1930.03.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63η

ΔΕΥΤΕΡΑ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ Σύνδεσμος δημοσίων ὑπαλλήλων Πτολεμαΐδος καὶ ἡ Ὁμοσπονδία Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 89 ἐκ τοῦ Καταστατικοῦ χάρτου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τὴν ἐπέκτασιν χορηγήσεως τῶν 3)16 τοῦ μισθοῦ. — Οἱ κάτοικοι τοῦ τέως δήμου Μεθώνης διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ τοποθέτησιν ἀγρονόμου εἰς τὴν περιφέρειάν των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει αἴτησιν τῆς Ἐρασμίας Ι. Περλεσὲ ὀρφανῆς ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ περὶ παροχῆς συντάξεως. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαναστασίου καὶ Γ. Τηλικίδης καταθέτουσιν αἴτησιν τοῦ Ἰω. Σ. Σωπηλίδου κατοίκου Φτελιᾶς Δράμας, παρακαλοῦντος ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ κάθοδος 300 οἰκογενειῶν ἐκ τοῦ χωρίου Μερτζᾶ τοῦ νομοῦ Κουπᾶ τῆς Ρωσσίας. — Τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἐπιμελητήριον Ἡρακλείου ζητεῖ τὴν διὰ γραμματίου ἐξόφλησιν τῶν φορολογικῶν ὑποχρεώσεων. — Ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Κομοτινῆς δι’ ὑπομνήματός της ἐκθέτει τὰς ἀπόψεις της σχετικῶς μὲ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. — Αἱ προσφυγικαὶ ὁμάδες ἀστῶν προσφύγων Λαγκαδᾶ καὶ οἱ ἀγορασταὶ ἀνταλλαξίμων Θεσσαλονίκης δι’ ὑπομνήματός των ζητοῦν τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου οἰκοδομῶν ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν. — Ὁ κτηνοτροφικὸς κόσμος Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ἄρσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ τυροῦ. — Οἱ συκοπαραγωγοὶ Θουρίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 3416 περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 602 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 124.764 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ἀριθ. 601 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 16.400 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 603 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν τῶν ἐκ δραχμῶν 120.000, 6.000, 70.000, 40.000, 150.000, 200.000, 180.000, 800.000, 150.000, 90.000, 100.000, 100.000, 200.000, 200.000, 200.000 χρηματικῶν ἐνταλμάτων ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 604 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν τῶν ἐκ δραχμῶν 5.400, 5.400, 5.525 χρηματικῶν ἐνταλμάτων ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. —Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ γενικὸς ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 640 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν τῶν ἐκ δραχμῶν 5.400, 4.950 χρηματικῶν ἐνταλμάτων ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς ἑνώσεως τῶν γεωργικῶν πιστωτικῶν Καρδίτσης αἰτούσης τὴν ἀναστολὴν εἰσπράξεως προσθέτων ἐπὶ τῶν ὀφειλῶν τῶν ἀγροτῶν ἐκ τοῦ ταμείου ἐποικισμοῦ. —Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν Καρδίτσης, ζητούσης νὰ ἀνασταλῇ πᾶσα δίωξις πολιτῶν διὰ τὴν φορολογίαν κεφαλαίου μὲ φόρον κάτω τῶν 5.000. —Ἔφεδροι Γιδᾶ παραπονοῦνται κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μαντᾶ ἐκφρασθέντος δυσμενῶς κατ’ αὐτῶν. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κωδικοποιήσεως τῶν Νόμων περὶ τελῶν χαρτοσήμου». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κουτσίνας κ.λ.π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεως ὑπηρεσιῶν ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Χρηστούλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν ἀμέσων φόρων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ροδόπουλος, Ἀναστασιάδης, Ε. Μαλαμίδας, Α. Ξανθόπουλος, Ν. Γαρδικιώτης, Θ. Φίλιος κ.λ.π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ φορολογίας ἁπλῶν ἀμβύκων». —Ἡ Γερουσία ἀποστέλλει τὴν παρ’ αὐτῆς τὸ πρῶτον ψηφισθεῖσαν πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 4033 περὶ ὑπαγωγῆς τῶν χωρίων Ξηροπηγάδου καὶ Τιμηνίου εἰς τὴν κοινότητα Δερβαίνων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Καρασεβδᾶς, Σ. Συμεώνογλου κ.λ.π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς». Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπῶν πρὸς ἐκπόνησιν τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος καὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τούτου νόμου». Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἱδρύσεως ἱπποδρομιῶν ἐν τῷ νομῷ Θεσσαλονίκης». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Κολιαλέξης, Ι. Μουτζουρίδης, Α. Παχνὸς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῆς Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας καὶ περὶ συγχωνεύσεως τῶν Ἱερῶν Μονῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ἀνδρεάδης, Γ. Τηλικίδης, Ι. Παπαδάκης, Κ. Μουζενίδης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τῆς Διοικήσεως». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Παπαστρατῆς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης καὶ δευτέρας παραγράφου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ κύρους συμβολαιογραφικῶν τινων ἐγγράφων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰσλανδίας συμβάσεως ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας, ὑπογραφείσης ἐν Βερολίνῳ τῇ 28 Ἰανουαρίου 1930». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4383 «περὶ καθορισμοῦ ἐπιτροπῆς ἐλέγχου καὶ ἐκδικάσεως τίτλων κυριότητος ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων ἀλλοδαπῶν ὑπηκόων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ ὑπογραφείσης τὴν 14ην Δεκεμβρίου Διεθνοῦς συμβάσεως ἀφορώσης τὰς Οἰκονομικὰς Στατιστικὰς καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 3503 περὶ καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων». Ἐπὶ τῆς αὐτῆς προτάσεως νόμου ὑποβάλλει τροπολογίαν καὶ ὁ βουλευτὴς κ. Α. Πρέκας. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15)22 Ὀκτωβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ 2) Περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθείσης προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 2070 καὶ 3940 περὶ Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου». (γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως κενῶν θέσεων μηχανικῶν ἐν τῇ Διευθύνσει τῶν Σιδηροδρόμων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Δύστος τοῦ τέως δήμου Ταμυνέων Καρυστίας». (γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ κύρους συμβολαιογραφικῶν τινων πράξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἐν Χάγῃ ὑπογραφεισῶν πράξεων πρὸς ρύθμισιν τῶν ζητημάτων ἐπανορθώσεων καὶ πολεμικῶν χρεῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταβολῶν κλάσεων βιομηχανικῶν τινων εἰδῶν τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ τῆς ἐν Σκαραμαγκᾷ ἀπαλλοτριώσεως πρὸς χρῆσιν Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς διαχωρήσεως καὶ κατασχέσεως τῶν ἡμερομισθίων ἐργατῶν κλπ. καὶ τῶν μισθῶν τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐθνικοῦ Μιχαλεῖου ὀρφανοτροφείου». (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀκυρότητος τῶν ὑπὸ ὑπάνδρων γυναικῶν ἐν Κρήτῃ ἄνευ ἀδείας τοῦ συζύγου δοθεισῶν ἐγγυήσεων ὑπὲρ τρίτων πρὸ τοῦ νόμου 4456». (γίνεται δεκτὴ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου 4285 κυρωθέντος Ν. Δ. τῆς 19)25)11)1925 Ν. Δ. περὶ ἀμίσθων δικαστικῶν κλητήρων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων τοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2112 περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως ἐργασίας ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Νομοθετικῆς Διατάξεως. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεών του πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργόν, διατὶ δὲν κατέθεσεν εἰσέτι τὰ φύλλα ποιότητος τοῦ πλοιάρχου τοῦ Π. Ν. Γ. Νικοτσάρα καὶ πάσας τὰς ἐκθέσεις τὰς ἀναφερομένας εἰς τὴν ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἐν γένει διαγωγὴν αὐτοῦ.

§3Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι περιέστην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φέρω ζήτημα σχετιζόμενον μὲ τὸ προσωπικὸν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Λυποῦμαι διότι ζητήματα τοιαῦτα ἐρχόμενα εἰς τὴν δημοσιότητα δημιουργοῦν ἀναντιρρήτως βλάβην εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν καὶ γενικώτερον εἰς τὴν Χώραν. Δημιουργοῦν εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν καὶ εἰς τὴν Χώραν βλάβην, διότι κλονίζεται ἡ πίστις τῶν κατωτέρων πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τοῦ σώματος καὶ συνεπῶς διασαλεύεται ἡ πειθαρχία, ὁ ἀκρογωνιαῖος αὐτὸς λίθος παντὸς στρατιωτικοῦ οἰκοδομήματος. Εἶχον, κύριοι βουλευταί, καὶ εἰς τὸ παρελθὸν πολλὰ δεδομένα, ἵνα ἐπερωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ διοικητικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ ἔχων ὑπ’ ὄψει μου ὅσα ἐν ἀρχῇ ἀνέφερα ἀπέφυγα νὰ πράξω τοῦτο, ἐλπίζων ὅτι εἴτε διὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας, εἴτε ἐν τῇ Βουλῇ εἴτε ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ἡ ὁποία εἰργάσθη ἐντελῶς ἄνευ οὐδεμιᾶς προκαταλήψεως, ἐνόμιζον ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ προλάβω τὴν αὐθαίρετον ἐνέργειαν τοῦ ἀνωτάτου Ναυτικοῦ διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἀτυχῶς, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐννοήθη παρὰ τῶν ὑπευθύνων διοικητῶν τοῦ Ναυτικοῦ ὅτι τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἡ πολιτεία χορηγεῖ εἰς τὸ ὄργανον αὐτῆς, τῆς ἐξουσίας ταύτης, λέγω, δέον νὰ γίνεται χρῆσις καὶ οὐχὶ κατάχρησις. Δὲν ἐννοήθη ἀκόμη ὅτι ὑπέρβασις νόμου δὲν εἶναι ἀνεκτὴ εἰς πολίτευμα κοινοβουλευτικὸν καὶ ὅτι ἂν διήλθωμεν μίαν περίοδον μακροχρόνιον πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν, εἶναι καιρὸς νὰ λησμονηθῇ αὐτή, ἵνα ἡ πολιτειακὴ μηχανὴ λειτουργήσῃ κανονικῶς. Οὔτε ἠννοήθη ἐπαρκῶς, οὔτε ἐξετιμήθη δεόντως σύμπαντος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἡ εὐγενὴς προσπάθεια ὅπως λησμονηθῇ τὸ ἐγγὺς παρελθὸν καὶ ἀπομακρυνθῇ ἐκ τοῦ μέσου πᾶσα αἰτία διχονοίας καὶ διχοστασίας καὶ τεθῇ ἡ ἔνοπλος δύναμις τῆς Χώρας εἰς τὸν τροχὸν τῶν καθηκόντων αὐτῆς. Πρόκειται περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Συμβουλίου. Τὸ συμβούλιον τοῦτο συνελθὸν κατ’ Ἰούλιον 1928 εἰς τακτικὴν σύνοδον ἔκρινεν ἀξιωματικοὺς στασίμους, τῶν ὁποίων τὰ φύλλα ποιότητος πᾶν ἄλλο ἢ τοιοῦτόν τι ἐνεδείκνυον. Καὶ ὅταν κατὰ Δεκέμβριον τοῦ αὐτοῦ ἔτους προσήχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ σχέδιον νόμου περὶ συγκροτήσεως τῶν στελεχῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς παρεδόθη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νομολογίαν ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 4411. Εἶχε περιληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἄρθρον ὄντως παράδοξον, τὸ ὁποῖον ἐζήτει τοῦ νόμου τούτου τὴν ἰσχὺν ἀναδρομικῶς, τὴν ἐζήτει ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1928 ἵνα περιληφθῶσιν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου ἐκείνου οἱ παρανόμως κριθέντες στάσιμοι κατὰ τὸν μῆνα ἐκεῖνον. Μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ἐν τῇ ὁποίᾳ παρίστατο καὶ ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, τότε γενικὸς διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νῦν δ’ ἀρχηγὸς τοῦ στόλου, καὶ τότε καὶ νῦν μέλος τοῦ ἀνωτάτου διοικητικοῦ συμβουλίου, παρίστατο δὲ ἐπίσης καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐπετεύχθη ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου τούτου, τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, συμφωνήσαντος καθ’ ὅλα μὲ τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, παρὰ τὰς μεγάλας ἀντιρρήσεις τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐπὶ πλέον κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ 1929 συνελθὸν τὸ ἀνώτατον ναυτικὸν διοικητικὸν συμβούλιον εἰς δευτέραν σύνοδον ἔκρινε 12 ἀξιωματικοὺς στασίμους διὰ δευτέραν φορὰν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 306, ἀπολυτέους. Οὐχ’ ἧττον ἡ ἀπόφασις τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ἐκείνη ἦτο νόμῳ ἀστήρικτος, καθ’ ὅτι τὸ ἄρθρον 4 τοῦ προειρημένου νόμου ἐν τῇ παραγράφῳ 3 ὥριζεν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ κρίνονται ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, ἐφ’ ὅσον ἔχουσι συμπληρώσει τὰ προσόντα πρὸς προαγωγήν. Οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν εἶχον συμπληρώσει τὰ προσόντα πρὸς προαγωγήν. Ἐν τούτοις ἐκρίθησαν ὡς ἀπολυτέοι. Τὸ διάταγμα τῆς ἀπολύσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἐδημοσιεύθη τὴν 16 Μαΐου 1929 ἀντελήφθημεν ἐγκαίρως τὸ πρᾶγμα, ἐσπεύσαμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὑπεδείξαμεν τὸ παράνομον τοῦ διατάγματος καὶ κατωρθώσαμεν νὰ ἀνακληθῇ τὸ διάταγμα τοῦτο διὰ νέου τῆς 25 Μαΐου ἐπεμβάντος καὶ τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ ὑπουργείου. Ἐκτὸς κ. βουλευταὶ τῆς τυπικῆς ταύτης παρατυπίας, κατέχω εἰς χεῖρας μου φύλλα ποιότητος ἑνὸς τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν τότε στάσιμοι, ὁ ὁποῖος τότε ἀπεμακρύνθη λόγῳ τῆς ἐθελουσίας ἐξόδου, τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ θέσω εἰς τὴν διάθεσιν ὑμῶν διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ἦτο δυνατὸν νὰ κριθῇ στάσιμος. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος μετὰ τὴν ἀνάκλησιν τοῦ διατάγματος τῆς ἀπολύσεώς του, τῆς αὐτεπαγγέλτου δηλονότι ἀποστρατείας του, ἐζήτησε νὰ συγκροτηθῇ ἀνακριτικὸν συμβούλιον ἐνώπιον τοῦ ὁποίου νὰ παραπεμφθῇ μὲ ἐρώτημα ἀποτάξεως, ἐπὶ διοικητικῇ ἀνικανότητι καὶ ἐπαγγελματικῇ τοιαύτῃ, ἀφοῦ εἶχεν αὕτη κριθῆ παρὰ τοῦ συμβουλίου. Τὸ συμβούλιον τοῦτο ἀπεφάνθη πανηγυρικῶς ὑπὲρ τοῦ δικαζομένου, καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν— δὲν εὐθύνεσθε δι’ αὐτά, διότι δὲν εἶσθε σεῖς ὑπουργὸς τότε— εἶναι ἡ ἀπόφασις αὕτη ἄδικος, αὐθαίρετος καὶ παράνομος; Εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνεται ἀξιωματικὸς στάσιμος ἐφ’ ὅσον τὰ φύλλα ποιότητός του εἶναι ἐξαιρετικῶς καλά; Ἐπεξεργαζόμενοι, κύριοι, τὸ σχέδιον νόμου περὶ συγκροτήσεως τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ἠθελήσαμεν νὰ κατοχυρώσαμεν καὶ τὸν θεσμὸν τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ συμβουλίου καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ διὰ τοῦτο παρόντος καὶ τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἐθεσπίσθη παρὰ τὴν ἐντόνως ἀντίθετον γνώμην τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου γενικοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στόλου ὅτι: αἱ κρίσεις διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου δέον νὰ στηρίζωνται ρητῶς ἐπὶ τῶν φύλλων ποιότητος καὶ τῶν παντὸς εἴδους ἐκθέσεων διὰ τὴν ἐπαγγελματικὴν καὶ διανοητικὴν αὐτῶν ἱκανότητα, ἡ δὲ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διέγραψεν ἐκ τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου τὴν φράσιν ὅτι δύναται τὸ συμβούλιον ἐπὶ τῶν ἰδίων περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ κρίσεων νὰ στηριχθῇ καὶ τὴν ἑτέραν φράσιν ὅτι ἀποφαίνεται ἄνευ οὐδενὸς ἀπολύτως περιορισμοῦ. Συνεπῶς ὡρίζετο διὰ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου ὅτι μόνον ἐπὶ τῶν φύλλων ποιότητος καὶ τῶν ἐκθέσεων ἔδει νὰ στηρίζεται ἡ κρίσις διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ. Τὰ δὲ φύλλα ποιότητος ὡρίζετο ὅτι δέον νὰ γίνωνται γνωστὰ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἐφόσον δυσμενεῖς ὑπῆρχον κρίσεις δι’ αὐτούς, ὡς ἐπίσης καὶ αἱ ἐκθέσεις. Ἐπὶ πλέον εἰσηγήθημεν τότε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως περιορισθοῦν τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου. Ἡ ἄποψις αὕτη ἐγένετο δεκτὴ ὁμοφώνως παρὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἀτυχῶς, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπηρεασμένος ἐκ τῆς μακρᾶς καὶ διακεκριμένης στρατιωτικῆς του ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ ἐχόμενος στερρῶς τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀποκεντρώσεως δὲν ἠθέλησε νὰ περιβληθῇ τὸ ἀπόλυτον ἐκεῖνο δικαίωμα μὲ τὸ ὁποῖον ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ τὸν περιβάλῃ, νομίζουσα ὅτι ἂν ἔτασσεν ὑπεράνω τοῦ ναυτικοῦ συμβουλίου τὴν πολιτικὴν ἀρχὴν θὰ περιεφρούρει ἔτι μᾶλλον καὶ τὸν θεσμὸν τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ συμβουλίου καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ἡ τοιαύτη ὅμως ἀντίληψις τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν—ἐλπίζω ὅτι καὶ οὗτος θὰ συμφωνῇ σήμερον μεθ’ ἡμῶν—ἐπέφερε κακὸν ἀντὶ καλοῦ, διότι συνεχίζεται ἡ ἔκπτωσις τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ συμβουλίου διὰ τῶν αὐθαιρεσιῶν διὰ τῶν ὁποίων τοῦτο ἤθελε νὰ διοικῇ. Καὶ κατὰ τὴν νέαν συνεδρίασιν τῆς 5 Δεκεμβρίου 1929 τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου ἐκρίθησαν ὑπ’ αὐτοῦ ἀξιωματικοὶ στάσιμοι, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν εἶχον μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης κοινοποίησιν ὅτι εἶχον δυσμενῆ κρίσιν εἴτε ἐν ἐκθέσει εἴτε ἐν τῷ φύλλῳ ποιότητος. Ἔκρινε δὲ ἀξιωματικὸν στάσιμον πλοίαρχον, ὁ ὁποῖος εἶχε μακρὰν καὶ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ ὁ ὁποῖος πρὸ διετίας ὑπηρέτει εἰς τὸ θωρηκτὸν «Κιλκὶς» εἰς τὸ ὁποῖον παρηκολούθει τὰ γυμνάσια τοῦ στόλου ὁ Ἄγγλος ναύαρχος Ταὶν τοῦ ὁποίου ἔχει ἔκθεσιν καὶ συστάσεις καλάς. Ἐπίσης τὰ φύλλα ποιότητός του, συνταχθέντα ὑπὸ τῆς ἀμέσου προϊσταμένης του ἀρχῆς εἶναι ἐξαιρετικῶς καλά. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἐπὶ πλέον εἶναι ὁ μόνος πλοίαρχος ὁ εἰδικευμένος εἰς τὰ ὑποβρύχια καὶ ἑπομένως ὁ μόνος δυνάμενος νὰ συντάξῃ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ὁ πλοίαρχος οὗτος δὲν ἐκρίθη ἄξιος προαγωγῆς ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους διοικητὰς τοῦ ναυτικοῦ. Ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἄρσις τῆς στασιμότητος τοῦ πλοιάρχου εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, διότι οὔτε πρόκειται ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος νὰ προαχθῇ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ναυάρχου οὔτε ἄλλο τὶ ὠφέλημα νὰ ἔχῃ. Ὠφελήματα ἔχει νὰ ἀποκομίσῃ ἡ ὑπηρεσία, ὡς ἀπεκόμισε τοιαῦτα, ὁσάκις τὸν ἐχρησιμοποίησε. Τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, ὄντα εἰς τὸ «Κιλκὶς» ἀπὸ δύο ἐτῶν, τὸν ἀπεμάκρυνεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, καὶ τὸν προσεκάλεσεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, μὴ ἀναθέσασα εἰς αὐτὸν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐρωτῶ: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ ἀξιωματικὸς ὑπὸ ὑπηρεσίας ἡ ὁποία δὲν τὸν εἶδεν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων του καὶ ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς τοποθετήσεώς του εἰς τὸ ὑπουργεῖον εἶχε ὑπηρετήσει μακρὰν αὐτοῦ ἔχων ἄριστα φύλλα ποιότητος καὶ ἀρίστας συστάσεις. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὰ φύλλα ποιότητος; Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὰ φύλλα ποιότητος ἵνα τὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας καὶ ἵνα εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ τὰ θέσωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐφόσον ὑπάρχει ρητὸν ἄρθρον τοῦ νόμου κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ φύλλα ποιότητος γίνονται γνωστά, ἐφόσον ὑπάρχει κρίσις δυσμενής, εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἂν τὰ ἐξετάσῃ θὰ συμφωνήσῃ ὅτι οὐδεμία δυσμενὴς κρίσις ὑπῆρξε περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ. Νομίζω, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ ἀναψηλαφήσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου διοικητικοῦ ναυτικοῦ συμβουλίου, τῆς 5ης Δεκεμβρίου καὶ ἐφόσον εὕρῃ ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶναι νόμῳ ἀστήρικτος, ὡς ἡμεῖς εἴμεθα βέβαιοι, νὰ ἀνατρέψῃ ταύτην ἐπὶ καλῷ τοῦ σώματος καὶ γενικώτερον τῆς Χώρας, νὰ συστήσῃ δὲ εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας τὸ ἀνώτατον ναυτικὸν συμβούλιον ὅτι δέον πάντοτε ἐντὸς τῶν νόμων καὶ τῶν θεσμῶν νὰ πολιτεύεται. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κύριοι βουλευταί, καὶ ἕτερος ἀξιωματικὸς ἀντιπλοίαρχος, ἀπεμακρύνθη τῆς κυβερνήσεως ὑποβρυχίου, ἂν καὶ ἦτο ὁ μόνος περὶ ταῦτα εἰδικευμένος, τὸν ὁποῖο θὰ ἦσαν ἀσφαλῶς εὐτυχῆ καὶ ξένα κράτη, ἐὰν τὸν εἶχον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἀπεμακρύνθη ἀπὸ δύο ἐτῶν ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τοῦ ὑποβρυχίου διὰ βλάβην ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κυβερνήσεώς του, ἐντὸς τοῦ ὑποβρυχίου. Ἐν τούτοις ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἤθελεν νὰ ἐξετάσῃ καλλίτερον τὰ πράγματα καὶ ἂν ἤθελεν νὰ ἀναδιφήσῃ τὰ ἐμπιστευτικὰ πρωτόκολλα, θὰ ἀνεύρισκεν ἐκεῖ ἔκθεσιν ξένου ἀξιωματικοῦ, διευθυντοῦ τῆς σχολῆς τῶν ὑποβρυχίων ἐν Τουλῶνι, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ ἔλυε τὴν ἀπορίαν τῆς βλάβης τῆς ἐπελθούσης εἰς τὸ ὑποβρύχιον «Παπανικολῆς». Ἔχω ἀντίγραφον τοῦ ἐγγράφου τούτου καὶ δύναμαι νὰ τὸ θέσω ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἂν θέλῃ νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτοῦ. Ἀλλά, κύριοι, ἐκτὸς τῶν ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους προανέφερα, μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ὁποίων ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν φύλλων ποιότητος ὑπάρχουν καὶ 11 ἢ 12 ἀξιωματικοὶ μηχανικοί. Ἐκ τούτων 5 ἢ 6 ἐζήτησαν νὰ ἀπομακρυνθῶσι διὰ τοῦ νόμου τῆς ἐθελουσίας ἐξόδου, ὅπως ἀπολαύσωσι τῶν ὠφελημάτων τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἡ ἀπάντησις τῆς ὑπηρεσίας πρὸς τούτους ἦτο ὅτι: δὲν δύνασθε νὰ ἀπομακρυνθῆτε τῆς ὑπηρεσίας, κύριοι, διότι ἔχετε φύλλα ποιότητος ἐξαιρετικὰ καὶ διότι ἡ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ στερηθῇ τῶν ὑπηρεσιῶν σας. Ἐν τούτοις, κύριοι, βουλευταί, δέκα ἡμέρας μετά τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου, οἱ ἀξιωματικοὶ μηχανικοὶ οὗτοι ἐκρίνοντο στάσιμοι ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου ναυτικοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου. Κύριοι, ἔλεγον ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, συζητουμένου τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διεφώνουν εἴς τινα σημεῖα τῆς πολιτικῆς τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Νομίζω ὅτι μεθ’ ὅσα σήμερον εἶπον ἔγινεν ἔκδηλος ποὺ ἔγκειται ἡ διαφωνία μου αὕτη. Διεφώνουν ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐδέχθη νὰ θέσῃ ὑπὸ τὴν ἀνωτάτην κρίσιν του, τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου. Περιέβαλλε δὲ οὕτω τὸ ἀνώτατον διοικητικὸν ναυτικὸν συμβούλιον δι’ ἐξουσίας ὑπερβολικῆς τῆς ὁποίας τοῦτο κακίστην ἔκαμε χρῆσιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§5Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας συνάδελφος, διέστειλε εἰς δύο περιόδους τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ἐναντίον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀνέπτυξε, τὴν περίοδον τῆς πρὸ τῆς διευθύνσεως τοῦ ὑπουργείου, ὑπὸ τοῦ ἤδη κατέχοντος ταύτην καὶ τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν τὰ διευθύνω αὐτό. Εἶναι πρέπον, ἐφόσον τοιοῦτον θέμα ἤχθη πρὸς συζήτησιν, νὰ κατατοπισθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πρὸς τὰς εἰδικὰς ἐκείνας συνθήκας, αἱ ὁποῖαι διέπονται τὰ ναυτικὰ πράγματα, καὶ τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν ἕνα ἰδιότυπον χαρακτῆρα ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀντιστοίχους συνθήκας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τό Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὡς ὅλοι σεῖς γνωρίζετε καὶ ὡς ἴσως κάλλιον ἐγὼ γνωρίζω, ὡς ἔχων μακρὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ ὑπηρεσίαν, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχει μία παγεία στρατιωτικὴ παράδοσις τῆς ὁποίας καὶ τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰ μειονεκτήματα ἔχουν ἐνδυθῆ ἕνα χαρακτῆρα μονιμότητος, ὥστε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀποτελῇ ἕνα εὐρὺν ὀργανισμόν, ἀλλὰ εὔχρηστον καὶ διεπόμενον ὑπὸ γενικῶν κατευθύνσεων. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πολὺ ἀπέχει νὰ παρουσιάζῃ τὴν εἰκόνα αὐτήν, ἡ μικρότης τοῦ κύκλου, τὸ ἀνυπόφορον τοῦ σώματος εἰς τὸ νὰ προσπαθοῦν νὰ τὸ χρησιμοποιοῦν εἰς περιστάσεις, καθ’ ἅς εὑρέθη τὸ Κράτος εἰς ἀνωμαλίας, αἱ εἰδικαὶ συνθῆκαι ἐκπαιδεύσεως τοῦ ναυτικοῦ, συγχρόνως δὲ αὐτὴ αὕτη ἡ φύσις, ὡς ὅπλον ἔδωκεν εἰς τὰ ἄτομα μίαν ὀντότητα μᾶλλον σαφῆ καὶ διακεκριμένην, ἡ ὁποία ἐπέτρεψε λόγῳ τῆς εἰδικότητος ἑκάστου νὰ δημιουργηθῇ εἷς κύκλος δράσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσαρμοσθῇ εἰς μίαν κοινὴν ὑπηρεσιακὴν συνέχειαν. Διὰ τοῦτο χωρὶς δυσκολίαν δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν παρουσιάζει ἕνα ὀργανισμὸν ἐξαιρετικῶς περίπλοκον, λεπτομερῆ, ἀκριβῶς διότι ἀποτελεῖται ἐκ μικρῶν, ἐλαχίστων τμημάτων, ποικίλων, τῶν ὁποίων ἡ πρὸς ἄλληλα προσαρμογὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτυγχάνῃ τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα μόνον δι’ ἀενάου, αὐστηρᾶς καὶ δικαίας παρακολουθήσεως. Ἡ ἐπερώτησις ἀφεώρα κατ’ ἀρχὰς εἰς τὴν αἴτησιν ὅπως ἐπιτρέψῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ κατατεθῶσι τὰ φύλλα ποιότητος. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου προτοῦ ἀνέλθῃ τὸ βῆμα ἤδη ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας εἶχε καταστῆ εἰς ἀμφοτέρους μας νοητὸν ὅτι δὲν θὰ ἀπετέλει εὐχάριστον προηγούμενον ἡ κατάθεσις ἐγγράφων ἐμπιστευτικῶν ἀτομικῆς μορφῆς, τῶν ὁποίων κατὰ τὸν τελευταῖον νόμον ἡ δημοσιότης ἐπιτρέπεται ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Λέγω τοῦτο ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ὅτι ἡ μὴ ὑπ’ ἐμοῦ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων ἐσήμαινε ὅτι ταῦτα δὲν περιεῖχον ποσῶς δυσμενεῖς κρίσεις. Ἄλλωστε δὲν διστάζω ποσῶς ἀποδίδων δίκαιον εἰς τὴν ἀπορίαν τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ὄντως ὡρισμέναι ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου δὲν εὑρίσκονται εἰς ἁρμονίαν πρὸς τὰ φύλλα ποιότητος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων καὶ μετ’ ἄλλων στοιχείων ἔκρινε τὸ Ἀνώτατον Διοικητικὸν Συμβούλιον. Ὁ νόμος ἐπιτρέπει ἵνα λαμβάνῃ τὸ Συμβούλιον ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἀξιωματικῶν ὄχι μόνον τὰς ἐκθέσεις καὶ τὰ φύλλα ποιότητος, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἄλλο στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς ἐγγύτητος, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ κρίνοντες πρὸς τοὺς κρινομένους καὶ ἐκ τῆς γενικῆς ὑπηρεσιακῆς περὶ αὐτῶν γνώμης θὰ ἐχρησίμευε διὰ τὴν μόρφωσιν τῆς ὑπηρεσιακῆς γνωματεύσεως. Ἂν τοῦτο εἶναι ὀρθὸν ἢ ὄχι ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας ἐρεύνης. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον σήμερον ὀφείλομεν νὰ τονίσωμεν εἶναι ὅτι τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Συμβούλιον κρῖνον ὡρισμένους ἀξιωματικοὺς ὡς ἔκρινεν ἀπεμακρύνθη μὲν τοῦ περιεχομένου τοῦ φύλλου ποιότητος, ἐδικαιοῦτο ὅμως νόμῳ νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἠκούσαμεν ὅτι ἡ πειθαρχία διασαλεύεται. Ἀλλ’ ἡ πειθαρχία διασαλεύεται ὄχι μόνον ὅταν φύλλα ποιότητος δὲν ἀκολουθοῦνται ὑπὸ τῆς ἀναλόγου πρὸς τὴν φύσιν αὐτῶν κρίσεως τῶν συμβούλων, ἀλλὰ καὶ ὅταν τὰ φύλλα ποιότητος αὐτὰ δὲν εἶναι συντεταγμένα μεθ’ ἑνὸς ἴσου πνεύματος τοῦ ἀπαιτοῦντος τὴν ὕπαρξιν ἑνιαίου ἱεραρχικοῦ δόγματος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Καὶ θέλω, κύριοι βουλευταί, μὲ αὐτὸ νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ σταθερῶς, δὲν ἔφθασε ὅμως ἀκόμη ἡ ὥρα, ρυθμίζεται ὁ ὑπηρεσιακὸς νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ κατώτεροι κρίνονται μὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα ἐκ μέρους τῶν ἀνωτέρων των. Ἕως τώρα ὑπῆρξαν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ἀνώμαλοι περιστάσεις αἱ μᾶλλον ἔκδηλοι εἰς τὸ ναυτικὸν παρὰ εἰς τὸν στρατόν· ἡ στενότης ἀκριβῶς τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τὰ μειονεκτήματα αὐτοῦ δὲν ἐπέτρεψαν πάντοτε ὥστε τὰ φύλλα ποιότητος νὰ παριστάνουν τὴν εἰκόνα τῶν κρινομένων. Καὶ εἶδον εἰς τὰ φύλλα αὐτὰ πολλάκις κρίσεις ἐνθουσιαστικάς, ἀλλ’ ἐκ τῆς προσεγγίσεώς μου πρὸς τὰ ἐνθουσιωδῶς τοιουτοτρόπως κρινόμενα ἄτομα εἶδον ὅτι οἱ ἕωλοι ἐκεῖνοι λόγοι περιεβάλλοντο ὑπὸ μιᾶς ἀτμοσφαίρας ἐγκαρδιότητος ὑπερυπηρεσιακῆς καὶ δὲν ἀνταπεκρίνοντο ἀσφαλῶς πρὸς τὸ βάθος τῆς ἀξίας τοῦ κρινομένου τούτου, ὄχι διότι ἤθελον νὰ χαρισθοῦν ἢ ν’ ἀδικήσουν, ἀλλὰ διότι, ὡς μοὶ εἶπον, δὲν εἶχεν ἀκόμη συντελεσθῇ ἡ ὕπαρξις ἑνὸς ὑπηρεσιακοῦ παγίου δόγματος ἐν τῷ Ναυτικῷ. Ὅταν λοιπόν, τὰ φύλλα ποιότητος δὲν εἶναι ὅλα συντεταγμένα μετὰ τῆς ὁμοιομορφίας τῆς εὐκτέας, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀξιώσωμεν καὶ ἡ κρίσις τοῦ συμβουλίου νὰ παρουσιάσῃ ἐξ ἐγγὺς ἀποστάσεως τὴν φύσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν. Δὲν θέλω, κύριοι βουλευταί, νὰ εἴπω ὅτι ἐνδεχομένως δὲν παρεσύρθη εἰς ὑπερβασίας τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Διοικητικὸν Συμβούλιον, λέγω ὅμως μάλιστα καὶ δὲν ἀποκρύπτω ὅτι ἠναγκάσθην πλειστάκις νὰ παρακολουθήσω τὰς ἐργασίας αὐτοῦ μὲ τὴν ἀδυναμίαν τὴν ὁποίαν ἔχω προσωπικῶς νὰ προΐσταμαι ὅλων τῶν συμβουλίων ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ, ἀκριβῶς, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἀντιληφθῶ.... Δὲν ἀποκρύπτω, λοιπόν, ὅτι μοὶ συνέβη νὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἐπιστήσω αὐστηρότατα τὴν προσοχὴν τῶν κριτῶν ἐπὶ τοῦ ρυθμοῦ τό ὁποῖον πρέπει νὰ ἀκολουθοῦν διὰ τὴν τύχην τῶν κρινομένων. Καὶ εἶπον ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατ. Διοικητικὸν Συμβούλιον εἰς τὸν στρατὸν λειτουργεῖ ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν, εἰς τὸ ναυτικὸν εἶναι θεσμὸς νεαρός, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθην καὶ διὰ τὴν ἐπιβουλὴν τοῦ ὁποίου ἐπέμεινα παρὰ τῇ Βουλῇ ταύτῃ πρὸ 8μήνου. Καὶ δι’ αὐτὸ κηδεμὼν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθήσω τὰ πρῶτα του βήματα διὰ νὰ ἴδω ἂν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἐλπίδας τὰς ὁποίας ἡ χώρα ἐπ’ αὐτοῦ ἐστήριξε, ἢ ἄν παρίσταται ἀνάγκη ἐλαττώσεως τῆς δικαιοδοσίας του ἢ καὶ ἐνδεχομένως καταργήσεως αὐτοῦ. Ἰδοὺ διατὶ παρὰ τὸν φόβον ὅτι θὰ ἐδημιουργοῦντο ζητήματα τινὰ εἰς τὰ πρῶτα βήματα τοῦ συμβουλίου ἐπέμεινα διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ συμβουλίου τούτου. Καὶ ἐκ τῆς γενικῆς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισα μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἀποθαρρύνομαι ὅτι τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Διοικητικὸν Συμβούλιον ταχέως ὁλοκληροῦν τὸν ρυθμόν του θ’ ἀναπτυχθῇ εἰς σῶμα δικαιολογοῦν τὰς ἐλπίδας τὰς ὁποίας ἐστήριξε ὁ θεσμός. Καὶ ἠρωτήθην: Διατὶ προσειλκύσθην ἄρα γε ἀπὸ τὴν στρατιωτικήν μου ἐμπειρίαν ὥστε νὰ θελήσω νὰ ἐπιβάλλω τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ δὲν ἐκράτουν διὰ τὸν ὑπουργὸν τὴν τοιαύτην ἐξουσίαν, ἡ ὁποία θὰ τοῦ ἐπέτρεπε νὰ κυριαρχῇ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀπαντῶ ὅτι ἄν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς παγίου θεσμοῦ τοῦ ἀτόμου ὑπουργοῦ δὲν θὰ ἐδίσταζα νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἕνας ὑπουργὸς μὲ ὡρισμένον χρόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον του θὰ πρέπῃ νὰ δεχθῇ τὰς εὐθύνας τῆς διοικήσεως αὐτοῦ. Δὲν τὸ πράττω ὅμως διότι φρονῶ ὅτι ὑπερβολικὰ δικαιώματα εἰς χεῖρας τοῦ ὑπουργοῦ ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν πηγὴν τῆς ἀδυναμίας τοῦ ὑπουργοῦ. Εἷς ὑπουργός, τοῦ ὁποίου ἴσως τὸ παρελθὸν δὲν ἐγνώρισεν ὀργανισμοὺς μεστοὺς πειθαρχίας, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρασύρεται ἀπὸ τὰς γνώμας τοῦ προσωπάρχου του ἢ ἄλλων τινῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐγγὺς αὐτοῦ καὶ τοιουτοτρόπως ὑπὸ τὸ φάσμα τῆς παντοδυναμείας του θὰ εἶναι ἁπλοῦν ὄργανον εἰς χεῖρας ἑνὸς ἢ δύο ἀτόμων. Ἰδοὺ διατὶ ἐνόμισα ὅτι τὰ δικαιώματα τοῦ ὑπουργοῦ πρέπει νὰ περιορισθοῦν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν σᾶς δηλῶ, ὅτι καὶ τὰ ὑπολειφθέντα δικαιώματα αὐτοῦ εἶναι τόσα ὥστε ἀρκεῖ μία ρωμαλέα χρησιμοποίησις αὐτῶν καὶ δικαία, ὥστε νὰ ἐπαναφέρῃ ὅλα τὰ σώματα καὶ τοὺς σχηματισμοὺς εἰς τὸν ὑπηρεσιακὸν γοργὸν καὶ δίκαιον ρυθμὸν τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ ὑπουργός. Καὶ διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι δὲν διστάζω, εἰς ἣν περίστασιν ἀναγνωρίσω ὅτι ἔσπευσα εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ συμβουλίου, ὅτι δὲν διστάζω νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῶν σωμάτων μου, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πειραιῶς, ὁ κ. Σακαλῆς, γνωρίζει ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ὑποβάλλεται ἀκριβῶς μία τροπολογία εἰς τὸ ἀνάλογον συμβούλιον τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφαιρεῖται ἕν τμῆμα τῆς δικαιοδοσίας, δικαιοδοσίας τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος εἶχεν ζητήσει νὰ χορηγηθῇ εἰς τὸ συμβούλιον αὐτὸ πρὸ ὀκταμήνου. Τοῦτο δὲ διότι ἐπείσθην ὅτι τὸ συμβούλιον αὐτὸ εἶναι εἰσέτι ἄκαιρον διὰ νὰ ἔχῃ ὅλον τὸ περιθώριον τὸ ὁποῖον ἤθελα, βραδύτερον ὅμως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ ἐπαναφέρω τὰ δικαιώματα αὐτοῦ. Δὲν θὰ ἐδίσταζον λοιπόν, κύριοι, καὶ διὰ τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Διοικητικὸν Συμβούλιον νὰ ἐλάμβανα τὰ αὐτὰ μέτρα. Παρακολουθῶ μετὰ προσοχῆς τὰς κρίσεις του, ἀλλὰ τὰς ἕως τώρα κρίσεις τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ ἔχω χαρακτηρίσει μὴ ἐπικινδύνους διὰ τοὺς κρινομένους ἀξιωματικούς, διότι ὡς γνωστόν, ὁ νόμος καθιστᾷ τὴν κρίσιν του ἐπιτακτικὴν μετὰ δύο ἐπιδοκιμασίας ἐκ μέρους τοῦ συμβουλίου. Καὶ ἐπωφελοῦμαι διὰ νὰ τονίσω ὅτι θὰ παρακολουθήσω βεβαίως ὡς ὑπουργὸς τὰς προσεχεῖς συνεδριάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου μὲ περισσοτέραν ἀκόμη ἐπιμονήν, ἀλλὰ καὶ μὲ περισσοτέρας ἀξιώσεις, διότι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς μετὰ τὰς δοκιμαστικὰς ἐνεργείας ὀφείλει νὰ ἀποδείξῃ περαιτέρω ὅτι εἶναι ἀπολύτως αὐτάρκης καὶ ἐὰν ὁ μὴ γένοιτο, ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς στηριχθείσας ἐπ’ αὐτοῦ ἐλπίδας, βεβαίως τὸ ὑπουργεῖον δὲν θὰ διστάσῃ νὰ περιορίσῃ τὰ δικαιώματα αὐτὰ καὶ θὰ τὸ περιορίσῃ τότε καὶ κατὰ τρόπον ἀναδρομικόν, μεριμνῶν ὅπως μὴ ὑποστοῦν ἄδικον, κακὴν τύχην ὅσοι ἴσως ἐκρίθησαν αὐστηρότερον. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς περιορίζομαι νὰ κάμω τὰς γενικὰς παρατηρήσεις, ὅσας ἐξέφερε. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ νομισθῇ ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν θὰ ὑπῆρχεν ἡ μειονεκτικὴ πλευρά. Διότι ἐπὶ τέλους μία κρίσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ στηριχθῇ μόνον ἐφ’ ὡρισμένων γραπτῶν, εἶναι καὶ ἡ γενικὴ ἀτμόσφαιρα, τὴν ὁποίαν περὶ αὐτὸν εἷς ἀξιωματικὸς δημιουργεῖ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὀφείλω ἀναδροσίζων τὴν μνήμην τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου, νὰ τοῦ ὑπομνήσω ὅτι ἐπέμεινα τὰ πορίσματα τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου νὰ ἐκδηλωθοῦν, νὰ καταστοῦν ἔγγραφα μεθ’ ὡρισμένας ταυτοχρόνους παρακολουθήσεις τὰς ὁποίας ἔκανα, νὰ ἀνακοινωθοῦν εἰς τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος διὰ τοῦ προσωπάρχου καὶ νὰ εἰδοποιηθοῦν οὗτοι ὅτι ἐὰν ἐπιθυμοῦν νὰ ἐξέλθουν ὀφείλουν νὰ σπεύσουν νὰ ἐπωφεληθοῦν, διότι κατόπιν θὰ ὑποστοῦν τὴν κακὴν τύχην τὴν ὁποίαν προσδιαγράφουσιν οἱ νόμοι. Τώρα ἐάν τινες δὲν ἐξῆλθον ἐγὼ προφανῶς δὲν εἶμαι ὑπαίτιος. Ἢ αὐτοὶ δὲν ὑπέβαλον αἰτήσεις, ἢ δὲν ὑπῆρχον ἀρκεταὶ κεναὶ θέσεις. Τὸ συμβούλιον περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος ὡμίλησεν εἶναι ἄλλο, ὄχι τὸ κρῖνον τοὺς ἀξιωματικούς. Εἶναι τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου μετὰ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας συνέρχεται διὰ νὰ συνεχίσῃ τὴν δευτέραν φάσιν τῆς ἐργασίας αὐτοῦ. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ μηχανικοὶ εἶχον ὑποβάλλει αἰτήσεις εἰς ἀριθμὸν ὑπερβολικόν τὸ δὲ συμβούλιον ἐγνωμοδότησε καὶ εἶχε ἐγκρίνει τὰς ἐξόδους τόσων ἐξ αὐτῶν ὅσο ἐκέλευσεν ὁ νόμος. Περαιτέρω οὔτε δικαίωμα, οὔτε δίκαιον θὰ εἶχε νὰ ἐνεργήσῃ.

§6Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐζήτησαν ὄχι ὑπηρεσιακῶς, ἐζήτησαν προσωρινῶς ἴσως ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ τοὺς περιλάβῃ εἰς τὸν πίνακα αὐτὸν καὶ ἡ ὑπηρεσία εἶπεν ὅτι: ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σᾶς περιλάβωμεν, διότι σεῖς ἔχετε καλὰς ἐκθέσεις, καὶ κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 5 Δεκεμβρίου τὸ συμβούλιον τοὺς ἔκρινεν στασίμους.

§7Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Σφάλλετε. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν εἶναι 5 Δεκεμβρίου. Τὸ συμβούλιον συνῆλθε καὶ ἔκρινε στασίμους τοὺς ἀξιωματικοὺς ποὺ ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ κρίνῃ στασίμους. Ἔληξαν αἱ ἐργασίαι, ἔτρεχεν ὅμως ἀκόμη ἡ προθεσμία τῆς ὑποβολῆς αἰτήσεων. Ἔστειλα τότε τὸν προσωπάρχην διὰ νὰ ἀπαλλάξω τοὺς ἀξιωμ. τῆς παλαιᾶς ἐκείνης συνηθείας, νὰ τοὺς ἀφίνουν στασίμους καὶ νὰ μὴ τοὺς τὸ λέγουν καὶ τοὺς εἰδοποίησα: Κύριοι ἐκρίθητε δυσμενῶς· ἔχετε τόσων ἡμερῶν προθεσμίαν, ὑποβάλατε τὰ χαρτιά σας, ἄλλως θὰ ὑποστῆτε τὴν τύχην σας τὴν κακήν. Ἄλλοι ἐξ αὐτῶν ὑπέβαλον, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε εἰρωνευόμενος ἐδέχθη τὸν προσωπάρχην καὶ τὸν ἠρώτησεν ἐὰν πράγματι ἐγὼ ἤμην ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Εἰς τοῦτο δὲν ἀποδίδω σημασίαν, διότι εἶναι παιγνιόφρων ὁ ἀξιωματικός. Ἔχει πολλὰ προσόντα, ἀλλὰ το ἀρέσει νὰ παίζῃ μὲ τὴν τύχην του καὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τούτου. Εἰδοποιήθησαν καὶ αὐτοί. Εἰς τὴν περίπτωσιν τώρα κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔμενεν ἐκ νέου στάσιμος, τὸ πρᾶγμα καλῶς ἔχει δι’ αὐτόν· ἐὰν ὅμως ἔμενεν ἐκ νέου στάσιμος ἐναπόκειται εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ κρίνῃ ἐὰν τὰ ὅπλα ποὺ ἐδόθησαν εἰς τὸ συμβούλιον ἐχρησιμοποιήθησαν κατὰ τὰς εὐχὰς τῆς Βουλῆς. Ὁπωσδήποτε, κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἅπαξ ἔτι νὰ δηλώσω ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔχει σταθερὰν ἀπόφασιν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ἐν τῇ σφαίρᾳ τῆς δράσεώς του, μετ’ αὐστηρότητος ἀλλὰ καὶ δικαιοσύνης ταυτοχρόνως ν’ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν καλὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων τοῦ Ναυτικοῦ καὶ εἰς ἐκρίζωσιν τῶν ὑπολειμμάτων τῶν κακῶν ἕξεων, αἱ ὁποῖαι ἀναπτυχθεῖσαι εἰς στιγμὰς ἀνωμαλιῶν ἐπέφερον, ὥστε ἕνεκα ὀλίγων παρεκτρεπομένων, νὰ συκοφαντῆται ἕν ὁλόκληρον φιλότιμον σῶμα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ ἐπερωτήσεως του πρὸς τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς Ὑγιεινῆς καὶ Παιδείας σχετικῶς μὲ τὴν συμπλήρωσιν τῆς θέσεως Γυναικολογικῆς κλινικῆς ἐν τῷ θεραπευτηρίῳ «Εὐαγγελισμός».

§9Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πρὸ τινος χρόνου, κύριοι βουλευταί, τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ θεραπευτηρίου Εὐαγγελισμὸς συνεσκέφθη διὰ τὴν πλήρωσιν τῆς θέσεως τοῦ διευθυντοῦ τῆς γυναικολογικῆς κλινικῆς, ὡς τοιοῦτον δὲ μετὰ συζήτησιν ἐξέλεξε τὸν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητὴν τῆς γυναικολογίας κ. Λογοθετόπουλον. Ἀντετάχθη εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὸν ἐκλεγέντα τότε καθηγητὴν ὅτι ἐκ συμβάσεως τὴν ὁποίαν εἶχεν συνάψει μὲ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ Πανεπιστημιακοῦ νόμου ἐκωλύετο νὰ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τῆς γυναικολογικῆς ταύτης κλινικῆς, ἀλλὰ ὁ ἐκλεγεὶς καθηγητὴς ἀπεδέχθη τὸν διορισμόν του ὑποσχεθεὶς ὅτι θὰ διευθετήσῃ τὰς συμβατικὰς πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον ὑποχρεώσεις του. Ἐπὶ τῇ βάσῃ τῆς ἀποφάσεως ταύτης τοῦ συμβουλίου τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἀπηύθυνα ἐπερώτησιν στρεφομένην ἀφ’ ἑνὸς μὲν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς διὰ τινα λόγον δὲν ἐφρόντισεν νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα ἵνα μὴ παραμένῃ κενὴ ἡ τόσον σπουδαία θέσις τοῦ πρώτου θεραπευτικοῦ ἱδρύματος ἐν Ἑλλάδι, ἐφ’ ὅσον τὸ διορισθὲν πρόσωπον κατὰ τὴν κρίσιν μου δὲν εἶχεν τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα ἦτο δὲ νόμῳ ἀνίκανον νὰ διορισθῇ εἰς τὴν θέσιν ταύτην, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπηύθυνα ἐπερώτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐρωτῶν τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ κατὰ τοῦ καθηγητοῦ αὐτοῦ ὁ ὁποῖος τόσον καταφώρως παρέβη καὶ τὰς συμβατικὰς καὶ τὰς νομίμους αὐτοῦ ὑποχρεώσεις. Λέγω δὲ ὅτι παρέβη τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις, διότι πρὸ τοῦ ἔτους 1925 ὁ καθηγητὴς τῆς γυναικολογίας Λογοθετόπουλος εἶχεν ἰδιωτικὴν κλινικὴν ἐν Ἀθήναις εἰς τὴν ὁποίαν ἤσκει τὸ ἐπάγγελμά του καὶ εἰς τὴν ὁποίαν εἰσήγοντο πάσχουσαι ἐκ γυναικολογικῶν νοσημάτων πρὸς νοσηλείαν. Κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ὁ καθηγητὴς Λογοθετόπουλος ἀπηύθυνεν αἴτησιν πρὸς τὴν Πρυτανείαν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐπρότεινεν ὅπως οὗτος ἀφ’ ἑνὸς μὲν καταργήσῃ τὴν ἰδιωτικήν του κλινικήν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ Πανεπιστήμιον ἱδρύσῃ παράρτημα ἐν τῷ Ἀρεταιείῳ νοσοκομείῳ δαπάναις τοῦ κληροδοτήματος Ἀρεταίου, εἰς τὸ παράρτημα δὲ τοῦτο ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐργάζεται ὡς ἰατρός, νοσηλεύων ἀσθενεῖς αʹ καὶ βʹ θέσεως καὶ ἀμειβόμενος προσθέτως διὰ τὴν παροχὴν τῶν ἰατρικῶν αὐτοῦ ὑπηρεσιῶν εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Ἐπὶ τῇ βάσῃ τῆς αἰτήσεως αὐτῆς καὶ κατόπιν ἐγκρίσεως τῆς συγκλήτου, συνετάχθη μεταξὺ τοῦ Λογοθετοπούλου καὶ τῆς συγκλήτου τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 1191 συμβόλαιον τοῦ συμβολαιογράφου Τζουρτζοπούλου τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς «ὁ δεύτερος...» (ἀναγινώσκει) ἤτοι ἀνέλαβε τὴν ρητὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴν ἔχῃ ἰδίαν κλινικὴν ἢ νὰ μὴ ἐργάζεται εἰς ἄλλην τοιαύτην μὴ πανεπιστημιακήν.

§10Ν. ΤΕΡΖΟΓΛΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Λογοθετόπουλος πηγαίνει κάθε ἑβδομάδα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐργάζεται εἰς τὴν κλινικὴν Δάνου.

§11Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κατὰ τὸ συμβόλαιον ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ἔναντι τῶν δαπανῶν τοῦ ½ ἑκατομμυρίου εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται τὸ Πανεπιστήμιον ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ Ἀρεταίου νὰ μὴ ἐργάζεται εἰς ἄλλην κλινικὴν μὴ πανεπιστημιακήν. Ἡ κλινικὴ ἱδρυθεῖσα εἰς τὸ Ἀρεταίειον κατὰ τὸ ἄρθρον 385 τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου θεωρεῖται κλινικὴ πανεπιστημιακή, διότι λέγει «ὁ καθηγητὴς γυναικολογίας ἀναλαμβάνει....» (ἀναγινώσκει). Πρόκειται περὶ τῆς ἐπαρκούσης κλινικῆς εἰς τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ λάβουν χώραν κλινικὰ μαθήματα, διότι εἰς τὸ παράρτημα τὸ ὁποῖον ἱδρύθη ἐπὶ τῇ βάσει συμφωνίας ἰδιαιτέρας τοῦ Πανεπιστημίου καὶ καθηγητοῦ κ. Λογοθετοπούλου δὲν γίνονται κλινικὰ μαθήματα, καθόσον οἱ νοσηλευόμενοι εἶναι πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως, κατά δὲ τὸ ἄρθρον 367 τοῦ αὐτοῦ ὀργανισμοῦ, τὸ παράρτημα τοῦ Ἀρεταιείου Νοσοκομείου ἀποτελεῖ ἀναπόσπαστον μέρος τοῦ Ἀρεταιείου. (ἀναγινώσκει): «ἐκτὸς τοῦ ἱδρύματος......» Ἐκ τῆς συμβατικῆς ταύτης ὑποχρεώσεως τοῦ καθηγητοῦ Λογοθετοπούλου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸν νόμον, ὁ καθηγητὴς Λογοθετόπουλος δὲν ἐδικαιοῦτο ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ δεχθῇ τὸν διορισμὸν αὐτοῦ τὸν γενόμενον εἰς αὐτὸν ἀπὸ τὸν Εὐαγγελισμόν, κατὰ μείζονα δὲ λόγον δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ εἴπῃ πρὸς τὸ Συμβούλιον τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, οὔτε εἰς τὸν Πρόεδρον αὐτοῦ ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ νομικὸς Σύμβουλος τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὸν καθηγητὴν κ. Παπούλαν ὁ ὁποῖος ἀντετάχθη ὅτι ὑπάρχει νομικὸν κώλυμα διὰ τὸν τοιοῦτον διορισμόν, δὲν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἐφρόντιζε νὰ κανονίσῃ τὰς συμβατικὰς μετὰ τοῦ Πανεπιστημίου ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Ἀνέμενε λοιπὸν κανείς, ὅτι μετὰ τὴν ἀποδοχὴν αὐτοῦ τοῦ διορισμοῦ ἐκ μέρους αὐτοῦ, ἀνέμενε νὰ παρέμβῃ ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία τοῦ Πανεπιστημίου καὶ νὰ καλέσῃ εἰς ἀπολογίαν αὐτὸν τὸν καθηγητὴν, ὁ ὁποῖος τόσον καταφώρως παρέβη τὰς συμβάσεις καὶ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ἀντὶ τούτου ὅμως ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου ἠθέλησεν, ἐκ πνεύματος ἴσως συναδελφότητος, παρὰ τὴν ρητὴν γνωμοδότησιν τοῦ νομικοῦ αὐτῆς Συμβουλίου, ἠθέλησε λέγω, νὰ οἰκονομήσῃ τὰ πράγματα καὶ διαπραγματευομένη μετὰ τοῦ κ. Λογοθετοπούλου, νὰ μετατρέψῃ τῇ ἐνισχύσει τῆς Κυβερνήσεως, τὸ παράρτημα τὸ ἱδρυθὲν εἰς τὸ Ἀρεταίειον νοσοκομεῖον ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ κληροδοτήματος τοῦ Ἀρεταίου εἰς Καρκινολογικὸν Ἰνστιτοῦτον, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος θὰ ἐνίσχυε τὴν τοιαύτην προσπάθειαν τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐτὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ ἐπιθυμία αὕτη τῆς Συγκλήτου.......

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Ποία εἶναι ἡ ἔννοια; ὅτι ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως;...................

§13Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐὰν τὸ Κράτος μᾶς δώσῃ 2½ ἑκατομμύρια διὰ νὰ κάμωμεν τὸ Καρκινολογικὸν Ἰνστιτοῦτον εἰς τὸ Ἀρεταίειον, τότε μπορεῖ ἡ Σύγκλητος νὰ παραιτηθῇ τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ἀπέρρεον ἀπὸ τὸ συνταχθὲν συμβόλαιον Ἀλλ’ ἔθηκεν ὡς προϋπόθεσιν ἕνα ὅρον, ὅστις δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ πραγματοποιηθῇ, τοὐναντίον εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν ἐπραγματοποιήθη διότι ἀπεσύρθη τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ λέγω, ἀνεξαρτήτως τούτου καὶ ἐὰν ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ Κράτος θὰ παρεῖχεν 1½ ἑκατομμύριον, δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ Καρκινολογικὸν Ἰνστιτοῦτον νὰ μεταβάλῃ τὴν ὑπάρχουσαν γυναικολογικὴν κλινικὴν τὴν ἱδρυθεῖσαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Ἀρεταίου, διότι αὐτὸ θὰ ἦτο μεταβολὴ τῶν ὅρων τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Ἀρεταίου ὁ ὁποῖος ρητῶς ἐδήλωσε διὰ τῆς διαθήκης του ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν (ἀναγινώσκει)...... Κατὰ συνέπειαν κατὰ τοὺς ὅρους τῆς διαθήκης καὶ τὸ Ἀρεταίειον νοσοκομεῖον καὶ τὰ παραρτήματα τὰ ὁποῖα ἤθελον ἱδρυθῇ, ἱδρύθησαν ἐντὸς αὐτοῦ ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ κληροδοτήματος διὰ νὰ εἶναι σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τῆς διαθήκης καὶ νὰ μὴ εἶναι ἀντίθετα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει τὴν χρῆσιν κληροδοτήματος δι’ ἄλλον σκοπὸν ἀπὸ ἐκεῖνον διὰ τὸν ὁποῖον προορίζονται, συνεπῶς ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν Γυναικολογικὴν Κλινικήν. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἑπομένως νὰ μεταβληθῇ τὸ παράρτημα εἰς Καρκινολογικὸν Ἰνστιτοῦτον, ἀλλὰ ἠδύνατο νὰ μεταβληθῇ εἰς Καρκινολογικὸν θεραπευτήριον γυναικῶν πασχουσῶν κατὰ τὰ εἰδικὰ αὐτῶν ὄργανα ἐκ καρκίνου ὁπότε δὲν θὰ ἦτο παρὰ μία Γυναικολογικὴ Κλινική, ἓν παράρτημα Πανεπιστημιακὸν τοῦ Ἀρεταιείου νοσοκομείου. Ὥστε καὶ ἂν ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου κατέληγεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅπως ἐκ πνεύματος συναδελφότητος, βοηθήσῃ τὸν καθηγητὴν Λογοθετόπουλον νὰ παραβῇ τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ νόμου καὶ πάλιν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ καθηγητὴς Λογοθετόπουλος νὰ διατηρήσῃ τὴν διεύθυνσιν τῆς κλινικῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Οὕτω ἐν συντομίᾳ ἔχει τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως: Ὅτι τοιαῦται ἦσαν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ καθηγητοῦ Λογοθετοπούλου καὶ ἀπὸ γνωμοδότησιν τὴν ὁποίαν ἡ σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν καθηγητὴν καὶ συγκλητικὸν καὶ τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ Πανεπιστημίου κ. Παπούλιαν ὁ ὁποῖος λέγει: «ἐὰν κατ’ ἀκολουθίαν ὁ κ. Λογοθετόπουλος ...» (ἀναγινώσκει) Κατὰ συνέπειαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ συγκλητικοῦ κ. Παπούλια τοῦ προέδρου τοῦ συμβουλίου τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» ὁ καθηγητὴς κ. Λογοθετόπουλος εὑρίσκεται ἐν παραβάσει ἐφ’ ὅσον ἀπεδέχθη τὴν θέσιν, τῶν συμβατικῶν αὐτοῦ ὑποχρεώσεων καὶ τῶν νομίμων καὶ ἔδει ἡ σύγκλητος νὰ ἀσκήσῃ κατ’ αὐτοῦ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ σύγκλητος ἐκ λόγων συναδελφότητος δὲν ἠθέλησε νὰ πράξῃ τοῦτο, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς τὸν ὁποῖον κατηγγέλθησαν πρὸ καιροῦ τά πράγματα ἔπρεπε νὰ λάβῃ τά προσήκοντα μέτρα, διότι ἀπὸ τῆς βαθμίδος τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου πρέπει εἰς ὅλο τὸ Κράτος νά μεταδίδεται ἡ ἔννοια τοῦ σεβασμοῦ καὶ πρὸς τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις τῶν πολιτῶν καὶ πρὸς τοὺς νόμους. Νομίζω δὲ ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον καθῆκον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας νὰ παραγγείλῃ τὴν σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου νά κανονίσῃ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν κατὰ τοῦ εἰρημένου καθηγητοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κάθε καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου νὰ παραβαίνῃ κατὰ τοιοῦτον πανηγυρικὸν τρόπον τοὺς νόμους καὶ συμβάσεις· ὅπως δὲ εἶπα ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ἡ ἐπερώτησις ἀπευθύνεται κατὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς διότι δὲν ἐφρόντισε νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα ἵνα πληρωθῇ ἡ θέσις τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» ἐφ’ ὅσον ὁ διορισθεὶς δὲν εἶχε τὰ ἐκ τοῦ νόμου προσόντα. Τοιοῦτον δὲ δικαίωμα ἀσφαλῶς ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς, καθ’ ὃ ἀσκοῦν τὴν ἀνωτέραν ἐποπτείαν ἐφ’ ὅλων τῶν ἐν τῇ χώρᾳ θεραπευτηριακῶν ἱδρυμάτων Κρατικῶν ἢ αὐτονόμων.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§15Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἐκενώθη ἡ θέσις τῆς γυναικολογικῆς κλινικῆς ἐν τῷ «Εὐαγγελισμῷ», συνῆλθε τὸ ἁρμόδιον συμβούλιον καὶ μετεκάλεσεν ἕνα τῶν διασημοτέρων καθηγητῶν τῆς Βιέννης τὸν κ. Μπούκουραν ὅπως καταλάβῃ ταύτην καὶ προσφέρῃ καὶ οὗτος τὰς ὑπηρεσίας του. Ὄντως ὁ κ. καθηγητὴς ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ μεταβὰς εἰς τὸν «Εὐαγγελισμὸν» ἠρώτησε τὶ κλίνας θὰ τοῦ διαθέσουν. Δυστυχῶς τοῦ ἐδηλώθη ὅτι μόνον 20 κλίνας ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ διαθέσουν.

§16Α. ΠΑΠΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). 36.

§17Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὴν πρότασιν ταύτην δὲν τὴν ἐθεώρησε σοβαράν, διότι ἀντιθέτως ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς ἔχει νομίζω 76 κλίνας.

§18Α. ΠΑΠΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). 60 κλίνας.

§19Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ γυναικολογικὴ κλινικὴ ἐν Ἀθήναις καὶ δὴ τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» ὄχι μόνον 60 καὶ 70 κλίνας πρέπει νὰ ἔχῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ πλέον τῶν 150. Ἐνῷ ἀντιθέτως τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον διευθύνει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς δὲν χρειάζεται ὅσας κλίνας ἔχει σήμερον. Τέλος, κατόπιν τούτου ἠναγκάσθη ὁ κ. Μπούκουρας νὰ φύγῃ ἀπὸ ἐδῶ, ἐπὶ ζημία καὶ τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας καὶ τῆς ἐπιστήμης ἐν Ἑλλάδι. Τὸ Πανεπιστήμιον ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνεύρῃ τὸ πρόσωπον τὸ κατάλληλον καὶ ὄντως τὸ συμβούλιον ἐξέλεξεν ὡς τοιοῦτον τοῦ τμήματος τούτου ἐν τῷ «Εὐαγγελισμῷ» τὸν καθηγητὴν κ. Λογοθετόπουλον καὶ ἤρχισε ἔκτοτε ὁ πόλεμος ἐναντίον τοῦ κ. καθηγητοῦ ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ἵδρυμα ἐν τῷ ὑπερτάτῳ δικαιώματι τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἵδρυμα κοινωφελές, ἔχει δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ ἐκείνους τοὺς ὁποίους νομίζει αὐτὸ ὡς ἱκανωτάτους καὶ νὰ τοὺς θέτῃ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν διαφόρων κλινικῶν μας ἤρχισε ὅμως ἔκτοτε ὁ πόλεμος ἐναντίον τοῦ κ. καθηγητοῦ διὰ διαφόρους λόγους. Καὶ εὑρέθη κύριοι συνάδελφοι ὡς αἰτία, ὅτι ὁ καθηγητὴς οὗτος εὑρίσκετο δεσμευμένος εἰς τὸ Πανεπιστήμιον διότι διὰ συμβάσεως εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς παραρτήματος εἰς τὸ «Ἀρεταίειον». Δηλαδὴ ὁ καθηγητὴς ἠγγυήθη διὰ τῆς προσωπικῆς του ἱκανότητος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ Πανεπιστήμιον δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ καὶ εἶπε ὅτι: ἱδρύσατε τὸ παράρτημα αὐτὸ καὶ ἐγὼ ἐγγυῶμαι διὰ τῆς ἰδιωτικῆς μου περιουσίας εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἔξοδα τά ὁποῖα θὰ γίνουν δὲν θὰ ἐκαλύπτοντο διὰ τῶν ἐσόδων τοῦ παραρτήματος τοῦ «Ἀρεταιείου». Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ σᾶς κουράσω διὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ λογιστικοῦ τμήματος τοῦ «Ἀρεταιείου» διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀνέλαβε τὸ τμῆμα ὁ κ. Λογοθετόπουλος πόσον ηὐξήθησαν τὰ ἔσοδα τοῦ «Ἀρεταιείου» λόγῳ τῆς μεγάλης καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἐργασίας ἥτις ἐγένετο ἐν τῷ παραρτήματι τούτῳ. Διότι ἀφοῦ ἐδώρησεν καὶ ἐκεῖ μίαν τάξιν πραγμάτων τοιαύτην, θέλει νὰ μεταβῇ καὶ κάπου ἀλλοῦ διὰ νὰ δώσῃ καὶ ἐκεῖ μίαν τάξιν τοιαύτην ἡ ὁποία ἀσφαλῶς εἰς τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον στερεῖται χειρῶν λόγῳ τῶν διαφόρων ἀντιμαχομένων καταστάσεων, παραμένει κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸν ὁποῖον σεῖς γνωρίζετε καλλίτερον παντὸς ἄλλου. Ἀλλὰ ὅταν ἐγένετο ὁ διορισμὸς τοῦ κ. Λογοθετοπούλου ἤρχισεν ἡ ἑρμηνεία μιᾶς συμβάσεως τὴν ὁποίαν εἶχε μὲ τὸ Πανεπιστήμιον ὅτι δηλ. εἶχε γίνει σύμβασις καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ ἄλλην θέσιν εἰς ἄλλα νοσοκομεῖα ἢ εἰς ἄλλην κλινικήν. Ἡ σύγκλητος συνελθοῦσα τόν ἀπήλλαξεν. Ἦτο μία συμφωνία μετὰ τοῦ καθηγητοῦ κ. Λογοθετοπούλου ὡς ἰδιώτου, τὴν σύμβασιν δὲ ταύτην, καθὸ εἶχεν δικαίωμα ἡ σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου τὴν μετερρύθμισεν καὶ τόν ἀπήλλαξε πάσης ὑποχρεώσεως. Ὅταν ἔκαμε τὸ Πανεπιστήμιον τὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ κ. Λογοθετοπούλου τοῦ εἶπε: «θὰ κάνῃς αὐτὸ», ὡς γνωρίζετε δὲ πάντες αἱ συμβάσεις μεταξὺ δύο συμβαλλομένων μεταβάλλονται καθ’ οἱανδήποτε ὥραν μεταξὺ των. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι εἶχε δικαίωμα ἡ σύγκλητος νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι: «κύριε σὲ ἀπαλλάσσω πάσης ὑποχρεώσεως, καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν κλινικὴν τὴν κάνω ἀντικαρκινολογικὸν ἰνστιτοῦτον, τὸ δὲ περίπτερον θὰ τὸ ἀναλάβῃ τὸ Πανεπιστήμιον, ἀπαλλάσσω τὸν κ. Λογοθετόπουλον πάσης ὑποχρεώσεως, ὥστε νὰ ἔχῃ οὗτος τὸ δικαίωμα νὰ δύναται νὰ ἀναλάβῃ ἄλλην κλινικήν». Ἀλλὰ ἔκανε καὶ κἄτι ἄλλο ὁ κ. Λογοθετόπουλος, τὸ ὁποῖον φαντάζομαι ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν θὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του. Εἶπε τὸ ἑξῆς: ὅτι ἀφοῦ θὰ τὸ κάμετε σεῖς ἀντικαρκινολογικὸν ἰνστιτοῦτον, ἐγὼ ἐξακολουθῶ ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῆς ἀτομικῆς μου περιουσίας εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἰνστιτοῦτον τοῦτο δὲν θὰ σᾶς δώσῃ τὰ ἔσοδα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴχατε ὑπολογίσει, ἐγὼ θὰ εὐθύνομαι δι’ ὁλοκλήρου τῆς περιουσίας μου διὰ νὰ σᾶς ἀποζημιώσω δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸ Πανεπιστήμιον θὰ ἐζημιοῦτο. Καὶ ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς: ποῖος ἐξ ἡμῶν θὰ ἔκανε τὴν γενναίαν αὐτὴν χειρονομίαν νὰ ἔλθῃ διὰ τῆς περιουσίας του νὰ ἐγγυηθῇ καὶ νὰ κάνῃ μίαν ὁλόκληρον κλινικὴν καὶ μετὰ ταῦτα ἀφοῦ ἔφυγεν ἀπὸ αὐτὴν καὶ ἐπῆγεν ἀλλοῦ διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ δι’ ἕν ἰνστιτοῦτον, τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς δὲν ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, ἐν Ἑλλάδι καὶ εἶναι εὐτύχημα διότι εὑρέθη αὐτὸς νὰ ἐγγυηθῇ διὰ τῆς περιουσίας του νὰ γίνῃ αὐτό; Διότι κλινικὴ τοιαύτη ὁπουδήποτε καὶ ἄν πᾶτε εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν βλέπετε τίποτε ἄλλο...

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς δίδει τὴν πληροφορίαν...

§21Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κατόπιν τοῦ θορύβου ὁ ὁποῖος ἐγένετο κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ὑπέβαλεν ἓν νομοσχέδιον, μετὰ ὥριμον ὅμως σκέψιν καὶ μελέτην ἐπείσθη ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν καὶ πράγματι δὲν εἰσήχθη διότι θὰ ἦτο ἄδικον κατόπιν ὅλων αὐτῶν τὰ ὁποῖα σᾶς ἐξέθεσα νὰ ἔλθουν εἰς ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἔκανε τοιαύτας χειρονομίας, νὰ ἔλθουν καὶ νὰ τοῦ εἴπουν αὐτά. Ἀδιαφορῶ, κύριοι, περὶ τοῦ προσώπου. Εἴτε ὁ κ. Λογοθετόπουλος, εἴτε ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας, ἄλλος οἱοσδήποτε, νομίζω ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν τὴν ἄποψιν αὐτὴν νὰ ὑποστηρίξω συγχρόνως δὲ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας εἰς τὴν ἐκ μέρους τοῦ ἐπερωτῶντος ὑποβληθεῖσαν ἐπερώτησιν, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς λάβῃ μέτρα σχετικῶς περὶ τοῦ καθηγητοῦ τούτου, παρακαλῶ ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς σύμφωνα μὲ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ μὴ προβῇ εἰς κανὲν μέτρον ἐναντίον τῶν ἀποφάσεων τῶν διαφόρων τούτων ἱδρυμάτων, διότι ἐπεμβαινούσης τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὰ ἱδρύματα ταῦτα οὐδὲν ἄλλο ἤθελε πράξῃ, εἰμὴ ὅτι θέλει εἰσαγάγῃ τὴν πολιτικὴν εἰς τὰ ἱδρύματα ταῦτα· εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὅπου ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι εἰσήλθομεν εἰς τὰ διάφορα ἱδρύματα, κατωρθώσαμεν ὅπως ἀπὸ τὸν προορισμόν τὸν ὁποῖον εἶχον νὰ τὰ μεταφέρωμεν εἰς ἄλλα ἐπίπεδα. Ἐνῷ ἐκεῖ ὅπου τὰ ἱδρύματα ἐστάθησαν μακρὰν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἐπιρροὴν καὶ ἦσαν μόνον ἐπιστημονικὰ ἰνστιτοῦτα καὶ τίποτε ἄλλο, αὐτὰ τὰ ἱδρύματα προώδευσαν εἰς τὸν τόπον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ «Εὐαγγελισμὸς» εἰς τὸν ὁποῖον ἄλλοτε δὲν ἐπενέβαινεν ἡ πολιτικὴ ἀλλ’ ἦτο ἐλεύθερον τὸ συμβούλιον αὐτὸ νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἀριστεῖς διὰ τὴν ἰατρικὴν περίθαλψιν τῶν ἀσθενούντων, τὸ ἵδρυμα τοῦτο τότε ἐφημίζετο ὅτι εἶναι ὄχι τὸ πρῶτον ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἀλλὰ ἦτο ἐκ τῶν ἱδρυμάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐζήλευαν καὶ ἐν Εὐρώπῃ. Κατόπιν τούτου, νομίζω ὅτι καμμίαν θέσιν δὲν εἶχε, κατόπιν μάλιστα δηλώσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς, ὁ ὁποῖος ἀπέσυρε τό νομοσχέδιον καὶ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἦλθε καὶ εἶπε ὅτι καλῶς ἐγένοντο τὰ πράγματα, πᾶσα συζήτησις, κ. συνάδελφοι, παρέλκει.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§23Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νομίζω ἀδιστάκτως ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ καὶ μάλιστα σοβαρῶς, ὄχι μόνον τὸ κύριον θέμα τῆς ἐπερωτήσεως, δηλαδὴ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὑπῆρχε νόμιμος ὁ διορισμὸς τοῦ κ. Λογοθετοπούλου εἰς τὴν θέσιν ἡ ὁποία τοῦ ἀνετέθη, ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἱστορικῶς προέκυψεν ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ αὐτοῦ κ. συναδέλφου. Δηλαδὴ ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως ἐπληροφορήθη ἡ Βουλή, ὅτι ἡ σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου διέθεσεν 1½ ἑκατομμύριον διὰ νὰ ἱδρύσῃ μίαν ἰδιωτικὴν κλινικὴν—τὸ τονίζω ἰδιωτικὴν κλινικὴν–ἐφόσον διὰ τοῦ συμβολαίου ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ κλινική, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ μόνον ἀσθενεῖς πρώτης καὶ δευτέρας θέσεως, δηλαδὴ ἀσθενεῖς ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διδασκαλία διὰ νὰ διδαχθοῦν οἱ φοιτηταί. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἔγινε μία σύμβασις ἡ ὁποία εἶναι κάθε ἄλλο παρὰ εὐπρεπής, κάθε ἄλλο παρὰ ἡ ἁρμόζουσα. Δὲν καλύπτεται δὲ τὸ Πανεπιστήμιον ἐὰν εἴπῃ ὅτι: ἐγὼ ἔλαβα ὅλας τὰς ἀσφαλείας. Ἡ σύμβασις αὕτη δὲν ἔγινε δι’ ἐκπαιδευτικοὺς λόγους. Ἀπομένει ἤδη τὸ δεύτερον ζήτημα. Τὸ ζήτημα δηλαδὴ ἂν ὁ κ. Λογοθετόπουλος τὸν ὁποῖον ἐξέλεξε τὸ συμβούλιον τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» δύναται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν ταύτην. Ἀσφαλῶς ὄχι. Καὶ δὲν δύναται νὰ τὴν καταλάβῃ διὰ δύο λόγους, ὄχι μόνον διότι συμβατικῶς ἐστερήθη τοῦ δικαιώματος νὰ ἀναλάβῃ ἄλλην κλινικήν, ἀλλὰ καὶ διότι εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ καθηγηταὶ δὲν δύνανται νὰ ἀπασχοληθοῦν εἰς ἄλλα ἔργα. Εἶναι διάταξις ἀπολύτως ἐπιβεβλημένη, εἶναι διάταξις ἀπολύτως δεδικαιολογημένη, εἶναι διάταξις ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ τηρῆται ἀκόμη καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε. Νομίζω λοιπὸν ἀδιστάκτως, ὅτι ὁ κ. Λογοθετόπουλος ἀποδεχθεὶς τὸν διορισμὸν ὡς ἐπιμελητοῦ εἰς τὴν θέσιν τοῦ θεραπευτηρίου τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» δὲν παρέβη μόνον τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις, παρέβη καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ὡς καθηγητής, δηλαδὴ τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου· ἀλλ’ ὑπὲρ πᾶν ἄλλο παρέβη τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ τηρήσῃ ὡς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου. Ὅλη δὲ αὐτὴ ἡ σειρὰ τῶν συμβάσεων εἶναι μία σειρὰ ὕποπτος, ὅπως ἀσφαλῶς ἀντελήφθη ἡ Βουλή. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ προκληθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ συγκεντροῦνται ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι, ὅλα τὰ ἀξιώματα εἰς ἕνα πρόσωπον εἰς ἕνα τόπον ὅπου ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἐπιστήμονες, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ γίνεται χρῆσις καὶ αὐτῶν. Δι’ ὅλους τοὺς λόγους τούτους τάσσομαι ἀνεπιφυλάκτως μὲ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος καὶ συνιστῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ τῆς τριπλῆς ἀπόψεως καὶ νὰ θέση τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των βέβαιος ὤν ὅτι διὰ τῆς ἀναμίξεως ταύτης δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν σκοποὶ κομματικοὶ ἢ πολιτικοί, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ νόμος, νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ εὐπρέπεια.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§25Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔλαβα γνῶσιν τῶν ἐγγράφων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν οἱ κ. προλαλήσαντες, ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἤκουσα τὸ ζήτημα συνίσταται εἰς τοῦτο: διατὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἐπεμβαίνει συνιστῶν καὶ ἐπιβάλλων εἰς τὴν σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐκτέλεσιν συμβατικῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας φέρει ὁ καθηγητὴς κατὰ τοῦ ὁποίου στρέφεται ἡ ἐπερώτησις.

§26Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι: διατὶ δὲν ἐπεμβαίνει ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ ἐλέγξῃ καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν πειθαρχικὴν δίωξιν τοῦ καθηγητοῦ ὁ ὁποῖος δεικνύεται παραβάτης τῆς συμβάσεως;

§27Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Νομίζω κύριοι, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας δὲν εἶναι ἡ παρακολούθησις τῶν ὑποχρεώσεων τῶν συμβατικῶν, παρὰ εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνας κατὰ τὰς ὁποίας καταγγέλλονται αἱ συμβάσεις. Ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ὄχι μόνον δὲν γίνεται λόγος περὶ τοιαύτης συμβάσεως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ καταστῇ γνωστὸν συμβόλαιον τὸ ὁποῖον συνετάχθη τῇ πρωτοβουλίᾳ καθηγητοῦ τιμῶντος τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον δὲν ἐχειροτέρευσεν ἡ κατάστασις τοῦ ἱδρύματος τοῦ Ἀρεταιείου ἀλλὰ τοὐναντίον προήχθη εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε νὰ εἶναι ἄξιον τῆς ἀποστολῆς διὰ τὴν ὁποίαν προωρίσθη. Ἀλλὰ κύριοι, ὅταν ἡ σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου, σῶμα πρὸς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν πᾶσαν ἐμπιστοσύνην, ἐθεώρησεν ὅτι διὰ τοῦ συμβολαίου αὐτοῦ δὲν παραβιάζονται καὶ δὲν ἐκτίθενται εἰς ζημίαν τὰ δίκαια τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν νομίζω ὅτι ἔχομεν λόγον ἡμεῖς νὰ ἐκδηλώνωμεν δυσπιστίαν κατὰ τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἠθικῶν ὑποχρεώσεων, νομίζω ὅτι εἶναι ἐξαιρετικῶς ἄξιος συγχαρητηρίων ὁ καθηγητὴς διὰ τὸ ἵδρυμα τοῦτο καὶ διὰ τὴν ἠθικὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔσχεν. Ὁ καθηγητὴς κατὰ τοῦ ὁποίου στρεφόμεθα ἔκλεισε τὴν ἰδίαν αὐτοῦ κλινικὴν καὶ προσῆλθεν εἰς μίαν ἄλλην κλινικὴν δημοσίαν καὶ προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας του εἰς αὐτὴν καὶ μετέβαλεν ἄρδην τὴν κατάστασιν τὴν ἀξιοθρήνητον εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο αὕτη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως ἀναμφισβητήτως ἐὰν ὁ καθηγητὴς παρέβη τὰς ὑποχρεώσεις τὰς πηγαζούσης ἐκ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, δηλαδὴ ἐξετέθη εἰς συλλογικὰς ὑποχρεώσεις καὶ ἀστικὰς εὐθύνας, ἀναμφισβητήτως τὰς εὐθύνας ταύτας δὲν δυνάμεθα οὔτε ἡμεῖς οἱ ἁρμόδιοι νὰ τὰς ἐξετάσωμεν οὔτε ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τὰς κρίνῃ. Πρὸς τοῦτο ἁρμόδιον εἶναι μόνον τὸ Πανεπιστήμιον ἀσκοῦν τὴν σχετικὴν ἀγωγὴν περὶ ἀποζημιώσεως. Πέραν τούτου δὲν εὑρίσκω ποῖος εἶναι ὁ λόγος ὁ ὁποῖος φέρει τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ φέρει ἐλεγχόμενον τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργόν.

§28Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀσφαλῶς, ἂν ὁ κ. ἐκ Τριχωνίας συνάδελφος διετέλει ἐν γνώσει τῶν ἐγγράφων, δὲν θὰ ὑπεστήριζεν ὅτι ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἦτο ἓν κῦμα ἀδικίας ἐναντίον ἑνὸς διακεκριμένου ἐπιστήμονος. Διότι ἂν ἀνεγίγνωσκεν τὴν σύμβασιν, θὰ ἐμάνθανε τὰ ἑξῆς: Ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον ὄχι μόνον ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Ἀρεταίου ἐδαπάνησεν 1½ ἑκατομμύριον δραχμῶν, ἀλλὰ τὸ Πανεπιστήμιον ἀνέλαβεν τὴν εὐθύνην νὰ δαπανήσῃ καὶ ἄλλο ποσὸν τὸ ὁποῖον ἤθελεν τυχὸν ἀναγκασθῇ διὰ τὴν νοσηλείαν καὶ συντήρησιν τῶν ἀσθενῶν πρώτης καὶ δευτέρας θέσεως. Ἐνῷ δὲ τὸ Πανεπιστήμιον θὰ εἶχεν ὅλας αὐτὰς τὰς δαπάνας, ὁ κ. καθηγητὴς ὁ τόσον ἐκθειασθεὶς ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Τριχωνίας θὰ ἤσκη τὸ ἰατρικὸν ἐπάγγελμα ἀντὶ τῆς ἀσκήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὴν καταργηθεῖσαν κλινικὴν ἐπὶ ἀμοιβῇ.

§29Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὰ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπον, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον ἐδαπάνησεν ἕνα ποσὸν διὰ τὴν ἐπαναφορὰν δὲ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἠγγυήθη αὐτὸς ὁ καθηγητής.

§30Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀλλὰ δὲν ἔγινεν αὐτὴ ἡ κλινικὴ Πανεπιστημιακή, ἀλλ’ ἔμεινεν ἰδιωτική.

§31Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἴρεται τὸ ἐπιχείρημά σας τοῦ ἀσυμβιβάστου πρὸς ἄλληλα.

§32Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶναι ἰδιωτικὴ κλινικὴ καὶ ὄχι Πανεπιστημιακὴ κλινική. Διότι ἂν ἦτο Πανεπιστημιακὴ κλινικὴ ἔπρεπεν ὁ καθηγητὴς κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς παραδόσεως νὰ κάνῃ ἐπὶ ἑκάστου ἀσθενοῦς μάθημα εἰς τοὺς φοιτητάς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμεν οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ κάνῃ ὁ κ. Λογοθετόπουλος δεδομένου ὅτι ἡ κλινικὴ εἶναι μόνον δι’ ἀσθενεῖς 1ης καὶ 2ας θέσεως. Διὰ τῆς ἱδρύσεως αὐτῆς τῆς κλινικῆς δὲν ἐδιορθώθη καμμία κατάστασις ἀξιοθρήνητος, διότι δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη κατάστασις· καὶ ἂν ὑπῆρχε ἀξιοθρήνητος κατάστασις αὐτὴ ἐβάρυνε τὸν διευθυντὴν ὁ ὁποῖος ἦτο αὐτὸς οὗτος ὁ καθηγητὴς κ. Λογοθετόπουλος.

§33Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἤκουσα ἀναγιγνωσκόμενον, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§34Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ γνωρίζω. Αὐτὸ ἦτο τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον εἶπεν διακόπτων τὸν κ. Μαντᾶν. Διότι ὁ κ. βουλευτὴς εἶπεν ὅτι τὸ περίπτερον ἐργάζεται καὶ ἔχει πολλὴν ἐργασίαν καὶ τὸν διέκοψα καὶ τοῦ εἶπα: διατὶ ὁ κ. Λογοθετόπουλος τότε, ἐφόσον τὸ περίπτερον ἐργάζεται καὶ παρέχει τόσας σοβαρὰς συνδρομὰς καὶ ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον διατὶ νὰ θέλῃ νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ περίπτερον αὐτὸ καὶ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Εὐαγγελισμόν;

§35Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὡς ὀργανωτὴς προσφέρεται.

§36Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐν τούτοις ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς ἐλησμόνησεν, καίτοι ἠσχολήθη μὲ τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις τοῦ καθηγητοῦ, ἐλησμόνησε σαφῆ διάταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἑξῆς: Ἄρθρον 367 ἐδάφιον 2 «εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς κλινικῆς... ....» (ἀναγινώσκει)— Ἡ διάταξις τοῦ νόμου εἶναι σαφὴς καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν ὑπάρχῃ τὸ συμβόλαιον μεταξὺ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῶν καθηγητῶν. Ἐφόσον ἡ διάταξις τοῦ νόμου εἶναι τοιαύτη, καθηγητὴς ἀποδεχόμενος νὰ ἐργασθῇ εἰς ἄλλην κλινικήν, εἴτε ἀποδεχόμενος τὸν διορισμὸν τοῦ ἐσωτερικοῦ ἰατροῦ—τοῦ διευθυντοῦ τῆς κλινικῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ— παραβαίνει καταφώρως τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου. Ποία εἶναι ἡ κύρωσις ἐναντίον ἑνὸς καθηγητοῦ παραβαίνοντος διάταξιν τοῦ νόμου; Αὐτὸ εἶναι πειθαρχικὸν παράπτωμα καὶ δὲν δύναται ἡ σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου νὰ δώσῃ συγχωροχάρτι δι’ ἕνα πειθαρχικὸν παράπτωμα. Πῶς θὰ εἴπωμεν λοιπὸν ὅτι εἶναι ἐπέμβασις πολιτική, ἡ ἀξίωσις ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ, ὅπως ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον καὶ ἀξιώσῃ νὰ τιμωρηθῇ ὁ πειθαρχικὸς παραβάτης καθηγητής; Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας του ἰσχυρίσθη ὅτι ὁ διεθνοῦς φήμης καθηγητὴς κ. Μπούκουρας ἦλθεν εἰς Ἀθήνας καὶ ἀντιληφθεὶς ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν κλινῶν τῆς γυναικολογικῆς ὑγιεινῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ δὲν ἦτο ἐπαρκὴς ἀνεχώρησεν. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔχετε δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβής. Ἔχω πληροφορίαν ἀπὸ σύμβουλον τοῦ Εὐαγγελισμοῦ καὶ δὲν διστάζω νὰ τὸν ὀνομάσω τὸν σύμβουλον κ. Καψάλην μέλος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅτι ὁ καθηγητὴς Μπούκουρας δὲν ἔστερξε νὰ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τῆς κλινικῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, διότι τὸ ἵδρυμα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ ἐγγυηθῇ ὅτι ὁ κ. Μπούκουρας θὰ εἶχεν σύνταξιν καὶ νὰ λογίζεται ὅλος ὁ χρόνος τῆς ἐν Βιέννῃ ὑπηρεσίας του ὡς ἐκτάκτου καθηγητοῦ, ὡς συντάξιμος καὶ διὰ τὸν Εὐαγγελισμόν. Εὐθὺς ὡς ἀντελήφθη τοῦτο ὁ κ. Μπούκουρας, ὅστις ὡς γνωστὸν εἶναι καὶ προκεχωρημένης ἡλικίας, εὐθὺς ὡς ἀντελήφθη ὅτι διέτρεχε τὸν κίνδυνον, διότι μετά τινα ἔτη ἡ ἡλικία τὸν κατελάμβανε νὰ μὴ ἔχῃ σύνταξιν, ἐπροτίμησε νὰ ἀπέλθῃ εἰς Βιέννην ὅπου διωρίσθη τακτικὸς καθηγητής.

§37ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσον ἐτῶν εἶναι;

§38Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν γνωρίζω.

§39Ν. ΤΕΡΖΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς πρέπει νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ μὴ δύνανται οἱ καθηγηταὶ νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην νὰ κάμωσι τὸν ἰατρόν.

§40Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μετέβη εἰς Θεσσαλονίκην κατόπιν εἰδικῆς προσκλήσεως.

§41Ν. ΤΕΡΖΟΓΛΟΥ. Ὄχι. Καὶ δήλωσιν ἔγραψεν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι δέχεται τὰς τάδε ἡμέρας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου συνεργαζόμεθα μετὰ τῶν σχολῶν καὶ τῆς συγκλήτου, ἐλπίζομεν δέ, ὅτι συντόμως θὰ καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα πορίσματα, ὁμόφωνα εὐτυχῶς, διότι ἡ θέλησις τῆς βελτιώσεως τῶν πραγμάτων ὑπάρχει τόσον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἐκ μέρους τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐπίσης καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Πανεπιστημίου, παρέχομεν τὴν πληροφορίαν ὅτι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς ἰατρικῆς σχολῆς, τῆς ὁποίας προήδρευσα, κατελήξαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ σχηματισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ προβῇ εἰς ἐξέτασιν αὐτῶν εἰς τρόπον ὥστε νὰ κρίνωμεν πρῶτον εἰς τὶ ποσὸν ἀνέρχεται ἡ περιουσία καὶ δεύτερον κατὰ τίνα τρόπον καταλληλότερον θὰ ἦτο δυνατὸν δι’ αὐτῆς νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰς ἀνάγκας τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐπειδὴ καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, καθὼς γνωρίζετε, διΐστανται αἱ γνῶμαι ἀκόμη καὶ τῶν εἰδικῶν τοῦ Πανεπιστημίου—ἄλλοι ὑποστηρίζουν, ὅτι ἡ περιουσία εἶναι τεραστία καὶ τὸ Πανεπιστήμιον διὰ τῆς ἰδίας περιουσίας εἶναι αὔταρκες, ἄλλοι πάλιν ὅτι δὲν εἶναι αὔταρκες καὶ ἑπομένως παρίσταται ἀνάγκη Κυβερνητικῆς συνδρομῆς—ἐπιβάλλεται νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ οἰκονομικὴ κατάστασις, ποῖα εἶναι γενικώτερον τὰ δυνατὰ ἔσοδα τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ ἀποδώσῃ διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν ἀπόφασιν κατὰ πόσον καὶ μέχρι τίνος βαθμοῦ ἠμπορεῖ νὰ συμβάλῃ διὰ τὴν οἰκονομικήν του αὐτάρκειαν τὸ Πανεπιστήμιον. Καὶ αὐτὰ μὲν γενικῶς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰδικώτερον τὴν περίπτωσιν ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νομίζω ὅτι ἡ ἀνάγνωσις ὁλοκλήρου τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ κ. Παπούλια σαφηνίζει τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Παπούλιας συμβαίνει νὰ εἶναι πρόεδρος τῆς ἐφορίας τοῦ Εὐαγγελισμοῦ καὶ νομικὸς σύμβουλος τοῦ Πανεπιστημίου καὶ καθηγητὴς τῆς νομικῆς σχολῆς. Ἔχει ἑπομένως πολλαπλῆν ἁρμοδιότητα, δηλῶ δὲ προκαταβολικῶς ὅτι καὶ ἡ γνώμη ἡμῶν συμπίπτει πρὸς τὴν νομικὴν γνωμοδότησιν τοῦ κ. Παπούλια. Τὴν ἀναγιγνώσκω ὁλόκληρον, διότι περιέχει καὶ τήν ἐξιστόρησιν τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν καὶ τὰ νομικὰ συμπεράσματα. «Κατὰ τὴν παράγραφον 2 τοῦ 367,...». (ἀναγινώσκει). Τὴν ἀνωτέρω διάταξιν ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὁ καθηγητὴς κ. Λογοθετόπουλος, διευθυντὴς τῆς ἐν τῷ Ἀρεταιείῳ γυναικολογικῆς κλινικῆς ἐζήτησε παρὰ τοῦ Πανεπιστημίου τὴν ἵδρυσιν τοιούτου ἱδρύματος· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ Πανεπιστήμιον δὲν ἦτο διατεθειμένον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης, ἐφόσον δὲν ἦτο βέβαιον ὅτι αὗται θὰ ἐκαλύπτοντο ἐκ τῶν προσόδων τοῦ τμήματος ὁ κ. Λογοθετόπουλος ἀνέλαβε νὰ παράσχῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὴν ἀσφάλειαν ταύτην. Πρὸς τούτοις συνετάχθη τὸ συμβόλαιον τῆς 7 Μαρτίου 1925 καθ’ ὅ. (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἰδιωτικῆς κλινικῆς. Δηλαδὴ τὸ Πανεπιστήμιον ἔκαμε προσοδοφόρον τοποθέτησιν κεφαλαίου κατὰ τὴν ἀντίληψίν των, ὑπόθεσις ἄσχετος πρὸς τοὺς πανεπιστημιακοὺς σκοπούς.

§44Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ξένη ἐντελῶς ἐπιχείρησις.

§45Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). «Ἡ οἰκονομικὴ διαχείρισις τῶν....» (ἀναγινώσκει). Εἶναι λοιπὸν σαφές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Λογοθετόπουλος διευθύνει τὸ τμῆμα τοῦ Ἀρεταιείου καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο ὑφίσταται, δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ διεύθυνσιν εἰς τμῆμα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Καὶ ἐκφράζω ἀπορίαν πῶς ὁ κ. Παπούλιας ὡς πρόεδρος τῆς ἐφορίας τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, γνωρίζων συνεπῶς τὸ ἀσυμβίβαστον ἀνέθηκεν εἰς τὸν κ. Λογοθετόπουλον ἐντολήν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐδικαιοῦτο καὶ ἐκ τῆς συμβάσεως καὶ ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου νὰ ἀναλάβῃ. Σήμερον ἐὰν μὲν τὸ περίπτερον τοῦ Ἀρεταιείου διατηρῆται ἢ διατηρηθῇ, τὸ ἀσυμβίβαστον ὑφίσταται πλῆρες καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἔχει τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσε καὶ εἰς τὴν σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου ὅτι ὁ κ. Λογοθετόπουλος δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ τμῆμα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ· ἄν ὅμως τὸ περίπτερον καταργηθῇ διότι πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς ἄλλους σκοπούς, τότε τὸ ἀμφισβήτητον αἴρεται. Ὅ,τι ὑπολείπεται πρὸς ἐξέτασιν εἶναι μόνον τοῦτο: ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Πανεπιστημίου ἑκάστοτε προσαρμόζονται πρὸς ὡρισμένας προσωπικὰς βλέψεις: ὅτι ἀπεφάσισε τὸ Πανεπιστήμιον τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς περιπτέρου ὅταν ἐχρειάσθη εἰς τὸν κ. Λογοθετόπουλον καὶ ὅτι καταλήγει ἐνδεχομένως εἰς τὴν κατάργησιν ὅταν πλέον δὲν χρειάζεται ἢ ὅταν ζημιοῖ τὸν κ. Λογοθετόπουλον. Τιμῶ τὸν κ. Λογοθετόπουλον ὡς ἐπιστήμονα καὶ γνωρίζει ἡ σύγκλητος πόσην στοργὴν καὶ ἐνδιαφέρον διαθέτει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν πρόοδον τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλὰ ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς στοργῆς αὐτῆς κινούμενος, ὀφείλω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ τονίσω ὅ,τι ἐτόνισα καὶ εἰς τὰς ἐπανειλημμένας προφορικὰς συνομιλίας πρὸς τὸν κ. Πρύτανην καὶ τὴν σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι ἔχει ὑπέρτατον συμφέρον τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἀποφεύγῃ ἐνεργείας αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθοῦν ὡς ἐμπνεόμεναι ἀπὸ προσωπικὰς βλέψεις καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ ἀπέναντι τοῦ τόπου καὶ ἀπέναντι τοῦ ἰδίου ὀργανισμοῦ νὰ διατηρῇ ἀδιάβλητον τὸ γόητρον αὐτοῦ. (χειροκροτήματα).

§46Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀνέφερεν μίαν γνωμοδότησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Παπούλια. Θὰ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ἀναγνώσω ἀντίθετον γνωμοδότησιν δύο καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ κ. Μπαλῆ καὶ τοῦ κ. Πολυγένη, καὶ μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν γνωμοδοτήσεων ἂς κρίνῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§47Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ κ. Παπούλιας εἶναι νομικὸς σύμβουλος τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἰδιότητα τοῦ νομικοῦ συμβούλου καὶ ὄχι ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἐνδιαφερομένου...

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἔτι περισσότερον ἀξιοκατάκριτος.

§49Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς πληροφορίας τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ὁ μὲν κ. Παπούλιας προσεκλήθη ὑπὸ τοῦ Πανεπιστημίου διὰ νὰ δώσῃ τὴν νομικήν του γνώμην οἱ δὲ δύο ἄλλοι ἐπίσης, διακεκριμένοι ὄντως προσεκλήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Λογοθετοπούλου. Ἁπλῶς τὴν πληροφορίαν αὐτὴν ἀνεκοίνωσα, ἡ ὁποία εἶναι ἀκριβής.

§50Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Αὐτὰ λέγουν οἱ δύο ἄλλοι καθηγηταὶ καὶ ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι ἡ ὅλη ἐνέργεια καὶ τῆς συγκλήτου καὶ τοῦ κ. καθηγητοῦ εἶναι σύμφωνος καὶ μὲ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ μὲ τὸν νόμον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται καὶ πάλιν εἰς τήν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διευθύνσεως τοῦ ἐν Ἀθήναις θεραπευτηρίου ἡ «Σωτηρία» καὶ ἀναδιοργανώσεως αὐτοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως τεσσάρων ἀντιλυσσικῶν σταθμῶν ἐν Πάτραις, Ἰωαννίνοις, Ἡρακλείῳ καὶ Ἀλεξανδρουπόλει». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ὑπηρεσιῶν καὶ προσθήκης προσωπικοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ σχεδίου νόμου 4010 περὶ τροποποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ προμηθειῶν τοῦ δημοσίου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου.» (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει πρότασις 20 βουλευτῶν ὅπως προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 32 ἐπερώτησις τοῦ κ. Ι. Ἀποστόλου.

§53Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αἱ ἐπερωτήσεις πρέπει νὰ συζητηθοῦν κατὰ σειράν.

§54ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ μὴ προτιμηθῇ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξ ὑποχρεώσεως ἐκ τοῦ κανονισμοῦ, ἀνεκάλεσα τὴν πρότασιν τῶν 20 βουλευτῶν περὶ προτάξεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 32 ἐπερωτήσεως.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ τονίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἶναι περισσότερον ὑποχρεωτικὴ ἀπέναντι τῶν ἐπερωτήσεων αἵτινες ἐγγράφονται ἀπὸ μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἀντιθέτως μὲ τὸν τρόπον τῆς προτιμήσεως δὲν θὰ ἔλθῃ ποτὲ ἡ σειρὰ τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων τῶν προερχομένων ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§57Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ θὰ παρακαλέσω τοὺς ζητοῦντας τὴν πρόταξιν κ.κ. βουλευτὰς νὰ στέρξουν νὰ τηρηθῇ ἡ σειρά.

§58Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ζωτικοῦ ζητήματος, κ. Πρόεδρε.

§59Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρακαλῶ ὅπως μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τὴν πρότασιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε εἶναι ἐρώτησις. Τὸ ζήτημα δὲ εἶναι λίαν σημαντικὸν καὶ εἶναι οὐσιωδέστατον, διότι θὰ ὑφίσταται ζημίαν τὸ Κοινοβούλιον ἄν ἡ ἀντίληψις περὶ ἐπερωτήσεως ἐξεφυλίζετο εἰς ἀντίληψιν περὶ ἐρωτήσεως. Ἡ ἐπερώτησις εἶναι ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα λειτουργία τοῦ Κοινοβουλίου ἡ ἐπερώτησις εἶναι μομφὴ εἶναι κατηγορία.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, νὰ τήν ἀναγνώσω ὁλόκληρον. (ἀναγινώσκει).

§61Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρ. Κυβερνήσεως). Παρακαλῶ τοὺς ὑποβαλόντας τὴν ἐρώτησιν αὐτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνουν εἰς τὴν συζήτησίν της διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀκριβῶς συνέστησεν τὴν ἀναβολήν. Δεδομένου μάλιστα ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἔστερξε νὰ μᾶς διευκολύνῃ εἰς τὸ νομοθετικόν μας ἔργον ἐπειδὴ δὲ οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν κ. συναδέλφων τῶν ὑπογραψάντων τὴν ἐρώτησιν αὐτὴν ἀνήκουν εἰς τὴν κυβερνητικὴν πτέρυγα, θὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνουν, δύνανται τὴν Παρασκευὴν κάλλιστα, ὅτε θὰ εἶναι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὴν ὑποβάλουν.

§62Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ἐπιμείνωμεν ἀσφαλῶς, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωσθῇ ὅτι πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος.

§63Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὀφείλω κ. βουλευταί, νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἐπερώτησις ἡ ὁποία προηγεῖται καὶ ἡ ὁποία ἀνεβλήθη χωρὶς κἄν νὰ ζητηθῇ ἡ συγκατάθεσις τῶν μελλόντων νὰ ἔλθουν νὰ ὁμιλήσουν ἐπ’ αὐτῆς καὶ ἡ ὁποία διαιωνίζεται, μένει ἐκκρεμὴς ἐπὶ 5 μῆνας εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ δὲν συζητεῖται.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: δέχεται τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεως;

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς διακοπείσης συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς καπνικῆς κρίσεως.

§67Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ κρίσις ἡ καπνική, κύριοι βουλευταὶ ἡ ὑφισταμένη ἀπὸ ἑξαμήνου περίπου ἀνεστάλη ἐν τῷ μεταξὺ, δὲν γνωρίζω ἂν ἐκ τοῦ θορύβου ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἢ ἐξ ἄλλων λόγων. Πάντως ὅμως, ἐνῷ προηγήθη μία κατάστασις βελτιώσεως τῆς κινήσεως τῶν καπνῶν ἐν τούτοις ἤδη εὑρισκόμεθα πρὸ νέας καταστάσεως κρίσεως τοῦ ἐμπορίου τῶν καπνῶν ἔτι δεινοτέρας τῆς προηγηθείσης. Οἱ προλαλήσαντες κ. συνάδελφοι κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὀρθῶς ἔδωσαν εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην τὴν μορφὴν ὄχι τῆς ἐπικρίσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὴν μορφὴν τῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς ἀνακοινώσεως εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἀπόψεων τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου καὶ τῆς ἀνακοινώσεως τῶν συνθηκῶν αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὸ ὅλον καπνικὸν ζήτημα. Λέγω ὀρθῶς διότι ἂν εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ἀπεδίδετο ἡ μορφὴ τοῦ ἐλέγχου, ὁ ἔλεγχος οὗτος ἔδει κατὰ πρῶτον λόγον νὰ κατευθύνεται καθ’ ἡμῶν αὐτῶν τῶν ὁμιλησάντων οἱ ὁποῖοι πάντες μετείχομεν τῆς εἰδικῆς ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ἐπιτροπῆς τῆς ἐπιφορτισθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἵνα τὰ συμπεράσματα τῆς μελέτης αὐτῆς ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος φέρῃ ἐνώπιον αὐτῆς. Τὸ πολυσχιδὲς καὶ τὸ ποικίλον τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐμφανίζει τὸ καπνικὸν ζήτημα, φυσικὸν ἦτο νὰ ἐπιβραδύνουν τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐργασίας ταύτης ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἢ μᾶλλον ἡ πηγὴ τῶν πραγμάτων ἦτο ἀνωτέρα τῶν προσπαθειῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τὸ ζήτημα ἤχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εὐτυχῶς ὅμως ὄχι διότι ἔλαβον χώραν δυσάρεστα γεγονότα, γεγονότα χειροτερεύσεως ἢ μειώσεως τῆς καπνοπαραγωγῆς ἢ ἀποκλεισμοῦ ἀπὸ τῶν ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ γεγονὸς εὐχάριστον· λέγω δὲ εὐχάριστον, διότι ἀληθῶς εὐχάριστον εἶναι τὸ γεγονὸς τῆς ἐμφανιζομένης ὑπερπαραγωγῆς ἢ μᾶλλον ὄχι ὑπερπαραγωγῆς ἀλλὰ κυρίως καλῆς παραγωγῆς διότι ἀναμφιβητήτως δὲν εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἀσυνήθους ὑπερπαραγωγῆς τοῦ καπνοῦ ἀλλὰ πρὸ μιᾶς τοιαύτης συνήθους, ἴσως κατὰ 10 ἑκατομμύρια κιλῶν ἀνωτέρας τῆς περισυνῆς, ἴσης πρὸς τὴν προπερισυνήν, ἀλλ’ οὐσιωδῶς ὑπολειπομένης τῆς παραγωγῆς τῶν προηγουμένων ἐτῶν καίτοι φρονῶ ὅτι καὶ ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς ὡς πρὸς τὴν ἐμφανιζομένην αὔξησιν τῆς παραγωγῆς κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐνδέχεται νὰ διαψευσθῇ μεταγενεστέρως κατὰ τὴν ζύγισιν τῶν καπνῶν. Διότι αἱ καιρικαὶ συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὸν χρόνον τῆς συγκομιδῆς τοῦ καπνοῦ ἦσαν τοιαῦται ὥστε πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ φυτοῦ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάλογον καὶ πρὸς τὸ βάρος τὸ ὁποῖον τοῦτο ἀπέκτησεν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον φρονῶ, ὅτι καὶ τὸ ὑπολογιζόμενον τοῦτο ποσὸν ἐνδέχεται ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ ἀποδειχθῇ μὴ ἀκριβές. Ἐάν, κύριοι, ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν προηγουμένην 5ετίαν καὶ ἐρευνήσωμεν τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς ὁλοκλήρου τῆς Βαλκανικῆς Χερσονήσου ἢ μᾶλλον τῶν τεσσάρων Κρατῶν τὰ ὁποῖα παράγουσι ἀνατολικὸν καπνόν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς συμμετοχῆς τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν ἐν τῇ παγκοσμίῳ καταναλώσει ἀνέρχεται εἰς 140 περίπου ἑκατομμύρια. Ἐπὶ τούτων συμμετέχει ἡ Ἑλλὰς διὰ 55–60 ἑκατομ. κιλῶν κατὰ μέσον ὅρον. Ἀλλὰ καὶ καθ’ ἃς περιπτώσεις ἡ παραγωγὴ αὕτη ηὐξήθη γενικῶς εἰς ποσότητα ὑπερβαίνουσαν τὰ 150 ἑκατομ, καὶ ἡ Ἑλληνικὴ παραγωγὴ ηὐξήθη ἀναλόγως πάντοτε ὅμως λόγῳ τῆς ἀνωτέρας ποιότητος καὶ λόγῳ τῆς μεγαλειτέρας ποικιλίας τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει εἰς ἐκλεκτὰ εἴδη καπνῶν, πάντοτε ἐπεκράτησεν εἰς βάρος τῆς παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως τῶν λοιπῶν χωρῶν. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον οὐδέποτε σταθερὸν dépôt (παρακράτημα) Ἑλληνικῶν καπνῶν ἐνεφανίσθη. Ἐν τούτοις ἡ στασιμότης ἢ μᾶλλον ἡ ἐφεκτικότης, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη εἰς τὴν κίνησιν τῶν ἀγορῶν καὶ πωλήσεων τῶν καπνῶν ἐτάραξε καὶ συνεκίνησε πάντας ἡμᾶς ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ πιστεύσωμεν τό, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐμπορικὸν ἐπιχείρημα, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ κρίσεως τοῦ καπνοῦ. Κρίσις, κύριοι, τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ δὲν ὑπάρχει, διότι διὰ νὰ ὑπάρχει κρίσις ἑνὸς προϊόντος, πρέπει τὸ προϊὸν τοῦτο νὰ ἀποκρούεται ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τῆς καταναλώσεως καὶ νὰ μὴ γίνεται δεκτόν. Τοιοῦτον ὅμως δὲν συμβαίνει, οὔτε καὶ δύναται νὰ συμβῇ, λόγῳ τῆς ἀνωτέρας ποιότητος τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἄλλα ἀνατολικά. Δὲν ἐννοῶ, λέγων ταῦτα, ὅτι κινούμενοι ἀπὸ τὴν ἀπόλυτον αἰσιοδοξίαν τὴν στηριζομένην ἐπὶ τῆς ποιοτικῆς ἀνωτερότητος τοῦ καπνοῦ μας, πρέπει νὰ μείνωμεν ἀδιάφοροι. Ἀντιθέτως, νομίζω καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ κινηθῶμεν συστηματικῶς καὶ ταχέως, ἵνα ρυθμίσωμεν τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων, ὥστε καὶ ἡ διατήρησις καὶ ἡ βελτίωσις τῶν ποιοτήτων τοῦ καπνοῦ νὰ ὑπάρξῃ ἀναλόγως πρὸς τὰς ζητήσεις ἐν τῇ καταναλώσει, ἀλλὰ καὶ ποσοτικῶς ἡ αὔξησις αὕτη νὰ ρυθμίζεται ἀπὸ τὴν καταναλωτικὴν διάθεσιν τὴν διεθνῆ πάντως, ὅμως ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ περιθωρίου τιμῶν, τὰς ὁποίας ἀνέχεται ὁ καταναλωτής. Διότι τὴν ἀγροτικὴν δύναμιν τῶν καταναλωτῶν ἀναμφισβητήτως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπηρεάσωμεν. Ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπηρεάσωμεν ταύτην, βεβαίως ὀφείλομεν νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς αὐτήν. Δὲν πρέπει, κρίνοντες ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, νὰ παρίδωμεν τὴν διεθνῆ κατάστασιν ἐν τῇ καταναλώσῃ τοῦ καπνοῦ, ἡ ὁποία ὑπάρχει. Δὲν πρέπει νά παρίδωμεν, ὅτι καὶ ἄλλαι χῶραι ἐν ταῖς ὁποίαις ἀνεπτύχθη ἡ βιομηχανία τῶν σιγαρέττων εἰργάσθησαν καὶ κατώρθωσαν, ἐφ’ ὅσον αἱ κλιματολογικαὶ συνθῆκαι ἐπέτρεπον εἰς αὐτὰς νὰ ἀναπτύξουν ἰδίαν ἐσωτερικὴν παραγωγήν. Δὲν πρέπει ἐπίσης νά παρίδωμεν ὅτι χωρῶν τινων, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλουν μέγαν καταναλωτὴν Ἑλληνικῶν καπνῶν, ἡ βιομηχανία ἐρρυθμίσθη κατὰ τρόπον διάφορον τὸν τοῦ παρελθόντος. Δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν, ὅτι ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία ἀπετέλει καὶ αὐτὴ μίαν ἀγορὰν καταναλώσεως Ἑλληνικῶν καπνῶν, ἐρρύθμισε τὴν βιομηχανίαν αὐτῆς κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ περιέλθουν εἰς χεῖρας ὀλίγων καὶ ὀλίγοι εἶναι ἱκανοὶ ὅσον οὗτοι ἵνα διαθέσωσι τεράστια ποσὰ εἰς προπαγάνδισιν καὶ διάδοσιν τοῦ σιγαρέττου των, ἥτις μοιραίως θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν τῆς πρώτης ὕλης. Δὲν πρέπει, ἐπίσης, νὰ παρίδωμεν ὅτι ἡ Ἀμερική, ἥτις ἀπετέλει μέχρι τοῦδε καὶ ἀποτελεῖ ἀκόμη ἕνα σπουδαῖον παράγοντα καταναλώσεως Ἑλληνικῶν καπνῶν ἐκλεκτῶν, ἠλάττωσε σοβαρῶς τὴν τιμὴν τῶν σιγαρέττων, διότι ὅπως εἶναι γνωστὸν ἠλάττωσε τὴν τιμὴν τοῦ κυτίου τῶν 20 σιγαρέττων ἀπὸ 15 εἰς 12 cents. Καὶ δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν, ὅτι ἡ μείωσις τῆς τιμῆς ταύτης τῶν σιγαρέττων θὰ ἔχῃ ἄμεσον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς μειώσεως τῶν τιμῶν τῆς ἀγορᾶς τῶν καπνῶν τῶν Ἑλληνικῶν. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἐνῷ κατὰ τὸ ἔτος 1925 τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ ἐτιμήθησαν πρὸς 90 καὶ 100 cents, κατὰ τὸ 1926– 27 κατῆλθον εἰς τὰ 80, τὸ ἑπόμενον ἔτος εἰς 75 καὶ τὸ ἑπόμενον εἰς τὰ 65 καὶ 70 cents κατὰ κιλόν. Τὰ γεγονότα ταῦτα ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰ θεωρήσωμεν ὡς βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριζόμενοι νὰ ρυθμίσωμεν τὴν ὅλην καπνικήν μας πολιτικήν. Πάντως, κύριοι τὰ ζητήματα τῆς ἐρεύνης τῶν μέτρων τῆς ριζικῆς καὶ ὁριστικῆς ρυθμίσεως τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, δὲν εἶναι ζητήματα ἐρευνητέα κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμήν. Τὸ ἐρευνητέον ζήτημα ἤδη εἶναι μόνον τὸ τῆς βελτιώσεως τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως τῆς σημερινῆς ἀγορᾶς τοῦ τόπου. Εἶπον ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα πρὸ κρίσεως, ἀλλ’ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἐφεκτικότητος μιᾶς ἐπιφυλακτικότητος τοῦ ἐμπορίου, εἰς τὴν ὁποίαν συντελεῖ ἡ καλὴ παραγωγή, ἡ καλὴ προσφορὰ Ἑλληνικῶν καπνῶν ἀφ’ ἑνός, ἡ ὕπαρξις ἀναμφιβόλως καὶ μιᾶς ἀρκετὰ σοβαρᾶς ποσότητος βεβλαμμένων τοιούτων ἀφ’ ἑτέρου. Ἀλλὰ καὶ τὸ σπουδαιότερον ὀλίγος ἀριθμὸς τῶν μεγάλων ἀγοραστῶν ὀφειλόμενος εἰς τὴν ἐκτόπισιν τοῦ μικρεμπορίου τοῦ καπνοῦ. Λόγῳ τῆς ἐκτοπίσεως τῶν μικρεμπόρων, παρεσχέθη εἰς τοὺς μεγαλεμπόρους ἀπόλυτος ἡ εὐκολία τῆς συνεννοήσεως πρὸς κανονισμὸν καὶ ρύθμισιν τῆς ἐποχῆς καὶ τῶν τιμῶν τῶν ἀγορῶν. Οἱ μικρέμποροι καπνοῦ, ἀποτελοῦντες ἀναμφισβητήτως ἕνα παράγοντα μεσάζοντα ὁ ὁποῖος διὰ τῆς παρεμβάσεώς του καὶ διὰ τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸ ἐμπορικὸν κέρδος αὐξάνει τὸ κόστος τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ, ἀποτελοῦν ὅμως καὶ ἕνα παράγοντα χρήσιμον διότι ἐκίνει τὸν συναγωνισμὸν μεταξὺ τοῦ ἐμπορίου ἐν τῇ ρυθμίσει τιμῶν, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς καπνοπαραγωγῆς. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ μεγάλος καπνέμπορος ἔθεσεν ὡς σκοπόν του τὴν ἐκτόπισιν τῶν μικρεμπόρων δὲν ἐβράδυνε νὰ πραγματοποιήσῃ τὸν σκοπόν του τοῦτον διότι οἱ μικρέμποροι, μὴ ἔχοντες κεφάλαια ἀνάλογα πρὸς τὸ ὑπ’ αὐτὸν ἀγοραζόμενον ἐμπόρευμα καὶ προεξοφλοῦντες αὐτὸ διὰ τραβηκτικῶν ἐκ τῶν διαφόρων Τραπεζῶν, ἐβαρύνοντο ἐπὶ τοσοῦτον διὰ τόκων βαρέων, ὥστε ὅταν εὑρέθησαν πρὸ συνεννοήσεως ἴσως καὶ φυσιολογικῶς ἐρχομένης τοῦ μεγάλου ἐμπορίου νὰ μὴ ἀγοράζῃ πλέον ἀπὸ αὐτούς, ὑπεχρεώθησαν ἀμέσως νὰ κύψουν ὑπὸ τὸ βάρος τῶν ἐξόδων συντηρήσεως καὶ ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ἐλλείψεως ἄλλων κεφαλαίων κινήσεως καὶ ἐπεξεργασίας τῶν καπνῶν. Διὰ τοῦτο ὑπεχρεώθησαν ἢ νὰ πωλήσωσι τὸν καπνόν των εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς, τοιαύτας ὥστε νά μὴ ἐπετρέπετο πλέον εἰς αὐτοὺς νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ, ἢ νὰ κρατήσωσι τοῦτον ἀπώλητον εὑρισκόμενοι καὶ πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν τῆς ἀποχῆς ἐκ τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου κυρίως εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν καπνοπαραγωγόν, τὸ ὅτι καπνεμπόριον ἔχει πάντοτε ὡς σκοπὸν τὴν ἀναβολὴν τῶν ἀγορῶν διὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ ἔαρος ἢ καὶ τοῦ θέρους διότι γνωρίζει ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν περισσότερον ἐξηντλημένος ὢν οἰκονομικῶς ὁ παραγωγὸς κύπτει εὐκολώτερον εἰς τὰς πιέσεις αὐτοῦ καὶ ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ποιότητος τοῦ καπνοῦ εἶναι εὐκολωτάτη, καὶ ὅτι ἐκτὸς τούτου, ἀκόμη ἕνα μέγα μέρος τῶν δαπανῶν καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ καπνοῦ καθίσταται εἰς βάρος τοῦ παραγωγοῦ. Ἔχον τοῦτο ὡς πρόγραμμα ἔχει τὴν εὐκαιρίαν τὸ πρόγραμμα τοῦτο νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ διὰ τῆς ἀποχῆς καὶ τῆς ἐκτοπίσεως τῶν μικρεμπόρων. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριοι, ριζικὰ μέτρα, μέτρα ὁριστικῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος δὲν δύναται νὰ συζητηθοῦν ἤδη. Τὸ μόνον μέτρον τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἐκ τῶν πραγμάτων εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τῶν γεωργῶν τῶν καπνοπαραγωγῶν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ καταστῇ αὐτὸς ἱκανὸς νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν κατάστασιν ἐξαιρετικὰ ἐρεθιστικήν. Λέγω δὲ ἐξαιρετικὰ ἐρεθιστικὴν διότι οὗτος βαρυνόμενος ὑπὸ μεγάλων χρεῶν πιεζόμενος ἐκ τῶν οἰκογενειακῶν καὶ οἰκονομικῶν ἀναγκῶν καὶ μὴ ἔχων τὰ μέσα νὰ προβῇ εἰς νέαν καλλιέργειαν καπνοῦ, εὑρίσκεται φυσικῷ τῷ λόγῳ εἰς μίαν κατάστασιν ὑπερερεθισμοῦ ἡ ὁποία ὄχι μόνον εἰς δυσφορίαν καὶ ἀγανάκτησιν τὸν φέρει, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας σκέψεις πρὸ τῶν ὁποίων ὀφείλομεν, ὑπολογίζοντες τὰς συνεπείας, νά λάβωμεν ἀμέσως καὶ ταχέως μέτρα κατὰ τῶν τοιούτων ἐνδεχομένων. Ἐδόθη πρὸ μηνῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὑπόσχεσις ὅτι θέλουσι διαταχθῇ αἱ Τράπεζαι καὶ θέλουσι γίνῃ συστάσεις εἰς τὰς Τραπέζας νὰ αὐξήσουν τὸ ποσὸν τῶν πλασματικῶν δανείων. Ἀλλ’ ἡ σύστασις αὐτὴ ἔμεινεν ἁπλῆ ὑπόσχεσις, διότι τὰ χορηγηθέντα ποσὰ ὑπῆρξαν τοιαῦτα, ὥστε εἰς μόνην τὴν περιφέρειαν Ἀγρινίου ἀνέρχονται εἰς 500 χιλιάδας εἰς δὲ τὴν περιφέρειαν Μεσολογγίου εἰς 300.000. Δηλαδὴ ἀπεστάλησαν τόσα ποσά, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἱκανὰ νὰ τροφοδοτήσωσι οὔτε 2–3 καπνοπαραγωγικοὺς συνεταιρισμούς. Ἡ Τράπεζα μᾶς λέγετε ὅτι διέθεσε τεράστια ποσά. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι χρέωσις τοῦ παρελθόντος. Ἐφ’ ὅσον τὰ καπνὰ εἶναι ἀπώλητα πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ παραγωγοὶ νὰ πληρώσουν τὰ τοῦ παρελθόντος πλασματικὰ δάνεια; Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἀκόμη εἶναι ἀπώλητα τὰ καπνὰ καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσι τὰ δάνεια αὐτά, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι τὰ μέσα νὰ προβῶσιν εἰς νέαν καλλιέργειαν; Τὸ ζήτημα, κύριοι, νομίζω ὅτι πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχήν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα ἀφότου κατεγίναμεν εἰς τὴν ὑποβολὴν συστάσεων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐνισχύσῃ τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον, ἀλλ’ ἤδη ἐπέστη ἡ στιγμὴ τῆς καλλιεργείας καὶ ἡ δανειακὴ κατάστασις εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ κατέρχωνται οἱ καλλιεργηταὶ εἰς τῶν Τραπεζῶν τὰ ὑποκαταστήματα καὶ νὰ ἐπανέρχωνται πάλιν εἰς τὰ χωριά των μὲ κενὰς τὰς χεῖρας. Κύριοι, ἡ κατάστασις αὐτὴ ἡ ὁποία ἐμφανίζεται καὶ ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου, ὡς ὑπεστήριξα, δὲν ἀποτελεῖ κρίσιν τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἀποτελεῖ μίαν ἔλλειψιν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐφαρμοζόμενα θὰ ἐξῆγον τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον ἐκ τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ θὰ ἐνεφάνιζον τὸν καπνοπαραγωγὸν ἱκανὸν νὰ ἀναμείνῃ τὴν προσέλευσιν τοῦ ἀγοραστοῦ, ἡ κατάστασις, λέγω αὐτὴ δὲν δύναται καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμένον νὰ παραταθῇ. Ἡ παράτασις δὲ αὐτῆς δὲν θὰ εἶχε μόνον ἄμεσον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῶν παραγωγικῶν τάξεων καὶ τὸ ἀντιλαμβανόμεθα καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, ἀλλὰ θὰ εἶχε καὶ δεινὸν ἀντίκτυπον ἐπὶ τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἀξίωσις περὶ μὴ ἐκτελέσεως τῶν ἐνταλμάτων ὀφείλεται ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν δυσχέρειαν αὐτὴν ἡ ὁποία ἔχει τὴν αἰτίαν της εἰς τὴν μὴ πώλησιν τοῦ καπνοῦ. Ὅταν γνωρίζωμεν ὅτι ὁλόκληραι περιφέρειαι πεινοῦν λόγῳ τῶν ἰδιαιτέρων κλιματολογικῶν καὶ ἐδαφικῶν συνθηκῶν αἱ ὁποῖαι μᾶς διέπουν ἀλλὰ καὶ τῆς ἀδιαφορίας τοῦ Κράτους. Εἰς τὸ νὰ ὀργανώσῃ τὴν γεωργίαν κατὰ τρόπον περιορίζοντα τὸ σύστημα τῆς μονοκαλλιεργείας ὅταν λέγω, γνωρίζετε ὅτι ὁλόκληραι περιφέρειαι ἔχουσιν ὡς μόνον προϊὸν τὸν καπνὸν καὶ ἀναμένουσιν ἀπὸ αὐτὸν ὄχι μόνον τὴν ζωὴν ὄχι μόνον τὴν ἀπόκτησιν τῶν ἀναγκαίων πρὸς διατροφήν, ἀλλὰ καὶ τὰ χρήματα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐκπληρώσωσι τὰς πρὸς τὸ δημόσιον ὑποχρεώσεις κατὰ τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τοὺς δανειστάς, ἀναμένωσιν, λέγω, μόνον ἐκ τοῦ καπνοῦ τὴν ἀρωγὴν καὶ τὴν ἀναμένωσιν διότι τοιαύτας ὑποσχέσεις ἐδώσαμεν πρὸς αὐτοὺς καὶ τοιαύτας ὑποσχέσεις δίδομεν πάντοτε, ἀναμένωσιν φυσικὰ ἐνίσχυσιν ἐκ τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων. Πῶς, λοιπόν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐξοφλῶσι τὰ ἐντάλματα τὰ κατ’ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα πιστεύω ὅτι ἀφεώρα καὶ ἡ ἀναβληθεῖσα ἐπερώτησις τοῦ κ. συναδέλφου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν ὅτι θὰ εἶναι ἢ συνεπεῖς πρὸς τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἐνταλμάτων μὲ ἀπώλητον τὸν καπνὸν καὶ ἄνευ ἐνισχύσεως ὑπὸ τῆς Τραπέζης. Νομίζω κύριοι, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσχοληθῇ ἰδιαιτέρως μὲ τὸ ζήτημα αὐτό, νὰ προέλθῃ εἰς συνεννόησιν ὄχι μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν Ἐθνικὴν καὶ μὲ ὅλα τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα, ἵνα εὐρυνθῇ τὸ περιθώριον τῶν πιστώσεων αὐτῶν καὶ προέλθωσιν εἰς τὴν χορήγησιν καλλιεργητικῶν δανείων, ἐὰν ἐννοεῖται θέλωμεν νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν μέλλουσα ἡμῶν παραγωγήν, καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἰσοζύγιον ὄχι μόνον ἐμπορικὸν ἀλλὰ καὶ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὄχι μόνον τοῦ παρόντος ἀλλὰ καὶ τοῦ μέλλοντος, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ μὴ εὑρεθῶμεν πρὸ ἐκπλήξεων τὰς ὁποίας εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον νὰ μᾶς ἐμφανίσῃ ἡ κατάστασις αὕτη τῆς δυστυχίας τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεολογίτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§69Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖται τὸ καπνικὸν ζήτημα. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐκκρεμοῦν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐπιτροπῇ αἱ εἰσηγήσεις διαφόρων συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποτελέσωσι κατ’ τὴν οὐσίαν τῆς συζητήσεως.

§70Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε εἶσθε μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἔρχεσθε σπανιώτατα καὶ διὰ τοῦτο σᾶς λέγω ὅτι δὲν καθυστεροῦνται εἰσηγήσεις. Ἐὰν θέλετε λοιπὸν νὰ ἐπαναλάβετε πράγματα τὰ ὁποῖα μᾶς εἶναι γνωστὰ θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εἶσθε ἐν γνώσει, κ. συνάδελφε, ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ συνεχίζει τὸ ἔργον καὶ ὅτι ὑπάρχουν συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐπανάληψιν δὲν κατώρθωσαν ἀκόμη νὰ ὑποβάλουν τὰς εἰσηγήσεις καὶ ἰδίᾳ οἱ τῆς Θεσσαλονίκης. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ἀπουσιάζει καὶ ὁ γενικὸς εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐπιτροπῆς ὅστις θὰ κομίσῃ πορίσματα σχετικά. Συνεπῶς δὲν ἔχομεν τὰς εἰσηγήσεις. Ἐὰν ὑπάρχουν μερικοὶ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦν τὰς εἰσηγήσεις ὑπεσχέθησαν καὶ αὐτοὶ ὅτι θὰ τὰς ὑποβάλουν λίαν προσεχῶς.

§71Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ εὐθιξία τοῦ κ. συναδέλφου καὶ προέδρου τῆς ἐπὶ τοῦ καπνοῦ Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ ἕνα εἶναι τό γεγονὸς: ὅτι ἐπὶ 2 ἔτη ἀσχολούμεθα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ δὲν κατωρθώσαμεν ὥστε νὰ γίνῃ ἡ γενικὴ εἰσήγησις. Ἐγὼ ὅμως δὲν εἶχον καμμίαν εἰσήγησιν διὰ νὰ θεωρηθῶ ὅτι καθυστερῶ.

§72Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν ἐδέχθητε. Σᾶς εἶχεν ἀνατεθῆ.

§73Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν ἐδέχθην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι γεγονὸς ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου τὸ καπνικὸν ζήτημα δὲν ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον μιᾶς σοβαρᾶς μελέτης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον. Ὁσάκις ἐκδηλοῦται μία κρίσις μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν καπνοπαραγωγῶν σπεύδομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν προχείρως τὸ ζήτημα, εἴτε διὰ χορηγήσεως πλασματικῶν συμπληρωματικῶν δανείων, εἴτε ἐν συνεννοήσει μετὰ τῶν καπνεμπόρων. Ἀλλὰ ἐν τῇ ὁλότητι τὸ ζήτημα δὲν ἀντιμετωπίζεται. Εἴμεθα ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἔδειξεν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν κρίσιν τοῦ καπνοῦ ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐφέτος. Ὁμολογοῦμεν ὅτι εἰς πλείστας περιστάσεις ἔσπευσεν νὰ ἔλθῃ συνεπίκουρος καὶ ἀρωγὸς διὰ διαφόρων μέτρων ὑπὲρ τῆς προστασίας τοῦ καπνοῦ. Εἶναι ὅμως ἐπίσης γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ καθυστέρησις τῆς ἐξετάσεως τοῦ καπνικοῦ ζητήματος σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀποβῇ ἐπὶ βλάβει τῆς παραγωγῆς, διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι μέγα μέρος τοῦ καπνοῦ ἐπωλήθη βεβαίως, ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης γεγονὸς ὅτι οἱ καπνοπαραγωγοὶ καίτοι πωλήσαντες τὰ καπνὰ των εὑρίσκονται χρεωμένοι μέχρι τοῦ λαιμοῦ καὶ ἡ ἀξία τῶν καπνῶν των δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ καλύψῃ τὰ χρέη των πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἰδιώτας. Εὑρίσκονται πρὸ μιᾶς τραγικῆς καταστάσεως, διότι ἐπωλήθησαν μὲν ἐν μέρει τὰ καπνά, ἀλλὰ οἱ παραγωγοὶ ἔχουν μεταβληθῆ πλέον εἰς ἕν εἶδος προλεταρίου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τίποτε νὰ διαθέσουν οὔτε διὰ τὴν νέαν ἐσοδείαν οὔτε διὰ τὴν συντήρησίν των. Καὶ εἶναι γενικὸν τὸ κακόν. Ἔχομεν πληροφορίας καὶ τηλεγραφήματα ἐκ μέρους διαφόρων συνεταιρισμῶν, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἀγροτῶν οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν λόγῳ τῆς ἐφετεινῆς κρίσεως καί εἰς τὸν καπνόν καὶ εἰς τὸ ἔλαιον, νὰ ἐξοφλήσουν τὰ παλαιὰ χρέη των πρὸς τὰς Τραπέζας. Ἡ μὴ ἐξόφλησις τῶν χρεῶν αὐτῶν βέβαια εἶναι ἕν ἐμπόδιον σοβαρώτατον διὰ τὴν παροχὴν νέων πιστώσεων, καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ ἀλλ’ ἔχομεν καὶ πιέσεις ἐκ μέρους τῶν κατὰ τόπους ὑποκαταστημάτων τῆς Τραπέζης ἐναντίον τῶν ἀγροτῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη των. Ἡ ἀδυναμία αὐτῶν δὲν προέρχεται οὔτε ἀπὸ δόλον οὔτε ἀπὸ πρόθεσιν. Εἶναι μία ἀνάγκη μεγάλη ἡ ὁποία ἐξαναγκάζει τοὺς παραγωγοὺς νὰ μὴ συμμορφωθοῦν πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἐπιτακτικῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἔχουν ἀπέναντι τῶν Τραπεζῶν. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νομίζω ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐπέμβῃ, διότι ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ τοὺς πιέζει τοὺς ἀπειλεῖ δι’ ἐξαναγκασμοῦ. Δὲν τοὺς χορηγεῖ δὲ καὶ νέα δάνεια καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δημιουργηθῇ μία κατάστασις πολὺ ὀδυνηρά. Νομίζω ὅτι εἰς γνῶσιν σας θὰ ἔχουν περιέλθει τὰ ζητήματα αὐτά. Εἶναι δὲ δυνατὸν νομίζω εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν νὰ παύσῃ ἡ Τράπεζα νὰ πιέζῃ τοὺς ἀγρότας καὶ νὰ τοὺς ἀπειλῇ διότι αὐτοὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ καταβάλλουν ἕνα μικρὸν ποσοστὸν ἢ καὶ τοὺς τόκους τῶν χρημάτων, καὶ σὺν τῷ χρόνῳ ὀρθοποδοῦντες νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν Τράπεζαν ἵνα ἔχουν πάντοτε τὴν θύραν ἀνοικτὴν εἰς τὴν χορήγησιν δανείων. Δὲν εἶναι ἡ διάθεσις τοῦ κόσμου τῶν ἀγροτῶν νὰ φανοῦν ἀσυνεπεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των, διότι δὲν ὑπῆρξαν ποτὲ οἱ ἀγρόται ἀσυνεπεῖς πρὸς τὰς Τραπέζας, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας παρέχουν. Καὶ ἡ μακρὰ πεῖρα μᾶς ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν συντηρητικοί, πληρώνοντες μέχρι τῆς τελευταίας δεκάρας τὰ χρέη των. Τὴν κακὴν αὐτὴν ἐποχὴν εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς συγκρατήσωμεν εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς βοηθήσωμεν, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ προχωρήσουν εἰς τὰς ἐργασίας των περισσότερον ἀνενόχλητοι. Δὲν ἀνῆλθον τὸ βῆμα διὰ νὰ κάμω ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Ὁ ἔλεγχος γίνεται σχεδὸν καθημερινῶς· εἰς κάθε περίπτωσιν ποὺ παρουσιάζεται ζήτημα καπνικὸν ἀνοίγει μία ἀτελείωτος φιλολογία καὶ συζήτησις ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Ἀνῆλθον ὅμως διὰ νὰ παρακαλέσω τοὺς ἐπερωτήσαντας κ. συναδέλφους καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀναβληθῇ ἐπ’ ὀλίγον χρονικὸν διάστημα ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, καὶ τοῦτο διότι ἕως τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰ τελευταῖα στοιχεῖα καί τὰς ἀπαντήσεις καὶ τὰς εἰσηγήσεις τῶν κ. συναδέλφων καὶ θὰ ἔχουν ἐξαχθῆ ὅλα τὰ συμπεράσματα διὰ τοὺς διαφόρους κλάδους τοῦ καπνοῦ, ὁπότε καὶ ἐλπίζω νὰ ἴδωμεν τὴν τακτοποίησιν τῆς καπνικῆς πολιτικῆς ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μέχρι σήμερον δὲν ἔχει νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τίποτε τὸ πλέον ἀξιόλογον ἀπὸ ὅ,τι ἔχουν παρουσιάσει αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις αἱ ἀσχοληθεῖσαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ. Ὑπῆρξε βεβαίως ἡ ἀπαρχὴ μία ἀπαρχὴ μειώσεως τῆς φορολογίας καὶ ἡ προθυμία τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδειξεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐνισχύσεως τῶν καπνοπαραγωγῶν, πέραν ὅμως αὐτοῦ παρέστημεν μάρτυρες διαφόρων μέτρων καὶ ἠκούσαμεν πολλὰς θεωρίας, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἐποικοδομητικαὶ διὰ τὴν σοβαρότητα μὲ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἀποτρέψωμεν καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἕνα ζήτημα τόσον σοβαρὸν ὡς τὸ ζήτημα τῆς κρίσεως τοῦ καπνοῦ. Πρὸ ἑνὸς ἔτους εἶχον ἔλθει ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἐπερωτῶν τὴν Κυβέρνησιν τότε διὰ τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα ἤθελον δοθῇ εἰς τὰς πόλεις τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν κακῶν τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐκσπάσῃ εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Δὲν ἐλήφθη δυστυχῶς οὐδὲν μέτρον, ἢ μᾶλλον τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν δὲν ἦσαν ἀνάλογα τοὐλάχιστον πρὸς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις εἶχον λάβει διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν εἴτε τῆς καλλιεργείας, εἴτε τῆς ἐνισχύσεως τῶν καπνοπαραγωγῶν διὰ τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος των. Ἐλπίζομεν ἔπειτα ἀπὸ τὰς μελέτας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ παρακολουθήσωμεν τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἀφορῶντα τὴν τακτοποίησιν τῆς καπνικῆς πολιτικῆς, ἵνα τεθῇ οὕτω ἕνας φραγμὸς καὶ ἕν τέρμα εἰς τὸ ὅλον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀναρχούμενον πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ δεινὰ νὰ προκαλῇ πάντοτε διὰ τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον. Ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑποβοηθήσῃ οὔτε ἡμᾶς οὔτε τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἀποκομίσωμεν συμπεράσματα ὑπὲρ τῆς λύσεως τῆς καλλιτέρας τοῦ καπνικοῦ ζητήματος.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος.

§75Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Καβάλλας κ. Θεολογίτη ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἡ γενικωτέρα πρέπει νὰ ἀναβληθῇ μέχρις ὅτου ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τερματίσῃ τὰ ζητήματα καὶ ἔλθῃ καὶ ὁ εἰς Εὐρώπην εὑρισκόμενος εἰσηγητὴς αὐτῆς. Ὡρισμένα πράγματα μὲ ὑποχρεώνουν νὰ λάβω ἐκ νέου τὸν λόγον καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ταχεῖαν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων πρὸς βελτίωσιν τῶν παραγωγῶν. Τελευταίως κατὰ μῆνα Δεκέμβριον ὡς ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶχον ἀναπτύξει τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλοντο νὰ ληφθῶσιν πρὸς προστασίαν τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ γενικῶς τῆς καπνοπαραγωγῆς. Εἴπομεν τότε τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διέτρεχε τὸ προϊὸν τοῦτο εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ λόγῳ τῆς καταστάσεως τοῦ καιροῦ ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι οἱ ἀγρόται δὲν εἶχον τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ ἵνα ἐπεξεργασθῶσιν αὐτοὶ ἀπ’ εὐθείας τὸ προϊόν. Καὶ δυστυχῶς εἰς ἐλαχίστας περιφερείας ἢ εἰς μικρὰν ἀκτῖνα ὅπου ἐδόθησαν ἐνισχύσεις ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐπεξετάθη ἡ ἐπεξεργασία τοῦ καπνοῦ ἀπ’ εὐθείας παρὰ τῶν παραγωγῶν. Τὸ μὲν ἐλλείψει τῶν μέσων διὰ νὰ ἐνοικιάσουν μίαν ἀποθήκην, τὸ δὲ διότι δὲν εἶχον καπναποθήκην ὁ περιορισμὸς τῆς ἐπεξεργασίας ἦτο ἐλάχιστος. Ἡ σημερινὴ κατάστασις τῶν καπνοπαραγωγῶν ὁμολογουμένως εἶναι ἀξιοθρήνητος, διότι τὸ προϊὸν ἐξ ὅσων γνωρίζω κατὰ 50% παραμένει ἀπώλητον. Νομίζω ὅτι κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον ὑπεδεικνύομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ταχεῖα ἐπεξεργασία ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν καὶ ὄχι ἡ χωρικὴ ἐπεξεργασία ἀλλὰ καὶ ἡ ἐμπορικὴ ἐπεξεργασία, ἐνόμιζον ὅτι θὰ εὕρισκεν μεγαλειτέραν ἀπήχησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εὐτυχῶς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε ἀνάλογα μέτρα, διότι καὶ σήμερον ἀκόμη ἐνῷ οἱ συνεταιρισμοὶ προστρέχουν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὅπως τοὺς χορηγηθῶσι τὰ μέσα διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν, ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν διεπίστωσα, λέγω, ὅτι μετὰ δυσχερείας ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀντιμετώπισεν τὴν τοιαύτην κατεύθυνσιν τῶν συνεταιρισμῶν. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐχορήγησεν τὰ πλασματικὰ δάνεια ἀντεμετώπισεν τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια τῶν ἀγροτῶν, τὰ δάνεια δηλαδὴ τὰ ὁποῖα ὤφειλον ἀπὸ ἄλλας καλλιεργείας εἰς τὴν Τράπεζαν· ἐλάχιστον δὲ μέρος ἔμεινεν εἰς αὐτοὺς διὰ τὴν χωρικὴν ἐπεξεργασίαν. Εἶναι γνωστὸν ὡς ἀνέφερα κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον ὅτι ἐλάμβανον οἱ ἐργάται 3 ἕως 4 ἢ 5 δραχμὰς, ἤδη μόλις λαμβάνουν 2 καὶ ἄλλοι μόλις λαμβάνουν 3. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ καπνοῦ. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιμείνω, διότι παρετηρήσαμεν ὅτι εἰς ἐκείνας τὰς περιφερείας εἰς τὰς ὁποίας ἐγένετο εὐρυτάτη προσπάθεια ἐκ μέρους τῶν συνεταιρισμῶν καὶ μὲ αὐτοθυσίαν ἡ ἐπεξεργασία τοῦ προϊόντος των, παρετηρήθη ὅτι οἱ καπνέμποροι τρομοκρατηθέντες προέβαινον εἰς τὴν ἀγορὰν δίδοντες τιμὰς ἀνωτέρας. Ἀπὸ αὑτῆς τῆς ἀπόψεως λέγω καὶ σήμερον ἀκόμη, ἐὰν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει ὅλα τὰ μέσα νὰ ἐνισχύσῃ ἀπολύτως τοὺς καπνοπαραγωγοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐφ’ ὅσον θὰ ἐπώλουν τὸ προϊόν των εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπεξεργασθῶσι τὰ καπνὰ σήμερον περισσότερον ἀπὸ ἄλλοτε ἵνα μὴ πάθουν αὐτά, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν χορήγησιν εἰδικοῦ ποσοῦ εἰς τοὺς συνεταιρισμούς, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν νὰ ἐπεξεργασθῶσιν καὶ νὰ ἀναγγείλῃ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι δι’ αὐτοῦ θὰ προλάβωμεν τὴν καταστροφὴν τοῦ καπνοῦ καὶ θὰ σώσῃ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον. Ἀλλὰ καὶ ἕνα ἄλλο μέτρον ἐξ ἴσου σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπὲρ τῶν ἐπεξεργαζομένων καπνῶν τῶν συνεταιρισμῶν.... Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅταν καπνέμπορος ἀγοράζει τὸν καπνὸν καταβάλλει τὸν φόρον τῆς δεκάτης, σύμφωνα μὲ τὴν τιμὴν τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἠγόρασεν ἀπὸ τὸν καπνοπαραγωγόν. Ἡ ἕνωσις τῶν συνεταιρισμῶν τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ ὡρισμένως ἄλλοι συνεταιρισμοὶ ζητοῦν ὅπως καταβάλλουν τὸν φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τοῦ δεκαπενθημέρου κατὰ τὸ ὁποῖον ἀγοράζουν τὸν καπνὸν ἀπὸ τοὺς καπνοπαραγωγούς, νὰ καταβάλλουν δηλαδὴ τὸν φόρον τοῦ δεκαπενθημέρου τῶν ἐπιτοπίως ἐνεργουμένων ἀγορῶν. Δυστυχῶς συνηντήσαμεν, ἂν ὄχι ἄρνησιν, ἀλλ’ ἀρκετὰς δυσκολίας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· μᾶς εἶπαν: δὲν μᾶς πειράζει, ἂς μᾶς πληρώσουν οἱ συνεταιρισμοί, ἡ ἕνωσις τῶν συνεταιρισμῶν μετὰ 4–5 μῆνες ὁπότε θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πωλήσουν τὸν καπνόν· μποροῦν νὰ τὸ ἀναβάλλουν — τὸ πολὺ θὰ ζητοῦμεν ἕνα τόκον — ἀλλὰ δὲν δεχόμεθα ἡμεῖς κατὰ βάσιν ὅτι πρέπει ἡ ἕνωσις τῶν συνεταιρισμῶν ἢ ὁ συνεταιρισμὸς ὁ ὁποῖος ἐπεξεργάζεται τὰ καπνά, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσῃ σύμφωνα μὲ τὴν τιμὴν τῆς ἀξίας τοῦ τελευταίου δεκαπενθημέρου, τῆς κινήσεως τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ τοῦ τελευταίου δεκαπενθημέρου, ἢ καὶ τὴν ἀνωτάτην τιμὴν τοῦ τελευταίου δεκαπενθημέρου. Νομίζω ὅτι εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν τὸ καπνεμπόριον ἀγοράζει τά καπνὰ καὶ πληρώνει βάσει τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν πληρώνει εἰς τὸν παραγωγὸν τὸν φόρον τῆς δεκάτης, οὐ μόνον δίκαιον εἶναι ἀλλ’ ἐπιτακτικὸν καθῆκον ἔχομεν ὅπως διευκολύνωμεν ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως τοὺς συνεταιρισμούς, νὰ καταβάλλουν τὸν φόρον τὸν ὁποῖον θὰ κατέβαλλον ἐὰν τυχὸν ἦτο ἔμπορος ὁ ἀγοράζων τὰ καπνά.

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ὁ φόρος εἶναι ἔγγειος. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν γίνεται ἡ πώλησις ἀπὸ τὸν καπνοπαραγωγὸν εἰς τὸν ἔμπορον, ὁ ἔμπορος κρατεῖ τὸν φόρον, δὲν ἔχει ἐπιτευχθῇ ἀκόμη ἡ πραγματικὴ πώλησις, διότι ὁ συνεταῖρος μετέχει τῆς ἐπιχειρήσεως, τῆς πωλήσεως τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ συνεταιρισμὸς καὶ δὲν ξεύρει ἀκόμη τὶ θὰ πάρῃ ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ φορολογῆται μὲ τὴν ἐμπορικὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος του.

§77Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ὁ καπνέμπορος, ὁ ὁποῖος ἀγοράζει πληρώνει τὸν φόρον εἰς τὸ δημόσιον βάσει τῆς τιμῆς τοῦ τελευταίου δεκαπενθημέρου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέλομεν νὰ πληρώνουν καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ νὰ μὴν ὑποχρεωθοῦν νὰ πληρώσουν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας μετὰ τὴν ἐμπορικὴν ἐπεξεργασίαν.

§78Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ θὰ συνίστων εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψιν αὐτήν, ἀλλὰ θὰ ὑπάρξουν καὶ στιγμαὶ καθ’ ἃς θὰ ζημιωθῇ ὁ συνεταιρισμός. Ἄν ὑποτεθῇ ὅτι ἔχωμεν ζήτησιν καὶ ἡ ἀγοραία τιμὴ εἶναι μεγάλη ὁ συνεταιρισμὸς θὰ χρεωθῇ μὲ αὐτήν· ἂν ὅμως ὅταν θὰ πωλήσῃ, ἡ τιμὴ εἶναι μικροτέρα, τότε ὁ παραγωγὸς θὰ πληρώσῃ ἔγγειον φόρον μείζονα ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ. Ἔχει τὸ πρᾶγμα καὶ τὴν καλήν του καὶ τὴν κακήν του ὄψιν.

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει τὸ εἰσόδημα τοῦ καπνοπαραγωγοῦ καὶ τοῦ ἐμπόρου. Ὁ συνεταιρισμὸς συνδυάζει καὶ τὰ δύο καὶ ἑπομένως, φορολογεῖται (ὁ συνεταιρισμὸς) καθ’ ἣν στιγμὴν πωλεῖ τελικῶς τὸν καπνόν. Τοὺς φορολογεῖται εἰς τιμὴν ἀνωτέραν ἀπ’ ὅτι φορολογεῖται ὁ ἔμπορος, διότι ὅταν ὁ ἔμπορος ἀγοράζει, ἀγοράζει ἀνεπεξέργαστον καπνὸν καὶ εἰς τιμὴν κατωτέραν, ἀλλ’ ὅταν ὅμως πωλεῖ ὁ μικρέμπορος εἰς τὸν μεγαλέμπορον, πωλεῖ ἐπεξεργασμένον καπνόν.

§80Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχει δικαίωμα πωλήσεως ὁ συνεταιρισμός, ὄχι κερδοσκοπίας.

§81Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὄφελος τὸ διανέμουν μεταξύ των. Ὅταν ὁ συνεταιρισμὸς κερδίζει, αὐξάνεται ἡ μερὶς τῶν συνεταίρων, ἀναλόγως τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος ποὺ ἔχει κανεὶς καταθέσει εἰς τὴν καπναποθήκην. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ ἐμπορικῆς ἐργασίας τοῦ συνεταιρισμοῦ, ἀλλὰ περὶ γενικωτέρας ὠφελείας τοῦ συνεταιρισμοῦ ὑπὲρ τῶν συνεταιριζομένων καπνοπαραγωγῶν.

§82Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς λέγω ὅτι εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ μειωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ, θὰ ζημιωθῇ ὁ συνεταιρισμός.

§83Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ παραγωγοὶ ἐφ’ ὅσον ἀπευθύνονται εἰς τό Κράτος, ὡς καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ ἡ ἕνωσις τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ζητοῦν ὅπως κριθοῦν καὶ ἐκεῖνοι, ὅπως κρίνωνται καὶ οἱ καπνέμποροι, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶναι ἐκείνη, τῆς ὁποίας θὰ μειωθῇ τό κῦρος ὅταν οἱ παραγωγοὶ θὰ πάθουν. Ἐγὼ ὑποθέτω ὅτι ὅταν χάσουν οἱ παραγωγοὶ τὸν ἕνα χρόνο θὰ ποῦν: τὸν ἕνα χρόνον ἐχάσαμε θὰ κερδίσωμε τὸν ἄλλο.

§84Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἔχει καμμίαν αἴτησιν συνεταιρισμῶν νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ αὐτῆς τῆς λύσεως. Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν ἐφόσον θὰ τὸ ἐζήτουν οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ συστήσω εἰς τὸν συνάδελφόν μου.

§85Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε ὑπουργέ, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ λέγετε πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν. Οἱ συνεταιρισμοὶ ἀπηυθύνθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν (τμῆμα καπνοῦ). Ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης ἀναγνωρίζων τὸ βάσιμον, τὸ δίκαιον τῶν παραγωγῶν λέγει: θὰ γίνῃ, θὰ ἐνεργήσωμεν. Ἐγὼ ζητῶ καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν συνεταιρισμῶν ὅπως τηρηθῇ μία τάξις πραγμάτων δικαία. Ζητῶ νὰ πληρώσουν ὅταν θὰ ἐπλήρωνεν ἕνας ἔμπορος ποὺ τοὺς ἀγοράζει τὰ καπνά. Δικαιότερον αἴτημα δὲν ὑπάρχει.

§86Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως), Θέλετε ὁ φόρος νὰ ὑπολογίζεται διὰ τῆς συγκεντρώσεως καὶ πρὸ τῆς ἐπεξεργασίας;

§87Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§88Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι θὰ συνηγορήσῃ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν.

§89Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον ὁ λόγος ὅτι οἱ καπνοπαραγωγοὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ σαγηνευθοῦν καὶ θὰ ἐξακολουθήσουν τοῦ λοιποῦ νὰ συγκεντρώνουν τὰ προϊόντα των, ἀλλά, βεβαιωθῆτε, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὠθοῦμεν εἰς τὸ νὰ δοθῇ μοιραίως ἐκ μέρους τοῦ καπνεμπορίου ἀνωτέρα τιμὴ εἰς τὸν καπνόν. Νομίζω ὅτι οἱ σοβαροὶ αὐτοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν ὥστε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα. Ἕν ὑπόμνημα ὅλων τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων τῆς Κομοτινῆς, τὸ ὁποῖον κατετέθη ἀπόψε εἰς τὴν Βουλὴν παριστάνει μὲ τὰ ζωηρότερα χρώματα τὴν ὑφισταμένην καπνικὴν κρίσιν. Ἄν μελετήσῃ κανεὶς τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ θὰ ἴδῃ ὅτι τὰ αἰτήματα τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐν πολλοῖς συμφωνοῦν καὶ πρὸς τὰ αἰτήματα τῶν μικρῶν καπνεμπόρων, οἱ ὁποῖοι δηλοῦν ὅτι καπνικὴ κρίσις κατ’ οὐσίαν δὲν ὑπάρχει, ἀλλ’ ὑπάρχει ἕνας ἐκβιασμὸς τοῦ μεγάλου ἐμπορίου εἰς βάρος τῶν μικρῶν, ὅτι ἡ μὴ διάθεσις τῶν ἀποθεμάτων αὐτῶν ἐπὶ ἕν καὶ δύο ἔτη ἐξαναγκάζει αὐτοὺς καὶ ὅτι τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἐπωφελούμενον τὸ καπνεμπόριον ἐκβιάζει τοὺς παραγωγούς, δίδει μικροτέρας τιμάς, ἐνῶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθοῦν ἀνώτεραι τιμαί. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κἄποτε εἶχον εἴπει εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, χωρὶς νὰ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῶν μικρῶν καπνεμπόρων, ὅτι ἄν πρόκειται νὰ σώσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀγοραπωλησίας τῶν καπνῶν, ἐκβιάζοντες τὸ μεγάλο καπνεμπόριον, ἐγὼ εἶπον ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ 200, 300 καὶ 400 ἑκατομμύρια καὶ νὰ ὑποχρεώσῃ τὸ καπνεμπόριον νὰ ἀγοράσῃ νέα καπνὰ καὶ διευκολύνῃ αὐτοὺς νὰ τὸ ἐξαγάγουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Σήμερον ἐφόσον ἤρχισαν οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ ἐπεξεργάζωνται τὰ καπνὰ ὀφείλομεν νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῆς ἐπεξεργασίας καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχουν καπναποθῆκαι νὰ μισθώσουν καὶ ὅπου θὰ παύσουν τὰ σχολεῖα μετὰ ἕνα μῆνα καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ θέλουν νὰ ἐπεξεργασθοῦν τὰ καπνὰ διὰ νὰ προλάβουν τὴν καταστροφήν, νομίζω ὅτι καὶ τὰ σχολεῖα ἀκόμη πρέπει νὰ διαθέσωμεν διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τὸ προϊόν. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαιότατον αὐτὸ· δὲν ἔχουν δὲ νὰ πάθουν τίποτε τὰ σχολεῖα, διότι εἶναι ἀπολυμαντικὸς ὁ καπνός. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος.

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μὲ τὴν ἰδέαν νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ συζητήσωμεν ἐν ἐκτάσει τὸ ζήτημα ὅταν προσκομισθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ κἄπως εὐρύτερον μὲ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ εἴπω μόνον τοῦτο, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεως ἀπέδειξεν ὅτι κρίσις τοῦ καπνοῦ δὲν ὑπάρχει, ὅτι ἡ στενοχωρία, ἡ ὁποία παρατείνεται ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὸν συνασπισμὸν τοῦ ἐμπορίου, ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν μεγάλην οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν τῶν χωρικῶν προερχομένην ἀπὸ τὴν ἀφορίαν εἰς ὅλα τὰ προϊόντα τὰ γεωργικὰ κατὰ τὰ δύο προηγούμενα ἔτη καὶ εἰς μίαν χειροτέραν ποιότητα τοῦ καπνοῦ λόγῳ τῶν βροχῶν καί κατὰ συνέπειαν τὸ σπουδαιότερον μέσον πρὸς καταπολέμησιν τῆς στενοχωρίας εἶναι ἡ παροχὴ ἀφθόνων πιστώσεων. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη εἰς παλαιοτέραν συνεδρίασιν ὅτι ἐνήργησεν ὅπως παραχωρηθοῦν ἄφθονοι πιστώσεις. Ἤδη πληροφοροῦμαι, π. χ. ἀπὸ τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν ὅτι τοιαῦται πιστώσεις δὲν παρεχωρήθησαν ἐπαρκῶς καὶ δὲν ἐπιτρέπεται μεγάλη ἀναβολή. Θὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ὥστε ἐὰν δὲν ἔχῃ κεφάλαια νὰ πορισθῇ ἀπὸ τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ δώσῃ πιστώσεις. Ἐφόσον τὸ ἐμπόριον δὲν ἀγοράζει τὰ καπνὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐπὶ κινδύνῳ ἀπωλείας νὰ τὰ ἐπεξεργασθοῦν, διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτὴν ἔχουν ἀνάγκην μεγάλων καλλιεργητικῶν δανείων, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παράσχωμεν προκειμένου περὶ τοῦ κατωτέρου προϊόντος τὸ ὁποῖον ἔχομεν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν φορολογίαν πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐποχὴ τοῦ κανονισμοῦ τῆς τιμῆς ἐκ μέρους τοῦ συνεταιρισμοῦ διὰ τοὺς ἀγρότας. Ἡμεῖς δι’ ὅλα τὰ γεωργικὰ προβλήματα ἔχομεν ριζικωτέρας σκέψεις καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ καταργηθῇ τὸ μωσαϊκὸν τῶν φόρων, τὸ ὁποῖον φθάνει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰ γεωργικὰ προϊόντα κατὰ 25% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ κατὰ 20% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου καὶ ζητοῦμεν ἕνα φόρον μὲ ἀπαλλαγὴν τοῦ ἐλαχίστου ὁρίου, τοῦ ἀναγκαίου διὰ τὴν συντήρησιν τῆς γεωργικῆς οἰκογενείας. Ἑπομένως εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ θέλομεν ριζικώτερα μέτρα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης.

§92Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Φρονῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ συζήτησις ἡ γενομένη σήμερον δὲν εἶναι ἐπίκαιρος, διότι ἔχει ἐκφυλισθῇ ὑπὸ τοῦ χρόνου καὶ ὑπὸ τῶν γεγονότων, ἅτινα ἔκτοτε ἐμεσολάβησαν, ἐὰν λαμβάνω ὅμως τὸν λόγον, διὰ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, πράττω τοῦτο οὐχὶ διὰ νὰ φέρω κενόν τι, ἀλλ’ ὡς Πρόεδρος τῆς Καπνικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ φέρω τὰ πράγματα εἰς τὴν ὁμαλότητα, εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει καὶ δὲν δύναται, νὰ ἀπομακρύνωνται οἱ καλῆς πίστεως συζητηταί. Ἡ καπνικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἔχει ἀρχίσει τὰς ἐργασίας της πέρυσι καὶ ὄχι πρὸ δύο ἐτῶν, ὡς ἐλέχθη. Ὁ χρόνος τοῦ τερματισμοῦ αὐτῶν δὲν εἶχε προδιαγραφῆ καὶ προορισθῆ, δὲν ἐπρόκειτο περὶ Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς συνήθους τύπου. Ἐνῷ ταῦτα δὲν γνωρίζουν συνάδελφοι μὴ συμμετέχοντες ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, φρονῶ, ὅτι φίλοι συνάδελφοι, συμμετέχοντες ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ συνεργαζόμενοι ἐν αὐτῇ, θὰ ὤφειλον, νὰ γνωρίζουν καὶ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τὰς δυσχερείας καθ’ ὧν ἐπάλαισε. Δὲν ἦτο δυνατὸν βεβαίως, νὰ γίνεται σύγχυσις μεταξὺ τοῦ ἔργου τῶν εἰσηγητῶν τῶν ἄλλων ἐπιτροπῶν καὶ τοῦ ἔργου τῆς καπνικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Πρέπει, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς: ὅτι εἰσηγηταὶ τῶν ἄλλων Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν ἐργάζονται ἐπὶ τῇ βάσει νομοσχεδίων ὑποβαλλομένων ὑπὸ τῶν ὑπουργείων, ἐνῷ, ἐδῶ ἡ εἰσήγησις εἶναι δυσχερεστάτη, διότι δὲν ὑπάρχει τὸ κείμενον τοῦ νομοθετήματος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ εἰσήγησις τῶν εἰσηγητῶν τῶν ἄλλων ἐπιτροπῶν. Ἐν προκειμένῳ οἱ εἰσηγηταὶ τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ κάμωσι ἐρεύνας πολλάκις δὲ καὶ ἐπιτοπίους ἐρεύνας ἐν τῷ μέσῳ τῶν λοιπῶν καθηκόντων των μὲ τά ὁποῖα εἶναι ἀπησχολημένοι. Συνεπῶς ἐγὼ ὀφείλω, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν εἶμαι δυσαρεστημένος ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν καπνικὴν ἐπιτροπήν, καὶ δὲν εἶμαι δυσαρεστημένος, ὄχι ἐναντίον τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν προσέρχονται εἰς τὰς συνεδριάσεις καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπικρίνουν περισσότερον τῶν ἄλλων, καὶ ἤθελον, νὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ περισσότερον ἐπικρίνοντες συνάδελφοι ὤφειλον νὰ μὴ ἔχουν καμμίαν δυσχέρειαν ἐκ συναδελφικῆς πλέον ἀντιλήψεως, πρὸς εὐρυτέραν μελέτην τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος. Αὐτὰ τὰ λέγω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπή, θὰ λογοδοτήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἥτις τῆς ἔκαμε τὴν τιμήν, νὰ τῆς ἀναθέσῃ ἕνα τόσον σπουδαῖον καὶ βαρὺ ἔργον, λίαν προσεχῶς. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ ἀπὸ τοῦδε, νὰ τονισθῇ, ὅτι δὲν πρέπει, νὰ περιμένωμεν, ὅτι ἐκ τῶν εἰσηγήσεων καὶ τῶν πορισμάτων τῆς καπνικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ λυθῇ καὶ τὸ ὅλον καπνικὸν ζήτημα. Τὰ πορίσματα τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς πιθανόν, νὰ βοηθήσουν τὸ ζήτημα, ἀλλὰ δὲν θὰ λύσουν τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας μόνον ἡ ἐλευθέρα προσφορὰ τοῦ ἐμπορεύματος, ἐν προκειμένῳ ἔχει λύσει. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι ἐνῷ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν πρὸ δύο μηνῶν ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὑπέβαλον οἱ κ. συνάδελφοι τὴν ἐρώτησιν, σήμερον οἱ ἴδιοι συνάδελφοι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ὁμιλήσουν περὶ τῆς ἄρσεως τῆς ὑφισταμένης καπνικῆς κρίσεως. Τί ἐμεσολάβησε; Μήπως τὰ πορίσματα τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς; Μήπως αἱ ἀγορεύσεις τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εὐρύτατα ἐνισχύθησαν ἐκ τῶν συζητήσεων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ καπνικοῦ; Ὅταν ἐπεβλήθη ἡ ἐπερώτησις ὑπῆρχε μία δυσφορία ὅσον ἀφορᾶ τὴν καθυστέρησιν τῶν ἀγορῶν.

§93Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τώρα δὲν ὑπάρχει;

§94Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὄχι κ. συνάδελφε.

§95Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου ὁμιλῶ.

§96Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τὸ καπνικὸν ζήτημα, κ. συνάδελφε, δὲν ἀντιμετωπίζεται τοπικῶς διὰ τῶν περιφερειῶν, ἀντιμετωπίζεται γενικώτερον, διότι ὅταν ἡ ἐπερώτησις εἶχεν ἀναπτυχθῇ ἐν τῇ Βουλῇ ἀνεπτύχθη κατὰ τρόπον γενικώτατον, ἀνεφέρθησαν τότε καὶ ὡρισμέναι προτάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἐπερωτώντων, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αἱ προτάσεις αὗται εἶναι ἀγορὰ τῶν σεσηπότων, ἐνέργεια δανείων, παρεμπόδισις δανείων, καὶ ζητήματα φορολογίας. Συνεπῶς ἐπὶ τῶν τεσσάρων αὐτῶν ζητημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχεν ἀναπτυχθῆ ἡ ἐπερώτησις, ἔχομεν σήμερον νὰ ἀποκτήσωμεν μὲ γενικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ εἰς τὸ ἐνεργητικόν της ἡ Κυβέρνησις, διότι ὅταν ἐγένετο λόγος περὶ ἀγορᾶς σεσηπότων καπνῶν εὑρέθησαν οἱ ὑποστηρίξαντες ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ τάξις καπνοπλήκτων, διότι τὸ Κράτος, ἔπρεπε νὰ μετατραπῇ εἰς ἀγορὰν ἐμπορεύματος. Ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πιεζόμενος ὑπὸ διαφόρων καπνεμπόρων, καὶ προέδρων σωμάτων εἶχε καλέσει τὰ γραφεῖα προστασίας τοῦ καπνοῦ νὰ ὑποβάλωσιν ἓν σημείωμα διὰ τοῦ ὁποίου νὰ λέγουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν πόσαι ὀκάδες εἶναι τὰ σεσηπότα καὶ ἀντὶ πόσων δραχμῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγορασθῶσιν αὐτά, οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἔλαβεν καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἀναμένει ἀκόμη τὴν ἀπάντησιν τῶν γραφείων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ μετατρέψωμεν τὰ γραφεῖα προστασίας εἰς γραφεῖα ἀγορᾶς σεσηπότων καπνῶν. Τὰ γραφεῖα προστασίας καπνοῦ δὲν ἐτόλμησαν κἂν νὰ ἀπαντήσουν πῶς θὰ ἐγίνετο αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα τῆς χορηγίας δανείου ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐνδιέτριψαν οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν ἀγορητῶν, βεβαίως εἶναι ἓν ἐκ τῶν σοβαροτέρων ζητημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, καὶ ἐπέστησεν αὐτὴν καὶ ὡς φρονῶ ὅτι θὰ ὤφειλε νὰ ἐπιστήσῃ κατὰ μείζονα λόγον εἰς τὸ μέλλον. Ἀκριβῶς εἷς ἐκ τῶν λόγων τῆς δημιουργίας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης μὲ εὐρύτερον πρόγραμμα, καὶ μὲ ἀφθονότερα μέσα, εἶναι ἡ τόνωσις τῶν καπνοπαραγωγῶν, ὅπως ἀνθίστανται οὗτοι κατὰ τῆς βουλιμίας τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι μὲ διάφορα τρὰστ τὰ ὁποῖα πολλάκις δημιουργοῦν ἐνταῦθα, προσπαθοῦν νὰ ἀγοράσουν εἰς εὐθηνοτέρας τιμὰς τὸν καπνόν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ἔχει δώσει ὑπόσχεσιν, ἡ ὁποία ὄντως κατὰ τὸ μεγαλείτερον μέρος αὐτῆς ἔχει ἐκπληρωθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν περιορισμὸν τῆς καλλιεργείας τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔχει ὑποβάλλει ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διῆλθε διὰ τῶν δύο ἐπιτροπῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς καλλιεργείας εἰς τὰ βαλτώδη μέρη. Τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας, εἶναι ἕνα ζήτημα τὸ ὁποῖον βεβαίως καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως ἔλαβεν ἀφορμὴν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναπτύξῃ. Φρονοῦμεν δὲ καὶ ἡμεῖς ὅτι ἡ ἐφαρμοσθεῖσα ἐλάττωσις τῆς φορολογίας εἶναι ἐλαχίστη, εὑρισκόμεθα ὅμως πρὸ ὑποσχέσεως τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ τοιαύτη φορολογία θὰ κατέλθῃ εἰς 2 ἢ 3%. Τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν ἀγορῶν καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, οὐδεὶς καλῆς πίστεως συζητητὴς δὲν δύναται νὰ μὴ ὁμολογήσῃ ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις κατέβαλλε προσπαθείας ἀνωτέρας πάσης ἄλλης προγενεστέρας, ἀφοῦ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε ταξείδιον ἐξ ἐπίτηδες εἰς Εὐρωπαϊκὰς πρωτευούσας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπησχολήθη καὶ μὲ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ. Συνεχίζεται ἐπίσης ἡ ἔρευνα τῶν γραφείων προστασίας καπνοῦ δι’ ἀποστολῆς μάλιστα συχνῆς, εἰδικῶν οἱ ὁποῖοι περιέρχονται τὰ Εὐρωπαϊκὰ κέντρα ὅπως μελετήσωσι καὶ ὅπως φέρωσι πορίσματα πλέον θετικά, ἐκ προσωπικῆς ἀντιλήψεως τῶν ζητημάτων. Ἤρχισε νὰ γίνεται μία κίνησις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ συντονισμοῦ τῶν ἐνεργειῶν τῶν κατὰ τόπους πρεσβειῶν πρὸς τὰς διαφόρους συμβάσεις τὰς ἐμπορικὰς αἱ ὁποῖαι ψηφίζονται. Ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τελευταίως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχων ὑποσχεθῆ, ὅτι διὰ τοῦ ἐμπορικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου του, ἀναπτυσσομένου καὶ τελειοποιουμένου, θὰ λάβῃ μέτρα ἴσως καὶ ἐπιθεωρήσεως ἐμπορικῆς ἀντὶ τῶν ἐμπορικῶν ἀκολούθων. Δὲν εἶναι δυνατὸν συνεπῶς νὰ μὴ ὁμολογηθῇ ὅτι ὑπάρχουν καλαὶ διαθέσεις τὰς ὁποίας εὐχόμεθα καὶ ὅπως ἡ Κυβέρνησις τὸ ταχύτερον θέσῃ εἰς ἐφαρμογήν, διότι περισσότερον ἀπό τὰ πορίσματα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς περισσότερον καί ἀπὸ τὰ πορίσματα τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ φρονοῦμεν ἡμεῖς τοὐλάχιστον ὅτι τὰ μέτρα τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς καταναλώσεως εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς εἶναι ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προσελκύσουν ἀμέριστον τὴν προσοχὴν ὅλων ἡμῶν. Φαντάζομαι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὰ ὀλίγα τὰ ὁποῖα εἶπον θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ ὅτι εἴτε διὰ τῶν πορισμάτων τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς, εἴτε διὰ τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ θὰ ἐλύετο τὸ καπνικὸν ζήτημα, κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν τοὐλάχιστον, δὲν εἶναι ἰδέα ἥτις θὰ ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ αἰσιοδοξίας ὅλους ἡμᾶς. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν λύονται ζητήματα καπνικῆς προστασίας δι’ ὀργανισμῶν ὁσονδήποτε μεγάλων, ὡς θὰ λυθοῦν διὰ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Παράδειγμα εἶναι ὁ αὐτόνομος σταφιδικὸς ὀργανισμὸς ὅστις κατὰ τὴν τελευταίαν κρίσιν τῆς σταφίδος δὲν ἔφερε καὶ τόσον σπουδαῖα ἀποτελέσματα. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐστηρίχθησαν εἰς τὸ παρελθὸν αἱ μεγαλείτεραι ἐλπίδες, πράγματι δὲ ὁ ὀργανισμὸς οὗτος ἔφερε σωτηρίαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταφιδικήν μας παραγωγήν. Ὑπάρχει κολοσσιαία διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς εἴδους καὶ τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ σταφιδικὸς ὀργανισμὸς κατὰ τὴν τελευταίαν κρίσιν τῆς σταφίδος, παρετηρήθη ὅτι εἶναι ἀνίσχυρος νὰ ἀντιμετωπίσῃ κατάστασιν δυσχερῆ, διὰ προϊὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσυγκρίτως μικροτέρας προσοχῆς καὶ μικροτέρας ἀπὸ ἀπόψεως κεφαλαίων, σημασίας, ὡς πρὸς τὸ καπνικὸν ζήτημα. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω μὲ αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν τὰ μέλη τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς ὅπως βοηθήσωσι πρὸς ταχυτέραν ὑποβολὴν τῶν πορισμάτων.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§98Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἀνέμενον συζήτησιν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος μετὰ τὴν εὐρεῖαν τοιαύτην ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν, ἰδίως δὲ μετὰ τὴν εὐχάριστον τροπὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβε ἡ καπνικὴ ἀγορά. Διότι εἶναι εἰς ὅλους ὑμᾶς γνωστὸν ὅτι σχεδὸν τὰ ⅔ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας ἔχουν ἤδη πωληθῇ. Νομίζω ὅτι κατὰ τὰ τέλη Φεβρουαρίου ἡ πώλησις ἐν τῷ συνόλῳ εἶχεν ὑπερβῆ τὰ 36.000.000 ὀκάδες. Ὑποθέτω ὅτι τώρα θὰ ἔχωμεν φθάσῃ εἰς τὰ 40 ἑκατ. ὀκ. Δὲν εἶμαι βέβαιος ἄν οἱ ἀριθμοὶ ἀναφέρονται εἰς κιλὰ ἢ ὀκάδες. Βεβαιῶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς ἐσοδείας ἔχει πωληθῆ.

§99Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Πόθεν ἔχετε τὰς πληροφορίας αὐτὰς κύριε ὑπουργέ; Ἡμεῖς τοὐναντίον γνωρίζομεν ὅτι εἰς πολλὰ μέρη τὰ καπνὰ εἶναι ἐντελῶς ἀπώλητα.

§100Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ κύριος ἐξ Ἀγρινίου συνάδελφος, κρίνων ἀπὸ τὴν ἰδικήν του περιφέρειαν ὅπου δὲν ἐπωλήθη τὸ μεγαλείτερον μέρος τῶν καπνῶν, συμπεραίνει ὅτι τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη. Ἐν τούτοις ἐγὼ τὸν πληροφορῶ ὅτι ὑπάρχουν καπνικαὶ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὔτε ἕνα κιλὸν ἀπώλητον, ἰδίως δὲ ἐκεῖναι αἵτινες ἔχουν καλὰς ποιότητας. Εἶναι δὲ τοῦτο πολὺ καλὸν σημεῖον. Εἰς τὴν ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, ὅλαι αἱ καλαὶ ποιότητες ἐπωλήθησαν καὶ μάλιστα εἰς τιμὰς μεγαλειτέρας τῶν περισυνῶν. Τὰ μὴ πωληθέντα εἶναι αἱ κακαὶ ποιότητες. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐπαναλαμβάνω εἶναι αὐταὶ ὅτι μέγα μέρος τῆς ἐσοδείας ἀπὸ 35–40 ἑκατομμύρια ὀκάδες ἔχουν διατεθῆ, αἱ καλαὶ δὲ ποιότητες ἔχουν σχεδὸν ἐξαντληθῇ καὶ εἴς τινα μέρη εἰς τιμὰς ὑπερτέρας καὶ τῶν περισυνῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι τῆς Κυβερνήσεως, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν ἐκ Μακεδονίας προερχομένων συναδέλφων. Ποῦ ὑπάρχει ἡ δυσχέρεια; ὑπάρχει εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας ἡ ποιότης ἦτο πολὺ κακή. Εἶναι γνωστόν, δυστυχῶς ὅτι ἕνα μέρος τῆς ἐσοδείας ὑπερβαῖνον ἴσως τὸ 10.000.000 ὀκάδες ἐκ τῶν 65.000.000 τῆς ἐσοδείας εἶναι ἐκτὸς συναλλαγῆς. Αὐτὴ εἶναι σήμερον ἡ κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπορικῆς. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπῆρχε εἰς τοὺς λόγους τῶν προαγορευσάντων συναδέλφων ἔννοια ὑπάρξεως καπνικῆς κρίσεως, εἶμαι δὲ εὐτυχὴς διότι τοὐλάχιστον ἐκ τῶν λόγων τούτων ἐξάγεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος περὶ κρίσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροχὴν τῶν πλασματικῶν δανείων δὲν ὑπάρχει ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀντίρρησις διὰ τὴν χορήγησιν αὐτῶν. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ποσὸν τῶν δανείων τὰ ὁποῖα παρεσχέθησαν μέχρι σήμερον ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Εἶναι ὅμως γνωστὸν ὅτι μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου τὰ χορηγηθέντα πλασματικὰ δάνεια εἶχον ὑπερβῇ τὰ τετρακόσια ἑκατομ. δραχμῶν. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ παροχὴ τῶν δανείων αὐτῶν συνετέλεσεν εἰς τὴν τόνωσιν τῆς ἀγορᾶς διότι τὸ ἐμπόριον τὸ ὁποῖον καραδοκεῖ καὶ τὸ ὁποῖον κερδοσκοπεῖ, ἐκ τῆς ἀδυναμίας τῆς ἀγορᾶς ἕνεκα τῆς ἀφθόνου προσφορᾶς τῶν καπνῶν ἐννόησε ὅτι δὲν ἦτο εὔκολον κατόπιν τῆς χορηγήσεως τῶν πλασματικῶν δανείων νὰ παρατείνῃ τὴν κερδοσκοπίαν καὶ ἠναγκάσθη νὰ προέλθῃ μικρὸν κατὰ μικρὸν εἰς ἀγορὰς καὶ ἐπωλήθη οὕτω ἕνα μέγα μέρος τῆς ἐσοδείας. Ἐτηλεφώνησα, κύριοι, πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας ἐπὶ τῶν χορηγηθέντων δανείων μέχρι σήμερον καὶ ταὐτοχρόνως νὰ μᾶς εἴπῃ τὶ συμβαίνει εἰς τὸν Τύρναβον, καὶ διατὶ εἰς τὸ Ἀγρίνιον καὶ Μεσολόγγι δὲν δίδονται δάνεια.

§101Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι διὰ πλασματικὰ δάνεια, εἶναι διὰ καλλιεργητικά.

§102Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δι’ αὐτὸ ἐζήτησα πληροφορίας ὥστε νὰ σᾶς καταστήσουν ἐνημέρους. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὰ πλασματικὰ δάνεια. Θὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων λέξεων εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Καβάλλας, ὁ ὁποῖος μᾶς ἤλεγξε ὡς ἀδιαφορήσαντας εἰς τὸ καπνικὸν ζήτημα γενικῶς. Δὲν γνωρίζω ἂν παρίστατο ὁ κ. συνάδελφος κατὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ Δεκέμβριον, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐξέθηκε ὅλην αὐτῆς τὴν πολιτικὴν καὶ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἢ ὑπεσχέθη νὰ λάβῃ διὰ τὸν καπνόν. Νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἀπαριθμῶν καὶ πάλιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσε καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀλλὰ καὶ αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, ἐν σχέσει πρὸς τὸν καπνόν. Δηλαδὴ ὅτι συνήψαμεν συμβάσεις ἐμπορικὰς μετὰ πολλῶν Κρατῶν, ὅτι ἐπετύχομεν ὑποχρεωτικὰς ἀγορὰς ἀπὸ πολλὰ Κράτη, ἔχομεν ἐπιτύχει ἀγορὰς ἀπὸ τὴν Τσεχοσλοβακίαν, καὶ τὴν Οὐγγαρίαν, ἀγορὰς τινὰς ὑπὸ αἵρεσιν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἰταλίαν. Καὶ ἐπιδιώκομεν κατὰ τὴν διαπραγμάτευσιν τῶν ἐμπορικῶν συμβάσεων, πρὸ παντὸς νὰ τοποθετήσωμεν τὰ καπνά μας. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀδιαφορίαν Κυβερνητικήν. Ἔκαμεν καὶ ὑπαινιγμόν τινα ὁ κ. βουλευτὴς Καβάλλας ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀνεργίας τῶν καπνεργατῶν. Ἀλλὰ τοὺς ἐργάτας ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠγνόησε διότι γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ὅταν ἐνεφανίσθη δεινὴ ἀνεργία εἰς τὰς τάξεις τῶν καπνεργατῶν ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον συνῄνεσε νὰ ἐξαντληθῇ σχεδὸν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ εἰδικοῦ ταμείου ἀσφαλίσεως καπνεργατῶν τὸ προωρισμένον διὰ τὴν ἀνεργίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἦλθεν ἀρωγὸς διαθέσασα 17.000.000 δραχ. Δὲν φαντάζομαι ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀδιαφορίαν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἀνέργων ἐργατῶν. Τώρα ἐὰν ὑπάρχουν μέτρα τὰ ὁποῖα ὁ κ. συνάδελφος γνωρίζει καὶ δὲν μᾶς τὰ λέγει, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς δὲν ἐλάβομεν, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ τὸν συμβουλευθῶμεν καὶ νὰ μᾶς τὰ εἴπῃ ἔστω καὶ ὑπὸ ἐχεμύθειαν τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ τοῦ ὑποσχόμεθα ἐφ’ ὅσον τὰ μέτρα αὐτὰ εἶναι ἀποτελεσματικὰ νὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει.

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Σήμερον ἐκυκλοφόρησεν τὸ τροποποιηθὲν σχέδιον τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ προμηθειῶν.

§104Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι κ. Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἔχομεν μερικὰς ἐπιφυλάξεις δι’ αὐτὸ δὲν τὸ ἐπικαλοῦμαι. Ἀλλ’ ἐψηφίσαμεν τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα τὸν νόμον περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀγοραπωλησιῶν καπνοῦ. Δὲν ἀποτελεῖ καὶ αὐτὸ νομίζω κυβερνητικὴν ἀδιαφορίαν. Ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς καλλιεργείας εἰς βαλτώδη ἐδάφη. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα ἐνδιαφέρον διὰ τὸν καπνόν. Δὲν ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μανουηλίδης ὅτι δηλαδὴ καὶ τὸν Πρωθυπουργόν μας μετεβάλλομεν εἰς commis voyageur διὰ τὸν καπνόν μας. Δὲν ἀποτελεῖ ὑποθέτω καὶ αὐτὸ κυβερνητικὴν ἀδιαφορίαν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ὡμίλησε καὶ περὶ τῆς δυσχεροῦς θέσεως τοῦ μικρεμπορίου καπνῶν. Νομίζω ὅτι καὶ ὁ κ. Παπαθανάσης ὡμίλησε περὶ τοῦ μικρεμπορίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ μικρεμπόριον ἐξετοπίσθη ἀπὸ τὸ μεγαλεμπόριον. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω κατὰ τίνα τρόπον δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσῃ τὸ μεγάλο ἐμπόριον ἀπὸ τοῦ νὰ συναγωνισθῇ τὸ μικρὸν ἐμπόριον. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν μοὶ ἐδίδετο μία λύσις ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα ἡμεῖς νὰ δώσωμεν εἰς τὸ μικρεμπόριον δύναμιν ἐπαρκῆ ὥστε νὰ ἐπικρατήσῃ τοῦ μεγάλου ἐμπορίου. Ἐν τούτοις καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδιαφόρησε. Πρό τινων ἑβδομάδων ἦλθεν ἐδῶ μία ἐπιτροπὴ μικρεμπόρων ἐκ Ξάνθης ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Τοὺς ἐδέχθημεν καὶ μᾶς εἶπον ὅτι ἔχουν ἀνάγκην ἐπικουρίας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐκαλέσαμεν τὸν ὑποδιοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐν συνεργασίᾳ μετ’ αὐτοῦ, ἐπετύχομεν ὑπόσχεσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ φθάνῃ μέχρι προκαταβολῆς καὶ 90% τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ μὲ τόκον 10%. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: τί ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν καὶ περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι ἐκάμομεν; Βλέπετε λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἀδιαφορήσαμεν διὰ τίποτε. Ὁ καπνὸς ἀποτελεῖ ὡς γνωρίζετε, τὰ 60% τοῦ παραγωγικοῦ μας ἐμπορίου καὶ ἡ σκέψις μας πάντοτε κατευθύνεται πρὸς τὸ προϊὸν αὐτό. Δὲν ἀμελοῦμεν ἀπολύτως τίποτε τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προαγάγῃ τὴν τύχην τοῦ καπνοῦ μας. Ἀλλὰ γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μέτρων νομοθετικῶν, οὔτε καὶ διὰ διοικητικῶν μέτρων ν’ ἀνατρέψωμεν τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων διεξάγεται ἡ ἐμπορία τῶν προϊόντων. Κράτη πολὺ ἰσχυρότερα ἡμῶν τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν νὰ ἐπέμβουν διὰ νὰ προστατεύσουν τὰ προϊόντα αὐτῶν ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγκαταλείψουν τὸν ἀγῶνα. Γνωρίζετε ὅτι πάσχει ἡ σιτοπαραγωγὴ ἐν Ἀμερικῇ. Ἠθέλησαν νὰ σταματήσουν τὴν τιμὴν τοῦ σίτου εἰς τὰ 125 σὲντς κατὰ μποῦσελ, διότι ἡ τιμὴ αὕτη μόλις καλύπτει τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς τοῦ σίτου. Καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις διέθεσε 100.000.000 δολλάρια διὰ νὰ χορηγήσῃ δάνεια εἰς τοὺς παραγωγοὺς τοῦ σίτου ἵνα μὴ ὑποκύψουν εἰς τὴν πίεσιν τῆς προσφορᾶς. Ἐν τούτοις καὶ αὐτὸ τὸ μέτρον ὑπῆρξεν ἀνεπαρκὲς διότι ἀπὸ τὰ 125 σὲντς ὁ σῖτος κατῆλθεν εἰς τὰ 105. Εἰς τὸν Καναδᾶν εἶχε δημιουργηθῇ ἕνας τεράστιος ὀργανισμὸς ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς, τὸ λεγόμενον Ρόστ δηλ. συνηνώθησαν ὅλοι οἱ παραγωγοὶ καὶ εἶχον τρόπον τινὰ μονοπωλήσει τὸν σῖτον. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ Ρόστ συνετρίβει καὶ ἀπὸ 150–160 σὲντς ποὺ εἶχεν τὸ σιτάρι κατῆλθε καὶ αὐτὸ πάλιν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 105. Μὴ πιστεύετε λοιπὸν ὅτι μὲ νομοθετικὰ μέτρα ἢ μὲ Κυβερνητικὰ μέτρα δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν φυσικὴν τῶν πραγμάτων φορὰν καὶ τοὺς οἰκονομικοὺς νόμους. Διὰ τὰ γενικώτερα ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὸν καπνόν, δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Θὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς καπνικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἴδωμεν κατά τίνα τρόπον δυνάμεθα νὰ ἐπικουρήσωμεν τὸ πολύτιμον ἀληθῶς τοῦτο προϊόν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις, νὰ μὴ ἐφιστᾷ ὅλην τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότερον προϊὸν τοῦ ἐξαγωγικοῦ μας ἐμπορίου. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς καὶ συχνὰ γίνεται λόγος εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὸν καπνὸν καὶ οἱ κ. βουλευταί, λαμβάνοντες ἀφορμὴν εἴτε ἀπὸ τὸ ἕνα ζήτημα εἴτε ἀπὸ τὸ ἄλλο, φέρωσι τὸν λόγον καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἑπομένως καὶ παρὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀνήγγειλε ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ ζήτημα καθ’ ἑκάστην, διὰ τὸν καπνόν, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔρχεται εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ταύτην τὴν ἑσπέραν δὲν πρόκειται γενικῶς, νὰ γίνῃ συζήτησις οὔτε ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος οὔτε ἐπὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν σχετικῶς ἢ ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ληφθοῦν. Ἐξ ὅσων ἀντελήφθην ἐκ τῆς συζητήσεως πρόκειται εἰδικῶς περὶ παραπόνων ἐξ ὡρισμένων μάλιστα περιφερειῶν, εἰς τὰς ὁποίας δὲν κατωρθώθη νὰ πωληθῇ ὁ καπνός. Καὶ ἀληθῶς εἴς τινα μέρη ἡ πώλησις προέβη εἰς ἀρκετὰ καλὰ καὶ λίαν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα, ἀλλ’ εἰς ἄλλα μέρη ἡ πώλησις τῶν καπνῶν καθυστέρησεν. Καὶ ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τῆς Αἰτωλοακαρνανίας ὅπου εἰς μίαν ὡρισμένην περιφέρειαν ἐπληροφορήθην παρὰ φίλων μου, ὅτι εἰς διάστημα μιᾶς ἡμέρας ἐπωλήθη ὅλος ὁ καπνὸς καὶ εἰς τιμὰς ἀρκετὰ καλάς, ἀλλὰ εἰς ἄλλα μέρη τῆς ἰδίας περιφερείας δὲν διετέθησαν τὰ καπνά. Ἐπίσης εἰς τὴν Κόρινθον, καὶ ἐκεῖ τὰ καπνὰ μένουν ἀδιάθετα καὶ οἱ ἄνθρωποι στενοχωροῦνται. Δι’ αὐτὸ θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνωμαλίαν αὐτὴν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ καὶ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ προβοῦν εἰς γενναιότερα δάνεια πραγματικὰ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ὁ καπνὸς δὲν ἔχει διατεθῆ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον ζήτημα μὲ τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησαν ἰδιαιτέρως τὴν Βουλήν, οἱ ὁμιλήσαντες κύριοι βουλευταί· καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἴδῃ ποὺ δὲν διετέθησαν τὰ καπνὰ ὥστε νὰ δοθοῦν ἐκεῖ πλασματικὰ δάνεια.

§107Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ μὴ πώλησις ὡρισμένων καπνῶν εἰς ὡρισμένας περιφερείας, ἴσως ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ παραγωγὴ αὐτὴ εἶναι ἀντικείμενον ἐσωτερικῆς καταναλώσως. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀνυπομονησία τῶν παραγωγῶν πιθανὸν νὰ εἶναι ὑπερβολική. Ἔχω δὲ δι’ ἐλπίδος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς τὴν Μακεδονίαν· δὲν θὰ βραδύνῃ νὰ γίνῃ καὶ εἰς ἄλλα μέρη.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ συστήσω νὰ δοθοῦν τὰ πλασματικὰ δάνεια.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου ἐπὶ ἐπερωτήσεως του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας περὶ τῆς ἀποζημιώσεως ἐκ τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας τῆς τέως χήρας Καρνὶκ Παχογιὰν κτλ.

§110Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ ὀλίγου εἶχα ἀρχίσει νὰ ἀναφέρω εἰς ἡμᾶς ὅτι ἤθελα πρὶν ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως νὰ κάμω μίαν μικρὰν διαμαρτυρίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, ὄχι βεβαίως, διὰ τὸν κ. ὑπουργόν, διὰ τὴν ἀδικαιολόγητον βραδύτητα μεθ’ ἧς κατέθεσε τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχω ὑπ’ ὄψει μου προκειμένου νὰ συζητήσωμεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, καὶ συγκεκριμένως, διότι ἐτήρησε μίαν ἐφεκτικὴν στάσιν τοιαύτην, ὥστε νὰ εἶναι, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, τελείως ἀδικαιολόγητος. Διὰ τῆς πρώτης μου αἰτήσεως διεβιβάσθησαν μερικὰ μόνον ἐκ τῶν ἐγγράφων. Ἐζήτησα διὰ τῆς Βουλῆς διὰ δευτέρας μου αἰτήσεως τὴν συμπλήρωσιν τῶν ὑπολοίπων ἐγγράφων, ὀκτὼ τὸν ἀριθμόν, καὶ ἀνέφερα τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐζήτουν συγκεκριμμένως ὅπως κατατεθῶσιν. Ἔπειτα ἀπὸ πολλὰς ἡμέρας ἀντὶ τῶν 8 ἐγγράφων κατατίθενται ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας μόνον ἕν καὶ ὑποδεικνύεται ὑπ’ αὐτοῦ εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς Βουλῆς, ὅπως τὰ ὑπόλοιπα ζητηθοῦν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ μέχρι μὲν τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν μὲ ἐξένισεν καθόλου τὸ ζήτημα, διότι ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀπηυθύνθην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ παρεκάλεσα τὰς ἁρμοδίους ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, αἱ ὁποῖαι ἔσπευσαν ἀμέσως νὰ στείλλουν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὁ ἴδιος προσωπικῶς μετέβην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ὑπολοίπων ἐγγράφων, ὑπῆρχε ἔγγραφον ἐκεῖ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητοῦντο τὰ ἴδια τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτουν καὶ ἐγὼ ὅπως διαβιβασθοῦν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Καὶ ἐρωτῶ, διατί τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ εἷς βουλευτὴς δὲν κατατίθενται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν συμπληροῦται ὁ σχετικὸς φάκελλος διὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ζητοῦνται δὲ ξέρω ὑπὸ ποίων συγκεντροῦνται παρὰ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ζητούμενα ὑπ’ αὐτῶν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀπὸ ἰδιώτας, ἐφόσον ἐξ αὐτῶν κανὲν δὲν ὑπάρχει μέσα εἰς τὸν φάκελλον, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἐδῶ. Σᾶς ἀνέφερα δὲ ἤδη ὅτι τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐζήτουν δι’ αἰτήσεώς μου ὑπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ ἔφερα ἐγὼ εἰς τὴν Βουλήν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ κάμητε ἐπερώτησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Θὰ πρόκειται περὶ τῆς ἑξῆς παρεξηγήσεως. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐζήτησε καὶ τὰ ὑπόλοιπα ἔγγραφα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, συνέπεσε δὲ τώρα νὰ ζητήσητε καὶ σεῖς τὴν ἰδίαν ἡμέραν ποὺ τὰ ἐζήτησε καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§113Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶχε προηγηθῆ τῆς ἰδικῆς μου χωρὶς δὲ τῶν αἰτουμένων ἐγγράφων νὰ συμπληρωθῇ ὁ φάκελλος. Ἡ ἐπερώτησίς μου, κύριοι βουλευταί, ἀφορᾶ τὴν πληρωμὴν ἀποζημιώσεως εἰς μὴ ὀρθοδόξους καὶ συγκεκριμένως εἰς Ἀρμενίους, δι’ Ἀρμενικὴν περιουσίαν ἐγκαταληφθεῖσαν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ ἀπέναντι τῆς ὁποίας διετάχθη ἀπὸ τὸν προκάτοχον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἡ πληρωμὴ ἀποζημιώσεως 917 χιλιάδων δραχμῶν καὶ ἐκ περισσοῦ ἐπιδιώκεται ἤδη ἡ εἴσπραξις καὶ ἑνὸς κολοσσιαίου ἀκόμη ποσοῦ ἀπὸ ἄλλο μέλος τῆς αὐτῆς οἰκογενείας. Ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ὑποβάλλω τὴν ἐπερώτησιν, κύριοι βουλευταί, δὲν ἀφορᾷ μόνον ἀποκλειστικῶς τὴν ἐξοικονόμησιν τῶν 917 χιλιάδων δραχμῶν ἢ τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν. Ὁ σκοπός μου ἀφορᾷ καὶ τὸν ἔλεγχον τοῦ τρόπου τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Διότι ὡς παρετήρησα ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ὑποθέσεων τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, πρὸς διεκπεραίωσιν τῶν ἀποζημιώσεων, ἔχουν δημιουργηθῆ συμβούλια καὶ γνωμοδοτικαὶ ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται ἴσως εἰς 7, 8 ἴσως καὶ 10. Τὰ συμβούλια αὐτὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἔχουν ὅλα τὴν ἰδίαν δικαιοδοσίαν, ἐκεῖνοι δὲ ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων, οἱ ὁποῖοι δὲν κατορθώνουν νὰ ἐπετύχουν τὸ ζήτημά των διὰ τῆς μιᾶς ἐπιτροπῆς ἢ τοῦ ἑνὸς συμβουλίου καὶ ἀποτυγχάνουν τοῦ σκοποῦ των, ἀποτείνονται εἰς τὸ ἄλλο συμβούλιον, καὶ ἂν δὲν κατορθώσουν καὶ ἐκεῖ νὰ τὸ ἐπιτύχουν ἀποτείνονται εἰς τὸ 3ον συμβούλιον, μέχρις ὅτου κατορθώσουν ἀπὸ μίαν ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν ἐπιτροπῶν νὰ ἐπιτύχουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκουν. Πάντως τὸ ἀποτέλεσμα ὅλων αὐτῶν τῶν προσπαθειῶν εἶναι ὅτι ἡ ζημία ἐπέρχεται εἰς βάρος τῆς ὁλότητος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μας, ἀνταλλάξιμοι εἶναι οἱ ὀρθόδοξοι Ἕλληνες τὴν καταγωγήν. Αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν δίδει ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πέρυσιν ὅταν παρακληθεὶς ἐγὼ συνέστησα τὸν πρόεδρον τῶν ἐκ Συρίας ὀρθοδόξων πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀκριβῶς διὰ παρομοίας φύσεως ζητήματα. Διότι παραπονοῦνται οἱ ὀρθόδοξοι ἐκ Συρίας καταγόμενοι, ὅτι ἔμειναν μετέωροι καὶ ἀπροστάτευτοι ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν· καθὼς καὶ ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐπροστάτευσε μόνον τοὺς καθολικοὺς ἐκ τῶν προσφύγων, τοὺς δὲ ὀρθοδόξους ἐγκατέλειψε εἰς τὴν τύχην των. Ἐδηλώθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀποζημιωτέων καὶ νὰ θεωροῦν ἀνταλλάξιμοι ἄλλοι παρὰ μόνον Ἕλληνες τὴν καταγωγήν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Σέρβους, Ἀλβανούς, ἢ ἄλλους ὀρθοδόξους, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν περιουσίας ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ κάνῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι νὰ συστήσῃ εἰς τὴν μικτὴν ἐπιτροπὴν νὰ τοὺς βοηθήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν αἰτημάτων των ὑπὸ αὐτῆς. Ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὴν κατηγορηματικὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπορῶ πῶς ἡ ἑπταμελὴς ἐπιτροπὴ τοῦ ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνταλλαξίμους, Ἀρμενίους καὶ πῶς ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τοῦ ἑπταμελοῦς συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διαβιβασθεῖσα εἰς τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἐγένετο ἀποδεκτὴ καὶ διετάχθη ἡ πληρωμὴ τῆς ἀποζημιώσεως ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 917.000 δραχ. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὸ ζήτημα τῶν ἀνταλλαξίμων εἶπον προηγουμένως ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁποῖος παρευρέθη ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἐν Λονδίνῳ καὶ ὑπέγραψε τὰς σχετικὰς συνθήκας, καθώρισε κατηγορηματικῶς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ἐκ τῆς συνθήκης ἀνταλλάξιμοι.

§114Χ. ΛΑΔΑΣ. Σεῖς συνοδεύσατε τοὺς ἐνδιαφερομένους εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὑποστηρίζοντες τὰς ἀπόψεις των;

§115Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω καμμίαν ἄποψιν, διότι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑποστηρίξω θὰ ἐνήργουν μόνος μου. Τοὺς συνώδευσα, διότι ἦσαν γνωστοί μου καὶ διότι μεταξὺ τῆς οἰκογενείας τῆς ἰδικῆς μου καὶ μιᾶς ἐξ αὐτῶν ὑπάρχει συγγένεια.

§116Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης τὰς θεωρεῖτε ἐπαρκεῖς;

§117Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κατ’ ἐμὲ ὄχι μόνον εἶναι ἐπαρκεῖς, ἀλλ’ ἡ μόνη γνώμη ἡ ὁποία θὰ ἠμποροῦσε....

§118Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ χαίρω ἰδιαιτέρως διότι ἐπὶ ἄλλων ἑρμηνειῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἠγέρθησαν ἀμφισβητήσεις.

§119Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ σχετισθοῦν ζητήματα ἰδιωτικὰ μὲ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ ἕνα κόσμον ὁλόκληρον. Ἄλλως τε τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ἐὰν οἱ Ἕλληνες τὴν καταγωγὴν εἶναι ἀνταλλάξιμοι ἢ ὄχι καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ἀκόμη ἐξακολουθεῖ ν’ ἀμφισβητῆται ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἀντιπροσώπους καὶ ὄχι ἀπὸ τοὺς Τούρκους. Οἱ Τοῦρκοι παραδέχονται ὅτι οἱ ὀρθόδοξοι οἱασδήποτε καταγωγῆς εἶναι ἀνταλλάξιμοι, οἱ ἀντιπρόσωποι οἱ ἰδικοί μας εἰς τὴν μικτὴν ἐπιτροπὴν ἀμφισβητοῦσι τὴν ἀνταλλαξιμότητα τῶν μὴ Ἑλλήνων τὴν καταγωγήν. Λέγουν κατηγορηματικῶς. (ἀναγινώσκει). Οἱ ἀντιπρόσωποί μας εἰς τὴν μικτὴν ἐπιτροπὴν ἐξακολουθοῦν νὰ ὑποστηρίζουν ὅτι μόνον Ἕλληνες τὴν καταγωγὴν εἶναι ἀνταλλάξιμοι. Τούτων δεδομένων εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν εἰδικώτερον τῆς ἐπερωτήσεως, διὰ νὰ τονίσω τὰ σημεῖα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων αἱ ὑπηρεσίαι, ἢ μᾶλλον τὰ μέλη διαφόρων ἐπιτροπῶν γνωματεύουν διαφοροτρόπως εἰς μίαν ἑκάστην ἐξ αὐτῶν. Καὶ κατὰ πρῶτον κ. συνάδελφοι, ἡ Λίζα καὶ Ἀροῦς Καρνὶκ Παλογιὰν τὴν 15 Ἰουνίου 1925 ὑπέβαλον δηλώσεις, ἐγκαταλειφθείσης περιουσίας ἐν Τουρκίᾳ. Αἱ δηλώσεις αὗται παρεπέμφθησαν εἰς τὴν πρωτοβάθμιον ἐπιτροπὴν Μαγνησίας, ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲν ἐξεδίκασε τὰς δηλώσεις αὐτάς, ἀλλ’ οὔτε τὰς παρέλαβεν, οὔτε τὰς ἐκράτησε νὰ τὰς καταχωρήσῃ εἰς τὰ μητρῷα της καὶ τὰς ἐπέστρεψε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§120Χ. ΛΑΔΑΣ. Κακῶς, κακῶς.

§121Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Νὰ καταγγελθῇ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή.

§122Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν τὸ ἐπικαλοῦμαι διὰ νὰ τὸ φέρω ὡς ἐπιχείρημα. Ἡ δήλωσις αὕτη ἦτο μεταξὺ τῶν πρώτων δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι κατετέθησαν, φέρουσα τὸν ἀριθμὸν 2002 εἰς πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον ἔφθασε μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 15–20.000. Ἐν τῷ μεταξὺ κατετέθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας μία βεβαίωσις τοῦ ἀρχιμανδρίτου Ἀγαθαγγέλου Χρυσάκη, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Ὁ ὑποφαινόμενος ἱερεὺς τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Ἁγίων Ἀναργύρων τέως τοιοῦτος τοῦ ἐν Σμύρνῃ Τιμίου Προδρόμου Σχοινάδικα, πιστοποιεῖ ὅτι κατὰ τὴν ἐν Σμύρνῃ ἱερατείαν μου, ἐντολῇ τοῦ σεβασμιωτάτου μητροπολίτου Σμύρνης ἀειμνήστου Χρυσοστόμου ἔχρισα διὰ τοῦ ἁγίου Μύρου τὴν εἰς τὴν ὀρθοδοξίαν ἑκουσίως καὶ συγκαταθέσει τῆς χήρας αὐτῆς μητρὸς προσελθοῦσαν Ἀρμενίαν Λίζαν Καρνὶκ Μπαλιτζόγλου, νόμιμον θυγατέρα τοῦ ἀποθανόντος Ἀρμενίου Καρνὶκ Μπαλιζόγλου καὶ τῆς ὀρθοδόξου μητρὸς αὐτῆς Μαρίας τὸ γένος Κωνσταντίνου Κάππα. Ὡς πιστοποιητικὸν ἐξεδόθη τὸ παρὸν ἅτε ἀπωλεσθέντος τοῦ πρωτοτύπου κατὰ τὴν καταστροφὴν τῆς Σμύρνης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1ῃ Μαρτίου 1925 Ὁ χρίσας ἱερεὺς Ἀγαθάγγελος Χρηστάκης Ἀρχιμανδρίτης Αὐτὴ ἡ βεβαίωσις ἔχει ἐκδοθῆ τὸν Μάρτιον τοῦ 1925.

§123Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ πατέρας τῆς αἰτούσης εἶχε πεθάνει ἐν Σμύρνῃ πρὸ τῆς καταστροφῆς.

§124Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Μάλιστα. Ἑπομένως διὰ τῆς αἰτήσεώς των διεξεδίκουν ἰδίαν περιουσίαν. Ἐν τῷ μεταξὺ παρέρχονται δύο ὁλόκληρα ἔτη καὶ κατόπιν φέρεται τὸ ζήτημα ὑπ’ ὄψει τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὄχι ὑπὸ τὴν συγκεκριμμένην περίπτωσιν τῶν ὀνομάτων αὐτῶν ἀλλὰ μὲ ἓν ἁπλοῦν ἐρώτημα. «Ἀρμένιος ἐνυμφεύφθη ἐν Σμύρνῃ Ἑλληνίδα ὀρθόδοξον, ὁ γάμος ἐγένετο κατὰ τὰς περὶ μικτῶν γάμων διατάξεις τοῦ Πατριαρχείου καὶ τοὺς λοιποὺς ὀρθοδόξους κανόνας. Ἐκ τοῦ γάμου τούτου ἐγεννήθησαν τέκνα, ὁ δὲ Ἀρμένιος κατὰ τὸ 1916 ἀπεβίωσε. Τὰ τέκνα ἐβαπτίσθησαν κατὰ τὸ ὀρθόδοξον δόγμα, ὡς ἐμφαίνεται ἐξ ὑποβαλλομένων πιστοποιητικῶν τοῦ τελέσαντος τὰς βαπτίσεις ἱερέως ἐπικεκυρωμένων παρὰ τοῦ Μητροπολίτου Σελευκείας. Ἐρωτᾶται ἐὰν τὰ τέκνα, πληροῦντα ὅρους τῆς ἀνταλλαξιμότητος ἔχουσι τὰ στοιχεῖα τοῦ Ἑλληνορθοδόξου δόγματος τῆς Τουρκικῆς ὑπηκοότητος καὶ τῆς μετὰ τὸ 1912 ἀναχωρήσεως ἐκ Τουρκίας καὶ ἐὰν ἔχῃ καὶ ποίαν ἐπιρροὴν τὸ γεγονὸς ὅτι κατάγονται ἐξ Ἀρμενίου».

§125Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὰ ὀνόματα τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου.

§126Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Θὰ σᾶς τὰ εἴπω. Εἰς τὴν γνωμοδοτικὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἐρώτησις αὐτὴ ἀφεώρα αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, εἰς ἣν ἔλαβε μέρος ὁ κηδεμὼν καὶ ὁ πληρεξούσιος τῶν ἐνδιαφερομένων Ἀρμενίδων μὲ δικαίωμα ψήφου καὶ ἐψήφισαν βεβαίως ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀνταλλαξιμότητος τῶν Ἀρμενίων. Δὲν ἠξεύρω πλέον ἂν ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη κατὰ πλειοψηφίαν, πάντως μὲ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐνδιεφέροντο ὑπὲρ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἀποφάσεως ἔλαβον μέρος καὶ ἐψήφισαν.

§127Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἴπατε ἀπὸ ποῖα πρόσωπα ἀπετελεῖτο ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή.

§128Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν «Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις παρόντων τῶν κ. κ. Λαγουδάκη ὡς προέδρου, Ἀντωνακάκη, Κουμάντου, Λιανοπούλου, Τενεκίδου, Νικολοπούλου ὡς μελῶν, Ἀνισᾶ ὡς εἰσηγητοῦ καὶ Στάνιτσα ὡς γραμματέως. Εἰσάγεται πρὸς ἐξέτασιν ἐκ νέου ἡ ὑπόθεσις ἀδελφῶν Ἐλίζης καὶ Ἐσθὴρ (Ἀροῦς) τέκνων τοῦ Καρνὶκ Μπαλιοζόγλου: Τὸ συμβούλιον μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἀναβάλλει τὴν λῆψιν ὁριστικῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τῆς νομικῆς καὶ πραγματικῶς ἀμφιβόλου ὑποθέσεως ταύτης μέχρις οὗ ἐπιδιωχθῇ ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων ἐνώπιον τῆς Μ. Ε. καὶ κριθῇ ὑπ’ αὐτῆς ἡ ἀναγνώρισις αὐτῶν ὡς ὑπαγομένων ἢ μὴ εἰς τὴν Ἀνταλλαγήν. Ἀθῆναι 28 Νοεμβρίου 1929 Αὐτὰ ἦσαν τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέρος.

§129Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι;

§130Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Μόνον οἱ τρεῖς. Ἀκολούθως εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ φακέλλου μία βεβαίωσις τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1927 τοῦ μητροπολίτου Σελευκείας Βασιλείου, ἡ ὁποία λέγει: «Κατὰ τὰ συμβατικῶς θεσπισμένα καὶ τέως ἐφαρμοζόμενα ἐν Τουρκίᾳ μεταξὺ ὀρθοδόξου ἀνατολικῆς ἐκκλησίας καὶ τῆς ἐκκλησίας τῶν Ἀρμενίων τὰ ἐκ τῶν κατὰ τὸ ὀρθόδοξον δόγμα τελεσθέντων γάμων, μεταξὺ Ἀρμενίου καὶ ὀρθοδόξου Ἑλληνίδος τέκνα ἦσαν ὀρθοδόξου θρησκεύματος. Εἰδικῶς δὲ προκειμένου περὶ τῆς Ἐλίζης Βαλιόζογλου καὶ Μαρίας τὸ γένος Κωνσταντίνου Κάππα, πιστοποιεῖται ὅτι ταῦτα καὶ διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ δικαστηρίου Σμύρνης ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ μάρτυρος ἐπισκόπου Μοσχονησίων Ἀμβροσίου, ἀνεγνωρίσθησαν ὡς γνήσια καὶ ὀρθόδοξα τέκνα ἐκ τοῦ ἐν λόγῳ γάμου τελεσθέντος ἐν Σμύρνῃ κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ὀρθοδόξου ἀνατολικῆς ἐκκλησίας. Καὶ ἔρχομαι νὰ ἐρωτήσω τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ ἱερέως Ἀγαθαγγέλου μὲ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ Σελευκείας Βασιλείου, ἔρχεται εἰς πλήρη ἀντίφασιν ἢ ὄχι; Διότι τὸ μὲν πρῶτον πιστοποιητικὸν λέγει ὅτι «προσῆλθον οἱ Ἀρμένιοι τῇ συγκαταθέσει τῆς.... Ἐνῷ τὸ δεύτερον πιστοποιητικὸν λέγει ὅτι ἔγεινε σύμφωνα μὲ τὴν ὀρθόδοξον θρησκείαν. Ἀλλ’ ἄν ὁ γάμος ἔγεινε μὲ τὴν ὀρθόδοξον θρησκείαν πῶς παρουσιάσθη περίπτωσις βαπτίσεως τοῦ τέκνου ἐκ τῶν ὑστέρων, προσερχομένων ὡς Ἀρμενίδων καὶ δεχομένων ἀπαραβιάστως τὴν ὀρθοδοξίαν; Νομίζω ὅτι ὑπάρχει πλήρης ἀντίφασις μεταξὺ τῶν δύο πιστοποιητικῶν. Γεννᾶται δὲ ζήτημα ἦσαν Ἀρμενίδες συνεπείᾳ Ἀρμενικοῦ γάμου ἢ ἦσαν Ὀρθόδοξοι συνεπείᾳ Ὀρθοδόξου γάμου ὁπότε δὲν παρουσιάζεται ἡ δευτέρα περίπτωσις.

§131Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἄν δὲν ἐβαπτίσθησαν εἰς τὴν Ὀρθοδοξίαν δὲν ἀρκεῖ μόνον ὁ γάμος διὰ νὰ γίνουν Ὀρθόδοξοι.

§132Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ πρῶτον πιστοποιητικὸν λέγει κατηγορηματικῶς ὅτι τὰ κιρίτσια αὐτὰ προσῆλθον Ἀρμενίδες γενόμεναι ὀρθόδοξοι οἰκειοθελῶς. Ἑπομένως μέχρι τῆς στιγμῆς ποὺ ἐβαπτίσθησαν ἦσαν Ἀρμενίδες, δὲν προϋπῆρχε καμμία ἄλλη ἰδιότης θρησκευτικὴ πλὴν τῆς Ἀρμενικῆς. Ἐκ τοῦ δευτέρου πιστοποιητικοῦ δὲν ἐξάγεται τὸ ἴδιον.

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄν περιπτώσει βαπτίσεως μὲ τὸ Ἀρμενικὸν δόγμα τότε διὰ τὴν πλήρη ἀναγνώρισιν τῆς Ὀρθοδοξίας χρειάζεται μόνον τὸ ἅγιον μῦρος.

§134Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αὐτὰ εἶναι τὰ πιστοποιητικὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἔκριναν, ὅλα τὰ γνωμοδοτικὰ συμβούλια. Τελευταίως κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1927 τὸ μικτὸν συμβούλιον τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐπαρχίας Ἐφέσου ἐπελήφθη τῆς ἐκτιμήσεως τῆς περιουσίας αὐτῆς Ἐστηρίχθη εἰς αὐτὰ τὰ πιστοποιητικὰ καὶ δι’ αὐτὸ προκαταβολικῶς τὰ ἀνέφερεν εἰς τὴν σχετικήν του ἀπόφασιν. Ἀλλὰ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ παρουσιάζεται καὶ ἕνα πολὺ περίεργον ἴσως πρωτοφανὲς φαινόμενον μεταξὺ τῶν 300– 400.000 ἀποφάσεων ὅτι δηλαδὴ τὸ μικτὸν συμβούλιον ἐξετίμα περιουσίαν ἄνω τῶν 100.000 λιρῶν ἐν τούτοις δικάζει συνολικῶς κατὰ προσέγγισιν. Ἀκούσατε τὶ λέγει ἡ ἀπόφασις. (ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἔχει ἐκδοθῇ ὁμολογουμένως ἀπὸ πρόσωπα τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης, δὲν ἀποτελεῖ κατ’ ἐμὲ ἐκτίμησιν ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐγνωρίσαμεν καὶ ἐφήρμοσαν αἱ ἐνταῦθα ἐκτιμητικαὶ ἐπιτροπαὶ διότι ρητὸς καὶ κατηγορηματικὸς ὅρος τῆς ἐκτιμήσεως εἶναι νὰ ἀναφέρωνται τὰ στοιχεῖα τὸ περιουσιακὰ ἕνα πρὸς ἕνα μὲ ὅλας τὰς δυνατὰς λεπτομερείας καὶ ἡ ἐκτίμησις φυσικὰ τῶν περιουσιακῶν στοιχείων. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἀπόφασις αὕτη κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι παρὰ μία ἁπλῆ γνωμάτευσις τῶν μελῶν τῆς ἐκτιμητικῆς ἐπιτροπῆς.

§135Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐξεδόθησαν χίλιαι δύο ἀποφάσεις τῶν ἀνταλλαξίμων ἐπὶ τῇ βάσει γνωματεύσεων.

§136Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὸ τὶ ἔγινε μὲ τὰ ἀνταλλάξιμα τὸ ξεύρομεν ἡμεῖς. Ἐξητάσθησαν τὰ περιουσιακὰ στοιχεῖα τῶν ἀνταλλαξίμων μὲ πᾶσαν δυνατὴν λεπτομέρειαν ἀπὸ τὰς πρωτοβαθμίους ἐκτιμητικὰς ἐπιτροπάς.

§137ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοπικῶν ἐρευνῶν; Αὐταὶ αἱ ἐρωτήσεις εἶναι παρέλκυσις τῶν ζητημάτων. Ἐκτιμῶνται ἐν Ἑλλάδι κτήματα εὑρισκόμενα ἐν Τουρκίᾳ; Ἀνέφερα τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἥτις ἀπόφασις δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὅτι ἡ ἐκτιμητικὴ ἐπιτροπή, ἀποφαινομένη ὑπὲρ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων αὐτῶν δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν της ὅτι ἐκδίδει ἀπόφασιν ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ πληρωθῇ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν γνωρίζω ἄλλην καμμίαν ἐκτιμητικὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐκτιμήσῃ κτήματα κατὰ προσέγγισιν πρὸς ἀποζημίωσιν τοῦ ἐνδιαφερομένου.

§138ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί γνώμην ἔχετε σεῖς ἐπὶ τῆς γνωματεύσεως αὐτῆς;

§139Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ γνωμάτευσις αὐτὴ παρεπέμφθη ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν εἰς τὴν πρωτοβάθμιον ἐπιτροπὴν ἰθαγενείας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἡ ὁποία ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς: «Ἐπειδὴ ἡ εὔνοια τοῦ ἄρθρου 11 περὶ... (ἀναγινώσκει). Καὶ ἀπορρίπτει κατηγορηματικῶς τὴν αἴτησιν τῆς πληρωμῆς ἀποζημιώσεως καὶ θεωρεῖ τὴν γνωμάτευσιν ἐκείνων ἄκυρον. Ἡ γνωμάτευσις αὐτὴ τῆς πρωτοβαθμίου ἐπιτροπῆς ἰθαγενείας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐφεσιβάλλεται εἰς τὸ ἑπταμελὲς συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ πρὶν νὰ σᾶς διαβάσω τὴν ἀπόφασιν τοῦ συμβουλίου λέγω τὰ ἑξῆς: Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὑφίστανται δύο ἐπιτροπαὶ ἰθαγενείας, μία ἑπταμελὴς καὶ ἡ ἄλλη ἑνδεκαμελής. Τὸ ἑπταμελὲς συμβούλιον κρίνει τὴν ἰθαγένειαν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων τῶν ἐκ Τουρκίας. Οἱαδήποτε ἄλλη περίπτωσις ἀμφισβητήσεως ἰθαγενείας εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἑνδεκαμελοῦς ἐπιτροπῆς. Καὶ λέγω ταῦτα διότι δὶς εἰσελθοῦσα ἡ ἀπόφασις αὐτὴ εἰς τὸ ἑπταμελὲς συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰσῆλθεν ἀντικανονικῶς.

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία εἶναι τὰ ὀνόματα τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς;

§141Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. Λαγουδάκης ὡς πρόεδρος καὶ μέλη οἱ κ. κ. Ἀντωνακάκης, Κουμάντος, Λιακόπουλος, Τενεκίδης, Νικολόπουλος καὶ εἰσηγητὴς ὁ κ. Στανίτσας. Τὸ ἑπταμελὲς συμβούλιον ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς: Τὸ συμβούλιον μετὰ μακρὰν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως... (ἀναγινώσκει). Δὲν παρέρχονται ὅμως παρὰ ὀλίγοι μῆνες καὶ ἔρχεται τὸ ἴδιον συμβούλιον διὰ τῆς ἀποφάσεως ὑπ’ ἀριθ. 100 καὶ ἀποφαίνεται διὰ μιᾶς ἐκθέσεως τετρασελίδου ὑπὲρ τῆς ἀνταλλαξιμότητος τῶν κοριτσιῶν αὐτῶν. Τοῦτο ὅμως ἀπεφάνθη οὕτως κατόπιν τῆς γνωματεύσεως τοῦ τότε προέδρου τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς κ. Διαμαντοπούλου, ὁ ὁποῖος παρεπιδημῶν ἐνταῦθα ἐκλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐδήλωσεν τὰ ἑξῆς: «Ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὰ καθήκοντα. (ἀναγινώσκει). Καὶ ἐρωτῶ ἡμᾶς, κύριοι βουλευταί, πρῶτον: ὁ κ. Διαμαντόπουλος εὑρισκόμενος ἐν Ἑλλάδι ἐξηκολούθει νὰ ἔχῃ τὴν ἰδιότητα τοῦ προέδρου τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς; Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶχε τὴν ἰδιότητα αὐτὴν εἶναι δυνατὸν ἕνα ἁπλοῦν μέλος μιᾶς ἐπιτροπῆς ἑνδεκαμελοῦς νὰ ἀποφαίνηται καὶ νὰ προεξοφλῇ γνώμην μικτῆς ἐπιτροπῆς ἑνδεκαμελοῦς; Εἶναι δυνατὸν νὰ προεξοφλῇ τὰς γνώμας τῶν Ἑλλήνων συναδέλφων του τῶν τριῶν ξένων μελῶν τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἰδίᾳ τῶν τεσσάρων μελῶν τῆς Τουρκικῆς ἀντιπροσωπείας; Ἐπὶ τοιαύτης γνωματεύσεως κύριοι, βασιζόμενον τὸ 7μελὲς συμβούλιον ἐκήρυξεν κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα ὕστερα ἀπὸ 2 ἢ 3 μῆνας τὸ πολὺ, ἐκήρυξεν τὰς δεσποινίδας Λίζαν καὶ Ἀροῦς Καρνὶκ Παλιοζιὰν ὡς ἀνταλλαξίμους, καὶ ἔρχεται ἡ σειρὰ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς. Ὑπουργὸς τότε ἦτο ὁ κ. Ἐξηντάρης. Δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸν ὑπουργὸν κ. Ἐξηντάρην ὅσον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῶν προσφυγικῶν δικαίων εἰς ἄλλας περιπτώσεις, μόλον ὅτι ὁ ἴδιος διετείνετο ὅτι εἶναι ὁ Κέρβερος τῆς προσφυγικῆς περιουσίας.

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἀμφιβάλλετε δι’ αὐτό;

§143Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς μὲ κάμει ν’ ἀμφιβάλλω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διέταξεν τὴν πληρωμὴν ἢ μᾶλλον τὴν καταχώρησιν τῆς ἀποφάσεως εἰς τὰ μητρῷα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὁ κ. Ἐξηντάρης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπόλογος εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπέναντι τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου εἶναι ἐξ ἴσου ὑπόλογος καὶ ὁ τότε διευθυντὴς τῆς ἀνταλλαγῆς κ. Μητρομελέτης, ὁ ὁποῖος κόπτεται δῆθεν ὑπὲρ τῶν προσφυγικῶν δικαίων.

§144Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἶναι ὑποχρεωτικαὶ αἱ ἀποφάσεις.

§145Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ θέλω νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Διότι ὅλαι αἱ ἄλλαι ἀποφάσεις αἱ παρόμοιαι τοῦ 7μελοῦς συμβουλίου, αἱ ὁποῖαι ἀπεδείχθησαν ὅτι ἀναρμοδίως ἐπελήφθη καὶ ἔκρινεν ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν, ὅλαι αἱ ἄλλαι λέγω ἀποφάσεις ἐκτὸς μιᾶς ἢ δύο περιπτώσεων περὶ τῶν ὁποίων δὲν μπορῶ νὰ ὁμιλήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν· ὅλαι αἱ ἄλλαι αἵτινες ἀνέρχονται εἰς 30 περίπου δὲν ἐπληρώθησαν πλὴν 2 περιπτώσεων ἤτοι αὐτῆς ἐδῶ καὶ μιᾶς ἄλλης ἐπίσης σκανδαλώδους. Ὅλαι αἱ ἄλλαι παραμένουν ἐκκρεμεῖς καὶ τοῦτο δύναται νὰ μᾶς τὸ διαβεβαιώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διότι διεφώνησεν πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ 7μελοῦς συμβουλίου.

§146Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Παρομοία θὰ εἶναι καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ 11μελοῦς συμβουλίου.

§147Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι δὲν θὰ ἔκαμεν τὴν ἰδίαν γκάφαν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν παρεπέμπετο εἰς τὴν 11μελῆ ἐπιτροπὴν, αὕτη θὰ ἐδίκαζεν τὴν ὑπόθεσιν ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλων στοιχείων, ἐπὶ ἄλλης βάσεως καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς ἰδίας.

§148Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἔχει πολὺ σχέσιν μὲ τὰ ἄλλα. Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς δὲν ἐδέχετο τὴν ἀπόφασιν τῆς 7μελοῦς ἐπιτροπῆς τότε τὸ ζήτημα θὰ ἀνεπέμπετο εἰς τὴν 11μελῆ ἐπιτροπήν. Ἐὰν δὲ καὶ αἱ 2 ἐπιτροπαὶ εἶχον τὴν ἰδίαν γνώμην, τότε ἡ ἀπόφασις ἦτο ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν ὑπουργόν.

§149Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ 7μελὴς καὶ 11μελὴς ἐπιτροπὴ δὲν ἦσαν τὰ συμβούλια τὰ ἁρμόδια τὰ ὁποῖα θὰ ἔκρινον τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ἐφόσον ὅλοι συμφωνοῦν ὅτι ἡ μόνη ἁρμοδία ἦτο ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἄλλωστε ὑπάρχει γνωμάτευσις τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀνταλλαγῆς, διαφωνοῦντος ἀρχικῶς ἐπὶ τῆς πληρωμῆς τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, μὴ συμφώνου μὲ τὴν γνωμάτευσιν τοῦ συμβουλίου τοῦ 7μελοῦς. Ἡ γνωμάτευσις αὕτη δὲν ἐλήφθη διόλου ὑπ’ ὄψει ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐμονογράφησε τὴν ἀπόφασιν τοῦ 7μελοῦς· ὁπότε καὶ ὁ διευθυντὴς ἀνταλλαγῆς παρὰ τὴν ἐκπεφρασμένην ἔγγραφον γνώμην του δὲν ἐδυσκολεύθη ἀργότερα νὰ τὴν μονογραφήσῃ καὶ αὐτὸς διότι ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ γενικοῦ διευθυντοῦ σὺν τῇ ὑπογραφῇ τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταχωρηθῇ ἡ ἀπόφασις καὶ συνεπῶς νὰ πληρωθῇ τὸ ἄνω ποσὸν τῶν 719.000 δραχ. εἰς Ἀρμενίους. Ὁ κ. Μητρομελέτης ἔχει καὶ ἐκτενεστέραν ἑτέραν ἔκθεσιν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς παραπομπῆς τῆς ὑποθέσεως εἰς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἁρμόδιον κανὲν συμβούλιον ἐκ τῶν ἐδῶ πρὸ πάντων ἐπειδὴ διεφώνησεν ἡ πρωτοβάθμιος ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τοῦ ἀνταλλαξίμου καὶ ὅτι συνεπῶς μόνον ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἦτο ἁρμοδία εἰς τοῦτο. Ἐν τούτοις κατόπιν τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ὑπουργοῦ ἐμονογράφησεν ὡς ἀνέφερα ἤδη καὶ ὁ διευθυντὴς πολὺ περισσότερον δὲ ὁ γενικὸς διευθυντής, ὁ ὁποῖος κόπτεται περισσότερον ἀπὸ ὅλους διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι ἔχει τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποζημιωθοῦν αἱ δεσποινίδες Λίζα καὶ Ἀροῦς Καρνὴκ Παλιοζιὰν διότι δὲν συγκεντροῦν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἀνταλλάξιμοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται σήμερον εἶναι ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσῃ ὅτι: 1ον αἱ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἐκκρεμοῦσιν ἐνώπιον τῆς 7μελοῦς ἐπιτροπῆς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν διὰ νὰ διαταχθῇ μίαν ἡμέραν, ἀργότερα ἡ πληρωμὴ αὐτῶν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ προηγούμενον τῆς ὑποθέσεως τῆς σημερινῆς ἐπερωτήσεως καὶ 2ον ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ ἑξῆς ἡ προσφυγὴ ὅλων αὐτῶν τῶν μὴ ἐκ καταγωγῆς ὀρθοδόξων, εἰς τὸ συμβούλιον τὸ γνωμοδοτικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ νὰ κατορθώνουν νὰ κάνουν τὴν δουλειά τους εἴτε ἀπὸ τὴν μίαν εἴτε ἀπὸ τὴν ἄλλην ἐπιτροπήν. Διότι δυστυχῶς αἱ ἐπιτροπαὶ ὡς ἀνέφερα ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου εἶναι 7–8 αἱ γνωμοδοτικαὶ ἤτοι: Ἡ πρωτοβάθμιος ἐπιτροπὴ τῆς ἐρεύνης τῶν συνθηκῶν, ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, τὸ 11μελὲς συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ 7μελὲς συμβούλιον τοῦ ἰδίου ὑπουργείου ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἀνταλλαγῆς, ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως αἱ ἐπιτροπαὶ ἰθαγενείας κλπ. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως, ἐνῷ δὲν ὀφείλει νὰ πληρώνεται ἐν τούτοις πληρώνεται παρανόμως, διότι κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς κατηρτίσθη μία ἐπιτροπὴ πρὸς ἔλεγχον τῆς ἀγροτικῆς ἰδιότητος. Πάντως ὅμως ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ πληρώνεται. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπολύτως βέβαιον εἶναι ὅτι ὄχι μόνον πληρώνεται ἀλλὰ ἐπληρώθη καὶ ἀναδρομικῶς. Λοιπὸν λέγω, ὅτι θὰ ἀφίσωμεν νὰ συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτὴ ὥστε κάθε ἕνας νὰ μπορῇ νὰ καταφεύγῃ μὲ τὴν σειρὰν εἰς ὅλας τὰς ἐπιτροπὰς μέχρις ὅτου κατορθώσῃ νὰ ἀποσπάσῃ μίαν ἀπόφασιν;

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ ζήτημα αὐτό.

§151Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁμιλῶ ἀρκετὰ σαφῶς. Σᾶς ἀνέφερα τὸ ζήτημα αὐτὸ παρεμπιπτόντως διὰ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι μεταξὺ τῶν ἐπιτροπῶν καὶ τῶν συμβουλίων ὑπάρχει καὶ μία ἐπιτροπὴ ἡ ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν, ἡ ὁποία ἐνῷ δὲν ὀφείλει πληρώνει. Ἀνέφερα δὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ παρεμπιπτόντως, διότι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ γίνῃ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας ἐπερωτήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφόσον μία ἁπλῆ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη ζητημάτων ἁρμοδιότητος μικτῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπεφάσισεν χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ἁρμοδιότητα καὶ αἱ ἀποφάσεις ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ καὶ διετάχθη ἡ πληρωμὴ, λέγω ὅτι αὕτη ἡ πόρτα πρέπει νὰ κλείσῃ καὶ νὰ μὴ ἐπιλαμβάνωνται τὰ συμβούλια ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἰδικῆς των. Καὶ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς αὐτὰς ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, ὀφείλει ν’ ἀποφανθῇ τελικῶς, ἐφόσον ἡ μικτὴ ἐπιτροπὴ ἐξακολουθεῖ νὰ μὴ ἀποφαίνεται κατηγορηματικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι διΐστανται αἱ ἀπόψεις τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν Τούρκων. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἄλλη ἀρχὴ μᾶλλον ἁρμοδία νὰ κρίνῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐν προκειμένῳ ἐξακολουθοῦν νὰ διΐστανται ἐν γένει αἱ ἀπόψεις τῆς μικτῆς Ἐπιτροπῆς τόσον τῶν Ἑλλήνων μελῶν ὅσον καὶ τῶν Τούρκων. Οἱ μὲν Ἕλληνες λέγουν ὅτι μαζὶ μὲ τὴν θρησκείαν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ καταγωγή, οἱ δὲ Τοῦρκοι ἀποδέχονται ὅλους ὡς ἀνταλλαξίμους.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§153Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἁπλουστέρα, ἀπὸ ὅσον ἠθέλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ παραστήσῃ. Ἔχομεν 2 συμβούλια τὰ ὁποῖα συνιστῶνται διὰ νόμου καὶ τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία καὶ ὅλος ὁ κόσμος εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ σεβασθῶσι. Τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως εἶναι ἁπλοῦν. Ἡ πρωτοβάθμιος ἐπιτροπὴ τὴν 24)2)1927 ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 318 ἀπόφασιν δι’ ἧς ἐπεδίκαζεν. (ἀναγινώσκει). Ἡ πρώτη ἀπόφασις τὰς ἐθεώρησεν ἀνταλλαξίμους. Ἡ ὑπηρεσία...

§154Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πότε εἶναι ἡ ἀπόφασις;

§155Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι τῆς 24 Φεβρουαρίου 1927. Ἡ πρωτοβάθμιος ἐπιτροπὴ εἶναι τὸ μικτὸν συμβούλιον ἐφέσεως ὡς πρωτοβάθμιος ἐκτιμητικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία δικάζει.

§156Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐὰν ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ διαβάσετε, θὰ ἴδετε εὐθὺς ἀμέσως ὅτι τὸ ἕτερον μέλος τῆς οἰκογενείας θεωρεῖται Ἀρμένιος. Ἔρχεται κατόπιν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας.

§157Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως.). Μοῦ φαίνεται ὅτι ἡ μήτηρ ἦτο Ἑλληνίς.

§158Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἑλληνίς. Ἡ ὑπηρεσία, λοιπόν, τῆς ἀνταλλαγῆς, ἔχουσα ἀμφιβολίας τινὰς διὰ τὴν ἀνταλλαξιμότητα τῶν ἐν λόγῳ δύο κορασίων ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως, ἡ δὲ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 155 ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἀπόφασιν εἶχε δικαίωμα νὰ ἐφεσιβάλῃ ἡ μήτηρ εἰς συμβούλιον, τὸ ἀνώτατον συμβούλιον τὸ ἑδρεῦον ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ σχετικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν ἔφεσιν εἶναι ὁ ἀκόλουθος. Ὑπάρχει πρῶτα, πρῶτα τὸ πρῶτον ἄρθρον. (ἀναγινώσκει). Εἶναι, λοιπόν, ἓν ἀνώτατον συμβούλιον ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εἶχε δικαίωμα νὰ προσφύγῃ διὰ νὰ ἐφεσιβάλῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς εἰδικῆς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἡ ὁποία, ὡς εἴπομεν ἀποτελεῖται ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, ἐμελέτησε τὸ ζήτημα, ἠρεύνησε τὴν ἑρμηνείαν οὕτως εἰπεῖν, τὴν ἑρμήνευσιν τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης καὶ ἀπεφάνθη ὅτι ὄντως τὰ ἐν λόγῳ πρόσωπα εἶχον τὸν χαρακτῆρα τῆς ἀνταλλαξιμότητος καὶ κατόπιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης ὁ ἁρμόδιος τότε ὑπουργὸς ὁ κ. Ἐξηντάρης, διέταξε τὴν καταχώρησιν. Τώρα ἂν θέλωμεν νὰ ἐρωτήσωμεν τίνι τρόπῳ ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπή, οὕτως ἀποφανθεῖσα, δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου 1930. (ἀναγινώσκει). Τὸ ἄρθρον αὐτὸ καθορίζει σαφῶς τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ ἀνταλλαξιμότης. Οὐχὶ Ἕλλην ὀρθόδοξος. Δηλαδή, ὅταν λέγωμεν Ἕλλην ὀρθόδοξος ἐννοοῦμεν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Πᾶν στοιχεῖον φυλετικὸν πᾶς παράγων ἐξαρτώμενος ἢ συνδεόμενος μὲ τὴν καταγωγὴν οὐδαμῶς μνημονεύεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἔδωκε τὸ ἀνώτατον συμβούλιον τῆς ἰθαγενείας. Τώρα ἂν θέλετε νὰ βαδίσωμεν καὶ μακρότερον, νὰ ἴδωμεν δηλαδὴ πόθεν ἠρύσθη τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν ἔδωκε, θὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν ἀπόφασιν τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἡ ὁποία ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὡς γνωρίζητε δὲ κατὰ τὸ ἄρθρον 12ον τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης, ἡ μόνη ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ τὰ τοιαῦτα ζητήματα, τὴν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα ἔχουσα, εἶναι ἡ μικτὴ ἐπιτροπή. Ἔχω ἀνὰ χεῖρας μου τὴν ἀπόφασιν τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ ἄρθρον 35 εἶναι συντεταγμένον Γαλλιστί. (ἀναγινώσκει). Δηλαδή, λέγει, ὅτι ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ ὅρου αὐτοῦ «Μουσουλμανικὴ θρησκεία» ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ ταύτῃ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ φυλετικὸς παράγων. Εὑρισκόμεθα, λοιπόν, κύριοι, πρὸ μιᾶς ἀποφάσεως ρητῆς. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἡ ἀπόφασις λέγει ὅτι δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὸν φυλετικὸν παράγοντα ἀλλ’ ἑρμηνεύει τὴν ἀνταλλαξιμότητα ὅσον ἀφορᾷ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀθωμανοὶ ὑπήκοοι καὶ ἀνήκουν εἰς τὴν ὀρθόδοξον Ἑλληνικὴν ἐκκλησίαν. Καὶ μὲ τὴν λέξιν Ἑλληνικὴ ἐκκλησία ἐννοεῖ τοῦ Ἑλληνικοῦ Πατριαρχείου. Ἐκτὸς τῆς ἐκκλησίας τοῦ Πατριαρχείου ἀναφέρει τὸ Πατριαρχεῖον τῆς Ἀντιοχείας, τῶν Ἱεροσολύμων τῆς Ἀλεξανδρείας κ.τ.λ. τὴν ἐκκλησίαν τῆς Ρουμανίας, τοῦ Συνᾶ κ.τ.λ. Ἡ ἀπόφασις τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς καθορίζει τὸ ζήτημα σαφῶς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐν τάξει. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἐπερωτήσας εἰσῆλθεν, ἵνα ἐπικρίνῃ διατί ἠρμήνευσε κατὰ τὸν δεῖνα τρόπον ἡ διεθνὴς ἐπιτροπή. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀπὸ ἀπόψεως ἐφαρμογῆς νόμων εἶναι ἐν πληρεστάτῃ τάξει, ἐρειδομένη κυρίως ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως 35 τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς τῆς μόνης ἐχούσης δικαίωμα νὰ ἀποφαίνεται τελεσιδίκως ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων.

§159Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὶ χρονολογίαν φέρει ἡ ἀπόφασις;

§160Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). 31 Μαΐου 1927.

§161Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Διατὶ δὲν ἐπεκαλέσθη τὸ ἑπταμελὲς συμβούλιον τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, ἀλλ’ ἐβασίσθη ἐπὶ μιᾶς γνωματεύσεως τοῦ προέδρου;

§162Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι λελυμένη καὶ πάντως θὰ ἐπείσθητε ὅτι βεβαίως ὁ ἐπερωτήσας ἐπέδειξε ἕνα μεγάλο ἐνδιαφέρον διὰ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα.

§163Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ λάβω ὑπ’ ὄψει ποσῶς τὴν ἀπόφασιν 35 διότι δὲν τὴν ἔχω ἐνώπιόν μου ὁλόκληρον διὰ νὰ δύναμαι νὰ τὴν μελετήσω καὶ νὰ ἐκφέρω γνώμην ἐπ’ αὐτῆς. Ἐπέμεινα καὶ ἐζήτησα ποία ἦτο ἡ συγκρότησις τοῦ ἑπταμελοῦς συμβουλίου, διότι αὐτὸ πράγματι συγκροτεῖται ἀπὸ πρόσωπα διακεκριμένα καὶ κατέχοντα ἐξαιρετικὴν θέσιν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις κατ’ οὐσίαν καὶ ὅτι κατ’ οὐσίαν ἐξητάσθη ἀπὸ τὴν ἑπταμελῆ ἐπιτροπήν. Ἐν προκειμένῳ Ἀρμένιος συνεζεύχθη Ἑλληνίδα καὶ ὁ Ἀρμένιος ἀπέθανε πρὸ τῆς Ἑλληνίδος. Ἦτο φυσικὸν τὰ ὀρφανὰ νὰ ἐνεποτίσθησαν καὶ ἐνεπνεύσθησαν τὴν θρησκευτικὴν καὶ ἐθνικὴν συνείδησιν τῆς μητρός, διότι θρησκεία καὶ ἐθνικὴ συνείδησις ἐν τῇ Ὀθωμανικῇ αὐτοκρατορίᾳ ἦσαν συγκεχυμένα καὶ τὸ κυριώτατον χαρακτηριστικὸν τῆς ἐθνικότητος ἀπετέλει ἡ θρησκεία: Οἱ Ἕλληνες ὀρθόδοξοι ἦσαν πνευματικὰ τέκνα τοῦ Πατριάρχου. Τὸ ὅτι ἡ θρησκεία ἀπετέλεσε πολλάκις γνώρισμα τῆς ἐθνικότητος παρατηρεῖται καὶ εἰς ἄλλους λαούς, ἀλλὰ πολὺ πρὸ τοῦ μεγάλου πολέμου. Ἐν Τουρκίᾳ ὅμως ἀναμφισβητήτως τὸ κυριώτατον χαρακτηριστικὸν καὶ τὸ κυριώτατον γνώρισμα τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως εἶναι ἡ θρησκεία, ἡ δὲ ἐθνικὴ συνείδησις προσδιορίζεται κυριώτατα ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ ἐνδιαφερομένου, ἥτις ἀδιαφειλονεικήτως ἐπηρεάζεται διὰ τέκνα ὀρφανὰ καὶ μικρὰ ἀπὸ τὴν ἀνατροφὴν καὶ ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ ἐπιζῶντος γονέως. Δὲν μοῦ μένει ἀμφιβολία ὅτι καὶ ἐν προκειμένῳ ἡ ἐπιζήσασα μήτηρ Ἑλληνὶς τὴν καταγωγήν, ἐκ τῆς ὑπαγωγῆς τῶν τέκνων της εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ὀρθόδοξον Πατριαρχεῖον, ἐνέπνευσεν εἰς αὐτὰ καὶ Ἑλληνικὴν ἐθνικὴν συνείδησιν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι αὗται ὑπῆρξαν αἱ ὁδηγήτριαι σκέψεις τῆς ἑπταμελοῦς ἐπιτροπῆς καὶ δὲν νομίζω ὅτι δύναταί τις νὰ μεμφθῇ τοῦ κ. Ἐξηντάρη διότι συνεφώνησε μὲ τὴν γνώμην προσώπων καὶ ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των καὶ αὐτῶν καθ’ ἑαυτὰ διακεκριμένων.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον ὥραν 4. 30′ μ. μ. (Ὥρα 9.45′ μ. μ.)