠθέλησε μόνον νὰ διαιωνίσῃ τοὺς ἐκτραχηλισμοὺς τοῦ Τύπου ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ πεδίου, ἀλλὰ ἠθέλησε νὰ μὴ συντελέσῃ νὰ μὴ ἀφήσῃ μᾶλλον, ἐὰν ἐπετύγχανε νὰ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως καταστῇ δυνατὴ ἡ προστασία τοὐλάχιστον τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου τῶν πολιτῶν, ἀκόμη δὲ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τὰς ἐν γνώσει δημοσιευομένας εἰδήσεις αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ διαταράξουν πραγματικῶς τὴν ἡσυχίαν τῶν πολιτῶν. Μᾶς εἶπαν ὅτι αἱ διατάξεις αἱ προστατεύουσαι τὸν ἰδιωτικὸν βίον εἶναι ἐπαρκεῖς, ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπον πῶς θὰ ἐφαρμοσθοῦν αὐταὶ αἱ διατάξεις, ὅταν ἕως τώρα δὲν ἐφηρμόσθησαν ἀκριβῶς, διότι τὰ μέσα τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς διαφυγὴν ἀπὸ τῆς τελικῆς περατώσεως τῶν δικῶν ἡ δικονομία μας εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ ἰδιώτης δὲν τολμᾷ νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ ἴδῃ ἑαυτὸν ἐπὶ μῆνας μακρούς, ἐπὶ ἕξ μῆνας, ἐπὶ ἔτος καὶ πλέον ἴσως γενόμενον θῦμα νέων ἐπιθέσεων κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ του καὶ τοῦ οἰκογενειακοῦ του βίου καὶ διὰ τοῦτο προτιμᾷ νὰ σιωπήσῃ. Διέταξα κύριοι βουλευταί, τὸ γραφεῖόν μου νὰ καταρτίσῃ ἕνα πίνακα τῶν προσβολῶν κατὰ τῆς οἰκογενειακῆς τιμῆς τῶν πολιτῶν κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας. Εἶναι ὁλόκληρος τόμος καὶ δυστυχῶς δὲν δύναμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οὐδὲ τοὺς τίτλους τῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ζητοῦσι νὰ ρυπάνουν τὴν οἰκογενειακὴν ζωὴν ἀνθρώπων, νὰ ἀναγνώσω, διότι δὲν μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον. Δι’ ὅσους θέλουν, ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν των 4 σελίδας τοιούτων τίτλων, τοὺς ὁποίους δύνανται νὰ ἀναγνώσουν, διὰ νὰ μοῦ εἴπουν ἐὰν δύνανται νὰ συγχαρροῦν ἑαυτοὺς ὅτι κατεψήφισαν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ διαιωνίσουν τὴν κρατοῦσαν κατάστασιν. Ἐγὼ ἔχω καθῆκον, κύριοι βουλευταί, ἄλλην μίαν φορὰν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἀπευθύνω μίαν σοβαρὰν προειδοποίησιν εἰς ὅλα τὰ ἀστικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύονται ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Ἄς ἴδωμεν ποῖοι ἀγριώτερον ἀντιτάσσονται κατὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ποῖοι νομίζετε; Οἱ κομμουνισταὶ ἀφ’ ἑνὸς οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν νὰ κατέλθουν καὶ μέχρι τῶν δρόμων διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ τὸ ἐνθυμεῖσθε αὐτό.....

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κανένα ἄλλο κόμμα δὲν ἀπεφάσισε νὰ κατέλθῃ μέχρι τῶν ὁδῶν μέχρι δηλαδὴ τῆς στάσεως διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ κομμουνισταὶ ἀπεφάσισαν, ἀνίκανοι βέβαια νὰ μᾶς τὸ εἴπουν, ἀλλ’ ἀπεφάσισαν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Διατί; Ἀφοῦ παντοῦ ὅπου ἐπεκράτησαν, κατέλυσαν κάθε ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, κάθε ἰδέαν ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, διατὶ ἐδῶ πέρα ἀγωνίζονται ὑπὲρ αὐτῆς τῆς λεγομένης ἐλευθερίας τοῦ Τύπου; Διότι αἰσθάνονται ἄριστα ὅτι ἡ σημερινὴ ἀχαλινωσία τοῦ Τύπου ἐξυπηρετεῖ ἀποτελεσματικώτερον πάσης ἄλλης ἐνεργείας ἐκ μέρους των τὴν προσπάθειαν πρὸς κατάλυσιν καὶ ἀνατροπὴν τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καὶ πολιτειακοῦ καθεστῶτος. Ἀλλὰ ποῖοι ἄλλοι ἀσχολοῦνται δριμύτερον ἐπίσης κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Εἶναι ἡ δεξιὰ πτέρυξ ἡ ὁποῖα ἰδοὺ πῶς συλλογίζεται. (ἀναγινώσκει). «Ὁπωσδήποτε ἐφ’ ὅσον ἡ ἀντιπολίτευσις κρίνει ὅτι ἡ ἐλευθεροτυπία πρέπει νὰ μείνῃ σεβαστὴ καὶ ὑπ’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν μορφὴν τῆς ἐκπορνεύσεώς της, εἶναι συνεπεστέρα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πρὸς τὸ πνεῦμα τῶν Κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, ἀσυνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν εἶναι ὁ Πρωθυπουργός. Ἐφ’ ὅσον διαλαλεῖ ἀνὰ τὴν Οἰκουμένην καὶ εἰς πᾶσαν διδομένην εὐκαιρίαν ὅτι ἐγεννήθη καὶ θὰ ἀποθάνῃ κοινοβουλευτικός, εἶναι ὑπόχρεως νὰ δέχεται τὸ πολίτευμα αὐτὸ τῆς τόσον σταθερᾶς προτιμήσεώς του μὲ ὅλα του τὰ ἐλαττώματα καὶ μὲ ὅλας του τὰς συνεπείας. Ἄλλως, κατασκευάζων ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε ἐμπνεύσεων καὶ ἐντυπώσεών του ἕνα κοινοβουλευτισμὸν ἰδικῆς του ἐπινοήσεως, διαμορφώνει μίαν πολὺ ἀσαφῆ καὶ ἐκνευριστικὴν κατάστασιν, μεταξὺ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ δικτατορίας, μίαν νόθον κατάστασιν ἔχουσαν τοῦτο τὸ προέχον κακόν, ὅτι ἐπιβραδύνουσα τὴν τελικὴν καὶ μοιραίαν κατάρρευσιν τῆς καταστροφικῆς ταύτης μηχανῆς, ἡ ὁποία ὀνομάζεται κοινοβουλευτικὸν σύστημα, ἐπιβραδύνουσα τὰς ὁριστικὰς καὶ ἐξωφθάλμους ἐκδηλώσεις τῆς κοινοβουλευτικῆς χρεωκοπίας, ἐπιβραδύνει καὶ τὴν ἀφύπνισιν τῆς κοινῆς συνειδήσεως πρὸς τελικὰς καὶ ἀρτίας πολιτικὰς σκέψεις, ἀποφάσεις καὶ λύσεις, ἄνευ τῶν ὁποίων εἶναι χονδροειδὴς πλάνη τὸ νὰ πιστεύῃ κανεὶς ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χαλιναγωγηθῇ ἡ κοινωνική μας ἀναρχία καὶ νὰ ἔλθῃ ἡ χαραυγὴ μιᾶς ἀληθοῦς καὶ ὄχι μόνον λεκτικῆς Ἑλληνικῆς ἀναγεννήσεως καὶ ἀναδημιουργίας».

§37Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ποῖος τὰ γράφει αὐτά;

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ «Πρώτη». Κηρύττει λοιπὸν ὅτι θέλομεν τὸν δικτάτορα, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ μᾶς ἄγει εἰς τὴν ἀναρχίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιχειρηματολογία τῆς ἄκρας δεξιᾶς. Καὶ πράγματι, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν χαλιναγωγηθῇ ἡ ἀκολασία τοῦ Τύπου καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπιθέσεις κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου καὶ τὴν δυσφήμησιν καὶ τὴν σοκοφαντίαν τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, φερόμεθα πλησίστιοι πρὸς τὴν ἐγκαθίδρυσιν μιᾶς νέας δικτατορίας. Ἐθεώρησα καθῆκον μου καὶ ἄλλοτε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, καὶ σήμερον ἐφιστῶ ταύτην καὶ πάλιν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐπεκαλέσθη τὸ παράδειγμα τοῦ Περικλῆ ἢ τοῦ Περικλέους, ὡς τὸν ὀνομάζει γιὰ νὰ φέρῃ ὅτι ὅταν ἑσπέραν τινὰ ἐπέστρεφεν εἰς τὴν οἰκίαν του τὸν συνώδευέ τις ὁ ὁποῖος καταπληκτικῶς τὸν ἐξύβριζεν, ὅταν δὲ ἔφθασεν οὗτος πρὸ τῆς θύρας τῆς οἰκίας του ἀνέθεσεν εἰς ὑπηρέτην του νὰ συνοδεύσῃ τὸν ὑβριστήν του μὲ φῶς ἵνα μὴ ἐπιστρέφων σκοντάψῃ εἰς τὸν δρόμον· φαίνεται ὅτι καὶ τότε δὲν ὑπῆρχον καλοὶ δρόμοι. Μοῦ παρουσίασε τὸ παράδειγμα τοῦ Περικλέους ὡς ἀξιομίμητον. Ἀλλά, κύριοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω καὶ νὰ ἀποδείξω ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὑπερέβαλα κατὰ πολὺ τὸν Περικλῆ. Ἀκούσατε ἀναγνώσματα τινα, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα, σᾶς βεβαιῶ, χωρὶς νὰ συγχίζομαι καθόλου. Τίτλος: «Ὁ κ. Βενιζέλος εἶναι ἕνας μασκαρᾶς τῆς πολιτικῆς» καὶ περαιτέρω. «Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἶναι ὁ μεγαλείτερος τυχοδιώκτης πολιτικός, ἕνας σαλτιμπάγκος τῆς πολιτικῆς σκηνῆς, ἕνας μασκαρᾶς ἐναλλάσσων ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν προσωπεῖον, ἓν πολιτικὸν στίγμα καὶ κηλὶς διὰ τὴν Ἑλλάδα». Δὲν ὑποθέτω πῶς ὁ συνωδεύσας τὸν Περικλῆ μετεχειρίσθη βαρυτέρας ἐκφράσεις, κ. Ράλλη.

§39ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί ἐφημερὶς εἶναι αὐτή;

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀρνηθῶ μέχρι τέλους νὰ εἴπω τὰ ὀνόματα τῶν ἐφημερίδων. Πιστεύσατε ὅτι δὲν σᾶς τὰ πλάθω ἐγώ..... Ἄλλο «Κακοῦργε Πρωθυπουργέ, γιατί τρέμεις;» παρὰ κάτω ἐν συνεχείᾳ «διότι ὑπάρχει Θεός, θεία δίκη, ὑπάρχει νέμεσις καὶ ὁ Βενιζέλος θὰ ὑποστῇ τὸν δίκαιον ἐξευτελισμόν καὶ θὰ συρθῇ εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου ὁ στιγματίσας τὴν πατρίδα του, καὶ ἀτιμάσας τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος» ἐν συνεχείᾳ «ἐδῶ θὰ πληρώσῃ τὰς οἰμωγάς, τὰς ἀράς, τὰς θυσίας τῶν ἀντιπάλων του, ἀρχηγῶν καὶ ὀπαδῶν των, ὁ Ἐθνοκτόνος καὶ κακοῦργος Πρωθυπουργὸς κ. Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Ἰλιγγιᾶ ἡ σκέψις θολοῦται ὁ νοῦς, ἀσφυκτιᾶ ἡ καρδία παντὸς Ἕλληνος, ὅταν μετὰ τόσα ἔτη, μετὰ τόσα γεγονότα μετὰ τόσας θυσίας κατορθώνει νὰ συγκεντρώνῃ ἔμπροσθέν του τὰ ἔργα, τὰς πράξεις καὶ τὰ κατὰ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς πατρίδος ἐγκλήματα τοῦ πίπτοντος μετὰ πατάγου καὶ σφαδάζοντος ἐκ τοῦ ἰλίγγου τῆς πτώσεως μοιραίου ἀνθρώπου καὶ κακούργου πολιτικοῦ». Δὲν ὑποθέτω ὁ ὑβριστὴς τοῦ Περικλῆ νὰ εἶπε χειρότερα λόγια, κ. Ράλλη. «Ἡ Κυβέρνησις τῶν κλεπτῶν» -τίτλος κυρίου ἄρθρου μὲ μεγάλα γράμματα καὶ ἀπὸ κάτω. «Οἱ ὑπουργοί του καὶ τὸ περιβάλλον του ἔχουν βουτήξει χεῖρας καὶ πόδας εἰς τὸν δημόσιον Κορβανᾶν καὶ κλέπτουν, κλέπτουν. Καὶ σήμερον οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ ἐμποδίσῃ τὸ Κυβερνητικὸν συγκρότημα ἀπὸ τὸ ληστρικὸν ἔργον του... Καὶ ἐὰν ἡ δικαιοσύνη δὲν τολμᾷ νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα ἐναντίον ὑπουργῶν κλεπτῶν, αὔριον, εἰς μίαν αὔριον ποὺ δὲν ἀπέχει πολύ, θὰ λειτουργήσῃ ἕνα δικαστήριον ἀπὸ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς θὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιπαρέλθῃ......». Δὲν πιστεύω νὰ μετεχειρίσθη δριμυτέρας ἐκφράσεις ὁ ὑβριστὴς τοῦ Περικλῆ, κ. Ράλλη. Ἄλλος τίτλος ἄρθρου: «Καμαρίλα, Καμόρα, καὶ Μαφία» (ἀναγινώσκει καὶ τὸ κείμενον). «Ἐὰν μέγα μέρος τῶν ἐπιλέκτων του ἀπεδείχθη ἐκ τοῦ ὑφάσματος ποὺ κατασκευάζονται οἱ κλέπται οἱ ἀσυνείδητοι, τοῦτο ὀφείλεται νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸ ὕφασμα ἐξ οὗ εἶναι πλασμένος ὁ κ. Βενιζέλος, ὕφασμα τοῦ ὁποίου οἱ ἱστοὶ ἔχουν ἐπεξεργασθῆ εἰς τὸ ὑφαντήριον τῶν χειρίστων ἐλαττωμάτων τῆς ἀνθρωπίνης ψυχῆς. Οἱ παλαισταὶ καὶ οἱ θεαταὶ τῆς τελευταίας εἰκοσαετίας γνωρίζουν ὅτι μὲ τὴν ἄφιξιν τοῦ κ, Βενιζέλου εἰς τὸν Πειραιᾶ συναφίχθησαν μετ’ αὐτοῦ ἡ πολιτικὴ ἀναίδεια, ἡ συκοφαντία, ὁ δόλος, ἡ ἀπάτη, τὸ ψεῦδος, ἡ βουλιμία τῆς ἁρπαγῆς, ἡ δίψα τοῦ πλουτισμοῦ, ἡ ἐμπάθεια, τὸ μῖσος. Τώρα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑποκρίνεται τὸν ἀφυπνιζόμενον λέοντα, χωρὶς οὐδέποτε νὰ ὑπῆρξε τοιοῦτος. Εἶναι καὶ θὰ εἶναι πάντοτε ὁ λύκος τῆς διαρπαγῆς καὶ τῆς ἀναμπουπούλας». Δὲν ὑποθέτω πῶς ὁ συνοδεύσας τὸν Περικλῆ μετεχειρίσθη βαρυτέρας ἐκφράσεις. Ἄλλο ἄρθρον, κ. Ράλλη. «Οἱ ὑπουργοὶ τῶν καταγωγίων». Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ διαβάσω αὐτό. Δώσατέ το παρακαλῶ εἰς τὸν κ. Ράλλην, διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι καὶ ὁ συνοδεύσας τὸν Περικλῆ δὲν μετεχειρίσθη χειροτέρας ἐκφράσεις. Καὶ ἄλλο «...ἀλλὰ προσεγγίζει ἡ ἡμέρα πού θὰ πληρώσετε σκληρά». Αὐτὸ εἶναι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Τώρα ἔρχεται καὶ τὸ μερτικό σας, κύριοι βουλευταί. (ἀναγινώσκει). «Τὸ γεγονὸς ὅμως, ὅτι εὑρέθησαν ἀναίσχυντοι βουλευταί οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν νὰ κρατήσουν τὸ ἀμφίστομον μαχαῖρι τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον διετάχθησαν ἀπὸ τὸν αἱμοσταγῆ δικτάτορα νὰ ἐμπήξουν εἰς τὴν καρδίαν τῆς Ἑλλάδος, τὸ γεγονὸς τοῦτο θὰ παραμείνῃ εἰς αἰῶνας τῶν αἰώνων ὡς αἶσχος ἀνομολόγητον, ὡς ἔγκλημα ἀνατριχιαστικὸν ὡς ἀτιμία, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ ἀπόγονοί μας θὰ κύπτωμεν τὸ πρόσωπον ἐξ ἐντροπῆς. Πρόθυμοι εἰς κάθε νεῦμα του, ὑπηρετικοὶ εἰς κάθε ἀκόλαστον προσταγήν του, ἄβουλοι, ἄνανδροι, ἀφιλότιμοι, δουλικοί, Ἰοῦδαι τοῦ λαοῦ, ἐδέχθησαν νὰ προδώσουν τὸν λαὸν αὐτὸν καὶ νὰ παραδώσουν τὰς ἐλευθερίας τοῦ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν παρανόμων πρὸς σταύρωσιν, ἀντὶ τῶν 30 ἀργυρίων τοῦ μηνιαίου βουλευτικοῦ μισθοῦ των. Αὐτὰ πρὸς Θεοῦ νὰ μὴ χάσουν, καὶ ἂς χάσουν πᾶσαν τιμὴν καὶ κάθε ὑπόληψιν καὶ κάθε ἴχνος ἀνδρισμοῦ καὶ ἀνθρωπισμοῦ καὶ πολιτισμοῦ, οἱ κτηνάνθρωποι! Διότι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἀμέτοχος τοῦ τερατουργήματος τῶν ἀναξίων ἀντιπροσώπων του, θῦμα ὁ ἴδιος οἰκτρὸν καὶ ἀξιοθρήνητον τῆς ἐγκληματομανίας τῶν σημερινῶν κυβερνητῶν του, ἔχει λάβει ἀμετάκλητον ἀπόφασιν νὰ ἀποπλύνῃ τὸ αἶσχος αὐτὸ καὶ διὰ τοῦ βρωμεροῦ αἵματος τῶν προδοτῶν του ἀκόμη, ἂν τοῦτο ἀπαιτήσουν τὸ δίκαιον καὶ τὸ συμφέρον του. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔθεσεν ἀπὸ σήμερον ὑπὸ κατάσχεσιν τὴν ἰδιαιτέραν περιουσίαν τῶν δραστῶν τοῦ χθεσινοῦ ἐγκλήματος καὶ ἐπεφυλάχθη τοῦ δικαιώματος νὰ ἀνορθώσῃ διὰ τῆς περιουσίας αὐτῆς κάθε ζημίαν, ποὺ ἀσφαλῶς θὰ ὑποστῇ ἐκ τῆς τυχὸν ἐφαρμογῆς τοῦ βορβορώδους περὶ Τύπου νόμου». Καὶ ἀπὸ ἄλλο ἀναλόγου ὕφους ἄρθρον (ἀναγικώσκει). «Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶμεν εἰς τοὺς λοιποὺς «μπαζαδόρους», τῆς Κυβερνητικῆς δημοσιογραφίας, τοὺς βιομηχάνους αὐτοὺς τῆς ψευδολογίας, τοὺς μεγαλεμπόρους αὐτοὺς τῆς γραπτῆς ἀναισχυντίας, τὰ ἀνδρείκελα αὐτὰ τοῦ δικτάτορος καὶ πολλῶν ἄλλων ὀργανισμῶν τοῦ λῃστρικοῦ κεφαλαίου..... Ὁ λαὸς τοὺς γνωρίζει καὶ τοὺς ἔχει ἀμετακλήτως καταδικάσει εἰς ἀφάνειαν καὶ μαρασμόν. Τοὺς ἔχει καταδικάσει εἰς θάνατον, ὅπως ἔχει ὁ λαὸς εἰς θάνατον καταδικάσει τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐγκληματικῆς ὑπουργικῆς σπείρας, καὶ προστάτην τῆς ἀνηθίκου δημοσιογραφικῆς κλίκας, τὸν δικτάτορα Ἐλευθέριον Κυρ. Βενιζέλον». Τώρα ἡ κατάσχεσις τῆς περιουσίας δὲν μοῦ προξενεῖ καμμίαν ἀνησυχίαν, διότι ἕνα σπῆτι μονάχα ἔχω εἰς τὴν Κρήτην, ἂς μοῦ τὸ πάρουν. Εὐτυχῶς δὲν ἐπεκτείνει τὴν κατάστασιν καὶ ἐπὶ τῶν συγγενῶν. (ἱλαρότης). Ὁ ἀγαπητὸς ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κ. βουλευταί, ὅταν ὡμίλησεν εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν εἶπεν ὅτι αἱ συκοφαντίαι αὐταὶ στρέφονται κατὰ τῶν ἐχόντων στερεωμένην τὴν ὑπόληψίν των, δὲν προξενοῦν οὐδεμίαν ζημίαν. Καὶ τὸ συμπέρασμα βέβαια αὐτὸ τῆς συζητήσεώς του ἦτο ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταστήσωμεν δυνατὴν τὴν καταδίωξιν τῶν συκοφαντῶν καὶ δυσφημητῶν ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀφήσωμε κάθε ἕνα νά...

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ συμπέρασμά μου. Εἶπα ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ ληφθοῦν δρακόντεια μέτρα.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ συνάγω ἐκ τοῦ ὅτι κατεψηφίσατε κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, ἐνῷ ἐπὶ τέλους ὡς δρακόντεια μέτρα ἠμπορούσατε νά θεωρήσητε 3–5 διατάξεις ἀπὸ τὰς 70 τοῦ νομοσχεδίου. Λοιπὸν ἔχω τὸ δικαίωμα, ἀφοῦ μοῦ ἀπευθύνετε αὐτὸ τὸ μάθημα τὸ εἴπατε μάλιστα διὰ νὰ εἴπητε «τὶ φοβᾶσαι σὺ, δὲν πιάνουν ἐπάνω σου», ἔχω νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήσιν λοιπὸν ὅτι δὲν πρόκειται δι’ ἐμένα μόνον. Τὶ θέλετε νὰ κάμωμεν ὅλους τοὺς νέους ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἐμφανίζονται εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ τοὺς ὁποίους κατ’ ἀνάγκην αὔριον θὰ τοὺς κάμωμεν ὑπουργούς; Τὶ θὰ τοὺς κάμωμεν αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν στήριγμα τὸν μακρὸν βίον, ὅπως ἡμεῖς, δὲν ἔχουν αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τὸ ἠθικὸν τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς; Πῶς θέλετε νὰ τοὺς ἀφήσωμεν αὐτοὺς ἐκτεθειμένους εἰς τὴν καθημερινὴν συκοφαντίαν καὶ τὴν δυσφήμησιν χωρὶς νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ζητήσουν τὴν ἐπέμβασιν τῆς δικαιοσύνης, ὅπως ταχέως ξεκαθαρισθῇ ἡ ἐνοχή των ἢ ἡ μὴ ἐνοχή των; Καὶ ἂν αἱ ἀπευθυνόμεναι κατ’ ἐμοῦ δυσφημήσεις καὶ συκοφαντίαι μοῦ δίδουν δικαίωμα νὰ μὴ κατέλθω μέχρι τοῦ σημείου νὰ μὴ ζητήσω νὰ ἀποδείξουν ἐπὶ δικαστηρίου τοὺς λόγους των, τὶ νὰ γίνῃ ὅμως διὰ τοὺς περὶ ἐμέ; Αὐτοὺς τοὺς ὀνομάζουν «τὸ περιβάλλον»· τὶ νὰ γίνῃ δι’ αὐτοὺς ὅταν καθ’ ἡμέραν συκοφαντοῦνται καὶ δυσφημοῦνται; Διότι συνήθως ἡ κατηγορία διὰ νὰ γίνῃ πιστευτὴ διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Ὁ Βενιζέλος δὲν ἠμποροῦμε νὰ ποῦμε πῶς κλέβει προσωπικῶς, δὲν ἠμποροῦμεν μάλιστα νὰ εἰποῦμε ὅτι εἶναι ἐν γνώσει του ὅτι κλέπτουν οἱ ἄλλοι, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε φράσσει τὰ μάτια του καὶ εἶναι ὕποπτον πρᾶγμα. Ἴσως τὸ κάνει ἀπὸ συμπάθειαν πρὸς τοὺς κλέπτας, ἴσως τὸ κάνει ἀπὸ πολιτικὴν ὑστεροβουλίαν, μή θέλων νὰ χάσῃ ψήφους». Ἔ, κύριοι, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι τοιαῦται κατηγορίαι δὲν ἠμποροῦν παρὰ νὰ προέρχωνται ἀπὸ ψυχὴν μικροπρεπῆ, διότι ἂν μὲν κατηγοροῦμαι ὅτι ἀνέχομαι τοὺς περὶ ἐμὲ κλέπτοντας διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσω 5 ἢ 10 ἢ 20 ἢ 30 ἢ 100 ἢ 200 ἢ 800 ἢ 1000 ἢ 10 ἢ 20 ἢ 50 χιλιάδες, ἔχω νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐνώπιόν σας κύριοι, ὅτι ἐκπληρῶν τὸ καθῆκον μου πρὸ 2 περίπου ἐτῶν διεκήρυξα ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ μὲ φέρουν εἰς σύγκρουσιν πρὸς ἕνα μέγα τμῆμα τοῦ πληθυσμοῦ, τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω δὲν ἔχω στατιστικὰς πληροφορίας, ἀλλὰ εὑρίσκω ὅτι θὰ διαθέτει 250 χιλ. ψήφους καὶ γνωρίζετε ὅτι ὁ κόσμος αὐτὸς, ἐξαιρουμένων ἐλαχίστων ψήφων, ἦτο συνδεδεμένος μὲ ἐμὲ μὲ δεσμοὺς πολὺ μεγαλειτέρους ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συνδέουν τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας πρὸς τοὺς φίλους των. Ἄν δὲν εἶχον τὴν συνείδησιν αὐτὴν τοῦ καθήκοντος, τὴν τόσον τέλος πάντων λεπτήν, ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐγκλημάτων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐνώπιον μου, ἀλλὰ περὶ παραχωρήσεων τὰς ὁποίας θὰ ἔκαμε τὸ Κράτος, περὶ θυσιῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑπέβαλε τὸ Κράτος ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἐὰν ἐσκεπτόμην διὰ τὸ πολιτικόν μου συμφέρον, δὲν νομίζετε ὅλοι ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ στερηθῶ τῶν 250,000 ἀνθρώπων, καὶ ἑπομένως ὅσον μικρὰ καὶ ἂν ἦτο ἡ ζωή μου, πλέον δύσκολον θὰ ἦτο νὰ μὲ ξεφορτωθῆτε περαιτέρω ἐὰν εἶχα μὲ τὸ μέρος μου ὅλον τὸν προσφυγικὸν κόσμον; Δὲν τὸ βλέπετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Καὶ ἐπιτρέπεται νὰ λέγεται ἀπὸ τὸν Τύπον νὰ λέγεται νὰ προβάλλεται ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν ἡ ἀντίληψις ὅτι ἐγὼ ἠμπορῶ ν’ ἀνέχωμαι νὰ γίνωνται περὶ ἐμὲ ἐγκλήματα κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου ἢ ἄλλαι ἀπρεπεῖς πράξεις χωρὶς νὰ τὰς πατάξω, ἀποβλέπων ὅπως μὴ ζημιωθῶ ψήφους; Εἶναι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν: «Ὂχι, ὁ Βενιζέλος δὲν τὸ κάμνει αὐτό, ἔχει μόνον περίεργον ἀδυναμίαν πρὸς τοὺς φίλους του». Ἔχω τὸ αἴσθημα τῆς φιλίας καὶ ἐπιμένω καὶ καυχῶμαι δι’ αὐτό. Ἀλλ’ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἕνας τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ διὰ τῆς φιλίας μου ἤθελε καταπροδώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην μου αὐτήν, ποῖος ἀπὸ σᾶς μπορεῖ νὰ ἀμφιβάλλῃ, ὅτι δὲν θὰ ἤμην ἀμείλικτος τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔβλεπα ὅτι ἐπρόδωσε τὴν φιλίαν μου αὐτήν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε ὅτι ἐγὼ θὰ συνεκάλυπτον τὸ πρᾶγμα διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσω ἕνα φίλον μου, ἀφοῦ αὐτὸς θὰ ἤρχετο νὰ καταπροδώσῃ τὴν φιλίαν μου καὶ θὰ ἐζήτη νὰ δημιουργήσῃ δυσχερείας εἰς τὸ ἔργον μου; Διότι ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ πάλιν, κύριοι βουλευταὶ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνὴν εὑρίσκομαι ὄχι ὑπὸ συνήθεις περιστάσεις. Δὲν ἦλθα νὰ ζητήσω τὰς ψήφους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ μοῦ δώσῃ τὸ δικαίωμα νὰ περιβάλλωμαι τὴν τήβεννον τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ νὰ ἔχω τὰς ἐκ τούτου τιμάς. Βέβαια ἐὰν ἤμην νεώτερος, ἐὰν δὲν εἶχα ἀναμιχθῆ εἰς τόσας μεγάλας ἐθνικὰς περιπετείας, ἐὰν δὲν εἶχα εἰς τὸν παρελθόν μου κἄποιαν ἱστορίαν καλὴν ἢ κακὴν ἀλλ’ ὅπως δήποτε μεγάλην, θὰ μπορούσατε νὰ ὑποθέσετε, ὅτι μοῦ ἦλθε μία γεροντικὴ προσήλωσις εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία μὲ ἐπανέφερεν ἐδῶ διὰ νὰ ἀσκῶ τὰ ὡραῖα καθήκοντα τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Δὲν μποροῦν παρὰ νὰ ξέρουν καὶ οἱ χείριστοι τῶν ἐχθρῶν μου ὅτι ἕνα αἴσθημα βαθύτερον καθήκοντος πρὸς τὴν χώραν μὲ ἔφερε καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς πολιτικῆς σκηνῆς, ὕστερα ἀπὸ τὴν περιπετειώδη ζωὴν τὴν τόσον μεγάλην, κατὰ τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου εἰς τὰ βουνὰ τῆς Κρήτης, ὕστερα εἰς τοὺς μεγάλους Βαλκανικοὺς πολέμους. Καὶ ὅλα αὐτὰ εἰς ἡλικίαν τὴν ὁποίαν ἔφθασα, ἦτο φυσικὸν τὸ αἴσθημα ὅτι ὁ πόθος τῆς ἀναπαύσεως ἦτο ζωηρός, ζωηρότατος, καὶ καθὼς εἶμαι ἄνθρωπος τοῦ γραφείου καὶ τῆς μελέτης, τότε δὲν θὰ ἦτο ἄλλο δι’ ἐμὲ καλύτερον παρὰ ἂν μποροῦσα, ἂν ἤξευρα ὅτι ὁ τόπος μου δὲν ἔχει ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν μου, νὰ ἀπομακρυνθῶ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν σκηνὴν εἰς τὰς μελέτας μου, νὰ ἐπιδοθῶ εἰς τὰς μελέτας καὶ ζήσω τὸν ὑπόλοιπον βίον μου ἐντὸς τοῦ οἴκου καὶ τῆς οἰκογενείας μου τὴν ὁποίαν ἔχω σήμερον. Ἐὰν δέχωμαι λοιπὸν ἐγὼ νὰ διάγω τὴν ζωήν— θὰ εἴπω τὴν ἔκφρασιν «τὴν σκυλίσιαν ζωήν», τὴν ὁποίαν διάγω ὄχι μόνον ἐγὼ ἀλλὰ καὶ κάθε Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα—ἂν δέχωμαι νὰ διάγω τὴν ζωὴν αὐτὴν, βεβαίως εἶναι ἕνα αἴσθημα ἀνωτέρου καθήκοντος πρὸς τὴν χώραν μου, τὸ ὁποῖον μὲ ἀναγκάζει νὰ ὑφίσταμαι αὐτὰ τὰ βάρη. Καὶ θὰ ὑποθέσητε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶ τοὺς φίλους μου νὰ παρεμβάλλουν προσκόμματα εἰς τὸ μέγα αὐτὸ ἔργον καὶ ὕστερα νὰ τοὺς συγκαλύπτω διότι ἐπρόδωσαν τὴν φιλίαν μου; (χειροκροτήματα). Ἀλλαχοῦ, κύριοι βουλευταί, εἰς κάθε πεπολιτισμένην χώραν ἐὰν ἀπευθυνθῇ κατὰ δημοσίου ἀνδρός, ἂν ἀπευθυνθῇ κατὰ ὑπουργοῦ δυσφήμησις θίγουσα τὴν τιμήν του ἢ συκοφαντία ἐγκαλοῦσα αὐτὸν δι’ ἐκτέλεσιν ἀξιοποίνου πράξεως, ἔχει τὸ καθῆκον νὰ καταγγείλῃ ἀμέσως τὴν πρᾶξιν ἢ νὰ παραιτηθῇ. Εἰς ἡμᾶς δὲν γίνεται τοῦτο, δὲν γίνεται δὲ τοῦτο διότι γνωρίζομεν—ἐγνωρίζαμεν ἕως τώρα δηλαδὴ καὶ τώρα ζητοῦμεν νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν—ὅτι ἐὰν καταγγείλωμεν τὸν δυσφημοῦντα ἢ τὸν συκοφαντοῦντα, ἡ ὑπόθεσις δὲν θὰ ἐτερματίζετο ποτέ. Τρεῖς καταγγελίας ἔχει ἐπιδώσει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ καμμία δὲν ἐπερατώθη ἀκόμη. Γνωρίζομεν, λοιπὸν, καὶ κατ’ ἀνάγκην ἀνεχόμεθα νὰ δυσφημούμεθα καὶ νὰ συκοφαντούμεθα. Ἀλλὰ τοῦτο κύριοι ἐξυπηρετεῖ τὸ κοινὸν συμφέρον; Θὰ μοῦ εἴπητε: καὶ διατὶ κύριε, ἀφοῦ σᾶς διατυπώνουν τοιαύτην δυσφημίαν ἢ συκοφαντίαν διατὶ δὲν παραιτεῖσθε; διατὶ δὲν δέχεσθε τὴν παραίτησιν καὶ τῶν ὑπουργῶν; Εἶναι δυνατόν, κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ τοιαύτη ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅταν ἕνας οἱοσδήποτε δημοσιογράφος ἔστω καὶ τρόφιμος τῶν κατέργων διατυπώσῃ μία δυσφήμησιν ἢ συκοφαντίαν κατὰ ὑπουργοῦ, θέλετε νὰ φεύγῃ ὁ ὑπουργὸς καὶ θέλετε νὰ ἐγκαθιδρύσωμεν τοιαύτην τυραννίαν ἢ τοιαύτην ἀναρχίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὥστε τοὺς ὑπουργοὺς νὰ μὴ τοὺς ἀναβιβάζῃ εἰς τὸ ἀξίωμά των ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ, ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ κρίνεται ἡ τύχη των ἀπὸ τὴν περὶ αὐτῶν γνώμην, ἢ μᾶλλον ὄχι γνώμην ἀλλὰ ἀπὸ τὰ πρὸς αὐτοὺς αἰσθήματα τοῦ δημοσιογράφου ὁ ὁποῖος δύναται νὰ εἶναι καὶ τρόφιμος τῶν κατέργων; Ἐπιθυμῶ, κύριοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπόσπασμα ἄρθρου τοῦ «Μάντσεστερ Γκουάρνταν». Γνωρίζετε τὴν περιωπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἵσταται ἡ ἐφημερὶς αὐτή. Μαζὶ μὲ τοὺς «Τάϊμς» εἶναι βεβαίως ἐφημερίδες αἱ ὁποῖαι κατέχουσι τὴν ὑψηλοτέραν θέσιν ποὺ κατέχουν αἱ ἐφημερίδες εἰς τὸν κόσμον τὸν δημοσιογραφικόν. Λοιπὸν, ὅπως ξεύρωμεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐγεννήθη μία ἀντίθεσις μεταξὺ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ συντηρητικοῦ κόμματος τοῦ Μπάλτουϊν καὶ τῶν δύο λόρδων τοῦ Τύπου, τοῦ λόρδου Α. Μπιβερμπράου καὶ τοῦ λόρδου Ροδερμήαρ. Αὐτοὶ οἱ δύο λόρδοι ἔχοντες εἰς χεῖρας των ἕνα μέγα μέρος τοῦ Τύπου τῆς Ἀγγλίας ἠξίουν νὰ ἐπιβάλλουν εἰς τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουν, ἑπομένως καὶ εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν, τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ παρακολουθήσῃ. Καὶ τελευταῖον ἔγινε μία ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ εἰς τὸν Σαὶν Τζώρτζ, ὅπου τὰ δύο αὐτὰ τμήματα τοῦ συντηρητικοῦ κόμματος ἀντιμετωπίσθησαν. Καὶ ἐκεῖ τὸ «Μάντσεστερ Γκουάρταν» τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὸ φιλελεύθερον κόμμα, καὶ εἶναι μᾶλλον αὐστηρόν, ἀναλαβὸν τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ Μπάλντουϊν ἠναγκάσθη καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἔρις μεταξὺ τοῦ Μπάλντουϊν καὶ τοῦ λόρδου Ροδερμήαρ καθ’ ἑκάστην δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν, ἀλλὰ αἱ πολιτικαὶ βλέψεις αἱ ὁποῖαι κατέστησαν τὴν ἔριδα ταύτην ἀναπότρεπτον μονίμου ἐνδιαφέροντος, ἦσαν ἄξιαι ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ λόρδων τοῦ Τύπου οἵτινες ἀπέβλεπον εἰς τὴν πρωθυπουργίαν τῆς χώρας ταύτης, πάντες θὰ ἐσεβόμεθα τὴν φιλοδοξίαν των ταύτην, χωρὶς νὰ βοηθήσωμεν αὐτοὺς πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ των. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν εἶναι ἡ προσπάθεια ἡ ὁποία καταβάλλεται ὅπως ὡς ἀντάλλαγμα τῶν ὑπηρεσιῶν μιᾶς τεραστίας μηχανῆς δημοσιότητος θὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς λόρδους αὐτοὺς τοῦ Τύπου νὰ κυριαρχοῦν τῶν πρωθυπουργῶν καὶ νὰ ἐπιβάλλουν τὴν γνώμην των εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑπουργῶν των, Πράγματι τοῦτο θὰ ἦτο δύναμις ἄνευ εὐθύνης. Καὶ ἄν τοῦτο ἐγένετο δεκτόν, αὐτὰ ταῦτα τὰ θεμέλια τῆς Δημοκρατίας θὰ κατεστρέφοντο. Ἀκόμη καὶ οἱ πλέον δεσποτικοὶ μονάρχαι ἔχουν ὡρισμένας εὐθύνας, ἐνῶ οἱ λόρδοι τοῦ Τύπου ἔχοντες εἰς χεῖράς των Κυβέρνησιν ἀπὸ κοῦκλες, ἣν αὐτοὶ θὰ διηύθυνον, θὰ ἔχουν ὅλους ἡμᾶς (δηλαδὴ ἀγγλικὸν λαὸν) ὑπὸ τὴν πτέρναν των». Βλέπετε, κύριοι, πῶς εἰς ἄλλα Κράτη τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι παρὰ πολὺ φιλελεύθερα, ἀλλὰ ἔχουν κἄποιαν ἱστορίαν τὴν ὁποίαν ὅλοι προσπαθοῦμεν νὰ σπουδάσωμεν, βλέπετε, κύριοι, πῶς κρίνουν αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν τῶν ὀργάνων τοῦ Τύπου. Τοῦτο εἶπα διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι θὰ ἦτο τερατῶδες ἐὰν ἐδεχόμεθα ὅτι ἐφόσον δὲν μποροῦμεν νὰ ἐκδικάσωμεν τὰς δυσφημήσεις καὶ συκοφαντίας τοῦ Τύπου, νὰ παραιτοῦνται οἱ ὑπουργοί. Σήμερον, κύριοι βουλευταί, ὅταν τὸ νομοσχέδιον γίνῃ δεκτόν, ὁπότε θὰ εἶναι βέβαιον ὅτι αἱ κατὰ τοῦ Τύπου καταγγελίαι θὰ ἐκδικάζωνται δίδω πρὸς ἡμᾶς τὴν ἐπίσημον βεβαίωσιν ὅτι ὁσάκις μία δυσφήμησις ἢ συκοφαντία θὰ ἀπευθυνθῇ καθ’ ὡρισμένων ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεώς μου, ὁ ὑπουργὸς θὰ καταγγέλλῃ, ἐκτὸς ἐὰν ἀναγνωρίσῃ ὅτι τὸ καταγγελλόμενον εἶναι βάσιμον, διὰ νὰ ἀποχωρήσῃ ἐκ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν τὸ θέλετε αὐτό; Δὲν τὸ νομίζετε μεγάλην πρόοδον διὰ τὰ ἐθνικὰ πράγματα; Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν συναίσθησιν ὅτι ἀποφασίσας καὶ ἐπιμείνας εἰς τὴν ψήφισιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, προσφέρω μίαν μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν χώραν. Διότι ἡ δύναμις τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ὁ Τύπος ἀποτελεῖ ἀληθινὴν τρομοκρατίαν κατὰ τῆς ὁποίας οὐδεὶς ἐτόλμα νὰ ἀναλάβῃ τὸν ἀγῶνα τῆς καταλύσεώς της. Ἕνας παλαιὸς συνεργάτης μου, ὁ ὁποῖος ἔπαυσε νὰ εἶναι φίλος μου, μοῦ διεξατραγώδει ἄλλοτε τοὺς ἐκ τῆς τρομοκρατίας αὐτῆς τοῦ Τύπου κινδύνους καὶ κατὰ τῆς κοινωνίας ὅπως ἔλεγε καὶ κατὰ τῆς πολιτείας. Ἀλλὰ δὲν ἐθεώρει δυνατὴν τὴν κατ’ ἄλλον τρόπον ἀντιμετώπισιν τοῦ κινδύνου παρὰ μόνον διὰ τῆς ἀρχῆς «πάσσαλος πασσάλῳ ἐκκρούεται». Δηλαδὴ ἐθεώρει δυνατὴν τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κακοῦ διὰ τῆς δημιουργίας ἄλλων ἐφημερίδων τοῦ αὐτοῦ φυράματος αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπεζήτουν νὰ τρομοκρατήσουν τοὺς ἀντιπάλους διὰ τῆς συστηματικῆς κατασυκοφαντήσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐφείδετο οὐδὲ τοῦ οἰκογενειακοῦ των βίον ὁσονδήποτε ἄσπιλος καὶ ἄν ἦτο οὗτος. Τοιαῦται βέβαια ἀντιλήψεις, κύριοι βουλευταί, περὶ τρόπου τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἀφορήτου κακοῦ δὲν μποροῦν νὰ ἐγκριθοῦν ἀπὸ ἐμέ. Καὶ ἀνέλαβον ἑπομένως μετὰ θάρους τὸν ἀγῶνα ὅπως διὰ νομίμων μέσων ἀποκεφαλίσω τὴν Λερναίαν Ὕδραν (χειροκροτήματα). Δὲν πλανῶμαι ὡς πρὸς τὰς δυσκολίας τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἀνέλαβον. Διὰ νὰ ἐπιτύχω, ἔχω νὰ διαπαιδαγωγήσω τὴν κοινήν γνώμην, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιφορτισμένη διὰ ὁρκωτῶν δικαστηρίων νὰ κρίνῃ τὰς δίκας ταύτας, αἱ ὁποῖαι κινοῦνται ὑπὸ τῶν δημοσίων ἀνδρῶν κατὰ τῶν δυσφημιστῶν καὶ συκοφαντῶν αὐτῶν. Ἔχω ἀκόμη νὰ ἐμπνεύσω θάρρος εἰς τοὺς τακτικοὺς δικαστὰς καὶ εἰσαγγελεῖς, τοὺς ὁποίους ἐπίσης συνέχει ὁ φόβος τοῦ Τύπου. Ἔχω ἀκόμη νὰ ἐμπνεύσω θάρρος καὶ εἰς τοὺς ἰδιώτας τῶν ὁποίων προσβάλλεται ἡ τιμὴ καὶ οἱ ὁποῖοι ἐσυνείθισαν ἀπὸ ἱκανοῦ ἤδη χρόνου ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα φυσικὸν φαινόμενον κατὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἄμυνα δὲν εἶναι δυνατή. Ἀλλὰ ὅλο αὐτὸ δυσχερὲς ἔργον, κύριοι βουλευταί, εἶμαι ἀποφασισμένος εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὸ ἀναλάβω μὲ ἀποφασιστικότητα. Σκοπὸς μου εἶναι νὰ συγκροτήσω ἀπὸ ἕνα μεγάλο μέρος τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας καὶ ἕνα σωματεῖον ἀμύνης τῆς τιμῆς τῶν πολιτῶν, τῶν ἰδιωτῶν βέβαια, διότι οἱ δημόσιοι ἄνδρες δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ προσφεύγουν εἰς αὐτὸ, σωματείου τὸ ὁποῖον αὐτό θὰ ἀναλαμβάνῃ, ὁσάκις κατακουρελιάζεται ἡ τιμὴ ἑνὸς ἰδιώτου ἀνήκοντος εἰς αὐτὸ καὶ διορίζῃ τὸν δικηγόρον του καὶ νὰ καταβάλλῃ τὰς δαπάνας πρὸς διεξαγωγὴν τῆς δίκης πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ πολίτου, θὰ δύνανται ἀκόμη καὶ τὰ μὴ ὄντα μέλη αὐτοῦ νὰ ἀπευθύνωνται ἐὰν ἀπευθύνωνται διὰ νὰ ζητήσουν τὴν συνδρομήν του, νὰ τὴν παρέχῃ, ἀφοῦ προβῇ εἰς τὴν ἀναγκαίαν ἐξέτασιν διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ καμμίαν ὑπόθεσιν ἄδικον. Θὰ παρακολουθήσω διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τήν ἐπίσπευσιν ὅλων τῶν δικῶν κατὰ τοῦ τύπου. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζω τὴν ἰσχὺν τῆς κακοποιοῦ αὐτῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει ὁ κακὸς Τύπος. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀπευθύνω κολακίας πρὸς τὸν ἀγαθὸν Τύπον, νὰ ἐξάρω τὰ ἀγαθὰ τὰ ὁποῖα προξενεῖ, ἀφοῦ ὅπως ἀπέδειξα πρὸ ὀλίγου ὑπάρχει καὶ τάξις δημοσιογράφων συναισθανομένων τὸν προορισμόν των. Ἄλλως τε καὶ ἐγὼ, ὅπως εἶπον ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν τῶν δημοσιογράφων καὶ σκοπεύω νὰ ἐπανέλθω εἰς αὐτὴν καὶ πάλιν εἰς τὸ μέλλον. Ὁμιλῶ λοιπὸν πάντοτε διὰ τὸν ἀνόσιον τύπον. Δὲν παραγνωρίζω τὴν ἰσχὺν τῆς κακοποιοῦ δυνάμεως. Τὸ μέτρον τῆς δυνάμεως αὐτοῦ θὰ τὸ κρίνετε ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ χρηστὸς Τύπος, ὁ πάσχων ἠθικῶς διὰ τὰς παρεκτροπὰς του κιτρίνου καὶ ἐκβιαστικοῦ Τύπου, δὲν τολμᾶ νὰ ταχθῇ ὑπὲρ τοῦ Νομοσχεδίου, παρὰ ὀλιγίστας ἐντιμωτάτας ἐξαιρέσεις. Ἀλλὰ ἡ συναίσθησις, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἄν δὲν παύσῃ ἡ ἀσυδοσία τοῦ Τύπου, τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς θὰ κλονισθῇ ἐκ θεμελίων καὶ οἱ ἐλεύθεροι θεσμοί μας δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ διατηρηθοῦν, ἡ κατάλυσις δὲ αὐτῶν θὰ συσσωρεύσῃ εἰς τὴν χώραν νέας συμφοράς, μὲ ἀγωνιᾷ τόσον, καὶ μοῦ δίδει τόσην δύναμιν, ὥστε νὰ μὴ ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ἐξέλθω τελικὸς νικητὴς ἀπὸ τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τὸν ὁποῖον ἀνέλαβα. (χειροκροτήματα).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§44Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ μικρὰ ὁμὰς, κύριοι βουλευταί, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι δὲν συμμετέσχε τῶν ἐργασιῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς μὴ κληθεῖσα νὰ ἀντιπροσωπευθῇ εἰς αὐτήν. Προφανῶς ἐθεωρήθη ὅτι ὁ μικρὸς ἀριθμὸς τῶν μελῶν της εἰς τὴν Βουλὴν δὲν παρέχει εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα τοιαύτης ἐκπροσωπήσεως. Νομίζω ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ Συντάγματος θεσπίσαντος τὴν τελευταίαν τροποποίησιν τῆς σχετικῆς διατάξεως ἦτο ἄλλος τις, δηλαδὴ ἡ ἐπίτευξις εὐρυτέρας ὅσον τὸ δυνατὸν συμμετοχῆς εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ ἡ πληρεστέρα ἀντιπροσώπευσις καὶ τῶν μικροτέρων τῆς Βουλῆς ἀποχρώσεων χάριν τῆς πληρεστέρας ἐπεξεργασίας τῶν νομοθετικῶν μέτρων καὶ τῆς ὡριμωτέρας ἐμφανίσεως των εἰς τὴν Βουλήν. Λέγων αὐτό, δὲν ἐννοῶ νὰ ἀπευθύνω μομφήν τινὰ ἐναντίον τοῦ προεδρείου τῆς Βουλῆς τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζω τὴν καλὴν πίστιν θεωρῶ ὅμως τὴν ἐνέργειαν πεπλανημένην. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπροξένησε μεγαλειτέραν ὁπωσδήποτε ἐντύπωσιν εἶναι ἡ εἴδησις ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας μὴ διαψευσθεῖσα, ὅτι δηλαδὴ ὡρίσθη κοινὸς ἀντιπρόσωπος τῶν δύο συνεργαζομένων ἐν τῇ Βουλῇ ὁμάδων τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως καὶ τῶν κόμματος τῶν Προοδευτικῶν.

§45Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἦτο ἀσθενὴς ὁ κ. Μάρκου· ἐδόθησαν ἐξηγήσεις ἐπ’ αὐτοῦ.

§46Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁμιλῶ ἐπὶ μιᾶς εἰδήσεως ἡ ὁποία δὲν διεψεύσθη καὶ δὲν ὑποθέτω νὰ ὑπάρχῃ κανὲν ἐνδόσιμον τὸ ὁποῖον νὰ πείθῃ ὅτι ἐπῆλθε πλήρης συγχώνευσις τῶν δύο κομμάτων διὰ νὰ δικαιολογῆται ἡ κοινὴ ἀντιπροσώπευσίς των εἰς τὴν ἐπιτροπήν, οὔτε ἐπὶ τέλους κατετέθη περὶ τούτου δήλωσις, ἡ μόνη ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ἀξίαν διὰ τὸ Προεδρεῖον. Ἔχω ἀτυχῶς νὰ διατυπώσω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα, νὰ ἐπαναλάβω δηλαδὴ τὴν διαμαρτυρίαν μου τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε διετύπωσα ἐναντίον τῆς συνεχιζομένης ἐν τῇ καταρτίσει ἐπιτροπῶν ἐφαρμογῆς τῆς παραδόξου θεωρίας, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ κόμματα δικαιοῦνται μὲν νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς δι’ ἀντιπροσώπων των, δὲν ἔχουν ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ τόν ἐκλέγουν αὐτὰ ἀλλὰ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Δὲν ὑποθέτω οὔτε εἶναι δυνατὸν ἡ ἀντίληψις αὐτὴ νὰ τύχῃ σοβαρᾶς συζητήσεως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν, διότι βεβαίως δὲν φαντάζομαι ποτὲ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι τὰ κόμματα περιῆλθον εἰς ἀπαγόρευσιν ἢ εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐκλέγουν αὐτὰ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θεωροῦν ἁρμόδια διότι ἔχουν τὴν ἀναγκαίαν εἰδικότητα, ἢ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀπολαύουν τῆς πλήρους ἐμπιστοσύνης των διὰ νὰ γίνουν ὅσον τὸ δυνατὸν πιστοὶ διερμηνεῖς τῶν ἀντιλήψεών των εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ νὰ ὑπεισέρχωνται τρίτοι εἰς τὰς ἐσωτερικάς των σχέσεις καὶ νὰ καθορίζουν τοὺς ἀντιπροσώπους των. Νομίζω ὅτι τὸ ἄτοπον τοῦτο θὰ διορθωθῇ εἰς τὸ μέλλον καὶ μετὰ τὴν παρέκβασιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθην νὰ κάμω χωρὶς νὰ θέλω νὰ θέσω ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν καλὴν πίστιν τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, εἰσέρχομαι εἰς τὸ κύριον ζήτημα, ζήτημα ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀπασχολήσῃ ἐλευθέραν Κοινὴν Γνώμην. Διότι ὁ Τύπος δὲν εἶναι μόνον μία ἀπὸ τὰς θεμελιώδης συνταγματικὰς ἐγγυήσεις, εἶναι μία ἐγγύησις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐρείδονται ὅλαι αἱ ἄλλαι αἱ λαϊκαὶ ἐλευθερίαι καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας τὸ κοινὸν συμφέρον, δημόσιον φρόνημα, κοινοβουλευτισμὸς, Δημοκρατία καὶ πολιτικὴ πρόοδος θὰ ἦσαν κεναὶ λέξεις. Ἀλλ’ ὁ Τύπος οὐδεὶς ἐφαντάσθη ποτὲ οὔτε, ὑπεστήριξεν, ὅτι ἔχει μόνον τὴν ἀγαθοποιὸν ὄψιν ὅτι προσφέρει μόνον ὑπηρεσίας· ὁ Τύπος ἔχει καὶ τὴν ὄψιν του τὴν σκιερὰν τὴν ἀντίσιροφον, καὶ ὅπως πᾶσα μόνιμος δύναμις οὕτω καὶ αὐτὴ ρέπει εἰς κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας. Ὁ Τύπος ὁ ἰδικός μας, ἀξιοθαύμαστος ἀληθῶς διὰ τὴν τεχνικὴν του πρόοδον καὶ συγκρότησιν, ἐκτρέπεται καὶ αὐτὸς πλειστάκις εἰς θλιβερὰ φαινόμενα τὰ ὁποῖα μειώνουν τὸ κῦρος του καὶ καθιστῶσιν ἀναγκαίαν τὴν λῆψιν μέτρων προστατευτικῶν τῆς κοινωνίας ἀλλ’ αἱ ὑπερβασίαι αὐταὶ δὲν εἶναι φαινόμενον τὸ ὁποῖον παρετηρήθη μόνον κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους· αἱ ὑπερβασίαι τοῦ Τύπου χρονολογοῦνται ἀπὸ χρόνων μακροτάτων σήμερον δὲ ἀνεγίγνωσκον ἀγορεύσεις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τοῦ 1864 εἰς τὰς ὁποίας μετὰ ἱερᾶς φρίκης καυτηριάζονται καταχρήσεις τοῦ Τύπου καὶ συνιστᾶτο ἡ ἐξουδετέρωσις ἀντὶ πάσης θυσίας τῆς τυρανίας. Μέτρα καὶ σχέδια νόμων πολλάκις κατηρτίσθησαν διὰ τὴν περιστολὴν τῶν καταχρήσεων αὐτῶν. Εἰς τὴν Δʹ. Συντακτικὴν Συνέλευσιν εἶχον καὶ ἐγὼ σχηματίσει τὴν γνώμην ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μείνωμεν ἀδιάφοροι ἐνώπιον τῆς προϊούσης αὐτῆς καταχρήσεως, καὶ ἐθεώρησα ὅτι τὸ ἀνωδυνώτερον διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου καὶ ἐξασφαλιστικὸν ταυτυχρόνως διὰ τὴν κοινωνίαν θὰ ἦτο ἡ μεταρρύθμισις τῆς συνταγματικῆς διατάξεως ἡ ὁποία προβλέπει περὶ τῆς δικαστικῆς ἁρμοδιότητος διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου μὲ τὸν σκοπὸν ὅπως ἡ ἐκδίκασις τῶν ἀδικημάτων τούτων νὰ ὑπάγεται τοῦ λοιποῦ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα μικτοῦ τινὸς δικαστηρίου ἀποτελουμένου ἐξ ἀνωτάτων τακτικῶν δικαστῶν καὶ ἐνόρκων τῶν τελευταίων τούτων ἐχόντων τὴν πλειοψηφίαν καὶ συγκροτουμένων εἰς τὴν ἕδραν τῶν Ἐφετείων. Ἡ σκέψις μου αὐτή, κύριοι βουλευταί, παρέμεινεν ἐνδιάθετος μὴ ἐκδηλωθεῖσα οὔτε εἰς στενώτατον κύκλον φιλικῶν προσώπων οὔτε διατυπωθεῖσα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως. Καὶ δὲν ἀτέπτυξα τὴν πρότασιν ταύτην διὰ δύο λόγους· ὁ πρῶτος λόγος ἦτο ὅτι ὁ καταστατικὸς χάρτης διετέλει ἐν ἐκκρεμότητι, παρέλκυσις δὲ τῶν συζητήσεων ἐγέννα τὸν φόβον μιᾶς ἐπικινδύνου ἐκκρεμότητος, ἀπὸ τὸ ἄλλο δὲ μέρος ἐπείγετο ἡ λύσις ὅλων τῶν ἄλλων φλεγόντων ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐγέννησεν ὁ διχασμὸς καὶ ἐπεβάλλετο νὰ ἐπέλθῃ ἀμέσως ἡ ἐπιψήφισις τοῦ Συντάγματος διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἐπὶ τέλους ἡ ἄμεσος ἔναρξις καὶ συνέχισις τοῦ ἔργου τῆς ἐθνικῆς ἀνασυγκροτήσεως. Σύνθημά μου λοιπὸν τότε ὑπῆρξεν ἡ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρα ἐπιψήφισις τοῦ Συντάγματος ἔστω καὶ ἂν ἐπρόκειτο τοῦτο νὰ περιέχῃ πολλὰς ἢ ὀλίγας ἀτελείας. Ἄλλος λόγος ἦτο, κύριοι βουλευταί, διότι ἦσαν νωπαὶ ἀκόμη τότε αἱ παρανομίαι τῆς δικτατορίας διαρκούσης τῆς ὁποίας ποσάκις δὲν ἐνοσταλγήσαμεν τὰς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου μὲ ὅλας τὰς ὑπερβολάς του καὶ τὰς καταχρήσεις. Αὐτοὶ οἱ λόγοι μὲ ἔκαμαν ὥστε τὴν σκέψιν μου ἐκείνην —διότι περὶ σκέψεως ἐπρόκειτο καὶ ὄχι περὶ πολιτικοῦ προγράμματος—νὰ μὴ τὴν ἀναπτύξω εἰς τὴν Συνέλευσιν χωρὶς νὰ παύσω καὶ τότε καὶ ἔκτοτε νὰ θεωρῶ καὶ νὰ ἀναγνωρίζω τὴν χρησιμότητα μιᾶς λελογισμένης προνοίας διὰ τὴν περιφρούρησιν τῶν πολιτῶν ἀπὸ τῶν συχνῶν καὶ ἀδίκων ἐπιθέσεων τοῦ Τύπου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐμνήσθη εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, ὄχι εἰς τὴν τελευταίαν του ἀγόρευσιν, τῆς συμμετοχῆς μου εἰς μίαν ἐξωκοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν καταρτησθεῖσαν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κορινθίας, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι πράγματι παρέστην εἰς τὴν δευτέραν μόνον συνεδρίασιν δὲν παρηκολούθησα δὲ ἔκτοτε τὰς ἐργασίας αὐτῆς, καὶ μὴ θέλων νὰ οἰκειοποιηθῶ ξένους κόπους πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ συμβολή μου εἰς τὴν ἐργασίαν τὴν γενομένην ὑπῆρξεν ἀσήμαντος. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω τὶ ἀπέγινεν ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Σήμερον ἐπληροφορήθην ὅτι δὲν ἤχθη εἰς πέρας τὸ ἔργον της, κατήρτισε μόνον ἕνα προσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ συνεζητεῖτο ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας της, ὅπως δήποτε ὅμως γεγονὸς εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἰσχὺν καὶ κῦρος εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐπροτίμησε μετὰ 2 ὁλόκληρα ἔτη νὰ ὑψώσῃ τὰς ἰδίας της φερέτρας διὰ νὰ ἐκστρατεύσῃ κατὰ τῶν ἀτασθαλιῶν τοῦ Τύπου καταθέτουσα τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον σήμερον συζητοῦμεν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας δὲν εἶναι βεβαίως τὸ ἀρχικῶς κατατεθέν. Κατ’ ὤθησιν τῆς Κοινῆς Γνώμης καὶ συνεπείᾳ τῶν εἰσηγήσεων τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀποδίδω τὸν ὀφειλόμενον δίκαιον ἔπαινον, ὑπέστη τοῦτο ριζικὰς τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι μετέβαλον τὸν ἀρχικὸν αὐτοῦ χαρακτῆρα, ἐμφανίζουσαι τοῦτο σήμερον ὑπὸ μορφὴν πολὺ διαφορετικήν. Πληθὺς διατάξεων, δεσμευτικῶν ἐτέθησαν ἐκποδών. Ἀπηλείφθη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 δυνάμει τῆς ὁποίας κατεγιγνώσκετο ὡς ποινὴ ἡ παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος καὶ ἡ στέρησις τοῦ τίτλου τῆς ἐφημερίδος, διάταξις προδήλως ἀντιτιθεμένη εἰς τὸν καταστατικόν μας χάρτην, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην ὅλων ἀνέκαθεν τῶν νομοθετῶν οἱ ὁποῖοι τὸ ζήτημα ἐχειρίσθησαν. Ἀπηλείφθη ἐπίσης ἡ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας κατηργοῦντο ὅσον ἀφορᾷ τὸν Τύπον οἱ εὐεργετικοὶ νόμοι περὶ προσωρινῆς ἀπολύσεως καὶ ἀναστολῆς ἐκτελέσεως τῶν ποινῶν. Διεγράφη σειρὰ διατάξεων περιοριστικῶν τοῦ δικαιώματος τῆς ὑπερασπίσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κλήτευσιν καὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν μαρτύρων καὶ τὸν διορισμὸν τῶν δικηγόρων. Καὶ ὡσαύτως ἐγκατελείφθη καὶ τὸ μέτρον δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλετο ἡ παρουσία τοῦ προέδρου τῶν συνέδρων ὑποχρεωτικῶς εἰς τὴν διάσκεψιν τῶν ἐνόρκων. Δὲν ἔχομεν πλέον σήμερον ὑπὸ συζήτησιν τὴν ἄλλην ἐκείνην ἀληθῶς ἐκπληκτικὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας κατηργεῖτο ἡ ὁριστικότης τῶν ἀθωωτικῶν ἀποφάσεων διὰ τὸν Τύπον, καὶ προεχειρίζετο ὁ Ἄρειος Πάγος εἰς δικαστήριον δευτεροβάθμιον οὐσίας, δικαιούμενον νὰ καταδικάσῃ τὸν ἀθωωθέντα κατηγορούμενον. Ἀπηλείφθη ἡ διάταξις περὶ τῆς αὐτοδικαίας κατασχέσεως τῶν μηχανημάτων καὶ τῶν τυπογραφικῶν ἐγκαταστάσεων, ἀντικατασταθεῖσα δι’ ἄλλης ὄχι ὀλιγώτερον βεβαίως σκληρᾶς. Πλῆθος τοιούτων διατάξεων ἐξέλειπεν. Ἐξωβελίσθησαν δηλαδὴ πολλὰ τῶν σημείων ἐκείνων τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν εἰς τὴν κατ’ αὐτοῦ ἐξέγερσιν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω ὅτι ὑπελείφθησαν καὶ ἄλλα σημεῖα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν περιορισμοὺς παρεμβάλλοντας μεγάλας, ἀνυπερβλήτους δυσχερείας εἰς τὴν πραγματικὴν τοῦ Τύπου λειτουργίαν καὶ ἀνάπτυξιν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ἐγὼ χαρακτηριστικὰς τινὰς περιπτώσεις, κύριοι, τῶν διατάξεων τούτων τῶν ὑπολειπομένων εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἐκείνας δηλαδὴ ἀκριβῶς τὰς περιπτώσεις διὰ τὰς ὁποίας φαίνεται ὅτι ἀπολύτως ἐπιμένει ἡ ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὰς σημερινὰς δηλώσεις τοῦ προέδρου αὐτῆς. Ἀλλὰ πρὸ τούτου κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπιθύμουν νὰ συνεννοηθῶμεν, ἢ μᾶλλοι ὄχι νὰ συνεννοηθῶμεν, διότι ἡ συνεννόησις ὡς φαίνεται ἀπέβει δύσκολος, ἀλλὰ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου περὶ τῶν δύο συνταγματικῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ρυθμίζουν τὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας, καὶ νὰ ζητήσω νὰ εὕρω καὶ ἐγὼ τὴν ἔννοιαν αὐτῶν. Αἱ διατάξεις αὐταὶ εἶναι δύο — ἡ πρώτη — ἡ μία τοῦ ἄρθρου 16ου ἡ θέτουσα τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθεροτυπίας, ἡ ἄλλη τοῦ ἄρθρου 100ου ἡ καθορίζουσα τοὺς φυσικοὺς δικαστὰς τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς διὰ μακρῶν, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σήμερον συντομώτερον, ἀνέπτυξαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Συντάγματος, περιέχουσα τὴν ἀναγόρευσιν, τὴν πανηγυρικὴν οὕτως εἰπεῖν ἀναγόρευσιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, εἶναι διάταξις ἄνευ βαθυτέρου οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, ὅτι ἡ εἰδικὴ αὕτη διακήρυξις τῆς ἐλευθεροτυπίας ἐν τῷ Συντάγματι δὲν ἔχει ἀξία καὶ πρακτικὴν σημασίαν, καὶ ὅτι δι’ αὐτῆς καθιεροῦται ὄχι ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου, ἀλλὰ καθιεροῦται ἡ ἀπεριόριστος ἐλευθερία τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας νὰ λαμβάνῃ οἱαδήποτε περὶ τοῦ Τύπου καὶ κατὰ τοῦ Τύπου μέτρα, ἀπαγορευομένων μόνον τῶν προληπτικῶν τούτων, καὶ ἐν μέρει τῆς κατασχέσεως. Ὁσηδήποτε καὶ ἄν δοθῇ ἔμφασις εἰς τὴν ἄποψιν ταύτην, θὰ παραμείνῃ ἀναμφίβολος ἡ σφαλερότης της. Δὲν εἶναι βεβαίως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 16ου τοῦ Συντάγματος ρητορικὸς μόνον στόμφος, εἶναι μία ἀναγνώρισις ἀρχῆς ἐχούσης θετικὴν ἀξίαν καὶ πρακτικὴν συνέπειαν, εἶναι μία πρόσθετος εἰδικὴ ἐγγύησις τεθειμένη ἐν τῷ Συντάγματι πρὸς μεγαλυτέραν περιφρούρησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Τύπου τὸ ὁποῖον ἄλλο τι δὲν σημαίνει εἰμὴ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δημιουργῆται διὰ τὸν Τύπον ἐξαιρετικὸν δίκαιον καταθλιπτικώτερον τοῦ κοινοῦ δικαίου, καὶ ὅτι ὑπόκεινται καὶ οἱ γράφοντες οἱ ἐκδηλοῦντες τοὺς στοχασμούς των διὰ τοῦ Τύπου καὶ εἰς τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλ’ ὅτι ὀρθώνεται παραλλήλως φραγμὸς ἐνώπιον τῆς νομοθ. ἐξουσίας, φραγμὸς εἰς τοὺς νομοθετούντας οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωσιν μέτρα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ καταστήσουν τὴν ἄσκησιν τῆς ἐλευθεροτυπίας εἰκονικήν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ πολιτεύματος, πρὸς Συνταγματικὰς ἐπιταγὰς περί Τύπου σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐδημιούργη ὅρους καθιστῶντας ἀδύνατον τήν....... Ἔχει εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ δικαίωμα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ θέτῃ οἱουσδήποτε περιορισμοὺς εἰς τὴν ἐλευθεροτυπίαν. Ἕν καὶ μόνον δικαίωμα δὲν ἔχῃ: νὰ θέτῃ, νὰ θεσπίζῃ προληπτικὰ μέτρα. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐὰν ἐδεχώμεθα τὴν ἐκδοχὴν ταύτην θὰ ἦτο εὔκολον εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ καταστήσῃ ἀληθῆ ἐμπαιγμὸν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ὅτι ὁ Τύπος εἶναι ἐλεύθερος. Θὰ ἠδύνατο διὰ μυρίων μέσων καὶ διὰ μυρίων ἀπαγορεύσεων νὰ καταστήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐντελῶς εἰκονικόν. Δὲν εἶναι ἡ θεωρία αὐτὴ ἰδική μου ἐπινόησις ἢ ἐπινόησις τῶν συναδέλφων οἵτινες ὡμίλησαν προγενεστέρως. Εἶναι ἡ κρατοῦσα ἀντίληψις εἰς ὅλους ἐκείνους οἵτινες ἐνέκυψαν εἰς τὴν μελέτην τῶν συνταγματικῶν νόμων καὶ οἱ ὁποῖοι φθάνουν νὰ λέγουν ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ὑπέρμετρος τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις εἶναι καὶ αὐτὴ ἀντίθετος πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, διότι, βεβαίως, ἐὰν ἠθέλωμεν θέσει ἕνα δασμὸν ἐπὶ τοῦ χάρτου ὁ ὁποῖος θὰ καθίστα ἀδύνατον τὴν ἔκδοσιν καὶ τὴν κυκλοφορίαν τῶν φύλλων, εἰς τὶ θὰ ἐχρησίμευεν τότε ἡ συνταγματικὴ προστασία τῶν ἐλευθεριῶν αὐτῶν; Ὁμιλοῦντες, κύριοι, περὶ τῆς συνταγματικότητος τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, δύνασθε νὰ βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν ἐπιχειροῦμεν ρωμαντικὴν ὑπὲρ τῶν θεσμῶν ἐκστρατείαν ἐπικαλούμενοι καὶ τὸ Σύνταγμα ὡς ἀρωγὸν πρὸς ἀποτροπὴν νομοθετικῶν ἀδικαιολογήτων ὑπερβολῶν. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἤδη νὰ σᾶς ἀναφέρω τινὰς ἐκ τῶν ὑπερβολῶν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω πρῶτον τὴν διάταξιν τῆς ἀθροιστικῆς ἐκτίσεως τῶν ποινῶν. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι βουλευταί, οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν εἶναι γνῶσται τῆς νομικῆς ἐπιστήμης, εἶναι δὲ καὶ πρόχειρος ἡ στοιχειώδης τοῦ δικαίου ἀντίληψις, δὲν ἀγνοεῖτε ποῖα ἀνάγκη ἐπιβάλλει τὴν καθιέρωσιν τοῦ θεσμοῦ τοῦ κατ’ ἐξακολούθησιν ἀδικήματος καὶ τῆς συρροῆς τῶν ποινῶν. Ἄνευ αὐτοῦ οἱ ὑποπίπτοντες εἰς πλείονας μικρὰς παραβάσεις θὰ ἐτιμωροῦντο βαρύτερον καὶ θὰ ἦσαν καὶ εἰς θέσιν χειροτέραν τῶν μεγάλων ἐγκληματιῶν. Αὐτὸν λοιπὸν τὸν θεσμόν, ὁ ὁποῖος ἰσχύει ἐφ’ ὅλων τῶν ἄλλων ἀξιοποίνων πράξεων καταργοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅσον ἀφορᾷ τὸν Τύπον. Τὶ σημαίνει τοῦτο, κύριοι βουλευταί; Σημαίνει ὅτι ἐὰν ἤθελεν ἀποδοθῇ εἰς ἐκφράσεις τινὰς αἱ ὁποῖαι βλέπουν τὸ φῶς εἰς τὰς στείλας τῶν ἐφημερίδων ὁ χαρακτὴρ τῆς δυσφημήσεως—καὶ δύσκολον δὲν εἶναι βεβαίως ν’ ἀποδοθῇ ὁ χαρακτὴρ οὗτος διὰ συνεχεῖς μομφὰς δικαιολογουμένας ἐκ τῆς σφοδρότητος τῶν συζητήσεων ἐὰν ἤθελε, λοιπόν, ἀποδοθῇ ὁ χαρακτὴρ τῆς δυσφημήσεως εἰς φράσεις τινὰς τοῦ ἐντύπου καὶ αἱ φράσεις αὐταὶ ἀπηυθύνοντο ἐναντίον 10 ἢ 15 προσώπων καὶ ἤθελον ἐπαναληφθῇ ὁμοιομόρφως εἰς σειρὰν φύλλων, τότε εἰς τοιαύτην παρεκτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἤθελε μεταβληθῇ εἰς νόμον, θ’ ἀπαγγείλῃ ποινὴν φθάνουσαν—ἀκούσατε, κ. βουλευταί!— οὔτε λίγο οὔτε πολύ, φθάνουσαν μέχρι τῆς ποινῆς τῶν ἰσοβίων δεσμῶν. Ἡ δυσφήμησις θὰ χαρακτηρίζεται ὡς δυσφήμησις δι’ ἕκαστον ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβάλῃ μίαν μήνυσιν, καὶ τὸ δικαστήριον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ καταγιγνώσκῃ ποινὴν 3 ἐτῶν. Ἐὰν ἦσαν 10, αἱ μηνύσεις, θὰ καταγινώσκῃ ποινὴν 30 ἔτη, 35 ἔτη 40 ἔτη κ. ο. κ. Θὰ δώσωμεν δηλαδὴ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δικαστὴν ν’ ἀπαγγείλῃ ποινὴν μέχρι τῶν ἰσοβίων δεσμῶν.

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν τὸ πιστεύω αὐτό.

§48Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη μειδιαμάτων διὰ τὰς διατάξεις αὐτάς. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἀπολύτως βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εὑρεθοῦν δικασταὶ οἱ ὁποῖοι νὰ φθάσουν μέχρι τῆς ἐγκληματικῆς αὐτῆς ἀπανθρωπίας καὶ ὅτι πάντως θὰ εὑρεθῇ τρόπος, θὰ εὕρουν τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθοῦν νὰ παρακάμψουν τὴν αὐστηρότητα τῶν νόμων. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι, δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἰδική μου· ἔργον εἶναι τῆς δικαιοσύνης. Ἡμεῖς νομοθετοῦμεν καὶ νομοθετοῦντες μετὰ συνέσεως δὲν δικαιούμεθα νὰ θεσπίζωμεν νόμους ἐπιβάλλοντας τοιαύτας ἀνηλεεῖς ποινὰς διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς θεμελιωδεστέρας τῶν ἐλευθεριῶν. Ἰδού, κύριοι, μία περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν κατάπαυσιν τῶν ὑπερβασιῶν τοῦ Τύπου λαμβάνει τὴν μορφὴν μιᾶς ἀληθοῦς κατ’ αὐτοῦ διώξεως. Εἰς τὶ θὰ συνετέλει διὰ τὴν ἠθικοποίησιν τοῦ Τύπου τὸ νὰ ἐπισείσωμεν ἐπὶ τῶν καλῇ τῇ πίστει γραφόντων, ἀλλ’ ἀναμεμιγμένων εἰς τοὺς καθημερινοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας, εἰς τοὺς καθημερινοὺς κοινωνικοὺς ἀγῶνας, νὰ ἐπισείσωμεν τὴν Δαμόκλειον αὐτὴν σπάθην τεραστίων, τερατωδῶν, ἀληθῶς, ποινῶν; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σήμερον μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ὑπῆρξεν ἀπαραίτητος διὰ νὰ πλήξῃ τὴν ἐπίμονον ἐπανάληψιν μιᾶς προσβολῆς, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνέφερεν ὅτι τήν διάταξιν αὐτὴν τὴν ἐνέπνευσεν ἡ σκέψις τῆς ἐπιτάσεως τῶν χρηματικῶν ποινῶν καὶ τῆς μειώσεως τῶν σωματικῶν τοιούτων. Ἡ ἀθροιστικὴ ἔκτισις τῶν ποινῶν δὲν εἶναι ὀλιγώτερον ἄδικος προκειμένου καὶ περὶ τῶν χρηματικῶν ποινῶν. Ἀλλὰ δὲν ἐφαρμόζεται μόνον ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ νομοσχέδιον διὰ τὰς χρηματικὰς ποινάς· ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν σωματικῶν ποινῶν, οὐδὲ βλέπω εἰς τὸ νομοσχέδιον μείωσιν τῶν σωματικῶν ποινῶν. Ἡ δυσφήμησις κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν μέχρι τὸ πολὺ 2 ἐτῶν· τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ἐπιβαλλομένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου ποινῆς εἶναι 3 ἔτη. Εἶναι ἀληθῶς ἐπάναγκες, κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ ἀδιαφορήσωμεν ἐνώπιον τῆς ἐπιμόνου καὶ κακεντρεχοῦς καί κακοβούλου ἐπαναλήψεως τῆς αὐτῆς προσβολῆς, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει, ἀληθῶς, νὰ πλήξωμεν τὴν ἐπίμονον ταύτην ἐπανάληψιν, δικαιολογοῦσαν τὴν κακὴν τοῦ γράφοντος πρόθεσιν. Ἀλλ’ ἔχομεν πρὸς τοῦτο τὸ μέσον χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν ἀληθῶς τερατώδη διάταξιν ὁμοίαν ἐκείνης τὴν ὁποίαν βλέπομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἔχομεν τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον ὑπέδειξεν ἤδη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πατρῶν, ὁ κ. Μάρκου, καὶ τὸν ὁποῖον καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀστικοῦ κώδικος παρεδέχθη, δηλαδὴ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τὸ λεγόμενον σύστημα τῆς νομικῆς συσσωρεύσεως τῶν ποινῶν δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ ποινή νὰ ὑπερβῇ καὶ τὸ ἀνώτατον ὅριον ἐν περιπτώσει ἐπαναλήψεως καὶ ὑποτροπῆς, ἀλλὰ πάντοτε ἐντὸς περιωρισμένων χρονικῶν ὁρίων. Χωρὶς λοιπὸν νὰ θέλωμεν νὰ παράσχωμεν ἐνθάρρυνσιν εἰς κακοβούλους ἐπαναλήψεις δυσφημήσεως καὶ συκοφαντίας, ἔχομεν τὸ μέσον, ἔχομεν τὸ ὅπλον διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ πλήξωμεν αὐτὰς χωρὶς ταὐτοχρόνως νὰ ἐπιτείνωμεν τὸ ἐναντίον τοῦ Τύπου καί τῶν γραφόντων ὅπλον. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη περίπτωσις. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιμονώτερον φαίνεται προσκεκολλημένη ἡ Κυβέρνησις, τῆς ἀποδοχῆς κατασχέσεως τοῦ συνόλου τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων τῶν ἐφημερίδων ἥτις ἀντικατέστησεν τὴν ἄλλην διάταξιν τῆς κατασχέσεως τῶν μηχανημάτων καὶ τῶν τυπογραφικῶν ἐγκαταστάσεων, τὴν ὁποίαν ἐθέσπισε τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν χρηματικῶν ποινῶν, τῶν ἐξόδων, καὶ τῶν ἀποζημιώσεων. Εἴς τινα, κύριοι, προηγουμένην συνεδρίασιν, εἰς τὴν συζήτησιν τῆς πλειοψηφίας ἀνέφερεν ὅτι—τὸ ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας—διάταξις τοιαύτη οὐδαμοῦ ἀπαντᾶται εἰ μὴ μόνον εἰς τὴν φασιστικὴν νομοθεσίαν. Ἀπαντῶν δὲ εἰς τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐβεβαίωσεν ὅτι εὑρίσκομεν τοιαύτην διάταξιν ἐν ἐφαρμογῇ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν νομοθεσίαν. Τὴν βεβαίωσιν δὲ ταύτην ἐπανέλαβεν καὶ σήμερον, προσθέσας μάλιστα ὅτι ἐκ τοῦ Ἀγγλικοῦ δικαίου ἐλήφθη τὸ μέτρον τοῦτο τῆς κατασχέσεως τῶν ἐγκαταστάσεων. Δὲν θὰ ἦτο ὀλιγώτερον ἄδικος καὶ καταθλιπτικὴ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ ἐὰν ἤθελεν παρεισφρύσῃ εἰς δύο ξένας νομοθεσίας. Ἀλλὰ ὅσον καὶ ἐὰν ἠθέλαμεν ἀναζητήσῃ διάταξιν παρεμφερῆ, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὴν ἀνεύρωμεν εἰς καμμίαν ἀπολύτως ξένην νομοθεσίαν οὔτε εἰς τὴν νομοθεσίαν ἀντιδραστικῶν Κρατῶν, οὔτε πολὺ περισσότερον, εἰς τὴν νομοθεσίαν φιλελευθέρων Κρατῶν. Ἐν Ἰταλίᾳ τόσον ὁ νόμος 1923, ὅσον καὶ τὸ τελευταῖον σχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἐὰν κατέστη νόμος, παραδέχονται τὸ σύστημα τῆς διαδοχικῆς εὐθύνης εἰς τὴν ὁποίαν βαρύνονται οἱ τυπογράφοι, ἀλλὰ κατὰ τὸν τελευταῖον βαθμόν, ἐὰν δηλαδὴ παραμείνουν ἄγνωστοι οἱ κυρίως ὑπεύθυνοι τοῦ ἀδικήματος, ὁ συντάκτης τοῦ ἐπιληψίμου ἄρθρου καὶ ὁ ἐκδότης τῆς ἐφημερίδος. Εἰς τὴν Ἰταλίαν μάλιστα δὲν ἐγένετο δεκτὴ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Τύπον οὔτε ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων κανόνων τοῦ κοινοῦ δικαίου περὶ συνενοχῆς. Ἡ μόνη ἐπιβαλλομένη ὑποχρέωσις εἰς τὸν τυπογράφον εἶναι νὰ ἀναφέρῃ τὰ ὀνόματα, νὰ μὴ ἀποκρύπτῃ δηλαδὴ τοὺς πραγματικοὺς ὑπευθύνους τοῦ ἀδικήματος, ἀπαλλασσόμενον πάσης εὐθύνης εἰς ἣν περίπτωσιν ἤθελε κατονομάσῃ αὐτούς. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν οὐδεμία σχέσις μεταξὺ τῆς διατάξεως τῆς ἰσχυούσης εἰς τὴν Ἰταλικὴν νομοθεσίαν καὶ ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἡ διάταξις ἐλήφθη, μᾶς εἶπεν σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὸν Ἀγγλικὸν νόμον. Εὑρίσκεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς μεγίστην πλάνην· τὸ Ἀγγλικὸν δίκαιον καὶ ἡ Ἀγγλικὴ νομοθεσία τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου ρυθμίζουν ἐπὶ βάσει τῶν κανόνων τοῦ κοινοῦ δικαίου, ἐπὶ τῇ βάσει δηλαδὴ τῶν κανόνων περὶ συνενοχῆς, εἰς τὴν ὁποίαν βεβαίως καὶ ὁ τυπογράφος εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς συναυτουργὸς τοῦ ἀδικήματος ἐν ᾗ περιπτώσῃ ἤθελε συμμετάσχῃ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ ἐν γνώσει του. Ἀλλὰ τὶ σχέσιν ἔχει ἡ διάταξις αὐτὴ πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, δηλαδὴ τῆς κατασχέσεως καὶ τῆς ἀποξενώσεως, τῆς πλήρους ἀποξενώσεως ἐγκαταστάσεων αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τρίτους μηδεμίαν ἀπολύτως ἔχοντας γνῶσιν τοῦ ἀδικήματος. Οὔτε εἰς τὴν Ἰταλίαν οὔτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν οὔτε εἰς οὐδεμίαν ἄλλην χώραν ἐμφανίζεται διάταξις παρομοία πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀντικατέστησε δι’ ἄλλης. Ἀλλ’ ἂς ἐπιμείνω ὀλίγον εἰς τὴν ἀρχικὴν διάταξιν, καὶ κατόπιν θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὴν νέαν. Ἐλέχθη ἄλλοτε ἐνώπιον ξένου συνεδρίου συζητοῦντος ἐπὶ τοῦ ἰδίου ζητήματος, ὄχι ἀκριβῶς δὲ ἐπὶ τοῦ ἰδίου ζητήματος ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν κανόνων περὶ συνενοχῆς καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Τύπον, ἐλέχθη ὅτι καὶ ἡ παραδοχὴ τῶν κανόνων τούτων θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν καθιέρωσιν τῆς λογοκρισίας τῶν τυπογράφων, λογοκρισίας ἑκατοντάκις χειροτέρας ἀπὸ τὴν λογοκρισίαν διοικητικῶν ἀρχῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νά....θὰ ἦτο πράγματι ἡ λογοκρισία τῶν τυπογράφων. Διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν ὁ ἰδιοκτήτης ἑνὸς τυπογραφείου νὰ ἀσκῇ πραγματικὴν λογοκρισίαν ἐπὶ τῶν δημοσιευμάτων τῶν ἐφημερίδων, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἐκτάσεως τῆς ὕλης τὴν ὁποίαν ἔχει ἤδη ὁ ἡμερήσιος Τύπος, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκῇ τὴν ἐποπτείαν αὐτὴν θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ καταρτίσῃ πολυπληθὲς προσωπικὸν ποικίλης καὶ ἀνωτέρας μορφώσεως, τὸ ὁποῖον νὰ ἠμπορῇ νὰ κρίνῃ περὶ τῆς σημασίας τῶν δημοσιευμάτων καὶ τῶν συνεπειῶν αὐτῶν. Ἀλλ’ οὐδεὶς ὑποθέτω θέλει ὑποστηρίξῃ, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν παρ’ ἡμῖν οἱ ἰδιοκτῆται τυπογραφείων, πτωχοὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἄνθρωποι, νὰ καταρτίσουν μίαν τοιαύτην πολυτελῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ τὴν καταρτίσουν, ἡ δαπάνη ἡ ὁποία θὰ ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν θὰ ἦτο ἀσφαλῶς ἀνωτέρα τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τῶν ἐφημερίδων. Ἡ διάταξις λοιπὸν αὐτὴ, ἐφαρμοζομένη, θὰ εἶχεν ὡς μόνον ἀποτέλεσμα τὸ νὰ ζητοῦν ἀσφαλῶς οἱ ἰδιοκτῆται ὑπέρογκα μισθώματα καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ καθίστατο ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἔκδοσις καὶ συντήρησις φύλλων, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ διετήρουν ἰδίας ἐγκαταστάσεις ἢ κεφάλαια μεγάλα, ἢ δὲν θὰ ἔστεργον νὰ χρηματοδοτηθοῦν ἄλλοθεν. Καὶ τὸ κακὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ προήρχετο ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τούτου, θὰ ἦτο ἀληθῶς ἀνυπολόγιστον. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι ἡ ἐπιδίωξις τῆς κυκλοφορίας καὶ τὰ ἄτοπα αὐτῆς παρέσειραν τὰς ἐφημερίδας εἰς συνεχεῖς ὑποχωρήσεις πρὸς τὰς κατωτέρας τοῦ κοινοῦ ὀρέξεως. Ἀλλὰ τὶ εἶναι, κύριοι, τὸ κακὸν τοῦτο ἀπέναντι ἐκείνου τὸ ὁποῖον θὰ προήρχετο ἐὰν ἤθελεν ἰσχύσῃ ἡ διάταξις αὐτὴ ἀπέναντι τῆς πλήρους ὑποδουλώσεως τῶν ὀργάνων τῆς λαϊκῆς μορφώσεως καὶ ἀγωγῆς ἀπέναντι τῆς ἀνυπερασπίστου παραδόσεως τῶν ἱερωτέρων τοῦ τόπου συμφερόντων εἰς χεῖρας μιᾶς πολιτικῆς καί οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας; Τί εἶναι τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῶν φύλλων τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκουν τὴν κυκλοφορίαν καὶ ἐπιδιώκοντα τὴν κυκλοφορίαν εἶναι ἠναγκασμένα νὰ προσφεύγουν εἰς τὰς κατωτέρας τοῦ κοινοῦ αἰσθητικὰς ἀντιλήψεις, ἀπέναντι τῆς πλήρους ὑποδουλώσεως τοῦ μόνου του ὀργάνου; Αὐτὸ ἤθελεν ἐπέλθῃ ἰσχυούσης τῆς ἀντιλήψεως περὶ κατασχέσεως τῶν τυπογραφείων. Ἡ διάταξις ἀντικατεστάθη. Ὁπωσδήποτε ἐπεβλήθη δι’ αὐτῆς ἡ κατάσχεσις τοῦ συνόλου τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων τῶν ἐφημερίδων εἰς χεῖρας τοῦ πρακτορείου ἅμα τῇ ἀπαγγελίᾳ τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως. Ἰσχυούσης, κύριοι, τῆς διατάξεως αὐτῆς, σᾶς ἐρωτῶ: Κατὰ τίνα τρόπον πλέον θὰ εἶναι δυνατή ἡ ἔκδοσις, ἡ συντήρησις τῶν φύλλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀποζοῦν μόνον ἐκ τῆς ἡμερησίας των κυκλοφορίας; Κατὰ τίνα τρόπον θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἔκδοσις φύλλων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνήκουν εἰς μικρὰς πολιτικὰς ὁμάδας, φύλλων ἀνεξαρτήτων μὴ ἐχόντων μεγάλην οἰκονομικὴν ὑποστήριξιν, ὅταν ἅμα τῇ ἀπαγγελίᾳ μιᾶς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως ὅλοι οἱ πόροι αὐτῶν θὰ κατάσχωνται, θὰ δημεύωνται; Ὅταν αἱ ἐφημερίδες ἕνεκα τῆς ἀπειλῆς τῆς κατασχέσεως αὐτῆς δὲν θὰ ἔχουν οὔτε τὰς προχειροτέρας πιστωτικὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας παρέχει σήμερον τὸ πρακτορεῖον, πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ θεωρήσητε ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐλευθερία τοῦ Τύπου; Καθιερουμένης τῆς διατάξεως αὐτῆς, αἱ ἐφημερίδες καὶ πάλιν, κύριοι βουλευταί, κατὰ ἕνα καὶ μόνον τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδοθοῦν: Ἢ ἂν ἔχουν ἰδίας ἐγκαταστάσεις, ἢ ἂν θελήσουν νὰ συνθηκολογήσουν ἐγκαταλείπουσαι τὰς ἰδίας αὐτῶν ἰδέας καὶ ὑποτάσσουσαι τὴν πολιτικὴν αὐτῶν καί τὰς ἀντιλήψεις αὐτῶν εἰς ἰσχυροὺς οἰκονομικοὺς ὀργανισμούς. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι τὸ μεγαλύτερον κακόν. Ἰδοὺ διατὶ λέγομεν ὅτι εἶναι δίκαιον διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι διατηρεῖται ἡ ἀρχὴ τῆς ἐλευθεροτυπίας, ὅτι δυνάμεθα πλέον νὰ ἔχωμεν πραγματικὰ ὄργανα τῆς δημοσίας γνώμης, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ δουλεύουν εἰς ξένα συμφέροντα, ἢ δὲν θὰ ὑποτάσσωνται διὰ τὴν ἔκδοσίν των εἰς οἱασδήποτε ἑλκυστικὰς προτάσεις. Εἰς τὸ κεφάλαιον περὶ ἀπαγορεύσεως δημοσιεύσεων περιλήφθη καὶ ἡ διάταξις περὶ τῆς ὁποίας πολὺς ἔγινε λόγος: Ἡ διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας, ὡς εἶχε τοὐλάχιστον τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, ἅμα τῇ ἐγχειρίσει μηνύσεως κατὰ τῆς ἐφημερίδος ἀπηγορεύετο πλέον εἰς τὴν ἐφημερίδα αὐτὴν νὰ θίξῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸ ζήτημα τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸ ἐπιλήψιμον δημοσίευμα, νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε περὶ αὐτοῦ εἴδησιν, τῆς παραβάσεως τῆς διατάξεως ταύτης χαρακτηριζομένης καὶ ἀποτελούσης ἀδίκημα παραπεμπόμενον εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν. Εἶναι καὶ αὐτὴ μία διάταξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπέδωκεν ἐξαιρετικὴν σημασίαν. «Μὴ θίγετε—εἶπεν— τὴν διάταξιν αὐτὴν! Ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν λοιπῶν. Μὴ θίγετε τῆς διατάξεως περὶ τῶν τυπογραφείων ἢ περὶ τοῦ συνόλου τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων καὶ συζητοῦμεν ἐπὶ τῶν λοιπῶν». Εἶναι μία ἐκ τῶν κεφαλαιωδῶν διατάξεων, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θέτει ὅλο τό βάρος τῆς δυνάμεώς της. Ἐξετάσατε, κύριοι βουλευταί, τί ἤθελε συμβῆ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἰσχύσῃ ἡ διάταξις, ὡς εἶχε κατ’ ἀρχάς. Θὰ συνέβαινεν, κύριοι βουλευταί, ὥστε νὰ εὑρισκώμεθα ἐν τῷ μέσῳ σφοδροῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος διεξαγομένου μὲ θέμα τὴν διοικητικὴν τυχὸν κατάπτωσιν καὶ τὴν ἠθικὴν παρέκκλισιν μιᾶς Κυβερνήσεως, καὶ ὅμως θὰ ἤρκει μία οἱαδήποτε μήνυσις ἐναντίον τῶν ἐφημερίδων αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ συνεπάθουν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, μία οἱαδήποτε μήνυσις διὰ καταστήσῃ ἀδύνατον εἰς αὐτοὺς νὰ ἀναφέρουν καὶ μίαν ἔστω λέξιν περὶ τοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐκαλεῖτο μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ δώσῃ τὴν ψῆφον του ὁ λαός. Θὰ συνέβαινεν ὥστε νὰ διεξάγεται ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν μὲ ζήτημα τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅμως θὰ ἤρκει μία ἁπλῆ ἐγχείρισις μιᾶς μηνύσεως διὰ νὰ καταστῇ ἀδύνατον εἰς τὸν Τύπον τὸν ἀντιπολιτευόμενον νὰ ἀναφέρῃ τί περὶ τῆς οἰκονομικῆς ταύτης πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι θὰ ἐθεωρεῖτο καὶ τοῦτο ὡς ἀπάδον εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Καὶ θὰ ἦτο δύσκολος ἡ ἐπίδοσις μιᾶς τοιαύτης μηνύσεως ἐναντίον ὅλων συλλήβδην τῶν ἀντιπάλων φύλλων; Θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ἰσχυρισθῇ μιὰ Κυβέρνησις ὅτι διὰ τῶν δημοσιευμάτων αὐτῶν δημιουργεῖται κατάστασις τείνουσα εἰς ὑποτίμησιν τοῦ Ἐθνικοῦ νομίσματος ἢ εἰς κλονισμὸν τῆς δημοσίας πίστεως; Τὰ ἄτοπα αὐτὰ θὰ ἐδημιουργοῦντο, ἐὰν ἡ διάταξις ἤθελεν παραμείνῃ ὁποία τὸ πρῶτον ἐτέθη εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν τὴν διάταξιν αὐτήν, καθὼς εἶπεν, ἀπὸ τὴν νομοθεσίαν τὴν Ἀγγλικὴν τῆς ὁποίας τὴν πρόοδον καὶ πᾶσαν ἐνέργειαν παρακολουθεῖ μετ’ ἐνθέρμου ἐνδιαφέροντος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως! Καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν ἐπέκριναν ἐδόθη ἡ ἀπάντησις: Τολμᾶτε νὰ κατακρίνετε ὡς ἀνελεύθερον Κράτος τὴν Ἀγγλίαν τὴν Κοιτίδα τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἐλευθεριῶν; Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ἡ Ἀγγλία εἶναι ἡ κοιτὶς τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἐλευθεριῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅμως ἐξ ἀντιθέτου καὶ τὸ ὅτι εἰς τὴν χώραν ἐκείνην τὰ πάντα, καὶ πολίτευμα καὶ δικαιοσύνη καὶ διοίκησις καὶ παιδεία καὶ στρατὸς καὶ Τύπος καὶ ὅλαι ἀνεξαρτήτως αἱ πολιτικαὶ καὶ κοινωνικαὶ λειτουργίαι, φέρουν ἄλλην σφραγῖδα καὶ ἀκολουθοῦν ἰδιάζοντα ρυθμόν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀπομίμησις ἀπεδείχθη τελείως ἀνέφικτος καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐν μέρει μόνον ἀντιγραφὴ πρόξενος μᾶλλον ἐγένετο ἀνωμαλιῶν καὶ διαταραχῶν εἰς τὰ συστήματα τὰ κρατοῦντα εἰς τὰς ἄλλας χώρας ὡς σῶμα παρείσακτον εἰς τὸν Ἐθνικὸν ὀργανισμόν. Ἀλλὰ εἶναι τάχα ἀκριβὲς ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἰσχύει εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀκριβῶς ὅπως ἐτέθη εἰς τὸ νομοσχέδιον; Ἔχω καὶ ἐγώ, κύριοι βουλευταί, ὑπ’ ὑπ’ ὄψιν μου τὸν Ἀγγλικὸν νόμον τοῦ 1888, διὰ τὴν ἀκρίβειαν—περίληψιν τοῦ νόμου τούτου—δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπονται ἐπὶ ἐκκρεμῶν δικαστικῶν ὑποθέσεων δημοσιεύσεις, ἐκτὸς ἐὰν ἡ δημοσίευσις αὐτῶν ἀφορᾷ δίκας διεξαγομένας κεκλεισμένων τῶν θυρῶν ἢ ἐκτὸς ἂν πρόκειται περὶ διαδικαστικῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἀπηγορεύθησαν ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς νὰ δημοσιευθοῦν. Ἀπαγορεύεται ἐπίσης—εἶναι ἡ περίπτωσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀσχολούμεθα—ἀπαγορεύεται ἐπίσης πᾶν σχόλιον ἐπὶ ἐκκρεμμῶν δικαστικῶν ὑποθέσεων, πᾶν σχόλιον τὸ ὁποῖον θὰ ἐγίνετο ἐν τῇ προθέσει—εἶναι ἡ ἔκφρασις τοῦ νόμου— ἐν τῇ προθέσει παρακωλύσεως τῆς κανονικῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἔργου τῆς δικαιοσύνης. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σήμερον μᾶς ἀνέφερε δύο ἢ τρία παραδείγματα. Τὰ παραδείγματα ταῦτα δὲν ἔχουν σχέσιν τινα πρὸς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Τὸ πρῶτον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ἀφεώρα, νομίζω, τὴν παραβίασιν τοῦ νόμου περὶ ἐχεμυθείας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἔγινε περὶ τούτου λόγος εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν καί ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπερωτηθεὶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἀνέφερεν ὅτι ἔγινε πράγματι παραβίασις τοῦ νόμου περὶ ἐχεμυθείας καὶ ᾤκτειρε τὴν παραβίασιν αὐτῆς ἰσχυρισθεὶς μόνον ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα, δυστυχῶς, νὰ προβῇ ἔτι περαιτέρω. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειώσητε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὅταν ὡμίλει ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν Ἀγγλίᾳ ὡμίλει περὶ περιπτώσεως ἡ ὁποία ἀφεώρα τὸ ἡμιεπίσημον ὄργανον τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, τὸ ὁποῖον παρεβίασε τὸν νόμον περὶ ἐχεμυθείας, ἐδημοσίευσεν αὐτὸ καὶ μόνον εἴδησιν εἰς βάρος τοῦ ἄλλου Τύπου, εἴδησιν ὑποτιθεμένην ὅτι προῆλθεν ἐξ αὐτῶν τῶν κόλπων τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ τηρήσῃ τὴν γλῶσσαν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν, ἐναντίον τοῦ ὀργάνου τὸ ὁποῖον κατεχράσθη τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κόμματός του. Ἡ ἄλλη περίπτωσις τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ἦτο ἐντελῶς ξένη πρὸς τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀσχολούμεθα. Ἀφεώρα μόνον τὴν ἐπέκτασιν τῶν χρηματικῶν ἀποζημιώσεων τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Ἀγγλικὸς νόμος ὁ κατὰ τοιοῦτον ἀποτελεσματικὸν τρόπον ἐφαρμοζόμενος εἰς τὴν χώραν ἐκείνην. Ἀλλ’ ὁ νόμος ὁ Ἀγγλικός, ἡ περίπτωσις δηλαδὴ ἐκείνη, περὶ τῆς ὁποίας ἡμεῖς ἀσχολούμεθα, ἡ περίπτωσις ἐκείνη, κύριοι βουλευταί, εἶναι περίπτωσις γενικῆς φύσεως μὴ ἀφορῶσα μίαν ὡρισμένην ἐφημερίδα, ἢ μίαν μερίδα μόνον τοῦ Τύπου. Ἀφ’ ἧς καταστῇ ἐκκρεμής, ἀφ’ ἧς ἀνοίξῃ οἱαδήποτε διαδικασία καὶ εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἀπαγορεύεται γενικῶς εἰς πάσας τὰς ἐφημερίδας ἡ δημοσίευσις σχολίων γενομένων ἐν τῇ προθέσει τῆς παρακωλύσεως τοῦ ἔργου τῆς δικαιοσύνης. Τί ἐπράξαμεν ἡμεῖς, κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης; Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι «ἀρκεῖ νὰ ἐπιδώσωμεν μίαν μήνυσιν διὰ νὰ......» Ὑπάρχει τις σχέσις μεταξὺ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς καὶ τῆς περιπτώσεως τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θεσπίζομεν; Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ποία ὑπῆρξεν ἡ τύχη τῆς διατάξεως αὐτῆς εἰς τὴν ἐφαρμογήν της; Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν φράσιν τῆς «Βρεττανικῆς ἐγκυκλοπαιδείας», ἡ ὁποία ἔχει μεγίστην σημασίαν διὰ τὸ ζήτημα. Καὶ λέγει ἡ «Βρεττανικὴ ἐγκυκλοπαίδεια»: «Μηνύσεις συχνὰ ὑποβάλλονται διὰ τὴν δημοσίευσιν τοιαύτης φύσεως σχολίων. Τὰ δικαστήρια φαίνονται ἤδη ἀπρόθυμα νὰ κινηθοῦν». Ὁ νόμος αὐτὸς ἐθεσπίσθη τὸ 1878. Ἡ ἔκδοσις τῆς Βρεττανικῆς ἐγκυκλοπαιδείας τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν εἶναι τὸ 1909. Ἀποδεικνύει καὶ τοῦτο ὅτι καὶ εἰς τὴν μόνην χώραν εἰς τὴν ὁποίαν ἐγεννήθη σκέψις τις παραπλησία — παρασάγγας ὁπωσδήποτε ἀπέχουσα τῆς διατάξεως τῆς ἰδικῆς μας–εἰς τὴν μόνην ἐκείνην χώραν εἰς τὴν ὁποίαν ἐγεννήθη αὐτὴ ἡ σκέψις, ἐν τῇ πράξει ἐγκατελείφθη ἅμα τῇ γενέσει της. Καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐρχώμεθα νὰ λέγωμεν ἐνταῦθα ὅτι: «πῶς τολμᾶτε νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι εἶναι ἡ διάταξις ἀνελευθέρα, ὅτι εἶναι τὸ μέτρον ἀνελεύθερον ὅταν ἰσχύῃ εἰς τὴν κοιτίδα τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐλευθεριῶν;» Δὲν ἰσχύει οὔτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν τοιαύτη διάταξις, δὲν ἰσχύει οὔτε εἰς ἄλλην τινά χώραν. Ὑπέστη καὶ τὸ μέτρον τοῦτο ριζικὴν τροποποίησιν, περιορισθὲν εἰς τὰς παραβάσεις τὰς ἀφορώσας τὸν ἰδιωτικὸν βίον καὶ ἐπὶ τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων. Ἀλλὰ ποῖον σκοπὸν ἔχει ἡ διάταξις αὕτη, κύριοι βουλευταί; Ἔχει σκοπὸν νὰ προλάβῃ ἐνδεχόμενον ἐπηρεασμὸν, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀναγκαίαν ἠρεμίαν διὰ τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ὁ ἐπηρεασμὸς δὲν γίνεται μόνον ἐντεῦθεν, γίνεται καὶ ἐκεῖθεν. Δὲν γίνεται μόνον εἰς βάρος τοῦ κατηγορουμένου, γίνεται καὶ εἰς ὄφελός του. Ἐκ τῆς διατάξεως τῆς θεσπιζομένης ἤδη τὶ θὰ συμβῇ, κύριοι βουλευταί; Ὅτι διὰ τῆς ἐπιδόσεως οἱασδήποτε μηνύσεως ἅμα τῇ ἐγχειρίσει οἱονδήποτε μηνύσεως ὁ μὲν κατηγορούμενος θὰ εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἀσκῇ τὴν μᾶλλον ἀσύστολον προπαγάνδαν, θὰ ἐμποδίσητε δὲ μόνον πᾶσαν κατ’ αὐτοῦ φωνὴν εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην.

§49Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ μηνυτὴς δὲν ἔχει ἐφημερίδα.

§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχει φιλικὸν Τύπον.

§51Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ δύναται νὰ δηλώσῃ τίποτε σχετικῶς· εἶναι τὸ ἄρθρον 34.

§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε ἀπαλείψατε τὴν διάταξιν, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν. Ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ διάταξις αὐτή; Ἢ δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν καὶ ἀπαλείψατέ την, ἢ ἔχει σκοπὸν καὶ τότε εἶναι ἐπιβλαβὴς, διότι εἰς τὰς δίκας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι συγκινοῦν τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκήσῃ κακόβουλον ἐπίδρασιν ὁ Τύπος, εἰς τὰς δίκας ἐκείνας διχάζεται καὶ ὁ ἡμερήσιος Τύπος εἰς δύο στρατόπεδα εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εὐνοοῦσι τοὺς τελοῦντας ὑπὸ κατηγορίαν καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν τοὺς εὐνοοῦν. Διὰ τῆς προτάσεώς σας ὁ Τύπος ὁ ὁποῖος διάκειται δυσμενῶς πρὸς τοὺς κατηγορουμένους ἀναμφισβητήτως τίθεται ἐκποδών, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιεύσῃ οἱανδήποτε εἴδησιν, ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος προστατεύει κατὰ τὸν σκανδαλωδέστερον τρόπον τὸν κατηγορούμενον, ὁ Τύπος αὐτὸς παραμένει ἀνενόχλητος.

§53Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ δημοσίευμα τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, εἰς τὰς παραβάσεις περὶ ἀσέμνων, ποῖος θὰ ἀναλάβῃ τὴν προστασίαν; Διότι θὰ ἀναμιχθῇ ἡ ἐφημερὶς εἰς τοιούτου εἴδους ἀγῶνα.

§54Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διατὶ θὰ ἀναμιχθοῦν αἱ ἐφημερίδες...

§55Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διότι ἀπαγορεύεται ἡ δημοσίευσις οἱουδήποτε ἐγγράφου.

§56Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖον ἔγγραφον κ. ὑπουργέ; Τὸ ἄρθρον 37 λέγει: (ἀναγινώσκει). «Ἐν περιπτώσει διώξεως ἐφημερίδος τινὸς εἰς τὴν ὁποίαν πλέον ἀπαγορεύεται οἱανδήποτε δημοσίευσις σχετικὴ πρὸς τὴν καταγγελθεῖσαν πρᾶξιν». Καὶ ἐδῶ σᾶς ἀναφέρω ὅτι δὲν εἶναι ἴση ἡ ἀπαγόρευσις διὰ πάντας. Ἐπιτρέπεται διὰ τὸν μηνυτὴν νὰ δημοσιεύσῃ κατὰ τοῦ κατηγορουμένου, ἐπιτρέπεται εἰς τὸν μηνύσαντα τὴν πρᾶξιν νὰ ἐνεργῇ τὴν μᾶλλον σκανδαλώδη ἐπιρροὴν διὰ παντοίων δημοσιευμάτων ἐπὶ τῶν δικαστῶν. Ἀπαγορεύετε ὅμως εἰς τὸν κατηγορούμενον ν’ ἀμύνεται διὰ τοῦ Τύπου καὶ ἐκκαθαρίζῃ τὴν θέσιν του ἀπέναντι τῆς δημοσίας γνώμης. Ἐὰν ἤθελε κατηγορηθῇ τις ὅτι ἔκαμε μίαν δημοσίευσιν θίγουσαν τὸν ἰδιωτικὸν βίον εἰς τῶν ἐφημερίδα αὐτοῦ, μετὰ τὴν καταγγελίαν δὲν θὰ ἐπιτρέπεται νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῆς πράξεως αὐτῆς τήν ὁποίαν ἔγραψεν, οὔτε σχόλιον νὰ δημοσιεύσῃ οὐδὲ ὑπαινιγμὸν οἱονδήποτε οὔτε ἄλλο τί. Εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐκείνας ὅμως αἱ ὁποῖαι ἀκολουθοῦν τὴν ἀντίθετον ἐντελῶς φοράν, αἱ ὁποῖαι ὑπερασπίζουν τὸν θιχθέντα εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐκείνας θὰ ἐπιτρέπεται ἡ μᾶλλον ἀσύστολος διὰ τοῦ Τύπου προπαγάνδα ἐναντίον τοῦ κατηγορουμένου.

§57Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅπως ὀρθῶς παρετηρήσατε ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἀπαραιτήτου ἠρεμίας καὶ ἀμεροληψίας τῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῆς καταχρήσεως τὴν ὁποίαν δύναται νὰ κάμῃ ὁ κατηγορούμενος, ὁ ἔχων εἰς τὰ χέρια του τὸ ὅπλον τῆς ἐφημερίδος, γράφων συνεχῶς διὰ νὰ προκαταλάβῃ τὴν δικαιοσύνην μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς μηνύσεως. Σκοπὸς δηλαδὴ τῆς διατάξεως εἶναι νὰ καταργήσωμεν τὴν πλεονεκτικὴν θέσιν τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ κατηγορούμενος, ἐνῷ ὅλοι οἱ διάδικοι ὀφείλουν νὰ εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, καὶ ὁ μηνυτὴς καὶ ὁ μηνύσας. Ἐὰν νομίζετε ὅτι καθίσταται πλεονεκτικωτέρα ἡ θέσις τοῦ μηνυτοῦ, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ὑποβάλετε σχετικὴν τροπολογίαν, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νά...

§58Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ τὸ καταστήσωμεν γενικὸν δι’ ὅλας τὰς ἐφημερίδας.

§59Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ παθών, ὁ μηνυτὴς δὲν ἔχει ἐφημερίδα. Διότι ἔχει ἐφημερίδα ὁ κατηγορούμενος, θέλομεν νὰ τοῦ ποῦμε διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ὅτι «θὰ παύσῃς νὰ γράφῃς».

§60Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει ἐφημερίδα, ἔχει ὅμως φιλικὰς ἐφημερίδας, ἔχει ἐφημερίδας ἀντιπάλους πρὸς ἐκείνην ἡ ὁποία ἐδημοσίευσεν τὸ ἀξιόμεμπτον δημοσίευμα.

§61Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὔτε ὁ ἕνας οὔτε ὁ ἄλλος.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ὁ μηνυτὴς καὶ ὁ κατηγορούμενος εἶναι ἐφημερίδες, τὶ γίνεται;

§63Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δεχόμεθα τὸ ζήτημα νὰ λυθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§64Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ διορθωθῇ αὐτὸ λοιπόν, καὶ ἑπομένως ἀμβλύνετε μετὰ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ ἀρχικὴ τοῦ μέτρου τούτου σημασία. Καὶ δὲν ἐννοῶ πλέον διατὶ τόση ἀποδίδεται σημασία καὶ σήμερον ἀκόμη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διάταξιν ταύτην. Ἀλλὰ εἰς τὸ σχετικὸν αὐτὸ κεφάλαιον, εἰς τὸ ἴδιον ἐπίσης ἄρθρον, ὑπάρχει καὶ διάταξις ἄλλη διὰ τῆς ὁποίας ἡ παραβίασις τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης, χαρακτηριζομένη ἀληθῶς κατὰ τρόπον ἀνεξήγητον ὡς ἁπλῆ ἀστυνομικὴ παράβασις, παραπέμπεται ὅπως δικασθῇ ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου. Δὲν νομίζω κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν πλαγίων αὐτῶν ὁδῶν νὰ παρακάμψουν τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι καλύπτουν ὅλην τὴν ἔκτασιν παντὸς διὰ τοῦ Τύπου δημοσιεύματος, ὅλων τῶν διὰ τοῦ Τύπου γενομένων δημοσιεύσεων. Ἐὰν μία δημοσίευσις, ἀποτελῇ ἀξιόποινον πρᾶξιν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐκτελουμένη διὰ τοῦ Τύπου, ὑπάγεται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 100 τοῦ Συντάγματος. Καὶ ἡ παραπομπὴ ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐφ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἡ παραπομπὴ ἐνώπιον τῶν ἐνόρκων εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν, δὲν εἶναι δυνατὴ διὰ τοῦ χαρακτηρισμοῦ οἱασδήποτε παραβάσεως, ὡς ἀστυνομικῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακάμψωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ νὰ θεσπίσωμεν οἱανδήποτε εἰδικὴν ρήτραν καθορίζουσαν τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων ἐπὶ τῶν παραβάσεων τούτων. Παρατηρῶ δηλαδὴ, καὶ συζήτησις ἔγινε μεγάλη, ὅτι ἐκ τῶν δημοσιευμάτων λ. χ. τῶν «ἀσέμνων» λεγομένων ὁρίζεται ἡ ἁρμοδιότης τοῦ δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν. Πρὸς τὶ ὁρίζεται ἡ ἁρμοδιότης αὕτη; Ἐλέχθη ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ παραπομπὴ αὕτη, ἔχομεν μάλιστα τὴν τελευταίαν νομολογίαν ἀκολουθοῦσαν τὴν ἑρμηνείαν ταύτην, ὁ ἀξιότιμος μάλιστα ὑπουργὸς ἀνέφερεν εἰς τὴν ἀγόρευσιν του ὅτι καί ὁ ἐν Ἀθήναις καθηγητὴς τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου δέχεται τὴν ὀρθότητα τῆς ὑπαγωγῆς τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικῶν. Δὲν κατώρθωσα νὰ ἀνεύρω δημοσίευμά τι τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου δεχόμενον τὴν ἄποψιν αὐτήν. δὲν παρηκολούθησα τὴν νομολογίαν διὰ νὰ γνωρίζω τὶ ἀκολουθεῖ αὕτη ἐπὶ τῆς συνταγματικότητος τοιαύτης τινὸς διατάξεως. Ἀλλὰ μοῦ εἶναι ἀδιάφορον ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς ἐπιστήμης ἢ ποία εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ εἰς τὴν νομολογίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ζητοῦμεν εἶναι ν’ ἀπαλειφθῇ καὶ νὰ μὴ γίνεται χρῆσις ἐν τῷ μέλλοντι οἱαδήποτε εἰς τοὺς νόμους καταχώρησις διατάξεων καθοριζουσῶν τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, διότι τοῦτο εἶναι ἀπολύτως περιττόν. Τὶ θέλει ἡ διάταξις αὕτη. Ὑπάρχει ἡ πρόνοια τοῦ Συντάγματος ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ διατάγματος τὴν ὁποίαν ἁρμοδία εἶναι νὰ ἑρμηνεύσῃ ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ νομολογία. Ἡ παρέμβασις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας μόνον νὰ θέση ἐνώπιον τοῦ διλήμματος εἶναι δυνατὸν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἢ τουτέστι νὰ παραβιάσῃ τοὺς συνταγματικοὺς νόμους ἢ νὰ κηρύξῃ τοὺς ψηφιζομένους νόμους ἀντισυνταγματικούς. Ἀλλὰ θὰ εἴπω καὶ λέξεις τινὰς γενικώτερον ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρ. 100 τοῦ Συντάγματος, εἰδικῶς ἐπὶ τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων. Πᾶς καλῆς πίστεως ἀκροατὴς ἀντιλαμβάνεται ὅτι δὲν θὰ ἤμην ἐγὼ ποτὲ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐδεχόμην τὰς μᾶλλον αὐστηρὰς ποινὰς τὰς ἐπιβαλλομένας ἐπὶ τῶν τοιούτου εἴδους παρεκτροπῶν. Ἀλλὰ συζητοῦμεν ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς στενῆς ἀπόψεως τῆς συνταγματικῆς καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποδίδωμεν εἰς τὸ Σύνταγμα τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἔχει. Τὶ ὁρίζει τὸ Σύνταγμα; Ἐὰν ἡ παράβασις ἀφορᾷ τὸν δημόσιον βίον, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικῶν... Καὶ ὀρθῶς ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι τὸ ἐρώτημα δὲν ὑποβάλλεται κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον. Ἡ ἐρώτησις ὀφείλει νὰ γίνῃ ἐὰν ἡ δημοσίευσις ἀφορᾷ τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἐὰν δὲν ἀφορᾷ τὸν ἰδιωτικὸν βίον ὀφείλει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Κακουργοδικείων. Διότι ἡ συνταγματικὴ διάταξις ὁρίζει ὡς φυσικοὺς δικαστὰς τῶν παραβάσεων τοῦ Τύπου τοὺς ἐνόρκους καὶ μίαν δέχεται σαφῆ ἐξαίρεσιν, μίαν καὶ μόνην, τὴν ἐξαίρεσιν τῶν παραβάσεων, αἱ ὁποῖαι θίγουν τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Τὸ ἄρθρον δηλαδὴ 100 λέγει—ἡ ἔννοια εἶναι καθαρὰ καὶ δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία—λέγει (ἀναγινώσκει). Δὲν ἀφοροῦν τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ὑπάγονται εἰς τοὺς ἐνόρκους. Ἀφοροῦν τὸν ἰδιωτικὸν βίον; ὑπάγονται εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον.

§65Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Λέγει «προσώπων».

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ συμπλήρωσίς σας εἰσέρχεται ἐνίσχυσιν τῶν ἀπόψεων μας. Τὰ ἄσεμνα δημοσιεύματα δὲν περιέχουν προσβολὰς κατ’ ἀτόμων προσβολὰς κατὰ προσώπων, προσβολὰς μεμονωμένας. Τὰ ἄσεμνα δημοσιεύματα δὲν θίγουσι τὰ ἄτομα, ἀλλὰ θίγουσι ἐν τῷ συνόλῳ τὴν κοινωνικὴν τάξιν καὶ ἠθικήν. Δὲν εἶναι ἑπομένως δυνατὸν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ προσβολὴ ὡς στρεφομένη κατὰ μεμονωμένων ἀνθρώπων κατ’ ἀτόμων διὰ νὰ ὑπαχθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν Συνταγματικῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο κανονικὸν, θὰ ἦτο νὰ ἀποφεύγεται εἰς τοὺς νόμους οἱαδήποτε μνεία τῆς δικαστικῆς ἁρμοδιότητος προκειμένου περὶ ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, νὰ ἀφεθῇ δὲ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως εἰς τὴν νομολογίαν, καὶ ἡ ἑρμηνεία αὐτῆς εἰς τὴν ἐπιστήμην. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθὸν, καὶ νομίζω ὅτι εἰς αὐτὸ τοὐλάχιστον συνεφωνήσαμεν.

§67Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδὴ ἀντὶ ἁρμοδίου Πλημμελειοδικείου νὰ τεθῇ ἁρμοδίων δικαστηρίων.

§68Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ, κύριοι εἰς ἄλλας λεπτομερείας. Ἀνέφερα καὶ αὐτὰ διὰ νὰ δώσω μίαν ὁπωσδήποτε ἁπτοτέραν εἰκόνα τῶν γενικωτέρων μου ἀντιλήψεων. Δὲν θὰ ἀπέκρουον, τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐπιστάσης τῆς ὥρας μίαν μᾶλλον ἐπισταμένην ἔρευναν τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα προηγουμένως, τῶν Συνταγματικῶν περὶ Τύπου διατάξεων ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα προηγουμένως. Εἶμαι διατεθειμένος ἀκόμη νὰ δεχθῶ ριζικωτέραν μεταρρύθμισιν ἐντὸς τῆς κειμένης νομοθεσίας καὶ τῶν ὑφισταμένων Συνταγματικῶν ὁρίων, καὶ ἰδίᾳ τὰς ἀφορώσας τὴν ταχυτέραν ἐκδίκασιν τῶν ἀδικημάτων τούτων, διὰ νὰ μὴ παραπέμπωνται καὶ νὰ μὴ ρίπτωνται πράγματι οἱ φάκελλοι τῶν δικῶν αὐτῶν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων. Αὐτὸ ὑπῆρξεν ὑποθέτω, ὅλος ὁ ἄξων περὶ τὸν ὁποῖον περιεστράφη ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὶς ἠρνήθη, εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν κείμενοι νόμοι; Κείμενοι νόμοι ὑπάρχουν. Ἡ ἐκδίκασις τῶν ἀδικημάτων καθίσταται ἀδύνατος συνεπείᾳ τῆς διαγραφομένης σήμερον διαδικασίας. Καὶ τὶς ἠρνήθη νὰ προβῶμεν εἰς τὴν τροποποίησιν τῆς διαδικασίας αὐτῶν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, διὰ νὰ καταστήσωμεν δραστικὴν τὴν ἰσχὺν τῶν διαδικαστικῶν ὑποχρεώσεων; Τὶς ἠρνήθη μίαν τοιαύτην μεταρρύθμισιν; Ἐὰν μέχρι τοῦδε τὰ δικαστήρια δὲν ἔδειξαν τὴν προθυμίαν τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ δείξουν διὰ τὴν ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τῶν δικῶν αὐτῶν ὀφείλεται τοῦτο ἴσως εἰς μυρίους λόγους, ἀλλὰ ἔχει πάντοτε τὰ μέσα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τούτου εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχάς. Δὲν εἶναι ἀνάγκη διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ταχυτέραν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων εἰς τὴν τιμωρίαν τῶν πραγματικῶν τοῦ Τύπου ἐκτροχιασμῶν, νὰ ἀπαγγείλωμεν τὴν κατάσχεσιν τῶν ἀκαθαρίστων τοῦ Τύπου εἰσπράξεων ἢ τῶν μηχανημάτων τῶν τυπογραφικῶν ἐγκαταστάσεων διὰ νὰ καταστήσωμεν ἐν τῇ πραγματικότητι ἀδύνατον τὴν ἐλευθέραν τοῦ Τύπου λειτουργίαν. Εἶναι δυνατόν, λοιπόν, πράγματι, καὶ θὰ τὸ ἐδεχόμην τὸ ἐπ’ ἐμοὶ προθυμότατα, νὰ προβῶμεν εἰς μεταρρύθμισιν τῆς κειμένης νομοθεσίας, καθιστῶσαν ἀποτελεσματικὴν τὴν ὑποχρέωσιν τῶν δικαστηρίων εἰς τὴν ταχυτέραν των ἐκδίκασιν. Διότι ἐπὶ τέλους καὶ τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν ἀνεφέραμεν, τῆς καθιερούσης τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, μία ἐκ τῶν ποινῶν εἶναι ὅτι δὲν δικαιοῦται, καθὼς εἶπον, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ψηφίζῃ περιορισμοὺς δημιουργοῦντας ἐξαιρετικὸν δίκαιον καταθλιπτικώτερον διὰ τὸν Τύπον ἀπὸ τὸ κοινὸν δίκαιον. Τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου δὲν χρήζουν μικρᾶς προδικασίας διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν των. Εἶναι δυνατὸν χωρὶς νὰ διαταράξωμεν τὴν ἰσότητα ἐνώπιον τῶν νόμων, εἶναι δυνατὸν νὰ θεσπίσωμεν διατάξεις διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπεσπεύδετο τῶν ἀδικημάτων τούτων ἡ ἐκδίκασις. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἐρωτήσω: Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἰς τὶ θὰ ἔβλαπτεν ἐὰν ἠθέλωμεν, ὅταν θὰ πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς μιᾶς ὑποθέσεως δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰς τὸ ἀκροατήριον νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κατηγορούμενον τῆς προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν τάσσοντες συντομωτάτην προθεμίαν πρὸς ἀπόφασιν, διότι ἡ παραπομπὴ εἰς τὸ δικαστήριον ἀποτελεῖ μίαν περιπέτειαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν, ἐὰν θελήσωμεν, νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἀπολύτως καὶ ἀπεριορίστως εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν εἰσαγγελέων ἐὰν πρόκειται μάλιστα οἱ εἰσαγγελεῖς νὰ εἶναι εἰσαγγελεῖς τῶν μεγάλων κέντρων, νὰ εἶναι πρόσωπα τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως; Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, διατάξεις αἱ ὁποῖαι διευκολύνουν τὴν ταχυτέραν διεκπεραίωσιν τῶν δημοσιογραφικῶν ποινικῶν ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν κατὰ τρόπον ἀναπόδραστον εἰς τὴν δικαιοσύνην τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν δικῶν τούτων, θὰ εὕρουν ἡμᾶς προθύμους εἰς ἀποδοχήν. Ἐγκρίνομεν, κύριοι, εἰς ἄλλας τοῦ νομοσχεδίου διατάξεις ἰδίως τὰς ἀφορώσας τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπαντήσεως, μέσου ἀμύνης πράγματι τελεσφόρου διὰ τοὺς ἀδικουμένους. Ἀναμένομεν ἐπίσης τὴν κατὰ μέγα μέρος ἐξύψωσιν τοῦ Τύπου ἐκ τῆς ἀναπτύξεως ὑλικοῦ δημοσιογραφικῆς συνειδήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν καί ἐγὼ νομίζω ὅτι μεγάλως θὰ συμβάλλῃ ἡ ὀργάνωσις τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας ἐντὸς τῶν κόλπων τῶν δημοσιογραφικῶν. Ἐγκρίνομεν τὰ μέτρα ταῦτα. Ἀλλὰ κατεψηφίσαμεν καὶ ἡμεῖς τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν διὰ τὰς ἄλλας αὐτοῦ διατάξεις τὰς παρεχούσας καθὼς ἤδη ἀνέπτυξα δεσμεύσεις ἀδικαιολογήτους. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κατ’ ἐμὲ, διότι ὑπάρχουν διατάξεις μὴ ἔχουσαι οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς τὴν ταχεῖαν τῶν ἀδικημάτων διαδικασίαν, κατεψηφίσαμεν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν. Οὐχὶ διότι θέλομεν νὰ διαιωνίσωμεν τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἀποδοκιμάζομεν, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς κατακρίνομεν διότι αὕτη δὲν εἶναι κατάστασις ἡ ὁποία προέκυψε ἐσχάτως, ἡ ὁποία ἐσημειώθη σήμερον, ἀλλ’ εἶναι κατάστασις ἡ ὁποία ἔχει παρατηρηθῆ πρὸ πολλοῦ στρεφομένη δηλαδὴ κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, στρεφομένη καὶ κατ’ ἐκείνων ἀκόμη οἱ ὁποῖοι δὲν ἀσχολοῦνται εἰς τὸν δημόσιον βίον. Δὲν μᾶς ὤθησεν εἰς τὸ νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον αὐτὴν, τὴν καταδικαστικὴν κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καμμιὰ πολιτικὴ ὑστεροβουλία οὐδὲ νομίζω ὅτι ἁρμόζει ἐκ μέρους τοῦ κ, Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδώσῃ τόσον ταπεινὰ ἐλατήρια εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, διότι δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς ἴσα μεταχειριζόμενοι μέτρα, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ τιθέμενοι ἐπιπέδου, νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας δὲν ἀποβλέπει πράγματι εἰς τὸ νὰ διευκολύνῃ τὴν τιμωρίαν τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου......

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ εἶπον.

§70Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν τὸ εἴπομεν ἡμεῖς.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ εἶπεν ὅμως ἡ ἀντιπολίτευσις.

§72Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. .... τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, ἀλλὰ ὁρμᾶται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ καθαρῶς πολιτικοὺς σκοπούς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν ἐν τῇ κατακλεῖδι τοῦ λόγου του—διότι ἡ σχετικὴ περικοπὴ ὑπῆρξεν παρεσκευασμένη—ἀνέφερεν ὅτι παλαιός του φίλος καὶ συνεργάτης μὴ ἀνήκων ἤδη εἰς τὰς τάξεις τοῦ κόμματός του, συνέστησεν ἄλλοτε νὰ ἀμυνθῇ καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐναντίον τῆς συστηματικῆς του κατασυκοφαντήσεως ἐκ μέρους τῆς ἀντιπάλου μερίδος, διὰ τῶν αὐτῶν ὅπλων διὰ τῆς κατασυκοφαντήσεως ἀκόμη καὶ τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου τῶν ἀντιπάλων. Ἐλέχθη ὅτι ἡ περικοπὴ αὕτη ἀφορᾷ ἐμέ. Δὲν ἠμπορῶ, εἰμὴ νὰ ἐκφράσω τὴν ἄπειρον κατάπληξίν μου. Ἐλέχθη τοιοῦτον τι ἐκ μέρους μου; Πότε ἐγὼ συνέστησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἰδιωτικὴν καὶ ἰδιαιτέραν συνομιλίαν, πότε συνέστησα ἐγὼ νὰ κατέλθωμεν ἡμεῖς μέχρι τῆς κατασυκοφαντήσεως τῶν ἀντιπάλων μας; Ποτέ. Δὲν ὑπῆρξε ποτὲ τοιαύτη περίπτωσις. Δὲν θὰ κατακρίνω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διότι ἔκαμε χρῆσιν ἰδιωτικῆς συνομιλίας, διότι διενοήθη νὰ κάμῃ χρῆσιν μιᾶς τυχὸν ἰδιαιτέρας συνομιλίας. Ὄχι. Διότι ἔχω τὸ θάρρος νὰ εἴπω, ὅτι δὲν λέγω οὐδέποτε τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ μὴ εἶναι ἱκανὸν νὰ ἴδῃ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἑσπέραν ταύτην, δὲν εἶναι διόλου ἀκριβές. Ἄν ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ μίαν περίοδον δεινῆς κομματικῆς διαμάχης, ὄχι διὰ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀλλὰ διὰ τὸν τόπον, τὴν περίοδον τὴν καθαρῶς ἐπαναστατικὴν ἀπὸ τοῦ 1917–1920, ἔχω τὸ θάρρος νὰ εἴπω δημοσίᾳ ὅτι ἐγὼ συνέστησα ὄχι τὴν κατασυκοφάντησιν τῶν ἀντιπάλων μας, ἀλλὰ νὰ ὀργανωθῶμεν καὶ ἡμεῖς ὡς κόμμα καὶ μερὶς πολιτική, νὰ ὀργανωθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἀπέναντι τῶν ἀντιπάλων καὶ νὰ μεταχειρισθῶμεν ἔναντι αὐτῶν τὰ ἴδια ὅπλα, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται ἐν τῷ ἐπιπέδῳ τούτῳ, δηλαδὴ ἐν τῷ ἐπιπέδῳ τῆς ὀργανώσεως, καὶ νὰ ὀργανώσωμεν καὶ ἡμεῖς τοὺς φίλους μας, διὰ νὰ ἀντιπαραταχθῶμεν ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν βιαιότητα καθ’ ἡμῶν. Τοῦτο ὑπεστήριξα καί ἔχω τὸ θάρρος νὰ τὸ εἴπω ταύτην τὴν στιγμήν, διότι δὲν νομίζω ὅτι τὸ Κράτος δικαιοῦται νὰ μεταχειρίζεται τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ καθ’ ὃν τρόπον εὑρισκόμενοι εἰς ἀνάγκην μεταχειρίζονται διὰ νὰ καταθλιβῇ μία ὡρισμένη μερὶς ἔχουσα τὰς ἀντιλήψεις της ἐκ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι ὠργανωμένοι εἰς συλλόγους πολιτικούς, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ὀργανωθῶμεν εἰς συλλόγους πολιτικοὺς ἵνα ἀμυνθῶμεν κατ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ θὰ ἦτο τὸ παραδοξώτερον τῶν πραγμάτων νὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τοῦ στόματος μου, συστάσεις περὶ κατασυκοφαντήσεως τοῦ πολιτικοῦ βίου τῶν ἀντιπάλων μας. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, θὰ προκαλέσω δὲ οἱονδήποτε ἄνθρωπον. Καὶ ἐπὶ τῶν ὀφθαλμοφανεστέρων περιπτώσεων ἂν καὶ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία ἐβόα κατὰ τῶν πολιτικῶν προσώπων ἀποδίδουσα εἰς αὐτὰ πράξεις ἐπιληψίμους, τάσεις καταχρήσεως, ὑπῆρξα ἴσως εἷς τῶν ἐλαχίστων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε εἶπον ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δύνανται νὰ κατέλθωσι μέχρι τοῦ ἐπιπέδου ὥστε νὰ χρηματισθῶσι. Δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἔθιξα τὸν οἰκογενειακὸν βίον οἱουδήποτε ἀνθρώπου. Δὲν εἶχεν λοιπὸν κανένας ἀπολύτως λόγον νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ συνέστησα ὡς ὅπλον τὴν κατασυκοφάντησιν τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου τῶν ἀντιπάλων μου. Ἔ! λοιπὸν κανεὶς δὲν ἐπιθυμεῖ τὴν ἀσυδοσίαν τοῦ Τύπου. Ὅσοι ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν πολιτικὴν ἐδοκίμασαν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τὰς ἐπιθέσεις τὰς ὁποίας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει δικαίωμα, ἔχει λόγον νὰ θεωρῇ ὡς ἀδίκους. Ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν αὐτὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς, δὲν ὑπῆρξε ἐκ τῶν περισσότερον ὑπ’ αὐτοῦ εὐνοηθέντων. Ὁμόθυμος εἶναι λοιπὸν ἡ συναίνεσις διὰ τὴν περιστολὴν τοῦ ἐκτροχιασμοῦ τοῦ Τύπου, ὁμόθυμοι εἴμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι αὐτό. Τὸ πρόβλημα τὸ μετετόπισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἑσπέραν ταύτην. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι ἂν δεχώμεθα νὰ ἐκλείψουν αἱ ἀσχημίαι ὁποθενδήποτε διαπραττόμεναι. Τὸ πρόβλημα εἶναι πῶς νὰ εὕρωμεν τὰ μέτρα ἐκεῖνα δι’ ὧν θὰ πληγῇ μὲν ἡ κατάχρησις, θὰ παραμείνῃ ὅμως ἄθικτος ὁ ἔλεγχος. Πῶς νὰ χωρίσωμεν τὰ ὅρια ἐκεῖνα ἐντὸς τῶν ὁποίων μόνον θὰ ἀναπτύσσεται ἐλευθέρως ὁ πολιτικὸς βίος καὶ ἔλεγχος, ἡ ἀγαθοποιὸς τοῦ Τύπου ἐπίδρασις. Παρανομεῖ; θὰ ἀρχίζῃ τὸ κακοποιὸν αὐτοῦ ἔργον. Τὰ ὅρια αὐτὰ δὲν εὑρέθησαν καὶ εἰς αὐτὰ τὰ Κράτη τὰ φιλελεύθερα διστάζοντα καὶ ἀποφεύγοντα νὰ θέσουν περιορισμοὺς, εἰς δὲ τὰς χώρας εἰς τὰς ὁποίας ἐπεκράτουν αἱ ἀντιδραστικαὶ τάσεις, αἱ τάσεις αὗται ἐπεζήτουν νὰ πλήξουν κατὰ πρῶτον λόγον τὴν ἐλευθεροτυπίαν, ὀνόματι πάντοτε τῆς δεινοπαθούσας ἐκ τῶν καταχρήσεων αὐτῶν κοινωνίας. Δι’ αὐτὸ κύριοι βουλευταί, βλέπετε πόσον εἶναι δυσδιάκριτα τὰ ὅρια μεταξὺ τῆς γνησίας καὶ τῆς νόθου ἐλευθερίας τοῦ Τύπου. Δι’ αὐτὸ εἴδατε ποίαν σπουδαίαν ἐπιρροὴν ἐξασκοῦν οἱ ὑποκειμενικοὶ παράγοντες διὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν λόγου ἐκφωνηθέντος πρὸ διετίας παρὰ τοῦ συμπαθοῦς εἰς ἡμᾶς—ὄχι βέβαια διὰ τὸν φασισμόν του, ἀλλὰ διὰ τὰς ἄλλας του ἀρετὰς — δικτάτορος τῆς Ἰταλίας. Λέγει οὗτος «εἰς ἕνα σύστημα ὁλοκληρωτικόν ...» (ἀναγινώσκει). Καὶ ἐνῷ τοιαύτην ἔχει περὶ τοῦ φασιστικοῦ Τύπου ἀντίληψιν, θέτει ὡς κατακλεῖδα τὴν ἠχηρὰν βεβαίωσιν—σᾶς τὴν ἀναγινώσκω καὶ αὐτὴν ἐπὶ λέξει—«Ὁ μᾶλλον ἐλεύθερος Τύπος εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἶναι ὁ Ἰταλικός......» (ἀναγινώσκει). Εἰς τοιαύτας, κύριοι, ἀληθῶς παρακρούσεις εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ ἡ παρερμηνεία τῆς ἐλευθερίας καὶ δι’ αὐτὸ ὀφείλομεν νὰ προχωρήσωμεν μετὰ δισταγμοῦ εἰς τοὺς περιορισμούς μας. Καὶ δι’ αὐτὸ χρειάζεται πολὺ προσοχή, καὶ ἀπαθὴς διάθεσις, ὅταν πρόκειται νὰ λάβωμεν μέτρα κατὰ τοῦ Τύπου. Βεβαίως ἐγὼ ἀναμένω ἐν πολλοῖς τὴν ἐξύψωσίν του, ἐξ ὅλων ἐκείνων τῶν ἄλλων μέτρων τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἀνύψωσιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας εἰς σκοπιὰν ἀνωτέραν πρὸς ἀνωτέραν ἐποπτείαν τῶν κοινωνικῶν φαινομένων. Διότι ἂν ἤθελεν κατορθωθῇ νὰ ἀνυψωθῇ ἡ δικαιοσύνη εἰς τὴν σκοπιὰν αὐτὴν, καὶ εὐχερεστέρα θὰ ἦτο καὶ τῆς μεγαλειτέρας τοῦ Τύπου ἀποστολῆς ἡ προάσπισις ἀλλὰ καὶ ἡ ἐμπέδοσις εἰς τὴν κοινωνίαν τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀσφαλείας ἐναντίον τῶν ἐκτραχηλισμῶν του θὰ ἐπετυγχάνετο. Θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ δικαιοσύνη συνερχομένη ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐκ τῶν πληγμάτων τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὴ ὑπέστη ἀπὸ τὴν ἐσωτερικὴν ρῆξιν καὶ ἀποκαθιστῶσα ἀκεραίαν καὶ ἀπόλυτον τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν της, νὰ ἀναλάβῃ τὸν ἐξυγιαντικὸν αὐτῆς ρόλον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ρητῶς τὸ εἶπον ὅτι δὲν ἀποκλείω καὶ τὴν νομοθετικὴν πρόνοιαν διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ὅτι ὀφείλομεν νὰ μείνωμεν ἀδιάφοροι ἐνώπιον νοσηρῶν φαινομένων τὰ ὁποῖα χρήζουν τῆς παρεμβάσεώς μας. Ἔχει καὶ ὁ Τύπος ἀνάγκην τῆς προνοίας μας ἀρκεῖ νὰ εἶναι σώφρων, πραγματικὴ, καὶ εὐεργετική. Ἀλλὰ διατί, κύριοι ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προσδώσῃ πολιτικὴν χροιὰν καὶ πολιτικὸν τόνον εἰς τὴν συζήτησιν; Μέτρα, κύριοι, τοιαύτης ὀργανικῆς φύσεως τὰ ὁποῖα προβλέπουν καὶ ρυθμίζουν τὰ ὑπὸ τοῦ Τύπου γενόμενα, ὑπὸ μιᾶς ἀπαραιτήτου καὶ πολυτίμου δυνάμεως εἰς τὰς ἀνωτέρας κοινωνίας, τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν καὶ τῶν τρεχουσῶν πολιτικῶν ἀναγκῶν. Ὀφείλουν νὰ ρυθμίζωνται μετὰ ψυχρᾶς σκέψεως ἔξω τῶν παθῶν. Δὲν ἠρνήθη ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἠρνήθημεν ἡμεῖς τὴν συμβολήν μας εἰς μίαν προσπάθειαν πρὸς ἐξύψωσιν τοῦ Τύπου, δὲν τὴν ἀρνούμεθα καὶ σήμερον. Καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἂν δὲν ἐτίθετο πολιτικὸν ζήτημα, θὰ ἐδέχετο ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς μίαν συμπληρωματικὴν ἐπανεξέτασιν, ἐκ τῆς ὁποίας πολλαὶ θὰ προήρχοντο βελτιώσεις. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις κατέστησε τὸ ζήτημα τοῦτο ζήτημα πολιτικόν, καὶ ἀνέμιξεν ὅλας τὰς ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι ἐκίνησαν τὴν δημοσίαν προσοχὴν κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους. Ἐὰν τοῦτο τὸ ἐπροτείνομεν ἡμεῖς θὰ ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι: Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ κανονισμοῦ· κάμετε ἐπερώτησιν, δὲν μποροῦμεν εἰς μίαν συζήτησιν περὶ Τύπου νὰ ἀναμιγνύομεν ἄλλας ὑποθέσεις. Δὲν θὰ ἀναμίξωμεν ἡμεῖς μὲ ἄλλας ὑποθέσεις κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ γνωρίζομεν νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ σπουδὴ αὐτὴ διὰ τὴν ἀμεσωτάτην τοῦ νομοσχεδίου ἐπιψήφισιν καὶ ἡ ἐπιμονή σας εἰς ὡρισμένας μόνον διατάξεις ἰδίως ἐκείνας αἱ ὁποῖαι φέρουν εἰς οἰκονομικὸν ἀδιέξοδον τὰς ἐφημερίδας καὶ αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν ἀδύνατον τὴν ἔκδοσιν φύλλων νέων ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὴ εἰς μικρὰς καὶ ἀνισχύρους οἰκονομικὰς πολιτικὰς ὁμάδας, ἡ ἐπιμονὴ σας, λέγω, εἰς τοιαύτας διατάξεις καθιστᾶ τὴν συνεννόησιν δυσχερεστάτην. Τὴν σπουδὴν αὐτὴν τὴν δικαιολογεῖ ἡ Κυβέρνησις λέγουσα ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ ἕνας ταχὺς τερματισμὸς τοῦ ἐκτραχηλισμοῦ, ἕνας ταχὺς τερματισμὸς τοῦ συστηματικοῦ διασυρμοῦ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου καὶ τῆς τιμῆς τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ δημιουργήσωμεν κινδύνους καὶ διὰ τὸ πολιτικὸν καὶ διὰ τὸ κοινωνικὸν καθεστώς. Καὶ ἀνέφερε, διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸν ἰσχυρισμόν της τοῦτο, ἡ Κυβέρνησις ὅτι: «Βλέπετε ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταφέρονται ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου; Εἶναι τὰ δύο ἀκρότατα στοιχεῖα: ὁ κομμουνισμὸς ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἡ ἄκρα δεξιὰ πτέρυξ ἡ κηρύσσουσα τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικτατορίας. Ὁ κομμουνισμὸς ἀπειλεῖ νὰ κατέλθῃ καὶ μέχρι τῶν ὁδῶν». Ἀλλὰ πότε ὁ κομμουνισμὸς δὲν εἶχε πρόγραμμα νὰ κατέρχεται μέχρι τῶν ὁδῶν; Ὁσάκις ἠδυνήθη νὰ κατέλθῃ ἐπὶ παντὸς ζητήματος κατῆλθε πάντοτε εἰς τὰς ὁδοὺς, διότι τὸ πρόγραμμά του εἶναι ἡ ἀνατροπὴ τοῦ καθεστῶτος διὰ τῶν ὁδῶν. Δὲν ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν τὸ γεγονὸς αὐτὸ ὥστε νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι ἔχει κρεμάσει ὅλας του τὰς ἐλπίδας ὁ κομμουνισμὸς εἰς τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ μέτρου αὐτοῦ καὶ διατηρουμένης τῆς κειμένης νομοθεσίας νὰ ἐπιπέσῃ ἐναντίον ἡμῶν καὶ νὰ ἀνατρέψῃ τὴν κοινωνικὴν τάξιν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχῃ φόβος ἐκ τοῦ κομμουνισμοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, διότι παρεξεκλίναμεν τὴν συζήτησιν ἀπὸ τῆς κανονικῆς της τροχιᾶς. Εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι ἐὰν δὲν ψηφισθοῦν αἱ διατάξεις—διότι περὶ αὐτῶν καὶ μόνον πρόκειται—εἰς τὰς ὁποίας ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις, ἐκεῖναι δηλαδὴ αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν οἰκονομικὸν πράγματι ἀδιέξοδον διὰ τὸν ἀσθενῆ οἰκονομικῶς Τύπον, εἴτε αἱ διατάξεις του ψηφισθοῦν, δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἐπὶ πολλὴν χρόνον δυνάμεθα νὰ ὑπνώττωμεν ἐν ἀσφαλείᾳ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀπειλὴ κοινωνικῆς ἀνατροπῆς. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ξένον πρὸς τὸ ζήτημά μας. Ἐπεκαλέσθην ἐπίσης καὶ τὰ κηρύγματα τῆς ἄκρας δεξιᾶς, τῆς δικτατορίας. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εὐαγγελίζονται εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὴν δικτατορίαν; Μεμονωμένα ἄτομα, ἄξια πάσης ἐκτιμήσεως διὰ τὴν πραγματικὴν αὐτῶν μόρφωσιν, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἄτομα δὲν ἀποτελοῦν εἰμὴ μονάδας εἰς τὸ κοινωνικὸν σύνολον. Εἷς ἢ δύο τὸ πολύ. Ὅταν λοιπὸν λέγωμεν ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει—διότι τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα—ἀναλλοίωτον ὡς ἔχει διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν καὶ πάλιν ἐνώπιον μιᾶς ἐπιδρομῆς δικτατορικῆς, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι σκιαμαχεῖ ἡ Κυβέρνησις ὅταν ἐπισείῃ πράγματα ἀνύπαρκτα διὰ νὰ ἐπισύρῃ τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς μέτρου τὸ ὁποῖον καὶ ἄνευ τῶν ἐπισειομένων αὐτῶν κινδύνων θὰ ἐψηφίζετο. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ—λέγει ἡ Κυβέρνησις—τέρμα εἰς τὰς ἀσχημίας τοῦ Τύπου, εἰς τοὺς ἐκτραχηλισμοὺς αὐτοῦ, εἰς τὰς καθημερινὰς κατασυκοφαντήσεις τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου καὶ τῆς τιμῆς τῶν δημοσίων ἀνδρῶν». Καὶ πράγματι εἶναι πικρὸν καὶ διὰ τοὺς δημοσίους ἄνδρας καὶ δι’ ὅλους τοὺς πολίτας, ἐνῷ προσπαθοῦν νὰ δημιουργήσουν διὰ μόχθου καὶ στερήσεων μιᾶς ὁλοκλήρου ζωῆς μίαν ἔντιμον φήμην νὰ βλέπουν τὴν ὑπόληψίν των προχείρως καὶ ἀσυνειδήτως κατασπιλουμένην. Εἶναι πικρὸν ἀληθῶς καὶ ὀδυνηρόν. Εἶναι ἀνάγκη ἀκόμη νὰ προασπίσωμεν καὶ τοὺς νέους ἄνδρας οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀποκτήσει καὶ τὸ κῦρος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς καθιστᾶ ἀτρώτους ἀπὸ ταπεινὰς συκοφαντίας ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀνάγκη, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνουν μεθ’ ὅλης τῆς φρονήσεως ἐκείνης ἡ ὁποία δὲν θὰ μᾶς κάμῃ νὰ περιπέσωμεν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἀτόπου εἰς ἄτοπον χειρότερον. Διότι ὅσην καὶ ἂν αἰσθάνωνται πικρίαν οἱ δημόσιοι ἄνδρες διὰ τὴν καθημερινήν των κατασυκοφάντησιν, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι πρέπει νὰ εἶναι, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι πρόθυμοι νὰ δεχθοῦν νὰ πίουν καὶ τὸ ποτήριον αὐτὸ παρὰ νὰ θελήσουν νὰ δημιουργήσουν προπύργια ἄχρηστα δι’ αὐτοὺς, τῶν ὁποίων θὰ ἐπωφεληθοῦν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπωφεληθοῦν τὰ φαῦλα στοιχεῖα διὰ νὰ λυμαίνωνται καὶ νὰ διαφθείρουν τὴν κοινωνίαν.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν. Μόνον εἰς ἕν σημεῖον ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω τὰς ἑξῆς λέξεις, τὰς ὁποίας καὶ ἔγραψα διὰ νὰ εἶναι ἀκριβῶς ὡρισμένον τὸ τὶ ἔχω νὰ εἴπω, (ἀναγινώσκει)

§74Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ὅτι τὸ εἴπατε σεῖς. Ἐγὼ λέγω: «ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἀγορεύων πρὸ μικροῦ ἀνέφερεν εἰς ποίαν ἀγανάκτησιν ἔφερεν ἕνα ἄλλοτε συνεργάτην μου ἡ ἀκολασία τοῦ Τύπου, ὥστε νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἄλλη ἄμυνα κατὰ τῆς ἀκολασίας ταύτης δὲν εἶναι δυνατὴ παρὰ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Ἰουδαϊκοῦ νόμου «ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος», μέχρι σημείου, ὥστε νὰ ὀργανώσωμεν ὄργανα τοῦ Τύπου, διὰ τῶν ὁποίων ἀνταποδίδοντες τὰ ἴσα νὰ κατασυκοφαντῶμεν τοὺς ἀντιπάλους μας, χωρὶς νὰ σταματῶμεν πρὸ τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου των ὁσονδήποτε ἁγνὸς καὶ ἂν εἶναι οὗτος». Δὲν ἐμνημόνευσα ποῖος ἦτον ὁ παλαιὸς συνεργάτης μου. Οὔτε ἐννοοῦσα νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὁ παλαιὸς οὗτος συνεργάτης μου ψυχραίμως ὑπεστήριξε τὴν τοιαύτην ἄμυναν, εἰς τὴν ὁποίαν ὠθήθη ἐκ τῆς ἀγανακτήσεως, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν εἰς αὐτὸν ἡ ἀκολασία τοῦ Τύπου. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ πρώην συνεργάτης μου, ὃν ὑπηνέχθην, εἶναι ἐκεῖνος, καὶ ἠρνήθη, ὅτι εἶπε τὰ ὅσα ἀνέφερα. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ ὀνομάσω τὸν πρώην συνεργάτην μου, περιορίζομαι νὰ βεβαιώσω μὲ τὸν πλέον κατηγορηματικὸν τρόπον, ὅτι ὅσα ἀνέφερα μοῦ ἐλέχθησαν ὑπ’ αὐτοῦ, ἂν ὄχι μὲ τὰς ἰδίας λέξεις, πάντως ὅμως μὲ τὴν ἔννοιαν ἀκριβῶς, τὴν ὁποίαν ἀποδίδουν ὅπως τὰ ἀνέφερα καὶ ὅτι ταῦτα ἐλέχθησαν ὄχι εἰς τὴν περίοδον τὴν πρὸ τοῦ 1920, ἀλλ’ εἰς πολὺ μεταγενεστέραν ἐποχήν.

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, διότι μοῦ ἐλέχθη ὅτι ὁ συνεργάτης τὸν ὁποῖον ὑπενόησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤμην ἐγώ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι συνειθίζουν δι’ ὑπεκφυγῶν ν’ ἀποφεύγουν τὰς ἐξηγήσεις, καὶ ἐβεβαίωσα καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν πρόθεσίν μου, ὅτι ἐὰν ἡ περικοπὴ αὕτη τοῦ λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀφεώρα ἐμέ, εἶναι μέχρι κεραίας ἀνακριβής. Διὰ ν’ ἀποδειχθῇ δὲ ὅτι εἶναι μέχρι κεραίας ἀνακριβής, θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ εἴπητε ποία εἶναι ἡ χρονολογία τῆς συνεργασίας αὐτῆς ἀφιεμένων κατὰ μέρος τῶν ἐπιφυλάξεων.

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορῶ νὰ μὴν ἀπαντήσω προκαλούμενος. Εἶναι τὸ ἔτος 1927, καὶ διὰ νὰ ἐνθυμίσω περισσότερον εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον τοῦ λέγω ὅτι ἐλέχθησαν αὐτὰ ἐξ ἀφορμῆς δημοσιεύματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐθίγετο—ὄχι βέβαια ἠθικῶς ἀλλὰ κατ’ ἄλλον τρόπον— ἡ σύζυγός μου.

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰς τὰ 1927 ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι δὲν εἴχομεν μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀφορμὴν ἀνταλλαγῆς γνωμῶν, ὥστε νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἔφθασα μέχρι τοιαύτης ἀμφισβητήσεως.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἕνας τρόπος κατανικήσεως τῶν ἐχόντων ἀντίπαλον γνώμην εἶναι ἡ τοποθέτησις αὐτῶν ὄχι ἐκεῖ ὅπου πράγματι ἵστανται, ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ προσβληθοῦν εὐκολώτερον. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέκρουσε μὲ τὸν δριμύτερον τρόπον τὰς ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου ἀντιρρήσεις, στηριζόμενος κατ’ ἀρχὴν, καὶ κυρίως εἰς μερικὰς ἐκφράσεις τὰς ὁποίας ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τὸ νομοσχέδιον ἐχρησιμοποίησαν διὰ νὰ χρωματίσουν περισσότερον τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν εἶχον περὶ Τύπου. Ἐκ τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι ὁ Τύπος πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ ἀσυλίας ἴσης περίπου μὲ τὸν πολιτευόμενον, μὲ τὸν Βουλευτὴν—φράσις ἢ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν μετεχειρίσθην οὔτε ἐλέχθη —συνεπέρανεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅλοι ὅσοι ἑναντιώθησαν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιθυμοῦν νὰ μὴν ὑπάρχῃ κανεὶς περιορισμός, καμμία διάταξις περιστέλλουσα τὰ διὰ τοῦ Τύπου διαπραττόμενα ἀδικήματα. Ἀλλὰ τοιαύτη ἀντίληψις εἶμαι βέβαιος δὲν ὑπάρχει εἰς κανένα ἐκ τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οὔτε εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποίησαν τὰς ἐκφράσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας ἀνέφερον, ἢ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερον. Διότι καὶ τὸ κόμμα τὸ Λαϊκὸν, κυβερνῆσαν ἐπὶ μακρὸν τὸν τόπον, οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ καταργήσῃ τοὺς νόμους οἱ ὁποῖοι περιστέλλουν τὴν ἀσυδοσίαν τοῦ Τύπου. Ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡμεῖς ἐπολεμήσαμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὅλοι ὅσοι ἠναντιώθημεν εἰς τὸ νομοσχέδιον—συνεπέρανεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς— ὅλοι ἡμεῖς δὲν θέλομεν καμμίαν διάταξιν περιστέλουσαν τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου, ὅτι ἡμεῖς θέλομεν τὴν ἀσυδοσίαν, ἐνῷ ἀντιστρόφως ρητῶς ἐδηλώσαμεν, ὅτι ὄχι μόνον θέλομεν τὴν περιστολὴν τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου ἀλλὰ καὶ εἴπομεν ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συμβάλλωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ νὰ διαμορφωθῇ τὸ δίκκιον τοῦ Τύπου κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ν’ ἀσφαλίζεται καὶ ἡ τιμὴ τῶν πολιτῶν χωρὶς νὰ παραβλάπτεται καὶ ὁ δημόσιος ἔλεγχος ὁ διὰ τοῦ Τύπου ἀσκούμενος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπαναλαμβάνων ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησε καὶ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπεκαλέσθη λόγον ἰδικόν μου, ἐκφωνηθέντα κατὰ τὸ 1924, διὰ νὰ δείξῃ ὅτι εὑρίσκομαι εἰς πλήρη ἀντίθεσιν σήμερον μ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ὑπεστήριζον. Δὲν διστάζω νὰ ἐπανέλθω καὶ προσυπογράψω, ὅ,τι τότε ἔλεγον, ὅτι ἡ κατάχρησις ἡ μεγάλη τῆς ἐλευθεροτυπίας, εἶναι κατ’ οὐσίαν κατάχρησις τῆς πραγματικῆς ἐλευθερίας. Ἀλλὰ τότε περὶ τίνος ἐπρόκειτο; Ἐπρόκειτο νὰ παρεμποδισθῇ ὁ πραγματικὸς ἔλεγχος διὰ τοῦ Τύπου; Εἶχον παλαιότερον παυθῆ ὡρισμέναι ἐφημερίδες διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους γνωρίζετε. Αἱ ἐφημερίδες ἐκεῖναι εἶχον ἐκδοθῆ ὑπὸ τῶν ἰδίων προσώπων ὑπ’ ἄλλους τίτλους, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπεστήριξα ἦτο οἱ παλαιοὶ τίτλοι νὰ μὴ χρησιμοποιηθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ κανένα περιορισμὸν ἀπολύτως τῆς ἐλευθεροτυπίας, κανένα περιορισμὸν τῆς ἐκφράσεως γνωμῶν, ἢ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἐφημερίδος. Ἦτο μία πολιτικὴ ἀντίληψις εἰς τὴν ὁποίαν τότε εὑρισκόμεθα, καὶ ἐγὼ ἐνόμιζον δι’ οὓς λόγους τότε ἐξέθεσα, ὅτι ἔπρεπε πρὸς παραδειγματισμόν, νὰ μὴ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον χρῆσις τῶν τίτλων τῶν ἐφημερίδων ἐκείνων. Δὲν θὰ ἐξετάσω ἐὰν εἶχον δίκαιον ἢ ἐὰν εἶχον ἄδικον. Δὲν φαντάζομαι ὅτι ἔγινε ὑπόμνησις τῆς ἀγορεύσεως μου ἐκείνης, διὰ νὰ ριφθοῦν ζιζάνια μεταξὺ τῆς ἀριστερᾶς καὶ τῆς δεξιᾶς, ἀπέναντι τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα εἰς πλήρη ἀντίθεσιν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὰ μέτρα περὶ τῶν ὁποίων τότε ἐπρόκειτο, δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ σημερινὰ μέτρα ὅπως δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν τὰ μέτρα τὰ σημερινὰ μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν τότε κατὰ τὴν καθιέρωσιν τῆς Δημοκρατίας, διότι αἱ συνθῆκαι εἶναι ἐντελῶς διάφοροι. Εἶπον καὶ προχθὲς ὅτι εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ πολιτεύματος προβλέποντες διὰ τὴν πλήρη ἐξασφάλισιν τῶν πολιτικῶν, ἐλευθεριῶν, εἶναι φυσικὸν νὰ λαμβάνωνται μέτρα περιστολῆς ὡρισμένων δικαιωμάτων χάριν ἀκριβῶς τῆς στερεώσεως τοῦ νέου πολιτεύματος. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην εὑρέθημεν καὶ ἡμεῖς, ὅταν καθιερώσαμεν τὸ πολίτευμα τὸ νέον, νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον, τὸν κατοχυρωτικὸν τοῦ νέου πολιτεύματος. Καὶ δι’ αὐτὸ ἠρώτησα ὅταν ἠθελήσατε νὰ ἐπικαλεσθῆτε, τὰ ὅσα τότε ἐλέχθησαν ἢ ἔλαβον χώραν, ἐὰν εἶσθε καὶ σεῖς σήμερον ἐπανάστασις, δὲν ἠθελήσατε νὰ ἀπαντήσητε διότι ὁλόκληρον τὸ ἐπιχείρημά σας ἀνατρέπεται. Ἐὰν γίνῃ ἐκτίμησις τῶν γεγονότων δὲν εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν καὶ σεῖς τὸ ὁμολογεῖτε, ἀφοῦ οὐδεμίαν διάταξιν καὶ δικαίως δὲν ἀναγράφετε ὁσοδήποτε καὶ ὑβριστικῆς ἀκόμη ἐπικρίσεως κατὰ τοῦ πολιτεύματος, ἀφοῦ τοιαύτην διάταξιν δὲν ἀνεγράψετε, ἀναγνωρίζετε μόνοι σας ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν, καὶ συνεπῶς ποίαν σχέσιν καὶ ποίαν σύγκρισιν ἔχουσι τὰ σημερινὰ πράγματα, μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλαβον ὄντως χώραν μετὰ μίαν ἐπαναστατικὴν περίοδον. Ἀφοῦ, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μόνον ὡρισμένα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου κατεκρίνατε, διατὶ κατεψηφίσατε τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου; Καὶ τὸ νὰ καταψηφίσητε τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου δὲν σημαίνει ὅτι θέλετε πλήρη ἀσυδοσίαν τοῦ Τύπου; Κατεψηφίσαμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἡμῶν, ὑποστηρίζομεν ὅτι οἱαδήποτε ρύθμισις τοῦ Τύπου πρέπει νὰ γίνῃ ὑπὸ πνεῦμα στοργῆς πρὸς τὸν Τύπον, καὶ ἀναγνωρίσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Τύπου, ὅπως καὶ τὸ Σύνταγμα ἐπιβάλλει, τὸ ὁποῖον περιφρουρεῖ τὸν Τύπον μὲ ἰδιαιτέρας ἀσφαλιστικὰς διατάξεις. Ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον συνετάχθη μὲ ἓν πνεῦμα ἐχθρικῆς τάσεως πρὸς τὸν Τύπον, ὅλαι αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν δικαιολογοῦνται, καὶ τὰς ὁποίας κατεκρίναμεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, εἶναι διατάξεις ἀντικείμεναι, ὅπως εἴπωμεν, εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον θέλει ὁ Τύπος νὰ εἶναι καὶ αὐτὸ μία δημοσία λειτουργία, τὸ ὁποῖον θέλει ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξάγεται εἰς τὸν Τύπον ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ζητημάτων νὰ θεωρῆται, ὅπως καὶ εἶναι, μιὰ συνέχεια καὶ μία ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ ἀγῶνος τοῦ πολιτικοῦ, ὁ ὁποῖος διεξάγεται μεταξὺ τῶν κομμάτων ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, καί τὸ ὁποῖον θέλει ἐπίσης αἱ τυχὸν παρεκτροπαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι μοιραῖαι κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν πολιτικῶν ἀγώνων, νὰ κρίνωνται μὲ πνεῦμα γενικώτερον μὲ πνεῦμα ἐπιεικείας σύμφωνα πρὸς τὰς γενικωτέρας ἀντιλήψεις τῆς κοινωνίας. Δὲν θέλομεν ἀσυδοσίαν, θέλομεν ὅμως νὰ ἐκτιμᾶται τὸ ἀδίκημα τοῦ Τύπου ὄχι ὑπὸ τὴν στενὴν ἀντίληψιν τοῦ ἐξ ἐπαγγέλματος δικαστοῦ, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κοινωνικοῦ δικαστοῦ τοῦ ἐνόρκου. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη ἐτέθη μόνον καὶ μόνον, διότι ὑπῆρχε δυσπιστία πρὸς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν. Καὶ ἐγὼ ἐρωτῶ, αἱ περιστάσεις εἶναι σήμερον τοιαῦται ὥστε νὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἀσφαλεῖς, ὅτι ὁ ἐξ ἐπαγγέλματος δικαστὴς εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ Ἄγγλος δικαστής, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ὅλη προϋπόθεσις, ἡ λογικὴ πρϋπόθεσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὁλόκληρος ἡ ἐπιχειρηματολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπικαλεσθέντος τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ συμβαίνοντα, εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν περιωπὴν ὁ Ἕλλην δικαστὴς μὲ τὸν Ἄγγλον δικαστήν; Καὶ ἔχετε παράδειγμα εἰς τὴν Ἀγγλίαν Προέδρου Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐνῷ διαρκῶς σιωπᾷ ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἐξανίσταται τὴν στιγμὴν μόνον κατὰ τὴν ὁποίαν βλέπει ὅτι δικαστήρια ἀθωώνουν δημοσιογράφους κατηγοροῦντας μέλη τῆς Κυβερνήσεως του: Ὑπάρχει περίπτωσις τοιαύτη εἰς τὴν Ἀγγλίαν; Εἰς οἱονδήποτε κοινοβουλευτικὸν Κράτος θὰ ἠλέγχετο δριμύτατα ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἡ ὁποία ἔδειξε τότε τὴν εὐαισθησίαν της, ὅταν προσεβλήθη ἕν μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μιᾶς ἀποφάσεως δικαστικῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις ἐδῶ, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις ἀλλαχοῦ, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιβάλλει νὰ εἴμεθα πολὺ προσεκτικώτεροι προκειμένου νὰ θέσωμεν περιορισμοὺς εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Τύπου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀπορίαν μου, διατὶ ὑποβάλλεται σήμερον τὸ νομοσχέδιον ἐνῷ ὑπάρχει ὁ ποινικὸς νόμος, ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἐμελέτησεν ἐπαρκῶς τὰ πράγματα, δὲν ἐγνώριζεν ὅτι εἰς τὸν ποινικὸν νόμον θὰ ὑπῆρχον διατάξεις δικονομικαί καὶ ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, κυρίως εἶναι διατάξεις δικονομικαί. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καὶ ὁ μακαρίτης Δημητρακόπουλος εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου ἔλεγεν ὅτι «ὀρθὸν εἶναι...... (δὲν ἠκούσθη) ἀλλ’ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ συντάξῃ δεύτερον νομοσχέδιον περὶ Τύπου, ὅπως τὸ προσαρμόσῃ πρὸς τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις. Δὲν ἠθέλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπῃ καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι ἐὰν ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν ἀπορίαν μου αὐτὸ τὸ ἔκαμα διὰ νὰ προκαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν διὰ ποῖον λόγον, ἐνῷ τὴν ἀνάγκην τῆς ρυθμίσεως τοῦ Τύπου τὴν ἠσθάνθη ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν καὶ κατήρτισεν ἐπιτροπήν, ἐγκατέλειπε τὸ ζήτημα ἐπὶ ἔτη, καὶ τὸ ἀνέσυρεν αἰφνηδίως πρὸ ὀλίγου χρόνου ὅταν ἡ Κυβέρνησις περιῆλθεν εἰς δεινὴν ἔριδα μὲ ὡρισμένην τάξιν ἐφημερίδων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐμυκτήρισε καὶ τὰς συνταγματικάς μας ἀντιλήψεις. Δὲν γνωρίζομεν, δὲν μποροῦμεν νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὸ Σύνταγμα. Τὶ λέγει τὸ Σύνταγμα; ὅτι καθένας μπορεῖ νὰ ἐκφράζῃ στοχασμοὺς τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ποῖοι μπορεῖ νὰ εἶναι αὐτοὶ οἱ νόμοι τοῦ Κράτους; Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος δὲν ἀποδίδει καμμίαν ἀπολύτως ἀξίαν. Ἡ μόνη ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, εἶναι ὅτι «τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους» σημαίνει, ὅτι δὲν μπορεῖ κανεὶς διὰ τοῦ Τύπου νὰ παραβιάζῃ διατάξεις κοινάς, αἱ ὁποῖαι διὰ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους ἔχουν συνεπείας ποινικάς. Ἐὰν δὲν δοθῇ αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία εἰς τὸ ἄρθρον 16, τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως ἀξίαν. Καὶ ἡ ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι μόνον πολῖται Ἕλληνες δύνανται νὰ ἐκδίδουν ἐφημερίδας, καὶ ἐκείνη ἡ διάταξις ἔχει σαφῆ ἔννοιαν, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ ἄρθρου ἐκείνου εἶναι νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ δικαίωμα εἰς κάθε πολίτην Ἕλληνα νὰ ἐκδίδῃ ἐφημερίδα, διότι χωρὶς ἐξασφάλισιν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἐξασφάλισις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκφράσεως τοῦ στοχασμοῦ. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκφράσεως τοῦ στοχασμοῦ, καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως ἐφημερίδος, εἶναι ἀλληλένδετα καὶ δὲν μπορεῖτε νὰ τὰ χωρίσητε καὶ νὰ εἴπητε ὅτι ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσῃ στοχασμούς, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ ἐφημερίδα. Καὶ βέβαια προκειμένου περὶ ξένων, μπορεῖ τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ ἕνα περιορισμόν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ πολιτῶν Ἑλλήνων, δὲν μπορεῖ νὰ ὑποθέσῃ ὅτι αὐταὶ αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἔχουν τοιαύτην ἔννοιαν, ὥστε νὰ ἐπιτρέπεται εἰς νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ θέσῃ τοιαῦτα ἄρθρα, ὥστε ἕνα μόνον μέρος τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ ἐφημερίδα καὶ αὐτὸ νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τὸ ἀπόλυτον νὰ ἐκφράζῃ τοὺς στοχασμούς του. Διότι ἐὰν αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία ἐπεκράτη, τὶ θὰ ἠμπόδιζε τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν αὔριον νὰ θέσῃ ἕνα νόμον δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐκδίδουν ἐφημερίδας μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κατέβαλλον μίαν ἐγγύησιν 50.000.000 δραχ. Ἡ ἐγγύησις ἦτο παλαιότερον, ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ποῦ δὲν ἦτο ἀκόμη σεβαστὴ ἡ ἐλευθεροτυπία, ἐν ᾧ ἀπὸ τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων περιωρίζετο ἡ ἐλευθεροτυπία. Ἐὰν λοιπὸν δώσωμεν αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν εἰς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, ἀνατρέπομεν αὐτὴν ταύτην τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐλευθεροτυπίας. Θέλετε οἱ τρόφιμοι τῶν κατέργων νὰ ἐκδίδουν ἐφημερίδας; Ἀλλά, ἐὰν ἠθέλωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς Ἀγγλικὰς ἀντιλήψεις, αὐτὸς ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν ἐκδοτῶν ἐφημερίδων, δὲν ἤθελε περιπέσῃ εἰς τὰς ποινικὰς διατάξεις τοῦ Ἀγγλικοῦ νόμου; Μὲ ποῖον δικαίωμα ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν ὅτι εἶναι τρόφιμοι τῶν κατέργων; Καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι ἕνας δημοσιογράφος κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολιτικοῦ του ἀγῶνος περιέρχεται εἰς ἐκτραχηλισμόν, ἕπεται ὅτι εἶναι τρόφιμος τῶν κατέργων; Καὶ ἠμποροῦμεν νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν ὅτι οἱ τρόφιμοι τῶν κατέργων, οἱ καταδικασμένοι εἰς θάνατον ἐκδίδουν ἐφημερίδα; Οἱ καταδικασμένοι εἰς θάνατον δὲν σκέπτονται νὰ ἐκδόσουν ἐφημερίδα, αὐτοὶ φροντίζουν περὶ τῆς κεφαλῆς των. Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ ἐκφράσεις εἶναι μία ἐπὶ πλέον ἀπόδειξις τοῦ πνεύματος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι πνεῦμα ἐχθρικὸν κατὰ τοῦ Τύπου. Εἰς τὴν ἀντίρρησιν ὅτι ὑπάρχουν ἀντισυνταγματικαὶ διατάξεις διότι τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου ὑπάγονται εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα, ἀντετάχθη ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν γίνεται τοῦτο. Μὰ εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν ὑπάρχει συνταγματικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ν’ ἀπαγορεύῃ ὅτι πρέπει νὰ δικάζωνται ἀπὸ τὰ δικαστήρια...

§81Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ πολίτης ὁ συκοφαντήσας στερεῖται τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων· ὁ δημοσιογράφος διατὶ δὲν θέλετε νὰ δικάζεται;

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς εἶπα τοῦτο, κ. ὑπουργέ, προχθές: ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐκφράσεως τῆς γνώμης καὶ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐφημερίδων εἶναι ἐλεύθερον δικαίωμα, καὶ δι’ αὐτὸ πλήττει κυριώτατα τὸ ἄτομον καὶ ἠθικῶς καὶ οἰκονομικῶς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει διὰ τοὺς ἄλλους πολίτας. Ἄλλωστε ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξάγομεν, εἶναι ὁ ἑξῆς: Πότε εἰς μίαν περίπτωσιν ὑπάρχει συκοφαντία ἢ δὲν ὑπάρχει; Ἄν κανεὶς κατηγορηθεὶς ὅτι διαπράττει ἕνα ἀδίκημα, δημόσιος ὑπάλληλος, ἀπαλλαγῇ λόγῳ ἀμφιβολιῶν, ὁ ἄλλος, ὁ ὁποῖος τὸν κατήγγειλε διὰ τῆς ἐφημερίδος ὅτι διέπραξε τὸ ἀδίκημα, θὰ δύναται ν’ ἀπαλλαγῇ λόγῳ ἀμφιβολιῶν; Τὸ γεγονὸς εἶναι τοῦτο: ὅτι ἡμεῖς θέλομεν αἱ ἐπικρίσεις τῶν δημοσίων ἀνδρῶν νὰ γίνωνται, ὅπως εἶπον, σύμφωνα μὲ τὴν κοινὴν ἀντίληψιν χωρὶς κανένα ἐπηρεασμὸν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν φιλελευθέρων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ὅπως ἐλέχθη, ὅλαι αἱ διατάξεις αὐταὶ ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἔπαυσαν νὰ ἐφαρμόζωνται διότι ἀντίκεινται ἢ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος ἢ εἰς τὴν γενικωτέραν συνείδησιν τῆς κοινωνίας περὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι σοβαρὸν τὸ ἐπιχείρημα ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι φιλελευθερώτερον. Ἐὰν ἠθέλατε νὰ τὸ κρίνητε ἐπὶ τέλους ἐὰν εἶναι φιλελευθερώτερον ἢ ὀλιγώτερον φιλελεύθερον, ἔπρεπε νὰ τὸ συγκρίνητε μὲ τὸ ἴδιόν σας κατασκεύασμα τοῦ 1911 καὶ θὰ ἐβλέπατε ὅτι δὲν εἶναι φιλελευθερώτερον, ἀλλὰ δυσμενέστερον, ἐχθρικὸν πρὸς τὸν Τύπον, ἐνῷ τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο δὲν εἶχε τὸ ἐχθρικὸν περιεχόμενον ποὺ ἔχει τὸ σημερινόν, ἐκτὸς τῆς διατάξεως δυνάμει τῆς ὁποίας ἀπῃτεῖτο νὰ μὴ ἔχῃ στερηθῆ κανεὶς τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάμων. Λοιπὸν ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις δυνάμει τῶν ὁποίων ἡ διάπραξις ἑνὸς ἀδικήματος διὰ τοῦ Τύπου ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν, προκαλεῖ αὔξησιν τῶν ποινῶν κτλ., ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις ἐλλείπουν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Κατὰ συνέπειαν ἐὰν ἠθέλατε πράγματι νὰ τὸ συγκρίνητε κατὰ πόσον εἶναι φιλελευθερώτερον τὸ νομοσχέδιον τὸ σημερινόν, θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ συγκρίνετε μὲ ἐκεῖνο τὸ νομοθετικόν σας κατασκεύασμα. Ἀλλὰ τοιαύτην σύγκρισιν δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ὁ Τύπος ἀσκεῖ μίαν τρομοκράτησιν καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ κόψῃ τὰς κεφαλὰς ὅλας τῆς λερναίας ὕδρας. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀδικήματα τὰ ἀφορῶντα τὸν ἰδιωτικὸν βίον, εἶναι γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ σημερινὸς Τύπος εἶναι πολὺ προσεκτικώτερος ἀπὸ τὸν Τύπον τῆς παρελθούσης ἐποχῆς, ἀνεξαρτήτως τῶν παρεκτροπῶν τῶν ἀφορωσῶν ἄσεμνα δημοσιεύματα ἢ ἐκτέλεσιν δικῶν. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ὁ σημερινὸς Τύπος εἶναι πολὺ προσεκτικώτερος καὶ σέβεται πολὺ περισσότερον τὰ δίκαια τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἕνα πρόβλημα θεμελιῶδες τοῦ Τύπου, μέγα πρόβλημα. Ἀσκεῖ ὁ Τύπος τρομοκράτησιν κατὰ τῶν κομμάτων καὶ τῶν Κυβερνήσεων. Ἐπιβάλλει τοὺς εὐνοουμένους του ὅπως ἀνέρχονται εἰς ἀνωτέρας θέσεις, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἐπίδρασις δὲν ἐμποδίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως δὲν θίγονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου οἱ δεσμοὶ τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ Αʹ ἢ Βʹ ἐφημερὶς μὲ μεγάλα οἰκονομολογικὰ συγκροτήματα. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ ἐξυγίανσις; Ἡ λερναία ὕδρα εἶναι ἐκεῖ μὲ τὰς πολλὰς κεφαλάς της καὶ φθείρει τὴν πολιτικὴν ζωήν. Ἀλλὰ ἐναντίον αὐτῆς τῆς θλιβερᾶς ἀντιδράσεως ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνίκανος νὰ ἀσκήσῃ τὴν δύναμίν της διότι ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο ἡ ἀναγκαία ψυχικὴ δύναμις ἡ ὁποία ἐλλείπει ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἄλλος ἐγγεγραμμένος. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§84Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος συνεπείᾳ ἀτυχήματος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ παραστῇ εἰς τὴν συνεδρίασιν, παρακαλῶ δὲ ὅπως, εἰ δυνατόν, ἀναβληθῇ ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις μέχρι τῆς ἐρχομένης Παρασκευῆς, ὁπότε θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρευρεθῇ εἰς τὴν συνεδρίασιν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἐκηρύχθη κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δεδομένου ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, κατὰ τὴν γνώμην πάντων ἀλλὰ καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι σπουδαῖος νομομαθὴς ὥστε νὰ θεωροῦνται αἱ γνῶμαι του οὐχὶ εὐκαταφρόνητοι νομίζω ὅτι ἐπιβεβλημένον εἶναι νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς Ὑποθέτω ὅτι τοιαύτη ἀναβολὴ κατ’ οὐδὲν θέλει βλάψῃ, διότι δὲν ὑπάρχει τόση ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ σήμερον κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον, οὔτε θὰ καταστραφῇ ὁ τόπος.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν βλέπω δικαιολογημένην τὴν ἀξίωσιν τῆς ἀναβολῆς, διότι ἡ συζήτησις ἔγινε μακροτάτη, ἔλαβον τὸν λόγον ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων καὶ τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἔλαβε ἐπίσης τὸν λόγον διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ του καὶ δι’ ὑμῶν καὶ ἄλλων.

§86Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν νομίζετε περιττὴν τὴν παράστασιν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διαφέρει, ἐκτὸς ἂν νομίζετε ὅτι ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις πρέπει νὰ γίνῃ ἐπιπολαίως.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ἡ αἴτησις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶναι δεδικαιολογημένη. Καὶ ἐκ μέρους τῆς πλευρᾶς ἐκείνης καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς παρεσχέθη κάθε συνδρομὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τοῦ νομοθετικοῦ αὐτῆς ἔργου. Τὰ νομοσχέδια ψηφίζονται ἐπιτροχάδην χωρὶς νὰ παρεμβάλλεται καμμία δυσχέρεια ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Προκειμένου νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὸ ὁποῖον ἀπεδόθη μεγάλη σημασία, καὶ δικαίως, καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καί ἐκ μέρους ἡμῶν εἶναι νομίζω ὀρθὸν καὶ σκόπιμον νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Ἡ ἀναβολὴ εἶναι ἐπιβεβλημένη ἰδίᾳ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἐπανέλθῃ, εἶναι ἐδῶ.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει πάντως ἀνάγκη νὰ κάνωμεν παννυχίδας.

§90Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐζητήθη ἡ ἀναβολὴ τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως διὰ τὴν Παρασκευὴν ἡ ὁποία εἶναι ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, εἰς τρόπον ὥστε αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ἀπωλέσουν οὔτε μίαν ἡμέραν. Ἐζητήθη δὲ ἡ ἀναβολὴ αὐτὴ ὄχι εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, ἐζητήθη δι’ ἕνα σπουδαιότατον λόγον, τὴν ἀπουσίαν ἐκ τῆς Βουλῆς ἕνεκα ἀτυχήματος ἑνὸς ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, κάτι περισσότερον, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἐζητήθη ἐπὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑποθέτω δὲν εἶναι κανὲν νομοσχέδιον ἐκ τῶν δευτερευόντων. Θίγει ἕνα ἐκ τῶν πολιτιμοτέρων δικαιωμάτων. Πρὸς τὶ αὐτὴ ἡ ἀκατάσχετος σπουδὴ διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην; Αἱ ἀρνήσεις αὐταί, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἔχουν τότε μόνον ἀποτέλεσμα, ὅταν προκύπτουν ἐνδείξεις ὅτι ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐκδηλοῦνται τάσεις παρελκύσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἐὰν θὰ ἠδύνατο νὰ ψεχθῇ κατά τι ἡ ἀντιπολίτευσις, δὲν εἶναι ὅτι παρακωλύει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἴσως ὅτι δὲν συζητεῖ ἐπαρκῶς ἐπὶ τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων, καὶ τοῦτο ὄχι διότι ἀπολείπει εἰς αὐτὴν ἡ διάθεσις πρὸς συζήτησιν, ἀλλὰ διότι εἶναι τόσον ὀλιγάριθμος ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ὅλην τὴν εἰσαγομένην ἑκάστοτε ἐργασίαν. Ἑπομένως τὸ πλεῖστον τῶν νομοσχεδίων εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς ψηφίζεται ἐπιτροχάδην. Ὅταν λοιπὸν ζητῆται ἡ ἀναβολὴ καὶ μιᾶς ἡμέρας διὰ τὴν ἀπουσίαν ἑνὸς ἀρχηγοῦ τῶν κομμάτων γίνεται καὶ πάλιν ἡ ἄρνησις καὶ σᾶς λέγουν: Θὰ ψηφίσωμεν, διότι ἔτσι τὸ θέλομεν, τὴν ἑσπέραν αὐτὴν τὸ νομοσχέδιον. Ψηφίσατέ το. Ἔχετε τὴν δύναμιν τὰ τὸ πράξητε, ἀλλὰ δὲν διεξάγονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐργασίαι. Δὲν ἠμπορεῖ ἐδῶ παρὰ νὰ λεχθῇ ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ὁπωσδήποτε μίαν ὑπερβασίαν τὴν ὁποίαν ἐνεργεῖ ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία ἀπέναντι μιᾶς ἐλαχίστης μειοψηφίας. Θὰ ἠδυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ἐκφράσωμεν τὸ παράπονον ὅτι συμπυκνοῦνται κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τὰ νομοσχέδια καὶ ἔρχονται εἰς συζήτησιν ἀθρόα. Ἡ Βουλὴ συνεδριάζει ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ δὲν ἀπησχολήθη εἰ μὴ ἐπὶ ἐπουσιωδῶν ζητημάτων. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τοιαύτην ὥραν καὶ φέρομεν τὸ νομοσχέδιον ζητοῦντος τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν ὄχι διότι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ πλειοψηφία, ἀλλὰ διότι ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωρίζωνται καὶ ἀξιώσεις τινὲς εὔλογοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα προάγωνται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς κατὰ τρόπον ἁρμονικόν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διετυπώθη ἁπλῶς ἡ ἐπιθυμία ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ ὑπεβλήθη καὶ πρότασις ὅπως προκληθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§92Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τὰ ἑξῆς: Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἡ αἴτησις ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀποτελεῖ ἀπόπειραν κωλυσιεργείας. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ὑπῆρξε συμπαιγνία μεταξὺ τοῦ ὁδηγοῦ τοῦ αὐτοκινήτου τοῦ τραυματίσαντος τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διὰ νὰ ζητηθῇ ἡ ἀναβολὴ ἐπὶ 24 ὥρας τῆς ψηφίσεως τῆς κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα διὰ νὰ μὴ φέρῃ προσκόμματα εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἀκεραίαν ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος αὐτὸς ἐζήτησεν ἀπὸ τοὺς ἐγγραφέντας φίλους του νὰ ὁμιλήσουν κατ’ ἀρχήν, ἐζήτησε νὰ μὴ ὁμιλήσουν. Τοῦτο ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ἵνα ἔχουν ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ κατὰ τὴν ἀπόφασίν των ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτιμῶ βεβαίως καὶ ἀναγνωρίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι μία ὑπηρεσία ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἀλλὰ τὶ θέλετε νὰ κάμω ὅταν ἔχω ἐνώπιόν μου γραπτὴν πρότασιν ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, μίαν πρότασιν διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς ψηφορίας ἐὰν δέχεται τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως κατ’ ἄρθρον;

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἕως τώρα μόνον ἐσεῖς ἀπεκρούσατε τὴν πρότασίν μου. Ἀπεκρούσθη ἀπὸ κανένα ἄλλον;

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα. (θόρυβος).

§96Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλητε μία πρότασιν καὶ θὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐπ’ αὐτῆς. Τί μᾶς ἐρωτᾶτε ἐὰν τὴν ἀπεκρούσαμεν;

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐφαρμόσω τὸν κανονισμὸν τὸν ὁποῖον ἔχω εἰς τὰς χεῖρας μου.

§98Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἂν ὑπάρχῃ κἄτι τὸ ὁποῖον ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ λεχθῇ διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον συνεζητήθη τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον εἶναι τὸ λεχθὲν ὅτι δῆθεν ἐπεζητήθη ἡ ἐπιτροχάδην ψήφισις αὐτοῦ. Παρακολουθοῦμεν ἀπὸ ἡμερῶν συζήτησιν ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο κἂν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ καταπολέμησις τῆς ἀρχῆς ἐγένετο διὰ συζητήσεως ἡ ὁποία ἐπεξετάθη ἐφ’ ὅλων τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, οὐχὶ ἁπλῶς τοῦ τιθεμένου ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς κατετέθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δηλαδὴ ἡ συζήτησις δὲν περιωρίσθη εἰς τὴν ἀρχήν, δὲν περιωρίσθη κἂν εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τιθεμένου νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῶν ἀπαλειφθέντων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ κατηγορηθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἀπετόλμησεν νὰ εἰσηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ μορφήν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐπιτετραμμένον νομίζω νὰ λέγεται ὅτι δῆθεν δὲν κάμνομεν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος παρεκάλεσε τοὺς φίλους του οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νὰ παραιτηθοῦν, δὲν σημαίνει, διότι τὰ μέλη τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὡμίλησαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἐπίσης καὶ οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ οἱ ἀπόψε ὁμιλήσαντες (ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν) συνεζήτησαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὡμίλησαν δὲ καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἠξεύρω ἐπὶ ποίων ἄλλων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ὑποβληθοῦν ἀντιρρήσεις, τὸ νὰ ζητῆται ὅμως ἡ ἀναβολὴ τῆς κατ’ ἄρθρον ψηφίσεως νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ κωλυσιεργείαν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως. Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου οἱ κ. κ. Μ. Μαντᾶς, καὶ 1. Τσονταρίδης, καὶ ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἀναβολῆς. Μετὰ τὸ πέρας τῆς ψηφοφορίας, γενομένης διαλογῆς, ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ κ. Προέτρου ὅτι ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 139, ἐξ ὧν 28 ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 111 κατ’ αὐτῆς, κατὰ τὸ παρατιθέμενον πρωτόκολλον).

§100Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ λόγος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς ὅλον τὸ Κράτος διὰ νὰ διαφωτισθῇ ὁ λαός. (Ψηφίζονται ἀκολούθως ὡς ἐτροποποιήθησαν τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τοῦ 1 μέχρι τοῦ 34 ὡς ἐτροποποιήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 35. Ὁ κ. Λούβαρης.

§102Π. ΛΟΥΒΑΡΗΣ. Παρακαλῶ ὅπως προστεθῇ διάταξις «περὶ περιορισμοῦ τῶν σελίδων τῶν ἐφημερίδων».

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι σύμφωνος κατ’ ἀρχὴν ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριλάβωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Φέρετέ μου δηλώσεις τῶν ἐκδιδομένων εἰς μικρότερον σχῆμα ἐφημερίδων ὅτι θέλουν αὐτὸν τὸν περιορισμὸν καὶ σᾶς κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ ψηφίσω πρὸς τοῦτο ὑπηρεσιακὸν νομοσχέδιον.

§104Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἱ περισσότεραι τῶν ἐφημερίδων ἔχουν ἤδη γράψει ὅτι θέλουν αὐτὸν τὸν περιορισμόν.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορῶ νὰ πάρω τὴν εὐθύνην αὐτοῦ τοῦ περιορισμοῦ, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν γνώμην τῶν ἐπιχειρήσεων. (Ψηφίζονται ἀκολούθως τὰ ἄρθρα ἀπὸ τοῦ 34 μέχρι τοῦ τελευταίου ὡς ἐτροποποιήθησαν παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς διατάξεως τῆς παραγράφου 8 τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 2740 τῆς 18)12)1927 «περὶ μετοχικοῦ Ταμείου Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 3260 περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς περὶ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος νομοθεσίας ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων καί διαφορῶν καὶ τοῦ ἐκτελεστικοῦ τούτου διατάγματος.

§107Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διαδίδεται ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ δοθοῦν.......

§108Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀτελὲς κατὰ τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ τὰ ἐπιστρέψουν τὰ κτήματα καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὰ ἐπῆραν.

§109ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐπὶ τῶν μοναστηριακῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας Γεωργίας καὶ ἐποικισμοῦ ἐν Μακεδονίᾳ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἀγροτικῶν κτημάτων περιφερείας Λαυρείου κατά τάς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 3)4)31 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης περὶ ἀναθέσεως εἰς τὴν τελευταίαν τῆς εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὀφειλομένων χρεῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 6)9)25 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2753 περὶ ἱδρύσεως ταμείου προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Πηλίου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 12 μεσονύκτιον)