1930.04.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64η

ΤΡΙΤΗ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπικυροῦνται μετὰ διόρθωσιν ἀβλεψίας, καθ’ ἣν φέρεται ὡς ἐψηφισμένον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων τοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς», τοῦ ὁποίου ἡ ψήφισις κατὰ πρότασιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑφυπουργοῦ ἀνεβλήθη).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Τὸ ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ἀποστέλλει ἀναφορὰν τοῦ εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν περὶ ἐκδόσεως ἀδείας διὰ τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Δουλγερίδου κατηγορουμένου ἐπὶ ἀπάτῃ. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ροδόπουλος καὶ Π. Χριστούλας καταθέτουσιν αἴτησιν τῶν κατοίκων Δελερίου τοῦ τέως δήμου Τυρνάβου ζητούντων τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου γρασιδίων. — Ὁ Παν. Δρίσης κάτοικος Ἡγουμενίτσης Ἠπείρου, ζητεῖ ἀποζημίωσιν ὡς χρηματίσας ὑπάλληλος τοῦ τουρκικοῦ κράτους καὶ τὴν προσθήκην τῆς σχετικῆς παραγράφου εἰς τὸ γʹ ἄρθρον τοῦ 1097 νόμου. — Ἡ κοινότης Αἰδηψοῦ ζητεῖ τὴν ἕνωσίν της μετὰ τῆς κοινότητος Λουτρῶν Αἰδηψοῦ, τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου 2188 τοῦ 1920 καὶ ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων τῆς κοινότητός των. — Τὸ σωματεῖον στιβαδόρων καπνοῦ Ξάνθης «ἡ Συμφιλίωσις» παρακαλεῖ ὅπως μὴ παραβιάζεται τὸ 8ωρον καὶ ὅπως ληφθοῦν σύντονα μέτρα κατὰ τῆς ἀνεργίας. — Οἱ διανομεῖς τῶν ἐν Ἀγρινίῳ ταχ. καὶ τηλ. ζητοῦν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν παράγραφον 27 τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου 3811 ὅπου ὑπήχθησαν καὶ οἱ διανομεῖς ἄλλων γραφείων. — Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον Γιδᾶ διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπανεκδίκασιν τοῦ ἀγροκτήματος Γιδᾶ. — Οἱ ἀμπελοκτήμονες νομοῦ Χανίων παρακαλοῦν ὅπως μὴ φορολογηθῶσιν οἱ ἄμβυκες. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει τηλεγράφημα τῆς ὁμοσπονδίας συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης ζητούσης τὴν μὴ διανομὴν τῶν γαιῶν Κυπριάδου. — Ὁ λαὸς Γαργαλιάνων καὶ Σκουροχωρίου ζητεῖ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ καὶ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ὑπαλλήλων τῶν μὴ προερχομένων ἐκ σταφιδοφόρων περιφερειῶν. — Ὁ σύλλογος θυμάτων καταχραστῶν συμβολαιογράφων ἡ «Θέμις» ὑποβάλλει τροποποιήσεις εἰς τὸ ὑπὸ κύρωσιν ἀπὸ 23)3)20 Ν. Δ. περὶ κύρους συμβολαιογραφικῶν τινων πράξεων. — Ὁ βουλευτὴς Καβάλλας κ. Α. Θεολογίτης καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ σωματείου γαλακτοπωλῶν Καβάλλας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει τηλεγραφήματα τοῦ ταμείου ἀμύνης οἰνοπαραγωγῆς Λευκάδος καὶ τῶν κατοίκων Ἄνω Ἐξανθίας καὶ Πλατυστόμου ζητούντων τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ ἀμβύκων. — Ὁ σύλλογος πτυχιούχων ὀδοντοϊατρῶν Ἀθηνῶν παρακαλεῖ ὅπως μὴ γίνουν ἀποδεκταὶ αἱ τροποποιήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἄρθρων 11 καὶ 44 τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ὀδοντοϊατρικῶν συλλόγων. — Ἡ ἕνωσις Συνοικισμῶν Καρδίτσης ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνωτάτου οἰκονομικοῦ συμβουλίου». Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Μυτιλήνης ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4448. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοργανώσεως Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας ἐν τῷ Κράτει». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μηχανικῶν ἐν γένει ἐγκαταστάσεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἱεροκηρύκων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Φωκᾶς, Κ. Πετσάλης, Ν. Γουργουρῆς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσαυξήσεως τῆς ἐπιδικασθείσης ἀποζημιώσεως λειβαδίων τινων ἀπαλλοτριωθέντων κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον 2052». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς χρήσεως λευκοῦ (κιτρίνου) φωσφόρου ἐν τῇ βιομηχανίᾳ τῶν πυρείων τῆς Διεθνοῦς Συμβάσεως». Οἱ κ. κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 3471 καὶ 4354». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 1, 2, 3. 4, καὶ 7, τοῦ νόμου 3607 τοῦ 1928, περὶ ἐφέσεως κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν Στρατοδικείων». Οἱ κ. κ. Α. Παπᾶς (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς), Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης), Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας), Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ προστασίας πολυτέκνων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μαρκάκης, Μ. Μπεσαντζῆς, Λ. Κουτσοπέταλος, Λ. Νάκος, Κ. Κεντούρης, Ι. Ἀνδριόπουλος, Α. Παπαθανάσης κ. λ. π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθηκῶν εἰς τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Νόμου 4321 «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Κυρέλλος καὶ Ν. Σπηλιώτης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 3416 «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων κ.λ.π. Οἱ αὐτοὶ κ. βουλευταὶ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεων εἰς τὴν νομοθεσίαν περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παχνὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 4173 περὶ Δασικοῦ Κώδικος». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσαυξήσεως τῆς ἐπιδικασθείσης ἀποζημιώσεως λειβαδίων τινῶν, ἀπαλλοτριωθέντων κατὰ τὸν Ἀγροτικὸν Νόμον 2051». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κοκκινάτος, Μ. Παπαδόπουλος, Π. Λούβαρης, Ν. Τερζόγλου, Σ. Ἀνθρακόπουλος, κ.λ.π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 4173 περὶ Δασικοῦ Κώδικος» (ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ροδόπουλος, Ι. Κουτσίνας, Ν. Ζαρίφης, Μ. Σαμαρᾶς, Ν. Ἀσκεπίδης, Π. Λούβαρης καὶ Ι. Ἀποστόλου ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 3446 περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων κ. λ. π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Τζερμιᾶς, Κ. Βλαχοθανάσης, Α. Θεολογίτης, Ν. Γαρδικιώτης, Α. Γαλανάκης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς». Ὁ κ. Α. Παπᾶς (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 4–8–923 περὶ ἀπαγορεύσεως ἀσκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ ἀρτοποιοῦ κλπ. ἂν δὲν εἶναι ἐφωδιασμένος διὰ βιβλιαρίου ὑγείας». καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ Ὑγειονομικοῦ Νόμου ΚΒʹ τῆς 25ης Νοεμβρίου 1845». Οἱ κ. κ. Γ. Σίδερης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως εἰσφορᾶς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Διεθνὲς Συνέδριον τῶν Διοικητικῶν Ἐπιστημῶν». Ἡ Γερουσία ἀποστέλλει: α) Τὴν παρ’ αὐτῆς τὸ πρῶτον ψηφισθεῖσαν πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 4157 τοῦ κυρώσαντος τὸ ἀπὸ 11 Μαΐου 1929 Ν. Δ. τὸ ἀφορῶν τὰς ἐν τῷ Κράτει ἐπιχειρήσεις παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας». καὶ β) τὸ παρ’ αὐτῆς τροποποιηθὲν μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισίν του σχέδιον νόμου «περὶ ταχυδρομικῆς ἀνταποκρίσεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων». —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3416 «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου καταβολῆς τῶν παγίων δικαιωμάτων Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν ἀποστρατευθέντων δυνάμει τοῦ Νόμου 4191 «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας Ἀξιωματικῶν». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Λαδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς διαφόρων πλημμυροπαθῶν τῶν τελευταίων πλημμυρῶν τῶν Ἀθηνῶν.

§3Χ. ΛΑΔΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ καὶ ὑπὲρ αὐτῶν πρόνοια, ἀφοῦ ὑπέστησαν καὶ αὐτοὶ τὰ πάντα.

§4Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις κάποιαν συνδρομὴν καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς παθόντας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουτζουρίδης.

§6Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ψήφισμα τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Ναυπλίου, ἀφορῶν τὴν κατάργησιν τῆς ἐπισκοπικῆς ἕδρας.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνογιάννης.

§8Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ Ν. Μεταξᾶς ζητεῖ δι’ ἀναφορᾶς του τὴν παροχὴν συντάξεως διὰ τὸν φόνον τοῦ υἱοῦ του ὑπενωμοτάρχου ἐν τῇ καταδιώξει λῃστοφυγοδίκων. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν σχετικῆς αἰτήσεως ὑπὸ τοῦ ἐνδιαφερομένου.

§9Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἄλλως τε εἶναι λογικὸν τὸ πρᾶγμα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς ὑπαξιωματικῶν μηχανικῶν τοῦ Π. Ν.

§11Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§12Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι ὄντως ἀβάσιμος ἡ ἀξίωσίς των καὶ ἀρνοῦμαι ἀπολύτως νὰ τὴν ἐξετάσω ὑπὸ τὸ πνεῦμα δικαιώσεώς των. Οὐχ’ ἧττον ἔχει ληφθῆ γενικὸν μέτρον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἱεροσπουδαστῶν τῆς ἱερατικῆς σχολῆς Ἄρτης.

§14Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Οἱ σπουδασταὶ οὗτοι διὰ τοῦ νόμου 3270 ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος νὰ διορισθῶσι διδάσκαλοι, ὅπερ παρεῖχεν εἰς αὐτοὺς ὁ παλαιὸς νόμος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου εἰσῆλθον οὗτοι εἰς τὴν σχολήν. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ περὶ αὐτῶν μέριμνα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§16Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τοῦτο μόνον ἔχω νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ ἀφαίρεσις ἀπὸ αὐτοὺς ἑνὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἐγνώριζον ὅτι ἀνῆκεν εἰς αὐτοὺς καθ’ ὃν χρόνον εἰσήρχοντο εἰς τὴν σχολήν, ἀποτελεῖ μίαν πρᾶξιν ἄδικον, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ συμβιβάσωμεν πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς νομιμότητος Οἱανδήποτε ἰσχὺν καὶ ἐὰν ἔχῃ ὁ νόμος, δὲν δύναται νὰ καταργῇ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἅπαξ παρεχώρησεν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ τῶν προσώπων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑπὸ τὸ Κράτος τοῦ παρελθόντος νόμου εἰσῆλθον, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἰσχύων ὁ μεταγενέστερος νόμος.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀνικάνου ἐφέδρου Σ. Γκιζελῆ σχετικῶς μὲ τὴν σύνταξιν.

§18Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω κ. βουλευταί, ὀλίγον μὲ μίαν κατάφωρον ἀδικίαν ἡ ὁποία ἔγινεν ἐναντίον ἑνὸς στρατιώτου ὁ ὁποῖος κατέστη ἀνίκανος ἀπὸ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας του. Ἐπανειλημμένως κατέφυγον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ζητῶν τὴν διόρθωσιν τοῦ κακοῦ, πλὴν ὅμως δὲν κατώρθωσα τίποτε. Εὐτυχῶς ὅτι σήμερον παρίσταται πλὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ὁποῖον ἐξ ἴσου ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα. Εἶναι σοβαρώτατον, κ. ὑπουργέ· μολονότι ἀφορᾷ ἕνα καὶ μόνον ἄνθρωπον ἐν τούτοις ἔχει γενικωτέραν σημασίαν, ὅπως γενικωτέραν σημασίαν ἔχει καὶ ἡ καταπάτησις ἑνὸς δικαίου. Ἐπικαλοῦμαι λοιπὸν τὴν δικαίαν κρίσιν σας, κ. ὑπουργέ. Ἐπανειλημμένως προσέφυγον εἰς τὸ συμβούλιον θυμάτων πολέμου καὶ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν συνέδριον ὅπερ ἐξέδωκεν ἐπανειλημμένως ἀποφάσεις. Αἱ πληροφορίαι μας διὰ τὸν στρατιώτην αὐτὸν ἦσαν αἱ ἑξῆς: Ὑπηρέτει εἰς τὸ μέτωπον τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἐνῷ ἀλληλογραφοῦσε τακτικῶς μὲ τὴν οἰκογένειάν του χωρὶς κανὲν σημεῖον ἀνησυχίας, ἔπαυσεν ἀποτόμως νὰ ἔχῃ ἀλληλογραφίαν μὲ τὴν οἰκογένειαν του αὐτήν, τοῦτο δὲ συνέβαινε τὸ 1920. Ἡ οἰκογένειά του, ἡ ὁποία ἐδικαιολόγει διαφοροτρόπως τὴν ἀπότομον διακοπὴν τῆς ἀλληλογραφίας, ἐπερίμενεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὴν ἐπιστροφήν του. Μετὰ τὴν καταστροφὴν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἦλθαν οἱ ἀπολυόμενοι ἔφεδροι, ἐγύρισαν καὶ οἱ αἰχμάλωτοι, ἐν τούτοις ἐκεῖνος δὲν ἐπανῆλθε· τὴν στιγμὴν ὅμως ποὺ ἡτοίμαζον τὰ μνημόσυνά του διότι εἶχον ἀπελπισθῆ, παρουσιάσθη, ἀλλά, δυστυχῶς, ὅπως παρουσιάσθη θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ παρουσιάζετο καθόλου. Ἐπανῆλθε τρελλός. Εἰς τὰς διαφόρους του δηλώσεις ἔλεγεν ὅτι ἦτο καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα αἰχμάλωτος καὶ ὅτι ὁ ἀγὰς ποὺ τὸν μετεχειρίζετο εἰς διαφόρους σκληρὰς ἐργασίας, τὸν ἔτρεφε κακῶς κ.τ.λ. Ὅλοι ἐπίστευον ὅτι αἱ κακουχίαι καὶ αἱ περιστάσεις αὐταὶ τὰς ὁποίας διηγεῖτο ὅτι ὑπέφερεν τοῦ ἀφῄρεσαν τὸ λογικόν, διότι προηγουμένως ἦτο ὑγιέστατος. Ἡ δὲ οἰκογένεια του ὑπέβαλεν αἴτησιν πρὸς ἀπονομὴν συντάξεως, ἀφοῦ ἐβεβαιώθη ἀπὸ τοὺς τοπικοὺς ἐκεῖ ἰατροὺς ὅτι αὐτὸς ἔπασχεν ἀπὸ ἀνίατον νόσημα. Ὅταν ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις πρὸς ἀπονομὴν τῆς συντάξεως ἡ διοίκησις διέταξεν ἀνακρίσεις ἂν ἦτο ἢ ὄχι προηγουμένως ὑγιειής. Προσῆλθαν στρατιῶται οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσαν μαζί του ὡρκίσθησαν 4–5 καὶ εἶπαν ὅτι: «συνεπηρετοῦμεν μαζὶ καὶ ἦταν καλά, ἀλλὰ αἰφνηδίως ἐχωρίσθημεν πρὸ πολλοῦ καὶ τὸν ἐπαναβλέπομεν τώρα. Μᾶς ἐβεβαίωσε πῶς ἦτο αἰχμάλωτος καὶ ἀπὸ αὐτό πιστεύομεν ὅτι ἔπαθε». Ἡ ὑπόθεσις ἔφθασεν εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Στρατοῦ. Κατὰ τὴν ἐξέτασιν ἡ ἐπιτροπὴ ἀντελήφθη ὅτι αὐτὸς εὑρίσκετο εἰς τὸ φρενοκομεῖον καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ποὺ ἔλεγε πῶς ἦτο αἰχμάλωτος καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐφαντάσθη, δὲν γνωρίζω πῶς, ὅτι οἱ μάρτυρες ἐψεύδοντο, καὶ ἐσκέφθη νὰ τοὺς καταγγείλῃ ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ, ἐξ ἐπιεικείας δὲ μοῦ εἶπον, δὲν τοὺς κατήγγειλεν· ἐν τούτοις ὅμως οἱ μάρτυρες αὐτοὶ κάθε ἄλλο παρὰ ψεύδη εἶπαν, εἶπον ὅ,τι ἐκεῖνος τοὺς διεβεβαίωσεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀντὶ νὰ τιμωρήσῃ αὐτοὺς διότι ψευδῶς ὡρκίσθησαν καὶ ἐξηπάτησαν τὴν ὑπηρεσίαν ὅτι ἦτο αἰχμάλωτος ἐνῶ δὲν ἦτο, τιμωρεῖ αὐτὸν μὴ παρέχουσα τὴν σύνταξιν. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, ἡ ἐν τῷ φρενοκομείῳ διαμονὴ δὲν ἦτο εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ στρατιώτου αἰχμαλωσία. Περὶ τὸν μῦθον αὐτὸν στρέφεται ὅλη ἡ ὑπόθεσις. Τὸ συμβούλιον θυμάτων πολέμου καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν συνέδριον ἰσχυρίζονται, ὅτι ἀφοῦ ψευδῶς ἐβεβαίωσεν ὅτι ἦτο αἰχμάλωτος ἐνῶ δὲν ἦτο, δὲν δικαιοῦται συντάξεως καὶ διότι τὸ πάθημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον πάσχει δὲν προέρχεται ἀπὸ αἰτίαν πολέμου Προσέφυγε καὶ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου· ἐδέχθη τὴν αἴτησιν του ἠκύρωσε καὶ ἐξηφάνησεν ὅλας τὰς προηγουμένας ἀποφάσεις καὶ παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν πάλιν εἰς τὸ συμβούλιον θυμάτων πολέμου διὰ νὰ κανονήσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς συντάξεως, τὸ ποσὸν τῆς συντάξεως. Τὸ συμβούλιον, παρὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀπορρίπτει καὶ πάλιν τὴν αἴτησίν του, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὸ νόσημα τὸ ὁποῖον ἐδέχετο ἡ ἀνωτάτη ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ στρατοῦ, δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον δίδει δικαίωμα συντάξεως—ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ νοσήματος τὸν ὁποῖον δίδει ἡ ἀνωτάτη ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ εἶναι ἡ πρωτόγονος ἄγνοια, εἰς τὸ θεραπευτήριον δὲ εἰς τὸ ὁποῖον εἰσῆλθε τὸ χαρακτηρίζουν ὡς «διανοητικὴν σύγχισιν». Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι εἶναι ἓν σοβαρώτατον ζήτημα.

§19Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι σύγχισις ἐξουσιῶν, κ. Παπαστρατῆ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικάσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Βουλή, ὅπως δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ τὸ νὰ τροποποιοῦνται αἱ κείμεναι διατάξεις κατὰ τὸ συμφέρον τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ἐνδιαφερομένου. Τὸ ζήτημα ἀνήκει εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὄχι σὲ μᾶς.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουτζουρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων παλαιᾶς Ἐπιδαύρου, περὶ λήψεως ὑπὲρ αὐτῶν μέτρων λόγῳ καταστροφῆς ἐκ πλημμυρῶν.

§21Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ Προνοίας. Διὰ σωρείας ἐπιστολῶν καὶ τηλεγραφημάτων ἐκ Ναυπλίας μᾶς ἔρχονται καθ’ ἑκάστην παράπονα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς καταστροφὰς αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐκ βροχῶν οὐδεμίαν ἐπέδειξε στοργήν. Ἡ κοινότης Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἐπιδαύρου ὑπέβαλε τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον. Ἔκτοτε καίτοι παρῆλθε πλέον τοῦ 1½ μηνός, οὐδεμία προσοχὴ ἐδόθη. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως παράσχῃ τὴν συνδρομήν της προκειμένου μάλιστα καὶ περὶ πόλεως ἱστορικῆς. Τὸ μέγεθος τῆς καταστροφῆς εἶναι τοσοῦτον, ὥστε ὁ νομάρχης ἐπανειλημμένως ἐπεκαλέσθη τὴν Κυβερνητικὴν ἀρωγήν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§23Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ συστήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπόθεσιν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος ἐκ Ναυπλίου, καθ’ ὅσον ἐγένοντο ἀληθῶς πολλαὶ ζημίαι εἰς τὴν πόλιν τῆς Ἐπιδαύρου, καὶ ἂν καὶ ἀνεφέρθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰς τοπικὰς ἀρχὰς οἱ παθόντες κάτοικοι, μέχρι τοῦδε δὲν ἐλήφθη οὐδεμία πρόνοια ὑπὲρ τῆς πόλεως. Νομίζω ὅτι δὲν στέργει οὐδεὶς λόγος νὰ ἐγκαταλειφθῇ καὶ πρέπει νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἀπορίαν μου, διότι ἐδείχθη μία ἀστοργία ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν περίστασιν. Ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ δεικνύεται ἰδιαιτέρα προσοχὴ καὶ εὐγνωμοσύνη πρὸς τὰς πόλεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι διεδραμάτησαν ἕνα μέρος τόσον λαμπρὸν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀνεξαρτησίας. Νομίζω, ὅτι ἤδη ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα.

§24Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς παροχῆς βοηθημάτων, εἶναι φανερὸν ὅτι ἐκφεύγει τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας ὑπαγόμενον εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἔχει λάβει γνῶσιν τῶν ζημιῶν καὶ καταστροφῶν αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκ τῶν πλημμυρῶν καὶ ἐγκαίρως διέταξε τὰς ἐπιτοπίους ἀρχὰς νὰ ὑποδείξουν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖαι ἐνδείκνυνται.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκούτσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐνοικιαστῶν κτημάτων τοῦ ἐφεδρικοῦ ταμείου νομοῦ Ρεθύμνης.

§26Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ὡς γνωρίζετε κατὰ τὸ 1927 ἐγένετο μίσθωσις τῶν διαφόρων κτημάτων τοῦ ταμείου τοῦ νομοῦ Ρεθύμνης, ἀλλ’ ἔκτοτε δὲν ἐμεσολάβησαν μόνον ἀφορίαι, ἀλλὰ καὶ πτώσεις σημαντικαὶ τοῦ ἐλαίου. Οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν ὑποβάλλουν ἀναφορὰν καὶ ἐξαιτοῦνται ὅτι, προκειμένου νὰ ληφθῇ μέριμνα ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, νὰ ἐπεκταθῇ, εἰ δυνατόν, τοῦτο καὶ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς τοὺς προαναφερθέντας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουτζουρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λερμπάκας–Ναυπλίας.

§28Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην κ. Πρόεδρε.

§29Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παΐζης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἁγίας Εὐφημίας.

§31Α. ΠΑΪΖΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, τὸ τελευταῖον διήμερον τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου πρωτοφανὴς θύελλα κατέστρεψε τὰ λιμενικὰ ἔργα τῆς Ἁγίας Εὐφημίας. Οἱ κάτοικοι κατόπιν τῶν μεγάλων καταστροφῶν ἀπέστειλαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα: (ἀναγινώσκει). Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς ἀναγγείλῃ ποῖα μέτρα ἔλαβε διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα τῆς Ἁγίας Εὐφημίας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς κατεστραμμένα καὶ ἂν δὲν λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις, ὑπάρχει φόβος μὲ νέαν θύελλαν νὰ καταστραφῇ ἐντελῶς ὁλόκληρος ὁ λιμὴν τῆς Ἁγίας Εὐφημίας. Εἶναι δὲ ὁ λιμὴν τῆς Ἁγίας Εὐφημίας ὁ καλλίτερος λιμὴν τῆς Κεφαλληνίας.

§32Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ὡς ἔλαβεν γνῶσιν τῆς καταστροφῆς ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὴν Ἁγίαν Εὐφημίαν ἀμέσως τὴν ἑπομένην διέταξε τὸν ἁρμόδιον μηχανικὸν νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν σχετικὴν περὶ τῶν ζημιῶν αὐτῶν. Αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν ζημιῶν ἀνέρχονται εἰς 300 χιλιάδας δραχμάς. Δυστυχῶς τὸ ἐκεῖ λιμενικὸν ταμεῖον εἶναι πτωχὸν καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν σχετικὴν δαπάνην. Ἐπερωτήθην καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν ἐπ’ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, καὶ ἐκεῖ ἐλέχθη ὅτι δῆθεν ὑπεσχέθην ὅτι θὰ ἐνισχύσῃ τὸ δημόσιον· ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν σχετικὴν διάταξιν προβλέπουσαν τὴν τοιαύτην ἐνίσχυσιν τῶν λιμενικῶν ταμείων.

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ συστήσω ὅπως ἀφοῦ δὲν ἔχει τὸ λιμενικὸν ταμεῖον καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ λιμὴν ἐκεῖνος τῆς Ἁγίας Εὐφημίας εἶναι καλὸς λιμὴν—διότι ἐγὼ ἔχω διέλθει ἀπ’ ἐκεῖ καὶ τὸν γνωρίζω—τὸ Κράτος νὰ ἐνισχύσῃ. Δὲν δύνασθε νὰ τὸν ἀφήσετε νὰ καταστραφῇ τελείως, ἐφ’ ὅσον τὸ λιμενικὸν ταμεῖον δὲν ἔχει μέσον νά τὸ ἀποκαταστήσῃ. Νομίζω ἀπαραίτητον ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ συνεννοηθῆτε μετὰ τοῦ συνδέλφου σας κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα παρασχεθῇ μία πίστωσις πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ λιμένος. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον καὶ ἀπαραίτητον, εἶναι τό ὅτι δὲν δύναται νὰ μείνῃ ὁ λιμὴν ἐν τῇ καταστάσῃ αὐτῇ διότι ἀσφαλῶς θὰ ἐπέλθουν τελικαὶ καταστροφαὶ καὶ νομίζω ὅτι οὐδέποτε τὸ Κράτος ἐπιτρέπεται ν’ ἀφήσῃ νὰ ἐπέλθῃ μία τοιαύτη καταστροφὴ εἰς τὸν λιμένα, διότι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον δὲν εἶναι εἰς θέσιν σήμερον νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν καταστροφὴν ἡ ὁποία ἐπῆλθεν. Καὶ θὰ ἐπέλθουν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καταστροφαὶ μεγαλείτεραι καὶ ὁ τόπος ἐκεῖ θὰ ὑποφέρῃ διότι θὰ στερηθῇ λιμένος καλοῦ καὶ οὐσιωδεστάτου. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ ληφθῇ μέριμνα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωκᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§35Α. ΦΩΚΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς ἀφορώσης τὴν λόγῳ τῆς τελευταίας θυέλλης καταστροφὴν τοῦ λιμένος Ἁγίας Εὐφημίας Σάμης παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ὅπως ἐξαιρετικῶς μεριμνήσῃ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἐζητήθησαν σχετικαὶ πληροφορίαι καὶ ἐγένετο γνωστὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἔκτασις τῶν καταστροφῶν τῶν λαβουσῶν χώραν εἰς ἕνα ἐκ τῶν καλλιτέρων καὶ μᾶλλον ἐμπορικῶν λιμένων τῆς ἐπαρχίας Σάμης, συμπίπτει δὲ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ ἐκεῖ λιμενικὸν ταμεῖον ἀποταμιεύματα τοιαῦτα ὥστε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ ἔστω καὶ προχείρως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ὅπως συνδράμῃ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν καὶ προσέλθῃ ἀρωγὸν τὸ Κράτος ἔστω καὶ διὰ μικροῦ ποσοῦ πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν, ὅπως ἡ στήριξις τοῦ Φάρου κ.λ.π.· καὶ ἐν συνεχείᾳ προτείνω νὰ συναφθῇ δάνειον 300.000 δραχμῶν τῇ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους πρὸς ἐπισκευὴν τοῦ καταστραφέντος λιμένος, τοιαύτη δὲ μέριμνα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ δικαιολογημένη πλήρως εἶναι καὶ ἐπιβάλλεται ἐκ τῆς σκληρᾶς τῶν πραγμάτων ἀνάγκης, ἔχω δὲ πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἰδιαιτέρως ἐκτιμήσῃ τὴν παροῦσαν σύστασιν καὶ θέλει ἱκανοποιήσῃ ταύτην, εὑρισκομένη πρὸ μιᾶς τόσον δικαίας καὶ ἐπιβεβλημένης ἀνάγκης.

§36Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ὑπάρχουν πόροι ἐπαρκεῖς πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου τούτου, δὲν ἀπαιτεῖται ἐγγύησις τοῦ Κράτους. Δυνάμεθα ἐν τούτοις νὰ μεσολαβήσωμεν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν παρακαταθηκῶν καὶ δανείων, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη παροχῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν πόροι ἐπαρκεῖς.

§37Α. ΦΩΚΑΣ. Ὅπως δήποτε, νὰ γίνῃ μία σύστασις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου Τ.Τ.Τ. διαφόρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος.

§39Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἑνώσεως ἀκτημόνων Πενταπόλεως.

§41Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν παρετήρησα, ὅτι εἰς ὁλόκληρον τὴν Μακεδονίαν τὰ μισθώματα τὰ ὁποῖα καθορίζονται ἐπὶ τῶν ἀνταλλαξίμων γαιῶν τῶν παραχωρηθεισῶν εἰς τοὺς ἀκτήμονας ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ διετεθεισῶν εἰς αὐτοὺς ὑπερβαίνουσι τὴν κανονικὴν ἀξίαν τῶν γαιῶν. Δηλονότι εἰς τὸ Παγγαῖον καθώρισεν ἐτήσιον μίσθωμα μέχρις 600 δραχμῶν, εἰς τὴν περιφέρειαν Παγγαίου καθώρισε ἐτήσιον μίσθωμα μέχρι 550 δρχ. τὸ δεκαδικὸν στρέμμα ὡς ἀναφέρει ἡ ἕνωσις ἀκτημόνων Πενταπόλεως. Ἡ ἀξία τῶν γαιῶν αὐτῶν, ὡς εἶναι γνωστὸν κατὰ τὸ 1914–1915 δὲν ἦτο ἀνωτέρα τῆς............ Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καθορίζει ποσὰ ἀνώτερα τῶν 500 καὶ 600 δρχ. τὸ στρέμμα. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον καθορίζει τὰ μισθώματα ἡ Τράπεζα δὲν εἶναι δίκαιος, καὶ νομίζω ὅτι ὑποχρέωσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἶναι νὰ ἐπέμβῃ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνουν οἱ ἀγρόται 500 δρχ. ἐνοίκιον. Αὐτὴν τὴν σύστασιν ἔχω νὰ κάνω καὶ παρακαλῶ τὸ κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐπιμελητηρίου Πρεβέζης.

§43Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Πρεβέζης ἐζήτησε τὴν λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς τοῦ νομοῦ καὶ ὑπὲρ τῶν σχολείων αὐτοῦ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργὸν ὅπως μελετήσῃ τὸ ὑπόμνημα τοῦτο καὶ συστήσῃ εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ὅπως ἐνδιαφερθοῦν διὰ τὰ γενικώτερα ζητήματά του. Ἐπίσης γιὰ τὴν πλήρωσιν τῶν θέσεων τῶν σχολείων, αἱ ὁποῖαι χηρεύουν, παρακαλῶ ὡσαύτως τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως εὐμενῶς ἐξετάσῃ τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γερογιάννης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§45Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τοῦ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου τόσον διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν σχολείων ὅσον καὶ διὰ τὰ λοιπὰ αἰτήματα τοῦ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἡρακλείου.

§47Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τὴν συνιστῶ κ. Πρόεδρε.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἰατροῦ Πύρρου, αἰτουμένου τὴν πληρωμὴν τῶν ἀπὸ ἔτους καθυστερουμένων ἀμοιβῶν του ἐξ ἰατροδικαστικῶν ἐργασιῶν του.

§49Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Κύριε ὑπουργέ, ὅλοι οἱ ἐκτελέσαντες ἰατροδικαστικὰς πράξεις ἀπὸ ἑνὸς ἔτους καὶ ἐντεῦθεν μολονότι ὑπέβαλον τὰ δικαιολογητικά των, ἐν τούτοις δὲ ἐξηλέγχθησαν διὰ τὸν λόγον ὅτι ἠκυρώθη τὸ διάταγμα δὲν ἐπληρώθησαν δὲ οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεώς των εἰς διάφορα μέρη οὔτε τὰ ἀναγκαῖα φάρμακα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις τῶν ἰατρῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκτελοῦν ἰατροδικαστικὰς πράξεις καὶ δι’ αὐτὸ ἀποφεύγουν ταύτας. Ἔχετε ὑποβάλλει κ. ὑπουργέ, ἕν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προταχθῇ διότι κινδυνεύει νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ μείνῃ.

§50Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὴν Βουλήν, πῶς ἀκριβῶς ἔχει τὸ ζήτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀνάγκη νὰ προταχθῇ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὸ ἐγγράψῃ πρῶτον εἰς τὴν αὐριανὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται καὶ ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τήν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ὁ κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§52Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις κ. Πρόεδρε, ἀπὸ πολλοῦ ἀνεγνώρισεν ἕν ἄδικον τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς βάρος ἐνίων ὑπαλλήλων καὶ κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς καὶ εἰς αὐτοὺς τοῦ ½ τῶν 3)16. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις ἀπεσύρθη, ἐκυκλοφόρησε δὲ ἡ φήμη ὅτι ἀπεσύρθη ὁριστικῶς. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ἔχωνται ἀληθείας αἱ φῆμαι αὗται καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν θὰ ὑποβληθῇ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑποχρεωτικοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὴν κατάληψιν θέσεων ἐμμίσθων ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν βοηθῶν ἰατρῶν κρατικῶν, δημοτικῶν, κοινοτικῶν καὶ πανεπιστημιακῶν νοσοκομείων ὡς καὶ τοιούτων ἀποτελούντων νομικὰ πρόσωπα δημοσίου ἢ ἰδιωτικοῦ δικαίου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐθνικοῦ Μιχαλείου ὀρφανοτροφείου». (ψιφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διευθετήσεως τῶν ἐκ τῆς διανομῆς τῶν οἰκοπέδων Δοξάτου προκυψασῶν διαφορῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μαντᾶς.

§54Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὁπότε προεβλήθησαν ἐκ μέρους συναδέλφων καὶ δὴ ἐγκριτωτάτων συναδέλφων, ὅπως τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ, ὡρισμέναι ἀντιρρήσεις διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὡς ἀντισυνταγματικοῦ, ἡ Κυβέρνησις τότε ἐδήλωσε διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἐξητάζετο ἐὰν δηλαδὴ καὶ κατὰ πόσον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προσκρούει ἐπὶ συνταγματικῶν διατάξεων, ὁπόταν τὴν γνώμην ταύτην ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἵνα ἐπ’ αὐτοῦ νὰ συζητήσωμεν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον αἱ γνῶμαι αὗται ἐστηρίζοντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συντάγματος. Ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον οὐδεμίαν ἐποιήσατο δήλωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προσκρούει πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ προβαίνει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Κύριοι βουλευταί, ἡ τάσις ἡ ὁποία παρατηρεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῶν διαφόρων σχέσεων αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται ἀπὸ δεκαετίας ὁλοκλήρους εἶναι τάσις ἡ ὁποία, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένη σχετικῶς πρὸς τὰ κεκτημένα δικαιώματα τῶν πολιτῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐπὶ ἑτέρου ψηφιζομένου νομοσχεδίου ἔλεγεν: Εἶναι ἀδύνατον, ἐφόσον παραβλάπτονται τὰ κεκτημένα δικαιώματα νὰ ἐπιτρέψω τὴν ψήφισιν ὡρισμένων διατάξεων ἐπὶ τῶν ὁποίων εἴχομεν ἡμεῖς ἀντιρρήσεις. Ἐχόμενοι, κύριοι, τῶν ἀρχῶν τούτων ἐρωτῶμεν τὴν Κυβέρνησιν «τὸ προκείμενον τοῦτο νομοσχέδιον παραβλάπτει κεκτημένα δικαιώματα; ναὶ ἢ οὔ; Εἶναι ἀναμφισβήτητον κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραβλάπτει τὰ δικαιώματα ὡρισμένων πολιτῶν καὶ θὰ ἀποδείξω τοῦτο ἀμέσως. Πάντες γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, τὰς καταστροφὰς τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ ἐν Δοξάτῳ οἰκοῦντες κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1912–1913. Πάντες γνωρίζετε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρέθησαν οὗτοι καὶ μετὰ τὰς σφαγὰς αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸς ἀποκατάστασιν αὐτῶν. Μετὰ τὴν ἐκδίωξιν ἐκεῖθεν τοῦ ἐχθροῦ ἐπηκολούθησαν διάφοροι νόμοι καὶ διάφορα διατάγματα καὶ ἐπέτρεψαν εἰς τοὺς γηγενεῖς καὶ κατοίκους τοῦ Δοξάτου νὰ δοθοῦν οἰκόπεδα ἵνα ἐπ’ αὐτῶν καθήσουν καὶ κτίσουν τὴν πόλιν ἡ ὁποία εἶχε καταστραφῆ ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς. Καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1921, δυνάμει τοῦ νόμου 1728, ἐγένετο ἡ διανομὴ τῶν οἰκοπέδων, ἔκτοτε δέ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐκδοθέντος τότε διατάγματος καὶ εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον ἀναφέρονται διάφοροι ὅροι, ὅπως (ἀναγινώσκει). Ἐν τῷ διατάγματι τούτῳ εἶχε τεθῆ καὶ μία ὡρισμένη προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκτελέσωσιν οὐδὲν ἔργον. Ἀλλ’ ἔκτοτε παρῆλθε δεκαετία ὁλόκληρος καὶ τὸ διάταγμα τοῦτο ἐν ἄρθρῳ 19 λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ὁ περιορισμὸς ποὺ ἐτέθη, εἶναι ἓν ἔτος. Παρῆλθον ἤδη, κύριοι συνάδελφοι ἀπὸ τῆς προθεσμίας ταύτης πολλὰ ἔτη καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐδόθησαν καὶ ὁριστικὰ παραχωρητήρια εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐγένοντο αἱ διανομαὶ τῶν κτημάτων, διὰ τῶν παραχωρητηρίων δὲ τούτων, κύριοι συνάδελφοι, μεταβιβάζεται αὐτὴ αὕτη ἡ κυριότης εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ Δοξάτου, καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν ἐκ τῶν παραχωρητηρίων τὸ ὁποῖον ἔχει μεταγραφῆ καὶ εἰς τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον καὶ ἐξ αὐτοῦ θὰ συναγάγητε σεῖς τὰ συμπεράσματά σας ἐὰν δύνασθε σήμερον κατόπιν τούτου, νὰ ψηφίσητε τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ δὲ τὰ παραχωρητήρια τὰ περισσότερα μετεγράφησαν εἰς τὸ ὑποθησαυροφυλακεῖον καὶ ἐκεῖνοι ἐγένοντο οἱ κύριοι τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν, δυνάμει τοῦ νόμου καὶ ἔρχεσθε, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ἀκυρώσητε τὰ παραχωρητήρια αὐτά. Διὰ τίνος νόμου θὰ τὰ ἀκυρώσητε; Μὲ ποίαν διάταξιν νόμου θὰ εἰπῆτε ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἔδωκα σᾶς τὸ παίρνω πάλιν ἐφ’ ὅσον ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένοντο καὶ μεταβιβάσεις, ἐγένοντο πωλήσεις καὶ ἐδόθησαν ὡς προίξ;

§55Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε μετεγράφησαν;

§56Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἰς τὰς 12 Δεκεμβρίου 1923. Παρ’ ὅλα αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, λόγῳ τῆς συρροῆς τῶν προσφύγων ἐν Δοξάτῳ, παρεχωρήθη μέγας ἀριθμὸς οἰκοπέδων καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ὀνομαστικῶς πόσα οἰκόπεδα ἔχουν παραχωρήσει εἰς τοὺς ἐγκατασταθέντας πρόσφυγας. (ἀναγινώσκει). Ἐν ὅλῳ 222 οἰκόπεδα.

§57Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουν γίνει οἰκοδομαί.

§58Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μάλιστα.

§59Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν προσέξατε τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου θὰ ἰδῆτε, ὅτι αὐτοὶ δὲν θίγωνται.

§60Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Θίγονται διότι τοὺς περιορίζουν, ἐνῷ αὐτοὶ ἔχουν ἐγκατασταθῆ καὶ ἔχουν τὰ οἰκόπεδά των ἀπὸ τοῦ 1913. Ὑπάρχουν, κύριοι, 58 πρόσφυγες μὴ ἀποκατασταθέντες διὰ τοὺς 58 αὐτοὺς πρόσφυγας ὑποβάλλετε σήμερον τὸ ἀντισυνταγματικὸν αὐτὸ νομοσχέδιον καθ’ ἡμᾶς, διὰ νὰ πάρουν τὰ οἰκόπεδα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι πραγματικοὶ καὶ νὰ περιορίσουν αὐτοὺς εἰς τὸ ἐλάχιστον μέρος, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς πρόσφυγας αὐτοὺς εἰς τὰς πέριξ τοῦ Δοξάτου ὑπαρχούσας ἐκτάσεις. Ἐκτὸς τῶν ἐκτάσεων τούτων ὑπάρχουν ἀπέναντι τοῦ Δοξάτου καὶ πλατεῖαι καὶ ἐπὶ τῶν πλατειῶν αὐτῶν τῶν διαφόρων ἄλλων δενδροστοιχιῶν τὰς ὁποίας ἔχει καθορίσῃ τὸ σχέδιον τῆς ρυμοτομίας καὶ ἐπ’ αὐτῶν κάλλιστα θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς 58 αὐτοὺς πρόσφυγας καὶ νὰ μὴν ἔλθῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ἀφαιρέσῃ αὐτὰ τὰ κτήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν κεκτημένα δικαιώματα. Διότι σᾶς ἐρωτῶ, κύριε ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκυρώσητε τὸ παραχωρητήριον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔχει μεταγραφῆ ἀπὸ διετίας εἰς τὸ ὑποθηκοφυλάκιον καὶ ἔχουν γίνει καὶ μεταβιβάσεις ἐπὶ τοῦ κτήματος τούτου;

§61Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αἱ μεταβιβάσεις θεωροῦνται ἰσχυραὶ ἐφόσον ἐγένοντο μέχρι 1 Φεβρουαρίου 1929. Ἀσφαλῶς γίνεται ἕνας περιορισμὸς τῆς ἰδιοκτησίας.

§62Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀφαιρεῖτε τὴν ἰδιοκτησίαν;

§63Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Περιορισμὸς τῆς ἰδιοκτησίας γίνεται, τὸ δὲ σύνταγμα ἐπιτρέπει τὸν περιορισμὸν τῆς ἰδιοκτησίας. Ἂν ἀναγνώσατε τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἴδετε ὅτι ἡ ἰδιοκτησία αὐτὴ ἀπεκτήθη τότε κατὰ μίαν αὐθαίρετον διανομὴν τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν καὶ ἄλλοι μὲν ἀπέκτησαν ἔκτασιν ἐπὶ πλέον ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἶχον πρίν, ἄλλοι δὲ μὴ ἔχοντες πρὶν ἰδιοκτησίαν ἐνεφανίσθησαν ὡς ἰδιοκτῆται καὶ κατέκτησαν ἐκτάσεις. Ἐπίσης παρεχωρήθησαν εἰς πρόσωπα ἀπολύτως ἀνύπαρκτα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ ἀφ’ ἑτέρου δὲν θίγεται ἡ ἰδιοκτησία εἰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουν τίτλοι μεταγραφέντες.

§64Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἔχουν μεταγραφῆ ὅλοι.

§65Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Πρόκειται περὶ οἰκοπέδων ἀνταλλαξίμων καὶ συνεπῶς δυνάμει τοῦ κατοχυρωτικοῦ, ἐφόσον εἶναι ἀνταλλάξιμα, ἡ διανομὴ ἡ ὁποία ἐγένετο εἶναι ἄκυρος. Δὲν ζητοῦμεν τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τοὺς γηγενεῖς καὶ νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς πρόσφυγας. Ζητοῦμεν τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι τὰ ἀπέκτησαν αὐθαιρέτως καὶ ἐστέρησαν τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τῆς κωμοπόλεως Δοξάτου τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τίτλους αὐτῶν, ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ἄκυροι ἐφόσον ἐγένοντο ἐπὶ ἀνταλλαξίμων οἰκοπέδων.

§66Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνταλλαξίμων.

§67Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Περὶ ἀνταλλαξίμων, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τὰ ὁποῖα δὲν κατώρθωσαν νὰ πάρουν οἰκόπεδα.

§68Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ, διότι ὅλοι οἱ γηγενεῖς ἔχουν ἐγκατασταθῆ ἔκτοτε, καὶ αὐτὴν τὴν ἐγκατάστασιν ἔρχεσθε σήμερον νὰ περιορίσητε. Σχετικῶς μὲ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. συναδέλφου ὅτι πρόκειται περὶ ἀνταλλαξίμων, ἔχω νὰ ἀπαντήσω ὅτι καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀνταλλαξίμων, σᾶς λέγω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ παραχώρησις ἔχει γίνη πρὸ τοῦ κατοχυρωτικοῦ, οὐδεμίαν ἰσχὺν ἔχει τὸ κατοχυρωτικὸν ἐπ’ αὐτῶν.

§69Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐγένοντο μετὰ τὴν σύμβασιν τῆς ἀνταλλαγῆς.

§70Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὄχι, εἶναι ἀπὸ τὸ 1913 παραχωρημένα καὶ τὸ κατοχυρωτικὸν δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως.

§71Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Πλανᾶσθε.

§72Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν πλανῶμαι καθόλου. Ἐκεῖνοι δὲ οἵτινες ἔχουν ἐγκατασταθῆ δὲν ἔχουν παρὰ 1000 τετραγωνικὰ μέτρα, εἶναι δὲ οἰκογένειαι γεωργικαὶ καὶ δὴ καπνοπαραγωγικαί. Καὶ ἐρωτῶ ὅλους σας τοὺς ἐκ Μακεδονίας προερχομένους: Εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσητε τοὺς γεωργοὺς αὐτοὺς εἰς πεντακόσια τετραγωνικὰ μέτρα διὰ νὰ μπορέσουν νὰ κάμουν ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ἐργασίαν; Ἀλλὰ παρέρχομαι καὶ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐμμένω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ κάμητε τοῦτο, διότι εἶναι ἀντισυνταγματικὸς ὁ νόμος οὗτος, διότι ἀφαιρεῖ τὴν ἰδιοκτησίαν, καὶ ἐφ’ ὅσον προσβάλλετε τὴν ἰδιοκτησίαν οὐδὲν δικαίωμα ἔχετε νὰ φέρητε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν νόμον αὐτόν, ὁ ὁποῖος οὕτω πὼς καταφόρως αὐτὴν ταύτην τὴν ἰδιοκτησίαν παραβλάπτει. Ἀλλὰ παρατηρεῖται κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην ὅτι κάθε ζήτημα, εἴτε ἰδιοκτησίας εἴτε οἱονδήποτε ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀναφύεται εἰς μίαν ἐπαρχίαν ζητεῖται δι’ ἑνὸς νόμου νὰ μεταβάλλωνται αἱ κείμεναι διατάξεις καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἐπιλύωνται αἱ διαφοραὶ αἱ ὁποῖαι γεννῶνται εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, ἐνῷ παλαιότερον τὰ ζητήματα ταῦτα διηυθετοῦντο συμφώνως πρὸς τὸ κοινὸν συμφέρον. Ἐὰν δὲ τοῦτο τὸ θεωρῆτε ἐποικοδομητικὸν διὰ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἐξακολουθήσατε τὸν δρόμον αὐτὸν, ἀλλὰ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, δὲν θὰ ζήσῃ ἐπὶ μακρὸν διὰ νὰ δεικνύητε τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον δεικνύετε κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχήν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρίδης.

§74Λ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, μᾶς ἔκαμεν ὀδυνηρὰν κατάπληξιν τὸ ὅτι ὑπεβλήθη ἔντασις ἀντισυνταγματικότητος δι’ ἕνα νομοσχέδιον ὅμοιον τὸ ὁποίου ποτὲ δὲν ἦλθε ἄλλο τόσον συνταγματικὸν καὶ ἡ ὑπόθεσις αὐτοῦ νὰ εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ συντάγματος, ὅσον ἡ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου προβλεπομένη καὶ διὰ τοῦ ὁποίου νομοσχεδίου ἀκριβῶς ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν καταπατηθεῖσαν ἰδιοκτησίαν Τὸ Λαϊκὸν κόμμα διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ του ἔκαμεν αὐτοψίαν τοῦ ζητήματος, ἔθεσε τὸν δάκτυλον εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εὑρέθη εἰς Δοξᾶτον. Ὑποθέτομεν ὅτι ἐφόσον τὴν λύσιν αὐτὴν δὲν τὴν ἐθεώρει τὸ Λαϊκὸν κόμμα λογικήν, θὰ ἀνεζήτει μίαν τοιαύτην καλλιτέραν καὶ θὰ ἐξήταζεν ἂν τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀντισυνταγματικὸν ἢ ἡ κτίσις τῶν λεγομένων αὐτῶν δικαιωμάτων εἶναι ἀντισυνταγματική. Τὸ ἱστορικὸν τοῦ ζητήματος, εἶναι τόσον μεγάλο, ὥστε θὰ σᾶς ἐκούραζα πάρα πολύ, διὰ τοῦτο θὰ ὁμιλήσω μόνον ἐπὶ μερικῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἔθιξε ὁ κ. συνάδελφος. Ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ Δοξάτου μένει ἐκκρεμὴς ἀπὸ δεκαετίας ὁλοκλήρου, ἡ ἐκκρεμότης δὲ αὕτη πρόκειται νὰ παραταθῇ διὰ τῆς ἐνστάσεως, ἡ ὁποία προεβλήθη. Ὅταν μίαν ἀποφράδα νύκτα κατεστράφη ἡ Κόρινθος διὰ σεισμοῦ, τὴν ἑπομένην εἴδομεν τὸ λαϊκὸν κόμμα διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ του ἐπιτιθέμενον λαύρως κατὰ τοῦ κ. Κίρκου, τὸ λέγω μετ’ ἀνακουφίσεως, καίτοι ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος ἀνῆκε εἰς τὴν παράταξίν μας, διότι ἠθέλομεν νὰ δείξωμεν τὴν ἀλληλεγγύην μας πρὸς τοὺς σεισμοπαθεῖς τῆς Κορίνθου, καὶ ἡ ἐπίθεσις ἐστρέφετο εἰς τό, ὅτι αἱ σκηναὶ διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς τῆς Κορίνθου, ἐνῷ ἐπρόκειτο, νὰ φθάσουν τὴν Τετάρτην τὸ ἑσπέρας ἔφθασαν τὴν Πέμπτην τὸ πρωΐ, ἐπρόκειτο δηλαδὴ περὶ καθυστερήσεως 12 ὡρῶν καὶ μετ’ ἀνακουφίσεως ἐβλέπαμεν τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἠθέλομεν ἐπίσης, νὰ ἐβλέπαμεν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, νὰ προτείνῃ μίαν λύσιν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ Δοξάτου; Ἀλλὰ ἐξ ὅλων τῶν ἐνστάσεων αἱ ὁποῖαι προεβλήθησαν ἡμεῖς παρετηρήσαμεν, ὅτι ἐπιδιώκεται ἡ ἀναβολὴ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἡ διαιώνισις αὐτοῦ μᾶλλον παρὰ ἡ τελειωτική του λύσις. Δυστυχῶς δὲν εἶμαι νομικός, μόνον σκέπτομαι, ὅτι τὰ δικαιώματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς λέγουν, ὄχι μόνον δὲν ἀπεκτήθησαν ὅτι ἀπεκτήθησαν, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀπεκτήθησαν τοιαῦτα, ἀπεκτήθησαν κακῶς. Τὸ Δημόσιον μίαν καλὴν πρωΐαν ἐπειδὴ εἶδε, ὅτι κατεστράφη τὸ Δοξάτον, διὰ πυρὸς καὶ σιδήρου σφαγιασθέντων τῶν κατοίκων αὐτοῦ ἐσκέφθη, νὰ ἀνοικοδομήσῃ τὴν κωμόπολιν αὐτὴν ἐπὶ νέου σχεδίου, καὶ ἐξεπόνησε τὸ σχέδιον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἀπαλλοτριώσασα τὰ ἀνταλλάξιμα καὶ τὰ ἰδιωτικὰ κτήματα τοῦ Δοξάτου. Δὲν ὑπῆρχον οὔτε ὑπάρχουν σήμερον πρόσφυγες, διότι πολὺ ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ θέλουν, νὰ ἐγκατασταθοῦν ὡς ἀστοί, διότι ὀλίγοι πρόσφυγες ἔχουσι ἀνάγκην στέγης, οἱ Δοξατινοὶ οἱ γηγενεῖς ἔχουσι ἀνάγκην τοιαύτης. Τὸ δημόσιον ἀπηλλοτρίωσε τὰ οἰκόπεδα κατόπιν ἐγένετο μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἀνέθεσε τὴν διανομὴν τῶν οἰκοπέδων εἰς τὴν τύχην, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἦτο τυφλή, ἀλλὰ εἶχε καὶ τὰ μάτια της δεμένα, διότι διενεμήθησαν τὰ οἰκόπεδα ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Σᾶς ἀναφέρω μερικὰς χαρακτηριστικὰς περιπτώσεις. Τὸ Σύνταγμα βεβαίως δὲν πιστεύω, νὰ κατοχυρώσῃ, τὸν τοιοῦτον σφετερισμόν, ὁ ὁποῖος ἔγινε κατὰ τὴν διανομὴν τῶν οἰκοπέδων. (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν γηγενεῖς Δοξατινοὶ ἀφηρέθησαν ἀπὸ ἄλλους καὶ ἐδόθησαν εἰς ἄλλους πάλιν Δοξατινοὺς διότι οἱ πρόσφυγες ἦλθον ἀργότερα. Τὴν μερικὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν οἰκοπέδων τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν τὴν ζητοῦμεν διὰ τοὺς πρόσφυγας, διότι δὲν ὑπάρχει ζήτημα προσφυγικόν, ὑπάρχει ζήτημα ἐντοπίων Δοξατινῶν. Ὅταν ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε τὸ ἀνὰ τὴν Μακεδονίαν γνωστὸν ταξείδιόν του συνοδευόμενος καὶ ἀπὸ πολλοὺς βουλευτάς, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι κ. κ. Χατζηλίας καὶ Ἰασωνίδης, ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ τοῦ ἐφάνη πολὺ δύσκολον, νὰ λυθῇ. Ὑπῆρχε τότε ἐκκρεμὲς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον κατηρτίσθη ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Μεταξᾶ, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦλθεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, εἰσηγητὴς δὲ τῆς ὑποθέσεως ἦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Χατζηλίας, ὁ ὁποῖος ὅταν ἐμελέτησε τὸ ζήτημα εἶδεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἔλεγε τίποτα καὶ ἐπρότεινεν καὶ ἐπεφορτίσθη μάλιστα νὰ συντάξῃ ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Χρηστομάνου, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη τότε διότι ἀπεχώρησεν ὁ κ. Χρηστομᾶνος. Ἐπανῆλθεν ἐπὶ τοῦ κ. Γονατᾶ, ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν ἐψηφίσθη, τέλος δὲ ἐψηφίσθη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ νῦν ὑπουργοῦ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Συνεφώνησαν ἀμφότερα τὰ μέρη, νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα διαιτητικῶς. Βεβαίως, δὲν δύνανται, νὰ λείψουν τὰ παράπονα τελείως. Θὰ ὑπάρξουν καὶ πάλιν παραπονούμενοι, ἀλλ’ οὗτοι ὑποβιβάζονται εἰς τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ὅριον. Ἐὰν κανεὶς διήρχετο τὸ Δοξᾶτον καὶ ἔβλεπε τὸ μεγαλοπρεπὲς σχολικὸν κτίριον καὶ τὴν μεγαλοπρεπῆ ἐκκλησίαν, θὰ διηρωτᾶτο μόνος του: Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μόνον σχολεῖα καὶ ἐκκλησίας ἠξεύρουν νὰ κατασκευάζουν, καὶ δὲν ξεύρουν νὰ κατασκευάζουν σπίτια; Ἐκεῖ συνέβη τὸ ἑξῆς περίεργον, ὅτι οὔτε ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία οὔτε ὁ ἐποικισμὸς κατώρθωσε νὰ ἀνοικοδομήσῃ εἰς τὸ Δοξᾶτον· διότι δὲν ὑπῆρχον οἰκόπεδα· οἰκόπεδα δὲ ὑπάρχουν τόσον ἄφθονα ὥστε καθὼς εἴδατε εἷς μόνον ἄνθρωπος ἔλαβε πλεῖστα οἰκόπεδα. Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται περιορισμὸς τῶν πλατειῶν. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι οἰκόπεδα ὑπάρχουν ἄφθονα ἐν Δοξάτῳ, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὡρισμένα πρόσωπα κατέχουν μεγάλας ἐκτάσεις καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν τοὺς ἀφαιροῦνται τὰ οἰκόπεδα ταῦτα διὰ νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς μὴ λαβόντας οἰκόπεδον, δὲν θὰ ὑπάρξουν φυσικὰ διαθέσιμα τοιαῦτα διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ Δοξάτου. Σημειώσατε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπωλήθησαν μέ τρομακτικὸν ἀέρα τὰ Τουρκικὰ σπίτια, τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτριώθησαν μαζὺ μὲ τὰ οἰκόπεδα. Ἕν ἀνδρόγυνον τὸ ὁποῖον κατοικεῖ εἰς Θεσσαλονίκην, ἔχει ἓν ἰδιόκτητον μέγαρον ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐπῆρε δὲ δύο οἰκόπεδα καὶ 4 σπίτια μικρά. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει δι’ ὅλους. Νομίζω ὅτι ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ κἄποιος παραπονεμένος ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, αὐτός εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐσφετερίσθη ξένα οἰκόπεδα, δὲν εἶναι ὁ ἰδιοκτήτης, ὁ ὁποῖος ἄφησε 5 μέτρα καὶ παίρνει 5 μέτρα. Τὴν ἀνταλλάξιμον περιουσίαν δὲν τὴν θέλομεν διὰ τοὺς πρόσφυγας, ἀλλὰ τὴν θέλομεν διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν σφαγιασθέντων Δοξατινῶν. Ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαντᾶς, ὅτι ἐκτήθησαν δικαιώματα. Δὲν μᾶς ἀναφέρει ὅμως διατὶ ἀπὸ τὸ 1921 δὲν οἰκοδομοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Διότι ἐπεμβαίνουν ἑκάστοτε οἱ διάφοροι ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις, διότι ἐπενέβη καὶ αὐτὸς ὁ δικτάτωρ Πάγκαλος διὰ συντακτικῆς ἀποφάσεως διότι ἐπεμβαίνουν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ δὲν τοὺς ἀφίνουν νὰ οἰκοδομήσουν. Πρέπει νὰ μᾶς τὸ ἐξιχνιάσῃ αὐτὸ τὸ μυστήριον. Ἄν ἀπέκτησαν δικαιώματα ἔπρεπε νὰ οἰκοδομήσουν. Τὸ Σύνταγμα δὲν κατωχύρωσεν αὐτὴν τὴν περιουσίαν τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν αὐτοὶ κακῶς.

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἀπαιτεῖται ἄδεια τοῦ μηχανικοῦ;

§76Λ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ζητεῖται ἄδεια, ὅτι τὸ οἰκόπεδον ἀνήκει εἰς τὸν οἰκοδομοῦντα καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ ἀμφισβήτησις, οὔτε ἀνταλλάξιμον οὔτε τῶν διαφόρων περιοίκων γηγενῶν. Τοιαύτη ἄδεια ζητεῖται. Εἶμαι Δραμιεὺς καὶ ξεύρω τὸ ζήτημα. Ζητεῖται εἰδικὴ ἄδεια καὶ ὄχι ἄδεια τοῦ νομομηχανικοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν προέκτασιν τὴν ὁποίαν μᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Μαντᾶς, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ αὕτη. Ἀλλ’ οἱ ἐπαγγελματίαι ὅλοι εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ ἐδέχθησαν τὴν κατάργησιν πλατειῶν τινων Βεβαίως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ κακὸ περιορίζεται κατὰ πολύ, ἀλλ’ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δέχονται οἱ γηγενεῖς Δοξατινοί, τῶν ὁποίων ἡ ἰδιοκτησία κατεπατήθη πρὸ τῶν ὀμμάτων των, νὰ ἔχουν ἀφαιρεθῇ τὰ οἰκόπεδα ἀλλὰ καὶ τὰ σπίτια των τὰ ὁποῖα εἶχον ἐπ’ αὐτῶν καὶ τὰ ὁποῖα οἱ σφετερισταὶ πωλοῦν μὲ τρομερὸν ἀέρα. Ἐπώλησαν οἰκόπεδα, ἔγιναν μάλιστα καὶ εἰκονικαὶ πωλήσεις, ἀλλὰ διὰ τῶν τίτλων τῶν ὑπαρχόντων δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ μεταγραφοῦν ἐπ’ ὀνόματι τῶν ἄλλων. Νομίζω, ὅτι τοῦτο λέγει κἄτι τι, ὅτι δηλαδὴ οἱ τίτλοι δὲν εἶναι ἰσχυροὶ καὶ δι’ αὐτὸ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ μεταγράφωνται δυνάμει τῶν τίτλων αὐτῶν. Ὑπάρχουν 227 ἰδιοκτησίαι ἀνταλλαξίμων Τούρκων ἀπαλλοτριωθεῖσαι ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τούτου. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὸ κατοχυρωτικὸν πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Οἱ ἐπωφεληθέντες ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτὴν εἶναι μία μικρὰ μειοψηφία, ἡ ὁποία ἔδωκε καὶ τὰς πληροφορίας εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Μαντᾶν. Ὅλοι οἱ ἄλλοι θέλουν νὰ ζήσουν ἀδελφικά, νὰ ἀποκτήσουν ἀνὰ ἓν οἰκόπεδον, νὰ μπορέσουν, χάρις εἰς τὴν πρωτοβουλίαν ἡ ὁποία ὑπάρχει πάντοτε εἰς τὸ Δοξᾶτον, νὰ φτιάσουν σπίτια καὶ νὰ στεγασθοῦν, διότι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὸν θόρυβον ἀπέκτησαν δικαιώματα μόνον διὰ νὰ τὰ πωλήσουν, καί δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ οἰκοδομήσουν. Διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλήν, θὰ τὴν παρακαλέσω νὰ ψηφίσῃ τὸ νομνοχέδιον, διότι ἡ καθυστέρησις, ἡ ἐκκρεμότης 17 ὁλοκλήρων ἐτῶν δὲν περιποιεῖ τιμὴν οὔτε εἰς ἡμᾶς τοὺς βουλευτάς, οὔτε εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, οὔτε εἰς τὴν συμπολίτευσιν, οὔτε εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ καθυστέρησις 17 ἐτῶν διὰ τὴν κωμόπολιν Δοξᾶτον, ἡ ὁποία δὲν κατεστράφη ὑπὸ θεομηνιῶν ἀλλὰ διὰ πυρὸς καὶ σιδήρου, ἡ καθυστέρησις διὰ τὸ Ἑλληνικώτατον Δοξᾶτον, τὸ ὁποῖον εἶναι πατριωτικώτατον, δὲν πρέπει νὰ παραταθῇ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχουν ἀποκατασταθῇ ὅλοι οἱ πρόσφυγες τῆς περιφερείας. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, καὶ τὴν Κυβέρνησιν θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπισπεύσῃ τὸν καταρτισμὸν τοῦ σχετικοῦ διατάγματος, ὅπως ἡ προβλεπομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτροπὴ ἐπιληφθῇ μίαν ὥραν ἐνωρίτερα τῆς ἐργασίας αὐτῆς διὰ νὰ καθαρίσῃ τὸ ἄγος τοῦτο. (χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος.

§78Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω οὔτε τὰ πρόσωπα, οὔτε τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν τὴν ὑποβολὴν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὥστε δὲν θὰ θεωρηθῶ ὅτι θίγω εἴτε πρόσφυγας εἴτε γηγενεῖς, ἀντιτιθέμενος κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα ἀντιθέσεως μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων.

§80Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Λέγω ὅτι δὲν θέλω νὰ θίξω οὔτε γηγενεῖς οὔτε πρόσφυγας οὔτε κανένα ἐκ τῶν γηγενῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπισπεύδουν τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου διὰ νὰ λάβουν ἰδιοκτησίαν, οὔτε θέλω νὰ θίξω τὸ ζήτημα ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἠδικήθησαν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 1728 ἐν Μακεδονίᾳ, διότι ὁ νόμος δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν πόλιν Δοξᾶτον, ἀλλὰ καὶ πολλὰς Μακεδονικὰς πόλεις. Δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ζήτημα ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἠδικήθησαν ἄτομα ἐν Μακεδονίᾳ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι τὸ ἑξῆς: ποῦ βαίνομεν, ἐὰν διὰ νόμων διαφόρων καθημερινῶς καταστρέφωμεν καὶ κατακρημνίζωμεν τὴν ἰδιοκτησίαν; Τὸ ζήτημα, κύριοι, θὰ τὸ ἐξετάσω ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς. Ἐγένετο ἡ διανομὴ τῶν οἰκοπέδων Δοξάτου, ὅπως καὶ ἡ διανομὴ τῶν οἰκοπέδων Θεσσαλονίκης καὶ Σερρῶν. Ἐγκατεστάθησαν ἄνθρωποι, ᾠκοδόμησαν ἔλαβον τίτλους, μετεγράφησαν οἱ τίτλοι, καὶ ἐρχόμεθα σήμερον, ἀφοῦ ὁ νόμος 1728 ἐψηφίσθη καὶ ἐφηρμόσθη, ἐρχόμεθα διὰ μιᾶς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σερρῶν βουλευτοῦ, ἐντελῶς ἀορίστου, τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω, νὰ πράξωμεν τί; (ἀναγινώσκει): «ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ νόμου ὅπερ θέλει ρυθμίσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῶν οἰκοπέδων τοῦ Δοξάτου. Τὸ παρὸν σχέδιον νόμου κατηρτίσθη ἀπὸ συμφώνου μετὰ τῶν ἐκπροσώπων τῆς πόλεως Δοξάτου καὶ τῶν βουλευτῶν Δράμας, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ψηφίσῃ». Αὐτὴ εἶναι μία ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἐὰν νομίζετε ὅτι μᾶς φωτίζει, ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ καταλάβω τίποτε ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν αὐτήν, δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ ἔστω καὶ πόρρωθεν διὰ τίνα λόγον καλούμεθα σήμερον...

§81Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὀφείλετε νὰ ἀναγνώσητε τὸ πρῶτον νομοσχέδιον.

§82Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ σήμερον ἔλαβα γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀορίστου ἐκθέσεως, καὶ ἡ Κυβέρνησις σήμερον κάμνει ἕν νομοσχέδιον καταργητικὸν τῆς ἰδιοκτησίας. Ἡμεῖς δὲν φωτιζόμεθα ἐπαρκῶς περὶ τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§83Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν μποροῦσε νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα κατ’ ἄλλον τρόπον.

§84Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, πῶς θέλετε νὰ φαντασθῶμεν αὐτὰς τὰς δύο σειράς;

§85Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὅταν εἶσθε ὑπουργὸς ἐπὶ οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπεβλήθη νομοσχέδιον παρόμοιον πρὸς αὐτό, δὲν εἴχατε φωτισθῆ τότε;

§86Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔλαβον γνῶσιν κανενὸς τοιούτου νομοσχεδίου οὔτε ἀνεμίχθην. Καὶ ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπεβλήθη, δὲν δύνασθε νὰ μοῦ ἀποδώσητε μομφὴν ὅτι θὰ ἤμην ὑποχρεωμένος ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις νὰ τὰ υἱοθετῶ, διότι ἔχω ἀπόλυτον ἐλευθερίαν τῆς γνώμης μου καὶ δύναμαι κάλλιστα ν’ ἀποδοκιμάσω τά νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἡ Οἰκουμενικὴ ὡς καὶ ἐκεῖνα ἀκόμη τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον ἐγὼ διότι ἐνδέχεται μεταγενεστέρως νὰ μετέβαλον γνώμην. Ἡ παρατήρησίς σας ἑπομένως, ἡ ὁποία ἔχει τὴν θέσιν πλαγίου διαξιφισμοῦ, δὲν ἔχει καμμίαν θέσιν, διότι ἔχομεν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν γνώμης νὰ μεμφθῶμεν οἱονδήποτε νομοσχέδιον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκολουθήσητε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ 1 ἄρθρου, διὰ νὰ ἰδῆτε ἂν δικαιολογῆται ἡ γνώμη μου ὅτι βαίνομεν καταργοῦντες καθημερινῶς τὴν ἰδιοκτησίαν. (ἀναγινώσκει). «Συνιστᾶται ἐπιτροπὴ διὰ διατάγματος, ἐκδοθησομένου ἐφ’ ἅπαξ, ἥτις προβαίνει εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν μέχρι σήμερον γενομένων διανομῶν οἰκοπέδων Δοξάτου, δυναμένη νὰ μεταρρυθμίζῃ ταύτας, ἀφαιροῦσα— τονίζω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν λέξιν «ἀφαιροῦσα»—περιορίζουσα καὶ διαρρυθμίζουσα τὰ ἤδη κατεχόμενα οἰκόπεδα...» Κύριοι βουλευταί, ἐθεσπίσαμεν καὶ ἐψηφίσαμεν μετ’ ἀγῶνας πολυμήνους κατὰ τὴν προηγουμένην ἐθνοσυνέλευσιν τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος καὶ συνεζητοῦμεν ἐνταῦθα ἐπὶ ἡμερονύκτια ὁλόκληρα τὶ θὰ γίνῃ ἡ ἰδιοκτησία ὅταν ἀφαιρῆται, κατόπιν δὲ ἀγώνων ἐτέθη ἡ διάταξις ὅτι «οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του, εἰμὴ διὰ δημοσίαν ἀνάγκην...... κατόπιν πλήρους προηγουμένης ἀποζημιώσεως». Διὰ τὴν λέξιν «πλήρους», κύριοι συνάδελφοι, συνεζητοῦμεν ἐδῶ ἐπὶ ἡμερονύκτια ὁλόκληρα, καὶ ἐρχόμεθα σήμερον διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς καὶ λέγομεν ὅτι μία ἐπιτροπὴ συνιστωμένη δι’ ὑπουργικοῦ διατάγματος ἔχει δικαίωμα ν’ ἀφαιρῇ τὴν ἰδιοκτησίαν, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν εἰς τὸν τάδε ἄνθρωπον, ἡμεῖς οἱ ἴδιοι διά τοῦ νόμου 1728 διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἀτυχὴς Ἕλλην πολίτης ἔλαβεν ἓν παραχωρητήριον, τὸ ἐπλήρωσε καὶ τὸ μετέγραψεν εἰς τὸ βιβλίον τῶν μεταγραφῶν, τὰ ὁποῖα κατὰ τοὺς κειμένους νόμους λέγουν, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει τίτλον καὶ τὸν μεταγράφει ἀποκτᾷ σήμερον κυριότητα. Καὶ ἦλθε τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος διὰ νὰ προστατεύσῃ οὐ μόνον τὰ πραγματικά, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐνοχικὰ δικαιώματα.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν δωρεὰν τὴν ὁποίαν τοὺς ἔκαμε τὸ Κράτος τὴν ὀνομάζετε ἰδιοκτησίαν; Αὐτοὶ δὲν ἔδωσαν οὔτε πεντάρα.

§88Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ δίδει παραχωρητήριον· τὸ παραχωρητήριον ἐκδίδεται κατόπιν ἀποφάσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς καὶ ὁ κ. συνάδελφος αὐτὸ τὸ παραχωρητήριον ἔχει τὸ θάρρος νὰ λέγῃ ὅτι δὲν μετέδωσε δικαίωμα κυριότητος καὶ νομῆς εἰς τὸν κάτοχον. Ὁμολογῶ ὅτι εἶναι πρωτοφανὴς ἡ θεωρία αὐτή. Ἂν ἀκολουθήσωμεν τὴν θεωρίαν ταύτην καὶ ἔχομεν συμβόλαια, τίτλους παραχωρήσεως ἐκδιδομένους μετ’ ἐπισταμένην ἔρευναν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων καὶ ἔχουν οἱ ἄνθρωποι τὴν κατοχὴν ἐπὶ ἐννέα ἔτη καὶ ἔκαμον βελτιώσεις τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ὅτι ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας ταύτης δὲν ἔχουν δικαιώματα διότι σήμερον μία Βουλὴ θὰ τοὺς εἴπῃ: κύριε, ἔλαβες 500 μέτρα οἰκόπεδον εἰς τὸ Δοξᾶτον, τὰ θεωρῶ ὅτι εἶναι πληθωρικά· θὰ σοῦ τὰ κάμω 250 μέτρα. «Μά, κύριε, ἔχω σπίτι». — «Θὰ τὸ κόψω εἰς τὸ μέσον καὶ τὸ ἥμισυ θὰ τὸ δώσω εἰς τὸν γείτονά σου», καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ οὕτω τὸ ὅτι ὁ ἔχων δύο χειτῶνας δίδει τὸν ἕτερον. Θὰ εἴπητε ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ συντάγματος; Εἶναι νόμος ὁ ὁποῖος μόνον εἰς ἄλλα Κράτη τὰ ὁποῖα κατήργησαν τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιοκτησίας, εἰς Κράτη τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ συλλάβουν τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιοκτησίας, μόνον ἐκεῖ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ θέσιν. Ἀλλ’ εἰς Κράτος Κοινοβουλευτικόν, εἰς Κράτος εὐνομούμενον δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι τὴν ἰδιοκτησίαν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἢ ἰδία ἡ Βουλὴ σοῦ ἔδωκα διὰ νόμου, ἔρχομαι νὰ σοῦ τὴν ἀφαιρέσω ἄνευ ἀποζημιώσεως. Τώρα νὰ ἰδῆτε ποῦ θὰ καταλήξωμεν. Ψηφίζομεν τὸν νόμον σήμερον καὶ γίνεται μία νέα διανομὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς τῆς συσταθησομένης κατὰ τὸν νόμον. Θὰ ἔλθῃ ἄλλη Βουλή, ἄλλαι ἐκλογαί, ἄλλη σύνθεσις τῆς Βουλῆς, ἄλλο κόμμα ἐν τῇ ἀρχῇ, τὸ ὁποῖον, πιεζόμενον ὑπὸ τῶν τυχὸν ἀδικηθησομένων πολιτῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν, ἤδη θὰ εἰσαγάγῃ ἄλλον νόμον, θὰ καταργήσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τὴν ὁποίαν σήμερον συνιστᾶτε, θὰ τὴν τεμαχίσῃ καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι συνταγματικὸς ὁ νόμος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι συνιστᾶται ἐπιτροπὴ διὰ διατάγματος ....., ἥτις προβαίνει εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν μέχρι σήμερον γενομένων διανομῶν οἰκοπέδων Δοξάτου, δυναμένη νὰ μεταρρυθμίζῃ ταύτας ἀφαιροῦσα κλπ., τὰ ἤδη κατεχόμενα οἰκόπεδα! Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πάει περίπατον ἡ ἰδιοκτησία. Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἂν ἐφαρμόσαντες τὸν ἀγροτικὸν νόμον μετὰ τόσους ἀγῶνας εἰς τὴν Μακεδονίαν, Ἤπειρον, Θεσσαλίαν καὶ πραγματοποιήσαντες μίαν κατάστασιν κυριότητος καὶ νομῆς, ἀλλοίμονον ἂν εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον, χάριν τοῦ ὁποίου τὴν ἰδιοκτησίαν τὴν κατεπατήσαμεν ὄντως ὅλα τὰ κόμματα, εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον τὸν ὁποῖον ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν ἰδιοκτήτην, τοῦ ἐμβάλωμεν τὸν φόβον ὅτι αὐτὴν τὴν ἰδιοκτησίαν τὴν ὁποίαν σοῦ δίδομεν τῶν 90 στρεμμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ κάμῃς βελτιώσεις, κήπους, ἀγρόν, οἰκοδομάς, ἡ ἰδιοκτησία αὐτὴ δὲν εἶναι διόλου ἀσφαλής, πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι μόνιμος διότι ἐγὼ ἡ Βουλὴ δύναμαι ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, διότι θὰ μοῦ ὑποβληθῇ ἀναφορὰ 20, 30, 40 ἀπόρων θὰ δύναμαι τὴν ἰδιοκτησίαν σου νὰ τὴν κατατεμαχίσω, νὰ τὴν ἀφαιρέσω. Κύριοι, διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει πλέον οὐδὲν τὸ σταθερὸν ἐν τῇ ἰδιοκτησίᾳ ἐν Ἑλλάδι. Ἠγόρασαν οἰκόπεδα ἐν Θεσσαλονίκῃ διὰ δημοπρασίας καὶ ἔκτισαν πολυορόφους οἰκοδομὰς, καὶ διότι θέλει μία τάξις ἐργατῶν π. χ. θὰ κάνωμεν ἕνα νόμον καὶ νὰ συνιστῶμεν μίαν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ δικαίωμα ἀφαιροῦσα, διαρρυθμίζουσα, περιορίζουσα τὴν ἰδιοκτησίαν νὰ τὴν κατανείμῃ καὶ εἰς ἄλλους ἀνθρώπους καὶ μάλιστα ἄνευ ἀποζημιώσεως!! Μὴ ψηφίζωμεν, κύριοι, νόμους ἀντισυνταγματικούς. Εἶδον προχθὲς ἀπόφασιν εἰρηνοδίκου—τὴν ἐδημοσίευσαν τὰ νομικὰ περιοδικὰ—ἡ ὁποία δὲν ἐφαρμόζει νόμον ὡς ἀντισυνταγματικόν. Τὸ ἐπάθαμε καὶ ἡμεῖς πρὸ μηνῶν ὅταν ἐψηφίσαμεν τὸν ἀντισυνταγματικὸν νόμον περὶ τοῦ Μαυρομιχάλη, ὁ ὁποῖος δὲν ἤρχετο εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἀπεδείχθη ὅτι τὸν ἐψηφίσαμεν χωρὶς νὰ τὸν καταλάβωμεν, ὅπως ὡμολογήθη καὶ ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἦτο ἀντισυνταγματικὸς καὶ εἴπομεν κατόπιν ὅτι δὲν τὸν ἐφαρμόζομεν. Πῶς θὰ ἐμφανισθῇ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τὰ δικαστήρια; Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἔρχεται μία ἐπιτροπὴ καὶ θὰ δείξῃ ὅτι ὁ κῆπος αὐτὸς ἔχει ἔκτασιν 300 μέτρων, καὶ θὰ ἀπαιτήσῃ νὰ δώσῃ αὐτὸν τὸν κῆπον εἰς τὸν ἕτερον. Οὗτος δὲν θὰ τὸν δώσῃ, θὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ θὰ ἔλθῃ ὁ εἰρηνοδίκης νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ὡς ἀντισυνταγματικόν· φαντασθῆτε τὴν θέσιν μας. Πῶς θὰ δικαιολογηθοῦμε εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς; Τὶ θὰ εἴπωμε εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον ψηφίζοντες, τοιοῦτον νόμον; Θὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει, ὅτι ἐγένοντο ἀδικίαι; Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ὑπάρχουν ἄτομα, τὰ ὁποῖα πρέπει, νὰ λάβουν κλῆρον, νὰ διατυπώσητε ὑπὸ ἄλλην μορφὴν τὸν νόμον. Νὰ εἴπητε τὰ ἑξῆς: «Λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης καταργεῖται ἡ γενομένη διανομὴ εἰς τὸ Δοξᾶτον καὶ γίνεται νέα, ἀπαλλοτριουμένης ἁπάσης τῆς ἐκεῖ ἰδιοκτησίας ἀναγκαστικῶς. Συνιστᾶται ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐνεργήσῃ τὴν διανομήν, ἡ ἐπιτροπὴ δὲ αὕτη θὰ κανονίζῃ προκαταβολικῶς τὰ δικαιώματα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐχόντων καὶ ἐνοχικὰ ἀκόμη δικαιώματα ἐπὶ τῶν κτημάτων». Ὅταν καθορισθῇοὕτω πως ἡ ἀπόφασις αὐτὴ καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τό ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος, τότε ὅταν λάβῃ τὴν ἀποζημίωσιν ὁ κάτοικος καὶ ὁ ἰδιοκτήτης, τότε εἶναι δυνατὸν νά τοῦ ἀφαιρέσητε τὴν ἰδιοκτησίαν του ἣν ἐκτήσατο ἐπὶ τῇ βάσει νόμων καὶ παραχωρητηρίων· ἐὰν τοῦ τὴν ἀφαιρέσητε μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, κύριοι, ματαιοπονεῖτε, καὶ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐπισπεύδουν τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου, νὰ μὴ θελήσουν, νὰ ψηφισθῇ αὐτό, διότι δι’ αὐτοῦ δὲν ἐπιτυγχάνουν τοῦ σκοποῦ των, τὰ δικαστήρια θὰ ἀρνηθοῦν νὰ ἐφαρμώσουν τοιοῦτον νόμον. Ὁμιλῶ, ὡς ἀντελήφθητε κύριοι, μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς, εἶμαι ἐντελῶς ξένος πρὸς τὰ πρόσωπα, ὁμιλῶ ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς σήμερον, νὰ ψηφίζωμεν διαρκῶς νόμους, ἀντισυνταγματικούς· καταρρίπτομεν τὸ κῦρος ἡμῶν αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἂς φέρῃ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ ἄλλην μορφήν, νὰ τὸ φέρῃ ὑπὸ μορφὴν συνταγματικήν, νὰ γίνουν ἐπιτροπαί, νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς ἀποζημίωσις. Δεύτερον ἐδάφιον. «Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη διαθέτουσα τὰ οἰκόπεδα ὑπὲρ γηγενῶν καὶ προσφύγων Δοξάτου συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἐκδίδει ἀποφάσεις». Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λέγετε, ὅτι, θὰ δώσητε εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τίτλους ἰδιοκτησίας. Καταργεῖτε τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ λέγομεν εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, ξεύρετε ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐκδώσῃ ἰδικούς της τίτλους ἰδιοκτησίας. Ἀκούσατε τώρα τὸ ἄρθρον 4. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς οἰκοδομήσαντας κατόπιν νομίμου ἀδείας ἐπὶ οἰκοπέδων κατεχομένων ὑπ’ αὐτῶν δυνάμει τίτλων ἐκδοθέντων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενομένης διὰ προγενεστέρων νόμων διανομῆς, δικαιοῦται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ περιορίσῃ τὸ κατεχόμενον ὑπ’ αὐτῶν οἰκόπεδον μέχρι τοῦ ἐλαχίστου ὁρίου ἐμβαδὸν τὸ κανονιζόμενον κατὰ τὰ σχετικῶς ἰσχύοντα». Πῶς θὰ τοὺς ἀφαιρέσητε τὴν ἰδιοκτησίαν τὴν ὁποίαν, σεῖς οἱ ἴδιοι τοὺς ἐδώσατε; Διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἀπαρτιζομένης ἀπὸ ἕνα νομάρχην, ἀπὸ ἕναν πρωτοδίκην, ἀπὸ ἕνα νομομηχανικὸν καὶ ἀπὸ τὸν προϊστάμενον τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας. Τὶ θέλει ὁ προϊστάμενος τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὰς ἀστικὰς ἐγκαταστάσεις; Αὐτὴ λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή, κύριοι, θὰ μᾶς περιορίσῃ τὰ οἰκόπεδα, καὶ θὰ εἴπῃ, ὅτι ἐκεῖνο, θὰ τὸ δώσω εἰς τὸν τάδε ἄνθρωπον. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας παρεσύρθη ἐκ τοῦ προλαλήσαντος καὶ εἶπε τὰ ἑξῆς: Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀφαίρεσις ἰδιοκτησίας, εἶναι περιορισμοὶ ἰδιοκτησίας.

§89Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μήπως ἠξεύρετε πῶς εἶχον παραχωρηθῇ αὐτοὶ οἱ περίφημοι τίτλοι ἰδιοκτησίας ὑπὲρ τῶν ὁποίων μάχεσθε, διότι περιελάβατε τὴν ἐκδοχὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν ὁποίαν τοὺς τίτλους, θὰ τοὺς χορηγήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει καὶ δικαστικὸν πρόσωπον, μετέχουν καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν διαμαχομένων μερῶν. Πρέπει, νὰ ἠξεύρετε, ὅτι οἱ τίτλοι εἶναι ἀποσπάσματα τοῦ πρωτοκόλλου διανομῆς τὸ ὁποῖον ἐγένετο.

§90Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐγένετο πρωτόκολλον διανομῆς, ἡ γῆ ὁλόκληρος περιήρχετο εἰς τὸ δημόσιον, τὴν γῆν τὸ δημόσιον διὰ τῶν ἐπιτροπῶν ὑπαλλήλων τὴν τεμαχίζει καὶ ἔπειτα δίδει τίτλους, ὅταν δὲ ἀποπληρωθῇ τὸ τίμημα, τότε δίδει ὁριστικὰ παραχωρητήρια. Ἐδῶ, κύριε ὑπουργὲ ἐδόθησαν παραχωρητήρια. Ἐδῶ, λέγει τὸ ἑξῆς: Ἀπόσπασμα τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν τάδε πρωτοκόλλου: «Εἰς τὸν τάδε παραχωρεῖται», (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ κύριε ὑπουργὲ εἶναι τίτλος ἰδιοκτησίας, ὅπως ἀγοράζετε μίαν οἰκίαν εἰς τὰς Ἀθήνας ἢ τὴν λαμβάνετε ὡς προῖκα ἢ δωρεὰν καὶ κάμνετε μίαν πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ὀνομάζετε συμβόλαιον, οὕτω καὶ ὅταν λαμβάνετε ἓν τεμάχιον γῆς εἰς τὰ διανεμιμένα χωριὰ συνεπείᾳ νόμου καὶ παραχωρητηρίων τοῦτο ὀνομάζεται τίτλος ἰδιοκτησίας. Ἑπομένως ὁ τίτλος αὐτὸς ὑφίσταται καὶ δὲν δύνασθε διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς νομίμως κατέχοντας τὴν ἰδιοκτησίαν των ἄνευ προηγουμένης πλήρους ἀποζημιώσεως.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Γνωρίζετε ἂν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ παραχωρητήρια ἔχουν καταβάλλει τὸ ἀντίτιμον;

§92Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἂν νόμος τις ἔλεγεν νὰ τὸ καταβάλουν θὰ τὸ εἶχον καταβάλλει. Κατεστράφη τὸ Δοξᾶτον, καὶ ἐδόθησαν εἰς αὐτοὺς οἱ κλῆροι αὐτοὶ τοὺς ὁποίους κατέχουν, λέγουν λοιπὸν τώρα ἂν ὁ νόμος ὥριζεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ καταβάλωμεν θὰ κατεβάλαμεν ὅλοι, ὁ νόμος ὁρίζει ὅτι δὲν ὑποχρεούμεθα εἰς καταβολήν, διότι ἡ καταβολή σας ἐγένετο ἤδη. Ἡ καταβολὴ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν δὲν ἐγένετο εἰς χρῆμα, ἀλλὰ εἰς εἶδος. Ἔδωσαν καὶ αὐτοὶ ἀρχικῶς τὰ οἰκόπεδά των καὶ κατόπιν τὰ διένειμαν μεταξὺ ὅλων. Ὥστε βλέπετε τὸ ζήτημα τῆς χρηματικῆς καταβολῆς δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι δὲν θὰ τὸ εἴπῃ καὶ ὁ νόμος. Τὸ παραχωρητήριον ἐξεδόθη κατὰ τὸν νόμον. Ἐπομένως ἔχομεν ἓν δικαίωμα ἰδιοκτησίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον. Ἐπομένως ἡ καταβολὴ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἴτε εἰς χρῆμα ἐγένετο, εἴτε εἰς εἶδος, εἴτε εἰς οἰκόπεδα δηλαδὴ εἶναι καταβολή, καὶ πληρωμὴ διὰ τὴν γενομένην αὐτοῖς παραχώρησιν τοῦ γηπέδου των ἀδιάφορον τώρα τὶ κατέβαλε καὶ πόσον κατέβαλεν. Ἐγὼ ἐξετάζω ὅτι ἔχω ἕνα τίτλον καὶ ἔρχεσθε σήμερον σεῖς καὶ λέγετε ὅτι τὸν τίτλον αὐτὸν τὸν καταργῶ καὶ ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι θὰ σᾶς δώσω νέον τίτλον ἰδιοκτησίας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι αὐτὸ τὸ οἰκοδόμημα ἀσφαλές; Ἔχετε πεποίθησιν ὅτι ἡ μέλλουσα Βουλὴ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ καταστραφῇ τὸ οἰκοδόμημά σας; Διότι ἐμὲ ἐνδιαφέρει ἡ γενικὴ ἀρχή, τὴν ὁποίαν θέτω ἐγώ. Ἐγὼ θέλω τὴν γενικὴν ἀρχήν, τὴν ἑξῆς: ἂν θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἔχωμεν ἰδιοκτησίαν ἢ ὄχι. Ἂν ἐξακολουθήσωμεν ἐφαρμόζοντες τὰ μέσα τοῦ νόμου τούτου, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀγροτικὴ ἰδιοκτησία. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν, κύριοι, θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα, εἰς τὰς ἐπαρχίας Τρικκάλων, καὶ Καρδίτσης εἶναι στενότης γῆς. Ἐγένετο ἤδη ἀπαλλοτρίωσις εἰς ἕνα χωριὸ εἰς 200 κληρούχους καὶ παραμένουν 250 κολλῆγοι, ἔξω οἱ ὁποῖοι φωνάζουν δὲν ἔχουμε γῆν, θέλουμε χωράφια. Τώρα διὰ λόγους σκοπιμότητος, ἂν ἀκολουθήσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὶ θὰ κάμωμεν; Θὰ πάρωμεν ἀπὸ τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτὴν καὶ θὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ κάμνομεν μίαν νέαν ἐπιτροπήν, ἀναθεωροῦμεν τὴν ἀπόφασιν καὶ κάμνομεν ἀπαλλοτρίωσιν ἐπὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ βάζομεν καὶ σᾶς μέσα. Τὶ σημαίνει τοῦτο εἶναι ἀληθὴς ἐπανάστασις κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας. Ἐκεῖ ὁδηγοῦμεν, κύριοι, μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, αὐτὴν τὴν ὁδὸν τέμνει τὸ νομοσχέδιον, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὸ μέλλον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον ὅτι ὁμιλῶ μόνον ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως ὅτι μὲ τοιαῦτα μέτρα δὲν θὰ μείνῃ τίποτε σταθερὸν εἰς τὸν τόπον ὑπὸ ἔποψιν ἰδιοκτησίας καὶ θέτομεν ἐν ἀμφιβόλῳ καὶ αὐτὴν τὴν ἀγροτικὴν μικροϊδιοκτησίαν, τὴν ὁποίαν μὲ τόσας θυσίας ἐδημιουργήσαμεν. Ὡς πρὸς τὰ ἀναφερόμενα καὶ ἀνήκοντα εἰς ἀνύπαρκτα πρόσωπα οἰκόπεδα δὲν χρειάζεται καμμία ἀκύρωσις. Ἂν τὸ πρόσωπον εἶναι ἀνύπαρκτον, ἡ ἰδιοκτησία ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον κατέλαβεν ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν τοῦ Δοξάτου, καὶ δύναται τὸ Κράτος ἀναλαμβάνον εἰς τὴν κατοχήν του τὰ οἰκόπεδα ταῦτα νὰ τὰ παραχωρήσῃ εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην. Ἀλλὰ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου προκύπτει καὶ ἄλλο ζήτημα. Τὶ θὰ γίνῃ ἡ ἰδιοκτησία τῶν τρίτων, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν ἀπὸ τοὺς ἀρχικοὺς ἰδιοκτήτας; Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἠγόρασεν ἢ ἔλαβε προῖκα ἀπὸ τὴν γυναῖκά του ἓν ὡρισμένον οἰκόπεδον καὶ ἔρχεσθε σήμερον καὶ τὸ περιορίζετε. Πῶς θὰ τὰ πάρῃς τὰ 200 μέτρα, ἀφοῦ ἐγὼ τὰ ἔλαβα δυνάμει ἑνὸς νόμου, ἀφοῦ τὰ ἔχω ἀπὸ τὸν πατέρα μου, ἀπὸ τὴν μητέρα μου, ἀπὸ τὴν γυναῖκά μου ὡς προῖκα; Ἐγὼ μετεβίβασα τὴν ἰδιοκτησίαν μου, καθ’ ὃ εἶχον δικαίωμα ἐκ τῶν κειμένων νόμων τῆς χρήσεως καὶ καταχρήσεως τῆς ἰδιοκτησίας καὶ σὺ ἔκτισες ἓν ξενοδοχεῖον καὶ τὸ ἐπώλησες κατὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1929. Ἔρχεσθε τώρα καὶ λέγετε ὅτι εἶναι ἄκυρος αὐτὴ ἡ πώλησις; Τὶ θὰ γίνῃ; Ἔν τινι δικαιώματι ἀκυροῦμεν τὰς πωλήσεις; Ποῦ τὸ εὕρομεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα; Τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος μᾶς δίδει τοιαῦτα δικαιώματα; Αὐτὸ ὀνομάζεται περιορισμὸς κυριότητος, περιορισμὸς κυριότητος νόμιμος εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον δικαιοῦται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ κάμῃ; Ἀνάγεται εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς κυριότητος. Δύναται ἡ πολιτεία νὰ εἴπῃ ὅτι διὰ λόγους ἀσφαλείας δὲν σᾶς ἐπιτρέπω ἐν Ἀθήναις νὰ οἰκοδομήσητε οἰκοδομὰς μὲ 40 πατώματα ἢ αἱ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Κηφισσίας αἱ οἰκοδομαὶ δέον ἀπαραίτητα νὰ ἔχουν ἔμπροσθεν πρασιάς· αὐτὸ εἶναι ὄντως περιορισμὸς ἰδιοκτησίας ἐπιτρεπόμενος ἐκ τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ὅταν λέγετε ὅτι ἀφαιρῶ τὴν ἰδιοκτησίαν, ὅταν λέγετε ἀκυρῶ τὰ συμβόλαια τῆς μεταβιβάσεως τῆς ἰδιοκτησίας, αὐτὸ εἶναι καταρράκωσις τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ὄχι περιορισμὸς ταύτης. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τούτων καὶ τὴν παρακαλῶ ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον ἐντελῶς. Δὲν ἔχω καμμίαν ἰδιοτέλειαν ταῦτα λέγων, διότι σᾶς εἶπον ὅτι δὲν γνωρίζω τὸ ζήτημα ἀπὸ τὴν πραγματικὴν ἄποψιν. Ὁμιλῶ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως νομιμότητος. Δὲν ὁμιλῶ ἐὰν ὑπάρχουν 30, 40, 100 ἀδικηθέντες. Ὁμιλῶ ἀπὸ ἀπόψεως ἰδιοκτησίας. Αὐτὴν τὴν ἰδιοκτησίαν, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς ἀγρότας χωρικούς, θὰ δικαιοῦται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία κατὰ τὰς ἑκάστοτε ὀρέξεις της νὰ τὴν μετατρέπῃ καθημερινῶς. Ἐὰν φύγωμεν τῶν ἀρχῶν τούτων, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἔχωμεν ὄχι κατάλυσιν τῆς ἰδιοκτησία, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν τελείαν ἐξουθένωσιν τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ἐπανάστασιν ὡς ἐγένετο ἐν τῇ Σοβιετικῇ Ρωσσίᾳ. (χειροκροτήματα).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§94Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπείσθην, κύριοι συνάδελφοι, ἀκραδάντως ὅτι διὰ νὰ ὑποβληθῇ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ὑπῆρχε νομοθετικὸς λόγος σοβαρὸς καὶ δίκαιος καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, διότι ὑπῆρχε λόγος νομοθετικὸς σοβαρὸς καὶ δίκαιος θὰ εἶναι σφάλμα, σφάλμα δὲ ἀσυγχώρητον εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον εἶναι ἀσυνάρτητον καὶ ἀντισυνταγματικόν, εἰς περίπτωσιν λέγω κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ ἀποδειχθῇ τοῦτο θὰ εἶναι σφάλμα, σφάλμα ἀσυγχώρητον ἐὰν ἐπιμένωμεν εἰς τὴν ψήφισίν του, καθόσον πιστεύω ἐπίσης ἀκραδάντως ὅτι καὶ εὐκολωτάτη εἶναι ἡ διόρθωσις αὐτοῦ, ἀλλὰ πιστεύω ἀκόμη ἀκραδάντως ὅτι ἐὰν δὲν θὰ ἐγίνετο ἡ διόρθωσις αὐτὴ ἡ εὐκολωτάτη διόρθωσις, ἐὰν προκύψουν ἀντιδικίαι μετὰ ταῦτα ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, τὰ δικαστήρια χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν, οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην θὰ εἴπουν ὅτι εἶναι νόμος ἀντισυνταγματικὸς καὶ διὰ τοῦτο λέγω ὅτι θὰ εἶναι σφάλμα καὶ μάλιστα ἀσυγχώρητον. Ὑπῆρχεν λόγος νομοθετικὸς σοβαρὸς διότι ἔγινεν διανομή, ἄδικος, ἄτακτος, ἀσυνάρτητος, λόγος νομοθετικὸς δίκαιος διότι καθὼς ἐπείσθη μεταξὺ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν ἐπῆλθεν συμφωνία, ὅπως δοθῇ μία διαρρύθμισις εἰς τὸ θέμα συμφώνως πρὸς τὴν πραγματικὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἀσυνάρτητον; Εἶναι ἀντισυνταγματικόν; Εἶναι εὐχερὴς ἡ διόρθωσίς του; Θὰ τὸ ἀποδείξω δι’ ὀλίγων λέξεων ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα.

§95Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ ἦτο καλύτερον νὰ ὑποβάλλετε μίαν τροπολογίαν, αἴρουσαν αὐτὰς τὰς ἀταξίας τὰς νομικάς;

§96Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐκ τοῦ προχείρου; Ἔχω μερικὰς δεκαετηρίδας δικηγόρος δὲν ἠξεύρω πόσας, ἀλλὰ θὰ ἤμην πολὺ κακὸς δικηγόρος, πολὺ κακὸς νομικός, ἐὰν ἰσχυριζόμην ὅτι εἰς τὸ δικαστήριον εἰς ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας δύναμαι νὰ κάμω τοιαύτας διατυπώσεις διὰ τὰς ὁποίας νὰ εἶμαι ὑπεύθυνος. Ἐὰν κ. ὑπουργέ, πεισθῆτε εἰς τοὺς λόγους μου νὰ ζητήσετε ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως καὶ σᾶς προσφέρομαι ὡς βοηθός....

§97Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπειδὴ εἴπατε ὅτι εἶναι εὐκολωτάτη ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀντισυνταγματικότητος καὶ τοῦ ἀσυναρτήτου, ἐφ’ ὅσον εἶναι εὐκολωτάτη ὑποθέτω ὅτι διὰ μιᾶς ἁπλῆς τροπολογίας σας ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐπανόρθωσις.

§98Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ ἡ ἁπλῆ τροπολογία δὲν εἶναι ζήτημα στιγμιαῖον ὑποθέτω ὅτι δύναται νὰ εἶναι ζήτημα 24 ὡρῶν.

§99Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Πολλάκις ἀνεβλήθη ἡ ὑπόθεσις αὐτή, εἴχατε ὅλον τὸν καιρὸν νὰ μελετήσητε τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ ὑποβάλλεται τὰς ἀντιρρήσεις, διότι προκειμένου νὰ ἀποσύρετε τὰς ἀντιρρήσεις σας, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν ὑπόθεσιν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐσφάγησαν διὰ μίαν ἰδέαν.

§100Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔλεγον πρὸ ἡμερῶν ὅτι αἱ συζητήσεις εἰς τὸ Κοινοβούλιον κατήντησαν κουβεντολόγι καὶ δὲν καταλήγομεν εἰς συμπεράσματα θετικά. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μοῦ ὀφείλουν μερικὰς χάριτας ἀφ’ οὗ ὡμολόγησα ὅτι διὰ νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπῆρχεν λόγος νομοθετικὸς σοβαρὸς καὶ δίκαιος. Ἀφήσατε λοιπὸν μὲ ὀλίγας λέξεις νὰ ἀποδείξω τὸ μεθολογικὸν μέρος τῶν ἰσχυρισμῶν μου. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, κύριοι ἀπὸ τὸν Α ἕως τὸν Β τίθεται μετὰ ἡ ἰδιοκτησία λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης μόνον διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, μόνον διὰ τῶν δικαστηρίων. Ἐδῶ μία ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν Α τὸν Β καὶ τὸν Γ, πρόκειται νὰ ρυθμίσῃ ζητήματα ἰδιοκτησίας. Τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικὸν καταφώρως. Ἀκοῦτε ἄλλο. Αὐτὰ τὰ ζητήματα, λέγει, θὰ διαρρυθμισθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σεβασμοῦ τῆς ἀρχικῆς ἰδιοκτησίας δηλαδὴ σεβαστοὶ θὰ εἶναι μόνον οἱ ἀρχικοὶ ἰδιοκτῆται οἱ κατόπιν δὲν εἶναι σεβαστοί. Αὐτὸ ἀντισυνταγματικὸν καταφώρως. Αὐτὸ εἶναι καὶ ἀσυνάρτητον. Ἤκουσα προηγουμένως λεγόμενον καὶ γνωρίζετε ἐὰν κατετέθη τίμημα διὰ νὰ ἀποκτήσουν τὰ κτήματα ἐκεῖνα οἱ ἰδιοκτῆται. Καὶ ἡ ἰδιοκτησία ἀποκτᾶται μόνον ἐπὶ τῇ καταβολῇ τιμήματος. Ὅταν διὰ διαθήκης μετατίθεται ἡ ἰδιοκτησία καταβάλλεται τίμημα; Ὄχι, δὲν εἶναι ἀπαραίτητον στοιχεῖον ἡ καταβολὴ τιμήματος διὰ τὴν ἀπόκτησιν ἰδιοκτησίας. (ἀναγινώσκει). Ὅταν δι’ ἑνὸς νόμου γίνεται διανομὴ καὶ πώλησις ἰδιοκτησίας, δύναται νὰ ἔλθῃ μεταγενέστερος νόμος καὶ ν’ ἀνατρέψῃ τὴν ἰδιοκτησίαν νομοθετικῶς, οὐχὶ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, τὴν ἱδρυθεῖσαν διὰ νόμου προηγουμένου; Οὐχὶ κύριοι καὶ τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Διὰ τοῦτο σᾶς εἶπον ὅτι ἐὰν τὸ νομοσχέδιον.........

§101Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Εἴπατε τοῦτο, ὅτι ἔγινε ἀπαλλοτρίωσις ἐπὶ οἰκοπέδων. Τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ ὅλα εἶναι ἀνταλλάξιμα, σύμφωνα δὲ μὲ τὴν σύμβασιν τὴν διεθνῆ τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ σύμφωνα μὲ τὰ διεθνῆ δόγματα, πᾶσα ἐσωτερικὴ νομοθεσία ὀφείλει νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὰ διεθνῶς κανονιζόμενα. Λοιπὸν σύμφωνα μὲ τὴν διεθνῆ σύμβασιν ἀνταλλαγῆς τοῦ 1923 ἀναδρομικῶς μέχρι τοῦ 1912 πᾶσα πρᾶξις λαβοῦσα χώραν ἐπὶ ἀνταλλαξίμων ἀκυροῦται. Συνεπῶς πίπτει ἡ ἀπαλλοτρίωσις, Ἄρα δὲν τίθεται ζήτημα προσβολῆς μεταγενεστέρας κυριότητος.

§102Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὥστε οἱ κάτοικοι Δοξάτου δὲν ἦσαν Ἕλληνες;

§103Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὅπως γνωρίζετε εἶμαι καὶ πρωτόπειρος ἀγορεύσεων συνεπῶς μὴ μὲ διακόπτετε διότι τὰ χάνω κιόλας. Κύριοι βουλευταί, περὶ οἱωνδήποτε κτημάτων καὶ ἂν ἐπρόκειτο ἐφόσον προϋπῆρχεν νόμος καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἐρύθμισε τὸ θέμα κατὰ τὸ ἐσωτερικόν του δίκαιον, ὥστε ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνθηκῶν περὶ ἀνταλλαξίμων δὲν ἔχουν εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν θέσιν. Ἔχομεν πλέον θέμα τοῦ ἐσωτερικοῦ δικαίου. Καὶ δεύτερον ὅλαι ἐκεῖναι αἱ συνθῆκαι δὲν ἐτροποποίησαν τὸ θέμα. Λοιπὸν ἔχομεν θέμα συνταγματικόν.

§104Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὸ κατεχωριμένον τῆς 2ας Ἀπριλίου 1920 τὸ ὁποῖον ἀποκρούει ἁπάσας τὰς ἀπαλλοτριώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφεώρουν τὰ ἀνταλλάξιμα; Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ἐσωτερικὴ νομοθεσία. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ συμβάσεις διεθνεῖς ἀναδρομικῶς ρυθμίζουσαι ἀποφάσεις.

§105Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ τέλους ἔχετε τὴν ἰδικήν σας γνώμην. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην τὴν νομικὴν ὅτι ἅπαξ ἐρυθμίσθη τὸ θέμα τὸ ὑπὸ κρίσιν...

§106Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἀκαίρως κ. συνάδελφε.

§107Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπροτάθη εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ ζητήματα διοικητικὰ καὶ ὡρισθέντα δι’ ἄλλου νόμου διότι ἀναιρέπεται προηγούμενος νόμος. Ἀκούσατε νὰ σᾶς τὸν ἀναγνώσω ἄλλην μίαν φορὰν δυνάμει τίτλων. (ἀναγινώσκει). Τὸ ζήτημα ἐρρυθμίσθη παρ’ ἡμῶν νομοθετικῶς. Δύναται λοιπὸν νὰ ἔλθῃ ἄλλη ρύθμισις. Πῶς, κατὰ τὸ Σύνταγμα. Διατὶ ὅλα αὐτὰ νὰ μὴ γίνωνται ὑπὸ μιᾶς ἐπιτροπῆς προπαρασκευαστικῆς καὶ ἀκολούθως νὰ ἐγκριθῶσι πρὸ ἑνὸς δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον νὰ καθορίσῃ καὶ ζητήματα τυχὸν ἐπιζημιώσεως; Νὰ εἶσθε σύμφωνοι μὲ τὸ Σύνταγμα, νὰ μὴ σᾶς ἀνατρέψῃ τὸν νόμον αὔριον τὸ δικαστήριον καὶ νὰ διατηρηθῇ καὶ μία ἀπὸ τὰς θεμελειώδεις ἀρχὰς τοῦ πολιτικοῦ καὶ κοινωνικοῦ ἡμῶν καθεστῶτος.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γνωρίζετε ὅτι ἡ μετάθεσις τῆς ἰδιοκτησίας δὲν γίνεται πάντοτε διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Πάρτε ὡς παράδειγμα μετάθεσιν οἰκοπέδων λόγῳ ρυμοτομίας. Ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἡ διοικητικὴ πέρνει ἕνα κομμάτι ἰδιοκτησίας ἀπὸ τὸν Α. καὶ τὸ δίδει εἰς τὸν Β, διότι αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ νὰ οἰκοδομηθῇ ἐνῷ συνεννούμενον μὲ τὸ οἰκόπεδον τοῦ Β. εἶναι ἐπαρκές. Ὥστε βλέπετε ὅτι ἔχετε παράδειγμα μεταθέσεως ἰδιοκτησίας ἀπὸ τὸν Α. εἰς τὸν Β. ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως.

§109Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα διότι ἐκεῖ πρόκειται περὶ στερήσεως τῆς ἰδιοκτησίας ἐνῷ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Λέγει δὲ τὸ Σύνταγμα εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ὅτι οὐδεὶς στερεῖται ἰδιοκτησίας ἄνευ ἀποζημιώσεως πρόκειται περὶ μιᾶς ἀνταλλαγῆς ἁπλῆς.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ ἔχετε δύο περιπτώσεις. Κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀνταλλαγὴ χρειάζεται δικαστικὴ ἀπόφασις.

§111Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ ἀνταλλαγή.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχουν δύο κατηγορίαι, διὰ τοῦ νόμου τακτοποιήσεως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν γίνεται τακτοποίησις τῆς ἰδιοκτησίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀφαίρεσις αὐτῆς. Διατί; Διότι διὰ προγενεστέρων νόμων γίνεται παραχώρησις ἰδιοκτησίας τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ὡς δημοσίαν. Νομίζετε καὶ ὑποστηρίζετε σεῖς ὅτι ἂν ἕνας νόμος εἴπῃ ὅτι παραχωρεῖ τὸ Α οἰκόπεδον εἰς τὸν Β, διότι τὸ θεωρεῖ δημόσιον ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ἦτο δημόσιον τὸ οἰκόπεδον δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μεταγενεστέρου νόμου νὰ ἀκυρωθῇ ἡ παραχώρησις αὐτή;

§113Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν διότι εἶναι ἐσφαλμένη ἡ βάσις τὴν ὁποίαν θέτετε. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ νόμος σφάλλων, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι τὸ οἰκόπεδον τοῦ Α τὸ παραχωρῶ εἰς τὸν Β. Δὲν ἔχει οὐδεὶς νόμος δικαίωμα νὰ πάρῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ Α νὰ τὴν δώσῃ εἰς τόν Β, διότι θὰ εἶναι νόμος ἀντισυνταγματικός.

§114Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον 2338, πῶς ἔγινε ἡ διανομή;

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει αὐτὸ κ. ὑπουργέ. Ἀκούσατε ἔτσι ποὺ προχωρεῖτε κ. ὑπουργὲ ἂς ἀκούσῃ μᾶλλον ἡ Βουλὴ διότι πρὸς τὴν Βουλὴν ὁμιλοῦν οἱ βουλευταὶ καὶ ὄχι πρὸς τοὺς ὑπουργούς. Ἐπίσης ἀφαιροῦνται· (ἀναγινώσκει).

§116Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Διατὶ παρεχωρήθησαν κύριε συνάδελφε;

§117Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐδόθησαν ἀτόπως, παραλόγως, φρενολογικῶς, ἄν θέλετε οἰκόπεδα, ἀλλὰ εἶναι δυνατόν....

§118Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε κ. συνάδελφε; Πρόκειται νὰ σᾶς φωτίσωμεν ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον δὲν κατέχετε καλά. Δὲν τὸ ἐξετάζετε ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς πραγματικότητος. Ἐὰν ἐπιτρέπῃ ἡ συνείδησίς σας νὰ ἀφίσητε τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λαβόντες τὰ οἰκόπεδα ἐγκατεστάθησαν διὰ νὰ κάμουν ἐμπόριον.

§119Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι δὲν δύναμαι ὅμως νὰ τὰ ἀφαιρέσω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Διότι ἄν ὑπάγῃ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὰ δικαστήρια θὰ σᾶς εἴπουν ὅτι κακῶς ἐσυντάξατε τὸ νομοσχέδιον. Ὅλον τὸ ζήτημα εἶναι μία νευρικότης μήπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ 24 ὥρας.

§120ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι 17 ἔτη...

§121Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄν ἐπὶ 17 ἔτη συντηροῦνται οἱ νόμοι δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος, διότι ἐγὼ ἀπουσιάζω τῆς Βουλῆς 18 ἔτη. Εἶναι μία σπουδὴ ἀδικαιολόγητος διὰ νὰ προστατευθοῦν τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἀναγνωρίζω τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα σέβομαι, εἶναι μία σπουδὴ ἀδικαιολόγητος, ἂν τὸ νομοσχέδιον δὲν καταρτισθῇ σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπω μετὰ λύπης μου κ. συνάδελφοι, εἶναι ὅτι χάριν μιᾶς τόσον ἀδικαιολογήτου σπουδῆς πρόκειται νά καταργηθῇ μία θεμελιώδης ἀρχὴ τοῦ καθεστῶτος.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§123Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀνέμενον, κύριοι βουλευταί, ἄλλην τὴν διαδικασίαν τῆς συζητήσεως ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἀνεπτύχθησαν ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικότητος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὀρθότητος, τότε δέ, λέγω, ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐξετάσῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἤδη κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἠδύνατο νὰ διευθετηθῇ ὥστε τὸ νομοσχέδιον νὰ μὴ δύναται νὰ προσκρούῃ οὔτε εἰς τὸ σύνταγμα οὔτε εἰς τὴν ὀφειλομένην δικαιοσύνην εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν ὡρισμένα δικαιώματα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως σεβασμοῦ πρὸς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκλήθη νὰ ἐπιχειρήσῃ ἐνταῦθα. Ἐν τούτοις ταύτην τὴν ἑσπέραν βλέπω τὸ νομοσχέδιον ἐπανερχόμενον πρὸς συζήτησιν ὡς ἐὰν οὐδὲν εἶχεν συμβῇ κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ συζήτησιν. Ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ οὐδεμία ἐδόθη ἐξήγησις πρὸς τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐξητάσθη ἐπιτοπίως τὸ ζήτημα, ποῖα ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκεῖ ἐρεύνης καὶ διατὶ κατέληξεν εἰς τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν ὡς ἐὰν οὐδὲν εἶχε συμβῆ.

§124Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου σημείωμα τῆς ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον ἐδόθη ἀσφαλῶς κατόπιν τῆς δηλώσεως αὐτῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅτι θὰ ἐξήταζε τὸ ζήτημα ὡς λέγετε ἐκ τοῦ σύνεγγυς. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ἀνέφερε καὶ πάλιν τοὺς δικαιολογητικοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἔχει ὑπ’ ὄψει της τὴν ὑποβληθεῖσαν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος εἰμὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀναφέρεται δὲ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὸ πραγματικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον ἐδικαιολόγει τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Κατὰ τὴν διανομήν... Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ὑποθέτω θὰ ἐπεφυλάχθη ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦτο θὰ ἀπετέλῃ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἀνταποκρίνετε, πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν πρώτην τοῦ νομοσχεδίου ἐδηλώθη πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἐλαμβάνοντο ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Δὲν πρόκειται περὶ ἡμῶν, διότι νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν δὲν εἶσθε σεῖς ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου.

§126Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τὴν ἀκρίβειαν, οὔτε ἐγώ, οὔτε ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου. Ὅπως γνωρίζετε τὸ νομοσχέδιον τὸ εἶχεν εἰσαγάγει καὶ ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις. Εἶναι τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς νομοσχέδιον, καὶ τὸ εἶχε καταθέσει εἰς τὴν Βουλὴν, ὁ ἀξιότιμος κ. Χρηστομάνος ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1929, πρὸ αὐτοῦ δὲ εἶχε καταθέσει ἄλλο νομοσχέδιον. Εἰς τὴν αἰτιολογικὴν δὲ ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται ὅτι αὐτὸ εἶχεν ὑποβληθῆ κατόπιν συνεννοήσεων μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς πόλεως Δοξάτου.

§127Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω κανέναν λόγον νὰ ἐξετάσω τὴν ἱστορίαν τῆς ἐσωτερικῆς διαδικασίας τοῦ νομοσχεδίου.

§128Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τώρα βεβαίως ἡμεῖς εἴμεθα ὑπερασπισταί του.

§129Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω ν’ ἐπιμείνω καὶ ὀφείλω ἐπὶ τούτου καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ, ὅτι δηλώσεις γενόμεναι εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο σχετικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παροράθησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὄχι μόνον ἤδη νὰ συζητῆται τὸ νομοσχέδιον πάλιν μὲ τὴν αὐτὴν βάσιν ἀλλὰ ἀκόμη, ὡς παρετήρησα, ἡ Κυβέρνησις ἦτο προδιατεθειμένη νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, χωρὶς οὐδὲν καὶ μίαν ἀπάντησιν νὰ δώσῃ ἐπὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως νομίμου διαρρυθμίσεως τῶν συμφερόντων τῶν διαφόρων ἐκεῖ ἐνδιαφερομένων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀντισυνταγματικότητος προσεβλήθη. Καὶ προσεβλήθη ὄχι μόνον παρὰ τῆς ἀντιθέτου πτέρυγος ἀλλὰ καὶ παρὰ φίλων ὁμοφρόνων τῆς Κυβερνήσεως μολονότι προκειμένου περὶ συνταγματικῶν ζητημάτων δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ποὺ ἀνήκει διότι τὰ συνταγματικὰ ζητήματα εἶναι ἐκτὸς τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τόσον μεγάλην πλειονοψηφίαν καὶ ὑποστηρίζεται ἐν τῇ Βουλῇ δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ εἰσάγῃ νομοσχέδιον καὶ μετὰ τοιαύτην μακρὰν συζήτησιν νὰ ἀρνῆται κἄν καὶ νὰ δικαιολογήσῃ ἐνώπιον τοῦ σώματος τὸ συνταγματικὸν ἢ μὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀφοῦ μάλιστα καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, ἔστω ἂν δὲν ἀνεγνώρισαν ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἔθεσαν ἐν ἀμφιβόλῳ καὶ τὴν συνταγματικότητα καὶ τὴν σκοπιμότητα. Καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἀνέλαβε νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα. Ἐθεώρησε περιττὸν καὶ νὰ δώσῃ ἄλλην ἀπάντησιν. Μοῦ εἶναι, κύριοι, δυσάρεστον νὰ παρεμβαίνω εἰς ὑποθέσεις κατὰ τὰς ὁποίας συγκρίνονται τοπικὰ συμφέροντα καὶ θὰ ἐθεώρουν ἑαυτὸν εὐτυχῆ ἐὰν οἱ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων προερχόμενοι πληρεξούσιοι εἶχον κατορθώσει διὰ συνεννοήσεως τῶν ἐνδιαφερομένων νὰ κατέληγον εἰς λύσιν τινά, ἡ ὁποία νὰ ἐθεράπευε τὴν ἀδικίαν τὴν ὁποίαν προκαλεῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ πρὸ παντὸς νὰ μὴ θέσῃ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν δυσχερῆ αὐτὴν θέσιν νὰ ὑποστηρίξῃ νόμον ἄντικρυς ἀντικείμενον εἰς τὸ σύνταγμα. Καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ὁ βουλευτὴς Κορινθίας ὁ συμπολίτης μου ὁ ἀνήκων εἰς τὴν πτέρυγα τὴν Κυβερνητικὴν καὶ σήμερον ὁ βουλευτὴς Οἰτύλου ὁ ἀνήκων ἐπίσης εἰς τὴν πτέρυγα τὴν Κυβερνητικὴν ἀνεγνώρισε τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦ νομοσχεδίου. Βέβαια μία Κυβέρνησις ἔχουσα μίαν δύναμιν δύναται νὰ παρορᾷ ταῦτα, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ δώσῃ ἀπάντησιν καθαρῶς ἀρνητικὴν ὅτι ἐὰν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἐν τῷ μεταξὺ τοὐλάχιστον ἠσχολῆτο νὰ ἐξετάσῃ τὸν οἰκεῖον φάκελλον θὰ ἔβλεπεν ὅτι ὄχι μόνον εἰς αὐτὴν τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νομοσχεδίου προσκρούει τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἔβλεπεν ὅτι αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς πολῖται, οἱ ὁποῖοι πρὸς στιγμὴν ἐνεπιστεύθησαν εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ ἐθεώρησαν ὅτι ἔχουσι μίαν περιουσίαν εὑρίσκονται σήμερον τόσον πεπλανημένοι. Δὲν εὑρίσκονται μόνον ἐν τῇ ἀπάτῃ, ἐν τῇ πλάνῃ τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ εἰς μίαν ἄλλην πλάνην ὅτι ἐστηρίχθησαν καὶ εἰς αὐτὰς τὰς παρανοήσεις τῶν διαφόρων ἀρχῶν. Ἔχω ἀντίγραφον διαφόρων διαταγῶν τῶν οἰκείων ἀρχῶν σχετικῶς πρὸς τὴν διανομὴν τῶν οἰκοπέδων Δοξάτου καὶ ἔγγραφον τῆς 25 Ἰουνίου 1924 τοῦ τότε διοικητοῦ τῆς Θράκης κ. Εὐριπαίου, δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι ὁ ἴδιος ὁ κ. συνάδελφος νῦν ἢ ἄλλος, ὁ ὁποῖος ἀποτείνεται πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος Δοξάτου καὶ τοῦ λέγει ἢ μᾶλλον τὸν διατάσει, διότι εἶναι ἕνα εἶδος διαταγῆς νὰ καλέσῃ τοὺς κατοίκους καὶ νὰ τοὺς εἰπῇ ὅτι ἡ διανομὴ ἐγένετο σύμφωνα μὲ τὸν νόμον καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἐδήλωσε τὸ ἔλαβε καὶ τοῦ ἀνήκει, διότι ὁ νόμος τοῦ τὸ ἔδωκε καὶ βεβαίως λέγει ἀναγνωρίζω ὅτι θὰ ὑπάρξουν παράπονα διαφόρων, ἀλλὰ τὰ παράπονα αὐτὰ πρέπει νὰ γνωρίσουν ὅτι συντρίβονται πρὸ τοῦ νόμου καὶ ὅτι πρέπει νὰ νουθετήσῃ τοὺς κατοίκους νὰ δεχθῶσι τὴν γενομένην διανομὴν ὡς ὁριστικὴν καὶ ἀμετάκλητον καὶ ὅτι τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δύναται θὰ ἔχῃ ἡ διοίκησις καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ ὑπὲρ τῶν παραπονουμένων εἶναι ὅτι ἐὰν ἔχουσι μεμονωμένα τινὰ παράπονα νὰ φροντίσῃ δι’ ἀποζημιώσεως ἢ διὰ διανομῆς ἑνὸς χώρου ὁ ὁποῖος δι’ ἄλλον σκοπὸν προώρισται ἢ διὰ ἰδιωτικὴν χρῆσιν νὰ παραχωρήσῃ εἰς αὐτοὺς ἵνα θεραπευθοῦν τὰ παράπονά των. Ἀλλὰ μετὰ τὰς διαφόρους αὐτὰς παραγγελίας πρὸς νουθεσίαν εἰς τοὺς κατοίκους καταλήγων. (ἀναγινώσκει). Ταῦτα ἔλεγεν τότε ὁ ἀναπληρῶν τὴν Κυβέρνησιν γενικὸς διοικητὴς Θράκης κ. Εὐριπαῖος.

§130Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Μαρτυρῶ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ποὺ ὑπῆρχεν.

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ λέγει καὶ ὀρθῶς λέγει, ὅτι οἱαδήποτε καὶ ἂν γίνῃ νέα διανομὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐμφανισθοῦν νέα παράπονα καὶ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ λείψουν ποτέ. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν νὰ μὴ εἶναι ἐν γνώσει ὅτι ὄντως καὶ ἂν κάμετε ἄλλη καὶ ἀκυρώσετε ἔστω καὶ ἀνόμως ἔστω καὶ ἀντισυνταγματικῶς δὲν θὰ φθάσετε εἰς διανομὴν ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔχῃ παράπονα καὶ θὰ εἶναι τὰ νεώτερα βασιμώτερα τῶν προηγουμένων. Διότι ἐνῶ τὰ προηγούμενα εἶχον ὡς βάσιν τὴν μὴ ἱκανοποίησιν μιᾶς συμφωνίας τὰ δεύτερα παράπονα θὰ εἶχον βάσιν ὄχι μόνον τὴν μὴ ἱκανοποίησιν τοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ καὶ τὴν παράβασιν τῶν νόμων καὶ τὴν ἀθέτησιν τῶν διαταγῶν ἐκ μέρους αὐτῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν ταύτας. Καὶ διὰ τοῦτο αὐτὰ τὰ παράπονα θὰ εἶναι τόσον βάσιμα ὥστε δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ ὑπάρχουν ἀπαντήσεις κατὰ τὰς ὁποίας θὰ δύνασθε πραγματικῶς νὰ εὕρητε τρόπον νὰ τὰς καθησυχάσετε. Τώρα ὅμως εἶπεν εἷς τῶν κυρίων συναδέλφων ὁ ὁποῖος πρότερον ἠγόρευσεν ὅτι, διατὶ τέλος πάντων, ἀφοῦ ἐγένετο αὐτὴ ἡ διανομὴ καὶ ἐπῆρεν ἕκαστος τὸ μερίδιόν του, διατὶ δὲν ἔκτισαν, διατὶ ἐμποδίζετε νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ οἰκόπεδόν του; Ἔκαμον μίαν διακοπὴν εἰς τὸν κύριον συνάδελφον, ἀλλ’ ἀφοῦ θέλει νὰ πληροφορηθῇ καὶ πρέπει καὶ αὐτὴ ὅλη ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τὶ γίνεται μὲ αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα τοῦ Δοξάτου, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον τοῦ μηχανικοῦ κυρίου Ξανθοπούλου, τὸ ὁποῖον ἔχει στείλει πρὸς τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας εἰς τὰ δημόσια ἔργα. Ἐὰν ἀναδιφίσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον φάκελλον ὁ κύριος ὑπουργὸς θὰ εὕρῃ τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: Τί ἔγιναν καὶ πῶς ἀνακινεῖται αὐτὸ τὸ ζήτημα τοῦ Δοξάτου τὸ ὁποῖον βεβαίως ὤφειλε νὰ εἶχεν λήξῃ καὶ θὰ εἶχεν λήξῃ ἐὰν δὲν παρενετίθεντο πρόσωπα ἀναρμόδια ἐπὶ τοῦτο. Καὶ ἰδοὺ τὶ λέγει. Ἀπευθύνεται πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§132Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τί ὑπογραφὴν φέρει;

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ξανθόπουλος.

§134Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ἡ αἰτία τῆς κακοδαιμονίας.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ὑπάλληλος ἰδικός μου διὰ νὰ δύναμαι νὰ γνωρίζω τὶ εἶναι, εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Κράτους καὶ τὸν ὁποῖον τὸν μετεχειρίσθη διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ἂν αὐτὸς εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς κακοδαιμονίας, εἶναι ἡ ρίζα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὸν ἔχουν ὑπάλληλον. Κύριοι ὁσονδήποτε καὶ ἂν μέμφεσθε τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν, τὸν ὁποῖον σᾶς λέγω δὲν γνωρίζω, ὠθούμενοι ἐξ ἑνὸς ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχετε διὰ τινας τῶν παραπονουμένων ἐκ τῶν κατοίκων, καὶ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρον σας τὸ εὑρίσκω ἄκρως δεδικαιολογημένον καὶ ὡς ἀντιπρόσωποι ἐκείνων δὲν δύνασθε εἰμὴ νὰ κινηθῆτε ὑπὲρ αὐτῶν καὶ νὰ δείξητε τὸ ἐνδιαφέρον σας. Καὶ παρ’ ὅλα ταῦτα ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς λέγει μίαν ἀλήθειαν ἀφήνω τὸ συνταγματικὸν ἢ ἀντισυνταγματικὸν ἀλλὰ καθῆκον, ἔχομεν πάντες νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ τὴν σεβασθοῦμεν, περισσότερον δὲ ἔχετε σεῖς οἱ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων προερχόμενοι ἀντιπρόσωποι διὰ νὰ δοθῇ τελικὴ λύσις εἰς τὸ ζήτημα. Δὲν θέλει δὲ λυθῇ ποτὲ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα ἐὰν οἱ ἑκάστοτε παραπονούμενοι εὑρίσκουσιν ἔρεισμα ἰσχυρὸν διὰ νὰ ἀνατρέψωσι πρᾶξιν νόμιμον παρὰ τῆς πολιτείας καταρτισθεῖσαν, τοῦτο δὲν θὰ δώσῃ ποτὲ τὴν τελικὴν λύσιν οὐδὲ τὴν ἡσυχίαν. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ὡς εἶπον προηγουμένως τὰ παράπονα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἀδικηθῶσιν ἐκ τῆς νέας διανομῆς, ἀφήνω κάθε συνταγματικότητα ἢ ἀντισυνταγματικότητα, θὰ προσπαθήσω διὰ παντοίων μέσων ὅταν καὶ αὐτοὶ τύχωσι εὐνοίας ἰσχυρᾶς νὰ ἀνατρέψουν τὰς πράξεις ἐκείνας.

§136Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅλα εἶναι ζητήματα τοῦ «μπάρμπα τῆς Κορώνης»;

§137Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔτσι εἶναι φαίνεται δι’ αὐτὸ λέγω, νὰ μὴ περάσωμε τὴν ὁδὸν αὐτὴ ἡ ὁποία εἶναι ὁδὸς ἐπισφαλὴς καὶ οὐδὲν θετικὸν δύναται νὰ δημιουργήσῃ. Αἰσθανθῆτε ἕνα αἴσθημα δικαιοσύνης, ἐκεῖνος ἔχει τὸ σπῆτι του ἔχει τὴν μάνδραν του, ἔχει ἕνα κτῆμα ἕνα κῆπον ἢ ὅτι δήποτε ἄλλο, τὸ ἔκαμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου καὶ τοῦ εἶπον ἀκόμη τὸν νόμον αὐτὸν νὰ τὸν σεβασθῇς, πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ τοῦ εἰπῆτε ὅτι ὅλα αὐτὰ θὰ τὰ χαλάσουμε; δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἀπὸ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως.

§138Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἄν ἔχουν οἰκοδομήσει δὲν τοὺς τὰ πέρνουμε.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι ἐκείνου τοῦ ὁποίου ἡ τσέπη ἔχει θὰ προστατευθῇ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἦτο ἀτυχὴς καὶ δὲν εἶχεν ἱκανὸν πλοῦτον ἵνα οἰκοδομήσῃ ἐκ τῆς παρεμποδήσεως καὶ ἐκ τῆς παρεμβάσεως τὴν ὁποίαν ἠκούσατε ἀπὸ τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῆς συγκοινωνίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέτωμεν τοιαύτας βάσεις, ἔτυχες νὰ οἰκοδομήσῃς δὲν σὲ πειράζω. Τὶ νόμος εἶναι αὐτός, τὶ κράτος εἶναι αὐτό, τὶ εὐνομία δύναται νὰ ὀνομασθῇ αὐτή, κατά τίνα τρόπον θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τοῦ περιστατικοῦ ἂν οἰκοδόμησες ἢ ὄχι. Κατὰ τὸ δίκαιον καὶ τὸ σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους κατ’ ἀρχὴν οὗτος πρέπει νὰ μείνῃ ἐκεῖ. Κύριε ὑπουργέ μὴ προβαίνετε εἰς τοιαῦτα μέτρα τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ τὰ πραγματοποιήσετε, ἀλλὰ πραγματικῶς δὲν θεμελιοῦται δι’ αὐτῶν ἡ δικαιοσύνη, ἀνοίγετε πληγὴν νέαν καὶ δυσάρεστον διὰ τὸν τόπον πλὴν δὲ τούτου ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ νόμος σας νὰ εἶναι συνταγματικός. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ νόμου νὰ πάρετε περιουσίας καὶ νὰ τὰς δώσητε εἰς ἄλλους, μίαν περιουσίαν ἡ ὁποία ἀπεκτήθη δι’ ἑνὸς τίτλου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου. Αὐτὴ ἡ ἰδιοκτησία ὑφίσταται. Τῆς ἐδώσατε δὲ ἀρκετὰ πλήγματα αὐτῆς τῆς ἰδιοκτησίας διὰ διαφόρους ἀνάγκας τὰς ὁποίας μᾶς ἐνεφάνησαν αἱ ἀνώμαλοι περιστάσεις κάθε ἡμέραν νὰ τὴν κτυπῶμεν, ὥστε νὰ καταλήξωμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος ἡ θεμελιοῦσα τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ. Ἀλλὰ λέγουν: «Ἐδῶ συνέβησαν, κύριοι, ἀδικίαι». Ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ ὅτι σᾶς ἔδωσαν βάσιν λύσεως αἱ ὑπηρεσίαι σας διὰ τὰς ἀδικίας αὐτῶν καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἔχομεν οἰκόπεδα διὰ πλατείας δὲν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ εἶναι ὅλα αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα προορισμένα διὰ πλατείας. Δώσατε αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ ἐξακριβώσητε ὅτι ἠδικήθησαν ὄχι εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ἠδικήθησαν. Ἔχετε ἀκόμη μίαν ἔκτασιν ἡ ὁποία δὲν διενεμήθη δώσατέ την καὶ αὐτὴν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠδικήθησαν. Ἀλλὰ ἐγένετο καὶ ἄλλη ἀδικία, ἄλλης φύσεως διότι παρουσιάσθησαν ψευδεῖς δικαιοῦχοι δηλαδὴ ἐπῆραν οἰκόπεδα ἀπὸ ἀνύπαρκτα ὀνόματα. Ἔχετε, λοιπὸν δικαίωμα, ὄχι μόνον νὰ πάρετε αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα καὶ νὰ τὰ δώσητε εἰς τοὺς ἀδικηθέντας, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς τιμωρήσητε συμφώνως τῷ νόμῳ. Ἔτσι ἀσφαλῶς δὲν θὰ ὑπάρχουν παράπονα διότι δὲν θὰ ὑπάρχουν ἀδικηθέντες. Αἱ ἀπόψεις αὗται ἦσαν ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἔδωσαν ἀφορμὴν κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ γίνῃ μία νέα ἐξέτασις τοῦ ζητήματος διὰ νὰ εὑρεθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν πάρη παρανόμως οἰκόπεδα καὶ νὰ ἴδωμεν πόσα περισσεύουν διὰ νὰ τὰ δώσωμεν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠδικήθησαν καὶ τοιουτοτρόπως νὰ δοθῇ μία λύσις ὁριστική, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγερθοῦν νέα παράπονα. Ἐὰν κάμετε τὴν διαδικασίαν αὐτὴν θὰ φθάσητε εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα ὀρθόν, ἐνῷ ἐὰν ψηφίσητε τὸν νόμον αὐτὸν θὰ παραβιάσητε τὸ Σύνταγμα καὶ θὰ διδάξητε τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν νὰ μὴ σέβεται τὸ δίκαιον.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος.

§141Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ μακρόν. Ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ εἴπω καὶ ταύτας, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἀρχικῇ μορφῇ φέρει τὴν ὑπογραφήν μου. Κατόπιν μετεβλήθη. Συνεπῶς αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσω δι’ ὀλίγων λέξεων τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον προεκλήθη ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀνοικοδομήσεως τοῦ Δοξάτου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται καὶ σήμερον ἀκόμη εἰς ἣν κατάστασιν ἦτο κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς καταστροφῆς του. Κατὰ τὸν καταρτισμὸν αὐτοῦ ἦτο ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ ληφθῶσι ὑπ’ ὄψει ὅλαι αἱ ὑπάρχουσαι διαφοραὶ γνωμῶν καὶ πάντα τ’ ἀντίθετα τοπικὰ συμφέροντα. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὰς ἐπιτροπὰς τῶν ἀντιμαχομένων μερῶν τὰς τῶν προσφύγων καὶ τὰς τῶν γηγενῶν, ὅπως, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν βουλευτῶν τῆς περιφερείας των, συντάξωσι νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἦτο νομοθέτημα ἀντισυνταγματικόν—διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἐνέχει χαρακτῆρα ἀντισυνταγματικὸν πᾶσα ἐκ νέου διανομή, ἐφ’ ὅσον δὲν γίνεται τῇ συγκαταθέσει τῶν ἐνδιαφερομένων—ἀλλὰ θὰ ἦτο εἶδος ἑκουσίας συμβάσεως. Τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκούεται καὶ μία μόνη ἀντίθετος φωνὴ ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου, προκύπτει πράγματι ζήτημα ἀντισυνταγματικότητος, διότι δι’ αὐτοῦ προβλέπονται ἀπαλλοτριώσεις ἄνευ προηγουμένης δικαστικῆς ἀποζημιώσεως. Συνεπῶς ἑνώνω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου—ὄχι ἵνα μὴ ψηφισθῇ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, ἀλλὰ ὅπως ἀναβληθῇ ἐπὶ βραχύ, ἵνα προσαρμοσθῇ πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ ἵνα μὴ ἀκουσθῇ παράπονόν τι ἢ καὶ νὰ λεχθῇ ὅτι καὶ ἐγὼ συνετέλεσα εἰς τὴν γένεσιν ἀντισυνταγματικοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ σκοπῷ τῆς μειώσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας. Τὸ δικαίωμα ἄλλως τε τῆς ἰδιοκτησίας ἔχει ἀτυχῶς ἐπανειλημμένως ἀγνοηθῇ παρὰ πάντων τῶν ὑπὲρ τοῦ ἀπαραβιάστου ταύτης προλαλησάντων—πλὴν τοῦ κ. Κουλουμβάκη εἰς βαθμὸν μάλιστα τεράστιον καὶ οὐχί, ὅπως ἐν τῷ ἀπασχολοῦντι ἡμᾶς σήμερον ζητήματι προκειμένου περὶ μικρῶν τινῶν οἰκοπέδων ἀναδιανεμομένων πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς πραγματικῆς ἐννοίας τοῦ δικαίου, ἀλλὰ προκειμένου περὶ μεγάλων ἐκτάσεων καὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν πολιτικοῦ προγράμματος.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοροζάνης.

§143Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν προυτίθεμαι νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ μακρῶν, ὅπως ἔκαμαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐὰν ἐγνώριζαν τὸ ζήτημα ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἀνήρχοντο τὸ βῆμα. Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, ἀναπτύξαντες τὰ ἐπιχειρήματά των ἐπεκαλέσθησαν τὴν ἀνάγκην τῆς προστασίας τοῦ θεσμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας καὶ μᾶς εἶπαν ὅτι θὰ ἐξαπολύσωμεν τρομερὰν θύελλαν εἰς τὸ Κράτος, διότι πρόκειται δῆθεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ διασαλευθοῦν, αὐτὰ ταῦτα τὰ βάθρα τῆς κοινωνίας. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω. Ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐγνώριζον τό ζήτημα ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἀπησχόλουν τόσας ὥρας τὴν Βουλήν, οὐδὲ θὰ ἐβάσιζον τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Πλὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὁ ὁποῖος ἐστήριξεν τὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀγόρευσίν του εἰς τὸ ὅτι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται δὲν εἶναι σοβαρά, οἱ ἄλλοι ὅλοι ὅσοι ὡμίλησαν ἐστήριξαν κυρίως τὰς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁμιλίας των εἰς τὸ ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος μὲ μίαν μόνον λέξιν, λέγων εἰς αὐτὸν ὅτι τὰ παρουσιαζόμενα παράπονα εἶναι σοβαρότατα.

§144Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐὰν ὁ νόμος ἀντίκειται εἰς τὴν συνταγματικότητα ἢ ὄχι ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἔκθεσις ἰδική μου.

§145Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποίας Κυβερνήσεως; Νομίζω τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§146Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Παπαναστασίου ἐγένετο τοῦτο καὶ ὀφείλεται ἡ τιμὴ εἰς αὐτὸν ὅτι ἀναμοχλεύει τὰ κακῶς κείμενα πάντοτε.

§147Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ὅλοι οἱ ἄλλοι οἱ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡμιλήσαντες ἐστήριξαν τὰ ἀγορεύσεις των εἰς τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§148Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ὑπὲρ τῆς οὐσίας.

§149Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Καὶ ὑπὲρ τῆς οὐσίας ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κουλουμβάκης. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν λεπτομερῆ ἀνάπτυξιν τοῦ ἱστορικοῦ ζητήματος. Περιορίζομαι μόνον νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διαφορᾶς μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Τὸ λέγω δὲ τοῦτο ἀρχόμενος διὰ νὰ μὴ γεννηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι πρόκειται περὶ διαφορᾶς μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Τὸ Δοξάτον ὡς γνωστὸν ἐκάη, οἱ πλεῖστοι τῶν κατοίκων ἐσφάγησαν κατὰ τοὺς δύο Βαλκανικοὺς πολέμους. Ἐκρίθη ἐπιβεβλημένον ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅπως ἀποζημιωθοῦν οἱ κάτοικοι τοῦ Δοξάτου διὰ τὰς ζημίας των τοὐλάχιστον τὰς ὑλικάς· διὰ μιᾶς ἀπαλλοτριώσεως Μουσουλμανικῆς περιουσίας ἡ ὁποία θὰ διενέμετο εἰς τὰ θύματα τῆς μαρτυρικῆς ταύτης κωμοπόλεως. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτὴ ἐγένετο, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ διανομὴ δὲν ἐγένετο ὑπὲρ τῶν θυμάτων τῆς κωμοπόλεως Δοξάτου. Καὶ ἐρχόμεθα διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ διαθέσωμεν τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ κυρίως ὑπὲρ τῶν θυμάτων τοῦ Δοξάτου. Δὲν πρόκειται κἄν νὰ στερήσωμεν τοὺς ἄλλους. Διότι ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ὅλοι ὅσοι σήμερον εἶναι ἐγκατεστημένοι εἰς τὸ Δοξάτον ὅλοι θὰ πάρουν οἰκόπεδα. Δὲν πρόκειται συνεπῶς νά στερηθῇ κανεὶς τὸ λέγω δὲ αὐτὸ πρὸς καθησύχασιν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νά ἐνδιαφέρεται δι’ ὀλίγα πρόσωπα συμπολίτας του, ἐγκατεστημένους εἰς τὸ Δοξάτον. Ἐὰν ζητοῦμεν τὴν μερικὴν ἀκύρωσιν τῆς γενομένης διανομῆς ὑπάρχουν, καθὼς βλέπετε, σοβαροὶ λόγοι. Ἀλλὰ ὑπάρχουν λόγοι τυπικοί, λόγοι νομικοί, λόγοι συνταγματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀντιτίθενται εἰς τοῦτο. Εὐτυχῶς δὲν ὑπάρχουν τοιοῦτοι λόγοι ἀντιτιθέμενοι, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἡ ἀπαλλοτριωθεῖσα ἔκτασις εἶναι ἀνταλλάξιμος καὶ δυνάμει τοῦ κατοχυρωτικοῦ ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτὴ ἀκυροῦται. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτὴ ἐγένετο μετὰ τὴν σύμβασιν τῆς ἀνταλλαγῆς. Δυνάμει δὲ ὄχι μόνον διεθνῶν συμβάσεων ἀλλὰ καὶ ἐσωτερικῶν νόμων θεωρεῖται καὶ εἶναι ἐξ ὑπαρχῆς ἄκυρος. Συνεπῶς εὑρισκόμεθα λοιπὸν πρὸ μιᾶς ἐκτάσεως γῆς ἡ ὁποία εἶναι ἀνταλλάξιμος. Δὲν ζητοῦμεν δὲ ἡ περιουσία αὐτὴ ἡ ἀνταλλάξιμος νὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς πρόσφυγας, ζητοῦμεν ἡ περιουσία αὐτὴ νὰ δοθῇ κυρίως εἰς τὰ θύματα τοῦ Δοξάτου. Χάρις λοιπὸν εἰς τὸ κατοχυρωτικὸν καὶ ἐφόσον πρόκειται περὶ ἀνταλλαξίμου περιουσίας οὐδὲν κώλυμα ὑπάρχει νὰ κάνωμεν τὴν διανομὴν ὑπὲρ ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων πραγματικὰ ἀρχικῶς ὁ νομοθέτης ἐμερίμνησεν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραάμ.

§151Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριοι βουλευταί, ὁ κύριος ἐκ Σερρῶν βουλευτὴς ἀπεκάλυψεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἶναι ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ ὅτι προέβη εἰς τὴν σύνταξιν αὐτοῦ κατόπιν ἐξετάσεως ὅλων τῶν σχετικῶν ἀπόψεων ὡς καὶ κατόπιν προσωπικῆς του βεβαιώσεως ὅτι ἡ λῆψις τοῦ νομοθετικοῦ αὐτοῦ μέτρου πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐπιτακτικὴν πράγματι ἀνάγκην. Εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου βεβαιοῦται ὅτι τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη κατόπιν ὁμοφώνου γνώμης τῶν ἐκπροσώπων τῆς πόλεως Δοξάτου καὶ τῶν βουλευτῶν τοῦ νομοῦ Δράμας. Τὸ γεγονὸς δὲν ἀνεφέρθη εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ἐγένετο ἡ βεβαίωσις αὕτη διὰ νὰ ἐξουδετερώσῃ τὸν ἰσχυρισμὸν τὸν ὁποῖον ἐπανέλαβεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι δῆθεν τὸ μυστικὸν τῆς ἐξεγέρσεως ὀφείλεται εἰς μίαν σκηνοθεσίαν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη κατὰ τὸ 1925 ὅτε διῆλθεν ἐκ Δοξάτου κἄποια Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος ὡς ὑπουργὸς τότε βεβαιοῖ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει του ὅτι κατὰ τὸ 1928 διήρκει ἡ ἐξέγερσις τοῦ Δοξάτου, ἐπείσθη δὲ καὶ ὁ ἴδιος, ἐρευνήσας τὰ πράγματα. Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑφίσταται μία ἐκκρεμότης ἀπὸ ἐτῶν, ἡ ὁποία κρατεῖ εἰς ἐξέγερσιν τὴν δημοσίαν συνείδησιν ἐν Δοξάτῳ. Ἀλλὰ προσέθηκεν ὁ κ. Χρηστομᾶνος, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἠκούσθη καὶ μία κραυγὴ ἀντίθετος, ἤρθη ἡ συμφωνία, ἡ ὁποία ἐγένετο, καλύψασα μάλιστα καὶ τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀνακύπτει πάλιν ἡ ἀντισυνταγματικότης αὕτη. Εἶναι ὅμω φανερὸν ὅτι ἡ συνταγματικότης ἢ μὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν συμφωνίαν ἢ μὴ τῶν τοπικῶν παραγόντων. Ἐγὼ ἀνῆλθον τὸ βῆμα διὰ νὰ βεβαιώσω ἐφ’ ὅσον ἔλαχεν εἰς ἐμὲ ὁ κλῆρος νὰ γίνω ὁ ὑπερασπιστὴς ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πράγματι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τόσον ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην, τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ἐπιτακτικότητα τῆς ἀνάγκης ταύτης ὑφισταμένης ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἐπρόσεξα ἰδιαιτέρως τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος τοῦ κ. Κουλουμβάκη τοῦ κ. Μαντᾶ καὶ τοῦ κ. Ταλιαδούρου. Ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν Συνταγματικὴν ἄποψιν καί τινα ἄλλα σημεῖα ἐρευνηθέντα μετὰ ὑπερβολικῆς νομικῆς λεπτολογίας ἐξιχθείσης μέχρι βαθμοῦ σχολαστικῆς τυπικῆς διϋλίσεως. Ὁμολογῶ, ὅτι ἂν ἤμην ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, θὰ εἶχον βεβαίως κατ’ ἄλλον τρόπον διατυπώσει καὶ διαρρυθμίσει ὡρισμένας αὐτοῦ διατάξεις ὥστε νὰ μὴ ξενίζουν αὗται τὴν ὑπερβολικὴν νομικὴν εὐθιξίαν τῶν κ. κ. συναδέλφων. Ἀλλ’ ἐὰν ἀποτελῇ νομικὴν ἀνακριβολογίαν ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφαιροῦνται οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν εἰς πρόσωπα ἀνύπαρκτα δὲν βλέπω κατὰ τὶ βλάπτει τὸ περιττόν, ἐφόσον, ὡς λέγει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα διὰ διαφόρων μέσων ἀπέκτησαν τίτλον, βεβαίως δὲν ἔχουν ἔγκυρον τίτλον καὶ θὰ ἦτο περιττὸν νὰ γραφῇ αὐτό. Ἀλλὰ τὸ περιττὸν δὲν νομίζω ὅτι βλάπτει, καὶ δυστυχῶς ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι κυρίως ἡ διάταξις περὶ τὴν ὁποίαν ἀνεπτύχθησαν τόσα ἐπιχειρήματα, ἀλλὰ καὶ ἠκούσθησαν τόσοι κοπετοί. Ἐγὼ ἠρεύνησα τὸν παλαιὸν νόμον 1728, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐδόθησαν αὐτὰ τὰ ἀποσπάσματα τοῦ πρωτοκόλλου διανομῆς εἰς τοὺς τότε ἐμφανισθέντας, ὡς δικαιούχους κατοίκους τοῦ συνοικισμοῦ Δοξάτου, καὶ εἶδον ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος καθώριζεν ἄλλον τρόπον ἢ τὸν ὑπὸ τοῦ συντάγματος προβλεπόμενον διὰ τῆς ἐπεμβάσεως τῶν δικαστηρίων, ὡς εἶπεν καὶ ὁ κ. Κουλουμβάκης, καθώριζε τὸν τρόπον τῆς διανομῆς παρὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐκ τοῦ νομομηχανικοῦ καὶ τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος, ἡ ὁποία ἐπιτροπὴ συνέταξε τὰ πρωτόκολλα ἐγκριθέντα καὶ ἀπὸ τὸν γενικὸν διοικητήν, δηλαδὴ ἐπιτροπῆς διοικητικῆς, ἡ ὁποία καθώρισε τὰ οἰκόπεδα τὰ παραχωρηθέντα εἰς τοὺς ἐμφανισθέντας ὡς δικαιούχους. Ἐγένετο δηλαδὴ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἐφαρμογὴ μιᾶς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη καὶ εἰς τὰς ἄλλας περιπτώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ἐγένετο ἡ ἀπαλλοτρίωσις ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, καθωρίσθη ὁ τρόπος τῆς διανομῆς, κατενεμείθησαν τὰ οἰκόπεδα καὶ ἐδόθησαν οἱ τίτλοι οἱ ὁποῖοι πρὸ παντὸς δὲν δύναται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀπολύτως ὁριστικοὶ τίτλοι ἰδιοκτησίας, διότι ἂν μελετήσῃ κανεὶς τὸν νόμον θὰ ἴδῃ ὅτι ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν καὶ προσφυγαὶ ἐγειρόμεναι κατὰ τῶν τίτλων, νὰ ἐξετασθῇ δὲ καὶ τὸ ζήτημα ἐὰν ἔλαβον ἐπὶ πλέον τῶν ὅσον ἐδικαιοῦντο, ἢ μή, καὶ νὰ λάβουν ἄλλο οἰκόπεδον, εἰς ἀντάλλαγμα.

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐντὸς τῆς προθεσμίας.

§153Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πράγματι ἡ προθεσμία αὐτὴ ἐξέπνευσεν, ἀλλὰ παρετάθη διὰ μεταγενεστέρου νόμου καὶ εἶναι χαρακτηριστικὸν τὸ γεγονός, ὅτι ἐνῷ οἱ τίτλοι ἐδόθησαν κατὰ τὸ 1920, δὲν μετεγράφησαν οὔτε τὸ 1921, οὔτε τὸ 1922, οὔτε κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1923 καὶ τοῦ 1924. Ἐνῷ δὲ καί τινὲς ἔκτοτε μετεγράφησαν, οὐδεὶς τῶν τιτλούχων τούτων προέβη εἰς οἰκοδόμησιν. Ποῖον εἶναι τὸ μυστικὸν τῆς βραδύτητος αὐτῆς; Ἁπλούστατα δὲν τοῖς ἐδίδετο ἄδεια διότι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ παρῆλθον δὲν ἀνεγνώρισαν τὸ ὁριστικὸν κῦρος τῶν τίτλων. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ πραγματικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, διότι ἐὰν οἱ τίτλοι τοὺς ὁποίους εἶχον, ἦσαν ἀπολύτως ὁριστικοὶ καὶ ἔγκυροι, βεβαίως ἔπρεπε νὰ τοῖς δοθῇ ἡ ἄδεια νὰ οἰκοδομήσουν, ἐφόσον ἔκτοτε εἶχον ἐγερθῆ κατ’ αὐτῶν τὰ παράπονα. Καὶ εἶναι, κύριοι βουλευταί, τὰ παράπονα αὐτὰ δίκαια, διότι εἶναι γεγονός, ὅτι ὑπῆρχον ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν κἂν κάτοικοι τοῦ Δοξάτου, ἦσαν ἐπήλυδες, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ περάσουν ὡς θύματα δῆθεν τῆς καταστροφῆς τοῦ Δοξάτου καὶ ἐπῆραν δύο καὶ τρία οἰκόπεδα. Ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ἀδικίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀδιαφορήσῃ τὸ Κράτος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται κἂν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἀποστερηθῇ κανεὶς τῆς ἰδιοκτησίας του. Ἁπλῶς πρόκειται νὰ γίνῃ νέα διαρρύθμισις τῶν οἰκοπέδων. Διότι τὸ νομοσχέδιον προβλέπει, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχουν οἰκοδομήσῃ, γίνεται ἕνας μικρὸς περιορισμὸς τοῦ ἐμβαδοῦ. Ἡ διαρρύθμισις αὕτη γίνεται, καθ’ ὃν τρόπον γενικῶς ἐπέρχεται καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ σχεδίου πόλεων, χωρὶς βεβαίως τοῦτο νὰ θεωρεῖται ὡς ἀντισυνταγματικὴ ἀφαίρεσις τῆς ἰδιοκτησίας. Ὅσον ἀφορᾷ, τὸ λεχθὲν ὅτι οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα συνέστησαν ὡς προῖκα δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφαιρεθοῦν, εἶναι ἀνάγκη νὰ διασαφηνισθῇ ὅτι δὲν ἀφαιρεῖται τὸ οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον ἔχει μεταβιβασθῇ μέχρι τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1924, διότι ὅλαι αἱ πράξεις μεταβιβάσεως, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἕως τότε θεωροῦνται ἔγκυροι. Κατὰ συνέπειαν ἐκεῖνοι μὲν οἱ ὁποῖοι ἔχουν οἰκοδομήσει δὲν στεροῦνται τῆς ἰδιοκτησίας των, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεταβιβάσει, ἐπίσης δὲν στεροῦνται, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπὸ τὴν κατοχήν των οἰκόπεδα, καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ὅσων ἐδικαιοῦντο, ἔχουν δύο ἢ τρία οἰκόπεδα λ.χ. θὰ χάσουν τὸ ἓν τὸ καθ’ ὑπέρβασιν κτηθέν. Συνεπῶς οὐδεὶς στερεῖται πράγματι τῆς ἰδιοκτησίας του. Ἴσως παρέσυρεν εἰς τοιούτους ἰσχυρισμοὺς ἡ φράσις «ἀφαιροῦσα». Θὰ ἤμην καὶ διατεθειμένος νὰ ἀπαλείψω τὴν λέξιν «ἀφαιροῦσα» ν’ ἀφήσω μόνον τὴν λέξιν «διαρρυθμίζουσα» διότι κανεὶς πράγματι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν δικαιοῦχοι πρὸ τῆς καταστροφῆς δὲν θὰ στερηθῇ τῆς ἰδιοκτησίας του. Ἡ ἐξέγερσις ἑπομένως εἶναι εἰκονική. Διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν — εἶδον καὶ τὰ τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, μετὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου — ὅτι οἱ διαμαρτυρόμενοι εἶναι οἱ πλεονέκται καὶ ἅρπαγες, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξεμεταλλεύθησαν τὴν εὐκαιρίαν ἐκείνην τὴν τραγικὴν διὰ νὰ ἐμφανισθοῦν ὡς κάτοχοι οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιοῦντο νὰ ἀποκτήσουν καὶ διεκδικήσουν ἰδιοκτησίαν μείζονα ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἶχον πρὸ τῆς καταστροφῆς καὶ οἱ ὁποῖοι τώρα ἐπισείουν αὐτοὺς τοὺς τίτλους δηλαδὴ τὸ ἀπόσπασμα τοῦ πρωτοκόλλου.

§154Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ὑπουργὸν νὰ λέγῃ «οἱ ἅρπαγες», ὅταν οἱ ἄνθρωποι ἀμύνωνται τῆς ἰδιοκτησίας των, χωρὶς νὰ ἐξετάζητε.

§155Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ ἐπιτόπιος ἐξήτασε καὶ ὑπέβαλε σχετικὴν ἔκθεσιν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πορισμάτων τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ὁμιλοῦμεν καὶ χαρακτηρίζομεν οὕτω αὐτούς, ἐνῷ σεῖς ἔχετε μίαν ἔκθεσιν τοῦ 1924 τὴν ὁποίαν ἐπισείετε ἐδῶ καὶ ἔρχεσθε τὴν τελευταίαν στιγμὴν διὰ νὰ ζητήσητε μίαν ἀναβολὴν 48 ἢ 24 ὡρῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λάβητε τὸν καιρὸν νὰ προτείνητε τὴν διόρθωσιν τῆς συντακτικῆς ἢ νομικῆς διατυπώσεως καὶ φρασιολογίας τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἶναι κατατεθειμένον εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ ἑνὸς ἔτους.

§156ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ 4 ἐτῶν.

§157Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ κ. Χρηστομᾶνος ἐζήτησε ἀναβολὴν διὰ νὰ γείνῃ νέα ἐπὶ τόπου ἐξέτασις, ἡ ὁποία θὰ παρείλκυε τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον φλέγει ἀπὸ ἐτῶν καὶ ἐπιβάλλεται νὰ λυθῇ ἐπὶ τέλους τὸ ταχύτερον. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ περιβληθῇ διὰ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς διότι πράγματι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ μίαν ἐπείγουσαν καὶ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς ἀτυχοῦς πόλεως Δοξάτου.

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§161Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ δευτερολογήσῃ ἔχει δικαίωμα ὁ κ. βουλευτής. Μόνον νὰ τριτολογήσῃ δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα.

§163Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μπορεῖτε μόνον νὰ ὑποβάλλεται τὴν παράκλησιν νὰ μὴ μακρυγορήσῃ.

§164Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀνῆλθε εἰς τὸ βῆμα πάντες ἐνομίσαμεν ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐτέθη παρὰ τῶν ἐγκρίτων νομομαθῶν, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ τὶ θὰ γίνουν τὰ 800 ἐκεῖνα παραχωρητήρια, τὰ ὁποῖα μετεγράφησαν εἰς τὰ ὑποθηκοφυλακεῖα. Ἀλλὰ παραλείπων τὸ ζήτημα τοῦτο μᾶς εἶπεν ἅρπαγας, ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τηλεγραφοῦσι ἀπὸ ἐκεῖ. Καὶ τὸ κανονικὸν συμβούλιον τοῦ Δοξάτου ἀποτελεῖται ἀπὸ ἅρπαγας. Ἀλλὰ τότε δὲν ξεύρω τὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ συμβούλιον. Ἀλλ’ ἐὰν οὗτοι εἶναι ἅρπαγες, τότε βεβαίως ἡ εὐθύνη δὲν ἀντανακλᾶ εἰς αὐτούς, ἀντανακλᾶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐξέλεξαν ὡς ἄρχοντας αὐτῶν. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον εἶναι ἄμυνα τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου ἐναντίον τῶν ἐπιτηδείων καὶ ἐπιτήδειοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ καθορισθοῦν τὰ οἰκόπεδα εἰς τρεῖς ζώνας. Ἐδῶ εἶναι, κύριοι, ὅλο τὸ ζήτημα. Τὰ οἰκόπεδα τοῦ Δοξάτου εἶναι εἰς ὡρισμένας ζώνας. Εἶναι ἡ πρώτη ζώνη, ἡ δευτέρα ζώνη καὶ ἡ τρίτη ζώνη καὶ θέλουσιν ὡρισμένοι ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ ἔχωσιν οἰκόπεδα εἰς τὴν β ἢ γ ζώνην, θέλουσι νά κάμωσι τὸν θόρυβον τῆς διανομῆς διὰ νὰ πάρωσιν ἄλλα οἰκόπεδα ὡρισμένα εὑρισκόμενα εἰς καλλιτέρας ζώνας. Ἐκεῖ εἶναι τὸ ζήτημα, οὔτε ἀδικίαι ἐγένοντο οὔτε ἄλλο τίποτε. Νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὶ λέγει τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον. Ἐὰν αὐτὸ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἅρπαγας σεῖς οἱ ὁποῖοι εἶσθε συμπολῖται των νὰ τοὺς νουθετήσητε νὰ μὴ εἶναι ἅρπαγες.

§165Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι καὶ μερικοὶ παλαιολλαδῖτες ἅρπαγες.

§166Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Παλαιολλαδῖτες δὲν εἶναι ἅρπαγες, κύριε ὑφυπουργέ. Ἐὰν κάμετε σεῖς τὴν διάκρισιν αὐτὴν μεταξὺ παλαιολλαδιτῶν καὶ μή, ἡμεῖς δὲν τὴν κάμνομεν.

§167Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω τὴν βεβαίωσιν ἐκ τοῦ φακέλλου ὅτι πρόκειται περὶ ἐπηλύδων, οἱ ὁποῖοι ἐξεμεταλλεύθησαν τὴν περίστασιν καὶ ἐγένοντο κύριοι οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιοῦντο. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιοῦντο διὰ πλαστῶν ὀνομάτων εἶναι ἅρπαγες, ἔτι μᾶλλον εἶναι ἀπατεῶνες.

§168Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπατεώνων. Ἡ ἀλήθεια δὲν ἔγκειται εἰς τοὺς λόγους ἡμῶν, ἔγκειται εἰς τούς λόγους τοὺς ὁποίους ἐγὼ λέγω, διότι οἱ ἅρπαγες καὶ οἱ ἀπατεῶνες εἶναι εἰς τὰς φυλακὰς καὶ οὔτε πρόεδροι κοινοτήτων θὰ εἶναι, οὔτε σύμβουλοι. (θόρυβος).

§169Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν ὑπάρχουν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν διὰ δολίων μέσων εἶναι ἀπατεῶνες.

§170Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀντιπαρῆλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας αὐτὸ τοῦτο τὸ ἔγγραφον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τοῦ ὁποίου ἔκαμε χρῆσιν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ὁ κ. ὑπουργὸς, εἶπεν διατὶ δὲν ἔκαμε προσφυγὴν ἀπὸ τὸ 1925; Καὶ τὶ ἀποδεικνύεται ὅτι τὴν διαταγὴν περὶ μὴ ἀνοικοδομήσεως τὴν ἔδωκε ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὡς ἐὰν ἦτο ἓν ἄλλο Κράτος καὶ ἐπῆγεν ἐκεῖ εἰς τὸ Δοξάτον καὶ ἔδωσε μίαν διαταγὴν εἰς τὸν μηχανικὸν καὶ εἶπεν νὰ μὴ δίδῃ ἀδείας οἰκοδομῆς. Τὸ λέγει ὁ μηχανικὸς Δράμας Ξανθόπουλος, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ μᾶς εἶπεν νὰ μὴ δίδωμεν ἀδείας. Καὶ δι’ ἓν ἄλλο ζήτημα ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἠθέλησαν νὰ θεωρήσουν τὰ οἰκόπεδα τοῦ Δοξάτου ὡς ἀνταλλάξιμα. Δὲν ἔπρεπε κἂν νὰ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι κατόπιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς θὰ σᾶς ζητηθῶσιν ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν πᾶν συμφέρον καὶ θὰ σᾶς εἴπουν: κύριοι, ἀφοῦ εἶναι ἀνταλλάξιμα θὰ τὰ βάλωμεν μέσα καὶ πρέπει νὰ μᾶς τὰ πληρώσητε. Κύριοι οἱονδήποτε νομοσχέδιον καὶ ἂν ψηφίσετε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀδικηθῶσιν ἐκ τῆς ἀντισυνταγματικότητος αὐτοῦ θὰ καταφύγουν εἰς τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ καὶ θὰ ρίψῃ κατὰ πρόσωπον ἡμῶν τό νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μὲ τόσην ἀφέλειαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3122 εἰς ἀναπήρους ὁπλίτας καὶ οἰκογενείας τῶν παθόντων καὶ φονευθέντων ὁπλιτῶν ἐν τῷ στρατῷ Ἐθνικῆς Ἀμύνης». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βουδούρης.

§173Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἱκανοποιεῖται ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς ἐπανειλημμένως ἐκδηλωθείσης, συγχρόνως δὲ ἀπονέμεται δικαιοσύνη εἰς τὰ θύματα πολέμου, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τοὺς δρόμους σήμερον. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δίκαιον τῶν θυμάτων αὐτῶν καὶ ἔκαμε δεκτὰς δύο τροπολογίας διὰ τῶν ὁποίων παρετείνεται, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων πρὸς παροχὴν συντάξεων εἰς τὰ θύματα πολέμου μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, διὰ τῆς ἑτέρας δὲ παρατείνεται ἡ ἄσκησις τῶν εἰδικῶν μέσων ἐνώπιον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Λύεται οὕτω ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλη τὴν Βουλὴν καὶ δὲν μένει παρὰ νὰ ὑποβάλω τὰ συγχαρητήρια εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης.

§175Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἔχομε καὶ ἡμεῖς μίαν τροπολογίαν ἀφορῶσαν τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς ὁπλίτας ἀναπήρους ἢ οἰκογενείας θυμάτων, ἢ φονευθέντων κατὰ τὰς συμπλοκὰς τὰς γενομένας ἐναντίον τῶν Γερμανοβουλγάρων.

§176Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι μονογραφημέναι ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν αὐτὰς δέχομαι, πᾶσαν ἄλλην τροπολογίαν ἀποκρούω.

§177Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν νὰ μὴ παραδοθῇ τὸ Ροῦπελ καὶ ἡ Καβάλλα. Αὐτοὶ ἀποκλείονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἶναι ἄδικον.

§178Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἂν δὲν συγκατατεθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὐδεμία τροπολογία δύναται νὰ γίνῃ δεκτή. Ἡ δὲ ἐπιμονή σας θὰ ἐπιφέρῃ ἢ νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον ἢ ν’ ἀναβληθῇ.

§179Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Πῶς συνάγετε ὅτι ἀποκλείονται;

§180Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τὸ λέγει.

§181Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Δὲν ἀποκλείονται.

§182Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ δήλωσις τοῦ ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν ἀποκλείονται.

§183Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Λείπει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τοῦ προκειμένου οὐδεμίαν ἄλλην τροπολογίαν δέχομαι· οὔτε τὰ λόγια μου δύναμαι νὰ δεχθῶ ὡς ἑρμηνείαν τοῦ νόμου ἐφόσον φέρει δύο ὑπουργῶν ὑπογραφὰς ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λείπει. Ἄν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ἀποσύρατε τὴν τροπολογίαν.

§184Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὴν ἀποσύρω καὶ διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἀντιλήψεώς σας αὐτῆς. Χθὲς ὁ ἴδιος μοῦ εἶπεν ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ τροπολογία καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ καὶ δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη;

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπανεκδικάσεως τοῦ κτήματος Γυδᾶ περιφερείας Βερροίας». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαδάκης.

§189Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἄν εἰς προγουμένην συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Μαντᾶς δὲν ἔλεγεν ὅσα εἶπε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος δι’ ἐπιστολῆς του πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἐβεβαίωνεν ὅτι ἔχουν ἀπόλυτον δίκαιον. Ὑπέσχετο δὲ ἀμέριστον τὴν ὑποστήριξίν του ἐν τῇ Βουλῇ. Τὸ ζήτημα τοῦ Γυδᾶ, κύριοι συνάδελφοι ἔχει ὡς ἑξῆς: Τὸ ἀγρόκτημα τοῦτο ἔχει ἀπαλλοτριωθῇ κατὰ τὸ 1919. Κατὰ τὸ 1920 ἐξεδικάσθη παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἡ ἀπόφασις ὅμως ἐκείνη δὲν καθώριζε τὸ ποσοστὸν τοῦ κλήρου, δηλαδὴ τὸν ἀριθμὸν τῶν στρεμμάτων κατὰ κλῆρον. Αὐτὸ εἶναι τὸ βασικὸν σφάλμα τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης, σφάλμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανορθωθῇ, ἂν δὲν γίνῃ ἐπανεκδίκασις τοῦ κτήματος, διότι ἐν τῷ μεταξὺ πλεῖστοι τῶν κληρούχων ἐξέλειπον καὶ προσετέθησαν νέοι. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕν ἄλλο σφάλμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ τὸ ὁποῖον χρῄζει ὡς γνωστὸν ἀμέσου νομιμοποιήσεως. Κατὰ τὸ 1920 διατέλουν ἐν ἐπιστρατεύσει πλέον τῶν 110 ἐφέδρων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν τότε εἰς τὸν στρατὸν ὡς ἦσαν εἰς τὰ μέτωπα παρελήφθησαν τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης μείναντες ἐντελῶς ἄκληροι. Ἐν τῷ μεταξὺ κατὰ τὸ 1923 μὲ τὸ κῦμα τὸ προσφυγικὸν ἡ γενικὴ διεύθυνσις τοῦ ἐποικισμοῦ Μακεδονίας ὡς εἶμαι σύμφωνος μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, παρανόμως ἐγκατέστησε 50 προσφυγικὰς οἰκογενείας εἰς τὸ ἀγρόκτημα Γυδᾶ, δαπανήσασα πολλὰ ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ συνοικισμοῦ, ἐπιτάξασα τὸν ἀναγκαιοῦντα ἀριθμὸν στρεμμάτων. Μόνον διὰ τῆς ἐπανεκδικάσεως, κύριοι, ὡς φρονεῖ καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἶναι δυνατὴ ἡ ρύθμισις τῶν ἀνωμαλιῶν. Οἱ διάφοροι ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι παρήλασαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἀπὸ τοῦ 1924 μέχρι σήμερον, ἀσχοληθέντες ἐπ’ αὐτοῦ ἔχουν ἐκπεφρασμένην ἐπίσης γνώμην, καταλήξαντες ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως ὅτι ἡ ἐπανεκδίκασις τοῦ κτήματος εἶναι ἡ ἐνδεικνυομένη ἐκ τῶν πραγμάτων λύσις, Εἶναι δὲ ἄμεσος ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐὰν ἐκ τυχαίου γεγονότος ἐκδοθῇ ἡ διαταγὴ τοῦ ὑπουργείου δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ μεταγραφὴ τοῦ κτήματος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει οὐδεμία νόμιμος ἐγκατάστασις ἐκεῖ καί ὡς θὰ παρουσιασθῶμεν πρὸ τοῦ φαινομένου νὰ ἐκδιωχθοῦν 50 προσφυγικαὶ οἰκογένειαι ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ μείνουν ἄκληροι πλέον τῶν 110 ἐφέδρων. Ἡ συζήτησις, κύριοι, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου χρονολογεῖται ἀπὸ πολλοῦ, δύναμαι δὲ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὡς βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ὅτι τὰ δύο ἀντιμαχόμενα μέρη ἦλθον σχεδὸν εἰς συμβιβασμὸν προσῆλθον δὲ εἰς ἐμὲ καὶ ἐζήτησαν τὴν μεσολάβησίν μου εἰς τρόπον ὥστε νὰ εὑρεθῇ μία λύσις δικαία, δηλαδὴ νὰ νομιμοποιηθῇ μία κατάστασις ὑφισταμένη. Τοὺς εἶπα, κατόπιν συνεννοήσεως βέβαια μετὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα ἄλλως, διότι ὑπάρχει νομικὸν κάλυμμα, ὑπάρχει μία ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε μίαν κατάστασιν ἀνώμαλον, χρῄζουσαν ρυθμίσεως, πρὸς ἀποφυγὴν συγκρούσεων καὶ εἰρηνικῶν συμβιώσεων. Σᾶς ἐρωτῶ κύριοι συνάδελφοι, πῶς θὰ ρυθμισθῇ αὕτη ἂν δὲν δοθῇ ἡ νομικὴ εὐχέρεια εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἵνα διατάξῃ τὴν ἐπανεκδίκασιν. Ἐτόνισα μάλιστα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν ὅτι μόνον ἐν τούτῳ ἔχουν δίκαιον οἱ κληροῦχοι τοῦ συνεταιρισμοῦ νὰ φοβοῦνται, μήπως ἐν τῇ ἐπανεκδικάσει θιγῇ καὶ τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς δώσωμεν διὰ τοῦ νόμου θὰ εἶναι νὰ ἐπανεκδικασθῇ ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τὸ κτῆμα. Ἄν κατόπιν τῶν ὅσων ἐξέθεσα ὑπάρξουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστηρίξουν ἀντίθετον ἄποψιν, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δυοῦν θάττερον ἢ ἐπιθυμοῦν νὰ διαιωνισθῇ ἡ ὑφισταμένη ἀνωμαλία, πρὸς μεγίστην ζημίαν τῶν ἐνδιαφερομένων γεωργῶν, ἢ ἐπιθυμοῦν νὰ ἐξωσθοῦν οἱ πρόσφυγες καὶ νὰ μὴ ἀποκτήσουν οὔτε ἕν κλῆρον γῆς ἔφεδροι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 6 καὶ 7 ἔτη ἐπολέμησαν εἰς τὰ μέτωπα. (χειροκροτήματα).

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§191Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν μετὰ τὴν ἐκφώνισιν ἑκάστου νομοσχεδίου νὰ ἀναφωνῇ τὴν λέξιν «δεκτὸν» καί τὰ νομοσχέδια νὰ γίνωνται δεκτά, ἀλλ’ αἱ συνέπειαι τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτων νομοσχεδίων, ἀντιτιθεμένων ὄχι μόνον εἰς τὴν στοιχειώδη περὶ δικαίου ἀντίληψιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς κεφαλαιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος εἶναι τοιαῦται ὥστε νὰ ἐκθέτουν τὴν Βουλὴν ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης. Κύριοι, ὅπως ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κατὰ τὸ 1920 ἐξεδικάσθη ἓν γεωργικὸν κτῆμα καὶ ἐδόθη εἰς ὡρισμένους κληρούχους ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, καθωρίσθη δὲ τὸ τίμημα καὶ ἡ ἀποζημίωσις τοῦ ἰδιοκτήτου, ἡ ὁποία καὶ κατεβλήθη. Μετὰ τὴν ἐκδίκασιν ἐκείνην εἰς τὴν κατακύρωσιν τοῦ κτήματος, εἰς τὸν συνεταιρισμόν, παραμεινάσης τῆς ψιλῆς κυριότητος εἰς τὸ δημόσιον πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἀποζημιώσεως δὲν ὑπῆρχε τίποτε τὸ ἐκκρεμὲς μεταξὺ συνεταιρισμοῦ καὶ δημοσίου, πλὴν τοῦ ζητήματος τῆς καταβολῆς, ἀλλὰ καὶ αὕτη ὅπως σᾶς εἶπον ἐγένετο. Ἤδη μετὰ ὁλόκληρον δεκαετίαν καθ’ ἣν ἐδημιουργήθησαν δεσμοὶ πραγματικοὶ καὶ ἀδιάρρηκτοι μεταξὺ τῶν ἐγκατασταθέντων καὶ τῶν κλήρων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγκατεστάθησαν οὗτοι, ἐδημιουργήθησαν σχέσεις οἰκονομικαί, κατεβλήθησαν δαπάναι, δαπάναι ἐργασίας, ἐχύθησαν ποταμοὶ ἱδρῶτος καὶ κόπων ἐρχόμεθα ἡμεῖς καὶ λέγομεν ὅτι, κύριοι σεῖς οἱ ἐπὶ δεκαετίαν εἰσελθόντες, ἀπομακρυνθεῖτε τοῦ κτήματος διότι αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην, θέλοντες νὰ ἱκανοποιήσωμεν ὡρισμένας ἀντιλήψεις μας, νὰ ἐπανεκδικάσωμεν τὸ κτῆμα. Ἀλλὰ τοῦτο κύριοι, δὲν ἀποτελεῖ παραβίασιν, δὲν ἀποτελεῖ παραγνώρισιν στοιχειώδους αἰσθήματος δικαιοσύνης πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατέβαλον δεκαετεῖς κόπους καὶ δεκαετῆ ἐργασίαν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ καὶ παραβίασιν αὐτόφωρον καὶ κατάφορον αὐτοῦ τοῦ νόμου, νόμου ὁ ὁποῖος ἔλεγεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ τῆς ἐπιτροπῆς, μετὰ τὴν ἐκδίκασιν εἶναι ὡρισμέναι καὶ ἀμετάκλητοι. Τί λέγομεν ἡμεῖς τώρα, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς δὲν εἶναι ὁριστικαὶ καὶ ἀμετάκλητοι, ἀλλὰ καταργοῦνται, διότι τὰς καταργοῦμεν ἡμεῖς. Καὶ διὰ νὰ εὕρωμεν μίαν δικαιολογίαν ἀναιροῦμεν τὴν θεμελιώδη αὐτοῦ τοῦ δικαίου ἀρχὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας, αἱ ἀποφάσεις τόσον αἱ δικαστικαὶ ὅσον καὶ αἱ διοικητικαὶ εἶναι ὡρισμέναι καὶ ἀμετάκλητοι, διὰ νὰ εὕρωμεν μίαν δικαιολογίαν, ἐρχόμεθα μετὰ μίαν δεκαετίαν καὶ λέγομεν, ὅτι δὲν ὁρίζει τὸν κλῆρον, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον 2052 τὸν ἰσχύοντα κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο δὲν ἦτο ὑποχρεωτικὸς ὁ καθορισμὸς τοῦ κλήρου. Ἡ διάταξις αὐτὴ περιελήφθη εἰς τὸν νόμον τὸν μεταγενέστερον τοῦ 1026, τὸν ἰσχύοντα καὶ τώρα. Ἀλλ’ ἂς δεχθῶμεν πρὸς στιγμὴν ὅτι αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ ἐξεδίδοντο ὑπὸ τὸ κράτος αὐτοῦ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἠδυνάμεθα, καὶ ἂν ἠδυνάμεθα, ἐφ’ ὅσον ἀρκούμεθα εἰς τὸ δικαίωμα τοῦτο νὰ εἴπωμεν ὅτι καταργοῦμεν δικαστικὰς ἀποφάσεις διότι παρωράθη τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἀλλ’ αἱ ἀποφάσεις αἱ δικαστικαὶ δὲν ἀναιροῦνται, ἀλλὰ συμπληροῦνται ὡς πρὸς τὸ ἐλλεῖπον μέρος. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν ὑπάρχει τοιοῦτόν τι ἐν τοῖς πράγμασιν διότι ἡ διανομὴ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ συνεταιρισμοῦ καὶ ἐγένετο ἐντὸς τοῦ κύκλου τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν εἶχε γίνει καὶ παρετηροῦντο διενέξεις καὶ φιλονικίαι θὰ ἠδυνάμεθα ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν ὅτι καταργοῦμεν τελείως τὴν ἀπόφασιν, καὶ δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ κριθῇ τὸ ζήτημα ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν πρώτων καταβαλλόντων ἀλλὰ καὶ μεταξὺ ἄλλων προσώπων τρίτων τὰ ὁποῖα προσέρχονται καὶ ζητοῦν συμμετοχήν, παρουσιάζοντες τὸν νόμον τοῦτον, ὄχι μόνον τὸ δικαστικὸν συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι μετὰ τὴν διανομὴν καλοῦνται οἱ δικαιούμενοι εἰς ἐγκατάστασιν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν τότε ὅταν ἐκρίθη τὸ κτῆμα ἀπαλλοτριωτέον καὶ ὅτι δικαιοῦται νὰ τοὺς καλέσῃ ὁ συνεταιρισμὸς εἰς τὸν ὁποῖον μετεῖχον οὗτοι καὶ μόνον οὗτοι. Πῶς δυνάμεθα λοιπὸν ἡμεῖς σήμερον μετὰ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν νὰ εἴπωμεν, ὄχι κύριοι, οὔτε τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν διεθέσατε ἀναγνωρίζομεν, οὔτε τοὺς κόπους σας ἀλλ’ ἐπιβάλλομεν μίαν νέαν ὑποχρέωσιν, νὰ κριθῆτε καὶ μοιρασθῆτε αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἠγοράσατε μαζὶ μὲ ἄλλους. Διότι αὐτὸ λέγετε. Ἀλλά, κύριοι, ἀφήνω κατὰ μέρος αὐτὸν τὸν νόμον καὶ θεωρῶ νόμιμον αὐτὴν τὴν σχέσιν. Ποίας μορφῆς εἶναι αὕτη; Εἶναι μία συμβατικὴ ἔξω σχέσις, μεταξὺ τῶν ἀποκατασταθέντων, καὶ τοῦ δημοσίου, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν σχέσιν ἡ ὁποία ἔχει ἐκκρεμὲς τοῦτο καὶ μόνον τὴν μὴ μεταβίβασιν τῆς κυριότητος, διότι ὅλαι αἱ προϋποθέσεις τῆς μεταβιβάσεως τῆς κυριότητος ἔλαβον χώραν, διανομὴν ἀπόφασις, καὶ καταβολὴ τοῦ τιμήματος, καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 78. (ἀναγινώσκει). Τί θέλετε νὰ δεχθῶμεν, ὅτι μετεβιβάσθη ἡ κυριότης καὶ ἀσφαλῶς μετεβιβάσθη, ἢ χρειάζεται καὶ ἡ περαιτέρω πρᾶξις τῆς ἐκδόσεως τῶν παραχωρητηρίων. Ἐὰν μετεβιβάσθη προφανῶς εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς νόμου διὰ τοῦ ὁποίου στεροῦμεν ὁρισμένους πολίτας τῆς ἰδιοκτησίας των, ἀνάγομεν καὶ τηροῦμεν νόμον καθαρῶς καὶ νοερῶς ἀντισυνταγματικόν. Ἐὰν θέλετε δέχομαι ὅτι δὲν μετεβιβάσθη, ἀλλὰ μένει ἐκκρεμὲς τὸ τυπικὸν αὐτὸ στοιχεῖον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὔτε ὁ μᾶλλον κακόπιστος ἐκ τῶν συμβαλλομένων καὶ τῶν ἰδιωτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀθετήσῃ τὰς ἃς ἐκ μιᾶς συμβάσεως ἔχει ἀναλάβει ὑποχρεώσεις χωρὶς ὁ ἄλλος ὁ ὑπόχρεως νὰ ἀθετήσῃ καμμίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀντιθέτως ἐξεπλήρωσεν ὅλας τὰς ἰδικάς του. Ἐὰν τοιοῦτόν τι λαμβάνει χώραν μεταξὺ ἰδιωτῶν οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ δυνηθῇ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἐνεργεῖ κακοπίστως, ὁ παραβιάζων τὴν σύμβασιν, καὶ τότε τίς ὁ λόγος νά μὴ λέγετε τοῦτο διὰ τὸ δημόσιον τὸ παραβιάζον τὸν νόμον; Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἐκτὸς τῶν λόγων αὐτῶν τῆς παραβιάσεως τῆς ἰδέας μιᾶς δικαίας ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ τῆς δημιουργίας ἑνὸς νόμου ὀξέως ἀντιτιθεμένου πρὸς τὸ σύνταγμα, ἔχομεν καὶ ἕν ἄλλο, τὸ χείριστον πάντων, ὅτι καθιεροῦμεν ἕν ἄλλο προηγούμενον, τὴν κατάργησιν ἀποφάσεων, τῶν ὁποίων ἡμεῖς πρῶτοι ἔπρεπε νὰ σώσωμεν τὸ ἄμαχον καὶ ἔπρεπε νὰ σεβασθῆτε καὶ ἐκτελέσετε αὐτάς. Ἐάν, κύριοι, ἐξακολουθήσωμεν οὕτω πως βαίνοντες, εἰσάγοντες τοιαῦτα νομοσχέδια αὐτόχρημα ἀντισυνταγματικὰ ὡς εἶναι αὐτό, διὰ τούτων ὄχι μόνον κλονίζομεν τὴν πίστιν τοῦ γεωργοῦ ὑπὲρ τοῦ ὁποίου λέγομεν ὅτι λαμβάνομεν πρότασιν ἀποκαταστάσεως, διότι εἰσάγομεν εἰς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τὴν ὑπόνοιαν ὅτι τὸ κτῆμα, τὸ ὁποῖον τοῦ ἐδώσαμεν, δὲν θὰ ἀνήκῃ εἰς αὐτόν, διότι τοῦ εἰσάγομεν τὴν ὑπόνοιαν ὅτι οἱανδήποτε ἐργασίαν καὶ ἂν κάμνῃ ὑπὲρ τοῦ κτήματος, οἱανδήποτε βελτίωσιν καὶ ἂν κάμῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν συνδεθῇ μὲ αὐτὸ, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν μίαν ἡμέραν νὰ εἰσαχθῇ ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς ἐπανεκδίκασιν τὸ κτῆμα τοῦτο καὶ νὰ καθιστᾷ τὸν ἤδη κύριον μὴ κύριον καὶ ἐστερημένον ὅλης του τῆς περιουσίας. Ὄχι μόνον λέγω τὸ αἴσθημα τοῦτο κλονίζομεν, ἀλλὰ καὶ γενικῶς τὴν πίστιν πρὸς αὐτὴν τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἤδη τὸ Κράτος...

§192Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Οὐδέποτε θὰ παρουσιάσωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελε νὰ θίξῃ κεκτημένα δικαιώματα. Ἐν Γυδᾷ ἐδημιουργήθη σήμερον μία κατάστασις, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως τὴν γεωργικὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἔφερεν εἰς μίαν ἀναστάτωσιν καὶ ἥτις κατάστασις δὲν λύεται παρὰ διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπανεκδικασθῇ τὸ κτῆμα χωρὶς νὰ θίξῃ ζήτημα τιμῆς.

§193Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἐγκατεστημένων θὰ γίνῃ ἡ ἐπανεκδίκασις;

§194Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δύναμαι νὰ παρίδω καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἐφέδρων. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπαλλοτριώσεως δὲν καθώρισεν κλῆρον καὶ συνεπῶς ἡ ἀπόφασις ἦτο ἀντικανονική.

§195Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ποίους θέλετε νὰ προστατεύσητε διὰ τῆς ἐπανεκδικάσεως καὶ διατὶ χαρακτηρίζεται τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀντικανονικήν.

§196Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) Διότι ἡ ἀπόφασις παρεῖδε τὰ δικαιώματα τῶν ἐφέδρων, οἵτινες ἦσαν τότε ὑπὸ τὰ ὅπλα. Θὰ ἐπαναπεμφθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀπαλλοτριώσεως, ἡ ὁποία ἐν πνεύματι δικαίου θὰ ἐπανεκδικάσῃ τὸ κτῆμα. Δὲν ὑπάρχει δὲ καὶ ἀντισυνταγματικότης εἰς τὸν νόμον, διότι οἱ κλῆροι δὲν ἔχουν μεταγραφῇ καὶ συνεπῶς ἡ κυριότης ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος. Δὲν δημιουργῶ δὲ ἐγὼ προηγούμενον, διότι ἔχομεν καὶ ἄλλα παραδείγματα. Πάντως δὲν θὰ ὑπέβαλλον ποτὲ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ μὴ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ μίαν πολιτικὴν ἀνάγκην.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§198Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀποψινὴ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, ἡ ἡμερησία διάταξις οὐδὲν ἄλλο ἔχει ἀναγεγραμμένον εἰμὴ τὴν συζήτησιν διαφόρων ἀντισυνταγματικῶν νομοσχεδίων καὶ ἀνέβη εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα. Ἐνόμισα καὶ ἐγὼ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἤθελε φέρει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοὺς λόγους τοὺς πραγματικούς, οἱ ὁποῖοι ἤγαγον αὐτὸν εἰς τὴν ἐπανεκδίκασιν τοῦ κτήματος, ἐνῷ ἀντιθέτως εἶναι γνωστὸν μετὰ ποίας δυσφορίας ὁ κ. ὑπουργός, κατόπιν τῶν τόσων ἐπιθέσεων ὑπέβαλλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἠναγκάσθη νὰ ὑπερασπισθῇ τὸ νομοσχέδιον του τόσον ψυχρῶς ὥστε ν’ ἀποδεικνύηται μετὰ πόσου φόρτου ὑποστηρίζει ἓν νομοσχέδιον ἄδικον καὶ ἀντισυνταγματικόν. Ἀπετελεῖτο ἐκ 19500 στρεμμάτων ἐκ τῶν ὁποίων 5500 εἶναι ἐκτάσεις βαλτώδεις ἀκατάλληλοι πρὸς καλλιέργειαν καὶ 1300 στρέμματα εἶναι ἡ ἔκτασις τοῦ χωρίου Γυδᾶ. Τὸ παράδοξον εἶναι ὅτι ὁ γενικὸς ἀναδιοργανωτὴς τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας ὁ μετακληθεὶς νὰ δώσῃ ἐδῶ τὰ φῶτα του, ὡς καὶ ἐν Μακεδονίᾳ εἶχε καὶ ἐκεῖ τοιαύτην περὶ τῶν νόμων συνείδησιν ὥστε ὅταν ἐξεδίδετο ἀπόφασις προσωρινῶν μέτρων ἔβγαζε μίαν διαταγὴν προχρονολογουμένην καὶ ἔλεγε ἐπιτάσσω τὸ κτῆμα, εἶχε καὶ αὐτὸς μίαν ἰδίαν μέθοδον ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἀποτέλεσμα τῆς μεθόδου αὐτῆς εἶναι τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἀπὸ ἔτους ὅταν ὁ συνεταιρισμὸς Γυδᾶ κατέβαλλε ὁλόκληρον τὸ τίμημα ἐκ 400.000 δραχμῶν, παρ’ ὅλας τὰς προθεσμίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐκ τοῦ νόμου, ἐζήτει παρακλητικῶς ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας νὰ τοῦ δώσῃ τὰ παραχωρητήρια καὶ ὅ,τι ἐχρεώστει νὰ τὰ πληρώσῃ. Ὁ γενικὸς διευθυντής, ἀνώτερος καὶ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου δὲν ἔδιδε καμμίαν ἀπάντησιν. Ἀπετάνθησαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον νὰ τοὺς δοθῇ μία ἀπάντησις τέλος πάντων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη. Τὸ κτῆμα Γυδᾶ κύριοι ἀπαλλοτριώθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 2052. Δὲν ἔχουν δὲ καμμίαν ἰσχὺν αἱ διατάξεις τοῦ νῦν ἰσχύοντος ἀγροτικοῦ νόμου, διότι τὸ ἄρθρον 23 λέγει ρητῶς. (ἀναγινώσκει). Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου 2052 εἶναι ρηταὶ καὶ σαφεῖς. Οἱ κλῆροι καθωρίσθησαν 171 τὸν ἀριθμόν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπεν ὅτι εἶχεν ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς ἐφέδρους. Δύναμαι νὰ δηλώσω πρὸς αὐτὸν ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον μου εἶναι περισσότερον, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον ὑπηρέτησα ὡς ἔφεδρος ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν καὶ ἐνδιαφέρομαι περισσότερον ἐγὼ ὑπὲρ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει συμβαίνει κἄτι τι ἄλλο, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας. Ἀπεκατεστάθησαν οἱ γονεῖς τῶν τότε ἐφέδρων, διότι οὗτοι δὲν εἶχον τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτουμένην ἡλικίαν καὶ ἤδη ἔρχονται σήμερον καὶ ζητοῦν καὶ αὐτοὶ κλῆρον, τοιουτοτρόπως ἔχει τὸ ζήτημα Γυδᾶ καὶ ὄχι ὅπως τὸ παρουσίασεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Διότι θὰ συμβῇ, κύριοι, ἐὰν τυχὸν ἐπανεκδικασθῇ τὸ κτῆμα, κάθε Κυβέρνησις ἀναλόγως τῶν κομματικῶν αὐτῆς συμφερόντων θὰ ὑποβάλῃ ἓν νομοσχέδιον περὶ ἐπανεκδικάσεως τῶν κτημάτων καὶ θὰ ἐρωτήσω ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ ἀγροτικοῦ καὶ ἐργατικοῦ κόμματος νὰ μοῦ εἴπῃ, εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτων μέτρων νὰ γεννηθῇ συνείδησις ἀγροτικὴ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμβάλωμεν εἰς τὸν ἀγρότην τὴν πίστιν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει σήμερον θὰ εἶναι ἰδικόν του καὶ δὲν θὰ ἔλθῃ αὔριον εἷς ἰσχυρὸς νὰ τοῦ τὸ πάρῃ; Εἶναι μία ἀρχὴ λίαν ἐπικίνδυνος, κατὰ τῆς ἀρχῆς δὲ αὐτῆς ἀντιτασσόμενοι ἡμεῖς ἔχομεν δικαίωμα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε δὲν εἶναι πολιτικὴ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπε καὶ κάτι ἄλλο: ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι εἰς ἀναστάτωσιν. Αἱ ἐποικιστικαὶ ὑπηρεσίαι πρὸ πολλοῦ εἶχον λύσῃ τὰ ζητήματα καὶ δι’ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶχον στείλει σᾶς λέγουν ὅτι τὸ κτῆμα Γυδᾶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανεκδικασθῇ. Θὰ ἔλθω, κύριοι, καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως εἰς τὸ κτῆμα ἑνὸς ἀριθμοῦ προσφύγων παρὰ τὸν νόμον, παρὰ πᾶσαν δικαστικὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἐξεδόθη περὶ προσωρινῶν μέτρων. Καὶ ἀφοῦ ἐγκατεστάθησαν εἰς 100 στρέμματα διὰ νὰ κάμουν τὸν συνοικισμόν, ἐπεξετάθησαν ἐπὶ 1000 στρεμμάτων τῇ ἀνοχῇ καὶ ὑπεστηρίχθη ἐκείνου ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ σέβεται τὰς ἀποφάσεις τοῦ δικαστηρίου καὶ ὁ ὁποῖος σήμερον εἶναι διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ὑπάρχουν, κύριοι βουλευταί, καὶ βουλευταὶ τῆς πτέρυγος ταύτης, οἱ ὁποῖοι μὲ διεβεβαίωσαν ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐν Μακεδονίᾳ. Ὅταν λαμβάνωνται ἐν Μακεδονίᾳ προσωρινὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν τὴν ἑπομένην ἀφοῦ λάβουν τὰς ἀποφάσεις περὶ προσωρινῶν μέτρων, τοὺς παρουσιάζουν νέαν διαταγὴν περὶ ἐπιτάξεως τοῦ κτήματος αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλετε ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, καταργεῖ τρεῖς ἀποφάσεις, καταργεῖ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως, τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πρωτοδικείου...

§199Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου ὥρισε τὴν τιμήν, δὲν τὴν κατήργησε.

§200Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν ἐρώτησιν καὶ ἂν θέλετε μοῦ ἀπαντᾶτε. Λέγετε ὅτι δὲν καταργεῖ τὴν ἀφόφασιν τοῦ Πρωτοδικείου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατέβαλα, τὶ θὰ γίνῃ; Τὶ θὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ τίμημα;

§201Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἁπλούστατα, ἐὰν δὲν βγῇ ὁ κλῆρος θὰ τοὺς ἐπιστραφῇ.

§202Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πῶς θὰ τοὺς ἐπιστραφῇ;

§203Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ μέσου τοῦ ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων.

§204Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ποῖος θὰ καθορίσῃ τὸ τίμημα αὐτὸ τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς ἀφαιρεθῇ;

§205Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν τοὺς πάρῃ 100 στρέμματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσαν ἓν ποσόν.

§206Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὰ στρέμματα εἶναι βαλτώδη κ. ὑπουργέ, εἶναι διαφόρου καλλιεργείας. Ποῖος θὰ κανονίσῃ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας κατέβαλεν ὁ ἀγρότης Γυδᾶ ἐπὶ τοῦ κτήματος τὸ ὁποῖον ἐκαλλιέργει ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαπενταετίαν καὶ τὸ κατέστησε προσοδοφόρον; Τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην ποῖος θὰ τὴν καθορίσῃ; ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως μήπως; Τὶ θὰ γίνουν τὰ χρήματα ποὺ ἐδαπάνησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί; Οἱ τόκοι τοὺς ὁποίους ἔχουν πληρώσει ἐπὶ τῶν 300.000 δραχμῶν; διότι κάμνω τὴν βεβαίωσιν ὅτι τὰ χρήματα ἐκεῖνα δὲν τὰ εἶχον οἱ ἀγρόται ἀλλὰ τὰ ἐδανείσθησαν διὰ νὰ τὰ δώσουν στὸ Κράτος καὶ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔπρεπεν νὰ ὑποβάλῃ ὡς τὸ ὑπέβαλε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι διὰ τούτου οὐδὲν καθορίζεται, καὶ καμμία διευθέτησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ, διὰ ζήτημα τόσον σοβαρόν. Κύριε ὑπουργέ, καὶ ἄλλοτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔλεγον καὶ εἰς προηγουμένας συζητήσεις σᾶς ὑπέδειξα τοὺς φόβους τοὺς ὁποίους ἔχουν αἱ ἀπαλλοτριώσεις αὐταὶ καὶ ἡ ἀφαίρεσις τῶν κτημάτων ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἀγρότας καὶ ἡ ἐπανεκδίκασις αὐτῶν καὶ ὑπέδειξα εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους δημιουργοῦμεν πρὸς τοὺς ἀγρότας καὶ εἶπον διὰ τὸ κτῆμα τοῦ Χαρβατίου, ὅτι θὰ ἔχετε αἱματηρὰς συγκρούσεις καὶ εἰς τοῦτο δὲν μὲ ἤκουσεν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ προέβη εἰς τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας προέβη καὶ ἐπῆλθαν πολλαὶ συγκρούσεις καὶ ἐφονεύθησαν δύο ἀγρόται καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ ἀλλὰ σήμερον ἐξεδόθη βούλευμα καὶ παραπέμπονται ἐπὶ ἀναιρέσει δέκα ἄλλοι χωρικοί. Ὑπεύθυνοι δὲ τῆς τοιαύτης καταστάσεως εἶναι τὸ Κράτος καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας τὸ ὁποῖον χαράσσει τὴν πολιτικὴν καὶ δίδει τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Πῶς θὰ πείσητε τοὺς 170 ἐκείνους κληρούχους ὅτι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ψηφίζεται εἶναι νόμος δίκαιος καὶ κατὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ πῶς θὰ τὸν πείσητε νὰ μὴ ἐξεγερθῇ πάλιν; Ὅταν ἐξεγερθοῦν, κύριοι συνάδελφοι, ποῖος θὰ τοὺς ἐμποδίσῃ; Ἐὰν θὰ ἔλθουν εἰς συγκρούσεις, τότε θὰ ἔλθουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, νὰ μᾶς δικαιολογήσουν τὰ ἀδικαιολόγητα. Διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τῆς δεσποτικῆς, τὴν ὁποίαν λαμβάνεται χάριν τῆς ἐντυπώσεως καὶ μόνον θὰ φέρετε τὸν κόσμον αὐτὸν εἰς μίαν δοκιμασίαν μεγάλην.

§207Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰμπορῶ νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστηθέντων ἀκτημόνων τῶν κληρούχων ἦλθε καὶ μοῦ εἶπε ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συμφωνήσωμεν καὶ νὰ ἐπανορθώσωμεν τὰς γενομένας ἀδικίας διὰ νὰ ἀπονεμηθῇ δικαιοσύνη εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν αὐτῆς. Τοὺς ἔδωσα τὸν λόγον ὅτι θὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπανῆλθε.

§208Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Νὰ ἀναγνώσω τό τηλεγράφημα. (ἀναγινώσκει). Αὐτὴ ἡ διαβεβαίωσις κύριοι, μὲ πείθει ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει ἐλατήρια οὐχὶ σχετικὰ πρὸς τὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, ἀλλὰ σχετικὰ ἄλλων κομματικῶν λόγων καὶ τίποτε ἄλλο. Διότι ἡ φωνὴ ἡ ὁποία ἠκούσθη ὅτι ἦτο φίλος κομματικοῦ ἀντιπάλου. (θόρυβος). Τὸ νομοσχέδιον κ. συνάδελφοι, τὸ ὑποβληθὲν ἐνώπιον ἡμῶν φέρει μὲν τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἀλλὰ προῆλθεν ἐκ μέρους ἄλλων συναδέλφων. (θόρυβος). Ὀφείλομεν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ τὴν πολιτικὴν ταύτην καὶ συγχρόνως νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἀγρότας μας, ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἀκολουθεῖ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν ἀπέναντι τῶν ἀγροτῶν. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι ὁ ἀγρότης εὑρίσκεται εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον καὶ παρῆλθον ὁλόκληρα 5 ἔτη καὶ ἐκ τῶν 1500 κτημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ ἀπαλλοτρίωσιν 51 μόνον......

§209Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). 117.

§210Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μέχρι τῆς 29 εἴχατε μόνον 81. Ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ κατορθώσετε νὰ δικάσετε καὶ ἄλλα 30 παραμένουν 1200 διὰ τὰ ὁποῖα δὲν δύνασθε νὰ δικαιολογηθῆτε, ἀπέναντι τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Κρατεῖτε δὲ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον διὰ νὰ ἔχετε τὴν εὐχέρεια διὰ νὰ ἔρχεσθε κάθε ἡμέραν καὶ νὰ ὑποβάλετε ἓν νομοσχέδιον καὶ νὰ μᾶς λέγετε τὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὴν πολιτικὴν δὲ αὐτὴν θὰ τὴν καταγγείλωμεν ἀπέναντι τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, χάριν καὶ μόνον κομματικῶν συμφερόντων καὶ τίποτε ἄλλο.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§212Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ πλευρὰ ἡκαταφερομένη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου γνωρίζει, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μεταπείσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅταν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸ δεκτὸν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπακολουθήσουν ἔντονα χειροκροτήματα.

§213ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀσφαλῶς.

§214Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ τὸν ἀγῶνα τοῦτον χάριν ὡρισμένων ἀρχῶν καὶ νομίζει ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προσβάλλονται αἱ ἀρχαὶ τῆς νομιμότητος. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲν τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διότι ἡ ἰδιοκτησία δὲν μετεβιβάσθη ἀκόμη εἰς ἐκείνους ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Ἀλλὰ ὑπάρχουν ὅμως ἀρχαὶ τινές, τῶν ὁποίων ἡ παράβασις εἶναι κἄτι τι περισσότερον ἀπὸ τὴν παράβασιν καὶ θετικῶς κειμένων συνταγματικῶν διατάξεων. Ὁ Ἀγροτικὸς νόμος εἶπεν εἰς τοὺς ἀγρότας, ὅτι ὅταν γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των τὰ πρόσωπα αὐτὰ δυνάμει τοῦ νόμου ἀπέκτησαν δικαίωμα τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προστατεύσῃ. Δυστυχῶς ἐν προκειμένῳ ἐνῷ ὡρισμένα ἄτομα ἀποτελοῦντα συνεταιρισμὸν ὡς ἀνήκοντα εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀκτημόνων σύμφωνα δὲ μὲ τὸν νόμον κατέβαλον ὡρισμένον ποσὸν ὑπὲρ τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος κτήματος καὶ τὸ δημόσιον καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἦτο ὑπόχρεος νὰ μεταβιβάσῃ τὸ κτῆμα εἰς αὐτούς, ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο παρημέλησεν ἐπ’ ἀρκετὸν καὶ εἰς τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἔρχεται νὰ τοὺς ἀφαιρέσῃ δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἶχον κεκτημένον ἔκτοτε. Πρέπει νὰ σημειώσητε, ὅτι τοῦτο ἐνεργεῖται ὄχι μόνον κατὰ παράβασιν τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἔχουν ἐκ τοῦ νόμου, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἔναντι αὐτῶν τῶν ἐνεργειῶν τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν εἶχα καμμίαν ἀφορμὴν νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὸ ζήτημα χάριν ὡρισμένων προσώπων, ἀλλὰ ἔλαβα διάφορα ἔγγραφα διαφόρους ἐπιστολὰς καὶ τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν συνήθειαν τὴν ὁποίαν ἔχω τὰ μετεβίβασα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἡ ὑπηρεσία μοῦ ἀπήντησε διὰ τοῦ ὑπαλλήλου τὸν ὁποῖον ἔστειλα, ὅτι βεβαίως θὰ τοὺς μεταβιβάσῃ. Ἐν τούτοις τὸ πρᾶγμα ἀνεστέλλετο καὶ δὲν ἐξετελεῖτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία ἐθεώρει ὡς καθῆκον καὶ ὡς ὑποχρέωσιν, ὅτε μετὰ πολλὰς ἀναβολὰς εἶδον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἐμφανίζεται εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ προστατεύσῃ νέα τινα ἄτομα τὰ ὁποῖα ἐνεφανίσθησαν μετὰ πάροδον ἀρκετοῦ χρόνου νὰ ἀξιώσουν νέα δικαιώματα. Ἀλλὰ ἐὰν δὲν τηροῦμεν ὅσα οἱ νόμοι κελεύουσιν, νὰ εἶσθε βέβαιος κ. ὑπουργὲ ὅτι μετὰ πάροδον ἱκανῶν ἐτῶν ὅταν σήμερον παρουσιάσθησαν οἱ υἱοὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐδικαιώθησαν, θὰ παρουσιασθοῦν οἱ ἔγγονοι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρουσιάσθησαν σήμερον καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἰδῆτε ὅτι οὐδέποτε θὰ κατορθώσετε νὰ ἐκτελέσητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ νόμοι ἐπιτάσσουν, διότι πολλοὶ ἔξωθεν θὰ ἔρχωνται καὶ θὰ σᾶς λέγουν: πάρετε καὶ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τέλους ἔχουν ἀνάγκην νὰ πάρουν ἕνα μερίδιον. Καὶ θὰ περιπέσητε ἀκόμη εἰς ἓν ἄλλο ἄτοπον νὰ καταστήσητε ἀσταθῆ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γνωρίζετε δὲ καλῶς ὄχι μόνον κατὰ τὴν παροῦσαν ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλην ἀκόμη περίοδον, πόσος ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὅσον ἔνεστι ταχείας, ὄχι τῆς ἀποκαταστάσεως πλέον τῶν ἀκτημόνων, ἀλλὰ τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν. Καὶ γνωρίζετε πόσαι δυσχέρειαι ὑπάρχουν εἰς τὸ νὰ ἀποδοθῶσιν οἱ τίτλοι αὐτῶν. Ἀλλὰ ἐὰν εἶναι δυσχερὲς καὶ τὸ νὰ ἀποδοθῶσιν οἱ τίτλοι τῆς ἰδιοκτησίας, δὲν πρέπει νὰ γεννῶμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἰδέαν ὅτι καὶ αὐτοὺς τοὺς τίτλους τοὺς ἐκ τῶν νόμων παρέχοντας τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκτήσουν τὴν ἰδιοκτησίαν, ὅτι καὶ αὐτοὺς τοὺς ἐματαιώσαμεν. Εἶναι ἀναντιρρήτως κακὸν διὰ τὴν πολιτικὴν τὴν ἀγροτικὴν, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δεικνύει τόσον ἐνδιαφέρον, νὰ λέγετε ὅτι ἐνῶ δὲν δύνασθε νὰ ἔχετε τὸν τίτλον τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἀγρότου νὰ ἔρχεσθε νὰ τοῦ λέγετε: μὰ ξέρετε μπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ αὔριον. Θὰ ἔλεγον ἀκόμη, ὅτι καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀδικήσῃ μερικὰ πρόσωπα, νὰ προτιμήσετε τοῦτο, ἀλλὰ καταστήσατε τὸν ἀγρότην ἱκανὸν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοῦ ἔδωσεν ὁ ἀγροτικὸς νόμος τὸ ἔχει δικό του καὶ οὐδέποτε θὰ τοῦ ἀφαιρεθῇ μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ τοῦ ἀφαιρεθῇ ὁ ἐπίσημος τίτλος ἰδιοκτησίας.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§216Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα μικρὸν παρακλάδι ἀπὸ τὴν ὅλην νόμιμον ἐπανάστασιν, ἡ ὁποία ἔγινε διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ἀγροτικῶν σχέσεων. Διότι θὰ ὁμολογήσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς διαρρυθμίσεως ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο ἀπὸ ὑψηλότερα κοινωνικὰ συμφέροντα καὶ ἡ ὁποία ἐὰν δὲν ἐνεδύετο τὸν νόμιμον μανδύαν, ἀσφαλῶς θὰ ἐπαρουσιάζετο ὡς ἀνώμαλος κατάστασις, ὁμοία πρὸς ἐκείνας ἅς εἴδομεν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὸ πρόσφατον παρὸν εἰς ἄλλας χώρας. Εἶναι δὲ τόσον βέβαιον, ὅτι ἦτο κανονικῶς ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη ἐκείνη, ὥστε ἐγκαινιάσθη μὲν ἡ πολιτικὴ αὕτη—καὶ εἶχα τὴν τιμὴν νὰ τὴν ἐγκαινιάσω ἐγὼ ἐν Θεσσαλονίκῃ τὸ 1917 — ἐψηφίσθη ἔπειτα ἐδῶ τὸ 1918 ὁ σχετικὸς νόμος καὶ αὐτὸ τοῦτο ἀκόμη τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἐσυνέχισε τὴν πολιτικὴν ἐκείνην κατὰ τὰ ἔτη 1920–1922, δημοσιευθέντος νόμου κατὰ τὸ μέσον τοῦ ἔτους 1922. Δηλαδὴ καὶ ἄν ὑπῆρξαν δισταγμοί τινὲς μέχρι τοῦ μέσου τοῦ 1922 ἐπεβλήθη ὅμως ἡ ἀνάγκη ἡ κοινωνικὴ καὶ ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος. Δὲν ὑπάρχει σήμερον δικαίωμα κεκτημένον, νομικὸν δικαίωμα κυριότητος ἐπὶ τοῦ κτήματος. Δικαίωμα κυριότητος δὲν ὑπάρχει, ἐξ ἄλλου πρόκειται περὶ ἑνὸς συνεταιρισμοῦ ὁ ὁποῖος—ὑποθέτω, ὅτι καὶ περὶ τούτων εἴμεθα σύμφωνοι,—δὲν εἶναι σὰν τοὺς συνήθεις συνεταιρισμούς, τοὺς ἀπαρτιζομένους καθολοκληρίαν ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν βούλησιν τῶν μελῶν. Πρόκειται ὁ συνεταιρισμός, διὰ τὴν δρᾶσιν καὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ὁποίου πρὸ παντὸς εἶναι ἀναγκαία ἡ βούλησις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον δίδει αὐτὸ τὴν ζωήν, τὴν πνοήν, τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐνέργειαν εἰς αὐτὸν τὸν συνεταιρισμόν. Εἴμεθα λοιπὸν περὶ τούτων ἐξηγημένοι. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὀρθότατα, ἰδὼν ὅτι δὲν ὑπῆρχε νομικὸν δικαίωμα κυριότητος διὰ νὰ τὸ ὑπερασπίσῃ, κατέφυγεν εἰς τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ὑπάρχουν ἀρχαί τινες ἀνώτεραι τὰς ὁποίας πρέπει νὰ σεβώμεθα, εἶμαι σύμφωνος. Ποία ὅμως ἠθικὴ ἀρχὴ ὑπηγόρευσε καὶ διέπει τὴν ἀγροτικὴν μεταρρύθμισιν; Ὅτι ἕκαστος πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα μικρὸ κομμάτι γῆς, διὰ νὰ μπορῇ νὰ διαθέτει τὰς δυνάμεις τῆς ἐργασίας του καρποφόρως δι’ ἑαυτὸν καὶ διὰ τὸ σύνολον. (χειροκροτήματα). Πρέπει λοιπόν, εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν κοινωνικὴν αὐτὴν καὶ ἠθικὴν ἀρχήν, νὰ ἐπωφεληθῇ τις τῆς ἀπουσίας συμπολίτου του, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς τὸ μέτωπον, καὶ νὰ πάρῃ 150 στρέμματα γῆς, ἐνῷ ὁ ἄλλος μάχεται ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Αὐτὴν τὴν ἠθικὴν ἀρχήν, ἐπὶ τῇ παρούσῃ εὐκαιρίᾳ, ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἐπιβεβαιώσῃ καὶ νὰ κρατήσῃ καὶ νὰ ἐπιβάλλῃ. Νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν πλήρῃ ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἀγροτικῆς νομοθεσίας, θέλοντες νὰ ρυθμίσωμεν ἕνα ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐκ συμπτώσεως, ἐξ ἀπουσίας τῶν ἐνδιαφερομένων. Μᾶς ἀντέταξαν καὶ ἕνα ἄλλο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὅλοι ἔχομεν ὑπ’ ὄψει: Ὅτι συμφέρον εἶναι νὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ ἀστάθεια. Συμφωνῶ. Τὸ δυστύχημα εἶναι μόνον ὅτι ὅταν ἔχετε νὰ κάμετε μίαν διανομὴν γαιῶν εἰς τόσον μεγάλην ἔκτασιν, εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον καὶ ταχέως νὰ τὴν συμπληρώσετε ἀλλὰ καὶ λάθη, ὅπως τὸ παρόν, νὰ ἀποφύγετε. Τοῦτο τὸ ὁποῖον ἐγένετο συντελεῖ εἰς τὸ νὰ σταθεροποιηθῇ ἡ ἠθικὴ ἀρχὴ περὶ τῆς ὁποίας εἶπον προηγουμένως. Τοὐναντίον, θὰ ἀποτελέσῃ ἕν ἀκόμη βῆμα εἰς τὴν ὅλην ὁριστικὴν πραγματικὴν δικαίαν διευθέτησιν. Γνωρίζετε ὅλοι ὅτι στεροῦνται οἱ ἐγκατασταθέντες ἀγρόται, ὥστε νὰ μὴ θέλετε νὰ ὑποστηρίξετε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἔχοντες 150 στρέμματα ἕκαστος, ἐνῷ οἱ γείτονες αὐτῶν 5–10 στρέμματα ἢ δὲν ἔχουν οὔτε σπιθαμὴν γῆς. Δὲν βλέπω τίποτε τὸ ἄτοπον εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ ψηφίσητε. (χειροκροτήματα).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος.

§218Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νομίζω ἀδιστάκτως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συνεζήτησεν ἡ Βουλὴ τὴν ἑσπέραν ταύτην, δίδει τὴν δικαίαν ἐντύπωσιν καὶ ἀποτελεῖ τὴν πρώτην συνέπειαν μιᾶς κακῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη κατὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει καὶ ἐγκατεστάθησαν ὄχι οἰκογένειαι, ἀλλὰ ἄτομα. Ἐὰν δηλαδὴ ἐνέκειτο ἡ πολιτικὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κλήρου τῶν οἰκογενειῶν δὲν θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ ἀτόπου, πρὸ τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἄτοπον τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, καθ’ ὅλας τὰς ἐνδείξεις καὶ τὰς πληροφορίας θὰ ἐπαναληφθῇ καὶ θὰ ζητοῦνται πανταχόθεν, διότι ἔγινεν ἡ διανομὴ τῆς γῆς καθ’ ὃν τρόπον ἔγινε μὲ ἀναθεωρήσεις καὶ ἐπανεκδικάσεις. Ἂς εὐχηθῶμεν τὸ ἄτοπον τοῦτο νὰ εἶναι καὶ τὸ τελευταῖον. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ πράγματα θὰ μὲ διαψεύσουν.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως ἐν Φθιώτιδι τοῦ χωριστοῦ δικαιώματος χορτονομῆς». Ἐπ’ αὐτῆς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαθανάσης.

§221Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐξεφωνήσατε, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἐπίσης ἀντισυνταγματικόν, διότι καταργεῖ ἰδιωτικὸν δικαίωμα ἀναμφισβήτητον τὸ δικαίωμα τῆς δουλείας βοσκῶν. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἶναι ἐνοχικὸν δικαίωμα, εἶναι ἐμπράγματον δικαίωμα καὶ ἔρχεται εἷς νόμος νὰ τὸ καταργήσῃ. Ἀλλὰ πέραν τούτου δὲν ἔχω τίποτα ἄλλο νὰ εἴπω, παρὰ μόνον νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: δέχεται τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως.

§223ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3479 περὶ κυρώσεως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τῆς 6 Φεβρουαρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2187 τοῦ 1920 περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων, ὡς οὗτος ἔχει τροποποιηθῆ διὰ τῶν νόμων 2926 καὶ 2927 τοῦ 1922». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἀποδημίας καὶ μεταναστεύσεως καὶ διαβατηρίων νόμων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μάρκου.

§225Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ διαβατηρίων κύριοι συνάδελφοι, ἔρχεται νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸν κλάδον τῶν πρακτόρων τῆς μεταναστεύσεως ἀπὸ διάφορα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐπέδειξαν εἰς τὸ ἐγγὺς παρελθὸν ἐγκληματικὴν διαγωγὴν εἰς βάρος διαφόρων ἁπλοϊκῶν πολιτῶν οἵτινες ἐνόμιζον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταναστεύσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ἐσωτερικῶν τῇ εἰσηγήσει μου ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδέχθη τὰ ἐννέα δέκατα τῶν τροπολογιῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ ἐπιμείνω ὅμως εἰς τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς ἐκ τῶν τροπολογιῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν δὲν δέχεται ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ προσπαθήσω δὲ νὰ πείσω καὶ αὐτὸν καὶ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὀρθότητος αὐτῆς. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔρχεται νὰ μεταρρυθμίσῃ διάταξιν τοῦ νόμου 2495 περὶ κανονισμοῦ μεταναστεύσεως καὶ ἀποδημίας, καθορίζει δὲ ὡρισμένον ποσὸν ἀποζημιώσεως ὑπὲρ τῶν μεταναστῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ κατωρθώνετο νὰ ἀναχωρήσουν μὲ τὸ ἀτμόπλοιον τὸ ἀναγγελλόμενον ἀπὸ τὸ πρακτορεῖον τῆς μεταναστεύσεως. Ἐπιδικάζεται δηλαδὴ διὰ συνοπτικῆς διαδικασίας ὡρισμένη ὑπὲρ τῶν μεταναστῶν ἀποζημίωσις. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: Ὑποθέσατε ὅτι δι’ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀτμοπλοίου πρόκειται νὰ ἀναχωρήσουν ἀπὸ τὸν λιμένα Πειραιῶς 300 μετανάσται καὶ λόγῳ εἴτε ἀνωτέρας βίας εἴτε ἐκ λόγων μὴ δυναμένων νὰ καταλογισθῶσι εἰς βάρος τῶν πρακτόρων ὡς μετανάσται αὐτοὶ δὲν ἀναχωροῦν ἐκ Πειραιῶς καὶ ὑποχρεώνεται ὁ πράκτωρ νὰ πληρώσῃ ἀποζημίωσιν 5.000 δι’ ἕκαστον μετανάστην. Φαντάζεσθε πόσον κολοσσιαία εἶναι ἡ ἀπαίτησις αὐτὴ ἔναντι τοῦ πράκτορος. Ἐκτὸς αὐτοῦ, τὴν ἀπαίτησιν αὐτὴν θὰ τὴν κρίνῃ κατὰ πρῶτον καὶ τελευταῖον βαθμὸν τὸ Πρωτοδικεῖον. Προτείνει λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ δοθῇ τὸ ἔνδικον δικαίωμα τῆς ἐφέσεως.

§226Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι μόνον μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 50.000 νὰ δικάζῃ ἀνεκκλήτως τὸ Πρωτοδικεῖον.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πριμίδης.

§228Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, ἐπιζητοῦν τὴν ἁπλούστευσιν τῶν διατυπώσεων διὰ τὴν χορήγησιν διαβατηρίων καὶ φυσικὰ τὴν διευκόλυνσιν τῶν ταξειδιωτῶν διὰ τῆς ἐκδόσεως διαβατηρίων μετ’ ἐπιστροφῆς, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἀποσκοποῦν καὶ ἐπιζητοῦν τὴν προστασίαν τῶν ἁπλοϊκῶν μεταναστῶν ἀπὸ τοὺς ἐπιτηδίους πράκτορας, προβάλλει ἀπολύτως ἐνδεδειγμένον. Ἀλλὰ σχετικῶς μὲ τοὺς πράκτορας μεταναστεύσεως, θὰ εἶχον νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ θὰ εἶχον ἀκόμη περισσοτέρας ἐὰν διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν μὲ ἀπήλασσε τοῦ κόπου, διότι πράγματι ἐδέχθη πολλὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καί τινας τῶν ὑποδείξεων τοῦ «Πανελληνίου» συνδέσμου ταξειδίων τουρισμοῦ. Ἀλλὰ ὅπως εἶπα, παρὰ ταῦτα ἔχω νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργόν. Καὶ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 21 νὰ τεθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ γραφεῖον ταξειδίων καὶ τουρισμοῦ νὰ ἀντιπροσωπεύεται εἰς τὸ συμβούλιον τῆς μεταναστεύσεως διὰ μονίμου μέλους αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐκ τῆς πείρας καὶ τῶν εἰδικῶν γνώσεων τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας ἀξίας λόγου.

§229Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καίτοι τοῦτο εἶναι ἐπικίνδυνον, διότι αὐτοὶ θὰ κρίνουν ἄλλους συναδέλφους των, δέχομαι ἀφοῦ ἐξακριβώσω τὶ πρᾶγμα εἶναι ὁ σύνδεσμος αὐτὸς, νὰ δώσω ἱκανοποιητικὴν λύσιν διὰ διατάγματος.

§230Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἡ ἄλλη παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω, εἶναι ἡ ἑξῆς: Εἰς τὸ ἄρθρον 4 λέγετε, ὅτι τὸ συμβούλιον τῆς μεταναστεύσεως δύναται νὰ λαμβάνῃ πληροφορίας παρ’ οἱασδήποτε ἀρχῆς. Μοῦ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ὅτι μόνον ἀπὸ τὸ ποινικὸν μητρῷον δύναται τὸ συμβούλιον τῆς μεταναστεύσεως νὰ ζητῇ πληροφορίας.

§231Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον, τὸ ἴδιον εἶναι.

§232Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἐπίσης θὰ συνίστων, ὅπως ἡ ἀπαγόρευσις τῆς χορηγήσεως ἀδείας ἱδρύσεως πρακτορείου χωρῇ μόνον προκειμένου περὶ ὁριστικῆς καταδίκης.

§233Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ ἀφίνομεν εἰς τὸ συμβούλιον νὰ τὸ κρίνῃ· τὴν ἄδειαν τὴν δίδει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ συμβουλίου.

§234Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «καταδιωκομένους» καὶ νὰ μείνῃ ἡ ἄλλη.

§235Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ διεγράψαμεν.

§236Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τούτου, κ. ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μειώσητε τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταθέσουν οἱ πράκτορες. Πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχουν πράκτορες οἵτινες ἤσκησαν τὰ πρακτοριακά των καθήκοντα ἐπὶ δύο ἔτη χωρὶς νὰ δώσουν τὴν ἐλαχίστην ἀφορμήν.

§237Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν μίαν τραπεζιτικὴν ἐγγύησιν καὶ εἶναι σπουδαῖον πρᾶγμα.

§238Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Τὸ δέχονται καὶ αὐτό. Προκειμένου ὅμως περὶ πράκτορος ὁ ὁποῖος ἔχει ἀναχωρήσει ἀτμοπλοϊκῶς ἐξ Ἑλλάδος διὰ νὰ εἰσπράττῃ χρήματα, πρέπει νὰ τοῦ ἐπιβάλλουμε τὸ ἀνώτατον ὅριον. Ἐπίσης ὁ Πανελλήνιος σύνδεσμος εἶχε κάμει καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν προκειμένου διὰ τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἀντιπροσώπους, νὰ ὑποχρεωθοῦν εἰς καταβολὴν ἐγγυήσεως 1800 δραχμῶν, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους οἵτινες ἐξασκοῦν τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο διὰ λογαριασμόν των καὶ οὐχὶ διὰ τοὺς ἀσκοῦντας διὰ λογαριασμὸν τοῦ κέντρου ἐν Πειραιεῖ, διότι αὐτοὶ εἶναι ὑπάλληλοι.

§239Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς νὰ κάνουμε αὐτὴν τὴν διάκρισιν;

§240Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Νὰ θεωρηθῇ ὅτι συμβάλλεται διὰ λογαριασμὸν τοῦ πρακτορείου του.

§241Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι καταστρατήγησις τοῦ νόμου.

§242Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Προκειμένου περὶ τῶν μεσιτῶν πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι εἰς ἐγκατάστασιν γραφείου καὶ νὰ μὴ παρέχεται ἄδεια ἀσκήσεως ἐπαγγέλματος εἰς μεσίτας οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἐγκατάστασιν γραφείου. Διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ γραφείου παρέχεται μία ἐγγύησις, ἕνα ἐχέγγυον ὅτι εἶναι εἰλικρινεῖς. Ἐπίσης κύριε ὑπουργέ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ κἄποια κύρωσις μέσα εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ μὴ τοὺς ἐξαπατοῦν οἱ δῆθεν μετανάσται καὶ οἱ μετανάσται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προτιθέμενοι νὰ ἀναχωρήσουν διὰ τὴν ἀλλοδαπὴν προέρχονται εἰς συμβάσεις μετὰ τῶν πρακτορείων καὶ αὐθορμήτως προσφέρονται νὰ δώσουν χρήματα εἰς τοὺς πράκτορας διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν λαθραίαν εἰς ἀλλοδαπὴν μετάβασιν, ἐπὶ παραβάσει τῶν Ἑλληνικῶν νόμων εἴτε τῶν νόμων τοῦ Κράτους εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μεταβοῦν. Διότι οἱ περισσότεροι ἀπὸ αὐτοὺς δὲν εἶναι, ὡς παρουσιάζονται θύματα τῶν πρακτόρων, εἶναι συναυτουργοὶ τοῦ ἀδικήματος αὐτῆς τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ μεταναστεύσεως.

§243Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐὰν εἶναι συναυτουργοὶ, τιμωροῦνται καὶ μὲ τοὺς ἐνεστῶτας νόμους.

§244Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Παρουσιάζονται διαρκῶς ὡς θύματα ἐνῷ εἶναι οἱ ἀπαραίτητοι συναυτουργοί.

§245Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὶ θέλετε νὰ εἰπῇ ὁ νόμος.

§246Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Νὰ θεωροῦνται ὡς συναυτουργοὶ καὶ νὰ τιμωροῦνται ὡς τοιοῦτοι. Τὸ ἐζήτησαν οἱ πράκτορες, διὰ νὰ ξεκαθαρισθῇ ἡ κατάστασίς των καί νὰ παύσουν ὑφιστάμενοι οἱ ψευδοπράκτορες. Καὶ μίαν τελευταίαν παράκλησιν ἤθελον νὰ κάμω: ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ ἀρχίσῃ μετὰ πάροδον 3 ἢ 4 μηνῶν εἰς τρόπον ὥστε νὰ δοθῇ ἐπαρκὲς χρονικὸν διάστημα εἰς τοὺς πράκτορας τοὺς μὴ ἔχοντας τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως νὰ τὸ εὕρουν εἰς δὲ τοὺς ἄλλους, τοὺς εὑρίσκοντας μεγάλο τὸ ποσὸν καὶ θέλοντας νὰ παραιτηθοῦν ἀπὸ τὸ ἔργον τοῦτο, νὰ παρασχεθῇ ἀρκετὸς χρόνος ὥστε νὰ κανονίσουν τὴν θέσιν των.

§247Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ δέχομαι.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης.

§249Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἦτο καιρὸς νὰ ληφθῇ κἄποια πρόνοια ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν διαβατηρίων διότι τὸ πρᾶγμα εἶχεν παραγίνει· ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει μου περίπτωσιν εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἰδικήν μου, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ὄχι μονάχα ἦτο ὀλίγον φιλελεύθερον καὶ Δημοκρατικὸν ἀλλὰ καὶ παρεβίαζεν τοὺς κειμένους νόμους κατὰ τρόπον τοὐλάχιστον αὐθαίρετον, δηλαδὴ μεταξὺ Φλωρίνης καὶ Μοναστηρίου, μεταξὺ τῶν ἁρμοδίων Ἑλληνικῶν καὶ Σερβικῶν ἀρχῶν εἶχεν ἐπέλθη συμφωνία ἀπὸ τοῦ 1919 δυνάμει τῆς ὁποίας Ἕλληνες τῶν νομῶν Φλωρίνης, Ἐδέσσης καὶ Κοζάνης ἐταξείδευον εἰς τὸ Μοναστήριον χωρὶς νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς θεωρήσεως τῶν διαβατηρίων ἀπὸ τὴν Σερβικὴν προξενικὴν ἀρχὴν Θεσσαλονίκης, καὶ ἀντιθέτως Σέρβοι πολῖται τοῦ Μοναστηρίου ἤρχοντο εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς χωρὶς νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς θεωρήσεως τῶν διαβατηρίων ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν προξενικὴν ἀρχὴν Σκοπίων. Προπέρυσιν ἀκριβῶς μίαν καλὴν πρωΐαν ἄνευ οὐδεμιᾶς προειδοποιήσεως, κατήγγειλαν τὴν ὑφισταμένην αὐτὴν συμφωνίαν καὶ ἀπηγορεύσαμεν τὴν εἴσοδον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος ἀνθρώπων τῆς περιφερείας Μοναστηρίου διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν εἶχον θεωρηθῆ τὰ διαβατήριά των ἀπὸ τὴν προξενικὴν ἀρχὴν Σκοπίων. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ κἄποια διόρθωσις τῶν πραγμάτων, —διότι ἐὰν μείνουν ὡς ἔχουν πίπτουν εἰς βάρος ἀνθρώπων πρὸς τοὺς ὁποίους ἔχομεν καὶ ἄλλους λόγους νὰ εἴμεθα εὐχάριστοι —διὰ τῆς θεωρήσεως τῶν διαβατηρίων εἰς τὸν ἀκραῖον σιδηροδρομικὸν σταθμόν, ὁπότε τὰ πράγματα συμβιβάζονται καθὼς καὶ ἡ φορολογικὴ καὶ ἡ διοικητικὴ ἄποψις. Θὰ παρεκάλουν δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἰδιαιτέραν περὶ αὐτῶν.

§250Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐν ἄρθρῳ 1ῳ καὶ 2ῳ τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται ἡ ἔκδοσις ἑνὸς διατάγματος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἁπλουστεύσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὰς διαφόρους διατυπώσεις διὰ τὴν θεώρησιν τῶν διαβατηρίων. Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ καταργήσωμεν καὶ μερικὰ πράγματα ἀκατανόητα. Διότι Ἕλλην ἀναχωρῶν ἐκ τῆς ἡμεδαπῆς καὶ θέλων νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν πατρίδα του, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν θεώρησιν τοῦ διαβατηρίου διὰ νὰ γυρίσῃ πίσω εἰς τὸν τόπον του. Εἰς τὰ περισσότερα δὲ μέρη τῆς Εὐρώπης δὲν ἔχομεν οὔτε προξενεῖα καὶ ἕνας ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὴν Γερμανίαν π. χ. θέλων νὰ ταξειδεύσῃ πρέπει νὰ πάῃ μακρυὰ ὧρες ὁλόκληρες διὰ νὰ θεωρήσῃ τὸ διαβατήριόν του. Ὅλα αὐτὰ πρόκειται νὰ κανονισθοῦν. Ἐπίσης ἕνας ἄλλος λόγος ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι ὁ ταμιακός. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται ἡ διόρθωσις καὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ὥστε ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται εὐκολίαι νὰ τὰς κάνουν.

§251Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὁ εἰσαγγελεὺς Καστορίας δὲν ἐξελέγχει τὰ πιστοποιητικὰ ἂν δὲν παρουσιάζωνται οἱ ἴδιοι αὐτοπροσώπως εἰς τὸ γραφεῖον του. Ἕνας χωρικὸς διὰ νὰ λάβῃ διαβατήριον πρέπει νὰ θυσιάσῃ 10 ἡμέρας διὰ νὰ κάμῃ τὴν διαδρομὴν 4, 5 καὶ 10 φορές, διότι ἀξιοῦν παρ’ αὐτοῦ διατυπώσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν κανένα λόγον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως ἀπὸ 25–500 χιλιάδας, παραμένει; Αἱ 500 χιλιάδες εἶναι πολλαί.

§252Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παραμένει. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἐντίμους πράκτορας μεταναστεύσεως.

§253Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μετανάστευσις παιδίων ἄνω τῶν 17 ἐτῶν;

§254Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταργεῖται ἡ διάταξις αὐτή.

§255Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὸ ἄρθρον 5 δευτέρα παράγραφος ἐδέχθη τὴν ἀπάλειψιν τῆς λέξεως «καταδιώκομεν»;

§256Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναπληρώσεως τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ἐν περιπτώσει ἀποδημίας».

§259Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ 12ον ἀντὶ τοῦ Προέδρου τῆς Γερουσίας, ἐκρίθη ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παραμείνωμεν εἰς τὸ παλαιότερον καθεστὼς τῆς ἀναπληρώσεως δηλαδὴ τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος διὰ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὑποθέτω πὼς οἱ λόγοι εἶναι εὐνόητοι εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε νὰ μὴ ἀναγκασθῶ νὰ ὁμιλήσω. Ἐπιβάλλεται τοῦτο.

§260Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ διαδικασία αὐτὴ θὰ πολλαπλασιάσῃ καὶ θὰ αὐξήσῃ τὴν γραφειοκρατίαν, θὰ πρέπει δηλαδή, νὰ ὑπογράφωνται ἀπὸ ὅλους τοὺς ὑπουργοὺς ὅλα τὰ διατάγματα.

§261Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς θὰ τὸ ἐκάναμε; Ἔχομεν νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν δύο.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐτασφαλίσεως βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν».

§263Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχουν 2 νομοσχέδια· ποῖον τίθενται εἰς ψήφισιν;

§264Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ τελευταῖον, τροποποιηθὲν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§265Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπ. τῆς Κυβερνήσεως). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου διὰ τὸ νομοσχέδιον, μίαν πρότασιν νόμου, διανεμηθεῖσαν, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ ἄλλο πρὸς ψήφισιν, παρὰ αὐτό. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ παραμείνῃ προσωρινῶς, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐπανέλθῃ κατὰ τὰς δέκα καὶ τέταρτον· ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις τότε νὰ ψηφισθῇ.

§266ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§267Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπ. τῆς Κυβερνήσεως). Παρακαλῶ νὰ παραμείνῃ, διότι θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς διοικήσεως τῆς ἀνωνύμου βιομηχανικῆς ἑταιρείας Κ. Α. Ἀλεξόπουλος καὶ Σία». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μάρκου.

§269Α. ΜΑΡΚΟΥ. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, διότι ἀνέρχομαι τὸ βῆμα διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου στερούμενος τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς τοῦτο στοιχείων διότι καίτοι πρὸ μηνὸς ἐζήτησα διὰ τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὡρισμένα στοιχεῖα καὶ ὡρισμένας πληροφορίας καὶ μολονότι ἡ ὑπόμνησίς μας ἐγένετο εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τὴν 13 Μαρτίου, ἐν τούτοις μέχρι σήμερον οὐδεμίαν ἔλαβον ἀπάντησιν καὶ τὰ στοιχεῖα ταῦτα εἶχον ἀνάγκην νὰ τὰ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, διότι ἤθελα νὰ ἐξακριβώσω κατὰ τίνα τρόπον οἱ πιστωταὶ τῆς ἑταιρείας «Κ. Α. Ἀλεξόπουλος καὶ Σία» ἔχουν τὴν βάσιμον ἐλπίδα ὅτι ἡ περὶ ἧς πρόκειται ἐπιχείρησις συνεχιζομένη ὑπὸ τὴν διοίκησιν αὐτήν, θὰ δυνηθῇ καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς μετόχους τῆς ἑταιρείας νὰ ὠφελήσῃ. Εἶχον δὲ ἀνάγκην νὰ ἔχω τὰ στοιχεῖα ταῦτα, διότι ἔχω πρόσφατον παράδειγμα ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἑταιρείας διότι ὀλίγους μῆνας πρὸ τῆς οἰκονομικῆς καταστροφῆς ἡ ὁποία καταστροφὴ εἶχε πολλὰ θύματα, στερήσασα καὶ αὐτῶν τῶν ἐλαχίστων οἰκονομιῶν πολλοὺς πολίτας τῶν Πατρῶν — διότι, λέγω, πρὸ ὀλίγων μηνῶν, πρὶν ἐπέλθῃ ἡ καταστροφή, τὸ πρῶτον πιστωτικὸν ἵδρυμα τῆς Ἑλλάδος ἐξέδωκεν εἰς τὰς ἐφημερίδας μίαν ἀγγελίαν δι’ ἧς ἐπατρονάρισεν τὴν ἔκδοσιν τῆς βʹ. σειρᾶς τῶν μετοχῶν μιᾶς ἑταιρείας ἡ ὁποία καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξεδίδετο ἡ δευτέρα σειρὰ τῶν μετοχῶν εὑρίσκετο, λόγῳ ἀτασθάλου καὶ ἐγκληματικῆς διοικήσεως ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὴν ἐξεπροσώπουν, εὑρίσκετο, λέγω, εἰς τὰς ἀρχὰς μιᾶς δολίας χρεωκοπίας. Τὸ πατρονάρισμα τῶν μετοχῶν ἀπὸ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐπαναλαμβάνω, ἔδιδεν τὸ θάρρος εἰς τοὺς ἁπλοϊκοὺς πολίτας τῶν Πατρῶν νὰ σπεύσουν νὰ ἀγοράσουν τὰς μετοχὰς τῆς δευτέρας σειρᾶς νομίζοντες ὅτι προσκτῶσιν μέγα κεφάλαιον, ἱκανὸν τίτλον εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ἐμπιστευθοῦν τὰ οἰκονομίας των. Δὲν εἶχεν ὅμως τὸ πατρονάρισμα ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης αὐτὸ μόνον τὸ ὀλέθριον ἀποτέλεσμα. Οἱ ἁπλοϊκοί, καὶ ὄχι μόνον οἱ ἁπλοϊκοὶ ἀλλὰ καὶ μορφωμένοι πολῖται λαμβάνοντες ἓν ποσοστὸν μεῖζον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐλάμβανον ἀπὸ τὰς Τραπέζας ἔσπευσαν νὰ γίνουν καταθέται εἰς τὴν ἀνώνυμον αὐτὴν ἑταιρείαν, καταθέτοντες εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν τὰς μικράς των οἰκονομίας. Ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν θυμάτων αὐτῶν σύζυγοι, χῆραι, παλαιοὶ ὑπάλληλοι τῆς ἑταιρείας «Ἀλεξόπουλος καὶ Σία» ὑπάρχουν δικηγόροι ἐκ Πατρῶν οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν τὰς οἰκονομίας των, ὑπάρχουν ἀκόμη ἐπιστήμονες ἐκ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν τὰς οἰκονομίας των καὶ οἱ ὁποῖοι ἔγιναν θύματα τοῦ πατροναρίσματος τῆς ἐκδόσεως τῆς δευτέρας σειρᾶς τῶν μετοχῶν ἀπὸ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ἐζήτησα τὴν παροχὴν ὡρισμένων στοιχείων διὰ νὰ ἴδω κατὰ πόσον ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα δικαιολογεῖται ἡ αἰσιοδοξία ἡ ὁποία ἐμπνέει τοὺς πιστωτάς, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ἑταιρεία νὰ προχωρήσῃ ἐργαζομένη. Ἀτυχῶς, λέγω, παρὰ τὸν κανονισμὸν τὰ στοιχεῖα δὲν κατετέθησαν ἀκόμη ἀλλὰ περὶ τούτου θὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Σήμερον θὰ ἐξετάσω τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν. Καὶ πρῶτον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ἐδάφιον 1 ἔχω νὰ κάμω τὴν αὐτὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ Τραπέζης Μεσσηνίας. Ὅτι δηλαδὴ ἡ πρόνοια ἡ νομοθετικὴ ἡ λαμβανομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ «περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς διοικήσεως τῆς ἑταιρείας Κ. Ἀλεξόπουλος καὶ Σία» καὶ ἡ ἀναστολὴ τῆς διώξεως ἀπὸ μέρους τῶν πιστωτῶν αὐτῶν δὲν παραβλάπτει οὐδὲ ἀναστέλλει τὰ δικαιώματα τῶν πιστωτῶν ἔναντι τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα διώκουν τὴν ἑταιρείαν, ἔναντι τῶν ὁποίων ἔχουσιν ὅλα τὰ ἐκ τοῦ ποινικοῦ καὶ ἀστικοῦ νόμου δικαιώματα. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τραπέζης Μεσσηνίας ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐποιήσατο ἐπίσημον περὶ τούτου δήλωσιν.

§270Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ τὴν ἐπαναλαμβάνω.

§271Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἑτέρα παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν ὁποίαν καὶ προσέθηκεν εἶναι ὅτι ἡ Ἑταιρεία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προσλαμβάνῃ εἰς τὸ προσωπικὸν αὐτῆς τὸ προεργασθὲν εἰς τὴν ἑταιρείαν «Κ. Ἀλεξόπουλος καὶ Σία» προσωπικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διετύπωσεν τὸ ἄρθρον τοῦτο ὥστε ἡ συσταθησομένη ἀνώνυμος ἑταιρεία ὑποχρεοῦται ὅπως συμπληρώνῃ τὸ προσωπικόν της κατὰ τὰ ⅘ τοὐλάχιστον ἐκ τῶν παλαιῶν ὑπαλλήλων. Ἐγὼ θὰ ἤθελον μείζονα ἀναλογίαν διότι ποῖα πρόσωπα νέα θὰ πρέπῃ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν νέαν διοίκησιν; Ἀσφαλῶς θὰ πρέπῃ νὰ δώσωμεν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπολαύνουν ἀμέσου καὶ ἀμερίστου ἐμπιστοσύνης τῆς νέας διοικήσεως. Ἐὰν λοιπὸν θέσωμεν τὴν ἀναλογίαν ἢ τῶν ⅞ ἢ τῶν 9)10 τοῦ προσωπικοῦ, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ ἡ νέα διοίκησις νὰ προσλάβῃ τὰ πρόσωπα τῆς ἐμπιστοσύνης της, ἀλλὰ δὲν θὰ ριφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους ἕνας μέγας ἀριθμὸς ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος εἰς οὐδὲν ἔπταισεν, ἐνῷ ἡ διοίκησις κυρίως τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας ὑπῆρξεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἀτάσθαλος καὶ ἐγκληματική. Κύριοι, ὅπως εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ἡ ἑταιρεία «Κ. Ἀλεξόπουλος καὶ Σία» δὲν εἶχεν μόνον πιστωτὰς οἱ ὁποῖοι ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῶν ἐμπορικῶν αὐτῆς σχέσεων διότι ἐπὶ τέλους οἱ πιστωταὶ οἱ ἐκ τοιούτων σχέσεων δημιουργηθέντες οἱ πιστωταὶ οἱ συναλλασσόμενοι μὲ μίαν βιομηχανικὴν ἐπιχείρησιν εἶναι μοιραῖον νὰ ἔχουν καὶ τοὺς κινδύνους μιᾶς τοιαύτης ἐπιχειρήσεως, εἶναι μοιραῖον νὰ ὑποστῶσιν καὶ τὰς τυχὸν ζημίας μιᾶς ἀποτυχίας τῆς ἐπιχειρήσεως πρὸς τὴν ὁποίαν ἔχουν ἔλθει εἰς ἐμπορικὴν κοινωνίαν. Ἀλλὰ λόγῳ τῆς προστασίας τῆς ἐκδόσεως τῆς δευτέρας σειρᾶς τῶν μετοχῶν ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μεταξὺ τῆς τάξεως τῶν πιστωτῶν τῆς ἑταιρείας «Κ. Ἀλεξόπουλος» ὑπάρχουν καὶ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἰς οὐδεμίαν ἦλθον μετὰ τῆς ἑταιρείας συναλλαγήν, τὰ ὁποῖα ἐνόμισαν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς κολοσιαίου πράγματι ὀργανισμοῦ, ὀργανισμοῦ πρὸς τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχουν πᾶσαν τὴν ἐμπιστοσύνην διότι τὰς μετοχὰς αὐτὰς τὰς ἐξέθετεν εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπείσθησαν, διὰ νὰ λάβουν ἕνα ποσοστὸν μείζονος τόκου νὰ καταθέσουν παρὰ τῇ ἑταιρείᾳ «Κ. Ἀλεξόπουλος» τὰς οἰκονομίας των. Ὑπὲρ τῶν πιστωτῶν αὐτῶν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ εἰδικὴ πρόνοια. Εἶναι κύριοι, μεταξὺ αὐτῶν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν εἰς τὴν ἑταιρείαν, εἶναι ἐπιστήμονες οἱ ὁποῖοι τὰς ἐπιστημονικάς των οἰκονομίας κατέθεσαν παρὰ τῇ ἑταιρείᾳ ταύτῃ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ ἀναφέρω ὅτι μεταξὺ τῶν ἐπιστημόνων Πατρῶν οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν τὰς οἰκονομίας των εἶναι ὁ ἔγκριτος ἐκ Πατρῶν δικηγόρος κύριος Σπηλιωτόπουλος, ὁ ὁποῖος κατέθεσεν ἐλάχιστα χρηματικὰ ποσὰ καὶ ὁποῖος τὸ ἔκαμε διότι παρεπείσθη ἀπὸ τὴν ἄστοχον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης παρέμβασιν κατὰ τὴν ἔκδοσιν καὶ Βʹ σειρᾶς τῶν μετοχῶν.

§272Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ἄλλος συμπατριώτης μου δικηγόρος κατέθεσεν τὴν περιουσίαν του.

§273Α. ΜΑΡΚΟΥ. Λοιπόν, νομίζω ὅτι ἡ ὀρθοτέρα διατύπωσις περὶ τῶν πιστωτῶν αὐτῶν θὰ ἦτο ἐὰν ἐλαμβάνετο πρόνοια ὥστε νὰ πληρωθῶσιν οὗτοι ἐντὸς μιᾶς πενταετίας μὲ τόκον 8% προτιμώμενοι τῶν ἄλλων πιστωτῶν οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἐξ ἐμπορικῶν δοσοληψιῶν μὲ τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν. Ἡ λύσις αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ δικαιοτέρα. Εἶναι ἡ μόνη, κύριε Ὑπουργὲ, διότι καὶ σεῖς κατάγεσθε ἀπὸ τὰ Πάτρας καὶ γνωρίζετε ὁποίαν καταστροφὴν ἐπέφερεν αὐτὴ ἡ πτώχευσις, διότι πτώχευσις ἐπῆλθεν τῆς Ἑταιρείας. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν κάθε μέτρον, ὥστε νὰ ζημιωθῶσιν ὀλιγώτερον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπταισαν εἰς τίποτε· ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπταισαν εἶναι ἀφ’ ἑνὸς τὸ ἐργατικὸν τῆς Ἑταιρείας προσωπικόν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ καταθέται οἱ ὁποῖοι παρεπείσθησαν ἀπὸ τὴν δήλωσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ προέβησαν εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν οἰκονομιῶν των.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος.

§275Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιφυλλάσσομαι κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ ἐκφέρω τὰς κρίσεις μου ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ περιορισθῶ νὰ ἐκφράσω μίαν ἀπορίαν. Ὁμολογῶ ὅτι ἀπορῶ βλέπων τὴν Κυβέρνησιν ἐπιμένουσαν εἰς τὴν ψήφισιν ἑνὸς νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου διὰ πρώτην φορὰν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, δηλαδὴ πρώτην φορὰν ἔπειτα ἀπὸ 100 ἔτη πρέπει νὰ μὴ ἐφαρμοσθοῦν αἱ διατάξεις περὶ πτωχεύσεως, αἱ διατάξεις περὶ χρεωκοπίας, διότι πτωχεύσας ἦτο ὁ κ. Ἀλεξόπουλος εἰς βάρος τῆς πτωχεύσεως τοῦ ὁποίου ἠκούσθησαν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ γνωρίζει ὅλη ἡ κοινωνία ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀκούονται. Ὁμολογῶ ὅτι θλίβομαι διότι διὰ πρώτην φορὰν πρέπει νὰ γίνῃ παρέκβασις θεμελιωδῶν διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἐπὶ 100 ἔτη ἴσχυσαν ἐν Ἑλλάδι καὶ αἱ ὁποῖαι μετεφυτεύθησαν ἀπὸ ξένα Κράτη ὅπου καὶ ἐκεῖ ὁμοιόμορφος ἐφαρμόσθησαν. Εἶμαι δὲ ἀπολύτως βέβαιος ὅτι τοιαύτης φύσεως νομοσχέδιον ἔπειτα ἀπὸ μίαν πρώτην συζήτησιν δὲν ὑπεβλήθη ποτὲ πουθενά.

§276Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κατὰ τὸν μέγαν πόλεμον καὶ μετ’ αὐτὸν ἐπαρουσιάσθησαν κλυδωνισμοὶ οἰκονομικοὶ παμμέγιστοι, οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν ἕν δίλημμα ἀδυσώπητον εἰς τὰς Κυβερνήσεις: ἢ θὰ ἀφήσετε τοὺς οἰκονομικοὺς ὀργανισμοὺς νὰ καταρρέουν, ἢ θὰ ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος εἰς περιπτώσεις ὡρισμένας διὰ νόμων προλαμβανόντων τὰς πτωχεύσεις, τῶν πιστωτῶν δυναμένων δι’ ἐμπεπιστευμένων των ἀνθρώπων νὰ διοικοῦν περαιτέρω τὴν περιουσίαν. Φαίνεται ὅτι δὲν συνέπεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ παρακολουθήσῃ τὴν νεωτέραν ἐξέλιξιν τῆς νομοθεσίας τὴν μετὰ τὰ πρῶτα 100 ἔτη ἐπελθοῦσαν.

§277Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νὰ μοῦ εἴπητε: ὑπάρχει νόμος προσωπικός;

§278Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ εἰς αὐτό. Ὁμολογῶ ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ἐγίνετο ἕνας νόμος γενικὸς, καὶ ἐπὶ τούτου καταγίνεται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· δὲν εἶναι νόμος τὸν ὁποῖον δύναταί τις εὐκόλως νὰ κάμῃ, ἐκτὸς ἄν πρόκειται νὰ κάμνωμεν νόμους, εἰς τοὺς ὁποίους νὰ ὑπάρχῃ ὁ κίνδυνος: ἢ νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ τοὺς ἐφαρμόζωμεν, ἢ νὰ τοὺς τροποποιοῦμεν διαρκῶς, ἢ νὰ τοὺς κηρύσσῃ ἀκύρους τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας... Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος λέγει: δὲν ὑπάρχουν ἀλλαχοῦ εἰδικοὶ προσωπικοί, ὡς τοὺς λέγει, νόμοι. Ὑπάρχουν. Ὅσοι παρακολουθοῦν Γερμανικὰς Ἐφημερίδας θὰ δύνανται νὰ βεβαιώσουν, ὅτι εἰς τὴν Πρωσικὴν — ὄχι εἰς τὴν Γερμανικὴν — βουλὴν πρό τινος χρόνου ἦλθε τὸ ζήτημα τῆς σταματήσεως τῶν ἐργασιῶν ἑνὸς τραπεζίτου, ὁ ὁποῖος, μάλιστα, συνέπιπτε νὰ εἶναι καὶ σφόδρα νασιοναλιστὴς καὶ ἀντίθετος πρὸς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Πρωσσικῆς.... Καὶ ἦλθεν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐκείνης, τῆς ἀντιθέτου πρὸς τὸν μοναρχικὸν καὶ ἐψήφισε καὶ κονδύλιον εἰδικόν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι 1 ἑκατομ. μάρκων, ὡς συνεισφορὰν τοῦ Πρωσσικοῦ Κράτους διὰ ν’ ἀποφευχθῇ ἡ πτώχευσις τῆς Τραπέζης ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐθεώρει ὡς χρησιμωτάτην διὰ τὰ γενικώτερα συμφέροντα. Εἶναι τοιαύτη κ. συνάδελφε, ἡ θύελλα ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἀπὸ τὸν παγκόσμιον πόλεμον ὥστε τὸ ἀκάτιόν σας τοῦ 1830 δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ νὰ δυνηθῇ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν τρικυμίαν τὴν οἰκονομικήν. Ὅταν ἐγένετο ἡ πτώχευσις αὐτή, ἡ Κυβέρνησις ἀπησχολήθη κατ’ ἀνάγκην, καὶ λόγῳ τοῦ κλονισμοῦ τῆς ὅλης οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς Χώρας καὶ λόγῳ τοῦ κινδύνου ἀνεργίας καὶ πρὸς προστασίαν ἀσθενεστέρων πιστωτῶν καὶ μετέχων, καὶ προηγουμένως μὲ τὴν Τράπεζαν Μεσσηνίας, Παύλου, Θεσσαλίας. Οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι τὰ ληφθέντα μέτρα ἐκφεύγουν ἀπὸ τὰ γράμματα ποὺ ἐμάθαμεν πρὸ ἐτῶν ὅλοι. Ἐνώπιον τῆς ἀδηρίτου ἀνάγκης ἣν παρουσιάζουν αἱ νεώτεραι οἰκονομικαὶ συνθῆκαι, αἱ Κυβερνήσεις ἀναγκάζονται νά σκέπτωνται ὄχι πλέον τὶ λέγει ὁ μακαρίτης ἐμπορικὸς κῶδιξ τοῦ Ναπολέοντος, ἀλλὰ πῶς κοινωνικὰ συμφέροντα εὐρύτερα θὰ ἐξυπηρετηθοῦν σκοπιμώτερον. Διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τῆς προκειμένης ἐπιχειρήσεως, ἔγινεν εἰδικὸν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς νομοθετικῆς ἐπεμβάσεως. Οἱ τραπεζῖται οἱ ὁποῖοι εἶχον νὰ λάβουν τὰ μεγαλείτερα ποσά εἶπον, ὅταν ἐγένετο σύσκεψις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν εἶναι καλὴ ἀλλ’ ὁ διαχειριστὴς αὐτῆς δὲν τὴν διεχειρίσθη καλῶς καὶ ὅτι ἡ ἐπιχείρησις, ἂν ἐξηκολούθει ὑπὸ καλὴν διοίκησιν, θὰ ἦτο ἱκανὴ νὰ πληρώσῃ καὶ τοὺς καταθέτας καὶ τοὺς ἀτυχεῖς μετόχους καὶ τοὺς δανειστάς. Ἐδέχθησαν δὲ οἱ τραπεζῖται, κατὰ δήλωσίν των γενομένην ἐνώπιον ἐμοῦ καὶ τοῦ συναδέλφου, νὰ πληρωθοῦν μόνον 5% ἐπὶ τῶν κεφαλαίων των, ἀντὶ 11% 12 καὶ περισσότερα. Ὑπάρχει λοιπὸν πᾶσα πιθανότης νὰ πληρωθοῦν οἱ μέτοχοι καὶ οἱ δανεισταί, εἴτε καταθέται εἶναι, εἴτε ἁπλοῖ δανεισταί. Ἐξ ἄλλου ἐὰν ἀφήνετο νὰ ἐπέλθῃ πτώχευσις, ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ ἐπληρώνετο κανείς. Πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ πεῖραν κανεὶς τοῦ τὶ σημαίνει σφράγισις καὶ μάλιστα εἰς βιομηχανικὴν ἐπιχείρησιν, τὶ σημαίνει ἀμφισβήτησις τῶν πιστώσεων, τὶ σημαίνει ἀποσφράγισις, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ πτώχευσις εἶναι ἡ καλλιτέρα λύσις. Κανεὶς ἀπολύτως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτην ἐκδοχήν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς μίαν ἰδιωτικὴν συνομιλίαν τὴν ὁποίαν εἶχον μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, συνέπεσε νὰ ὁμιλήσωμεν, ὄχι ἐν σχέσει μὲ τὴν συζητουμένην ὑπόθεσιν, ἀλλὰ γενικῶς ἐὰν συμφέρῃ εἰς τοὺς πιστωτὰς ἡ πτώχευσις ἐμπορικῶν οἴκων καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι μοῦ εἶπεν ὅτι κἄποτε πελάτης τις τοῦ εἶπε: «μοῦ δίδουν 30% διὰ νὰ μὴ ζητήσω τὴν πτώχευσιν» καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης τοῦ εἶπε: «καὶ 20% νὰ τὰ πάρῃς διὰ νὰ ἀποφύγῃς τὴν πτώχευσιν, διότι ἀπὸ τὴν πτώχευσιν δὲν θὰ πάρῃς τίποτε».

§279Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τότε νὰ καταργήσωμεν τὰς διατάξεις περὶ πτωχεύσεως.

§280Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ γίνῃ νομοσχέδιον διὰ νὰ δύναται νὰ προλάβῃ τὰς πτωχεύσεις, ὅπου αὗται δὲν συμφέρουν. Ἀλλὰ ὁ ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς λέγει ὅτι καταργεῖτε τοὺς νόμους περὶ πτωχεύσεως. Ἀπαντῶ ὅτι εἶναι οἱ παλαιοὶ νόμοι· σήμερον εἶναι ἀνεπαρκεῖς, οἱ συνετοὶ μάλιστα πιστωταὶ ὅταν εἶναι ὀλίγοι συνεννοοῦνται διὰ νὰ ἀποφεύγουν τὰς πτωχεύσεις.

§281Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τότε παρακολουθήσατε τὰς πτωχεύσεις καὶ κάνετε ἕνα νόμον κάθε φορά.

§282Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐζητήσατε καὶ παραδείγματα ξένα καὶ σᾶς τὰ ἀναφέραμεν. Δὲν σᾶς ἤρκει ἡ δική μας ἡ Ἑλληνικὴ νοημοσύνη, ἠθελήσατε καὶ ἀλλοδαπὸν ἐγγυητὴν καὶ σᾶς παρουσιάσαμεν καὶ αὐτόν.

§283Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐκεῖ δὲν ἔγινε πτώχευσις, ἐνῷ ἐδῶ ἔγινε πτώχευσις καὶ ἔγιναν καὶ ἐγκλήματα.

§284Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ πτώχευσις δὲν ἔγινεν οὔτε ἐκεῖ οὔτε ἐδῶ, διότι οἱ νόμοι ἔγιναν διὰ νὰ προλάβουν τὴν πτώχευσιν εἰς τὴν χειροτέραν λύσιν, ἐκτὸς ἂν θέλετε σύμφωνα μὲ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης τοῦ 1830 νὰ ἀποκρούσωμεν τὴν λύσιν ἡ ὁποία φαίνεται κοινωνικῶς ὠφέλιμος. Ἐμεριμνήσαμεν ὅμως ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐτέθη ἡ διάταξις, ἡ ὁποία σᾶς διέφυγεν φαίνεται, εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι τὸ ἄρθρον 1 ὁρίζει σαφῶς ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης δὲν αἴρει τὰ ποινικὰς εὐθύνας, αἵτινες παραμένουσιν ἀμείωτοι.

§285Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐδήλωσα ἐγκαίρως ὅτι θὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν βʹ συζήτησιν.

§286Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Διὰ νὰ μὴ γεννηθῇ κανὲν ζήτημα εἶναι ρητὴ ἡ διάταξις: ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως, δηλαδὴ τοῦ ὅτι οἱ πιστωταὶ ἀναλαμβάνουν τὴν διοίκησιν, δὲν αἴρει τὰς ποινικὰς εὐθύνας, αἵτινες παραμένουσιν ἀμείωτοι. Μᾶς εἴπατε ἐν τούτοις ὅτι θέλομεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Ἀλεξόπουλον ἀπὸ τὴν χρεωκοπίαν καὶ σᾶς ἀποδεικνύομεν τὸ ἐναντίον. Ἐφροντίσαμεν νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἡ κατάστασις τῆς πτωχεύσεως, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ὠφελοῦντο μόνον αἱ Τράπεζαι ὡς μεγάλοι πιστωταί. Ἐὰν ἐγένετο πτώχευσις οἱ ἄλλοι πιστωταὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν βεβαίως νὰ πλειοδοτήσουν, ὅταν θὰ ἐγένετο πλειστηριασμὸς τῆς ὅλης ἐπιχειρήσεως, καὶ θὰ τὴν ἔπαιρναν γιὰ ἕνα κομμάτι ψωμὶ οἱ πλούσιοι πιστωταί, καὶ θὰ ἐκέρδιζαν ἐκ τούτου ποσὰ πλέον ἢ ἐπαρκῆ διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν διὰ τὴν ζημίαν των ἀλλὰ δὲν θὰ ἔπαιρναν τίποτε οὔτε οἱ πτωχοὶ μέτοχοι οὔτε οἱ καταθέται, θὰ διεσκορπίζοντο οἱ ἐργαζόμενοι καὶ βραδύτερον θὰ προσελαμβάνοντο εὐνοούμενοι καὶ προστατευόμενοι τῶν μεγάλων πιστωτῶν. Πρόκειται περὶ κοινωφελεστάτου μέτρου, διὰ τοῦ ὁποίου μακρὰν τοῦ νὰ ὑποκύψωμεν εἰς πειρασμοὺς ἀπαλλαγῆς εὐθυνῶν, ρητῶς ἐμεριμνήσαμεν ὅπως καὶ αἱ εὐθύναι παραμείνωσιν ἀμείωτοι καὶ οἱ ἀσθενεῖς δικαιοῦχοι προστατευθοῦν. (χειροκροτήματα).

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§288Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δύο λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τῆς αἰτιάσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Πατρῶν ὅτι δὲν ἀπήντησα. Τὸν πληροφορῶ, ὅτι ἡ ἀπάντησις ἐστάλη καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν τὴν ἔλαβεν. Ἐγὼ ὑπέγραψα τὴν ἀπάντησιν καὶ ἐζήτησα νὰ μάθω ἂν ὑπάρχουν τίποτε στοιχεῖα νὰ σᾶς διαβιβάσω, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχον διότι ἡ ἑταιρεία οὔτε ὑπὸ πτώχευσιν ἐτέθη οὔτε ἐπενέβη κανεὶς νὰ ἐλέγξῃ, διότι τὸ ἴδιον συμβούλιον ἐξακολουθεῖ νὰ διοικῇ τὴν ἑταιρείαν, διότι τυγχάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν μετόχων. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ καλλιτέρα λύσις θὰ ἦτο νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐπιχείρησις ὑπὸ συνθήκας τινάς, ἐξεπονήθη τὸ σχέδιον νόμου, ἐστάλη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ κατόπιν ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία τὸ ἐπεξειργάσθη. Εἴχομεν μάλιστα τὴν γνώμην ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ γενικὴν μορφὴν καὶ νὰ μὴ γίνῃ προσωπικόν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐδιχάσθη καὶ ἡ μὲν πλειονοψηφία ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς διατυπώσεως ὅπως ἐγένετο, ἡ δὲ μειονοψηφία ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ μορφὴν γενικωτέραν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐν Γερμανίᾳ ὑπῆρχε νόμος εἰδικὸς περὶ ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς ταμειακὴν δυσχέρειαν.

§289Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Γενικὸς νόμος.

§290Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βεβαίως γενικός. Μελετᾶται ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς τοιοῦτος νόμος. Ἐγὼ δὲν ἀποκλίνω ὑπὲρ τῆς γενικεύσεως, διότι ἐδοκιμάσαμεν καὶ ἄλλοτε τὸν νόμον περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχεν ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς δὲν ηὐδοκίμησε καὶ τὸν κατηργήσαμεν. Εἶμαι ἐναντίον τῆς εἰσαγωγῆς τοιούτων νόμων καὶ κυττάζομεν νὰ κάμωμεν τὰ πράγματα ὅπως αἱ ἰδικαί μας συνθῆκαι ἐπιβάλλουν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ προφυλάξωμεν τὰ συμφέροντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προφυλάξωμεν. Ὡς πρὸς τὸ προσωπικόν, θὰ θέσωμεν διάταξιν ὥστε ἡ νέα ἑταιρεία νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προσλάβῃ ὁλόκληρον τὸ προσωπικόν, ἐφ’ ὅσον, ἐννοεῖται, δὲν ἔχει ἀφορμάς. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς καταθέτας ἂν ἐτίθετο διάταξις ἐξαιρετικῶς προστατεύουσα αὐτούς, φοβοῦμαι ὅτι τοῦτο θὰ ἠλλοίου τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου· διότι ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι αἱ καταθέσεις εἶναι πολὺ μεγάλαι δὲν θὰ ἦσαν μωροὶ οἱ πιστωταὶ νὰ στέρξουν εἰς τὴν ἵδρυσιν μιᾶς ἑταιρείας, ἡ ὁποία θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ προτιμήσῃ τοὺς καταθέτας.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσοι ἔχουν παρακολουθήσει τὰ τῶν πτωχεύσεων καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν, εἴτε ὡς οἱ δικηγόροι εἴτε ἕνεκα τῶν ἐπιχειρήσεών των θὰ ἔχουσιν ἀκραδάντως πεισθῇ ὅτι ἡ διαδικασία αὐτὴ εἰς πᾶν ἄλλο χρησιμεύει, ἢ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν πιστωτῶν. Σπανιώτατα διαδικασία πτωχεύσεως ἀπέδωκε τὸ ⅓ κἄ☐ τῶν ἀπαιτήσεων ἢ ἐκεῖνου ἀκόμη ποὺ ἤλπιζον οἱ πιστωταί. Καὶ ἀληθῶς, ἐκ τοῦ λόγου τούτου πρέπει νὰ γίνῃ γενικωτέρα σκέψις ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαδικασίαν ταύτην καὶ ἐντὸς τῆς σκέψεως αὐτῆς τῆς γενικωτέρας θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ, ἕνεκα τῶν γνωστῶν μεταπολεμικῶν λόγων, μέτρον τοιοῦτον ἢ ἀνάλογον σχετικῶς πρὸς τὰς μεγαλειτέρας ἐπιχειρήσεις. Διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας διὰ μίαν ἐπιχείρησιν βιομηχανικὴν ἢ Τραπεζιτικὴν ἢ οἱανδήποτε ἄλλην τοιαύτης γενικωτέρας φύσεως καὶ πρὸ παντὸς βιομηχανικῆς φύσεως νὰ τὴν ἀφήσωμεν νὰ καταρρεύσῃ, διότι ἐν τῷ μεταξὺ δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν τακτικόν της δρόμον. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ πτωχεύσεως, ἡ πτώχευσις ἐπέρχεται καὶ ἐὰν τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ πτωχεύσαντος εἶναι ἀνώτερον τοῦ παθητικοῦ, καὶ ἐπέρχεται ἐκ τοῦ λόγου ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὲς ρευστόν διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐπιχείρησις τὰς ἐργασίας της. Τοιαῦται δὲ περιπτώσεις σήμερον μεταπολεμικῶς καὶ μετὰ τὴν σταθεροποίησιν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐμφανίζονται πολὺ συνηθέστερον ἢ ἄλλοτε. Θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον λοιπὸν νὰ ληφθῇ γενικόν τι μέτρον διὰ τὰς περιστάσεις αὐτάς διότι πέραν τοῦ πτωχεύσαντος, τὸν ὁποῖον πολλάκις δυνάμεθα νὰ τὸν εὕρωμεν, ἔχομεν τοὺς πιστωτὰς καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Φαντασθῆτε μίαν μεγάλην βιομηχανικὴν ἐπιχείρησιν ἡ ὁποία ἤθελεν περιέλθει εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἐὰν ἠκολουθοῦμεν τὴν διαδικασίαν τοῦ πτωχευτικοῦ νόμου θὰ ἐβλέπομεν μέγαν ἀριθμὸν ἐργατῶν νὰ μένωσιν ἄεργοι καὶ εἰς βάρος τῆς κοινωνίας. Θὰ εἴχομεν ἀκόμη καὶ τὸ ἀτύχημα καὶ τῶν διαφόρων πιστωτῶν, οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων δὲν ἔκαμαν καμμίαν ἄδικον πρᾶξιν, ἐφ’ ὅσον ἔδωσαν τὰ χρήματα των καὶ ἐπίστωσαν μίαν ἑταιρείαν ἡ ὁποία εἶχε πολλὰς εἰς τὸν κόσμον τὸν ἐργατικὸν καὶ οἰκονομικόν, νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀνάγκας. Κατ’ ἀρχὴν ἀπὸ τὰς δύο ἀπόψεις ἀναχωρῶν, ἤτοι ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὰ ἀποτελέσματα τῶν πτωχεύσεων καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς συνεχίσεως τῶν ἐπιχειρήσεων, δὲν εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως τοῦτο παρουσιάζει κἄτι τι τὸ ξενίζον, ἐὰν δὲ μετεῖχον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἐτασσόμην μὲ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ μέτρου.

§293Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμοθύμως ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ γενικὸς λόγος, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ ζητήματος ἔγινεν εἰδικὴ ρύθμισις εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν.

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ γίνῃ γενικὸν μέτρον, διότι αὐτοὶ οἱ εἰδικοὶ νόμοι προξενοῦν κακὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐφ’ ὅσον νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος χρόνος ἵνα γίνῃ ὁ γενικὸς νόμος, σχετικῶς ὡς πρὸς τὸν εἰδικὸν τοῦτον νόμον θὰ ἦτο ἀναγκαῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ εἰσηγούμενοι τὸ νομοσχέδιον ὑπουργοὶ νὰ προσκομίσουν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἐπείθετο ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς ἐξακολουθήσεως, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης. Εἶναι βέβαιον ὅτι οὐδεὶς θ’ ἀρνηθῇ ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ τύχωσιν εἰδικῆς τινος προνοίας, διότι πιθανὸν μὲν νὰ μὴ ἐφάνησαν ἐπαρκῶς ἐπιμελεῖς ὥστε νὰ καταθέσουν τὰ χρήματα των εἰς μίαν ἀσφαλῆ Τράπεζαν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι βέβαιον ὅτι αὐτοὶ δὲν μετέσχον τῆς ἐπιχειρήσεως, δὲν εἶναι ἐπιχειρηματίαι, ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ τὰ χρήματα των ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ δὲν τὸ θέλουν, καὶ πρέπει νὰ τοὺς προστατεύσωμεν εἰδικῶς. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν πρότασιν τοῦ φίλου συναδέλφου ἐκ Πατρῶν, τὴν ὁποίαν εἶδον ὅτι συμμερίζεται καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν αὐτὴν ἀφετηρίαν ποὺ ἤχθην εἰς αὐτὴν τὴν λύσιν. Ἐπίσης νομίζω ὅτι ἡ διαδικασία αὐτὴ, διὰ νὰ ἀποβάλῃ τὸν προσωπικὸν χαρακτῆρα πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ μὴ ἀπαλλάσσῃ τὸν πτωχεύσαντα τῶν συνεπειῶν τὰς ὁποίας θὰ εἶχεν ἐὰν ἠκολουθῆτο ἡ τακτικὴ διαδικασία τῆς πτωχεύσεως. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ θὰ εἶναι ἀκόμη ἐξεταστέον ὅπως καὶ οἱ πιστωταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐθεωροῦντο ὕποπτοι, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἀσφαλειῶν τὰς ὁποίας ἔλαβον, μὴ προστατεύωνται καὶ μὴ τύχωσιν εἰδικῶν προνομίων ἐδῶ, ἐφ’ ὅσον δὲν συντρέχουν ἄλλαι εἰδικαὶ περιπτώσεις. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν, διότι οὕτω πως τὸ νομοσχέδιον, μολονότι γίνεται διὰ μίαν εἰδικὴν περίπτωσιν, θὰ γίνῃ ἀπρόσωπον καὶ θὰ χρησιμεύσῃ ἴσως ὡς βάσις τοῦ γενικοῦ νόμου. Ὅσας ἄλλας παρατηρήσεις ἔχω νὰ κάμω, θὰ τὰς κάμω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§295Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ παρεκάλουν ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθοῦν τροπολογίαι, νὰ ὑποβληθοῦν ἐγκαίρως. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς προνομιούχους πιστωτὰς ὄχι μόνον δὲν τοὺς δίδομεν προνόμια, ἀλλὰ καὶ τὰ μειώνομεν. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 10. (ἀναγινώσκει).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§297ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§299Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ψηφισθοῦν μόνον ὅσα δὲν ἔχουν σοβαρὰς ἀντιρρήσεις καὶ ν’ ἀναβληθοῦν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν κἄποιαν συζήτησιν, ἰδίως δὲ τὰ νομοσχέδια «περὶ μοναστηριακῆς περιουσίας» καὶ «περὶ διοικήσεως ἐκπαιδεύσεως», διότι αὐτὰ τὰ δύο νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν μὲ τὴν συμφωνίαν νὰ γίνῃ συζήτησις χωρὶς νὰ εἶναι καταπεπονημένη ἡ Βουλή.

§300Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀναβληθοῦν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια τῆς Παιδείας, διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις μετὰ ἑπτάωρον περίπου συζήτησιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ δὲν εἶναι εὔκολον εἰς μίαν ἡμέραν νὰ συζητῶμεν τόσα νομοσχέδια ποικίλης φύσεως. Διότι πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἕνεκα τῆς σπουδῆς, τὴν ὁποίαν δεικνύει ἡ Κυβέρνησις ὅπως ψηφισθῶσι διάφορα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα κρίνει ὅτι εἶναι ἐπειγούσης φύσεως, ἡ ἀντιπολίτευσις, μὴ θέλουσα νὰ ἐπιφέρῃ κανένα πρόσκομμα εἰς τὸ ἔργον της, δέχεται πολλάκις ὥστε νὰ παρέρχεται ἡ πρώτη συζήτησις τυπικὴ ἐντελῶς, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὶ εἶναι· ἀκριβῶς δὲ τοῦτο συνέβη μὲ τὰ νομοσχέδια τῆς Παιδείας, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἐπέρασαν ἀβρόχοις ποσί. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν σήμερον καὶ αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, τοῦτο σημαίνει ὅτι δὲν θέλει ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐκφέρῃ γνώμην.

§301Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ αἴτησις τῆς ἀντιπολιτεύσεως περὶ ἀναβολῆς δὲν πρέπει νὰ σᾶς εὕρῃ ἀντιθέτους.

§302Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴμεθα πολὺ εὐτυχεῖς ἂν ἠδυνάμεθα νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν σας. Δυστυχῶς αἱ προσεχεῖς ἡμέραι εἶναι κεκορεσμέναι ἀπὸ νομοθετικὴν ἐργασίαν εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος λήγουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ὁ λόγος λοιπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένομεν εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν, εἶναι ὅτι ἂν δὲν συζητηθοῦν ἀπόψε, δεδομένου ὅτι αὔριον καὶ μεθαύριον ἡ Ἡμερησία Διάταξις εἶναι κατειλημμένη ἀπὸ νομοσχέδια ἄλλα, δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ψηφισθῇ ἐντὸς τῆς παρούσης συνόδου. Διότι ἂν συζητηθῇ ἀπόψε καὶ γίνουν αἱ τροπολογίαι, θὰ ψηφισθοῦν μεθαύριον τὴν Πέμπτην κατόπιν δὲ θὰ ὑπάγουν εἰς τὴν Γερουσίαν εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς τῆς Γερουσίας καὶ μετὰ τὴν γνωμοδότησιν τῶν ἐπιτροπῶν αὐτῶν θὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ἂν καὶ ἐκεῖ γίνουν τροπολογίαι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ χρόνος νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ψηφισθοῦν τελειωτικῶς. Εἶναι προφανὲς λοιπὸν ὅτι ἂν πρόκειται νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀναβολήν, θὰ ἐσήμαινεν ὅτι δεχόμεθα τὴν ματαίωσιν· καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὅσην ἐπιθυμίαν ἔχομεν πρὸς διεξοδικὴν συζήτησιν, τόσον ἀρνούμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν ματαίωσιν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει σοβαρὰν σημασίαν εἰς τὸ σύνολον τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ρυθμίσουν τὰ νομοσχέδια αὐτά. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν μας ὅπως ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν αἴτησιν ὑμῶν, ἀρνούμεθα ἀπολύτως νὰ στέρξωμεν εἰς τὴν ἀναβολήν, δηλαδὴ εἰς τὴν ματαίωσιν.

§303Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λυποῦμαι πολύ, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς διότι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μὲ τὴν ἐπιμονήν του ἀθετεῖ μίαν ρητὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσε πρὸς ἡμᾶς. Ὅταν κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἦσαν 5 παρόντες εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τῶν ὑπουργῶν καὶ ἠδυνάμεθα φυσικὰ νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ψήφισιν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ἐδόθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν ρητὴ ὑπόσχεσις ὅτι γίνεται δεκτὴ ἡ ψήφισις εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ ψήφισις εἰς βʹ ἀνάγνωσιν θὰ γίνῃ μίαν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εἴμεθα καταπεπονημένοι, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν. Σήμερον δὲν θὰ εἴχομεν ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν ἐκπαιδευτικῶν διότι δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ τοὐλάχιστον μερικὰ ἐξ αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ ὥρα δὲν εἶναι κατάλληλος. Ἐξ ἄλλου δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιχείρημα ἄξιον νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν Βουλὴν τὸ γεγονὸς ὅτι μερικαὶ μόνον ἡμέραι ὑπολείπονται ἀπὸ τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§304Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δύο λέξεις μόνον. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἔχει δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του. Δὲν ἔχει δικαίωμα ὅμως νὰ καταλογίζῃ ἀθέτησιν ὑποσχέσεως. Διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀθετήσεως ὑποσχέσεως τὸ ὅτι κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν δὲν διεξάγεται συζήτησις. Τὴν συζήτησιν τὴν ἀναμένομεν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν διότι κατὰ τὴν 10ην ὥραν καὶ ὄχι ὥρας πρωϊνάς—ὅπως συμβαίνει πάντοτε ὅταν πρόκειται νὰ ψηφισθοῦν νομοσχέδια κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις – φέρομεν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ εἰς συζήτησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἀθετήσεως δοθείσης ὑποσχέσεως Λυποῦμαι διότι ἐχρησιμοποιήσατε φράσιν ἄτοπον καὶ μὴ ἀνταποκρινομένην πρὸς τὴν ἀλήθειαν.

§305Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω τὴν φράσιν μου, διότι ἡ συμφωνία τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν δὲν ἀφεώρα μόνον τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐγίνετο ἡ συζήτησις, ἀφεώρα καὶ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εἴμεθα, ἔπρεπε τοὐτέστιν νὰ μὴ εἴμεθα καταπεπονημένοι. Ἡμεῖς παριστάμεθα ἐδῶ ἀπὸ τὰς 3½ ἐνῷ ἐσεῖς ἀπουσιάζατε καὶ μόλις πρὸ ὀλίγου ἤλθατε.

§306Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήτησιν: Ἄν ὁ καιρὸς δὲν ἐπαρκῇ διὰ τὴν τακτικὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, εἰς τοῦτο βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ συνομολογήσῃ ὅτι δὲν εἶναι ποσῶς ὑπαίτιος οὐδεμία πλευρὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν ραγδαίαν αὐτὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ μόνη εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ ὡς ἔχουσα πολυάριθμον καὶ ἐν τῇ Κυβερνήσει Ἐπιτελεῖον ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει ἐλάχιστα ἐντελῶς πρόσωπα μὲ τὰ ὁποῖα ἀγωνίζεται, ἀνεξαρτήτως, λέγω τούτου, τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τόσον γόνιμον βιομηχανίαν καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲν θέλει νὰ χρησιμοποιήσῃ ὁλόκληρον τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ὁποῖον τὸ Σύνταγμα τῆς παρέχει, νὰ διατηρήσῃ τὴν Βουλὴν, αὐτὸ εἶναι ἰδική της ἐργασία ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς χρόνος διὰ τὴν συζήτησιν. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω, ὅτι ἄν οὕτω πως πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, θὰ εἶναι περιττὸν νὰ παριστάμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ θὰ ἀποχωρήσωμεν ἵνα οὕτω καλλίτερον ἡ Κυβέρνησις συνεχίσῃ τὸ νομοθετικόν της ἔργον, ἀναγράφουσα εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ὅτι ἐψηφίσθησαν τὰ τάδε καὶ τὰ τάδε νομοθετήματα.

§307Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, πρὸς στιγμὴν ἐνόμισα ὅτι δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἐξεχάσθησαν τόσον εὔκολα αἱ πανυχίδες μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν; Εἰς οἱονδήποτε ἐξ ἡμῶν εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας καὶ πρὸ τῶν διακοπῶν οἱ κύριοι βουλευταὶ ἀναγκάζονται νὰ ἐργάζωνται συντονώτερον. Μὴ νομίσετε ὅτι εἶναι εὐχαριστημένοι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κυβέρνησιν βουλευταί...

§308Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἦσαν μέ ἀνάλογον ἀριθμὸν καὶ ἠδύναντο νὰ ξεκουράζωνται.

§309Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ μὲ κάνετε νὰ εἴπω: «Οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ». Ὀλίγοι εἶσθε ἀλλὰ δύνασθε νὰ συνάψητε μάχας κρατερὰς, ὅπως ἀπεδείχθη καὶ ἀπὸ τὴν μάχην τὴν ὁποίαν συνάψατε εἰς τὸ ἁπλούστατον ζήτημα τοῦ Γυδᾶ καὶ εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον τοῦ Δοξάτου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ παρεκάλεσε νὰ τὸν ἀναπληρώσω μέχρι τουλάχιστον ὥρας τινός, διότι εἶχε κἄποιαν κοινωνικὴν ὑποχρέωσιν ἀναλάβει. Ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου δὲ ποῖα νομοσχέδια θὰ ψηφισθοῦν, εἶπεν ὅτι ἔχει δηλώσει ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον καὶ ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἡ ὁποία δὲν ἀναλύεται τώρα εἰς συνδῶνα ὅπως ἄλλοτε, πρέπει νὰ ψηφίζωνται καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν, διὰ νὰ μὴ παραμένῃ ἡ ἡμερησία διάταξις τὴν ἐπαύριον φορτωμένη ἀπὸ τὰ νομοσχέδια τῆς χθεσινῆς ἡμέρας. Θεωρεῖ τοῦτο ἀπαραίτητον διότι θέλει νὰ ἀποφύγῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἡ ἀντιπολίτευσις θὰ συμμερίζεται νομίζω τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν καὶ δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν, ἡ ὁποία δὲν νομίζω ὅτι θὰ παρουσιάσῃ τίποτε πράγματα τελείως νέα, διότι δὲν πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ τίποτε κενὰ δαιμόνια εἰς τὴν διοίκησιν. Τὰ θέματα εἶναι γνωστά. Ἐὰν δὲ ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχουν τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνουν δεκταί, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι πρῶτος αὐτὸς θὰ σπεύσῃ νὰ τὰς δεχθῇ. Ἡ ὥρα, κύριοι, εἶναι προχωρημένη καὶ κατὰ τὰς παραδόσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἡ αἴθουσα αὐτὴ νομίζω ὅτι μποροῦμε νὰ συνεχίσουμε.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου ἀσφαλίσεως τοῦ Ὀρθοδόξου ἐφημεριακοῦ κλήρου τῆς Ἑλλάδος».

§311Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§312Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ἔχετε σκοπὸν νὰ δεχθῆτε τὴν ἀναβολὴν τῶν νομοσχεδίων «περὶ διοικήσεως τῆς Μοναστηριακῆς περιουσίας» καὶ «περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως», ἔχει καλῶς, ἄλλως δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν.

§313Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὁ συνάδελφός μου στέργει νὰ ἀναβληθοῦν τὰ νομοσχέδια αὐτά, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ στέρξῃ νὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν αὔριον ἐκ τῶν πρώτων.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ Ἐθνικοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ράλλης.

§315Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ ἂν εἶναι διατεθειμένος νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν.

§316Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καθόσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν, θεωρῶ τὴν τροπολογίαν σοβαρῶς συζητήσιμον. Δὲν πρόκειται ὅμως διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ρυθμισθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, καθόσον εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου μελετᾶται καὶ θὰ ὑποβληθῇ κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον. Ἀποτελεῖ δὲ ἡ τροπολογία διάταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ θελήσῃ νὰ συντάξῃ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου κύριος σκοπὸς εἶναι νὰ διευθετήσῃ μερικὰ ἐκ τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀναγραφήν, ἀλλὰ νὰ ἀφεθῇ νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὀργανισμοῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§317Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας εἶναι ἐν μέρει βάσιμοι, διότι νομίζω ὅτι ἐπείγουσα εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς διατάξεως ταύτης ἡ ὁποία λόγῳ τῆς ἀνυπαρξίας της ἐγέννησε πράγματα· καὶ ἐφόσον δὲν θὰ ψηφισθῇ, θὰ γίνωνται καταχρήσεις ἐκ μέρους τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου εἰς βάρος τῆς ἐπιστήμης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας λέγει, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ὀργανικὴ διάταξις τοῦ Πανεπιστημίου ὥστε νὰ ψηφισθῇ καὶ ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ προτείνει τὴν ψήφισιν αὐτῆς ὅταν ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ ὑποβληθῇ κατὰ Νοέμβριον. Καὶ ἐν τῷ μεταξὺ δημιουργεῖται καθ’ ἑκάστην μία κατάστασις ἡ ὁποία ζημιώνει τὴν ἐπιστήμην. Δὲν νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀφοῦ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι διατάξεις αἱ ὁποῖαι θὰ εὕρισκον τὴν θέσιν αὐτὴν ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τόσον ἐπειγούσης φύσεως ὅσον εἶναι ἡ διάταξις ἡ διὰ τῆς τροπολογίας προτεινομένη. Ἡ ὥρα εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀναφέρω σωρείαν παραδειγμάτων ἐκ τῶν ὁποίων θὰ προήρχετο πασιφανῶς ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Διότι ὡς εἶναι σήμερον τὰ πράγματα ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, εὑρισκόμεθα πρὸ ἀληθῶς λυπηρῶν πραγμάτων. Ὑπάρχουν καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι ὠθοῦνται ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ κέρδους καὶ ἀναλαμβάνουσι τοιαύτας διδασκαλίας ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐκτέλεσις τῶν πανεπιστημιακῶν αὐτῶν καθηκόντων. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ζημιοῦται καὶ ἡ ἐπιστήμη, διότι ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ νέοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς μίαν ἐπιστήμην βλέπουν ὅτι κλείονται ὅλαι αἱ θύραι ἐξ αὐτῆς τῆς ἀκράτου ὀρέξεως τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ στρέφονται κατ’ ἀνάγκην εἰς τὰ ἐπαγγέλματα καὶ ἀφίνουν τὴν ἐπιστήμην εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν ἐκμεταλλεύονται σήμερον, ἵνα μὴ εἴπω καπηλεύονται. Κύριοι, θὰ ἠδυνάμην σωρείαν καὶ ἄλλων παραδειγμάτων νὰ ἀναφέρω. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τοιαύτας ἀναλάβει ὑποχρεώσεις ἐπιστημονικὰς ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου ὥστε θὰ ἐχρειάζετο ἡ ἡμέρα νὰ εἶχε 40 ὥρας διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ κάμουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀναλάβει. Εἴπατέ μοι λοιπὸν ἐὰν εἶναι δυνατὸν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα αὐτοῦ ὡς ἐπιστήμων καὶ νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς δικαίας προσδοκίας αἱ ὁποῖαι δι’ αὐτὸν ὑπῆρχον. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Ρεμοῦνδος, ἦτο διάσημος προσωπικότης ἀλλὰ διὰ νὰ κάμῃ ὅλα αὐτὰ ἐγκατέλειψεν τὴν ἐπιστήμην καὶ οὐδὲν ἀπέδωκε. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, συντομεύων τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ σωρείαν ἄλλων παραδειγμάτων τὰ ὁποῖα ἔχω, νὰ δεχθῇ τὰς ἀντιρρήσεις αὐτὰς καὶ νὰ θελήσῃ νὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ νὰ μὴ παρατείνωμεν τὸ ἔκτροπον αὐτὸ μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου.

§318Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἂν καὶ ἀποδίδω μεγάλην σοβαρότητα εἰς τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν νομίζω ὅτι ἔχει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἐπείγοντος τὸν ὁποῖον ἐτόνισεν. Ἐπὶ τόσα ἔτη διήλθομεν μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμείνωμεν ἐπ’ ὀλίγον ἀκόμη.

§319Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο μόνον θέλω νὰ εἴπω: Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς νομίζῃ ὅτι δὲν ἔχει τι τὸ ἐπεῖγον ἀλλ’ ὑπάρχει καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ὁ ὁποῖος ἐπὶ δύο ἔτη ἦτο καθηγητὴς τῆς δασολογικῆς σχολῆς καὶ κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ τρίτου ἔτους ἠρώτα ποῦ εἶναι ἡ σχολὴ, διότι οὐδέποτε εἶχε διδάξει ἀλλὰ ἐδίδασκε ὁ ἐπιμελητής του.

§320Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 6 περιλαμβάνωνται καὶ οἱ καθηγηταὶ τῆς ἀνωτάτης γεωπονικῆς σχολῆς;

§321Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μόνον οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου.

§322Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λάβετε πρόνοιαν, μήπως περιληφθοῦν καί ἄλλοι καθηγηταὶ ἐξομοιούμενοι μὲ καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου.

§323Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ «καὶ συμβούλους οἰκονομικῶν ἐπιχειρήσεων».

§324Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σύμβουλοι εἶναι ὑπερβολικόν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι ὁ κ. Βαρβαρέσος καὶ ὁ κ. Ἀνδρεάδης, ἀλλὰ γιὰ διευθυντὰς δὲν θὰ εἶχα ἀντίρρησιν.

§325Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ μισθοῦ, δὲν πρόκειται περὶ ἀσυμβιβάστου.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ἀπορριφθεισῶν τῶν τροπολογιῶν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μορφώσεως τῶν καθηγητῶν τῆς Γαλλικῆς». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§327Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος ἀπολύτως εἰς τὴν βάσιν ἡ ὁποία τίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ οἱ μέλλοντες νὰ γίνουν καθηγηταὶ τῆς Γαλλικῆς γλώσσης νὰ φοιτήσουν καὶ ἐπὶ δύο ἔτη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ ἤδη φοιτῶντες.

§328Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔγινεν ἡ ἐξαίρεσις. Δὲν ἐλάβατε γνῶσιν τῆς τροπολογίας μου ἡ ὁποία κυκλοφορεῖ; Τὸ ἄρθρον 8ον ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§329Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Προσέξατε τὶ ἄτοπον ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ. Ἐφοίτησαν ἐφέτος καὶ τοῦ χρόνου ἀλλὰ δὲν μπόρεσαν νὰ διορισθοῦν. Δι’ αὐτοὺς ἡ διετία εἶναι δῶρον ἄδωρον.

§330Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θέτομεν προθεσμίαν μιᾶς τριετίας.

§331Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νὰ τὸ κάνωμεν τετραετίαν.

§332Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔστω.

§333Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ δύο ἔτη σπουδῶν τὶ χρησιμεύουν;

§334Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ νὰ ἔχουν γενικὴν μόρφωσιν.

§335Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μᾶς εἰπῆτε ἂν ἀποδέχεσθε τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς.

§336Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σύμφωνοι. Ταὐτίζονται μὲ τὰς ἰδικάς μου.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθη;

§338ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ἐθνικοῦ Θεάτρου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κωνσταντόπουλος.

§340Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρόκειται νὰ εἰσηγηθῶ τὴν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἱδρύσεως Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ἐν τῇ διερμηνεύσει τῆς γνώμης ταύτης, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖ τὸ γενικὸν συναίσθημα ὁλοκλήρου τοῦ διανοουμένου κόσμου τῆς Ἑλλάδος, ἐκφράζω καὶ τὴν χαρὰν καὶ τὴν ἱκανοποίησιν αὐτῆς διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἶχε καταστῆ πλέον διανοητικὴ ἀνάγκη διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἵδρυσις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου ἐχαρακτηρίσθη ὑφ’ ὁλοκλήρου τοῦ διανοουμένου κόσμου τῆς Ἑλλάδος ὡς ἀποτελοῦσα πόθον καὶ ἀνάγκην ἠθικὴν καὶ διανοητικήν. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου συνέβη μία καθυστέρησις, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι ὅπως λέγομεν καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐὰν διὰ πολλὰς ἄλλας Χώρας τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον δὲν ἦτο μία ἀνάγκη ἀνεπίδεκτος ὁπωσδήποτε ἀναβολῆς, διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ κοιτὶς τῆς δραματικῆς τέχνης ἦτο κἄτι τι ἀσυγχώρητον καὶ οὐδεμία δικαιολογία δύναται νὰ προβληθῇ διὰ τὴν καθυστέρησιν ταύτην. Μέγας Γερμανὸς φιλόλογος, ὁ Κρίστ, εἶπεν ὅτι τὸ δρᾶμα ὑπῆρξε τὸ ὡραιότερον καὶ πρωτοτυπώτερον ἄνθος τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Δὲν ἦτο λοιπὸν ποτὲ δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ καθυστερήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ πρέπει νὰ συγχαρῶμεν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ σθένος νὰ φέρῃ εἰς πέρας ἕνα τόσον ὡραῖον ἔργον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ὠφεληθῶμεν πολλά. Λυποῦμαι πολύ, διότι τὸ προκεχωρημένον τῆς ὥρας δὲν μοῦ ἐπιτρέπει νὰ κάμω ἀγόρευσιν, ὡς ἁρμόζει εἰς ἓν τόσον κεφαλαιῶδες ζήτημα καὶ δηλῶ ὅτι θὰ περιορισθῶ ἐπὶ τῶν οὐσιωδεστέρων μόνον σημείων τοῦ νομοσχεδίου, ἐξαίρων τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ τὰ περισσότερον δικαιολογοῦντα τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον θέτει ὡς σκοπὸν τῆς ἱδρύσεως τοῦ θεάτρου τὴν καλλιέργειαν τοῦ λόγου ὑπὸ τὴν ὑψηλὴν αὐτοῦ ἔννοιαν, καὶ τὴν ἐξύψωσιν τῆς θεατρικῆς δραματικῆς τέχνης ἐν Ἑλλάδι. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐξ ἡμῶν ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§341Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀντίρρησιν, διότι δὲν ἀπαγορεύει τὴν χρῆσιν τῆς μαλιαρῆς γλώσσης.

§342Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θέατρον Ἐθνικὸν τὸ ὁποῖον δὲν θὰ μετεχειρίζετο γλῶσσαν δυναμένην νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς ψυχῆς τοῦ λαοῦ, δὲν θὰ ἦτο ἄξιον τῆς ὀνομασίας ταύτης. Μένει τώρα νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἱκανοποιῆται ὁ σκοπὸς αὐτὸς καὶ ἂν δικαιολογῆται ἡ ὀνομασία τοῦ θεάτρου ὡς Ἐθνικοῦ. Ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων σκοπῶν τοῦ θεάτρου θέτει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι θὰ διδαχθῶσιν ἀπὸ τῆς σκηνῆς τοῦ θεάτρου αὐτοῦ ὅλα τὰ ἀριστουργήματα τῆς Ἑλληνικῆς τέχνης ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς, δηλαδὴ καὶ τὸ ἀρχαιοκλασσικὸν δραματολόγιον καὶ τὸ τοῦ μεσαιωνικοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ τὸ τῶν νεωτέρων χρόνων......

§343Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ποῖος θὰ τὰ μεταφράσῃ αὐτὰ καὶ εἰς ποίαν γλῶσσαν;

§344Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μετάφρασις θὰ γίνῃ εἰς τὴν γλῶσσαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐννοοῦν ὅλοι οἱ σύγχρονοι Ἕλληνες. Ὑποθέτω δέ, ὅτι ἡ γλῶσσα τῆς Ἐθνικῆς μας ποιήσεως ἀνταποκρίνεται πληρέστατα πρὸς τὰς ψυχικὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι μέχρι τοῦδε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ αἱ διανοούμεναι τάξεις, ὅταν ἔλεγον Ἑλληνικὸν δρᾶμα, ἐννοοῦσαν μόνον τὰ δράματα τῶν ἀρχαίων ποιητῶν καὶ ἰδίως τοῦ Σοφοκλέους καὶ Εὐριπίδου. Βεβαίως ἡ ἀφετηρία τῆς δραματικῆς τέχνης εἶναι ἐκεῖθεν, καὶ μόνον τὸ προκεχωρημένον τῆς ὥρας μ’ ἐμποδίζει νὰ ἀναπτύξω ποίαν ἐπίδρασιν ἔσχε τὸ δρᾶμα ἐπὶ τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος καὶ πόσον συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐξύψωσιν παρ’ αὐτῷ τοῦ Ἐθνικοῦ φρονήματος. Τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι, ὅταν παρεστάθησαν οἱ «Πέρσαι» τοῦ Αἰσχύλου, τόσος ὑπῆρξε ὁ ἐνθουσιασμὸς τοῦ πλήθους, ὥστε μόλις ἐτελείωσε τὸ δρᾶμα, ὥρμησαν οἱ νέοι ἀλλόφρονες ἔξω τοῦ θεάτρου καὶ σταθέντες πρὸ τῶν ἀγαλμάτων τοῦ Ἁρμοδίου καὶ τοῦ Ἀριστογείτονος, ἐφώναζον κρούοντες τὰς ἀσπίδας διὰ τῶν δοράτων ὡς παράφρονες «Πατρὶς Πατρίς!». Περὶ τοῦ Σοφοκλέους λέγεται ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι ἐκτιμήσαντες τὴν ποίησίν του κατὰ τὴν παράστασιν τῆς «Ἀντιγόνης», ἐξέλεξαν αὐτὸν ἕνα ἐκ τῶν δέκα στρατηγῶν. Ὥστε τὸ δρᾶμα εἶναι γέννημα καθαρῶς Ἑλληνικὸν καὶ κυρίως Ἕλληνας ἔπρεπε νὰ ἐμπνεύσῃ. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν μόνον τὸ ἀρχαῖον δρᾶμα ἔχομεν καὶ τὸ μεσαιωνικὸν δρᾶμα, καὶ ἰδίως τὸ Κρητικὸν λεγόμενον θέατρον, τοῦ ὁποίου τὰ ἔργα, ὅπως ἡ «Ἐρωφίλη» καὶ τόσα ἄλλα θὰ ἠμποροῦσαν νὰ τιμήσουν τὴν δραματικὴν ποίησιν οἱουδήποτε Ἔθνους. Ἐκτὸς τούτου τὰ δραματικὰ ἔργα τοῦ Ἑλληνικοῦ μεσαίωνος ἀποτελοῦν τὸν ἀδιάρρηκτον κρῖκον μεταξὺ τοῦ ἀρχαίου δράματος καὶ τῆς συγχρόνου δραματικῆς τέχνης καὶ τῆς φιλολογίας γενικώτερον. Ἡ διδασκαλία ἑπομένως τοῦ Ἐθνικοῦ δραματολογίου θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς Ἐθνικῆς συνειδήσεως καὶ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἕνα ἔναυσμα πρὸς ἀνάφλεξιν τῆς κατ’ ἐξοχὴν Ἑλληνικῆς φιλοτιμίας. Ἀλλ’ ἐδῶ, κύριοι, πρέπει νὰ προλάβω μίαν παρεξήγησιν. Τελευταίως κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ὅπου ἤρχισεν νὰ γίνεται δημοσιώτερος λόγος περὶ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, ἐγράφησαν πολλὰ εἰς τὸν τύπον. Φαίνεται, ὅτι ὁ τίτλος τοῦ θεάτρου, ὡς Ἐθνικοῦ, ἐδημιούργησε τὴν παρεξήγησιν ὅτι εἰς τὸ Ἐθνικὸν θέατρον πρέπει νὰ παριστάνωνται μόνον Ἑλληνικὰ ἔργα. Ἀλλ’ αὐτό, κύριοι, θὰ ἐδέσμευεν τὴν Ἑλληνικὴν ψυχὴν μέσα εἰς ἕνα περιωρισμένον πλαίσιον. Διότι ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι μεγάλα τὰ ἔργα τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς λογοτεχνίας καὶ τοῦ μεσαίωνος, δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ στερήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν νὰ γνωρίσῃ καὶ τὴν σύγχρονον παγκόσμιον διανόησιν. Ἑπομένως ἡ ὑποχρεωτικὴ διδασκαλία ἀπὸ τῆς σκηνῆς τοῦ Ἐθνικοῦ θεάτρου ὅλων τῶν ἀριστουργημάτων τῆς παγκοσμίου φιλολογίας θὰ εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ ἀνυψώσῃ τὴν Ἑλληνικὴν διανόησιν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς Εὐρωπαϊκῆς διανοήσεως. Εἶναι ἀνάγκη ὁ σύγχρονος Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ γνωρίσῃ τὴν σύγχρονον πραγματικότητα. Ἐλπίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἂν τύχῃ πραγματικῆς ἐφαρμογῆς τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὁ θίασος τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου θὰ περιοδεύσῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τὰς δευτερευούσας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ διδάσκῃ ἀπὸ σκηνῆς τὰ ἐθνικὰ ἀριστουργήματα, ἐλπίζω ὅτι εἰς τὰς Σέρρας θὰ καρποφορήσῃ περισσότερον ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην πόλιν τῆς Ἑλλάδος τὸ ἐθνικὸν θέατρον. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον υἱοθετεῖ τὸ σύστημα τῶν περιοδικῶν παραστάσεων χάριν τῶν ἀπορωτέρων τάξεων καὶ χάριν τῶν μαθητῶν, ἐννοεῖται μὲ πολὺ εὐθηνὸν εἰσιτήριον. Αὐτὸ τὸ μέτρον εἶναι κατ’ ἐξοχὴν λαϊκὸν καὶ κατὰ συνέπειαν πολὺ δημοκρατικὸν καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ αὐτὸ θὰ ἔχῃ νὰ δρέψῃ τοὺς καρπούς του. Ἐπίσης ἡ ἵδρυσις ἑνὸς ἐθνικοῦ θεάτρου, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀντικείμενον οὔτε λογοπαιγνίων, οὔτε ἐλαφρᾶς φιλολογίας. Τὸ ἐθνικὸν θέατρον ἐὰν κατορθώσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους διαγράφει ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ ὠφελήσῃ ἴσως πολὺ περισσότερον ἀπὸ πολλὰ ἄλλα νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ψηφίζομεν ἐδῶ κατὰ πᾶσαν ἡμέραν καὶ κατὰ πᾶσαν νύκτα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν πρακτικὸν σκοπὸν τοῦ θεάτρου, τοῦτο θὰ καταρτίσῃ καλυτέρους ἠθοποιούς, θὰ λάβῃ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν του τὴν ἐπαγγελματικὴν σχολὴν θεάτρου, καίτοι ὑπάρχει εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ μεγάλη ἀναμφισβήτησις ἐκ μέρους τῶν ἐπαγγελματιῶν ἠθοποιῶν.

§345Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐλύθη καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, κ. συνάδελφε.

§346Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως ἀπὸ καθαρῶς πρακτικῆς ἀπόψεως καταρτισμοῦ ἠθοποιῶν ἀξίων λόγου, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ὁ θεσμὸς τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου θὰ φανῇ χρήσιμος. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὸ συμβούλιον τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι τοῦτο εἶναι πολυμελές, ἡ ἐκτελεστικὴ ὅμως ἐπιτροπὴ θὰ ἀποτελῆται ἀπὸ ὀλιγώτερα μέλη καὶ οὕτω πως ἐλπίζω ὅτι θὰ παρακαμφθῇ καὶ ὁ σκόπελος αὐτός. Θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. ὑπουργόν, εἰς τὸ σημεῖον ὅπου δίδονται αἱ προνομίαι αὗται καὶ αἱ φορολογικαὶ ἀπαλλαγαὶ καὶ εὐκολίαι χάριν τοῦ κανονικωτέρου τρόπου τῆς λειτουργίας τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ ἰδιαίτατα τὴν προσοχήν του. Διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου παρὰ τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, φοβοῦμαι μήπως γίνῃ κατάχρησις τῶν εὐκολιῶν αὐτῶν, μήπως λόγῳ τῶν πολλῶν αὐτῶν, ἵνα μὴ εἴπω ὑπερβολικῶν εὐκολιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄξιαι ὄντως τοιούτου ἱδρύματος, μήπως καταστήσουν ἄνισον τὸν ἀγῶνα, μεταξὺ ἐθνικοῦ θεάτρου καὶ τῶν παρομοίας φύσεως θεάτρων ἢ θεατρικῶν ὀργανισμῶν.

§347Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅσον ἀφορᾷ τὰς καταχρήσεις, οἱ φύλακες τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν θὰ γρηγοροῦν.

§348Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου εἶναι ἄξιος πάσης ὑποστηρίξεως καὶ πρέπει νὰ ἀπαγγελθῇ ἔπαινος εἰς τοὺς σχόντας τὴν πρωτοβουλίαν τούτου, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως ἡ χρῆσις αὐτὴ τῶν πολλῶν εὐκολιῶν δημιουργήσῃ μεταξὺ τοῦ θιάσου τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου καὶ τῶν ἄλλων παρομοίας φύσεως ὀργανισμῶν ἄνισον πάλιν ἐπαγγελματικήν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πόρους τοῦ ἱδρύματος, ἐφόσον ἡ ὑπουργικὴ εἰσήγησις διαλαμβάνει ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ ἡ πρόσθετος ἐπὶ τῶν εἰσητηρίων τῶν δημοσίων θεαμάτων θὰ ἐπιβληθῇ μόνον μετὰ τὴν ἐλάφρυνσιν ὁπωσδήποτε τῆς βαρείας φορολογίας ποὺ ὑπάρχει σήμερον δὲν ἐπιμένω. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ζήτημα γενικῶς τῶν πόρων, ἐξοικονομοῦνται οὗτοι διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ 3% ἐπὶ τῶν εἰσητηρίων τῶν στοιχημάτων τοῦ ἱπποδρόμου. Ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἐντελῶς ἀνώδυνος καὶ ἀνεπαίσθητος, κύριοι συνάδελφοι. Θὰ ἐπιστήσω ἀκόμη τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προσωπικοῦ, ἰδίως τοῦ διευθυντοῦ. Ἀποδίδομεν τόσην βαρύτητα καὶ σημασίαν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὥστε νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἐκ τῆς ἐπιτυχοῦς ἢ ἀνεπιτυχοῦς ἐκλογῆς τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ διευθύνῃ τὸ ἐθνικὸν θέατρον, θὰ ἐξαρτηθῇ καὶ ἡ καλὴ καὶ ἡ κακὴ σταδιοδρομία τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου. Βεβαίως καλὸν εἶναι καὶ τὸ ἀριστεῖον τῶν γραμμάτων καὶ τεχνῶν, καλὰ εἶναι ἐπίσης καὶ τὰ ἄλλα προσόντα τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἀπαραίτητα ὁ κ. ὑπουργός, ἀλλὰ μόνα αὐτὰ δὲν εἶναι πάντοτε καὶ ἀσφαλῆ ἐχέγγυα περὶ τῆς καταλληλότητος τοῦ προσώπου καὶ ἐν συνεχείᾳ καὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ἔργου. Λοιπόν, κύριοι, αὐτὸ εἶναι ἐν ὀλίγοις τὸ νομοσχέδιον. Φρονοῦμεν ὅτι καλῶς ἐφαρμοζόμενον, θέλει ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ πολλοῦ λαοῦ, ὅτι θὰ ἐξυψώσῃ τὸ ἐπίπεδον τῆς διανοητικῆς του ζωῆς, καὶ συνεπῶς ὅτι ἀποτελεῖ ἓν ἐκ τῶν σημαντικωτάτων μέτρων ἐξ ὅσων ἐλήφθησαν μέχρι τοῦδε χάριν τοῦ λαοῦ. Φρονοῦμεν ὅτι διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ περὶ ἐθνικοῦ θεάτρου ἡ Δημοκρατία εὑρίσκεται πράγματι εἰς τὸ στοιχεῖον της.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιβαθινόπουλος.

§350Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ συγχαρῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ἐχάραξε μίαν νέαν κατεύθυνσιν εἰς τὰς μέχρι τοῦδε τηρουμένας ὑπὸ τῶν προκατόχων του, καὶ ἐγκαταλείψας τὴν πεπατημένην καὶ τὰς τετριμμένας μεθόδους, στρέφεται ἀποφασιστικῶς πρὸς εὐρυτέρους ὁρίζοντας. Καλλιτέχνης τὴν ψυχήν, ὁ κ. ὑπουργὸς ἀφιεροῦται εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς τέχνης μὲ θέρμην. Προάγει ὅμως ταύτην μονομερῶς. Τὸ ἐνδιαφέρον εἶναι μονόπλευρον, συγκεντρούμενον εἰς τὸ δρᾶμα καὶ τὴν κωμῳδίαν, ἐγκαταλεῖπον τὸ λυρικὸν θέατρον ἀβοήθητον, τώρα μάλιστα ποὺ αἱ δυσμενεῖς δι’ αὐτὸ συνθῆκαι ἐπολλαπλασιάσθησαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας προσηλοῦται μόνον εἰς τὸ δρᾶμα καὶ τὴν κωμῳδίαν.

§351Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ἐπηγγέλθην τοῦτο.

§352Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνάγκη ἐνισχύσεως καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ εἶναι ἐξ ἴσου ἐπείγουσα καὶ ἐπιτακτική, κύριε ὑπουργέ. Ἑπομένως εἶναι ἐξ ἴσου ἐπιβεβλημένη ἡ ἀρωγή, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ τῶν δύο. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀφήσωμεν νὰ μαραθῇ ἡ μὲ τόσον ζῆλον καλλιεργουμένη μουσική, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, παρουσίασε ραγδαίαν ἐξέλιξιν καὶ πρόοδον καταπληκτικήν. Δι’ ὅσους ἀπὸ τριακονταετίας παρακολουθοῦν τὴν ἁλματώδη ἐξέλιξίν της, ἀποτελεῖ προσπάθειαν ἡ ὁποία εἶναι ἀξία νὰ τύχῃ πάσης ὑποστηρίξεως καὶ στοργῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Καταντᾶ ὄντως ἀπίστευτον πῶς εἰς διάστημα τόσον ὀλίγων ἐτῶν, ἡ πρόοδος ὑπῆρξε τόσον θετικὴ καὶ σταθερά, ὥστε νὰ ἐκτελοῦνται μετὰ μεγάλης ἐπιτυχίας καὶ τὰ δυσκολώτερα μουσικὰ ἔργα. Μὲ τὴν εἰσαγωγὴν ὅμως τῶν τεχνικῶν τελειοποιήσεων τοῦ κινηματογράφου καὶ τὴν κατὰ μέγα μέρος ἀχρήστευσιν πολλῶν ἐπαγγελματιῶν μουσικῶν, διότι αὐτὴ ἦτο ἡ πρώτη καὶ ἄμεσος συνέπεια διαδόσεως τῶν ἠχητικῶν ταινιῶν, εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως σχεδὸν διώξεως τῆς μουσικῆς ἢ ἂν ὄχι διώξεως, πάντως πρὸ δημιουργίας ὅρων δυσμενεστάτων διὰ τὴν ἐξέλιξίν της. Ἴσως θὰ εὑρεθῶμεν μετ’ ὀλίγον ἐνώπιον πλήρους μαρασμοῦ καὶ στασιμότητος τῆς μεγάλης ἀναπτύξεως τῶν τελευταίων ἐτῶν. Κατὰ μείζονα λοιπὸν λόγον, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς τοῦ μουσικοῦ θεάτρου. Βλέπομεν ὅτι ἔχει ἐπιβληθῆ φορολογία εἰς τὰ δημόσια θεάματα, μὴ προσαρμοζομένης πρὸς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἀληθινὴν μουσικὴν τέχνην. Ἄριστον θὰ ἦτο νὰ ἐπεβάλλετο εἰδικὴ ἐπιπρόσθετος φορολογία, ἡ πρόσοδος τῆς ὁποίας νὰ περιήρχετο εἰς ἕνα ταμεῖον μουσικῆς, σκοπὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο ἡ ἐνίσχυσις ὅλων τῶν κλάδων τῆς μουσικῆς. Τὸ μελόδραμα τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ μίαν ἀπὸ τὰς σοβαρωτέρας ἐκδηλώσεις τῆς τέχνης, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἱδρυμάτων τῆς τέχνης, τὰ ὁποῖα σκοπὸν ἔχει νὰ ἐνισχύσῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Εἶναι τοῦτο ἄξιον νὰ τύχῃ ὅλης τῆς συμπαθείας τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παύσῃ ταλαιπορούμενον, διότι εἶναι τὸ μόνον ἐξ ὅλων τῶν μελοδραμάτων ὁλοκλήρου ἴσως τῆς Εὐρώπης τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς συστάσεώς του παλαίει μὲ τὰς ἰδίας δυνάμεις χωρὶς νά τύχῃ ποτὲ κρατικῆς ἐπιχορηγήσεως. (χειροκροτήματα).

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μακκᾶς.

§354Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μετὰ τὸ μελοδραματικώτατον παράπονον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου, ἐγὼ μίαν ἐλπίδα θὰ εἶχον μόνον νὰ ἐκδηλώσω ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι λακωνικώτατος, τὴν ἐλπίδα ὅτι αἱ παραστάσεις τοῦ Ἐθνικοῦ θεάτρου θὰ διεξάγωνται ἐνώπιον ἀκροατηρίου πυκνοτάτου κἄπως τοῦ σημερινοῦ τῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ ἐκφράσω, εἶναι τὰ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν θερμὰ συγχαρητήρια ἐπίσης καὶ τῶν μελῶν ἐκείνων τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Παιδείας, τὰ ὁποῖα ἴσως ἕνεκα τῆς κἄπως αἰφνιδιαστικῆς μορφῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔλαβον τὸν καιρὸν νὰ τὸ συζητήσουν ἐκεῖ, τὰ συγχαρητήρια καὶ αὐτῶν τῶν μελῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διὰ τὴν εὐγενῆ καὶ φιλόδοξον συγχρόνως πρωτοβουλίαν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν εἰσηγούμενος τὴν σύστασιν Ἐθνικοῦ θεάτρου ἐν Ἑλλάδι. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι, μετὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργοῦ καὶ μετὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ τὸν λόγον τοῦ τελευταίου, δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀποχρῶν λόγος ἵνα μακρυγορήσῃ κανεὶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Εἶναι ἀκατανόητον τὸ ὅτι μία χώρα, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἐν τῇ ἀρχαιότητι καὶ τῷ μεσαίωνι, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἐν τῇ νεωτέρᾳ της ἱστορίᾳ ἀπέκτησεν μίαν δραματικὴν τέχνην καὶ ὑπὸ ἔποψιν συνθέσεως καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐκτελέσεως καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ὑπὸ ἔποψιν σκηνογραφίας ἀξίαν οἱασδήποτε Εὐρωπαϊκῆς χώρας, εἶναι ἀκατανόητον τὸ ὅτι μία τοιαύτη χώρα νὰ μὴ ἀποκτήσῃ τὸ Ἐθνικόν της θέατρον. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀνέφερε τὴν ἀρχαίαν τραγῳδίαν καὶ τὴν ἀρχαίαν κωμῳδίαν. Αἱ τραγῳδίαι αὗται εἶχον καὶ τοὺς χορούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδίδετο ἀπὸ τὸν δραματικὸν συγγραφέα ἡ ἄδεια μερικὰς φορὰς νὰ διατυπώνουν μερικὰς εὐλαβεῖς συστάσεις. Ἦσαν ἡ κοινὴ γνώμη, καὶ ἡ εὐλάβεια αὐτῶν τῶν συστάσεων εἶχεν ἴσως ἔν τινι μέτρῳ ὡς λόγον, ὡς αἰτίαν τὴν πρόληψιν τοῦ δημοσίου ἐκείνου ἐλέγχου περὶ τοῦ ὁποίου ἐπίσης ἀξιότιμε κύριε ὑπουργέ, ὁμιλεῖτε ἐν τῇ εἰσηγητικῇ σας ἐκθέσει καὶ τὸν ὁποῖον ἐνσαρκώνει ἡ σάτυρα καὶ ἡ κωμῳδία. Ἄς μᾶς ἐπιτραπῇ λοιπὸν διὰ νὰ προλάβωμεν καὶ ἡμεῖς ἐνδεχόμενον δημόσιον ἔλεγχον, ἀπὸ τώρα νὰ διατυπώσωμεν καὶ ἡμεῖς εὐλαβῶς μερικὰς συστάσεις μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ γίνωσιν ἀσπασταί. Αἱ συστάσεις σπεύδω νὰ προσθέσω εἶναι ἀπολύτως λεπτομερειακαὶ καὶ ἀφορῶσιν ἰδίως δύο ἢ τρία σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου. Διετυπώθησαν δὲ καὶ ἐγγράφως καὶ ἔχουσιν διανεμηθῇ εἰς τὴν Βουλήν, οὕτω νομίζω, ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 § 2 θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ σημειωθῇ ἰδιαιτέρως, νὰ καθορισθῇ ὅτι αἱ ἰδιαίτεραι παραστάσεις, αἵτινες μὲ τὸ ἐλάχιστον τίμημα εἰσόδου θὰ ἔχουν καθαρῶς λαϊκὸν χαρακτῆρα, θὰ εἶναι ἑβδομαδιαῖαι.

§355Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ θεωρῶ ζήτημα ὀργανισμοῦ.

§356Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πολλὰ ἴσως ἐξ αὐτῶν θὰ ἠδύναντο ἐν ἀνάγκῃ διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ νὰ λυθῶσιν. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς ἕν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ ὑπουργὸν Παιδείας τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας διατυποῦται ἐν σχέσει πρὸς τὸ θέατρον, νομίζω ὅτι θεμελιώδης ὑπάρχει ἀνάγκη ἡ δημοκρατικὴ μορφὴ τοῦ Ἐθνικοῦ θεάτρου νὰ διατυπωθῇ ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ νόμῳ. Φαντάζομαι ὅτι πολὺ ἐλαστικὸν θὰ ἦτο ἐὰν ἀφήνετο ἀπόλυτος ἐλευθερία εἴτε εἰς τὸν ὀργανισμὸν εἴτε εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, εἴτε εἰς τὸν γενικὸν διευθυντὴν τοῦ θεάτρου νὰ ὁρίζῃ τὴν συχνότητα αὐτῶν τῶν λαϊκῶν παραστάσεων, νομίζω δὲ ὅτι θὰ ἀνταποκρινώμεθα πρὸς μίαν ἀναμφισβήτητον ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσης προθυμίας σπεύδει εἰς τό θέατρον, ἐὰν ἐξασφαλίζαμεν τοὐλάχιστον ἑκάστην Κυριακὴν τὴν ὀργάνωσιν λαϊκῶν παραστάσεων. Ἡ δευτέρα μου παρατήρησις σχετίζεται μὲ τὸ ζήτημα τῆς συγχωνεύσεως ἢ μᾶλλον τῆς ἀπορροφήσεως, ἡ ὁποία μᾶς προτείνεται τῆς ἐπαγγελματικῆς σχολῆς τοῦ θεάτρου ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν θέατρον. Ὑφίσταται ὡς γνωρίζετε μία ἐπαγγελματικὴ σχολή. Ἡ ἐπαγγελματικὴ σχολὴ δὲν ἀποβλέπει εἰς προπόνησιν ἠθοποιῶν τοῦ δράματος καὶ τῆς κωμῳδίας, ἀποβλέπει συγχρόνως καὶ εἰς τὴν μόρφωσιν ἄλλου εἴδους ἠθοποιῶν, ἀποβλέπει δὲ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν ἑνὸς ὡρισμένου ἐπαγγελματικοῦ κόσμου, τοῦ ὁποίου εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει τὰ συμφέροντα καὶ αἱ δυνατότητες διεξόδου ἔπειτα εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς, ὄχι μόνον ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ κρατικοῦ Ἐθνικοῦ θεάτρου ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα ἀκόμη θέατρα. Νομίζω ὅτι θὰ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἀδικίας, ἐὰν ἡ ἐπαγγελματικὴ σχολὴ ἀπερροφᾶτο τελείως καὶ ἐὰν οἱ πόροι της διετίθεντο ὅπως κατὰ τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ διατεθῶσιν, διότι νομίζω ὅτι τὸ καθῆκον μιᾶς τοιαύτης σχολῆς εἶναι νὰ τροφοδοτῇ ὅλα τὰ θέατρα, ὄχι μόνον δὲ τὸ Ἐθνικὸν τοιοῦτον. Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς ὅλους τοὺς ἐπαγγελματικοὺς κλάδους, κύριοι βουλευταί, ἐνισχύομεν τὰ σχολεῖα τὰ καθαρῶς ἐπαγγελματικά, τὰ ὁποῖα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καθὼς ἐν τῷ προκειμένῳ συμβαίνει ὑφίστανται ἤδη τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους, ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν θεωρεῖ ἐπαρκῆ δὲν ἔχει παρὰ νὰ τονώσῃ ἔτι πλέον, νομίζω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν παντοῦ εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐπαγγελματικῆς ζωῆς τονώνομεν τὰ ἐπαγγελματικὰ ταῦτα σχολεῖα, θὰ ἦτο μία ἀδικία ἐὰν προκειμένου περὶ τῆς ἐπαγγελματικῆς σχολῆς θεάτρου ἐρχόμεθα νὰ τὴν καταργήσωμεν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν ἄλλαι λύσεις ἀσφαλῶς λυσιτελέστεραι καὶ διὰ τὸ κρατικὸν θέατρον καὶ διὰ τοὺς ἐπαγγελματίας ἠθοποιοὺς ἐν γένει. Ἡ τρίτη μου παρατήρησις ἀφορᾷ τὸ πολυμελὲς τῶν δύο ἐπιτροπῶν εἰς τὰς ὁποίας ἐπαφίεται ἡ διοίκησις καὶ ἡ διαχείρισις τοῦ θεάτρου. Σᾶς εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν ὅτι προτείνεται ἓν δεκαπενταμελὲς διοικητικὸν συμβούλιον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μία πενταμελὴς ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπή. Νομίζω ὅτι ἰδίως εἰς ζητήματα τοιαύτης φύσεως, εἰς τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως, δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ λόγος περὶ μιᾶς δημοκρατικοποιήσεως τῶν συμβουλίων καὶ τῶν ἐπιτροπῶν, εἰς ζητήματα εἰς τὰ ὁποῖα ἰδίως ἡ ἁρμοδιότης καὶ μόνη, ἡ λυσιτέλεια, ἡ σκοπιμότης καὶ ἡ ἀπόλυτος πειθαρχία ἠμποροῦν νὰ παίξουν τὸν ἀποτελεσματικὸν ρόλον, νομίζω ὅτι εἰς παρομοίας περιπτώσεις ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδείκνυται πρωτίστως εἶναι τὸ ὀλιγομελές. Δὲν θὰ ἐμειοῦντο νομίζω ἡ εὐρυτάτη ἐκπροσώπησις ὅλων ἐκείνων τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκπροσωποῦνται ἐν τῷ διοικητικῷ συμβουλίῳ, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τούτων περιορίζετο ἀπὸ 15 εἰς 9 ὅπως προτείνωμεν. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ συμμετέχουν ὁ γενικὸς διευθυντὴς καὶ ὁ οἰκονομικὸς σύμβουλος, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκοπιμώτερον νὰ συμμετέχῃ ἓν μόνον ἐπὶ πλέον μέλος ὁριζόμενον μεταξὺ δύο προσώπων προστατευομένων ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου. Ἡ δὲ τετάρτη παρατήρησις καὶ τελευταία τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω ἀφορᾷ τὸν καταρτισμὸν τοῦ θιάσου. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θέλω νὰ προλάβω τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἀντιτάξῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος θὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι εἶναι ζήτημα ὀργανισμοῦ. Δὲν νομίζω, διότι ἕνας νόμος ὡς αὐτὸς, πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ παρουσιάζῃ ἕνα minimmum ἐγγυήσεων καὶ τὰς ἐγγυήσεις ταύτας μόνον τὰ μακροχρόνια συμβόλαια ἐξασφαλίζουν εἰς τὰ ἐθνικὰ θέατρα συμβόλαια δεσμεύοντα ἐπὶ πολὺ καιρὸν τοὺς ἠθοποιοὺς καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀθέτησις συνεπάγεται βαρυτάτας ποινικὰς ρήτρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μετὰ μιᾶς κἄποιας προσοχῆς, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἔσχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν, ὁ ἀξιότιμος κ. ἐκ Καλαμῶν βουλευτὴς κ. Κωστόπουλος καὶ ἐγώ, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον αἱ τροπολογίαι καθὼς καὶ ὅλαι αἱ κρίσεις τὰς ὁποίας ἕνεκα τοῦ προκεχωρημένου τῆς ὥρας ἐν πάσῃ συντομίᾳ διετύπωσα, ἐμπνέονται ἀπὸ μίαν ἴσην ὅσην καὶ ἡ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἀγάπην καὶ συμπάθειαν πρὸς τὸ θέατρον καὶ ἀπὸ μίαν ἐπίσης βαθυτάτην ἐλπίδα, εὐχὴν καὶ πεποίθησιν, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ ὁποίου τὴν πρωτοβουλίαν τόσον εὐγενῶς καὶ φιλοδόξων ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις θὰ στεφθῇ ὑπὸ ἐπιτυχίας καὶ θὰ συντείνῃ εἰς τὴν διαπαιδαγώγησιν τοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἀνωτέρας αἰσθητικῆς εἰς τὸν τόπον αὐτόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγεννήθη τὸ ἀρχαῖον κάλλος, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως εἰς τὴν δημοκρατικωτέραν ἀνάπτυξιν τοῦ πνευματικοῦ ἐπιπέδου ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι, ἀσφαλῶς ἄξιος τῆς τύχης ἐκείνης τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι τοῦ ὑπόσχεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. (χειροκροτήματα).

§357Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπέμβασίν σας, κ. ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ τὴν κατάργησιν τῆς ἐπαγγελματικῆς σχολῆς. Νομίζω ὅτι μετὰ περισσοτέρας στοργῆς θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς αὐτήν.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§359Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ θέατρον, κύριοι, διατρέχει μίαν σοβαρωτάτην κρίσιν καὶ ὁ κυριώτερος αἴτιος αὐτῆς τῆς κρίσεως εἶναι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον φορολογεῖ ἀποινῶς τὰ δημόσια θεάματα. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ἡ μέριμνα ὑπὲρ τοῦ θεάτρου θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ἐλάφρυνσιν τοῦ φόρου τῶν δημοσίων θεαμάτων, ἡ ὁποία θὰ ἐνισχύσῃ ὅλους τοὺς ἠθοποιοὺς καὶ τὴν μουσικὴν ἐν γένει ἡ ὁποία πλήττεται εἰς τὰ καίρια τόσον πολὺ ὥστε, οἱ ξένοι μουσικοί, ἐρχόμενοι εἰς τὴν Ἑλλάδα, εὑρίσκονται εἰς πολὺ καλλιτέραν θέσιν ἀπὸ τοὺς ἡμεδαπούς, οἱ ὁποῖοι φορολογοῦνται ἐνῷ οἱ ξένοι δὲν φορολογοῦνται. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία καταβάλλεται νὰ ἀναζωογονηθοῦν τὸ θέατρον τοῦ ὁποίου τὴν διδακτικὴν ἀξίαν ὅλοι ἀναγνωρίζομεν, εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου καὶ δὲν θὰ ἐνόμιζον ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀσχοληθῇ κανεὶς μὲ πολλὰς λεπτομερείας, διότι τὸ ὅτι ἐξασφαλίζεται ἓν ποσὸν ἀρκετὰ σοβαρὸν ὑπὲρ τοῦ θεάτρου καὶ ὀργανοῦται ἡ λειτουργία ἑνὸς Ἐθνικοῦ θεάτρου, εἶναι γεγονὸς σημαντικὸν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ παρεμβληθῇ κανὲν ἐμπόδιον. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω ἀκόμη μερικὰς παρατηρήσεις ἐν σχέσει μὲ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ θεάτρου. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τοὺς σκοποὺς τοῦ θεάτρου ἡ παράστασις ἀρχαίων ἔργων εἰς τὰ ἀρχαῖα θέατρα, καὶ τοῦτο ὄχι διότι δὲν πρέπει νὰ παριστάνωνται ἀρχαῖα ἔργα εἰς τὰ ἀρχαῖα θέατρα, ἀλλὰ διότι τὸ ἔργον αὐτὸ ἔχει ἤδη ἀναληφθῆ ἀπὸ ἰδιωτικὴν ὀργάνωσιν εἰς τοὺς Δελφοὺς καὶ διεξάγεται κατὰ τρόπον πραγματικῶς ἀπαράμιλλον. Θὰ ἤθελα τὸ Κράτος νὰ ἐνισχύσῃ αὐτὴν τὴν προσπάθειαν καὶ νὰ μὴ θέσῃ ὡς ὑποχρέωσιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν θέατρον νὰ ἀρχίσῃ παραστάσεις εἰς τὰ ἀρχαῖα θέατρα. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι προωρισμένη νὰ ἀποδώσῃ καλοὺς καρποὺς διότι ὅλαι αἱ προσπάθειαι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ δεδοκιμασμένους ἠθοποιοὺς νὰ κάμουν παραστάσεις ἀρχαίων ἔργων εἰς ἀρχαῖα θέατρα δὲν ἦσαν ἐπιτυχεῖς ἐνῷ ἡ προσπάθεια ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τοὺς Δελφοὺς ἦτο ἐξαιρετικῆς ἐπιτυχίας καὶ προσήλκυσε καὶ τὸ διεθνὲς ἐνδιαφέρον. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νομίζω, τὸ Κράτος νὰ φροντίσῃ νὰ ἐνισχύσῃ αὐτὴν τὴν προσπάθειαν.

§360Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀποκλείεται νὰ γίνῃ καὶ τίποτε ἄλλο;

§361Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι· δὲν ἐννοῶ νὰ ἀποκλείεται.

§362Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ξεύρετε ὅτι αἱ Δελφικαὶ ἑορταὶ στηρίζονται εἰς μίαν ἐνίσχυσι τοῦ Κράτους.

§363Α. ΠΑΧΝΟΣ. Αἱ Δελφικαὶ ἑορταὶ εἶναι ἀλληλένδετοι μὲ τὸ ζεῦγος Σικελιανοῦ. Ἅμα ἐκλείψουν αὐτοὶ τὶ θὰ γίνῃ;

§364Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅλαι αἱ προσπάθειαι αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἦσαν διακωμῴδησις τῶν ἀρχαίων ἔργων καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ διακωμῴδησις. Λυποῦμαι δὲ διότι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἑκατονταετηρίδος ἐνέκρινε μίαν παράστασιν ἀρχαίου ἔργου εἰς τὰς Ἀθήνας, ἡ ὁποία, ἂν ἐκτελεσθῇ, δὲν θὰ συντελέσῃ νὰ ἐξηγήσῃ τὴν τέχνην καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὡς δυνάμενοι νὰ ἐκτελέσωμεν ἀρχαῖα ἔργα.

§365Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὸ ἐφιλοδόξησε νὰ θεραπεύσῃ ἡ ἵδρυσις Ἐθνικοῦ θεάτρου.

§366Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ξεύρω...

§367Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δυσπιτεῖτε πρὸς ἕνα ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἔχει καὶ τὸν πολιτισμόν.

§368Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ὀργανισμὸς ἔχει κολοσσιαίαν ἀποστολὴν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων μεσαιωνικῶν τῶν συγχρόνων Ἑλλήνων καὶ ξένων. Ἡ ἐκτέλεσις ἀρχαίων ἀπαιτεῖ μίαν ἰδιαιτέραν ἰδιοφυΐαν.

§369Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἄνθρωπος ἐμπνευσμένος καὶ ταλέντου εἶναι ὁ Σικελιανός, ἂν ἀλλάξῃ ὅμως διάθεσιν τί θὰ γίνῃ;

§370Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ τὸ διοργανώσητε ἐκεῖνο ὥστε νὰ εἶναι μόνιμον· νὰ ἐκτελοῦνται ἔργα ἀλλ’ ὄχι ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ τὸ ἀναγάγουν εἰς περιωπήν. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ὅ,τι γίνεται εἰς τὰς Ἀθήνας θὰ ἦτο ἄντικρυς ἐκείνου ποὺ ἔγινεν εἰς τοὺς Δελφούς. Ἡ παρατήρησις τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τοῦ πολυμελοῦς τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὀρθή. Δὲν ἔχουν κανένα λόγον οἱ 15 ἄνθρωποι.

§371Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δυστυχῶς θὰ πηγαίνουν 7.

§372Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκόμη χειρότερον, νὰ ἐκλέξωμεν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβαίνουν. Ἡ πολυμελὴς ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει κανένα μεγάλον προορισμόν. Ἐγώ, θὰ ἐπεθύμουν νὰ μετέχουν τῆς ἐπιτροπῆς ἀναγκαστικῶς ἄνθρωποι ἀπὸ τὰ σωματεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐνδιαφερθῆ διὰ τὸ θέατρον ὡς λ. χ. τὸ Ὠδεῖον Ἀθηνῶν καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαγγελματικὴν σχολὴν βεβαίως τὸ θέατρον δὲν ἐμποδίζεται νὰ ἔχῃ σχολήν, ἀλλὰ ἡ ἐπαγγελματικὴ σχολὴ ἔχει γενικώτερον χαρακτῆρα καὶ ἡ ἀξίωσις τῶν συνδέσμων τῶν ἠθοποιῶν ὅπως μὴ συγχωνευθῇ μὲ τὸ Ἐθνικὸν θέατρον εἶναι δικαιολογημένη. Ἡ ἐπαγγελματικὴ σχολὴ ἔχει εὐρύτερον χαρακτῆρα. Πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ ἠθοποιοὺς δι’ ὅλα τὰ θέατρα. Θὰ εἶναι ὀλεθρία ἡ συγχώνευσις. Εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα, δὲν ἀντιλαμβάνομαι τίνα θέσιν ἔχει ὁ οἰκονομικὸς σύμβουλος εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἐκλέξῃ τὰ θεατρικὰ ἔργα.

§373Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ὑπολογίζῃ τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας.

§374Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰς τὰς ἔχει ἡ γενικὴ ἐπιτροπή.

§375Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὴ ὁρίζει τὰς γενικὰς πιστώσεις.

§376Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Προκειμένου νὰ ὑπάρχουν 7 ἐπίτροποι, οἱ ὁποῖοι θὰ κρίνουν περὶ τῶν ἔργων, δὲν νομίζετε ὅτι ὁ οἰκονομικὸς σύμβουλος δὲν παίζει ρόλον;

§377Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν...

§378Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ θιάσου ἔχει ὑπ’ ὄψιν της ὡρισμένους πόρους. Αὐτοὺς θὰ κρίνουν τὰ συμβούλια. Ἄς ἐγκρίνωνται αἱ ὑποχρεώσεις ἀπὸ τὴν μεγάλην ἐπιτροπήν, ἀλλ’ εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἀξίας τῶν ἠθοποιῶν, νὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα θὰ παιχθοῦν. Δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ψῆφον περὶ τῶν ἔργων ἕνας οἰκονομικὸς σύμβουλος, οὔτε περὶ τοῦ τρόπου τῆς διδασκαλίας. Ἄν θέλετε νὰ βάληται τὸν σκηνοθέτην ὁ ὁποῖος νὰ μετέχῃ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, διότι αὐτὸς δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ἔχει μίαν γνώμην περὶ τῶν ἐκτελεστέων ἔργων. Ἡ ἀνανέωσις τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γίνεται ἐκ μέρους τῶν ἰδίων, γνωρίζεται ὅτι τὸ θέατρον ἀποτελεῖ μίαν διασκέδασιν, φοβοῦμαι ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπιδίωξις διὰ τὰς ἠθικὰς ὠφελείας καὶ δὲν ἔχομεν ἀνθρώπους. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέλη τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς, κ. ὑπουργέ, δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι ὀρθὸς ὁ ἀποκλεισμός τὸν ὁποῖον κάμνετε τῶν θεατρικῶν συγγραφέων. Ὁ διευθυντὴς τοῦ θεάτρου δὲν πρέπει νὰ εἶναι οὔτε ἠθοποιός, οὔτε θεατρικὸς συγγραφεύς.

§379Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δὲν θὰ δίδουν ἔργον νὰ παίξουν.

§380Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ εἰς αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἅμα εὕρωμεν ἕνα κατάλληλον πρόσωπον δὲν φαντάζομαι ὅτι ὁ θεατρικὸς συγγραφεὺς θὰ μεροληπτῇ ὑπὲρ τοῦ ἑαυτοῦ του. Ὁ διευθυντὴς τοῦ θεάτρου θὰ παίζῃ σήμερον σπουδαῖον ρόλον. Θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ θέσις τὴν ὁποίαν θὰ ἔχουν ἀπέναντι τοῦ Ἐθνικοῦ θεάτρου οἱ δεδοκιμασμένοι ἠθοποιοί. Τὸ καλλίτερον θέατρον νὰ ἔχῃ τοὺς καλλιτέρους ἠθοποιούς. Θὰ ἐπεθύμουν τὴν δημιουργίαν ἀποταμιεύσεως τοῦ Ἐθνικοῦ θεάτρου. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιτρέπεται νὰ παριστάνωσιν. Τώρα δὲν ἔχομεν μεγάλους ἠθοποιοὺς ἄλλους, πλὴν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὅλοι ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰασωνίδης.

§382Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Συγχαίρω τὴν Κυβέρνησιν ἐν πρώτοις καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργόν, διότι ὄντως εἰς τὰ νομοθετήματα αὐτὰ εἶναι ρηξικέλευστος. Τὸ ἄρθρον 2 παράγραφος 2 λέγει ὅτι: «σκοπὸς τοῦ θεάτρου εἶναι ἡ διδασκαλία ἔργων κυρίως ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ δραματολογίου ἀρχαίου, μεσαιωνικοῦ καὶ νεωτέρου. Θὰ ἐπεθύμουν ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπάρξει καὶ μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ρυθμίζῃ καὶ νὰ ἐγκαινιάζῃ τὴν δημιουργίαν νέων δραματικῶν ἔργων. Δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ ἐνσφηνωθῶμεν καὶ νὰ ἐντοπίσωμεν εἰς τὸ γνωστὸν εἰς τοὺς πλείστους διανοουμένους, δραματολόγιον τῆς μεσαιωνικῆς καὶ νεωτέρας φιλολογίας ἀλλὰ πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν νέα δράματα. Ἀλλὰ διὰ νὰ δημιουργήσωμεν νέα δράματα πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὸς θεσμός, εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ἴδιον κανονισμὸν ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ἴδια μέσα καὶ ἴδιον τρόπον τοῦ προκηρύττειν διαγωνισμοὺς διὰ νέα δραματικὰ ἔργα, διότι κύριοι, ἡ ἀρχαία Ἑλληνικὴ ἱστορία καὶ ἡ μεσαιωνικὴ ἱστορία καὶ ἰδίᾳ ἡ νεωτέρα δὲν ἀποτυποῦται οὐδὲ ἐξοφλεῖ μὲ τὰ ὑπάρχοντα δραματικὰ ἔργα. Ὑπάρχουν πλεῖσται ὅσαι σελίδες καὶ τῶν τριῶν ἱστορικῶν ἐποχῶν τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους αἱ ὁποῖαι σελίδες δύνανται ν’ ἀποτελέσουν ἰδιαιτέρας βάσεις καὶ ἰδιαίτερα θέματα νέων δραματικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα καὶ τὴν φιλολογίαν ἡμῶν ἐν γένει θὰ πλουτίσουν καὶ θὰ αὐξήσουν, ἀλλὰ καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περισσότερον θὰ διαφωτίσουν καὶ καλλίτερον θὰ διδάξουν. Καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τοῦ 1453 ὑπάρχουν σελίδες τῆς ἱστορίας ἡμῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται ν’ ἀποτελέσουν ἓν ἔργον δραματικὸν τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι καὶ ἐγγύτερον εἰς τὴν νεωτέραν Ἑλληνικὴν ψυχὴν καὶ διανόησιν. Θὰ ἐπρότεινα δὲ ὅπως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν τὴν πρὸς δημιουργίαν νέων δραματικῶν ἔργων, ἡ ὁποία θὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ, νὰ λάβουν μέρος καὶ ὅλοι οἱ πρόεδροι τῶν σήμερον ἐκδιδομένων ἀρχείων τῶν μεγάλων γεωγραφικῶν καὶ ἱστορικῶν τμημάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ δηλαδὴ ὑπάρχει τὸ Θρᾳκικὸν ἀρχεῖον, τὸ ἀρχεῖον τοῦ Πόντου, τὰ Ἠπειρωτικὰ ἀρχεῖα κλπ....

§383Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πρόκειται περὶ λαογραφίας.

§384Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον λαογραφικὰ τά ἀρχεῖα. Δὲν περιλαμβάνουν μόνον τὰ ἤθη ἢ ἔθιμα, τὴν γλῶσσαν, τὰς ἐνδυμασίας καὶ τὰ εὐτράπελα ἑνὸς λαοῦ ἀλλὰ πολλάκις περιλαμβάνουν μελέτας αἱ ὁποῖαι αὐταὶ καθ’ ἑαυτὰς δύνανται νὰ ἀποτελέσουν θέμα ἑνὸς ἔργου δραματικοῦ. Θὰ ἐπρότεινα λοιπὸν ὅπως εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν, κλειθοῦν ὡς μέλη ἐπικουρικὰ καὶ οἱ πρόεδροι τῶν τοιούτων ἀρχείων τῶν γεωγραφικῶν τμημάτων τοῦ Κράτους, διότι αὐτοὶ οἱ πρόεδροι θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δίδουν καὶ οὗτοι ὤθησιν καὶ θέματα πρὸς νέα δραματικὰ ἔργα. Ὄχι μόνον τοῦτο. Ἐπειδὴ τὸ Ἐθνικὸν θέατρον θὰ περιοδεύῃ ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα θὰ ἐπρότεινα ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ὡς μέλημα τὴν δημιουργίαν καὶ ἔργων δραματικῶν, ἀφορώντων λόγου χάριν τὴν ἱστορίαν τῆς Θεσσαλονίκης, ὥστε ὅταν μεταβῇ ὁ θίασος εἰς Θεσσαλονίκην νὰ ἔχῃ νὰ διδάσκῃ ἔργα τὰ ὁποῖα νὰ αἰσθάνεται ὁ λαὸς Θεσσαλονίκης. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, σκοπὸς τοῦ Ἐθνικοῦ θεάτρου δὲν εἶναι μόνον νὰ λέγουν ὅτι εἴμεθα συγχρονισμένοι καὶ μοντέρνοι. Νομίζω ὅτι κυρίως σκοπὸν ἔχει νὰ διδάξῃ εἰς καὶ τὸν Ἕλληνα τὴν ἱστορίαν αὐτοῦ, νὰ τονώσῃ τὸ φρόνημα αὐτοῦ καὶ νὰ τὸν καταστήσῃ ὑπερήφανον, διότι ἀνήκει εἰς μίαν τοιαύτην ὄντως δραματικὴν φυλήν. Ἐπειδὴ εἶμαι ἐπαρχιώτης βουλευτὴς καὶ δὲν εὑρίσκομαι πάντοτε εἰς Ἀθήνας ἐπωφελήθην τῆς εὐκαιρίας ταύτης διὰ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ μερικὰς λέξεις, διὰ νὰ μὴ λέγουν ὅτι οἱ πρόσφυγες ἐνδιαφέρονται μόνον διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις, διὰ τὰς ἀποζημιώσεις καὶ τὰ ἀνταλλάξιμα καὶ δὲν ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ἄλλην ζωὴν τῆς Χώρας.

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§386Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ πρότασις εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Θεσσαλονίκης, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ θὰ γίνῃ δεκτή, διότι θὰ περιληφθῇ εἰς τὸν ὀργανισμὸν προκήρυξις διαγωνισμοῦ δραματικῶν ἔργων. Τώρα, βέβαια εἶναι δύσκολος ἡ εἰδίκευσις καθ’ ὃν τρόπον τὴν καθορίζει, ἀλλ’ αὐτὴ θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐθνικὸν θέατρον πιστεύομεν ὅτι θὰ προσφέρῃ διπλῆν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον. Πρῶτον θὰ δημιουργήσῃ μίαν ἀληθῆ ἀνάπτυξιν καὶ ἐξύψωσιν τῆς θεατρικῆς καὶ τῆς δραματικῆς τέχνης, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως θὰ προσφέρῃ πολύτιμον ὑπηρεσίαν, θὰ δημιουργήσῃ ἅμιλλαν μεταξὺ τοῦ ἐθνικοῦ καὶ ἐλευθέρου θεάτρου. Τὸ νὰ ἀπορροφήσῃ ὅλας τὰς καλλιτεχνικὰς δυνάμεις, βεβαίως εἶναι ἀδύνανον, διότι μία σκηνὴ δὲν χωρεῖ ὅλας τὰς φιλοδοξίας. Εἶναι βέβαιον ἑπομένως ὅτι θὰ δημιουργηθῇ ἀπέναντι τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου καὶ ἐλεύθερον θέατρον, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ ἐλεύθερον αὐτὸ θέατρον ἁμιλλώμενον θὰ ὀφείλῃ ν’ ἐμφανίσῃ ποιότητα ἐπίσης ἐκλεκτὴν καὶ ἀνωτέραν διὰ νὰ ἀνταγωνισθῇ τὸ ἐθνικὸν θέατρον. Καὶ τὴν διπλῆν αὐτὴν ὑπηρεσίαν πιστεύομεν ὅτι θὰ προσφέρῃ τὸ ἐθνικὸν θέατρον. Ἤκουσα τὰς παρατηρήσεις τῶν συναδέλφων ἐν σχέσει μὲ ὡρισμένας λεπτομερειακὰς τροπολογίας. Δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀλάθητοι. Καὶ διὰ τοῦτο ἐὰν εἰς τὸ μέλλον ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς διαπιστωθῇ ἀνάγκη τροποποιήσεων, εὐχαρίστως θὰ προβῶμεν εἰς ταύτας. Ἐδέχθην, ὅπως οἱ πόροι τῆς ἐπαγγελματικῆς σχολῆς, ἡ ὁποία προσαρτᾶται πλέον εἰς τὸ ἐθνικὸν θέατρον διατεθοῦν τοῦ λοιποῦ ὑπὲρ τοῦ ταμείου ἐργασίας ἠθοποιῶν. Διετυπώθη ἡ ἀνησυχία μήπως ἡ ὑπαγωγὴ τῆς δραματικῆς σχολῆς εἰς τὸ ἐθνικὸν θέατρον ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ παρέχῃ ἠθοποιοὺς ἀποτελεσματικοὺς διὰ τὸ ἐθνικὸν θέατρον. Παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ συμβούλιον θὰ ἔχῃ πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς. Ἐπίσης διετυπώθη ἡ εὐχὴ ὅπως τό διδακτικὸν προσωπικὸν τῆς σχολῆς μὴ ἀποτελεῖται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὸ προσωπικὸν τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου. Παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι εἰς τὸ διάταγμα περὶ ὀργανώσεως τῆς σχολῆς, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδοθῇ, θὰ ὁρίζεται, ὅτι διδακτικὸν προσωπικὸν θὰ εἶναι ἁπλῶς τὸ καταλληλότερον, χωρὶς νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ προέλευσις αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου, τὸ γόητρον τῆς δραματικῆς σχολῆς τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου, τὸ κανονικὸν καὶ τὸ καλλιτεχνικὸν ἐγγυᾶται τὴν καλλιτέραν δυνατὴν ἀπόδοσιν. Ἠρωτήθην, κ. Πρόεδρε, τὶ σκέπτομαι καὶ περὶ τοῦ μουσικοῦ θεάτρου. Ἀλλὰ εἰς τὴν εἰσήγησίν μου κάμνω καὶ περὶ αὐτοῦ λόγον. Ὅπως ἐμεριμνήσαμεν περὶ τοῦ δραματικοῦ, ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἔχωμεν προσεχῶς τὴν εὐκαιρίαν νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περὶ τοῦ μουσικοῦ θεάτρου, διότι ἡ Κυβέρνησις φιλοδοξεῖ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν μέριμναν αὐτῆς ὑπὲρ τῆς τέχνης.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς β κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός.

§389Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, προκειμένου νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀσφαλήσεως βουλευτῶν ἐζητήθη ν’ ἀναβληθῇ ἐπ’ ὀλίγον μὴ τυχὸν προσέλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ παραστῇ κατὰ τὴν συζήτησιν. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὅταν ἐμφανισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἡ Βουλὴ συμφωνήσωμεν νὰ σταλῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ γίνῃ ἐπεξεργασία αὐτοῦ ἀπὸ μέρους εἰδικῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικὴν Οἰκονομίας τὸ ὁποῖον νὰ διατυπώσῃ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ γνώμην του. Πράγματι συνειργάσθην μὲ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον, εἰς τὸν ὁποῖον μὲ παρέπεμψεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας αὐτῆς ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος βάσει τῶν πορισμάτων αὐτῶν μοῦ συνέστησε νὰ κάμω τὰς τελικὰς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§390Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυκερνήσεως). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς ἐπιθυμεῖ νὰ εἶναι ὁ ἴδιος παρὼν κατὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ.

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑποχρεώσεως εἰς πληρωμὴν τῆς δαπάνης ἐγκαταστάσεως τριφασικοῦ ρεύματος». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπακόπουλος.

§392Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι προκειμένου νὰ διαρρυθμισθοῦν προσεχῶς διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου κατὰ τρόπον γενικὸν αἱ σχέσεις μεταξὺ μισθωτῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, δὲν μπορεῖ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ρύθμισις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον πρόκειται νὰ μεταβάλῃ τὴν κρατήσασαν μέχρι τοῦδε νομολογίαν τῶν δικαστηρίων. Τὰ δικαστήρια διὰ παγίας νομολογίας, τοὐλάχιστον τὸ πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν καθώρισεν ὅτι τὰ βάρη τῆς ἀλλαγῆς τῶν ἐσωτερικῶν ἐγκαταστάσεων βαρύνουσι τοὺς ἰδιοκτήτας ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι πρόκειται περὶ βελτιώσεων τῶν ἀκινήτων, αἱ ὁποῖαι παραμένουν πάντοτε εἰς ὄφελος τοῦ κτήματος. Τούτων οὕτως ἐχόντων, νομίζω ὅτι εἶναι τολμηρὸν δι’ ἑνὸς νομοθετήματος νὰ ἐπιβληθοῦν πρόσθετον ἐπιβαρύνσεις εἰς βάρος τῶν ἐνοικιαστῶν, εἰς στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου ἀπειλοῦνται νέαι σοβαρώταται αὐξήσεις τῶν ἐνοικίων μέχρι τοῦ σημείου νὰ φθάνει τὸν τιμάριθμον, ἀφοῦ ἐκ παραλλήλου ὑπάρχει καὶ πρόσθετος δαπάνη εἰς βάρος τοῦ Λαοῦ, ὅπως οἱ φόροι ἱδρύσεως, οἱ δημοτικοὶ, καὶ ἄλλοι. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι καὶ συνεπὲς καὶ λογικὸν θὰ ἦτο νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, διὰ νὰ ἔχωμεν μεθαύριον μίαν σαφῆ εἰκόνα τῶν βαρῶν.

§393Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἐπεῖγον· προκειμένου δὲ νὰ γίνῃ ἀντικατάστασις τοῦ ρεύματος, δὲν ἀξίζει νὰ γίνεται συζήτησις, διότι ἡ δαπάνη εἶναι ἐλαχίστη, δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰς 4.000 δραχμ. Κατόπιν δὲ συνεννοήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας μετὰ τῆς ἑταιρείας, δέχεται αὕτη ὅπως κάμῃ ἡ ἰδία τὴν ἀλλαγὴν τῶν ἐγκαταστάσεων διὰ τὴν ὁποίαν ἀλλαγὴν θὰ πληρωθῇ αὕτη εἰς 36 δόσεις. Δέχομαι ὅμως ὅπως ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ μισθωτὴς ἀναχωρήσῃ τῆς οἰκίας πρωτοῦ λήξῃ ἡ καταβολὴ τῶν δόσεων, νὰ ὑποχρεοῦται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν μισθωτὴν τὸ ἥμισυ τῶν δόσεων. Ὑπεβλήθη τροπολογία ὅπως αἱ δόσεις γίνωσιν 100, ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὸ ὅριον.

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 4448 «περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Μαρτίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ κώδικος τῶν δικηγόρων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. τῆς 27 Μαΐου 1927 περὶ διοικήσεως τοῦ ἐμπορικοῦ νουτικοῦ». (ψηφίζεται εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§395ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§396ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 1 μ. μ.).