1930.06.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 87η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΙΟΥΝΙΟΥ 1930

Προεδρεία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐψηφίσθησαν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ἀνάγνωσιν ἡ πρότασις τοῦ νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 § 2 τοῦ Ν. Δ. τῆς 1 Δεκεμβρίου 1922 διατάξεως» καὶ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν 427 καὶ 4407 νόμων «περὶ Ἐθνικῆς Ἀμύνης» παρελήφθη ἐκ παραδρομῆς νὰ γίνῃ ἐν τοῖς πρακτικοῖς μνεία τῆς ψηφίσεως τούτων καὶ δέον νὰ ἐπενεχθῇ ἡ δέουσα διόρθωσις.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν. Δεκτόν.

§3Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε εἰς τὴν διανεμηθεῖσαν ἀνατύπωσιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ νόμων, καὶ ἐν ἐδ. 2 τῆς 1 § τοῦ ἄρθρου 3 ἐκ λάθους σημειοῦται «2 διευθυντὰς αʹ ἢ βʹ τάξεως» παρακαλῶ ὅπως σημειωθῇ ὅπου δεῖ ἡ διόρθωσις τοῦ σφάλματος τούτου. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ ἐν τῷ 2ῳ στίχῳ τοῦ ἄρθρου 5 ἡ λέξις «ἑπτὰ» διὰ τῆς λέξεως «ἕξ». (Ἡ Βουλὴ ἐρωτωμένη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ἀποδέχεται δι’ ἀναστάσεως τὴν ἀνωτέρω διόρθωσιν).

§4Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεγράφη ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς 17ης τρέχοντος ὡς ὑπ’ ἐμοῦ λεχθὲν ὅτι ὀλίγου δεῖν τὸ ἀτμόπλοιον «Μυκάλη» νὰ ἐβυθίζετο αὔτανδρον ἐνῷ ἐγὼ εἶπον ὅτι «πρὸ πενταετίας τὸ ἀτμόπλοιον «Μυκάλη»· τῆς ἑταιρίας Παληοῦ ὀλίγον ἔλλειψε νὰ ἐβυθίζετο αὔτανδρον παρὰ τὴν Λευκάδα». Παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡ δέουσα διόρθωσις. (Ἡ Βουλὴ, ἐρωτωμένη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ἀποδέχεται δι’ ἀναστάσεως καὶ τὴν διόρθωσιν ταύτην).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται ὡς ἀνωτέρω ἐδιορθώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Οἱ Μάντακας, Βινδιάδης καὶ Θεοφύλατος διαμαρτύρονται διὰ τὸν διορισμὸν ὡς προξένου ἐν Γενεύῃ τοῦ ναυτικοῦ πράκτορος κ. Γκρέκου. Ἀνάπηροι φυματικοὶ ὑπαξιωματικοὶ Πεντέλης παρακαλοῦν ὅπως ὑπαχθοῦν εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ νόμου 2588. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀπ. Παπαοικονόμου καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων Ἀγχιάλου ζητούντων τὴν παροχὴν ἐνισχύσεως λόγῳ καταστροφῆς τῆς καλλιεργείας. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Κορησοῦ ζητοῦν τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐκ τῆς κοινότητός των τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Σχολείου Ι. Τσιτσιπάνη. Ὁ σύλλογος ἀλευρεμπόρων Θεσ)νίκης ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου ὑποχρεοῦντος τὴν τάξιν των νὰ ἀγοράζῃ ἐγχώριον σῖτον ἀναλόγως τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἀλεύρων. Οἱ πρόσφυγες τῆς ἐπαρχίας Φιλαδελφείας Θεσ)νίκης καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν προσφύγων Πατρῶν, ἡ ἀνωτάτη ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπὴ προσφυγικοῦ ἀγῶνος Βορείου Ἑλλάδος, ὁ προσφυγικὸς κόσμος Λέσβου καὶ Βέλλου Ἀγρινίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς συμφωνίας. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ζαχάρες ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου «περὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἰαματικῶν πηγῶν». Οἱ πρόεδροι τῶν συνοικισμῶν Μικροῦ καὶ Μεγάλου Παζαρακίου ζητοῦν τὴν παροχὴν ἀρωγῆς διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν προϊόντων των ὑπὸ τῆς χαλάζης καὶ βροχῆς. Οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ Φθιωτιδοφωκίδος παρακαλοῦν ὅπως ληφθοῦν προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς προστασίας τῆς κριθῆς καὶ τῆς βρώμης. Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Σιδηροκάστρου διαμαρτυρόμενος κατὰ τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σταθμάρχου Ὑκύστρου Ἐμ. Μπαντουβάκη ἐξυβρίσαντος τὸν διευθυντὴν τοῦ σχολείου ζητεῖ τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν αὐτοῦ. Οἱ πρόσφυγες Χίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν παραχώρησιν Μουσουλμανικῶν βακουφικῶν κτημάτων εἰς τὸν ἰδιώτην Λ. Τσαπέλαν καὶ παρακαλοῦν τὴν ἐπανεξέτασιν τοῦ ζητήματος ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐξ ὑπουργῶν. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας συμφωνίας, περὶ τρόπου ἐφαρμογῆς τῆς ἐν Λωζάννῃ ὑπογραφείσης συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς ἑλληνοτουρκικῶν πληθυσμῶν καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 9 Δηλώσεως». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως προσωρινοῦ λαχείου ὑπὲρ τοῦ Δελφικοῦ ἔργου». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 3347 περὶ Ν.Α.Τ.». Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως ἑλληνικῶν καὶ ξενοφώνων ὑπὸ Ἑλλήνων τὸ γένος ἐκδιδομένων ἐν Τουρκίᾳ ἡμερησίων καὶ ἑβδομαδιαίων ἐφημερίδων καταργηθεισῶν συνεπείᾳ τῆς ἐθνικῆς καταστροφῆς». Ἀνακοινῶ τὰς κάτωθι ἀπαντήσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ εἰς ἐρωτήσεις τοῦ βουλευτοῦ Ι. Παπαφλέσσα (ἀναγινώσκει). «Οὐδεμία προαγωγὴ συνταγματάρχου εἴτε εἰς τὰ μάχιμα ὅπλα εἴτε εἰς τὴν Χωροφυλακὴν ἐγένετο μὴ χηρευούσης θέσεως. Αἱ γενόμεναι προαγωγαὶ ἐπλήρωσαν κενὰ ὑπάρχοντα πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1920. Τὰ ἔκτοτε γεννηθέντα κενὰ δὲν ἐπληρώθησαν εἰσέτι.» «Εἰς τὴν πρότασιν ἑκάστου ἀξιωματικοῦ παρατίθεται ἀντίγραφον τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων τούτου ἐν τῷ βαθμῷ ὃν κατέχει. Διὰ νὰ προταθῇ ὁ ἀξιωματικὸς δέον νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον 3 ἔτη εἰς τὸν βαθμόν του καὶ ὁ λοχαγὸς 4 ἔτη. Συνεπῶς ἂν καὶ συμβαίνουν ὅσα ἀνέγραψεν ὁ Τύπος, τὰ ὁποῖα δὲν θεωροῦμεν ἄξια λόγου, τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ὅπερ καθίσταται ἐκ νόμου ἁρμόδιον νὰ συντάξῃ τοὺς πίνακας, ἔχει ὑπ’ ὄψει του τὴν τε πρότασιν καὶ τὰς προηγουμένας διαδοχικὰς σημειώσεις καὶ δύναται ἐκ τοῦ νόμου νὰ διαφωνήσῃ καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἀντιθέτως πρὸς τὴν τοιαύτην εὐμενῆ πρότασιν.» Ἐπίσης ἀνακοινῶ τηλεγράφημα ὅπερ ἀπέστειλεν ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Βουλγαρίας κ. Μπούρωφ. (ἀναγινώσκει) Σόφια 19 Ἰουνίου 1930 Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Ἐξ ὀνόματος τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν Ὑμετέραν φιλόφρονα ἀνακοίνωσιν τῆς συγκλήσεως Βαλκανικῆς διασκέψεως. Ἡ Κυβέρνησίς μου χαίρει διὰ τὴν ληφθεῖσαν εὐτυχῆ πρωτοβουλίαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑδραίωσιν τῆς εἰρήνης εἰς τὰ Βαλκάνια καὶ ἐκφράζει τὰς θερμὰς αὐτῆς εὐχὰς πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον θά ἔχῃ νὰ λύσῃ ἡ διάσκεψις αὕτη. Ὁ Πρωθυπουργὸς Μπούρωφ».

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσαλδάρης.

§7Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ὀλίγον διὰ ζήτημα τοπικῆς μέν, ἀλλὰ ἐγὼ δύναμαι νὰ εἴπω γενικωτέρας σημασίας, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ἀμέσου τινὸς θεραπείας. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀπό τινος χρόνου ἀνεπτύχθη μία ἀντίδρασις καὶ παρίσταται ...Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἀπὼν τὸν ὁποῖον ἐνδιαφέρει, ἀλλὰ ἀρκεῖ ποὺ εἶναι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ Λουτράκιον ὄχι μόνον λουτρόπολις εἶναι ἀλλὰ εὑρίσκεται ὑπὸ τελείως ἐξαιρετικὰς συνθήκας, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς ὅλων τῶν παραγόντων, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ εὐδοκιμήσῃ εἰς τὸ ἔργον καὶ πρὸ παντὸς νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προορισμὸν τὸν ὁποῖον ἔχει. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειώσητε ὅτι ἀπό τινος χρόνου ἀνεπτύχθη μία ἀντίδρασις ὡς μοὶ παρίσταται, τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν κατὰ τῆς τοπικῆς ἐκεῖ ἀρχῆς. Καὶ ὀφείλω νὰ σημειώσω ὅτι ἡ ἀντίδρασις αὕτη ἀνεπτύχθη ἀφ’ ὅτου μετήλλαξεν ἐκεῖ ἡ τοπικὴ ἀρχή. Πρὶν ἡ τοπικὴ ἀρχὴ ἀνῆκεν εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀντιφρονοῦντα πρὸς τὸ ἰσχῦον κόμμα. Ἡ ἀντίδρασις δὲ φαίνεται ὅτι ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε πρέπει νὰ σημειώσω ὅτι εἰς τὸ μέρος αὐτὸ ἠκυρώθησαν τρεῖς φορὰς αἱ ἐκλογαὶ ἕως ὅτου κατέληξαν εἰς...

§8Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι λειτουργοῦν λαμπρὰ ἀρχαὶ ἐκεῖ.

§9Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅ,τι θέλετε νὰ εἴπητε, νὰ τὸ εἴπητε κατόπιν. Ἔχετε πλῆρες δικαίωμα. Λοιπόν, ἠκυρώθησαν τρεῖς φορὰς καὶ κατέληξε νὰ πλειοψηφίσῃ ἡ νῦν κοινοτικὴ ἀρχὴ καὶ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἡ ἑκάστην ἀκύρωσιν ἐλάμβανε μίαν ἐπὶ πλέον...

§10Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος ἔκαμε τὴν ἀκύρωσιν;

§11Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰ δικαστήρια. Καὶ θὰ ἀναφέρω ὅτι τὰ δικαστήρια παρενέβησαν ἀπολύτως ἐν πλήρει ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων των.

§12Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ ἐγώ.

§13Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε.

§14Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὅταν φέρετε τοπικὰ ζητήματα, βεβαίως θὰ σᾶς διακόψω.

§15Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς τὸ ἐπιτρέπω. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο συνέβη διότι ἡ ἐκλογικὴ ἐπιτροπὴ ἀπετελεῖτο κατὰ πλειοψηφίαν ἀπὸ τὸ ἀντίθετον στρατόπεδον. Εἶναι δὲ τοιαύτη ἡ ἐξέγερσις τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ὥστε ἐπενέβη ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν ὁ ὁποῖος, διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Πετρίδην, εἶναι ἄριστος ἀπὸ ἀπόψεως μορφώσεως....

§16Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸν ἐτοποθέτησα ἐγὼ διὰ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον του.

§17Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἀντεπροσώπευσεν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς διεθνὲς συνέδριον καὶ τελευταίως ἔκαμε μίαν μετάφρασιν ἀρίστην ἑνὸς συγγράμματος καὶ δέον νὰ εἴπω ὅτι καίτοι ὡς ἄτομον ἀνῆκεν εἰς τὴν ἀντίθετον παράταξιν, δὲν ἔχω καμμίαν ἀφορμὴν νὰ πιστεύω ὅτι τὰ φρονήματά του, τὰ ὁποῖα ἔχει ὡς ἄτομον, δὲν τὰ λησμονεῖ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Αὐτὸς λοιπὸν αὐτεπαγγέλτως κατεδίωξε τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὴν παρέπεμψεν, δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως, εἰς τὸ δικαστήριον. Ἀλλ’ ὑπάρχει δικονομία ἡ ὁποία λέγει ὅτι δικαιοῦται νὰ κάμῃ προσφυγὴν καὶ ἐφόσον ἡ προσφυγὴ ἐκκρεμεῖ δὲν δύνανται νὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαί. Ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ἐνεργήσῃ, διότι ὁ νόμος εἶναι τοιοῦτος, καὶ τέλος πάντων ἐξελάφρωσε. Καὶ ὁ νέος κοινοτικὸς ἄρχων, ἰατρός, ἔχων ὄρεξιν νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν δύναμίν του καὶ νὰ κάμῃ κἄτι καλόν, ἐπεδόθη μετὰ στοργῆς εἰς τὰ ἔργα καὶ νὰ ἀνορθώσῃ τὰ οἰκονομικὰ τῆς κοινότητος καὶ ἐκτελέσῃ ὅ,τι καλὸν ἠδύνατο, προκειμένου περὶ μιᾶς λουτροπόλεως. Ἔμαθον ὅμως ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἐστάλη τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα εἰς τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς ἐνταῦθα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ὅτι χάριν τῆς τάξεως καὶ τοῦ γοήτρου τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς πρέπει ὁ ἀστυνόμος τοῦ Λουτρακίου νὰ μετατεθῇ. Αὐτὰ ἐπληροφορήθην παρὰ φίλων μου. Ἐνόμιζον κατ’ ἀρχὰς ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν· εἶπα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ἐστάλη τὸ τηλεγράφημα· κύτταξε τὶ συμβαίνει διότι δὲν πρέπει νὰ δίδωνται ἀφορμαὶ τοιαῦται. Ὁ κ. ὑπουργὸς μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ τηλεγραφήματος, διότι εἶχε σταλῆ εἰς τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς. Ἐπληροφορήθην ὅτι κατόπιν ἐστάλη καὶ ἄλλο παρόμοιον τηλεγράφημα τοῦ αὐτοῦ εἰσαγγελέως, διότι ἐξηκολούθει νὰ μένῃ ἐκεῖ ὁ ἀστυνόμος. Ἔμαθα ὅτι διετάχθησαν ἀνακρίσεις καὶ ἡ διοίκησις καὶ ὑποδιοίκησις ἔβγαλαν συμπέρασμα οὐχὶ εὐμενὲς δι’ αὐτόν. Νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ ἑνὸς ὑπαλλήλου τοῦ ὁποίου ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ ἐζήτησε τὴν ἀπομάκρυνσιν, εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν φρονημάτων νὰ εἴπωμεν ὅτι μεροληπτεῖ ἀλλ’ οὔτε καὶ λόγῳ ἀτομικῆς ἀξιοπρεπείας νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ σταλῇ εἰς ἕνα ἄλλο μέρος καὶ νὰ πάῃ πρόσωπον κατάλληλον προκειμένου περὶ λουτροπόλεως...

§18Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεταθέτῃ τοὺς εἰσαγγελεῖς.

§19Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔκαμα καὶ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ γνωρίζω, κ. συνάδελφε. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ τὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ εἴπω εἰς τὰς ἀρχάς, εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρομαι ὡς βουλευτής. Ἐν τούτοις λοιπὸν δὲν ἔγινε τίποτε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἐκεῖ. Τώρα τελευταίως ἐπῆλθεν ἕνα ἄλλο περιστατικόν. Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος εἶχεν ἐνεργήσει ἕνα ἔλεγχον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ προέκυπτεν μία ὀφειλὴ δὲν εἰξεύρω ἐκ ποίας αἰτίας ὀφειλομένη εἰς τὴν κοινότητα εἴτε παρὰ τοῦ πρώην κοινοτικοῦ ἄρχοντος εἴτε παρὰ συγγενοῦς του, δὲν γνωρίζω διότι εἶναι τὸ ἴδιον ὄνομα. Ὁ ταμίας Κορινθίας ἔστειλεν ἔνταλμα πρὸς τὸν ἀστυνομικὸν διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν αὐτό. Ὅταν δὲ ἠρώτησεν ὁ ταμίας τὶ γίνεται αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, λέγει «δὲν γνωρίζω διότι δὲν εἰσεπράχθη». Τότε ὡς φαίνεται ἀπετάνθη ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος εἰς τὴν ἀστυνομίαν δι’ ἐγγράφου καὶ εἰς ἀπάντησιν τῷ ἐστάλη τὸ ἑξῆς ἔγγραφον. (ἀναγινώσκει).

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐταὶ αἱ ἀντιθέσεις γίνονται παντοῦ.

§21Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπα εἰς τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος «τὶ ἔγγραφον τοῦ ἔστειλες ἐσύ; διότι πρόκειται περὶ προστατευτικῶν καὶ αἱ ἀρχαὶ πρέπει νὰ ἀποτείνωνται μετά τινος δέους.» Λοιπὸν μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ἔστειλεν αὐτό. (ἀναγινώσκει). Τὶ ἦτο τὸ ἔγγραφον αὐτὸ κατὰ τὶ ἔθιξεν τὴν ἀστυνομίαν ὥστε νὰ γράψῃ αὐτὰ ποὺ ἔγραψεν; Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως διότι ἀποτείνομαι πρὸς ὑμᾶς ἐπειδὴ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἔκαμα ἐπανειλημμένως λόγον καὶ τοῦ εἶπον «ἐμένα δὲν μὲ ἐνδιαφέρει· στείλατε ὅποιον θέλετε ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι νὰ στείλετε ἕνα πρόσωπον τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὰ στοιχεῖα τῆς ἀπαιτουμένης εὐπρεπείας προκειμένου περὶ μιᾶς λουτροπόλεως ὅπου ὑπάρχουσι τόσοι ξένοι. Δὲν ἠξεύρω τὶ ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ περαιτέρω παραμονὴ τοῦ ἀστυνόμου τοῦ διευθύνοντος τὴν ἀσφάλειαν ἐκεῖ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη κ. Πρόεδρε, ἄν νομίζωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν διοίκησιν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴπω καὶ τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον ἔχω καὶ κατὰ τοῦ νομάρχου. Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος θέλετε νὰ εὑρίσκεται εἰς καλὰς σχέσεις μετὰ τοῦ νομάρχου μετὰ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ συνεργασθῇ· μετέβη εἰς Ναύπλιον καὶ τοῦ ἀνεκοίνωσε τὰς σκέψεις του σχετικῶς πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως καὶ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ αὐτάς. Μάλιστα, ἐξ ὅσων γνωρίζω, διὰ νὰ ἔχῃ μᾶλλον εὐμενῆ τὴν ὑποδοχὴν παρὰ τοῦ κ. νομάρχου ἐπεκαλέσθη καὶ τὴν ἐπικουρίαν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους κ. Κολιαλέξη τοῦ ἀνέπτυξεν τὰς ἀνάγκας καὶ ὁ κ. νομάρχης φιλοφρονέστατα τοῦ εἶπε νὰ εἶναι βέβαιος περὶ τῆς ὑποστηρίξεώς του καὶ τοῦ ἀνέφερεν καὶ διαφόρους αἰτιάσεις τὰς ὁποίας εἶχεν κατὰ τῆς προηγουμένης διοικητικῆς ἀρχῆς. Μετ’ ὀλίγον ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἑξῆς: Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ καταβρέγματος. Διὰ τὸ κατάβρεγμα εἶχε παραγγείλει καταβρεκτῆρα ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ ἔλθῃ τὰς ἡμέρας ἐκείνας. Ἀλλὰ εἶχεν λήξει ἡ ἐνοικίασις ἡ προηγουμένη καὶ δὲν εἰμποροῦσε νὰ κάμῃ νέαν δημοπρασίαν διὰ νὰ ἀναλάβῃ ἄλλος ἐνοικιαστὴς ἀφοῦ πλέον ἤρχετο ὁ καταβρεκτήρ. Ἦλθεν εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὸν ἐνοικιαστὴν καὶ τοῦ εἶπεν νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν κατὰ τὰς ὀλίγας αὐτὰς ἡμέρας μὲ τὴν ἀναλογίαν τοῦ μισθώματος. Ἤρχιζεν δὲ ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀνάγκην τὸ Λουτράκι νὰ ποτίζεται μέχρι πρωΐας. Τὶ ἔγινεν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν; Τοῦ ἀπορρίπτουν καὶ τοῦ λέγουν «νὰ τὰ πληρώνῃς σύ, διότι ἐγὼ δὲν τὰ ἐγκρίνω». Κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργῆται τίποτα εἰς τὴν κοινότητα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸ ἡμερῶν ἔλαβε πρόνοιαν διὰ νομοθετήματός του νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν καλὴν διατήρησιν τῶν λουτρῶν. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφίνωμεν τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς νὰ κάνουν ὅ,τι θέλουν, ὥστε νὰ ἐμποδίζουν τὰς λουτροπόλεις νὰ ὑπάρχουν. Κατὰ τοῦ κ. νομάρχου πολλὰ μοῦ παρεπενέθησαν ἐκ διαφόρων κοινοτήτων. Τοὺς εἶπον νὰ φροντίσουν ὅπως ἠμποροῦν. Καὶ ὁ ἄλλοτε βουλευτὴς κ. Μουτζουρίδης ἔκαμε τόσα παράπονα, ἀλλὰ ἐὰν θελήσητε νὰ λάβετε πίνακα πῶς συμπεριεφέρθη θὰ ἀντιληφθῆτε πῶς χιλιάδας δραχμῶν ἄνευ δικαιολογίας ἔδιδε τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος νὰ διαχειρίζεται ἄνευ τῶν διατυπώσεων, ἀλλὰ ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ. Δὲν ἀξιοῖ ὁ νῦν πρόεδρος τῆς κοινότητος νὰ δίδωνται μὲ τοιαύτην εὐκολίαν ἀλλὰ δὲν μπορεῖ καὶ νὰ τὸν ἐμποδίζουν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐπειγόντων καθηκόντων του, διότι δὲν ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ ἀμέσως τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ τοῦ ἀρνῆται τὴν πίστωσιν. Μολονότι πολὺ ἐκτιμῶ τὸν νῦν πρόεδρον τῆς κοινότητος, διότι εἶναι ἕνας πολὺ ρέκτης ἄνθρωπος καὶ μὲ διάθεσιν νὰ ἐργασθῇ, εἶναι ἀναμφισβήτητον ἄλλωστε καὶ ἀπ’ αὐτὸν τὸν φίλον σας, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ἐπειδὴ πολλάκις γίνονται καὶ τινες ὑπερβολαὶ ὅτι ἤθελον νὰ ἐνισχυθῇ περισσότερον. Μανθάνω ἀπὸ τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν ὅτι ἔστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου παραπονεῖται κατὰ τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν τοῦ νομάρχου καὶ λέγει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικῆται οὕτω πως ἐκεῖ ὁ τόπος διότι ἐμποδίζεται τὸ ἔργον τῆς προόδου. Ἔχω δύο λέξεις νὰ σᾶς διαβάσω τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. (ἀναγινώσκει). Οὕτως πως ἔχουσι κ. βουλευταί, τὰ ἐν Λουτρακίῳ. Νομίζω ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ θελήσῃ νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὸ στενογραφικὸν γραφεῖον νὰ μοῦ διαβάσῃ τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ τὰ δώσω εἰς τὸν συνάδελφόν μου τὴν ἀπάντησιν.

§23Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ ἐπιφέρῃ μίαν τάξιν. Δὲν ζητοῦμεν τὴν εὔνοιαν τοῦ νομάρχου, ἀλλὰ νὰ τοὺς διευκολύνῃ καὶ εἰς παράβασιν τοῦ καθήκοντος νὰ τοὺς ὑποδεικνύῃ νὰ πράττουν τὸ καθῆκον των, διότι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐπιθυμοῦν νὰ τὸ ἐκτελοῦν καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένομεν. Θέλετε νὰ διατηρήσετε τὰς ἀρχάς σας, ἀλλ’ εὕρετε τρόπον ὥστε νὰ ἐκτελῆτε τὸ καθῆκον σας.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν μὲ διαβεβαιοῖ ὅτι τὸν γνωρίζει ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὅτι εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ἀστυνομικῶν. Καὶ ἐπὶ πλέον τὰ πολιτικά του φρονήματα εἶναι ἀντίθετα.

§25Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐξήτασα τὰ φρονήματα καὶ τὰς ἰδέας τοῦ ἀστυνόμου. Εἶπον μόνον τά φρονήματα τοῦ εἰσαγγελέως διά νά δείξω ὅτι δὲν τὸν ἐπηρεάζουν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων του, οὔτε μπορεῖ νά ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους νά μὴ ἔχουν φρονήματα. Ἐγὼ πιστεύω ὄχι μόνον ὅτι πρέπει νά ἔχουν φρονήματα ἀλλὰ εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἁρμοδίων διά νά ἔχουν τά φρονήματά των καὶ νά ἀναμιγνύωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἠμπορεῖ λοιπὸν νά τά ἔχουν ὡς ἄτομα καί νά μὴ τοὺς ἐπηρεάζουν κατ’ οὐδέν!

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο χρήσιμον νά σᾶς δώσω αὐτὴν τὴν πληροφορίαν διά νά ἀρθῇ ἡ ὑπόνοια ἡ ὁποία μοῦ ἠγέρθη, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ἀντιθέτως πρὸς τὴν σύστασιν τοῦ εἰσαγγελέως, δὲν ἐπηρεάζεται ἀπὸ κομματικά. Ἀλλά δὲν ἀρκεῖ αὐτό. Ἐάν κακῶς συμπεριφέρεται, πρέπει νά τὸ ἐξετάσωμεν.

§27Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ σᾶς προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς: Μοῦ εἶπεν ὅτι συνδέεται ἰδιαιτέρως μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ ἐσκέφθην φιλικῶς νά σᾶς παρακαλέσω νά τοῦ ὑποδείξετε νά προσέξῃ εἰς τὸ μέλλον.

§28Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἐν λόγῳ ἀστυνόμος εἶναι ἀντιφιλελεύθερος ὀλίγον περισσότερον ἀπὸ σᾶς. Τὸν εἶχα ἐγὼ εἰς τὴν Ἤπειρον. Εἶναι ζόρικος ὁ ἄνθρωπος διότι δὲν τοῦ ἀρέσουν τά πράγματα ποὺ δὲν πρέπει νά γίνουν. Ἐπληροφορήθην δὲ ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ Λουτράκιον δὲν εἶναι ἀρεστὸς παρά τῶν εἰς τὸ χαρτοπαίγνιον ἐνδιαιτουμένων· Σᾶς πληροφορῶ δὲ προσθέτως, ὅτι ἐφάνη κατ’ ἐξοχὴν καλὸς στρατιώτης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν μὴ εἴσοδον ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ εἰς τὰ χαρτοπαίγνια. Εἰς τὴν Ἤπειρον ἕως ὅτου τὸν ἀντιληφθῶ ὑπέστη συνεχεῖς ἐκτοπισμούς, διότι εὕρισκαν ὅτι δὲν κάνει εὐκολίας. Ἀλλά κατ’ ἐμέ, οἱ ἄνθρωποι ποὺ δὲν κάνουν εὐκολίας εἶναι οἱ ἄριστοι.

§29Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, εὐχαριστῶ διὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοῦ δίδετε, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔλαβον δύο τηλεγραφήματα τοῦ κ. εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν καὶ ἓν ἔγγραφον τοῦ ἰδίου, ὡς δὲ μὲ ἐπληροφόρησαν, ἡ ἀνάκρισις ἦτο κατ’ αὐτοῦ.

§30Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὄχι, ἦτο ὑπὲρ αὐτοῦ.

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν ἡ ἀνάκρισις διεπίστωσεν ἄλλα πράγματα, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι διὰ τὴν Κυβέρνησιν γεννᾶται μεγαλείτερον πρόβλημα. Ἄν ὄντως, ὡς λέγετε, ἡ ἀνάκρισις κατέληγεν εἰς ἀντίθετα συμπεράσματα, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐτηλεγράφησεν ὁ εἰσαγγελεὺς περὶ αὐτοῦ, ὡς μάλιστα ὡς μοῦ εἶπον, τότε γεννᾶται ἕν ἄλλο πρόβλημα ἀκόμη μεγαλείτερον.

§32Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τώρα ἐννοῶ καλὰ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταγγελίας τῆς ἀναφορᾶς τοῦ κ. εἰσαγγελέως διέταξεν ἀνάκρισιν. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ κανονικόν; τὸ νόμιμον; Δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὅτι μία ἄλλη ἀρχὴ δύναται νὰ κρίνῃ διοικητικῶς ἀστυνομίαν καὶ ἡ ἀστυνομία νὰ στηρίζεται εἰς τὴν γνώμην τοῦ εἰσαγγελέως καὶ νὰ μὴ διεξάγῃ ἰδικήν της ἀνάκρισιν; Γνωρίζετε πόση εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια τῶν στρατιωτικῶν ὥστε νά μὴ δέχωνται τὰς γνώμας τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν. Ἄν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἀνάκρισις κατέληξεν εἰς συμπεράσματα ἀντίθετα, δὲν εἶναι παράδοξον νὰ ἐπλανήθη ὁ εἰσαγγελεύς.

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν ὅτι ἡ κανονικὴ ὁδὸς εἶναι αὐτὴ περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε. Ἡ πληροφορία μου εἶναι ὅτι ἡ ἀνάκρισις κατέληξε κατὰ τοῦ ἀστυνόμου. Δὲν τὸ πιστοποιῶ ὅμως αὐτό, διότι δὲν τὸ γνωρίζω· μοῦ ἐλέχθη ἐξωδίκως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι οἱ διευθύνοντες θὰ εἶναι καλὸν νὰ λαμβάνωσιν ἐνίοτε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν, ὥστε νὰ μὴ ἀφίνητε νὰ παρατείνεται αὐτὴ ἡ κατάστασις. Δυστυχῶς δὲν ἔχω νὰ εἴπω ὅτι δὲν παρατηρεῖται καμμία φειδὼ εἰς τὴν μετακίνησιν τῶν ἀστυνόμων. Ἄν θελήσητε ποτὲ νὰ ζητήσητε κατάλογον τῶν μετακινήσεων ὡρισμένων προσώπων, θὰ ἴδητε ὅτι κάθε 2–3 μῆνας μετακινοῦνται, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ λόγος καὶ χωρὶς ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ εἴπῃ τὶ κατ’ αὐτοῦ, οὔτε εἰς ἄλλον.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὔτε ἡ προϊσταμένη ἀρχή;

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Γνωρίζω συμπολίτην μου ταγματάρχην, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ὁμιλήσω εἰς ἄλλην ὥραν, ὁ ὁποῖος εἰς διάστημα 9 μηνῶν μετετέθη 6–7 φοράς· δὲν ἄφησε μέρος ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μὴ μετετέθη. Ἀπὸ τὴν Θράκην εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἀπὸ τὰ Γρεβενὰ εἰς τὴν Θράκην κ. ο. κ., διαρκῶς εὑρίσκεται ἐν ταξειδίῳ. Τὸ θέτω τὸ ζήτημα ὡς γενικὸν ἀφ’ ἑνός, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὴ μία τοιαύτη συμπεριφορὰ πρὸς τοὺς ἐκεῖ φίλους μου ἐκ μέρους τῶν διοικητικῶν ὀργάνων.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μελετήσῃ τὸν λόγον σας. Ἂν ἡ ἀνάκρισις ἡ ὁποία ἔγινε διοικητικῶς ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν, καταλήξῃ σύμφωνα μὲ τὴν γνώμην τοῦ εἰσαγγελέως, δὲν εἶναι ζήτημα, ἄλλως θὰ μᾶς φέρῃ εἰς πολὺ δυσχερῆ θέσιν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν αἴτησίν σας.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω αἴτησιν. Ἐγὼ καταγγέλλω γεγονότα, σεῖς δὲ ὀφείλετε νὰ ἐξετάσητε.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξετάσω διὰ τῶν ὀργάνων τῶν ἀνωτέρων τῆς προϊσταμένης ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, ὄχι βέβαια στρατιωτικῶς. Σᾶς λέγω δὲ τοῦτο, ὅτι προσπαθῶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχύσω τὴν χωροφυλακὴν νὰ μὴ ὑφίσταται τὰς ἐπιθέσεις καὶ τοὺς ἐπηρεασμοὺς τοὺς κομματικούς, ἀλλὰ νὰ κάμνῃ τὸ καθῆκον της. Κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς τοὺς εἶπον ὅτι ἐγὼ ἐννοῶ νὰ τοὺς προστατεύσω κατὰ τῶν πιέσεων τὰς ὁποίας ἔχουν καὶ αὐτοὶ νὰ κάμνουν τὸ καθῆκον των. Ἐὰν ἡ ἀνάκρισις καταλήξῃ ὑπέρ αὐτοῦ, τὶ θέλετε νὰ κάμω, ὅταν μάλιστα, ὅπως σᾶς λέγει ὁ συνάδελφος μου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν αὐτὸς κυρίως πιέζει τοὺς χαρτοπαίκτας; Θὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφον μου νὰ μελετήσῃ τὴν δικογραφίαν καὶ θὰ ἐξετάσωμεν μαζὶ τὸ ζήτημα.

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε ὅτι θὰ κάμνητε διὰ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα πρέπει νὰ τὸ κάμνητε δι’ ὅλην τὴν διοίκησιν, διότι ἀλλοίμονον ὅταν ὑπάρχῃ μία ἰσχυρὰ Κυβέρνησις, νὰ μὴ δύνανται οἱ ὑπάλληλοι νὰ κατασταθῶσιν ἀμερόληπτοι· διότι εἶναι βέβαιον ὅτι ἐπὶ μιᾶς ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως δὲν δύναται νὰ ὑφίσταται ἡ τοπικὴ πίεσις. Ἐγὼ περιωρίσθην νὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονότα καὶ νομίζω ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἐφ’ ὅσον ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν.....

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ. Ἔχω τὴν ἀνάκρισιν τὴν διοικητικήν.

§41Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπολύτως ὀρθὴ ἡ γνώμη αὐτή. Ὀφείλετε νὰ καλέσητε τὸν εἰσαγγελέα ὁ ὁποῖος ἔστειλε τὸ τηλεγράφημα καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσητε πόθεν ὠθήθη νὰ στείλῃ αὐτὰ τὰ τηλεγραφήματα χάριν τῆς μὴ διαταράξεως τῆς τάξεως καὶ διότι θ’ ἀπετέλη ὄνειδος κατὰ τῆς ἀσφαλείας.

§42Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐδῶ παραβιάζεται καταφώρως ὁ κανονισμός.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὸν κ. Πετρίδην.

§44Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Λυποῦμαι διότι εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ θέματος ἐντελῶς τοπικοῦ καὶ ἐντελῶς μὴ ἔχοντος σχέσιν μὲ τὰ μεγάλα ζητήματα μὲ τὰ ὁποῖα ἀπασχολεῖται σήμερον ἡ Βουλή. Λυποῦμαι δὲ διότι ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου κατῆλθεν ἀπὸ τὸν θῶκον τῆς ἀρχηγίας καὶ ἔπεσε εἰς μίαν συζήτησιν καθαρῶς τοπικὴν μὴ ἔχων οὐδεμίαν προσωπικὴν γνῶσιν τῶν ζητημάτων ἀλλ’ ἁπλῶς γινόμενος διερμηνεὺς τῶν τοπικῶν ἀντιθέσεων τῶν φίλων του, καὶ οἱ ὁποῖοι φίλοι του εἶναι κακομαθημένοι καὶ νομίζουν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν τὰ ὄργανα τῆς ὑπηρεσίας ὄργανα τῶν κομματικῶν των βλέψεων. Ἐνόμιζον ὅτι ὁ κ. Τσαλδάρης θὰ ὡμίλει διὰ τὰς γενομένας καταστροφὰς τῆς θεομηνίας εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μας πατρίδα, ἀλλά ὁ κ. προαγορεύσας ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα νά ἐξυμνήσῃ τάς ἀρετάς καὶ τάς ἐπιτυχίας τοῦ κόμματός του ἐν Λουτρακίῳ. Ὀφείλω νά σᾶς γνωρίσω τά ἑξῆς σχετικῶς μὲ τὸ ποιὸν τῶν ἐπιτυχόντων φίλων του, διά νά γνωσθῇ πῶς ἐπέτυχον. Οἱ σύμβουλοι οἱ ἐπιτυχόντες κατηγγέλθησαν ἀπὸ τὸν λαὸν τοῦ Λουτρακίου ἐπὶ δωροδοκίᾳ. Ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἐκπληροῦσα τὸ καθῆκον της, ὄργανον τοῦ νόμου αὐστηρόν, παρέπεμψεν μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ εἰσαγγελέως τὸ πρόεδρον καὶ τρεῖς ἄλλους συμβούλους εἰς τὸ πλημμελιοδικεῖον ἐπὶ δωροδοκίᾳ. Οἱ κύριοι σύμβουλοι μὴ εὐχαριστηθέντες ἔκαμαν ἀνακοπὴν εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Εἶμαι δὲ πληροφορημένος σήμερον, ὅτι διὰ βουλεύματος τοῦ συμβουλίου τῶν ἐφετῶν Ναυπλίου παρεπέμφθησαν οἱ φίλοι τοῦ κ. Τσαλδάρη νὰ δικασθῶσιν ἐπὶ δωροδοκίᾳ Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργόν τῆς δικαιοσύνης νὰ συστήσῃ τὴν ταχεῖαν ἐκδίκασιν τῶν ἐπὶ δωροδοκίᾳ παραπεμφθέντων, ὅπως ἐπέλθῃ ἡ τάξις καὶ ἐπιβληθῇ τὸ κράτος τοῦ νόμου εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν περιφέρειαν διὰ τῆς δωροδοκίας ἡ ὁποία ἐγένετο ἐστραγγαλίσθησαν πλήρως αἱ λαϊκαὶ ἐλευθερίαι· ἡ δωροδοκία ἦτο ἄγνωστος εἰς τὴν Κορινθίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀστυνόμον διὰ τὸν ὁποῖον τόσον δριμὺ καὶ ὀξὺ κατηγορητήριον ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, σᾶς πληροφορῶ ὅτι εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπασχολεῖται ἡ Βουλὴ μὲ τὸν κ. ἀστυνόμον. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι οὐδεμία προσωπικὴ σχέσις μὲ συνδέει μὲ τὸν ἀστυνόμον αὐτόν· εἶναι δὲ τοιούτου χαρακτῆρος ὥστε ἀπηγόρευσε νὰ προσεγγίζουν εἰς τὴν ἀστυνομίαν αἱ μερίδες αἱ ἀντιμαχόμεναι ἐκπληροῖ δὲ τὸ καθῆκον του ἀθορύβως. Εἶναι ὁ ἀστυνόμος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διεξήγαγεν τρεῖς ἐκλογὰς μὲ πλήρη ἀμεροληψίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἐκέρδισαν οἱ φίλοι τοῦ κυρίου προαγορεύσαντος. Οὐδὲν παράπονον προεβλήθη. Διότι ἀκριβῶς τὰ ὄργανα τῆς τάξεως ἄφησαν τὸν λαὸν τοῦ Λουτρακίου καὶ τῆς Περαχώρας ἐλεύθερον νὰ ψηφίσῃ. Ἐὰν ἦτο φατριαστὴς ὁ ἀστυνόμος, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐκέρδιζον οἱ φίλοι τοῦ κ. Τσαλδάρη διότι ἡ ἐπιτυχία τῶν φίλων του ἦτο μὲ ἐλαχίστην πλειοψηφίαν. Ὁ κύριος προαγορεύσας ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὸν νομάρχην Ναυπλίου. Ὁ νομάρχης αὐτὸς εἶναι εἷς ἀπὸ τοὺς διακεκριμένους νομάρχας τοῦ Κράτους, εἶναι πρώην βουλευτὴς καὶ ἐκ πολιτευομένης οἰκογενείας. Ἐτοποθετήθη ἐκεῖ ὄχι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς παρούσης, ἀλλὰ ἐπὶ Οἰκουμενικῆς ἀλλ’ οὐδέποτε δὲ ἐγεννήθη παράπονον κατὰ τῆς κακῆς διαχειρίσεως τῆς ὑπηρεσίας του. Ἀπεναντίας ὡς ἀμερόληπτος τηρητὴς τοῦ καθεστῶτος ἔχει ἐφελκύσει τὴν ἐκτίμησιν ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ. Ἀλλὰ ὁ κύριος ἐπιτυχὼν ὡς ἐπέτυχεν, ὑποψήφιος, τοῦ κυρίου προαγορεύσαντος, ἠθέλησεν μόλις ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ ζητήσῃ προνόμιον τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν τοῦ Λουτρακίου, εἰς ἐποχὴν ἐντελῶς ἀπομεμακρυσμένην ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ παλαιοῦ προνομίου. Διότι διὰ νὰ λήξῃ τὸ προνόμιον τὸ ἤδη πρέπει νά παρέλθουν ἀκόμη ἓξ ἔτη. Ὁ ἐπιτυχὼν πρόεδρος διά λόγους τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζω, προέβη διά νέας συμβάσεως ὡς πρὸς τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν εἰς παράτασιν τοῦ προνομίου καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν 8 ἔτη ἔμπροσθεν μας. Διατὶ τοῦτο καὶ διατὶ ἡ ἀδικαιολόγητος σπουδὴ ἀνανεώσεως συμβάσεως; Ὁ νομάρχης Ναυπλίου, ὅμως, εἶπεν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον; Μὴ σπεύδετε, ἔχομεν καιρὸν, μετὰ ἑξαετίαν ποὺ θὰ λήξῃ ἡ σύμβασις νά ζητήσωμεν τὴν παράτασιν τοῦ προνομίου ἰδοὺ ὁ λόγος τοῦ παραπόνου τοῦ κ. Τσαλδάρη. Ὁ ἀστυνόμος κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἄριστος. Συνεπεία ἐπερωτήσεως πρὸ δύο μηνῶν, τοῦ κυρίου προλαλήσαντος διετάχθη νέα ἀνάκρισις ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ ἀρχηγείου χωροφυλακῆς διετάχθη δὲ καὶ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς νά μεταβῇ εἰς Λουτράκι, ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικὸς μετέβη εἰς Λουτράκι ἔμεινε τρεῖς ἡμέρας καὶ ἐξήτασε ὅλας τάς μερίδας, καί διεπιστώθη δι’ ἐκθέσεως του, ὅτι ὁ ἀστυνόμος εἶναι ἄριστος καὶ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον του. Τὶ ἄλλο ἔπρεπε νὰ γίνῃ; Ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας παρασυρόμενος ἀπὸ μερικοὺς φίλους του φέρει τοιοῦτο ζήτημα πάλιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, καὶ πεισθῇ ὁ ἴδιος ὅτι ὅσα οἱ φίλοι του τοῦ ὑπαγορεύουν ἔχονται ἀκριβείας.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κολιαλέξης.

§46Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἐπὶ τοῦ θέματος δὲν θὰ λάβω τὸν λόγον, καθότι ἀνέπτυξε τοῦτο ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἤδη κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι θὰ προβῇ εἰς ἀνακρίσεις, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ εἴπω εἶναι τὸ ἑξῆς ὅτι ὁ κ. Κολέτσης, Πρόεδρος τῆς κοινότητος Λουτρακίου εἶναι εἷς ἐκ τῶν διακεκριμένων ἀνθρώπων καὶ τῶν χρηστοτέρων πολιτῶν τοῦ Λουτρακίου, ὁ ὁποῖος, κατῆλθεν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ζητήσας καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ἰδικήν μου. Ἐγὼ, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἄφησε ἐλευθέρους τοὺς βουλευτάς νὰ κανονίσουν τὰ τοπικὰ ζητήματα ἀναλόγως τῶν πολιτικῶν συμφερόντων, ἐνδοκομματικῶν, καὶ ἐπειδὴ ἦτο εἷς ἐκ τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι γεννοῦν ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἐμπιστοσύνην ὅτι θὰ πράξουν τὸ καλὸν ὑπὲρ τοῦ τόπου, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ τοῦ παράσχω τὴν ὑποστήριξίν μου ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Χριστόπουλος. Μοῦ ἐπιβάλλεται νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ κάμω αὐτὴν τὴν δήλωσιν, τοῦτο τὸ γνωρίζει ὅλος ὁ νομὸς τῆς Ἀργολιδοκορινθίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω γνώμην.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συγχωρήσῃ τὴν παρέκκλισιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἐν πλήρῃ συνειδήσει χάριν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐπερωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν ὁδῶν.

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ θέματος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν καὶ ἡ συζήτησις ἐγενικεύθη. Παρακαλῶ νὰ καλέσετε τοὺς ἄλλους ἐγγεγραμμένους.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας.

§50Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδήλωσεν ὅτι διετέθησαν διὰ συντήρησιν τῶν ὁδῶν 50.000.000. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἐδήλωσεν ὅτι εἶχε ζητήσει ἐλάχιστον ποσὸν διὰ προσωρινὴν συντήρησιν, διὰ τὰς ἀπολύτως ἀναγκαίας ἐπισκευὰς ἐκ 200 ἑκατομμυρίων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ἐπιπροσθέτως ὅτι ἐφ’ ὅσον αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῆς βενζίνης θὰ ἐπιτρέψωσιν, θὰ δώσῃ καὶ ἕτερα ποσὰ εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ τῶν 50.000.000. Αἱ τεχνικαὶ ὅμως ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου λέγουν, ὅτι ἡ χορήγησις ποσοῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον δὲν ἐπιφέρει τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα, διότι αἱ ἐπισκευαὶ γινόμεναι ἀκανονίστως καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν συγκοινωνίαν προσκαίρως ἐπιφέρουν ἀποτελέσματα ἀντίθετα τῶν προσδοκωμένων. Ὑπάρχουσι 5½ χιλιάδες χιλιόμετρα ἐθνικῶν ὁδῶν διὰ τὰ ὁποῖα δύναται ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ παρακαλεῖται νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου διὰ τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου μᾶς ἐπληροφόρησεν, ὅτι ἀπήντησεν εἰς ἔγγραφον τοῦ τουρισμοῦ ὅτι πρέπει αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ τουρισμοῦ νὰ πληροφορήσουν τοὺς διαφόρους ξένους, τοὺς εἰσερχομένους ἐν Ἑλλάδι, ὅτι δὲν δύνανται νὰ βασίζωνται ἐπὶ τῆς καλῆς καταστάσεως τῶν ὁδῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ ἐάν ἐστάλη τοιοῦτον ἔγγραφον καὶ νά πληροφορήσῃ τήν Βουλὴν ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν Ἑλληνικῶν ὁδῶν. Θὰ ἦτο δυνατὸν ἀντὶ τῶν 1800 χιλιομέτρων τά ὁποῖα γίνονται διὰ τῆς ἑταιρείας Μακρῆ, καί διά τά ὁποῖα διατίθενται 20.000.000, νὰ ἐγίνοντο ὀλιγώτερα χιλιόμετρα καὶ νά διατεθῇ μέρος τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ πρὸς προσωρινὴν ἐπισκευὴν τῶν 5½ χιλιομέτρων τῶν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν. Ἀλλ’ ἐπιπροσθέτως καθυστεροῦνται καὶ χρήματα ἀνήκοντα εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα, διότι διὰ τοῦ ἀρχικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος καθόριζε πῶς συνιστῶνται τά ταμεῖα ἦτο ὑποχρέωσις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν νά καταθέτουν τά εἰσπραττόμενα διὰ τά ταμεῖα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Διά νεωτέρου ὅμως νόμου ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὥρισεν ὅτι τά ποσά θὰ εἰσπράττωνται ἀπὸ τὰ δημόσια ταμεῖα καὶ θὰ ἀποδίδωνται ἐν καιρῷ. Μέχρι σήμερον δὲν ἀπεδόθησαν τὰ ποσὰ τὰ εἰσπραχθέντα.

§51Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πλανᾶσθε. Ἀπεδόθησαν. Ὅσα εἰσπράττονται ἀποδίδονται.

§52Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Καθυστεροῦνται κύριε ὑπουργέ, καθυστεροῦνται καὶ του ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἐκ βενζίνης μέγιστα ποσά. Ἀπεδόθησαν ὅλα τὰ ποσὰ τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τοῦ φόρου τῆς βενζίνης;

§53Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τὸν φόρον τῆς βενζίνης μάλιστα. Ὑπάρχει μία παρανόησις. Ὑπάρχει ὅμως δημοτικὸς φόρος βενζίνης, ποσοστόν, κ.τ.λ. Ἐρωτᾶται ποῖος φόρος βενζίνης προωρίσθη διὰ τὸ ταμεῖον ὁδοποιΐας; Συνήθως ὑπολογίζεται ὁλόκληρον τὸ ἐκ τῆς βενζίνης ἔσοδον, τὸ καὶ δι’ ἄλλους σκοποὺς προορισθέν.

§54Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Νὰ μᾶς πληροφορήσετε ἄν μὲ τὰ 5.000.000 ἃ διετέθησαν δύνανται νὰ συντηρηθῶσιν αἱ ὁδοί, διότι ἐγὼ ἔχω ἓν παράδειγμα. Εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐλαχίστην συγκοινωνίαν ἔχουν διατεθῇ 3.000.000 ἀντὶ τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων 20 τοιούτων. Ἔχω καὶ ἕνα ἄλλο παράδειγμα διὰ τὴν κεντρικὴν ὁδὸν Ἀγρινίου Θέρμου διὰ τὴν ὁποίαν διετέθησαν 200 χιλ. διὰ τὴν συντήρησιν 34 χιλιομέτρων αὐτὸ εἶναι τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως; Μὲ 200 χιλ. εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῇ ὁδὸς 34 χιλιομέτρων; Ἐὰν διατεθοῦν διὰ νὰ συντηρηθοῦν προσκαίρως, κατόπιν θὰ ἐξοδεύσουν ἄλλα τόσα καὶ δὲν θὰ γίνῃ τίποτε. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μετά τήν γενίκευσιν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Διά νά εἶμαι δὲ παρασκευασμένος ἐζήτησα καὶ ἔχω καὶ ὑπηρεσιακάς τινας πληροφορίας. Τὸ ζήτημα τῶν ὁδῶν γνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ πολλοῦ χωλαίνει λιγάκι χωλαίνει ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν χρήματος καὶ ἐπὶ ἀρκετὸν χρόνον κανὲν τακτικὸν σύστημα δὲν ἐγένετο καὶ ἕκαστος ἀναλόγως τῶν μέσων τά ὁποῖα διέθετε παρὰ τῷ κέντρῳ, κατώρθωνε καὶ κατεσκεύαζεν μίαν ὁδόν. Ἀλλὰ ἓν μέγα μειονέκτημα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁδοποιΐαν μας ἦτο τὸ ὅτι χρειάζονται μεγάλαι δαπάναι συντηρήσεως καὶ ὄχι μόνον συντηρήσεως ἀλλά καὶ ἀνακαινήσεως διότι κατά τινα ἀναλογίαν ὅσον καὶ ἂν ἐπισκευάζεται μία ὁδὸς καταστρέφεται ἕνα μέρος. Αἱ δαπάναι δὲ τοῦ ἀνακαινισμοῦ καὶ τῆς συντηρήσεως παρ’ ἡμῖν, εἶναι κατ’ ἀναλογίαν μεγαλείτεραι ἀπὸ ὅτι εἶναι εἰς τά πλεῖστα ἄλλα μέρη, διότι δυστυχῶς ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, αἱ ὁδοὶ τουλάχιστον τῶν πόλεων κατασκευάζονται κατά τρόπον τοιοῦτον ὥστε νά μὴ εἶναι ἐπαρκῶς στερεαί. Πρέπει δὲ νά εἴπω ὅτι εἴχομεν ἄλλοτε ἕνα μέσον ἀρκετά καλὸν καὶ ἀρκετά προφυλακτικὸν διά τάς ὁδούς μας τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω τινὲς νεωτερισμοὶ τὸ κατήργησαν Εἴχομεν τοὺς ὁδοστάτας οἱ ὁποῖοι ἦσαν κατὰ τὴν ἔκτασιν ὡρισμένων τμημάτων τῶν ὁδῶν καὶ μόλις κατεστρέφετο ἓν ὡρισμένον μέρος τοῦτο ἐπισκευάζετο ταχέως καὶ δὲν ἐπεκτείνετο ἡ καταστροφὴ εἰς ὅλην τὴν ὁδόν. Τὸ σύστημα τοῦτο κατηργήθη καὶ ἐκεῖ οὐχὶ ὀρθῶς.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ πολλοῦ;

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νά σᾶς εἴπω ὅτι ἐγὼ τὸ εὗρον καταργημένον εἰς τά 1920 ὅτε ἤμουν ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἐσκέφθην τότε μετά τῆς ὑπηρεσίας ἂν δὲν ἦτο ὀρθὸν νά ἐπαναφέρωμεν τὸ σύστημα αὐτό. Ἀλλά τότε ἦτο ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὁδοποιΐα μας δὲν ἀπελάμβανε τίποτε σχεδὸν ἀπὸ τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν παρά ἕνα ποσὸν τακτικῶς. Νομίζω ὅτι εἶναι ἕν σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας, ὡς δὲ πληροφοροῦμαι ὑφίσταται καὶ ἀλλοῦ. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὸ μῆκος τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν ἀνέρχεται εἰς 5.500 χιλμ. ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ ἀνακαινίζεται τὸ ⅛ τὸ ὁποῖον ἐπὶ 120.000 ὁδῶν ἀναλογεῖ πρὸς 82.580 000, διὰ δὲ τὴν ἐπισκευὴν χρειάζεται ἕνα ποσὸν κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς 93.000.000 ἤτοι 176.000.000 ἐτησίως δι’ ἀνακαινίσεις καὶ ἐπισκευάς.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χωριστὰ τὰς νέας ὁδούς;

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βέβαια. Τὰ διατειθέμενα ἐτησίως δι’ αὐτὰ ποσὰ εἶναι εἰς τὰ 1929–1930 εἶχον 90.000.000 ἀλλὰ ἐξ αὐτῶν ἔχουν ἀναληφθῇ ὑποχρεώσεις παρελθόντος ἔτους 40.000.000 καὶ ὑπολείπονται 50.000.000 μόνον. Εἰς τὰ 1930–1931 ἔχουν 70.000.000 ἀλλὰ ἔχει ἀναληφθῇ ὑποχρέωσις τοῦ προηγουμένου ἔτους 35.000.000 καὶ ὑπολείπονται 35.000.000. Ἂν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ μέθοδος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς μείνουν ὁδοί. Ἀλλ’ ἕως ὅτου νὰ κατασκευάσωμεν αὐτὰς θὰ καταστραφοῦν ὅλαι αἱ ὁδοὶ αἱ ὑφιστάμεναι. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰς ἀνάγκας τὰς οἰκονομικὰς καὶ κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ ἀνταποκριθοῦμε εἰς αὐτὰς, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι μποροῦμε νὰ παραμελήσωμεν τὰς ὁδοὺς καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διαθέτομεν δὲν ἀποτελεῖ πλέον οἰκονομίαν ἀλλ’ ἀποτελεῖ σπατάλην, διότι ἂν κάναμεν τὰς ὁδοὺς καὶ ἀφήναμε τὰς παλαιὰς νὰ καταστρέφονται ἐν τοιαύτει περιπτώσει δὲν θὰ ἔχωμεν ποτὲ ὁδούς· Θὰ ἔχωμεν δὲ καταναλώσει δαπάνας τρομερὰς χωρὶς νὰ κάνουμε τίποτε, ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσαν ὅτε διηύθυνα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἕν γεγονὸς τὸ ὁποῖον κρίνω σκόπιμον νὰ σᾶς ἀναφέρω. Τὸ Λουτράκι μετὰ τῆς Περαχώρας εἶχε μίαν ὁδὸν ἁμαξιτὴν εἰς πολὺ ἀθλίαν κατάστασιν. Ὅλος ὁ κόσμος παραπονεῖτο ὅτι ἡ ὁδὸς αὐτὴ δὲν ἦτο δυνατὸν οὔτε μὲ τοὺς ἡμιόνους. Ἐστάλη εἷς ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου μηχανικὸς νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας μοῦ ἔδωσεν ἐγγράφως ἦταν ὅτι ἐχρειάζοντο πολὺ περισσότερα διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ παλαιοῦ δρόμου, παρὰ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ νέου τοῦτο ποὺ συμβαίνει μὲ τοὺς δρόμους τῆς ἐπαρχίας μου συμβαίνει ἀσφαλῶς καὶ μὲ τοὺς δρόμους ὅλου τοῦ Κράτους, ἀνέφερα ὅμως τοὺς δρόμους τῆς ἐπαρχίας μου, διότι τὰ κατ’ αὐτοὺς γνωρίζω καλλίτερον. Ἐπίσης δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ τὰ τοῦ δρόμου τοῦ Ξυλοκάστρου μὲ τὸν ὁποῖον ὅσα καὶ ἂν δαπανήσωμεν δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς τελεσφόρον ἀποτέλεσμα. Τώρα τί συμβαίνει μὲ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας; Κατὰ τὰς πληροφορίας μου τὸ 1929–1930 εἶχεν 90.000.000 ἀρωγὴν τοῦ Κράτους καὶ ἀπὸ τὸν φόρον βενζίνης 40.000.000. Τὸ 1930–1931 εἶχεν 130 ἀρωγὴν τοῦ Κράτους καὶ 100.000.000 ἀπὸ τὴν βενζίνην. Τώρα ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἔχει τῆς διοικήσεως, προμηθείας, διὰ τόκους χρεωλύσιον κλπ. ἔργα τινὰ εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα, μένει αὐτὸ τὸ ἐλάχιστον ποσόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βενζίνην συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Ἐνῷ εἰσεπράχθησαν 300.000.000 ἀπεδόθησαν 140 καὶ καθυστερεῖται τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν.

§61Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀπολογηθῶ κατόπιν.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἁπλῶς ἐρωτῶ. Σεῖς δώσατε οἱανδήποτε μορφὴν θέλετε, ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ἔκαμον κατηγορίαν.

§63Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται γιὰ σᾶς.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἐὰν ἐδίδοντο ὅλα αὐτὰ συνεπείᾳ τῆς ἐλαττωματικῆς καταστάσεως τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ὁδοποιΐας θὰ ἴδητε ὅτι ἡ ἀρωγὴ ἡ ὁποία ἐδίδετο εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα πέρυσιν ἔφθασεν εἰς τά 20.000.000, ἐφέτος θὰ φθάσῃ εἰς τὰ 11.500.000. Ἂς ἀφήσω δὲ ὅτι καὶ αἱ κοινοτικαὶ καὶ αἱ δημοτικαὶ ὁδοὶ ἔχουν ἀνάγκην ἀρωγῆς τινος, παρὰ τὸν δημόσιον πρὸ παντὸς ὅσον ἀφορᾷ τὰ τεχνικὰ ἔργα. Εἶναι ὀρθὸν καὶ πρέπει νὰ συστηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὰς Κοινότητας ἵνα δι’ οἱωνδήποτε μέσων δι’ ἰδίας ἐργασίας κατασκευάζουν ὅ,τι δύνανται νὰ κατασκευάζουν. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι εἶναι σύστημα σωστὸ καὶ ἐπιβεβλημένον. Βεβαίως νὰ συστηθῇ εἰς τὰς Κοινότητας ἀλλὰ νὰ γίνεται καὶ μία ἔκκλησις εἰς τοὺς μακρὰν αὐτῶν εὑρισκομένους. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως εἶχον λάβει μέτρα τοιαῦτα, ὥστε ἔστειλα καὶ ἐγκυκλίους εἰς ὅλα τὰ ἔξω μέρη νὰ βοηθήσουν τὰ ἔργα τὰ κοινοτικά, καὶ ὁ τότε διάδοχός μου κ. Ζαΐμης ἔκαμε καὶ αὐτὸς εὐρυτέραν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τούτων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξωθήσωμεν τὰς Κοινότητας....

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ γίνεται.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰς ἐνισχύσωμεν οἰκονομικῶς ἰδίᾳ προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως τεχνικῶν ἔργων διότι αὐτὰ δὲν μποροῦν νὰ τὰ κάμουν μὲ τὰ χέρια των. Ἄν δὲ τὸ Κράτος τοὺς παράσχῃ αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν, τότε ἀσφαλῶς θὰ ἐπιδοθῶσιν μετὰ μείζονος πλέον ζήλου εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, καί ἐφόσον ἔχουν ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν θὰ κάμουν τὸ γεφυράκι τὸ μικρὸ ἢ τὸ μεγάλο, αὐτοὶ δὲν θὰ δουλέψουν, ἀφοῦ δρόμο δὲν θὰ ἔχουν. Εἶναι ἀξία ἰδιαιτέρας σημασίας ἡ ἐπιχορήγησις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν τεχνικῶν ἔργων. Πέραν τούτου τίποτε ἄλλο. Πρέπει αἱ κοινότητες νὰ φροντίζουν μόναι των. Καταλήγων λοιπόν, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα τῆς ὁδοποιΐας. Δὲν μποροῦμε νὰ κατασκευάζωμεν καινούργιους δρόμους διὰ νὰ καταστρέφωνται ὅλοι οἱ παλαιοὶ διότι ἔτσι ἀντλοῦμεν εἰς πίθον Δαναΐδων ἢ κυλίομεν τὸν λίθον τοῦ Σισύφου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἁρμόδιος πρὸ παντὸς διότι χρειάζονται οἰκονομικὰ μέσα καὶ εἶναι ἀνάγκη ὡρισμένα ποσά, τὰ ὁποῖα διὰ νόμου διετέθησαν δι’ ὡρισμένα ἔργα καὶ μάλιστα ἔργα τοσαύτης κοινωνικῆς ἀνάγκης, οἷα ἡ ὁδοποιΐα, νὰ διατίθενται καὶ νὰ μὴ καθιστεροῦνται. Δὲν ξεύρω ἄν καθιστεροῦνται, ἀλλά, ἄν καθυστεροῦνται, θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ καθυστεροῦνται.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστομάνος.

§68Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Πράγματι κ. βουλευταί, εἷς τῶν κυριωτέρων συντελεστῶν τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς εἶναι ἡ ὁδοποιΐα, ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν καὶ ἐν γένει ἡ συντήρησις καὶ ἐπέκτασις τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ ὁδικῶν δικτύων παντὸς τόπου. Πράγματι ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς μόλις ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν ἐφρόντισε νὰ θέση εἰς ἐφαρμογὴν τὴν σύμβασιν Μακρῆ καὶ οὐδεμιᾶς ἐφείσθη δαπάνης πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τούτου. Ἀτυχῶς ἡ σύμβασις Μακρῆ δὲν εἶναι οὕτω πως συντεταγμένη ὥστε νὰ ἐγγυᾶται τὴν καλὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ ἑταιρία Μακρῆ εἶναι ἑταιρία πρώτης τάξεως καθὼς καὶ αἱ ὑπεργολαβικαὶ ἑταιρεῖαι, ἀλλὰ δὲν ἐγγυᾶται, λέγω τὴν καλὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι συμβεβλημένος ὁ κ. Μακρῆς πρὸς τὸ δημόσιον. Κατὰ ταῦτα ὅλαι αἱ ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν δι’ ἀσφαλτικῆς ἐπιστρώσεως θὰ πρέπῃ νὰ συντηρηθοῦν ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν Μακρῆ ἐπὶ 5 ἔτη ἄνευ δαπάνης τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑνὸς οὐδεμιᾶς τοιαύτης ὁδοῦ προβλέπεται ἡ ἐκτέλεσις μέχρι τοῦδε, ἀφ’ ἑτέρου αἱ δι’ ἀσφάλτου μονίμως ἐστρωμέναι ὁδοὶ, οὐδεμιᾶς ἔχουν συντηρήσεως ἀνάγκην κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν. Ὅλαι τοὐναντίον αἱ ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν διὰ σκυροστρώσεως θὰ συντηρηθοῦν μὲν ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ τὸν κ. Μακρῆν, ἀλλὰ θὰ συντηρηθοῦν ἀφοῦ καταβάλλῃ τὸ δημόσιον πρὸς αὐτὸν τὰς δαπάνας τῶν ἐπισκευῶν ἤτοι τὰς δαπάνας τοῦ ὑλικοῦ τῆς ὁδοστρωσίας καὶ τῶν ἡμερομισθίων.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποχρεοῦται νὰ συντηρῇ διὰ μὲν τὰ μόνιμα ὁδοστρώματα ἐπὶ πενταετίαν δωρεάν, διὰ τὰ ἄλλα δὲ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ πληρώνωμεν;

§70Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὁριστικῆς παραλαβῆς.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει προθεσμία 2,3 ἐτῶν;

§72Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὄχι· εἶναι μὲν ὑποχρεωμένος νὰ διατηρῇ τὰς ὁδοὺς ἢ μᾶλλον ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δίδωμεν εἰς αὐτὸν τὴν συντήρησιν ἀλλὰ θὰ τοῦ πληρώνωμεν τὴν δαπάνην τῆς συντηρήσεως ἤτοι σκύρων, τσιμέντων κλπ. καὶ τὰ ἡμερομίσθια ηὐξημένα κατὰ 25%, ὅσα θὰ εἶναι τὰ γενικά των ἔξοδα καὶ τὰ κέρδη. Συνεπῶς ἔχει ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρέωσιν ἡ ἑταιρεία νὰ ἐκτελῇ τὰ ἔργα, πλὴν ἔχει καὶ συμφέρον νὰ καταναλίσκῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσότερα ὑλικὰ καὶ περισσότερα ἡμερομίσθια καὶ διὰ τὴν πρώτην κατασκευὴν καὶ διὰ τὴν συντήρησιν, ἵνα ἔχῃ καὶ μεγαλείτερα κέρδη. Ἐκεῖ δὲ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εὑρίσκω ὅτι ἐγένετο τὸ σφάλμα κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως, σφάλμα τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνεται ὁμοίως εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις καὶ εἰς τὸ σύστημα τὸ διέπον τὴν ὁδοσυντήρησιν παρ’ ἡμῖν. Δηλαδὴ τί γίνεται παρ’ ἡμῖν; Πῶς γίνεται ἡ προκήρυξις δημοπρασίας διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Προκηρύσσεται ἡ προμήθεια τῶν σκύρων. Προμηθεύονται τὰ σκῦρα δι’ ὅλου τοῦ ποσοῦ τῆς διὰ τὴν ὁδὸν ἐγκρινομένης πιστώσεως. Κατόπιν ζητεῖται νέα ἄδεια ἀπὸ τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων διὰ τὴν ἔγκρισιν τῆς κυλινδρώσεως. Συνήθως ὅμως δὲν ἐπιτυγχάνεται ἡ ἔγκρισις αὕτη, μὴ ὑπαρχούσης πλέον πιστώσεως, μοιραίως δὲ γίνεται τότε τὸ ἑξῆς: προκηρύσσεται ἡ δημοπρασία τῆς προμηθείας τῶν σκύρων, καταναλίσκεται ἡ ποσότης τῆς πιστώσεως ἡ ὁποία εἶχεν ὁρισθῇ διὰ τὴν ὁδὸν ταύτην. Ἀγοράζονται τὰ σκῦρα, τοποθετοῦνται εἰς τὰ κράσπεδα τῶν ὁδῶν, μένουν ἐκεῖ ἐπὶ πολλὰ ἔτη διότι δὲν ὑπάρχουν ἄλλα χρήματα διὰ τὴν κυλίνδρωσιν. Ἐν τῷ μεταξὺ τὰ σκῦρα σκορπίζονται, εἴτε ἀποκομίζονται, εἴτε καὶ βυθίζονται εἰς τὴν γῆν, τὸ δὲ ποσὸν τῶν σκύρων τὸ ὑπολογισθὲν διὰ τὴν ὡρισμένην ἐκείνην πρὸ πενταετίας βλάβην τῆς ὁδοῦ εἶναι ἀνεπαρκὲς πλέον διὰ τὴν καταστραφεῖσαν ὁδόν, διότι ἔχει καταστραφεῖ εἰς πολὺ μεγαλειτέραν ἔκτασιν, ἀναγκάζονται νὰ προκηρύξουν νέαν δημοπρασίαν προμηθείας σκύρων μὲ τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Τὸ τοιοῦτον βλέπει κάθε ταξειδεύων. Ταλαιπωρεῖται ὁ ταξειδιώτης, τὰ αὐτοκίνητα κινδυνεύουν νὰ συγκρουσθοῦν πρὸς τὰ ἀντιθέτως ἐρχόμενα τροχοφόρα εἰς τὸ στενὸν ποὺ ἀφήνουν ἐλεύθερον αἱ ὁδοὶ διὰ μέσου τῶν σκύρων. Δύναταί τις νὰ ὑπολογίσῃ τὰ ἔτη τῆς παραμονῆς τῶν σκύρων εἰς τὰ κράσπεδα τῶν ὁδῶν, ἀπὸ τὴν ὕλην ποὺ σκεπάζει τοὺς λόφους αὐτῶν, ἢ ἀπὸ τοὺς θάμνους ποὺ φύονται ἐπὶ τῆς κορυφῆς τῶν λόφων αὐτῶν. Ὅταν ἤμην εἰς τὸ ὑπουργεῖον συνέστησα, εἰ δυνατόν, τὴν δοκιμὴν 3 μεθόδων. Πρῶτον νὰ γίνεται ἡ δημοπρασία τῆς προμηθείας τῶν σκύρων καὶ τῆς κυλινδρώσεως ταυτοχρόνως καὶ ἂν δὲν ἐπαρκῇ τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν διὰ τὴν προμήθειαν τῶν σκύρων καὶ τὴν στρῶσιν τῆς ὁδοῦ, δι’ ὅλον τὸ μῆκος αὐτῆς, εἶπον ὅτι θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ συντηρηθῇ τμῆμα τι αὐτῆς καλῶς, τελείως καὶ ἂς μείνῃ τὸ ἄλλο διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, οὕτω ὥστε, τοὐλάχιστον ἓν τμῆμα νὰ εἶναι καλῶς κατασκευασμένον καὶ νὰ δύνανται νὰ διέρχωνται ἄνευ καταστροφῶν τὰ τροχοφόρα. Δευτέρα πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἦτο ἡ σχετικὴ μὲ τὸ ζήτημα τῶν ὁδοστατῶν, ἐδημοσίευσα δ’ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ σχετικὸν ἄρθρον. Τὸ σύστημα τοῦτο, ὑφίστατο ἄλλοτε, ἀλλὰ κατηργήθη διότι εἶχον κατορθώσει νὰ διορισθοῦν φοιτηταὶ καὶ ἀργόμισθοι ὡς ὁδοστάται οἱ ὁποῖοι ἀντὶ νὰ συντηρῶσι τὰ ὁδοστρώματα συνετηροῦντο ὡς περιπατηταὶ τῶν πεζοδρομίων, τῶν πεζοδρομίων τῶν Ἀθηναϊκῶν δρόμων ὑπὸ τῶν ὁδοστρωμάτων. Ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν συνεργείων ὁδοστατῶν, μόλις θὰ ἐνεφανίζετο μικρά τις βλάβη τῆς ὁδοῦ, ἀμέσως θὰ ἐτίθεντο ὀλίγη πίσσα, ὀλίγα σκῦρα καὶ ὄντως ἡ ὁδὸς θὰ ἠδύνατο νὰ συντηρηθῇ ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς ἀρίστην κατάστασιν. Πρόχειρον παράδειγμα ἔχομεν τὴν ὁδὸν Ἀθηνῶν–Βουλιαγμένης, ἡ ὁποία ἐπὶ 8 ἢ 10 ἔτη τώρα συντηρεῖται καλῶς ἅπαξ καλῶς διὰ πίσσης ἢ μάλθης ἐπιστρωθεῖσα. Τὸ τὶ θὰ στοιχίσῃ ἡ μέθοδος αὕτη τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν δὲν γνωρίζω. Θὰ στοιχίσῃ βεβαίως κἄτι περισσότερον ἀλλά...

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ τῶν ὁδοστατῶν μπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῶν μὴ κινητῶν συνεργείων;

§74Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ ἔχωμεν οὕτως καὶ τὴν οἰκονομίαν τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων.

§75Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἀσφαλῶς, μπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ τοῦτο. Εἰς τὸ αὐτὸ ἀποβλέπουν καὶ οἱ μὲν καὶ τὰ δέ.

§76Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Γιατὶ νὰ μὴ κάμωμεν τὴν ἀνακαίνισιν;

§77Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Καὶ αὐτὸ μπορεῖ νὰ γίνῃ. Τρίτην πρότασιν ἔκαμα τὴν ἑξῆς: Ἀφοῦ ὁ ἐργολάβος θὰ εἶχε πᾶν συμφέρον νὰ κάμῃ τὴν πρώτην ἀνακαίνισιν τῆς ὁδοῦ ἀρτίαν, διότι ἡ συντήρησις κατόπιν θὰ ἦτο συμφερωτέρα καί εὐθηνοτέρα, διατί νὰ μὴ κάμωμεν προκήρυξιν δημοπρασίας ἀνακαινίσεως καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν πολυχρονίας;

§78Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν εἴχατε κάμει σεῖς μίαν προκήρυξιν;

§79Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Εἴχομεν, ἀλλὰ δὲν προσεφέρθησαν, τιμαί. Δὲν πταίει εἰς τοῦτο ἡ προκήρυξις. Ἄλλος εἶναι ὁ λόγος τῆς ἀποτυχίας ἐκείνης. Λοιπόν, λέγω ὅτι ἐὰν κάμωμεν ὑπολογισμὸν τοῦ τὶ μᾶς στοιχίζει σήμερον ἡ συντήρησις ὁδοῦ τινὸς κάκιστα ἐπισκευαζομένης καὶ μόλις ἐπισκευασθείσης καταστρεφομένης, καὶ τὶ θὰ μᾶς ἐστοίχιζεν ἐὰν ἐπληρώναμεν διὰ τὴν ἀρχικὴν ἀνακαίνισιν τῆς αὐτῆς ὁδοῦ ὀλίγον τι περισσότερα ἀφ’ ὅσα πληρώνωμεν σήμερον, ἀλλὰ διὰ τὴν μετὰ ταῦτα, καὶ ἐπὶ ἔτη συντήρησιν πολὺ ὀλιγώτερα, φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ μεγάλη ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ καταβληθησόμενον τίμημα. Ἀλλὰ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο θὰ ἔχωμεν ἀρτίαν συγκοινωνίαν. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου πρότασιν, ἡ μεταφορὰ ἐπιβατῶν καὶ προϊόντων θὰ εἶναι εὐθηνοτέρα καὶ θὰ κατήρχετο καὶ αὐτὸς ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς τοιουτοτρόπως. Ἐνῷ σήμερον δαπανῶμεν μέγιστα ποσὰ καὶ δὲν ἔχομεν ὁδούς. Ἐὰν ἐγίνετο ἀμερόληπτος ὑπολογισμὸς τῶν ἀναγκαιουσῶν δαπανῶν, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τό σύστημα τῆς μακροχρονίου ἐργολαβικῆς ἐκμισθώσεως τῆς συντηρήσεως, εἴτε τῆς συντηρήσεως τέλος πάντων διὰ κινητῶν συνεργείων, θὰ ἦτο ἀπείρως προτιμώτερον ἀπὸ τὸ σημερινόν. Νομίζω δὲ ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος περὶ τῆς ἀναγκαίας διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν δαπάνης εἶναι ὀλίγον τι ὑπερβολικοί, καὶ τρομάζουν ἴσως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ποσόν.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μὲ τρομάζουν ἐμένα τὰ ποσὰ τῆς συντηρήσεως.

§81Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνω θὰ χρειασθοῦν πολὺ ὀλιγώτερα ποσὰ ἐκείνων. Αὐτὸ τὸ σύστημα ἐφαρμόζεται ἄλλως τε εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην, δὲν εἶναι ἰδική μου ἀνακάλυψις. Τὸ ὑφ’ ἡμῶν ὅμως ἐν Ἑλλάδι ἐφαρμοζόμενον σύστημα, εἶναι πράγματι πρωτοφανὲς διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν. Τὸ διὰ τὴν ἀνακαίνισιν ἀπαιτούμενον ποσὸν δὲν θὰ εἶναι μεγαλείτερον τῶν 90 ἑκατομμυρίων ἴσως καὶ 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Φαίνεται ὅτι ἐκ πρώτης ὄψεως ἔχετε δίκαιον ὅτι θὰ στοιχίσουν εὐθηνότερα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§84Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ κ. Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου διὰ τὴν κατάστασιν τῆς ὁδοποιΐας τῆς Κορινθίας, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ὄχι μόνον τὴν συντήρησιν τῆς ἀρτηρίας ἡ ὁποία ἄγει ἀπὸ τὴν πρωτεύουσα εἰς τὴν ἐπαρχίαν δηλαδὴ εἰς τὴν Κορινθίαν, ἀλλ’ ἀφοροῦν ἐπίσης τὴν συντήρησιν τῆς προεκτάσεως τῆς ἀρτηρίας ἀπὸ Κορίνθου διὰ τῆς παραλιακῆς ὁδοῦ μέχρι Δερβενίου, ἡ ὁποία ἔχει μεγάλην σπουδαιότητα ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταφορὰν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Ἑπομένως ἔχομεν ὑποχρέωσιν καταρτίζοντες ἐπιτροπὴν νὰ σκεφθῶμεν περὶ καλλιτερεύσεως τοῦ βίου καὶ δι’ αὐξήσεως τῶν ἀγορῶν καταναλώσεως. Καθυστερεῖ ἐπίσης καὶ ἡ σύνδεσις τῶν ὀρεινῶν δήμων καὶ ἰδίως τοῦ Φενεοῦ μὲ τὴν Συκιῶνα, καθὼς καὶ μὲ τὴν Νεμέαν, ὡς ἐπίσης καθυστερεῖ καὶ ἡ ἀπὸ Δερβενίου διὰ Σαραντάπηχον ὁδός. Αἱ ὁδοὶ αὗται εἶναι ἀπαραίτητοι ὄχι μόνον διὰ τὴν Κορινθίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν Ἀρκαδίαν, τόσον ἀπὸ οἰκονομικῆς ὅσον καὶ ἀπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως. Δυστυχῶς ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιδιώκων ἐντατικῶς, εἰσπράξεις διὰ τὸ Δημόσιον ταμεῖον εἶναι πολὺ φειδωλὸς διὰ πιστώσεις ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας ἡ ὁποία θὰ αὐξήσῃ τὰ εἰσοδήματα τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας κατὰ πολύ.

§85Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις θὰ διεξαχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν γραμμῶν τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας ἢ ἕκαστος τῶν συναδέλφων θὰ ἀναφέρῃ τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ἔχει διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς συγκοινωνίας εἰς τὰς ἐπαρχίας του; Πρέπει νὰ τὸ ἐξεύρω διὰ νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀντιλαμβάνομαι ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως πρόκειται περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν.

§87Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχει μία σύγχυσις ἐδῶ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι αἱ ἐπαρχιακαὶ ὁδοὶ τῶν ὁποίων ἡ κατασκευὴ προβλέπεται ὑπὸ τοῦ νόμου θὰ συντηρῶνται ὑπὸ τῶν ἐπαρχικῶν ταμείων τῆς ὁδοποιΐας. Τὸ Ἐθνικόν Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἔχει ἀναλάβη τὴν κατασκευὴν μόνον τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ νόμου.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιβαθινόπουλος.

§89Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν φίλον μου θὰ ἀρχίσω ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὸν τόπον μας. Εὑρισκόμενος εἰς τὴν πατρίδα μου ἐζήτησα νὰ ἐξετάσω τὶ θὰ γίνῃ διὰ τοὺς δρόμους ἐφέτος, διότι ὁμολογουμένως πέρυσι κάτι ἔγινε. Μοῦ εἶπον «ντὶπ κατὰ ντίπ», ἐφέτος θὰ καταστραφοῦν ὅλοι οἱ δρόμοι τῆς Κεφαλληνίας διὰ τοὺς ὁποίους τόσα ἑκατομμύρια λίρες ἐχάλασαν οἱ Ἐγγλέζοι. Καὶ ὅπως πρόκειται διὰ τὴν Κεφαλληνίαν τοιουτοτρόπως πρόκειται καὶ διὰ τὰς ἄλλας νήσους τῆς Ἑπτανήσου. Διότι ἡμεῖς ὡς γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς πρὸ πάντων ἡ Κεφαλληνία, ἔχει τὸ μεγαλύτερον δίκτυον ἐπαρχιακῶν ὁδῶν καὶ τὸ ποικιλώτερον. Ἔχει 430 χιλιόμετρα ἐπαρχιακὰ διὰ τὰ ὁποῖα τίποτε δὲν ἐχάλασε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἐχάλασαν τίποτε αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, δικαιοῦται ἡ Κεφαλληνία νὰ ἀπαιτήσῃ νὰ συντηρῶνται οἱ δρόμοι, νὰ μὴ καταστραφοῦν, ἠρώτησα λοιπόν, διατὶ μοῦ λέτε ὅτι θὰ καταστραφοῦν οἱ δρόμοι; μοῦ εἶπαν Ἁπλούστατα διότι πέρυσι εἴχομεν προϋπολογισμὸν 2.727.000 καὶ ἐφέτος θὰ ἔχωμεν 1.563.000. Μοῦ φάνηκε τὸ πρᾶγμα ὑπερβολικὸν εἰς ἕνα προϋπολογισμὸν ἀπὸ 2½ πέρυσι, ἐφέτος νὰ γίνῃ 1½, καὶ ἐξήτασα πῶς ἔχουν τὰ πράγματα. Καὶ πράγματι εἶδον ὅτι ἡ δεξαμενὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀντλοῦνται τὰ χρήματα ποὺ ἐξοδεύονται διὰ τοὺς δρόμους εἶναι τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἐξοδεύονται τὰ χρήματα διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ταμεῖον γίνονται τὰ κοινοτικὰ ἔργα, καὶ ἀπὸ αὐτὸ προικοδοτοῦνται μὲ ἕνα μέρος κατ’ ἔτος τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ ἰδίους πόρους. Ἐφέτος ὅμως διατὶ ἐδόθησαν ὀλιγώτερα; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα κ. ὑπουργέ. Δὲν βάζω ὑπὸ ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξοδεύει πολλὰ διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν καὶ ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κράτη γίνεται αὐτὴ ἡ ἐθνικὴ ὁδοποιΐα ἀλλὰ δὲν δύναται καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἡ ζωὴ τῆς χώρας εἶναι αἱ ἐπαρχιακαὶ καὶ κοινοτικαὶ ὁδοί. Δι’ αὐτῶν οἱ κακόμοιροι οἱ ἀγρόται φέρουν εἰς τὰς ἐπαρχίας μέσα καὶ εἰς τὰς πρωτευούσας τὸ προϊόν των. Καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι τὰ ταμεῖα αὐτὰ τὰ ἐπαρχιακὰ ἠργάσθησαν πραγματικὰ καὶ νοικοκηρεμένα. Ἀλλὰ ἠργάσθησαν πάντοτε ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων των. Εἶναι λοιπὸν σωστὸν νὰ στερήσωμεν ἀπὸ τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται τοσοῦτον ἐπιτυχῶς ἕνα μικρὸν ποσὸν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν δρόμων; Θὰ σᾶς καταστραφοῦν οἱ δρόμοι. Καί ἐκτὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος δίδει τὰ πεκούνια καὶ ὁ κ. Καραπαναγιώτης.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος.

§91Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῆς γενικευθείσης ἐπερωτήσεως, οὐχὶ βεβαίως νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν ὁδικὴν κατάστασιν τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, διότι δὲν θὰ ἤρκουν ἴσως ἡμέραι ὁλόκληροι πρὸς διεκτραγώδησιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν συντήρησιν τῆς μεγάλης ἀρτηρίας Μεσολογγίου–Ἰωαννίνων, ἡ ὁποία μόλις ἅπτεται τῶν δυτικῶν συνόρων τῆς ἐπαρχίας τὴν ὁποία ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἐκπροσωπῶ. Ἡ ἀρτηρία αὕτη ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εἶναι σπουδαιοτάτη, διότι κατὰ πρῶτον μὲν συνδέει τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα μὲ τὴν Ἤπειρον, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνιακῆς, καὶ κατὰ πρώτιστον ἴσως λόγον ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς, εἶναι σπουδαιοτάτη. Ἡ συντήρησις τῆς μεγάλης ἀρτηρίας ταύτης συντελεῖται κάκιστα· εἰς πλεῖστα σημεῖα εἶναι διακεκομένη, κατὰ δὲ τὸν χειμῶνα ἡ Ἤπειρος μεταβάλλεται εἰς πραγματικὴν νῆσον διακοπτομένης ἀπολύτως τῆς συγκοινωνίας κυρίως εἰς τὸ 37 χ. μ. τοῦ τμήματος Ἄρτης–Ἀμφιλοχίας. Εἶχον καὶ ἄλλοτε τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὸ ζήτημα τῆς συντηρήσεως τῆς ὁδοῦ ταύτης, καὶ ὁ μὲν κ. ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ δεχθῇ τὴν εἰσήγησίν μου περὶ νέας χαράξεως ἑνὸς καὶ ἡμίσεος χιλιομέτρου εἰς τὸ 37 χιλιόμετρον τοῦ τμήματος ἀπὸ Ἄρτης εἰς Ἀμφιλοχίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ὁλόκληρον τὸ τμῆμα τῆς ἀρτηρίας ταύτης τὸ περιγράφον τὴν ἀνατολικὴν πλευρὰν τοῦ κόλπου Ἀμβρακικοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν συντηρεῖται δὲν ἔχει οὐδὲν ρεῖθρον καὶ συνεπῶς ἡ κατὰ τὸν χειμῶνα ὅδευσις διὰ τοῦ τμήματος τούτου εἶναι πλημμελεστάτη. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ διὰ τὸ 37ον χιλιόμετρον, ἐκεῖ ὑπάρχει εἷς χείμαρρος, ὁ ὁποῖος κυριολεκτικῶς ἔχει καταντήσει πληγὴ τοῦ δημοσίου πλούτου, διότι πολλάκις τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἠθέλησε νὰ κατασκευάσῃ φράγμα εἰς αὐτὴν τὴν κοίτην, ἀλλὰ τὸ φράγμα τοῦτο μὲ τὴν πρώτην βροχὴν παρεσύρθη. Ἤδη κατεστράφη πᾶν ἴχνος ὁδοῦ, εἰς διάστημα ἑνὸς καὶ ἡμίσεος χιλιομέτρου ὡς εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος διῆλθε ἀπὸ τὴν ὁδὸν ταύτην καὶ ἔφθασεν εἰς τὴν Ἀμφιλοχίαν εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν λάβῃ τὰ μέτρα της ὅπως κάμῃ τὴν χάραξιν εἰς τὸ διάστημα τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως χιλιομέτρου, ἡ συγκοινωνία μετὰ τῆς Ἠπείρου δέον νὰ θεωρηθῇ διακεκομμένη. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔδωσε διαταγὴν εἰς τὸν μηχανικὸν Βάλτου, νὰ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν μελέτην τῆς νέας χαράξεως, ἀτυχῶς ὁ μηχανικὸς Βάλτου, ἐν μέρει ἐν δικαίῳ εὑρισκόμενος, ἀπήντησεν ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν λόγῳ τῶν πολλῶν αὐτοῦ ἀσχολιῶν νὰ κάνῃ τὴν νέαν χάραξιν, διότι τοῦ εἶχε ἀνατεθῆ ἡ ἐπίβλεψις τριῶν ἐπαρχιῶν Τριχωνίδος, Ξηρομέρου καὶ Βάλτου. Νῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τριχωνίδος καὶ Ξηρομέρου ἐτοποθετήθησαν μόνιμοι μηχανικοὶ ἐπαρχιακοὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου εἶναι εἷς ὁ ὁποῖος ὀλίγην ὄρεξιν ἔχει νὰ μεταβῇ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργὸν νὰ τοποθετήσῃ μηχανικὸν ἐπαρχιακὸν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου, διότι ἐκτὸς τῆς νέας ταύτης χαράξεως ἡ ὁποία ἔχει διαταχθῆ ἤδη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶναι καὶ πολλὰ ἔργα τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν εἰς τὴν παρημελημένην αὐτὴν ἐπαρχίαν, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἐντὸς τοῦ θέρους νὰ ἀρχίσῃ ἡ νέας χάραξις τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἵνα ἀποκατασταθῇ ἡ Συγκοινωνία τῆς μεγάλης αὐτῆς ἀρτηρίας, καὶ ἀποκατασταθῇ ἡ Συγκοινωνία μετὰ τῆς Ἠπείρου. Ἐπιπροσθέτως θὰ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ χορηγήσῃ τὴν αἰτηθεῖσαν πίστωσιν τῶν τριῶν ἑκατομ. δραχμῶν ἀπὸ 24ης Μαΐου καὶ πέντε ἑκατομ. δρχ. ἀπὸ 5ης Ἰουνίου, διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν μεμονωμένων τεχνικῶν ἔργων εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου Πατρίδα, διότι ἀτυχῶς ἡ συγκοινωνία τῆς ἐνδοχώρας ἐκεῖ συντελεῖται μὲ φανταστικὰς ὁδοὺς μόνον μὲ τὰ μεμονωμένα ἔργα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ κατάρευσιν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουπαροῦσος.

§93Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὅταν ἐψηφίζαμεν εἰς τὴν ἄλλην Βουλὴν τὸν νόμον περὶ τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν σύμβασιν Μακρῆ, ἐνομίσαμεν ὅλοι μας, ὅτι θὰ ἐλύετο τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας τῆς Ἑλλάδος. Δυστυχῶς ὅμως ἐκ τῶν πραγμάτων ἐξάγεται τὸ ἑξῆς· ὅτι, καίτοι θὰ ἐξοδεύσωμεν τοῦ κόσμου τὰ ἑκατομμύρια, θὰ φτειάξωμεν ὡρισμένας ἀρτηρίας πολυτελεῖς ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ οἱ ἐνυπάρχοντες ἐθνικοὶ δρόμοι θὰ καταστραφοῦν ὅλοι καὶ πλεῖσται ἄλλαι ἀρτηρίαι θὰ εἶναι ἀκατασκεύαστοι. Καὶ ἴσως ἴσως, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς πολιτικῆς, τῆς ὁδοποιΐας, νὰ κάμωμεν καὶ νέα δάνεια ὁδοποιΐας πάλιν τὸ ζήτημα τοῦ ὁδικοῦ δικτύου τῆς χώρας νὰ μὴ λυθῇ. Πρὸ ἡμερῶν ἐδιάβασα εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» μίαν ἀνταπόκρισιν ἐκ Βουλγαρίας. Ἡ ἀνταπόκρισις αὐτὴ ἔλεγε τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει.) Καὶ κατὰ τὴν ἄλλην ἐποχὴν εἶχον τὴν γνώμην, ἐπειδὴ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ ἔθνους μας δὲν εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι θὰ ἔπρεπεν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Κοινότητες ἐσυνήθισαν ἤδη εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν πρὸς ἐκτέλεσιν μικρῶν ἔργων, θὰ ἔπρεπεν ἐν συνδυασμῷ νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸν στρατὸν καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀφοῦ ἠρχίσαμεν ἀπὸ ἐφέτος νὰ μεταχειριζώμεθα 20 ἀξιωμ. διὰ τὰ συνεργεῖα τῆς Θρᾴκης καὶ τῆς Μακεδονίας. Νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸν στρατὸν τοὐλάχιστον διὰ τὰς κυριωτέρας ἐθνικὰς ἀρτηρίας. Εἶναι ζήτημα βεβαίως, τὸ ὁποῖον εἶναι συζητήσιμον, διότι εἰς πολλὰ προηγμένα Κράτη τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Καί εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀκόμη ἠμποροῦμε νὰ εἴπωμε δι’ ὡρισμένας περιφερείας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ εἰς Κοζάνην εἰς Γρεβενά, ὅπου ὁ κόσμος ἔχει συνηθίσῃ εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ εἶναι ἐργατικός, ἐκεῖ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν χωρὶς δυσαρέσκειαν. Ἀντί νὰ ἔχετε τὸν στρατὸν νὰ κάνῃ γυμνάσια νά τὸν μεταχειρισθῶμεν διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν.

§94Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὴ λέγετε τέτοια πράγματα, διότι ἐγὼ ξεύρω ὅτι μόνον τοὺς αἰχμαλώτους μεταχειρίζονται τοιουτοτρόπως. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό.

§95Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς διαβεβαιώσῃ, ὅτι μεταχειρίζεται τὸν στρατιώτην διὰ στρατιωτικὰ κτίρια. Οἱ στρατιῶται σκάπτουν εἰς τὴν Κοζάνην ὡρισμένας ὥρας τὴν ἡμέραν.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀνταποκριτὴς οὗτος τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε λέγει ὅτι εἰς τὴν Βουλγαρίαν αἱ συνθῆκαι τῆς εἰρήνης ἀπαγόρευσαν νὰ ἔχῃ στρατὸν ἄλλον, παρὰ τὸν ἐπαγγελματικόν. Αὐτοὶ ἐπωφελοῦνται τῆς διατάξεως τῶν συνθηκῶν, καλοῦν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους καὶ κατορθώνουν μὲ αὐτοὺς νὰ κάνουν διάφορα ἔργα. Σεῖς τώρα προτείνετε τὸ ἴδιον, δηλαδὴ μολονότι αὐταὶ αἱ συνθῆκαι δὲν μᾶς ἀπηγόρευσαν νὰ ἔχωμεν στρατὸν κληρωτόν, λέγετε νὰ καταντήσωμεν εἰς τὸ ἴδιο σύστημα. Πιστεύετε ὅτι εἶναι καιρὸς τὸν στρατὸν τὸν ὑπάρχοντα νὰ τὸν καταργήσωμεν;

§97Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὄχι.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι μὲ ὅλας τὰς φιλειρηνικὰς διαθέσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ὅλοι μας, κανεὶς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ εἴπῃ νὰ καταργήσωμεν τὸν στρατόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν στρατὸν νὰ κάμῃ καὶ τὰ γυμνάσια καὶ ἄλλας ἐργασίας. Θέλω νὰ ἐξηγηθῶμεν μὲ τὸν κ. Κουπαροῦσον εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Κατ’ οὐσίαν πηγαίνει μὲ τὴν ἰδέαν καὶ λέγει: τὶ τὸν θέλετε τὸν στρατόν; Ἀλλ’ ἂς εὐχηθῶμεν ὅλοι, αὐταὶ αἱ ἐργασίαι ποὺ γίνονται νὰ δώσουν καρποὺς ὥστε νὰ μποροῦμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν στρατόν. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἔχωμεν στρατόν, ὁ ὁποῖος καὶ νὰ γυμνάζεται ἀλλὰ καὶ νὰ πηγαίνῃ νὰ σκάπτῃ καὶ νὰ κάνῃ δρόμους, αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§99Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις ἡ στρατιωτικὴ θεωρητικῶς διαρκεῖ ἐπὶ τέσσαρας μῆνας, καὶ μετὰ τὸν τέταρτον μῆνα στέλλονται εἰς τὰ σύνορα.

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ μὴ τοὺς στέλλωμεν εἰς τὰ σύνορα;

§101Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὄχι.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει κανὲν περιθώριον, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀτομικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὅταν μποροῦμε, τοὺς στέλλομεν εἰς τὰ σύνορα. Καὶ οἱ ἄλλοι, τοὺς ὁποίους κρατοῦμε δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς νὰ κρατοῦνται ἐν ζωῇ αἱ διάφοροι μονάδες τοῦ στρατοῦ.

§103Χ. ΛΑΔΑΣ. Μὴ λησμονῆτε τὸ ψυχολογικὸν ἐλατήριον. Τὶ ἠθικὴ θὰ ἔχει ὁ φαντάρος, ὅταν τὸν βάζουν νὰ σκάπτῃ;

§104Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος πρέπει νὰ γίνῃ μίαν ὡρισμένη προπαγάνδα εἰς τὸν στρατόν, ὅτι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐκτελοῦν εἶναι ἐξ ἴσου πατριωτικόν.

§105Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν μποροῦν νὰ κάνουν καὶ τὰ δύο ἔργα.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν νομίζητε ὅτι οἱ στρατιῶται μας δὲν ἐργάζονται καλῶς καὶ θέλετε νὰ τοὺς προσθέσετε καὶ ἄλλην ἐργασίαν, τότε μάλιστα. Ἐὰν θέλετε ὅμως νὰ καταργήσωμεν τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ νὰ τοὺς κάμωμεν ἐργάτας, αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ.

§107Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἀποκλείσωμεν αὐτοὺς ὑπάρχουν ἄλλοι κατάδικοι τοὺς ὁποίους νὰ μεταχειρισθῶμεν.

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ κάμνομεν κάθε ἡμέρα αὐτό· τοὺς χρησιμοποιοῦμεν παντοῦ.

§109Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εἰς τὴν Κοζάνην ἔχομεν διακοσίους φυλακισμένους ποὺ τοὺς τρέφομεν.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι σωστὴ παρατήρησις, ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν τὴν διεύθυνσιν γίνεται ἀπὸ τινῶν ἐτῶν ἐργασία ἀξία μεγάλης προσοχῆς καὶ εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Τιρύνθου, καὶ εἰς τὰς ἀγροτικὰς καὶ εἰς τὴν Χαλκιδικὴν καὶ παντοῦ. Θὰ κάμωμεν καὶ εἰς τὴν Κοζάνην ὅ,τι μπορέσουμε.

§111Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐκτὸς τούτου θὰ ἦτο δυνατόν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων τὰ ὁποῖα ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπε, ὅτι δηλ. πρέπει νὰ φαίνεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κάποτε λουδαρντᾶς, πρέπει καὶ αἱ πιστώσεις καὶ αἱ δημοπρασίαι νὰ γίνωνται εἰς κατάλληλον ἐποχήν. Λ. χ. ὅταν πρόκειται νὰ ἐπισκευασθῇ ὁ δρόμος Κοζάνης–Γρεβενῶν ἢ Κοζάνης–Λαρίσσης, αἱ πιστώσεις τώρα δίδονται καὶ τώρα γίνονται δημοπρασίαι, καὶ καταντοῦν οἱ ἐργολάβοι νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ ἔργα των κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον. Ὁπότε συμβαίνει τὸ ἑξῆς καταστρεπτικόν, ὅτι πηγαίνουν οἱ ἐργολάβοι—διότι φωνάζομεν ἡμεῖς οἱ πολιτικοὶ—καὶ ρίχνουν σκύρα μέσα στὶς λάσπες, οὕτως ὥστε δὲν ἐπισκευάζεται ὁ δρόμος, ἀλλὰ καταστρέφεται ἀκόμη περισσότερον. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ παύσῃ τὸ σύστημα αὐτό. Ἐπίσης ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς, διὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι, οἱ ὁποῖοι πιέζοντες τὴν Κυβέρνησιν κατωρθώσαμεν νὰ ἐθνικοποιήσωμεν ὅλους τοὺς δρόμους τῆς Ἑλλάδος. Ὅλοι οἱ δρόμοι τῆς Ἑλλάδος ἔχουν ἐθνικοποιηθῆ, δὲν ἔμεινε τίποτα διὰ τοὺς κοινοτικοὺς δρόμους οὔτε διὰ τοὺς ἐπαρχιακοὺς δρόμους. Θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις τῶν Ἐθνικῶν δρόμων, νὰ μείνουν μόνον οἱ πραγματικοὶ Ἐθνικοὶ δρόμοι, τοὺς ὁποίους θὰ ἀναλάβῃ τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας καὶ νὰ τοὺς ἐπισκευάζῃ. Ἀλλὰ τὸ σοβαρώτερον ἐξ ὅλων εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι στερεῖται τὸ Κράτος μηχανικῶν ἀπολύτως καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν κἄτι τι, δὲν ἔχομεν μηχανικοὺς οὔτε τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διὰ τῶν παρεχομένων πιστώσεων εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευάσῃ τὸ Κράτος. Θὰ ἐπρότεινον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ ἀπαλλαγῶμεν καὶ ἀπὸ τὴν μάστιγα τῶν μηχανικῶν οἱ ὁποῖοι κατήντησαν τύραννοι διὰ τὸ Κράτος, νὰ ἱδρύσωμεν μίαν σχολὴν ἐργοδηγῶν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ σπουδάζουν τὰ παιδιὰ, τὰ ὁποῖα νὰ σκορπίσωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὕτως ὥστε ὅλα τὰ ταμεῖα νὰ ἔχουν τὸ προσωπικόν των. Λόγου χάριν εἰς τὴν Κοζάνην ἱδρύομεν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εὕρωμεν ἐργοδηγούς, τοπογράφους, γραφεῖς, κλπ.

§112Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸ 1925 εἶχεν ὑποβληθῇ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐδημιούργει 3 σχολάς, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἔβγαζαν τώρα ἐργοδηγούς. Λοιπὸν σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ἀνέμενον οἱ ἐκεῖ εὑρισκόμενοι μηχανικοὶ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ εἴχομεν 500 ἐργοδηγοὺς πρώτης τάξεως.

§113Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Διὰ τῆς σχολῆς αὐτῆς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσωμεν ἐργολάβους μορφωμένους, ἐνῷ τώρα βλέπομεν κτίστας ἀγραμμάτους, οἱ ὁποῖοι γίνονται ἐργολάβοι καὶ παίρνουν διπλώματα αʹ καὶ βʹ τάξεως. Ἓν ἄλλο ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, εἰδικῶς ἐπὶ τῶν εἰσφορῶν τὰς ὁποίας χορηγεῖ τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας εἰς τὰ ταμεῖα τῆς ἐπαρχιακῆς συγκοινωνίας. Ἡ κατανομὴ δὲν γίνεται δικαίως. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος διακρίνεται διὰ τὴν ἀντίληψίν του καὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, πρέπει νὰ ἐνεργήσῃ οὕτως ὥστε καλλίτερον νά γίνωνται αἱ διανομαὶ αὐταί. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω μίαν κατάστασιν διὰ τάς εἰσφορά τοῦ Κράτους εἰς τὰ ἐπαρχιακά ταμεῖα, ἐκ τῆς ὁποίας καταφαίνεται ἡ ἀδικία. Οὕτω π. χ. ἐνῷ τὸ Κράτος κάμνει εἰσφορὰς ὑπὲρ κοινοτικῶν ἔργων 20 ἑκατομμύρια ἐτησίως, ὁ νομὸς Κοζάνης ἐπὶ 2 χρόνια, κατὰ τὰ ὁποῖα διετέθησαν 40 ἑκατομμύρια, δὲν ἐπῆρε οὔτε πεντάρα. Ἐτρόμαξα νὰ πάρω 15.000 διὰ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα. Δὲν πταίει ὁ κ. ὑπουργός, ἀλλὰ πταίει ἡ ὑπηρεσία τοῦ νομομηχανικοῦ Κοζάνης, ἥτις, καίτοι διαταχθεῖσα ἐπανειλημμένως οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἀπέστειλεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸν νομομηχανικὸν Κοζάνης καὶ δὲν θέλω νὰ τὸν κατηγορήσω, ἀλλὰ ὅλοι οἱ νομομηχανικοὶ τοῦ Κράτους τὰς ἐργασίμους ὥρας των τὰς καταναλίσκουν εἰς ἰδιωτικὰς ἐργασίας. Θὰ ἐπρότεινον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς τοὺς νομομηχανικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ δημοσίου νὰ κάνουν ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ νὰ πληρώνωνται ἀπὸ τὰς κοινότητας.

§114Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Γνωρίζετε ὅτι διὰ νὰ προβῇ ἕνας νομομηχανικὸς εἰς μίαν ἐργασίαν ἔχει ἀνάγκην ἐγκρίσεως, τοιαύτας δὲ ἐγκρίσεις εἰς νομομηχανικοὺς δὲν δίδομεν. Εἰς ἄλλους μηχανικούς, οἱ ὁποῖοι ἀπασχολοῦνται εἰς ἄλλας εἰδικὰς ὑπηρεσίας, ὁμολογῶ ὅτι πολλάκις ἐχορήγησα ἐγκρίσεις, διότι διατρέχομεν τὸν κίνδυνον, ἐὰν δὲν τοὺς χορηγήσωμεν τὴν ἄδειαν αὐτήν, καὶ αὐτοὶ οἱ ἀνεπαρκεῖς τοὺς ὁποίους ἔχομεν νὰ φύγουν. Εἰς νομομηχανικοὺς οὐδέποτε ἐπετρέψαμεν τοιαύτην ἐργασίαν, διὰ τὸν λόγον ὅτι εἶναι τόσον ἐπιφορτισμένοι μὲ τὰς ἐργασίας τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας, τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, τῆς Ὑγιεινῆς, τῶν δημοσίων κτιρίων καὶ ἄλλων ὑπηρεσιῶν, τοὺς καλοῦν δὲ καὶ τὰ δικαστήρια κατὰ τρόπον φορτικόν. Ἀφοῦ ὁ εἰσαγγελεὺς Λασηθίου, προέβη εἰς τὴν σύλληψιν τοῦ νομομηχανικοῦ Λασηθίου, διότι κληθεὶς δὲν προέβη εἰς τὴν ἐπισκευὴν τοῦ κτιρίου τοῦ Πρωτοδικείου Λασηθίου.

§115Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐπὶ 15 χρόνια ἡ Κοζάνη οὐδέποτε εἶδεν ἕνα μηχανικὸν νὰ πάῃ εἰς μίαν κοινότητα νὰ κάνῃ δουλειὰ ἄνευ ἀμοιβῆς. Ἐὰν δὲν πληρωθῇ ἀπὸ τὴν κοινότητα δὲν τὸ κουνάει ἀπὸ τὸ γραφεῖόν του.

§116Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Αἱ κοινότητες εἶναι πρόσωπα δημοσίου δικαίου, δὲν μποροῦν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὰ ἔργα τῶν κοινοτήτων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ ἐὰν τὸ Κράτος θελήσῃ νὰ συστήσῃ μίαν σχολὴν πρακτικῶν μηχανικῶν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος.

§118Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἡ ἀσθενὴς πλευρὰ τοῦ ζητήματος εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν μηχανικῶν. Ὁ νομομηχανικὸς θὰ προσκόψῃ εἰς τὴν ἔλλειψιν τεχνικοῦ προσωπικοῦ· τὶ θέλετε νὰ σᾶς κάμῃ ὁ νομομηχανικός; Θὰ σᾶς παρακαλέσω θερμῶς νὰ τοὺς ἐνισχύσητε διότι εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰ καθήκοντά των. Ἰδιαιτέρως διὰ τὸν νομομηχανικὸν Κυκλάδων, λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς συνθέσεως τοῦ νομοῦ, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐνισχυθῇ τὸ γραφεῖον αὑτοῦ, διότι ὁ μηχανικὸς οὗτος, εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ὑπαλλήλων τῶν δημοσίων ἔργων, εὑρίσκεται διαρκῶς ἐν πλῷ ἵνα ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰ πολλαπλᾶ αὑτοῦ καθήκοντα.

§119Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω διὰ τὴν περιφέρειαν τῆς Ἐδέσσης ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἔχει λάβει ἐξαιρετικὰ μέτρα λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ περιφέρεια αὕτη ἔχει μεγάλην σημασίαν στρατιωτικήν. Ἀλλὰ εἰς τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων θὰ ἤθελα νὰ συστήσω τὴν παροχὴν τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαραιτήτων εἰς περιφέρειαν Ἐδέσσης Ἐθνικῶν ἔργων, ἰδίως δὲ διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἀρδέας–Συνόρων, ἥτις ἔχει χαρακτηρισθῆ ὄχι μόνον Ἐθνικὴ ἀλλὰ καὶ ἐξαιρετικῆς σημασίας στρατιωτική.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§121Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω σκοπὸν προφανῶς νὰ ὑπεραμυνθῶ τοῦ ἰσχύοντος συστήματος ἐπὶ τοῦ τρόπου συντηρήσεως τῶν Ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν. Θὰ ὁμιλήσω ἀκολούθως περὶ τοῦ ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις μου ὡς πρὸς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ προβαίνωμεν εἰς τὸ μέλλον εἰς τὴν καλὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, καὶ θὰ ἐξηγήσω διὰ ποῖον λόγον ὁ τρόπος οὗτος δὲν εἶναι, ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον, ἐφαρμόσιμος. Ἡ ἐπερώτησις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐστράφη εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν χορηγηθεισῶν ἐφέτος πιστώσεων διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν. Ἀλλὰ αἱ παρατηρήσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων προφανῶς, δὲν ἀφοροῦν μόνον τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους τούτου, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθοῦν καὶ εἰς τὰς προηγουμένας χρήσεις καθότι ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, τὸ ποσὸν τὸ χρηματικὸν τὸ διατεθὲν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, δὲν ὑπολείπεται οὐσιωδῶς τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα διετέθησαν καὶ κατὰ τὰς παρελθούσας χρήσεις. Ἄν ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς δύο τελευταίας χρήσεις, τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, καὶ πρὸ τῆς δημοσιεύσεως καὶ ψηφίσεως τοῦ νόμου 3464 «περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν Ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν», θὰ ἴδωμεν ὅτι κατὰ τὰς χρήσεις 1926–1927 καὶ 1927– 1928 διετέθησαν κατὰ μὲν τὴν πρώτην ἐν συνόλῳ 100.000 000, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν 115.000.000 δραχμῶν. Ὁμιλῶ περὶ τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν τὰ ὁποῖα προηγοῦνται τῆς ψηφίσεως καὶ δημοσιεύσεως τοῦ νόμου 3464 περὶ συντηρήσεως Ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, καθότι τότε τὸ σύνολον τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ Ἐθνικῶν δρόμων συνετηρεῖτο ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου. Δηλαδὴ ὅταν διετίθεντο ἐκ τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ 100.000.000 κατὰ τὸ πρῶτον καὶ 115.000 000 κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν τούτων, ἡ συντήρησις περιελάμβανε δίκτυον ἐν συνόλῳ 8.000 χιλιομέτρων. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ νόμου 3464 τὸ δίκτυον τὸ ὁποῖον ἐπεβάρυνε τὸ Δημόσιον ἐλάφρυνε κατὰ 3.500 χιλιόμετρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουν πλέον τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα ὁδοποιΐας. Ἑπομένως τὸ δίκτυον τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν τὸ συντηρούμενον περιωρίσθη εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 4½ χιλιάδων χιλιομέτρων. Ἄς ἔλθωμεν ἀκολούθως εἰς τὰ ἔτη 1928–1929 καὶ 1929–1930. Θὰ προσέθετον ὅτι κατὰ τὸ 1928–1929 διετέθησαν καὶ 80 ἄλλα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Εἶναι δὲ τοῦτο δίκαιον ἂν λάβωμεν τὴν ἀναλογίαν ὅτι τὰ προηγούμενα 100 καὶ 115 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀφεώρων εἰς μεγαλείτερον ἀνάπτυγμα δικτύου, ἐφόσον εἰς τὸ δίκτυον ἐκεῖνο περιελαμβάνοντο καὶ τὰ δίκτυα τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν. Κατὰ δὲ τὴν χρῆσιν 1929–1930 διετέθησαν 90 ἑκατομμύρια διὰ τὴν συντήρησιν. Ἀλλ’ ὡς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 90.000.000 δὲν διετέθη τὸ σύνολον διὰ τὴν χρῆσιν ἐκείνην, καθόσον ἐκ τῶν προηγουμένων ἐτῶν ὑπῆρχον ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις. Ὥστε διὰ τὸ 1229–30 ἐδαπανήθησαν 90.000.000. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσι διὰ τὰς ἀνάγκας συντηρήσεως τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν, ἐπεβαρύνθη ἡ μέλλουσα χρῆσις 1930–1931, οὕτως ὥστε ἐκ τῶν 70.000.000 τὰ ὁποῖα διετέθησαν ἐφέτος ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν, ἂν ἀφαιρέσωμεν τὰ 39.700.000 τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουν τὴν προηγουμένην χρῆσιν, κατ’ οὐσίαν δὲν ἔχομεν νὰ διαθέσωμεν παρὰ μόνον 30.000.000. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐδηλώθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ ἐμέ, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ αὐξηθῇ, καὶ ηὐξήθη κατὰ 50.000 000, οὕτως ὥστε διετέθησαν ἐφέτος διὰ τὴν συντήρησιν ἐν συνόλῳ 80.000.000. Δὲν ἀναφέρω ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπαρκές. Τοὐναντίον, ἐγὼ πρῶτος ἀναγνωρίζω ὅτι εἶναι ἀνεπαρκές. Διότι ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς ἐκθέσεις τῶν νομομηχανικῶν, τὰς ὁποίας ἐγκαίρως ἐζητήσαμεν καὶ ἔχομεν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπαιτήσεις των διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, βλέπομεν ὅτι τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 310, ἑκατομμύρια. Εἶναι προφανὲς ὅτι εἰς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς μὲ τὸ ποσὸν τῶν 80.000.000 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωμεν οὔτε εἰς τὰς στοιχειώδης ἀνάγκας. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν ὅπως εὑρίσκεται σήμερον. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν ἑξῆς μορφήν: Ποία θὰ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ὁσημέραι προστίθενται εἰς τὸ ὑφιστάμενον δίκτυον λόγῳ τῆς ἐντατικῆς κατασκευῆς νέων Ἐθνικῶν ὁδῶν. Εἶναι γνωστόν, εἰς ὅλους τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται σήμερον. Εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν πρόνοιαν τῆς προβλέψεως τῶν φθορῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται, ἀλλὰ ζητεῖ ἐκ τῶν ὑστέρων μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν φθορὰν τὴν ἐπισκευὴν τῶν βλαβῶν. Ἡ κατάστασις ὅμως τῶν ὁδῶν εἶναι τοιαύτη σήμερον ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς μίαν ἀλλαγὴν τοῦ συστήματος, ἂν προηγουμένως διὰ μιᾶς προσπαθείας γενναίας δὲν κατορθώσωμεν νὰ φέρωμεν εἰς μίαν κατάστασιν πλέον ἀνεκτὴν τὸ ὑφιστάμενον δίκτυον τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν. Διὰ τοῦτο, τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις εἶναι τίνι τρόπῳ σὺν τῇ συντηρήσει τῶν ὁδῶν διὰ τὸ τρέχον ἔτος νὰ προβλέψῃ τὰ οἰκονομικὰ ἐκεῖνα μέσα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπαρκέσουν καὶ θὰ τῆς παράσχουν τὰ μέσα ἵνα προβῇ εἰς μίαν ριζικὴν ἀνακαίνισιν τοῦ ὑπάρχοντος δικτύου τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν. Μετὰ τὴν ἀνακαίνισιν τοῦ δικτύου τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν, θὰ εἶναι δυνατὸν τότε νὰ προβῶμεν εἰς μίαν νέαν ρύθμισιν τοῦ ὁδικοῦ συστήματος τῶν ὁδοστατῶν διὰ κινητῶν συνεργείων ἀφ’ ἑνὸς καὶ διὰ τῆς διαθέσεως ἀφ’ ἑτέρου 112 φορτηγῶν μικρῶν αὐτοκινήτων εἰς τὰς περιφερείας τῶν νομομηχανικῶν καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν συνεργείων νὰ προλαμβάνωνται αἱ φθοραὶ οὕτως ὥστε εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀπαιτῆται μικρότερον ποσὸν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Προϋπολογίζομεν ὅτι ἐὰν διαθέσωμεν ἕνα ποσὸν 60 χιλιάδων δραχμῶν περίπου κατὰ χιλιόμετρον δι’ ὅλον τὸ δίκτυον τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωμεν τὸ δίκτυον τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν εἰς κατάστασιν ἀνεκτήν, οὕτως ὥστε ἡ συντήρησις νὰ εἶναι δυνατὴ καὶ ἐπαρκεστέρα εἰς τὸ μέλλον· κατὰ συνέπειαν προβλέπομεν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἑνὸς ποσοῦ 350 ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μία ριζικὴ ἀνακαίνισις τῶν ὁδῶν καὶ μετὰ τὴν ἀνακαίνισιν τούτων διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος τῆς συντηρήσεως νὰ εἶναι δυνατὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ προλαμβάνωμεν τὰς φθοράς, ἀφ’ ἑτέρου νὰ διαθέτωμεν μικρότερα χρηματικὰ ποσὰ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν εἰς τὸ μέλλον. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς πόρους εἰς τοὺς ὁποίους θὰ στηριχθῇ τὸ Κράτος τοῦ λοιποῦ διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ ὑφισταμένου δικτύου τῶν ὁδῶν ἀλλὰ καὶ τοῦ δικτύου τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστῇ σημαντικὴν αὔξησιν κατόπιν τῆς κατασκευῆς εἰς τὸ μέλλον, οἱ πόροι πρὸς τοὺς ὁποίους θὰ ἀποβλέψωμεν εἶναι πρῶτον οἱ πόροι ἐκ τῆς βενζίνης οἱ ὁποῖοι διετέθησαν εἰς ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας —καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι διατίθενται πραγματικῶς τὰ εἰσπραττόμενα ποσὰ μολονότι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ τὸ ἐξακριβώσωμεν ἐὰν πράγματι διατίθενται— Ἀλλὰ πλὴν τοῦ ποσοῦ τούτου τοῦ προερχομένου ἐκ τῆς φορολογίας τῆς βενζίνης, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας πρέπει νὰ διατίθεται διὰ τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, εἰς τὸ μέλλον πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς ἕνα ἄλλον πόρον πρακτικώτερον, τουτέστιν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν τούτων τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν διὰ τὰς ὁποίας διατίθεται ἕνα κολοσσιαῖον κεφάλαιον ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς συντήρησιν αὐτῶν. Παρουσιάζεται δὲ ἡ ἑξῆς ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν δύο μέσων τῶν μεταφορῶν. Ἐνῷ διὰ τοὺς σιδηροδρόμους προφανῶς προβλέπεται ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον διετέθη ὑπὸ τοῦ δημοσίου διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, ἀντιθέτως διὰ τὰς ὁδοὺς διατίθεται ἕνα κεφάλαιον οὐδόλως δὲ ἐπιδιώκεται ἐκμετάλλευσις αὐτῶν εἰς βάρος τῶν χρησιμοποιούντων καὶ ἐκμεταλλευομένων τὰς ὁδοὺς διὰ τῶν μεταφορῶν· δὲν ἐπιζητεῖται οὐδεμία ἐξυπηρέτησις τοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον τὸ δημόσιον καταθέτει διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν αὐτῶν. Εἶναι τὸ ζήτημα προφανῶς δύσκολον καὶ πρέπει νὰ μελετηθῇ σοβαρῶς καὶ μελετᾶται σοβαρῶς ἐκ μέρους ἡμῶν τίνι τρόπῳ εἶναι δυνατὸν μέρος τῶν κερδῶν τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εἰς τὰ θυλάκια ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς χρήσεως αὐτῶν ἐκμεταλλεύονται τὸ κεφάλαιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διετέθη ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέρχεται ἐκ νέου εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ νὰ διατεθῇ πρὸς συντήρησιν. Ἐν τῇ κατευθύνσει ταύτῃ εὑρισκόμενοι μελετῶμεν τὸ ζήτημα Πρὸς τὸ παρὸν ὅμως δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀνακοινώσωμεν τὰ πορίσματα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς κοινοτικὰς ὁδούς, ἡ προσπάθεια ἡ ὁποία καταβάλλεται κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη διὰ τὴν ἐπιβολὴν προσωπικῆς ἐργασίας ἐκ μέρους τῶν κοινοτήτων εἶναι σοβαρὰ ἀλλὰ καὶ ἡ ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου. Τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετέθησαν χωρὶς νὰ θεωροῦνται σοβαρὰ εἶναι ἀρκούντως ἐπαρκῆ ὥστε νὰ ἐνισχύσουν τὴν κίνησιν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν τούτων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος διετέθη ποσὸν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων. Κατὰ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν διετέθη ποσὸν 15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Βεβαίως ὑπάρχουν νομοὶ ἢ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι παραπονοῦνται ὅτι διὰ τὰς περιφερείας των δὲν διετέθη μέρος τι ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου, ἀλλὰ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἐν προκειμένῳ υἱοθέτησα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τούτου ἦτο ἡ ἑξῆς: Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν αἱ ὁποῖαι μέχρι τέλους Ἀπριλίου εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐκ μέρους τῶν διαφόρων νομομηχανικῶν δι’ ἐνίσχυσιν διαφόρων κοινοτικῶν ὁδῶν διέθεσα τὸ ποσὸν τῶν 15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν μέχρι τοῦδε διότι εἶχε βραδύνει ἡ διάθεσις τοῦ ποσοῦ τούτου μέχρι τοῦ Αὐγούστου ἢ καὶ τοῦ Σεπτεμβρίου ἕως ὅτου δὲ ἔλθουν αἱ μελέται τῶν νομομηχανικῶν ἦτο προφανὲς ὅτι θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὴν περίοδον τοῦ χειμῶνος καὶ μοιραίως τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν θὰ εἶχε χρησιμοποιηθῆ καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο ὡς παθητικὸν ὑπόλοιπον κατὰ τὴν μέλλουσαν χρῆσιν. Ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον τῆς ταχυτέρας καὶ καταλληλοτέρας χρησιμοποιήσεως τῶν ποσῶν τῶν 15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐφρόντισα νὰ διατεθοῦν ἀμέσως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπαρχουσῶν μελετῶν καὶ αἰτήσεων ἐκ μέρους τῶν νομομηχανικῶν φυσικὰ δὲ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἑπομένου ἔτους εὐθὺς ὡς ἔλθουν αἱ νέαι μελέται θὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελλουσῶν αἰτήσεων.

§122Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν κοινοτικῶν ὁδῶν πρέπει νὰ αὐξηθῇ ἀπαραιτήτως, διότι αἱ κοινότητες προθυμοποιοῦνται νὰ καταβάλουν καὶ προσωπικὴν ἐργασίαν τοὐλάχιστον εἰς τὸν νομόν Πρεβέζης. Εἶναι μία μεγίστη ὑπηρεσία πρὸς τὰς κοινότητας αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐγκαταλελημμέναι καὶ δὲν εὑρίσκονται πλησίον τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν.

§123Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Εἰς τὴν Ἤπειρον διὰ τὰς κοινότητας καὶ τοὺς δήμους διεθέσατε μόνον 250 χιλιάδας δραχμάς.

§124Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν διέθεσα ποσὸν δι’ ὡρισμένην κοινότητα ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων μελετῶν αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, διέθεσα τὰ ἀνάλογα ποσὰ τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν.

§125Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Αἱ κοινότητες εἰς τὴν Ἤπειρον διατηροῦν ἰδικόν των μηχανικὸν ὑποβάλλει προϋπολογισμὸν διὰ κοινοτικὰ ἔργα καὶ ἐστάλη μία πίστωσις εἰς τὴν γενικὴν διοίκησιν 200 χιλιάδων δραχμῶν.

§126Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ, δὲν διέθεσα οὔτε διατίθενται διὰ τῆς γενικῆς διοικήσεως, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποβληθεισῶν μελετῶν μέχρι τέλους Ἀπριλίου ἐνεκρίθησαν καὶ διετέθησαν τὰ ποσά.

§127Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Ὁ νομομηχανικὸς Ἰωαννίνων εἶναι ἕνας μόνον.

§128Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι ἕνας καὶ μόνον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀριθμητικὴν ἐπάρκειαν τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ τοῦ γραφείου τοῦ νομομηχανικοῦ, τὸ ζήτημα συνεζητήθη ἐπανειλημμένως ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἡ μόνη πρακτικὴ λύσις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν εἶναι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὄντως πρὸ 15 ἡμερῶν ἐψηφίσθη. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῇ μέρος τῶν μεγάλων κενῶν τὰ ὁποῖα ὄντως παρουσιάζονται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιρρίψωμεν εὐθύνας εἰς τοὺς νομομηχανικοὺς διὰ τὰς διαφόρους καθυστερήσεις αὐτῶν τῶν ἔργων. Ὅπως ἀνέφερον πολλοὶ τῶν συναδέλφων τὸ ποσὸν εἶναι ἀνεπαρκές. Καὶ ἐγὼ τὸ γνωρίζω τοῦτο. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς νομομηχανικὸς μετὰ τῶν 2 βοηθῶν ἢ τοῦ ἑνὸς τὸν ὁποῖον διαθέτει νὰ ἐπαρκῇ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπιβλέψεως καὶ κατασκευῆς τῶν ὁδῶν, διὰ τὰ ἔργα τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ διὰ τὰς μελέτας τῶν τακτικῶν ὁδῶν. Εἶναι προφανὲς ὅτι εἰς τὰς ἀξιώσεις μας πρέπει νὰ εἴμεθα λογικοί. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι, διότι ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, ἐπαρκῶς ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξ ὅσων ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀπεδείχθη ὅτι ὁ ἔλεγχος, ἦτο βάσιμος. Εἶναι γεγονὸς ὅτι τὰ προηγούμενα ἔτη διετέθη μία πίστωσις. Δὲν ἔχει σημασίαν διότι ὡς ὑπολογίσθη, αἱ συμπληρωματικαὶ πιστώσεις αὐξάνουν τὸ κακὸν καὶ ἡ κάλυψις τῶν πιστώσεων ἔχει χειρότερα ἀποτελέσματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα μέτρα εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἐνδείκνυται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῶν συνεργείων. Ἄλλοτε ἐφηρμόσθη ἔν τινι μέτρῳ τὸ σύστημα τοῦτο. Ἐφοδιάσαμε τὸν μηχανικὸν μὲ αὐτοκίνητον μὲ προσωπικὸν καὶ μὲ πιστώσεις. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν κατὰ τὸ ὅτι πρέπει νὰ περιμένωμεν τὴν ρύθμισιν τοῦ εἰδικοῦ συστήματος διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦτο. Διότι δὲν γίνεται διὰ μιᾶς καὶ δὲν θὰ τερματισθῇ ἀμέσως. Μεγάλην σημασίαν θὰ εἶχε τὸ γεγονὸς ὅτι μόλις ἀρχίσουν νὰ φθείρονται οἱ δρόμοι, πρέπει ἀμέσως νὰ γίνεται ἡ ἐπισκευὴ διὰ νὰ μὴ ἀποσυντίθενται οἱ δρόμοι. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον γίνεται. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον, εἶναι νὰ δοθῶσιν αἱ σχετικαὶ πιστώσεις, ὥστε νὰ συμβαδίζῃ ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν μὲ τὴν φθορὰν τῶν ὁδῶν, νὰ ἐφαρμοσθῇ γενικώτερον τὸ μέτρον τῆς ἐπαλείψεως μὲ πίσσα τῶν ὁδῶν, διότι μὲ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας τὸ παλαιὸν σύστημα εἶναι τελείως ἀνεπαρκές. Λοιπόν, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων, διότι τὸ προσωπικὸν εἶναι ἀνεπαρκές. Βεβαίως ἔχει ληφθῇ ἕν μέτρον, ἡ χρησιμοποίησις τῶν ἐξερχομένων ἐκ τοῦ Πολυτεχνείου, τῶν μηχανικῶν, ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι ὅτι τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο θὰ ἐπαρκέσῃ. Καὶ ἄλλοτε ἔτυχε νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ πληρώσωμεν τὰ κενὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δημοσίων ἔργων καὶ νὰ ἐφοδιάσωμεν τὸ ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας με τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου.

§132Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει ν’ ἀναμένῃ, ἵνα κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῆς συντηρήσεως τῶν Ἐθνικῶν ὁδῶν, ν’ ἀναμένῃ τὴν ἀποπεράτωσιν.

§133Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτον τι. Ἡ ἔναρξις δὲν θὰ εἶναι βραδεῖα. Εἶναι ζήτημα 1½ ἔτος.

§134Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐὰν πρόκειται ἡ ἐπισκευὴ τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν νὰ γίνῃ εἰς διάστημα 1½ ἔτους ἀναντηρρήτως δὲν εἶναι μακρὸς ὁ χρόνος. Ἐπίσης ἡ ἀξίωσις τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐθνικὴ ὁδοποιΐα καὶ δὴ ἐφ’ ἑνὸς νὰ ἀποδίδεται εἰς τὸ ταμεῖον αὐτῆς ὁλόκληρον τὸ προϊὸν τῆς φορολογίας εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς χάριν τῆς ὑπάρξεως συγκοινωνίας, ἤτοι τὸ προϊὸν τοῦ φόρου τῆς βενζίνης. Εἰς παρελθούσας ἐποχὰς ἡ ἔλλειψις τῆς συγκοινωνίας δὲν ἦτο τόσον αἰσθητή, διότι δὲν ὑπῆρχον τὰ μέσα τῆς προχείρου συγκοινωνίας. Ἤδη ἡ ἔλλειψις τῆς συγκοινωνίας εἶναι αἰσθητοτάτη. Πρέπει τὸ ταμεῖον νὰ ἐνισχυθῇ μὲ ὁλόκληρον τὸ προϊὸν τῆς βενζίνης, νὰ ἐνισχυθῇ δὲ καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων διότι ὀφείλει κανεὶς νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι μολονότι τὸ προσωπικὸν ἐργάζεται φιλοτίμως, λόγῳ προσωπικῆς ἀνεπαρκείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα τοῦ εἶναι ἀνατεθειμένα. Ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μίαν παράκλησιν, παράκλησιν ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, ἐπαρχίας ἡ ὁποία.....

§135Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὅλα τὰ γυρεύετε.

§136Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἔχει δρόμους.

§137Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἡ ἐπαρχία Πατρῶν καὶ ἰδίως ἡ πόλις τῶν Πατρῶν ἡ ὁποία φθίνει, παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κατασκευὴν τῆς δημοσίας ὁδοῦ Πατρῶν– Τριπόλεως, τὸ ταχύτερον· Τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ εἶναι 6 χιλιόμετρα. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι ἡ ὁδός, τῆς ὁποίας τὰ τμήματα ἔχουν ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἑταιρείαν Μακρῆ δὲν συνεπληρώθη καθ’ ὅλην τὴν διαδρομήν. Ὅλαι αἱ ὁδοὶ τῶν ὁποίων ἔγινεν ἔναρξις κατασκευῆς δὲν συνεπληρώθησαν καθ’ ὅλην τὴν διαδρομήν.

§138Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς εἶναι ὄντως κολοσσιαία. Δὲν πρόκειται περὶ συμπληρώσεως. Τμήματα τῆς ὁδοῦ αὐτῆς ἐπισκευάζονται καὶ τὸ σύνολον τῆς ὁδοῦ αὐτῆς θὰ κατασκευασθῇ.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστούλας.

§141Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ἡ ἐπερώτησις βέβαια σκοπὸν εἶχεν νὰ ἀναπτυχθῇ τὸ ζήτημα τὸ συγκοινωνικὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐπειδὴ πάντες οἱ προαγορεύσαντες συνάδελφοι ἔθιξαν εἰδικῶς τὸ ζήτημα διὰ τὰς ἐπαρχίας των εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγὼ νὰ τονίσω διὰ νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅτι ἐὰν ὑπάρχει μία ἐπαρχία ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς πρωτόγονον κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας εἶναι ἡ ἐπαρχία Καρδίτσης. Ἡ ἐπαρχία Καρδίτσης ἐπαναλαμβάνω εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην κατάστασιν ὥστε τὸν μὲν χειμῶνα πλέομεν εἰς τὴν λάσπην τὸ δὲ θέρος εἰς τὴν σκόνην δὲν ἔχομεν δὲ παρὰ μόνον 30.000 μέτρα δρόμους καὶ αὐτὰ εὑρίσκωνται εἰς κατάστασιν ἀθλιεστάτην. Διὰ τοῦ συστήματος δὲ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασιν αὐτή. Τὸ σύστημα δὲ τοῦτο εἶναι τὸ ἑξῆς: Παρουσιάζεται ὁ μηχανικὸς καὶ λέγει ὅτι χρειάζεται νὰ συντηρηθῇ αὐτὴ ἡ ὁδὸς ἡ ὑπάρχουσα καὶ δίδεται μία πίστωσις πότε 50 πότε 100.000 δρ. διὰ τοῦ τρόπου δὲ αὐτοῦ ὅπως εἶπεν καὶ ὁ κ. Διδαθινόπουλος, δὲν κατορθώνεται τίποτε περισσότερον τίποτε ὀλιγώτερον παρὰ νὰ χαλᾶμε τὸ ἕνα κομμάτι καὶ νὰ φτειάχνουμε τὸ ἄλλο. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ διατίθετο μία πίστωσις Α ποσοῦ ἀλλὰ αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ διατίθετο διὰ μίαν ἔκτασιν ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν ὥστε νὰ γίνεται μία ἐργασία κάπως σοβαρωτέρα καὶ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὰς κοινότητας διότι τότε μόνον θὰ μπορέσωμεν νὰ ἀποκτήσουμεν δρόμους.

§142Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε ἐγὼ θὰ κάμω μίαν πρότασιν συμβιβαστικήν. Ὅλοι οἱ βουλευταὶ ὅταν λαμβάνουν τὸν λόγον καὶ συνιστοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὁδοποιΐας, νὰ μὴ παρουσιάζωνται ἐπὶ τοῦτο μόνον ἀλλὰ νὰ μᾶς ὑποδεικνύουν πῶς θὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης.

§144Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ νὰ ὑπομνήσω τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα διατυποῦνται κατὰ τῶν φορτηγῶν αὐτοκινήτων. Σᾶς λέγω ὅτι δι’ αὐτῶν καταστρέφονται ἀφ’ ἑνὸς οἱ δρόμοι ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου χάνουν οἱ γεωργοὶ οἱ ἐκτελοῦντες χρέη καραγωγέων. Πράγματι εἰς ὅλα τὰ μέρη ἔχει καταλάβει τὸν κόσμον μία φρενῆτις ἀγορᾶς αὐτοκινήτων φορτηγῶν τὰ ὁποῖα ζοῦν ὅσον καὶ τὰ ρόδα τοῦ Μαΐου καὶ κατόπιν μεταβάλλονται εἰς παλιοσίδερα ἀτάκτως ἐριμμένα. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ σᾶς τονίσω ὅτι εἰς τὴν Βουλγαρίαν, Οὐγγαρίαν καὶ Σερβίαν ἀπαγορεύεται ἡ εἰσαγωγὴ φορτηγῶν αὐτοκινήτων ἢ τουλάχιστον διέπεται ὑπὸ αὐστηρῶν ὅρων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τοῦτο δύναται νὰ ἀποβῇ ζήτημα μελέτης σοβαρᾶς διότι ἀσφαλῶς κολοσσιαῖα ποσὰ ἐξάγονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς προμήθειαν φορτηγῶν αὐτοκινήτων τὰ ὁποῖα συνεπάγωνται τὴν καταστροφὴν τῶν χωρικῶν διότι ἐντὸς 6–7 μηνῶν τὰ γραμμάτια διαμαρτύρονται καὶ τὰ αὐτοκίνητα ἐκποιοῦνται διὰ δημοπρασίας καὶ ὅλα αὐτὰ διὰ κέρδος 3 ὡρῶν εἰς χωρία εἰς τὰ ὁποῖα ὁ χρόνος εἶναι χρῆμα, ἁπλῶς λοιπὸν ὑποβάλλω τὴν σκέψιν αὐτὴν πρὸς μελέτην.

§145Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω.

§146Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ κύριε Πρόεδρε εἶναι σπατάλη χρόνου ἀσυγχώρητος τὰ ἴδια ἐπαναλαμβάνονται ἐξ ὅλων τῶν ρητόρων. Ἔχομεν ὀλίγας ἡμέρας νὰ μείνωμεν ἐδῶ.

§147Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταὶ δὲν θὰ ὁμιλήσω βεβαίως ἐπὶ τοῦ συγκοινωνιακοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως διότι τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως τὰς ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ ἁρμόδιος. Ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις μόνον διὰ νὰ προσπαθήσω νὰ ἀποσύσω μίαν κατηγορίαν ἡ ὁποία πολλάκις ἠκούσθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν δίδει εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ὅσα κατὰ νόμον πρέπει νὰ δίδωνται. Βέβαια δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ ἐν προκειμένῳ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὑποχρεωμένως νὰ ἐκτελέσῃ τὰς πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰς ὁποίας ἐψήφισεν ἡ Βουλή, καὶ ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ πιστώσεων ψηφισθεισῶν. Δὲν θέλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἴσως καὶ φοβερόν, ἐὰν αὐτὸ ἐγένετο οὕτω δὲν θὰ ἦτο τὸ πρῶτον ἐν Ἑλλάδι οὔτε θὰ ἦτο πρώτη ἡ Ἑλλάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ μοῖρα τῶν δημοτικῶν φόρων, δηλαδὴ ὁσάκις αἱ πρόσοδοι αὐτῶν ὑπερβαίνουν τὸ περιθώριον τῶν ἀναγκῶν, ὁσάκις δὲ αἱ ἀνάγκαι ὑπερβαίνουν τὰς προσόδους, τότε φυσικὸν εἶναι νὰ διατίθενται ὅλοι οἱ δημοτικοὶ φόροι ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἰδικῶς διὰ τὸν φόρον τῆς βενζίνης δὲν ἔχουν οὕτω τὰ πράγματα. Ὑπάρχει φόρος βενζίνης κύριοι, ὁ κύριος δασμός, ὑπάρχει ὁ δημοτικός, ὑπάρχουν τὰ πρόσθετα ποσοστὰ τῶν δανείων τῶν ἀναγκαστικῶν καὶ ὑπάρχει καὶ χωριστὸς πρόσθετος φόρος ὁ ὁποῖος ἤρχισεν ἀπὸ 50% καὶ ἔφθασεν τελευταίως εἰς 80% ἐπὶ τοῦ κυρίου φόρου. Τὸ ἐρώτημα ἑπομένως τὸ ὁποῖον ἔπρεπεν πρῶτον νὰ λυθῇ διὰ νὰ κριθῇ ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς ἐκπληρῇ ἢ ὄχι τὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας θὰ ἦτο τοῦτο. Ὁ δασμὸς τῆς βενζίνης προωρίσθη διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, ἀλλὰ ποῖος; Ὁ κύριος; Ὁ Δημοτικός; Τὰ πρόσθετα δεκατημόρια τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου ἢ ὁ πρόσθετος φόρος; Λοιπὸν ὅταν ἐγὼ ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εὑρῆκα 100.000.000 ὡς ἀπόδοσιν φόρου βενζίνης. Μοῦ ἐγεννήθη ἡ ἀπορία. Διατί νὰ διατίθεται τόσον ποσόν; Ἐζήτησα καὶ ἔμαθον ὅτι ἐκ τοῦ φόρου τῆς βενζίνης δὲν διετίθετο ὅλο τὸ ποσὸν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ἀλλὰ διετίθετο μόνον ὁ κύριος φόρος. Διατί; Διότι τὰ πρόσθετα ποσοστὰ τῶν ἀναγκαστικῶν δανείων καὶ λοιπῶν εἶχον προωρισθῆ διὰ εἰδικοὺς σκοπούς. Τὰ πρόσθετα δεκατημόρια ἐδόθησαν δι’ εἰδικοὺς σκοπούς, διὰ τὸ ἀναγκαστικὸν δάνειον καὶ τὰ γραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἦτο ρητὸς ὁ προορισμὸς τῶν προσθέτων δεκατημορίων.

§148Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐπήγαιναν εἰς τὴν Τράπεζαν ἀπ’ εὐθείας;

§149Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ναί, ἡ ὁποία εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τὰ ἐξοφλῇ. Δὲν μπορεῖ νὰ λεχθῇ λοιπὸν ὅτι, ὅταν ὁ νομοθέτης ἔλεγε ὅτι θὰ δώσω εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας τὸν φόρον τῆς βενζίνης, ἠννόει νὰ δώσῃ καὶ τὰ πρόσθετα αὐτὰ δεκατημόρια. Ἠννόει τὸν κύριον φόρον 25% καὶ ὄχι τὰ πρόσθετα δεκατημόρια διότι τὰ πρόσθετα δεκατημόρια ἦσαν προωρισμένα νὰ ἐξυπηρετήσουν εἰδικοὺς σκοπούς, τὸ ἀναγκαστικὸν δάνειον καὶ τὰ γραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Μόνον διὰ τὸ τελευταῖον δεκατημόριον, τὸ ὁποῖον ἐπεβλήθη τὸν Ἰούνιον τοῦ 1927 δὲν γίνεται κανεὶς λόγος διότι γνωρίζετε, ὅτι τὸ δεκατημόριον ἐκεῖνο ἐπεβλήθη εἰς ὅλους τοὺς ἀμέσους καὶ ἐμμέσους φόρους διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λέγει ρητῶς, διατίθεται ἡ διὰ τοῦ διατάγματος ἐπιβαλλομένη αὔξησις 10% ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, ἔρχεται δι’ αὐτὸ τὸ ψήφισμα τῆς 3 Ἰουνίου 1927, πολὺ μεταγενέστερον τοῦ νόμου, περὶ ταμείου ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, ὑποβληθέντος τὸν Μάρτιον τοῦ 1927, ὁπότε ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου. Νομίζω ὅτι, μετὰ τὰ λεχθέντα, δὲν μπορεῖ νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν ὁ προϋπολογισμὸς νὰ δίδῃ τὰ πρόσθετα δεκατημόρια ὑπὲρ τοῦ ταμείου ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Ἀλλ’ ἔτι σαφέστερον εἶναι τὸ ζήτημα ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον 25% ὁ ὁποῖος ἐθεσπίσθη τὸν 7βριον τοῦ 1927 διὰ τοῦ διατάγματος «περὶ συστάσεως ταμείου τροχαίας κινήσεως». Εἰς τὴν ἀρχὴν ἦτο 50% δηλαδὴ εἰσεπράττοντο ἐτησίως 15 ἑκατομμύρια ὑπὸ τοῦ ταμείου τροχαίας κινήσεως, μετὰ 3 μῆνας ἐμειώθη κατόπιν ηὐξήθη διὰ δὲ τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1927 ὡρίσθη ὅτι, ὁ πρόσθετος οὗτος φόρος δύναται νὰ καταργηθῇ διὰ διατάγματος ἐκδιδομένου ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εὐθὺς ὡς τὸ ταμεῖον τροχαίας κινήσεως ἤθελεν ἐξοφλήσει τὰς ὑποχρεώσεις του.... Ἑπομένως καὶ ὁ φόρος οὗτος ὁ πρόσθετος εἶναι προωρισμένος δι’ εἰδικὸν σκοπόν, ὄχι διὰ τὸ ταμεῖον ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, ἀλλὰ διὰ τὸ ταμεῖον τροχαίας κινήσεως καὶ ἐδόθη μάλιστα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ δικαίωμα νὰ τὸν καταργήσῃ ὁπότε θέλει. Λοιπόν, οὔτε αὐτὸς ὁ φόρος εἶναι ἐν τῷ νόμῳ προωρισμένος νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Τούτου τεθέντος ποίαν ὑποχρέωσιν εἶχον ἀπέναντι τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας νὰ δώσω τὸν κύριον φόρον καὶ τὸ 25%;

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς πόσον ἀνέρχονται αὐτά;

§151Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀμέσως. Εἰσεπράχθησαν ἐκ κοινοῦ φόρου κατὰ τὸ 1928–1929 115 ἑκατομμύρια, ἐκ δημοτικοῦ 28 ἑκατομμύρια ἐν συνόλῳ 143 ἑκατομμύρια. Ἀπεδόθησαν εἰς τὸ ταμεῖον ἐθνικῆς ὁδοποιΐας 1928–29 100 ἑκατομμύρια καὶ ηὐξήθησαν κατόπιν εἰς 140 ἑκατομμύρια. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων τὰ ὁποῖα ἔλαβε τὸ ταμεῖον ἔχομεν ἀποδώσει (1930–31) ἐκ δασμοῦ βενζίνης 100 ἑκατομμυρίων, ἀρωγὴ 100 ἑκατομμυρίων, ἔπειτα τὸ ταμεῖον τροχαίας κινήσεως 15 ἑκατομμυρίων ἀρωγὴ ταμείου μονίμων ὁδοστρωμάτων 15 ἑκατομμυρίων. Ἀπόδοσις ἐκ δασμοῦ βενζίνης εἰς ταμεῖον μονίμων ὁδοστρωμάτων 9 ἑκατομμυρίων, ἐκ φόρου οἰκοδομῶν 8 ἑκατομμυρίων καὶ 1 ἑκατομμύριον ἀκόμη εἰς τὸ ταμεῖον ἁμαξηλατῶν, ἐν ὅλῳ 245 ἑκατομμύρια. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀκριβὲς κύριοι, ὅτι ἠδικήθη τὸ ταμεῖον ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ὥς τινες νομίζουσιν. Τώρα ἄλλο τὸ ζήτημα ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ἐντατικωτέραν ὁδοποιΐαν. Δὲν τὸ νομίζω κ. βουλευταί, διότι σήμερον πραγματικῶς γίνεται ἐντατικὴ ὁδοποιΐα. Δὲν δαπανῶνται μόνον αὐτά, ἀλλὰ 500,600, 700 ἑκατομμύρια ἐτησίως διὰ τὴν ὁδοποιΐαν Μακρῆ. Γίνεται λοιπὸν ἐντατικὴ ὁδοποιΐα. Τώρα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς συντηρήσεως πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα δίδομεν μέχρις ὅτου ἡ Κυβέρνησις καταλήξει εἰς ὡρισμένας ἀποφάσεις ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς συντηρήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον, εἶναι ὅτι σήμερον ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀντέχει νὰ δώσῃ νέας πιστώσεις ἐκτὸς ἂν μοῦ δώσετε καὶ νέα ἔσοδα. Αὐτὸ εἶναι ρητὸν καὶ κατηγορηματικόν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουτζουρίδης.

§153Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω κ. ὑπουργὲ διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ Λυκουργίου–Ἐπιδαύρου, διότι ἡ κατάστασις εἶναι ἀφόρητος· πρέπει δὲ νὰ γνωρίζετε ὅτι, λόγῳ τῶν ἀρχαιοτήτων ἐν τῇ Ἐπιδαύρῳ, μεταβαίνουσι καθ’ ἑκάστην ἀρκετοὶ ξένοι.

§154Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θέλω μεριμνήσει.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης.

§156Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μεθ’ ὅλην τὴν ἐγνωσμένην δραστηριότητα τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας καταβάλλει δὲν ἐβελτιώθη ἡ συγκοινωνία τοῦ νομοῦ Χανίων διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ παρακαλέσω αὐτὸν ὅπως καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἵνα αὐξήσουν τὸ προσωπικὸν τὸ τεχνικὸν διότι παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, αἱ ὁποῖαι καταβάλλονται δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις. Λόγῳ τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν δρόμων τὰ αὐτοκίνητα δὲν δύνανται νὰ κυκλοφορήσουν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ὁ κ. Μουτζουρίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τί σκέπτεται νὰ πράξῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν παρὰ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου συνταχθέντων πινάκων προβιβασμοῦ διὰ τοὺς βαθμοὺς συνταγματάρχου καὶ ἀντισυνταγματάρχου τοῦ πεζικοῦ.

§158Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ζητήματα ἐσωτερικῆς στρατιωτικῆς φύσεως θίγοντα τὸ κῦρος τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ κῦρος καὶ τὴν ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα καὶ προσωπικὴν ἀξιοπρέπειαν μελῶν τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν πρέπει νὰ λαμβάνουν τὴν δημοσιότητα. Λυποῦμαι πολὺ διότι εὑρεθεὶς ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς ἀναστατώσεως τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν ἠναγκάσθην νὰ καταθέσω τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν. Ἡ ἐπερώτησις στρέφεται, κύριοι συνάδελφοι ἐναντίον τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ εἰδικῶς ἐπὶ τῆς κρίσεως αὐτοῦ περὶ τοῦ προακτέων κατ’ ἐκλογὴν ἢ κατ’ ἀρχαιότητα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων τοῦ στρατεύματος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐκτίμησις ἑνὸς ἑκάστου ἀξιωματικοῦ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εἴτε ἐπαγγελματικῆς εἴτε προσωπικῆς γίνεται κατόπιν ἰδιαιτέρων διαδοχικῶν σημειώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τοῦ διοικητοῦ τοῦ τάγματος διοικητοῦ τοῦ συντάγματος, διοικητοῦ τοῦ πεζικοῦ ἐν τῇ μεραρχίᾳ, μεράρχου, διοικητοῦ σώματος φθάνουν εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Κατὰ τὰς ἀποφάσεις, τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου αἱ ὁποῖαι εἶδον τὴν δημοσιότητα, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνεστάτωσαν τὸ στράτευμα, ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι καθ’ ὅλην τὴν ἄνω ἱεραρχίαν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ διοικητοῦ συντάγματος μέχρι τοῦ σωματάρχου ἐκρίθησαν πλήρως νὰ προαχθῶσιν κατ’ ἐκλογήν, ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ἐκρίθησαν ὅτι εἶναι ἄξιοι νὰ προαχθῶσιν κατ’ ἀρχαιότητα. Ἡ διαφορὰ τῆς κατ’ ἐκλογὴν καὶ κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγῆς εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους, διότι ὡς γνωστὸν αἱ προαγωγαὶ γίνονται κατὰ τὰ 8)10 κατ’ ἐκλογὴν καὶ κατὰ τὰ 2)10 κατ’ ἀρχαιότητα· ἑπομένως ἡ διαφορὰ τῆς προαγωγῆς κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον εἶναι πολὺ οὐσιώδης, διότι δὲν ἐπιρεάζει μόνον τὴν προαγωγὴν ἀλλὰ καὶ τὴν ἠθικὴν θέσιν τῶν ἀξιωματικῶν. Πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον καθ’ ὅλας τὰς σημειώσεις τῆς ἱεραρχίας εὑρέθησαν ὅτι πρέπει νὰ προαχθῶσιν κατ’ ἐκλογήν, ἀλλὰ καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπόφοιτοι στρατιωτικῶν σχολῶν, ἀριστεύσαντες εἰς τὴν ἀκαδημίαν πολέμου καὶ μεταβάντες εἰς τὴν Γαλλικὴν ἀκαδημίαν κατόπιν διαγωνισμοῦ ἠρίστευσαν καὶ ἐκεῖ καὶ ἐν τούτοις ἐκρίθησαν ἤδη παρὰ τοῦ συμβουλίου ὡς προακτέοι κατ’ ἀρχαιότητα. Ἐνῷ ἄλλοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον δὲν προέρχονται ἐκ σχολῶν, ἀλλὰ δὲν ἔχουν καὶ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν οἱ ἄλλοι ὡς ἀνωτέρω ἀξιωματικοὶ ἐκρίθησαν ὡς προακτέοι κατ’ ἐκλογήν. Ἡ κρίσις τοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, διότι τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον δὲν ἔχει τὴν κατ’ εὐθεῖαν ἀντίληψιν περὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἄμεσοι προϊστάμενοι σωματάρχαι οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς ἀμεσωτέραν ἐπαφὴν μὲ τοὺς ἀξιωματικούς. Ἐγὼ ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα δὲν θέλω νὰ εἴπω τὶ διαδίδεται καὶ τὶ λέγεται, διότι θεωρῶ ὅτι τοῦτο εἶναι τοῦ βήματος τούτου ἀνάξιον. Τοῦτο μόνον ζητῶ χωρὶς νὰ ἀναφέρω ὀνόματα καὶ χωρὶς νὰ ἀποδώσω κατηγορίαν εἰς τὸ δημόσιον. Ἤδη ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κυρώσῃ τὰς πράξεις τοῦ Συμβουλίου καὶ ἂν μὲν οἱ πίνακες συνετάχθησαν δικαίως νὰ προβῇ εἰς τὴν κύρωσιν καὶ εἰς τούς προβιβασμούς. Ἐὰν ὅμως πεισθῇ ὅτι οἱ πίνακες δὲν συνετάχθησαν ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῆς δικαιοσύνης, μὴ ληφθέντων ὑπ’ ὄψιν τῶν προσόντων τῶν κρινομένων ἀξιωματικῶν, τότε εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποδώσῃ τὴν δικαιοσύνην. Διότι τὸ μεγαλύτερον πλῆγμα ἐναντίον τοῦ στρατοῦ εἶναι καὶ ἡ μείωσις τοῦ ἠθικοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ σήμερον δὲν θίγονται μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ζημίας τοῦ προβιβασμοῦ ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἀξιοπρεπείας. Ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὸν ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος θὰ χάσῃ τὸ ἠθικόν του μεταξὺ τοῦ σώματός του.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§160Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος χάριν τῆς ἡσυχίας τοῦ στρατεύματος καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ πρυτανεύῃ ἐν αὐτῷ, νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντόνως κατὰ τῶν συνταχθέντων πινάκων προβιβασμῶν ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ἀξιωματικοὶ κριθέντες σήμερον ὑπὸ τῶν προϊσταμένων των ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν εἰδικότητα τοῦ κρίνειν καὶ τὴν ἀντίληψιν μεγαλειτέραν ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγάς των, ὡς προακτέοι κατ’ ἐκλογήν, φέρονται ὡς προβιβαστέοι εἰς τὸν πίνακα βʹ, δηλαδὴ κατ’ ἀρχαιότητα. Ἄλλοι μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα τῶν ἱκανῶν καὶ καταλλήλων αὐτῶν ἀξιωματικῶν, μὴ προταθέντες ὑπὸ τῶν ἀμέσων προϊσταμένων των, φέρονται εἰς τὸν πίνακα αʹ, δηλαδὴ ὡς κατ’ ἐκλογὴν προβιβασθέντας. Θὰ εὑρεθῶμεν οὕτω πρὸ τοῦ πρωτοφανοῦς, ὅτι ἕως σήμερον κατώτερος ἀξιωματικὸς γίνεται, αὔριον ἀνώτερος τοῦ ἀνωτέρου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι συντελεῖ εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος τόσον δεικνύει ἐνδιαφέρον διὰ τὸ στράτευμα νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν νὰ λάβῃ νομοθετικὰ μέτρα, ὅπως παρεμποδίσῃ τὰς ἀτασθαλίας, αἱ ὁποῖαι γίνονται καὶ μὴ κοινοποιήσῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ συμβουλίου, διότι πρέπει νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι ἂν ἀφήσῃ νὰ γίνουν οἱ προβιβασμοὶ θὰ ἐπισύρῃ τὰ παράπονα τοῦ στρατεύματος. Γνωρίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ μὴ εἴπῃ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκ τοῦ νόμου νὰ σεβασθῇ τοὺς πίνακας. Δὲν ἀντιτίθεμαι, διότι κατὰ τὸν νόμον οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὸ συμβούλιον αὐτὸ ἔχουν τὸ veto, δηλαδὴ δὲν ἔχουν καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἐρωτήσουν, νὰ σταθμίσουν τὰ γεγονότα τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὰς προτάσεις, ἀλλ’ ὅλως αὐθαιρέτως κρίνουν ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους οὔτε κατ’ ὄψιν κἂν γνωρίζουν. Νομίζω ὅτι ὁ τοιοῦτος νόμος εἶναι αὐταρχικός. Ὀφείλει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νομοθετικῶν μέτρων νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν αὐταρχίαν τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ καὶ νὰ προλάβῃ τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα δυστυχῶς θὰ ἐπιφέρουν τὴν ἀνησυχίαν ἐν τῷ στρατεύματι. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων θά θελήσῃ διά νόμου νά καθορίσῃ ὅτι δὲν πρέπει νά εἶναι αὐτὴ ἡ διαφορά δηλαδὴ τά 8% κατ’ ἐκλογὴν καί τά 2% κατ’ ἀρχαιότητα. Προσεπαθήσαμεν μὲ χίλια μέσα νά ἐπιφέρωμεν τὴν ὁμαλότητα εἰς τὸ στράτευμα, τώρα δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου, δι’ αὐτῶν τῶν προαγωγῶν ἂν λάβουν σάρκα καὶ ὀστᾶ γεννᾶται νέον χάσμα μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν πλέον ἐπικίνδυνον. Αὐτὸ τὸ χάσμα πρέπει νὰ τὸ καλύψητε.

§161Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχῃ στοιχεῖα τά ὁποῖα τὸν πείθουν ὅτι ἡ παρατηρουμένη ἐξέγερσις στηρίζεται εἰς τά πράγματα πρέπει νά λάβῃ νομοθετικά μέτρα. Ἀλλά τώρα συνέπεια τοῦ νομοθετικοῦ μέτρου θά εἶναι ἡ ἀναθεώρησις ὅλων τῶν πινάκων.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§163Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποκρούσω ἐντόνως καὶ τὴν ἐλαχίστην ὑπόνοιαν ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ ὅτι τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων ὑπηγόρευσαν σκέψεις ἄλλαι ὑποχρεώσεις ξέναι πρὸς τὰς ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Μᾶλλον ἴσως ἠδύνατο νὰ καταλογισθῇ εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ἡ μομφή, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ τοῦτο μομφὴ μιᾶς ὑπερβολικῆς, ὑπερμέτρου αὐστηρότητος καὶ προσπαθείας πρὸς ἀπόλυτον δικαιοσύνην. Συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα ὅτι ζητήματα τοιαύτης φύσεως ἀφορῶντα αὐτὴν ταύτην τὴν στρατιωτικὴν συνείδησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν καταρτισμὸν τῶν πινάκων τῶν προαγωγῶν δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν κρίσιν μας, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ μορφώσωμεν γνώμην ὀρθὴν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι οὔτε ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζομεν τὴν δρᾶσιν ἑκάστου τῶν ἀξιωματικῶν οὔτε ἄλλως τε ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὰς ἐκθέσεις τῶν ἱεραρχικῶς προϊσταμένων στρατιωτικῶν ἀρχῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ Συμβούλιον τῶν ἀντιστρατήγων ἀσφαλῶς ἐστήριξε τὰς ἀποφάσεις αὑτοῦ ἐπὶ τῶν προαγωγῶν. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὰς ἀντιρρήσεις ποῦ διετυπώθησαν ἀναφερομένας κυρίως εἰς τὸ ἀνεφάρμοστον παρ’ ἡμῖν τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἀδυνατῶ ὅμως νὰ παραδεχθῶ τὰ λεχθέντα περὶ ἀνησυχιῶν καὶ ἀναστατώσεων δῆθεν ἐν τῷ Στρατεύματι ἐξ ἀφορμῆς τῶν τελευταίων ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου. Ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχου τινὲς, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι ἠδικήθησαν, ἀλλὰ προφανῶς ἡμεῖς ἐδῶ δὲν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν. Ἂν ὑπάρχῃ περίστασίς τις δικαιολογημένης διαμαρτυρίας αὕτη δέον νὰ ἀποδοθῇ ὄχι εἰς τὴν ἔλλειψιν δικαιοσύνης ἐκ μέρους τοῦ Συμβουλίου τῶν ἀντιστρατήγων ἀλλ’ εἰς τὸ πλημμελὲς ἴσως τοῦ νόμου. Ὁ νόμος ὑποχρεοῖ τὸν Ὑπουργὸν νὰ κυρώσῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου, ὁρίζει δὲ ἀναλογίαν 8)10 κατ’ ἐκλογὴν καὶ 2)10 κατ’ ἀρχαιότητα. Αὐτὸ εἶναι ἕν σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχει πλήρη καὶ ἀκεραίαν τὴν ἁρμοδιότητα ἡ Βουλή. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τῶν προλαλησάντων περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς τροπολογίας τοῦ νόμου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐκάλεσεν ἤδη δι’ αὔριον εἰς σύσκεψιν τὸ Συμβούλιον τῶν ἀντιστρατήγων καὶ τῶν ἀρχηγῶν τοῦ Ἐπιτελείου, ἂν δὲ ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία μέλλει νὰ διεξαχθῇ ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πεισθῶμεν ὅτι μία ἐνδεχομένη τροπολογία τοῦ νόμου εὐνοοῦσα μᾶλλον τὴν ἀρχαιότητα εἶναι δυνατὴ χωρὶς νὰ παραβλάπτῃ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ στρατεύματος, θὰ ὑποβάλωμεν ἀμέσως αὔριον ἢ τὸ πολὺ μεθαύριον τὸ σχετικὸν περὶ αὐτοῦ νομοσχέδιον.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 7ης Ἀπριλίου 1930 Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος «περὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 27 Αὐγούστου 1927 κωδικοποιηθείσης Συμβάσεως κλπ.» (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων τινῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ τινῶν εἰδικῶν κλάδων αὐτῆς». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3973 περὶ ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν παθόντων ἐκ καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους. (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3755 τῆς 8)12 Ἰανουαρίου περὶ ἀπαγορεύσεως πωλήσεως ἐλαιολάδων ἀναμεμιγμένων μετὰ σπορελαίων κλπ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ τεσσάρων βουλευτῶν μελῶν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ταμείου ἀσφαλίσεως Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν. Εἰς αὐτὸ κ. βουλευταὶ ὁ νόμος λέγει τὰ ἑξῆς: Ὅτι ἐκλέγονται ὑπὸ τῆς Βουλῆς 4 βουλευταὶ καὶ 4 ἀναπληρωματικοί. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ Βουλὴ δύναται νὰ δώσῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ νὰ ἀνατεθῇ, ὅπως γίνεται διὰ τὰς ἐπιτροπάς, εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν, διότι ὁ κανονισμὸς ἔχει ἕνα ἄρθρον ἔχον ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἡ περὶ ἀρχαιρεσιῶν καὶ πάσης ἐκλογῆς προσώπων ψηφοφορία γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων». Δὲν γνωρίζω ἡ Βουλὴ ποίαν ἐξήγησιν θὰ δώσῃ.

§166Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Εἶναι σαφέστατον τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἐκλογὴ δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§167Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἑρμηνεύσῃ ὅπως θέλει τὸ πρᾶγμα, διότι ἐν τῷ κανονισμῷ προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπιτροπῶν μεταχειρίζεται τὴν λέξιν ἐκλογὴ καὶ ἐξουσιοδοτεῖται τὸ προεδρεῖον νὰ κρίνῃ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Διότι ἐκεῖ κύριοι δὲν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς ἀλλὰ περὶ κατανομῆς ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐκλογῆς. Θὰ διαλέξωμεν τέσσαρα πρόσωπα ἀπὸ τοὺς 250 βουλευτὰς ἐνῷ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς κάμομεν κατανομήν.

§169Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Σύμφωνοι θὰ ἐνεργηθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, θὰ τὴν ἀναβάλωμεν δὲ αὔριον.

§170Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας συμφωνίας περὶ τρόπου ἐφαρμογῆς τῆς ἐν Λωζάννῃ ὑπογραφείσης συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς Ἑλληνοτουρκικῶν πληθυσμῶν καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 9 δηλώσεως». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4733 περὶ προστασίας τῶν πολυτέκνων».

§172Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε εἶχον καταθέσει προσθήκην διὰ τῆς ὁποίας αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τούτου ἐπεκτείνονται καὶ ἐπὶ τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Δὲν βλέπω ἀνατυπωθεῖσαν καὶ προστεθεῖσαν τὴν διάταξιν αὐτήν. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, διότι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀνωμαλίας.

§173Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐδέχθησαν τὴν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 2...

§174Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Ἔχω ἐδῶ 13 τροπολογίας εἰς ἓν καὶ μόνον ἄρθρον λοιπὸν δὲν θὰ δεχθῶμεν καμμίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία δίδει εἰς τὸν νόμον ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ὁ νόμος αὐτὸς θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ σήμερον. Λυποῦμαι παρὰ πολὺ διότι βλέπω νὰ ἐπαναλαμβάνεται συχνὰ ὅτι ὁσάκις ὑποβάλλεται ἕνα νομοσχέδιον ὅλοι ζητοῦμεν νὰ προσαρμόσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μὲ τὰς ἀνάγκας τῶν ἀτομικῶν μας φίλων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§175Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου ζητήματος. Πρόκειται περὶ ζητήματος γενικωτέρας φύσεως, πρόκειται περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν λάβει ἀναβολὴν κατατάξεως...

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε; Ἔχω νὰ εἴπω εἰς τοὺς πολυτέκνους καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπερασπίζονται τὴν ὑπόθεσιν τῶν πολυτέκνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄνθρωποι ἄξιοι πάσης ὑποστηρίξεως ὅτι ὅταν φθάνουν εἰς ὑπερβολὰς θὰ δημιουργοῦν μίαν ἀντίδρασιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, διότι ἂν ζητήσωμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν μέγα μέρος τῶν στρατευσίμων ἀπὸ τοῦ στρατεύματος......

§177Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν τοὺς ἀπαλλάσσομεν...

§178Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δεχθῶ ἀναδρομικὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου.

§179Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναδρομικῆς ἰσχύος. Πρόκειται νὰ ρυθμισθῇ ἡ κατάστασις ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εἶναι στρατεύσιμοι τώρα διότι ἔτυχον ἀναβολῆς κατατάξεως.

§180Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ κλάσις των ἀπήλαυσε τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ; Πῶς θὰ ἀπολαύσουν αὐτοί; Διὰ λόγους ἰσότητος, τὸ λέγω. Θὰ χωρισθῇ ἀπὸ τὴν μίαν τάξιν ἕν ἄτομον καὶ θὰ γίνῃ δι’ αὐτὸ ἐξαιρετικὸς νόμος;

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Χαβίνης καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι παίρνομεν ἀπὸ τὴν κλάσιν ὡρισμένα πρόσωπα καὶ τοὺς δίδομεν πλεονεκτήματα εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι; Ἐὰν εἶναι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ δεχθῶμεν.

§182Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Χαβίνης. Παρουσιάζεται ὁ κληρωτὸς Α. Εἶναι ἀνίκανος νὰ ὑπηρετήσῃ καὶ τοῦ δίδεται ἀναβολὴ ἑνὸς ἔτους. Ἡ ἀνωτάτη ἐπιτροπὴ ἔχει δικαίωμα καὶ δύο καὶ τρεῖς νὰ δώσῃ ἀναβολάς. Μετὰ τὰ δύο ἔτη ἔρχεται αὐτὴ καὶ λέγει εἶναι καλὰ εἰς τὴν ὑγείαν του.

§183Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ ἐξ ἀναβολῆς ἀκολουθοῦν τὴν κλάσιν των.

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅλοι οἱ ἄλλοι πρωτότοκοι πολύτεκνοι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν αὐτὴν κλάσιν ὑπηρέτησαν ἢ ὄχι;

§185Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ὑπηρέτησαν.

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον εἶναι καθορισμένον εἰς τὰς στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας ὅτι ἀκολουθεῖ τὴν κλάσιν ποὺ ἀνήκει διατὶ νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν; Νὰ ὑπηρετήσουν ὅσον ὑπηρέτησαν οἱ υἱοὶ τῶν πολυτέκνων τῆς κλάσεώς των.

§187Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς. Θὰ ὑπηρετήσουν καὶ αὐτοὶ καὶ θὰ γυμνασθοῦν.

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ὑπηρετήσουν καὶ αὐτοὶ ὅσον ὑπηρέτησαν καὶ οἱ υἱοὶ τῶν πολυτέκνων τῆς κλάσεώς των. Αὐτὴ εἶναι ἡ θεμελιώδης ἀρχή.

§189Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἔχω ὑποβάλλει μίαν τροπολογίαν ἀφορῶσαν τοὺς ἐθελοντὰς υἱοὺς πολυτέκνων οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν ἤδη 18 μῆνας καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑπηρετήσουν 24 μῆνας.

§190Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρέπει νὰ ὑπηρετήσουν διότι αὐταὶ διὰ λόγους οἰκονομικοὺς ἐπῆγαν πρὸ τῆς κλήσεως τῆς κλάσεώς των.

§191Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐπῆγαν ὡς ἐθελονταὶ διότι δὲν ἠδύναντο νὰ προσληφθοῦν εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἔχουν ὑπηρετήσει 18 μῆνας διατὶ νὰ ὑπηρετήσουν 24 μῆνας;

§192Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κάμνω δεκτὴν τὴν τροπολογίαν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι καθ’ ὃν χρόνον κατετάχθησαν ὡς ἐθελονταὶ ὁ πατήρ τους ἦτο πολύτεκνος.

§193Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Νὰ ἀπαλλάσσηται τῆς θητείας τὸ ὑπέχον ὑποχρέωσιν ἐκγυμνάσεως τρίτον κατὰ σειρὰν τέκνον ἐφόσον οἱ δύο ὑπηρέτησαν ὁλόκληρον τὴν θητείαν των καὶ μένουν ἄλλα πέντε καὶ ὁ πατὴρ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι πολύτεκνος.

§194Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δεκτόν, ἐὰν ὁ πατὴρ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι πολύτεκνος.

§195Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχει ἄλλα 6 ἀκόμη.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξόδων παραστάσεως διοικητῶν πυροβολικοῦ σώματος στρατοῦ». (ἐπιψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνακλήσεως εἰς ἐνέργειαν ἐφέδρων οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ διὰ τὰς ὑπηρεσίας Μετοχικοῦ Ταμείου Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῶν ταμείων ἀλληλοβοηθείας ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ».

§198Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ἐὰν ἤθελε νὰ κάμῃ δεκτὸν ἕνα μέρος τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα, δηλαδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνακαλουμένων ἀξιωματικῶν νὰ μὴ εἶναι ἀνώτερος τῶν τριῶν, διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου.

§199Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Σᾶς ἐξήγησα τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον δὲν μπορῶ νὰ προσέλθω εἰς τὰς σκέψεις ἐξήγησα τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ναυτικὸν ἀπὸ οἰκονομικοὺς ἀξιωματικούς. Σᾶς δίδω ὅμως τὴν βεβαίωσιν καὶ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι τοῦ μέτρου τούτου θὰ κάμωμεν χρῆσιν μετὰ πάσης φειδοῦς ἔχω δὲ τὴν πίστιν ὅτι παρὰ τὴν μικρὰν αὐτὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν καλεῖται νὰ ἀναλάβῃ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ ναυτικοῦ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἕνα κατάστημα ἐξαιρετικὰ προνομιοῦχον.

§200Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ τὸ ζητοῦμεν διὰ νὰ περιφρουρήσημεν τὴν πολυτέλειαν.

§201Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι μετὰ πάσης φειδοῦς θὰ προβῶμεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ μόνον ὅταν ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν διὰ τὸ ναυτικὸν θὰ καλοῦμεν ἐκ τῆς ἐφεδρείας ἀποστράτους διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.)