1928.11.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25η

ΤΡΙΤΗ 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρᾳ 4.40′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις, ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ἡ προσφυγικὴ ὁμὰς τοῦ συνοικισμοῦ Βέθης, παρακαλεῖ ὅπως γίνῃ ἀναγκαστικὴ ἀνταλλαγὴ γαιῶν μετὰ τῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἀγροκτήματος Ρόμπελ, ἵνα μὴ συμβαίνουν προστριβαὶ καὶ διενέξεις. —Οἱ συμβολαιογράφοι πρωτοδικείου Καβάλλας, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ὑπαγωγήν των εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεων τῶν νομικῶν. —Ἡ ἕνωσις ἀναπήρων Γιαννιτσῶν καὶ Ἐδέσσης, παρακαλοῦν ὅπως γίνουν δεκτὰ τὰ αἰτήματά των τὰ ὑποβληθέντα δι’ ὑπομνημάτων. —Ἡ ἐργατικὴ βοήθεια Σερρῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐξασκουμένην πίεσιν κατὰ τῶν ἐργατῶν ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας. —Οἱ κάτοικοι Καστρακίου Τρικκάλων, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐκτόπισιν τῶν οἰκογενειῶν τοῦ χωρίου των, ὡς δῆθεν λῃστοτρόφων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κωστόπουλος καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ προέδρου συλλόγου Ἀλυτρώτων Μεσσηνίας, παρακαλοῦντος νὰ διαταχθῇ ἡ ἀναστολὴ τῶν διώξεων καὶ ἐκβιαστικῶν μέτρων τῶν ζητηθέντων παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ καθυστέρησιν ὀφειλομένων. —Τὸ σωματεῖον Καπνεργατῶν Δράμας, ὑποβάλλει ψήφισμα περιλαμβάνον αἰτήματά των καὶ παρακαλεῖ νὰ ἐξετασθοῦν εὐμενῶς. —Ὁ Σύλλογος Πεταλοποιῶν καὶ ὑπαλλήλων αὐτῶν Βόλου καὶ περιχώρων δι’ ὑπομνήματός του παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὸ ἐπάγγελμά των τὸ Ν. Δ. περὶ ἀποζημιώσεώς των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαμούζης καταθέτει αἴτησιν τῶν καλλιεργητῶν τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Γιαννιτσᾶς– Ἐλασσῶνος ζητούντων τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως ἀπαλλοτριώσεως τοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ ταύτῃ ἀγροκτήματος, ὡς μὴ οὔσης τῆς γενομένης κατανομῆς ἐπαρκοῦς πρὸς συντήρησίν των. — Οἱ ἄνεργοι ναυτεργάται Πειραιῶς, ὑποβάλλουν ὑπόμνημα ἐν ᾧ καταθέτουν διάφορα αἰτήματά των, τῶν ὁποίων παρακαλοῦν τὴν ἀποδοχὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. — Τὸ Σωματεῖον Καπνεργατῶν καὶ Στιβαδόρων τῆς Ἑλλάδος, ὑποβάλλει ψήφισμα ἐν τῷ ὁποίῳ περιλαμβάνονται αἰτήματά των ὧν ζητοῦν τὴν ἀποδοχὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. — Οἱ πρόσφυγες γεωργοὶ Βρυτῶν Ἐδέσης παρακαλοῦν ὅπως ἢ παραχωρηθοῦν εἰς αὐτοὺς γαῖαι ἐπαρκεῖς ἢ μεταφερθοῦν εἰς ἄλλον συνοικισμόν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Πριμίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑελεμπόρων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, παρακαλούντων ὅπως διακανονισθῇ τὸ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀναφυὲν ζήτημα, ἐπὶ διαφόρων ἐκτελωνισμῶν διενεργηθὲν κατὰ τὸ 1927. — Ὁ Σύλλογος Δημοδιδασκάλων Κιλκὶς καὶ ὁ δήμαρχος ἁγίου Νικολάου Κρήτης, παρακαλοῦν ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις ἱδρύσεως σχολείων καί προαγωγῆς δημοδιδασκάλων. — Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Μαχαίρας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν μαθητῶν τοῦ διδασκαλείου Πειραιῶς παραπονουμένων διότι δὲν εἰσάγονται εἰς τὸ διδασκαλεῖον καίτοι εὑρίσκονται εἰς τὴν σειράν τῶν ἐπιτυχόντων. — Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Μαχαίρας, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἐργατῶν Τελωνείου καὶ ἀποθηκῶν Ἀθηνῶν ζητούντων ὅπως ἐφοδιασθῶσιν μὲ βιβλιάρια ταυτότητος καὶ ἀναθεωρηθῇ δασμολόγιον τῶν φορτωτικῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Μαχαίρας καταθέτει ἐπιστολὴν τῶν ἀνηλίκων ἐργατριῶν τῶν ὑφαντουργείων Σουφλίου Θράκης διὰ τῆς ὁποίας διεκτραγῳδοῦν τὴν ἀθλίαν κατάστασιν αὐτῶν. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Σταθὰ–Ἀγρινίου καὶ τῶν πέριξ χωρίων, παραπονοῦνται διότι ἡ ἐπαρχία των ἐγκατελείφθη τελείως ὑπὸ τῆς Πολιτείας καὶ παρακαλοῦν νὰ ληφθοῦν τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τὰς διαφόρους ἀνάγκας αὐτῶν. — Ἐπιτροπὴ τῆς κοινότητος Μερσάδων, ὑποβάλλει ψήφισμα ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρονται διάφορα αἰτήματά των καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἐξετασθοῦν εὐμενῶς. — Ὁ Ἱερατικὸς Σύνδεσμος Νικοπόλεως καὶ Πρεβέζης, παρακαλεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ μέτρα διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου. — Οἱ ἐν τῷ Γεωργικῷ Φροντιστηρίῳ μετεκπαιδευόμενοι Δημοδιδάσκαλοι, παρακαλοῦν ὅπως οἱ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀποφοιτήσαντες συνάδελφοί των οἱ ὁποῖοι μένουν ἀχρησιμοποίητοι διορισθοῦν εἰς καταλλήλους θέσεις. — Ἐνοικιασταὶ ἰδιοκτησιῶν Κορινθίων ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, ἐπικαλοῦνται ἐπέμβασιν Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3612» αἴροντος τὸ ἐνοικιοστάσιον ἀπὸ τὰς ἰδιοκτησίας τῶν Κορινθίων. — Ὁ κ. Πετρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ δικαιωμάτων τῶν ὑποθηκοφυλάκων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων περὶ ὑποθηκοφυλακείων». Οἱ κ. κ. Α. Δοξιάδης (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ Καταστατικοῦ Χάρτου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ.». Οἱ κ. κ. Α. Χρηστομᾶνος. (Ὑπουργός τῆς Συγκοινωνίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) Περὶ τροποποιήσεως συναφθείσης συμβάσεως μελέτης καὶ κατασκευῆς τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ Γυθείου–Ἀρεοπόλεως εἰς Σκουτάριον δι’ Ἀγερανοῦ καὶ Διχάβης. 2) Περὶ τροποποιήσεως συναφθείσης συμβάσεως κατασκευῆς τῆς ἐν τῷ νομῷ Εὐβοίας τῆς ὁδοῦ Βατῶνος–Στενῆς καὶ 3) Περὶ συστάσεως Εἰδικοῦ Ταμείου γεφυρώσεως Ἀχελῴου». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ἀφθονίδης, Α. Σπηλιάδης, Ι. Παπαφλέσσας, Α. Κεντούρης καὶ Δ. Μαρκάκης, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ., περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 18–9–26 Ν. Δ. περὶ κατατάξεως ἐν τῷ ἐνεργῷ Στρατῷ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». —Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ ἐνεργείας προμηθειῶν τοῦ δημοσίου καὶ 2) Περὶ συνομολογήσεως ὑπὸ τοῦ συνεταιρισμοῦ «Στρατιωτικὴ Ἕνωσις» δανείου ἐπ’ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ἀ. Ἀλεξανδρῆς, Ι. Κοσμᾶς, Σ. Γιαννούσης, Θ. Φίλιος, Λ. Κουτσοπέταλος, Ν. Γαρδικιώτης, Ν. Κουπαροῦσος, Κ. Κοντοδίνας, Ν. Τερζόγλου κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ πληρωμῆς εἰς δόσεις τοῦ ὀφειλομένου ὑπολοίπου παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν φόρου δεκάτης 1926–27». —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν λιρῶν Ἀγγλίας 300,000 διὰ τὸ συναφθησόμενον ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Ἡρακλείου δάνειον, πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν λιμενικῶν ἔργων Ἡρακλείου». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Σίδερης, Κ. Κατσαδήμας, Α. Λούλης, Α. Ἀλεξανδρῆς, Δ. Μπότσαρης, Ν. Γαρδικιώτης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν σεισμοπαθῶν τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας». —Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κολιαλέξης, ὑποβάλλει προσθήκην εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3162 περὶ μέτρων προστασίας τῶν σεισμοπαθῶν Κορινθίας». —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μουντζουρίδης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3612 περὶ μέτρων προστασίας τῶν σεισμοπαθῶν Κορινθίας». —Ὁ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργὸς κ. Α. Χρηστομᾶνος καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν. «Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. ἡμετέρου πρωτοκόλλου 32)22–11–26 διαβιβασθείσης ἐν ἀντιγράφῳ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Χαβίνη, Γερογιάννη καὶ Κοκκινάτου περὶ τοῦ τίνα μέτρα ἐλήφθησαν, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς μελέτης καὶ κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Πρεβέζης–Μαργαριτίου–Σαγιάδες ἐργολαβίας ἑταιρίας Πρεζάνη καὶ Σια καὶ ἐὰν διετάχθη ὁ ἐπιθεωρητὴς δημοσίων ἔργων κ. Ψυχαλῖνος, ὅπως μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἀποφανθῇ διὰ τὸν τρόπον τῆς χαράξεως αὐτῆς, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 33430 ἀπὸ 1ης Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. ἡμετέρας διαταγῆς πρὸς τὸν νομομηχανικὸν Πρεβέζης, ἀνεκοινώσαμεν αὐτῷ τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3268 ἐ. ἔ. νόμου κύρωσιν τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως συμβάσεως διὰ τὴν μελέτην καὶ κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Πρεβέζης–Μαργαριτίου καὶ τὴν συμπλήρωσιν τῆς μελέτης καὶ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Κατζᾶ–Λέχοβα–Νικολίτσι, συμφώνως τῷ ὁποίῳ ἡ σύμβασις κατηργήθη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν αὐτῆς, παραμείνασα ἐν ἰσχύϊ μόνον διὰ τὴν σύνταξιν τῆς προμελέτης αὐτῆς, ὡς καὶ διὰ τὴν μελέτην καὶ κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Κατζᾶ–Πέχοβα–Νικολίτσι. Διὰ τῆς διαταγῆς ταύτης, ὁ ῥηθεὶς νομομηχανικὸς παρηγγέλθη, ὅπως λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τὴν ταχεῖαν ἔναρξιν τῶν σχετικῶν ἔργων μελέτης ὑπὸ τῆς ἑταιρίας. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 71109 ἀπὸ 9 Νοεμβρίου ἐ.ἔ. διαταγῆς παρηγγέλθη ὁ ἐπιθεωρητὴς δημοσίων ἔργων κ. Ψυχαλῖνος, ὅπως μετ’ ἐπιτόπιον ἀναγνώρισιν, ὑποβάλῃ ἔκθεσιν μετὰ σχετικῶν διαγραμμάτων περὶ τῆς σκοπιμωτέρας κατευθύνσεως τῆς ὑπὸ μελέτην ὁδοῦ Πρεβέζης–Μαργαριτίου. Ἡ ὁδὸς αὕτη ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἐθνική. Σχετικὴ ἀπόφασις διὰ τὴν κατασκευήν της ἐξαρτηθήσεται ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς χρηματοδοτήσεως ἐκ συναφθησομένου δανείου τῶν κατασκευαστέων ἔργων ὁδοποιΐας ἐν Κράτει». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Ἀναστασιάδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς συνεταιρισμοῦ Κουλοῦρι Θεσσαλίας.

§3Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἀπουσιάζει κ. Πρόεδρε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλάκις ἔχει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Ὁ κ. Εὐθυμιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς προσφύγων καὶ γηγεννῶν Λαγκαδᾶ.

§5Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω κ. πρόεδρε....

§6Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὰ δὲν εἴπαμε ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Πέμπτην;

§7Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ παρακαλέσω κ. πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Πέμπτην, προκειμένου νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. ὑπουργός, τοῦ σχετικοῦ φακέλλου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Πέμπτην. Ὁ κ. Χατζίσκος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Συλλόγου Μακεδονομάχων «Παῦλος Μελᾶς» (ἀπών). Διαγράφεται. Ἔχει ἀναβληθῆ καὶ ἄλλοτε ἡ ἀναφορὰ αὐτή. Ὁ κ. Γιαννόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινότητος Βάχλιας.

§9Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ κ. πρόεδρε, ἔχει ὑποβληθῆ πρὸ 40 ἡμερῶν. Καὶ πάλιν ὅμως πρέπει ν’ ἀναβληθῇ, ἐφ’ ὅσον ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὴν ὀργιάζουσαν ἐν Γορτυνίᾳ ζωοκλοπὴν παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως συστήσῃ ἐκεῖ μεταβατικὸν ἀπόσπασμα, διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ζωοκλοπῆς. Πρὸς τούτοις πρέπει νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὴν ἐκεῖ ἐπιτροπὴν ἀσφαλείας, ὅπως θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸν νόμον περὶ ἐκτοπίσεως τῶν συνεργούντων εἰς ζωοκλοπάς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ μετὰ τῶν πρακτικῶν εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν. Ὁ κ. Ἀναστασίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§11Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ συστήσω κ. Πρόεδρε, ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Βεβαίως ἀναγνωρίζω ὅτι ἔχει καὶ ἄλλας ἀσχολίας, ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν δύναται ν’ ἀναβληθῇ ἐπὶ πλέον ἡ ἀναφορὰ καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἵνα ληφθοῦν τὸ συντομώτερον τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς περιστολὴν τῆς ζωοκλοπῆς. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀπὸ τῆς 15 Ἰουλίου τρέχοντος ἔτους εἰς τρία μικρὰ χωρία τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας ἔλαβον χώραν ζωοκλοπαὶ ἑπτὰ μεγάλων ζῴων καὶ 120 μικρῶν. Φαντασθῆτε τί γίνεται. Ἄς διαβιβασθῇ λοιπὸν τὸ ταχύτερον εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφοριακοῦ ἐλεγκτοῦ Πατρῶν Π. Κατσιλιέρη, περὶ προαγωγῆς του.

§13Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἴπαμε κ. Πρόεδρε ν’ ἀναβληθῇ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπαγγελματιῶν κοινότητος Ἡρακλείας.

§15Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, ἐκτὸς ἐὰν τὸν ἀναπληροῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας.

§16Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ὄχι δὲν ἀντικαθιστῶ τὸν κ. Δοξιάδην.

§17Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν τηλεγράφημα τῆς κοινότητος αὐτῆς ἐκ τοῦ ὁποίου εἰδοποιούμεθα, ὅτι ἐκ τῶν 70 κληρωτῶν, οἱ 40 ἔτυχον ἐτησίας ἀναβολῆς κατατάξεως, λόγῳ τῆς ὑγιεινῆς των καταστάσεως. Εὑρίσκονται καὶ οἱ 40 εἰς κατάστασιν προφυματικήν. Ἡ κατάστασις αὐτὴ κ. Πρόεδρε, εἶναι πολὺ σπουδαία καὶ πρέπει ν’ ἀντιμετωπισθῇ μὲ γενικώτερα μέτρα Κυβερνητικὰ εἰς τὴν Μακεδονίαν. Πρέπει νὰ προλάβωμεν τὸν τόπον ἐκεῖνον ἀπὸ μίαν καταστροφήν, ἀπὸ ἕνα κατακλυσμὸν προφυματικῆς καταστάσεως. Ἀλλ’ ἐφόσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἀπουσιάζει, παρακαλῶ κ. Πρόεδρε ν’ ἀναβληθῇ ἐὰν εἶναι δυνατόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κλητήρων πρωτοδικείου Σερρῶν.

§19Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ ἁπλῶς τὴν ἀναφοράν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέλφος.

§21Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Φλωριᾶς καὶ Κωνσταντόπουλος συνιστῶσι. Ὅλοι λοιπὸν οἱ ἐγγεγραμμένοι συνιστῶσι τὴν ἀναφοράν. Οἱ κ. κ. Θεολογίτης, Καρυωτάκης, Μπακάλμπασης, ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Κομοτινῆς. Διαγράφεται. Ὁ κύριος Ζερβός, ἐπὶ ἀναφορᾶς γηγενῶν καὶ προσφύγων Δοξάτου.

§23Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις συστάσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις πληροφοροῦμαι, ὅτι ἔλαβε μέτρα διὰ τὴν ὑπόθεσιν περὶ τῆς ὁποίας ἡ ἀναφορά.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ αἰτήσεως ἐπαγγελματικοῦ σωματείου ἀρβυλλοποιῶν.

§25Π. ΦΛΩΡΟΣ. Οἱ ἀρβυλλοποιοὶ διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν ἀναφορᾶς των, αἰτοῦνται ὅπως κατὰ προτίμησιν παντὸς ἄλλου, ἀνατίθεται εἰς αὐτοὺς ἡ κατασκευὴ τῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ ἀρβυλλῶν καὶ τσαρουχίων, παραπονοῦνται δὲ ὡρισμένως, ἔτι πολλοὶ τῶν ἐπιχειρηματιῶν οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἐτῶν ἀναμιγνύονται καὶ ἀναλαμβάνουσι τὴν κατασκευὴν τῶν ἀρβυλλῶν, σήμερον ἐπειδὴ εἶδον τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶναι λαϊκώτεραι, ἐνεφανίσθησαν ὡς κεφαλαιοῦχοι οἱ κύριοι αὐτοὶ ἐπιχειρηματίαι καὶ λέγουν ὅτι ἡμεῖς παρουσιάζομεν ἄρβυλλα μηχανοποίητα. Τὸ τοιοῦτον εἶναι δόλωμα διὰ νὰ ἀπατηθῇ ἡ ὑπηρεσία καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα δοθῇ παραγγελία εἰς αὐτούς, κατὰ τὴν ἀντίληψίν των, προτιμουμένων τῶν μηχανοποιήτων ὑποδημάτων τοῦ στρατοῦ, θ’ ἀνατεθῇ δὲ πλέον ἡ κατ’ ἀποκοπὴν ὁλικὴ προμήθεια τῶν ἀρβυλλῶν εἰς αὐτούς. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἐνθυμῆσθε κατὰ τὴν τελευταίαν ἐν Ἰωαννίνοις ἐπίσκεψίν σας, ἐνεφανίσθησαν τεχνῖται ἀρβυλλοποιοί, τεχνῖται τσαρουχοποιοὶ καὶ τεχνῖται βυρσοδέψαι καὶ σᾶς ἐζήτησαν προστασίαν δι’ οἰκονομικῆς συνδρομῆς καὶ ὅτι ἡ παρέμβασίς μου σᾶς εἶχε δώσει μίαν λύσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον εἰπῆ εἰς ὑμᾶς, ὅτι κύριε Πρόεδρε, δυνάμεθα αὐτοὺς νὰ τοὺς προστατεύσωμεν κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: Θέλομεν τσαρούχια γιὰ τοὺς εὐζώνους, θὰ τὰ φτιάξωμεν εἰς τὰ Γιάννενα, εἰς τὴν Ἄρταν, εἰς τὰ Τρίκκαλα, ὅπου εἶναι θαυμάσιοι τεχνῖται, θέλομεν ἄρβυλλα διὰ τὸν στρατόν, θὰ τὰ φτιάξωμεν εἰς τὰ Γιάννενα ἢ ἀλλοῦ. Ὅταν ἤμην βουλευτὴς ἄλλοτε, εἶχεν ἀνατεθῆ διὰ τὰ ἄρβυλλα τοῦ στρατοῦ τῶν Ἰωαννίνων, ἡ κατάστασις ὡρισμένου ποσοῦ καὶ εἰς τεχνίτας τῶν Ἰωαννίνων· ὅταν παρελήφθησαν εὑρέθησαν ὅτι ἦσαν ἀρίστης ποιότητος. Ἐδῶ δυστυχῶς ἐμφανίζονται διάφοροι ἔμποροι ἐκμεταλλευταὶ τῶν δυστυχῶν ἐργατῶν, δὲν τοὺς ἀφίνουν μικρὸν περιθώριον, τοὺς ἀφίνουν μόνον νὰ τρώγουν ψωμί, ἐλῃᾶ καὶ τυρί· διατὶ τάχα ν’ ἀναλάβουν οἱ ἐργολάβοι τὴν κατασκευὴν τῶν ἀρβυλλῶν καὶ οἱ ἄλλοι νὰ πεινοῦν;

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἴσως δὲν θὰ κάμνουν καλὴν ἐργασίαν.

§27Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ζητήσατε τὰς ἐκθέσεις καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι κατεσκευάσθησαν ἄριστα ἀπὸ ἐργάτας θέλοντας νὰ ἐξοικονομίσωσι τὸν ἄρτον τῶν οἰκογενειῶν των καὶ νὰ ἔχωσιν μικρὸν περιθώριον, μείζονος ἡμερομισθίου. Τὰ κατασκευασθέντα ἦσαν ἀρίστης ποιότητος.

§28Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς ὅλους τοὺς συνεταιρισμούς, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγένοντο συστάσεις ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐδόθη ἀνάλογος ἐργασία. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν τσαρουχιῶν, ἔδωσα διαταγὴν νὰ κατασκευασθῶσι εἰς τὰ Γιάννενα καὶ εἰς τὸ Ἀγρίνιον.

§29Π. ΦΛΩΡΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Ἄρταν νὰ δώσητε διαταγὴν καὶ εἰς τὴν Κόνιτσαν, ὅπου κατασκευάζουν τσαρούχια νὰ πετῶσι, σὰν αὐτὰ τὰ τέλεια τῶν εὐζώνων. Ἔκλεισαν τὰ μαγαζιά των, ἦσαν δέκα μαγαζιὰ καὶ τὰ ἔκλεισαν διότι, αἱ γυναῖκες αἱ ὁποῖαι ἐφόρουν τσαρούχια, δὲν φοροῦν τώρα, διότι πῆγαν τὰ αὐτοκίνητα καὶ φοροῦν παπούτσι μὲ τακοῦνι. Ν’ ἀποφύγητε κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ δόλωμα τῶν μηχανοποιήτων. Ὁ δυστυχὴς ἐργάτης ἐργάζεται μὲ τὸ τσαρουχοσουβλὶ καὶ δὲν ἔχει μηχανήματα, λέγουν δὲ καὶ εἰς τὴν ἀναφοράν των, ὅτι χάρις εἰς τὰς λαϊκὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐδώσατε παραγγελίαν διὰ κατασκευὴν 100 χιλιάδων.

§30Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τοὺς ἔδωκα παραγγελίαν διὰ 100 χιλιάδες.

§31Π. ΦΛΩΡΟΣ. Τὸ ὁμολογοῦν καὶ ἐκφράζουν τὰς εὐχαριστίας των.

§32Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐκτὸς τῶν ὑπαρχόντων τεχνιτῶν, ὑπάρχει καὶ συνεργατικὴ ἑταιρία ἐν Λαρίσσῃ, ἡ ὁποία ἱδρύθη πρὸ 3ετίας καὶ τῆς ὁποίας τὰ μέλη ἀνέρχονται πλέον τῶν ἑκατὸ καὶ τῆς ὁποίας τὸ καταστατικόν, ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐδόθη οὔτε ἓν ζεῦγος εἰς τὴν συνεργατικήν.

§33Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι συνεταιρισμοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν.

§34Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Τὸ καταστατικὸν ἔχει ἐγκριθῆ πρὸ 3ετίας καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸν νόμον, νὰ λάβωσι μέρος.

§35Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐξαιρετικῶς τώρα διὰ τὰ τσαρούχια, ἔδωκα ἐντολὴν νὰ κατασκευασθῶσι εἰς τὰ Γιάννενα καὶ εἰς τὸ Ἀγρίνιον.

§36Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Ἄρταν.

§37Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου ἀποστράτων ὁπλιτῶν στρατοῦ καὶ χωροφυλακῆς.

§39Α. ΛΟΥΛΗΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, κατηρτίσθη νόμος περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων ὁπλιτῶν ὑπὸ ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, κατηρτίσθη δὲ ἐπιτροπὴ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἀλλὰ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν καὶ μάλιστα συμπολεμισταί μου, ὑπέβαλον τὰς αἰτήσεις των καὶ τὰ δικαιολογητικὰ ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ σπανίως δυστυχῶς συνεδριάζει ὁσάκις δὲ ἐτοποθέτησε ἐφέδρους εἰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ἀποφάσεις αὐτῆς οὐδέποτε ἐξετελέσθησαν λόγῳ ἀντιδράσεως. Τοιουτοτρόπως πολεμισταὶ ἐπὶ δεκαετίαν, ἀπωλέσαντες ἐξ αἰτίας τοῦ πολέμου τὰς θέσεις των καὶ τὴν σειράν των, μένουν ἄνευ ἐργασίας, διότι τὰς θέσεις των κατέλαβον ἄνθρωποι ἀπόλεμοι. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προσέξῃ περισσότερον εἰς τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ νὰ πιέσῃ ἀφ’ ἑνὸς νὰ συνέρχηται συχνότερον, ἀφ’ ἑτέρου δέ, νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἐκδίδει.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ἐφοριακοῦ ἐλεγκτοῦ Πατρῶν Π. Κατσιλιέρη.

§41Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἡ ἀναφορὰ τοῦ ἐφοριακοῦ τούτου ἐλεγκτοῦ, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζω ὅτι εἶναι δικαία, φαίνεται δὲ ὅτι τὰ παράπονά του εἶναι δίκαια καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐξετάσητε τὸ πρᾶγμα.

§42Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσίν του.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λαγκαδᾶ σχετικῶς μὲ τὰς βοσκάς.

§44Α. ΛΟΥΛΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω πολὺ δικαίαν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς προσφυγικῆς ἑνώσεως Σερρῶν.

§46Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν κ. πρόεδρε, ὅτι πλὴν τῶν ἐμπροθέσμως ὑποβαλλόντων δηλώσεις ἀνταλλαξίμων, ὑπάρχει καὶ εἷς κόσμος ἀρκετὰ σοβαρός, οἱ τῶν ἐκπροθέσμως ὑποβάλλοντες δηλώσεις πρόσφυγες ἀνταλλάξιμοι. Οἱ πρόσφυγες αὐτοὶ ἀνήκουν πρὸ παντὸς εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν καὶ οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν εἰς τὰ ἀπομεμακρυσμένα μέρη. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ταχθοῦν προθεσμίαι δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται μὲν ἀποζημιώσεως, ἀλλ’ ἀπεκλείσθησαν κατὰ τρόπον αὐθαίρετον. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ λησμονηθῇ καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ παραπέμπηται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Εἶναι δίκαιον ἡ Κυβέρνησις νὰ καθορίσῃ ποία θὰ εἶναι ἡ πολιτική της ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ ἂν θὰ πάρουν καὶ αὐτοὶ ἀποζημίωσιν ἢ ὄχι, διότι ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος τὸ ζήτημα παρελκύεται. Διὰ τοῦτο σᾶς ἀπασχολοῦν αἱ προσφυγικαὶ ὀργανώσεις τῆς Μακεδονίας καὶ παρακαλοῦν, νὰ ληφθῇ μέτρον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέλφος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§48Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν κ. πρόεδρε.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλωριᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§50Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Συνιστῶν τὴν ἀναφοράν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον ἐκπροθέσμως δηλώσεις νὰ ἐπιδικασθῶσι καὶ αἱ αὐταὶ διότι θὰ εἶναι ἄδικον νὰ μὴ ἀποζημιωθῶσιν. Λόγῳ τοῦ ὅτι ἀπεμακρύνθησαν ἐκ τοῦ κέντρου, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ὑποβάλωσι τὰς δηλώσεις των ἐμπροθέσμως.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γ. Λέντζου.

§52Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὴν Βουλὴν Γ. Λέντζος, λέγει ὅτι κατόπιν πολυετῶν μόχθων ἀπέκτησεν ἓν χρηματικὸν ἀποταμίευμα, ὅπερ ἔκρινε σκόπιμον, ὅτε ἔμαθε ὅτι τὸ Κράτος δι’ ἐντόκων γραμματίων δίδει 8% νὰ τὸ ἐπενδύσῃ μὲ ἔντοκα γραμμάτια καὶ ἔλαβεν ἀποδείξεις τῶν τοιούτων γραμματίων. Τὰς ἀποδείξεις ταύτας τὰς ἐνεθυμήθη προχθές, ὁπότε ἤθελεν ν’ ἀρραβωνιάσῃ τὴν ἀδελφήν του. Ἀλλ’ ὅταν μετέβη εἰς τὴν τράπεζαν διὰ νὰ πάρῃ τὰ χρήματά του τοῦ εἶπον, ὅτι παρεγράφησαν τὰ γραμμάτια. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον αὐτὸ καὶ πρέπει τὸ ἄδικον τοῦτο νὰ ἐπανορθωθῇ.

§53Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχουσι πολλαὶ παρόμοιαι αἰτήσεις καὶ ἐξετάζομεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ῥυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσαδήμας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§55Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Συνιστῶ κ. πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν. Τονίζω μάλιστα ὅτι δὲν πταίουν οἱ κάτοχοι τῶν γραμματίων, διότι δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῆς προσκλήσεως ἥτις ἦτο γενικὴ καὶ δὲν ἦτο προσωπική, ἀφοῦ τὰ γραμμάτια εἶναι ὀνομαστικά.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδάκης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Βερροίας.

§57Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. πρόεδρε.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσαδήμας, ἐπὶ ἀναφορᾶς ποτοπωλῶν Φλωρίνης.

§59Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Ὡς ἐκ τῆς φορολογίας τῆς ἐπιβληθείσης τελευταίως ἐπὶ τῶν ἀμβύκων, ἐπηνέχθη τελεία καταστροφὴ εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας καὶ ποτοποιούς. Ἤδη, ἂν συμφώνως πρὸς τὴν ἀναφοράν, τροποποιηθῇ ἡ φορολογία καὶ τὸ δημόσιον θὰ ὠφεληθῇ καὶ θὰ ἐξυπηρετηθοῦν καὶ οἱ ἀμπελοκτήμονες καὶ ὅλοι οἱ βιομηχανοποιοῦντες ἢ πωλοῦντες τὰ προϊόντα τῆς ἀμπέλου.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπί ἀναφορᾶς συνεταιρισμοῦ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Χαρβατίου, ὁ κ. Μαντᾶς.

§61Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐπὶ μιᾶς ἀναφορᾶς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Χαρβατίου σχετικῶς, εἶχον ὑποβάλλῃ καὶ ἐπερώτησιν, ζητῶν συγχρόνως καὶ τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλλου σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατὰ τὴν ἐπερώτησιν ταύτην θέλει ἀναπτυχθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, καθ’ ὅσον εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει δημιουργήσει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ οἱ διάφοροι ὑπουργοὶ οἱ διελθόντες ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο. Θέλομεν ἴδῃ κατὰ τὴν συζήτησιν ὅτι τρεῖς διάφοροι ὑπουργοὶ ἐξέδιδον τρεῖς διαφόρους διαταγάς, εὐτυχῶς εἶναι παρόντες καὶ οἱ τρεῖς ὑπουργοὶ καὶ θέλει ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, ποῖος ἐκ τῶν ὑπουργῶν αὐτῶν ἔχει δίκαιον. Εἶναι ὁ κ. Νάκος, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς δημοκρατικῆς ἑνώσεως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἐν περιλήψει θὰ σᾶς εἴπω, πῶς ἔχει τὸ ζήτημα. Πρόκειται περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν εἰς τὸ κτῆμα Χαρβάτι τοῦ ⅓ τοῦ Καλλιφρονᾶ. Εἰς τὸ κτῆμα αὐτὸ ἀπεκαταστάθησαν ἀκτήμονες μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦσαν πρόσφυγες. Μετὰ παρέλευσιν διετίας ἀπὸ τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς παραδόσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους τῆς νομῆς, καὶ τῆς πληρωμῆς ὑπ’ αὐτῶν εἰς τὸ ταμεῖον παρακαταθηκῶν μισθώματος, συμφώνως τῷ νόμῳ, ἐξεδόθη ἡ πρώτη διαταγὴ ἐκ μέρους τοῦ τότε ὑπουργοῦ κ. Νάκου διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπετο ἡ ἑκουσία πώλησις εἰς τὸν ἰδιοκτήτην μέρους τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος κτήματος, εἰς ὃ εἶχον ἐγκατασταθῆ ἀκτήμονες πρόσφυγες καὶ γηγενεῖς. Τῆς διαταγῆς ταύτης ἐπηκολούθησεν ἑτέρα διαταγὴ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς δημοκρατικῆς ἑνώσεως, τότε ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, διὰ τῆς ὁποίας οὗτος ἔδιδεν δικαίωμα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, νὰ πωλήσῃ καὶ ἄλλο τμῆμα τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος αὐτοῦ κτήματος. Μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς διαταγῆς ταύτης, ὁ ἀρχηγὸς τῆς δημοκρατικῆς ἑνώσεως, προκληθεὶς ὑπ’ ἐμοῦ, εἶπεν τὰ ἑξῆς: «Ἐξέδωκα τὴν διαταγὴν ταύτην, διότι ἠπατήθην παρὰ τῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ τῆς ὑπηρεσίας δὲ ταύτης θέλω λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐμπρέπει εἰς ἕνα Κράτος». Ἦλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ εἶπεν ἐνώπιον τῆς βουλῆς ὅτι ἠπατήθη παρὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐξέδωκεν διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας ἦρε τὴν προηγουμένην αὐτοῦ διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας εἶχε δοθῆ ἡ ἄδεια ἑκουσίας πωλήσεως εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Ἦλθεν καὶ ὁ νῦν ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ἀντὶ νὰ ἐπαναφέρῃ ὁπωσδήποτε τὰ πράγματα εἰς μίαν κανονικὴν γραμμήν, ὥστε νὰ μὴ εὑρισκώμεθα σήμερον μεταξὺ τῆς πάλης τῶν δύο χωρίων ἐκ τῆς ὁποίας ἀπειλεῖται κίνδυνος διασαλεύσεως τῆς τάξεως, ἦλθε λέγω, ὁ νῦν κ. ὑπουργὸς καὶ ἀνῄρεσεν τὴν διαταγὴν τοῦ πρώην ὑπουργοῦ κ. Παπαναστασίου. Οὕτω ἔχει δημιουργηθῆ μία ἀνώμαλος κατάστασις. Οἱ καλλιεργηταὶ ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει παραχωρηθῆ τὸ κτῆμα, ἔχουν σπείρει χίλια στρέμματα. Μετὰ δὲ τὴν διαταγὴν ἐλήφθησαν προσωρινὰ μέτρα ἐκ μέρους ἐκείνων εἰς τοὺς ὁποίους ἐπωλήθη τὸ κτῆμα, κινδυνεύει δὲ σήμερον νὰ ἐπέλθῃ σύρραξις μεταξὺ τῶν δύο χωρίων, διότι οἱ ἀγορασταὶ θέλουν νὰ ἐκτελέσουν τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐπῆραν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Συνεπείᾳ ὅλων αὐτῶν, ἔχει δημιουργηθῆ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς δὲν προεῖδον οἱ διάφοροι ὑπουργοί, παρ’ ὅλας τάς συστάσεις, παρ’ ὅλας τὰς παρακλήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα εἰς αὐτούς, ὅπως μὴ ἐκδίδουν διὰ τὴν διαφορὰν αὐτὴν ἀντιφατικὰς διαταγάς. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ δεχθῇ ὅπως ἡ ἐπερώτησις συζητηθῇ τὴν Παρασκευὴν πρώτη, ἵνα ἐκτεθῇ ἐν πλάτει τὸ ζήτημα, μορφώσῃ δὲ ἡ Βουλὴ γνώμην ἐπὶ τῆς ὅλης αὐτῆς καταστάσεως τῆς δημιουργηθείσης καί ἴδω πῶς ἀντιλαμβάνωνται αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι τὴν ἐργασίαν αὐτήν, αἱ ὁποῖαι μέχρι σήμερον κατώρθωσαν τοῦτο μόνον, νὰ μὴ ἔχουν ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀγρότας, ἀλλὰ νὰ τοὺς ἔχουν εἰς μίαν διαρκῆ κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ γνωρίζουν, τί ἔχουν καὶ τί τοὺς ἐδόθη παρὰ τοῦ Κράτους. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, διὰ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, μέχρις οὗ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ληφθῇ νομοθετικόν τι μέτρον.

§62Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν ἔχετε τὴν ἀναφοράν, ἢ θὰ τὴν ὑποβάλλῃ τὸ προεδρεῖον;

§63Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὴν ἔχει τὸ Προεδρεῖον, ἔχω ζητήσει μάλιστα καὶ τὴν κατάθεσιν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων.

§64Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπιφυλλάσσομαι ν’ ἀπαντήσω, ὅταν θὰ γίνῃ συζήτησις τὴν Παρασκευήν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος, ἐπὶ αἰτήσεως ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ Παλιοσέλη.

§66Π. ΦΛΩΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργόν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης, ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου ἀλληλεγγύης ἀποστράτων ἀξιωματικῶν.

§68Α. ΛΟΥΛΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. πρόεδρε.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§70Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι μακρὰν πάσης ἀμφισβητήσεως, ὅτι πλεῖστοι τῶν ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος ἀξιωματικοὶ, ὀφείλουν τὴν ἀπομάκρυνσίν των ἀποκλειστικῶς καὶ καθαρῶς εἰς λόγους πολιτικούς. Ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπὶ παραδείγματι ἐξεδήλωσαν πολιτικὰς ἀντιλήψεις, ἢ τὴν προτίμησίν των ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης καταστάσεως, δὲν εἶναι δίκαιον οὕτω, δικαιολογημένον νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ ὑφίστανται καὶ σήμερον ἀκόμη τὰς τόσον δεινὰς συνεπείας τῆς ἀντιθέσεως τῶν πολιτικῶν των φρονημάτων, εἰς ἐποχὴν τῆς καταστάσεως τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. προέδρου της, εἰσηγεῖται καὶ ἐπισπεύδει τὴν ψήφισιν νομοθετημάτων καὶ θεσμῶν προωρισμένων νὰ θεραπεύσωσι καὶ τὴν ἐλαχίστην ἀδικίαν. Συγκεκριμμένως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἶναι τόσον ἐπιβεβλημένη ἡ θεραπεία τοῦ ἀδίκου αὐτοῦ καὶ τόσον ἀντιληπτὴ εἰς πάντας, ὅσον εἶναι δυσχερὴς ἡ ἀνεύρεσις καὶ ἡ προσαρμογὴ πρὸς τὸ ἐπάγγελμα τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ὅλον τὸ σφρῖγος τὸ νεανικόν, ὅλην τὴν δραστηριότητα τὴν νεανικήν, ἀφιέρωσαν εἰς τὸ ἐπάγγελμα αὐτό, ἐπάγγελμα πρὸς τὸ ὁποῖον τοὺς ἔφερεν, ὄχι ἡ ἀνάγκη βιοπορισμοῦ τόσον, ὅσον μία ἐσωτερικὴ τάσις καὶ μία ἐπιθυμία πρὸς ὑψηλότερα ἰδεώδη. Ὅταν καθ’ ἑκάστην ἐν τῷ κοινωνικῷ μας βίῳ, συναντῶμεν νέους ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς διαφόρους ἑταιρίας καὶ βιομηχανικὰς ὑπηρεσίας καὶ ἐργάζονται χειρωνακτικῶς, μὲ τετριμμένην περιβολήν, μὲ ἀλλοιωμένην τὴν φυσιογνωμίαν ἐκ τῆς ἀπογνώσεως, φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ὁ ὁποῖος νὰ μὴ αἰσθάνεται θλῖψιν καὶ δυσφορίαν διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτῆς ὑπὲρ ἀνορθώσεως πολλῶν ἀδίκων, δὲν θὰ παρίδῃ καὶ τὴν λῆψιν μέτρων σχετικῶν καὶ μὲ τὸ ζήτημα αὐτό.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαμούζης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν διευθυντῶν θεάτρων Θεσσαλονίκης.

§72Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Οἱ διευθυνταὶ τῶν κινηματογράφων, λαβόντες ἀφορμὴν ἐκ τοῦ τύπου τῆς Θεσσαλονίκης, δημοσιεύσαντος ὅτι ἐπίκειται νέα φορολογία τῶν κινηματογράφων, διαμαρτύρονται κατὰ τῆς τοιαύτης φορολογίας. Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ Βουλή, εἶναι διατεθειμένη νὰ ψηφίσῃ μίαν τοιαύτην φορολογίαν, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, ὅτι ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν κινηματογράφων, ἀνέρχεται εἰς 60%, πᾶσα δὲ νέα τοιαύτη φορολογία, θὰ φέρῃ εἰς ἀδιέξοδον πάντας καὶ θὰ ἀναγκασθῶσιν νὰ κλείσωσι τὰ κέντρα των. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προβῇ εἰς τὰς ἐνδεικνυομένας ἐνεργείας.

§73Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔγινε οὔτε δύναται νὰ γείνῃ, σκέψις περὶ αὐξήσεως αὐτῆς τῆς φορολογίας.

§74Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Ὁ τύπος Θεσσαλονίκης δημοσιεύει ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ νέα φορολογία.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρυωτάκης.

§76Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ διὰ τοὺς ὑπὸ τοῦ νόμου 340 ἀνεγνωρισμένους δημοδιδασκάλους ἀποφοίτους Γυμνασίου. Οὗτοι εἶναι οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν Τουρκίᾳ καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκράτησαν τὴν παιδείαν ἐν Τουρκίᾳ. Ἔχει ὑποβάλλει ἡ ὁμοσπονδία τῶν δημοδιδασκάλων ἓν ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς παιδείας, ὅτι δηλαδὴ ζητοῦν ἐξομοίωσιν καὶ ὡς πρὸς τὴν προαγωγὴν καὶ ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν μὲ τοὺς ἀποφοίτους τῶν κρατικῶν διδασκάλων.

§77Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπάρχει νόμος ὅστις ἔχει καθορίσει κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, καλῶς τοῦτο.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λύρας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπιμελητηρίου Σπάρτης.

§79Θ. ΛΥΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐγκρίνητε τὸ ταχύτερον μίαν μικρὰν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπιβάλλει τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Λακωνίας, διότι εἶναι ἀρτισύστατον καὶ δὲν δύναται ν’ ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ ἄνευ αὐτῆς.

§80Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἐπιβάλω ἓν πρόσθετον βάρος, τὸ ὁποῖον προστιθέμενον εἰς τὴν ἄλλην φορολογίαν, τὴν καθιστᾷ δυσβάστακτον. Τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ἠλ. Ἀποσκίτης, Γρ. Τηλικίδης, Γ. Σίδερης, Ι. Κεραμεύς, Αὔγ. Θεολογίτης, Ε. Καρυωτάκης, Ι. Μιχαὴλ, Γ. Βοραζάνης καὶ Α. Λαζαρίδης, παρακαλοῦν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους δι’ οὓς καθυστερεῖται ἐπὶ ἓν καὶ πλέον ἔτος ἡ ἐκτέλεσις τῆς ὑποχρεώσεώς του τῆς ἀπορρεούσης ἐκ ρητῆς διατάξεως τοῦ νόμου 3616 καθ’ ἣν ὑποχρεοῦται νὰ συμπληρώνῃ τὰ κενὰ εἰς ὅλους τοὺς βαθμοὺς ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν τετράκις τοῦ ἔτους. Λόγοι οἰκονομίας δὲν συντρέχουν δυνάμενοι νὰ χρησιμεύσουν ὡς ἐπιχείρημα μὴ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου, διότι οἱ προαχθησόμενοι, εὐάριθμοι ἄλλως τε λαμβάνουν ἤδη τὸν μισθὸν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, ὡς ἔχοντες ὑπερτριετίαν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν συμφώνως τῷ νόμῳ 3102. Τὸ ἀντίθετον συνέβη μὲ τὰς γενομένας ἐσχάτως προαγωγὰς ὑποστρατήγων, δι’ ὧν ὄντως ἐπεβαρύνθη ὁ προϋπολογισμός. Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τ’ ἀνωτέρω ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ ἀντικτύπου ὃν ἔχει εἰς βάρος τοῦ γοήτρου τοῦ Κράτους, ἡ μὴ ἐφαρμογὴ τῶν ἰσχυόντων νόμων δι’ οἱουσδήποτε λόγους σκοπιμότητος καὶ παρακαλοῦμεν αὐτόν, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος. Ὁ κ. Παπαθανάσης, ἐπὶ ἀναφορᾶς σωματείου καπνεργατῶν Μεσολογγίου.

§82Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀπὸ 6 μηνῶν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἐξορίᾳ ὁ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ σωματείου καπνεργατῶν, ἕνας ἄνθρωπος ὅστις ὄχι μόνον δὲν διαπνέεται ἀπὸ ἀνατρεπτικὰς τάσεις, ἀλλ’ ἀντιθέτως εὑρίσκετο εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν ὑπὸ τῆς τῆς πολιτείας καὶ παρέσχον ὑπηρεσίας. Πρόκειται περὶ φιλησύχου καὶ εἰρηνικοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιζητεῖ κοινωνικὰς μεταρρυθμίσεις. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ ἐπανέλθῃ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ἄνθρωπος ἀπὸ τὴν ἐξορίαν.

§83Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκτελεῖ, ὅπως γνωρίζητε, τὰς ἀποφάσεις τῶν ἐπιτροπῶν ἀσφαλείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§85Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὰ ἑξῆς δύο νομοσχέδια 1) «περὶ συστάσεως ὑπηρεσίας ὑποβρυχίων» καὶ 2) «περὶ ἐπιδομάτων διακριτικῶν στοιχείων εἰδικότητος, τροφοδοσίας καὶ ἀδειῶν τῶν ὑπηρετούντων ἐπὶ τῶν ὑποβρυχίων». Τὰ νομοσχέδια ταῦτα μεταρρυθμίζουσιν ἐν μέρει δύο νομοθετικὰ διατάγματα, τὸ πρῶτον τῆς δικτατορίας καὶ τὸ ἄλλο τοῦ 1926. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν ὑπηρεσίας ὑποβρυχίων καὶ ἔχει ὡς κύριον σκοπὸν νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, ἰδίως δὲ νὰ συστήσῃ ἀνώτερον συμβούλιον ὑποβρυχίων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ γνωμοδοτήσῃ διὰ τὰς παραγγελίας τῶν ὑποβρυχίων. Τὰ δύο αὐτὰ νομοσχέδια ρυθμίζουν μίαν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος καὶ ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν μικρὰν ἐπὶ πλέον δαπάνην, ὅμως ἀπαραίτητον, καθόσον τὰ ὑποβρύχια εἶναι ἓν ὅπλον κοινόν. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ ὁρίσῃ, μετὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν νομοσχεδίων εἰς τὴν ἐπιτροπήν, μίαν προθεσμίαν σύντομον, δέκα ἡμερῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐκθέσεών των, διότι διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, δυστυχῶς σήμερον αἰσθανόμεθα μεγάλας δυσχερείας διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συντηρήσωμεν τὰ ὑποβρύχια. Ἔγινε μία παραγγελία εἰς τὸ παρελθὸν ὑποβρυχίων, χωρὶς νὰ προνοήσουν περὶ τοῦ προσωπικοῦ καὶ χωρὶς δυστυχῶς νὰ ἔχουν προνοήσῃ, οὔτε περὶ συνεργείων. Ὡς ἐκ τούτου, καθίσταται ἀμφίβολον, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῶσιν τὰ ὑποβρύχια.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν καὶ τάσσεται δεκαήμερος προθεσμία διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμά της. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3342 περὶ μέτρων προστασίας τῶν σεισμοπαθῶν Κορινθίας». Ὁ κ. Σαμαρᾶς εἰσηγητής, ἔχει τὸν λόγον.

§87Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ὡς γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, μεταξὺ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν πρὸς προστασίαν τῶν ἀτυχῶν σεισμοπαθῶν τῆς Κορίνθου, ἦτο καὶ ὁ ψηφισθεὶς νόμος 3612 τοῦ Ἰουλίου 1928, ὁ ὁποῖος ἐν ἄρθρῳ 2 λέγει τὰ ἑξῆς: «Αἱ περὶ ἐνοικιοστασίου κλπ.». (ἀναγινώσκει). Ὁ νόμος οὗτος παρεξέκλινε τῆς δικαίας βάσεως τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀπ’ ἀρχῆς, τοῦ νὰ προστατεύσῃ τοὺς ἐνδεεῖς ἐκ τῶν σεισμοπαθῶν Κορίνθου, διότι ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἐπροστατεύοντο πάντες οἱ ἐκ Κορίνθου ὁπωσδήποτε σεισμοπαθεῖς καὶ μὴ εὔποροι εἴτε ἄποροι. Πρὸς διόρθωσιν τοῦ ἀτόπου αὐτοῦ ὑπεβλήθη τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου εἰς τὸ ἄρθρον 1ον ἐδάφ. 1ον ὁρίζεται ὅτι: (ἀναγινώσκει τοῦτο) «Αἱ περὶ ἐνοικιοστασίου κ.λ.π.». Κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ ἐπιτροπῇ, εὑρέθη ὅτι καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, δὲν ἀποφεύγομεν τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἐκ τοῦ πρώτου νόμου, δηλαδὴ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου, προστατεύονται καὶ πάλιν πάντες οἱ ἐκ Κορίνθου καταγόμενοι, εἴτε εὔποροι, εἴτε, ἄποροι ἐπὶ πλέον δὲ οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια, διὰ τοὺς ἀπόρους μισθωτάς, τῶν ἐκ Κορίνθου καταγομένων ἐκμισθωτῶν. Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἔθεσεν ὡς βάσιν, ὅτι βεβαίως πρέπει νὰ ὑποστηριχθῶσιν.

§88Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ ἐπροσέξατε εἰς τὸ ἄρθρον 3. Ὁ πρῶτος νόμος ἔλεγε, ὅτι οἱ καταγόμενοι ἐξ ὁλοκλήρου τῆς Κορινθίας ἡ ὁποία ἔχει 12 δήμους ἐπροστατεύοντο, εἴτε κατήγοντο ἀπὸ σεισμοπαθῆ μέρη, εἴτε ὄχι. Ὁμολογουμένως αὐτὴ ἡ διάταξις, ἦτο τόσον εὐρεῖα, ὥστε ἔφερεν ἀνωμαλίας, διότι δὲν ἐπρόκειτο νὰ προστατεύσῃ πράγματι ἀτυχήσαντας. Ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, περιορίζεται ἐκ τῶν 12 δήμων τῆς Κορινθίας μόνον εἰς τοὺς 2. Εἰς τὸν δῆμον Κορίνθου καὶ εἰς τὸν δῆμον Περαχώρας, δηλαδὴ εἰς τὰς πραγματικὰς πόλεις, ὅπου ἔγιναν αἱ καταστροφαί.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν ἐκάθηντο εἰς τὴν Κόρινθον καὶ δὲν εἶχαν σπίτι στὴν Κόρινθον παρὰ εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι ἁπλῶς εἶναι Κορίνθιοι, ἀξιοῦν νὰ ὠφεληθοῦν καὶ αὐτοὶ ἐκ τοῦ νόμου; Αὐτὸ δὲν εἶναι δεκτόν.

§90Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Κατάγομαι ἀπὸ τὴν Σπάρτην καὶ ἔχω τὸ σπίτι μου εἰς τὴν Κόρινθον ποῦ κατεστράφη. Δικαιοῦμαι ἐγὼ τοῦ εὐεργετήματος;

§91Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ἄν εἶσθε εὔπορος δὲν δικαιοῦσθε. Ἡ ἐπιτροπὴ κατόπιν μακρᾶς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἔθεσεν ὡς βάσιν, ὅτι παρ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν τὴν ὁποίαν αἰσθανόμεθα πάντες πρὸς τοὺς ἀτυχήσαντας σεισμοπαθεῖς τῆς Κορίνθου, ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ γενικοῦ μέτρου τοῦ ὁποίου τὰ βάρη θὰ φέρωσιν πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες, ἀλλὰ ὡρισμένοι μισθωταὶ οἱ ὁποῖοι συνέπεσεν νὰ εἶναι μισθωταὶ Κορινθίων ἰδιοκτητῶν, ἐθεώρησεν ὅτι βάσις τοῦ νέου νομοσχεδίου, ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ἡ μὴ εὐπορία τοῦ ἐκμισθωτοῦ τοῦ ἐκ Κορίνθου καταγομένου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἀπορία τοῦ μισθωτοῦ, διὰ νὰ μὴ δημιουργήσωμεν νέαν τάξιν θυμάτων τῶν ἀπόρων τούτων μισθωτῶν. Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, παρουσιάσθη πλῆθος γυναικῶν χηρῶν, ὀρφανῶν αἱ ὁποῖαι ἐκ τῆς ἐμφανίσεως αὐτῶν ἐφαίνοντο, ὅτι ἦσαν ἐντελῶς ἐνδεεῖς καὶ ἑπομένως ἐβλέπαμεν ὅτι δημιουργοῦμεν νέαν τάξιν τῶν πασχόντων ἀνθρώπων. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἔθεσεν ὡς βάσιν, ὅτι δέον νὰ προστατευθῶσιν ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, οἱ ἄποροι ἐκ τῶν πραγματικῶν σεισμοπαθῶν καὶ οὐχὶ κατὰ παντὸς μισθωτοῦ, ἀλλὰ κατὰ μισθωτοῦ μὴ ἀπόρου, ὡς τοιοῦτον δὲ μισθωτήν, ἐχαρακτηρήσαμεν τὸν ἔχοντα μετὰ τῶν οἰκείων αὐτοῦ, μέχρι τῆς ἡμέρας τῶν σεισμῶν, εἰσόδημα 7.000 δραχμῶν μηνιαίως, διὰ δὲ τὸν ἐκμισθωτὴν τὸν ἐκ τῶν καταστραφέντων μερῶν καταγόμενον, ἐλάβομεν ὡς βάσιν τῆς ἀπορίας του, νὰ ἔχῃ μηνιαῖον εἰσόδημα, κάτω τῶν 1000 δραχμῶν.

§92Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐκάνατε ἕνα λάθος. Εἰς τὸν μισθωτὴν τὸν ἐξούμενον ἠμποροῦμεν νὰ ὑπολογίσωμεν τὸ εἰσόδημα τὸ σημερινὸν εἰς τὸν ἐκμισθωτὴν πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν τὸ εἰσόδημα τὸ σημερινὸν καὶ ὄχι τὸ εἰσόδημα τὸ τότε.

§93Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ἐλάβαμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπειδὴ δυνατὸν νὰ γίνουν καταστρατηγήσεις, δηλαδή, ν’ ἀφαιρέσουν οἰκείους ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐλαττώσουν τὸ εἰσόδημά των, δι’ αὐτὸ εἴπομεν ὅτι οἱ οἰκεῖοι ἔπρεπε νὰ κατοικοῦν κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν σεισμῶν δηλαδὴ τὴν 23ην Ἀπριλίου τοῦ 1928.

§94Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Ἄν ὑπάρχῃ ἡ ἀπορία τοῦ ἐκμισθωτοῦ καὶ ὁ μισθωτὴς ἔχει 6.000, τί θὰ γίνῃ;

§95Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Θὰ μείνῃ ἀσφαλῶς.

§96Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Θὰ εἶναι ἄδικον.

§97Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ἐγένετο σκέψις νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας, ἀλλ’ ἐὰν εἰσερχώμεθα εἰς τὰς λεπτομερείας, θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ἕνα νέον ἐνοικιοστάσιον. Βεβαίως ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἑνὸς νόμου εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψουν ἀπρόβλεπτα ἄτοπα, ἀλλὰ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, δὲν θὰ συγκρίνηται τοῦτο μὲ τὰς δημιουργουμένας ἀδικίας ἐὰν προεβαίνωμεν εἰς τροποποιήσεις τοῦ ἰσχύοντος ἐνοικιοστασίου. Ἐλάβομεν δὲ ὡς βάσιν τὴν σχετικὴν ἀπορίαν τοῦ ἑνὸς καὶ τὴν σχετικὴν ἀπορίαν τοῦ ἄλλου. Δὲν ἐλάβομεν ὡς βάσιν τὴν ἀπορίαν τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἀλλὰ ὁρίζομεν εἰδικὴν ἐν τῷ νόμῳ τοιαύτην.

§98Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Εἰδικῶς διὰ μίαν χήραν σεισμοπαθῆ ἡ ὁποία ἔχει ὁλόκληρον οἰκογένειαν νὰ προστατεύσῃ, ἡ ἄλλη εἶναι ἄγαμος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐλάβατε τὸ ἴδιον μέτρον.

§99Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν τοιαῦται λεπτομέρειαι εἰς ἕναν ὡρισμένον νόμον. Κατὰ τὴν βάσιν ταύτην κύριοι βουλευταί, ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ προτείνῃ ὅπως τὸ μὲν πρῶτον ἄρθρον τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει τὸ τροποποιηθὲν ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου). «Αἱ περὶ ἐνοικιοστασίου διατάξεις κλπ. δὲν ἰσχύουν ἐπὶ ἀστικῶν ἀκινήτων ἀνηκόντων πρὸ τῆς 23 Ἀπριλίου 1928 εἰς πρόσωπα κ.λ.π.» Ἐθέσαμεν αὐτό, διότι μᾶς κατηγγέλθησαν πολλὰ καὶ εἰδικῶς πολλοὶ μὴ Κορίνθιοι ἠγόρασαν ἀκίνητα μετὰ τὴν 23 Ἀπριλίου 1928 καὶ τὰ ἐκμεταλλεύθησαν ἐξώνοντες τοὺς μισθωτάς. Ἡ δευτέρα περίπτωσις κύριοι βουλευταὶ δὲν ὑπῆρχε ἐν τῷ νόμῳ τῷ πρώτῳ. Δηλαδὴ προτείνονται δύο τάξεις ἀνθρώπων. Ἢ πρέπει νὰ εἶναι Κορίνθιος νὰ κατάγεται δηλαδὴ ἐκ Κορίνθου, νὰ ἔχῃ οἰκίαν ἡ ὁποία νὰ κατέρρευσε ἀδιαφόρως ποῦ κατοικεῖ ἢ πρέπει νὰ κατώκει μονίμως ἐν Κορίνθῳ ἓν ἔτος πρὸ τῶν σεισμῶν. Ἡ δευτέρα περίπτωσις δὲν ὑπῆρχε ἐν τῷ πρώτῳ νόμῳ, ἀλλὰ τὴν ἐθεωρήσαμεν δικαιοτάτην, διότι ἕνας ἐπαγγελματίας ὁ ὁποῖος κατῴκει μονίμως ἐν Κορίνθῳ, θὰ ὑπέστη καταστροφὰς τοιαύτας, ὥστε νὰ δικαιοῦται μιᾶς τοιαύτης προστασίας.

§100Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὶ ἐννοεῖτε μὲ τὴν λέξιν «καταστροφή»;

§101Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Καὶ περὶ αὐτοῦ ἐγένετο συζήτησις καὶ εἴπομεν ἐὰν κατεστράφη εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ κατέστη ἀκατοίκητος.

§102Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχομεν συζήτησιν μὲ ἕναν δικαστὴν καὶ μοῦ ἐγεννήθη αὐτὴ ἡ ἀπορία, διότι μοῦ λέγει τὶ θὰ πῇ «κατεστράφη», πρέπει νὰ πέσῃ κάτω.

§103Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Εἴπομεν νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «καταστᾶσα ἀκατοίκητος». Ἀλλὰ ὅπως γνωρίζητε οὐδεμία οἰκία ἐν Κορίνθῳ ἔμεινε ὀρθὴ οὔσα κατοικήσιμος.

§104Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «μὴ κατοικήσιμος».

§105Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. (Ἀναγινώσκει).

§106Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅσοι ἔχουν ἑπτὰ χιλιάδας τοὺς θεωρεῖτε πένητας;

§107Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Δὲν τοὺς θεωρῶ ἐντελῶς πένητας, ἀλλὰ ὄχι καὶ εὐπόρους, διότι ἐὰν ἔχουν 6 χιλιάδας θὰ καταστοῦν δυστυχεῖς διότι θὰ τοὺς πετάξουν ἔξω.

§108Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). 7 χιλιάδας πέρνει ὁ Ἀρεοπαγίτης.

§109Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα συζητήσεως· ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ ἂς τὸ κάμῃ ὀλιγώτερον. Τὰ ἄλλα ἄρθρα τὰ διατηρεῖ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ μόνον τὸ 3 ἄρθρον τὸ ἀναγράφει καὶ τὸ προσθέτει εἰς τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ δευτέρου ἄρθρου.

§110Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν θεωρῆτε χρήσιμον διὰ νὰ ἀνακουφισθοῦν οἱ μέλλοντες νὰ ἐξωσθῶσιν, διατὶ δὲν λέγετε εἰς τὸ ταμεῖον αὐτῶν καὶ τὴν ἄλλην περίπτωσιν, ἀφοῦ δέχεσθε τὴν ὕπαρξιν τῶν ταμείων;

§111Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Θὰ παρουσιάζετο τὸ ἑξῆς ἄτοπον: Ἄπορος κατὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον εἶναι ὁ ἔχων 2.000 δραχμὰς εἰσόδημα, ἄγαμος. Ἕνας ὁ ὁποῖος ἔχει χήρα μητέρα καὶ 7 ἀδελφούς, ἔχει εἰσόδημα 2.000 δρχ. τὸ μῆνα θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν πετάξουμε ἔξω; Ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 ἐδάφιον 2 τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῶν δῆθεν μέχρι σήμερον ἀποφάσεων, εἴπομεν νὰ θεωρηθοῦν οἱ μὴ ἔχοντες ἰσχὺν εἰς ὅσους ἀντίκεινται εἰς τὸν παρόντα νόμον, νὰ διατηρήσουν ὅμως τὴν ἰσχὺν αἱ ἐκτελεσθεῖσαι μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοῦτο χάριν τῶν τρίτων, διότι διὰ τῆς ἀκυρώσεως αὐτῶν προσβάλλομεν δικαιώματα τρίτων μισθωτῶν. Ἐπίσης οἱ γενόμενοι συμβιβασμοὶ καὶ αἱ συμβάσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἐφ’ ὅσον αἱ συμβάσεις αὗται ἀντίκεινται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου, τοὺς θεωροῦμεν ἀκύρους.

§112Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ ἐκτελεσθεῖσαι;

§113Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Διατηροῦνται ἐν ἰσχύει, ὅπως αἱ ἐκτελεσθεῖσαι πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νόμου εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ λέγομεν σαφῶς.

§114Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ διὰ τὰς ἐκτελεσθείσας ἀποφάσεις καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὑποθέτω ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἐπιτροπῆς, ἦτο αὐτὴ δηλαδὴ διὰ τὰς ἐκτελεσθείσας ἀποφάσεις μέχρι σήμερον...

§115Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξετελέσθησαν μέχρι τῆς 29)10)28 αἱ ἐκτελεσθεῖσαι λέγω, ἀποφάσεις πρὸ τῆς 29 Ὀκτωβρίου τοῦτο κ. συνάδελφε ἐξάγεται σαφῶς ἐκ τοῦ σχεδίου νόμου ἐνῷ ὑπάρχει ἡ διάταξις αὕτη. Ἐλήφθη αὐτὴ ἡ ἀπόφασις ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐφ’ ὅσον ἔχουν ἐκτελεσθῇ αἱ ἀποφάσεις, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ θεωρηθοῦν ἄκυροι, διότι προσβάλλουσι δυνατὸν μετὰ τρίτων, αἱ ἐκτελεσθεῖσαι ὅμως ἀποφάσεις μέχρι τῆς 29 Ὀκτωβρίου.

§116Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς προσθέτοντες τὴν διάταξιν αὐτήν, ἐννοήσαμεν σαφῶς, ὅτι αἱ ἐκτελεσθεῖσαι ἀποφάσεις μέχρι σήμερον καὶ μετὰ τὴν 29.

§117ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε θὰ εὑρίσκωμεν ὡρισμένην ἡμερομηνίαν, τὴν 24ην καὶ 26ην. Τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν μέχρι τῆς 24ης, ἀλλὰ εἴχομεν εἴπῃ ὅτι αἱ ἐπικληθεῖσαι ἀποφάσεις δὲν ἀφεώρουν τὸν χρόνον καθ’ ὃν ἤθελε ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν καὶ διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν καλὸν νὰ μὴν θέσωμεν ὡρισμένην χρονολογίαν.

§118Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἄτοπον διότι ἂν ἐδεχώμεθα αὐτὸ, ποῖον λόγον θὰ εἶχεν ἡ προηγουμένη διάταξις ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξετελέσθησαν τὴν 29 Ὀκτωβρίου, ἄλλως θὰ ἐδεχώμεθα πλέον τὸ σχέδιον νόμου ἐνῷ πρόθεσίς μας ἦτο εἰ δυνατὸν νὰ ἀκυρώσωμεν ὅλας τὰς ἐκτελεσθείσας καὶ μή.

§119ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔτυχον τοῦ εὐεργετήματος μόνον ἐκείνου καθ’ ὃν ἐξετελέσθησαν αἱ ἀποφάσεις μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν συνεζητήσαμεν ἡμεῖς. Τοῦτο δὲν θὰ ἦτο λογικόν.

§120Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Διὰ τοῦτο ἐθέσαμεν πρῶτον τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τὴν 29 Ὀκτωβρίου. Ὅσαι ἐξετελέσθησαν καλῶς ἐξετελέσθησαν· αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἠθέλησα νὰ παρατηρήσω τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων, ἂν ἄφηνεν ἐλεύθερον τὸ ἔδαφος θὰ ἐξετελοῦντο ἀκόμη καὶ σήμερον ἴσως καὶ αὔριον θὰ ἦτο δὲ περιττὸς ὁ ἤδη νόμος διότι μέχρι τῆς δημοσιεύσεώς του. Αὐτὰ κύριοι κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾶ τὰς τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι ἐπιφέρονται εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Κατὰ τὰ λοιπὰ, ἐπεκυρώθη, ὅπως ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαδᾶς.

§122Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, συνέβη ὅ,τι συνήθως γίνεται εἰς ὅλα τὰ δυστυχήματα· εὑρέθησαν ἀμέσως οἱ ἐπιτήδειοι οἱ ὁποῖοι ἐπωφελήθησαν ὡρισμένων διατάξεων τοῦ παλαιοῦ νόμου. Προσετέθησαν διατάξεις τινές, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν παρόντων εἰς τὴν συνεδρίασιν, λαθραίως, καὶ διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς κατωρθώθη νὰ ἐπεκταθῇ ἡ προστασία εἰς ὁλόκληρον τὴν περιοχὴν τῆς Κορινθίας, οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐπεξέτεινε τὴν προστασίαν καὶ ἐπὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπαθον οὐδεμίαν ζημίαν καὶ οὕτω λαμβάνουν οὗτοι εὐεργετήματα τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ λάδουν μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς ἔπαθον. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἰσάγει ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρὸς ἐπιψήφισιν, ἐνῷ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ἔχει τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν θέτω ἐγώ, δηλαδὴ τὴν προστασίαν τῶν πραγματικῶς ζημιωθέντων, οὐσιαστικῶς παρέχει πολλὴν προστασίαν, δι’ ἄλλων λέξεων εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπροστατεύοντο καὶ ὑπὸ τοῦ παλαιοτέρου νόμου. Ἐγένετο ἡ προστασία κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, διότι καὶ ὁ παλαιότερος νόμος ἔλεγε, ὅτι ἡ προστασία ἰσχύει ὑπὲρ πάντων τῶν ἐκ τῆς Κορινθίας ὅπως δήποτε καταγομένων, ἀλλὰ ἔλεγε καὶ σεισμοπαθῶν. Ἑπομένως ἡ ἀπόδειξις αὐτὴ ἐτάχθη εἰς βάρος τοῦ αἰτοῦντος, ἂν ἦτο σεισμόπληκτος, διότι μόνον εἰς τὰς σεισμοπλήκτους περιοχὰς ἐγένετο τοῦτο. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐφάνη κάμνων μίαν διασάφισιν: Ὅτι τὸ νομοσχέδιον μέλλει νὰ προστατεύσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατάγονται ἐκ τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν, δηλαδὴ ἐκ Κορινθίας καὶ Περαχώρας.

§123Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἰδίως ἐκεῖ.

§124Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἢ θὰ εἶναι ἰδίως ἢ δὲν θὰ εἶναι.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν κατεστράφη ἀπέναντι ἐν Κιάτῳ ἀπολαμβάνει τοῦ εὐεργετήματος;

§126Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως ἐννοῶ τὸ ἑξῆς. Ἐνῷ ὁ παλαιὸς νόμος, ὁ ὁποῖος προεκάλεσεν ὑπερβασίας τινάς...

§127Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι τινάς, πολὺ μεγάλας.

§128Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Περιελάμβανε ὁλόκληρον τὴν Κορινθίαν, ὅλους τοὺς ὁπωσδήποτε ἐκ τῆς Κορινθίας καταγομένους, τώρα περιωρίσθη εἰς μόνον τοὺς σεισμοπλήκτους, τοὺς πράγματι σεισμοπλήκτους.

§129Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἑπομένως ἐξακολουθῶ νὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ ποῖαι εἶναι αἱ σεισμόπληκτοι περιοχαί, διότι ἐνῷ μᾶς εἴχετε κάμει τὴν δήλωσιν, ὅτι εἶναι ἡ Περαχώρα καὶ ἡ Κορινθία, τώρα θέτετε ἕνα «ἰδίως» τὸ ὁποῖον σηκώνει πολὺ νερό, διότι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς θὰ περιληφθῇ ὁλόκληρος ἡ Κονινθία, ὅπως περιελαμβάνετο εἰς τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον. Ἔτσι εἶναι. Νὰ μᾶς καθορίσητε λοιπὸν διὰ ἑρμηνευτικῆς σας δηλώσεως ἡ ὁποία νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ποία εἶναι ἡ σεισμόπληκτος περιοχή.

§130Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν θέλω νὰ περιορίσω τὴν σεισμόπληκτον περιφέρειαν, θέλω τοὺς σεισμοπαθεῖς. Σᾶς λέγω καὶ σᾶς δηλῶ καὶ θὰ γνωρίζητε καὶ σεῖς καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ μεγαλυτέρα καταστροφὴ ἔγινεν εἰς τὸν δῆμον Κορινθίας καὶ Περαχώρας, ἐν τούτοις ἔπαθον ζημίας τινὰς καὶ ἐν Κιάτῳ. Κυρίως ἡ καταστροφὴ ἐγένετο εἰς τὸν δῆμον Κορινθίας.

§131Χ. ΛΑΔΑΣ. Περιλαμβάνονται ὅλα αὐτά;

§132Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως.

§133Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι αἱ οἰκίαι κατέστησαν ἀκατοίκητοι.

§134Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἢ κατοικήσιμοι ἂν θέλετε, εἴπατε, κατὰ βεβαίωσιν μηχανικοῦ.

§135Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπὸ τὸν περιορισμὸν ὅτι εἶναι σεισμόπληκτοι καὶ ὅτι ἡ οἰκία αὐτῶν κατέστη ἀκατοίκητος. Μία ἄλλη τροποποίησις ἔγινεν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, κατὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ ἑπομένου ἐδαφίου: ἡ ἔξωσις γίνεται μετὰ τρεῖς μῆνας κλπ. Τώρα ἐὰν ὑπάρχῃ μία ἐξαιρετικὴ περίπτωσις ἐὰν δηλαδὴ εἰς τὸ τρίμηνον συμβῇ μία γυναῖκα νὰ πεθαίνῃ, θὰ διαταχθῇ ἡ ἔξωσις. Ἐγεννήθησαν παρόμοιαι περιπτώσεις καὶ πρὸς τιμήν σας κύριε ὑπουργέ ἐκάματε ὑποδείξεις ὅτι εἰς τὰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις δύνανται οἱ πρόεδροι νὰ δίδωσιν ἀναστολὴν καὶ πέραν τῶν 3 μηνῶν, ἐν τούτοις ὅμως οἱ πρόεδροι δὲν ἤκουσαν τὰς συστάσεις σας καὶ δικαίως, διότι ὑπῆρχε μία ἐπιτακτικὴ διάταξις τοῦ νόμου καὶ ἔπρεπε ν’ ἀκούσουν τὴν ἐπιτακτικὴν αὐτὴν διάταξιν. Τούτου οὕτω ἔχοντος θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξαλειφθῇ αὐτὸ τὸ «ἀπαγορευομένης πάσης ἀναστολῆς» καὶ νὰ μείνῃ εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ δικαστοῦ.

§136Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§137Χ. ΛΑΔΑΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργόν, ν’ ἀφήσῃ ἐλευθερίαν εἰς τὸν δικαστήν, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι οἱ δικασταὶ καίτοι εἶχον τρίμηνον ἔδωσαν δύο ἡμερῶν καὶ τριῶν ἡμερῶν προθεσμίαν καὶ ἦλθε καὶ εἰς γνῶσιν καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι οἰκογένεια ἐκ 17 μελῶν, ἐπετάχθη εἰς τὸν δρόμον ἐνῷ εἶχε προθεσμίαν ἀκόμη. Ἤθελα μίαν τρίτην καὶ τελευταίαν παρατήρησιν ἀκόμη. Διαφωνῶ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ὡς πρὸς τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπή, ὅτι οἱ γενόμενοι αὐτοσυμβιβασμοὶ καὶ συμβάσεις κηρύσσονται ἄκυροι». Αὐτὸ νομίζω ὅτι ὑπερβάλλει τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἔθετο ἡ ἐπιτροπή. Νομίζω ὅτι καὶ εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς ἐξευρέσεως αὐτῆς πρέπει νὰ ἀκολουθηθῇ ἡ γνωστὴ φρασεολογία ἡ ὑπάρχουσα εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον, νὰ εἴπῃ δηλαδή, ὅτι, ὁμοίως ἀποβάλλουν τὴν ἰσχὺν αὐτῶν αἱ συμβάσεις καὶ οἱ συμβιβασμοὶ οἱ γενόμενοι ἐπὶ τῇ προόψει τῆς ἐφαρμογῆς τῶν αἰτηθέντων διατάξεων τοῦ νόμου 3612, ὡς πρὸς τὴν διάρκειαν τῆς μισθώσεως καὶ ὡς πρὸς τὸ μίσθωμα. Πρέπει λοιπὸν νὰ εἴπωμεν αὐταὶ αἱ συμβάσεις καὶ οἱ συμβιβασμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἐπὶ τῇ προόψει τοῦ ἀντιθέτου νόμου καὶ ἐφ’ ὅσον ἀφορῶσιν εἰς τὸ μίσθωμα ἢ εἰς τὴν παράτασιν τῆς μισθώσεως, διότι ἂν δὲν ἀφοροῦν, οὔτε εἰς τὸ μίσθωμα, οὔτε εἰς τὴν παράτασιν τῆς μισθώσεως, δὲν πρέπει αὐταὶ αἱ συμβάσεις νὰ ἀκυρωθοῦν. Περαιτέρω ὑπῆρξε μία διαφωνία μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ, σχετικῶς πρὸς τὰς ἐκτελεσθείσας ἤδη ἀποφάσεις.

§138Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὴν διαφορὰν ἔχει μία ἀπόφασις ἐκτελεσθεῖσα ἐπὶ ἕνα συμβιβασμὸν ἐκτελεσθέντα;

§139Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ δικαιολογία, ὡς ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. εἰσηγητήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπή, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκτελεσθεισῶν ἀποφάσεων, εἴτε διότι εἶναι πιθανὸν μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως νὰ ἐγένετο ἄλλος μισθωτὴς καὶ ἑπομένως νὰ μὴ θίξωμεν τὰ δικαιώματα τρίτων.

§140Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι αἱ ἐκτελεσθεῖσαι ἀποφάσεις ἰσχύουν ἔπρεπε νὰ δεχθῇ τὸ ἴδιον καὶ διὰ τοὺς συμβιβασμούς, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συνεβιβάσθη εἶχεν ὡρισμένας προϋποθέσεις ὑπ’ ὄψιν του καὶ συνεβιβάσθη.

§141Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν συμμερίζομαι, εἶναι ἐντελῶς διαφορετική.

§142Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πιθανὸν ὁ συμβιβασμὸς νὰ ἀπέβλεπε εἰς τὴν τακτοποίησιν καὶ νὰ ἐγένετο ἀσχέτως πρὸς τὰς διατάξεις περὶ ὧν ὁμιλεῖτε.

§143Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ εἶχε καθῆκον νὰ ἀκυρώσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐκτελέσεις, ἂν δὲν ἐπρόκειτο νὰ πλήξῃ τρίτα πρόσωπα, θὰ εἶχε δὲ τὸ καθῆκον τοῦτο διότι σεῖς πρῶτος εἴπετε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἀνεγνώρισε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διατάξεις τινὲς τοῦ νόμου 3642 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐξεδόθησαν αἱ ἀποφάσεις, εἶναι διατάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν εἰς νόμον. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν εἶναι διατάξεις ἀνάξιαι νὰ ὑπάρχουν εἰς νόμον, πῶς θέλωμεν νὰ ἐπικυρώσωμεν τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν; Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη πρὸ τρίτων οἱ ὁποῖοι πιθανὸν νὰ εἶχον ἐνοικιάση. Δὲν ἠμποροῦσε αὐτοὺς νὰ τοὺς βγάλῃ καὶ εἶπεν ἐφ’ ὅσον ἐξετελέσθη μία ἀπόφασις, τὴν διατηρῶ ἐν ἰσχύει.

§144Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ συμβιβασμὸς ὅπως καὶ ἡ ἀπόφασις, ἔχει ἓν ἀποτέλεσμα.

§145Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ τροποποιῶ ἐκεῖνο ποῦ λέγει ἡ ἐπιτροπὴ καὶ λέγω, ὅτι ὁ συμβιβασμὸς δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀπολύτως ἄκυρος, ἀλλὰ μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸ μίσθωμα ἢ τὴν παράτασιν τῆς μισθώσεως, διότι ἂν εἶναι συμβιβασμὸς ὁ ὁποῖος τὸν ἔβγαλε ἀπὸ τὸ σπίτι πῶς θὰ τὸν ξαναβάλῃ. Λέγω λοιπὸν ὅτι κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὴν διάταξιν τὴν ἄλλην ποῦ ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπή, οἱ συμβιβασμοὶ νὰ ἀποβάλωσιν τὴν ἰσχύν των ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιχειρήθη ἔξωσις ἀλλὰ παρετάθη ἡ προθεσμία καὶ ηὐξήθη τὸ μίσθωμα. Περαιτέρω ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκτελεσθείσας ἀποφάσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐδέχθη ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κύριος εἰσηγητὴς εἶπε, δηλαδὴ ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀποφάσεις τινὲς τῶν ὁποίων θὰ ἔχωσι κῦρος, τινὲς δὲ δὲν θὰ ἔχωσι κῦρος. Εἶπεν δηλαδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι αὕτη ἐδέχθη, ἵνα ὅσας ἀποφάσεις ἐξετελέσθησαν μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος 29 Ὀκτωβρίου 1928, αὐταὶ καλῶς ἐξετελέσθησαν. Ὅσαι ἐξετελέσθησαν μετὰ τὴν 29 Ὀκτωβρίου 1928, αὐταὶ δὲν ἐξετελέσθησαν καλῶς. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εἶπεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εἶπε, διότι ἡ ἐπιτροπή, ἢ ἔπρεπε νὰ ἀκυρώσῃ ὅλας τὰς ἐκτελέσεις ἢ νὰ μὴ τὰς ἀκυρώσῃ. Ἐὰν δὲ τὰς ἠκύρου ὤφειλε νὰ περιλάβῃ διάταξιν διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν πραγμάτων εἰς τὴν προτέραν των θέσιν. Διότι ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιτροπὴ δὲν περιέλαβε διάταξιν, ἐπαναφέρουσαν τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν των θέσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εἶπε.

§146Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν παρευρέθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀρχίζουν ν’ ἀμφισβητοῦν τὴν ἀντίληψιν τοῦ εἰσηγητοῦ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς καλῶς καὶ πολὺ ὀρθῶς καὶ σαφέστατα ἔχει διατυπώσει τὴν ἔκθεσίν του. Οἱ ἀντιφρονοῦντες καὶ φωνάζοντες δὲν ἔχουν δίκαιον, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξετελέσθησαν μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, αὐτὸ ἐδέχθη καὶ ἡ ἐπιτροπή.

§147Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἢ δὲν παρευρέθητε, ἢ δὲν ἐπροσέξατε τὴν ἀπόφασιν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι θά ὁρίσωμεν καὶ τὴν ἡμέραν, ἐπειδὴ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ νομοσχέδιον δὲν ἔφερεν ἡμερομηνίαν καὶ ἔλεγε μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος, δι’ αὐτὸ ἡ ἐπιτροπή εἶπεν μέχρι τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1928. Ἑπομένως σαφέστατα εἶπεν ὁ εἰσηγητὴς καὶ ἐτάχθη μὲ τὴν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς.

§148Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐὰν τοῦτο λοιπὸν οὕτως ἔχῃ καὶ ἐὰν δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη ἀκύρωσιν μερικῶν ἐκ τῶν ἐκτελεσθεισῶν ἀποφάσεων, παραμένει ἕν κενόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ρυθμισθῇ δι’ ἄλλου ἄρθρου. Δηλαδὴ ἐὰν ἀποδεχθῶμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι ἀκυροῦνται μερικαὶ τῶν ἐκτελέσεων, πρέπει νὰ τεθῇ ἄρθρον τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ τὶ θὰ γίνῃ διὰ τὰς ἐκτελέσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μετὰ τὴν 29 Ὀκτωβρίου.

§149Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὑπάρχει γνώμη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐκτελέσεις.

§150Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐν τούτοις ἐγένοντο ἐκτελέσεις. Καθὼς γνωρίζετε παρουσιάσθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μισθωταί, οἱ ὁποῖοι ἐξώσθησαν μετὰ τὴν 29 Ὀκτωβρίου 1928. Ἐνθυμεῖσθε δὲ ὅτι ἐδημοσιεύθη ἐπιστολὴ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἑνὸς ἀρχηγοῦ οἰκογενείας 17 μελῶν ἐξωσθείσης. Λοιπὸν ἢ θὰ δεχθῶμεν ὅτι ὅλαι αἱ ἐκτελέσεις εἶναι ἔγκυροι, ἢ θὰ δεχθῶμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως καὶ ἐγὼ πιστεύω, καὶ ἐν τοιαύτη περιπτώσει, δέον νὰ κανονίσωμεν δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου τὶ πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τὰς ἐκτελέσεις αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν μετὰ τὴν 29 Ὀκτωβρίου 1928.

§151Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐὰν ἔγιναν μετὰ τὴν 29 Ὀκτωβρίου 1928, κακῶς ἐξετελέσθησαν.

§152Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἑπομένως συμφωνεῖτε μαζύ μου, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις διατάσσουσα τὴν ἐπανεγκατάστασιν. Κατὰ τὰ λοιπὰ συμφωνῶ μὲ τὸ σχέδιον, ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§153Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. συνάδελφε εἰς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, νὰ προσθέσω λέξιν τινά, μὲ μόνην τὴν ἀξίωσιν νὰ μεταφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ μορφώσῃ κανεὶς ὡς γνώμην ἐκ τοῦ κοινοῦ νοῦ προερχομένου, καθ’ ὅσον βεβαίως δὲν ἀξιῶ εἰς θέμα νομικῆς φύσεως ἀφορὸν εἰς περιοχὴν τὴν ὁποίαν δὲν ἀντιπροσωπεύω νὰ ἔχω γνώμην, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ἀξιώσεις ἐπικρατήσεως. Φρονῶ ὅτι ἡ ἀρχικὴ βάσις τοῦ νομοθέτου, ἦτο νὰ παραχωρήσῃ στέγην εἰς τοὺς Κορινθίους, ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὁ σεισμὸς ἀφῆκεν ἀστέγους. Ἀναμφιβόλως αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πρώτη βάσις. Πλησίον αὐτῆς ἐτέθη μία ἄλλη βάσις ἐξ ἴσου λογική, ἡ βάσις νὰ προστατευθῶσιν τὰ δώματα τῆς περιοχῆς ἐκείνης ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἐν τῇ περιοχῇ ἐκείνῃ, τῇ βλαβείσῃ εἶχον ἰδιοκτησίαν τινά. Διὰ τῆς δευτέρας ταύτης ἐκδοχῆς μεταφέρεται ἐκ τῶν σεισμοπαθῶν τὸ βάρος τὸ ἐκ τοῦ σεισμοῦ, εἰς βάρος ἀτόμων τὰ ὁποῖα εἰς οὐδὲν συνήργησαν ἐκ τοῦ σεισμοῦ, μεταφέρεται εἰς βάρος ἀτόμων, τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν οἰκιῶν τῶν ἀνηκουσῶν εἰς ἰδιοκτήτας, εἴτε ἰδιοκατοικοῦντας εἴτε ἔχοντας οἰκίαν ἐν τῇ βλαβείσῃ περιοχῇ. Κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, οἱ τῆς πρώτης κατηγορίας, δηλαδὴ οἱ κατὰ τὸν σεισμὸν ἀποκλειστικῶς κάτοικοι τῆς σεισμοπλήκτου περιοχῆς, οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν καὶ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἐπαγγέλματός των καὶ οἱ τῆς δευτέρας κατηγορίας, ὅσοι εἶχον ἐν τῇ σεισμοπλήκτῳ περιοχῇ οἰκίαν καταστραφεῖσαν ἐκ τῶν σεισμῶν, ἐὰν ἀπώλεσαν ἐκ τῆς καταστροφῆς τὰς οἰκίας των, τοὺς πόρους ἐκ τῶν ὁποίων ἀπέζων, ἰδίως οἱ τῆς δευτέρας ταύτης κατηγορίας, ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἰδίως δικαιοῦνται, εἶναι μόνον νὰ καλύψωσιν τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἐκ τῆς καταρρεύσεως τοῦ ἀκινήτου καὶ ὄχι νὰ προσκτήσωνται ἀπεριόριστον δικαίωμα ἐκμεταλλεύσεως εἰς τρόπον ὥστε, νὰ μεταβληθῇ δι’ αὐτοὺς ὁ ὄλεθρος τοῦ σεισμοῦ, εἰς μίαν πηγὴν ἀδοκήτου πλουτισμοῦ, εἰς βάρος μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων εἰς οὐδὲν πταισάσης. Τοιουτοτρόπως ἐπέρχεται μία ἀπροσδοκήτως ἄδικος αἰσχροκέρδεια εἰς τὴν ὁποίαν, οὐδεὶς ποτὲ νομοθέτης βεβαίως ἀπέβλεψεν. Διὰ νὰ μορφώσῃ ἡ Βουλὴ μίαν γνώμην συγκεκριμένην, θὰ πρέπῃ νὰ μὴ ἀπομακρυνθῇ ἐκ τῆς σκέψεως ὅτι ἡ ὀρθὴ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία προστατεύουσα τοὺς ὀλίγους δὲν πρέπει ἄνευ λόγου νὰ μεταφέρῃ τὰς ζημίας ἀδίκως εἰς τοὺς πολλούς. Ἡ προστασία ἐν παντὶ ἐνοικιοστασίῳ ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν εἰς βάρος πάσης ἀποπείρας αἰσχροκερδείας τῶν ἰδιοκτητῶν, ἔχει κατοχυρωθῆ εἰς πάντας τοὺς νόμους ὅσους αἱ προηγούμεναι Βουλαὶ ἐψήφισαν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν διαφόρων ἐνοικιοστασίων. Ὑπενθυμίζων τὸν νόμον τῆς 1ης Ἰουλίου 1927, ὑπενθυμίζω, ὅτι δὲν ἰσχύει ἐνοικιοστάσιον διὰ τοὺς ἀλλοδαποὺς ὑπηκόους ὡς καὶ διὰ τοὺς μισθωτὰς ἐκείνους τοὺς καταβάλλοντας κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1927 μίσθωμα τοὐλάχιστον 17.000 δραχμῶν. Ἀλλὰ περαιτέρω τὸ 11 ἄρθρον τοῦ νόμου ἐκείνου, ἐπιβάλλει περιορισμὸν εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὁμοίως προστατεύονται δι’ ἑτέρας διατάξεως διὰ τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 11 καὶ αὐτοὶ οἱ ὁμολογουμένως πλούσιοι. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν ἐν τῇ προστασίᾳ τῶν καταστραφέντων ὑπὸ τῶν σεισμῶν νὰ μὴ φθάσωμεν τὰ μέτρα μέχρι τοῦ νὰ δημιουργήσωμεν μίαν νέαν τάξιν ἀδικουμένων πολιτῶν, νέαν τάξιν ἐκείνων τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν ἰδιοκτητῶν οἰκιῶν ἐνταῦθα Κορινθίων καὶ δὴ ἀνθρώπους τῶν ὁποίων ἡ μετακίνησις θὰ εἶναι οὐχὶ μόνον ἄδικος, ἀλλὰ καὶ αὐτόχρημα παράλογος ἐὰν μὴ ἀδύνατος. Θὰ ἦτο λοιπὸν δυνατὸν ἐν τῷ προκειμένῳ, ἐκτὸς βεβαίως τῆς δικαίας περιπτώσεως τῆς ἰδιοκατοικίας τῶν ἀστέγων καὶ τῶν καταστραφέντων, νὰ δοθῇ εἰς τοὺς Κορινθίους ἰδιοκτήτας μόνον τὸ δικαίωμα νὰ λάβωσιν παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν αὐτῶν ὡς αὔξησιν τὸ ἰσόποσον τοῦ ἐνοικίου τὸ ὁποῖον ἔχασαν ἀπὸ τὴν κατάρρευσιν τῆς ἐν Κορίνθῳ οἰκίας των, ἀποδεδειγμένης διὰ τοῦ συμβολαίου τὸ ὁποῖον ἰσχύει. Διὰ τὸν ὁρισμὸν τοῦ ποσοῦ τούτου εἶναι δίκαιον νὰ ἰσχύσουν αἱ γενικαὶ γραμμαὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς καταβολῆς τῆς αὐξήσεως αὐτῆς εἶναι δίκαιον ὑποθέτω νὰ προστατευθῶσιν οἱ ἐνοικιασταὶ ἀπὸ παντὸς κινδύνου ἐξώσεως, ἐφ’ ὅσον τὸ δημόσιον δὲν ἐδέχθη ν’ ἀπαλλάξῃ πλήρως τοῦ φόρου οἰκοδομῶν ἐπὶ χρονικόν τι διάστημα μακρὸν τοὐλάχιστον μέχρι τῆς λήξεως τοῦ ἐνοικιοστασίου, τοὺς ἰδιοκτήτας ἐνταῦθα οἰκιῶν, τῶν ὁποίων ταὐτοχρόνως αἱ περιουσίαι κατεστράφησαν ἐν τῇ σεισμοπλήκτῳ περιοχῇ ἢ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐθεωρήθη σκόπιμον τὸ βάρος νὰ πέσῃ ὁλόκληρον ἢ κατὰ τὸ μεῖζον μέρος εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ ἐνοικιοστασίου. Δὲν νομίζω ὅτι συντρέχουν λόγοι νὰ δημιουργήσωμεν νέαν τάξιν ἀστέγων πολιτῶν εἰς οὐδὲν πταισάσης, ἐὰν ἐσείσθη ἡ γῆ ἐν Κορίνθῳ. Εἰς τὰς σκέψεις ταύτας, κινοῦμαι κύριοι συνάδελφοι, ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ὅτι ἐν τῷ ἰδιωτικῷ αὐτοῦ βίῳ ὁ ἰδιοκτήτης καὶ οὐχὶ ἐνοικιαστής, τιθέμενος εἰς τὴν πλευρὰν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀσυγκρίτως πλέον πολυάριθμοι καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκπλήσσωντο ἐξαιρετικά, φρονῶ καὶ πάλιν ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ συγκρατήσῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ ὑπὲρ τῶν βλαβέντων χωρὶς νὰ δημιουργήσῃ νέα θύματα.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§155Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Νομίζω κ. συνάδελφοι, ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργός, νὰ δηλώσῃ ἐπὶ τίνος νομοσχεδίου γίνεται ἡ συζήτησις διὰ νὰ δύναται νὰ παρακολουθήσῃ ἡ Βουλὴ. Ἐννοῶ ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ διαφωνία μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, διότι μέχρι σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν εὑρίσκεται πρὸ διακεκριμμένης ὑποδείξεως συζητήσεως, δηλαδὴ δὲν γνωρίζει ἐὰν ἡ συζήτησις γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἢ ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐξεπόνησεν ἡ ἐπιτροπή.

§156Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ Βουλὴ συζητεῖ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον καὶ τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τὴν βάσανον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δι’ εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, φέρει τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἀναπτυσσομένας ἀκούομεν. Θὰ κανονίσωμεν δὲ ἐν τέλει, τὶ πρέπει νὰ γίνῃ.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐπρότειναν νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ὑπεβλήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μετὰ δὲ νὰ ἐπιστραφῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, διὰ νὰ γίνῃ συνεννόησις μεταξὺ τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ φθάσωμεν ταχύτερον εἰς ἕν τέρμα.

§158Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ μεταξὺ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντικείμενον νόμου. Ἐξαρτᾶται κ. Πρόεδρε ἀπὸ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Ἴσως ἡ Βουλὴ ἀποφασίσει καὶ εἴπῃ ὅτι ἡ δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ προστατευτική.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐλπίζετε, κ. βουλευτὰ ὅτι ἡ μέθοδός σας εἶναι ἐκείνη ἡ μέλλουσα νὰ φέρῃ εἰς ταχύτερον πέρας, τὴν ἀπόφασιν τοῦ νομοσχεδίου;

§160Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δύναται κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ψήφισις νόμου.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν πρώτην, τῆς συνεδριάσεως ταύτης πρέπει νὰ ἀκουσθῶσιν αἱ ἀντίθετοι γνῶμαι καὶ ἀφοῦ ἀκουσθῶσιν αὗται, νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ κ. ὑπουργός, ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν ἀναφυομένων διαφωνιῶν. Εἶναι δυνατὸν οὕτω νὰ συμβιβασθῶσι τὰ διεστῶτα κατὰ τρόπον ὁμαλὸν καὶ ἐὰν φρονῇ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἀνάγκην νέας ἐπεξεργασίας, ἂς σταλῇ ἐκ νέου εἰς κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αἱ διαφοραί, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ ἀφ’ ἑνὸς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης ἤδη τὸ νομοσχέδιον καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ ἐξ ὅσων ἀνεπτύχθησαν ἐνταῦθα, δὲν εἶναι τόσον μεγάλαι. Ὑποθέτω δὲ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ συνόλῳ, ὅταν θὰ ἀκούσωσι τὰς διαφόρους γνώμας, θὰ φθάσωσι εἰς συμπέρασμα αἴροντες τὰς ὑφισταμένας διαφωνίας. Πάντως νομίζω, ὅτι ἀπόψε πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ πρώτη συζήτησις.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω ὅσα εἶναι μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ μὴ λάβουν τὸν λόγον διότι ἐκεῖ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἔχουν νὰ εἴπωσι τὴν γνώμην των κατὰ τὴν νέαν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ μὴ ὄντες δὲ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐπιθυμοῦν νὰ ἐκφέρουν τὴν γνώμην των, ἂς λάβουν τὸν λόγον. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην του καὶ ἄλλος τις, ὁ ὁποῖος ὅμως ἔχει νὰ εἴπῃ κἄτι τι καινούργιον.

§163Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀλίγα τινὰ ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον παρουσιάζει γενικῶς τὴν δυσχέρειαν, ὡς φερόμενον εἰς ἐξαιρετικὰς τροποποιήσεις νόμου καθ’ ἑαυτοῦ ἐξαιρετικοῦ πρὸς θεραπείαν εἰδικοῦ ἀτυχήματος, τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν ἀπέναντι τοῦ γενικωτέρου ἐξαιρετικοῦ νόμου. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι συμφωνότερος πρὸς τὴν βάσιν καὶ τὰς καθ’ ἕκαστον διατάξεις τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, παρὰ πρὸς ὅσα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, καὶ ἡ ὁποία ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει μᾶλλον τοὺς ἐνοικιαστάς, λησμονοῦσα τὴν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν εἰς τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρεται, ἀποβλέπον εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ ἐμφανισθεισῶν ἀναγκῶν τῶν ἰδιοκτητῶν. Καὶ ἐν πρώτοις δὲν εἶμαι σύμφωνος ἀπὸ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως πρὸς τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ζητεῖται νὰ μὴ ἰσχύσουν αἱ ἐξαιρετικαὶ διατάξεις ἀπέναντι τῶν ἀπόρων, ὡς πρὸς τοὺς ὁποίους καὶ ἐτροποποίησε τὴν βάσιν, τὸν γενικὸν νόμον περὶ ἐνοικιοστασίου διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ποσὸν 5.000, ἐνῷ ἐδῶ ὡρίσθη 7.000 δραχ. εἰσόδημα. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, πρόκειται νὰ προστατευθῇ ὁ σεισμοπαθὴς ἰδιοκτήτης. Ἐφ’ ὅσον δ’ οὗτος ἀναγνωρίζεται προστατευτέος ἡ προστασία πρέπει νὰ ἰσχύσῃ γενικῶς ἀπέναντι οἱουδήποτε καὶ νὰ μὴ τεθῇ περιορισμός, διότι τότε αἴρεται ἡ προστασία. Ἡ προστασία δὲ αὕτη ἀφορᾷ, ὄχι μόνον τὴν στέγην ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸν πόρον τῆς ζωῆς. Συνεπῶς τῆς προστασίας πρέπει νὰ τύχωσι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἐν τῇ καταστραφείσῃ περιφερείᾳ οἰκίαν, διότι πρέπει καὶ αὐτοὶ διὰ τῆς σχετικῆς ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ ἀποκτήσουν πόρον ζωῆς. Ἐπὶ τῇ βάσει τούτων δέον νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ἣν δὲν χωρεῖ ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν εἰσόδημα πλέον τῶν 7.000 δραχμῶν καὶ νὰ δοθῇ ἄλλη προστασία εἰς τοὺς ἀπόρους — τοὺς κατὰ τὸν βασικὸν νόμον ὡς τοιούτους χαρακτηριζομένους — καὶ ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ ἰσχύσῃ καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἔχοντας οἰκίαν ἐν Κορίνθῳ καταστραφεῖσαν ὑπὸ τοῦ σεισμοῦ. Ἔπειτα θὰ ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ διατυπωθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ σχετικὸν ἐδάφιον, διότι ὅπως ἔχει διατυπωθῆ, γεννᾶται ἀμφιβολία, τί ἐννοεῖ «καταστροφὴ οἰκίας». Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐννοῇ, ὅτι ἡ οἰκία κατεστράφη καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀλλ’ ὅτι δὲν εἶναι κατοικήσιμος. Θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ μεταχειρισθῇ κἄποιαν ἄλλην ἔκφρασιν διότι εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ οἱ πρόεδροι τῶν πρωτοδικῶν, ἀναλόγως καὶ τῶν ἀντιλήψεων τῶν γενικωτέρων τὰς ὁποίας ἔχει ἕκαστος περὶ ὀφειλομένης προστασίας ἢ μὴ καὶ δυσχερεῖς νὰ ζητοῦν ἀποδείξεις καὶ εἰς διάφορον νὰ προβαίνουν κατὰ τὰς περιστάσεις ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου. Εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν προσήκουσαν τοῦ μέτρου ἐφαρμογὴν νὰ γίνῃ βελτίωσις κατὰ τοῦτο τῆς διατυπώσεως.

§164Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πῶς ἐννοεῖτε σεῖς;

§165Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος νὰ μὴ εἶναι κατοικήσιμος νὰ εἶναι ἀχρησιμοποίητος. Δὲν σημαίνει πὼς θὰ γίνῃ ἡ διατύπωσις, ἀρκεῖ νὰ μὴ δίδηται ἀφορμὴ εἰς ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν καὶ θὰ κάμετε τὴν διατύπωσιν ὡς θέλετε. Ὡς πρὸς τὸ 2ον ἐδάφιον τοῦ πρώτου ἄρθρου τὸ ἀφορὸν τὸν ἰδιοκτήτην τὸν ἔχοντα δύο οἰκίας καὶ ὅστις δύναται νὰ ἐκλέξῃ οἱανδήποτε ἐκ τούτων θέλει, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ τεθῇ ὁ περιορισμὸς δι’ ἐκεῖνον ἐκ τούτων, ὅστις κατοικεῖ τὴν μίαν, ὅπως τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ δύναται νὰ ἀσκῇ μόνον, διὰ τὴν οἰκίαν τὴν ὁποίαν κατοικεῖ.

§166Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς ἐξώσεις ἐγένετο τοῦτο.

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐννοῶ τί θέλετε νὰ εἴπητε. Ἀλλ’ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ εἰσόδημα τῆς παρ’ αὐτοῦ κατοικουμένης οἰκίας, δύναται νὰ εἶναι, μικρὸν καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς εἶναι πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν ὄχι μόνον εἰς προστασίαν στέγης διὰ τὸν σεισμοπαθῆ, ἀλλὰ καὶ ὅπως διευκολυνθῇ εἰς τοὺς πόρους τῆς ζωῆς του. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἐλευθερίαν ἐκλογῆς μιᾶς τῶν οἰκιῶν.

§168Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκ τῶν πολλῶν κατοικιῶν μία.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄλλην μία παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποφάσεις καὶ τοὺς συμβιβασμοὺς τὴν μεταξὺ τῶν ὁποίων γινομένην διάκρισιν ἀπὸ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως εὑρίσκω ὀρθὴν καὶ δικαιολογημένην. Διότι ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι συνέβη κἄτι τί, ὡς λέγεται, τὸ τρομερὸν ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν δικαιωμάτων τῶν προστατευτῶν ἰδιοκτητῶν κατὰ τὸν πρῶτον νόμον, τοῦτο θὰ ἠδύνατο ν’ ἀφορᾷ περισσότερον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον ἀποφάσεως καὶ ἠδύναντο, νὰ ἐκβιάσωσι τὴν ἔξωσιν διὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας καὶ ὄχι ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατόπιν διαπραγματεύσεων κατέληξαν εἰς συμβιβασμούς. Οἱ τελευταῖοι οὗτοι, δὲν δικαιολογοῦνται νὰ τεθῶσιν εἰς χείρονα μοίραν. Θὰ ἦτο τελείως ἄτοπον. Ὅ,τι θὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰς ἀποφάσεις πρέπει νὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τοὺς συμβιβασμούς καὶ διὰ τὰς συμβάσεις γενικώτερον, διότι ἡ αὐτὴ δικαιολογητικὴ βάσις ὑφίσταται ὡς πρὸς πάντα νὰ μὴ ἀνατραπῶσι τ. ἔ. σήμερον τὰ ὁριστικῶς κανονισθέντα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων εἴτε διὰ συμβιβασμοῦ, εἴτε δι’ ἀποφάσεων, εἴτε διὰ συμβάσεων γενικώτερον ταῦτα ἐγένοντο. Διάκρισις ἀποφάσεων συμβιβασμοῦ καὶ συμβάσεων γενικῶς ὡς πρὸς τοῦτο, δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ. Ἕτερον ζήτημα κατὰ τοῦτο εἶναι ἐὰν πρέπῃ νὰ διατηρηθῶσι πᾶσαι αἱ ἀποφάσεις καὶ αἱ συμβάσεις αἱ γενόμεναι κατὰ τὸν παλαιότερον νόμον ἢ πρέπει νὰ περιορισθῇ τοῦτο διὰ τὰς ἀναφερομένας μέχρις ὡρισμένου χρονικοῦ σημείου. Σχετικῶς θὰ ὑπομνήσω καὶ παρατήρησιν, τὴν παρά τινος συναδέλφου γενομένην διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἔχει γίνει ἐν τῷ μεταξὺ ἐκτέλεσις ἀποφάσεως μὴ περιλαμβανομένης ἐν τῷ ὁρισθέντι χρονικῷ διαστήματι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ ἐφ’ ἧς ἡ ἔξωσις, ἔχει ἐγκατασταθῇ ἕτερος. Φαντασθεῖτε ποία περιπλοκὴ θὰ ἐπέλθῃ τότε μόνον, ὅτε θὰ πρέπει νὰ ἐξώσητε τοῦτον. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ὅριον κατὰ τοῦτο θὰ εἶναι δυνατὸν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ἀποφευχθῶσι τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε νὰ προλάβητε πάντες. Οὐδεὶς συντρέχει λόγος νὰ μὴ διατηρήσωσι πλήρη τὴν ἰσχύν των καὶ μετὰ τὸν νέον νόμον αἱ ἀποφάσεις αἱ ἐκδιδόμεναι κατὰ τὰ ὁποῖα καὶ μὲ τὸν νέον νόμον ἐπιτρέπεται ἡ ἔξωσις. Διατὶ νὰ κάμνουν μίαν νέαν δίκην οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Ὡς πρὸς τὸ ἀναφερόμενον σχετικῶς ἕν ἔτος, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ τὸ ἀφαιρέσητε.

§170Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι περιττόν. Ἔχετε δίκαιον.

§171Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω καὶ ὑποθέτω νὰ γίνουν ἀποδεκταὶ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§172Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε· ἕκαστος ἐκ τῶν ἐχόντων τυχὸν ἀντιρρήσεις, πρέπει νὰ ὑποβάλῃ ἔγγραφον τροπολογίαν εἰς τρόπον ὥστε, μεθαύριον ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ συζητήσῃ μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς διαφόρους ἀπόψεις τὰς ὁποίας θὰ διατυπώσουν οἱ κ. συνάδελφοι. Ἔτσι νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθώτερον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ σωστά.

§174Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ σᾶς παρακαλέσω θερμῶς ὅπως ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ὁ σκοπὸς τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου 3612, ἦτο νὰ παράσχῃ εὐεργετικὰ μέτρα εἰς τοὺς ἀτυχεῖς σεισμοπαθεῖς ἐκ Κορινθίας. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ὑποβάλῃ ὑποτροποποιήσεις εἰς τὸν νόμον 3612 καὶ συμμερίζομαι πλήρως τὴν σκέψιν της διότι δι’ ἀοριστολογιῶν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἐκμετάλλευσις παντὸς πολίτου προερχομένου ἐκ τῆς σεισμοπαθοῦς γῆς τῆς Κορινθίας. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, τὸ νομοσχέδιον τὸ τροποποιηθέν, παρουσιάζει σήμερον εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Θεσσαλονίκης βουλευτοῦ, πλείστας διαφωνίας μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, προηγουμένως ἤκουσα ὅτι ὁ κ. Κοκκινᾶτος καὶ ὁ κ. Καλιγκάτσης εἶπον ὅτι ἄλλο ἐψηφίζετο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἄλλα εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ κακῆς συνεννοήσεως βεβαίως.

§176Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Δὲν ὑπῆρξεν ἀμφιβολία. Ἐμένα ὅμως μοὶ ἐπιβάλετο ἐκ καθήκοντος νὰ καταστήσω γνωστὸν ἐνώπιον ὑμῶν ταῦτα καὶ νὰ προσπαθήσω πάσῃ θυσίᾳ ὅπως τὸ νομοσχέδιον περιλάβῃ πλήρως ὅρους εὐεργετικοὺς διὰ τοὺς ἀτυχεῖς συμπολίτας μας. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀληθὲς ὅτι, διὰ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης, ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ἐκτὸς τοῦ τροποποιημένου, τὸ ὁποῖον φέρει τὰς σοβαρωτέρας διαφωνίας ἐπὶ τῶν οὐσιωδῶν κυρίων ἄρθρων τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπιβάλλεται ἐκ καθήκοντος νὰ συγχαρῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι εἶχε τὸ θάρρος καὶ τὴν τόλμην νὰ φέρῃ νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἴσως νὰ ἔχῃ ἀντιδημοτικότητα εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον εἶναι τελείως ἀόριστον, ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς πρώτους ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας ἐκείνης πατρίδος καταγόμενοι, νὰ ὑποστηρίξωμεν τό δίκαιον διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ νέος κόσμος προσφύγων ὁ ὁποῖος θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς σεισμοπλήκτου Κορινθίας. Συμφωνῶ πλήρως μὲ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθὲν νομοσχέδιον καὶ φέρω μερικὰς τροπολογίας ἰδίως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Νὰ προστεθῇ: «Μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου» καὶ ὄχι «Μέχρι τοῦ χρονικοῦ διαστήματος τῆς ὑποβολῆς τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου τῆς 29 Ὀκτωβρίου». Θὰ παρακαλέσω θερμῶς, ἐπειδὴ εἰς τὰς ἐξαιρετικὰς καὶ κρισίμους περιστάσεις πρέπει νὰ ὑπάρχωσι καὶ τὰ ἄτομα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ δεικνύωσι πλήρη αὐταπάρνησιν καὶ αὐτοθυσίαν—τοιοῦτο πρᾶγμα συνέβη κατὰ τὰς κρισίμους ἐκείνας περιστάσεις εἰς τὴν Κόρινθον—μοὶ ἐπιβάλλεται ἀξιότιμοι κύριοι—νὰ ὑποβάλω καὶ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἱκανοποιητικὴ διὰ δύο ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἐτραυματίσθησαν, μείναντες μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς τῆς καταπτώσεως τῶν οἰκημάτων. Σᾶς παρακαλῶ θερμῶς, ὅπως ψηφισθῇ ἡ τροπολογία, διὰ νὰ ὑπάρχῃ παράδειγμα εἰς τὸ μέλλον ὅπως εἰς τὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐπέρχονται τοιαῦται καταστροφαί, ἀμοίβεται πᾶς ὁ ἐκτελῶν τὸ καθῆκόν του μετὰ τοιαύτης αὐταπαρνήσεως καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς πάντας μέχρι τῆς τελευταίας ῥανίδος τοῦ αἵματός των νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των καὶ νὰ ὑφίστανται πᾶσαν δοκιμασίαν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς φράσεως «ὧν ἰδιόκτητοι οἰκίαι κατεστράφησαν ἐκ τοῦ σεισμοῦ» νὰ προστεθῇ «καὶ εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους τραυματισθέντας κατὰ τοὺς σεισμοὺς καὶ μὴ ἔχοντας ἰδιόκτητον οἰκίαν ἐν Κορίνθῳ». Εἶναι δύο τοιοῦτοι. Εἶναι ὁ τηλεγραφητὴς ὁ ὁποῖος ἔχασε τὰ πόδια του καὶ ὁ ἔφορος ὁ ὁποῖος ἔσπασε τὸ πόδι του. Οὗτος ἔχει μίαν οἰκίαν ἔξω τῆς Κορίνθου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι μία ἐξαιρετικὴ περίστασις. Νομίζω ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ λαϊκοῦ κόμματος θὰ συνηγορήσῃ.

§177Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι καθ’ ὁλοκληρίαν σύμφωνος εἰς τὴν προτεινομένην προσθήκην, καθόσον γνωρίζω ὅτι ἀναφέρεται εἰς δύο ὑπαλλήλους εὐόρκως καὶ μετ’ αὐτοθυσίας ἐπιτελέσαντας τὸ καθῆκόν των κατὰ τὴν τρομερὰν στιγμὴν τοῦ μεγάλου σεισμοῦ. Καὶ ὄχι μόνον αὐτοὶ ἔπαθον, ἀλλὰ τοῦ ἑτέρου τούτου καί ἡ σύζυγος ἐφονεύθη.

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§179ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπή;

§180Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν τὸ ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπή. Ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον κ. πρόεδρον, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τροπολογίαν διότι κατάγεται ἀμέσως ἐκ Κορίνθου. Ἀφοῦ ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ ἐπέλθουν πλήρεις τροποποιήσεις τοῦ νομοσχεδίου, ὡς πρὸς τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τῆς σκληρᾶς πραγματικότητος τῆς ἐπαρχίας Κορίνθου, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε εἶναι καὶ ἡ τάξις.

§182Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δώσατε τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου ἀποτελεῖ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς. Παραιτεῖται τοῦ λόγου. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§184Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν, ἐπειδὴ δὲν ἤμην κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως ἐνταῦθα, νὰ δηλώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἀποδέχεται τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς ἢ ποίαν στάσιν τηρεῖ ἀπέναντι τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων.

§185Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. συνάδελφος ἀπουσίαζεν. Ἐλήφθη ἀπόφασις τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς αὔριον, ὥστε νὰ κατορθωθῇ νὰ ἐπέλθῃ μία ἁρμονία εἰς τὰς γνώμας τὰς ἀντιθέτους.

§186Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ τροποποιούμενος νόμος ἐν ἀπόψει τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι ἐτροποποιήθησαν ἐκ τῶν σεισμῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, εἶναι ψυχία ἐλάχιστα καὶ παντάπασιν δὲν ἱκανοποιοῦν τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι συνίστανται εἰς τὴν στέγασιν τῶν ἐν Κορίνθῳ εὑρισκομένων εἰσέτι ἀστέγων Κορινθίων. Ἐθεωρήθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅτι ἀντὶ τῆς ἐπιδείξεως σπουδῆς εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς στεγάσεως ἠδύνατο νὰ χορηγηθῇ ἕνα εὐεργέτημα ἀδαπάνως δὲ διὰ τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμὸν εἰς τμῆμα μόνον Κορινθίων ἰδιοκτητῶν εὑρισκομένων ἐν Ἀθήναις. Δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τελῇ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πρόκειται περὶ εὐεργετήματος ἀξίου λόγου, οὐδὲ ὅτι πρόκειται περὶ μεγάλου τινὸς ἀριθμοῦ.

§187Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δέκα πέντε σπίτια εἶναι.

§188Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁπωσδήποτε, ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἡ ὁποία εἶναι σπουδὴ καὶ ἡ ὁποία ἐχαρακτήρισε τὴν σύνταξιν τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἐγέννησε δὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐδημιούργει καὶ πραγματικῶς ὑποθέτω ὅτι ἐδημιούργει καὶ ἀδικίας εἰς βάρος τῶν Ἀθηναίων καὶ πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἐπανόρθωσις. Ἀλλ’ ἡ ἐπανόρθωσις καθ’ ὅν τρόπον προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης, πᾶν ἄλλο εἶναι παρὰ ἐπανόρθωσις τῶν ἀδικιῶν, διότι οὐδὲ σέβεται κἄν τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη καὶ διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας Ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου 3612 ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, καὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ ἐδημιουργήθησαν ἐπὶ τῶν συγκεκριμμένων περιπτώσεων ὡρισμέναι καταστάσεις. Δὲν εἶναι συγχωρητὸν εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ἔλθῃ ν’ ἀνατρέψῃ τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν της, νὰ συνανατρέψῃ καὶ τὰς καταστάσεις αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Ἐφόσον ὅμως πρόκειται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ συζητηθῇ φυσικὰ δὲν εἶναι τώρα ἡ ὥρα, διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης προσερχόμενος καὶ ἐγώ, νὰ εἴπω πῶς νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιχαρακωθῇ ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις καὶ νὰ ἐντοπισθῇ ἡ διόρθωσις τῶν κακῶς κειμένων εἰς ὅ,τι ἐξυπηρετεῖ τὸ πραγματικὸν δίκαιον. Ἀλλὰ πάντως δὲν πρέπει νὰ τελῇ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ἡ Βουλή, ὅτι παρέχεται τίποτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἤδη πρώτην φορὰν ἐπανερχόμενος εἰς τὸ κοινοβούλιον μετὰ διετίαν, χαρακτηρίζω τὸν νόμον τοῦτον ὡς φενάκην τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἀτυχῶν συμπολιτῶν μου.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωθεῖσα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποφάσει τῆς Βουλῆς παραπέμπεται ἐκ νέου εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν.

§192Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ δεύτερον ἀναβάλλεται κ. πρόεδρε.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 ἀναβάλλεται. Ὁ κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς διατάξεων τινῶν τῆς διαθήκης Κοργιαλλένιου». Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. τοῦ δημοσιευθέντος κλπ. περὶ ἐκποιήσεως χρεωγράφων καθιδρύματος Ἀθαν. Ματάλα πρὸς ἀποπεράτωσιν οἰκοδομουμένης στοᾶς Πατησίων, Ἄμιλτον, Κοδρικτῶνος κλπ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουνίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρωθέντος ὑπὸ τῆς βουλῆς περὶ ναυτικῆς ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Δεληγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§196Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, νὰ προσδιορίσῃ ποία εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ ἐπερχομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ προϊὸν τῶν προσφύγων θέλει διατεθῆ ὑπὲρ τῶν ναυτικῶν σχολῶν. Προϋπολογίζεται ὅτι τὸ ποσὸν θὰ ἀνέλθῃ εἰς 3.000.000 δραχ. Ὑπάρχει διάταξις νομοσχεδίου κατὰ τὴν ὁποίαν ἐὰν δὲν ἐπαρκέσῃ τὸ ποσόν, θὰ ἔλθῃ συνεπίκουρος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους.

§197Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ Κράτος διαθέτει ἕνα ποσὸν 230 χιλιάδων, διὰ τὴν ἐνίσχυσιν ὡρισμένων σχολῶν. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ διαθέσωμεν ἄλλο ποσόν. Ἐὰν δὲν ἐπαρκέσῃ, θὰ διαθέσωμεν τὸ ἀναγεγραμμένον ποσὸν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§198Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ τὸ προσδιορίσητε, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν προσδιορίζεται.

§199Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§200Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ προσδιορίσητε πῶς ἐννοεῖτε τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ναυτικῶν σχολῶν καὶ ποῖον ποσὸν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ἐτησίως θὰ διατίθεται ὑπὲρ τῶν ναυτικῶν σχολῶν.

§201Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ ποσῶν τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ πρόστιμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῇ οὐδὲν οἱονδήποτε ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἑπομένως πρέπει ν’ ἀπαλείψωμεν ἐντελῶς τὴν παράγραφον αὐτήν.

§202Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται, ὅτι λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ναυτικοῦ περιοδικοῦ διὰ ποσοῦ 50 χιλ. δραχμῶν, ἐνῷ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις.

§203Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἕν μέρος ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν προστίμων διατίθεται διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν.

§204Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθισταμένου νόμου τοῦ Κράτους παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἑκάστοτε ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν καὶ Ναυτικῶν, νὰ ἐπιβαρύνωσι τὸν προϋπολογισμὸν μὲ ποσὰ ἀκαθόριστα;

§205Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν συμφωνῶ.

§206Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδού, ἀναγινώσκω τὴν διάταξιν (ἀναγινώσκει). «Εἰς περίπτωσιν κλπ.» Ποία εἶναι ἡ περαιτέρω δαπάνη;

§207Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν δύνασθε νὰ τὸ γνωρίζητε ἐκ τῶν προτέρων, διότι δὲν πρόκειται περὶ ποσοῦ τὸ ὁποῖον εἶναι καθωρισμένον. Ὅταν λέγετε ὅτι θὰ ἐνισχύσητε διὰ τῆς πιστώσεως ἡ ὁποία ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν, δὲν δύνανται οἱ ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ διαθέσωσι. Θὰ ἐγγράψωσι τὰ ποσὰ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ θὰ τὰ ψηφίσῃ.

§208Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπαιτεῖται εἰδικὸς νόμος ὁ ὁποῖος νὰ παρέχῃ τὸ δικαίωμα, ὅπως ἐγγραφῇ πίστωσις ὑπὲρ τῶν ναυτικῶν σχολῶν· πρέπει δὲ νὰ καθορίζωνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ποσά.

§209Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν δύνασθε νὰ ὁρίσητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ποσὰ ἐφ’ ὅσον δὲν γνωρίζετε ποῖα ποσὰ καὶ εἰς ποῖον ποσὸν θὰ ἀνέλθῃ ἡ δαπάνη.

§210Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Κράτος ἐκ τῶν πόρων τῶν προσφύγων κτλ. θὰ διαθέσῃ διὰ τὸ τάδε καὶ τάδε τόσον ποσόν. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲ τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσὸν δὲν ἐπαρκέσει, ἔρχεται συνεπίκουρον τὸ Κράτος.

§211Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅπως τὸ λέγετε τώρα τὸ παραδέχομαι.

§212Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ ὁρίσητε ἐπακριβῶς πόσο ποσὸν θὰ διατεθῇ, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ποῖα θὰ εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις.

§213Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς διατάξεών τινων τῆς διαθήκης Μαρίνου Κοργιαλλένιου».

§217Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν κ. πρόεδρε.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν κ. συνάδελφε. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως διὰ τὴν μετασκευὴν κλπ. τοῦ μεγάρου Συγγροῦ».

§221Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ ὅρος τῆς διαθήκης Συγγροῦ, ἀλλὰ ἤθελον νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης. Πρόκειται περὶ δαπάνης ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ κατὰ τὰ ὑπάρχοντα σχέδια εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἰδίου μεγάρου ἐν τῷ ἐσωτερικῷ τοῦ κήπου.

§222Χ. ΛΑΔΑΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. συναδέλφου.

§223Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸ οἴκημα αὐτὸ ἐπέρχεται μεταρρύθμισις εἰς τὰς αἰθούσας τῶν τελετῶν καὶ ὑποδοχῶν θὰ οἰκοδομηθῇ δέ, ἕν παράρτημα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ὅλα τὰ γραφεῖα.

§224Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ὁμιλεῖ περὶ αὐτοῦ. Εἶναι ἀτελές, διότι παρέχεται πλήρης ἐλευθερία εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία καθορίζει τὰ ἐκτελεσθησόμενα ἔργα, μεταξὺ δὲ αὐτῶν ἀναφέρει καὶ τὴν κατοικίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§225Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω τί προβλέπεται νὰ γίνῃ, ἀλλὰ νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ τῶν γραφείων. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ διαθέτῃ αἰθούσας πρός ὑποδοχήν. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ποῦ πρέπει νὰ εἶναι ἡ αἴθουσα τῆς ὑποδοχῆς. Εἰς τὸ πολιτικὸν γραφεῖον ἢ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ Κράτος ὑποδέχεται πολλάκις ξένους ἐπισήμους· ποῦ θὰ τοὺς ὑποδέχεται; Εἰς τὸ πολιτικὸν γραφεῖον ἢ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν; Πρέπει νὰ γίνῃ συνδυασμὸς μελέτης τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ σημερινοῦ πολιτικοῦ γραφείου. Διὰ τὸ ἕτερον ζήτημα θ’ ἀσχοληθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοῦτο: νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις ποῦ θὰ γίνουν αὐτὰ τὰ πράγματα· εἰς τὸ πολιτικὸν γραφεῖον ἢ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§226Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργός τῶν Ἐξωτερικῶν). Πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως μιᾶς διαθήκης.

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ψηφισθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ μᾶς φέρῃ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν πίνακα τῶν ἀπαιτηθησομένων δαπανῶν.

§228Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸν πυρῆνα τῆς εὐθύνης τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον εἶχε μελετηθῆ ἀφ’ ἧς ἐποχῆς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον. Ἡ διαθήκη τοῦ Συγγροῦ εἶναι σαφής. Πρέπει δὲ νὰ σεβώμεθα τὰς διαθήκας, διὰ νὰ ἐμπνέωμεν τὴν πεποίθησιν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ διαθέσουν τὴν περιουσίαν των, διὰ κοινωφελεῖς σκοπούς. Ἡ διαθήκη ὁρίζει ὅτι τὸ οἴκημα χρησιμοποιεῖται καὶ οἴκημα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν Ὡς ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ χρησιμοποιηθῇ, διότι ἡ χωρητικότης του εἶναι μικρὰ καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἀλλοῦ νὰ εἶναι τὰ γραφεῖα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀλλοῦ ἡ κατοικία του. Εἶχον παρακαλέσει τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ καταρτίσῃ ἓν σχέδιον δεικνύον κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ γίνῃ τὸ νέον οἴκημα εἰς τὸ προαύλιον τοῦ σημερινοῦ πολιτικοῦ γραφείου, ὥστε νὰ πληρῶνται ὅλαι αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας. Τὸ σχέδιον ἔγινε καὶ ἐδεικνύετο ἐξ αὐτοῦ ὅτι ἤθελε δαπάνας. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου δὲν ἐμποδίζεται ὥστε, νὰ μεταφερθῇ εἰς τὸ νῦν ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ τὸ ὁποῖον ὡς γνωστόν, πληρώνονται μεγάλα ἐνοίκια. Πρόκειται οὕτω ν’ ἀποκτήσωμεν ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, καὶ ἔπρεπε χωρὶς νὰ ὑποστῶμεν μεγάλας δαπάνας.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐκπληρώσεως διαθήκης, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀντιρρήσεις.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἴσως δύνασθε νὰ χρησιμοποιήσητε τὸ Ἰλίου Μέλαθρον, τὸ ὁποῖον διὰ πινακοθήκην δὲν θὰ εἶναι κατάλληλον.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι δὰ τοσαύτην πολυτέλειαν!

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως διαταγμάτων διαφόρων κανονισμῶν τοῦ προσωπικοῦ τῶν σιδηροδρόμων, τροχιοδρόμων, φωταερίου καὶ ἠλεκτρισμοῦ ἐπιχειρήσεων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται πλεῖστοι).

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀρδεύσεως τῶν κτηματικῶν περιφερειῶν Βασιλικοῦ, Μουλκίου καὶ Κιάτου τοῦ πρώην δήμου Συκιῶνος». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας». Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§239Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζουσα τὴν σοβαρότητα τῆς προκειμένης συζητήσεως καὶ ἐπιθυμοῦσα νὰ διευκολύνῃ ταύτην καὶ ὅπως ἐκ τῶν συμπερασμάτων τῆς συζητήσεως τῆς Βουλῆς προέλθῃ σῶμα τὸ ὁποῖον, θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν ὑψηλὸν αὐτοῦ προορισμόν, ἤθελε παρακαλέσει τοὺς μέλλοντας νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅπως πράξωσι τοῦτο κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ τοῦτο, ἵνα ἡ Κυβέρνησις δυνηθῇ ἀφοῦ ἀκούσῃ τὰς γνώμας ὅλων καὶ ἔχῃ ταύτας ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς. Ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους, θὰ παρεκάλουν ὅπως ὁ κ. εἰσηγητὴς ἀρχίσῃ τὴν συζήτησιν.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§241Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί. Ἡ ἵδρυσις καθὼς καὶ ἡ ἁρμοδιότης τῆς Γερουσίας διαγράφονται, ὡς γνωστόν, ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Ὅ,τι ἀποτελεῖ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι μόνον ὁ καθορισμὸς τοῦ τρόπου τῆς συγκροτήσεως αὐτῆς. Συγκρότησις ὅμως καὶ ἁρμοδιότης δὲν εἶναι ἀπόψεις ἄσχετοι καὶ ἀσύνδετοι πρὸς ἀλλήλας, εἶναι μᾶλλον ἀπόψεις ἀλληλένδετοι. Καὶ διὰ τοῦτο, προτοῦ προχωρήσωμεν καὶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ καλλιτέρου τρόπου τῆς συγκροτήσεως, θὰ ἦτο ἴσως ἐνδεδειγμένον νὰ προβῶμεν εἰς μίαν σύντομον ὑπενθύμισιν τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Γερουσίας. Τετραπλῆ, κύριοι βουλευταί, προσδιορίζεται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἡ ἁρμοδιότης τῆς Γερουσίας: Συντακτική, πολιτική, νομοθετικὴ καὶ δικαστική. Ἡ συντακτικὴ ἁρμοδιότης τῆς Γερουσίας συνίσταται εἰς τὸ ὅτι, ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Βουλῆς ἀπαρτίζει ἐθνικὴν συνέλευσιν, ἡ ὁποία ἐκλέγει τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας καὶ προβαίνει ἐπίσης εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ἡ πολιτικὴ ἁρμοδιότης συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἀσκεῖ καὶ αὐτή, καθὼς καὶ ἡ Βουλή, κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν ἔχει τὴν κύρωσιν τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ἔχει κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος τῆς Βουλῆς. Συνίσταται ἐπίσης εἰς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφέρῃ γνώμην περὶ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, δηλ. εἰς τὸν προσδιορισμόν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς χωρὶς τὴν «σύμφωνον ἀπόφασιν» τῆς Γερουσίας. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία συνίσταται εἰς τὸ ὅ,τι ἀποτελεῖ καὶ ἡ Γερουσία τὸ ἕτερον νομοθετικὸν σῶμα. Ἡ νομοθετικὴ ὅμως αὕτη ἐξουσία, δὲν εἶναι ἰσοδύναμος πρὸς τὴν ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς, ἐπειδὴ ἐν περιπτώσει διχογνωμίας, ἐπικρατεῖ τελικῶς ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς, λαμβανομένη ὅμως κατ’ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Καὶ τέλος ἡ δικαστικὴ ἁρμοδιότης συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἡ Γερουσία καθίσταται σῶμα δικαστικόν, ἵνα δικάζῃ τὰς παραβάσεις τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, τὰς παραβάσεις τῶν ὑπουργῶν, καθὼς καὶ ἄλλα ἀδικήματα ἐσχάτης προδοσίας. Αὐτὴ λοιπόν, κύριοι, εἶναι ἡ ἁρμοδιότης τῆς Γερουσίας. Καὶ ἤδη ἐρωτᾶται: «Τοιαύτη ἁρμοδιότης κατὰ ποῖον τρόπον συγκροτήσεως ὑπηρετεῖται πληρέστατα; Θὰ ἔπρεπε ἡ ἐκλογὴ τῆς Γερουσίας νὰ εἶναι ἄμεσος ἢ ἔμμεσος;» Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον τίθεται. Ποικίλλα, ὡς γνωστόν, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὰ ἐν ἰσχύει συστήματα εἰς τὰς συγχρόνους Δημοκρατίας. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἰσχύει ἡ ἔμμεσος ἐκλογή. Εἰς τὰς νέας Δημοκρατίας, τὴν Πολωνίαν, τὴν Τσεχοσλοβακίαν, ἰσχύει ἡ ἄμεσος. Παρ’ ἡμῖν ἡ συντακτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Δʹ ἐθνοσυνελεύσεως ἐπροτίμησεν τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν. Ἡ προηγουμένη Βουλὴ ἐφάνη προτιμῶσα τὴν ἄμεσον. Ἀρκοῦν πάντα ταῦτα, νομίζω, διὰ νὰ ἀποδείξουν καλλίτερον ἀπὸ κάθε θεωρίαν, ὅτι ἀπόλυτος ὑπεροχὴ τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν δύο συστημάτων ἀσφαλῶς δὲν ὑφίσταται, ὅτι σχετικὴ εἶναι ἡ ἀξία ἑκάστου αὐτῶν. Καὶ παρ’ ἡμῖν ὑπεστηρίχθη ἐπίσης ἡ ἔμμεσος ἐκλογή. Καὶ ὑπεστηρίχθη μὲ τὰ παλαιά, γνωστὰ καὶ δίκαια ἐπιχειρήματα. Ποία εἶναι ἡ φύσις τῆς Γερουσίας; ἠρώτησαν οἱ ὑπέρμαχοι τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Δὲν πρόκειται διὰ τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα φραγμὸν ἀνασχετικὸν ἔναντι τῶν ἐνίοτε ἐκχειλιζόντων ρευμάτων τῆς κάτω Βουλῆς; Δὲν πρόκειται ὁ προορισμὸς τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος νὰ εἶναι πνεῦμα συντηρήσεως; Ἐὰν ἡ ἐξέλιξις εἶναι ἡ κυριαρχοῦσα ἔννοια ἐπὶ τοῦ συγχρόνου πνευματικοῦ βίου, πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι συστατικὰ στοιχεῖα αὐτῆς δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀνανέωσις, ἀλλὰ καὶ ἡ συνέχεια. Καὶ ἑπομένως, ἂν θέλωμεν νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὸν δημόσιον βίον, ὀφείλομεν τὸ μὲν πρῶτον νομοθετικὸν σῶμα νὰ καταστήσωμεν φορέα τῆς ἀνανεώσεως, τὸ δὲ ἄλλο φορέα τῆς συνεχείας καὶ τῆς παραδόσεως, διότι τοιουτοτρόπως μόνον ὁλοκληροῦται καὶ ἰσορροπεῖται ὁ δημόσιος βίος. Ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἡ Γερουσία θὰ ἀπέβαινε σῶμα συντηρήσεως, συνεχείας καὶ παραδόσεως, ἐὰν καὶ αὐτὴ ἐστηρίζετο ὅπως καὶ ἡ κάτω Βουλή, ἐπὶ τῆς ἀμέσου λαϊκῆς ἐκλογῆς; Αὐτὸς ὑπῆρξε κύριοι βουλευταί, ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν οἱ ὑπέρμαχοι τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Καὶ εἶπον ἀκόμη: Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὴν ἄμεσον ἐκλογήν, πρὸς τί ὁ περιττὸς σάλος τῶν ἐκλογῶν τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος; Δὲν θὰ ἦτο ἁπλούστερον νὰ ἐδιχάζαμεν ἑκάστοτε τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἓν τμῆμα νὰ ἀποτελῇ τὴν κάτω Βουλὴν καὶ τὸ ἄλλο τὴν Γερουσίαν; Καὶ εἶπον ἀκόμη: Δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ βάθος ἀντινομία καὶ ἀνακολουθία καὶ ἀντίφασις ἐὰν ἀφ’ ἑνὸς ἀναγνωρίσωμεν ἄμεσον λαϊκὴν ἐκλογὴν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ταὐτοχρόνως περιορίσωμεν τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῆς; Κατὰ ποῖον λογικὸν εἱρμὸν ἠμποροῦμεν εἰς σῶμα τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπίσης εἰς ἄμεσον λαϊκὴν προέλευσιν νὰ περιορίσωμεν τὴν πολιτικὴν καὶ νομοθετικὴν ἐξουσίαν καὶ καταστήσωμεν τοῦτο σῶμα, ὄχι ἰσοδύναμον πρὸς τὴν Βουλήν; Καὶ ἐφόσον διὰ λόγους γενικωτέρας πολιτειακῆς συγκροτήσεως, θεωροῦμεν ἐνδεδειγμένον ἡ Γερουσία νὰ μὴ ἀποτελῇ σῶμα ἰσοδύναμον πρὸς τὴν Βουλὴν δὲν ὀφείλομεν, διὰ νὰ παραμείνωμεν συνεπεῖς πρὸς τὸν τοιοῦτον προορισμὸν αὐτῆς, νὰ δημιουργήσωμεν ἔμμεσον βάσιν ἐκλογῆς διὰ τὴν Γερουσίαν; Ἀλλ’ ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, κύριοι βουλευταί, κατώρθωσε νὰ συγκεντρώσῃ μόνον μειοψηφίαν. Ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς ἀμέσου. Οἱ ὑπέρμαχοι τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, διὰ νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὸ ἐπιχείρημα τῆς λογικῆς ἀσυνεπείας μεταξὺ συγκροτήσεως καὶ ἁρμοδιότητος ἐπεκαλέσθησαν τὰ σύγχρονα παραδείγματα τῶν Εὐρωπαϊκῶν Δημοκρατιῶν. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔμμεσος καὶ ὅμως ἡ Γερουσία ἰσοδύναμος. Εἰς τὴν Πολωνίαν καὶ τὴν Τσεχοσλοβακίαν ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄμεσος καὶ ὅμως ἡ Γερουσία ἔχει ἐξουσίαν μικροτέραν τῆς Βουλῆς. Ταῦτα ἀποδεικνύουν, ὅτι οἱ λογικοὶ σχηματισμοί, ὅσον εἶναι καλοὶ εἰς τὴν θεωρίαν, τόσον δὲν εἶναι ἀπαραίτητοι εἰς τὴν πρᾶξιν. Δύναται ἄλλως τε ἡ Γερουσία νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμὸν αὐτῆς ὡς σώματος συνεχείας καὶ παραδόσεως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, διότι προβλέπεται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἡ τμηματικὴ αὐτῆς ἀνανέωσις, καθὼς ἐπίσης ἀποκλείεται καὶ ἡ δυνατότης τῆς διαλύσεως αὐτῆς. Καὶ ὑπὲρ πάντα ταῦτα, διότι θὰ ἰσχύῃ καὶ διὰ τὴν Γερουσίαν ὁ φυσιολογικὸς νόμος συμφώνως πρὸς τὸν ὁποῖον ἡ λειτουργία κάμνει τὸ ὄργανον. Καὶ εἶναι φυσικόν, ὅτι ἐφόσον τοιαύτη προσδιορίζεται ἡ λειτουργία τῆς Γερουσίας, τοιαύτη σὺν τῷ χρόνῳ θὰ διαμορφωθῇ καὶ ἡ ἀτμόσφαιρα, ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ κινοῦνται αἱ ἐργασίαι αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ στηριχθῶσιν εἰς τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, οἱ κίνδυνοι θὰ ἦσαν ἀναπόφευκτοι. Κίνδυνοι, πρῶτον, ταλαιπωρήσεως τῆς κοινοτικῆς διοικήσεως. Τὶ θὰ ἐσήμαινεν ἔμμεσος ἐκλογή; Θὰ ἐσήμαινεν, ὅτι τὰ κοινοτικὰ συμβούλια θὰ ἐκαλοῦντο νὰ ἐκλέξουν τοὺς Γερουσιαστάς. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ὅτι εἰς τὴν ζωὴν τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων θὰ παρεισήγετο ὁ γενικὸς κομματισμός; Γνωρίζω ὅτι καὶ εἰς τὸν κοινοτικὸν ἡμῶν βίον ὀξύτατος εἶναι ὁ ἀνταγωνισμός. Ἀλλὰ σήμερον ὁ ἀνταγωνισμὸς ὁ ὁποῖος ὑφίσταται ἔχει χαρακτῆρα τοπικὸν καὶ προσωπικὸν κατ’ ἐξοχήν. Ἐὰν ὅμως τοὺς ἀνετίθετο καὶ ἡ ἐξουσία, νὰ ἐκλέξουν τοὺς Γερουσιαστάς, εἶναι βέβαιον, ὅτι τοιουτοτρόπως θὰ παρεισήγετο καὶ ὁ γενικὸς ἀνταγωνισμὸς τῶν παλαιουσῶν πολιτικῶν μερίδων τῆς χώρας. Καὶ ἀσφαλῶς ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, καίριον θὰ ἦτο τὸ πλῆγμα, τὸ ὁποῖον θὰ κατεφέρετο ἐναντίον τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ μάλιστα εἰς τὰ πρῶτά της βήματα. Ἐπίσης ἐφ’ ὅσον εἶναι βέβαιον ὅτι διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, θὰ εἴχομεν περιωρισμένον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτόρων δὲν εἶναι προφανές, ὅτι ὁ ρόλος τοῦ χρήματος θὰ καθίστατο ἐντελῶς ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνος; Καὶ δὲν ὑπάρχει συνεπῶς ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ὁ φόβος, ὅτι καὶ ἡ διαφθορὰ τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων θὰ ἐπηκολούθει καὶ ἡ διαφθορὰ τῶν πολιτικῶν ἠθῶν τῆς χώρας καὶ ταὐτοχρόνως ἡ κατάπτωσις τοῦ κύρους τῆς Γερουσίας; Αὐτοὶ ὑπῆρξαν οἱ λόγοι, κύριοι βουλευταί, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ ἐπροτίμησεν τὴν ἄμεσον ἐκλογήν. Ἀλλὰ προσθέτως ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Γερουσία εἰς τὴν χώραν ἡμῶν συναντᾷ σοβαρὰς ἀντιδράσεις, διότι καὶ ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος ἔνδοξον ἀσφαλῶς δὲν ἔχει νὰ παρουσιάσῃ. Καὶ σήμερον ὑπάρχουν καὶ πολιτικὰ κόμματα καὶ κοινὴ γνώμη ἡ ὁποία ἀμφισβητεῖ τὴν σκοπιμότητα αὐτῆς. Ταῦτα πάντα ἀπετέλεσαν πρόσθετον λόγον προτιμήσεως τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Διότι τοιουτοτρόπως διὰ τοῦ κύρους τῆς λαϊκῆς προελεύσεως, ὑπάρχει ἐλπίς, ὅτι θὰ τονωθῇ τὸ γόητρον τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος εἰς τρόπον, ὥστε ἀσφαλέστερον νὰ εὐοδοθῇ ὁ προορισμός, τὸν ὁποῖον τοῦ ἐμπιστεύεται τὸ νέον δημοκρατικὸν πολίτευμα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τυχὸν ἐδεχόμεθα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προτιμήσωμεν τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὴν σημερινὴν ἐποχήν, συντρέχει καὶ ἄλλος ἀκόμη λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἦτο πρακτικῶς ἀδύνατος ἡ προτίμησις αὐτῆς, τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἔχουν ἀκόμη συγκροτηθῇ τὰ νομαρχιακά μας συμβούλια. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἐπαναστάσεως, ἡ Κυβέρνησις τῆς ὁποίας ἐδημοσίευσε τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀλληλοδιαδόχως ἐπηγγέλθησαν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς καὶ ὅλαι ἀνεξαιρέτως διέψευσαν τὰς ἐπαγγελίας των. Καὶ ἐπέφερε τοῦτο πικρὰν ἀπογοήτευσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τοῦ λαοῦ τῶν νέων χωρῶν, τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ πάντοτε πόθον διακαῆ ἡ ἄμεσος ἐφαρμογὴ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Διὰ τοῦτο, μὲ τὴν σημερινὴν εὐκαιρίαν, θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀπευθύνω πρὸς Κυβέρνησιν θερμοτάτην ἔκκλησιν, ὅπως τουλάχιστον τώρα μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῶν ἐκλογῶν τῆς Γερουσίας, συγχρονισθῇ καὶ ἡ προκήρυξις τῶν ἐκλογῶν τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων. Τοιουτοτρόπως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ γίνωμεν συνεπεῖς πρὸς τὴν κατηγορηματικήν διάταξιν τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον ὅπως ἐπιτάσσῃ τὴν ἵδρυσιν τῆς Γερουσίας καὶ τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, καθ’ ὅμοιον ἀκριβῶς τρόπον προσδιορίζει καὶ ἐπιβάλλει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Θ’ ἀνταποκριθῶμεν ἐπίσης πρὸς τὸ βαθύτερον πνεῦμα τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, παρέχοντες εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ Δημοκρατία δὲν εἶναι ἁπλῶς, κενὸς πολιτειακὸς σχηματισμός, ἀλλ’ ἔχει ἀληθὲς λαϊκὸν περιεχόμενον. Καὶ τέλος θὰ ἐδίδομεν μίαν βαθείαν ἱκανοποίησιν εἰς τὸν λαόν, ἰδίως τῶν Ν. Χωρῶν, ὁ ὁποῖος τόσον ἀμέριστον ἐξεδήλωσε τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, προέκυψεν τὸ ἐρώτημα: Ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ ἔπρεπε νὰ προτιμήσωμεν; Πλειοψηφικὸν ἢ ἀναλογικόν; Καὶ εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο περίπου ἡ παμψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἀπήντησεν διὰ προτιμήσεως τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἀλλὰ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἤγαγον εἰς τὴν ὁμόθυμον αὐτὴν προτίμησιν, ὑπῆρξαν διάφοροι δι’ ἕκαστον ἐξ ἡμῶν. Ὑπῆρξαν πολλοὶ θεωρητικῶς ὑπέρμαχοι τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, ἀλλὰ ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοι—εἰς τούς ὁποίους ἀνήκω,—οἱ ὁποῖοι ἔκρινον, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς Γερουσίας, θὰ ἦτο ἀσφαλῶς ἐνδεδειγμένον τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Διότι εἰς τὴν Γερουσίαν δὲν συντρέχει ἡ περίπτωσις τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον προκαλεῖ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἰς τὴν πρᾶξιν, νὰ θρυμματίζῃ τὰ κόμματα καὶ νὰ δημιουργῇ ἀσταθεῖς Κυβερνήσεις. Ἡ Γερουσία δὲν εἶναι σῶμα πολιτικόν, παρὰ μόνον εἰς τὴν σπανίαν περίπτωσιν τῆς προτάσεως τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Καὶ συνεπῶς θὰ ἀπετέλῃ εὐτύχημα διὰ τὸ δεύτερον νομοθετικὸν σῶμα ἴση καὶ δικαία νὰ εἶναι ἡ ἐκπροσώπευσις τῶν λαϊκῶν συμφερόντων καὶ ἰδεῶν. Δυστυχῶς λόγοι μηχανικοὶ κατέστησαν, κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν, ἀδύνατον τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀναλογικῆς καὶ διὰ τὴν Γερουσίαν. Συμφώνως πρὸς τὸν πίνακα, ὁ ὁποῖος εἶναι προσηρτημένος εἰς τὸ νομοσχέδιον, 19 ἐκλογικαὶ περιφέρειαι ἐκλέγουν ἀνὰ ἕνα Γερουσιαστήν, καὶ δέκα ἐκλέγουν ἀνὰ δύο. Ἑπομένως εἰς 29 ἐκλογικὰς περιφερείας, ἐπὶ συνολικοῦ ἀριθμοῦ 38, θὰ ἦτο μηχανικῶς ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀναλογικῆς. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ κρίσιμος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ὅσοι ἐκρίναμεν τὴν ἀναλογικὴν χρήσιμον διὰ τὴν Γερουσίαν ἠναγκάσθημεν νὰ καμφθῶμεν καὶ νὰ τήν ἐγκαταλείψωμεν. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ κρίσις ἡμῶν ἔχει μίαν προϋπόθεσιν, ὅτι ἐκλογικὴ περιφέρεια εἶναι ὁ νομός. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἐκλογικὴ περιφέρεια νὰ εἶναι τὸ ἄθροισμα νομῶν, τότε βεβαίως ἡ ἀναλογικὴ θὰ εἶχεν ἐφαρμογήν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τὸ ἄθροισμα τῶν νομῶν δὲν ἀποτελεῖ ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία νὰ εἶναι ψυχολογικῶς ὡς εὐπρόσδεκτος ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Διὰ τὸν λαὸν τὸν ἑλληνικὸν φυσικὴ ἐκλογικὴ μονὰς καὶ ἐν γένει ζῶν κύτταρον εἶναι μόνον ἡ ἐπαρχία, Πέραν τῆς ἐπαρχίας ὁ νομὸς ἀποτελεῖ μονάδα νομικὴν καὶ μόνον, διότι ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐλειτούργησεν ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια, καθίσταται σήμερον εὐπρόσδεκτος. Τὸ ἄθροισμα ὅμως τῶν νομῶν, διότι στερεῖται καὶ διοικητικῆς καὶ ἄλλης ἐκλογικῆς παραδόσεως θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον. Τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἐνῷ ἐφαρμόζει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοῦ γενικῶς, ἔκαμεν ὅμως καὶ μίαν ἐξαίρεσιν διὰ τὸν νομὸν Ἀττικοβοιωτίας. Κατ’ αὐτὸ αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεὺς ἀποτελοῦν μίαν χωριστὴν περιφέρειαν καὶ ἄλλην ὁ νομὸς Ἀττικοβοιωτίας. Σοβαροὶ βεβαίως ἦσαν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὤθησαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν προτίμησιν τοιαύτης διακρίσεως, διότι ὄντως ὁ νομὸς Ἀττικοβοιωτίας ἔχει καταστῆ ὑπερτροφικός. Ἕν ἑκατομμύριον τριάκοντα χιλιάδες εἶναι σήμερον ὁ πληθυσμὸς τοῦ νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας, δηλαδὴ τὸ ⅙ τοῦ συνολικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἔκρινεν ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἐξαίρεσις καὶ ὅτι θὰ ἐπιβάλετο καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, νὰ ἰσχύῃ ἑνιαία καὶ ὁμοιόμορφος ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια τοῦ νομοῦ. Καὶ κατόπιν ἐτέθη τὸ ζήτημα: Θὰ ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρίσωμεν προσόντα εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τῆς γερουσίας; Γνωστὸν εἶναι, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ Σύνταγμα καθορίζει ὡς μοναδικὸν προσὸν ἐκλογιμότητος τῶν γερουσιαστῶν, τὸ τεσσαρακοστὸν ἔτος. Δὲν ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς ηὐξημένην ἡλικίαν ἐκλογέων; Ὑπεστηρίχθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὅτι ἐνδεχομένως ηὐξημένη ἡλικία, προσκρούει εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς δημοκρατίας. Ἡ ἄποψις ὅμως αὕτη δὲν ἐκράτησεν, διότι ἀρκεῖ ἡ παρατήρησις τῶν συγχρόνων δημοκρατιῶν, διὰ νὰ σᾶς πείσῃ, δὲν εἶναι καθόλου ἀσυμβίβαστος ἡ ηὐξημένη ἡλικία πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Εἰς τὴν Πολωνίαν, ἐνῷ ἡ ἡλικία τῶν ἐκλογέων διὰ τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ 21ον ἔτος, ἡ ἡλικία τῶν ἐκλογέων διὰ τὴν γερουσίαν εἶναι τὸ 30όν. Εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν, ἐνῷ ἡ ἡλικία τῶν ἐκλογέων διὰ τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ 20ὸν ἔτος διὰ τὴν γερουσίαν εἶναι τὸ 25ον. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι, ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ ἀνωτέρα ἡλικία καὶ προσδιώρισε τὸ τριακοστὸν ἔτος. Ἔπραξε τοῦτο, πρῶτον διότι ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται εἰς ἁρμονίαν πρὸς τὰς ὑφισταμένας διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ὅπως τὸ Σύνταγμα διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν, ὁρίζει ηὐξημένην ἡλικίαν ἀπέναντι τῆς ἡλικίας τῶν βουλευτῶν, ηὐξημένη θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ καθορισθῇ καὶ ἡ ἡλικία τῶν ἐκλογέων. Ἐπίσης ἔκρινεν ὅτι, ἀνταποκρίνεται περισσότερον πρὸς τὴν φύσιν καὶ τὸν προορισμὸν τῆς γερουσίας, ὅπως προηγουμένως ἀνεπτύχθη, ἡ ηὐξημένη ἡλικία τῶν ἐκλογέων. Δὲν παρεγνώρισεν βεβαίως ὅτι ὑπάρχουν πρακτικαὶ δυσχέρειαι κατὰ τὴν ἐφαρμογήν, ἔκρινεν ὅμως, ὅτι ἡ καλὴ θέλησις τῆς διοικήσεως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὰς ὑπερνικήσῃ. Τοιαῦτα λοιπὸν κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξαν τὰ συμπεράσματα τῆς ἐπιτροπῆς: Ἄμεσος ἐκλογή, πλειοψηφικὸν σύστημα ἐκλογικὴ περιφέρεια νομοῦ καὶ τριακοστὸν ἔτος ἡλικίας διὰ τοὺς ἐκλογεῖς τῆς γερουσίας. Καὶ ἤδη εἰσερχόμεθα εἰς τὸ καίριον ζήτημα: Πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐκπροσώπησιν; Σφοδρά, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅπως ἄλλως τε καὶ εἰς ὅλην τὴν σύγχρονον ἐπιστημονικὴν θεωρίαν, ἡ πάλη τῶν ἰδεῶν. Οἱ ὀπαδοὶ τοῦ ἀκράτου πολιτικοῦ συστήματος ὑπεστήριξαν, ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως, εἶναι ἐντελῶς ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Πῶς εἶναι δυνατόν, εἶπον, νὰ ἀναγνωρίσωμεν ἰδιαιτέραν ἐκπροσώπησιν εἰς τὰ ἐπαγγέλματα; Θὰ μετεβάλετο τοιουτοτρόπως ἡ ἀρχὴ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, ἡ ἀρχὴ τῆς Δημοκρατίας. Οἱ ἐπαγγελματίαι δὲν εἶναι ἐπίσης πολῖται; Δὲν καλοῦνται καὶ οἱ ἐπαγγελματίαι εἰς τὰς κάλπας, μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς πολίτας τῆς Δημοκρατίας; Κατά τινα λογικὸν εἱρμὸν θὰ ἀναγνωρίσωμεν ὑπὲρ ὡρισμένης τάξεως, δικαίωμα προνομιακόν, ἰδίας ἐκπροσωπήσεως; Ἐὰν ὑπάρχουν ἐπαγγελματίαι, οἱ ὁποῖοι κρίνουν ὅτι, περιβάλλονται ὑπὸ τῆς κοινῆς ἐμπιστοσύνης, ποῖος τοὺς ἐμποδίζει νὰ ἐκθέσουν ὑποψηφιότητα καὶ νὰ τιμηθοῦν μὲ τὴν λαϊκὴν ψῆφον; Μήπως ἄλλως τε ἡ σημερικὴ πραγματικότης, ἡ σημερινὴ σύνθεσις τῆς Βουλῆς, δὲν μᾶς πείθει, ὅτι ὅλων τῶν ἐπαγγελμάτων ὑπάρχει ἐκπροσώπησις; Εἰς τὴν σημερινὴν Βουλήν, ὑπάρχουν: Δικηγόροι 109, Ἰατροὶ 38, ἐμποροβιομήχανοι καὶ τραπεζῖται 40, πρώην στρατιωτικοὶ 23, πρώην ὑπάλληλοι 14, κτηματίαι 13, δημοσιογράφοι 8, μηχανικοὶ 5, ἐπὶ 250. Τὶ λοιπὸν ἐμποδίζει τοὺς ἐπαγγελματίας νὰ παρίστανται καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Βουλήν; Μὲ μίαν ὅμως κρίσιμον διαφοράν: Ὅτι, σήμερον ἔχουν προέλθει ἀπὸ τὴν λαϊκὴν κολυμβήθραν, ἔχουν λάβει τὸ βάπτισμα τῆς λαϊκῆς ἐμπιστοσύνης, παρίστανται συνεπῶς, ὄχι ὡς δικηγόροι μιᾶς τάξεως, ὑπὸ τὸ Κράτος καὶ ὑπὸ τὴν δέσμευσιν μιᾶς ἐπιτακτικῆς ἐντολῆς, ἀλλὰ παρίστανται μὲ ἐλευθέραν συνείδησιν ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἑπομένως μόνον ἐφ’ ὅσον τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους τὸ ἐπιτρέψουν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθοῦν παραλλήλως καὶ τὰ ἰδιαίτερα συμφέροντα τῆς τάξεως. Ἄλλως τε ὑποστηρίζουν οἱ ὀπαδοὶ τοῦ ἀκράτου πολιτικοῦ συστήματος — πλάνην ἀποτελεῖ καὶ ἡ γνώμη ὅτι, οἱ εἰδικοὶ ἔχουν ἁρμοδιότητα πρὸς ἐπίλυσιν τῶν πολιτικῶν ζητημάτων ἔστω καὶ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἁρμοδιότητος. Καθὼς ἡ πρᾶξις ἀπέδειξεν, οἱ εἰδικοὶ, πέραν τοῦ στενοῦ πλαισίου τῆς ἰδίας αὐτῶν τεχνικῆς ἁρμοδιότητος, ναυαγοῦν πάντοτε· διότι, ἔργον τῶν εἰδικῶν, εἶναι μόνον νὰ προσφέρουν τὸ ὑλικόν, ἀλλὰ ἡ τελικὴ ἀπόφασις ἀνήκει εἰς τὸν πολιτικόν. Μόνον ἐκεῖνος εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνευσθῇ ἀπὸ τὰς γενικὰς ἀντιλήψεις, εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσορροπήσῃ ἀντίπαλα συμφέροντα, καὶ νὰ δώσῃ ἑκάστοτε τὴν προσήκουσαν λύσιν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο, λέγουν, κατ’ ἀρχὴν νὰ τὴν ἀποδεχθῶμεν, αἱ πρακτικαὶ δυσχέρειαι τῆς ἐφαρμογῆς θὰ ἦσαν ἀνυπέρβλητοι. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ κατενέμετο ἡ ἐκπροσώπησις τῶν ἐπαγγελματιῶν; Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μεταπίπτομεν εἰς τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν, δημιουργοῦμεν μίαν ἐπανάληψιν τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εἶναι ἀσφαλῶς ἄσκοπος. Θὰ ἔπρεπε μήπως νὰ ὁρίσωμεν τὴν κατανομὴν ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς ἢ τῆς κοινωνικῆς ἀξίας τοῦ ἐπαγγέλματος; Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει περιπίπτομεν εἰς τὴν σφαῖραν τῆς αὐθαιρεσίας καὶ τοῦ ὑποκειμενισμοῦ καὶ συνεπῶς κάθε ἐφαρμογὴ καθίσταται ἀδύνατος. Ποῖος ἄλλως τε θὰ ἦτο ὁ ἀντίκτυπος καὶ ἐπὶ τῶν ἐπαγγελμάτων καὶ ἐπὶ τῆς ζωῆς ἀπὸ μίαν ἐνδεχομένην ἐφαρμογήν; Εἰς τὰ ἐπαγγέλματα θὰ παρεισήγωμεν ἕνα σφοδρότατον προσωπικὸν κομματισμὸν καὶ ἐκεῖ ὅπου σήμερον ὑπάρχουν συμβούλια μεριμνῶντα διὰ τὴν εὐτυχίαν καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ ἐπαγγέλματος, θὰ ἐθέτωμεν προσωπικὰς ματαιοδοξίας, αἱ ὁποῖαι θὰ κατεύφευγον εἰς ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἐκλογικὴν ἐπικράτησιν.

§242Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἔχουν εἰσχωρήσει ἀπὸ τώρα.

§243Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῖος θὰ ἦτο ὁ ἀντίκτυπος εἰς τὴν Γερουσίαν; Ἕκαστος ἐξ αὐτῶν θὰ ἦτο δικηγόρος μιᾶς τάξεως καὶ συνεπῶς θὰ εἴχωμεν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶχον κανὲν δικαίωμα ἐκ τῆς ἐπιτακτικῆς ἐντολῆς τὴν ὁποίαν θὰ ἔφεραν μεθ’ ἑαυτῶν, κανὲν δικαίωμα συνεννοήσεως μετὰ τῶν ἀντιπάλων. Τοιουτοτρόπως—λέγουν—θὰ ἐδημιουργεῖτο κυκεὼν ἐντὸς τῆς Γερουσίας, ἀπὸ δὲ τοῦ βήματος αὐτῆς θὰ ἐξεπορεύοντο κηρύγματα διαιρέσεως καὶ ἀποσυνθέσεως τῆς Κοινωνίας. Καὶ οἱ κίνδυνοι συνεπῶς τοῦ κομμουνισμοῦ, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀπειλοῦν, θὰ ἤρχοντο ἐγγύτερον. Ἐὰν μάλιστα λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, τὰς εἰδικὰς συνθήκας τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων παρ’ ἡμῖν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀκόμη ἐπαρκῶς συγκροτηθῆ, ὑπάρχει φόβος, ὅτι διὰ τοῦ πλήγματος τῆς τιμῆς αὐτῆς θὰ τὰς ἤγομεν εἰς πλήρη ἀποσύνθεσιν. Ἀλλὰ ὑπάρχει κύριοι βουλευταί, ὅπως ἄλλως τε εἰς ὅλα τὰ ἀνθρώπινα πράγματα καὶ ἡ ἄλλη πλευρὰ τοῦ νομίσματος. Οἱ ὑπέρμαχοι τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως ἀπαντοῦν: Κατέχεσθε καὶ σεῖς, ὅσοι ὑποστηρίζετε τὸ ἄκρατον δημοκρατικὸν σύστημα, κατέχεσθε ἀπὸ τὴν συνήθη πλάνην τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀποδίδουν ἱερότητα εἰς τὸ παρελθόν, αἰωνιότητα εἰς τὸ παρόν. Ἐνῷ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος κυβερνᾷ τὴν ζωὴν εἶναι ὁ μόνος αἰώνιος νόμος τῆς ἀενάου μεταβολῆς!... Πιστεύετε ὅτι κατελήξαμεν εἰς ἕνα τελικὸν τύπον τῆς δημοκρατίας, τοῦ ὁποίου γίνεσθε ὀρθόδοξοι ἀπόστολοι καὶ φοβεῖσθε ὅτι κάθε πρότασις μεταρρυθμίσεως ἀποτελεῖ βλασφημίαν καὶ αἵρεσιν. Καὶ ὅμως δὲν ὑπάρχουν ἀξίαι ἀπόλυτοι οὔτε εἰς τὰ πολιτεύματα οὔτε εἰς τοὺς νόμους. Ἀρκεῖ μία σύντομος ἀναδρομή εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι πολιτεύματα καὶ νόμοι ὑπέστησαν ἀδιάκοπον μεταβολήν. Σχετικὴ ὑπῆρξε πάντοτε ἡ ἀξία αὐτῶν. Καὶ ἔγκειται ἡ σχετική των ἀξία εἰς τὴν ἱκανότητα, εἰς τὴν εὐτυχίαν τῆς προσαρμογῆς των πρὸς τὴν πραγματικότητα ἑνὸς δεδομένου τόπου καὶ χρόνου. Συνεπῶς, ἀντὶ ν’ ἀναχωροῦμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπολύτου ὀρθοδοξίας, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀπαραβιάστου τῆς δημοκρατίας, θὰ ἔπρεπε μᾶλλον νὰ ἐξετάσωμεν ἐγγύτερον τὰ πράγματα: Τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν ἡμῶν σύστημα ἐκφράζει ὄντως μίαν σημερινήν, ζῶσαν πραγματικότητα; Περιβάλλεται ἀπὸ τὴν πλήρη ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ; Ἢ μήπως ὁσημέραι τεῖχος ὑψοῦται μεταξὺ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ; Μήπως ὁσημέραι ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν πολιτῶν πρὸς τὰς ὀργανώσεις αὐτῶν αὐξάνει, μειοῦται δὲ ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τοὺς πολιτικούς του ἀντιπροσώπους; Τὶ εἶναι ἄλλωστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβαίνει καὶ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν καὶ εἰς ὅλον τὸν σύγχρονον κόσμον, ὥστε πανθομολογουμένη νὰ θεωρῆται ἀλήθεια, ὅτι ἐπονομάζεται κρίσις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ; Τὶ ἄλλο ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἰμὴ ἀναγνώρισις τῆς ἀληθείας, ὅτι τὰ σύγχρονα πολιτικὰ σώματα ἔπαυσαν πλέον νὰ εὑρίσκωνται εἰς ἄμεσον ψυχικὴν ἐπαφὴν πρὸς τὰς λαϊκὰς μάζας; Δὲν βλέπομεν τὴν ἔλλειψιν ἐνδιαφέροντος ἡ ὁποία συνοδεύει τὰ ἔργα ἡμῶν; Τὶ ἄλλο ἠμπορεῖ νὰ σημαίνῃ κρίσιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, εἰμὴ τὴν ἀναγνώρισιν ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην τοῦ γεγονότος, ὅτι τὰ ἀντιπροσωπευτικὰ σώματα δὲν θεωροῦνται πλέον ἐπαρκῆ καὶ κατάλληλα πρὸς ἐνήμερον ὁριστικὴν καὶ ἀποτελεσματικὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν λαϊκῶν συμφερόντων; Βεβαίως ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ σημερινὸς τύπος τοῦ πολιτεύματος ἀνταπεκρίνετο πρὸς μίαν πραγματικότητα. Ἡ ἐποχὴ τῆς καθιερώσεως τοῦ φιλελευθέρου πολιτεύματος. Τότε κοινωνικὸν ἰδεῶδες ἀπετέλει ἡ ἀτομικὴ ἐλευθερία, τότε ὑπῆρχον ἀκόμη μᾶλλον πατριαρχικὸς οἰκονομικὸς βίος, ὑπῆρχον μόνον αἱ ἀπαρχαὶ τοῦ συγχρόνου ἐκβιομηχανισμοῦ. Τότε προορισμὸς τοῦ Κράτους ἦτο ἁπλῶς νὰ εἶναι νυκτοφύλαξ τῆς ἀσφαλείας. Ἐπιστεύετο τότε, ὅτι ἀρκεῖ ἡ ἐλευθέρα πάλη τῶν ἰδεῶν, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀλήθειαν Ὅτι ἀρκεῖ ἡ ἐλευθέρα πάλη τῶν συμφερόντων, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν ἁρμονίαν. Καὶ τὸ Κράτος ἐπρόκειτο νὰ εἶναι ἁπλῶς ὁ εὐτυχὴς θεατὴς ἑνὸς ἐγκοσμίου παραδείσου. Ἀλλ’ ἡ δύναμις τῆς ζωῆς διέψευσε καὶ αὐτήν, ὅπως καὶ τόσας ἄλλας ἐλπίδας τῆς ἀνθρωπότητος. Νέαι συνθῆκαι ἐδημιουργήθησαν. Ἡ ἐλευθερία τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀχθῶμεν οὔτε εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας, οὔτε εἰς τὴν ἁρμονίαν τῶν συμφερόντων. Ὡδήγησεν ἁπλῶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἰσχυρῶν πρὸς ὁριστικὴν ἐπικράτησιν. Καὶ τότε ἤρχισε πλέον ἡ ἀτμόσφαιρα νὰ μεταβάλεται. Τὸ ἰδεῶδες τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας ἐξέπεσε πλέον καὶ εἰς τὸν θρόνον τῆς ἀνθρωπίνης χιμαίρας ὑψώθη καὶ πάλιν νεώτερον ἰδεῶδες: ἡ κοινωνικὴ δικαιοσύνη. Τὸ κράτος ἔπαυσε πλέον νὰ εἶναι ὁ ἀπαθὴς θεατὴς τῶν ἀνταγωνισμῶν, εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ζωήν, ἐπεδίωξε νὰ ἀποτελέσῃ αὐτὸ τὸν ρυθμιστὴν καὶ τὸν διαιτητὴν τῶν ἀνταγωνιζομένων ὁμάδων. Καὶ εἰς τὴν κοινωνικὴν ζωὴν ἔπαυσαν πλέον τὰ ἄτομα καὶ τὰ κόμματα νὰ ἀποτελοῦν τὰς μονάδας καὶ τὰ κύτταρα τῆς ζωῆς; Νέαι δυνάμεις ἐδημιουργήθησαν. Αἱ ὀργανώσεις. Ὀργανώσεις καπιταλισμοῦ, ὀργανώσεις συνδικαλισμοῦ, ὀργανώσεις ἐπαγγελμάτων. Καὶ τοιουτοτρόπως εὑρισκόμεθα πλέον ἡμεῖς ἐνώπιον νέας πραγματικότητος. Ἄλλος εἶναι σήμερον ὁ προορισμὸς τοῦ Κράτους, ἄλλο εἶναι σήμερον τὸ κοινωνικὸν ἰδεῶδες, ἄλλη εἶναι ἡ λαϊκή, ἡ κοινωνικὴ πραγματικότης. Αὐτὸς εἶναι ὁ βαθύτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον αἰσθάνεται ὁ λαός, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἀντιπροσωπεία ἔπαυσε πλέον νὰ εἶναι, ὡς ὤφειλε τὸ κάτοπτρον τῆς ἰδικῆς του πραγματικότητος. Διαμορφοῦται βαθμιαίως μία ἀδυναμία συνεννοήσεως μεταξὺ ἑνὸς παλαιοῦ πολιτικοῦ συστήματος καὶ μιᾶς νέας κοινωνικῆς πραγματικότητος. Καὶ ὀφείλομεν, ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ εἴμεθα σύγχρονοι, ὀφείλομεν νὰ ἐπιδιώξωμεν μίαν νέαν προσαρμογήν. Ποία πρόκειται νὰ εἶναι ἡ νέα αὐτὴ προσαρμογή; Θὰ εἶναι ἆρά γε ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐκπροσώπησις; Θὰ πρέπῃ εἰς τὸ πλευρὸν μιᾶς πολιτικῆς Βουλῆς, νὰ ὑπάρξῃ μία Βουλὴ ἐπαγγελματική, εἰς τρόπον ὥστε οἰκονομικὸς καὶ πολιτικὸς βίος νὰ ὁλοκληρώνωνται; Κύριοι βουλευταί, διὰ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα αἱ προβλέψεις εἶναι πάντοτε τολμηραί. Μόνον ἡ ζωὴ ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ μέλλοντος μίαν ἡμέραν θὰ μᾶς δώσῃ ἀπάντησιν, Ὅ,τι δυνάμεθα σήμερον νὰ εἴπωμεν, εἶναι μόνον ὅτι: ἐλπίζομεν. Ἐλπίζομεν ὅτι μία μεταρρύθμισις πρὸς τοιαύτην κατεύθυνσιν ἀνταποκρίνεται ὄντως πρὸς τὴν ἱστορικῶς διαμορφωθεῖσαν νέαν πραγματικότητα. Εἰς ὅλον τὸν σύγχρονον κόσμον κύριοι βουλευταί, ἐνῷ εἶναι ὥριμος ἡ ἀναγνώρισις τῆς κρίσεως, δὲν εἶναι ἀκόμη ὥριμος ἡ εὕρεσις τῆς θεραπείας. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἐπιχειροῦνται δοκιμαί. Δὲν γνωρίζω, ὅτι καὶ ἡμεῖς θὰ ἔπρεπε νὰ δυστάσωμεν. Καθ’ ὃν τρόπον ἄλλως τε ἐμφανίζει τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐκπροσώπησιν, τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ μίαν δοκιμὴν ἐντελῶς ἀνώδυνον καὶ ἀκίνδυνον. Εἰς τὸ δεύτερον νομοθετικὸν σῶμα παρέχονται ὀλίγαι μόνον θέσεις. Ἐὰν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἡ δοκιμὴ ἀποτύχῃ, τίποτε δὲν θὰ ἐμποδίσῃ τὸ νομοθετικὸν σῶμα τοῦ μέλλοντος νὰ προβῇ εἰς κατάργησιν. Ἐὰν πάλιν ἐπιτύχῃ, θὰ δυνάμεθα τότε νὰ γενικεύσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν καὶ τοιουτοτρόπως τὸ δεύτερον νομοθετικὸν σῶμα, νὰ εἶναι πραγματικὸν ἐπαγγελματικὸν οἰκονομικὸν κοινοβούλιον. Καὶ ἐφ’ ὅσον μόνον περὶ μιᾶς τόσον μικρᾶς δοκιμῆς πρόκειται, φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε ἡ Βουλὴ ν’ ἀρνηθῇ τὴν ψῆφον αὐτῆς. Κύριοι βουλευταί. Συντάσσοντες πολιτεύματα, νομοθετοῦντες, ἂς ἐνθυμούμεθα κάποτε καὶ τοὺς λόγους τοῦ Βίσμαρκ: «Πολιτικοί, ἄξιοι τοῦ ὀνόματος αὐτῶν, εἶναι ὅσοι ὠτακουστοῦν εἰς τὸν ροῦν τῶν γεγονότων καὶ σπεύδουν νὰ προσαρμόζωνται». (παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νᾶκος.

§245Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ δοθῇ εἰς ἐμὲ ὁ λόγος ὡς εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν ὑπεβλήθη ἔκθεσις χωριστὴ μειοψηφίας διὰ τὸν λόγον ὅτι εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπὰς ἐπὶ τῆς Γερουσίας διὰ τὴν οἰκονομίαν χρόνου ἀπεφασίσαμεν νὰ τεθῶσιν μόνον ὅλαι αἱ ἀπόψεις εἰς μίαν γενικὴν ἔκθεσιν, ἵνα εἶναι προσφορωτέρα καὶ ἡ ἀνάγνωσις τῶν διαφόρων γνωμῶν ἀπὸ τοὺς βουλευτάς. Εἶναι ὅμως σαφές, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἡ γνώμη τῆς μειοψηφίας καὶ ὑπάρχει καὶ ἔθιμον, ἀφοῦ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη τοῦ τῆς μειοψηφίας.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀκούεται ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, εἷς δὲ μόνον εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς διορίζεται, ὁ ὁποῖος καὶ ἐξέθεσεν ἀμφοτέρας τῆς ἀπόψεις. Πρῶτος μετὰ τὸν κ. εἰσηγητὴν εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Νᾶκος, ὑποχρεοῦμαι δὲ νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Νᾶκον, ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Νᾶκος δέχεται νὰ προηγηθῆτε.

§247Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγας λέξεις ἄλλως τε θὰ εἴπω.

§248Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Ἂς προηγηθῇ ὁ κ. συνάδελφος.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινοῦντος τοῦ κ. Νάκου, δίδεται ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον.

§250Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶμαι, κύριοι βουλευταί, βραχύτατος εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν γνωμῶν τῆς μειοψηφίας, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον δὲν θὰ ἐκταθῶ ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἀλλὰ θὰ περιορισθῶ ἐπὶ δύο κυρίως θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ μειοψηφία τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀποδίδει μεγαλυτέραν ἀξίαν. Ταῦτα δ’ εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ πρέπῃ καθ’ ἡμᾶς νὰ διενεργηθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν Γερουσιαστῶν καὶ τὸ δεύτερον εἶναι τὸ ζήτημα ἐὰν καὶ ἐν τίνι μέτρῳ θὰ πρέπῃ νὰ θεσπισθῇ παρ’ ἡμῖν ἡ ἐκπροσώπησις τῶν ἐπαγγελμάτων εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Γερουσίας. Καὶ καθόσον ἀφορᾷ μὲν τὸ πρῶτον ζήτημα, ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ἐκλογῆς Γερουσιαστῶν, διὰ δύο λόγους. Δι’ ἕνα γενικὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ὑποστηρίζομεν τὸν αὐτὸν τρόπον ἐκλογῆς καὶ ὅταν πρόκειται νὰ καταρτισθῇ ἡ Βουλὴ ἡ συνήθης Βουλή, διότι πιστεύομεν ὅτι ὁ ἀναλογικὸς τρόπος τῆς ἐκλογῆς τῶν μελῶν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, εἶναι ὁ δικαιότερος καὶ ὁ δημοκρατικώτερος, ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπει δικαίαν καὶ ἀκριβῆ ἐκπροσώπησιν ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν ἔχουν εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχήν. Πιστεύομεν ἐπίσης εἰς τὸ πρακτικῶς ὀρθὸν καὶ κοινωνικῶς ὠφέλιμον τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, διότι εἶναι πλέον ὄχι θεωρία, ἀλλὰ πρᾶξις καὶ πρᾶξις Ἑλληνική, ὅτι ὁ ἀναλογικὸς τρόπος ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν ἀπαλύνει τὰ κομματικὰ πάθη, ἐμποδίζει τὰς ἐκλογικὰς ὀξύτητας καὶ συντελεῖ εἰς τὴν παγίωσιν ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου. Ἐὰν ὡμίλησα, κύριοι βουλευταί, περὶ Ἑλληνικῆς πραγματικότητος, τὸ ἔπραξα ἀποβλέπων εἰς τὰ ὁμολογουμένως ἐπωφελῆ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἔδωκεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος εἰς τὰς παρελθούσας ἐκλογάς. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι καὶ οὐδεὶς Ἕλλην ἀγνοεῖ τὴν ὀξύτητα τῶν πολιτικῶν παθῶν ἡ ὁποία ἐπεκράτει εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μέχρις καὶ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν, τῶν ἐκλογῶν δηλαδὴ ἐξ ὧν ἀνεδείχθη ἡ προηγουμένη Βουλή. Καὶ ὅσοι ἐξ ὑμῶν ὑπήρξατε βουλευταὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, ἐνθυμεῖσθε ποίαν ὄψιν παρουσίαζεν ἡ αἴθουσα αὕτη τὴν πρώτην ἡμέραν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, τὴν πρώτην ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν συνῆλθον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης. Ἐπεκράτει ἓν πνεῦμα, δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐχθρότητος, διότι εἶναι βαρεῖα ἡ λέξις, ἀλλ’ ἓν πνεῦμα δυσπιστίας, ἓν πνεῦμα ἐκδηλῶνον, ὅτι οἱ βουλευταὶ ὑπεβλέποντο μεταξύ των ὅτι ὁ εἷς βουλευτὴς δὲν ἐθεώρει τὸν ἄλλον φίλον, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι τὸν ἐθεώρει ἐχθρόν καὶ θὰ ἐνθυμεῖσθε ἐπίσης πῶς τὰ πάθη ἀπαλύθησαν, πῶς τὰ μίση καὶ αἱ ἐπιφυλάξεις ἐξωβελίσθησαν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἦτο ἔκδηλος ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία εἶχεν ἐπέλθη εἰς τὰς ψυχὰς τῶν βουλευτῶν. Εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἡ κοινὴ πάντων παρουσία καὶ ἡ συνεργασία, εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπὰς καὶ πρὸ παντὸς ὁ σχηματισμὸς τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἔδωσε νὰ ἐννοήσουν ὅλοι οἱ βουλευταὶ οἱ προελθόντες ἐκ μιᾶς ἐκλογῆς διενεργηθείσης ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν νὰ ἀντιπροσωπευθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅλα τὰ κόμματα κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ ἐκπροσωποῦντα ἐπακριβῶς τὴν λαϊκήν των δύναμιν, ἔδωσεν, λέγω, νὰ ἐννοήσουν ὅλοι οἱ βουλευταί, ὅτι ἕνα μόνον εἶχον πάντες προορισμόν, τὴν ἐπιδίωξιν τοῦ κοινοῦ συμφέροντος. Καὶ ὅταν αἱ τοιαῦται ἀντιλήψεις ἐπεκράτησαν εἰς τὰς ψυχὰς τῶν πολιτευομένων, ἦτο μοιραῖον ἡ ἀντανάκλασις εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχὴν νὰ εἶναι ἄμεσος καὶ ἦτο ἄμεσος ὡς ἦτο μεγάλη. Ἐνθυμεῖσθε πῶς μεταξύ μας οἱ βουλευταὶ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ἐλέγομεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑβρίσωμεν ἡμεῖς σᾶς ὅπως σᾶς ὑβρίζαμεν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὅταν εἴμεθα σήμερον ἀπὸ κοινοῦ Κυβέρνησις. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, σκεφθῆτε ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ τῆς παρελθούσης Βουλῆς δὲν ἐγένοντο μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἤρχετο κυρία τῆς καταστάσεως ἡ μία πολιτικὴ μερὶς ἢ ἄλλη, ἂν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀγαθὸν τοῦτο ἀποτέλεσμα καὶ νὰ γεννηθοῦν αἱ σκέψεις αὐταὶ εἰς τὸν νοῦν τῶν πολιτευομένων καὶ νὰ ἔχουν τὴν ἀντανάκλασιν εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχήν. Ὑποστηρίζομεν λοιπὸν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, διότι εἶναι δίκαιον, διότι εἶναι κρατικῶς ὠφέλιμον καὶ ὅταν πρόκειται νὰ ἐκλέξωμεν τὴν Γερουσίαν καὶ ὅταν πρόκειται νὰ ἐκλέξωμεν ἀκόμη τὴν Βουλήν. Ἔλεγον ὅμως οἱ ἀντίπαλοι τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ὅλοι ὁμολογοῦμεν ὅτι σπουδαῖα πλεονεκτήματα παρουσιάζει τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, παρουσιάζει ὅμως καὶ ἓν μειονέκτημα μέγα, ὅτι ἐξ ἐκλογῆς διενεργουμένης ἐπὶ τῇ βάσει ἀναλογικοῦ συστήματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ νικητής, ἀπόλυτος νικητής, ἓν κόμμα τὸ ὁποῖον νὰ δυνηθῇ νὰ ἀποδώσῃ σταθερὰν Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον τῆς ὁποίας ἐν τούτοις τόσον μεγάλην ἀνάγκην ἔχει ἡ χώρα μας εἰς τὴν μεταπολεμικὴν ἰδίᾳ περίοδον. Ἀντείπομεν τότε, κύριοι βουλευταί—καὶ εὐτυχῶς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τελευταίας ἐκλογῆς μᾶς ἐδικαίωσε πλήρως— ὅτι ἓν κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ πλειοψηφίαν εἰς τὸν λαὸν μόνον του δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ εἰς ἐκλογὴν διενεργουμένην ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, νὰ φέρῃ καὶ μόνον του ἀρκετὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ὁποίας νὰ σχηματίσῃ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν. Καὶ ἂν θελήσετε νὰ μελετήσητε τὰ ἀποτελέσματα τῆς τελευταίας ἐκλογῆς, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἐπέδρασε τόσον εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχὴν ὥστε, νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν νικητὴς εἰς τὸν βαθμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἐξῆλθε, θὰ ἐξήρχετο νικητὴς ἀπόλυτος καὶ ἂν ἀκόμη αἱ ἐκλογαὶ διενεργοῦντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν θὰ εἶχε τὴν ὀγκωδεστάτην πλειονοψηφίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον, θὰ εἶχεν ὅμως πάντοτε ὀγκώδη πλειονοψηφίαν ἀρκετὴν νὰ τοῦ ἐξασφαλίσῃ παγίαν Κυβέρνησιν ἐκ μόνων τῶν μελῶν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι λοιπὸν καὶ ἡ θεωρία ἀληθὴς καὶ ἡ πρᾶξις ἡ Ἑλληνικὴ ἡ τελευταία σύμφωνος, ὅτι ἓν κόμμα ὅταν κατορθώσῃ νὰ ἐπιδράσῃ εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχὴν ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε, νὰ ἔχῃ τὴν λαϊκὴν πλειονοψηφίαν ὑπὲρ αὐτοῦ, θὰ ἔχῃ καὶ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς ὑπὲρ αὐτοῦ.

§251ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐπέδρασε τὸ κόμμα· ὁ ἀρχηγός.

§252Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος εἶναι ἡ συνισταμένη τοῦ κόμματος. Ἂν θέλετε νὰ κάμετε διάκρισιν ἀρχηγοῦ καὶ κόμματος, ὄχι τοῦ σημερινοῦ ἀρχηγοῦ, ἀλλ’ οἱουδήποτε ἀρχηγοῦ κόμματος, ὁμολογῶ ὅτι εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν δύναμαι νὰ σᾶς παρακολουθήσω. Τὴν θεωρῶ πολιτικὴν ἀκατανόητον. Τὸ κόμμα τὸ ἐκπροσωπεῖ ὁ ἀρχηγός του. Καὶ ταῦτα μὲν γενικῶς. Εἰδικώτερον δὲ ὅταν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς Γερουσίας καὶ τὸ εὐλογοφανὲς τοῦτο ἐπιχείρημα ἐξαλείφεται τελείως διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἰδικοῦ μας Συντάγματος ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας, δὲν ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀπολαύῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Γερουσίας, διότι ἡ Γερουσία δὲν θὰ ὑποδεικνύῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἑπομένως καὶ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐκλογὴ Γερουσίας, ἐνεργουμένη ἐπὶ τῇ βάσει ἀναλογικοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἤθελεν ἀποφέρῃ ἀποτέλεσμα μικτὸν ἀπὸ ἀπόψεως κομματικῆς δυνάμεως τῶν διαφόρων μερίδων αἱ ὁποῖαι, θὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὴν Γερουσίαν, αὐτὸ τὸ γεγονός, δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἐπίδρασιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς συνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον μάλιστα ὅπως διεμορφώθησαν τὰ πράγματα τὰ Ἑλληνικά, θὰ τὸ ἐθεώρουν καὶ πλεονέκτημα ἔτι μᾶλλον ἐπιβαλλόμενον, τὸ νὰ δοθῇ καὶ μία διέξοδος εἰς τὸν ἡττηθέντα πολιτικὸν κόσμον νὰ ἐκπροσωπηθῇ εἰς τὴν Γερουσίαν δι’ ἀριθμοῦ τινὸς μελῶν, ὥστε ἡ παρουσία ἐν περιορισμένῳ μέτρῳ σχετικῶς πρὸς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, θὰ συντελέσῃ ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν ὀρθοτέραν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. Ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας εἶπεν ὅτι καὶ ἄλλα μέλη τῆς πλειονοψηφίας, εἰδικώτερον δὲ καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζουν τὴν ὀρθότητα τῶν σκέψεων τούτων ἐν ταῖς γενικαῖς των γραμμαῖς, ἀλλὰ προσκρούουσιν πρὸ μιᾶς πρακτικῆς ἀδυναμίας ἐφαρμογῆς τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Καὶ ἡ πρακτικὴ αὐτὴ ἀδυναμία εἶναι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οὔτε νὰ εὐνοηθῇ ἀναλογικὴ ἐκλογὴ Γερουσιαστῶν εἰς περιφερείας αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποδώσουν ἕνα μόνον ἢ δύο Γερουσιαστάς, διότι οἱ νομοὶ οἱ ὁποῖοι καθορίζονται διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου, εἶναι μικραὶ καὶ θὰ ἐκλέγουν κάτω τῶν τριῶν Γερουσιαστῶν. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, διότι καμμία, λογική, καμμία ἐπιστημονικὴ σκέψις, καμμία πρᾶξις, δὲν δικαιολογεῖ τὸν συνδυασμὸν ἀναλογικοῦ συστήματος μὲ ὡρισμένον τρόπον ἐκλογῆς καὶ μ’ ὡρισμένον καθορισμὸν ἐκλογικῆς περιφερείας. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν δὲ Βουλὴν εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς Γερουσιαστῶν δι’ ἀναλογικοῦ συστήματος, εἶχε καθιερωθῆ καὶ ἐκλογικὸς σύλλογος εὐρύτερος τοῦ νομοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὑπὸ οὐδεμιᾶς ἀρχῆς θεωρητικῆς καὶ ὑπὸ οὐδεμιᾶς πρακτικῆς ἀνάγκης συνδεδεμένη ἡ ἔννοια τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, πρὸς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, πρὸς τὸν ἐκλογικὸν σύλλογον. Δι’ ἡμᾶς δὲ μάλιστα ὅτι ἡ συνένωσις διαφόρων νομῶν εἰς μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν διὰ τὴν ἀνάδειξιν Γερουσιαστῶν, ἀποτελεῖ εὐεργέτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἀκριβῶς ἐκείνης ἀπὸ τῆς ὁποίας κατὰ τοὺς ἀντιφρονοῦντας πρὸς ἡμᾶς συναδέλφους τῆς πλειονοψηφίας, ἀποτελεῖ ἀνυπέρβλητον μειονέκτημα. Ἐννοῶ τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, λέγων ὅτι ἔλλειψις συγγενείας, ἐκλογικῆς, καὶ ἡ ἔλλειψις ταὐτότητος ἐκλογικῶν σκέψεων, μεταξὺ τῶν κατοίκων διαφόρων νομῶν, εἶναι ἓν ἐμπόδιον πρὸ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ σταματήσωμεν εἰς τὴν συνένωσιν διαφόρων νομῶν. Καθ’ ἡμᾶς τοῦτο ἀποτελεῖ μέγα πλεονέκτημα προκειμένου εἰδικώτερον περὶ ἐκλογῆς Γερουσίας, διότι ἀκριβῶς θέλομεν τοὺς Γερουσιαστάς, νὰ μὴ εἶναι στενῶς κομματικῶς συνδεδεμένοι μὲ τοὺς ἐκλογεῖς των, ἐπειδὴ δὲν θὰ ἀποδώσῃ Κυβέρνησιν ἡ Γερουσία καὶ διὰ νὰ ἔχουν ἐλευθερίαν εὐρυτέρας κρίσεως οἱ Γερουσιασταί, ὅταν πρόκειται νὰ κρίνουν τὰ διάφορα νομοθετήματα ἢ τὰς διαφόρους πολιτικὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ καὶ αὐτῶν τῶν βουλευτῶν, διότι δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον συνιστᾶται ἡ Γερουσία. Ἡ Γερουσία δὲν θὰ ἀποδίδῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὡς πολιτικὸν σῶμα θὰ κρίνῃ τελειωτικῶς καὶ τὴν Βουλὴν ἀκόμη, συμφωνοῦσα, ἢ μὴ συμφωνοῦσα, εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς διαλύσεως αὐτῆς καὶ θὰ κρίνῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν δικάζουσα τοὺς ὑπουργοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ θὰ παραπέμπῃ εἰς δίκην. Διὰ τοὺς λόγους λοιπὸν αὐτοὺς ἡ ἔλλειψις στενῶν κομματικῶν συμφερόντων μεταξὺ γερουσιαστῶν καὶ ἐκλογέων δι’ ἡμᾶς, μακρὰν τοῦ νὰ εἶναι μειονέκτημα, ἀποτελεῖ πλεονέκτημα σημαντικώτατον. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἡμῶν ἀντίρρησιν, τὴν συνισταμένην εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ἐτάχθημεν ἐπίσης ὑπέρμαχοι τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως εἰς τὴν Γερουσίαν, ἡ ἀντίκρουσις δὲ τὴν ὁποίαν θὰ κάμω ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ εἰσηγητοῦ εἰς πλειοψηφίαν, ἀποτελεῖ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἰδικῶν μας ἐπιχειρημάτων καὶ σκέψεων.

§253ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι σύμφωνος.

§254Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σύμφωνος ἀλλὰ ψυχικῶς διΐσταται.

§255Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. εἰσηγητής, ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως καὶ πλέον, ἢ εὐγλότως ὑπεστήριξεν τοῦτο.

§256Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ πλειοψηφία τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἐτάχθη κατὰ τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως, ἡ μειοψηφία ὑπὲρ, ἀνήκω δὲ ἐγὼ εἰς τὴν μειοψηφίαν.

§257Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη καλλίτερον· τότε ὁ κ. εἰσηγητής, θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ ἡμῶν.

§258Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διατὶ ὑπὲρ ὑμῶν; Ἐμονοπωλήσατε τὴν ἐκπροσώπησιν αὐτήν.

§259Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, ὄχι.

§260Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν πρώτοις κ. βουλευτὰ ἔχω νὰ ἐκφέρω τὰς ἀντιρρήσεις μου εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ συμμετοχὴ ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων εἰς τὴν Γερουσίαν ἀντίκειται εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ ἀκράτου πολιτικοῦ πνεύματος καὶ εἰς τὴν ἔννοιαν καθαρᾶς δημοκρατικῆς ἀντιλήψεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι αἱ Γερουσίαι εἰς τὰς παλαιὰ μοναρχικὰ Κράτη τῆς Εὐρώπης, ἐδημιουργήθησαν ἐξελίχθησαν καὶ ἔζησαν πρὸς ἱκανοποίησιν ὡρισμένων τάξεων ὡρισμένων τιτλούχων. Καὶ διὰ τοῦτο οἱ Γερουσιασταὶ διωρίζοντο ὑπὸ τῶν μοναρχῶν καὶ ἀπετέλουν σώματα ἀριστοκρατικά, ἐν πολλοῖς δὲ κληρονομικά. Ὅταν ὅμως προήχθησαν καὶ διεσώθησαν αἱ δημοκρατικαὶ ἀντιλήψεις καὶ ἔγινε κοινὸν κτῆμα ἡ ἀντίληψις, ὅτι ὅλοι οἱ πολῖται εἶναι ἴσοι τοῖς δικαιώμασι, κατέπεσεν πλέον ἡ ἰδέα τῆς μοναρχικῆς συστάσεως τῆς Γερουσίας καὶ ἐπεκράτησε ἡ δημοκρατικὴ ἀντίληψις κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Γερουσία, ἔπρεπε νὰ εἶναι αἱρετὴ, διότι καὶ ἡ Γερουσία ἔπρεπε νὰ εἶναι σῶμα ἀντιπροσωπευτικόν. Διὰ νὰ εἶναι δὲ σῶμα ἀντιπροσωπευτικὸν ἔπρεπε νὰ προέρχηται ἐξ ἐκλογῆς καὶ ἐκλογῆς οἱασδήποτε μορφῆς. Διότι ἐὰν θελήσωμεν νὰ μελετήσωμεν ἐπιστημονικῶς τὸν τρόπον τῆς ἐξελίξεως τῆς πολιτικῆς ἰδέας τῆς ἀντιπροσωπεύσεως, θὰ εἴδωμεν ὅτι ἐνῶ εἰς τὰς ἀρχαίας πολιτείας ὅπου ἡ ἔννοια τῆς πολιτείας καὶ τῆς πόλεως συνέπιπτον, ἐπὶ τὸ αὐτό, συνείρχοντο εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἑλλάδος ἢ εἰς Forum τῶν Ρωμαίων ὅλοι οἱ πολῖται καὶ ἀπὸ κοινοῦ ἐλάμβανον ἀποφάσεις περὶ τοῦ κοινοῦ. Ὅταν ὅμως τὰ ὅρια τῆς πολιτείας ηὐρύνθησαν καὶ ἦτο ἀδύνατον πρακτικῶς νὰ συνέρχωνται ὅλοι οἱ πολῖται καὶ νὰ συσκέπτωνται ἀπὸ κοινοῦ, ἐγεννήθη ἡ ἰδέα τῆς πολιτικῆς ἀντιπροσωπεύσεως, συνισταμένη εἰς τοῦτο, ὅτι ἀντὶ νὰ συνέρχωνται ὅλοι οἱ πολῖται ἀφίετο τὸ δικαίωμα εἰς ὡρισμένα ἄτομα νὰ ἐκφράσουν τὰς βουλήσεις των, ὡς βουλήσεις τοῦ συνόλου καὶ νὰ ἐνεργῶσι ὡρισμένας πράξεις ὡς πράξεις προερχομένας ἐκ τοῦ συνόλου. Αἱ πράξεις δ’ αὗται καὶ ἡ ἐκδήλωσις τῶν βουλήσεων αὐτῶν, ἐθεωρεῖτο ὅτι εἶναι βουλήσεις καὶ πράξεις τοῦ συνόλου καὶ ἐπέφερε τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα, ὡς ἂν προήρχοντο ἐκ μέρους τοῦ συνόλου. Καὶ οὕτω ἐγεννήθη ἡ πολιτικὴ ἰδέα τῆς ἀντιπροσωπεύσεως ἡ ἰδέα κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος ἀσκεῖ ὡς πρόσωπον κυριαρχίαν καὶ παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς ἕτερον πρόσωπον, τὸ κοινοβούλιον, νὰ ἀσκήσωσιν τὴν κυριαρχίαν αὐτὴν ἐκ μέρους πλέον τοῦ Ἔθνους, καὶ ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ σήμερον ὅτι ὁ δυαδισμὸς τοῦ κοινοβουλίου ἡ σύνθεσις δηλ. τοῦ κοινοβουλίου ἀπὸ δύο ἀντιπροσωπευτικὰ σώματα, Βουλὴν καὶ Γερουσίαν, εἶναι ἔννοια ἀντιδημοκρατική, ἐξ ἴσου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι εἶναι ἔννοια ἀντιδημοκρατικὴ καὶ ἡ ἔννοια τῆς τοιαύτης ἢ ἀλλοίας συνθέσεως τῶν ἀντιπροσωπευτικῶν σωμάτων, ἄρα καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων, διότι κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀντιπροσωπεύσεως δὲν εἶναι κἂν ἀνάγκη νὰ συμμετάσχουν εἰς τὰς ἐκλογὰς ὅλα τὰ ἄτομα οὔτε ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ ἐκλέγωνται. Καὶ θὰ εἴδετε ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς ἀκόμη τὰς διεξαγομένας ὑπὸ ἀκράτου πλειονοψηφικοῦ συστήματος, δὲν μετέχουν ὅλοι οἱ πολῖται εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐν τούτοις τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης θεωρεῖται ὡς ἀντιπροσωπεία τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πολιτικῆς ἰδέας τῆς ἀντιπροσωπεύσεως. Ἡ πολιτικὴ δηλαδὴ ἰδέα τῆς ἀντιπροσωπεύσεως, συνίσταται εἰς τὸ ὅτι πρέπει ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, νὰ προέρχεται ἀπὸ μίαν ἐκλογὴν οἱασδήποτε φύσεως. Καὶ μὲ τὴν σκέψιν ταύτην πιστεύομεν, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὰς ὀργανωμένας ἐπαγγελματικὰς τάξεις νὰ ἐκλέγουν ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀντιπροσώπων εἰς τὴν Γερουσίαν, τὸ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς οὐδεμίαν δημοκρατικὴν ἀντίληψιν προσκρούει. Ἀλλ’ εἶναι τάχα ὠφέλιμον διὰ τὸ σύνολον, τὸ νὰ καθιερωθῇ τοιοῦτον σύστημα συνθέσεως τῆς Γερουσίας διὰ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως καὶ τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων; Δὲν θὰ σᾶς κουράσω μὲ ἀφηρημένας θεωρίας ἐπιστημονικάς, περὶ τοῦ τρόπου τῆς συνθέσεως τοῦ Ἔθνους οἷον δηλ. καὶ κατὰ πῶς τὸ Ἔθνος δὲν ἀποτελεῖται ἀπὸ ἄτομα μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὀργανωμένας ὁμάδας καὶ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἑπομένως ἀρτία ἐθνικὴ ἐκπροσώπησις, δὲν ἀρκεῖ καὶ ἡ ἐκπροσώπησις τῶν ἀτόμων, ἀλλὰ χρειάζεται ἡ ἐκπροσώπησις τῆς ὁμάδος. Δὲν θέλω λέγω νὰ σᾶς κουράσω μὲ τοιαύτας πολιτικὰς θεωρίας, ἀλλὰ θέλω μόνον νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, τὸ τονισθὲν καὶ σήμερον καὶ ἄλλοτε, ὅτι τάχα ἐὰν ἤθελε καθιερωθῇ ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐκπροσώπησις τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων, μακρὰν τοῦ νὰ ἀποδώσῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, θὰ ἐπέφερε τὴν διάλυσιν τοῦ σύμπαντος καὶ τὴν ἐξασθένησιν τοῦ κοινοβουλίου, διότι τάχα οἱ ἐκπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων θὰ ἦσαν δικηγόροι τῶν ἰδίων ἑαυτῶν θὰ ἦσαν κήρυκες τῶν ἀνατρεπτικῶν των ἰδεῶν, καὶ ἀκόμη ὅτι ἡ καθιέρωσις τῆς ἐπαγγελματικῆς ἀντιπροσωπεύσεως, θὰ ἦτο ἕνα μέσον ἐξαπλώσεως τοῦ Κομμουνισμοῦ. Θὰ εἶναι λέγουν δικηγόροι τῆς τάξεως. Καὶ ἀπαντῶ ὅτι δικηγόροι τῆς τάξεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, πολιτικῶς νοητόν, μία κοινωνικὴ τάξις νὰ ἔχῃ ἀπόλυτον καὶ ἑνιαίαν πολιτικὴν συνείδησιν· τὰ πολιτικὰ κόμματα θὰ διῃροῦντο πλέον κατὰ τάξεις. Ἐν τούτοις ὅμως ἡ πολιτικὴ ἱστορία τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, ἔχει διδάξει ὅτι οὐδαμοῦ οὐδέποτε, τὰ πολιτικὰ κόμματα ὠργανώθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπαγγελματικῶν συμφερόντων. Ἐὰν ἀφερέσῃ κανεὶς τὴν Ρωσσίαν, περὶ τῆς ὁποίας ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος, ὅταν συζητῶμεν περὶ κοινοβουλευτικῶν συστημάτων οὔτε καὶ περὶ πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, θὰ ἴδῃ ὅτι εἰς ὅλα τὰ ἀστικὰ Κράτη τὰ κοινοβουλευτικῶς ὠργανωμένα, μόνον τὰ ἐργατικὰ κόμματα ἠθέλησαν νὰ θέσουν ὡς βάσιν τῆς πολιτικῆς των ὀργανώσεως τὰς ἐπαγγελματικάς των ἀξιώσεις καὶ τὰ ἐπαγγελματικά των συμφέροντα, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν ἐπέτυχον ἀπολύτως ἐν τῇ προσπαθείᾳ των καὶ τοῦτο διότι δὲν δύνανται τὰ μέλη τῆς ἐπαγγελματικῆς τάξεως νὰ ἔχουν ἐπὶ ὅλων τῶν πολιτικῶν ζητημάτων τὰς αὐτὰς ἀντιλήψεις ὑπαγορευομένας μάλιστα ἀπὸ τὰ κοινά των συμφέροντα. Προκειμένου περὶ ἑνὸς ἢ περὶ ὀλίγων νομοθετημάτων, εἶναι δυνατὴ ἡ ταυτότης γνωμῶν, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν ποτὲ νὰ συμπέσουν αἱ ἀντιλήψεις των ἐπὶ ὅλων τῶν πολιτικῶν ζητημάτων καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπέσουν καὶ οἱ πολιτικοί των ἀντιπρόσωποι καὶ νὰ ἀποτελέσουν ἕνα ἴδιον ἀνεξάρτητον κόμμα. Θὰ συντελέσουν ὅμως πάντοτε, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων εἰς τὴν Γερουσίαν, εἰς μίαν μᾶλλον ἔγκυρον καὶ ἂν θέλητε καὶ μᾶλλον ἔντονον ἐκπροσώπησιν τῶν ἐπαγγελματικῶν των δικαίων, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐπηρεάσῃ αὐτὴ καὶ μόνη ἀπολύτως τὸ σύνολον τῆς Γερουσίας. Διότι ἀφ’ ἑνός, αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ὁ συνολικὸς ἀριθμὸς τῶν ἀντιπροσώπων ὅλων τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων θὰ εἶναι μικρός, θὰ εἶναι ἐλάχιστος, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν ὅλον ἀριθμὸν τῶν γερουσιαστῶν. Τὸ Σύνταγμα τὸν ἀναβιβάζει εἰς 20, μάξιμουμ, τὸ δὲ κυβερνητικὸν σχέδιον εἰς 13 νομίζω. Ἀλλὰ κατὰ δεύτερον λόγον καὶ ἀκόμη σοβαρὸν καὶ ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ἀπορρέοντα, θὰ εἶναι ἀδύνατον ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν διαφόρων ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων, νὰ ἔχουν τὰς αὐτὰς ἀντιλήψεις εἰς ἓν συζητούμενον θέμα, ὥστε νὰ παρουσιασθοῦν οἱ ἀντιπρόσωποι οὗτοι ἡνωμένοι ἐναντίον ὅλων τῶν ἄλλων Γερουσιαστῶν. Καὶ τοῦτο διότι εἶναι πρᾶγμα πασίδηλον, ὅτι ἄλλα συμφέροντα θὰ ἔχουν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐμποροβιομηχάνων, ἄλλα τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων, ἄλλα τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου, ἄλλα οἱ τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, ἄλλα οἱ τοῦ γεωργικοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατόν, οὐδὲ κἂν αὐτοὶ οἱ 20 κατ’ ἀγνώτατον ἀριθμὸν ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, νὰ εἶναι ἡνωμένοι εἰς τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Γερουσίᾳ ἀπέναντι τοῦ ἄλλου ἀριθμοῦ. Ἀλλ’ ἀκόμη καὶ κατὰ τρίτον λόγον, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἤθελε εἶναι ἡ πίεσις, τὴν ὁποίαν θὰ ἤσκουν οἱ ἐκπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων εἰς τὴν Γερουσίαν, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδος, ἡ τελευταία λέξις ἐπὶ τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀφέθη εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν ὑπάρχουν ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων. Εἶπον τινὲς συνάδελφοι, κύριοι βουλευταί, ὅτι καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀκόμη ὑπάρχουν ἐπαγγελματικαὶ ἐκπροσωπήσεις, διότι ὑπάρχουν βουλευταὶ ἐπαγγελματίαι. Εἰς τὴν Βουλήν, λέγουν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγοῦν, καὶ ἐκλέγονται, ἄνθρωποι ἀνήκοντες εἰς διαφόρους ἐπαγγελματικὰς ἰδιότητας, ὑπάρχουν βουλευταὶ καὶ δικηγόροι, ὑπάρχουν καὶ ἔμποροι καὶ ἰατροὶ καὶ δημοσιογράφοι καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ λησμονῶμεν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν εἰς τὴν Βουλήν, ἐξελέγησαν σχεδὸν ἐν τῇ ὁλότητί των ὡς μέλη ὡρισμένων κομμάτων, τὰ ὁποῖα, δὲν ἐννοῶ νὰ θίξω κανένα, ἀφορᾷ πρῶτον τὸν ἑαυτόν μου ὅ,τι θὰ εἴπω—ἐπηρεάζονται πάντοτε ἀπὸ τὰς ἰδέας τῶν καμμάτων εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουν καὶ ἐπηρεάζονται, διότι ὁσονδήποτε κομματικῶς, τοπικῶς, ἰσχυρὸς καὶ ἂν εἶναι ἕνας πολιτευόμενος, ἔχει ἀνάγκην καὶ τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ κόμματός του διὰ νὰ ἐπιπλεύσῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ εἶναι ἑπομένως μοιραῖον, ὅταν αἱ ἀντιλήψεις τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, δὲν εὑρίσκονται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς ἀτομικάς του γνώμας, νὰ προσπαθήσῃ νὰ εὕρῃ τρόπον συμβιβασμοῦ τῶν διεστώτων ἐπὶ θυσίᾳ μικροτέρα ἢ μεγαλυτέρᾳ τῶν ἀτομικῶν του ἰδεῶν. Ἡμεῖς διὰ τοῦτο θέλομεν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων νὰ ἔχουν τὴν θέσιν των ἐξησφαλισμένην εἰς τὴν Βουλήν, ἀνεξαρτήτως τῆς εὐνοίας ἢ τῆς δυσμενείας οἱουδήποτε κόμματος. Θέλομεν νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Βουλὴν μία πλειὰς ὡρισμένων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι νὰ ἀποστέλωνται ἀπὸ ὡρισμένας ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις πρὸς ὑποστήριξιν ὡρισμένων ἐπαγγελματικῶν ἰδεῶν καὶ ἀντιλήψεων. Εἶναι μεγάλη λοιπὸν ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς σκέψεως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθουν ἄνθρωποι εἰς τὰς Βουλὰς προερχόμενοι ἀπὸ ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὅμως μία εἰδικὴ ἐκπροσώπησις τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων, νομίζω, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἄμεσος ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ἔμμεσος, νὰ γίνεται δηλαδὴ ὄχι ὑπὸ ὅλων τῶν μελῶν τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν Α ἢ Β ἐπαγγελματικὴν ὀργάνωσιν, ἀλλ’ ὑπὸ τῶν διοικητικῶν συμβουλίων τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν ἐπαγγελματικὴν ὀργάνωσιν αὐτήν, ὑπὸ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐκλεγῇ. Θὰ ἐπιθυμοῦμεν ὅμως, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔστεργε εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν καθιέρωσιν τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως, ἡ ἐπαγγελματικὴ αὕτη ἐκπροσώπησις νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἔστω καὶ ἐν σμικρῷ βαθμῷ τ’ ἀγαθὰ αὐτῆς ἀποτελέσματα. Καὶ διὰ νὰ εἶναι τοιαύτη, πρέπει ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων, νὰ ἐξαντλήσῃ ὅλον τὸ περιθώριον τοῦ Συντάγματος, δηλαδὴ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν ἀριθμὸν 20, ἀριθμὸν ἄλλως τε αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν μικρόν, διότι μὲ τὸν περιορισμὸν τὸν ὁποῖον ἔκαμε τὸ κυβερνητικὸν σχέδιον, ἡ ἐκπροσώπησις θὰ εἶναι τόσον μηδαμινὴ ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδώσῃ τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα δικαιούμεθα νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ τὴν καθιέρωσιν τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐκπροσωπήσεως. Θὰ ἐπεθυμοῦμεν δὲ νὰ ἀπαλειφθῇ τελείως καὶ ἡ διάταξις περὶ ἐκπροσωπήσεως τῆς ἐκκλησίας διὰ δύο λόγους: Ὄχι μόνον διὰ τὰ δοθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δύο θέσεων αὐτῶν εἰς τὰς ἄλλας ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις, ἀλλὰ διότι ἡ ἐκκλησία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ, ὅτι ἀποτελεῖ ἐπαγγελματικὴν ὀργάνωσιν. Δὲν ὑπάρχουν κἄν ἐπαγγελματικὰ συμφέροντα τῆς ἐκκλησίας.

§261Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἠθικά. Μόνον τῶν ὑλικῶν συμφερόννων ὑποστήριξις;

§262Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ἡμᾶς, μόνον τῶν ὑλικῶν συμφερόντων. Θὰ ἴδητε δ’ ὅτι καὶ εἰς τοὺς κόλπους αὐτῆς τῆς ἐκκλησίας ὑπάρχει μία ἀντίθεσις μεταξὺ τῆς ἱεραρχίας ἀφ’ ἑνὸς τῆς ὁποίας τὴν ἐκπροσώπησιν καθιερεῖ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον καὶ τῶν κατωτέρων κληρικῶν ἀφ’ ἑτέρου τοὺς ὁποίους ἀποκλείει τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ πάσης ἐκπροσωπήσεως εἰς τὴν γερουσίαν. Φοβούμεθα δ’ ὅτι ἡ ἀνάμειξις τῆς ἱεραρχίας εἰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὰ ἀντιπροσωπευτικὰ σώματα δὲν διεξάγονται πάντοτε μὲ πλήρη ἁβρότητα, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν κατάπτωσιν τοῦ κύρους τῆς ἐκκλησίας διὰ τῆς μειώσεως τοῦ κύρους τῶν ἀντιπροσώπων, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχῃ ἀποστείλλῃ αὕτη εἰς τὴν Γερουσίαν. Οἱ πρόμαχοι τῆς ἀνάγκης τῆς ἐκπροσωπήσεως τῆς ἐκκλησίας ἀναφέρονται πάλιν, ὅπως πάντες εἰς τὰς ἐθνικὰς παραδόσεις εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην τὴν ὁποίαν ὀφείλει τὸ Ἔθνος—καὶ τὰς ὁποίας καὶ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν—εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἐκκλησίας ἐν καιρῷ δουλείας. Ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκκλησία ἀπέδωκε τοὺς ἀγλαούς της καρπούς, ἤσκει καὶ πολιτικὴν ἐξουσίαν. Ὁ Πατριάρχης ἦτο καὶ Ἐθνάρχης καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δὲν ἐκανονίζοντο μόνον ἐκκλησιαστικὰ ζητήματα, ἐκανονίζοντο καὶ πολιτικὰ τοιαῦτα τοῦ λαοῦ. Εἶχε μόνον ἡ ἐκκλησία καὶ πολιτικὴν ἐξουσίαν καὶ ἐὰν εἶχε τὸ μέγα αὐτῆς κῦρος, τὸ εἶχε διὰ τούτους τοὺς λόγους. Σήμερον ἡ ἐκκλησία ἔχει περιωρισθῆ εἰς τὰ καθαρῶς ἐκκλησιαστικὰ καθήκοντα, πολιτικὴν ἐξουσίαν δὲν ἔχει καμμίαν καί ἑπομένως ἡ ἀνάμειξίς της εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας μακρὰν τοῦ νὰ ὠφελήσῃ τὴν Γερουσίαν καὶ τὴν ἐκκλησίαν. Ἀσφαλῶς θὰ τὰς ζημιώσῃ ἀμφοτέρας. Καὶ δύο λέξεις ἐν τέλει καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν 10 ἐκείνων γερουσιαστῶν τοὺς ὁποίους θὰ ἐκλέξῃ ἀπὸ κοινοῦ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ γερουσία. Τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον, ἐκπληροῦν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος, περιλαμβάνει διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκλέγωνται οἱ δέκα γερουσιασταὶ εἰς κοινὴν συνεδρίασιν Βουλῆς καὶ γερουσίας, δὲν καθορίζει ὅμως καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν αὐτῶν. Θὰ γίνεται ἡ ἐκλογὴ αὐτή κατὰ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα; τότε τοῦτο θὰ εἶναι καθιέρωσις μιᾶς ἀρχῆς ἄντικρυς ἀντιβαινούσης εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον καθιέρωσεν τὴν ἀρχὴν ταύτην. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπῆς τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐψήφισε τὸ Σύνταγμα, ἀναγράφουσαν σαφῶς, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου ὅπως συζητοῦμεν ἐσκοπεῖτο, «ἵνα μεθ’ ἑκάστην βουλευτικὴν ἐκλογὴν διοχετεύωνται αἱ κατ’ αὐτὴν κρατήσασαι λαϊκαὶ ἀντιλήψεις καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἵνα διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐξασφαλίζηται ἡ εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον, συμμετοχὴ λίαν χρησίμων παραγόντων». Καθιερώθη δηλαδὴ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διὰ νὰ ἐκπροσωποῦνται καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν αἱ ἑκάστοτε πολιτικαὶ ἀντιλήψεις ὅπως ἐκδηλοῦται εἰς τὰς ἐκλογάς, καὶ δεύτερον διὰ νὰ ὑποβοηθοῦνται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον, ἀπέτυχον εἰς τὰς ἐκλογὰς νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ κοινοβούλιον. Ἐὰν καθιερωθῇ καὶ ἐδῶ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα τότε ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν τῶν γερουσιαστῶν θὰ εἶναι προνόμιον τοῦ ἑκάστοτε πλειοψηφοῦντος κόμματος. Αὐτὸ ὅμως ἀντίκειται εἰς τὸ δημοκρατικόν μας Σύνταγμα τὸ ὁποῖον καθιερώθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δημοκρατικῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, νὰ διασαφισθῇ τοῦτο, ὅτι οἱ δέκα γερουσιασταὶ δὲν θὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα, ἀλλὰ θὰ δίδωνται ἀναλόγως τῆς δυνάμεώς των, ὅπως θὰ ἐκδηλοῦται αὕτη εἰς τὰς ἐκλογάς. Καὶ τοῦτο δύναται νὰ κατορθωθῇ, ἐὰν καθιερωθῇ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν (ἱλαρότης). Γελᾶτε ὅσον θέλετε, ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ δὲν θὰ κάμητε κἄτι τι ὀρθὸν καὶ σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἐὰν καθιερώσετε καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν τούτων τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ταῦτα εἶχον, κύριοι βουλευταί, νὰ τονίσω ἐκ μέρους τῆς μειοψηφίας μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι συμφώνως καὶ μὲ τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἐκδηλωθὲν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ εὐμενῶς νὰ ἀκούσῃ καὶ τὰς γνώμας τῆς μειοψηφίας καὶ νὰ ἀποδεχθῇ ἐξ αὐτῶν ὅτι θὰ ἤθελεν νὰ ἀποδεχθῇ. (χειροκροτήματα).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§264ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§265ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπόψε κ. Πρόεδρε.

§266ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ ἀπόψε ὁ κ. Νᾶκος.

§267Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν δύναται ὁ κ. Νᾶκος νὰ διαδεχθῇ τὸν Νάκον.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν στέργει κανεὶς ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 8.35′)