1928.11.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24

ΔΕΥΤΕΡΑ 26 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§2Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ τὸ ἐσφαλμένως ἀναγραφόμενον εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι συνέστησα τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐφοπλιστῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, θὰ διορθωθῇ. (ἐπικυροῦνται μετὰ τοῦτο τὰ πρακτικά).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μαντᾶς, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων τοῦ ⅓ τοῦ ἀγροκτήματος Χαρβάτι Ἀττικῆς παραπονουμένων ὅτι ἀδίκως καὶ παρανόμως ζητεῖται ἡ ἀποβολὴ αὐτῶν ἐκ τοῦ ἐν λόγῳ ἀγροκτήματος καὶ ζητοῦν τὴν προστασίαν καὶ ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων των. —Οἱ ποτοπῶλαι Φλωρίνης παρακαλοῦν, ὅπως ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ πώλησις στεμφυλοπνεύματος (οὔζου) καὶ εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἀπηγορεύθη ἡ πώλησις διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς 1ης Ἰουνίου 1927. —Ἡ καπνεργατικὴ ἕνωσις Σερρῶν, ὑποβάλλει ψήφισμα ἐνῷ περιλαμβάνονται διάφορα αἰτήματά της, τῶν ὁποίων ζητεῖ τὴν ἀποδοχὴν καὶ ἐκπλήρωσιν. —Τὸ Ἐπιμελητήριον Δράμας καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ Γιαννιτσῶν παρακαλοῦν, ὅπως ληφθοῦν μέτρα πρὸς προστασίαν τοῦ βάμβακος. —Ὁ δημοκρατικὸς σύλλογος Κερκύρας διαμαρτύρεται διὰ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ἀγροτικῆς πίστεως. —Οἱ δικαιοῦχοι τῆς 9ης δηλώσεως διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐπιβληθεῖσαν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τῆς ἀποζημιώσεως εἰς αὐτούς. —Ἡ προσφυγικὴ ἐπιτροπὴ Βροντοῦς Σερρῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς συντάξεως μητρώου τῶν παραμεθορίων συνοικισμῶν. —Οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ Παλαιοσελίου, παρακαλοῦν ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἵδρυσις σχολείου εἰς τὰ χωρία των. —Οἱ ἀπαλλοτριωθέντες γαιοκτήμονες Λαρίσσης παρακαλοῦν ὅπως ληφθῇ μέριμνα πρὸς βελτίωσιν τῶν ἀποζημιώσεών των, καθόσον αἱ ἐκδικασθεῖσαι ἀποφάσεις ὡρίσθησαν μὲ μηδαμινὰς τιμάς. —Ὁ Ἐθνικὸς σύνδεσμος ἀμπελοκτημόνων Ἀθηνῶν, ἀποστέλλει πρόσκλησιν πρὸς τοὺς κ. κ. βουλευτάς, ὅπως εὐαρεστηθοῦν καὶ παρευρεθοῦν εἰς τὸ συγκληθὲν ἀμπελουργικὸν συνέδριον διὰ τὴν 2αν Δεκεμβρίου. —Πρόεδροι καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν κοινοτήτων Βόλου, διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς καθορισμοῦ τοῦ φόρου δεκάτης, ὡς καθορισάσης φόρον τριπλάσιον τοῦ προηγουμένου ἔτους. —Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐπιμελητηρίου Σπάρτης, παρακαλεῖ ὅπως δημοσιευθῇ τὸ ὑπογραφὲν διάταγμα περὶ ἐπιβολῆς προσθέτων μικροφορολογιῶν ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐπιμελητηρίου. —Ἐργάται Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρονται διὰ τὰ λαμβανόμενα κατ’ αὐτῶν στρατοκρατικὰ μέτρα. —Οἱ πρόεδροι τῶν ἑνώσεων τῶν συνεταιρισμῶν Κερκύρας, διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου Α. Ο.Α.Π.Κ. ὡς περιλαμβάνοντος ἀνελευθέρους ἀρχὰς δικαίου. —Ὁ σύνδεσμος ἀλληλεγγύης ἀποστράτων ἀξιωματικῶν ξηρᾶς, θεωρεῖ δίκαιον ὅπως οἱ διὰ πολιτικοὺς λόγους ἀπομακρυνθέντες τοῦ στρατεύματος ἀξιωματικοὶ ἐπαναφερθοῦν εἰς τὰς προτέρας θέσεις των. —Ὁ Γρηγόριος Λέντζιος κάτοικος Ἰωαννίνων διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ἐκεῖ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι καταθέσας 20.000 δραχμὰς καὶ λαβὼν παρ’ αὐτῆς γραμμάτια Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταγγείλῃ τὴν Τράπεζαν, ὡς ἀρνουμένην σήμερον νὰ ἀποδώσῃ τὸ ἄνω ποσόν. — Ἀνάπηροι καὶ θύματα πολέμου διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ προϊσταμένου τοῦ τμήματος προστασίας θυμάτων πολέμου τοῦ ὑπουργείου Προνοίας, διότι ἀναμιγνύεται εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τοῦ σωματείου των. — Ὁ νομάρχης Σάμου, ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ κοινότητος Μιτυληνῶν μετὰ σχετικῆς αἰτήσεως τῆς Μερόπης χήρας Ν. Πυλαρινοῦ διαμαρτυρομένης διότι ἀπεκλείσθη τοῦ εὐεργετήματος συντάξεως μετὰ 25ετῆ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ συζύγου της, διότι οὗτος ἀπεβίωσεν μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ ἀπὸ 31)5)26 Ν. Δ. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος Δ. Μέλφος καὶ Δ. Φλωριᾶς, καταθέτουν τηλεγράφημα τῆς προσφυγικῆς ἑνώσεως Σερρῶν διαμαρτυρομένης κατὰ τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως, ὅπως μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἐκπρόθεσμοι δηλώσεις. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μουντζουρίδης, καταθέτει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ναυπλίου διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς ἑταιρίας Σ.Π.Α.Π. ἡ ὁποία ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸ μέτρον ὅπως οἱ ἔμποροι πληρώνωσιν 35% ἐπὶ πλέον τῶν κεκανονισμένων κομίστρων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μουντζουρίδης, καταθέτει ἐπίσης αἴτησιν τοῦ ἀποστρατευθέντος λοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ Σπυρ. Κριθαροπούλου παραπονουμένου διότι καίτοι ἅπαντες οἱ συνάδελφοί του οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὸ κίνημα Λεοναρδοπούλου ἐπανῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐνεγράφησαν εἰς τὸν πίνακα Αʹ ἐξαίρεσις ἐγένετο μόνον δι’ αὐτόν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Φλῶρος, καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἐπαγγελματικοῦ σωματείου ἀρβυλλοποιῶν παρακαλούντων ὅπως δοθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς πρὸς κατασκευὴν ἓν μέρος τῶν ἀρβυλλῶν τοῦ στρατοῦ. — Οἱ συμβολαιογράφοι Θηβῶν, Γυθείου καὶ Καλαβρύτων διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ὑπαγωγήν των εἰς τὸ τὸ ταμεῖον συντάξεων τῶν νομικῶν. — Τὸ σωματεῖον καπνεργατῶν Μεσολογγίου, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐκτόπισιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως του. — Ἡ ἕνωσις τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Βερροίας διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀραβοσίτου, ὡς ζημιούσης τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. — Ὁ κ. Ι. Γιαμούζης, καταθέτει τηλεγράφημα τῶν διευθυντῶν τῶν θεάτρων Θεσσαλονίκης δι’ ὧν διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἐπιβολῆς νέας φορολογίας ἐπὶ τῶν δημοσίων θεαμάτων ὑπὲρ τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων. Ἀνακοινῶ ὡσαύτως ἔγγραφον τοῦ κ. Προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου δι’ οὗ οὗτος ἀνακοινοῖ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, διὰ διατάγματος ἐγένετο δεκτὴ ἡ παραίτησις τοῦ ὑφυπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Ἀχ. Παπαδάτου, δι’ ἑτέρου δὲ διατάγματος ἀπὸ 23 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. διωρίσθη ὑφυπουργὸς παρὰ τῷ κ. πρωθυπουργῷ, ὁ κ. Ἀχ. Παπαδᾶτος. — Ἡ ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπή, ὑποβάλλει σχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ., περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς σιδηροδρόμους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. 2) Περὶ διαθέσεως μέρους τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου τῶν λιμενικῶν ταμείων ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν τῆς περιφερείας Κορίνθου. 3) Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ τεχνικοῦ ἐπιμελητηρίου διατάξεων τοῦ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1923 Ν. Δ. 4) Περὶ χρησιμοποιήσεως τοῦ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ ἐν τῷ κτιρίῳ Παλαιῶν Ἀνακτόρων οἰκοδομικοῦ ὑλικοῦ ἐσόδου. 5) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 § 1 τοῦ Ν. Δ. 3)8 Σεπτεμβρίου 1923 περὶ ναυτικῆς σημάνσεως τοῦ στενοῦ Πρεβέζης καὶ τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου· καὶ 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Ἰουνίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινων τῶν νόμων περὶ ὑδραυλικῶν ταμείων. Ἡ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν σεισμοπαθῶν τῆς ἐπαρχίας Κορίνθου». Ἡ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεγίου «περὶ ἀπαγορεύσεως πωλήσεως ἐλαιολάδου ἀναμεμιγμένου μετὰ σπορελαίου καὶ ἄλλων φυτικῶν ἐλαίων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Λιβαθινόπουλος Δ. Γιαννόπουλος καὶ Κ. Βουδούρης, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ 18–9–26 Ν. Δ. περὶ κατατάξεως ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». Οἱ κ. κ. Θ. Κολιαλλέξης, Μ. Βολουδάκης, Μ. Τσαρλαμπᾶς κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ προσχεδίου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 30)12)25 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ἰατρικῆς σχολῆς». Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας), ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς συνταξιούχους ἀνταλλαξίμους». Ἡ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς κοινοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν πωλουμένων ζώων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐν τῇ ἐπισκοπῇ τῆς κοινότητος Ἀχουρίων τελουμένης ἐμποροπανηγύρεως». Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ στρατιωτικῶν προαγωγῶν· καὶ 2) Περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 80 Ὀκτωβρίου (1 Νοεμβρίου) 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν καὶ τῆς ἑταιρίας τοῦ Ἑλληνικοῦ πυριτιδοποιείου καὶ καλυκοποιείου περὶ κατασκευῆς 450.000.000 φυσιγγίων». Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως, συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ συμβουλίου τῆς φυτοπαθολογίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Γιαμούζης, Ι. Κουτσίνας, Σ. Ἀναστασιάδης, Ι. Κούνδουρος, Π. Λούβαρης, Ν. Τζερμιᾶς, Λ. Ἀνδρεάδης, Ν. Γαρδικιώτης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 8 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν μεταλλευτικῶν νόμων».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν. Οἱ κ. κ. Βασιλειάδης, Κωστόπουλος καὶ Νᾶκος, ὅπως καταθέσωσιν καὶ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν τῶν προέδρων κοινοτήτων καὶ συνεταιρισμῶν Λεβαδείας, περὶ τῶν πλημμυρῶν Κηφισσοῦ.

§8Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως λάβῃ γνῶσιν τοῦ πράγματος. Πρόκειται περὶ τῆς πλημμύρας, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἐκ νέου ὁ Κηφισσὸς ποταμός. Ἡ πλημμύρα αὐτὴ κατέστρεψεν ὁλόκληρον τὴν σπορὰν τοῦ βάμβακος, καθιστᾷ δὲ ἀδύνατον πρὸ τῆς παρελεύσεως ἑξαμήνου νὰ γίνῃ νέα σπορά. Ἀντιλαμβάνεσθε κ. πρόεδρε, τὴν μεγάλην ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία τῆς χώρας ἀπὸ τὴν πλημμύραν αὐτήν. Οἱ κάτοικοι τῶν περιφερειῶν τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος καὶ Λεβαδείας μὲ μίαν ἀνέκφραστον χαρὰν ὑπεδέχθησαν τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος. Ἐν ἀγωνίᾳ δὲ περιμένουν, ὅπως ἔλθῃ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ σύντονα μέτρα πρὸς πρόληψιν τῶν πλημμυρῶν, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἔτος λαμβάνωσιν χώραν εἰς τὸν Κηφισσόν. Ἀπὸ τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου μέχρι τοῦ μηνὸς Μαρτίου διακόπτεται πᾶσα συγκοινωνία καὶ οἱ κάτοικοι 24 χωρίων συγκοινωνοῦν διὰ λέμβων. Λαμβανομένου λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μία ἔκτασις 75.000 στρεμμάτων, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποδώσῃ σῖτον τουλάχιστον δι’ ἑξάμηνον εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, καταστρέφεται ἐπὶ ζημίᾳ καὶ αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου, διότι τὸ Δημόσιον ὄχι μόνον δὲν εἰσπράττει ἐκ τῶν φόρων, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἔρχηται καὶ ἀρωγὸν εἰς τοὺς δυστυχοῦντας κατοίκους. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν φθάνει εἰς αἴθουσαν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν φωνὴν τῶν δυστυχούντων κατοίκων τῶν περιφερειῶν αὐτῶν καὶ διατάξῃ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, ὡς δὲ πληροφοροῦμαι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἐκ τῶν πρώτων ἔργων τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἀπαραίτητα, ὅπως ἐκτελεσθοῦν ἐν παλαιᾷ Ἑλλάδι, εἶναι καὶ τ’ ἀποξηραντικὰ ἔργα τοῦ Κηφισσοῦ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, σᾶς παρακαλῶ θερμῶς καθὼς καὶ οἱ συνάδελφοι τῶν πέριξ ἐπαρχιῶν, ὅπως λάβητε σύντονα μέτρα διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ κατ’ ἔτος καταστροφὴ τόσης ἐκτάσεως εἶναι ἐπὶ ζημίᾳ σοβαροτάτῃ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τοῦ τόπου.

§9Λ. ΝΑΚΟΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφοράν.

§10Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§11Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Γνωρίζω τὴν σύμβασιν τῶν ἔργων περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλῇ ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω, ὅτι μία ἀπὸ τὰς πρώτας μερίμνας τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ὅταν δυνηθῇ νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, εἶναι ἡ ἐξυπηρέτησις καὶ ἡ ἱκανοποίησις αὐτῶν.

§12Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἐλπίζωμεν ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του θὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον τοῦτο.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Σωματείου Καπνεργατῶν Ξάνθης. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§14Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. πρόεδρε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφέδρου Χ. Μυσερλῆ φυματικοῦ, παρακαλοῦντος ὅπως εἰσαχθῇ εἰς Σανατόριον, ὁ κ. Φλῶρος.

§16Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς ἀντιλήψεως. Κύριε ὑπουργέ, ὁ αἰτῶν παραπονεῖται ὅτι φθισικὸς ὤν, καὶ κρούσας ὅλας τὰς θύρας διὰ νὰ εἰσέλθῃ καὶ τύχῃ κἄποιας θεραπείας καὶ ἀντιλήψεως, δὲν εἰσηκούσθη καὶ περιφέρεται ἀνὰ τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν ἐπὶ μέγα κινδύνῳ τῆς ὑγείας τῆς πόλεως. Θὰ ἤθελον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ αἴτησίς του καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ κατὰ προτίμησιν εἰσαγωγή του εἰς τι νοσοκομεῖον, διὰ νὰ παύσῃ νὰ πιστεύῃ, ὅτι ὕστερα ἀπὸ ὀλίγας ἡμέρας θὰ ἀποθάνῃ εἰς τοὺς δρόμους. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως αὐτῇ θὰ ἤθελον νὰ παρεκαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς ἀντιλήψεως καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια καὶ νὰ ἐγίνοντο νοσοκομεῖα, διότι λόγῳ τῆς πληθώρας τοῦ κόσμου δὲν ἐπαρκοῦν τὰ σήμερον ὑπάρχοντα ἐν Ἀθήναις, ὅταν δὲ οἱ ἀσθενεῖς τῶν ἐπαρχιῶν διατρέχουν κάμπους, βουνὰ καὶ θάλασσαν, φαντασθῆτε τὴν θέσιν ἡμῶν τῶν πολιτευτῶν ἀπὸ τοὺς ὁποίους ζητοῦν τὴν ἄμεσον εἰσαγωγήν των εἰς νοσοκομεῖόν τι πρὸς περίθαλψιν. Πρὸ ἡμερῶν, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἕνας ἀσθενὴς ἦλθε καὶ μοῦ εἶπε νὰ τὸν εἰσαγάγω εἰς τὸν Εὐαγγελισμὸν ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ θέσεις αὐτοῦ ἦσαν πιασμέναι. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν ὅπως ἐλήφθη πρόνοια διὰ τοὺς πρόσφυγας, νὰ ἐλαμβάνετο καὶ διὰ τοὺς γηγενεῖς ἀπόρους, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι περιφέρονται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἶναι κίνδυνος διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Μίαν τοιαύτην ἀπάντησιν καθησυχαστικὴν ἤθελα νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργόν.

§17Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός τῆς ὑγιεινῆς, ἀλλὰ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι καί ἡ ἵδρυσις τοιούτων νοσοκομείων.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Γιαννιτσῶν, ὁ κ. Παπαδάκης.

§19Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τοῦ σπορελαίου. Τὰς παρατηρήσεις μας θὰ φέρωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§20Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§21Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων Καβάλλας, ὁ κ. Θεολογίτης.

§23Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὴν στέγασιν τοῦ Γυμνασίου Καβάλλας. Τὸ τέως Γυμνάσιον τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται ἀπὸ τὸ Δʹ Σ. Στρατοῦ, ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν οἱ ὁποῖοι φοιτοῦν εἰς τὸ Γυμνάσιον εἶναι ὑπεραρκετὸς ἐν Καβάλλᾳ, εἶναι δὲ γνωστὴ καὶ ἀπὸ ἐπανειλημμένα τηλεγραφήματα ἡ ἀθλιότης ἡ ὁποία ὑπάρχει ἀπὸ ἐκπαιδευτικῆς ἀπόψεως εἰς τὴν πόλιν τῆς Καβάλλας. Παρῃτήθημεν πλέον τῶν τηλεγραφημάτων πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, μολονότι ὁ κόσμος εὑρίσκεται ἐν συναγερμῷ διὰ τὴν ἔλλειψιν Γυμνασίων, διδασκάλων, ἡ δὲ κατάστασις ἐξακολουθεῖ ἡ ἰδία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Γυμνάσιον, κ. ὑπουργέ, θὰ παρεκάλουν πάρα πολὺ νὰ ἀρθοῦν οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους τὸ Δʹ Σ. Στρατοῦ ἐπιβάλλει, προκειμένου νὰ δοθῇ τὸ κτίριον διὰ τὴν λειτουργίαν του.

§24Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδόθη διαταγὴ ν’ ἀποδοθῇ.

§25Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Γνωρίζω ὅτι ἐνδιαφέρθητε πολύ, ἀλλὰ τὸ Δʹ Σ. Στρατοῦ ἔθεσε ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ παραδώσῃ τὸ Γυμνάσιον. Οἱ ὅροι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀπὸ τὸν Δῆμον Καβάλλας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεύρωμεν κατάλληλον μέρος μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἔχομεν διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς ἀξιώσεις τοῦ Δʹ Σ. Στρατοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ προσωπική σας ἐπέμβασις διὰ μίαν πόλιν, τόσα πολλὰ προσφέρουσαν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἀποδώσῃ τὸ Γυμνάσιον.

§26Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ διέλθητε αὔριον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον νὰ συνεννοηθῶμεν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἀλμοπίας, ὁ κ. Καλιγκάτσης.

§28Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Καραντζόβας διαμαρτύρονται διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 17 τρέχοντος καθ’ ἣν εἶπεν, ὅτι ἅπασα ἡ ἐπαρχία αὐτὴ ἀποκλείεται ἀπὸ τοῦ νὰ θεωρηθῇ παραμεθόριος καὶ ἑπομένως ἀποκλείονται οἱ κάτοικοι αὐτῆς νὰ τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀποζημιώσεως ὡς μὴ κατοικοῦντες εἰς παραμεθόριον ζώνην. Θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ἐσφαλμένως διετυπώθησαν τὰ πρακτικά, δεδομένου ὅτι δὲν ἦτο δυνατὴ καὶ εἰς ὅλους μας γνωστὴ ὡς κατ’ ἐξοχὴν παραμεθόριος ζώνη νὰ ἀποκλεισθῇ τοῦ εὐεργετήματος. Θὰ ἤθελα νὰ ἔχω διασαφηστικὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τηλικίδης.

§30Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς αἱ δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἔγιναν εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀναπτύξεως τῆς ὁποίας ἔκαμον ἐγὼ τότε. Μοῦ φαίνεται ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς, δὲν εἶπεν αὐτά, τὰ ὁποῖα διατυπώθησαν καὶ εἰς τὴν ἐφημερίδα καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ ἀκόμη. Εἰς τὰ πρακτικὰ παρετήρησεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι δὲν δύναται νὰ καθορισθῇ ἡ ζώνη αὐτὴ ὡς παραμεθόριος.

§31Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶπα ἐγὼ αὐτό. Ἐδήλωσα τότε, ὅτι δὲν εἶναι καθωρισμένη ἀκριβῶς ἡ ζώνη, ὄχι μόνον κατὰ τὸ τμῆμα τῆς Ἀλμοπίας ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ ἄλλα τμήματα. Περίεργον εἶναι ὅτι διαμαρτύρονται διὰ μίαν ἀνύπαρκτον ἀφορμὴν καὶ δὲν διαμαρτυρήθησαν ἐπὶ τόσα ἔτη ὅταν κατὰ τὸ Παγκαλικὸν Νομοθετικὸν Διάταγμα ἦτο ἐντελῶς ἐξῃρημένη τότε ἡ Καραντζόβα. Τοὐναντίον ἀναμένομεν εὐχαριστίας ἐκ μέρους τοῦ πληθυσμοῦ, διότι ἡμεῖς οἴκοθεν ἐλάβομεν μέτρα καὶ συμπεριελήφθη καὶ ἡ Ἀλμοποία εἰς τοὺς παραμεθορίους.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Συνεχίζεται ἡ περὶ ἐποπτείας ἀποκαταστάσεως τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ζερβός.

§33Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Κατόπιν τῆς τροπῆς, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ ζήτημα τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν, κατόπιν ἰδίως τῆς δηλώσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐκ Ροδόπης, δηλώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περιέχει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐλέγχου τοῦ Κυβερνητικοῦ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δηλώσω ὅτι ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως δὲν περιέχει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐλέγχου τοῦ Κυβερνητικοῦ καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσω τὸν λόγον, ὠθούμενος κυρίως ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τῶν προλαλησάντων συναδέλφων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, παρέμενον κενὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ συμπληρωθοῦν ἵνα μορφώσῃ πλήρη καὶ σαφῆ ἀντίληψιν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ζητήματος. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐπραγματεύθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα, ἐν ταῖς γενικαῖς γραμμαῖς. Ὡμίλησαν ἐπὶ τῆς βάσεως δημιουργίας, παραμεθορίου πολιτικῆς, διεκτραγῳδήσαντες τὴν κατάστασιν καὶ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας οἱ παραμεθόριοι πληθυσμοὶ διαβιοῦν σήμερον καὶ ζητήσαντες ἐν τέλει γενικώτερα μέτρα τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπὲρ αὐτῶν. Θὰ προσπαθήσω κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μου, νὰ καταστήσω τὴν συζήτησιν μᾶλλον περιωρισμένην, μᾶλλον σαφῆ, ἀρχόμενος ἀπὸ τῆς ἐννοίας τῆς παραμεθορίου γραμμῆς, ἐννοίας τὴν ὁποίαν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς, καὶ σχετίζομεν, μὲ τὸ ζήτημά μας. Γραμμὴν τὴν ὁποίαν, δὲν καθορίζει ὁ χάρτης τοῦ ἐπιτελείου, τὸν ὁποῖον ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἐπεκαλέσθη διότι ἡ γραμμὴ ἐκείνη, ὡς γνωρίζομεν πάντες, εἶχεν ἕτερον καὶ ἐντελῶς διάφορον λόγον συντάξεως, δὲν εἶναι δὲ δυνατόν, ν’ ἀναμείνωμεν, τὸν καθορισμὸν τοιαύτης γραμμῆς συναφοῦς πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα καὶ τῆς μελέτης καὶ τῆς συντάξεως τοῦ ὁποίου, ἐπεξεργάζεται σήμερον πάλιν τὸ ἐπιτελεῖον, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργοῦ. Γραμμὴ παραμεθόριος εἶναι ἡ γραμμὴ ἡ διήκουσα ἀπὸ τῶν Ἀλβανικῶν μέχρι τῶν Τουρκικῶν συνόρων. Παραμεθόριοι δὲ πληθυσμοί, εἶναι οἱ πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν, παρὰ τὴν ἐκτενῆ ταύτην, μεθόριον γραμμήν. Ἀλλὰ περὶ αὐτῶν σήμερον ἀκριβῶς δὲν πρόκειται. Ἡ συζήτησις ἡμῶν δὲν ἀφορᾷ ὅλους ἐν γένει τοὺς παραμεθορίους κατοίκους. Ἀφορᾷ κυρίως τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀμέριστον καὶ ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους, τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς ὡρισμένα τμήματα τῆς παραμεθορίου, μετὰ τὴν Ἐθνικὴν συμφοράν. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν οὐχὶ νὰ διεκτραγῳδήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἀφόρητον κατάστασιν ὑπὸ τὴν ὁποίαν διαβιοῦν οἱ παραμεθόριοι πληθυσμοί, τὸ τοιοῦτον θ’ ἀπετέλη μίαν ἐπιχείρησιν φιλολογικήν, ἐπιχείρησιν ἡ ὁποία θὰ ἦτο προωρισμένη νὰ μὴ ἀπολήξῃ εἰς τὸ πόρισμα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν, ἀλλὰ νὰ καταστήσω ἐνήμερον τὴν Βουλήν, τὶ ἦσαν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ παρελθὸν ἀκόμη πρὸ τῆς καταστροφῆς, κατῴκουν τὴν παραμεθόριον γραμμὴν καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας ἔζουν καὶ ποῖοι πληθυσμοὶ διεδέχθησαν τούτους, ὡς καὶ ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει εἰδικῶς νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν βοήθειαν αὐτῶν. Διὰ νὰ μὴν ἐπιχειρήσω νὰ πραγματευθῶ τὴν ἐν γένει παραμεθόριον γραμμὴν ἡ ὁποία ὅπως εἶπον, διήκει ἀπὸ τῶν Ἀλβανικῶν μέχρι τῶν Τουρκικῶν συνόρων καὶ μὲ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι οἱ συνάδελφοι τῶν παραμεθορίων ἐπαρχιῶν, κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζοντες τὰ πράγματα, θέλουσιν ἐκθέσῃ ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ περιορισθῶ, εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, μόνον ὡς πρὸς τὴν μεθόριον γραμμὴν τοῦ νομοῦ Δράμας, τμῆμα δηλαδὴ τῆς ὅλης μεθορίου, τὸ οὐσιωδέστερον λόγῳ τοῦ πυκνωτάτου καὶ τοῦ ἀμιγοῦς προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον κατοικεῖ τμῆμα μεθορίου σημασίας τοιαύτης, ὥστε νὰ ἐπισπεύσῃ ἀμέριστον μέχρι σήμερον τὴν προσοχὴν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, κύριοι βουλευταί, κατῳκεῖτο κατὰ τὸ παρελθὸν κατὰ μίαν μεγίστην πλειοψηφίαν Τουρκικήν, μιᾶς τάξεως, ἂν θέλετε κατωτέρων Τούρκων, Πομάκων, καὶ μιᾶς τάξεως, μικρᾶς Βουλγάρων καὶ Ἑλλήνων μετρημένων δυστυχῶς εἰς τὰ δάκτυλα τῶν δύο χειρῶν. Οἱ Βούλγαροι ὑπήχθησαν εἰς τὴν ἑκουσίαν ἀνταλλαγήν καὶ συνεπῶς ἐξεκενώθη κατὰ μέγα μέρος ἡ μεθόριος. Οἱ Τοῦρκοι ὑπήχθησαν, εἰς τὴν ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης ἀπερίσπαστον ἀναγκαστικὴν ἀνταλλαγήν. Οἱ Πομάκοι οἱ ὁποῖοι κατῴκουν τὴν γραμμὴν ἐκείνην, ἐβίουν ὑπὸ συνθήκας οἰκτρὰς καὶ παρουσίαζον τὴν ὄψιν ἀνθρώπων ἡμιβαρβάρων. Ἐστερημένοι σχολείων, ἐστερημένοι δημοσίας τάξεως, ἐστερημένοι συγκοινωνίας, εἶχον ἐπιδοθῆ εἰς μικρὰν καλλιέργειαν καπνοῦ κατωτέρας ποιότητος εἰς τὴν μικρὰν κτηνοτροφίαν εἰς μικρὰν καλλιέργειαν σιτηρῶν καὶ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐνεφανίζοντο ἐντὸς τῶν πόλεων, ὑπὸ τὸν τύπον τῶν ἡμιαγρίων, περιτετυλιγμένοι μὲ μάλλινα χονδροειδῆ ὑφάσματα, μὲ ὑπόδησιν ἐκ ἐκ δερμάτων ἀγρίων ζῴων, ὑπεκατέστησαν πληθυσμοὶ κυρίως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἡμῶν, κατὰ πλειοψηφίαν, κατὰ τὰ 9)10, ἐκ Πόντου. Οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι, τὸ ὑλικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεκατέστησε τοὺς ἡμιαγρίους αὐτούς, δὲν ἀνήκει εἰς τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον ἔφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀθρόον ἡ πρώτη συμφορά, ἀνήκει εἰς μίαν τάξιν ἐπιλέκτων Ποντίων, εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην τῆς ὁποίας ὑπὸ ἐπιτροπὴν τοῦ Πόντου, Ἑλληνικὸν ἀντιπροσωπευτικὸν μέλος ἦτο ὁ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων ἀξιότιμος κ. Λαμπρινίδης βουλευτὴς Δράμας καὶ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ παρακολουθῇ Ἐθνικὴ εὐγνωμοσύνη διὰ τοὺς ἀτρήτους κόπους τοὺς ὁποίους κατέβαλεν, ὅπως συλλέξῃ χιλιάδας ἐπιλέκτων Ποντίων καὶ μεταφέρῃ εἰς τὴν ἐλευθέραν Πατρίδα. (χειροκροτήματα). Τὸ ὑλικὸν λέγω τοῦτο κύριοι βουλευταὶ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον εἰς τὴν ἐλευθέραν Πατρίδα, κατὰ τὸ 1924, καὶ κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα ἐπὶ 1½ ἔτος, ἔζησαν εἰς τὰ ὄρη μὲ συχνὰς συγκρούσεις μετὰ τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ καὶ ἀτάκτων ὀρδῶν. Τοῦτο τὸ ὑλικὸν κατορθώθη νὰ μεταφερθῇ ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐκ Πόντου ἀνερχόμενον εἰς ἀρκετὰς χιλιάδας. Τὸ ὑλικὸν δὲ αὐτὸ τὸ ἐξαιρετικὸν ἐπέπρωτο νὰ ἀποκαταστήσῃ τούς τόπους ἐκείνους περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα. Καὶ ἤδη ἐξετάζω, κ. βουλευταί, ὡς ὑπεσχέθην ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ λόγου μου ποίαν θεωρῶ μεθόριον ἐν σχέσει πρὸς τό ὑπὸ συζήτησιν ζήτημα. Μεθόριον καὶ μεθοριακοὺς πληθυσμούς, δὲν ἐννοῶ ὅλην τὴν παραμεθόριον γραμμὴν ὡς εἶπον, ἐννοῶ μόνον ἐκεῖνα τὰ τμήματα τῆς μεθορίου, τὰ ὁποῖα κατῳκήθησαν ὑπὸ τῆς ποιότητος τῶν ἀνθρώπων διὰ τοὺς ὁποίους ὡμίλησα προηγουμένως, ὁμιλῶ ἄν θέλητε εἰδικώτερον περὶ τῶν τμημάτων ἐκείνων τῆς μεθορίου τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην ἀμερίστου τῆς ἀρωγῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δέν ἐκτείνομαι ἀντιθέτως πρὸς τὰς ἀπόψεις τῶν προλαλησάντων συναδέλφων ἐπὶ γενικῆς μεθοριακῆς πολιτικῆς, ἵνα μὴ καταστήσω τὴν συζήτησιν, ἐπαναλαμβάνω, φιλολογίαν. Ἡ παραμεθόριος ἐπαρχία περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ κ. Βουλευταὶ εἶναι ἡ Δράμα. Εἶναι γραμμὴ προικισμένη μὲ πολλὴν φυσικὴν καλλονὴν καὶ προσόντα, εἶναι γραμμὴ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐὰν τὸ κράτος στρέψῃ τὴν προσοχήν του ἰδιαιτέρως, θὰ δημιουργήσῃ ἕνα Ἑλληνικὸν ἀληθῆ παράδεισον. Ἡ φυσικὴ καλλονή, ἡ ὑγιεινή, τὸ ἐξαιρετικὰ πρόσφορον ἔδαφος διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, ἤθελον καταστήσῃ ταύτην ὄχι μόνον κέντρον πλουτισμοῦ τῆς δημοσίας οἰκονομίας, ἀλλ’ ἤθελον καταστήσῃ ταύτην κέντρον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύναντο ν’ ἀπολαμβάνουν τὴν ἡσυχίαν οἱ καταπεπονημένοι καὶ οἱ πάσχοντες τὴν ὑγείαν. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα συνιστῶμεν διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς; Τὰ μέρη ταῦτα κ. βουλευταὶ κατὰ μέγα μέρος περιλαμβάνουν τὰ προσφορώτερα ἐδάφη εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ προκόψῃ πολὺ καλῶς ἡ μικρὰ κτηνοτροφία. Ὑπάρχει ὁλόκληρος περιφέρεια ἐπὶ τῆς ὁποίας εὑρίσκονται μυριάδες ὀπωροφόρων δένδρων. Εἰς τὸ παρελθόν, ὅπως διηγοῦνται οἱ πρὸ πολλῶν ἐτῶν παραμένοντες εἰς τὴν περιφέρειαν, ὑπῆρχον ἄπειρα δένδρα τὰ ὁποῖα μικρὸν κατὰ μικρὸν ἄρχονται νὰ καταστρέφωνται, λόγῳ τῆς μὴ περιποιήσεως αὐτῶν. Διὰ τὴν πλουτοφόρον αὐτὴν πηγήν, διότι ἀληθῶς περὶ πλουτοφόρου πηγῆς πρόκειται, ἔκαμα συστάσεις καὶ ἄλλοτε, εἰς ἐπιτροπὴν τῆς ὁποίας εἶχον τιμὴν νὰ μετέχω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, θὰ ὤφειλε νὰ ἀποστείλῃ εἰδικοὺς ἐμβολιαστὰς ὅπως ἐμβολιάσουν τὰς μυριάδας τῶν δένδρων τῶν ἀγρίων τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ δηλαδὴ ὑπάρχουν;

§35Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Μηλέαι, ἀχλαδέαι, βερυκοκκέαι, ἀπὸ αὐτὰ τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα μεταφέρονται ἐκεῖ εἰς τὰς πλησίον πόλεις καὶ ἐκ τῶν ὁποίων, ἰδίᾳ τῶν μήλων, τὸ μέγεθος καταντᾷ ἀπίστευτον. Συνιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν μετάβασιν εἰδικῶν ἐμβολιαστῶν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τήν ἐγκατάστασιν εἰδικῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι θὰ προστατεύουν τὰ δένδρα ταῦτα μέχρι τῆς ἐξασφαλίσεως αὐτῶν.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται νὰ τὰ προστατεύσουν;

§37Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν εἶναι εἰς θέσιν κ. πρόεδρε καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατί. Ἔρχομαι κατόπιν εἰς ἑτέραν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ὀφείλει ἀμέσως νὰ λάβῃ μέριμναν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς μικρᾶς κτηνοτροφίας. Μικρὰν κτηνοτροφίαν λέγω καὶ ἐννοῶ πρόβατα καὶ αἶγας.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν αἶγας, καὶ ὀπωροφόρα δένδρα;

§39Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Μάλιστα, δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ἡ ὁποία ἐκτείνεται μέχρι τῶν συνόρων δὲν ὑπάρχουν παντοῦ ὀπωροφόρα δένδρα. Εἶπον ὅτι ἐντοπίζω τὴν συζήτησιν εἰς τὰ ὀλίγα αὐτά, διὰ νὰ σᾶς καταστήσω ἐνημέρους περὶ τίνος πρόκειται ἀκριβῶς. Δύνασθε νὰ τρέφητε αἶγας καὶ πρόβατα εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ὅπως δύνασθε εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν νὰ καλλιεργῆτε ὀπωροφόρα δένδρα. Ὑπάρχει λοιπὸν λόγος σοβαρώτατος ὅπως τονωθῇ ἡ κτηνοτροφία εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, διότι ἐκεῖ τὴν κτηνοτροφίαν τὴν εὐνοεῖ ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως τὸ ἔδαφος ἐξαιρετικά, ἀλλὰ καὶ διότι οἱ κάτοικοι τῶν περιφερειῶν ἐκείνων δὲν δύνανται ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς ἄλλην ἐργασίαν, διότι ἡ παραγωγὴ τῶν σιτηρῶν εἶναι ζήτημα ἂν δύναται νὰ ἀποδώσῃ τριῶν ἢ τεσσάρων ἀτόμων σῖτον διὰ τὰς οἰκογενείας των. Ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἐκτὸς ποῦ εἶναι μικρά, εἶναι δευτέρας ἢ καὶ τρίτης ποιότητος. Εἶχον λοιπὸν συστήσει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ὅπως σᾶς εἶπον, εἶχον λάβει μέρος, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφοδιασθῇ ἑκάστη οἰκογένεια μὲ εἴκοσι πέντε μικρὰ ζῷα νὰ ἐγκαταστήσωμεν εἰς ἑκάστην κοινότητα εἰδικὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπληρώνετο ἀπὸ τὴν κοινότητα, διότι αἱ κοινότητες, θὰ ἦσαν διατεθειμέναι νὰ πληρώνουν, ἵνα τοὺς διδάξουν ἐπὶ τῆς συντηρήσεως τῶν ζῴων, ἵνα διδάξῃ εἰς αὐτούς τὸ πνεῦμα τοῦ συνεταιρισμοῦ τοῦ κτηνοτροφικοῦ ἐκ τοῦ ὁποίου μετὰ πάροδον πολὺ ὀλίγων ἐτῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ προκύψῃ μία ζωντανὴ κτηνοτροφία, λέγω, τῆς ὁποίας τόσην ἔχει κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον ἀνάγκην ἡ χώρα μας, δεδομένου ὅτι ὑστεροῦμεν εἰς κτηνοτροφικὰ προϊόντα καὶ ζῶμεν μὲ τὰ κρέατα καὶ τὸ πρᾶγμα τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Σερβίας. Καὶ ἂν ἡ ἀποστολὴ ἐκείνη σταματήσῃ ἐπὶ ἓν τρίμηνον, θὰ αἰσθανθῶμεν σοβαρῶς τὴν ἔλλειψιν κρέατος ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ κἄτι τι, ἔπρεπε νὰ ἀγορασθῶσι 25 πρόβατα ἀνὰ πᾶσαν οἰκογένειαν καὶ νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ τῆς συντηρήσεως αὐτῶν δι’ εἰδικῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ ἀποδώσωμεν καὶ εἰς τὰς κοινότητας αὐτὰς τὰς βοσκὰς τὰς ὁποίας μία σύμβασις ἐξεχώρισε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ τὴν κάλυψιν ἀστικῶν ἀποζημιώσεων. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ βοσκίου, τὶ ἐνήργησεν ἡ ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως καὶ τὸ Κράτος μέχρι σήμερον διὰ τοὺς κατοίκους αὐτῆς, κύριοι; Οὐδὲ κατὰ τὸ 1924, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶχον τὴν τύχην νὰ τύχωσι τῆς ἀμερίστου ἰδιαιτέρας προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κράτους. Ἡμεῖς παρευρισκόμενοι εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, προσεπαθήσαμεν ὑποκινοῦντες τὸν πατριωτισμόν, νὰ δώσωμεν νὰ ἐννοήσουν ὅτι θὰ εἶναι οἱ φρουροὶ τῶν συνόρων, ὠθοῦντες τούτους πρὸς τὰς περιφερείας ἐκείνας, μὲ ὑποσχέσεις ὅτι θέλομεν κάμῃ πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ τύχουν ἐξαιρετικῆς συνδρομῆς ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ἐσυστήσαμεν ἀπὸ τότε, ὅτι οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐπιδοθοῦν κυρίως εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Ὁ ἐποικισμὸς ἐνήργησε πάραυτα, ὅπως ἐφοδιάσῃ τούτους μὲ μικρὰ ζῷα, ὅπως εἶπον, ἀλλ’ οἱ γύπες τοῦ προμηθευτοῦ, ἡ ἄγνοια περὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, ἐπέφερον μίαν τεραστίαν καταστροφὴν καὶ διὰ τοὺς κατοίκους καὶ διὰ τὸ δημόσιον. Δεκάδες ὁλόκληροι ἑκατομμυρίων ἐδαπανήθησαν, τὰ δὲ ζῷα ἐντὸς τριμήνου ὑπέκυψαν εἰς τὴν καταστροφήν.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μήπως αὐτό προῆλθεν ἀπὸ τὴν ἀμάθειαν τῶν κατοίκων; Διότι αὐτὸ μοῦ κάμει τὴν καλλιτέραν ἐντύπωσιν καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀπὸ τὰ καλλίτερα μέτρα νὰ βοηθήσωμεν τὰς κοινότητας. Ἀλλὰ μοῦ εἴπατε ὅτι πρέπει καὶ νὰ στείλωμεν ἀνθρώπους διὰ νὰ τὰ φυλάττουν καὶ διὰ νὰ τὰ βόσκουν.

§41Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό, κ. Πρόεδρε. Ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν κατοίκων αὐτῶν καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἰς τὸν τόπον των δὲν εἶχον ἀσχοληθῆ μὲ τὴν κτηνοτροφίαν. Δὲν θὰ ἦτο οὐδεμία ἐπιβάρυνσις διὰ τὰς κοινότητας τὰς ἰδικάς μας, ἂν κτηνοτρόφοι προσελαμβάνοντο ἀνὰ πᾶσαν κοινότητα διὰ νὰ ἐφορεύουν ἐπὶ τῆς συντηρήσεως καὶ διατροφῆς τῶν ζῴων, διὰ τὰ ἄτομα τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζουν, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐλησμόνησα νὰ τὸ ἀναφέρω προηγουμένως, γνωρίζω ὅτι μεταξὺ τοῦ κόσμου εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ κάμουν καλὴν διάθεσιν τῶν προβάτων τὰ ὁποῖα τοὺς ἐδόθησαν. Συνεπῶς οἱ κτηνοτρόφοι θὰ ἐφορεύουν καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ὑποβάλωσι κατὰ τριμηνίαν κατάστασιν περὶ τῆς καταστάσεως τῆς κτηνοτροφίας, διὰ νὰ λαμβάνωνται τὰ κατάλληλα μέτρα.

§42Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Τὰ 9)10 τῶν κατοικούντων αὐτῆς εἶναι κτηνοτρόφοι.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν εἶναι μόνον τὸ ⅒ τότε δὲν θὰ εἶχε καμμίαν σημασίαν.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν οἱ πλεῖστοι εἶναι κτηνοτρόφοι, δὲν συντρέχει οὐδεμία ἀνάγκη ν’ ἀποσταλοῦν κτηνοτρόφοι ἄλλοι.

§45Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω διατὶ ὡμίλησα περὶ τῆς ἀποστολῆς κτηνοτρόφων, ἐπιστατῶ, ἐὰν θέλητε, διότι καὶ προηγουμένως, καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας διενεμήθησαν ζῷα καὶ ἡ διάθεσις αὐτῶν ἔγινε κατὰ τρόπον οἰκτρόν. Ἐσφάζοντο ἀγελάδες, ἐσφάζοντο βόες, μὲ τὴν πρόφασιν ὅτι ἐδυστύχει ὁ κάτοικος ἢ εἶχεν ἀρρώστεια. Ὑπεστήριξα πάντοτε, καὶ ὑποστηρίζω τὴν ἄποψιν ταύτην περὶ τῆς κτηνοτροφίας καὶ διότι ὡς ἀπόγονος καὶ ἐγὼ κτηνοτρόφων καὶ κάτοικος ὀρεινῆς ἐπαρχίας, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ γνωρίζω τὰ κατ’ αὐτήν, ἀλλὰ καὶ διότι νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἡ μόνη ἀπασχόλησις, τὸ μόνον ἐπάγγελμα τῶν ὀρεινῶν αὐτῶν πληθυσμῶν, τὸ ὁποῖον θὰ δύναται νὰ συνυπάρχῃ μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν δασῶν. Οἱ κτηνοτρόφοι, γνωρίζετε, ὅτι ἔχουν ὅλον τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὴν ὑλοτομίαν καὶ ἐν γένει εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν δασῶν. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι ἐπὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις: Ἐχορηγήθησαν κατὰ χιλιάδας πρόβατα τὰ ὁποῖα, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, ὑπέκυψαν εἰς τὸ μοιραῖον.

§46Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσας χιλιάδας;

§47Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Δὲν πρόκειται νὰ συντάξω προϋπολογισμὸν κ. συνάδελφε. Σᾶς ἐρωτῶ ἐχορηγήθησαν ἢ δὲν ἐχορηγήθησαν;

§48Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐχορηγήθησαν, ἀλλὰ σεῖς λέγετε χιλιάδας.

§49Γ. ΖΕΡΒΟΣ. 2.000 ἂν θέλητε. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα τοῦτο, μὲ ἐνδιαφέρει, ὅτι ἐχορηγήθησαν κακῆς ποιότητος ζῷα καὶ πρέπει εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τοῦτο, δι’ ὄνομα Θεοῦ, δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐζημίωσαν τὸ δημόσιον τεράστια ποσά. Τὰ ζῷα αὐτὰ κατεστράφησαν διότι εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς κατοίκους τῶν περιφερειῶν ἐκείνων, πόσον ἐπιπολάζει ἐπιζωοτία, ἰδίως ἐπὶ τῶν μικρῶν αὐτῶν ζῴων. Μία ἐξέτασις ἐμπεριστατωμένη, θὰ ἦτο ἀπαραίτητος διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ζῴων τὰ ὁποῖα ἤρχισαν διδόμενα πάλιν κατὰ 15 ἀνὰ μίαν οἰκογένειαν, κατ’ ἀπόφασιν ληφθεῖσαν, παρόντος τοῦ γενικοῦ διοικητοῦ καὶ τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐποικισμοῦ Κομοτινῆς. Θὰ πρέπῃ νὰ ἐπιστηθῇ προσοχὴ περισσοτέρα τῶν χορηγούντων αὐτά, διότι πληροφοροῦμαι ὅτι, μετὰ μίαν μικρὰν δόσιν ἡ ὁποία παρεχωρήθη εἰς τοὺς μεθορίους πληθυσμούς, ἤρχισε πάλιν τὸ παλαιὸν σύστημα, τῆς ἀτελοῦς ἐξετάσεως, τῆς ἀμελετήτου ἐξετάσεως, καὶ ὑπάρχει κίνδυνος μήπως καὶ τὰ χορηγούμενα ζῷα, ὑποκύψουν, ὅπως ὑπέκυψαν καὶ τὰ προηγουμένως χορηγηθέντα. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἁπλοῦν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον καὶ κτηνιατρικὴ ὑπηρεσία ὑπάρχει ἐπιτοπίως, ἀλλὰ καί...

§50Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πόθεν ἐπρομηθεύθη ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως τὰ ζῷα;

§51Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὰ ἐπρομήθευσαν εἰς τὴν ἀρχὴν οἱ κτηνοτρόφοι Σαρακατσαναῖοι, οἱ ὁποῖοι παρέμενον εἰς τὴν περιφέρειάν μας καὶ οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐπέτρεψαν, κατὰ πρότασιν μάλιστα ἰδικήν μου, ὅπως εἰσέλθωμεν εἰς ποίμνιον 5 χιλιάδων κεφαλῶν, ἵνα ἐκλέξωμεν ὡρισμένον ἀριθμὸν νέων ζῴων πρὸς 800 δραχμὰς τὸ ζεῦγος. Ἐπρομηθεύθημεν ἓν ποσὸν ἐκ τούτων. Ἤδη πληροφοροῦμαι, ὅτι ἤρχισεν πάλιν ἡ εἰσροὴ ἐκ τῆς Βουλγαρίας ζῴων, διὰ τὰ ὁποῖα ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§52Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἀγοράζει τὰ ζῷα δι’ ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι καμμίαν γνῶσιν κτηνοτροφικήν;

§53Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως εἰς τὸ παρελθὸν ἐπρομήθευε τὰ ζῷα εἰς τοὺς πρόσφυγας κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ χρόνου νὰ ἔχῃ προκαλέσῃ τὴν ἐπέμβασιν τῆς δικαιοσύνης. Μὴ μοῦ δίδετε ἀφορμήν, διότι θ’ ἀναγκασθῶ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐτέθησαν ταῦτα ὑπὸ τὴν λήθην.

§54Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω μίαν σχετικὴν πληροφορίαν. Ἀκριβῶς τελευταίως ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ δυτικῆς Θράκης, εἶχεν ἀποστείλλει ἔγγραφον πρὸς τὴν ἐδῶ κεντρικὴν ἐπιτροπὴν προσφύγων διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει, ὅπως χορηγηθῇ μείωσις τῆς χρεώσεως τῶν ζῴων τούτων τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν κατὰ τοιοῦτον οἰκτρὸν τρόπον. Τοῦ ἐγγράφου τούτου ἔχω τὸν ἀριθμὸν καὶ τὴν ἡμερομηνίαν. Θὰ ἐπιληφθῇ δὲ τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων γνωρίζον, μετὰ 3ετίαν ὁλόκληρον, ὅτι ἡ διανομὴ τῶν ζῴων αὐτῶν κακῶς ἐγένετο καὶ ὅτι οἱ χωρικοὶ κακῶς ἐχρεώθησαν.

§55Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι λέγω τ’ ἀκριβῆ μέχρι τῆς ὥρας καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ζήτημα τ’ ἀφορῶν τοὐτέστι τὴν μικρὰν κτηνοτροφίαν. Βεβαιῶ τὴν Βουλὴν κ. βουλευταί, ὅτι ἐχορηγήθησαν ζῷα, μεγάλα, ὑποζύγια φορτηγά, εἰς τοὺς κατοίκους αὐτούς, τίνος εἴδους νομίζετε; Ἄλογα Σερβικῆς προελεύσεως, ἄλογα τῶν ὁποίων ἡ διατροφὴ θὰ ἐστοίχιζεν ἴσον πρὸς τὴν διατροφὴν ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας του, κατέχοντα ἄλογα ἀσυνήθιστα εἰς ἀπότομα μέρη, ἄλογα προωρισμένα νὰ τραβοῦν, ὅπως λέγουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας τὸν ἀραμπᾶν καὶ οὐχὶ πρὸς μεταφορὰν προϊόντων πρὸς τὰ κέντρα τῆς καταναλώσεως. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω ποῖον ἦτο τὸ τέλος καὶ ἐκείνων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ κακὸν τοῦτο, δὲν εἶναι δηλαδὴ ἡ ἔλλειψις προσοχῆς πρὸς τὸν ἐποικισμὸν τῶν κατοίκων τῆς παραμεθορίου γραμμῆς ὑπὸ ὡρισμένης τάξεως κατοίκων.

§56Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐφοδίων, συμπληρωματικῶς ἔχω νὰ δηλώσω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὅταν διευθυντὴς ἐποικισμοῦ Θράκης προσεκλήθη εἰς Ἀθήνας ἵνα παράσχῃ πληροφορίας προκειμένου περὶ τῶν παραμεθορίων καὶ διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν κατὰ πόσον ἐπεβάλετο ἡ ἀποζημίωσις αὐτῶν ἢ ὄχι τότε μεταξὺ ἄλλων ἐδήλωσεν ὅτι οἱ ἐν τῷ ὡς ἄνω πίνακι παραμεθόριοι ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τῆς ἁρμοδιότητος διευθύνσεως ἐποικισμοῦ Θράκης, ἐγκατασταθέντες ὑπὸ τῆς Ε.Α.Π., ἔχουσιν τύχει ὅλως ἀνεπαρκοῦς ἐγκαταστάσεως καὶ χείρονος σημερινῆς, μετὰ τὴν καταστροφὴν τῶν κινητῶν καὶ ἰδίως εἰς ζῷα ὧν ἡ ἀπώλεια ἀνῆλθε κατὰ 90% τῶν δοθέντων αὐτοῖς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπίσημος δήλωσις τοῦ διευθυντοῦ ἐποικισμοῦ Θράκης.

§57Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Συμφωνῶ κ. συνάδελφε. Ἐγὼ ὁμιλῶ μόνον περὶ τοῦ πράγματος ὄχι περὶ τοῦ ποσοῦ. Λόγῳ τῆς ἀτελοῦς ἐγκαταστάσεως κύριοι βουλευταὶ ἡ Ε.Α.Π. εἶναι ἔκτοτε ὑποχρεωμένη νὰ ἀπασχολῆται μὲ ζωάρκειαν, μὲ ἡμίμετρα τὰ ὁποῖα κατ’ οὐδὲν συνετέλεσαν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τὴν ἀγροτικὴν τοῦ πληθυσμοῦ τούτου καὶ τὰ ὁποῖα ὄντα λίαν περιωρισμένα δὲν εἶναι φύσεως τοιαύτης, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἀνώτερα τῆς δυνάμεως τοῦ Κράτους. Εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα δύναται ν’ ἀντικρύσῃ οὐχὶ μὲ μεγάλας δυσχερείας ἡ πολιτεία, διὰ τῆς ἀντικρύσεως τῶν ὁποίων ὄχι μόνον οἱ ὑπάρχοντες πληθυσμοὶ εἰς τὴν παραμεθόριον θὰ εὐημερήσουν, ὄχι μόνον θὰ ἀποδώσουν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θέλομεν δαπανήσῃ δι’ ἐκείνους θᾶττον ἢ βράδιον πολλαπλάσια εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν ἐκ τῶν φόρων τοὺς ὁποίους θὰ πληρώνουσιν παράγοντες, ἀλλὰ θὰ συντελέσωμεν καὶ εἰς τὸ νὰ τρέψωμεν τὴν προσοχὴν ἑτέρων πληθυσμῶν διαθεσίμων, ὅπως ἐγκατασταθῶσιν εἰς τὴν παραμεθόριον ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἐκτεταμένη ἔκτασις ἀκατοίκητος καὶ ἀνεκμετάλλευτος ἀκόμη. Θὰ ἦτο δὲ δυνατὸν ἐπίσης, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ συνεργασθῇ μετὰ τῆς Ε.Α.Π. νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τὴν μικρὰν ἀλλαγὴν τῆς συνθέσεως τοῦ πληθυσμοῦ, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ τὴν εὐγνωμονῇ ὁ ἐνδιαφερόμενος κόσμος.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δηλαδή;

§59Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Δηλαδή, κύριε Πρόεδρε ὑπάρχει χωρίον εἰς τὴν περιφέρειαν, τὸ ὁποῖον κατοικεῖται ἀπὸ 30 ἢ 35 οἰκογενείας καταγομένας ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τῆς Ἀγκύρας καὶ τῶν ὁποίων οἱ ἀρχηγοὶ εἶχον τὸ ἐπάγγελμα τοῦ κτίστου. Τοῦτο βέβαια δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσουν εἰς τὴν παραμεθόριον ἐπαρχίαν, οὔτε ἄλλως τε ἔχουν συνηθίσει, οὔτε καλλιεργηταὶ νὰ εἶναι οὔτε κτηνοτρόφοι. Ἀντιθέτως μεταφερόμενοι εἰς πεδινώτερα μέρη, ὅπου γίνεται ἡ ἀναγέννησις ἡ σημερινὴ εἰς οἰκοδόμησιν θὰ εἶναι χρήσιμον καὶ δι’ ἑαυτοὺς ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἤθελον ἐγκατασταθῆ. Θὰ ἐνομίζον λοιπὸν ὅτι ἡ μέριμνα τοῦ ὑπουργείου θὰ ἠδύνατο νὰ στραφῇ καὶ ἐπὶ τοιούτων περιπτώσεων. Ἐὰν ἠθέλομεν δημιουργήσῃ, κύριοι μίαν πολιτικήν, ὅπως συνέστησαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι προνομιοῦχον διὰ τὴν παραμεθόριον χώραν, ἠθέλομεν πράξῃ ἔργον ὀρθόν, ἔργον Ἐθνικόν, ὄχι μόνον διότι θὰ ἀνεκουφίζοντο οἱ πληθυσμοὶ οἱ ἤδη ἐγκατεστημένοι, ἀλλὰ καὶ διότι θὰ μετεφέροντο καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν πόλεων καὶ τῶν πεδιάδων ἀτυχοῦντες εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἐπυκνοῦτο ὁ ἐποικισμὸς τῆς παραμεθορίου γραμμῆς εἰς βαθμὸν ὥστε, ἵνα κατὰ τοὺς συναδέλφους εἴπω, θὰ ἐγένετο οὕτω καὶ τὸ ἔμψυχον φρούριον, τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἔπαιζε καὶ τὸν ρόλον τοῦ φύλακος τῶν συνόρων ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ θὰ συνετελοῦμεν εἰς τὴν ἀραίωσιν τοῦ πυκνωμένου πληθυσμοῦ εἰς τὰς πεδιάδας καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν ἀραίωσιν τοῦ πληθυσμοῦ τῶν Μακεδονικῶν δευτερευουσῶν πόλεων, αἱ ὁποῖαι πάσχουν κυριολεκτικῶς ἀπὸ ἀσφυξίαν ἐκ τοῦ συνωστισμοῦ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ὑπῆρξαν ἀστοί. Ζητῶν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δημιουργήσῃ προνομιοῦχον θέσιν διὰ τοὺς μεθορίους, δὲν θέλω νὰ φέρω τὸ ἀντίθετον πρὸς τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα διὰ τοιαύτης συστάσεως. Δὲν θέλω δηλαδή, νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἔρχομαι εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸν σκοπόν, ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκεται διὰ τῆς δημιουργίας τοῦ προνομίου αὐτοῦ. Δὲν ζητῶ νὰ διαθέσῃ χρήματα διὰ τοὺς παραμεθορίους πληθυσμοὺς εἰς μετρητά. Δὲν νομίζω μάλιστα ὅτι πρέπει νὰ δοθῶσιν οὔτε ὁμολογίαι ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἀποζημιώσεως ἢ δὲν ἠξεύρω ὑπὸ ποῖον ἄλλον τύπον. Φοβοῦμαι μὴ τυχὸν μεταβάλωμεν πολλοὺς ἐξ αὐτῶν εἰς ἀστούς. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως, μὴ φεισθῇ καμμιᾶς δαπάνης ὅσον μεγάλη καὶ ἂν εἶναι αὕτη, ἀλλὰ νὰ φροντίσῃ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς κατὰ τρόπον ὥστε, νὰ μὴ φέρῃ τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα τοῦ προσδοκωμένου. Ὑπάρχει πρότασις τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων. Αἱ ὀργανώσεις τῶν ἐποπτειῶν, αἱ ἐποπτεῖαι θὰ ἦσαν αἱ ἐπιτροπαὶ ἐκεῖναι αἱ ἀνεγνωρισμέναι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουσαι πᾶν δικαίωμα εἰς τὸ νὰ ἐφορῶσιν ἐπὶ τῆς διαθέσεως τῶν χρηματικῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος θὰ δώσῃ εἰς τοὺς συνοικισμοὺς ἐκείνους.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπονοεῖτε τὸν προϋπολογισμὸν κύριε συνάδελφε;

§61Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Ζητῶ ἐνίσχυσιν ὁποθενδήποτε δύναται νὰ προέλθῃ αὕτη. Ἀναγνωρίζων τὴν ἀνάγκην τῆς πυκνώσεως τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ζητῶ, ἐνίσχυσιν ὑπὲρ αὐτῆς. Πόθεν θὰ προέλθῃ αὕτη δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Καὶ ἤδη κύριοι βουλευταί, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν προτίθεται, ἐπειδὴ ἀπὸ χαρακτῆρος ἀπαισιόδοξος φοβοῦμαι μὴ τυχὸν αἱ συζητήσεις ἡμῶν καταλήξωσιν ὡς εἶπον εἰς συζητήσεις, ὡς συνήθως ἀκαδημαϊκάς, νὰ λάβῃ μέτρα σχετικὰ πρὸς τὴν παραμεθόριον αὐτὴν πολιτικὴν ἢ οὔ. Ἐὰν προτίθεται, μέχρι ποίας ἐποχῆς θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλῃ ταῦτα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ὁποία μέτρα προτίθεται νὰ λάβῃ δὲν δύναμαι νὰ ἀξιώσω νά μοι ἀνακοινώσῃ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ μὴ περιορισθῇ ἐπὶ τῶν ξηρῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας τὰ διάφορα ἐποικιστικὰ γραφεῖα ἢ τὰ γραφεῖα τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἤθελον τῷ παράσχῃ. Γνωρίζομεν πόσον στενοὶ ὑπάρχουν οἱ ἐντεταλμένοι δημόσιοι ὑπάλληλοι εἰς τὴν ῥύθμισιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, μὴ ἔχοντες ἄλλωστε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποβλέπωσιν εἰς μίαν ἀνωτέραν σκοπιμότητα, θὰ παρεκάλουν τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅταν πρόκειται νὰ συντάξῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν καὶ τὴν συμβολὴν πληροφοριῶν ἐκ μέρους πολιτευομένων ἢ μή, κατοικούντων ὅμως εἰς τὰς παραμεθορίους ἐπαρχίας. Μία δὲ ἐπιτροπεία ὑπὸ τὴν προεδρίαν ἐκείνου, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ μετέχῃ καὶ ὁ ἁρμόδιος τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἀσφαλῶς θὰ εὕρισκε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία θὰ κατανοήσῃ τὴν ὑψίστην σημασίαν τοῦ ζητήματος καὶ θὰ δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, ὁ δεύτερος μᾶλλον ἐκ τούτων, ἐπεκαλέσθη τὸν οἶκτον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἦτο ὁ λίαν δεδικαιολογημένος, ἐκεῖνος διότι ἐκεῖνος αἰσθάνεται τὸ ζήτημα ἀσφαλῶς κατὰ διάφορον τρόπον ἀπὸ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι ἐγώ, εἶναι ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἐδοκίμασεν ἀμέσως τὰς πικρίας τῆς ζωῆς ἐκείνων καὶ συνεπῶς συγκεκινημένος ὡς εἴδατε ἔτεινε τὴν χεῖραν ἱκέτιδα.

§62Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπαίτιδα.

§63Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Καὶ ἐπαίτιδα καὶ ἱκέτιδα, ἔτεινε λέγω ἐπαίτιδα τὴν χεῖρα πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ δὲν τείνω χεῖρα οὔτε ἐπαίτιδα, οὔτε ἱκέτιδα ὅπως θέλῃ ὁ κύριος συνάδελφος. Ὑπερεικοσιπενταετὴς ἀφοσίωσίς μου πρὸς τὸν πολιτικὸν ἡγέτην ὁ ὁποῖος προΐσταται τῆς Κυβερνήσεως σήμερον, μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα καὶ τῆς ἀξιώσεως — ἀξιώσεως τὴν ὁποίαν ἀνεγνώρισεν πάντοτε εἰς τοὺς φίλους καὶ ἐν ἰδιαιτέρᾳ καὶ ἐν δημοσίᾳ ὁμιλίᾳ — ἀξιώσεως τὴν ὁποίαν ἀνεγνώρισεν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔκαμον χρῆσιν, ὅταν ἐνόμιζον ὅτι ὑπὲρ αὐτῶν εἶναι τὸ δίκαιον. (χειροκροτήματα).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰασωνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§65Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι· ὑπάρξας πρόεδρος τῆς ἐπαναστατικῆς ἐθνοσυνελεύσεως τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου ἐκ τοῦ ὁποίου προέρχεται ὁ κόσμος οὗτος ὁ ὁποῖος ἔχει ἐγκατασταθῆ εἰς τὰ σύνορα, συνυφανθεὶς οὐχὶ τῆς ἰδίας τινος ἱκανότητος, ἀλλὰ μᾶλλον ἐκ τύχης μὲ τὰ περιωρισμένα τοῦ λαοῦ τούτου, εὑρεθεὶς καὶ ἐγὼ κατὰ τύχην ἴσως εἰς τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον ὁ λαὸς οὗτος ἐπὶ μίαν δεκαετίαν διήνυσεν γεμᾶτον ἀπὸ αἵματα καὶ σφαγάς, ἀλλὰ καὶ γεμᾶτον ἀπὸ ἀγώνας θρυλλικοὺς καὶ ἐπισκεφθεὶς κατὰ διαφόρους περιόδους ὅλην τὴν παραμεθόριον γραμμήν, ἀπὸ τῆς λίμνης τῶν Πρεσπῶν μέχρι τῆς δυτικῆς Θράκης καὶ μελετήσας τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ τούτου, θεωρῶ δι’ ἐμὲ καθῆκον ἐπιβεβλημένον, ἵνα πράξω καὶ τώρα πᾶν ὅτι ἔπραττον καὶ ἄλλοτε ἤτοι ἀπὸ ἀπόψεως τελείως ἀντικειμενικῆς ἐκθέτων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κατάστασιν τῶν συνόρων καὶ ἐπισύρων τὴν στοργικὴν αὐτῆς ἐπικουρίαν, ἵνα οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι κατορθώσωσι καὶ ἐκπληρώσωσι τὴν ὑψηλὴν αὐτῶν ἀποστολήν. Καὶ μετέβησαν οἰκείᾳ θελήσει εἰς τὰ σύνορα καὶ λαβόντες ὑποσχέσεις παρά τε τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐποικισμοῦ, λαβόντες ὑποσχέσεις ὄχι ὑλικῆς ἀνέσεως καὶ εὐημερίας, ἀλλ’ ἐπαρκοῦς ἐφοδιασμοῦ, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσωσιν τὴν ὑψηλὴν αὐτῶν ἀποστολήν, νὰ φρουροῦν ἐντίμως καὶ εὐόρκως καὶ ἄνευ ἀνταλλαγμάτων τὰ σύνορα τῆς Πατρίδος. Καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν σκοπεύων νὰ ἐκθέσω τὴν κατάστασιν ταύτην, δὲν ἔρχομαι νὰ διαπραγματευθῶ τὴν συμβολὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ καθήκοντος τοῦ πατριωτικοῦ τὸ ὁποῖον ἐκπληροῦν οὗτοι, εἶναι ὑποχρέωσίς των νὰ μένωσιν εἰς τὰ σύνορα, δὲν πρόκειται νὰ παρουσιάσωμεν τοὺς κόπους καὶ τούς μόχθους αὐτῶν, ἵνα ζητήσωμεν ἀνταλλάγματα, διότι ἡ πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσία δὲν πωλεῖται οὔτε ἀγοράζεται, οὔτε ἀντικείμενον διαπραγματεύσεων γίνεται, ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ λεοντόκαρδοι καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὸν πλήρη ἐφοδιασμόν τῶν ἀποθηκῶν, διὰ νὰ δυνηθοῦν, νὰ ἀποκτήσουν αὐτοὶ καὶ νὰ μεταδώσουν καὶ εἰς τὰ τέκνα των συνείδησιν συνοριακήν, συνείδησιν τοιαύτην, ἡ ὁποία νὰ μὴ νοσταλγῇ τὴν εὐμάρειαν καὶ τὰ θέλγητρα τῶν πόλεων, συνείδησιν τοιαύτην, ἡ ὁποία νὰ ἐμπνέῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ὑπερηφάνειαν διότι ἐγεννήθησαν εἰς τὰ σύνορα καὶ θὰ φυλάξουν τὰ σύνορα. Μετέβησαν λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὰ σύνορα καὶ τὸ Κράτος ἀφ’ ἑαυτοῦ, καὶ διὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὀφείλω νὰ εἴπω, ἔδωσεν πολλά, ἄλλα, δυστυχῶς ὅμως τὰ πολλὰ αὐτὰ δὲν κατόρθωσαν νὰ φθάσουν εἰς τὸν προορισμόν των, διότι ὅπως καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἀνέφεραν, τὰ εἴδη καὶ τὰ ὑλικὰ τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν, ἄλλοτε μὲν ἐδόθησαν ἐλλειπῆ, ἄλλοτε δέ, ἀνεπαρκῶς καὶ ἄλλοτε δὲν ἐδόθησαν καθόλου, παρὰ ἐχρεώθησαν εἰς βιβλιάριά των. Ὀφείλω ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἀποδώσω τὸ δίκαιον εἰς τὴν ἐνταῦθα ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως, διότι κατόπιν παραπόνων ἐξήλεγξε πράγματι καὶ ἀνεγνώρισε ὅτι ὑπῆρχον βιβλιάρια προσφυγικά, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφέροντο ὅτι ἦσαν χρεωμένοι μὲ ὡρισμένα ποσὰ τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἔλαβον. Ἤδη διέταξεν ὅπως ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα διαγραφοῦν ἀπὸ τὰ βιβλιάρια τῶν προσφύγων. Μετέβην εἰς τὴν παραμεθόριον γραμμὴν τὸ Καρατζοῦ καὶ εἶδον εἰς ἕνα βιβλιάριον πρόσφυγος τῶν συνόρων τὰ ἑξῆς: 12 δίσκια κινίνης 1 δρ. κεὶ 8 λεπτά. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς μιᾶς δραχμῆς τὴν ὁποίαν ἐχρεώθη ὁ πρόσφυξ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν πρὸς συντήρησιν τῆς ζωῆς, ἐγράφησαν καὶ αὐτὰ εἰς χρέωσιν τῶν ἀτυχῶν φυλάκων τῶν συνόρων. Ὑπῆρχον δύο εἰδῶν χρέη: χρέη ζωτικὰ καὶ χρέη παραγωγικά. Ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι, τὰ χρέη τὰ ζωτικά, ἡ κινίνη, ἡ ἰατρικὴ περίθαλψις, ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον ἔχει φτιάξει διὰ νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὸ χωριό, εἶναι χρέη τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει ν’ ἀχθῶσι εἰς χρέωσιν ἐκείνων τοὺς ὁποίους ὀνομάζομεν ἀκρίτας τῶν συνόρων. Οἱ πρόσφυγες οὗτοι δὲν μετέβησαν ἐκεῖ μόνον δι’ ἀγροτικῶν ἀποκαταστάσεων διότι εἰς τὰ σύνορα καὶ ἐκ τῶν ὁμογενῶν καὶ ἐκ τῶν γηγενῶν καὶ ἐκ τῶν μὴ τοιούτων πολιτῶν ἔμειναν ἀρκετοί, ὥστε νὰ δύνανται τὰς ὑπὸ Βουλγάρων καὶ Τούρκων ἐνταῦθα ἐγκαταλειφθείσας γαίας νὰ καλλιεργοῦν καὶ νὰ ἀποδίδουν, ἀλλ’ ἐπῆγαν, σὺν τῇ γεωργικῇ ἀποκαταστάσει, νὰ φυλάττουν καὶ τὰ σύνορα. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ ἐκπληττώμεθα διὰ πρώτην φοράν, ἀλλ’ ἐξεφράσαμεν τὰς γνώμας αὐτὰς ἀπὸ τοῦ 1925 καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθημεν, ὅπως τὸ τοιούτου εἴδους ζωτικὰ χρέη, μὴ ἀχθῶσι εἰς χρέωσιν τῶν προσφύγων τῶν λεγομένων ἀκριτῶν τῶν συνόρων. Οἱ πρόσφυγες οὗτοι ἐφόσον ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀποκτήσουν συνείδησιν συνοριακὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρεωθῶσιν μὲ τὰ ἑτοιμόρροπα σπίτια τὰ ὁποῖα ἐγκατέλειψαν οἱ ἐντεῦθεν ἀναχωρήσαντες Τοῦρκοι καὶ Βούλγαροι. Ποῖος κύριοι ἐκ τῶν Ἑλλήνων θὰ μετέβαινεν διὰ νὰ ἀγοράσῃ σπίτια καὶ κτήματα εἰς τὰ σύνορα διὰ νὰ γίνῃ κτηματίας καὶ ἰδιοκτήτης ἐν Ἑλλάδι; Οὐδεὶς βεβαίως. Τώρα ἂν ἔχουν ἀξίαν τινά; καὶ ἔχουν, διότι μετέβησαν καὶ κατοικοῦν ἐκεῖ οἱ ἀκρῖται. Τὰ σπίτια αὐτὰ τὰ ἑτοιμόρροπα, πάντοτε τὰ ὠνομάσαμεν φυλάκια τῶν ἀκριτῶν. Εὐελπιστοῦμεν λοιπόν, ὅτι θὰ εἰσακουσθῶμεν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ δὴ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου αὐτῆς καὶ ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι τοὐλάχιστον τὰ φυλάκια ταῦτα διὰ μιᾶς χειρονομίας θέλουν παραχωρήσῃ εἰς αὐτοὺς δωρεὰν ὅπως καὶ τὰ μέσα ἐκεῖνα τὰ ζωϊκὰ καὶ ἐν γένει πάντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συντελοῦσιν ὅπως συντηρηθοῦν ἐν τῇ ζωῇ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἤστραψε καὶ ἐβρόντησε καὶ ἐδιπλασίασεν τὴν Ἑλλάδα καὶ συνεκίνησε αὐτὴ ἑαυτόν του καὶ τώρα ἡ μοῖρα τοῦ ὑπεφύλαξεν ὅπως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου χύσῃ δύο δάκρυα θερμά. Τὰ δάκρυα ταῦτα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μοῦ δίδουν τὸ θάρρος παρ’ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς ἐπερωτήσεως, ν’ ἀσχοληθῶ καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων περὶ τῶν ὁποίων καὶ ἄλλοτε ἀπησχολήσαμεν τὴν Βουλήν. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὰ ἱστορικὰ αὐτὰ δάκρυα, ἵνα μεριμνήσουν καὶ διὰ τὰ σύνορα, ἵνα μὴ οἱ κατοικοῦντες ἐκεῖ νοσταλγήσουν τὴν ζωὴν τὴν πεδινὴν τοῦ ἐσωτερικοῦ. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἀποτραπῇ αὐτό; Θὰ ἀποτραπῇ ὅταν ἀποκτήσουν σχολεῖα, ὅταν ἀποκτήσουν ἐκκλησίαν, ὅταν ἐνισχυθοῦν οἰκονομικῶς, ὥστε νὰ μὴ σκανδαλισθῇ καὶ ὁ τελειότερος ἀστὸς ἀπὸ τὰ θέλγητρα τῶν μεγαλουπόλεων καὶ ἔμβῃ εἰς πειρασμόν. Ὑπάρχουν χωρία ὁλόκληρα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν σχολεῖα κ. πρόεδρε. Ὑπάρχει ἡ ἄδεια ἱδρύσεως σχολείων ἀλλὰ δὲν ἔχουν ἀποσταλεῖ ἀκόμη διδάσκαλοι. Δὲν ὁμιλῶ διὰ νὰ μεμφθῶ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀπευθύνω παράπονα. Ἡ ἀγόρευσίς μου αὕτη ἔχει σκοπὸν νὰ ὑποβάλω καὶ νὰ ἐκθέσω τὴν κατάστασιν ὅπως ἔχει. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια ἱδρύσεως σχολείων καὶ νὰ ἀποσταλοῦν διδάσκαλοι ἵνα προαχθῇ τὸ σχολεῖον εἰς διτάξιον. Κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν κ. πρόεδρε, πρέπει νὰ ὑπάρχουν 80 μαθηταί, σταλῇ καὶ ἄλλος διδάσκαλος Εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ ἡ σχετικὴ νομοθεσία. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἐκκλησία καὶ σχολεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἑδραιωθῇ συνοριακὴ συνείδησις. Μετὰ τῶν Ποντίων συναδέλφων διεδράμομεν τμῆμα τῆς μεθορίου καὶ εἰς τὸ Κραμπέτσι εἴδομεν τοὺς ἰδίους τοὺς κατοίκους τοὺς ἰδίους τοὺς πρόσφυγας νὰ ἀνεγείρουν σχολεῖον. Μετέβημεν καὶ ἐφέτος καὶ εἴδομεν ὅτι τὸ κτίριον εἶναι ἕτοιμον καὶ δὲν ἔχει διδάσκαλον. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργός, μοὶ εἶπε προχθές, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ πράξῃ τὸ πᾶν καὶ νὰ τοῦ παρουσιάσω κατάλογον τοιούτων παραμεθορίων σχολείων, ἵνα, εἴτε ἱδρύσῃ, εἴτε διορίσῃ διδασκάλους, ἀλλὰ πάντως ἐπικαλοῦμαι τὴν σχετικὴν τροπολογίαν τῶν διταξίων σχολείων. Εἶναι ἀφάνταστον κύριε πρόεδρε, τὸ μαρτύριον τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἕνας συνοικισμός, εἴτε τῆς μεθορίου, εἴτε τῆς πεδινῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ, διὰ νὰ κατωρθώσῃ νὰ ἀνεγείρῃ ἕνα σχολεῖον. Πιστεύσατε ὅτι πρέπει νὰ ἀποτανθῶμεν εἰς 7 ὀργανισμούς, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀποτελειώσῃ μικρὸν σχολεῖον. Θὰ ἀποτανθῇ τις πρῶτον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, νὰ λάβῃ τὰ ὑλικά. Δεύτερον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ λάβῃ ἀπὸ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη ἕνα τμῆμα ὥστε νὰ ἀνεγερθῇ 2 μέτρα τὸ κτίριον τὸ σχολικόν. Θὰ παρέλθῃ ἑξάμηνον, νὰ ἀποτανθῶμεν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Προνοίας ὑπουργόν, διὰ νὰ μᾶς δώσῃ ἑτέρας 20 χιλιάδας διὰ νὰ προχωρήσῃ ἕτερα δύο μέτρα. Ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἀποτανθῶμεν εἰς τὸν κοινοτικὸν προϋπολογισμὸν καὶ θὰ ἐγκριθῇ ἀπὸ τὸν κ. νομάρχην. Πέμπτον εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ τέλος εἰς τὸ ταμεῖον τὸ κοινοτικόν, εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ τὸ σχολεῖον. Καὶ πράγματι μαρτύριον καὶ διὰ τοὺς συνοικισμούς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦμεν αὐτοὺς νὰ κρούωμεν 7 πόρτας, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν συμπλήρωσιν, τοῦ σχολικοῦ κτιρίου. Τὸ πρᾶγμα διὰ τὴν πεδινὴν ζώνην τοῦ ἐσωτερικοῦ ἴσως εἶναι ἀνεκτόν, ἀλλὰ διὰ τὰ σύνορα παρακαλοῦμεν θερμῶς, ὅπως, ληφθῇ μέριμνα ἰδιαιτέρα, ἵνα τὰ κτίρια τὰ σχολικὰ τῆς παραμεθορίου ἀνεγερθῶσιν. Ὑπάρχουν ὅπως εἴπωμεν συνοικισμοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὔτε σχολεῖον, οὔτε δασκάλους. Ὑπάρχουν συνοικισμοὶ ὅπου οἱ μαθηταὶ διδάσκονται ἐντὸς τῆς ἐκκλησίας. Εἰς τὸ χωρίον Ρέχοβι τὸ ὁποῖον ἐπεσκέφθημεν καὶ τὸ ὁποῖον διαιρεῖται εἰς δύο διὰ συρματοπλέγματος, εἰς βουλγαρικὸν καὶ ἑλληνικόν, τὸ μὲν ἡμέτερον σχολικὸν κτίριον πέρυσι τοὐλάχιστον ἦτο ἑτοιμόρροπον, τὸ δὲ ἀντικρυνὸν τῆς βουλγαρικῆς περιφερείας εἶναι λίαν εὐπρόσωπον. Δὲν πρόκειται κἂν νὰ θίξω τὴν φιλοτιμίαν τῆς Κυβερνήσεως.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι παράδοξον κύριε βουλευτά, διότι ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις ἐγκατεστάθησαν οἱ ἰδικοί μας καὶ ὑπὸ ἄλλας διατελοῦν οἱ Βούλγαροι ἀπὸ ἐτῶν ἐγκατασταθέντες.

§67Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Τὸ ἀποδέχομαι, ἐγὼ ὅπως σᾶς παρουσιάζω, τὴν κατάστασιν εἶμαι εὔελπις ὅτι θὰ ληφθῇ μέριμνα, διότι εἰς τὸ Ρέχοβι κ. πρόεδρε, ἀπεστάλησαν 40 οἰκογένειαι προσφυγικαί. Ἐπεσκέφθην ταύτας ἐπὶ τόπου. Ἐδόθησαν εἰς αὐτὰς ἄλογα τοῦ στρατοῦ, ἄλογα οὐγγρικά. Εἰς τὸ Ρέχοβι ὅπου οὔτε ὁ ἄνθρωπος εἶναι δυνατὸν νὰ βαδίσῃ πεζῇ, τὰ ζῷα ἐψόφησαν ὅλα. Μετέβημεν καὶ παρουσίᾳ τῶν Ποντίων συναδέλφων ἐξηκριβώσαμεν ὅτι ἐκ τῶν 40 οἰκογενειῶν ἔμειναν μόνον 6. Αἱ 34 διέρρευσαν. Ἐὰν εἰσηγούμεθα μέτρα πρὸς ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὰ σύνορα, δὲν τὸ κάμνομεν ἵνα τηρήσωμεν τούτους εἰς τὰ σύνορα ἀλλὰ καὶ ἵνα καὶ ἄλλους πληθυσμοὺς ὡδηγήσωμεν πρὸς τὰ σύνορα, ἐὰν ἡ ζωὴ εἶναι ἀνεκτή. Ἀπὸ τὸ 1925 ... ὅπως λέγῃ μία τριμηνιαία ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἐνῷ εἶχον μεταβῆ 2 χιλ. οἰκογένειαι ἔμειναν 600 μόνον διότι αἱ λοιπαὶ διέρρευσαν κ. ὑπουργέ. Πολλοὺς μῆνας τοῦ χειμῶνος ἀποκλείονται πέραν τοῦ ποταμοῦ καὶ βλέπουν μόνον τὸν Θεόν. Ἔφυγαν διότι δὲν ὑπάρχουν δρόμοι, διότι τὰ καπνά των δὲν ἀγοράζουσι οἱ καπνέμποροι λόγῳ ἐλλείψεως συγκοινωνίας, ἔφυγαν διότι ἀγοράζουν καλαμπόκι εἰς τιμὴν τριπλασίαν ἀπὸ ὅτι πωλεῖται ἐν Δράμᾳ. Εἶναι λυπηρὸν καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὰ σύνορα ὑπάρχουσι καὶ γαῖαι καὶ σπίτια καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν νέους συνοικισμούς, εἶναι λυπηρὸν λέγω καὶ ἀλγεινὸν ὄχι μόνον νὰ μὴ θέλουν νέοι πληθυσμοὶ νὰ μεταβοῦν εἰς τὰ σύνορα, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐγκατασταθῆ νὰ ἔχουν τὸ βλέμμα των ἐστραμμένον πρὸς τὴν πεδινὴν ζώνην τοῦ ἐσωτερικοῦ. Οἱ λαοὶ οὗτοι, συνῆλθον κατ’ αὐτὰς εἰς διάφορα συνέδρια. Μετέβην εἰς τὴν λίμνην τῆς Πρέσπας μὲ τὸν κ. Μπότη καὶ Σαμαρᾶν καὶ εἰς ἓν χωρίον, ὅπου ζητοῦμεν τὸν πρόεδρον τῆς προσφυγικῆς ὁμάδος. Ἀσθενεῖ ἑλονοσῶν. Ζητοῦμεν τὸν πάρεδρον, ἀσθενεῖ καὶ αὐτὸς ἐξ ἑλονοσίας, ζητοῦμεν ἕνα ἄνδρα ὁποιονδήποτε, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχε, διότι ὅλοι ἦσαν ἀσθενεῖς ἐξ ἑλονοσίας. Δὲν μεγαλοποιῶ τὰ πράγματα, κύριοι, διότι προκειμένου περὶ δυστυχίας δὲν ἐπιτρέπονται σχήματα ρητορικά. Τεσσαράκοντα δύο οἰκογένειαι ξαπλωμέναι ὅλαι εἰς τὴν κλίνην τοῦ ἀσθενοῦς, εἰς τὴν κλίνην τοῦ ἑλονοσοῦντος. Κατορθώσαμεν νὰ πείσωμεν τοὺς ἐποικισμούς, ὅπως ὁ λαὸς αὐτὸς μετατοπισθῇ εἰς τὰς ὑπωρείας τοῦ Μπέλες δηλαδὴ πάλιν εἰς μεθόριον γραμμήν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν παντὶ καὶ πάντοτε, νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ τὸν ἐποικισμὸν ἀπόψεις διαφόρους ἐκείνων τὰς ὁποίας αὐτὴ κατ’ ἀρχὴν ἀκολουθεῖ. Καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ὠφέλιμον ὅτι ἡμεῖς οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τόπου μεταβαίνομεν καὶ βλέπομεν τὰ πράγματα εἶναι ὠφέλιμον λέγω, νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, διὰ νὰ γνωρίσῃ καὶ διὰ νὰ παρακαλέσῃ καὶ αὐτὴ καὶ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὕτη, ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ποικίλας ἀνάγκας αὐτοῦ τοῦ λαοῦ. Συνερχόμενοι εἰς διάφορα συνέδρια ἀφ’ ἑνὸς διεκτραγωδοῦν τὴν πεῖναν αὐτῶν, ἀφ’ ἑτέρου ζητοῦν πράγματα συγκεκριμμένα, ζητοῦν τὴν βάσει ἀστικῆς κλίμακος τὴν ἀποζημίωσίν των ὡς δικαιοῦχοι ἀνταλλάξιμοι. Ὅταν πέρυσι τὸ πρᾶγμα συνεζητεῖτο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ πάλιν προεκαλέσαμεν καὶ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ ἐξαγγείλλω ὅτι ἐν ᾧ τότε προκαλέσαντες εὑρέθημεν πρὸ δηλώσεως εὐμενοῦς, ταύτην τὴν φορὰν χωρὶς νὰ προκαλέσωμεν, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργός, δηλοῖ ἐξ ἰδίων, ὅτι ἡ μέριμνα ἡ ἐκ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ Νοεμβρίου 1927 περὶ τῶν συνόρων, δὲν πρόκειται νὰ ἐντοπισθῇ μόνον εἰς τὴν Δράμαν καὶ τὴν Κομοτηνήν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ ὅλης τῆς παραμεθορίου γραμμῆς. Εἶμαι ὡσαύτως εὐτυχής, διαπιστῶν ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι θὰ λάβῃ μίαν μέριμναν ἰδιαιτέραν περὶ τῶν σχολείων καὶ τῶν ἐκκλησιῶν τῆς παραμεθορίου γραμμῆς καὶ ἑπομένως ἐλπίζομεν, ὅτι λίαν ταχέως ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, θὰ ἀγάγῃ ἐπεκτατικὸν τῆς Κρατικῆς μερίμνης νομοσχέδιον καὶ τῆς ὑπολοίπου παραμεθορίου γραμμῆς. Ἡ ἐποπτεία τῶν συνόρων, πρόκειται διαχειριζομένη ὡρισμένον ποσόν, νὰ μεριμνήσῃ ἤδη καὶ ἐπὶ τούτου διὰ τὴν ἀγροτικήν, σχολικήν, ἐκκλησιαστικὴν ἐν γένει ἀνόρθωσιν καὶ παγίωσιν αὐτῶν τῶν πληθυσμῶν. Ὡσαύτως τὸ διάταγμα ἐκεῖνο τὸ νομοθετικόν, ἀναγνωρίζει ἐπισήμως, τὴν ἱερότητα τοῦ ἀγῶνος, ἀφομοιοῦν τοὺς Ποντίους ὁπλαρχηγοὺς πρὸς τοὺς Μακεδονομάχους καὶ ἐπεκτεῖνον καὶ εἰς αὐτοὺς τὰ ἐκ τοῦ νόμου εὐεργετήματα τὰ ὁποῖα κατὰ διαφόρους περιόδους εἶχον ἀπονεμηθῇ εἰς τοὺς Μακεδονομάχους. Εἶναι χειρονομία ἡ ὁποία ὡς τοιαύτη δὲν πρόκειται νὰ βαρύνῃ κατὰ πολὺ τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ εἶναι μία χειρονομία ἡ ὁποία συγκινεῖ ὄχι μόνον τὸν λαὸν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος φρουρεῖ εἰς τὰ σύνορα, ἀλλὰ καὶ ὅλον τὸν λαὸν τοῦ Πόντου, διότι ἐπισήμως ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ἀνεγνώρισαν τὸν ἀγῶνα αὐτόν, ὡς ἱερὸν καὶ ὡς τοιοῦτον ἀφωμοίωσεν αὐτὸν πρὸς τὸν Μακεδονικόν. Ἡ ἐντεῦθεν εὐγνωμοσύνη ἡμῶν καὶ συγκίνησις, εἶναι ἀπερίγραπτος καὶ ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς ἀνωτέρας καὶ μεγαλυτέρας ὑποχρεώσεις πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ κοινοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Ὑπάρχει ὅμως, μετὰ τὴν ἐποπτείαν τῶν συνόρων τὸ ζήτημα τῶν ἀστικῶν ἀποζημιώσεων. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κ. πρόεδρε, ἀποτελεῖ δύναμαι νὰ εἴπω, ὄχι ἀντικείμενον εἰσέτι μιᾶς νομοθετικῆς ρυθμίσεως, ἀλλὰ ἀποτελεῖ οὑτωσὶ μίαν παγίαν διάθεσιν τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων. Ἀπὸ 3ετίας καὶ ἐντεῦθεν ἢ μᾶλλον ἀπὸ διετίας, αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ὑπεσχέθησαν εἰς τὸν λαὸν τοῦτον ἀποζημίωσιν, βάσει ἀστικῆς κλίμακος καὶ ἡ ὑπόσχεσις ἐπανελήφθη πολλάκις καὶ ἐνώπιον κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν. Διὰ τὸν λαὸν θεωρεῖται πλέον ὡς δικαίωμα κεκτημένον, χρῆζον ἴσως, μιᾶς νομοθετικῆς μερίμνης τὴν ὁποίαν θεωρεῖ λίαν εὔκολον καὶ λίαν φυσικὴν ἐφ’ ὅσον τῆς Κυβερνήσεως προΐσταται ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Οἱ πρόσφυγες τῶν συνόρων, ζοῦν ἕν βίον ἄχαρι καὶ διὰ νὰ ἀγαπήσουν τὴν ζωήν, πρέπει νὰ ἔχουν μίαν οἰκονομικὴν αὐτάρκειαν, ἡ δὲ πληρωμὴ τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι ἄλλωστε μία ὑποχρέωσις προερχομένη ἐκ τῶν συμβάσεων καὶ ἐκ τῆς ἐσωτερικῆς νομοθεσίας. Ἐὰν ἀνέμενε ὁ λαὸς οὗτος, νὰ ἀποζημιωθῇ διὰ τοῦ συμψηφισμοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμένῃ τοὐλάχιστον 2 ἔτη, διὰ νὰ κατορθώσῃ ὁ λαὸς οὗτος, νὰ λάβῃ μίαν ἀποζημίωσιν. Καὶ τὸ λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διότι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἀγρότας ἐν γένει, θελήσῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ σύστημα τοῦ συμψηφισμοῦ, μόλις μετὰ διετίαν θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις, νὰ χορηγήσῃ ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀγρότας, διότι συμψηφισμὸς σημαίνει ἐκτίμησιν τοῦ χρέους τοῦ ἀγρότου, ἐξεύρεσιν τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ ἐκ τῶν ἀποζημιώσεων καὶ ἀφαίρεσιν καὶ εὕρεσιν ὑπολοίπων. Σᾶς εἶπα ὅτι τὰ βιβλιάρια τῶν προσφύγων γέμουν εἰσέτι ἀτελειῶν. Ὑπάρχουν εἴδη τῶν ὁποίων ἡ τιμὴ δὲν κατεχωρήθη εἰσέτι εἰς τὸ βιβλιάριον, ἡ τιμὴ μένει κενή, ὑπάρχουν εἴδη τὰ ὁποῖα δὲν ἐδόθησαν ποτέ, ὑπάρχουν εἴδη τὰ ὁποῖα ἐχρεώθησαν ὑπερβολικὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ χρέους τοῦ ἀγρότου αὐτοῦ, νὰ εἶναι οὗτος ἀπών, διότι πράγματι σήμερον ὅ,τι γίνεται παρὰ τοῦ τμήματος εἰσπράξεως τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως, εἶναι κάτι τι τὸ ἀφάνταστον. Ἐκτιμῶμεν τὰ χρέη ἐρήμην τοῦ χωρικοῦ, τοῦ χωρικοῦ ἐν ἀγνοίᾳ, τοῦ χωρικοῦ μὴ ἐρωτωμένου. Ὑπάρχει εἷς πρόσφυξ μὲ χρέος 1500 δρχ. Δὲν τὸ ἐπῆρε ποτὲ καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ εἷς βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἐπεσκέφθη τὴν καλύβην του εἰς τὸ Κιλκίς, νὰ τὸν πλησιάσῃ ὁ πρόσφυξ, νὰ τοῦ εἴπῃ, ὅτι τὸ ζῷον δὲν τό ἐπῆρε ποτὲ καὶ εἶναι χρεωμένος μὲ 1500 δρχ. Πρέπει ὁ πολιτευόμενος, νὰ μεταβῇ εἰς τὸν προϊστάμενον, νὰ κάμῃ ἐρεύνας καὶ νὰ ἀνακαλύψῃ πράγματι ὅτι τὸ ἄλογον αὐτὸ δὲν τοῦ ἐδόθη ποτὲ καίτοι εἶναι χρεωμένος μὲ 1500 δρχ. Ἑπομένως ἐὰν θὰ περιμένωμεν νὰ γίνῃ ὁ συμψηφισμὸς δηλ. νὰ γίνῃ ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἀγροτῶν διὰ τοῦ συμψηφισμοῦ, σᾶς βεβαιῶ ὅτι μόλις μετὰ διετίαν θὰ εἶσαι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ τὴν ἀποζημίωσιν. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὴν δυτικὴν Θράκην καὶ εἰς τὸν νομόν Δράμας καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν Καϊλαρίων καὶ ἀλλαχοῦ, ζητοῦν πρὸ παντὸς, ὅπως δοθῶσιν αἱ ἀποζημιώσεις βάσει τῆς κλίμακος τῆς ἀστικῆς. Εἶναι μία ἀνάγκη ὑπερτάτη κ. ὑπουργέ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀμέριστον προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος. Ἐὰν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἀγροτικῶν, προκειμένου περὶ τῆς μεθορίου, δὲν ἐπιταχύνωμεν τὰς διατυπώσεις καὶ δὲν τοὺς πληρώσωμεν κατὰ τρόπον ἀστικόν, δὲν γνωρίζω, ἐὰν δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν παραμεθόριον γραμμήν, ἐξ ἀπογοητεύσεως καὶ ἀπελπισίας θὰ φθίνωσιν ἐκεῖ ἐπὶ τόπου. Ποιεῖται ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς, κ. πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ σᾶς παρακαλεῖ θερμῶς ὁ λαὸς οὗτος ὁ ὁποῖος πιστεύει ἐφ’ ὑμᾶς, διότι συμπίπτουν καὶ οἱ θρύλλοι τῆς Κρήτης καὶ τοῦ Πόντου, ἐὰν δὲ ποιοῦμαι τοιαύτην μνείαν, ποιοῦμαι διότι ἔθιξε τὴν ἄποψιν ταύτην καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμιλήσας περὶ τῶν προσφυγικῶν θρύλλων καὶ ἀγώνων καὶ συμφορῶν τῆς Κρήτης ἰδίᾳ — καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ὁ λαὸς αὐτὸς περιμένει ἀπὸ σᾶς τοιαύτας χειρονομίας πρὸς τὰς ὁποίας, νὰ μὴ δύνανται κἂν νὰ παραβληθῶσι, ἐκεῖναι εἰς τὰς ὁποίας προέβησαν καὶ ἄλλαι Κυβερνήσεις. Εἴπετε εἰς τὸν λαὸν αὐτὸν ὅτι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος δὲν ὑπόσχεται ποτὲ ἢ ἐὰν ὑπόσχεται ἕν, ἐκτελεῖ δέκα καὶ ἐὰν ὑπόσχεται δέκα ἐκτελεῖ ἑκατόν. Ὁ λαὸς οὗτος ἐπίστευσεν ἐπὶ τὴν φειδὼ αὐτὴν τῶν ὑποσχέσεων Ὁ λαὸς αὐτὸς ἐλπίζει ἐφ’ ὑμᾶς καὶ πιστεύει, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην θὰ ἐξαλλονηθῶσιν ἀπὸ στόματος τῆς Κυβερνήσεως τοιαῦτα μέτρα, ὥστε νὰ σεμνύνωνται μὲν διὰ τοὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους ἐπετέλεσαν ἐν Πόντῳ, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑπερηφανεύωνται, ὅτι ἐκτελοῦν τὴν διαθήκην ἐκείνην οἱ ὁποῖοι τὴν 21ην Σεπτεμβρίου 1921 ἐν Ἀμασίᾳ εἰς τὸ δικαστήριον τῆς ἀνεξαρτησίας κατεδικάσθησαν εἰς θάνατον καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἑσπέρας ἐπανεκλείσθησαν εἰς τὰς φυλακάς, ἵνα ἀπαγχονισθῶσι τὴν ἐπιοῦσαν. Τὴν νύκτα ἐκείνην ἔγραψαν ἐπιστολὰς τὰς ὁποίας ἀφῆκαν εἰς τοὺς ἄλλους ἐγκαθείρκτους. Καὶ ἔγραφεν εἷς πρὸς τὴν γυναῖκα του. «Προτοῦ νὰ ἀπαγχονισθῶ ἐθεώρησα εὔλογον νὰ χαράξω τὰς ὀλίγας αὐτὰς γραμμάς. Πρὸς μνημόνευσιν τοῦ ὀνόματός μου μὴ λησμονήσητε νὰ μοῦ κάμητε ἐτήσιον μνημόσυνον καὶ νὰ ἐμφυτεύσητε εἰς τὸ πνεῦμα τῶν τέκνων μας τοὺς πόθους τοὺς ὁποίους ἔτρεφον ἐγώ. Δὲν λυποῦμαι διότι θὰ ἀπαγχονισθῶ καὶ σεῖς μὴ λυπῆσθε, διότι δὲν καταδικάζομαι ὡς κακοῦργος, ἢ ἐγκληματίας, ἀλλὰ ὡς πράξας τὸ καθῆκόν μου γιὰ τοῦ Χριστοῦ τὴν πίστιν τὴν ἁγίαν καὶ διὰ τῆς Πατρίδος μου τὴν ἐλευθερίαν». Τὴν ἐπιοῦσαν ὅταν τὸν λαιμόν των περιέβαλεν ἡ θηλιὰ, πρῶτος ὁ ἀείμνηστος ἰατρὸς Πελοπίδας Ἐπιφανειάδης, ἀνέκραξε τῶν Τούρκων μεινάντων ἐννεῶν, εἰς μίαν δεκαεξάδα τετράδων ἀγχονῶν, εἰς ἕνα ἑσμὸν 69 μελλοθανάτων καὶ τὸν ἐμιμήθησαν ὅλοι, ὡς μαρτυρεῖ ἡ ἱστορία καὶ ὡς τὸ λέγουν καὶ οἱ ἐπιζήσαντες ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὸ παράθυρον τῆς φυλακῆς παρηκολούθουν τὸ μαρτύριον, ἀνέκραξε «Ζήτω τὸ Ἔθνος, ζήτω ὁ Βενιζέλος»! (χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουρτίδης ἔχει τὸν λόγον.

§69Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ὡς διετυπώθη ἡ ἐπερώτησις, καθ’ ὃν τρόπον διεξήχθη ἐν τῇ Βουλῇ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ μεθοριακοῦ συνοικισμοῦ, ἤθελε πιστεύσῃ τις, ἤθελε σχηματίσῃ τὴν γνώμην, ὅτι ζήτημα ἐποικισμοῦ γενικῶς δὲν ὑπάρχει, παρὰ μόνον μεθοριακοῦ. Ὅτι ὅμως ὑφίσταται καὶ γενικῶς ἀκόμη ζήτημα ἐποικισμοῦ, καταφαίνεται ἐκ μιᾶς ἀνταποκρίσεως δημοσιευθείσης σήμερον εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» κατὰ τὴν ὁποίαν φαίνεται, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι στεγάζονται εἰς κοτέτσια ἀπὸ τενεκέδες. Πιστεύω ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι ἔχουσι ἀναγνώσει τὸ ἄρθρον τοῦτο. Ὡς διεμορφώθη ἡ κατάστασις ἡ ἐποικιστικὴ τῶν συνόρων, αὐτὸ εἶναι τὸ μοιραῖον καταστάλαγμα γενικῆς φύσεως, γενικῶς τοῦ προσφυγικοῦ ἐποικισμοῦ, ὄχι μόνον εἰς τὴν μεθόριον, ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς νέας χώρας, καθ’ ὅσον, ὡς ἐκ τῆς ἀτελοῦς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων εἰς τὰ ἄλλα μέρη, ἦλθεν ὡς μοιραῖον καταστάλαγμα ἡ ἀτελὴς καὶ κακίστη ἐγκατάστασις τῶν συνοριακῶν πληθυσμῶν· καὶ συγκεκριμένως, ἀφοῦ αὐτόχρημα γεωργικοὶ πληθυσμοὶ ἔχουσι ἐγκατασταθῆ ἐντὸς μεγαλουπόλεων, βεβαίως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπυκνωθοῦν οἱ πληθυσμοὶ τῶν μεθορίων. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐκτενῶς ὡμίλησαν περὶ τῶν ἄλλων νομῶν, περὶ Μακεδονίας κλπ. Ἐγώ, ὡς ἀντιπροσωπεύω τὸν νομὸν Ἔβρου, θὰ περιορισθῶ εἰς αὐτόν· μοῦ εἶναι, ἄλλως τε, πολὺ εὐκολώτερον τὸ ζήτημα, καθ’ ὅσον ὁ νομὸς Ἔβρου ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως αὐτοῦ, ἀποτελεῖ ἔνθεν καὶ ἔνθεν ἀπὸ Τουρκίας μέχρι Βουλγαρίας προκάλυψιν καὶ μεθόριον, ἑπομένως ὁλόκληρος ὁ νομὸς αὐτός, δέον νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι προκάλυψις καὶ μεθόριος. Εἶναι δὲ ὁ τομεὺς τοῦ Ἔβρου, ὁ ὀλιγώτερον καὶ ἀτελέστερον ἐποικισθείς, διότι ἄλλοτε 64 χωρία Τουρκικὰ ἀκμαιότατα ὑπῆρχον ἀπὸ τοῦ Σουφλίου κατὰ μῆκος τοῦ Ἔβρου, μέχρι τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως· ἄλλα τόσα δὲ ὑπῆρχον εἰς τὰ ὀρεινὰ τῆς ἐπαρχίας Σουφλίου. Κατὰ τὸ πλεῖστον τὰ χωρία ταῦτα ἦσαν Τουρκικὰ μὲν εἰς τὴν πεδιάδα, βουλγαρικὰ δὲ εἰς τὰ ὀρεινά. Οἱ Τοῦρκοι τῆς πεδιάδος ἀνεχώρησαν ἀπὸ τὸ 1913 μέχρι τοῦ 1920, δηλαδὴ εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ μέρη ἐκεῖνα ἦσαν βουλγαροκρατούμενα. Δὲν ἔφυγον ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως, ἀλλὰ ἁπλούστατα ἔφυγον ἐπὶ βουλγαροκρατίας. Τὸ ἴδιον συνέβη εἰς τὰ ὀρεινὰ χωρία τῆς Ροδόπης· Περὶ τὰ 30 τούτων εἶναι ἔρημα κατοίκων, διότι οἱ κάτοικοι αὐτῶν ἔφυγον ὡς Τοῦρκοι ἐπὶ βουλγαροκρατίας. Πληθυσμὸς 3–5 χιλιάδων Βουλγάρων μετηνάστευσε δυνάμει τῆς συνθήκης περὶ μεταναστεύσεως τοῦ Βουλγαρικοῦ πληθυσμοῦ Καὶ εἰς μὲν τὰ πεδινὰ τὰ διαβρεχόμενα ὑπὸ τοῦ Ἕβρου καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι γονιμώτατα εἰς αὐτὰ ὁ ἐποικισμὸς ἵδρυσε νέα χωρία, ποῦ μὲν μεγάλα, ποῦ δὲ μικρά. Ἀλλὰ ἡ ὀρεινὴ δυτικὴ Θράκη, ἡ κειμένη ἀπὸ τῆς Κομοτινῆς μέχρι τοῦ Διδυμοτείχου καὶ πέραν εἰς ἀπόστασιν 150 χιλιομ. ἴσως καὶ 200 μέχρι τῆς σήμερον, ἡ ὡραιοτάτη, ἀλλὰ γόνιμος ἐπίσης ἐκείνη χώρα, ἡ ὁποία ἴσως δύναται νὰ συγκριθῇ μὲ τὰς ὡραιοτέρας χώρας τοῦ κόσμου, διὰ τὰς ὡραιοτάτας τοποθεσίας της, ἡ χώρα ἐκείνη μέχρι τῆς σήμερον μένει σχεδὸν ἀκατοίκητος. Περὶ τὰ 30 χωρία Τουρκικὰ ἐπὶ τῆς μεθορίου, ἔχουσι ἐλάχιστον πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ συμπτυχθῇ εἰς 3–4 χωρία, ἑπομένως τὰ 25 ἄλλα μένουν κενά. Εἰς ἐκκενωθέντα βουλγαρικὰ χωρία, μόνον 3–4 ἔχουν συνοικισθῇ, τὰ δὲ ἄλλα μένουν κενά. Συνολικῶς δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς τὴν μοῖραν αὐτὴν τῆς προκαλύψεως τῶν συνόρων, δύναταί τις ἀσφαλῶς νὰ ὑπολογίσῃ, ὅτι δύναται νὰ ἐποικισθοῦν 5–8 χιλιάδες ἄτομα.

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς ὅλην τὴν περιφερειακὴν γραμμήν;

§71Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Εἰς τὸ τμῆμα τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως μέχρι Σουφλίου, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ Τοῦρκοι κάτοικοι ἔφυγον ὡς εἶπον, ὄχι ἐπὶ Ἑλληνικῆς διοικήσεως, ἀλλὰ ὅταν βουλγαροκρατεῖτο ἡ δυτικὴ Θράκη. Μόνον οἱ Βούλγαροι ἔφυγον κατόπιν συνεπείᾳ νόμου περὶ μεταναστεύσεως, ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν. Δύναται λοιπὸν ἕνας πληθυσμὸς ἐξ 7–8 χιλιάδων ἀσφαλῶς νὰ ἐποικισθῇ καὶ νὰ ζήσῃ πολὺ καλά, καθ’ ὅσον τὸ κλῖμα ἐν πρώτοις εἶναι λαμπρότατον. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἰατροῦ, ζήσαντος 40 χρόνια εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα δύναμαι νὰ πιστοποιήσω ὅτι οὐδέποτε παρετηρήθη εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἡ ἑλονοσία.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸν ἕτερον δὲν παρατηρεῖται ἑλονοσία;

§73Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς βουλγαρικῆς προκαλύψεως, περὶ τῆς ὀρεινῆς ἐκτάσεως τοῦ νομοῦ Ἕβρου. Ὁ Ἕβρος ποταμὸς κατὰ μῆκος ἀποτελεῖ τὴν τουρκικὴν προκάλυψιν. Εἰς τὴν ὀρεινὴν οὐδέποτε παρετηρήθη ἑλονοσία· νερὰ κρυστάλλινα. Οἱ κάτοικοι ἦσαν καὶ εἶναι ροδοκόκκινοι. Ὀπωρικὰ τὰ θαυμασιώτερα, ἡ μελισσοκομία ἄλλοτε ἤκμαζε, ἡ σηροτροφία ἐπίσης εἰς μικρὸν βαθμόν. Σήμερον τὰ μέρη ἐκεῖνα μένουν ἔρημα καὶ ὁ λόγος εἶναι, ὅτι δὲν πηγαίνουν νὰ ἐγκατασταθῶσι πρόσφυγες ἐκεῖ. Εἰς τὰ νοτιώτερα χωρία, εἰς τὰ ἀπέχοντα 5–6 χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν βουλγαρικὴν προκάλυψιν, 4–5 χωρία ἐποικίσθησαν ὑπὸ τῶν προσφύγων, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ δυστυχῶς εὑρίσκονται ὑπ’ ἀτμόν, διότι ὑπάρχουν μὲν κατοικίαι ἐκεῖ ἐπαρκεῖς, ἀλλ’ ἄνευ βοηθημάτων. Μέχρι σήμερον τίποτε δὲν ἐγένετο. Κατὰ τὸ 1923 τοὺς ἔδωκαν κἄτι παληόβοϊδα ἄχρηστα, τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθησαν νὰ τὰ ξεκάμουν, μολονότι ἐχρεώθησαν. Τοὺς ἐδόθησαν μουλάρια ἀπὸ τὸν στρατὸν τοῦ Ἕβρου, ὁ ὁποῖος ἦτο ἕτοιμος νὰ ἐξορμήσῃ, ὅσα ἦσαν ἄχρηστα ζῷα διὰ τὸν στρατὸν τοὺς τὰ ἔδωσαν, ἀλλ’ εἰς οὐδὲν τοὺς ἐδόθησαν. Ἐπανειλημμένως μέχρι σήμερον τοὺς ὑπεσχέθησαν νὰ τοὺς δώσουν κατσίκια, διότι ἐκεῖ μόνον τὰ κατσίκια δύνανται νὰ εὐδοκιμήσουν. Ἡ κτηνοτροφία ἤκμαζε ἄλλοτε εἰς τοὺς Βουλγάρους καὶ Τούρκους, ὅπως καὶ οἱ νοτιώτεροι πληθυσμοὶ οἱ Ἑλληνικοὶ εἶχον ἀπέραντον κτηνοτροφίαν. Παρὰ τὰς ὑποσχέσεις ὅμως τοῦ ἐποικισμοῦ, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀφειδῶς ἀπὸ τὸ 1923 μέχρι σήμερον, οὐδεμία ἐξετελέσθη ἀπολύτως, μόλις δὲ ἐκανονίσαμεν τὸ ζήτημα πρὸ τριῶν μηνῶν ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς, νὰ δοθοῦν δηλαδὴ κατσίκια πρὶν ἔλθωμεν ἐδῶ. Μᾶς ἐδόθησαν δηλαδὴ πολλαὶ ὑποσχέσεις ὅτι λίαν προσεχῶς θὰ δοθῶσι.—αὐτὸ θὰ τὸ ἀκούωμεν ἐπὶ 5 ἔτη—ἐν τῷ μεταξὺ οἱ κάτοικοι ἐκεῖ πένονται εἰς φρικτὸν βαθμόν, ὄχι μόνον διότι δὲν ἔχουσι τὴν ἀπαιτουμένην κτηνοτροφίαν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους σπουδαιοτέρους λόγους. Ὅλα τὰ χωρία αὐτὰ εἶναι κτισμένα εἰς μέρη δασώδη, ἡ δὲ φύσις εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ὄχι μόνον ὀργᾷ, ἀλλὰ αὐτόχρημα ὀργιάζει. Οὐδὲν μέρος Ἑλληνικὸν ὑπὸ δασικὴν ἔποψιν, δύναται νὰ συγκριθῇ μὲ τὸν ὀργανισμὸν τῆς χώρας ἐκείνης. Δάση ἀπέραντα, τὰ ὁποῖα ἀρχίζουν ἀπὸ τὰ πρόθυρα τοῦ Σουφλίου καὶ φθάνουν μέχρι τοῦ Νευροκοπίου. Ἐννοεῖται ὅτι οἱ κάτοικοι, οἱ Τοῦρκοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄλλοτε καὶ οἱ Βουλγαρικοὶ πληθυσμοί, κατὰ τὸ πλεῖστον ἐζοῦσαν μὲ τὴν ἀξίνην καὶ τὸν μπαλτᾶ. Εἰς τὸ Σουφλὶ ὑπῆρχον 60–100 ἁμαξάδικα, ἡ βιοτεχνία αὕτη ἦτο ἀνεπτυγμένη. Τὰ ἁμάξια, τὰ ὁποῖα ἦσαν σιδερένια, ἀπὸ τὸ Σουφλὶ ἐστέλλοντο μέχρι Φλωρίνης καὶ τοιουτοτρόπως ὑφίσταντο καὶ ἐλειτούργουν θαυμάσια ἐπάνω–κάτω 100 ἁμαξάδικα εἰς τὸ Σουφλί. Αὐτὰ ἐπρομηθεύοντο τὴν πρώτην ὕλην ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὰ ἀπέραντα αὐτὰ δάση. Αὐτὰ συνέβαινον ἐπὶ Τουρκοκρατίας, συνέβησαν δὲ καὶ κατὰ τὸ 1920–1921. Κατὰ τὸ 1924 ἐπίσης ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Σοφούλη, ἐφηρμόσθη εἰς τὴν Θράκην ἕνας ἰδιαίτερος νόμος, ὁ ὁποῖος συνετάχθη τῇ ἐπιμελείᾳ ἡμῶν τῶν Θρακῶν βουλευτῶν τότε, κατὰ τὴν Δʹ Ἐθνοσυνέλευσιν κατὰ Μάϊον τοῦ 1924, τῶν βουλευτῶν Θράκης, Ροδόπης καὶ Ἕβρου. Ἰδιαίτερος δασικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεπε ἐπὶ ἓν ἔτος εἰς τὸν γενικὸν διοικητὴν Θράκης, νὰ χορηγῇ ἀτελῆ ξυλείαν τόσον οἰκοδομήσιμον, ὅσον καὶ ἀνθρακοποιΐας καὶ ξυλεύσεως. Ἐδόθη ἕνα ἀρκετὸν ποσόν, ὥστε οἱ πίνακες οἱ δασικοί, οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ξυλείαν τῆς καρροποιΐας ἢ ἁμαξοποιΐας, εἶχον αὐξηθῆ, ἀτελῶς δὲ ἐδόθη ἕνα ποσὸν μέχρι 3 χιλιάδων ἀνθρακοποιΐας, ὡς καὶ 5 χιλιάδων ξυλεύσεως. Ὁ νόμος αὐτὸς κατὰ τὸ 1924–1925 ἐφηρμόσθη, κατὰ παράτασιν δὲ καὶ κατὰ παρέκβασιν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπεξετάθη ἐπί τι χρονικὸν διάστημα ἄλλους ἕξ μῆνας, μέχρι ἑνὸς ἔτους. Ἔκτοτε ὁ νόμος αὐτὸς κατηργήθη, ὄχι μόνον κατηργήθη, ἀλλὰ δυστυχῶς περιωρίσθησαν εἰς φρικτὸν βαθμὸν τὰ δικαιώματα τὰ δασικά, ὥστε κατήντησαν οἱ κάτοικοι τοῦ Σουφλίου νὰ κόβωσι μωρεόδενδρα πέρυσι καὶ φέτος. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ἔχω κόψει 30 δένδρα ἰδικά μου, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προμηθευθῶ ξῦλα διὰ τὸν χειμῶνα, ὁ δὲ χειμών, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πέρυσι ἦτον 17 ὑπὸ τὸ μηδέν. Ἡμεῖς ἐκεῖ ἐπάνω τοῦ Ἁγίου Δημητρίου θὰ φορέσωμεν τὰ χειμωνιάτικα, τὰ ὁποῖα τὰ βγάλομεν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου! Φαντάζεσθε δὲ τὶ γίνεται ἐκεῖ, ὅταν οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται νὰ κόψουν ἕνα φόρτωμα ξῦλα.

§74Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ νομοθεσία ἐπιτρέπει γενικῶς ἀτελῆ ὑλοτομίαν διὰ τὰ καυσόξυλα, ὄχι δὲ διὰ τοὺς ξυλάνθρακας. Ἕκαστος δύναται νὰ μεταφέρῃ καθ’ ἑκάστην διὰ τὴν χρῆσιν του καὶ διὰ τὴν μεταπώλησιν. Αὐτὸ συμβαίνει εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§75Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Αὐτὰ τὰ λέγετε ἐδῶ, ἐκεῖ ὅμως δὲν ἐφαρμόζονται! Ἐγὼ εἶδον νὰ συλλαμβάνουν χωρικούς, διότι εἶχον κόψει καὶ εἶχον στὸ χέρι των ἕνα στραβόξυλο καὶ τοὺς ἐτιμώρησαν 3 ἡμέρας φυλακὴ καὶ—400—δραχμὰς πρόστιμον. Τὸ εἰρηνοδικεῖον Σουφλίου θὰ ἦτο κλειστόν, ἐὰν δὲν ἦσαν δασοφύλακες, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει οὔτε λῃστεία, οὔτε κλοπή, οὔτε ἐκβιασμός, οὔτε διάρρηξις. Οἱ ἄνθρωποι εἶναι φιλότιμοι, φιλόπονοι καὶ νομοταγεῖς.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀρνεῖσθε ὅτι δὲν ἐπιτρέπουν οἱ δασοφύλακες τὰ καυσόξυλα χωρὶς φόρο;

§77Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Βεβαίως.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποστηρίζετε ὅτι ἡ δασικὴ ὑπηρεσία εἰς τὴν Θράκην ἐμποδίζει τοὺς κατοίκους νὰ κόβουν τὰ καυσόξυλα ποῦ τοὺς χρειάζονται;

§79Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Φέρουν τοιούτους περιορισμοὺς ὥστε νὰ εἶναι δῶρον ἄδωρον.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαιεῖτε ὅτι οἱ δασοφύλακες δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς χωρικοὺς νὰ κόψουν ξύλα δι’ ἀτομικήν των χρῆσιν, ὥστε νὰ ἀναγκασθῆτε νὰ κόψητε 30 μωρεόδενδρα διὰ θέρμανσιν κατὰ τὸν χειμῶνα;

§81Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Φέρουν τοιούτους περιορισμούς.....

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐξηγήσητε τοὺς περιορισμούς.

§83Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπουν μόνον νὰ κόπτουν ξερὰ ξύλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθοῦν. Διὰ νὰ γεμίσουν ἕνα ἁμάξι ξερὰ ξύλα, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ γυρίζουν στὸ δάσος 3–4 ἡμέρας. Ποῦ νὰ τὰ ἔχουν τὰ ξύλα; Θὰ εὕρουν λ. χ. τὸ ἕνα ἐδῶ, τὸ ἄλλο εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Ὁμονοίας, τὸ ἄλλο εἰς τὸ Γαλάτσι καὶ τὸ ἄλλο δὲν γνωρίζω ποῦ. Καὶ πόσο πρέπει νὰ τὰ πωλήσουν ἔπειτα αὐτά;

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Γεωργίας λέγει, ὅτι ἐπιτρέπεται ὄχι μόνον τὰ ξηρὰ ξύλα νὰ κόπτωνται, ἀλλὰ καὶ τὰ στρεβλὰ ἀκόμη. Ὥστε ὁ νόμος δὲν πταίει.

§85Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Δὲν ἐτελείωσα ἀκόμη, κ. Πρόεδρε.

§86Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἰσχύει ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἰσχύει καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν.

§87Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς ἐδῶ ἔγκειται τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύῃ καὶ διὰ τὰς ἰδικάς μας χώρας ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἰσχύει εἰς τὴν λεπτόγειον Ἀττικήν. Διότι ἐδῶ τὰ δένδρα θέλουσι 50 χρόνια διὰ νὰ γίνωσιν, ἐνῷ εἰς τὰ ἐδάφη μας, θέλουν μόνον 5 χρόνια. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἐφαρμογὴν εἰς τὰ μέρη μας οἱ σχολαστικοὶ ἢ μᾶλλον οἱ σχολάζοντες νόμοι τῆς Ἀττικῆς. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ζήτημα τῶν χλωρῶν ξύλων. Δίδεται μία περιφέρεια δι’ ὑλοτομίαν, 2.000 λ. χ. κυβικῶν μέτρων. Ἐν πρώτοις πρέπει νὰ γνωσθῇ ὅτι εἰς τὰ μέρη μας δὲν ἐγίνετο μέχρι τῆς σήμερον, συστηματικὴ ὑλοτομία διότι ἐμεσολάβησεν ἡ τουρκικὴ διοίκησις, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρχον οἱ νόμοι τῆς ἐκ τοῦ συστάδην ὑλοτομίας, κατόπιν δὲ ἀπὸ τοῦ 1912 μέχρι τοῦ 1920 ἐμεσολάβησεν ἡ βουλγαρικὴ διοίκησις εἰς τὴν ὁποίαν ἴσχυον ἄλλοι νόμοι. Ἑπομένως ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν ἡ κατάστασις τῶν δασῶν εἶναι ὅλως διόλου διάφορος ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπεριμέναμεν. Δίδεται λοιπὸν τὸ τμῆμα τοῦτο νὰ κοπῇ, δίδονται πρὸς ὑλοτομίαν διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων 2.000 κυβικὰ μέτρα. Εἰς αὐτὸ τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ὡρίσθη νὰ γίνῃ ἡ κατὰ συστάδην ὑλοτομία, εἰς αὐτὸ τὸ μέρος λέγω, ὑπάρχουν κατ’ ἀνάγκην, δι’ οὓς εἶπον λόγους καὶ 200 –300 δένδρα, δρῦς 200 καὶ 300 ἐτῶν. Δὲν μοὶ λέγετε ποιὸς θὰ πάῃ νὰ κόψῃ τὰ δένδρα αὐτά; Οἱ πτωχοὶ πληθυσμοὶ θὰ ἔχουν τὰ μέσα τ’ ἀπαιτούμενα; Δὲν ἔχουν μεγάλα πριόνια, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἀντέχουν εἰς τὸ κρύο.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ καλοκαῖρι τὶ κάνουν;

§89Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Τὸ καλοκαῖρι βγάζουν τὸ ψωμί των εἰς τὰς ἀγροτικὰς ἐργασίας, στὰ χωράφια των.

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ τοὺς πάρωμεν καὶ πριόνια διὰ νὰ κόβουν τὰ ξύλα, νὰ τοὺς τὰ δώσωμεν δωρεὰν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὸ πρᾶγμα.

§91Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Εὔκολα φαίνονται τὰ πράγματα.

§92Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶσθε ὑποχρεωμένος, ἀφοῦ συζητεῖτε μὲ τὴν Βουλήν, νὰ προσπαθήσητε νὰ μᾶς πείσητε δι’ ὅσα μᾶς λέγετε. Εἴπατε ὅτι σᾶς ἐμποδίζουν οἱ δασοφύλακες. Ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων δὲν ἐπείσθην περὶ αὐτοῦ. Μᾶς λέγετε ὅτι τοὺς ἐμποδίζει τὸ κρύο. Οὔτε αὐτὸ μὲ πείθει.

§93Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Δὲν κόδονται τὸ καλοκαῖρι τὰ ξύλα, ἀλλὰ μόνον τὸ φθινόπωρον καὶ τοῦτο μετὰ τὴν σποράν. Αὐτὸ γίνεται πάντοτε καὶ ἀνέκαθεν.

§94Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σημειώσατε ὅτι δὲν μᾶς εὑρίσκετε διατεθειμένους κακῶς. Ἔχομεν ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ πεισθῶμεν.

§95Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἴσως δὲν ἐξηγήθην ἐπαρκῶς. Σχετικῶς δὲ πρὸς τὴν ὑλοτομίαν τῆς ξυλείας τῆς καρροποιΐας ὡς ἐκ τῶν περιοριστικῶν μέτρων ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔρχεται εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ὅλη ἡ ξυλεία, ἡ ὁποία χρειάζεται διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἁμαξῶν καὶ κάρρων. Καὶ ἐπειδὴ αὐτὴ κοστίζει, διὰ τοῦτο κατήντησε, ἀπὸ τὰ 100 καὶ πλέον ἁμαξοποιεῖα, κ. πρόεδρε, σήμερον δὲν ἐργάζονται οὔτε τὰ 20, διαρρέουσιν δὲ οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι πρὸς ἄλλα μέρη. Ἐὰν λοιπὸν δὲν γίνουν νόμοι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ ἐπιτρέπουν τὴν νόμιμον ὑλοτομίαν δηλαδὴ ὑλοτομίαν νοικοκυρίστικην εἰς τὰς ἀπαιτήσεις καὶ τοὺς ὅρους τῆς ὁποίας εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθοῦν οἱ κάτοικοι, ὄχι μόνον τὸ Σουφλὶ θὰ διαρρεύσῃ—διότι ἀπὸ τὰς 13.000 πληθυσμὸν ποῦ εἴχομεν ἐπὶ τουρκοκρατίας, σήμερον δὲν ἔχομεν οὔτε 7,000—ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα χωριὰ τὰ προσφυγικά, τὰ ὁποῖα μόλις τὰ συγκρατοῦμε μὲ τὰς ὑποσχέσεις, ὅτι θὰ προσπαθήσωμεν νὰ βελτιώσωμε τὴν θέσιν των καὶ τὴν κατάστασίν των. Πρὶν ἢ κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα ἔχω ἄλλην μίαν παράκλησιν, κ. πρόεδρε. Διὰ νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ παραμεθόριοι πληθυσμοί, εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη, ὅπως δοθοῦν εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας τὰ λειβάδια. Κατήντησεν ὁ τόπος ἐκεῖνος νὰ εἶναι ἓν ἀπέραντον τσελλιγκάτον. Μόνον ἓν τσελλιγκάτον τοῦ Γκίκα ἔχει 18,000 πρόβατα, διότι τὸ Κράτος καὶ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα ἔχουν πάρει τὰ λειβάδια τὰ ὁποῖα ἀνῆκον ἄλλοτε εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας καὶ τὰ ἐνοικιάζουν. Λειβάδι δὲν ὑφίσταται, τὸ Κράτος τὰ ἔχει πάρει ὅλα. Ποῦ θὰ βοσκήσουν οἱ ἄνθρωποι τὰ 10 καὶ 20 κατσίκια ποῦ ἔχουν; Αὐτὰ ὀφείλομεν νὰ τὰ εἴπωμεν ἐδῶ. Τὸ βῆμα αὐτὸ ἔγινεν ὄχι δι’ ἀερολογίας καὶ λυρισμούς, ἀλλὰ διὰ νὰ λύωνται ζητήματα πρακτικά, διότι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι πεινοῦν καὶ δυστυχοῦν. Θὰ διαρρεύσῃ ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς ὡραιοτάτης καὶ γονιμωτάτης αὐτῆς χώρας. Καὶ ἂν ζητῶ τὴν ἐνίσχυσιν καὶ πύκνωσιν τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, δὲν τὸ ζητῶ διὰ νὰ ἔχωμεν ἀκρίτας. Ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ φυλάττει ὁ στρατός, ὁ ὁποῖος εἶναι τεταγμένος ἐκεῖ. Ἐπληρώσαμεν πολὺ ἀκριβὰ μίαν παραφροσύνην τοῦ Παγκάλου καὶ τῶν ἀκριτῶν εἰς τὸ Πετρίτσι.

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ ἀκρίται δὲν ἔκαμαν καμμίαν παραφροσύνην (θόρυβος).

§97Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Εἶπα τὴν παραφροσύνην τοῦ Παγκάλου. Ἐγὼ θέλω νὰ ἐνισχυθῇ ἡ παραγωγή, δὲν θέλω ὁ παραγωγὸς μὲ τὸ ἕνα χέρι νὰ κρατῇ τὸ ἄροτρον καὶ μὲ τὸ ἄλλο τὸ γκρᾶ. Νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν γεωργίαν, νὰ εὐτυχήσῃ καὶ αὐτὸς καὶ νὰ ἐνισχυθῇ καὶ ἡ Ἐθνικὴ οἰκονομία. Δὲν κάμνω ἐγὼ λυρισμοὺς οὔτε ἀερολογῶ!

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου.

§99Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως τῶν ἀξιοτίμων κυρίων Μπακάλπαση καὶ Ἀνδρικοπούλου, κατὰ τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας των ἦτο νὰ καταλήξουν νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ καταρτίσῃ μητρῷον τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν τὰ παραμεθορίους γραμμάς. Ἠναγκάσθην νὰ κάμω μίαν ἢ δύο διακοπὰς μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις. Ἔκτοτε καμμίαν διακοπὴν δὲν ἔκαμα καθ’ ὅσον ἐπρόκειτο ν’ ἀναπτύξω προφορικῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τὰς ἀπόψεις μου. Ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἠκούσθησαν φωναὶ διαμαρτυρίας προσωπικῶς ἐναντίον μου ὅτι δῆθεν ἐγὼ θὰ ἀντετιθέμην εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν παραμεθορίων.

§100ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἴπαμεν αὐτό.

§101Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐὰν ἐγνώριζον τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν συνέχειαν τῶν ἀποζημιώσεων, ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἶχον σχηματίσει τοιαύτην γνώμην, διότι εἶναι βέβαιον καὶ γνωστόν, ὅτι καὶ ἡμεῖς ὑπήρξαμεν μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς πληρωμῆς τῶν ἀποζημιώσεων ὑπὸ ὡρισμένον πρόγραμμα, ὅπερ ἠκολουθήσαμεν ἀνέκαθεν, τὸ ὑπεστηρίξαμεν, τὸ ὑποστηρίζομεν καὶ θὰ τὸ ὑποστηρίζωμεν, βάσις τοῦ ὁποίου εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καμμία διάκρισις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, οὔτε εἰς τὸν τρόπον οὔτε εἰς τὰ μέσα οὔτε εἰς ὅ,τι δήποτε ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ διάκρισιν μεταξὺ δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, ἐφόσον τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς Λωζάννης ἀπορρέοντα δικαιώματα, εἶναι ἴσα γενικῶς δι’ ὅλους. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν ἐλέχθη δεόντως κατηγορηματικῶς διὰ νὰ σχηματίσῃ ἀντίληψιν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, εἶναι τὸ ὅτι δὲν καθώρισαν οἱ κύριοι προλαλήσαντες τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπεχείρησαν νὰ ἀναπτύξωσι, δηλαδὴ τὸ τί θέλουν, πόσους ἀνθρώπους ὑποστηρίζουν, τί ποσὸν χρειάζονται διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως καὶ ἐπὶ τέλους νὰ ὁρίσουν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον χρειάζεται, ἵνα σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δώσουν ἢ ὄχι. Ὡς σπουδαιότερον ἐπιχείρημα τῆς αἰτήσεώς των ταύτης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ ὅτι οἱ πρόσφυγες οἱ ἐγκατασταθέντες εἰς τὴν μεθόριον γραμμήν, δὲν ἔτυχον ὁριστικῆς καὶ τελειωτικῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Ὤφειλον ὅμως νὰ ἐξηγήσουν εἰς τὴν Βουλήν, τὶ σημαίνει ὁριστικὴ ἀποκατάστασις τί σημαίνει ἀτελὴς ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, νὰ σχηματίσῃ ἐπ’ αὐτοῦ μίαν γνώμην. Ὁριστικὴ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων ἀγροτῶν σημαίνει παραχώρησις εἰς αὐτοὺς γῆς, τὴν ὁποίαν θὰ καλλιεργήσουν, στέγην εἰς τὴν ὁποίαν θὰ κατοικήσουν, ἐφόδια καὶ γεωργικὰ ἐργαλεῖα διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατορθώσουν νὰ προαγάγουν τὴν ἐργασίαν τῆς παραγωγῆς τῆς γεωργικῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως προσφύγων, ἡ ὁποία ἀνέλαβεν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, ἔχει ἀποκαταστήσει μέχρι τοῦδε 194 χιλιάδας οἰκογενείας, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἀσφαλεῖς εἶναι καὶ αἱ οἰκογένειαι αἱ κατοικοῦσαι εἰς τὰς παραμεθορίους γραμμάς. Διὰ τὰς οἰκογενείας αὐτάς, ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως προσφύγων ἔχει διαθέσει μέχρι τοῦδε 126.676 κτήνη.... (ἀναγινώσκει), Εἶναι βέβαιον, κύριοι, ὅτι τὰ ἐργαλεῖα, τὰ μετρητά, ὁ σπόρος καὶ ἡ ζῳάρκεια τῶν ἀτόμων καὶ ἡ τροφὴ τῶν ζώων τὰ ὁποῖα παρεχώρησεν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως προσφύγων, εἰς τὰς 134.000 οἰκογενείας ἀγροτικάς, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ οἱ ἀγρόται τῆς παραμεθορίου, ἀσφαλῶς ἀναλογοῦν κατ’ οἰκογένειαν 30.000 δραχμαί, διότι μόνον ἕν μεγάλο κτῆνος, ἀροτριοῦν ἢ μή, ἐστοίχιζε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως 8–10.000 δρχ. τούτων διδομένων ὁμοῦ μὲ τὰ ἄλλα τὰ παρεπόμενα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ 3 ἕως 4 ἐτῶν, ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως ἐφωδίασεν τοὺς ἀγρότας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦσαν ὀλιγώτερον τοῦ ποσοῦ τῶν 30 χιλιάδων. Τοῦτο βεβαιοῦται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι τελευταίως, κατὰ μίαν συμφωνίαν ἡ ὁποία ἐπῆλθε μεταξὺ τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Παπαναστασίου μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως, ἐδημοσιεύθη, χωρὶς νὰ διαψευσθῇ, ὅτι οἱ ἀγρόται κατὰ μέσον ὅρον καὶ κατ’ οἰκογένειαν ἐδανείσθησαν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως διὰ τὰ ἐφόδια αὐτά, μετρητὰ καὶ κτήνη, ποσὸν £ 100, δηλ. 37.500 δρχ. περίπου. Ἀπέναντι τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῆς τῆς ἀγροτικῆς, οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες ἔλαβον ὡς ἀποζημίωσιν κατὰ μέσον ὅρον 90 £ κατὰ δικαιοῦχον. Ὁ μέσος ὅρος τοῦ Αʹ Μητρώου εἶναι £ 120, ὁ δὲ μέσος ὅρος διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τοῦ συμπληρωματικοῦ εἶναι τὸ ἥμισυ, ἤτοι £ 60. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον κατῆλθε τόσον ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαιούχων, αὐτὸ θὰ τὸ ἀναπτύξω εἰς μίαν ἄλλην εὐκαιρίαν. Πάντως ὁ μέσος ὅρος ἀποζημιώσεως τῶν ἀστῶν, εἶναι λίραι 90, ἤτοι αἱ ὁμολογίαι μετατρεπόμεναι εἰς δραχμάς, πρὸς 700 δραχμὰς ἀναλογοῦν εἰς δραχμὰς 20.000 δι’ ἕκαστον ἀστὸν δικαιοῦχον. Ἐξ αὐτῶν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσουν τὸ δωμάτιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως τῶν Προσφύγων ἀντὶ 20–25,000 δραχμῶν, ἢ ἐὰν τὸ δωμάτιον, τὸ ὁποῖον κατέχουν εἶναι κρατικόν, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ πληρώσουν ἀπὸ 25–35 χιλιάδας δραχμάς. Ἐν τῷ μεταξύ, διὰ νὰ γίνῃ μία μικρὰ παραβολὴ μεταξὺ τῶν ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν οἱ προλαλήσαντες καὶ συγκεκριμμένως οἱ ἐπερωτήσαντες, δὲν μᾶς καθώρισαν τί ἐννοοῦν μὲ τὴν λέξιν γραμμὴ παραμεθόριος. Ὅπως ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀντελήφθην ἐκ τῆς παρακολουθήσεως τῆς συζητήσεως, παρουσιάζονται τρεῖς γραμμαὶ μεθόριοι. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ γραμμὴ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἡ ὁποία δὲν ἀπέχει πολὺ τῶν συνόρων, ἡ δευτέρα εἶναι ἡ γραμμὴ ἐκείνη ἡ ὁποία καθωρίσθη πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐν τῷ μετώπῳ ἐργαζομένων ἀξιωματικῶν καὶ ἡ τρίτη εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐξικνεῖται μέχρι τῶν πόλεων Κιλκίς, Σέρραι, Δράμα κλπ. τὴν ὁποίαν ζητοῦσι οἱ κύριοι, οἱ προλαλήσαντες. Καὶ κατὰ συνέπειαν ὅλος ὁ πληθυσμός, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντὸς τῆς ζώνης αὐτῆς μέχρι τῶν συνόρων θ’ ἀποτελέσῃ τὸ μητρῷον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, διὰ νὰ πληρώσουν ἐκ περισσοῦ. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐλησμόνησα ν’ ἀναφέρω, ὅτι κατ’ ἀγροτικὴν οἰκογένειαν ἀναλογοῦν πλήρως 56 στρέμματα (διαμαρτυρίαι). Εἶναι ἀριθμοὶ συγκεκριμμένοι. 7.500.000 στρέμματα διανεμηθέντα εἰς 134,000 οἰκογενείας.

§102ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀνακριβεῖς οἱ ἀριθμοί σας, κ. συνάδελφοι.

§103Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ φαίνεται περίεργον, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπερωτήσαντας εἶναι τὸ ἑξῆς: Διατὶ δὲν ὁμιλοῦν τὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ζητήσουν ταὐτοχρόνως νὰ δοθῇ πᾶσα δυνατὴ ἐνίσχυσις...

§104Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ, διότι ἐξ Ἀθηνῶν καὶ ἀπὸ τοὺς μαχαλάδες δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις. Πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ. Εἶναι βαρυτάτη ἡ φράσις. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ ἀναληθεῖς. Διαμαρτύρομαι.

§105Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ θίξω σᾶς κ. Ἰασωνίδη δι’ ὅσα εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. (θόρυβος).

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρώτην φορὰν ἀνέρχεται τὸ βῆμα. Ὑποθέτω ὅτι ὀφείλεται εἰς τὴν κοινοβουλευτικήν, ἀπειρίαν του ὅτι μετεχειρίσθη λέξιν ἡ ὁποία ἔθιξε συνάδελφον, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον δι’ ὅσων εἶπε ἕως τώρα δὲν ἐνεσκεύασε οὐδὲ λέξιν ἀπὸ ὅσα ἐξέθεσαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ φράσις αὐτὴ ἦτο φράσις ὄχι ἀνταποκρινομένη εἰς τὰ πράγματα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐδήλωσεν ὅτι ἀνεκάλεσεν πᾶσαν φράσιν θίγουσαν τοὺς συναδέλφους. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μὴ τὸν διακόπτετε.

§108Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐνῷ δὲ ὑπάρχει ἐπίσημος κατάθεσις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπαναληφθεῖσα ἀπὸ τὸν πρῶτον καὶ τὸν δεύτερον ὁμιλητὴν καὶ ἐπερωτήσαντας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅτι τὸ ποσὸν εἰς χρῆμα καὶ εἴδη καὶ εἰς τρόφιμα ἀτόμων καὶ εἰς τρόφιμα ζώων δὲν ἀνέρχεται περισσότερον ἀπὸ 10.000 δραχμάς.

§109Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐφόσον ὁ κ. ρήτωρ προκαλεῖ νὰ ἐπαναλάβωμεν, τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν διὰ τὰς παραμεθορίους εἰς εἴδη καὶ ἐν γένει εἰς ἐφόδια, δὲν ἔχω παρά, διὰ νὰ ἐπαληθεύσῃ ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἐδηλώσαμεν τῶν 220 ἑκατομμυρίων, νὰ προκαλέσω μαρτυρίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ἐπανερχόμενος ἐπὶ τοῦ προκειμένου, αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν ἐπανέλαβεν.

§110Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπειδὴ ἤμην βέβαιος ὅτι θὰ προεκάλουν διαμαρτυρίας δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, ἐδήλωσα προκαταβολικῶς τὸ ποσὸν τῶν 30.000 δραχμῶν τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἑκάστη ἀγροτικὴ οἰκογένεια ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τῆς ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως μέχρι σήμερον εἰς εἴδη, ἐφόδια καὶ εἰς κινητὰ ἐν γένει ὅπερ εἶναι κατὰ πολὺ ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἀνέφεραν οἱ δύο ἀξιότιμοι προλαλήσαντες καὶ οἱ ἐπερωτήσαντες. Ἔφερα δὲ ὡς παράδειγμα τὴν ἀξίαν ἑνὸς μόνον κτήνους. Εἶπον ὅτι μόνον τὸ κτῆνος ἔχει ἀξίαν 8–12 χιλιάδων δραχμῶν. Τούτου δεδομένου καταδεικνύεται ὅτι ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἀνέφερον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι κ. κ. Μπακάλμπασης καὶ Ἀνθρακόπουλος δὲν εἶναι ἀκριβής, ὅταν ὑπολογίζουν ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔλαβον δι’ ὅλα τὰ χρειώδη, τὴν ζωάρκειαν κλπ. δὲν ὑπερέβη τὰς 10.000 δραχμάς. Μὲ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἀγρόται λαβόντες 30.000 ἢ 40.000 δραχμὰς ἔλαβον τόσα ὥστε νὰ θεωροῦνται ὅτι ἐπλούτησαν καὶ ὅτι δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἀρωγῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὅτι μοῦ κινεῖ τὴν περιέργειαν, διατί ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπακάλμπασης κατὰ τὴν ἐποχὴν τὴν ὁποίαν ἦτο ὑφυπουργὸς καὶ εἶχε ἐνώπιόν του μίαν συντακτικὴν πρᾶξιν Παγκαλικὴν τῆς 7ης Ἰουλίου 1926, διατὶ δὲν ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν νὰ τὴν υἱοθετήσῃ καὶ νὰ τὴν κυρώσῃ, ἀλλὰ ἔρχεται σήμερον μὲ τοιοῦτον τρόπον, δηλαδὴ μὲ ἐπερώτησιν, τόσον ἐπειγόντως εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ δημιουργήσῃ τοιοῦτον θόρυβον δι’ ἕν ζήτημα τὸ ὁποῖον μοιραίως θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος καὶ θὰ συζητηθῇ εἰς ὅλας τὰς πλευρὰς καὶ ὑφ’ ὅλας τὰς ἀπόψεις. Τοῦ παρουσιάσθη καὶ μία ἄλλη εὐκαιρία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ τέως ὑφυπουργοῦ κ. Μπακάλμπαση, μία εὐκαιρία κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν, ἐνέκρινε ἢ μᾶλλον ἐκύρωσε τὴν ἐν λόγῳ συντακτικὴν πρᾶξιν τοῦ Παγκάλου καὶ ἐνῷ ἐν τούτοις παρέμεινε ἐπὶ ἀρκετοὺς μῆνας ὡς ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς, δὲν ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν τέως Κυβέρνησιν τὴν κύρωσιν διὰ νομοθετικῆς πράξεως τῆς συντακτικῆς αὐτῆς πράξεως, ἀλλ’ ἔφερε τὸ ζήτημα αὐτὸ κατὰ τοιοῦτον τρόπον δι’ ἐπερωτήσεως εἰς τὴν Βουλήν.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐπεδιώξαμεν τὴν κύρωσιν τοῦ διατάγματος ἐκείνου τοῦ Παγκάλου καί τὴν τροποποίησιν αὐτοῦ, διότι εἶχεν ἀτελείας πολλάς. Πραγματικῶς μετερρυθμίσθη τὸ διάταγμα ἐκεῖνο καὶ ἐψηφίσθη, ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐξεδόθη ὡς νομοθετικὸν διάταγμα, ἔχον ἰσχὺν νόμου καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ἡ Βουλὴ δὲν εἰργάζετο τακτικά. Ἡμεῖς ἀπεχωρήσαμεν κατόπιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ οὕτω δὲν δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ τελικῶς πρὸ τῆς παρελεύσεως τετραμήνου. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὅταν ἔγινε συζήτησις εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν περὶ τῆς ἐκτάσεως αὐτοῦ τοῦ τετραμήνου, εἴχομεν καταλήξει τότε εἰς συμφωνίαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ὡς ὠφέλιμος ὁ χρόνος καθ’ ὃν εἰργάζετο ἡ Βουλή. Ἐὰν ἐλαμβάνετε αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἐβλέπατε ὅτι δὲν παρῆλθεν πολὺς καιρὸς διότι ἐλάχιστος ὑπῆρξεν ὁ ὠφέλιμος χρόνος, ἀφ’ ἧς ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς τὸ διάταγμα ἐκεῖνο.

§112Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Σεῖς παρεμείνατε ἐπὶ 13 μῆνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔκτοτε δὲ ἐπέρασαν καὶ μερικοὶ μῆνες ἀκόμη. Διατὶ δὲν ἐνδιαφέρθητε νὰ τὴν κυρώσητε ὑπὸ τῆς τελευταίας Βουλῆς;

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰργάζετο ἡ Βουλή;

§114Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν πταίομεν ἡμεῖς νὰ ὑφιστάμεθα τόσας ἐπιθέσεις ἐκ μέρους σας διὰ μίαν πρᾶξιν, διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς ὁποίας, ὑπαίτιος εἶσθε σεῖς.

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι ἐφροντίσαμεν νὰ κυρωθῇ καὶ δὲν ἐκυρώθη πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, πταίομεν ἡμεῖς καὶ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπερωτῶμεν;

§116Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐλέχθη ἀπὸ τοὺς δύο πρώτους ἀγορεύσαντας ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἀπόφασις τοῦ γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς. Νομίζω ὅτι τοιαύτη ἀπόφασις τοῦ γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς δὲν ὑφίσταται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίσταται διότι δὲν μπορεῖ νὰ ἀποφανθῇ μία γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ οἱουδήποτε ὑπουργείου, περὶ διαθέσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ποσοῦ ὁλοκλήρων ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§117Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι συγκέντρωσις «Ποάδας». Καταρρίπτετε μὲ ὅσα λέγετε τὸ Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδος.

§118Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁ ἐκ τῶν προλαλησάντων κ. Ἀνθρακόπουλος εἶπε τινὰ διὰ τὰ ὁποῖα, κύριοι συνάδελφοι ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα. Εἶναι ἡ ὕβρις τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ἀνθρακόπουλος ἀπηύθυνε πρὸς τὴν ὁλότητα τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀγροτικῶς ἐγκατεστημένοι, τοὺς ὁποίους ὠνόμασε κηφῆνας καὶ θαμῶνας τῶν καφφενείων ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του. Ἀλλὰ δὲν μὲ παραξενεύει διόλου τὸ τοιοῦτον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζει τὴν μικρασιατικήν καταστροφὴν ὡς εὐτύχημα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ εἶπε, δὲν εἶναι ἀκριβές.

§120Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἴσως ἐγὼ νὰ μὴ τὸ ἀντελήφθην καλῶς. Ἀλλ’ ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἐὰν ἔφερε πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν κατάστασιν τῶν προσφύγων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἴτε εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, εἴτε εἰς τὰς μικρὰς ὄχι ὡς ἀστοί. Διότι οἱ πρόσφυγες ἐρχόμενοι ἐδῶ πέρα, δὲν ἐγκατεστάθησαν εἰδικῶς, οὔτε ὡς ἀγρόται, οὔτε ὡς ἀστοί. Ἐγκατεστάθησαν ὅπως τοὺς ἔφερεν ἡ μοῖρα. Ἀστοὶ εὑρέθησαν εἰς τά σύνορα καὶ ἀγρόται εἰς τὰς μεγάλας πόλεις. Διὰ τοῦτο ἐὰν ῥίψητε ἓν βλέμμα εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν διαφόρων πόλεων θὰ ἐβλέπατε μὲ πόσην ἀγωνίαν προσπαθοῦν νὰ ἐξοικονομήσουν τὸν ἄρτον των καὶ δὲν θὰ τοὺς ὠνομάζατε οὔτε κηφῆνας οὔτε ἀνθρώπους τῶν καφφενείων. Ἡμεῖς οἱ ἀποτελέσαντες τὴν τάξιν τῶν ἀστῶν ἢ μᾶλλον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδῶ πέρα εὑρέθησαν ὡς ἀστοί, ἐκάναμεν πᾶσαν δυνατὴν θυσίαν ὑπὲρ τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ ὁριστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀδελφῶν μας ἀγροτῶν. Τὸ Κράτος διέθεσε τὰς μεγαλυτέρας προσόδους αὐτοῦ ὑπὲρ τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Ἠνέχθημεν καὶ διετέθη τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς προσφυγικῆς περιουσίας πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Ἐπίσης ἠνέχθημεν νὰ διατεθῇ τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ συμπληρωματικοῦ προσφυγικοῦ δανείου τῶν 3 ἑκατομ. λιρῶν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀγροτικῆς στεγάσεως, μολονότι ἡ δημοσιονομικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἂν δὲν ἔχω λάθος πληροφορηθεῖσα, ἐθεώρησεν μᾶλλον ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς συμπληρώσεως τῆς ἀστικῆς στεγάσεως διὰ τοῦ συμπληρωματικοῦ δανείου.

§121Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὸ δάνειον αὐτὸ εἶναι παραγωγικόν.

§122Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐν τούτοις οὐδεὶς διεμαρτυρήθη, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν 3 ἑκατομ. διέθεσε τὰ 2 ἑκατομ. λιρῶν, ὑπὲρ τῆς συμπληρώσεως τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως. Ἔρχομαι ἀμέσως εἰς τὸ ζήτημα τῆς παραγωγικότητος τῶν διαφόρων τάξεων. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἀγροτικὴ τάξις εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν παραγωγική. Ἀλλὰ ἐὰν θελήσωμεν νὰ παραγνωρίσωμεν καὶ τὴν ἱκανότητα τῶν ἀστικῶν τάξεων εἰς παραγωγικότητα, εἴτε διὰ βιομηχανικὴν ἐργασίαν, εἴτε διὰ τεχνικῶν προϊόντων εἴτε διὰ τῶν προϊόντων τοῦ ἐπαγγέλματός των καὶ ἂν δὲν συνδυασθῇ ἡ παραγωγὴ ἡ γεωργικὴ μὲ τὴν ἐν γένει βιομηχανικὴν παραγωγὴν ἔτους τινὸς καὶ ἂν ἐκ παραλλήλου πρὸς τὴν γεωργίαν δὲν ὑφίσταται βιομηχανία ἡ ὁποία νὰ ἐκμεταλλεύεται τὰ προϊόντα τῆς γῆς, τὰ ὁποῖα παράγουν οἱ ἀγρόται ἀσφαλῶς οὐδεμία μεγάλη πρόοδος εἶναι δυνατὸν νὰ παρατηρηθῇ. Τούτου δεδομένου δὲν πρέπει νὰ παραμερίζῃ τῶν ἀντιλήψεών μας τοὐλάχιστον καὶ ἡ παραγωγικότης τῶν ἀστικῶν τάξεων. Εἶναι συμφέρον ἀπόλυτον τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους νὰ ἐνισχυθοῦν ἐκ παραλλήλου καὶ ὅλα τὰ ἔργα τὰ παραγωγικά, διὰ τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται οἱ ἀστοὶ συμπεριλαμβανομένων τῶν ἐργατῶν. Αὐτὰ ἔχω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε διακόπτων ν’ ἀναφέρῃ ὅτι, μόνον διὰ παραγωγικοὺς λόγους διατίθενται τὰ δάνεια ὡς ἂν ἡ βιομηχανία δὲν εἶναι παραγωγική. Ἕνα ἄλλο σημεῖον ἐτόνισε ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Ἀνθρακόπουλος, ὅτι δηλαδὴ ἔχοντες τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐν Μακεδονίᾳ οἱ πρόσφυγες, θὰ ἐπιβάλλωμεν τὰς ἀπόψεις μας, εἴτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἴτε ὁπουδήποτε.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠκούσθη τοιοῦτόν τι εἰς τὴν Βουλήν.

§124Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε μερικὰς ἀναληθείας· εἴπετε ὅτι ἡμεῖς θὰ ἐπαναστατήσωμεν διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν τὰς ἀπόψεις μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸ εἶναι ἀναληθές.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγινε ἤδη ἡ παρατήρησις ὅτι δὲν ἐλέχθη αὐτό.

§126Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡμεῖς δὲν ἐφέραμεν καμμίαν ἀντίρρησιν πρὸς τελειωτικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Εἰς τὴν Μακεδονίαν εἶναι 150.000 οἰκογένειαι ἐγκατεστημέναι, εἶναι δὲ βέβαιον ὅτι τὸ σύνολον τῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν ὑπερβαίνει τὰς 400.000. Κατὰ συνέπειαν ἡμεῖς ἀποτελοῦμεν τὰ ⅔ καὶ οἱ ἀγρόται τὸ ⅓, εἴμεθα οἱ περισσότεροι καὶ ἐν τούτοις ἡμεῖς πάντοτε ὑπεχωρήσαμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην μου περὶ τῆς ἐνισχύσεως τῆς παραμεθορίου, εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι οἱ παραμεθόριοι πληθυσμοὶ οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν τόπους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι πολὺ παραγωγικοί, πρέπει νὰ ἐνισχυθοῦν διὰ πολυετῶν δανείων. Ἄν οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ πάρουν εἰς χεῖράς των ἕνα ποσὸν ἐφ’ ἅπαξ καὶ συνολικῶς, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅπως ἐτόνισαν καὶ ἄλλοι προλαλήσαντες συνάδελφοι, ὅτι θ’ ἀφήσουν τὰ μέρη τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι παραγωγικὰ καὶ θὰ διαρρεύσουν οἱ περισσότεροι εἰς τὰς πόλεις καὶ τὰς μεγαλουπόλεις. Μόνον δάνεια πολυετῆ διδόμενα μὲ ἕνα σύστημα κατάλληλον ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἢ ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον ὀργανισμόν, εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατήσῃ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, διότι νομίζω βέβαιον ὅτι, τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς δοθῇ ἐπὶ ἐπιστροφῇ θὰ τοὺς ἀναγκάσῃ νὰ καλλιεργήσουν καλύτερον, καὶ τοιουτοτρόπως δημιουργεῖται σχέσις μεγαλυτέρα μὲ τὴν γῆν καὶ θὰ μονιμοποιήσῃ τὴν ἐκεῖ διαμονήν των. Ἐπειδὴ ἔθιξα ζήτημα σχετικὸν μὲ τὴν ἀστικὴν καὶ ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ καμμία διάκρισις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, εἴτε εἶναι οὗτοι ἀστοὶ εἴτε πρόσφυγες, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει εἶναι ὅτι ἂν οἱ ἀδελφοὶ μας ἀγρόται μὲ τὸ 18%, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ μέσος ὅρος τοῦ ποσοστοῦ ἐκ τῶν ἀπαιτήσεών των τὸ ὁποῖον εἰσέπραξαν μέχρι τοῦδε οἱ ἀστοί, ἐὰν λέγω μὲ τὸ ποσοστὸν τοῦτο οἱ ἀγρόται κατορθώσουν νὰ ἀποσβέσουν ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ κλήρου καὶ τῶν ἐφοδίων, πολλοὶ δὲ ἐξ αὐτῶν κατώρθωσαν νὰ εἰσπράξουν εἰς μετρητὰ ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς καὶ αἱ 150.000 ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι περί τῶν ὁποίων οἱ ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι κόπτονται, θὰ διαρρεύσουν πρὸς ἡμᾶς καὶ θὰ ἀποτελέσουν ὅλοι ὁμοῦ οἱ δικαιοῦχοι ἕνα μέτωπον ἐκ 400.000 οἰκογενειῶν διὰ τὴν περαιτέρω διεκδίκησιν τῶν ἀπαιτήσεών μας.

§127Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ καταλήξῃ εἰς οὐδένα ὡρισμένον ἀποτέλεσμα, διότι ὑποθέτω ὅτι, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ψηφοφορία διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐκφρασθῇ ἡ μομφὴ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διότι δὲν ἔκαμε αὐτά. Ἀπάνω κάτω, ἀπὸ ὅσα ἐλέχθησαν ὑποθέτω, ὅτι ἐσχηματίσαμεν μίαν γνώμην. Ἐγὼ θὰ συστήσω εἰς τοὺς ἐγγεγραμμένους νὰ παραιτηθῶσι τοῦ λόγου καὶ ὅταν προσεχῶς θὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ μέτρα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξωμεν μετὰ μελέτην τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤρχισεν οὐχὶ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ εὐθὺς ἀπὸ τοῦ καταρτισμοῦ της καὶ ἰδίως μετὰ τὴν περιοδείαν μου τῆς Θεσσαλονίκης. Ὅταν λέγω, θὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα μελετᾷ, τότε θὰ λάβητε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσητε. Ἄς μὴ χάσωμεν τὸν καιρόν μας καὶ ἄς προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν νομοθετικὴν διάταξιν. Ἤθελα νὰ πληροφορήσω ἐπίσης τὴν Βουλὴν ὅτι, τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα εἶναι ἕτοιμα πρὸς συζήτησιν εἶναι 60. Μεταξὺ δὲ τούτων ὑπάρχουν καὶ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἐν συνόλῳ ἀνέρχονται εἰς 160. Πότε λοιπὸν θὰ τελειώσουν ὅλα αὐτά; Δὲν πρόκειται νὰ μακρυγορῶ ἀπὸ τώρα, διὰ ζήτημα τὸ ὁποῖον θά ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν σχετικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ προσαγάγῃ ἡ Κυβέρνησις, ὁπότε καί πάλιν θὰ συζητήσωμεν ἀναγκαίως σήμερον. Θὰ ἐπρότεινον λοιπὸν νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, ἐὰν θέλητε, οὐχὶ ἁπλῶς διὰ νὰ κάμω τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἀλλὰ διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ ὁμιλήσῃ μόνον ἂν θέλῃ ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ ὡς ἀρχηγὸς κόμματος, νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω, διὰ νὰ ἀναπτύξω πάλιν τὰ αὐτὰ πράγματα. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ νὰ συμπληρώσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν. Δὲν θὰ ὁμιλήσω καθόλου, οὔτε καμμίαν σύγκρισιν θὰ κάμω διὰ τὰ δικαιώματα τῶν ἀστῶν ἢ ἀγροτῶν προσφύγων. Συμπονοῦμεν ἐπίσης αὐτοὺς ὅπως καὶ τοὺς ἀγρότας. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δεχθῶμεν οἱονδήποτε μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ τείνῃ ὅπως ἀνακουφίσῃ καὶ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦν καὶ αὐτοὶ ποτὲ ὅτι, ἂν ληφθοῦν ριζικὰ μέτρα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, τοῦτο δὲν θὰ περιορίζεται μόνον διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἀλλὰ θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὸν ἀστικὸν κόσμον. Ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, εἶναι καὶ ἄμεσος ἀποκατάστασις τῶν ἀστῶν προσφύγων, δηλ. περιορίζουν τὴν εἰσροὴν εἰς τὰς πόλεις. Καὶ ἐδῶ παρατείνω τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔγινεν ἀκαίρως, περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν προσφύγων. Ἀπὸ τὴν ὅλην συζήτησιν ἐπείσθημεν νομίζω ὅλοι, ὅτι οἱ παραμεθόριοι ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ εἶναι ἀτελέστερα ἐγκατεστημένοι, ἀπὸ τοὺς ἄλλους προσφυγικοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ εἴπω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποθέτωμεν ὅτι εἶναι στερεωμένη ἀπολύτως ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Αὐτὴ ἔχει ἀνάγκην συμπληρώσεως καὶ στερεώσεως τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ὅσοι ἐπῆγαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἶδον τὰ πράγματα ἐκ τοῦ σύνεγγυς, εἶναι βέβαιοι πλέον, ὅτι ἡ ἀποκατάστασις αὐτῶν ἔχει ἀνάγκην συμπληρώσεως διὰ νὰ στερεωθῇ πραγματικῶς. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα εἰς τοὺς παραμεθορίους πληθυσμούς, διότι ὁ κλῆρος εἶναι περιορισμένος καὶ διότι τὰ ἐδάφη εἶναι ἀγονώτερα, αἱ δὲ ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν διὰ τῆς κτηνοτροφίας δὲν ἐκμεταλλεύονται διότι δὲν ἐδόθησαν ἢ ἐδόθησαν χωρὶς τὰ ἀπαιτούμενα ζῷα. Διὰ τὸν λόγον λοιπὸν τοῦτον καὶ διὰ νὰ μὴ ἐγκαταλείψουν τὰς περιοχὰς ἐκείνας οἱ παραμεθόριοι καὶ συρρεύσουν εἰς τὴν πεδιάδα καὶ τὰς πόλεις καὶ διὰ νὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις ἐπαρκὴς τῶν ἐκτάσεων τῶν παραμεθορίων μερικαὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἐκτεταμέναι καὶ δύνανται νὰ διαθρέψουν χιλιάδας ἄτομα, πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ἡ ἀποκατάστασις. Καὶ θὰ ἐκμεταλλευθοῦν ταῦτα ὅταν θὰ γίνῃ ἐκεῖ ἡ δέουσα ἀποκατάστασις, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐκπληρώσῃ μίαν ἀποστολὴν ὁ παραμεθόριος πληθυσμὸς τῆς φυλάξεως τῶν συνόρων. Διότι ὅπως καὶ ὑμεῖς γνωρίζητε, ὁ στρατὸς ὁ τακτικὸς ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἀποστολὴν τῆς φυλάξεως τῶν συνόρων ὅσον καὶ ἂν εἶναι φιλικώταται αἱ σχέσεις ἡμῶν ἀπέναντι τῶν ὁμόρων λαῶν, πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ἐφ’ ὅσον αἱ γεωγραφικαὶ συνθῆκαι τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὅπως εἶναι σήμερον, ἐφ’ ὅσον ἐγκαταστήσομεν τὸν παραμεθόριον πληθυσμόν, θὰ ἔχωμεν μίαν ἐνίσχυσιν ὄχι φυλάξεως μονίμως, ἀλλὰ καὶ μποροῦν νὰ ἐκπληρώσουν μίαν λειτουργίαν ἐπιδρομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ. Διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους, εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ ἐνισχυθῇ καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων. Πῶς θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐνίσχυσις; πρῶτον πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα συμπληρώσεως τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως. Καὶ ἤδη ἐγένετο ἐπαρκὴς λόγος περὶ τοῦ τί χρειάζονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Ἀλλὰ καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ διαθέσῃ 100 ἢ 200 ἑκατομμύρια, θὰ συνεφωνοῦμεν μὲ τοὺς προλαλήσαντας, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ὄχι ἀποζημίωσις, ἀλλὰ χρῆμα. Ἐὰν ἐζητήσαμεν νὰ δοθῇ ἀστικὴ ἀποζημίωσις παρέχεται ἀμέσως, ὄχι ὑπὸ τύπον συμψηφισμοῦ, ἀλλὰ ἀμέσως εἰς τοὺς πρόσφυγας. Εἶναι δηλαδὴ μία πληρωμὴ εἰς χρῆμα, ἐνῷ ἡ ἀγροτικὴ ἀποζημίωσις δὲν πρόκειται νὰ καταβληθῇ ἀμέσως, ἀλλὰ πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς συμψηφισμὸν τῶν ὑποχρεώσεων τῶν δικαιούχων προσφύγων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον οἱ παραμεθόριοι πληθυσμοὶ ζητοῦν καταβολὴν ἀστικὴν ἀποζημιώσεως, δηλαδὴ θέλουσιν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Ἐὰν ὅμως εἶναι δυνατὸν τὰ αὐτὰ ποσὰ νὰ διαθέσῃ τὸ Κράτος κατ’ ἄλλον τρόπον δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ ποσὰ ἀνέρχονται εἰς 200 ἑκατομμύρια καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω θὰ εἶναι δύσκολον τὸ Κράτος καὶ ἡ Ε.Α.Π. νὰ συνεισφέρουν καὶ νὰ διαθέσουν ποσὰ τοιαῦτα ὑπὸ τύπον πιστώσεων. Ἄλλο μέτρον ὑπὲρ τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεδιώχθη διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ἐποπτῶν. Αὐτὸς ὁ ὀργανισμὸς ἀποβλέπει, ἀφ’ ἑνὸς μέν, νὰ δημιουργήσῃ ὄργανα κατάλληλα ὅπως ἀντιληφθοῦν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰς ἀνάγκας τῶν παραμεθορίων καὶ δώσῃ τὴν δικαιοδοσίαν εἰς τὰ ὄργανα αὐτά, νὰ λάβωσι ταχείας ἀποφάσεις χωρὶς περιορισμὸν καὶ νὰ ἐκτελοῦσιν ταχέως τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς εἴτε πρὸς παροχὴν ἐφοδίων, εἴτε πρὸς ἀνέγερσιν σχολείων ἢ κατασκευὴν δρόμων ἢ οἱονδήποτε ἄλλο χρειάζονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, Εἶναι ἕνα ἐξαιρετικὸν μέτρον πρὸς λῆψιν ταχέων ἀποφάσεων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαθέσεως ἑνὸς ποσοῦ 50 ἑκατομμυρίων. Ἐκτὸς δηλαδὴ τῶν ἀποζημιώσεων τὰς ὁποίας ζητεῖτε, ὅπως, τὸ Κράτος ἐκτελοῦν τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐκυρώθη ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, καὶ τώρα ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὑποθέτω ὅτι θὰ τὸ ὑποβάλλῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ζητεῖτε ὅπως ἐκτελεσθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ἕνα μέτρον πρακτικόν. Θὰ πᾶνε ἀντιπρόσωποι τοῦ στρατοῦ, τῆς Ε.Α.Π. τοῦ ἐποικισμοῦ, ἐπὶ τόπου, θὰ ἴδουν τὰς ἀνάγκας καὶ θὰ ἴδουν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στερεωθῇ αὐτὴ ἡ ἀποκατάστασις εἰς τὴν παραμεθόριον. Ἐκτὸς τῶν μέτρων ἐκείνων καὶ ἄλλων τινῶν, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνέκρινε καὶ τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εὔνοιαν τοῦ Κράτους εἰς τοὺς παραμένοντας εἰς τὴν παραμεθόριον ζώνην καὶ αὐτὰ τὰ μέτρα εἶναι οἰκονομικῆς φύσεως καὶ φύσεως στρατιωτικῆς. Οἰκονομικῆς φύσεως μέτρον εἶναι καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη καὶ ἀπεδέχθη ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀπαλλαγὴ δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν προσφύγων τῶν παραμεθορίων, ὁ ὁποῖος φόρος ὑπελογίσθη ἐν συνόλῳ ἀδιακρίτως προσφύγων ἐν γένει 3 ἑκατομμύρια δραχμῶν κατ’ ἔτος. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν εὔνοιαν ὑπὲρ τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν, διὰ νὰ μὴν ἀναπτύσσεται ἐκεῖ πολὺ ἰσχυρὸν τὸ ῥεῦμα ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς εἰς τὰς πόλεις καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι παγκόσμιον καὶ δέον νὰ περιορισθῇ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν παραμεθόριον ζώνην, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δὲ ἰσχυρώτατον λόγῳ τῶν δυσχερῶν συνθηκῶν εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι. Πρέπει νὰ γίνῃ μία φορολογικὴ εὔνοια τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος, ὅτι μετ’ εὐγνωμοσύνης θὰ ἀκούσωμεν ἡμεῖς καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι πληθυσμοί. Τὸ ἄλλο μέτρον τὸ συντελεστικὸν εἶναι τοῦτο· ἡ παραμονὴ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὀργανωθῇ εἰς ἐφεδρικὰ τάγματα ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη· θὰ συνιστῶμεν μάλιστα ν’ ἀποτελοῦσιν μόνιμα σώματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι προτιμώτερον καὶ πρακτικόν, ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μοιραίως, εἴτε θέλομεν, εἴτε δὲν θέλομεν, διότι εὐκόλως καταρτίζονται κακοποιαὶ συμμορίαι εἰς τὰ σύνορα καὶ τὰς ὁμόρους χώρας καὶ εἰσβάλλουν εἰς τὴν χώραν τὴν ἰδικήν μας, μοιραίως ζοῦν μὲ τὸ ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας, θὰ εἶναι λέγω νὰ γίνουν ἐφεδρικὰ τάγματα τὰ ὁποῖα νὰ χρησιμοποιοῦνται ὁσάκις καλοῦνται ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς διὰ τὴν ἄμυναν καὶ κατὰ τρόπον κανονικόν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τούτου, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ζοῦν ὑπὸ δυσμενεῖς συνθήκας, θὰ ἦτο πρακτικὸν ἡ στρατιωτικὴ θητεία τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων νὰ εἶναι κάπως περιωρισμένη. Ἀντὶ δηλ. 12 μηνῶν νὰ εἶναι 8 ἢ 7 μηνῶν. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ λύσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Τὸ ἐπιτελεῖον θὰ εἴπῃ πόσος χρόνος εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ γίνῃ ἡ διαπαιδαγώγησις ἑνὸς πολίτου εἰς στρατιώτην. Ἀλλὰ τὸ νὰ παραμένωσιν παραμεθόριοι μετὰ τὸν χρόνον αὐτὸν εἰς τὸν στρατὸν ἁπλῶς διὰ νὰ φυλάττωσιν τὰς τραπέζας ἢ φυλακάς, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμον. Πολὺ σκοπιμώτερον θὰ ἦτο ν’ ἀφίνωνται διὰ νὰ καλλιεργοῦν τὰ κτήματά των καὶ νὰ βόσκουν τά ποίμνιά των. Ποία θὰ εἶναι ἡ ἔκτασις τῆς παραμεθορίου ζώνης ἁρμοδιώτεροι πάντων εἶναι οἱ στρατιωτικοὶ μετὰ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ἐποικισμοῦ, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ἐὰν πράγματι μία ζώνη χαρακτηριζομένη ὡς παραμεθόριος ἔχει καὶ τὰς δυσμενεῖς συνθήκας αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ εὐνοήσωμεν περισσότερον τοὺς παραμεθορίους. Αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν παρὰ μόνον ἐὰν γίνῃ μία ἐπερώτησις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ἀπαραίτητον εἶναι τοῦτο, ὅτι πρέπει ἡ ἀποκατάστασις νὰ συμπληρωθῇ διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν μποροῦν νὰ ζήσουν. Πρέπει νὰ ληφθοῦν μόνιμα μέτρα, ὅπως ἡ ἐλάφρυνσις ἡ φορολογικὴ συντελέσῃ, ὥστε νὰ μὴ δημιουργῆται ἰσχυρὸν ρεῦμα ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς εἰς τὰς πόλεις. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τὰ ἐξετάσῃ εὐμενῶς ταῦτα καὶ θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Θεοδωρίδης, Μόδης καὶ λοιποὶ παραιτοῦνται· ἑπομένως ἡ συζήτησις θεωρεῖται τερματισθεῖσα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τήν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ συμβουλίου ἐπικρατείας». Ἡ Βουλὴ γνωρίζει ὅτι ἡ δευτέρα ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τοῦ 1911 εἶχε καθιερώσει διὰ τοῦ Συντάγματος καὶ πάλιν εἶχεν ἐπαναφέρει τὸν θεσμὸν τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας. Ἕνεκα τῶν πολέμων τῶν Βαλκανικῶν ἐβράδυνεν ἡ ψήφισις τοῦ σχετικοῦ νόμου ὁ ὁποῖος κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1914. Ἐψηφίσθη καθ’ ὃν χρόνον εἶχεν ἀρχίσει ὁ εὐρωπαϊκὸς πόλεμος. Ἕνεκα τοῦ μεγάλου αὐτοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἐκαθυστέρησεν ἡ συγκρότησις τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, διότι ἀπερροφήθη ἡ τότε Κυβέρνησις ἀπὸ τόσα μᾶλλον ἐπείγοντα ζητήματα. Μολονότι ἐὰν ἠθέλατε μπορούσατε καὶ τότε νὰ μᾶς ἐπικρίνετε διότι ἐπὶ τοσοῦτον ἐβραδύναμεν καὶ ἡ ἐπίκρισίς σας θὰ ἦτο δικαία. Νομίζω ὅτι μπορούσαμεν καὶ τότε, εἰς τόσον κρισίμους στιγμάς, ἐφόσον τόσην μεγάλην σημασίαν ἀποδίδομεν εἰς τὸν θεσμὸν αὐτὸν νὰ τὸν ψηφίσωμεν. Ἀλλὰ ἐὰν ὑπάρχῃ καμμία εὐθύνη, δὲν ἔχω παρὰ νὰ ζητήσω τὴν ἐπιείκειάν σας. Σήμερον ἐπανέρχομαι καὶ πάλιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τελευταίου Συντάγματος καὶ ζητῶ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νέον Σύνταγμα ἠκολούθησε τὸ παλαιόν. Μόνον κατὰ τοῦτο, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, φέρει τροποποίησιν, ὅτι δὲν ἐθεώρησε ἀναγκαίαν τὴν ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας ἐπεξεργασίαν τῶν νομοσχεδίων τῶν ὑποβαλλομένων εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ τοῦτο διότι ἀντιθέτως πρὸς τὴν δευτέραν ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τοῦ 1911, ἡ συνέλευσις ἡ τελευταία ἐψήφισε καὶ τὸν θεσμὸν τῆς Γερουσίας καὶ ἐκρίθη, ὅτι ἡ διπλῆ αὐτὴ ἐπεξεργασία τῶν νομοσχεδίων ὑπὸ τῶν δύο ἀντιπροσωπευτικῶν σωμάτων, ἀποτελεῖ ἐπαρκῆ ἐγγύησιν ὥστε νὰ μὴ ζητῆται καὶ τρίτου σώματος ἀνάμιξις κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, ἀκολουθεῖ τὸν νόμον ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1914. Ἔλαβον ὅμως ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν περυσινὴν Βουλὴν καὶ κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε παραπεμφθῆ πρὸς μελέτην τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχε τότε ὑποβληθῆ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ ἐκφέρῃ τὰς γνώμας της, ὅταν θὰ γίνῃ συζήτησις ἐνώπιον αὐτῆς. Θὰ ἤθελον μόνον ἐκ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, νὰ ἐξάρω ἐκείνην, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας νὰ ἀκυρῇ δι’ ὑπέρβασιν τὰς πράξεις τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 47 λοιπὸν εἶναι πρῶτον ἀναρμοδιότης τῆς ἐκδούσης τὴν πρᾶξιν διοικητικῆς ἀρχῆς, δεύτερον παράβασις τύπου ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος διατεταγμένων περὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς πράξεως, τρίτον παράβασις κατ’ οὐσίαν διατάξεως τινὸς τοῦ νόμου ὑπὸ τοῦ ἐν τῇ προβλεπομένῃ πράξει δεδομένου πραγματικοῦ γεγονότος καὶ τέταρτον κατάχρησις ἐξουσίας ὁσάκις πρᾶξίς τις τῆς διοικήσεως φέρει μὲν καθ’ ἑαυτὴν πάντα τὰ στοιχεῖα τῆς νομιμότητος ἐφαρμόζεται ὅμως πρὸς σκοπὸν καταδήλως ἄλλον πρὸς τὸν δι’ ὃν ἐνομοθετήθη τοιοῦτον. Ἡ πρώτη καὶ δευτέρα ἐξουσία τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀκυρωτικὴν ἀγωγήν, δὲν ἔχουν τόσην μεγάλην σημασίαν, ἐνῷ ἡ τρίτη καὶ τετάρτη ἔχουν τῷ ὄντι μεγίστην σημασίαν. Καὶ κατ’ ἐμὲ ἡ συγκρότησις τοῦ συμβουλίου καὶ ἡ καλὴ λειτουργία αὐτοῦ θὰ συντελέσουν ὅπως τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἑδραιωθῇ καὶ ὅπως ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς τουρκικῆς κατακτήσεως ἐσυνήθισε νὰ θεωρῇ τὸ Κράτος ἐχθρὸν καὶ ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς ἀποκτήσεως τῆς ἐλευθερίας, πρὸ ἑνὸς ἤδη αἰῶνος, δὲν κατώρθωσε ν’ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, ὅπως ὁ πολίτης λέγω παύσῃ νὰ θεωρῇ τὸ Κράτος ὡς ἕνα ἐχθρὸν ἢ ὡς ἓν πρόσωπον τὸ ὁποῖον περιβεβλημένον μὲ μεγάλην ἐξουσίαν, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καταχρᾶται τῆς δυνάμεώς του. Καὶ νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι καὶ τὸ Κράτος τοῦ ὁποίου τὴν ἐξουσίαν αὐτὸς ρυθμίζει διὰ τῆς ψήφου του, εἶναι ἓν νομικὸν πρόσωπον, εἶναι εἷς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος δρᾷ καὶ λειτουργεῖ ἐκ τῶν κειμένων νόμων, καὶ ὅτι ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος καλεῖται διὰ τῆς ψήφου του ν’ ἀναδείξῃ τὴν Κυβέρνησιν κατὰ 4ετίαν, δὲν θὰ μένῃ τοῦ λοιποῦ ἀνοχύρωτος κατὰ πάσης αὐθαιρεσίας τῆς κρατούσης ἀρχῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁσάκις ἤθελε θιγῆ εἰς τὰ συμφέροντά του, νὰ προσφύγῃ εἰς ἓν ἀνώτατον δικαστήριον καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι βεβαίως τῶν καθαρῶς Κυβερνητικῶν πράξεων, ἀλλὰ τῶν πράξεων τῆς διοικήσεως αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀξία προσοχῆς εἶναι ἡ τετάρτη περίπτωσις τῆς ἀκυρωτικῆς ἀγωγῆς ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται κατάχρησις τῆς ἐξουσίας (ἀναγινώσκει). Ἐκρίθη ἐν Γαλλίᾳ ὅτι μία πρᾶξις τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας τῶν Παρισίων, ὁ ὁποῖος ἔχει θέσιν ἀνωτάτου ἐν τῇ διοικήσει δημοσίου λειτουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀπαγορεύσει εἰς τὰ ὀχήματα μιᾶς ὡρισμένης ἑταιρίας νὰ σταθμεύουν εἰς ὡρισμένα μέρη τῆς πόλεως, ὅτι ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι ἀκυρωτέα διὰ τὸν λόγον ὅτι, ἔχει μὲν κατὰ τὸν νόμον ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ ποῦ μποροῦν νὰ σταθμεύουν τὰ ὀχήματα, δὲν ἔχει ὅμως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζῃ ὅτι, εἰς τὴν διάταξιν ὑποβάλλονται μόνον τὰ ὀχήματα ὡρισμένης ἑταιρίας. Εἶναι τοῦτο ἓν παράδειγμα τὸ ὁποῖον σᾶς ἔφερα διὰ νὰ ἴδητε ποίαν ἀξίαν ἔχει ἡ ἀκυρωτικὴ αὐτὴ ἀγωγή. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἄλλαι περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἀσκηθῇ ἡ ἀγωγὴ αὐτὴ ἡ ἀκυρωτική, ἔχουν μεγίστην σημασίαν ὄχι μόνον διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ ἰδίως διὰ τὴν δημιουργίαν συνειδήσεως πολιτικῆς εἰς τὸν πολίτην, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπάρχει πάντοτε δικαστήριον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ δικάσῃ τὸν παρεκτρεπόμενον ὑπουργόν. Ἠξεύρετε τί συμβαίνει πολὺ συχνὰ μὲ τοὺς διαγωνισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἰδίως εἰς τὰς στρατιωτικὰς σχολάς, τώρα δὲ καὶ μὲ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἠξεύρετε πόσον συχνὰ εἶναι τὰ παράπονα ὅτι κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν διαγωνισμῶν παρεβιάσθησαν, εἴτε τύποι καθωρισμένοι ὑπὸ τοῦ νόμου, εἴτε κατ’ οὐσίαν τὸ δίκαιον ἑνὸς ὡρισμένου ὑποψηφίου. Τοῦ λοιποῦ ὁ διαγωνιζόμενος θὰ γνωρίζῃ, ὅτι πέραν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ πέραν τοῦ ὑπουργοῦ, ὑπάρχει ἓν δικαστήριον τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ ἀποδίδῃ τὸ δίκαιον. Αὐτὴ εἶναι μὲ ὀλίγας λέξεις ἡ ἔκτασις τῇ σημασίας τὴν ὁποίαν ἀποδίδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ κατατιθέμενον σήμερον νομοσχέδιον. Κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ ἐξετασθῇ εὐρύτερον ἡ σημασία τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Θὰ παρακαλέσω ὅπως παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν εἰ δυνατὸν, ἀποτελουμένην ἀπὸ μέλη τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, τὰ ὁποῖα μετέσχον εἰς τὴν ἐκπόνησιν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἡ ὁποία εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν. Ἐγένετο πολὺ καλὴ ἐργασία καὶ δὲν πρέπει νὰ στερηθῶμεν τῶν φώτων ἐκείνων. Νὰ προστεθοῦν δὲ εἰς τὴν τοιαύτην ἐπιτροπὴν καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρόεδρος θὰ ἐνόμιζε, ὅτι ἐνδεικνύονται ἢ ἤθελον ζητήσει τοῦτο. Παρακαλῶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μᾶς προσκομίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον τὴν ἔκθεσίν της καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ λάβῃ αἰτίαν νὰ καθυστερήσῃ πολὺ τὴν ἔκθεσίν της, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ταχύτερον ὅπως εἰ δυνατὸν ἀρχίσῃ ἡ λειτουργία τοῦ Συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας ἂν ὄχι τὴν 1 Ἰανουαρίου, τοὐλάχιστον τὸν πρῶτον μῆνα τοῦ ἑπομένου ἔτους.

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπόψε δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ὅπως εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ μερικὰ νομοσχέδια τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται ἡ ταχεῖα ψήφισις.

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλητε ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τινὸς, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, ἀλλ’ ἤθελα προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Γερουσίας, νὰ ὁρίζεται πότε θὰ συζητηθῇ.

§135Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ ψηφίσωμεν μερικὰ πρῶτα καὶ κατόπιν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ Γερουσίας.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἀπριλίου 25 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀκυρώσεως ἀπαιτήσεων κατὰ πολιτῶν ὡς συνεργῶν καὶ συναιτίων ἐπαναστάσεως κατὰ τοῦ πρὸ τοῦ 1920 συνταγματικοῦ καθεστῶτος καὶ καταργήσεως τῶν ἐκ τούτων δικῶν κλπ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καί σύνολον)

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Φεβρουαρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐγκρίσεως δραχμῶν 1.400.000 διὰ τὴν ἀγορὰν πίνακος τοῦ Ἕλληνος ζωγράφου Θεοτοκοπούλου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πληρωμῆς τῷ οἴκῳ Wills and Sons Limited δαπανῶν μελέτης τοῦ λιμένος Πειραιῶς». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5 «περὶ τροποποιήσεως πίνακος τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ τοῦ τυπογραφείου χωροφυλακῆς ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως πρακτικοῦ γεωργικοῦ σχολείου εἰς Ἁγίους Ἀσωμάτους Ἀμαρίου Κρήτης». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετατροπῆς εἰς ὑποχρεωτικὴν τῆς ἑκουσίας φορολογίας τῆς εἰσπραττομένης ἐν Χανίοις ὑπὲρ τοῦ ἀνεγειρομένου φθισιατρείου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν χορήγησιν εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων προσωρινοῦ δανείου μέχρι ποσοῦ 40 ἑκατομμυρίων δραχμῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβιβασμοῦ μεταξὺ δημοσίου καὶ δήμου Χίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10 περὶ συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας, ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη, τὴν 4½ μ. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρᾳ 8.5 μ. μ.)