1931.06.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 90η

ΔΕΥΤΕΡΑ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θεολογίτης καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Μεσσορόπης Καβάλλας διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς στάσεως τῶν ἀστυνομικῶν Ἐλευθερουπόλεως ἔναντι τοῦ Σοφιανοῦ Φλώρου μεταχειρισθέντων βίαν καὶ ζητοῦντος τὴν τιμωρίαν τῶν ὡς ἀνωτέρω παρεκτρεπομένων ἀστυνομικῶν. — Ὁ ἀνάπηρος πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος Ἰωάν. Ζαχαρόπουλος παρακαλεῖ ὅπως τὸ ταμεῖον θεμάτων πολέμου χορηγήσῃ εἰς αὐτὸν ἐπίδομα μηνιαῖον οὗτινος δικαιοῦνται οἱ βαρέως πάσχοντες. — Οἱ ἐνορῖται τοῦ χωρίου Τραγάνας Λοκρίδος διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ Κοινοτικοῦ συμβουλίου τοῦ χωρίου των διὰ τὰς συκοφαντίας κατὰ τοῦ ἱερέως τῆς πόλεώς των. — Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κοσμίου Κομοτινῆς ἀναφέροντες τὴν ὁλοκληρωτικὴν καταστροφὴν ἣν ὑπέστη ἡ παραγωγὴ ἐκ τῆς πεσούσης χαλάζης ζητοῦν τὴν παροχὴν βοηθημάτων. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Νέων Φωκῶν ζητεῖ τὴν παροχὴν πιστώσεως δρ. 100 χιλιάδων διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ διδακτηρίου των. —Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Βιάννου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπαγωγῆς των εἰς Ἡράκλειον. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Κουλουμβάκης καταθέτει αἴτησιν ἀξιωματικῶν ἐν ἀποστρατείᾳ διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν συντάξεών των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μαρκάκης καταθέτει αἴτησιν Ἀργυρῶς χήρας Γεωργίου Λομβαρδᾶ κατοίκου Ράχεων Ἰκαρίας ζητούσης τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεώς της. —Οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἑνώσεως συνεταιρισμῶν Κυπαρισσίας ζητοῦν ὅπως εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον τοῦ Α.Σ.Ο. τεθῇ διάταξις περὶ συστάσεως ταμείου προνοίας ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων καὶ Α.Σ.Ο. ἀποκλειομένων τῶν τοιούτων τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν. Οἱ κάτοικοι Θεσσαλονίκης ἐν συλλαλητηρίῳ ζητοῦν τήν ἀπόρριψιν τῆς συμβάσεως ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ ἠλεκτροκινήσεως τῆς πόλεώς των. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γεν. Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 2903 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρημ. ἐντάλματος ἐκ δρχ. 68500 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 2904 πρᾶξιν διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 400.057.50 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. —Οἱ λαχανοπαραγωγοὶ Ἀττικῆς παρακαλοῦσι νὰ ληφθῶσι προστατευτικὰ μέτρα διὰ τὰ προϊόντα των ἀπέναντι τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων. Οἱ κ. κ. Π. Ἀργυρόπουλος. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Ν. Ἀβραὰμ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καταθέτουσι νομοσχεδίου «περὶ συνθέσεως τῶν πληρωμάτων τῶν ἐμπορικῶν πλοίων». Ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεων τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 4816 περὶ καθορισμοῦ ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων Μαργαριτίου καὶ Παραμυθίας». Οἱ κ. κ. Α. Ζάννας (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας), καὶ Β. Δεληγιάννης, (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἀεροπορικῶν ἐγκαταστάσεων». Οἱ κ. κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλουσι τὰ κάτωθι σχέδια νόμων «1) «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 4867 περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. 4447, περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Ἰανουαρίου 1930 Ν. Δ. περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως τῆς ἐν Κεφ. 27 ἄρθρ. 2 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας τῆς χρήσεως 1929–30 ἀναγραφείσης πιστώσεως διὰ μεταρρύθμισιν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς Μέγαρον Βουλῆς καὶ Γερουσίας». 2) «Περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωματικῆς δαπάνης δρ. 6.000.000, διὰ τὴν διαρρύθμισιν χώρου εἰς πλατείαν Μωχαμὲτ–Ἀλῆ ἐν Καβάλλα». Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζαρίφη (ἀναγινώσκει). «Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ἀνεστάλη ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως τῆς ραδιοφωνίας καθ’ ὅσον προέκυψε διαφωνία ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς καταθέσεως παρὰ τῆς ἑταιρείας τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 5 τῆς συμβάσεως ὁριζομένων κεφαλαίων, ἥτις καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 38 προβλεπομένην διαιτησίαν. Κατὰ τῆς ἐκδοθείσης ἤδη ἀποφάσεως ἐπιδιαιτησίας, δι’ ἧς τὸ Κράτος δύναται νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν Ἑταιρείαν, ἐγένετο ἔφεσις παρὰ τῆς ἐνδιαφερομένης Ἑταιρείας ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἥτις ἐκκρεμεῖ εἰσέτι». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῆς πληρωτέας ἀποζημιώσεως καὶ καταβολῆς αὐτῆς εἰς τούς ἀγροδότας τῶν ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρᾳ ἀγροληπτικῶν κτημάτων τῶν ἀπαλλαγέντων τοῦ ἀγροληπτικοῦ βάρους καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων τῶν νόμων 423, 1746 62045 κλπ. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3394 περὶ ἀγροτικῆς Ἀσφαλείας καὶ Ἀγροφυλακῆς Κρήτης». 2) «Περὶ τροποποιήσεως διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν τινῶν περιφερειῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσι αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς τοὺς ἀγωνιστὰς τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος 1908–1909». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Βελλιανίτης, Σ. Ταλλιαδοῦρος, Ε. Ζούκας, Κ. Σαρακηνὸς καὶ Π. Εὐριπαῖος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ ὑπηρεσίας Ἐποικισμοῦ καὶ Γεωργίας ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ καὶ συστάσεως διευθύνσεως Ἐποικισμοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας». —Οἱ βουλευταὶ Α. Ξανθόπουλος Σ. Καραγιώργης, Ν. Τζερμιᾶς, Π. Καλλιδόπουλος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Στρατολογίας». —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ ἐκπληρώσεως τοῦ νόμου 4661 τῆς 12ης Μαΐου 1930 περὶ διοργανώσεως πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Κράτει». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ξανθόπουλοζ, Α. Γαλανάκης Ι. Περδικογιάννης, Ε. Μαλαμίδας, Ι. Τσονταρίδης, Γ. Βασιλειάδης κλπ., ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 4845 περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Μαλαμίδας, Τ. Σταυρόπουλος, Κ. Παπαδάκης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας κειμένων διατάξεων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βελλιανίτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «3905 περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ἀγροτικῆς πίστεως νήσου Κερκύρας». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως ὁ κ. Πρέκας ἔχει τὸν λόγον.

§2Α. ΠΡΕΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζουσα τὴν ἀνάγκην, ὅτι πρέπει αἱ ὑπηρεσίαι τῶν Ὑπουργείων νὰ παραμένουν ἀπεριόρισται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των, καὶ νὰ μὴ ἐνοχλοῦνται ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς εἰς τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας των, καθώρισεν ὡρισμένας ἡμέρας καθ’ ἃς οἱ βουλευταὶ καὶ Γερουσιασταὶ θὰ εἰσέρχονται εἰς τὰ ὑπουργεῖα. Δυστυχῶς κ. Πρόεδρε ἔχουν ὁρίσῃ ὄχι μόνον τὰς ἡμέρας, ἀλλὰ καὶ ὥρας καὶ συνεπῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ περιέλθωμεν εἰς τὰ ὑπουργεῖα, πλὴν ὡρισμένων ὑπουργείων τὰ ὁποῖα προθυμοποιοῦνται νὰ παρέχουν πᾶσαν εὐκολίαν. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὸ διάστημα τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν νὰ δύνανται οἱ βουλευταὶ καὶ Γερουσιασταὶ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα. Ἐπίσης δὲ οἱ προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν, ἐφ’ ὅσον ἔχουν ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς συμβουλίοις, τὰ συμβούλια νὰ τὰ κάμουν τὸ ἀπόγευμα διατὶ πάντοτε ἀπουσιάζουν.

§3Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὰ εἴπαμε ἐπανειλημμένως αὐτὰ ἀλλὰ δὲν γίνεται τίποτε.

§4Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ μὴ κάμουν οὔτε συμβούλια τὸ πρωΐ, εἶναι μία ἀσέβεια πρὸς τὴν Βουλήν.

§5Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἶναι καὶ ὑπεξαίρεσις ὥρας ἐργασίμου...

§6Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα, διότι μαρτυροῦμεν. Οὔτε ὑπουργοὺς μποροῦμε νὰ δοῦμε οὔτε ὑπαλλήλους. Ὁ κόσμος εἰσέρχεται μὲ μεγαλυτέραν εὐκολίαν ἀπὸ ἡμᾶς εἰς τὰ ὑπουργεῖα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§8Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Θράκη δὲν ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν συχνὰ διὰ τὰ τοπικὰ της ζητήματα. Δυστυχῶς ὅμως τελευταίως συμβαίνουν ὅλως διόλου ἀπρόοπτα δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἀναγκάζουν νὰ φέρω τὴν φωνὴν τῶν κατοίκων ἐκείνων ἐνταῦθα. Τελευταίως ἔχει πέσει ἐκεῖ χάλαζα, ἡ ὁποία κατέστρεψε εἰδικῶς τὴν περιφέρειαν Ροδόπης καὶ ἔτι εἰδικώτερον τὴν περιφέρειαν Κομοτινῆς. Αἱ καταστροφαί, οἱ ὁποῖαι πλὴν τούτου εἶναι εἶναι τοιαῦται ὥστε ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος μόνος περιμένει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία δημιουργεῖται ἐκ τῆς καταστροφῆς τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς δὲν εἶναι δυνατὸν ποσῶς νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον προστίθεται εἰς αὐτόν. Προέβην ἤδη εἰς διαβήματα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας τὸ ὁποῖον καὶ μοῦ ἐδήλωσεν, ὅτι ἐστάλησαν μικρά τινα βοηθήματα εἰς τῆς Γενικὴν Διοίκησιν Θράκης. Ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ παρακαλῶ, ὅπως μεσολαβήσῃ εἰς εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν καί παρασχεθοῦν εἰς δυνατὸν τὰ ἀπαιτούμενα δάνεια ὅπως συντηρηθοῦν οἱ ἄνθρωποι. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατυπώσω ὑπὸ τύπον παρακλήσεως εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι πραγματικῶς πρωτοφανὴς ἡ γενομένη καταστροφὴ εἰς τὴν περιφέρειαν Κομοτινῆς. Πλέον τῶν 15 χωρίων κατεστράφησαν παντελῶς. Ἦτο ἡ ἐποχὴ τῆς συγκομιδῆς τῶν σιτηρῶν καὶ κατεστράφησαν ὅλα αὐτὰ τὰ σιτηρὰ καὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἐκτεθημένοι εἰς αὐτὸν τὸν κίνδυνον τῆς πείνης καὶ ἐπιβάλλεται ἄμεσος ἐνέργεια διὰ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς. Καταθέτομεν εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὰ τηλεγραφήματα τῆς περιφερείας ἐκείνης, τόσον τῆς περιφερείας Κομοτινῆς ὅσον καὶ τοῦ χωρίου Κοσμιοῦ, ἀπὸ τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅλη ἡ ἐπελθοῦσα καταστροφὴ καὶ τὰ ὁποῖα παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν τὸ ταχύτερον νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ ἐκεῖ κυβερνητικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι θεωρεῖ ἐνδεδειγμένον, ἀλλὰ τὸ ταχύτερον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης.

§10Α. ΛΟΥΛΗΣ. Ἔλαβον σήμερον σωρείαν τηλεγραφημάτων ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Ἀετοράχης. Ἡ περιφέρεια αὐτὴ εἶναι περιφέρεια ἀρκετή. Μέ τὸ πλῆγμα δὲ ποῦ ὑπέστησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπὸ τήν χάλαζαν, πεσοῦσαν εἰς μέγεθος καρύου κατεστράφησαν. Ἐστάλησαν ἐκεῖ δύο ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς παρακολουθήσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς μεταβάσεως τῶν ἐν λόγῳ ὑπαλλήλων, διότι οὕτως ἡ κατάστασις ἀπέβη δεινή.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ἀεροπορικῶν ἐγκαταστάσεων». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος. (ἀναγινώσκει). «Ἐπερωτᾶται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τίνα μέτρα ἐλήφθησαν διὰ τοὺς πολεμοπαθεῖς Γκέρλιτς, δεδομένου ὅτι εἰς τὴν πρὸ τριμήνου παρουσιασθεῖσαν αὐτῷ Πανελλήνιον ἐπιτροπὴν πολεμοπαθῶν Γκέρλιτς ρητῶς ἐδήλωσε νὰ τῷ ὑποβληθῇ γενικὴ κατάστασις τῶν δικαιουμένων ἀποζημιώσεως ὁπλιτῶν καὶ θὰ εἰσηγεῖτο εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον περὶ τῆς δικαίας ἀποζημιώσεως ἐντὸς δὲ διμήνου θὰ ἐλύετο τὸ ἐκκρεμοῦν ἀπὸ 11ετίας ζήτημα τῆς κατηγορίας ταύτης».

§12Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον ἐτροπολογήθη κατὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἐντὸς δὲ τῆς ἑβδομάδος θὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν περὶ πολεμοπαθῶν καὶ ὑπάρχει σχετικὴ τροπολογία. Ἐζήτησα ἀκριβῶς καὶ πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἑπομένως θὰ εἶμαι εἰς θέσιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν, δὲν γνωρίζω ὅμως ἐὰν θὰ εἶναι εὐχάριστος ἢ ὄχι.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρέλλος ἐπὶ συστάσεώς του ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ αἰτήματα τοῦ συνεδρίου τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων καὶ δοθῇ πρὸς αὐτοὺς τόσον ἡ καθυστερουμένη ἀποζημίωσις τῶν ἐμπροθέσμως ὑποβαλόντων αἰτήσεις, ὅσον καὶ ἡ ἀποζημίωσις ἐκείνων οἵτινες ὑπέβαλον μὲν ἐκπροθέσμως αἰτήσεις δικαιοῦνται ὅμως καὶ οὗτοι ὅσον καὶ οἱ πρῶτοι ἀποζημιώσεως.

§14Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ὑποθέσεως ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συστάσεως αὐτῆς ἤθελον νὰ ἐκφράσω τὰς γνώμας μου. Οἱ δυστυχισμένοι ἁμαξοκαρραγωγεῖς εἶναι οἱ συμπαθέστεροι βιοπαλαισταί. Διαιροῦνται δὲ εἰς δύο τάξεις. Εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον ἐμπροθέσμως αἰτήσεις ἀποζημιώσεως καὶ οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἕνα μέρος τῆς ἀποζημιώσεως, καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον μὲν αἰτήσεις ἀποζημιώσεως ἀλλὰ ἐκπροθέσμως. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πλέον ἢ ἅπαξ ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τοὺς ἐκπροθέσμως ὑποβαλόντας αἰτήσεις ἀποζημιώσεως διότι δὲν ὑπάρχουν χρήματα καὶ διότι ἔπρεπε νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ τήρησις τῆς προθεσμίας ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὸ τοῦ νόμου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ταὐτοχρόνως ἀπὸ ὅλους. Διότι δὲν ἐπεξετάθη ταὐτοχρόνως εἰς ὅλας τὰς περιφερείας τῆς Ἑλλάδος τὸ αὐτοκίνηνον ἀλλὰ ἐπεξετάθη βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, πρῶτον εἰς τὰς μεγάλας πόλεις κατόπιν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ κατόπιν εἰς χωριά. Ἐκεῖνοι ποὺ ἦσαν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σπεύσωσι νὰ ζητήσωσι ἀποζημίωσιν, διότι τὸ αὐτοκίνητο ἀκόμη δὲν εἶχεν ἐπεκταθῆ. Ἀλλὰ καὶ δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ ζητήσωσιν ἀποζημιώσεις. Τώρα ποὺ ἐπεξετάθη τὸ αὐτοκίνητον καὶ εἰς τὰ χωριὰ τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι δίκαιον νὰ κριθῶσι μὲ τὰ αὐτὰ σταθμὰ μὲ τὰ ὁποῖα ἐκρίθησαν καὶ οἱ συνάδελφοι των. Κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ πρὸς τὰ φιλολαϊκὰ αἰσθήματα τῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δικαιοῦνται ἐφ’ ὅσον ἐδέχθη κατ’ ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἁμαξοκαρραγωγεῖς, νὰ ἀποζημιώσῃ καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον ἐκπροθέσμως ἀλλὰ δικαιουμένους ἀποζημιώσεως ὅσον καὶ οἱ ὑποβαλόντες ἐμπροθέσμως.

§15Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ κάμετε δεκτὰ τὰ αἰτήματα τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων.

§16Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρέπει νὰ ἐκδικασθοῦν αἱ ὑποθέσεις αὐτῶν.

§17Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. 9.000.000 δραχμαὶ εἶναι ἡ εἴσπραξις.

§18Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σεῖς ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὴν Καρδίτσαν. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν Καρδίτσαν καθυστεροῦνται 24.500 δραχμαὶ μόνον.

§19Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ Πανελλήνιος σύλλογος τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων ἀποβλέπει εἰς τρία τινα. Πρῶτον εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἤδη ὀφειλομένων, δεύτερον εἰς τὴν τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐμπροθέσμως ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων, καὶ τρίτον εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκπροθέσμων αἰτήσεων. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς Λεβαδείας περὶ τῆς ὁποίας μοῦ ἐδώκατε ἄλλοτε ἀπάντησιν, κ. ὑπουργέ, καὶ ἑπομένως εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχοληθῶ ἐπ’ αὐτοῦ, θέλω μόνον νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὑπάρχουν αἰτήσεις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἐμπροθέσμως καὶ ἀκόμη δὲν ἔχουν ἐκδικασθῆ. Πρέπει λοιπὸν νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἀποζημίωσις, διότι εἰς τούς ἁμαξοκαρραγωγεῖς Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης ὄχι μόνον ἐδόθησαν αἱ ἀποζημιώσεις, ἀλλὰ τοὺς ἐδόθησαν καὶ δάνεια πρὸς ἀγορὰν αὐτοκινήτων. Λοιπὸν ἔχουν δίκαιον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος νὰ λέγουν ὅτι ἀδικοῦνται, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ληφθῇ μία ὁριστικὴ πρόνοια.

§20Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι παράξενον πράγματι, πῶς διατυποῦνται παράπονα, ἰδίως διὰ τοὺς ἐμπροθέσμους, διότι ἐπὶ 12.000 αἰτήσεων δὲν ὑπολοίπονται πρὸς ἐκδίκασιν παρὰ μόνον 428. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχομεν καὶ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐκδικάζονται, διότι δὲν ἔχομεν τὰ στοιχεῖα. Λοιπὸν δὲν νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τὸ παράπονον αὐτῶν. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐπὶ 11.981 αἰτήσεων μένουν 428. Ἐκ τῶν ἀγορευσάντων κυρίων συναδέλφων οἱ κ. κ. Ταλιαδοῦρος καὶ Κουτσοπέταλος, οἱ ὁποῖοι ὑπεραμύνονται τῶν συμπολιτῶν των, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν ἔχουν δίκαιον, διότι οἱ συμπολῖται αὐτῶν ἔχουν νὰ λάβουν ἐν ὅλῳ 24½ χιλιάδες δραχμὲς καὶ 15½ εἰς τὴν Λεβάδειαν, ἐνῶ τὸ ταμεῖον ἔχει πληρώσει μέχρι τοῦδε 1.951.000.

§21Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ γίνῃ κάτι καὶ διὰ τοὺς ἐκπροθέσμους, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐγνώριζον διὰ νὰ ὑποβάλουν ἐγκαίρως τὰς αἰτήσεις.

§22Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν δύναται νὰ γίνῃ τίποτε, διότι δὲν διεπιστώθη ὅτι ὅλοι αὐτοὶ θὰ πάρουν ἀποζημιώσεις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συρογιάννης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σκοπέλου.

§24Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Προτοῦ καταθέσω τὴν ἐπερώτησιν διὰ τὸν ταμίαν Σκοπέλου, προσεπάθησα νὰ πείσω τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν περὶ τῶν παρανομιῶν τοῦ εἰρημένου ταμίου.

§25Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εὑρίσκεται ἐκεῖ ὁ ἁρμόδιος ἐπιθεωρητής, διὰ νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις.

§26Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Προσεπάθησα νὰ πείσω τήν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως ἀποδέχεται καὶ ἀναγνωρίζει τὰς παρανομίας τοῦ κ. ταμίου χωρὶς ὅμως νὰ λαμβάνῃ καὶ καμμίαν μέριμναν. Καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς εἰδικῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει, διὰ τὴν πληρωμὴν συντάξεων, ὑπάρχει καὶ ἀλληλογραφία, ἐκ τῆς ὁποίας ἐμφαίνεται, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ταμίας ἔστειλλε καὶ ἐκβιαστικὰς ἐπιστολὰς πρὸς τὴν χήραν Ἀθηνᾶν Σόμψον. Ἡ μία ἐπιστολὴ ἔχει ἡμερομηνίαν 25 Ἰανουαρίου... (ἀναγινώσκει). Κρίνω περιττὸν νὰ συνεχίσω.

§27Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ πάῃ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸν εἰσαγγελέα.

§28Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγει ἡ ἐπερώτησις, ὅτι ὄχι μόνον πρέπει νὰ ζητηθῇ πειθαρχικὴ δίωξις αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ καὶ ποινικῶς νὰ διωχθῇ. Ἔχω δὲ καὶ ἄλλα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς φέρω προσεχῶς......

§29Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μπορεῖτε τώρα νὰ μοῦ τὰ δώσετε.

§30Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. ... διότι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ ὄχι μόνον ἡ Σκόπελος ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπηρεσία ἀπὸ τὸν ταμίαν αὐτόν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωκᾶς ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὴν διακοπὴν τῶν συντάξεων πτωχῶν συνταξιούχων κριθέντων ὡς ἀπόρων.

§32Α. ΦΩΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται, κ. ὑπουργέ, περὶ τῶν συνταξιούχων ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ συντάξεις διεκόπησαν ὡς δῆθεν εὐπόρων δυνάμει τοῦ διατάγματος τοῦ 1927. Μέγας ἀριθμὸς τῶν τοιούτων συνταξιούχων κατάγεται ἐκ Κεφαλληνίας, δυστυχῶς, καὶ τοῦτο διότι τὰ ἐκεῖ κοινοτικὰ συμβούλια λόγῳ τῆς ὀξύτητος τῶν πολιτικῶν παθῶν ἢ ἐκ παρανοήσεως τοῦ διατάγματος καθώρισαν ὡς πλουσίους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον μίαν στέγην καὶ ἕνα ἀμπέλι. Τῶν συνταξιούχων αὐταὶ αἱ συντάξεις διεκόπησαν, ἔκτοτε δὲ ἀπετάνθημεν εἰς τὰς ὑπηρεσίας καὶ παρεστήσαμεν τὸ ἄτοπον καὶ τὴν ἀδικίαν καὶ ἡ ὑπηρεσία τὸ ἀνεγνώρισεν πλήρως καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι πρέπει μὲ κάθε τρόπον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. Συγχρόνως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μᾶς παρέπεμψεν πρὸς ὑμᾶς κ. ὑπουργὲ, ὡς ἁρμόδιον νὰ λύσετε τὸ ζήτημα καὶ νὰ ὑποβάλετε σχετικὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀκυροῦται τὸ διάταγμα ἐκεῖνο καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ λαμβάνουν τὰς συντάξεις των. Νομίζω ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ ἐπιβάλλεται ἀπολύτως καὶ λόγῳ στοιχειώδους δικαιοσύνης. Τὸ ἀναγνωρίζεται καὶ μόνος σας αὐτὸ, διότι διεκόπησαν αἱ συντάξεις ἄνευ λόγου καὶ αἰτίας. Καὶ ἂν μὲν εἶναι εὔποροι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἡ διακοπὴ τῶν συντάξεων πρέπει νὰ συνεχισθῇ, ἐὰν ὅμως εἶναι ἄποροι, ὡς ἀποδεικνύεται, ἡ ἀδικία πρέπει νὰ ἐπανορθωθῇ.

§33Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν σας ἐντὸς ὀλίγου ἱκανοποιοῦνται, διότι ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος αὐτῆς θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ τὸ δικαίωμα τῆς νέας προσφυγῆς τῶν αἰτήσεών των ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τῶν συνταξιούχων.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 15 Ἀπριλίου 1931 περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς καλλιεργείας καπνοῦ εἰς διαφόρους περιφερείας οἰκονομικῶν ἐφοριῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3685 (1928) περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2300 περὶ ἱδρύσεως ἐν Χίῳ Χιακοῦ Ἡρῴου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου κλπ.».

§35Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅταν ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος αὐτὸς παρετήρησα ἐγὼ πρῶτος ὅτι ἐπεβάλλετο μία βαρυτάτη φορολογία δυσανάλογος πρὸς τὸν σκοπὸν ποὺ ἐπιδιώκει. Ὁ σκοπὸς ἦτο ὁ ἑξῆς: νὰ μπορέσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τοὺς ἀπομάχους τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ τὴν μικρὰν σύνταξιν ποὺ πέρνουν. Ὅταν ἤκουσα ὅμως τὰς παρατηρήσεις τῶν φορολογουμένων ὅτι ἡ φορολογία, ἦτο βαρυτάτη κατέστρωσα τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπιτρέπει νὰ καταβιβάζω τὸν φόρον εἰς 50 δραχμάς. Δὲν δυνάμεθα ὅμως τῆς φορολογίας αὐτῆς νὰ ἐξαιρέσωμεν ἕνα προϊὸν ὅπως εἶναι ἡ σταφὶς διότι δὲν εἶναι σωστό.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου.

§37Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐὰν ἐξηγέρθησαν οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ἐξηγέρθησαν διότι τὰ βάρη τὰ ἐπιβεβλημένα ἐπὶ τῆς σταφίδος εἶναι τοιαῦτα, ὥστε καθιστοῦν δυσχερῆ τὴν διάδοσιν αὐτῆς. Ἐκάμομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ διὰ τοῦ ὁποίου περιωρίσαμε τὰς τοπικάς μας ἀνάγκας, καὶ εἴπομεν ὅτι δὲν θὰ βαρύνωμεν τὴν σταφίδα πέραν ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἀπάλειψιν τῆς σταφίδος καὶ εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον θὰ ἴδωμεν ἐὰν θὰ μπορέσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ κάμωμεν καμμίαν θυσίαν.

§38Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Διατὶ νὰ μὴ ἀποκλεισθῇ καὶ τὸ λάδι; Μήπως εὑρίσκεται εἰς καλλιτέραν μοίραν; Νὰ ἀφήσητε τὸ ὑπάρχον καθεστώς.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἓν ἔλλειμμα εἰς τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον, καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν 2.000.000, πρὸς αὐτὸν δὲ τὸν σκοπὸν ἔγινε τὸ νομοσχέδιον. Τώρα σεῖς ποὺ ἐξεγείρεσθε, δικαίως, πῆτε μας, πῶς θὰ δοθοῦν αὐτὰ τὰ 2.000.000.

§40Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ σκεφθῇ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἀπὸ ὅπου μπορεῖ.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὴ ἐσκέφθη καὶ ἔβγαλε 2.000.000 καὶ πέραν. Ἐγὼ παρακαλῶ σᾶς νὰ μᾶς εἴπητε πῶς νὰ διατυπωθῇ καλλίτερον διὰ νὰ καλύψωμεν αὐτὰ τὰ 2.000.000 καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν παρακαλῶ νὰ συνεννοηθῆτε καὶ ἂς ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§42Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐγὼ κάμνω μίαν συμβιβαστικὴν πρότασιν, νὰ ἐλαττωθῇ ἡ φορολογία, καὶ νὰ ὑποβιβασθῇ τὸ ποσοστὸν εἰς 0.50% δι’ ὅλα τὰ προϊόντα, μὲ τὴν ρητὴν ὅμως ὑπόσχεσιν ὅλων μας, ὅτι ἐὰν τὸ εἰσπραττόμενον ποσὸν ὑπερκαλύψῃ τὰ 2.000.000 νὰ ἐλαττώσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ ποσοστόν.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ σωστά, αὐτὸ θέλομεν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη συμφώνως τῇ προτάσει τοῦ κ. Μάρκου).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν σάκκων ἱματισμοῦ τῶν ἀποβιούντων καὶ λιποτακτούντων ἀνδρῶν τοῦ Π. Ν.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 91 τοῦ 4411, νόμου περὶ συγκροτήσεως προελεύσεως, προαγωγῆς κ.λ.π. τῶν στελεχῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως σχολῆς ἀξιωματικῶν πληρωμάτων τηλεγραφητῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως προσθέτου δαπάνης δραχ. 247.000 διὰ τὴν κατασκευὴν Ἡρώου Σερρῶν κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4686 περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῆς Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας, καὶ περὶ συγχωνεύσεως μικρῶν Μονῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Παρθεναγωγείων ἐν Τσαγκαράδᾳ καὶ Ἀργοστολίῳ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῆς ἐν Σάμῳ Μοναστηριακῆς περιουσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ κώδικος τῶν νόμων 2430 καὶ 4485 περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων».

§46Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε δέχομαι τὰς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς.

§47Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς διατύπωσιν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι μεταβάλουν ὀργανισμοὺς ὑπαλλήλων. Δὲν θὰ συνεχισθῇ τὸ θέαμα τῆς παροχῆς τίτλων, βαθμῶν καὶ μισθῶν πέραν τῶν ὀργανικῶν θέσεων. Καταρακοῦνται οἱ τίτλοι. Εἴμεθα κατὰ τῶν τίτλων.

§48Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Εἴμεθα καὶ ἡμεῖς κατὰ τῶν τίτλων, τῶν βαθμῶν, καὶ κατὰ τῶν μισθολογιῶν τῶν περιττῶν, διότι ἔφθασε τὸ μαχαῖρι ὡς τὸ κόκκαλο.

§49Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ τὸ λέτε αὐτὸ, δὲν ἔφθασε τὸ μαχαίρι στὸ κόκκαλο.

§50Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Μ’ αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι χρειάζονται οἰκονομίαι. Τὸ 5ον ἄρθρον ἐν παραγράφῳ 4, ὁμιλεῖ καὶ λέγει: (ἀναγινώσκει). Λέγεται τώρα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἡ παρεντιθεμένη εἴτε ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 5, εἴτε ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 6, ὅτι ὁ ἀρχαιότερος τῶν εἰδικῶν ληξιάρχων θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ τὴν ἐπιθεώρησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ ὁ εἷς ἐκ τῶν τριῶν κατὰ διαταγὴν τοῦ ὑπουργοῦ. Τώρα λέγεται ὅτι θὰ τὴν κάμῃ ὁ ἀρχαιότερος. Εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἄδικον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§51Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶ· εἶναι καὶ ζήτημα ὑπηρεσιακῆς τάξεως, καὶ ὑπαλληλικῆς πειθαρχίας, δὲν τὴν υἱοθετῶ.

§52Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Εἶναι δυνητικὴ ἡ περίπτωσις.

§53Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν τὴν δέχομαι. Τὸν ἔχω καὶ ὑπὸ δίωξιν πειθαρχικήν.

§54Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Τότε καταργεῖται ἡ διάταξις.

§55Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ εἶδα τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον. Ἡ διάταξις ἐθεωρήθη διαγραπτέα παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Βλέπω παραδόξως μετὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ὅτι διαγράφεται ἡ διάταξις. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος τὴν διέγραψεν, ἐγνώριζε καλῶς ὅτι δὲν προκαλεῖ δαπάνας. Δὲν γνωρίζω πῶς μετέβαλεν γνώμην. Σήμερον ἀκούω τὸν κ. ὑπουργὸν ἀντιτασσόμενον.

§56Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ τὴν ἀπαλείφω κ. Πρόεδρε αὐτὴν τὴν διάταξιν.

§57Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δαπάνην δὲν δημιουργεῖ ὥστε νὰ δικαιολογῇ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἄλλος λόγος δὲν ὑπάρχει. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω πῶς ἐτέθη, καὶ διατὶ ἀφῃρέθη.

§58Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ τὴν ἀπαλείφω τὴν διάταξιν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χρόνου παραγραφῆς ἀξιώσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐκ δανείων χορηγηθέντων ἐγγυήσει τοῦ Κράτους». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ πρῶτον ἐν τῇ Γερουσίᾳ ψηφισθέντος νόμου «περὶ δικαστηρίων ἀνηλίκων». Ὁ κ. Πριμίδης.

§60Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἡ ἀναγκαιότης καὶ ἡ σκοπιμότης, κύριοι βουλευταί, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι ἔκδηλος. Διὰ τῆς ψηφίσεως πράγματι τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀκολουθοῦμεν εἰς ἕν ἔτι σημεῖον τὴν νομοθεσίαν τῆς Εὐρώπης ἔνθα ἀπὸ 2! ἐτῶν λειτουργοῦν εἰδικὰ δικαστήρια ἀνηλίκων. Διὰ τῆς συστάσεως τῶν δικαστηρίων αὐτῶν θεμελιοῦται ὁ ἀγὼν κατὰ τῆς παιδικῆς ἐγκληματικότητος ἐπὶ τῇ βάσει νέων ὅλως ἀρχῶν καὶ ἀντιλήψεων, δι’ ὧν ἐπιδιώκεται ὁ περιορισμὸς τῆς χρήσεως τῶν ποινῶν ἐπὶ νεαρῶν ἐγκληματιῶν καὶ ἡ ἀντικατάστασις αὐτῶν διὰ μέσων ἀνθρωπιστικῶν καὶ διαπαιδαγωγικῶν, ἀποσκοπούντων τὴν ἠθικὴν τῶν τοιούτων ἐγκληματιῶν διαπαιδαγώγησιν. Ἑπομένως κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τις ἀντίθετος πρὸς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Θὰ εἶχον ἐν τούτοις ἐπιφύλαξίν τινα ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόωρον τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ὅσον στερούμεθα εἰσέτι καὶ εἰδικῶν δικαστῶν διὰ νὰ δικάζουν τὰ ἐγκλήματα τῶν ἀνηλίκων ὡς στερούμεθα ἐπίσης τοῦ εἰδικοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐπιμελητῶν ὡς καὶ τῶν εἰδικῶν ἱδρυμάτων καὶ δὴ ἀναμορφωτικῶν σχολείων καὶ τῶν σωφρονιστικῶν καταστημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρχουν διὰ νὰ δύναται νὰ νοηθῇ ἡ λειτουργία δικαστηρίων ἀνηλίκων καὶ ἡ ἐπιτυχὴς ἐν γένει ἐφαρμογὴ τοῦ εἰσηγουμένου θεσμοῦ. Αἱ περὶ πρωϊμότητος ὅμως τοῦ ἐν λόγῳ θεσμοῦ ἐπιφυλάξεις μου αἴρονται ἐκ τῆς προτελευταίας διατάξεως τοῦ ἄρθρου 69 τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦτο καθιστάμενον νόμος θέλει τεθῇ ἐν ἰσχύϊ μετὰ παρέλευσιν ἔτους ἀπὸ τῆς χρονολογίας τῆς δημοσιεύσεώς του, δικαιουμένου ἅμα τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅπως ἀναβάλῃ καὶ εἰς ἀπώτερον ἔτι χρόνον τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος του. Ἀλλὰ τούτου οὕτως ἔχοντος, παρέχεται προφανῶς ἀπὸ τοῦδε ὁ ὑλικὸς χρόνος πρὸς προπαρασκευὴν διὰ τὴν κατάλληλον τοῦ θεσμοῦ ἐφαρμογήν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῆς ἐπιφυλάξεώς μου ταύτης ἔχω νὰ διατυπώσω καὶ ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις ἐπί τινων σημείων τοῦ νομοσχεδίου. Οὕτω: Κατὰ πρῶτον ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι διΐσταμαι ριζικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τοῦ ὁρίου τοῦ ἀνευθύνου τῆς παιδικῆς ἡλικίας. Ὡς γνωστὸν καὶ κατὰ τὸν ἰσχύοντα ποινικὸν νόμον, ὡς ἐπίσης καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ Ρωμαϊκὸν Δίκαιον καὶ τὰς ἀλλαχοῦ ἰσχυούσας νομοθεσίας, τὸ ἀνεύθυνον καὶ ἀκαταλόγιστον λόγῳ τῆς παιδικῆς ἡλικίας ἤρχιζεν ἀπὸ τῆς γεννήσεως καὶ ἐξικνεῖτο μέχρι τοῦ δεκάτου ἔτους. Ἀπὸ τοῦ 10ου μέχρι τοῦ 14ου ἐξητάζετο παρὰ τῶν ποινικῶν δικαστῶν ἐὰν μετὰ διακρίσεως ἢ οὔ ἐνήργησεν ὁ νεαρὸς ἐγκληματίας. Ἤδη διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου μετατίθεται τὸ ὅριον τοῦ ἀνευθύνου λόγῳ παιδικῆς ἡλικίας ἀπὸ τοῦ 10ου ἔτους εἰς τὸ 12ον, καὶ ἑπομένως μέχρι τοῦ 12ου κατὰ τεκμήριον ὑποτίθεται τὸ ἀκαταλόγιστον τοῦ νεαροῦ ἐγκληματίου. Τὴν ὑπέρθεσιν αὐτὴν τοῦ ὁρίου τοῦ ἀνευθύνου θεωρῶ ὡς ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον, διότι καθ’ ὃν χρόνον εἰς ἐποχὴν τοῦ μεσαιῶνος, εἰς ἐποχὴν σκότους καὶ ζόφου ὁπότε ἦτο βραδυτέρα ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἡ καλλιέργεια τῆς ἀντιλήψεως τοῦ παιδός, ἐθεωρεῖτο ὅτι μέχρι τοῦ 10ου ἔτους κατ’ ἀνώτατον ὅριον δὲν εἶχεν ἐπαρκῆ ἀντίληψιν τοῦ ἐξωτερικοῦ κόσμου καὶ τῶν ἰδίων του πράξεων ὁ νεαρὸς ἐγκληματίας, δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον, ὁπότε ὁ νέος λαμβάνει ταχυτέραν μόρφωσιν καὶ πρωϊαίτερον ἀντιλαμβάνεται τοῦ ἐξωτερικοῦ κόσμου καὶ πάντως ἔχει ταχύτερον τὴν ἐπίγνωσιν καὶ τὴν διάκρισιν τοῦ καλοῦ ἀπὸ τοῦ κακοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν λέγω σήμερον νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἕνας νέος ἄγων τὸ ἑνδέκατον καὶ ἥμισυ ἔτος τῆς ἡλικίας του ἐνήργησεν χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀντίληψιν τοῦ τί ἔπραξεν, καὶ τοῦτο κατὰ γενικὸν κανόνα καὶ κατὰ τεκμήριον. Διὰ τοῦτο ἡ πρώτη παρατήρησίς μου συνίσταται εἰς τὸ ὅτι δὲν συμφωνῶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπέρθεσιν τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, μέχρι τοῦ ὁποίου ἐξικνεῖται κατὰ τεκμήριον τὸ ἀνεύθυνον τῆς νεαρᾶς ἡλικίας. Καθὼς ἔχει ἡ σήμερον ἰσχύουσα διάταξις, ἡ ὁποία ὑφίσταται γενικῶς εἰς ὅλας τὰς ποινικὰς νομοθεσίας, εἶναι ὀρθὴ καὶ ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μεταθέσωμεν τὸ ὅριον τοῦ ἀνευθύνου ἀπὸ τοῦ 10ου ἔτους μέχρι τοῦ 12ου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὁ ἄγων σήμερον ἡλικίαν 10 ἢ 11, ὁ ἐγγίζων μάλιστα τὸ 12ον ἔτος ἔχει ἐπίγνωσιν καὶ μετὰ διακρίσεως ἐνεργεῖ τὴν κακὴν πρᾶξιν. Ἐξ ἄλλου, κύριοι βουλευταί, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τοῦ ὁρίου ἀπὸ τοῦ 14ου ἔτους μέχρι τοῦ 16ου, κατὰ τὸ ὁποῖον παραχωρεῖται εἰς τὸν δικαστὴν τὸ δικαίωμα ν’ ἐκτιμᾷ κατὰ πόσον μετὰ διακρίσεως ἢ ἄνευ διακρίσεως ἐνήργησεν ὁ νεαρὸς ἐγκληματίας. Συνεπῶς κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, νομίζω ὅτι μέχρι τοῦ 10ου πρέπει νὰ ὁρισθῇ τὸ ἀνεύθυνον καὶ ἀπὸ τοῦ 10ου μέχρι τοῦ 16ου νὰ καθορισθῇ ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δικαστὴν νὰ ἐκτιμᾷ κατὰ πόσον ἐνήργησεν ὁ ἄγων τὸ 10ον ἔτος μέχρι τοῦ 16ου μετὰ διακρίσεως ἢ οὔ· καὶ ἐὰν μὲν πεισθῇ ὅτι ἐνήργησεν ἄνευ διακρίσεως νὰ ἀπαλλάσσῃ τὸν νεαρὸν κατηγορούμενον, ἐὰν δὲ μετὰ διακρίσεως, νὰ τιμωρῇ αὐτὸν ἀλλ’ ἐπιεικέστερον. Αὐτὰ ἀφοροῦν τὴν πρώτην παρατήρησίν μου. Ἡ δευτέρα παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω εἶναι ἐπὶ τῆς συνθέσεως τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου προστασίας τῶν ἀνηλίκων. Ὡς ἔχει διατυπωθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, πρόκειται περὶ ἑνὸς συμβουλίου πολυσυνθέτου, πολυπλόκου, τοῦ ὁποίου ἡ σύνθεσις καὶ ἡ ἀπαρτία θὰ ἀποβαίνῃ δυσχερεστάτη. Ἔχομεν πικρὰν πεῖραν τῶν πολυμελῶν συμβουλίων, ὀψέποτε ἐψηφίσαμεν τοιαῦτα. Ἀποβαίνει δυσχερεστάτη ἡ σύνθεσις καὶ ἀπαρτία αὐτῶν καὶ ἐπὶ πλέον γεννῶνται καὶ ἀντίθετοι γνῶμαι καὶ διχογνωμίαι καὶ ἀντιθέσεις, καὶ συνεπῶς σπανίως καταλήγουν εἰς τὴν λῆψιν ὁριστικῶν ἀποφάσεων. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθώτερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύει καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει της: Νὰ περιορισθῇ αὐτὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Προστασίας τῶν Ἀνηλίκων εἰς ἑξαμελές, ἑδρεῦον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀποτελούμενον κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀσκῆται καλλίτερον ἡ ἐπίβλεψις τῆς προστασίας τῶν ἀνηλίκων, παρὰ ἂν συντεθῇ τὸ πολυμελὲς αὐτὸ συμβούλιον ὅπως προβλέπει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Αὐταὶ αἱ δύο παρατηρήσεις μου εἶναι αἱ κυριώτεραι καὶ εἰς αὐτὰς περιορίζομαι, μολονότι ἔχω καί τινας ἄλλας, ἀλλὰ τὰς ὁποίας παρέρχομαι, διότι πρόκειται περὶ νέου θεσμοῦ καὶ δὲν γνωρίζει κανεὶς κατὰ πόσον θὰ δικαιωθοῦν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς των αὐταὶ ἢ ἐκεῖναι αἱ παρατηρήσεις ἢ αὐταὶ ἢ ἐκεῖναι αἱ ἀντιλήψεις. Ὁπωσδήποτε περατῶν τὸν λόγον μου χαιρετίζω ἐνθουσιωδῶς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ σημειώσῃ σταθμὸν εἰς τὰς ἐνεργείας τοῦ Κράτους κατὰ τῆς παιδικῆς ἐγκληματικότητος.

§61Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ τελευταίου ἄρθρου 69, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναβάλλεται ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος δι’ ὡρισμένας διατάξεις, διότι ὀρθῶς ἔχει παρατηρήσει ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ δύναται νὰ γίνῃ προπαρασκευὴ ἰδίως τῆς ἐργασίας τῆς ἀφορώσης τὴν ἵδρυσιν τῶν σωφρονιστικῶν καὶ φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων. Ὡς πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Πειραιῶς ἔχω νὰ ἀντείπω ὡς πρὸς τὸ ὅριον τῆς ποινικῆς ἐνηλικιότητος ὅτι καθωρίσθη πράγματι ἀπὸ τοῦ 12 μέχρι τοῦ 16 διότι εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ οἱ κάτω τοῦ ὁρίου αὐτοῦ δύναται νὰ ὑποβάλλωνται εἰς μέτρα ἀναμορφωτικὰ—κυρίως εἰς τὸ ἄρθρον 3 καθορίζονται αἱ ποινικαὶ εὐθῦναι τῶν ἀνηλίκων—εἰς τὸ ἄρθρον 2 καθορίζεται ἡ λῆψις μέτρων ἀναμορφωτικῶν τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ λαμβάνωνται καὶ διὰ τοὺς ἄγοντας ἡλικίαν κάτω τοῦ 12 ἔτους. Ὡς πρὸς τὸ πολυμελὲς τοῦ ἀνωτάνου συμβουλίου δικαιολογεῖται τοῦτο ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι εἰς αὐτὸ ἀντιπροσωπεύονται ὅλαι αἱ περιφέρειαι τῶν Ἐφετείων. Ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν ἐκ Πειραιῶς ὁ ὁποῖος ἐξῆρεν ἰδιαιτέρως τὴν σημασίαν τοῦ θεσμοῦ ὁ ὁποῖος εἰσάγεται τὸ πρῶτον παρ’ ἡμῖν κατὰ ρητὴν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος. Ἀποτελεῖ πράγματι ἡ ἐφαρμογή του ἓν ἐκ τῶν θεμελιωδεστέρων μέτρων διὰ τῶν ὁποίων συστηματικῶς πρόκειται νὰ πολεμηθῇ παρ’ ἡμῖν ἡ ἐγκληματικότης εἰς τὴν ρίζαν της. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καὶ ἐγγύησις ὅτι ὁ νόμος θὰ τεθῇ ὡς ἐφαρμογὴν μετά, νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§62Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι προβλέπει τὸ ἄρθρον 2 ὅσον ἀφορᾷ τοὺς παῖδας τοὺς ἄγοντας τὸ 10ον ἔτος τῆς ἡλικίας. Ἀφομοιεῖ αὐτοὺς πρὸς τοὺς ἄγοντας τὸ 16ον καὶ ἐνεργήσαντες ἄνευ διακρίσεως. Ἄρα τοὺς θεωρεῖ κατ’ ἀρχὴν ὡς πράττοντας ἄνευ διακρίσεως. Ἐδῶ εἶναι τὸ ἄτοπον, διότι οὗτοι ἔχουν πράγματι μόρφωσιν καὶ προηγμένην διανοητικὴν ἀνάπτυξιν, ὥστε νὰ δύνανται μετὰ διακρίσεως νὰ ἔχουν ἐπίγνωσιν τοῦ καλοῦ ἀπὸ τοῦ κακοῦ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 602 περὶ Συνεταιρισμῶν». Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιφυλάσσομαι ἀναλυτικώτερον νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὅταν θὰ ἔχῃ ὑποβληθῆ καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἡ ὁποία δὲν ἔχει διανεμηθῆ εἰσέτι. Ὑπάρχουν πολλαὶ διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αἱ ὁποῖαι εἶναι πρακτικαὶ καὶ ὑπεβλήθησαν ἐξ ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν αὐτὴν τὴν δικαιολογίαν. Ὑπάρχει μία διάταξις ἡ ὁποία ἔχει πολιτικὸν χαρακτῆρα, ἐπὶ παραδείγματι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νομοσχεδίου τῆς τελευταίας παραγράφου, δυνάμει τῆς ὁποίας εἰς τὸ μέλλον δὲν δύναται νὰ γίνουν προϊστάμενοι συνεταιρισμῶν οἱ μὴ ἔχοντες ὡρισμένα προσόντα, δηλαδὴ δίπλωμα γεωπόνου ἢ συνεταιριστικῶν σχολῶν καὶ ἀκόμη ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν αὐτὰς τὰς θέσεις ἀποβάλλονται διὰ νὰ ἔλθουν ἄλλοι διὰ νὰ τοὺς ἀντικαταστήσουν, ἔχοντες αὐτὰ τὰ προσόντα. Κύριοι, ἡ συνεταιριστικὴ ὀργάνωσις στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀμοιβαίας ἐμπιστοσύνης καὶ ἐπὶ τῆς ἐλευθέρας διαθέσεως τῆς περιουσίας τῶν συνεταιρισμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἀποβλέπει εἰς τὴν πίστωσιν τῶν ἀδυνάτων οἰκονομικῶν ἐπιχειρήσεων πρὸς ἀπόκτησιν πλεονεκτημάτων τὰ ὁποῖα μόνον μεγάλαι ἐπιχειρήσεις ἔχουν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν βιομηχανίαν τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πώλησιν τῶν προϊόντων. Ἀποτελεῖ δηλαδὴ μίαν ἀνωτέραν μορφὴν οἰκονομικὴν δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ γεωργία προάγεται. Ἀλλ’ ἡ βάσις, ὅπως εἶπον, τοῦ συνεταιρισμοῦ εἶναι ἡ ἀμοιβαία ἐμπιστοσύνη. Ὅλη ἡ συνεταιριστικὴ ἰδέα ἐξατμίζεται ἐὰν λείπῃ αὐτὴ ἡ ἀμοιβαία ἐμπιστοσύνη. Καὶ κυρίως ὁ συνεταιρισμὸς ὁ ἀγροτικὸς στηρίζεται εἰς προσωπικὰς γνωριμίας τῶν συνεταίρων καὶ ἐπὶ τοῦ ἀμοιβαίου ἐλέγχου.

§66Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Καὶ εἰς τὴν ἀμοιβαίαν καταδολίευσιν.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὅτι ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ μὴ διοικούμενοι καλῶς. Ἡ Τράπεζα ἔχει τὰ ὄργανα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἐλέγξουν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπηλλαγμένα ἐξ οἱωνδήποτε ἐπιρροῶν ἐκ τῶν κάτω. Αὐτοὶ εἶναι εἰς θέσιν καὶ αὐστηρὸν ἔλεγχον νὰ διεξάγουν ἐπὶ τῆς περιουσίας τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τοὺς καταχρωμένους τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν συνεταίρων νὰ παραπέμπουν εἰς τὴν δικαιοσύνην. Ἀλλ’ ὅπως εἶπον, ὁλόκληρον τὸ θεμέλιον τῶν συνεταιρισμῶν εἶναι ἡ ἐμπιστοσύνη ἡ ἀμοιβαία. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συντελεῖ ὥστε νὰ μὴ χρειάζεται εἰς πολυδάπανος μηχανισμὸς διὰ νὰ φθάνουν αἱ πιστώσεις ἀπὸ τὸ πιστωτικὸν ἵδρυμα εἰς τοὺς τελευταίους ἀγρότας. Αὐτὸ συντελεῖ εἰς τὸ νὰ δέχωνται οἱ ἴδιοι οἱ συνεταῖροι νὰ παραχωροῦν τὰ προϊόντα των εἰς πώλησιν. Ἐὰν λείψῃ αὐτὴ ἡ ἐμπιστοσύνη, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λειτουργήσῃ συνεταιρισμὸς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ συνεταιρισμὸς ὡς κοινωνικὸν καθεστὼς στηριζόμενον εἰς τὸν ἐλεύθερον ὀργανισμόν. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν συνεταιριστικὴν νομοθεσίαν παράδειγμα κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ διοικοῦντες, τὰ αἱρετὰ μέλη τῶν συνεταιρισμῶν, πρέπει νὰ ἔχουν ὡρισμένα προσόντα.

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ διάταξις περὶ ὡρισμένων προσόντων δὲν ἀφορᾷ τὰ αἱρετὰ μέλη.

§69Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη ὅτι δὲν ἀφορᾷ τὰ αἱρετὰ μέλη.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ αἱρετά.

§71Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀμφιβολίαν ὅτι πρόκειται περὶ αἱρετῶν μελῶν, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αἱρετῶν μελῶν.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, πάλιν τὸ ζήτημα ἀναφύεται, διότι ὅπως ξεύρετε οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν ἔχουν μισθωτοὺς ὑπαλλήλους.

§73Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτοὶ εἶναι μισθωτοί.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Προκειμένου περὶ ἑνώσεων ἡ ψυχὴ τοῦ συνεταιρισμοῦ εἶναι ὁ διευθυντὴς τῆς ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος διορίζεται ἀπὸ τὰ αἱρετὰ μέλη· αὐτὸς εἶναι ἂς ποῦμε, ἡ ψυχὴ τοῦ συνεταιρισμοῦ. Κι’ ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι ἡ ἕνωσις δὲν θὰ διορίσῃ διευθυντὰς ἀλλὰ μόνον ἐὰν ἔχῃ ὡρισμένα προσόντα. Λέγετε καὶ τὸ ἑξῆς: Καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δύο ἕως τέσσαρα ἔτη εἶναι ἐμπεμπιστευμένοι παρὰ τοῖς συνεταιρισμοῖς εἰς τὴν διεύθυνσιν τὴν οἰκονομικὴν τῆς ἑνώσεως τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἐκεῖνοι ἀκόμη ἀποβάλλονται. Ἔρχεσθε καὶ θέλετε νὰ παύσητε ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εὐδοκίμως διαχειρίζονται τὴν ἕνωσιν διὰ νὰ φέρετε ἀνθρώπους μὲ δίπλωμα γεωπόνου ἢ δίπλωμα συνεταιριστικῆς σχολῆς. Ἀλλὰ κ. ὑπουργέ, γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς διευθύνσεως μιᾶς ἑνώσεως δὲν εἶναι ζήτημα ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως. Εἶναι ζήτημα καὶ αὐτὸ ἀφοσιώσεως εἰς τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν. Δὲν πρόκειται περὶ διοικήσεως κανενὸς μεγάλου Τραπεζιτικοῦ ἱδρύματος· ἀλλὰ καὶ προκειμένου καὶ περὶ μεγάλου Τραπεζιτικοῦ ἱδρύματος δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς νόμος ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ὁρίσει προσόντα, μολονότι καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ἀπειρία μετόχων μὴ δυναμένων νὰ ἐνασκήσουν, λόγῳ τῆς ἀμαθείας των ἢ τῆς μὴ κατοχῆς ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ μετοχῶν, νὰ μὴ δύνανται νὰ προστατεύσουν τὰ συμφέροντά των, ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ζημιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν τραπεζιτικὰ ἱδρύματα ἐκ τῆς κακῆς διαχειρίσεως. Εἰς καμμίαν ἀπολύτως ἐπιχείρησιν ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην τεχνικῶν γνώσεων δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον προσόν. Μόνον διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀξιοῦμεν νὰ ὑπάρχῃ προσὸν δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐμπιστεύονται αἱ διοικήσεις τῶν συνεταιρισμῶν τὴν διοίκησιν τῆς ἑνώσεως. Κι’ ἂν ἐπὶ τέλους αὐτὸ ἀποβλέπῃ μόνον τὸ μέλλον, θὰ ἦτο ὀλιγώτερον — πάντως τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ ἦτο δικαιολογημένον, ἀλλὰ θὰ ἦτο ὀλιγώτερον — ἀλλὰ σεῖς ἀποβλέπετε εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, καὶ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν ἔχει καὶ ὁ γεωργικὸς κόσμος ὅτι ὅλη ἡ διάταξις αὐτὴ γίνεται γιὰ τὸ παρελθὸν καὶ ὄχι διὰ τὸ μέλλον, δηλαδὴ διὰ τὴν ἐκδίωξιν ἐκ τῶν συνεταιρισμῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιθανῶς διὰ τῆς τελευταίας ἐνεργείας των δὲν ἔδειξαν ἐξαιρετικῶς φιλικὰ αἰσθήματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλος νόμος συμφώνως πρὸς τὸν ὁποῖον περιορίζονται τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τῶν διευθυνόντων τούς συνεταιρισμοὺς. Διότι οἱ ἐκτεθέντες ὁπωσδήποτε πολιτικῶς δὲν δικαιοῦνται νὰ εἶναι διοικηταὶ συνεταιρισμῶν. Ἐνῷ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐξετέθησαν μίαν φορὰν ὡς ὑποψήφιοι Βουλευταί, Γερουσιασταί, εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ πολὺ φυσικὸν νὰ εἶναι ἄνθρωποι τίμιοι, ἄνθρωποι ἠθικοῦ κύρους, καὶ ἄνθρωποι ἀπολαμβάνοντες τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν. Αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους δὲν θέλετε σεῖς νὰ εἶναι μέλη εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ τοῦ συνεταιρισμοῦ. Τοὺς ἀποβάλλετε. Αὐτὸ εἶναι ἕνα κτύπημα κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν, τὸ ὁποῖον δικαίως ἐξήγειρε τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ τὰς ὀργανώσεις τὰς γεωργικὰς· ἔρχεσθε τώρα καὶ θέλετε ἀναδρομικῶς ν’ ἀποβάλετε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι οἱ ἴδιοι εὐδοκίμως εἰργάσθησαν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συνεταιρικῆς ὀργανώσεως, διὰ νὰ φέρετε ἐπιστήμονας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. ὑπουργέ: Ἔχετε καμμίαν ἐγγύησιν ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν διπλώματα, ἔχετε πεποίθησιν ὅτι εἶναι καλλίτεροι δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ ἀφοσίωσιν ἀνωτέραν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῶν πτωχῶν γεωργῶν; Ἔχετε καμμίαν ἐγγύησιν ὅτι διὰ τὴν ἐργασίαν διὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖται μία ἀνθρωπιστικὴ ἀντίληψις, μία εἰδικὴ ἰδιοσυγκρασία, ὅτι δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν εἶναι κατάλληλοι οἱ ἀπόφοιτοι τῶν γεωπονικῶν σχολῶν; Εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Γαλλίαν καὶ ἀλλαχοῦ αἱ συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ ἀνθρώπους πτωχούς, ἀπὸ πρώην διδασκάλους, ἀπὸ ἁπλοῦς γεωργούς, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν, διότι ἦσαν ἐμπνευσμένοι ἀπόστολοι τῆς ἰδέας, νὰ ὀργανώσουν τοὺς γεωργούς, εἰς μεγάλην ἔκτασιν καὶ νὰ ἱδρύσουν μέγαν ἀριθμὸν συνεταιρισμῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου δὲν ἐσκέφθησαν νὰ θέσουν προσόντα εἰς μίαν λαϊκὴν ὀργάνωσιν—διευθυνταί, οἰκονομικοὶ προϊστάμενοι ἑνώσεως συνεταιρισμῶν—. Τὸ μέτρον κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας εἶναι μεροληπτικόν. Παραπονεῖται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν δυσπιστίαν, ἡ ὁποία ὁλονὲν γίνεται μεγαλειτέρα τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὸ χάσμα τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμέραν γίνεται μεγαλείτερον μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἀγροτικοῦ κόσμου. Καὶ ἐφαντάσθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτων μέτρων διωγμοῦ κατὰ τῶν καλλιτέρων στοιχείων τῆς συνεταιριστικῆς κινήσεως, ἐφαντάσθη ὅτι διὰ τοιούτων μέτρων δύναται νὰ γεφυρώσῃ τοιοῦτον χάσμα. Βεβαιῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν τὸ χάσμα καθίσταται μεγαλείτερον καὶ ἀγεφύρωτον. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅπως εἶπα, ὅτι ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ κακῶς λειτουργοῦντες, ἀλλὰ δι’ αὐτοὺς ἱδρύσαμεν τὴν ἀγροτικὴν Τράπεζαν μὲ ὅλα τὰ μέσα ὅπως ἐλέγχῃ καὶ παραπέμπῃ εἰς τὴν δικαιοσύνην τοὺς καταχρωμένους τὰ καθήκοντα τῶν διευθυντῶν τῶν συνεταιρισμῶν. Ἄν κακῶς λειτουργοῦν συνεταιρισμοί, φέρατε διάταξιν ὅπως ἐκδικάζεται τὸ ταχύτερον οἱαδήποτε κατηγορία κατὰ τῶν διευθυντῶν τῶν ἑνώσεων, ἀλλὰ δὲν ἔχετε κανὲν δικαίωμα χωρὶς νὰ λαμβάνετε τοιαῦτα μέτρα, νὰ ἔρχεσθε νὰ πλήττετε φτωχοὺς βιοπαλεστὰς οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν διὰ τήν ἀνάπτυξιν μιᾶς σωτηρίας πράγματι ἰδέας διὰ τοὺς γεωργούς. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν ἀπαίτησιν ἐκπροσωποῦντες ἀγροτικὰς τάξεις καὶ ἐργατικὰς τάξεις ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν ἡ παράγραφος ἐκείνη νὰ διαγραφῇ. Δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξουν προσόντα ἰδιαίτερα διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἢ ἐργατικὴν ὀργάνωσιν. Τοιαύτη διάταξις ἀποσκοπεῖ νὰ πλήξῃ τήν ἀγροτικὴν καὶ ἐργατικὴν κίνησιν καὶ δι’ αὐτὸ ἀντίκειται πρὸς τὸ σύγχρονον πνεῦμα, ἀντίκειται πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ συνεταιρισμοῦ ἡ ὁποία καθιερώθη ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Ὅπως εἶπα δὲν λαμβάνετε οὐδὲν μέτρον δι’ οἱανδήποτε ἄλλην ἐπιχείρησιν ἀλλ’ ἔρχεσθε καὶ λαμβάνετε μέτρα μόνον διὰ τοὺς συνεταιρισμούς διότι ἤρχισε νὰ κινῆται ἡ ἀγροτικὴ μᾶζα καὶ φοβεῖσθε ἐξ αὐτῶν. Ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πάντοτε συνέστησαν εἰς τ’ ἀγροτικὰ συνέδρια ὅπως ἡ ἀγροτικὴ κίνησις εἶναι χωρισμένη ἀπὸ τὴν πολιτικὴν κίνησιν. Ἀλλ’ ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶμαι ἀπόστολος αὐτῆς τῆς ἰδέας δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀνεχθῶ τὴν τακτικὴν ἡ ὁποία τείνει νὰ στερήσῃ τοὺς συνεταιρισμοὺς τῆς ὀργανώσεως τῶν γεωργῶν ἀπὸ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχουν νὰ ἐγκαθιστοῦν ἐκείνους τοὺς ὁποίους αὐτοὶ ἐμπιστεύονται διὰ τὴν διοίκησιν τῶν ἑνώσεών των, τῶν ὑποθέσεών των. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν νὰ διαγραφῇ. Ἐκτὸς αὐτῆς ὅμως ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι τινὲς διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν μικροτέραν σημασίαν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσέξῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἐπὶ παραδείγματι, ἡ διάταξις τοῦ πρώτου ἄρθρου δυνάμει τῆς ὁποίας προμήθεια δὲν δύναται νὰ γίνεται ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν παρὰ μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀκριβῶν δηλώσεων τῶν συνεταιρισμῶν. Γνωρίζομεν πῶς λειτουργοῦν οἱ προμηθευτικοὶ συνεταιρισμοὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη. Οἱ προμηθευτικοὶ συνεταιρισμοὶ εἰς αὐτὰ τὰ μέρη βεβαίως ἀποτελοῦν ἓν ἀπὸ τὰ ἀσφαλιστικὰ εἴδη τοῦ συνεταιρισμοῦ, διότι δὲν διατρέχουν κανένα κίνδυνον. Ἔχουν τὴν πώλησιν ἐκείνου τὸ ὁποῖον προμηθεύονται ἐξησφαλισμένην, ἀλλὰ παντοῦ οἱ προμηθευτικοὶ συνεταιρισμοὶ ἔχουν ἐξησφαλισμένας τὰς δηλώσεις ὅλων τῶν συνεταίρων, διότι σκοπὸς τοῦ συνεταιρισμοῦ δὲν εἶναι μόνον νὰ ἐπηρεάσῃ ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς ἀγορᾶς καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τιμὴν κατωτέραν διὰ τοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ διὰ τοῦτο—ἐπειδὴ πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ εἶναι συμφέρον καὶ διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς νὰ προμηθεύωνται ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρας ποσότητας, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ πώλησίς των—δὲν περιορίζεται ἡ προμήθεια εἰδῶν, ἡ πώλησις δηλαδὴ εἰδῶν, εἰς μόνον τοὺς συνεταίρους, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα πρόσωπα, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ τιμὴ μὲ τὴν ὁποίαν πωλοῦνται τὰ γεωργικὰ εἴδη εἰς τοὺς συνεταίρους εἶναι κατωτέρα ἀπὸ τὴν τιμὴν ποὺ πωλοῦνται εἰς τοὺς ἄλλους, τοὺς μὴ συνεταίρους. Γνωρίζετε, ὅτι καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη ἐγεννήθη ἡ ἀξίωσις ἐκ μέρους μικροεμπόρων, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα πλήττονται διὰ τῆς συνεταιριστικῆς μορφῆς, ἀλλὰ τὸ μικροεμπόριον εἶναι μία παλαιοτέρα μορφὴ οἰκονομική, ἐνῷ ὁ συνεταιρισμὸς εἶναι νεωτέρας μορφῆς καὶ θέλει ἡ συνεταιριστικὴ μορφὴ νὰ θέσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν συνεταιρισμῶν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος ἐκ τῆς μεταβιβάσεως τοῦ ἐμπορεύματος ἀπὸ τὸ ἕνα χέρι εἰς τὸ ἄλλο νὰ ζημιοῦνται οὔτε οἱ παραγωγοὶ οὔτε οἱ καταναλωταί. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει πάντοτε ἡ ἐξέγερσις ἐκ μέρους τῶν μικροεμπόρων, ἀλλ’ ἡ ἀπαίτησις αὐτὴ δὲν δικαιολογεῖται καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔγινεν ἀποδεκτὴ καὶ διὰ τοῦτο ὑποστηρίζομεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ περιορισμός. Ἐὰν συμβῇ νὰ προέρχωνται ζημίαι εἰς τοὺς συνεταιρισμούς, δὲν μπορεῖ νὰ τεθῇ ἓν ὅριον λογικὸν νὰ μὴ μεταβάλλωνται οἱ συνεταιρισμοὶ εἰς ἐμπόρους;

§75Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς θέλετε τὴν διατύπωσιν;

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ κερδοσκοπικὴ ἐμπορεία, ὥστε νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ κατὰ πολὺ τὴν τιμὴν τῆς προμηθείας. Ἐκτὸς τούτου, εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς ἓν χωρίον καταναλίσκεται μία μεγάλη ποσότης καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ θὰ καταναλίσκουν κατὰ μέσον ὅρον λ. χ. 500 ἢ 1000 ὀκάδες. Ὁ συνεταιρισμὸς ὅταν ἔχῃ καλὴν τιμὴν καὶ ἔχων αὐτὴν τὴν προμήθειαν θὰ τὴν καταναλώσῃ. Διὰ τίνα λόγον θὰ τοῦ εἰπῆτε νὰ πάρῃ τόσην ποσότητα, ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκέσῃ ἕνα βαγόνιον διὰ τὴν φόρτωσιν καὶ νὰ πληρώσῃ τὰ μεταφορικὰ καὶ νὰ μὴ ἔχῃ κανὲν ὄφελος. Δηλαδὴ εἶναι ἓν ὅριον τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ καὶ τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ τοὺς ἐμπόρους καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐμποδίζεται ἡ ἀνάληψις ἐργασίας εἰς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις. Μία ἄλλη διάταξις τοπικοῦ χαρακτῆρος, εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅπως οἱ συνεταῖροι κατοικοῦν εἰς τὴν ἕδραν τῶν συνεταιρισμῶν. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀξίαν δι’ ὡρισμένα εἴδη συνεταιρισμῶν, ἐπὶ παραδείγματι διὰ πιστωτικοὺς συνεταιρισμούς. Ὁ πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς κατ’ ἐξοχὴν στηρίζεται εἰς τὰς προσωπικὰς γνωριμίας τῶν συνεταίρων ἢ εἰς τὴν ἀμοιβαίαν συνδρομὴν τῶν συνεταίρων, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται καταχρήσεις τῶν πιστώσεων. Ἄρθρον 3 παράγραφος 2. Δι’ ὡρισμένα, λοιπόν, εἴδη συνεταιρισμῶν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ κατοικοῦν οἱ συνεταῖροι εἰς τὴν ἕδραν τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἀλλὰ δι’ ἄλλα εἴδη δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη. Σημειώσατε, ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν ἐγεννήθη ἔρις μεγάλη διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, ἐὰν δηλαδὴ ὁ συνεταιρισμὸς πρέπει νὰ περιορίζεται εἰς ἕνα συνεταιρισμὸν ἢ νὰ ἐπεκτείνεται καὶ πέραν τοῦ ἑνός. Κατ’ ἀρχὴν οἱ συνεταιρισμοὶ χρησιμεύουν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν πιστωτικῶν ἀναγκῶν. Παρέστη ὅμως ἀνάγκη ἱδρύσεως καὶ ἄλλου εἴδους συνεταιρισμῶν, π. χ. συνεταιρισμῶν ἱδρύσεως σιτοπαραγωγῆς ἢ συνεταιρισμῶν οἰνοποιητικῶν ἢ ἄλλων, διὰ τοὺς ὁποίους ἀποκτῶνται κεφάλαια περισσότερα, ἐνῷ ἐδῶ χρειάζεται μόνον ἀλληλεγγύη καὶ τίποτε ἄλλο. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ καὶ μὴ συνεταίρους, ὥστε νὰ μπορῇ νὰ ἔχουν μεγάλον ἀριθμὸν συνεταίρων καὶ νὰ ἠμποροῦν νὰ πωλοῦν ἀπὸ κοινοῦ, ὅπως τὰ σιτηρά, οἶνον κλπ. Ἀνεγνωρίσθη λοιπὸν ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔχουν τὴν ἕδραν των μόνον κατὰ κοινότητας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύῃ ὁ ὅρος ὅτι οἱ συνεταῖροι πρέπει νὰ ἔχουν τὴν ἕδραν τοῦ συνεταιρισμοῦ εἰς πλείονα μέρη. Ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὸ Πήλιον ὑπάρχει ἕνας συνεταιρισμὸς ἐπεξεργασίας ὀπωρῶν. Αὐτὸς ὁ συνεταιρισμὸς ἔχει καὶ ἄλλας κοινότητας.

§77Α. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Αὐτοὶ ἐναυάγησαν.

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλος λογαριασμὸς ἂν ἐναυάγησαν. Ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς δὲν ἐστηρίζετο εἰς μίαν παραγωγὴν μιᾶς κοινότητος, διότι ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς εἶχε μεγάλην ἀνάγκην εἰσφορῶν καὶ κεφαλαίων κλπ. Ἰδίως οἱ συνεταιρισμοὶ πωλήσεως, π. χ. οἱ οἰνοποιητικοί, βεβαίως εἶναι συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἐξασφαλίσει τὴν ἐπιτυχίαν των, διότι ἀντιμετωπίζουν τὰς πτώσεις τῶν τιμῶν καὶ ἔχουν ἀνάγκην κεφαλαίων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον ἡ διάταξις ὅτι πρέπει νὰ κατοικοῦν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ συνεταιρισμοῦ, διότι ὑπάρχουν πολλὰ εἴδη συνεταιρισμῶν τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσουν τὴν δρᾶσιν των εἰς περισσοτέρας κοινότητας. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ διαβάσω καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖ ὅμως ποὺ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου καὶ κατὰ τὴν ἐντύπωσιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου ἔχει πολιτικὸν χαρακτῆρα. Δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν κραταίωσιν τοῦ συνεταιριστικοῦ πνεύματος καὶ τὴν ἐξύψωσιν καὶ ἐξάπλωσιν τῆς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως. Ἔχει μίαν χροιὰν πολιτικὴν ἡ ὁποία μαραίνει τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις καὶ θὰ ἐξεγείρῃ καὶ τὴν δυσαρέσκειαν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν ἀξίωσιν ὅπως αὐτὴ ἡ παράγραφος διαγραφῇ. Εἶναι μία ἐξαιρετικὴ περίπτωσις ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς κανενὸς εἴδους ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει δικαιολογίαν εἰς ἐπιχειρήσεις τοιαύτας αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τὴν προσωπικὴν ἐμπιστοσύνην τῶν συνεταίρων.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§80Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἤθελον κ’ ἐγὼ—κύριοι βουλευταί, νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους εἰς τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις ἰδιωτικοῦ δικαίου, πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρα, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῇ καὶ νὰ ἀνδρωθῇ ἡ συνεταιριστικὴ ὀργάνωσις. Τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀνεγνώρισε καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Γεωργίας, ἡ ὁποία ἐπεξεργάσθη τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἀνεγνώρισε τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἐνόμισεν ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ διάκρισιν μεταξὺ τῶν αἱρετῶν μελῶν τῆς διοικήσεως τῶν συνεταιρισμῶν, καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἑνώσεων τῶν συνεταιρισμῶν. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἀπεδέχθη κατ’ ἀρχὴν τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα θέτει, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐν ἄρθρῳ 10, ἔθεσεν ὅμως εἰς ταύτην μεγαλειτέραν εὐρύτητα, δηλαδὴ παραδέχεται ὅτι καὶ ἀπολυτήριον γυμνασίου εἶναι ἀρκετὸν καὶ τοῦτο διὰ νὰ δύναται νὰ γίνεται ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ περισσοτέρων προσώπων. Ἂν μείνῃ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχῃ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιφερείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσληφθῇ διευθυντὴς ἑνώσεως συνεταιρισμῶν μὲ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Τότε θὰ ἀναγκασθῶσιν οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ αἱ ἑνώσεις, νὰ προστρέξωσιν εἰς ξένα πρόσωπα πρὸς τὴν περιφέρειάν των μὴ γνωρίζοντα τὰς τοπικὰς συνθήκας καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν συνεταιρισμοῦ. Ἐγὼ ὡς καὶ πολλὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς προκειμένου περὶ τῶν αἱρετῶν μελῶν πιστεύομεν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἐλευθερία εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ τὰς ἑνώσεις. Διότι πιστεύομεν ὅτι ἰδίως οἱ πρόεδροι τῆς ἑνώσεως τῶν συνεταιρισμῶν, πρέπει νὰ εἶναι πρόσωπα ἐκ τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, γνωρίζοντα καλῶς τὰς ἀνάγκας τῶν γεωργικῶν αὐτῶν πληθυσμῶν, καὶ νὰ ἀπολαμβάνουν τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ εὑρεθῶσι τοιαῦτα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπασχολῶνται ἀπὸ πρωΐας μέχρι ἑσπέρας εἰς τὰς ἐργασίας τῶν συνεταιρισμῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν ἰδίαν αὐτῶν ἐργασίαν διὰ νὰ ἀφοσιωθῶσι ψυχή τε καὶ σώματι διὰ τὴν ὀργάνωσιν καὶ ἄνδρωσιν τῶν συνεταιρισμῶν πρέπει νὰ ἀμείβωνται ὄχι διὰ μισθοῦ διότι τότε καθίστανται μισθωτοί, ἀλλὰ νὰ ἀμείβωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἐνῷ θὰ εἶναι ἐπαρκὴς ἡ ἀμοιβὴ αὐτῶν νὰ μὴ εἶναι καὶ τοιαύτη ὥστε νὰ προκαλῇ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου ὅπως συμβαίνει εἰς πολλὰς περιφερείας. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἐτροποποίησε τὸ ἄρθρον 14 ὅσον ἀφορᾷ τοὺς προέδρους τῶν ἑνώσεων. Δηλαδὴ ἀποδέχθη τὰ μέχρι σήμερον ἰσχύοντα κατὰ τὰ ὁποῖα οἱ πρόεδροι τῶν ἑνώσεων συνεταιρισμῶν λαμβάνουσιν συμφώνως πρὸς τὸ καταστατικὸν αὐτῶν ἔξοδα παραστάσεως καὶ ὄχι μισθόν. Συγχρόνως ὅμως ἔθεσε περιορισμοὺς ὥστε τὰ ἔξοδα νὰ μὴ ὑπερβῶσιν ὡρισμένον ποσὸν προκειμένου περὶ ἑνώσεων συνεταιρισμῶν ἀποτελουμένων ἀπὸ ὡρισμένον ἀριθμὸν μελῶν. Δηλαδὴ προκειμένου περὶ ἑνώσεως ἐξ 25 συνεταιρισμῶν τὰ ἔξοδα παραστάσεως τοῦ προέδρου νὰ μὴ ἀνέρχωνται πλέον τῶν 2000 δραχμῶν. Προκειμένου περὶ ἑνώσεως μέχρι 50 συνεταιρισμῶν νὰ μὴ εἶναι πλέον τῶν 3000 καὶ προκειμένου περὶ ἑνώσεως ἐκ 50 καὶ πλέον συνεταιρισμῶν νὰ μὴ εἶναι πλέον τῶν 4000. Τὸ θεσπιζόμενον ὑπὸ τοῦ 14 ἄρθρου τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ποσόν ὡς ἀποζημίωσις καὶ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα εἶναι ἀσφαλῶς περισσότερον ἀπ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διὰ τῆς τροπολογίας ὁρίζομεν, διότι ἡμεῖς περιορίζομεν τὸ ἀνώτατον ὅριον τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπομεν νὰ εἶναι ἄνω τῶν 2000–3000–4000 δρχ. Δύναται ὅμως ἡ γενικὴ συνέλευσις νὰ ὁρίσῃ καὶ ὀλιγώτερον ποσόν.

§81Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δηλαδὴ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα δὲν θὰ πέρνῃ ὁ πρόεδρος.

§82Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι. Ἀκριβῶς διὰ νὰ περιορίσωμεν διότι ὅπως εἶναι τὸ νομοσχέδιον θὰ λαμβάνουν πολὺ περισσότερα. Ἐλέχθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι πρόεδροι τῶν συνεταιρισμῶν ἰδίως εἰς τὴν Πελοπόννησον λαμβάνουν 5000–8000 δρχ. μηνιαίως ποσὸν ὑπέρογκον καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ θέση ἕνα ἀνώτατον ὅριον πέραν τοῦ ὁποίου νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀνέλθωσι τὰ ἔξοδα παραστάσεως τῶν προέδρων ἑνώσεως καὶ τοῦτο ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς γενικῆς συνελεύσεως. Διότι ἡ γενικὴ συνέλευσις τῆς ἑνώσεως τῶν συνεταιρισμῶν διὰ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ἔχει δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ καὶ μικρότερον τοιοῦτον. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας πρέπει νὰ κάμῃ ἀποδεκτήν, διότι ἐξασφαλίζει τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἑνώσεων τῶν συνεταιρισμῶν διὰ τὰ αἱρετὰ αὐτῶν μέλη καὶ διότι θέτει ἕνα περιορισμὸν εἰς τὴν σπατάλην ἡ ὁποία ἐγένετο μέχρι σήμερον προκειμένου περὶ τῆς ἀμοιβῆς τῶν προέδρων τῶν συνεταιρισμῶν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐτέθη κατ’ ἀρχὰς εἰς κυκλοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Μπακάλμπαση ὅπως ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς τὸ ἄρθρον καὶ συνεπῶς νὰ μείνωσιν ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, δηλαδὴ τῶν αἱρετῶν μελῶν τὰ ἔξοδα παραστάσεως νὰ ὁρίζῃ ὅσα θέλει ἡ γενικὴ συνέλευσις. Κατ’ ἀρχὴν αὐτή ἡ ἰδέα εἶναι σωστὴ διότι πρόκειται περὶ ὀργανισμοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τέλος πάντων ἐγένετο κάποια σπατάλη εἰς εἰς τὰ ἔξοδα ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν μιᾶς ψήφου ἀπέρριψε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μπακάλμπαση καὶ ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπέβαλον καὶ πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα. Θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν δικαίαν ἄποψιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ θὰ δικαιώσῃ τὴν ἀντίληψιν ἡ ὁποία ἐνῶ ἀφήνῃ πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὸν συνεταιρισμόν, θέτει ἕνα φραγμὸν εἰς τὰ ὑπέρογκα ἔξοδα τὰ ὁποῖα αἱ γενικαὶ συνελεύσεις ἐγκρίνουν διὰ τοὺς προέδρους. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἴσως ἀναγκασθῶ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐκ νέου.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§84Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι νομίζομεν ὅτι μετὰ τὴν διανομὴν τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως ἡ ὁποία ἐγένετο αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι θὰ διηυκολύνετο καὶ ἡ Βουλὴ διὰ τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ὑπεβάλλοντο καὶ ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐκ μέρους ὡρισμένων βουλευτῶν. Μετὰ τὴν ἐμμονὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἀναγκαζόμεθα νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Περιορίζομαι εἰς ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν σκέψεων μας ἐπιφυλασσόμενοι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ δηλώσωμεν εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸ ἄρθρον 1. Εἰς τὸ ἄρθρον ἕνα ἐτέθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὸ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ διάταξις ἐτέθη διότι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ εἰς τὴν ἀγροτικὴν Τράπεζαν περιῆλθον ὡρισμένα παράπονα κατὰ τὰ ὁποῖα ἀνεξέλεγκτοι προμήθειαι ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν ἐθεωρήθησαν δυσανάλογοι τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῶν συνεταιριζομένων καὶ ὅτι διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἐκπλήττοντο αἱ ἀγροτικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τὰς προμηθείας αὐτὰς περιμένουν τὴν ἐξασφάλισίν των. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δεύτερον σκοπὸν φαντάζομαι ὅτι δέν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ λόγου αὐτοῦ νὰ σταματήσῃ ἡ πρόοδος καὶ ἡ ἐξέλιξις τῶν συνεταιρικῶν θεσμῶν τοῦ τόπου. Διότι ἡ μορφὴ τοῦ συνεταιρισμοῦ εἶναι ἐκείνη πρὸς τὴν ὁποίαν βαδίζομεν καὶ ὀφείλομεν νὰ βαδίζωμεν ἐὰν θέλωμεν ὄντως νὰ ἀναστυλωθοῦν αἱ ἀγροτικαὶ τάξεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ἐπιχείρημα τὸ ἐπιχείρημα δηλαδὴ τῆς δυσαναλόγου ἐπιβαρύνσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, νομίζω ὅτι τὸ μειονέκτημα αὐτὸ θὰ ἦτο δυνατὸν ὄντως νὰ προληφθῇ ὄχι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, δηλώσεις ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν προκειμένου περὶ τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα θὰ ἐξασφαλίσουν οἱ συνεταιρισμοὶ ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὸ δίκτυον τῆς ἐποπτείας κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὀργανωμένον, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν σχετικὴν διαφώτησιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν ἡμεῖς εἶναι νὰ μπορῇ ἐν τῷ μεταξὺ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον βάσει τῶν ἀναγκῶν τοῦ συνεταιρισμοῦ νὰ προέρχεται εἰς προμηθείας ἐπὶ τῇ βάσει συστήματος, τὸ ὁποῖον καθορίζεται καὶ εἰς τὸ καταστατικὸν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν καὶ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα περιέχονται εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς ἐκ μέρους τῶν ἐποπτῶν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, μὲ τοὺς ὁποίους συναλλάσσονται οἱ συνεταιρισμοὶ οὗτοι. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν στοιχείων ἡ ἀγροτικὴ Τράπεζα ἡ ὁποία κανονίζει κυρίως τὸ περιθώριον τῆς πιστώσεως τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς αὐτούς, ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθοῦν αἱ καταχρήσεις τὰς ὁποίας θέλει νὰ ἀποφύγῃ ὁ κ. ὑπουργός. Διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μία ἕνωσις ἔχει ἕνα ὡρισμένον περιθώριον τὸ ὁποῖον τάσσεται ἀπαρεγκλίτως ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ ἐκ μέρους μιᾶς ἰσχυρᾶς ἐποπτείας, νομίζω ὅτι ὁ λόγος ποῦ ὤθησε τὸν κ. ὑπουργὸν εἰς τὴν παρεμβολὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς δὲν ὑφίσταται.

§85Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ προμηθειῶν αἱ ὁποῖαι θὰ εἶχον ὡς βάσιν τὸ λαμβανόμενον ποσὸν ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν θὰ συμφωνοῦσα διότι ὑπάρχει ἐποπτεία. Δυστυχῶς ὅμως ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μέσα ποὺ ἀντλοῦνται αἱ προμήθειαι καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ δάνεια. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐλέγξῃ τοῦτο;

§86Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ ἐποπτεία.

§87Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν μπορεῖ διότι δὲν ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου.

§88Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Θὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτοῦ καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχει καὶ πρακτικὸς τρόπος διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου δευτέρου ἔχω νὰ εἴπω ὅτι δι’ αὐτοῦ ἀνατρέπεται τελείως ἡ συνεταιριστικὴ ἰδέα διότι ἔχετε ὁρίσει ὅτι διὰ νὰ σχηματισθῇ ἕνας γεωργικὸς συνεταιρισμὸς χρειάζονται 25 πρόσωπα. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὑπάρχουν τοπικαὶ συνθῆκαι τοιαῦται ὥστε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιμείνητε ἐπὶ τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως πολλοὶ προσφυγικοὶ συνεταιρισμοὶ θὰ στερηθοῦν πραγματικοῦ συνεταιρισμοῦ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπεισέλθω εἰς λεπτομερείας διότι θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἰς τήν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν προκειμένου περὶ τῆς συγχωνεύσεως τῶν διαφόρων ἑνώσεων. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐγεννήθη ἡ ὑπόνοια ἢ μᾶλλον ἡ ἀπορία. Ὅταν λέγωμεν συγχώνευσιν τῶν διαφόρων συνεταιρικῶν ὀργανώσεων τὶ ἐννοοῦμεν; Ἐννοοῦμεν μίαν τραστοποίησιν τῶν ἐν λόγῳ συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων; Ἐὰν πρόκειται περὶ αὐτοῦ θὰ πρέπῃ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν τακτικὴν ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται εἰς τὸν νόμον 602, ἀφοῦ βλέπομεν ἐν τῷ μεταξὺ ὅτι διὰ τῆς παραγράφου αὐτῆς θέλετε νὰ κανονίσητε τὰς οἰκονομικὰς καὶ νομικὰς συνεπείας αἱ ὁποῖαι θὰ προέλθουν ἀπὸ τὴν συγχώνευσιν αὐτῶν δι’ ἑνὸς Προεδρικοῦ Διατάγματος. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σοβαρὸν ὥστε πρέπει νὰ ἀπασχοληθῶμεν ἰδιαιτέρως καὶ θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἰδιαιτέρως εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Εἰς τὸ ἄρθρον 5 λέγετε ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ τεθῇ διάταξις εἰς τὸ καταστατικὸν ἑνὸς γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ τις μέλος τοῦ συνεταιρισμοῦ πρέπει νὰ ἔχῃ 40 ἐτῶν ἡλικίαν, δηλαδὴ δὲν θὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον ἔχει τὰ προσόντα νὰ γίνῃ μέλος τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀλλὰ θὰ ἐξετασθῇ τὶ ἡλικίαν ἔχει καὶ οὕτω θὰ σχηματίσωμεν συνεταιρισμοὺς γερόντων. Καὶ τώρα ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς διατάξεις τὰς βασικὰς τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀπησχολήθημεν καὶ μὲ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ ἐργατικοῦ καὶ ἀγροτικοῦ κόμματος καὶ ἐδηλώσαμεν ὅτι τὰ προσόντα ποὺ τίθενται προκειμένου περὶ τῶν Διευθυντῶν ἢ γενικῶν προϊσταμένων εἶναι προσόντα τὰ ὁποῖα, ὄντως θίγουν τήν ἰδέαν τὴν συνεταιριστικήν. Διότι σᾶς εἶπεν ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγώ, ὅτι ἐὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχῃ συνεταιριστικὸν πνεῦμα αὐτὸ ἦλθε πρὸ παντὸς ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ναὶ μὲν δὲν ἔχουν ὅλα τὰ προσόντα τὰ εἰδικά, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐντούτοις ἔχουν τὴν ἀλληλεγγύην καὶ τὸ αἴσθημα τῆς καλῆς πίστεως. Καὶ διὰ τῶν περιορισμῶν οἱ ὁποῖοι τίθενται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νομίζω ὅτι δὲν ἐπιδιώκεται τίποτα ἄλλο, παρὰ ὁ ἀποκλεισμὸς ἀπὸ τὰς ἑνώσεις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δύνανται πραγματικῶς νὰ προσφέρουν ἀρκετὰ εἰς τὸν συνεταιριστικόν πνεῦμα τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μία τροπολογία, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω πῶς ἐγένετο ἀποδεκτή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ προσόντα ποὺ ἐθέσαμεν πέπει νὰ ἔχουν καὶ οἱ λογισταὶ τῶν ἑνώσεων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰδικὴ εἶναι ἡ μόρφωσις τῶν λογιστῶν. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἐπέρασεν αὐτὴ ἡ σχετικὴ τροπολογία ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι εἶναι ἀποριπτέα, ἐφόσον ἀπησχολήθημεν μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὄχι μὲ τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐπανέλθω, διότι ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι δυσμενὴς διὰ πλείστας διατάξεις, καὶ τοῦτο διαπιστοῦται ἀπὸ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν διενεμήθη εἰς τὴν Βουλήν. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 14 ὅπου ὁρίζεται τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ ὅτι θὰ δίδονται εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν συνεταιρισμῶν τὰ ὁδοιπορικὰ των ἔξοδα καὶ αἱ ἀποζημιώσεις βάσῃ ἀποφάσεων τῶν διοικητικῶν συμβουλίων, δηλαδὴ θέτομεν ὁριστικοὺς περιορισμοὺς φανταζόμενοι ὅτι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην καὶ εἰς τὰ διοικητικὰ συμβούλια καὶ εἰς τοὺς διευθύνοντας τοὺς συνεταιρισμούς. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς διευθυντὴς οἱοσδήποτε κατορθώσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ συμβουλίου τοῦ διοικητικοῦ, αὐτὸς ὁ περιορισμὸς τὸν ὁποῖον θέτομεν εἶναι ὅλως διόλου τυπικός. Διότι δύναται κάλλιστα νὰ δικαιολογήσῃ ἔξοδα ὁδοιπορικά, νὰ αὐξήσῃ ἴσως τὸ περιθώριον τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει, καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς νὰ ἀποβῇ ἐπιζήμιος διὰ τὸν συνεταιρισμόν, Ἐνόμισα καὶ νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὀφείλομεν νὰ ἀφήσωμεν τὸν κύριον νόμον ὡς ἔχει, διότι ἐδῶ πρόκειται περὶ νομικοῦ θεσμοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου. Ἐγὼ νομίζω ὅτι παρέμβασις τοιαύτης φύσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἰδία κατὰ τὴν στιγμὴν τὴν ὁποίαν οἱ διευθύνοντες τὸν συνεταιρισμὸν λόγῳ τῆς ἐλλείψεως ἀποκεντρώσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἀναγκάζονται κατ’ ἐπανάληψιν νὰ κατέρχωνται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, πολλάκις μάλιστα καὶ μέχρι τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ διαφωτίσουν καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς κυβερνῶντας ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων, ἐὰν τεθῇ ἕνας τοιοῦτος περιορισμὸς ἡ τοιαύτη διαφώτησις παρὰ τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων θὰ εἶναι δυσχερεστάτη, ὡς ἐκ τούτου ἡ φύσις ἀφ’ ἑνὸς τοῦ θεσμοῦ, καὶ δεύτερον ὁ ἐν γένη τρόπος τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους μᾶς ἐπιβάλλουν ὅπως μὴ θέσωμεν φραγμόν, ἀλλὰ νὰ προσπαθήσωμεν ὅμως διὰ τονώσεως τοῦ ἐποπτικοῦ ἐλέγχου καὶ διὰ τῆς προωθήσεως τῆς συνεταιρικῆς ἰδέας νὰ ἀποκαθάρωμεν τὸν συνεταιριστικὸν θεσμὸν ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ καταρρίψουν αὐτόν. Μόνον διὰ τῆς διαπαιδαγωγήσεως τῆς ἐποπτείας καὶ τοῦ ἐλέγχου τοῦ Κράτους θὰ δυνηθῶμεν νὰ τονώσωμεν ἕνα θεσμὸν ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτῶμεν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους ἀναγέννησιν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§90Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι βουλευταὶ εἶχον ὁμιλήσει σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν συνεταιρισμῶν καὶ εἶχον ἀναφέρει διάφορα περιστατικὰ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἔκτοτε εἶχον ζητήσει τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου σχετικῶς μὲ τοὺς ὑφισταμένους σήμερον συνεταιρισμούς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι βουλευταὶ ὅτι ὡς σήμερον λειτουργοῦν οἱ συνεταιρισμοί, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ μὴ πηγὴ διαφόρων ὑπερβασιῶν καὶ καταχρήσεων ἐκ μέρους τῶν διαφόρων διοικήσεων, εἰς βάρος αὐτῶν τούτων συνεταιρισμῶν. Ἀνέμενα δὲ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ὑποβάλῃ τὰς τροποποιήσεις ἐκείνας ἀκριβῶς αἱ ὁποῖαι θὰ φέρουν τοὺς συνεταιρισμοὺς εἰς μίαν νέαν πρόοδον καὶ εἰς μίαν νέαν διοίκησιν, ἐνῷ διὰ τῶν τροποποιήσεων αὐτῶν οὐδὲν ἐπιτυγχάνεται. Οὐδεμία ἐλήφθη μέριμνα σχετικῶς μὲ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ὁ νόμος ὡς καὶ πρότερον εἶχεν καί θὰ ἐξακολουθοῦμεν νὰ παραμένωμεν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, δηλαδὴ τῆς ἐπανειλημμένης ἐκλογῆς πρὸς ἐκλογὴν διοικητικῶν συμβουλίων, ὅπως γίνεται σήμερον. Διότι ὡς πάντες γνωρίζετε ἀφοῦ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἡμερῶν συνέρχεται καὶ πάλιν τὸ ἕν εἰκοστὸν τῶν μελῶν καὶ ζητεῖ καὶ αὖθις νέαν ἐκλογὴν νέον διοικητικὸν συμβούλιον καὶ οὕτω πῶς ἀτέρμονες ἀγῶνες δικαστικοὶ μεταξὺ τῶν συνεταίρων γίνονται διὰ νὰ κατορθωθῇ ἀφ’ ἑνὸς νὰ γίνεται μεγάλη σπατάλη χρημάτων εἰς δικηγόρους καὶ εἰς διάφορα ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἄλλο πράττουν, εἰμὴ νὰ ἔχουν ὡς βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα τὴν προστασίαν τῶν συνεταιρισμῶν καὶ νὰ φθάνουν αἱ διαμάχαι αὐταὶ μεταξὺ τῶν συνεταίρων εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ γίνεται τίποτε ἄλλο εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς παρὰ διαρκῶς νέαι ἐκλογαὶ διοικητικῶν συμβουλίων. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπρότεινον ὅπως ἡ ἐκλογὴ τῶν διοικητικῶν συμβουλίων γίνεται δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα ἐντὸς τοῦ ὁποίου δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ μεταβολὴ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῶν συνεταιρισμῶν καὶ θὰ ἐπρότειναν ὁσάκις γίνεται ἐκλογή, μετὰ παρέλευσιν τοὐλάχιστον ἑνὸς ἔτους νὰ γίνῃ νέα ἐκλογὴ καὶ οὐχὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ ἕν εἰκοστὸν τῶν συνεταίρων διὰ μιᾶς ἁπλῆς αἰτήσεως πρὸς τὸν Εἰρηνοδίκην ἢ πρὸς τὰ ἐποικιστικὰ γραφεῖα, νὰ ὁρίζεται ἡ ἐκλογὴ πρὸς ἐκλογὴν τοῦ νέου διοικητικοῦ συμβουλίου. Διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου οὔτε ἔλεγχος δύναται νὰ γίνῃ ἐκ μέρους τῶν ἐποπτικῶν ἀρχῶν οὔτε καὶ ἐκ μέρους τῆς ἐπικοιστικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἄλλων προϊσταμένων ἀρχῶν. Διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύουν θὰ ἔχωμεν εἰς ἓν χρονικὸν διάστημα τοὺς ὑπευθύνους καὶ νὰ γνωρίζουν καὶ ἐκεῖνοι, ὅτι κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα οἱ διοικοῦντες τὸν συνεταιρισμὸν θὰ εἶναι καὶ ὑπεύθυνοι ἀπέναντι μιᾶς ἀρχῆς.

§91Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Τὶ προετείνετε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κ. συνάδελφε;

§92Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἡ ἐκλογὴ τῶν συνεταίρων νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ νὰ μὴ γίνεται νέα ἐκλογὴ προτοῦ παρέλθει τοὐλάχιστον ἓν ἔτος, διότι διὰ τῆς σημερινῆς καταστάσεως οὐδὲν ἄλλο γίνεται εἰμὴ ἐπανειλημμέναι ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι ἐπιφέρουν καὶ διοικητικὰ ἔξοδα πολλὰ καὶ ἔχω συγκεκριμένα παραδείγματα. Ἐὰν τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα δαπανοῦν οἱ διάφοροι συνεταῖροι εἰς τοὺς δικηγόρους δὲν τὰ ἐδαπάνουν ἀναμφισβητήτως θὰ εἶχον ἐξαγοράσει τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ὄχι μόνον μία φορὰ ἀλλὰ καὶ δύο φορές. Μήπως, κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις ἡ ὁποία νὰ τροποποιήσῃ καὶ νὰ ἀκυρώσῃ πάσας τὰς συμφωνίας τὰς ὑφισταμένας μεταξὺ συνεταιρισμῶν καὶ δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν ἐργολαβικῶς νὰ πληρωθοῦν κατὰ στρέμμα διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ κτήματος. Ἔχω συγκεκριμένα παραδείγματα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Ἀττικὴν ὅπου ὑπάρχει συμφωνία μεταξὺ διαφόρων προσώπων καὶ πληρώνωνται κατὰ στρέμμα. Καὶ ἔχω σειρὰν κοινοποιήσεων ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐμφαίνεται ὅτι ζητοῦνται νὰ πληρώσουν ἑπτὰ δραχμὰς τὸ στρέμμα δι’ ἀμοιβὴν δικηγορικήν. Θὰ σᾶς φέρω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν πίνακα διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦνται ἀμοιβαὶ δικηγόρων διὰ τὴν παράστασιν κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τοῦ κτήματος καὶ ζητοῦν τὴν πληρωμὴν τῆς συμφωνηθείσης ἀμοιβῆς εἰς 7 δραχμὰς κατὰ στρέμμα, καὶ ἀνέρχεται τὸ ποσὸν εἰς 80.000 δρχ. καὶ τοῦτο διὰ μίαν παράστασιν, τὴν ὁποίαν κάμουν ἐνώπιον τῆς ἐκδικαστικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἶναι ὁ ἔλεγχος ὁ σημερινός, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖται πλημμελῶς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐξόδων εἰς τὰς γενικὰς συνελεύσεις, διότι αἱ γενικαὶ συνελεύσεις, ὡς σήμερον γίνονται δὲν εἶναι κύριοι, ἄλλο τὶ ἢ πηγὴ καταχρήσεων, διότι γίνεται τὸ ἑξῆς: κατὰ τὴν πρώτην συνέλευσιν κατὰ τὴν ὁποίαν καλοῦνται οἱ συνεταῖροι δὲν γίνεται ἀπαρτία, κατὰ τὴν ἑπομένην ὁ σήμερον ἰσχύων νόμος λέγει ὅτι ὁσοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἐγκρίνονται ὅλαι αἱ δαπάναι τοῦ συνεταιρισμοῦ. Καὶ βλέπετε ἔχω συγκεκριμένα παραδείγματα, ὅτι εὑρέθησαν συνελεύσεις συνεταιρισμῶν αἱ ὁποῖαι ἐνέκρινον ἔξοδα τεράστια καὶ ἔχω συγκεκριμένον γεγονὸς ὅτι ὑπῆρξαν συνελεύσεις, ὄχι συνελεύσεις μόνον κατ’ ὄνομα, καὶ ὄχι κατ’ οὐσίαν διότι εἰς τὴν δευτέραν συνῆλθον 5, οἱ 5—τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, καὶ ἄλλοι τέσσαρες, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἦσαν ἐκ τῶν φίλα φρονούντων πρὸς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον—καὶ ἐνέκρινον ποσὸν 40 χιλιάδων δραχμῶν. Διατὶ νομίζετε, κύριοι; Διὰ ξενίαν. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, νομίζω ὅτι ἡ μεταρρύθμισις τοῦ νόμου δέον νὰ εἶναι ριζική. Μὲ τὰς ὀλίγας αὐτὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας κάμνομεν σήμερον, οὐδὲν προσφέρομεν εἰς τοὺς συνεταιρισμούς. Ἡ συνεταιριστικὴ ἰδέα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἰδέα τὴν ὁποίαν πρέπει πάντες νὰ ἐνισχύσωμεν ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπαλλάξωμεν καὶ τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀπὸ τὰ διάφορα ἐκεῖνα ζιζάνια ἐννοῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν χειρίζονται καλῶς τὸ χρῆμα αὐτῶν τῶν συνεταιρισμῶν. Καὶ τοῦτο τὸ κάμνουν διότι ὁ νόμος τοὺς ἐπιτρέπει εἰς τὰς ὑπερβασίας αὐτάς. Ἐφ’ ὅσον δὲν μεταρρυθμίζομεν ὸν νόμον τοῦτον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τοὺς συνεταιρισμοὺς εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ νομοθέτης ὅταν ἔκαμεν τὸν νόμον ἤθελεν νὰ τοὺς ἔχῃ. Θέλομεν δὲ προσφέρει μεγίστην ὑπηρεσίαν εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον, διότι μέχρι σήμερον ἡ πολιτεία εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἀστόργως ἐφέρθη πρὸς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἀστόργως λέγω, κατὰ τοῦτο διότι μετὰ παρέλευσιν μιᾶς ὁλοκλήρου δεκαετίας οἱ γεωργοὶ δὲν γνωρίζουν ἀκόμη τὸν πραγματικὸν αὐτῶν κλῆρον, διότι μέχρι σήμερον τὰ ὁριστικὰ παραχωρητήρια αὐτῶν δὲν ἔχουν ἐκχωρηθῇ.

§93Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὑπῆρχε διάταξις κ. συνάδελφε.

§94Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὁμιλῶ τὶ γίνεται μέχρι σήμερον, κ. συνάδελφε. Διὰ τοῦτο θά παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει πρὸ παντὸς νὰ προσέξῃ, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι τὸ ζήτημα, ἀφ’ ἑνὸς τῆς ἐκλογῆς τῶν διοικητικῶν συμβουλίων καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ τῆς ἐκλογῆς. Τὸ ζήτημα τῆς δι’ ἀντιπροσώπων ψηφοφορίας εἶναι ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τόσον ἀπαρατήρητον, διότι γίνεται μεγάλη κατάχρησις κατὰ τὴν ψηφοφορίαν δι’ ἐπιστολῶν καὶ δι’ ἀντιπροσώπων.

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπιτρέπεται καὶ εἰς τὰς γυναῖκας ἀκόμη.

§96Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τόσον τὸ χειρότερον, ἐδῶ εἶναι κύριοι συνάδελφοι, διότι ὅταν ἔχωμεν βάλλει διάταξιν, ὅτι αἱ γυναῖκες θὰ ψηφίζουν δι’ ἀντιπροσώπων γνωρίζετε τὶ ἐπηρεασμὸς γίνεται εἰδικῶς ὅταν αὗται ψηφίζουν δι’ ἀντιπροσώπων παρὰ ὅταν αὗται θὰ εἶναι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν. Προτιμώτερον θὰ ἦτο νὰ τὰς ἀποκλείσωμεν τῆς ψηφοφορίας παρὰ νὰ ψηφίζουν δι’ ἀντιπροσώπων, διότι ὁ πρῶτος τυχὼν τὰς παρασύρει χωρὶς κἂν νὰ γνωρίζουν τὶ ψηφίζουν. Ὅταν δίδωμεν τὸ δικαίωμα δι’ ἀντιπροσώπων νὰ ψηφίζουν τὰ διάφορα κονδύλια καὶ τὰ ἔξοδα, νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι συντελεστικὸν διὰ τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν. Ἐπὶ τοῦ σημείου, κύριοι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιμείνω, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀναθέσεως τῶν δικαστικῶν ὑποθέσεων ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν. Δέον νὰ τεθῇ ὁσάκις ὁ συνεταιρισμὸς θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ δικαστικόν τινα ἀγῶνα, ὁ δικαστικὸς αὐτὸς ἀγὼν νὰ μὴ εἶναι, νὰ μὴν ἀνήκῃ ἀπολύτως εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῶν συνεταιρισμῶν ἀλλὰ δέον ὁσάκις θὰ θελήσῃ νὰ ἀσκήσῃ, εἴτε ἀγωγήν, εἴτε οἱανδήποτε δικαστικὴν πρᾶξιν, νὰ ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς προϊσταμένης αὐτοῦ ἀρχῆς.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προϊσταμένη ἀρχὴ δὲν ὑπάρχει. Εἶναι ἐποπτικὴ ἀρχή.

§98Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἰς τὴν ἐποπτικὴν ἀρχὴν εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ἐποικισμοῦ νὰ ζητήσῃ νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἄσκησιν τῆς ἀγωγῆς. Βεβαίως ἐὰν πρόκειται περὶ ἀσκήσεως προσωρινῶν μέτρων ὅπου εἶναι μία διαδικασία καὶ ὑπάρχει κίνδυνος ἀναμφισβητήτως δὲν λέγω νὰ ἀποκλεισθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ ὅταν πρόκειται περὶ κατεπειγούσης ἀνάγκης. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ δημιουργοῦν καθημερινῶς δίκας διὰ νὰ δικαιολογοῦν ὑπέρογκα δικαστικὰ ἔξοδα. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ μίαν πληροφορίαν, ὅτι εἷς συνεταιρισμὸς νομίζω εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἰωαννίνων ἢ Ἄρτης, ἔχει πληρώσει 400.000 δραχμὰς διὰ δικαστικὰ ἔξοδα. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιμείνω, καὶ θὰ ἔλθω καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν εἶναι νὰ ἀκυρωθοῦν πᾶσαι αἱ πράξεις τῶν συνελεύσεων.

§99Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Δηλαδὴ εἶσθε αὐστηρότερος ἀπὸ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον;

§100Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Αὐστηρότερος ἐν τῇ διοικήσει καὶ εἶμαι αὐστηρότερος ὅσον ἀφορᾷ τὰ σχετικὰ μὲ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν ἀντιπροσώπων, νὰ κάμωμεν διάκρισιν. Εἶμαι ἀντίθετος καὶ συμφωνῶ πλήρως πρὸς τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους ἀλλὰ σχετικῶς μὲ τὰ μέτρα τῆς διαχειρίσεως. Εἶμαι αὐστηρότερος βέβαια τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου διότι ἐὰν ἐγένετο ἔλεγχος ὅλων τῶν μέχρι σήμερον δαπανηθέντων παρ’ ὅλων τῶν ἐν Ἑλλάδι εὑρισκομένων συνεταιρισμῶν ἀναμφισβητήτως, κύριοι βουλευταί, ὄχι τὸ Κράτος ἀλλ’ οἱ ἀγρόται θὰ εἶχον πληρώσει τὰ ἀπαλλοτριωθέντα αὐτὰ κτήματα ὄχι μίαν φορὰν ἀλλὰ τέσσαρες. Ἐφ’ ὅσον δὲ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή, εἶναι βέβαιον ὅτι οὐδεὶς συνεταιρισμὸς τοὐλάχιστον ἀποκαταστάσεως θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποπληρώσῃ τὰ κτήματα αὐτά, διότι οὐδεὶς ἔλεγχος ὑφίσταται. Ἔχω σωρείαν παραδειγμάτων συγκεκριμένων. Δὲν παραλείπω, κύριοι, νὰ προσθέσω ὅτι εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν κατὰ μέγα μέρος πταίουν αἱ προϊστάμεναι ἀρχαὶ τῶν συνεταιρισμῶν. Καί ὅταν ἐψηφίσθη τὸ Σύνταγμα εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος τῆς ἀπαλλοτριώσεως ὁ χρόνος ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ γίνουν αἱ ἐκδικάσεις νὰ διανεμηθοῦν τὰ κτήματα διότι ἐὰν εἴχωμεν θέσει τὸ χρονικὸν τοῦτο ὅριον δὲν θὰ εἴχωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐπί τινα ὁλόκληρον δεκαετίαν καὶ θὰ ἐγίνετο ἡ ἐργασία ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Διότι οὐδὲν συμφέρον, κύριοι συνάδελφοι, ἔχουν αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι αἱ ἐποικιστικαὶ νὰ τελειώσουν αὐτὸ τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως, διότι ὅπως εἴχωμεν τὴν διάλυσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν προσφύγων, ἀναμφισβητήτως θὰ ἐπακολουθήσῃ μετὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν κτημάτων καὶ τὴν παραχώρησιν τῶν κλήρων, ἕνας ἀριθμὸς ὑπαλλήλων θὰ εἶναι περιττός. Ἐγὼ καὶ τότε ἐξέφερον τὴν γνώμην ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ οὐδέποτε θὰ γίνῃ ἀποκατάστασις. Παρῆλθεν μία ὁλόκληρος δωδεκαετία καὶ οὐδὲν παραχωρητήριον ἔχει δοθῆ ἐκδικάσεως τῶν κτημάτων, ὅπως ἀνέφερα καὶ ὅταν συνεζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, σᾶς ἀνέφερα τότε ἐπὶ 1500 κτημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀπαλλοτριωθῆ, εἶχον ἐκδικασθῆ μόνον 160. Λοιπὸν ἐὰν πάρωμεν τὴν ἀναλογίαν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὁποία ἔχει ἐπικρατήσει μέχρι σήμερον, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, δὲν θὰ ἔχουν ἀποκατασταθῆ οἱ ἀγρόται καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἔχουν ἀποκατασταθῆ οἱ ἀγρόται σᾶς λέγω ὅτι τὰ ἔξοδα τῶν συνεταιρισμῶν ἐγὼ δὲν λέγω τὰ ἄλλα ἔξοδα, ἀλλὰ τὰ ἔξοδα τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας τὰ ὁποῖα ἔχουν, — ἐὰν πάρετε ὅλους τοὺς συνεταιρισμοὺς ὅσοι εἶναι μέχρι σήμερον καὶ βάλετε ἕνα μέσον ὅρον, θὰ ἴδητε ὅτι ὁλόκληρα ἑκατομμύρια θὰ ἐξοδευθοῦν μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ ἡ ὁριστικὴ ἀποκατάστασις καὶ παραχώρησις τῶν κλήρων. Διὰ τοὺς λόγους τούτους δὲν εἶμαι ἐνθουσιασμένος, κύριοι, ἐκ τῆς ὑποβολῆς τῶν ὀλίγων αὐτῶν τροπολογιῶν τοῦ νόμου 602. Εἶμαι ἐναντίον πάσης μεταβολῆς τῶν προσώπων ἢ περιορισμοῦ σχετικῶς μὲ τὰ ἐκλόγιμα πρόσωπα τῶν συνεταιρισμῶν. Διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐπιφέρω τὰς δεούσας παρατηρήσεις. Διὰ τοῦτο, κ. ὑπουργὲ, θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως λάβετε τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας ὑπ’ ὄψιν ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τῶν δικηγόρων, διότι ὅταν ὁ ἀγρότης πληρώνει 30 ἕως 40 δρ. τὸ στρέμμα καὶ ἡμεῖς ἐρχόμεθα ἐδῶ—διότι ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσις εἶναι ἕν μέτρον σκληρὸν διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ δίδομεν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοιαύτην ἐλαχίστην τιμὴν δὲν μποροῦμεν νὰ ἀποτρέψωμεν νὰ λαμβάνουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παραίστησαν εἰς τὴν ἐκδίκασιν τοῦ κτήματος 7 δρ. τὸ στρέμμα. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ σᾶς φέρω πίνακας δικηγόρων διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὑπάρχουν συμφωνίαι ἄπειροι 7 δραχμὰς κατὰ στρέμμα διὰ τὴν ἐκδίκασιν τοῦ κτήματος. Γνωρίζετε δὲ τί θὰ εἰπῇ ἐκδίκασις νὰ πάῃ ὁ δικηγόρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀπαλλοτριώσεως καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι παρίσταμαι διὰ τὸν συνεταιρισμόν. Α. διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐζήτησα ὅτι ὀσάκις πρόκειται ἕνας συνεταιρισμὸς νὰ κάμῃ δικαστικὸν ἀγῶνα νὰ λέγῃ εἰς τὴν προϊσταμένην του ἀρχὴν νὰ τοῦ ὁρίσῃ δικηγόρον. Θὰ ἔλεγον μάλιστα νὰ μὴ ἰσχύῃ ὁ κῶδιξ τῶν δικηγόρων καὶ νὰ ἐλαττωθῇ οὗτος κατὰ τὸ τρίτον.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Τσακμάνης.

§102Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ὁ νομοθέτης τοῦ νόμου 602 περὶ συνεταιρισμῶν, κύριοι βουλευταί, ὡς ἕνα τῶν σκοπῶν τῶν συνεταιρισμῶν ἔθεσεν καὶ τὴν συντόμευσιν τοῦ δρόμου, ὅπως εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μεταξὺ παραγωγοῦ καὶ καταναλωτοῦ. Προέβλεψεν ὁ νόμος 602 «περὶ συνεταιρισμῶν» ὅπως κατορθωθῇ τοῦτο διὰ τῆς ὁμαδικῆς πωλήσεως τῶν προϊόντων τῶν παραγωγῶν καὶ διὰ τῆς ὁμαδικῆς ὡσαύτως προμηθείας τῶν εἰδῶν τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τοὺς συνεταίρους διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Πρὸς πραγμάτωσιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ τοῦ νόμου, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ἀφότου ἰσχύει ὁ νόμος αὐτὸς μέχρι σήμερον, ἱδρύθησαν ἀπὸ τοὺς δευτεροβαθμίους κυρίως συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις, διάφορα πρατήρια προμηθείας εἰδῶν ἀναγκαιούντων εἰς τοὺς συνεταίρους. Αἱ συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις κυρίως δευτέρου βαθμοῦ, ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ σκοποῦ αὐτῶν, τοῦ ἐκ τοῦ νόμου τιθεμένου δὲν εὑρέθησαν ἀκριβῶς ἐντὸς πλαισίου τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου. Ὠθήθησαν ἀπὸ κερδοσκοπικοὺς σκοποὺς πολλάκις, καὶ προέβησαν εἰς ἀγορὰν προϊόντων πολλῶν καὶ ἐδημιούργησαν ἀποθέματα εἰς τὰς ἀποθήκας, αὐτῶν ἀγοράσαντες δηλαδὴ προϊόντα πέραν τῶν ἀναγκῶν τῶν συνεταιρισμῶν. Τὴν κρίσιν τὴν οἰκονομικὴν τὴν ἐπακολουθήσασα ἐπηκολούθησεν καὶ πτῶσις τῶν τιμῶν τῶν ἐμπορευμάτων καὶ ὅλων τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν δευτεροβαθμίων συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων. Αἱ συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις διὰ νὰ ἀποφύγουν τὸν οἰκονομικὸν κλονισμὸν τὸ ὁποῖον ἐπέφερεν ἡ πτῶσις τῆς τιμῆς τῶν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῶν εὑρισκομένων ἀποθεμάτων τῶν ἐμπορικῶν προϊόντων, προέβησαν εἰς πωλήσεις τώρα τελευταίως—κατὰ διαφόρους ἐκθέσεις αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν τῶν ἐποπτῶν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης πρὸς τὸ ὑπουργεῖον καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν—προέβησαν εἰς πωλήσεις ἢ μᾶλλον εἰς καταναγκασμὸν τῶν συνεταίρων, ὅπως ἀγοράσωσιν τὰ ἐν ταῖς ἀποθήκαις των ἀποθέματα ἐμπορευμάτων, μὲ τιμὰς κατὰ πολὺ ὑπερβαλλούσας τὰς ἀγοραίας τιμὰς τῶν προϊόντων. Ὅταν δὲ λέγω ἐξηνάγκασαν, ἐννοῶ ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔδιδε δάνεια εἰς τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὰ πρατήρια αὐτὰ διὰ νὰ διαθέτουν τὰ δάνεια εἰς τοὺς γεωργοὺς πρὸς παραγωγικοὺς σκοπούς, ἀντὶ νὰ δοθῶσι τὰ χρήματα ἀπὸ τὰς ἑνώσεις εἰς τοὺς συνεταίρους, ἐδίδοντο αὐτὰ τὰ προϊόντα τὰ ἐμπορικά, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ὡς ἀποθέματα ἐν ταῖς ἀποθήκαις μὲ τιμὰς διπλασίας καὶ τριπλασίας πολλάκις ἀπὸ τὰς τρεχούσας τιμάς. Ἐπανειλημμένως διαμαρτηρήθημεν ἐκ μέρους τῶν γεωργῶν διὰ τὴν τοιαύτην κατεύθυνσιν τῶν διοικήσεων τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων. Ἐνθυμοῦμαι, ὅταν πρὸ δύο ἐτῶν ἐγένοντο συλλαλητήρια, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἡμεῖς ἐν μέρει εἰς τὴν συνείδησιν μας ἐδικαιολογήσαμεν αὐτά, διότι ἔθετον ὡς βάσιν αὔξησιν τῶν πλασματικῶν λεγομένων δανείων τῶν παρεχομένων ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τοὺς γεωργούς, τοὺς καπνοπαραγωγοὺς τοὺς συνεταιρισμούς Δηλαδὴ ἐζήτουν τὰ πλασματικὰ δάνεια ἀντὶ νὰ κυμαίνωνται μεταξὺ 30 καὶ 35%, ἐπὶ τῆς προβλεπομένης ἀξίας τοῦ προϊόντος, νὰ ἀνέλθουν εἰς 50 καὶ 60%, διότι ἦτο ἀκριβὴ ἡ ἐπεξεργασία. Τὴν βάσιν αὐτὴν εὐσυνειδήτως ἀνεγνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς ὡς δικαίαν καὶ ἐν μέρει ἐὰν δὲν ἐνεθαρρύναμεν τὰς διαμαρτυρίας αὐτῶν, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπῆρξαν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι τὰς ἐνεγνώρισαν, διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ ἐδίδομεν τὰ μέσα εἰς τοὺς γεωργοὺς διὰ νὰ γίνῃ μία ἐπεξεργασία τῶν καπνῶν πλέον ἐπιμελημένη, ἡ ὁποία θὰ προσεπόριζεν τιμὴν εἰς τὸ προϊόν, καὶ συνεπῶς μίαν ὠφέλειαν γενικωτέραν εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἀλλὰ τί ἐγένετο ἐκείνην τὴν ἐποχήν; Ὑπῆρξαν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐδόθησαν δάνεια πλασματικὰ εἰς τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμοὺς 200 ἕως 3.000.000 δρχ. συγκεκριμένως ἔχω ὡς παράδειγμα συνεταιρισμὸν Μακεδονικῆς ἐπαρχίας ὁ ὁποῖος ἐδανείσθη 217.000 δρ. καὶ μόνον 16.000 δρ. ἔφθασαν εἰς τὰ χέρια τῶν γεωργῶν, τὰ ὑπόλοιπα ἐδόθησαν ἀναγκαστικῶς ὡς ἐμπορεύματα ἀπὸ τὰ πρατήρια τῆς ἑνώσεως εἰς τιμὰς ὑπερβαλλούσας κατὰ πολὺ τὴν ἀγοραστικὴν ἀξίαν τῶν ἐμπορικῶν αὐτῶν προϊόντων.

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπεδείχθη τὸ πρᾶγμα.

§104Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Βεβαίως. Καὶ δὲν πρόκειται μόνον περὶ αὐτῶν τῶν περιπτώσεων, κύριοι βουλευταί, ἤκουσα τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἔχω δὲ προσωπικὴν ἀντίληψιν τούτου, ὅτι εἰς τὸ πρατήριον κάποιας συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως δευτέρου βαθμοῦ, ὑπῆρχον καὶ ἐπωλοῦντο καὶ ἐλαστικὰ αὐτοκινήτων.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξήγησα κ. συνάδελφε ὅτι αὐτὸς ὁ περιορισμὸς βλάπτει τὴν προμήθειαν τῶν ἰδίων τῶν γεωργῶν. Ἡ διάταξις ὑπερακοντίζει τὸν σκοπόν.

§106Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ μὴ ὑπερακοντίζεται ὁ σκοπός.

§107Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ὑπάρχει τρόπος περιορίζων τὸν σκοπόν. Ὑπάρχει ὁ σκοπὸς ἀγορᾶς προϊόντων τοιούτων ὅπως, εἶπα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν γεωργικὸν κόσμον ἐχορήγησαν δὲ αὐτὰ μόνον διὰ κερδοσκοπικοὺς λόγους ἐκ μέρους τῆς ἑνώσεως διότι εὑρέθησαν τὰ προϊόντα αὐτὰ εἰς τιμὴν εὐθηνοτέραν τῆς ἀγοραίας ἀξίας, καὶ ἔγιναν ἀποθέματα διὰ νὰ κερδοσκοπήσουν αἱ συνεταιριστικαὶ ἑνώσεις δευτέρου βαθμοῦ ἐπ’ αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ ἐπακολουθήσασα κρίσις ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπέφερε ζημίας διὰ τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι ἠναγκάσθησαν τώρα τελευταίως νὰ πωλήσουν αὐτὰ τὰ εἴδη εἰς τιμὰς πολὺ κατωτέρας ἀπὸ τὸ κόστος τὸ ὁποῖον εἶχον, εἰς ζημίαν γενικωτέραν τῶν γεωργῶν. Πρὸς πρόληψιν, εἶναι συνεπῶς ἀναγκαῖον, ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν περὶ συνεταιρισμῶν ὑπῆρξε ἡ ἀτέλεια, εἶναι ἀνάγκη σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος νὰ συμπληρωθῇ ἂν καὶ ὑπάρχῃ ἡ διάταξις τοῦ 1 ἄρθρου διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται ὅτι προμήθειαι ἐκ μέρους τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων θὰ ἠμπορῇ νὰ γίνωνται μόνον μέχρι τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον πέρνουν οἱ συνεταιρισμοὶ ἡ ὑπέρβασις δὲ τοῦ ποσοῦ δὲν θὰ εἶναι ἐπιτετραμένη. Ἴσως θὰ ὑπάρχουν μερικαὶ δηλώσεις διανομῆς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠμποροῦν νὰ συγχωνευθοῦν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὁ φόβος τοῦ νὰ γίνῃ ὑπερακοντισμὸς τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ ἔφερεν τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐξαιρεθοῦν ἀπό τοῦ περιορισμοῦ τὸ θεῖον ὁ θειϊκὸς χαλκὸς καὶ τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα. Ὁ φόβος ἀκριβῶς τοῦ νὰ γίνῃ ὑπερακοντισμὸς τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ ἔφερεν τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἀπορρίψῃ τὴν ἐξαίρεσιν αὐτῆς τῆς διατάξεως. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ὁ νομοθέτης τοῦ νόμου 602 «περὶ συνεταιρισμῶν» ἔθεσε εἰς αὐτὸν ἦτο τὸ νὰ καταστῶσι οἱ συνεταιρισμοὶ ἡ ἀγορά, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διοχετεύεται ἀπὸ τοῦ κέντρου εἰς τὰ ἀπώτατα μέρη εὐθηνὸν τὸ πρᾶγμα εἰς τὸν παραγωγὸν διὰ νὰ κατωρθοῦται οὕτω νὰ ἀρδεύωνται ἐπαρκῶς καὶ οἰκονομικῶς τὰ ἐδάφη τῆς Χώρας. Ὁ σκοπὸς αὐτὸς βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ μόνον διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν συνεταιρισμῶν, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα καὶ ἡ πηγή, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἦτο δυνατὸν νὰ διοχετευθῇ τό χρῆμα τοῦτο ὅσον τὸ δυνατὸν εὐθυνότερον πρὸς τὸν γεωργικὸν κόσμον κατὰ τὸν νόμον 602 ἡ τιμὴ τῆς νομοθετήσεως τοῦ ὁποίου ἀνήκει εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὸ 1914 εἰσηγήθη πρόνοιαν νομοθετικὴν περὶ συνεταιρισμῶν, εὐθὺς ἀμέσως δὲ μετὰ τὸν νόμον περὶ συνεταιρισμῶν ἐπηκολούθησε σύμβασις Κράτους καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης κατὰ τὸ 1914 δυνάμει τῆς ὁποίας ἐλάβαμεν πρόνοιαν χορηγήσεως δανείων εἰς τοὺς γεωργοὺς διὰ τῶν συνεταιρισμῶν. Τὴν πρόνοιαν αὐτὴν ἀνήγαγε τελευταίως ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἰς ἀρτιωτέραν διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἐπιστέγασμα ἐκτὸς τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ διοχετεύεται εἰς τὸν παραγωγὸν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐθηνότερον τὸ χρῆμα βασιζόμενοι ἢ ὀχυρούμενοι μᾶλλον διότι εἰς τὴν πολιτείαν δὲν ὑπῆρξαν ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας ἐπαρκῆ τὰ ὅπλα διὰ νὰ ἀντεπεξέλθουν κατὰ τῶν διαφόρων εἰσπηδησάντων εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς ξένων πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ τοὺς μετατρέψουν ἀπὸ τοὺς δύο αὐτοὺς πραγματικοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἔθεσεν διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς ὁ νομοθέτης. Ἡ ἀτέλεια μέχρι σήμερον εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἔφερεν ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπέφερον μίαν χαλάρωσιν εἰς τὴν πίστιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρησιμότητα τῆς συνεταιριστικῆς ἰδέας. Εἶναι γνωστόν, κύριοι ὅτι ἐπὶ 2 ἕως 3 μῆνας ἀργήσαμεν νὰ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διότι ἐπροσπαθοῦσε ἡ Κυβέρνησις πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ τρόπον ὥστε νὰ εὕρῃ ἔστω καὶ κατὰ ¼ τοῖς ἑκατὸν εὐθηνότερον τόκον διὰ τὸν γεωργικὸν κόσμον, ὥστε νὰ κατωρθώσωμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν γεωργικὸν κόσμον ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν ἐκθέσεις ἐποπτῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας φαίνεται ὅτι συνεταιρισμὸν λαβόντα κατὰ τὸ παρελθόντα θέρος τὸν Ἰούνιον τὸν 1930 δρχ. 552500 διὰ δάνειον καλλιεργητικὸν καπνοῦ ἐπλήρωσε διὰ τόκους εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν 15,914 δραχμὰς διὰ κρατήσεις δὲ εἰς τούς συνεταιρισμοὺς καὶ εἰς τὰς ἑνώσεις 31.185 δρχ. λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι 7% δανείζει εἰς Μακεδονίαν λόγῳ ἰδικῆς τινὸς διατάξεως ὁ τόκος 7% ἀνέρχεται εἰς 15.000 αἱ δὲ κρατήσεις εἶναι 31,185. Κατὰ ἕνα ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον κάμνει ὁ ἐπόπτης λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ χρήματα δὲν μένουν εἰς τὰ χέρια τοῦ γεωργοῦ παρὰ 148 ἡμέρας καὶ αἱ κρατήσεις συνεπῶς ἐπεβλήθησαν διὰ τὸν χρόνον αὐτὸν ὥστε εἶναι 184 δραχμὰς κατὰ ἕνα δὲ ὑπολογισμὸν εἰδικὸν τὸν ὁποῖον κάμνουν οἱ εἰδικοὶ εὑρίσκουν τὴν ἐπιβάρυνσιν αὐτὴν εἰς 13.75% παρὰ πάνω δηλαδὴ ἐν ὅλῳ 20.75%.

§108Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ μέσος ὅρος τῆς ἐπιβαρύνσεως εἰς τὴν Μακεδονίαν εἶναι 15%.

§109Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Τὸ ποσὸν διὰ τῶν κρατήσεων αὐτῶν κατανέμεται εἰς διάφορα κονδύλια τὰ ὁποῖα δικαιολογοῦνται ὡς ἑξῆς: εἰσφορὰ ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως, εἰσφορὰ τακτικὴ ὑπὲρ τοῦ συνεταιρισμοῦ, ὡρισμένα διὰ συλλαλητήρια, ὡρισμένα διὰ ἀγῶνας, ἄλλα δι’ ἐποπτείαν καὶ ἄλλα διὰ προμήθειαν.

§110Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ λέγει ὁ λαὸς τρεῖς τὸ λάδι τρεῖς τὸ ξύδι καὶ τρεῖς στὸ λαδόξυδο.

§111Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ σημεῖον τῶν προμηθειῶν. Δὲν ὑπῆρξαν σπάνιαι ἀποφάσεις γενικῶν συνελεύσεων ἐνώπιον συνεταιρισμῶν, ληφθεῖσαι κατ’ εἰσήγησιν τῶν διευθυνόντων κατὰ τὸ πλεῖστον διὰ τῶν ὁποίων ὁρίζετο ὅτι ἡ ἕνωσις πρέπει νὰ παίρνῃ εἰς κάθε συναπτόμενον δάνειον 1% προμήθειαν. Εἴτε ὅμως αὐτὸ συνάπτεται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν καὶ τὸν συνεταιρισμὸν εἴτε ἀπ’ εὐθείας μεταξὺ συνεταιρισμοῦ καὶ Τραπέζης τὰ καπνοκαλλιεργητικὰ δάνεια ὡς σᾶς εἶναι γνωστὸν συνάπτονται κατὰ τὸν Ἰούνιον εἶναι δὲ λήξεως 31 Ὀκτωβρίου τὰ πρῶτα δὲ 11 μεταβάλλονται εἰς πλασματικά, δηλαδὴ δὲν δίδονται ἄλλα χρήματα, ἀλλὰ εἶναι τὸ πλασματικὸν ἐνέχυρον τὸ ὁποῖον κάμνει ἡ Τράπεζα ἐπὶ τοῦ προϊόντος καὶ λέγονται αὐτὰ τὰ δάνεια πλασματικά. Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ λαμβανόμενον κατ’ Ἰούνιον ἢ Μάϊον ἐπιβαρύνεται μὲ 1% προμήθειαν ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τὸ ἴδιον ποσὸν καταβαλλόμενον τὴν 1 Νοεμβρίου εἰς πλασματικὸν δάνειον διότι ἑρμηνεύεται ἀπὸ τὴν ἕνωσιν ὡς σύναψις νέου δανείου.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἀπὸ τὴν ἕνωσιν καὶ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν.

§113Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἡ Τράπεζα δὲν παίρνει νέαν προμήθειαν.

§114Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν παίρνει προμήθειαν ἀπὸ τοὺς συνεταιρισμούς, παίρνει ἀσφάλειαν.

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι νὰ τεθοῦν ὅρια εἰς αὐτὰς τὰς προμηθείας.

§116Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μᾶς ἐξηγήσετε τὶ χρησιμεύουν αἱ ἑνώσεις τῶν συνεταιρισμῶν. Εἰς τὶ ἄλλο ἀπὸ λαφυραγωγίαν καὶ δημοκοπίαν;

§117Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Μέχρι σήμερον ποὺ ὑπῆρξε εὐσυνείδητος διοίκησις ὄντως ἐπετεύχθη ὁ σκοπὸς ὁ ἐπιδιωκόμενος ὑπὸ τοῦ νόμου τῶν ὁμαδικῶν πωλήσεων. Εἰς τὰς περιπτώσεις ὁμαδικῆς πωλήσεως καπνῶν καὶ ὁμαδικῆς ἐπεξεργασίας καπνῶν ἔχομεν ἐπιτυχίας τῶν συνεταιρισμῶν πρώτης γραμμῆς.

§118Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχομεν ἀποθήκας γεμάτας ἀπὸ καπνὰ τὰ ὁποῖα δὲν πωλοῦν ἐπίτηδες διότι θὰ φανοῦν αἱ κλοπαί των.

§119Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῶν δικαιωμάτων προμηθείας τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ἐκ μέρους τῆς ἑνώσεως εἰς τὰ δάνεια τὰ συναπτόμενα μεταξὺ συνεταιρισμῶν καὶ Τραπέζης καὶ εἶπον ὅτι ἐπὶ τοῦ καλλιεργητικοῦ ἐπιβάλλεται 1% δεδομένου δὲ ὅτι συνήθως τὰ καπνὰ πωλοῦνται κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τὸν Νοέμβριον ἢ Δεκέμβριον τὸ χρῆμα αὐτὸ μένει εἰς χεῖρας τῶν γεωργῶν περὶ τοὺς 5 ἕως 6 μῆνας κατὰ τοὺς ὁποίους πληρώνει 2%. Ὅλη αὐτὴ ἡ κατάστασις ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν πολυτελῆ παράστασιν τὴν δημιουργουμένην ἐκ μέρους τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων. Ἔχω συγκριτικοὺς ἀριθμοὺς ἐξόδων ἐγκαταστάσεως διαφόρων ὑποκαταστημάτων Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν συνεταιριστικῶν ἑνώσεων. Εἰς μίαν Μακεδονικὴν ἐπαρχίαν αἴφνης ἡ ὅλη ἐγκατάστασις ἐκόστισε περὶ τὰς 35.000 δραχ. ἐνῷ εἰς τὴν αὐτὴν ἐπαρχίαν ὑπάρχουν ἔναντι τοῦ ἑνὸς ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δύο ἑνώσεις συνεταιρισμῶν. Ἡ ἐγκατάστασις τῆς μιᾶς τῶν ἑνώσεων ἐκόστισε 55.000 δραχ. Ἐπίσης εἰς ἄλλην Μακεδονικὴν ἐπαρχίαν ἐνῷ διὰ τὰ ὁδοιπορικὰ τὸ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐδαπάνησε μόνον 28.000, ἡ συνεταιριστικὴ ὀργάνωσις διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν ἐδαπάνησεν 90.000 δραχ. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει τὸ ἕν ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπάρχουν δύο ἑνώσεις. Δηλαδὴ ὁ ἀριθμὸς 90 χιλιάδες θὰ πρέπει νὰ διπλασιασθῇ ἀπὸ ἀπολογισμὸν ἑνώσεως τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἀναβιβάζει τὰ ἔξοδά της τὰ ἐτήσια εἰς 592.615.15 δραχ. διὰ μίαν ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἑνώσεις. Δηλαδὴ εἰς μίαν ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν δύο ἑνώσεις ἡ μία ἐκ τῶν ἑνώσεων ἔχει 592.615 δραχ. συνολικὴν δαπάνην, ἐκ τῶν ὁποίων μισθοὶ προσωπικοῦ, ὁδοιπορικὰ ἀσφάλιστρα, τόκοι δανείων, ἀποσβέσεις κλπ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν ὁ φόρος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς κύριοι βουλευταί, εἶναι 3% ἀποδίδων 950.000 δρ. μόλις. Οἱ γεωργοὶ δὲν ἠσθάνθησαν τὴν ἐλάφρυνσιν ἐκ τῆς ἀναστολῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου γεωργικῆς. Ἐπίσης οἱ γεωργοὶ τοῦ τόπου αὐτοῦ διότι ἔναντι τῆς ἐλαφρύνσεως τῶν 950.000 δραχμῶν τὰς ὁποίας κατέβαλλον διὰ τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν καταβάλλουν 1.100.000 δραχμῶν εἰς τὰς δύο συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲε ὑπῆρχον αἱ δύο ἑνώσεις πρότερον;

§121Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ὄχι. Ἡ μία ἔγινε τώρα πρὸ τεσσάρων ἐτῶν ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἔγινεν ἡ ἄλλη τῶν ἑνώσεων ἡ ὁποία εἶχεν ἕνα προϋπολογισμὸν 100–120 χιλιάδων δραχμῶν.

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατόπιν αὐτοῦ ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι ἀπέτυχαν αἱ ἑνώσεις;

§123Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ὄχι. Δὲν εἶπα τέτοιο πρᾶγμα. Εἶπα ὅτι εἶναι χρήσιμοι καὶ ὅτι δύνανται νὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ νὰ γίνουν χρησιμώτεραι. Ἀλλ’ αἱ πολυτελεῖς παραστάσεις τῶν συνεταιρισμῶν, ὀργανώσεων βου βαθμοῦ δὲν πρόκειται νὰ φέρουν μόνον εἰς τὴν σπατάλην αὐτὴν τῶν χρημάτων τῶν γεωργῶν, δὲν πρόκειται μόνον νὰ καταστήσουν ἀνεπίτευκτον τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου τοῦ νὰ φθάνῃ τὸ χρῆμα ἐφθηνὸν εἰς τοὺς γεωργούς, ἀλλ’ ἤγαγε καὶ ἄγει συχνότατα αὐτὴ ἡ πολυτέλεια εἰς διάπραξιν ἀδικημάτων ἀσυναισθήτως ἴσως ἐκ μέρους τῶν διοικούντων τὰς ὀργανώσεις καὶ τὰ ὁποῖα ἀδικήματα ἐξακολουθοῦν κατὰ σωρείαν ἀκόμη νὰ μένουν ἀνεκδίκαστα. Διὰ τοῦτο ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίῳ, διὰ τῆς ὁποίας συντομεύεται ἡ διαδικασία τῶν ἀδικημάτων τῶν γεωργικῶν ὀργανώσεων. Καὶ ποῖα τ’ ἀδικήματα; Ὑπάρχουν περιπτώσεις, ἰδίᾳ περιπτώσεις διαμαρτυρομένων γεωργῶν, εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν κατὰ τόπους ὑποκαταστημάτων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διότι τοὺς εἶχε καλέσει ἡ Τράπεζα διὰ νὰ ἐξοφλήσουν χρέη τὰ ὁποῖα εἶχε δώσει πρὸς αὐτοὺς ὅπως ἐφέρετο εἰς τὰς καταστάσεις τὰς ὁποίας ἔχουν παραδώσει οἱ συνεταιρισμοὶ πρὸς τὴν Τράπεζαν. Καὶ συγκεκριμένως 17 ἐνεχυρόγραφα ἑνὸς συνεταιρισμοῦ τῆς ἐπαρχίας μου παρεδόθησαν ἀπὸ μίαν τῶν ἑνώσεων εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἐφέροντο ὑπογεγραμμένα διὰ τοὺς ὀφειλέτας γεωργοὺς ὡς δῆθεν ἀγραμμάτους, ἐνῷ ὑπῆρχον ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἀγράμματοι. Ἐφέροντο ὑπογεγραμμένα ἐκ μέρους μελῶν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ οἱ 17 δὲν εἶχον πάρει οὔτε ἕνα λεπτόν. Διεμαρτυρήθησαν πρὸς τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ εἶπον ὅτι «ἡμεῖς δὲν ὀφείλομεν διότι ποτὲ δὲν ἐλάβομεν τὰ χρήματα αὐτά». Καὶ ὁ διευθυντὴς ἐπίστευσεν εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῶν γεωργῶν — διότι καὶ τοῦτο τὸ βλέπομεν ἀραιότατα ἀπὸ διευθυντὴν ὑποκαταστήματος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης — ἐπίστευσεν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἀφηγοῦμαι καὶ ὄντως ἐξηκρίβωσεν ὅτι οἱ 17 αὐτοὶ ἄνθρωποι δὲν εἶχον πάρει ποτὲ δάνειον κατ’ ὁμολογίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμαν αὐτὰ τὰ μέλη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τὰ ὁποῖα ὑπέγραψαν τὰ δάνεια καὶ εἶπον ὅτι κἄπου ἀλλοῦ ἐδόθησαν αὐτὰ τὰ χρήματα. Διὰ τὰς πράξεις αὐτὰς τῶν διοικούντων ἐπεβλήθησαν ἐκ μέρους τῶν ἐποπτῶν καὶ ἐπιθεωρητῶν μηνύσεις. Ἀλλὰ τὶ ἔγινεν; Ἀπηλλάγησαν δι’ ἐμπράκτου μετανοίας, διότι ἐπῆγαν ὅταν ἔληξεν ἡ προθεσμία καὶ κατέβαλλον διὰ τοὺς γεωργοὺς τὰ χρήματα ἀπὸ ἄλλους συνεταιρισμούς. Καὶ ἐθεωρήθη ὅτι ἡ ὑπεξαίρεσις τὴν ὁποίαν ἔκαμαν εἰς βάρος τῶν γεωργῶν ἐξέλειπε καὶ ὅτι ἡ ποινικὴ ἀγωγὴ ἀπεσβέσθη.

§124ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ νέας ἴσως ὑπεξαιρέσεως.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι πλαστογραφία αὐτό...

§126Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι πλαστογραφία διότι κατὰ τὸ καταστατικὸν ἔχουν δικαίωμα νὰ ὑπογράφουν.

§127ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τοὺς ἀγραμμάτους.

§128Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐπίσης δὲν εἶναι σπάνιαι αἱ περιπτώσεις αἱ ἀντίθετοι ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας σᾶς εἶπον ὅτι ἔρχονται οἱ συνεταῖροι οἱ ὁποῖοι καταβάλλουν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλουν εἰς τὴν Τράπεζαν εἰς τὰς διοικήσεις τῶν συνεταιρισμῶν των καὶ ἐπὶ μῆνας οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν καταβάλλουν τὰ κατατεθέντα χρήματα εἰς τὴν Τράπεζαν. Κατὰ τῶν γεωργῶν οἱ ὁποῖοι δὲν καταβάλλουν τὰ ποσὰ τῶν ὀφειλῶν των εἰς τὴν Τράπεζαν, συμφώνως τῷ νόμῳ περὶ συστάσεως Ἀγροτικῆς Τραπέζης, θεωρουμένων τῶν χρεῶν τῶν γεωργῶν ὡς δημοσίας προσόδου, ἄγονται εἰς τὰ κρατητήρια οἱ γεωργοὶ ἕως ὅτου εὕρουν αἱ ἑνώσεις τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα πρὸ τεσσάρων μηνῶν εἰσέπραξαν ἐκ μέρους τῶν γεωργῶν, διὰ ν’ ἀφεθοῦν ἐλεύθεροι οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ γεωργοί. Δὲν εἶναι σπάνιαι αἱ περιπτώσεις αὐταί. Κατόπιν ὅλων τούτων ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος γνώμη εἰς τὸ ὅτι καλὴ καὶ εὔρυθμος λειτουργία τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, τῶν ὁποίων τόσος ὑψηλὸς ἐτέθη ὁ σκοπὸς ἐκ μέρους τοῦ νομοθέτου τῶν ὁποίων τόσον ὑψηλὸς ἀναγνωρίζεται καὶ ἐκ μέρους τῶν ὁμιλησάντων ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ὁ σκοπὸς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς οἰκονομικῆς ὀργανώσεως τῶν γεωργῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος γνώμη εἰς τὸ ὅτι ἡ εὔρυθμος καὶ καλὴ λειτουργία τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων δὲν εἶναι σκοπὸς ἐνδιαφέρων μόνον αὐτοὺς, ἀλλὰ ἀποτελεῖ κυρίως μέριμναν τῆς πολιτείας, ὀφείλει ἡ πολιτεία καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν, ὅλα τὰ ἐπιβαλλόμενα νομοθετικὰ μέτρα νὰ λάβῃ διὰ νὰ προλαμβάνωνται εἰς τὸ μέλλον παρόμοιαι καταχρήσεις εἰς βάρος τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, ὅπως αὐτὰς τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω. Διότι πλὴν τῆς ζημίας τῆς οἰκονομικῆς ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τοὺς γεωργοὺς, διὰ τῶν καταχρήσεων τούτων ἐπέρχεται καὶ χαλάρωσις αὐτοῦ τοῦ πνεύματος τοῦ συνεταιριστικοῦ, ἐπέρχεται ὁ κλονισμὸς τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν γεωργῶν πρὸς τὴν χρησιμότητα τῶν συνεταιρισμῶν. Αἱ περιπτώσεις τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου, τοῦ νὰ δίδωνται εἰς τὴν Τράπεζαν ἐκ μέρους τῶν ἑνώσεων ἐνεχυρόγραφα γεωργῶν τὰ ὁποῖα δὲν εἰσέπραξαν.......

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὸν κολασμὸν αὐτῶν τῶν πραγμάτων οὐδεμίαν φέρομεν ἀντίρρησιν.

§130Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ὅλα αὐτὰ ἐπέφερον μίαν χαλάρωσιν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ γεωργοῦ τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν μέχρι σήμερον ἔχει—καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐμπεδωθῇ καὶ διὰ τὸ μέλλον—τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ἔχει ὅτι τοῦ εἶναι χρήσιμος ἡ συνεταιριστικὴ ὀργάνωσις. Καὶ ὄντως εἶναι χρήσιμος. Ἐξακολουθοῦμεν ἡμεῖς μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας νὰ θέλωμεν νὰ πιστεύωμεν εἰς τὴν χρησιμότητα τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξαπλώσεως τοῦ συνεταιριστικοῦ πνεύματος. Ἀφ’ ἧς ἐνομοθετήθησαν ἀπὸ τὸ 1913 οἱ συνεταιρισμοί, δυνάμεθα νὰ καυχώμεθα ὅτι παντοῦ τό Κράτος τοὐλάχιστον εἰς τὰς νέας χώρας διὰ τάς ὁποίας ἔχουν ἀμεσωτέραν τὴν ἀντίληψιν, δυνάμεθα νὰ καυχηθῶμεν οἱ Φιλελεύθεροι μεθ’ ὅλην τὴν περὶ τοῦ ἐναντίου ἐπερώτησιν πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἰς τὴν ἄνω Βουλήν, δυνάμεθα νὰ καυχηθῶμεν ὅτι διεφυλάξαμεν τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀπὸ πάσης παρεκκλίσεως ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ. Προσπαθήσαμεν ἀποκλειστικῶς ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν σκοπῶν τοῦ νόμου νὰ πολιτεύωνται, προσεπαθήσαμεν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἐπιτυγχάνωνται καὶ νὰ ἐμπεδοῦνται καλλίτερον οἱ σκοποὶ τῆς συντομεύσεως τοῦ οἰκονομικοῦ δρόμου τοῦ μεταξὺ καταναλωτοῦ καὶ παραγωγοῦ, ὁ ὁποῖος φέρει καὶ ἀνακούφισιν εἰς τὸν καταναλωτὴν καὶ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ λαμβάνει τὸ ἀναλογοῦν εἰς αὐτὸν κέρδος ὁ παραγωγός, προσεπαθήσαμεν ὡσαύτως ὅπως δι’ αὐτῶν ὑπάρξῃ ἓν πλῆρες δίκτυον διοχετεύσεως εὐθηνοῦ χρήματος εἰς τὴν ἄρδευσιν τῶν οἰκονομικῶν ἐδαφῶν τῆς χώρας. Ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς ὅτι καὶ κατά τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅταν ὑπὸ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἦλθε πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ἐτροποποιοῦντο ὡρισμένα ἄρθρα μόνον τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἢ κυρίως τοῦ ἄρθρου ἐκείνου διὰ τοῦ ὁποίου προσεπαθήσαμεν ἐν τῇ κατευθύνσει πάντοτε τὴν ὁποίαν ἐπεστήσαμεν ὅπως εἶπα, τοῦ νὰ κρατηθοῦν οἱ συνεταιρισμοὶ ἐντὸς τῶν οἰκονομικῶν μόνον ἐπιδιώξεων, ἐζητήσαμεν νὰ διαφυλάξωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνους τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀπὸ τὴν τυχὸν ἀνάμιξιν ἢ τὴν πολιτικήν, νὰ διαφυλάξωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τὰς προσπαθείας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ χρησιμοποιήσωσι αὐτοὺς ὡς βάθρα προσωπικὸν ἢ κομματικῶν ἐπιδιώξεων. Καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου γενομένου βραδύτερον νόμου, ἐνομοθετήθη ὅτι οἱ διατελέσαντες βουλευταὶ ἢ ὑποψήφιοι δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ μετέχουν εἰς τὰς διοικήσεις τῶν συνεταιρισμῶν εἰ μὴ μόνον μετὰ περίοδον μιᾶς 3ετίας ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ὑπῆρξαν βουλευταί, ἀφ’ ὅτου ἔληξεν ἡ πολιτικὴ περίοδος. Ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως ἐκείνης ἢ τοῦ νόμου ἐκείνου ὑπῆρξεν ἡ προφύλαξις τῶν συνεταιρισμῶν ἀπὸ ἐπιδίωξιν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ τοὺς χρησιμοποιήσουν διὰ διαφορετικοὺς σκοπούς. Κάτι τι ἀνάλογον ὁ νομοθέτης τοῦ Συντάγματος ἔχει προνοήσει διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, εἰς τὸ νὰ προφυλαχθῇ ἡ δημοσία ἐξουσία ἀπὸ τοῦ νὰ γίνεται ὄργανον πολιτικῶν ἐπιδιώξεων εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις· καὶ ὁ νομοθέτης τοῦ Συντάγματος διὰ τοῦ ἄρθρου 40 ἢ 44, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἔχει ὁρίσει ὅτι δημόσιοι ὑπάλληλοι στρατιωτικοὶ ἢ πολιτικοὶ—εἰς τοὺς ὁποίους μάλιστα δι’ ἑρμηνευτικῶν δηλώσεων περιλαμβάνονται καὶ οἱ ἡμερομίσθιοι ἀκόμη—δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακηρύσσωνται ὑποψήφιοι εἰς τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ὑπηρέτησαν κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἐκλογῆς τριετίαν. Σκοπὸς ἀσφαλῶς νομοθετικὸς ἀνάλογος τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ προλαμβάνεται ἡ κατάχρησις δημοσίας ἐξουσίας ἐκ μέρους τῶν ἐνασκούντων αὐτὴν δημοσίων ὑπαλλήλων πολιτικῶν ἢ στρατιωτικῶν πρὸς σκοποὺς πολιτικούς. Κάτι ἀνάλογον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ καθιερώσῃ ἡ πολιτεία καὶ διὰ τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ διὰ τὰς γεωργικὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις, διότι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐπὶ τέλους εἶναι ὁ κίνδυνος μεγαλείτερος, διότι ἡ κατάχρησις αὐτὴ τῆς ἐξουσίας ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου δὲν εἶναι τόσον εὔκολον νὰ γίνῃ διότι ἀφορᾷ κύκλον εὐρύτερον καὶ διότι ἀφορᾷ κύκλον ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὑπάρχουσι πρόσωπα δυνάμενα νὰ ἀντιστῶσι κατὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν ἢ παρεκκλίσεων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ εἰς τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις ἀποτελουμένας κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ ἁπλοὺς γεωργούς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἡ περίπτωσις αὐτὴ καὶ δικαιολογημένη ὄντως ὑπῆρξεν ἡ διάταξις ἐκείνη. Πλήρης δὲ θὰ ἦτο, ἐὰν τὸ κώλυμα τοῦ Συντάγματος τὸ τεθὲν καὶ διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους γενικῶς εἰς τὰς περιοχὰς εἰς τὰς ὁποίας ὑπηρέτησαν, ἐτίθετο καὶ διὰ τοὺς ἐμμίσθους ὑπαλλήλους τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἦλθεν ὁμοία διάταξις, κατὰ παμψηφίαν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, σχεδὸν ἐδέχθη ταύτην. Ἐπίσης διότι ὑπάρχουσι καὶ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα τελοῦνται ἐντὸς τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων ἀπὸ ἀνθρώπους εἰσδύσαντας εἰς αὐτάς, χωρὶς νὰ ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν γεωργίαν, ἐπιβάλλει εἰς τὸ ἄρθρον 10 λῆψιν προνοίας ἀπαλλαγῆς τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν ἀπὸ τῶν τοιούτων προσώπων, διότι εἰς πλείστας περιπτώσεις γεννᾶται ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα ἐκ συστήματος παρακωλύουν τὴν ἐξάπλωσιν τοῦ συνεταιριστικοῦ πνεύματος διὰ τῶν πράξεων αὐτῶν, καὶ ἐπιδιώκουν χαλάρωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν γεωργῶν πρὸς τοὺς συνεταιρισμοὺς, καί ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ ὕπαρξις τῶν προσώπων αὐτῶν ὀφείλεται εἰς ἐπιδίωξιν σκοπῶν ὑπόπτων, σκοπῶν ἰδιοτελῶν. Διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων αὐτῶν ἀπὸ τῶν διαφόρων προσώπων, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐψήφισεν ὑπὲρ τροποποιήσεως τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 10 μὲ τὴν ἑξῆς διατύπωσιν, ὅτι εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον προβλέπει ὅτι δὲν δύνανται νὰ εἶναι μέλη τῆς διοικήσεως περιλαμβάνει καὶ τοὺς καταδικασθέντας διὰ πλημμελήματα ἢ κακουργήματα, ἐκτὸς τῶν ἄρθρων 22–24 τοῦ ποινικοῦ νόμου, εἰς τοὺς καταδικασθέντας εἰς πλημμέλημα ἢ κακούργημα τῶν ἄρθρων 482–486 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ ἀποβλέπουν ἀπιστίας περὶ τὴν ἐνέργειαν ἢ διενέργειαν δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ ἐκβιάσεις ἐνεργουμένας ὑπὸ δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς δημοσίας αὐτῶν ἐξουσίας. Εἶναι ἀναγκαῖον ἀπὸ τυχὸν ὑπάρχοντα τοιαῦτα πρόσωπα νὰ προφυλαχθοῦν αἱ γεωργικαὶ ὀργανώσεις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δεχθῇ κανείς, ὅτι οἱ τυχὸν καταδικασθέντες εἰς τοιαῦτα ἀδικήματα νὰ εἶναι πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα προσιδιάζει μᾶλλον μία ἐγκληματικὴ φύσις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου προσέθεσεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὴν περίπτωσιν τῶν καταδικασθέντων διὰ παράβασιν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ μέτρων ἀσφαλίσεως κατὰ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν προφύλαξιν ἀπὸ τὴν διείσδυσιν εἰς τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις καὶ προσώπων καταδικασθέντων διὰ ἀδικήματα τοῦ νόμου τούτου. Τὴν θεωρεῖ δὲ ἀναγκαίαν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διότι ἀσφαλῶς δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ἀπὸ κανένα ὅτι τοιαῦτα πρόσωπα εἰς διοίκησιν ἢ εἰς ἐμμίσθους θέσεις τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τείνουν ἢ νὰ διευκολύνουν τὴν πορείαν τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων πρὸς πραγμάτωσιν τῶν σκοπῶν τοῦ νόμου ὅπως τοὺς ἐθέσαμεν, ἀλλὰ θὰ ἐπιδιώξουν πάντοτε παρέκκλισιν ἀπὸ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπικίνδυνον περισσότερον δι’ αὐτὰς τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις. Τὴν περίπτωσιν τῶν καταδικασθέντων διὰ διαχειριστικὰς ἀνωμαλίας διατυπουμένην εἰς τὸν νόμον γενικῶς, εἰς τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ περιώρισε διότι εἶναι ἐπικίνδυνον ἂν εἴπωμεν ὅτι ὅλοι οἱ καταδικασθέντες γενικῶς διὰ διαχειριστικὰς ἀνωμαλίας εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μέλη τῆς διοικήσεως. Εἶναι ἐπικίνδυνον, διότι μία διαχειριστικὴ ἀνωμαλία δύναται νὰ εἶναι καὶ ἀπολύτως λογιστικὴ πολλὲς φορὲς καὶ λέγομεν ὅτι «οἱ καταδικασθέντες διὰ διαχειριστικὰς ἀνωμαλίας συνιστώσας τὰ ἀδικήματα ἀπάτης καὶ ὑπεξαιρέσεως», αὐταὶ αἱ περιπτώσεις εἶναι περιπτώσεις κολάσιμοι. Ἐὰν πρόκειται ὅμως νὰ ὑπάρξῃ μία διαχειριστικὴ ἀνωμαλία ἀπολύτως λογιστικὴ δὲν θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις νὰ ἀπομακρύνωμεν τῶν διοικήσεων ἢ τῶν θέσεων τῶν ἐμμίσθων ἀπὸ τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις τὰ τοιαῦτα πρόσωπα. Συγχρόνως δὲ λέγομεν ὅτι ὄχι μόνον οἱ καταδικασθέντες, ἀλλὰ καὶ οἱ μηνυθέντες ἀλλ’ ἀπαλλαγέντες δι’ ἐμπράκτου μετανοίας διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῶν διαχειριστικῶν ἀνωμαλιῶν ἡ ὁποία συνέστησε τὰ ἀδικήματα τῆς ἀπάτης καὶ τῆς ὑπεξαιρέσεως, καὶ αὐτοὶ ἀκόμη πρέπει νὰ ἀπομακρύνωνται. Τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον. Τὴν διάταξιν αὐτὴν ἐψήφισε καὶ Βουλὴ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἡ ἄνω Βουλὴ ὅμως ἀπήλειψε ταῦτα ἂν καὶ οἱ κυρίως ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου γερουσιασταί, προερχόμενοι ἐκ τῶν γεωργικῶν ὀργανώσεων δὲν ἦσαν κατὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς διότι τὴν ἐθεώρησαν ἀπολύτως ἀναγκαίαν. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω πῶς ὁ τότε ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας ἐνῷ οὐδεμίαν τροποποίησιν ἐδέχθη ἐπὶ τῶν ψηφισθέντων ὑπὸ τῆς Βουλῆς δὲν ἀντέσχεν εἰς τὴν ἐπίθεσιν ἡ ὁποία τοῦ ἔγινεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ ἐθεώρησεν ὅτι ἔχει δικαίωμα ν’ ἀπαλείψῃ ταύτην. Εἶναι ἀναγκαῖον τοῦτο, διότι οἱ ἀπαλλασσόμενοι δι’ ἔμπρακτον μετάνοιαν εἶναι περισσότερον ἐπικίνδυνοι ἀπὸ τοὺς καταδικαζομένους διότι ἀνάγεται εἰς σύστημα ἡ ἐπεξαίρεσις καὶ ἡ ἀπάτη ἐκ μέρους ὡρισμένων ἀνθρώπων ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ ὑπὲρ τὰς κεφαλάς των ἡ τιμωρία τῆς ἀπομακρύνσεως· διότι εἰς ὅσας περιπτώσεις ἐκ συστήματος τείνουν πρὸς διάπραξιν τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν καὶ εἰς ὅσας περιπτώσεις γίνεται ἀνακάλυψις, πρόκειται περὶ ἀστικοῦ ἀδικήματος καὶ μετανοοῦν. Ὄσον ἀφορᾷ τοὺς περιορισμοὺς τοὺς τιθεμένους εἰς τὰς προσλήψεις τῶν ἐμμίσθων πλέον προϊσταμένων τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὅτι εἶναι δυσερμήνευτος ὁ ὅρος «διοικητικὸς προϊστάμενος», ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει διευθυντής. Διότι λέγει τὸ διοικητικὸν σχέδιον «οἰκονομικὸς προϊστάμενος» καὶ ὡς τοιοῦτος δύναται νὰ θεωρηθῇ ὁ προϊστάμενος τοῦ Λογιστηρίου, ὁ διευθυντὴς ὅμως ἔχει ὡς προορισμόν του τὴν διοίκησιν καὶ ὅρος «διοικητικὸς προϊστάμενος» εἶναι δυνατὸν νὰ παρερμηνευθῇ ἂν καὶ δὲν εἶναι ἀπολύτως βάσιμος ὁ φόβος ἀλλὰ γνωρίζομεν πῶς γίνεται ἡ ἑρμηνεία τῶν διατάξεων τῶν νομοθετικῶν. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἠμπορεῖ νὰ γεννήσῃ προστριβὰς ἢ ἑρμηνείας δυσχεραινούσας τὴν διοίκησιν τῶν ὀργανισμῶν τούτων ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «διοικητικὸς» εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην.

§131Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ δίδω τὴν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αἱρετῶν ἀρχόντων· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπιθυμεῖτε μίαν μεγαλυτέραν ἑρμηνείαν τῆς λέξεως ταύτης, σᾶς κάμνω τὴν ἑξῆς διασάφησιν, ὅτι ἐτέθη ἡ λέξις αὕτη διότι διευθυντὴς μὲν θὰ εἶναι ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν διοίκησιν, οἰκονομικὸς δὲ διευθυντὴς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς διοικήσεως, καὶ διοικητικὸς προϊστάμενος. Διὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐτέθη ἡ λέξις «διοικητικὸς διὰ νὰ προλάβῃ πᾶσαν παρερμηνείαν.

§132Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἠμπορεῖ ἡ δήλωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἑρμηνεία. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα, τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον ἀναφέρει μεταξὺ τῶν προσόντων τῶν ἀπαιτουμένων καὶ ἀπολυτήριον συνεταιριστικῆς σχολῆς. Γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι συνεταιριστικὴ σχολὴ δὲν ὑπάρχει μέχρι σήμερον ἐν Ἑλλάδι παρὰ μία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, εἰς τὴν ὁποίαν ἐφοίτησαν 1–3 μῆνας διάφοροι νέοι μὲ τὰ πρῶτα γράμματα, καὶ αὐτοὶ λέγονται ἀπόφοιτοι τῆς συνεταιριστικῆς σχολῆς. Προφανῶς δὲν φαντάζομαι νὰ ἐννοῇ αὐτοὺς τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον, ἀλλὰ θὰ ἐννοῇ ἴσως τοὺς ἀποφοίτους συνεταιριστικῆς σχολῆς τοῦ νόμου 4142.

§133Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ μέγας ἀριθμὸς ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θέτει εἰς τὸ νομοσχέδιον; Σᾶς γνωρίζω ὅτι τὸ προσεχὲς ἔτος ἐξέρχονται τῆς συνεταιριστικῆς σχολῆς Ἀμαρουσίου ἀρκετοὶ νέοι ἐξαιρετικῶς πεπαιδευμένοι διότι ἀκούουν ὅλα τὰ μαθήματα τὰ ἀνώτερα τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ αἱ ἀνώτεραι γεωπονικαὶ σχολαί. Αὐτοὶ εἶναι 67 τὸν ἀριθμόν. Ἐκτὸς αὐτῶν ἔχομεν περὶ τοὺς 100 ὑπαλλήλους γεωπόνους, οἱ ὁποῖοι περιμένουν νὰ εὕρουν μίαν ἀπασχόλησιν καὶ ἑπομένως δύνανται αἱ συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις νὰ κάνουν οἱανδήποτε ἐκλογήν.

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ παρατήρησις εἶναι ἄλλη.

§135Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐὰν ὁ ἀριθμὸς σᾶς φοβίζει, ὑπάρχει ὁ ἀριθμός. Διὰ τὰ ἄλλα θὰ τὰ συζητήσωμεν.

§136Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ διασαφηνίσητε ὅτι ἐννοεῖτε τοὺς ἀποφοίτους τοῦ νόμου 4142, διότι ἡ Σχολὴ Ἀμαρουσίου λειτουργεῖ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἐπίσης τελευταῖον τῶν προσόντων ἀπαιτεῖ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον προσὸν μέσης γεωργικῆς σχολῆς ἢ μέσης ἐμπορικῆς σχολῆς ἢ σπουδὰς γυμνασίου.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὰς μεγάλας τὰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις δὲν ἦσαν διπλωματοῦχοι.

§138Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἀντικρούω τὴν ἰδέαν σας αὐτήν, ἀλλ’ οἱ περισσότεροι ἐκ τούτων ἠδίκησαν τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλετε νὰ φέρετε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποφοιτήσουν ἐφέτος ἀπὸ τὰ σχολεῖα;

§140Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτοὶ τοὺς ὁποίους λέγετε σεῖς ἠδίκησαν τοὺς συνεταιρισμούς.

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε νὰ τοὺς τιμωρήσετε καὶ ὄχι νὰ τοὺς ἀποκλείετε.

§142Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ κ. Παπαναστασίου ὅτι ὑπάρχει κολασμὸς εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω ἀνακοίνωσιν εἰς τὴν Βουλὴν μιᾶς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἠθέλησα ἐξ ἀρχῆς νὰ κάμω. Διευθυντὴς συνεταιριστικῆς ὀργανώσεως δευτέρου βαθμοῦ ἀποβλέπων εἰς καταναγκασμὸν συνεταιρισμοῦ εἰς τὸ νὰ ἀγοράσῃ μίαν ἁλωνιστικὴν μηχανὴν τοὺς ἐκάλεσε καὶ ὑπέγραψαν γραμμάτιον δι’ ἀντίτιμον 8½ ὀκάδων σπάγκου δραχ. 870 ἐπειδὴ δὲ ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι βιαστικὴ ἡ ἀγορὰ αὐτὴ, ἡ ὑπηρεσία τῆς ἑνώσεως ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐζήτησε νὰ ὑπογράψουν ἐν λευκῷ καὶ ὅτι θὰ συνεπλήρωναν τὸ σῶμα τοῦ γραμματίου καὶ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ 8½ ὀκάδων σπάγκου. Τὴν ἱστορίαν αὐτὴν τὴν ἐξάγω ἀπὸ ὅ,τι εἶδον εἰς τὰς καταθέσεις τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως. Ἐκλήθη ὁ ταμίας τῆς ἑνώσεως νὰ ὑπογράψῃ διὰ τὸ ἀντίτιμον τῶν 8½ ὀκάδων σπάγκου, καὶ τοῦ εἶπαν ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι βιαστικὴ ἡ ἀγορὰ αὐτὴ νὰ ὑπογράψῃ ἐν λευκῷ βάζων ἀριθμητικῶς τὸ ποσὸν καὶ τὸ ἑσπέρας τῆς αὐτῆς ἡμέρας ὁ πρόεδρος ὁ συνυπογράψας τὸ γραμμάτιον ἐκλήθη ἐκ μέρους τοῦ διευθυντοῦ καὶ τοῦ λογιστοῦ τῆς ἑνώσεως νὰ ὑπογράψῃ γραμμάτιον τὸ ὁποῖον ὑπέγραψε τὴν πρωΐαν ὁ ταμίας δι’ ἀντίτιμον 8½ ὀκάδων σπάγκου. Καὶ λέγει ὁ πρόεδρος εἰς τὴν κατάθεσίν του ὅτι «ἔβαλεν ὁ προϊστάμενος τὴν παλάμην του ἐπὶ τοῦ σώματος τοῦ γραμματίου καὶ μοῦ ἔδειξε ποῦ νὰ ὑπογράψω. Εἶδα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ συναδέλφου μου ταμίου, τὴν ἀνεγνώρισα καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ ἀναγνώσω τὸ περιεχόμενον τοῦ γραμματίου καὶ ὑπέγραψα». Τὸ γραμμάτιον αὐτὸ ἐφέρετο ἐκδοθὲν εἰς τὰς 4 Ἰουλίου 1929 καὶ λήξεως 19 Ἰουλίου 1929 καὶ ἐκλήθη εἰς τὰς 20 Ἰουλίου 1929 ὁ συνεταιρισμὸς νὰ πληρώσῃ 100.000 δραχ. τὰς ὁποίας ὤφειλε. Ἔτιλλον τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς των οἱ ἄνθρωποι ὅτι ποτὲ δὲν ἐδανείσθησαν τὰς 100.000 δραχ. ἀπὸ τὴν ἕνωσιν. Παρενέβη ἡ Τράπεζα καὶ ἐζήτησεν ἀνάλυσιν τοῦ λογαριασμοῦ τῆς ὀφειλῆς αὐτῆς διότι ἠπόρησε πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ δανείζεται ἕνας συνεταιρισμὸς 100.00 δραχ. μὲ προθεσμίαν 15 ἡμερῶν. Ἐδόθη ἡ ἀνάλυσις ἐκ μέρους τοῦ λογιστοῦ τῆς ἑνώσεως, ἡ ὁποία ἔλεγεν ὅτι πλὴν τῆς ὀφειλῆς αὐτῆς ὁ συνεταιρισμὸς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσῃ 250 δρχ. καὶ δι’ ἔξοδα ἐξωδίκου κοινοποιήσεως διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ γραμματίου αὐτοῦ καὶ 4,500 δρχ. δι’ ἔξοδα δικηγόρου διὰ τὴν ἄσκησιν ἀγωγῆς κατὰ τοῦ συνεταιρισμοῦ. Τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ἐπηκολούθησε δικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐπέβαλεν εἰς τὸν συνεταιρισμὸν νὰ πληρώσῃ τὴν ὀφειλὴν τῶν 100.000 δρχ. καὶ νὰ δεχθῇ καὶ τὴν ἁλωνιστικὴν μηχανήν. Ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ συνεταιρισμοῦ ὁ ὁποῖος εἶδε τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν κατὰ τῶν δραστῶν αὐτοῦ τοῦ ἀδικήματος τῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὑπογραφῆς τοῦ γραμματίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον συνεπληρώθη μὲ ποσὸν ἀσφαλῶς 100.000 δρχ. Ἡ μήνυσις αὐτὴ ὑπεβλήθη τὴν 4 Αὐγούστου 1929 καὶ ἀκόμη δὲν κατέστη ὥριμος διὰ νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἐκδίκασις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐταί αἱ καταχρήσεις γίνονται καὶ εἰς τὰς Τραπέζας, ἐγὼ ἐρωτῶ κατὰ πόσον ἐξασφαλίζονται αἱ καταχρήσεις αὐταὶ διὰ τῶν προσόντων τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, διότι σεῖς ἐπιβάλλετε οἱ διευθύνοντες ἕνα συνεταιρισμὸν νὰ ἐκλέγωνται ἐντὸς ὡρισμένου κύκλου προσώπων, καὶ ἐπιδιώκετε ν’ ἀποκλείσητε ἀπὸ τὰς διευθύνσεις τῶν συνεταιρισμῶν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ὀργάνωσαν τὸ συνεταιριστικὸν πνεῦμα ἐν Ἑλλάδι. Βάλετε οἱασδήποτε αὐστηρὰς διατάξεις θέλετε διὰ τοὺς καταχραστάς, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὰς ψηφίσωμεν μὲ ὅλην μας τὴν καρδιά, ἀλλὰ δὲν ἐννοοῦμεν νὰ συμφωνήσωμεν εἰς αὐτὸν τὸν πολιτικὸν διωγμὸν τῶν κομμάτων διὰ λόγους πολιτικούς.

§144Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐπικαλέσθην τὸ γεγονὸς τοῦτο κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὄχι διὰ νὰ εἴπω βεβαίως, ὅτι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ νόμος δὲν θὰ ὑποπέσουν εἰς αὐτὰ τὰ ἀδικήματα, ἀλλὰ ἤθελον νὰ συναγάγω τὸ συμπέρασμα ἐκ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς, ὅτι ἕνα τοιοῦτον σοβαρὸν ἀδίκημα ἀπάτης καὶ πλαστογραφίας, ἐκκρεμεῖ ἀπὸ διετίας εἰς βάρος συνεταιρισμοῦ ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ διαπραχθέν. Ὀφείλομεν δὲ νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι αἱ συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀναπτύξεώς των, καὶ δὲν ἔχουν τὰ βάθρα ποὺ ἔχουν οἱ Τραπεζιτικοὶ ὀργανισμοὶ ποὺ ἐπικαλέσθητε εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται καταχρήσεις χωρὶς νὰ κλονίζωνται τόσον εὐκόλως ὅσον αἱ συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις. Σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι αὐτὰ τὰ φαινόμενα τῶν ἀδικημάτων τούτων, ἀρχίζουν καὶ κλονίζουν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν γεωργῶν τὴν συνεταιριστικὴν ἰδέαν. Τοῦτο δὲ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ζημία, τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρωμεν εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον, ἐὰν ἀφίσωμεν νὰ κλονισθῇ ἡ πεποίθησις ἐπὶ τῆς χρησιμότητος τῶν συνεταιρισμῶν. Μέσα εἰς τὸν κόσμον τῶν ἐχόντων προσόντα, θεωροῦμεν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ ὀλιγώτερον δυνάμενοι νὰ ὑποπέσωσι εἰς ἀδίκημα: Εἰς τὸ ἄρθρον 15 τῆς κειμένης νομοθεσίας, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ νὰ γίνῃ τις μέλος τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀπαιτεῖται νὰ ὑποβάλῃ μίαν αἴτησιν περιέχουσαν τὸ Α ἢ Β καὶ μίαν δήλωσιν περιέχουσαν τὸ Γ ἢ Δ. Ἐπακολουθεῖ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑποβάλλοντες ἀνακριβῆ δήλωσιν ἀπὸ τῶν διατάξεων τιμωροῦνται μὲ τὰς ποινὰς Α ἢ Β. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐκλήθησαν εἰς τὸ παρελθὸν ἢ καλοῦνται καὶ σήμερον διάφοροι νὰ ὑπογράψουν ἕνα καταστατικὸν διὰ τὴν σύστασιν ἑνὸς συνεταιρισμοῦ, μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα, ἀλλὰ διότι ἐθεώρησαν, ὅτι συνέπειαι ἐκ τοῦ νόμου δὲν ὑπάρχουν δι’ αὐτούς—διότι τὰς συνεπείας ὁρίζει ὁ νόμος δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβάλλωσι τὰς ἀνακριβεῖς δηλώσεις—ἔρχεται ἡ διοικητικὴ ἑρμηνεία, καὶ λέγει πολλὲς φορές, ὅτι ἡ ὑπογραφὴ εἰς τὸ καταστατικὸν ἀναπληροῖ τὴν δήλωσιν, ἐνῷ ὁ νόμος εἶναι σαφής, λέγων «εἰς τὰς ἀπαραιτήτως ὑποβαλλομένας δηλώσεις». Ἡ λέξις «ἀπαραιτήτως» πρέπει νὰ ἑρμηνεύεται, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλλεται καὶ ἀπὸ τοὺς ὑπογράφοντας τὸ καταστατικόν, διότι ἐπέχει τόπον οὐσιώδους διατάξεως μεταξὺ συνεταίρων καὶ συνεταιρισμῶν φυλάσσεται εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ συνεταιρισμοῦ, καὶ συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ καταστατικοῦ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐγένοντο διάφοροι ἑρμηνεῖαι, αἱ ὁποῖαι καταλήγουν πολλὲς φορὲς εἰς ἄσκησιν ψυχολογικῆς βίας ἐπὶ διαφόρων συνεταίρων, καλὸν θὰ εἶναι διὰ νόμου νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἔγινε ἡ σχετικὴ πρότασις, ἀπεδέχθη ταύτην ὑπὸ τὴν ἑξῆς διατύπωσιν: «...(ἀναγινώσκει) Κίνδυνος οὐδεὶς ὑπάρχει ζημίας, οὔτε ἀπὸ τῆς ἄνω πλευρᾶς, οὔτε ἀπὸ τῆς κάτω. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει θὰ ἐπρόκειτο νὰ λυθῇ ἕνα ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον διάφοροι ἔχουν δώσει διαφόρους ἑρμηνείας διὰ τὴν ἄσκησιν ψυχολογικῆς βίας, καὶ εἶναι ζήτημα κεφαλαιώδους σημασίας. Αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις αἱ κυριώτεραι καὶ αἱ προσθῆκαι πλὴν μερικῶν ἄλλων ἐπουσιωδῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπῆλθε ἀπόλυτος συμφωνία καὶ μὲ τὰς ὑπηρεσίας, διότι ἐπρόκειτο περὶ φραστικῶν βελτιώσεων. Αὐταὶ εἶναι αἱ οὐσιώδεις προσθῆκαι αἱ ἐπελθοῦσαι ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκθύμως τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀπόλυτος ἡ ἀνάγκη διὰ νὰ εὑρεθοῦν οἱ συνεταιρισμοὶ εἰς τὸ πλαίσιον τὸ ὁποῖον τοὺς ἔθεσε, ὡς σκοπὸν ὁ νόμος περὶ συνεταιρισμῶν, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συμπληρωθῇ ἡ σχετικὴ νομοθεσία εἰς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ὑπάρχουν ἀτέλειαι καὶ ἐλαττώματα. (χειροκροτήματα).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§146Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, ὅλοι οἱ ἀγορεύσαντες ἔκαναν παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων αὐτῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἔκαμε παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων 1, 2, 3, 5, 10, ὁ κ. Μπακάλμπασης ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 καὶ τοῦ ἄρθρου 10, ὁ κ. Χαβίνης ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14, ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ τῶν τελευταίων ἄρθρων τῶν δικαστικῶν. Βεβαίως, εἶναι παρατηρήσεις σοβαραί, μεγάλην ἐμποιοῦσαι ἐντύπωσιν καὶ εἰς ἐμέ, ἀλλ’ ἐν τούτοις θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ ἐγὼ θὰ μελετήσω τὰς παρατηρήσεις, καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ........

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν ἀποδεχθῆτε μετὰ τὴν μελέτην ποὺ θὰ κάμετε τὰς προτάσεις ἡμῶν ἢ ὡρισμένας ἐξ αὐτῶν νὰ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως θὰ μετατραπῇ μετὰ τὴν ἀποδοχήν.

§148Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἢ νὰ κάμωμεν τὸ ἑξῆς, νὰ ὑποβάλω τὰς τροπολογίας τὴν μίαν ἡμέραν καὶ τὴν ἄλλην νὰ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ μὲ τὰς τροπολογίας, τώρα δὲ νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ κυρωθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης συνεδριάσεως.

§150ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κυροῦνται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ συνεταιρισμῶν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9 μ. μ.)