1927.12.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19Η

ΤΗΣ 12ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1927

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ ἔφεδροι ὑπαξιωματικοί, οἱ παραλειφθέντες ἀπὸ τὰς μονιμοποιήσεις 1924, ὑποβάλλουσι ὑπόμνημα δι’ οὗ διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ μονιμοποίησίν των καὶ παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν νὰ ληφθῇ πρόνοια δι’ αὐτούς. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ἑνώσεως προσωπικοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου ὑποβάλλει ὑπόμνημα πρὸς τὴν Βουλὴν δι’ οὗ παρακαλεῖ ὅπως, λόγῳ τῶν ἑορτῶν, χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς εἷς ἐπὶ πλέον μισθός, ἵνα ἀνταπεξέλθωσιν εἰς τὰς σημερινὰς βιωτικὰς ἀνάγκας. Οἱ συνήγοροι τοῦ κ. Μποδοσάκη Ἀθανασιάδου δι’ ὑπομνήματός των ζητοῦν τὴν ἀντικατάστασιν μελῶν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μέρος ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Φαρσάλων περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου. Γενικὴ Συνέλευσις καπνεργατικῆς Ἑνώσεως ζητεῖ ἀπελευθέρωσιν συλληφθέντων ἐργατῶν. Ἀνάπηροι θυμάτων πολέμου Ἐδέσσης διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ μονοπωλίου λιανικῆς πωλήσεως καπνοῦ. Ὁ Πρόεδρος κοινότητος Πάρου ὑποβάλλει ψήφισμα τῶν κατοίκων αἰτούντων ἵνα ληφθῶσι μέτρα προνοίας ὑπὲρ τῶν πλημμυροπαθῶν. Ἐθνικὴ Ὀργάνωσις «Παῦλος Μελᾶς» Θεσσαλονίκης ἐκφράζει συγχαρητήρια διὰ τὴν δίωξιν κομμουνιστῶν βουλευτῶν. Τὸ Ἐπιμελητήριον Ἡρακλείου διαμαρτύρεται δι’ ἐπιβολὴν δασμοῦ ἐξαγομένου ἐλαίου. Ἐμπορικὸς Σύλλογος Λεβαδείας ἀποδοκιμάζει κωλυσιεργοῦντας βουλευτὰς διὰ ψήφισιν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Ἐπιτροπὴ ἐμπόρων βιομηχάνων Λεβαδείας διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἄρσιν ἐνοικιοστασίου. Ἕνωσις ἰδιοκτητῶν Ἁλμυροῦ διαμαρτύρεται κατὰ ἐπαναφορᾶς ἐνοικιοστασίου. Ἐργάται οἰκοδομῶν διαμαρτύρονται διὰ διάλυσιν ἐργατικῶν Ὀργανώσεων. Ὁ Βουλευτὴς κ. Ε. Βελλιανίτης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διον. Ζαφειροπούλου, πρώην ἀνθυπασπιστοῦ τῆς Χωροφυλακῆς, κατοίκου Κερκύρας. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: 1) περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 16 Σεπτεμβρίου 1926 περὶ συστάσεως συμβουλίου οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν. 2) περὶ ἐπιβολῆς ἐπὶ παντὸς εἰσιτηρίου τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ κινηματογράφων εἰδικοῦ προσθέτου τέλους λεπτῶν 50 ὑπὲρ τῶν ἐν τῇ πόλει ταύτῃ λειτουργούντων Φιλανθρωπικῶν Ἱδρυμάτων καὶ Σωματείων, καὶ 3) περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 26 Αὐγούστου 1927 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης περὶ τῶν ἀσφαλειῶν τῆς ὑπηρεσίας διαφόρων δανείων. Ὁ κ. Α. Μαζαράκης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει νομοσχέδιον «περὶ κηρυκείων δικαιωμάτων». Ὁ κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καταθέτει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐφαρμογῆς διατάξεων τοῦ νόμου 2166 περὶ δημοσίων ἔργων εἰς τὰς καταργηθείσας Γενικὰς Διοικήσεις». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν». Ὁ κ. Σ. Χασιώτης ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων «περὶ διδακτικῶν βιβλίων» καὶ «ἀνασυνθέσεως τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 24 Αὐγούστου 1927 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ ἀσφαλείας τῆς ὑπηρεσίας διαφόρων δανείων». Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 6 Φεβρουαρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2189 τοῦ 1920 περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν κτημάτων, ὡς οὗτος ἔχει τροποποιηθῇ διὰ τῶν νόμων 2926 καὶ 2927 τοῦ 1922». Οἱ κ. κ. Δ. Πετρακάκος καὶ Ἀρ. Βαλαωρίτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διδακτικῶν βιβλίων». Ἡ ἐπὶ τῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ Κατερίνης Νοσοκομείου φυματιώντων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Σανατόριον Ἱερᾶς Μονῆς Πέτρας Ὀλύμπου».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§4Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος θέματος κ. Βουλευτά;

§6Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κοινοβ. Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν δίωξιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σ. Μαξίμου, Γ. Παπανικολάου κτλ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Βουλευτά.

§8Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὅταν πρὸ τριημέρου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διεβίβασε πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὴν αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, ζητοῦντος τὴν ἄδειαν διώξεως τῶν βουλευτῶν κ. Μαξίμου καὶ λοιπῶν μελῶν τοῦ Ἑνιαίου μετώπου, ἔκρινα ὅτι ἦτο σκόπιμον ἡ αἴτησις νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην συνεδριάζουσαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ ἀποδιδομένου εἰς μέλη τοῦ κοινοβουλευτικοῦ σώματος ἀδικήματος. Πρὶν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἵνα ἀποφασίσῃ ἐὰν πρέπῃ νὰ προτείνῃ τὴν δίωξιν ἢ μὴ τῶν βουλευτῶν, κρίνω σκόπιμον νὰ ὑπομνήσω πρὸς τὴν Βουλήν, ποία εἶναι ἡ ἁρμοδιότης καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ὁλομελείᾳ, σχετικῶς μὲ τὰς ὑποβαλλομένας αὐτῇ αἰτήσεις περὶ χορηγήσεως ἀδειῶν πρὸς δίωξιν βουλευτῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος δὲν καταδιώκεται βουλευτὴς διαρκούσης τῆς βουλευτικῆς περιόδου ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς. Τὰ πρότερον ἰσχύοντα Συντάγματα καθιέρουν τὸ ἀκαταδίωκτον διαρκούσης μόνον τῆς Συνόδου, τὸ ἰσχῦον ὅμως νῦν καθιεροῖ τὸ ἀκαταδίωκτον διαρκούσης ὁλοκλήρου τῆς βουλευτικῆς περιόδου. Τὸ ἀκαταδίωκτον τῶν βουλευτῶν, κύριοι, δὲν εἶναι προνόμιον προσωπικὸν τοῦ βουλευτοῦ, δὲν εἶναι τιμὴ ἀποδιδομένη εἰς τοὺς βουλευτάς, ἀλλ’ εἶναι κατοχύρωσις τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ νομοθετικοῦ σώματος ἀπὸ τὰς ἐπεμβάσεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Δὲν εἶναι συνεπῶς τοῦτο δικαίωμα προσωπικὸν τῶν βουλευτῶν· δι’ αὐτὸ καὶ οἱ βουλευταί, καταδιωκόμενοι, δὲν δύνανται, ἐμφανιζόμενοι ἐνώπιον τῆς καταδιωκτικῆς ἀρχῆς, νὰ δηλώσουν ὅτι παραιτοῦνται τοῦ προνομίου αὐτοῦ καὶ ὅτι ἐπιθυμοῦν νὰ συνεχισθῇ ἡ δίωξις. Εἶναι προνόμιον τοῦ σώματος καὶ ὑπὲρ τῆς προνομίας ταύτης ἐνδιαφερόμενοι, κυρίως, θὰ συζητήσωμεν τὰ πράγματα καὶ θὰ ἐξετάσωμεν τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ ὑποβληθοῦν δὲ καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ σώματος. Συνεπῶς οὔτε ἡ Βουλή, οὔτε ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσουν οὔτε ἐὰν ὁ βουλευτής, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ δίωξις, διέπραξε τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον τοῦ ἀποδίδεται, οὔτε ἐὰν παρεγράφη, οὔτε ἐὰν ἐξεδικάσθη, οὔτε ἐὰν ἠμνηστεύθη, διότι ἡ ἔρευνα τούτων εἶναι καθῆκον καὶ δικαίωμα τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ μόνης. Καθῆκον καὶ δικαίωμα ἡ Βουλὴ ἔχει ἕν: νὰ ἐξετάσῃ, μετὰ περισσῆς προσοχῆς, μήπως ἐν τῇ αἰτήσει περὶ ἀδείας διώξεως ἑνὸς μέλους αὐτῆς, ὑποκρύπτεται διάθεσις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας νὰ περιορίσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν βουλευτῶν, μήπως ὑποκρύπτεται διάθεσις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας νὰ διώξῃ βουλευτήν τινα διὰ τὰ φρονήματά του καὶ μόνον. Ταῦτα ἔχουσα ὑπ’ ὄψει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, προκειμένου νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς αἰτήσεως διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν βουλευτῶν τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, ἐξήτασε τὰ ὑποβληθέντα αὐτῇ στοιχεῖα (ὅπως πάντοτε ἔπραξαν καὶ αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ μέχρι σήμερον) μετὰ περισσῆς προσοχῆς, ἀλλὰ προκειμένου περὶ διώξεως μεγάλου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, κατὰ σύμπτωσιν ἀνηκόντων εἰς ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ κόμμα, ἐξήντλησε τὴν προσοχὴν αὐτῆς, ἐμελέτησεν ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὸν ἀνακρίνοντα τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἔχουσα τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐκ τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ κανονισμοῦ, ἐζήτησεν ἐξηγήσεις ἀπὸ τὸ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸν βουλευτὴν κ. Μάξιμον, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ζητεῖται ἡ ἄδεια διώξεως, καὶ μετὰ ἐμπεριστατωμένην συζήτησιν κατέληξεν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ προτείνῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν χορήγησιν τῆς ζητουμένης ἀδείας διώξεως. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί....

§9Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Πόσοι ἐψήφισαν ὑπὲρ καὶ πόσοι κατά;

§10Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν ἔχει σημασίαν, κύριοι, ὁποία ὑπῆρξεν ἡ πλειοψηφία ἐν τῇ ἐπιτροπῇ.

§11Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Διὰ τὸ ἀκριβὲς τοῦ πράγματος, δηλῶ ὅτι ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς διώξεως 9, κατὰ τῆς διώξεως 7 καὶ 2 ἠρνήθησαν ψῆφον.

§12Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶπον, κύριοι, ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν ἡ πλειοψηφία ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, διότι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἁπλῶς συμβουλευτική. Δικαίωμα προτάσεως ἔχει τὸ κυρίαρχον σῶμα, ἡ Βουλή, ἡ ὁλομέλεια αὐτῆς. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἐμνημόνευσα τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη γνώμη. Ἐμνημόνευσα μόνον ὅτι κατὰ πλειονοψηφίαν....

§13Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ὑπάρχει κἂν ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἐλήφθη κατόπιν ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν.

§14Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Συνάδελφε, ἀνεξαρτήτως τούτου καὶ ἄνευ ἀκόμη ἀποφάσεως καὶ γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς, δύναται νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς ἐξετάσεως τῆς αἰτήσεως, ἀφοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ Κανονισμοῦ ἐὰν ἐντὸς 15 ἡμερῶν δὲν ἤθελεν ἀποφασίσει ἡ Ἐπιτροπή, ἐπιλαμβάνεται ταύτης ἡ Βουλή. Συνεπῶς δὲν πρόκειται περὶ ἀποφάσεως ἐπὶ τῆς διαβιβασθείσης αὐτῇ αἰτήσεως, ἀλλὰ περὶ ἁπλῆς γνωμοδοτήσεως, ὥστε νὰ εἶναι σκόπιμον νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν συνεκεντρώθη ἢ ὄχι ἡ πλειονοψηφία, ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης γνώμης.

§15Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει οὔτε πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§16Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὑπάρχει πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ οἱ περισσότεροι τῶν παρόντων ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς μιᾶς γνώμης. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, ἵνα ἐν συνειδήσει ἡ Βουλὴ δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς, ἂν πρέπῃ νὰ διωχθῶσιν οἱ ὑπὸ κατηγορίαν βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ ὅλων ἐκείνων τῶν στοιχείων καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους 1924 συνῆλθεν ἐν Μόσχᾳ παγκόσμιον Κομμουνιστικὸν Συνέδριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαβον μέρος δι’ ἀντιπροσώπων των 55 ἐν ὅλῳ Κομμουνιστικὰ κόμματα τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς, δηλαδὴ ἡ Γʹ Διεθνής. Εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν ἐκεῖνο Συνέδριον μετέσχε καὶ τὸ ἐν Ἑλλάδι Κομμουνιστικὸν κόμμα δι’ ἀντιπροσώπων του, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιελαμβάνετο καὶ ὁ Βουλευτὴς κ. Μάξιμος. Εἰς τὸ συνέδριον ἐκεῖνο τῆς Γʹ Διεθνοῦς ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις τῆς αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης, ἀφοῦ πρῶτον ἐπιδιωχθῇ, ἵνα εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην ἐγκατασταθῇ ἡ δικτατορία τοῦ Προλεταριάτου καὶ ἐξαφανισθῇ ἡ ἐπιβολὴ τῆς Μπουρζουαζίας. Μετὰ τοῦτο ἐπηκολούθησεν ἡ 6η καὶ ἡ 7η Βαλκανικὴ Συνδιάσκεψις, ἡ ὁποία εἶναι ἄγνωστον ποῦ συνεκροτήθη, δὲν προέκυψεν ἐκ τῆς ἀνακρίσεως ἀκόμη. Ὑποτίθεται ἢ μᾶλλον ὑπάρχουν ἐνδείξεις, ὅτι αὕτη συνεκλήθη εἰς τὴν Σόφιαν τῆς Βουλγαρίας. Αὐτὰς τὰς δύο συναντήσεις ἐπηκολούθησε τὸ Συνέδριον τοῦ ἐν Ἑλλάδι Κομμουνιστικοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον συνεκλήθη τὸν Νοέμβριον τοῦ 1924. Μετέσχον εἰς τὸ συνέδριον τοῦτο οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Παπανικολάου, Κωνσταντινίδης καὶ Μάξιμος.

§17Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ψεύδεσθε.

§18Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἰς τὸ Συνέδριον τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος ἐν Ἀθήναις, ἐλήφθη ἀπόφασις, τῆς ὁποίας θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰ ἀποσπάσματα. (Ἀναγιγνώσκει): «Ἐφαρμόζει τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν...». Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ἐλήφθη τὸν Νοέμβριον τοῦ 1924. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, ἐπειδὴ ἐλέχθη καὶ ἐγράφη ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτή, ἡ ὁποία παρέχει, ὡς θὰ σᾶς εἴπω κατωτέρω, πλήρη τὰ στοιχεῖα τοῦ ἀδικήματος τῆς ἐσχάτης προδοσίας, ἀνεξαρτήτως τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως, ἐπειδὴ ἐλέχθη καὶ ἐγράφη ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ὑπήχθη εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν καὶ ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐτερματίσθη, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐπίσης νὰ φέρω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς βεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ ἀνακριτὴς κ. Λαμπρίας, ὁ ὁποῖος διεβεβαίωσε τὴν ἐπιτροπήν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ δὲν ἐδικάσθη, δηλαδὴ ὅτι δὲν ἐλήφθη ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς δικαστικὴ ἀπόφασις, καταδικάζουσα εἴτε ἀπαλλάσσουσα τοὺς κατηγορουμένους.

§19Χ. ΛΑΔΑΣ. 10 χρόνια κατεδικάσθησαν.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ. Κατεδικάσθην εἰς 18 ἐτῶν πρόσκαιρα δεσμὰ καὶ ἀπεφυλακίσθην μετὰ 1½ ἔτος.

§21Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν ἐσταμάτησεν ἡ ἀπόφασις τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἂν ἐσταμάτα εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἐγκατελείφθη αὕτη ἢ ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς θεωρίας, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη εἰς τὴν Γην Διεθνῆ, ἵνα παρασύρῃ τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Μάξιμος ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἵνα παρασύρῃ τὰς Μακεδονικὰς ὀργανώσεις τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Μακεδονίας, ὥστε νὰ δύναται νὰ τὰς μεταχειρισθῇ ἐναντίον τῆς Τσαγκωφικῆς τυραννίας, τῆς ἀσκουμένης ἐν Βουλγαρίᾳ. Τοῦτο ὑπεστήριξεν ὁ κ. Μάξιμος ὁ ὁποῖος ἠρωτήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἂν δέχεται τὸ πρόγραμμα τοῦτο καὶ ὑπεστήριξεν ὅτι τοῦτο ἐξακολουθεῖ ν’ ἀποτελῇ πρόγραμμα καὶ ἀπόφασιν τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἐπὶ σκοπῷ προπαγάνδας, καὶ ὅτι εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ἀπέτυχεν ὁ κομμουνισμός. Ἐκτὸς λοιπὸν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ὑπάρχει καὶ πρόσφατος ἀπόφασις, δημοσιευθεῖσα τὴν 13 Ν)βρίου 1927 εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ριζοσπάστης». (Ἀναγινώσκει).

§22ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ὑπογράφεται ἀπὸ κάτω;

§23Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν ὑπογράφεται κανείς. Τὸ εἴδατε καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, Κε Συνάδελφε, καὶ τὸ ἐδιαβάσατε καὶ σεῖς. Δέν ἠρνήθη ὁ κ. Μάξιμος ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ πρόγραμμα καὶ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος.

§24Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ κατηγορία εἶναι διὰ τὸ ἄλλο ἄρθρον.

§25Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μὴ προσποιεῖσθε τὸν ἀφελῆ. Εἶναι ἡ ἀπόδειξις ὅτι τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα δὲν ἀπέρριψε τὰς ληφθείσας ἀποφάσεις· εἶναι ἡ ἀπόδειξις ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι σταθερὰ ἡ ἀπόφασις τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος, νὰ στερήσῃ τὴν Ἑλλάδα δύο ἐπαρχιῶν, τὰς ὁποίας ἐπότισαν ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τὰ τέκνα τῆς Ἑλλάδος μὲ τὸ αἷμα των. Εἶπον, λοιπόν, ὅτι εἰς τὰ συνέδρια αὐτὰ συμμετέσχον οἱ κ.κ. Παπανικολάου καὶ Σταυρίδης, ἐξ ἐγγράφου δ’ ἐπίσης, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν δικογραφίαν, τοῦ ἀνακριτοῦ κ. Λαμπρία, προκύπτει ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς εἶχεν ἀνατεθῇ εἰς μίαν τριμελῆ ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας μέλος ἦτο καὶ ὁ ἐκ τῶν βουλευτῶν κ. Μάξιμος, ὁ ὁποῖος διεφώνησε μὲ τὰ δύο ἄλλα μέλη. Ἦτο δηλαδὴ ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος τῆς αὐτονομήσεως.

§26Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶναι ψεῦμα αὐτό.

§27Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀνεξαρτήτως τῆς συμμετοχῆς τῶν κ. Βουλευτῶν κατὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος, προκύπτει ἀπὸ τὸ ἔγγραφον...

§28Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Εἶναι ἀνακοινώσεις τοῦ Κου Ἀνακριτοῦ; Ποίας φύσεως εἶναι τὰ ἔγγραφα; Καταθέσεις μαρτύρων; Θὰ ἔπρεπε κ. Συνάδελφε, νὰ κατατοπίσητε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου. Εἴπετε ὅτι αἱ βεβαιώσεις αὗται ἐδόθησαν ἀπὸ τὸν ἀνακριτήν. Προφορικῶς;

§29Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὄχι. Ὁ κ. Ἀνακριτὴς ἐβεβαίωσεν ὅτι εἶναι κατεσχημένον ὁλόκληρον τὸ ἀρχεῖον τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον καταλαμβάνει ἓν ὁλόκληρον δωμάτιον. Ἐκ τοῦ Ἀρχείου τούτου προσεκομίσθησαν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς δύο–τρία ἔγγραφα, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχει καί τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο, ἐκ τοῦ ὁποίου διαπιστοῦται, ὅτι ὁ σύντροφος Κος Μάξιμος, διαφωνῶν πρὸς τοὺς ἄλλους δύο συντρόφους, ἦτο ὑπὲρ τῆς ἀμέσου δράσεως καὶ θέσεως εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος καί τῆς ἀποφάσεως τοῦ συνεδρίου τοῦ Νοεμβρίου 1924.

§30Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὑπάρχει κατατεθειμένον αὐτό;

§31Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀνελήφθη ὑπὸ τοῦ ἀνακριτοῦ.

§32Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Προσήχθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν;

§33Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μάλιστα, προσήχθη.

§34Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Τὸ ἔχετε μαζύ σας;

§35Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ ἀνέλαβε, σᾶς εἶπα, ὁ κ. Ἀνακριτής.

§36Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργός Δικαιοσύνης). Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δικαστήριον, ὥστε νὰ ζητῇ....

§37Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀσφαλῶς θὰ τὸ κρίνῃ τὸ Δικαστήριον, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 5) τοῦ Κανονισμοῦ ἡ ἐπιτροπή, καί, συνεπῶς, ἡ Βουλή, ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ὡρισμένα ἔγγραφα, τῶν ὁποίων νὰ λάβῃ γνῶσιν, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ περὶ διώξεως ἢ μή. Κατὰ συνέπειαν, ἵνα μὴ βραδύνῃ ἡ Ἐπιτροπή, ἐν ἀναμονῇ ὅλων τῶν ἐγγράφων, εἰς τὴν ἀπόφασίν της, ἐκρίθη σκόπιμον, ὡς ἀρχόμενος τοῦ λόγου εἶπον, νὰ κληθῇ ὁ τῆς ὑποθέσεως ἀνακριτὴς καὶ δώσῃ πάσας τὰς ἀναγκαιούσας πληροφορίας, ὡς καὶ ἐγένετο.

§38Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ ἔγγραφα κατὰ τὴν γνώμην μου.

§39Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐκτὸς τῶν βουλευτῶν, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα, διὰ τὸν βουλευτὴν κ. Σταυρίδην διαπιστοῦται ἀπὸ τὸ ἔγγραφον τοῦ ἀνακριτοῦ, ὅτι ὑπῆρξεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἀποφάσεως, τῆς ληφθείσης κατὰ τὸν Νοέμβριον 1924. Σχετικῶς μὲ τοὺς ἄλλους βουλευτάς, διαπιστοῦται ὅτι ἡγοῦντο τῆς κινήσεως, ὅτι ἀποτελοῦν εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τὰς ὑποεπιτροπὰς τοῦ κόμματος, ὅτι ἔχουσι τὴν «θέσιν τὴν καθοριζομένην ἀπὸ τρία ἀναρχικὰ στοιχεῖα» τῆς ὁποίας τὴν ἔννοιαν οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ ἔμαθε, οὔτε ἡ ἀνάκρισις, ὁ δὲ κ. Μάξιμος ἐρωτηθεὶς τί σημαίνει τοῦτο, δὲν ἠθέλησε νὰ πληροφορήσῃ τὴν Ἐπιτροπήν. Κύριοι, αὐτὰ ἐλέχθησαν διὰ εἶναι ἐν συνειδήσει ἡ Βουλὴ καὶ ἰδίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι νομικοί. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω, ὅτι τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἀποδίδεται εἰς τοὺς συναδέλφους τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, εἶναι τὸ ἀδίκημα τῆς συνωμοσίας δι’ ἐσχάτην προδοσίαν, δηλαδὴ πρόκειται περὶ ἀδικήματος ἀπολύτως τυπικοῦ, δὲν χρήζει δηλαδὴ νὰ γίνῃ ἔναρξις ἐκτελέσεως διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀδίκημα, ἀλλ’ ἀρκεῖ μόνον ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀπόφασις. Ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη τὸν Νοέμβριον τοῦ 1924, τὸ δημοσιευόμενον δὲ εἰς τὰς ἐφημερίδας τοῦ Νοεμβρίου 1927, ἀποδεικνύει ὅτι ἐξακολουθεῖ ὑπάρχουσα ἡ ἀπόφασις αὐτή. Ἠρευνήθη ἐπίσης ἐπισταμένως μήπως ἡ γενομένη δίωξις προεκλήθη μὲ τὸν σκοπὸν τῆς καταπιέσεως ἑνὸς πολιτικοῦ κόμματος. Πρὸς τοῦτο ἐζήτησεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν ἀνακριτὴν τὴν πληροφορίαν, κατὰ τίνα τρόπον ἐπελήφθη ἡ Δικαστικὴ ἐξουσία τῆς διώξεως καὶ διεπιστώθη ἀπὸ τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἀνακριτοῦ, ὅτι ἡ Δικαστικὴ ἐξουσία ἐπελήφθη ταύτης αὐτεπαγγέλτως, λαβοῦσα γνῶσιν τῆς δικογραφίας ἐκ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα περιείχοντο εἰς αὐτὴν ἐκ τοῦ κατεσχημένου ἀρχείου τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑποδείξεως πρὸς αὐτὴν ἔξωθεν—καὶ δὴ ἀπὸ μέρους τῆς Ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἤτοι τῆς Κυβερνήσεως. Κατόπιν τούτων καὶ ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ πολιτικῆς διώξεως, οὔτε περὶ τάσεως τῆς Κυβερνήσεως ὅπως διώξῃ ἓν κόμμα, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐγνωμάτευσεν ὑπὲρ τῆς χορηγήσεως τῆς ἀδείας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται ἡ Βουλή. Ἡ Βουλὴ ἐνδιαφέρεται περὶ τούτου: εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀνθέξουν εἰς τὸ βάρος μιᾶς τόσον βαρείας καὶ σκληρᾶς κατηγορίας, ὅπως εἶναι ἡ κατηγορία τῆς ἐσχάτης προδοσίας, εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀρνηθῇ νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς Ἕλληνας βουλευτάς, ἵνα, ἐμφανιζόμενοι ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων δικαστῶν τῆς πατρίδος των, ἀποκρούσωσι μίαν τόσον βδελυρὰν δι’ Ἕλληνα κατηγορίαν καὶ διακηρύξωσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν Ἕλληνες βουλευταί, ἔστω καὶ Κομμουνισταί, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχωσιν ὡς πρόγραμμα τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, ἐπαρχιῶν ἀπολύτως ἑλληνικῶν, ἑλληνικωτέρων παντὸς ἄλλου τμήματος τῆς Χώρας, ἤτοι νὰ ἔχωσιν ὡς πρόγραμμα, τὸ πρόγραμμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀντίθετα πρὸς τοὺς Ἕλληνας τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης συμφέροντα; (Χειροκροτήματα).

§40Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον τοῦ ἀνακριτοῦ, κ. Πρόεδρε.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἔγγραφον). Ὁ κ. Μπαμπᾶκος.

§42Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Αἱ παρατεταγμέναι αὐταὶ κάλπαι, κύριοι Βουλευταί, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐξέλθῃ μετ’ ὀλίγον ἡ δίωξις ἑνὸς ὁλοκλήρου κόμματος, ἀναγνωρισθέντος ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἐμφανίζουσι τὸ ζήτημα ὡς ἐξαιρετικῶς σοβαρὸν καὶ λεπτόν, ὡς ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετασθῇ ἐν περιβάλλοντι ἀντικειμενικότητος καὶ ἐν ψυχραιμίᾳ. Εἰσηγούμενος τὰς γνώμας τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, διὰ βραχέων, νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἤγαγον τὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης περὶ τῆς μὴ παροχῆς τῆς ἀδείας τῆς αἰτουμένης διώξεως. Ἡ πρᾶξις ἡ κατηγορουμένη, κύριοι Βουλευταί, ἔγκειται ἐν ἰδέᾳ τινί, διατυπωθείσῃ ἐν προκηρύξει τοῦ κόμματος τοῦ Κομμουνιστικοῦ τοῦ ἔτους 1924.

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐν ἀποφάσει.

§44Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐν ἀποφάσει, ἥτις ἀπόφασις περιέχει τὴν ἰδέαν τῆς αὐτονομήσεως τῆς ὅλης Μακεδονικῆς Χώρας. Ἡ ὑπόθεσις ἤχθη ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης τῆς Στρατιωτικῆς, ἥτις ἐχαρακτήρισε τὴν διακηρυχθεῖσαν ἀπόφασιν, ὡς ἀποτελοῦσαν πρᾶξιν συνωμοσίας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀδικημάτων ἐσχάτης προδοσίας. Ἡ ὑπόθεσις κατὰ τῶν κατηγορουμένων βουλευτῶν καὶ ἐνίων ἄλλων προσώπων, ἤχθη ἐνώπιον τῶν Στρατοδικείων καὶ τὸ μὲν Στρατοδικεῖον τῆς Θεσσαλονίκης κατεδίκασε τινὰς τούτων, τὸ δὲ Στρατοδικεῖον Ἀθηνῶν ἐματαίωσε δὶς τὴν δίκην— καὶ τὴν ἐματαίωσεν ἐπὶ τοῦ καθεστῶτος τοῦ Παγκάλου.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τρίς.

§46Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἴσως τρίς, ἐπὶ καθεστῶτος, λέγω, πολεμήσαντος, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, τὴν κομμουνιστικὴν κίνησιν, καθεστῶτος ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἐπιζητήσαντος, καθ’ ἅ ἐλέχθη τότε εἰς τὰ παρασκήνια καὶ ἐξηκριβώθη ὡς ἀσφαλές, τὸν τυφεκισμὸν δύο ἐκ τῶν κατηγορηθέντων τότε καὶ ὅστις ἐματαιώθη δίς, ἢ τρίς, ὡς γνωρίζει ὁ διακόψας με συνάδελφος, προφανῶς, διότι δὲν κατωρθώθη νὰ ἐξευρεθῶσιν ὑπὸ τῶν δικαζόντων τὰ στοιχεῖα ἀδικήματος κολαζομένου ὑπὸ τοῦ Νόμου, ἀλλ’ εὑρέθησαν ἁπλῶς στοιχεῖα ἰδέας τινὸς πολιτικῆς ἐπεξηγηθείσης ὑπὸ τῶν κατηγορουμένων τότε σαφῶς, καθ’ ἅπερ ἐπίσης κατ’ αὐτὰς ἐπεξηγήθη ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, κατὰ τὴν εἰσήγησιν τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ ἡγέτου τοῦ κόμματος κ. Μαξίμου. Αἱ ἐξηγήσεις αἵτινες ἐδόθησαν τότε τὴν ὑστάτην ὥραν, .... (Διακοπαί, θόρυβος). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἐκφράζων ἰδέας ἀντιτιθεμένας εἰς τὰ συναισθήματα τοῦ συνόλου, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀκούεται ἀπαθῶς. Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψει μου, ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, τὴν ὁποίαν φαντάζομαι καὶ πιστεύω ὡς σκεπτομένην κατὰ τρόπον ἀνώτερον, εἶπον ὅτι τὸ θέμα τῆς διώξεως 10 βουλευτῶν εἶναι ἀπὸ τὰ θέματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κρίνονται ἐν περιβάλλοντι τελείως ἀντικειμενικῷ, ἀκριβῶς χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἱερότητος τοῦ χώρου τούτου. (Χειροκροτήματα). Ἐπαναλαμβάνω καὶ λέγω ὅτι αἱ ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν καὶ τότε, ἐπὶ τοῦ καθεστῶτος τοῦ ἐπιζητήσαντος διὰ θέαμα τὴν κεφαλὴν τῶν κατηγορουμένων ἐπὶ πίνακι καὶ προχθὲς ἔτι ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, αἱ ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, εἶναι ὅτι δὲν πρόκειται, τοὐλάχιστον δὲν ἀπέβλεψαν οἱ κατηγορούμενοι, ὡς ἰσχυρίζονται καὶ δοξάζουσι, περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ὅρου αὐτονόμησις, ὡς ἐννοεῖται εἰς τὸ Διεθνὲς Δίκαιον, περὶ ἀποχωρισμοῦ δηλ. τῆς Μακεδονίας τῆς Ἑλληνικῆς, ἀλλ’ ὅτι ἀπεῖδον εἰς ἰδέαν πολὺ εὐρυτέραν, ἀποτελοῦσαν τὸ πρόγραμμα παντὸς Κομμουνιστικοῦ κόμματος πάσης χώρας, ἀπεῖδον δηλ. εἰς τὴν ἰδέαν τῆς σοβιετοποιήσεως.

§47Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Σεῖς τὸ λέγετε αὐτὸ ἢ ἐκεῖνοι;

§48Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐπαναλαμβάνω τὶ ἐλέχθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν σκέψεων αὐτῶν ἡ πλειονοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἤχθη εἰς τὴν γνώμην, τοῦ νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς διώξεως. Ἰσχυρίσθησαν, λοιπόν, ὅτι ἀπεῖδον εἰς τὴν ἰδέαν τῆς σοβιετοποιήσεως ὁλοκλήρου τῆς Βαλκανικῆς χώρας, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Μακεδονία θὰ συνέπραττεν ὡς αὐτόνομος Σοβιετικὴ Δημοκρατία, ἀποτελοῦσα μετὰ τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν χωρῶν ὁμοσπονδίαν πολιτειῶν. Τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀκούομεν καθ’ ἑκάστην, δηλ. ἡ σοβιετοποίησις τῆς Βαλκανικῆς, ἐγκλείεται εἰς τὸ κομμουνιστικὸν πρόγραμμα, γνωστὸν ἀνὰ τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν καὶ ἀνεκτὸν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας. Τὸ κομμουνιστικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον διαλαλεῖται ἀφ’ ἧς ὁ κομμουνισμὸς ἐπετράπη νὰ ἀναπτύσσεται ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ τὴν σκέπην τῶν νόμων, εἶναι πρόγραμμα γνωστὸν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς πολιτείας, ἀνεκτὸν παρ’ αὐτῆς, πρόγραμμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου παρ’ εὐαρίθμων ἑλλήνων πολιτῶν ἀνεδείχθησαν οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι παρακάθηνται ἐδῶ καὶ τῶν ὁποίων ἡ δίωξις ἐπιζητεῖται (θόρυβος). Ὅπως δήποτε, κύριοι συνάδελφοι, πρόκειται περὶ μιᾶς ἰδέας ἡ ὁποία ἐνσωματεῖ τὸ ὅλον κομμουνιστικὸν πρόγραμμα κατὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις, πρόγραμμα γνωστὸν ἐκ τῶν προτέρων. Ἐνταῦθα δὲ κεῖται τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔχῃ ἡ Βουλὴ τὸ θάρρος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἢ εἶναι δηλαδὴ ὁ κομμουνισμός, ὡς ἰδέα καὶ ὡς πρόγραμμα πολιτικόν, κἄτι τι εὑρισκόμενον ἔξω τῶν κειμένων νόμων, ὁπότε θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ ἡ παρεμπόδισις τῆς ἀναπτύξεως τῶν γνωμῶν αὐτοῦ καὶ ἡ διάλυσις τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ἢ δὲν εἶναι κἄτι τι ἐκτὸς τῶν νόμων, ἀλλ’ εἶναι ἐντὸς τῶν νόμων, ὁπότε δὲν δύναται ἡ πολιτεία, ἀντιφάσκουσα πρὸς ἑαυτήν, συλλαμβάνουσα ἰδέας τινὰς σποράδην ἐκ τοῦ ὅλου προγράμματος, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὴν θεωρεῖ ἀνεκτὸν καὶ ἐλευθέρως ἀναπτυσσόμενον, νὰ θεωρῇ τὰς ἰδέας ταύτας ὡς ἀδίκημα ποινικῶς κολάσιμον, οἱανδήποτε ἀντίθεσιν καὶ ἂν ἔχῃ πρὸς τὰς ἰδέας αὐτάς, οἱανδήποτε δυσφορίαν δικαιολογημένην καὶ ἂν αἱ ἰδέαι αὗται προκαλοῦσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πᾶσα ὑγιὴς καὶ ἀνωτέρα ἀντίληψις δὲν δύναται νὰ ὑπαναχωρήσῃ. Ἀλλ’ ἆράγε—ἐξεταστέον δευτερευόντως—εἶναι πραγματικῶς ἡ ἰδέα ἡ κατηγορουμένη, ἀδίκημα ποινικῶς κολάσιμον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου; (Διακοπαί). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας καὶ ἄρτι ἀγορεύσας ἐπὶ τοῦ θέματος, δὲν ἔτυχε καμμιᾶς διακοπῆς Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον, καὶ ὅστις νομίζει ὅτι ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἀντικρούσῃ τὴν ἀναπτυσσομένην ἐπιχειρηματολογίαν, εἶναι εἰς ἐμὲ εὐχάριστον νὰ τὸν ἀκούσω, πλὴν καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἀκουσθῶ ἄνευ διακοπῶν, διότι αἱ διακοπαί, ἐν ἐξάψει μάλιστα γεγόμεναι, δὲν προάγουν τὰς συζητήσεις, οὐδὲ συντελοῦν εἰς τὴν λῆψιν ἠρέμων καὶ μεμετρημένων ἀποφάσεων. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας, ἄρτι ἀγορεύσας, ἀπεφάνθη ὅτι, εἶναι ἀρκετὴ ἡ ἀπόφασις διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀδικήματος αὐτοῦ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ διαπρεπὴς νομομαθής, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονῇ ὅτι, σὺν τῇ ἀποφάσει, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀδίκημα συνωμοσίας, ἀπαιτεῖται καὶ ἡ ὕπαρξις ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ δὴ κατὰ τὴν στιγμὴν τὴν κριτέαν, τῶν μέσων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα, καθ’ ἑαυτά, εἶναι ἱκανὰ διὰ νὰ φέρωσιν εἰς περαίωσιν τὸν σκοπόν. Αὐτῶν τῶν μέσων τὴν ὕπαρξιν, ἀμέσως ἀπαιτουμένην ὡς στοιχεῖον τοῦ ἀδικήματος, δὲν κατώρθωσε νὰ ἐμφανίσῃ ὁ παραστὰς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀνακριτής, ὅταν τῷ ἀπευθύνθῃ εἰδικὸν περὶ τούτου ἐρώτημα. Ἐὰν οὕτω πως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, ἐὰν δηλ. δὲν κατώρθωσε νὰ ἀπαντήσῃ καταφατικῶς εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα ὁ κ. ἀνακριτής, ὡς πρὸς τὴν ὕπαρξιν τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα συνιστῶσι τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀδικήματος τῆς συνωμοσίας, ἔχει τις τὸ δικαίωμα νὰ σκέπτεται καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πράξεως κολαζομένης ὡς ἀδίκημα, ἀλλ’ ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἰδέας ἀξίας διὰ τοὺς μὴ ἀσπαζομένους αὐτὴν πάσης ἐπικρίσεως, οὐχὶ δὲ περὶ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, διὰ νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν δίωξιν τῶν κατηγορουμένων, τῶν ὁποίων αἱ γνῶμαι δὲν τυγχάνουσιν εἰς ἡμᾶς ἀρεσταί.

§49Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ὑπομνήσω ὅτι, ὁ κ. ἀνακριτής, ἐρωτηθεὶς καὶ ἀπὸ τὸν κ. Καμπάνην καὶ ἀπὸ τὸν κ. Σωτηριάδην, ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ ὀργάνωσις τοῦ Κόμματος τοῦ Κομμουνιστικοῦ, ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἶναι τοιαύτη, ὥστε εἶναι δυνατὴ ἐν παντὶ ἡ πραγμάτωσις τοῦ σκοποῦ;

§50Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀλλοίμονον ἐὰν ἐξαρτῶμεν ἐκ τούτου τὴν μὴ πραγμάτωσιν τοῦ σκοποῦ. Ἡ πραγμάτωσις τοῦ σκοποῦ εἶναι ἀδύνατος, διότι ὁ σκοπὸς εἶναι ἀσυμπαθής, διότι ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἶναι ξένος πρὸς τὰς ψυχὰς καὶ τὰς καρδίας τῆς ὁλότητος τῶν πανελλήνων. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ματαιοῖ τὸν σκοπόν, αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ προπύργιον κατὰ πάσης ὑπονομεύσεως καὶ κατὰ πάσης ἀνατροπῆς.

§51Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Πρόκειται νὰ δικάσωμεν ἐδῶ;

§52Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, κύριοι, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ ἀδικήματος, πρόκειται περὶ ἐκφράσεως πολιτικῆς ἰδέας, τὸ δὲ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τίθεται κατὰ τρόπον ὠμόν. Ἐὰν ἡ Πολιτεία, ἐὰν ἡ ἀντιπροσωπεία ἢ Ἐθνικὴ ἔχῃ τὴν γνώμην ὅτι ὁ κομμουνισμὸς ὡς πρόγραμμα, ὡς ὀργάνωσις, ἔχει ἀνάγκην καταπολεμήσεως μέχρις ἐκριζώσεως πάσης σχετικῆς ἰδέας, ἂς ἔχῃ τὴν δύναμιν καὶ τὸ θάρρος νὰ θέσῃ αὐτὸν ἐκτὸς νόμου. Τοῦτο θὰ ἦτο μία πρᾶξις θαρραλέα, μία πρᾶξις τὴν ὁποίαν θὰ ἠδυνάμεθα ἐνδεχομένως νὰ συζητήσωμεν. Ἀπὸ τὸ ἓν μέρος ὅμως νὰ θεωρῇ αὐτὸν ἐντὸς τῶν νόμων πολιτευόμενον, ἀπὸ τὸ ἄλλο δὲ μέρος νὰ δράττηται ὡρισμένων αὐτοῦ προγραμματικῶν ἀρχῶν, διὰ νὰ θεωρῇ ταύτας ὡς ἀδικήματα, αὐτὸ εἶναι, κατὰ τὴν ἰδικήν μας, τοὐλάχιστον, γνώμην, πρᾶξις ἀνακόλουθος, ἐπὶ πλέον πρᾶξις ὄχι γενναία. (Θόρυβος). Ἡ εἰσήγησις τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν μειονοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἀρέσκῃ, τοὐναντίον δὲ δὲν διαφεύγει τὴν ἀντίληψιν ἁπάντων ἡμῶν, ἡ δυσφορία τὴν ὁποίαν προξενεῖ εἰς τὸ μέγα μέρος τοῦ κοινοβουλίου. Ἀλλ’ ἀξίαν διὰ μίαν γνώμην ἔχει ἡ ὀρθότης καὶ ὄχι ἡ πρὸς αὐτὴν συμπάθεια ἢ ἀντιπάθεια. Διότι ὑπάρχουσι, κύριοι βουλευταί, πολλῶν εἰδῶν ἰδεώδη· ἰδεώδη ὑγιᾶ, ἰδεώδη ἐσφαλμένα. Ἐὰν ἡμεῖς ὑποστηρίζωμεν τὴν γνώμην ταύτην, τὴν ὑποστηρίζομεν ἀσχέτως πρὸς τὰς προσωπικὰς ἡμῶν ἰδέας, ἀσχέτως πρὸς τὸν ἐθνικὸν παλμὸν τοῦ ὁποίου τὴν δόνησιν αἰσθανόμεθα, ἀσχέτως πρὸς τὴν πίστιν πρὸς τὰ μεγάλα ἰδεώδη τῆς φυλῆς. Τὴν ὑποστηρίζομεν ἁπλῶς ὡς γνώμην ὀρθήν, ψυχραίμως σχηματισθεῖσαν καὶ ἐμπρέπουσαν. Ὑπάρχουν, ἐπαναλαμβάνω, πολλῶν εἰδῶν ἰδεώδη, ὑπάρχουν ἰδεώδη τῶν πολλῶν, ὑπάρχουν ἰδεώδη τῶν ὀλίγων. Διὰ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦν νὰ ἀνήκουν εἰς ἀνώτερον κύκλον, διὰ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι σκεπτόμενοι αἰωροῦνται εἰς ὑψηλότερα ἐπίπεδα, διὰ τοὺς ἄνδρας τοὺς πολιτικοὺς ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἰδεώδη. Τὸ νὰ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ σχηματίζουν γνώμας καὶ νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις δικαίας, ἔστω καὶ ἂν αἱ ἀποφάσεις αὗται εἶναι ἀσυμπαθεῖς εἰς τὸν συναισθηματικὸν αὐτῶν κόσμον.

§53Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας.

§54Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν σέβομαι ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην. Πᾶς ὅστις, κύριοι βουλευταί, δύναται ἄνευ προκαταλήψεως, ἐκ τῶν ἰδίων του ἰδεῶν, ἀπομονῶν τὸ θέμα τὸ ὑπὸ κρίσιν καὶ διαχωρίζον αὐτὸ ἀπὸ τοῦ ὅλου κομμουνιστικοῦ ζητήματος, πᾶς ὅστις δύναται νὰ γνωματεύσῃ χάριν λόγων δικαίου, καὶ ἐκ λόγων εἰσέτι ἀφορώντων τὸ συμφέρον τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον ἀκόμη, αὐτὸ τοῦτο, τοῦ συγχρόνου καθεστῶτος, οὗτος, νομίζομεν, ὅτι ἔχει τὴν δύναμιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐξυμνήσαμεν. (Χειροκροτήματα).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεολογίτης.

§56ΑΥΓ. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Μετὰ μεγάλης προσοχῆς, κύριοι συνάδελφοι, ἤκουσα τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας καὶ μετὰ μεγαλειτέρας, ὁμολογῶ, ἤκουσα τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειονοψηφίας. Εἶμαι Μακεδών, κατάγομαι ἀπὸ τὰ μέρη ὅπου ὀργιάζει τὸ ἀναρχικὸν πνεῦμα. Παρηκολούθησα ἀπὸ τῆς νεαρᾶς μου ἡλικίας τὰς ἐργασίας τὰς ἀνατρεπτικάς, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται ἐκεῖ καὶ εὑρίσκουν ἠχὼ μέσα εἰς τὰ βάσανα καὶ τὴν δυστυχίαν τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ. Παρηκολούθησα, λέγω, μετὰ μεγάλης προσοχῆς καὶ ἐπιπλέον παρηκολούθησα, μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου, τὴν ἐργασίαν ἥτις συντελεῖται ἐκεῖ κάτω, εἰς τὰ Μακεδονικὰ ἐδάφη—καὶ ἐμόρφωσα γνώμην. Δὲν φαντάζομαι, δὲν πιστεύω, ὅτι ἀνήκω εἰς συγκρότημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης. Δὲν ἀνήκω οὔτε εἰς τοὺς ἄκρους ἐκείνους ἀριστερούς, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦν τὰ πάντα νὰ συγχωροῦν καὶ νὰ ἀφίνουν τὸ Κράτος ἐκτεθειμένον, νὰ ἀφίνουν τὸ κράτος ἄνευ ἀμύνης. Ἀνήκω εἰς κόμμα καὶ ἀνήκω εἰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι ἀγωνίζονται διὰ τὴν ἐλευθερίαν. Εἰργάσθην καὶ ἐγὼ διὰ τὴν ἐλευθερίαν, καὶ διὰ τοῦτο κρίνω ἐπάναγκες νὰ ἐμφανισθῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς διώξεως τῶν βουλευτῶν τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου. Αἱ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ὁ κ. συνάδελφος ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι, ὡς ἰδέαι, πολὺ ὡραῖαι. Ἀλλὰ εἶναι θεωρίαι ξέναι πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἰδεώδη. Τὸ Κοινοβούλιον ἐκ παραδόσεως—καὶ τῶν παραδόσεων τοῦ Κοινοβουλίου αὐτοῦ ἐξακολουθοῦμεν τὴν συνέχισιν, διότι αἱ παραδόσεις αὗται κατὰ τὸ διάστημα, τὸ πρὸ ὀλίγου παρελθόν, παρεβιάσθησαν —τὸ ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ἐκ παραδόσεως ἠκολούθησε μίαν ἀρχήν, ἣν δέον νὰ σεβασθῶμεν. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη καλεῖ τοὺς βουλευτὰς τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου νὰ ἀπολογηθοῦν ἐπὶ μιᾶς βαρυτάτης κατηγορίας, ἐπὶ τῆς κατηγορίας, ἥτις πλανᾶται ὑπὲρ αὐτοὺς καὶ τοὺς παρακολουθεῖ ὡς σκιὰ πάντοτε, ἐπὶ τῆς κατηγορίας τῆς αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας. Ὑποστηρίζω, ὅτι πρὸς αὐτὸ τὸ συμφέρον τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Ἑλλάδα μόνον ἀλλ’ εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ἐὰν τοῦτο τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα αἰσθάνεται ἑαυτὸ ἀπηλλαγμένον τῆς βαρυτάτης κατηγορίας, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ παρακαλέσῃ τοὺς κ. βουλευτὰς νὰ ἄρωσι τὴν ἀσυλίαν των, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν ἑλλην. Δικαιοσύνην νὰ διαφωτίσῃ τὴν θέσιν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὑπῆρξε παράδοσις ἀπὸ τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἑλληνικοῦ κοινοβουλίου, ὁσάκις ἐζητήθη δίωξις βουλευτοῦ ἀπὸ τὴν Εἰσαγγελίαν—ἐγὼ αὐτὸ τοὐλάχιστον ἐνθυμοῦμαι κατὰ τὸ διάστημα πολὺ ὀλίγων ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα εὑρίσκομαι ἐνταῦθα—ὁσάκις ἐζητήθη ἡ δίωξις, οἱ βουλευταὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ τοὺς ἄρῃ τὴν ἀσυλίαν, ἵνα, ἐμφανιζόμενοι ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, λογοδοτήσωσι. Διότι ὑπῆρχε καὶ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ βουλευταὶ ὠχυροῦντο ὄπισθεν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἀσυλίας, ἵνα παραβιάσωσι τοὺς νόμους, νὰ τοὺς παραβιάσωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐτάχθησαν διὰ νὰ προστατεύσωσιν ἀκριβῶς τοὺς νόμους. Καὶ ἤρχοντο οἱ βουλευταὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐξελιπάρουν τὴν Βουλὴν καὶ ὠχυροῦντο ὄπισθεν τῆς ἀσυλίας ἵνα μὴ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης. Τοῦτο ἦτο κατὰ τοῦ κύρους τοῦ ἑλληνικοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἦτο κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐλευθερίας. Καὶ ἂν ἀκόμη νομίζουν, ὅτι κατηγοροῦνται ἀδίκως, ὀφείλουσι νὰ μὴ στηριχθῶσιν ὄπισθεν τῆς ἀσυλίας, διότι θὰ τοὺς βαρύνῃ ἡ κατηγορία καὶ ἡ ἐνοχὴ πάντοτε. Δὲν θὰ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔδιδον καταδικαστικὴν ψῆφον, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καταδιωχθοῦν ὡς κομμουνισταί. Ὁ καθεὶς εἶναι ἐλεύθερος. Ὁ καθεὶς εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἔχῃ τὰς ἰδέας του, ἐφόσον δὲν θίγει τὰς ἰδέας τῶν ἄλλων, ὑπὸ τὸν ἑλληνικὸν οὐρανὸν μάλιστα, ὅπου ἐγεννήθησαν αἱ ἰδέαι, ὀφείλουν νὰ εἶναι ἐλεύθεραι καὶ ἕκαστος νὰ προπαγανδίζῃ αὐτάς. Ὁ κομμουνισμὸς δὲν ἐμφανίζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ εἰς ὅλον τὸν κόσμον καὶ προπαγανδίζει τὰς ἰδέας του. Τὸ κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, ὅταν στρέφωνται κατὰ τῶν νόμων, νὰ πατάξῃ αὐτάς, νὰ ἀμυνθῇ. Πέραν τούτου δὲν δύναται νὰ πράξῃ τι. Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἔδιδον ψῆφον νὰ διωχθοῦν οἱ συνάδελφοι τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, ἐὰν ἐπρόκειτο διὰ μόνον τὰς ἀρχάς των νὰ διωχθοῦν. Ἀλλ’ ὑπάρχει κατηγορία, ὅτι ἐργάζονται διὰ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας καὶ Θρᾴκης. Τὴν γνωρίζομεν τὴν ἱστορίαν αὐτήν. Εἶναι ἡ ἱστορία τῶν κομιτατζήδων, τῶν ἐχθρῶν μας, εἶναι ἡ ἱστορία τῶν ἀγώνων τῆς Μακεδονικῆς ἐποποιΐας μὲ τὴν ὁποίαν ἐζήσαμεν καὶ ἐγαλουχήθημεν, εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος. Μᾶς ἐπολέμα τότε ἡ Τουρκία καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ἔσπευδον, ἵνα προσφέρωσι ἑαυτοὺς ὁλοκαύτωμα εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ λυτρωμοῦ, ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρέμεναν ἐκεῖ ὡς κατακτηταί. (Χειροκροτήματα). Καὶ οἱ αὐτονομισταὶ ἐσαρώθησαν. Ἦλθεν καὶ ἡ ἄλλη ἡμέρα τῆς μεγάλης Νεοελληνικῆς τραγῳδίας, ἡ ὁποία κύματα ὁλόκληρα προσφύγων ἀδελφῶν μας ἔφερεν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Καὶ ἡ Μακεδονία, διὰ τὴν ὁποίαν τόση συζήτησις ἐγένετο ἄλλοτε, ἡ Μακεδονία ἐξεκαθαρίσθη καὶ ἐξεπλύθη ἀπὸ κάθε ἄγος κατακτητοῦ, ἀπὸ κάθε βάρβαρον, ὁ ὁποῖος τὴν κατεπάτα. Ἐνομίσαμεν ἡμεῖς ὅτι ἐτελείωσεν ἡ ἱστορία αὐτὴ καὶ ὅτι οἱ πληθυσμοὶ θ’ ἀφίνοντο ἥσυχοι νὰ ζήσουν μέσα εἰς τὰ ἕλη, δυστυχῶς, νὰ ζήσουν μέσα εἰς τοὺς κάμπους καὶ τὰς πεδιάδας τὰς Μακεδονικάς, ἀλλὰ μᾶς παρηκολούθει πάντοτε τὸ παρατηρητήριον τῆς Θεσσαλονίκης, μᾶς παρηκολούθουν πάντοτε οἱ αὐτονομισταί, εἴτε ἀπὸ τὴν Βιέννην, εἴτε ἀπὸ τὴν Σόφιαν, εἴτε ἀπὸ τοὺς Παρισίους, εἴτε στρατολογοῦντες διαφόρους βουλγαροφίλους ἐθελοντὰς διανοουμένους διὰ νὰ ἀνακινοῦν τὸ Μακεδονικὸν ζήτημα. Καὶ εὑρισκόμεθα μετὰ πάροδον τόσων ἐτῶν, Μακεδόνες ἡμεῖς, εἰς τὴν Βουλήν, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτῆς νὰ ἐξακριβώσωμεν τί ἀπόφασιν ἔλαβε τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἰς τὴν Σόφιαν ἢ δὲν ἠξεύρω ποῦ ἀλλοῦ, διὰ τὴν αὐτονόμησιν, ἢ νὰ ἀναγινώσκωμεν κάθε πρωΐ τὰς ἀποφάσεις τῶν διαφόρων συνεδρίων τῶν βιαστικῶν κοινωνιολόγων, οἱ ὁποῖοι στενοχωροῦνται διὰ τὰς πιέσεις, τὰς ὁποίας ὑφίστανται τάχα αἱ ξέναι μειονότητες. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι ἐξυπηρετικὴ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ γίνεται πάντοτε λόγος, νὰ δημιουργοῦν τὰ ζητήματα αὐτὰ εἴτε διὰ τῶν ἐφημερίδων, εἴτε διὰ παντὸς ἄλλου μέσου. Διότι, ἄλλως, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ γίνεται συζήτησις περὶ Μακεδονικοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ἀνυπάρκτου Μακεδονικοῦ ζητήματος. Καὶ νομίζω ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος τὸ κεφαλαιῶδες καὶ τὸ μεγαλύτερον, ἀπαιτεῖ νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Δὲν ἔχει οὐδένα λόγον, ἐφόσον αἰσθάνεται αὐτὸ ἀθῷον, νὰ μὴ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Κατὰ τοὺς τελευταίους τραχεῖς χρόνους τῶν διώξεων καὶ τῶν ἐκτοπισμῶν, παρηλάσαμεν πολλοὶ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τὴν ἀπέφυγεν. Οὐδεὶς ἐκρύβη. Διότι τὸ κατηγορητήριον εἶναι τόσον βαρὺ καὶ διότι οἱ κ.κ. συνάδελφοι τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου αἰσθάνονται ἑαυτοὺς τόσον ἀθῴους τῆς κατηγορίας αὐτῆς, νομίζω ὅτι τὸ συμφέρον των τοὺς ἐπιβάλλει νὰ διέλθουν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ νὰ ζητήσουν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι τοῦτο. Ἐὰν δὲν ἔχουν πεποίθησιν εἰς τὴν ἀστικὴν δικαιοσύνην, ἂς μὴ μᾶς φαντασθοῦν τόσον ἀφελεῖς νὰ θελήσωμεν ἡμεῖς νὰ τοὺς ἀσφαλίσωμεν. Διότι ἡμεῖς οὐδέποτε θὰ ἔχωμεν οὐδεμίαν ἀσφάλειαν ἀπὸ τὴν Σοβιετικὴν Δικαιοσύνην. Τοὺς ἀνθρώπους τῆς Σοβιετικῆς Δικαιοσύνης τοὺς εὑρίσκομεν περιφερομένους εἰς τὰ ὑπόγεια, εἰς τὰ καταγώγια, ἐπαιτοῦντας. Εἶναι τὰ θύματα τῆς Σοβιετικῆς Ρωσσίας. Ἐὰν ὅμως, παρακαθήμενοι ὡς ἴσοι πρὸς ἴσους ἐδῶ, θελήσουν ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ διαλύσουν τὰς πλάνας αὐτάς, ἐὰν θέλουν νὰ τοὺς ἐκτιμήσωμεν καὶ νὰ τοὺς ἀναγνωρίσωμεν ὡς πραγματικοὺς ἰδεολόγους, ἐγὼ τοὐλάχιστον τοὺς θεωρῶ τοιούτους, πρέπει νὰ διέλθουν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Ἐὰν ὅμως δὲν πράξουν τοῦτο, πάντοτε τὸ στῖγμα αὐτὸ θὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ μέτωπόν των, καὶ δὲν θὰ εἶναι μακρὰν ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν οἱ ἄλλοι ἀδιαφορήσουν, θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ μεταξὺ τῶν νέων, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ θέσουν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρβούτης.

§58Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ θέσω ἕνα ὅριον εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν. Τὸ ὅριον αὐτὸ εἶναι ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ διαστείλῃ, ἐὰν ἡ χορήγησις τῆς ἀδείας τῆς διώξεως, ἀποτελῇ ἐκδήλωσιν διαφόρων πολιτικῶν φρονημάτων ἐκδηλωθέντων ἢ ἀποτελῇ καταπίεσιν καὶ παρεμπόδησιν, ἢ ἀποτελῇ δίωξιν ἀδικημάτων ποινικῶς διωκομένων ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου. Ἂς ἐντοπίσωμεν τὴν συζήτησιν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἂς θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν ἀντικειμενικῶς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔρχεται πρώτην φορὰν ἐνώπιον ἡμῶν, καὶ νομίζω ὅτι θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὴν καλλιτέραν λύσιν. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν, ἀπαλλάσσοντες τὴν κρίσιν ἡμῶν ἀπὸ οἱανδήποτε προκατάληψιν, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ ζητήματος καὶ νὰ θέσωμεν τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων τὸ ἀστικὸν καθεστὼς θὰ ἀμυνθῇ ἐναντίον οἱασδήποτε ἐπιβουλῆς. Τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ὅλοι γνωρίζετε, ὑφίστατο καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐν Ἑλλάδι. Κατῆλθεν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ πρόγραμμα γνωστόν, πασίγνωστον εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅπως καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ἐκπροσωπουμένη διὰ τῆς ἀστικῆς Πολιτικῆς, ἐπέτρεψεν ἐλευθέρως τὴν διεξαγωγὴν τοῦ κομμουνιστικοῦ ἀγῶνος. Ἤδη ἐξεταστέον, ἐὰν ἡ αὐτονόμησις τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, ὅπως τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα τὴν ζητεῖ καὶ ὅπως ἡμεῖς ἐν τῇ ἀστικῇ μας ἰδεολογίᾳ θέλωμεν νὰ κρίνωμεν, εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ κομμουνιστικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἠνέχθη ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἢ ἐπέτρεψε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Τί ἐπιδιώκουν οἱ κομμουνισταί, κύριοι συνάδελφοι; Ἐπιδιώκουν τὴν κατάργησιν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, ἐπιδιώκουν τὴν κατάργησιν τῆς ἀντιλήψεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν σημερινὸν ἐθνισμόν. Καὶ ἐνῶ τοιοῦτον τι ἐπιδιώκουν οἱ κομμουνισταί, ὅταν ἐμφανίζωνται καὶ λέγουν εἰς τὰ προγράμματά των, ὅτι ἐπιδιώκομεν τὸν καταρτισμὸν ἑνιαίας Μακεδονίας καὶ Θρᾴκης, ὄχι μόνον τῆς Ἑλληνικῆς, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν Σοβιετοποίησιν ὁλοκλήρου τῆς Βαλκανικῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱοσδήποτε, ἀντικειμενικῶς κρίνων κριτής, νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ κομμουνιστικὴ ἰδεολογία θὰ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἀποσπάσῃ τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἄλλους σκοπούς. Ἀλλὰ σᾶς τονίζω τοῦτο, πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ ἅπαξ ἐπετρέψατε καὶ ἐδέχθητε εἰς τὴν Ἑλληνικὴ Πολιτείαν νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀνταγωνισμὸς τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος πρὸς τὰ κόμματα τὰ ἀστικά, πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ κόμμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει τὴν κατάλυσιν ὁλοκλήρου τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁλοκλήρου τῆς Βαλκανικῆς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχεσθε καὶ νὰ λέγετε: ναὶ μὲν σᾶς ἐπετρέψαμεν τὴν ἐλευθέραν διεξαγωγὴν τοῦ κομμουνιστικοῦ σας ἀγῶνος, ἀλλὰ δὲν σᾶς ἐπιτρέπομεν οὔτε μέρος τοῦ προγράμματός σας νὰ ἐκτελέσητε; Εἶναι ἀνάγκη, κ. συνάδελφοι, ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ καθαρίσωμεν τὰ ὅρια τῆς στάσεώς μας ἀπέναντι τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ — καὶ νὰ συζητηθῇ σοβαρῶς, ἐὰν πράγματι ὑφίσταται ἄμεσος κίνδυνος καταλύσεως τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος ἐκ τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, παραβλέποντες τὸν οὐσιώδη σκοπόν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπιβάλλει τὴν ἄμυναν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ τὴν λογικὴν καὶ τὴν ἀνέκαθεν ὑπάρχουσαν ἐλευθερίαν εἰς τὴν χώραν αὐτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἴμεθα ἀνακόλουθοι, ὅταν ὑποστηρίζομεν ὅτι ἀναγνωρίζομεν ἀφ’ ἑνὸς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα καὶ ἐπιτρέπομεν εἰς αὐτὸ νὰ ἀγωνίζεται, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ παραθύρου κάμνομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ τῆς εὐθείας ὁδοῦ. Εἶμαι, κύριοι, καὶ ἐγὼ Μακεδών, καὶ ἔχω τὸν ἴδιον πατριωτισμόν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν καθεστώς, εἴτε ἐν Μακεδονίᾳ εὑρίσκεται, εἴτε ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι, εἴτε εἰς οἱονδήποτε ἄλλο Κράτος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντλήσῃ τὴν ὑποστήριξίν του ἐκ τῆς ἐπιδιώξεως οἱασδήποτε ἀνατρεπτικῆς προσπαθείας. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ φροντίσητε, καλυπτόμενοι ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἀνυπάρκτων κινδύνων, νὰ σβύσητε τὴν φωνὴν μιᾶς μειοψηφίας, εἰς τὴν ὁποίαν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀνεγνωρίσατε τὸ δικαίωμα νὰ ἀνταγωνισθῇ εἰς τὸν στῖβον τῶν πολιτικῶν ἰδεῶν καὶ πεποιθήσεων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάζετε τὸ ἀστικὸν αὐτὸ καθεστὼς ὡς κινδυνεῦον ἐκ τῆς προπαγάνδας, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς ἀνεγνωρίσατε νὰ ἀσκῆται ἐλευθέρως ἐν τῷ Κράτει. Δὲν θὰ κατορθώσητε, κύριοι, νὰ διασφαλίσητε τὸ ἀστικὸν καθεστὼς καὶ τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν τὰς ἀνάγκας τὰς ἀναγνωριζομένας ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, δὲν κατορθώσητε νὰ ἱκανοποιήσετε — διότι καὶ ἐγὼ εἰς τὸ αὐτὸ καθεστὼς ἀνήκω καὶ τὸ ὑποστηρίζω μετὰ τῆς αὐτῆς θέρμης μὲ τὴν ὁποίαν καὶ ὑμεῖς τὸ ὑποστηρίζητε. Δὲν γνωρίζω ἐὰν οἱ σύντροφοι τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ὅπως αὐτοὶ καλοῦν ἑαυτούς, θὰ εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἐμφανισθοῦν ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἴπουν, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ παραδώσωμεν τὸν ἑαυτόν μας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην διὰ νὰ μᾶς κρίνῃ ἅπαξ διὰ παντός. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει κἄν ἡ στάσις τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσουν τὰ μέλη τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Κρίνων ὡς μέλος τῆς ἀστικῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου δύο κύρια σημεῖα. Πρῶτον, ἐὰν μία ἔκδοσις ἀποφάσεως καταδιώξεως τῶν μελῶν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ὁποίαν τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα καὶ διὰ τῆς πολιτικῆς του καὶ διὰ σειρᾶς παραδόσεων ἐτήρησεν ἀπέναντι τῶν ἰδεῶν τῶν μειονοψηφιῶν καὶ τῆς διαδόσεως αὐτῶν, καὶ δεύτερον, ἐὰν ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς σκοπιμότητος, διότι καὶ αὐτὸ ἔχει ἐπικρατοῦντα ρόλον ἐν τῇ λήψει ἀποφάσεων ὑπὸ πολιτικῶν σωμάτων, ψηφίζοντα τὴν καταδίωξιν τῶν κομμουνιστῶν, διότι πιστεύουσιν εἰς τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον τὸ κόμμα τους καθιέρωσεν ὡς βασικὴν ἐπιδίωξιν, ἐξυπηρετῇ ἢ βλάπτῃ τὸ ἀστικὸν καθεστώς. Εἶναι κοινοτυπία, κ. Συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ διώξεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι καθαγιάζουν τὴν ἰδεολογίαν, ὅτι αἱ διώξεις εἶναι τὰ καταφύγια τῶν καθεστώτων, τὰ ὁποῖα δὲν αἰσθάνονται σταθερὸν καὶ ἰσχυρὸν τὸ ἔδαφος αὐτῶν. Θέλετε, ἀπέναντι ὅλων αὐτῶν τῶν θεωρητικῶν περιπτώσεων, νὰ φέρητε πτοούμενον τὸ ἀστικὸν καθεστὼς καὶ μὴ συμβιβαζόμενον πρὸς τὰς παραδόσεις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ καὶ πρὸς αὐτὸ τοῦτο τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος; Ἀλλ’ ἡ Μακεδονία, τὸ εἶπεν ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος — ἐξεπλύθη καὶ ἐξεκαθαρίσθη ἀπὸ τὸ ἄγος τῶν βαρβάρων. Καὶ ἀνταπαντῶ καὶ λέγω πρὸς τὸν κ. Συνάδελφον, ἐὰν ἡ Μακεδονία ἐξεπλύθη καὶ ἐξεκαθαρίσθη, ὅπως καὶ ἐγὼ πιστεύω, ἐὰν ἡ Μακεδονία ἔχει ἀναζωογονήσει τὸ ἔμψυχον ὑλικόν της καὶ δύναται νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ζωτικὰς καὶ πλουτοπαραγωγικὰς ἰδιότητας, διατί θὰ ἐμποδίσετε εἰς οἱανδήποτε μειοψηφίαν νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας ἔχει; Διότι, ἐγώ, τοὐλάχιστον, ἀναδιφῶν τὰ ἔγγραφα τῆς δικογραφίας καὶ κρίνων ὅσα ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον, δὲν εὗρον τι πλὴν τῆς θεωρητικῆς διακηρύξεως, ὅτι τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ἀποβλέπον εἰς τὴν Σοβιετοποίησιν τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, εἰς τὴν κατάλυσιν δηλαδὴ τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος ὅλων τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, ἔχει ὡς μέρος τοῦ προγράμματός του, μέσα εἰς τὸν κύκλον αὐτὸν τῶν σοβιετικῶν δημοκρατιῶν νὰ εἰσαγάγῃ, ὡς ἰσότιμον μέλος, ἓν τμῆμα, τὸ ὁποῖον νομίζει, ὅτι διὰ γεωγραφικοὺς λόγους ἔχει τὰ αὐτὰ συμφέροντα καὶ τὴν αὐτὴν ἰδεολογίαν, δηλαδὴ τὸ τμῆμα τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης, εἴτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος εἴτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Γιουγκοσλαυΐας περιεχομένων.

§59Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἶμαι ἀνώτερος τῶν ἰδεῶν τὰς ὁποίας μοῦ ἀποδίδετε τὴν στιγμὴν αὐτήν. Ἐγὼ δὲν εἶπα ὅτι εἶμαι κατὰ τῆς ἐλευθέρας ἀναπτύξεως τῶν ἰδεῶν. Ἐγὼ εἶπα, ὅτι, ὅταν ὁ Εἰσαγγελεὺς ζητεῖ συναδέλφους νὰ ἀπολογηθοῦν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὰς τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας ἀποδοκιμάζει ἡ παμψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, εἶπα ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐμφανισθοῦν ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Τοῦτο εἶπον, καὶ νομίζω ὅτι εὑρίσκομαι σύμφωνος πρὸς ὅσα πιστεύω περὶ ἐλευθεριῶν καὶ ἀναπτύξεως πάσης ἰδέας ἐν τῷ τόπῳ. Εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ἀπολογηθοῦν, ἐφόσον ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη τὸ ζητεῖ. Δὲν ἔχομεν κανὲν δικαίωμα νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἰσχυροὺς καὶ νὰ ἐξαποστέλωμεν εἰς τὰ νησιὰ χιλιάδας ἐργατῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν αὐτοὶ ὀχυροῦνται ὄπισθεν τῆς Βουλευτικῆς ἀσυλίας.

§60Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχομεν κανὲν δικαίωμα νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἰσχυρούς, τοὺς παρακαθημένους ἐνταῦθα, καὶ νὰ ἀφίσωμεν τὰς χιλιάδας ἐργατῶν νὰ πέσουν εἰς τοὺς ὄνυχας τῆς δικαιοσύνης καὶ εἰς τὴν καταδίκην τῶν ἀπελάσεων. Δὲν ἔχομεν ὅμως ἐπίσης, λέγω ἐγώ, καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, κ. Συνάδελφε, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπόλυτος ἐπικρατεῖ σύγχυσις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχωμεν μίαν ἐκδήλωσιν οἱανδήποτε, δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ξεκαθαρίσωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συλλαμβάνῃ οἱονδήποτε κείμενον ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῶν ὑφισταμένων νόμων; Ἀλλ’ εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν τῆς Δικαιοσύνης, ὑπάρχει ἓν ὅριον, καὶ τοῦτο εἶναι, μήπως τυχόν, ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, προδικάζουσα τὸ πολιτικὸν ζήτημα, διότι διὰ τῆς γνωματεύσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς πολιτικὸν ζήτημα τίθεται ἐνώπιον ἡμῶν, θὰ ἐπηρέαζε τὰς γνώμας τῶν δικαστῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δώσω τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν ἀριστερωτάτην ἐκείνην πτέρυγα, νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἠθέλησε νὰ δημιουργήσῃ ἓν ζήτημα ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον. Καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὴν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τούτου. Θὰ πεισθῆτε ὅτι ἐν αὐτῇ δὲν διαμφισβητεῖται ὅτι ὑμεῖς ἢ καὶ πᾶς ἄλλος εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς διαδόσεως τῶν ἰδεῶν. Θὰ πεισθῆτε ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἀντίθετα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀκούονται τώρα. (Ἀναγινώσκει). Ταῦτα λέγονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὡς γνώμη τῆς πλειοψηφίας. Ὅταν ὁ ἀνακριτὴς τῆς ὑποθέσεως, ὁ δικαστὴς τῆς αὔριον, ἔχει δεδηλωμένην τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας τῆς Κοινοβ. Ἐπιτροπῆς, κεκυρωμένην ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ καθεστῶτος τοῦ Βαλκανικοῦ, ἡ ἐπιδίωξις τῆς αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης, ὄχι μόνον τῆς ἑλληνικῆς, ἀλλ’ ὁλοκλήρου, ὅταν, λέγω, ὁ ἀνακριτὴς ἔχει ἐκπεφρασμένην γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀδίκημα, ἂν καὶ κατὰ τοὺς κειμένους ποινικοὺς νόμους δὲν ἀποτελεῖ ἀδίκημα, σᾶς ἐρωτῶ, Κύριοι συνάδελφοι, ἐκβιάζετε ἢ οὒ τὴν συνείδησιν τῶν δικαστῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει προκατάληψις; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκκαθαρισθῇ τοῦτο, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ σύγχυσις αὕτη. Ἂν ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς καταδιώξεως τῶν ἀξιοτίμων κ. Βουλευτῶν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, δὲν συντελοῦμεν εἰς τίποτε ἄλλο, εἰμὴ εἰς τὴν ἔντασιν τῆς συγχύσεως ταύτης. Εἶναι ἀνάγκη ἀπολύτως ζωτικωτάτη νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ σύγχυσις αὐτή.

§61Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νομίζω, καὶ ἀπορῶ πῶς, ἐνῷ εἶσθε κάτοχος τοιούτων νομικῶν ἀντιλήψεων, πῶς κάμνετε τὴν εἰσήγησιν καὶ πῶς φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας καὶ δὲν περιορίζεσθε εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως περὶ διώξεως τῶν κομμουνιστῶν βουλευτῶν; Πρόκειται περὶ ζητήματος τεθέντος ἐνώπιον ἡμῶν καὶ περιωρισμένου εἰς τὰ ὅρια τὰ κοινοβουλευτικὰ καὶ τὰ συνταγματικὰ τοιαῦτα. Ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς διὰ τὴν δίωξιν συναδέλφων, διὰ ποινικὴν αὐτῶν πρᾶξιν. Πῶς ὑμεῖς εἰσέρχεσθε εἰς τὴν οὐσίαν καὶ λέγετε ὅτι τὸ δικαστήριον θὰ ἔχῃ ἐκπεφρασμένην τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἐπηρεασθῇ εἰς τὰς κρίσεις του; Ἡμεῖς ἔχομεν ἓν μόνον ἔργον: νὰ διευκολύνωμεν τὴν δικαιοσύνην καὶ τοὺς συναδέλφους μας, ἵνα παρουσιασθῶσιν ἐκεῖ, ὅπου καλοῦνται, διὰ νὰ δώσουν λόγον διὰ μίαν πρᾶξιν.

§62Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχει πολιτικὸν περιεχόμενον, καὶ ὀρθῶς εἰσῆλθεν ὁ κ. Συνάδελφος εἰς τὴν οὐσίαν.

§63Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἓν τὸ κριτήριον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου: ἂν ἡ δίωξις γίνεται ἀπὸ σκοποῦ, νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς βουλευτὰς ἀπὸ τῆς ἀσκήσεως τῶν πολιτικῶν καθηκόντων των.

§64Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἄρα ὑπάρχει πολιτικὸν περιεχόμενον. Ὀρθῶς ἑπομένως ὁ κ. Συνάδελφος εἰσέρχεται εἰς τὸ πολιτικὸν ζήτημα.

§65Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ τὸ ἀδίκημα εἶναι πολιτικόν.

§66Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἀρχόμενος, Κύριοι συνάδελφοι, τοῦ λόγου μου, εἶπον ὅτι θὰ περιορίσω τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτοῦ ἄποψιν, ἐπὶ τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ κ. συνάδελφος τῆς πλειονοψηφίας τῆς Κοινοβ. Ἐπιτροπῆς. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι, κατ’ ἐμέ, ἂν τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ἀποδίδεται εἰς τὰ μέλη τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος ἀποτελῇ ἐκδήλωσιν ἁπλῆν πολιτικοῦ φρονήματος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ παροχὴ παρὰ τῆς Βουλῆς ἀδείας πρὸς δίωξιν τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, ἀποτελεῖ ἐπέμβασιν εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν πολιτικῶν αὐτῶν καθηκόντων, ἀποτελεῖ ἐπέμβασιν εἰς τὴν διάδοσιν τῶν ἰδεῶν αὐτῶν, ἡ ὁποία ἐπέτρεψεν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία νὰ γίνεται ἐλευθέρως. Σᾶς εἶπον μάλιστα, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ὡς ὕπαρξις, ἀποτελεῖ τάσιν καὶ προσπάθειαν ριζικῆς ἀνατροπῆς τῶν ἀστικῶν καθεστώτων, κατάργησιν τῆς πατρίδος ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ἀστικήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξητε ὅτι ἡ δικαιολογία περὶ αὐτονομήσεως τοῦ συνόλου τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, ἵνα αὕτη ἀποτελέσῃ μέρος τοῦ συνόλου τῆς Βαλκανικῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκουσιν οἱ συνάδελφοι τῆς ἀριστερᾶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ δεύτερον αὐτὸ μέρος δὲν ἀποτελεῖ στοιχεῖον τοῦ ὅλου κομμουνιστικοῦ προγράμματος. Τὸ δὲ κομμουνιστικὸν πρόγραμμα τί ἄλλο εἶναι, παρὰ ἐκδήλωσις πολιτικοῦ φρονήματος, τοῦ ὁποίου τὴν διάδοσιν ἡμεῖς ἐπετρέψαμεν. Καὶ πῶς εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφοι, νὰ ὑποστηρίξητε ὅτι δὲν κρυπτόμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας, ὅταν λέγωμεν ὅτι δι’ ἡμᾶς εἶναι ἐλεύθεροι οἱ θεσμοί, ὅτι τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἶναι ἐλεύθερον νὰ διαδώσῃ τὰ φρονήματά του, ἀλλὰ συγχρόνως στέλλομεν καὶ παραδίδομεν τὰ μέλη αὐτοῦ εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν; Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο ἐπέμβασιν καὶ πίεσιν πολιτικήν; Ἀλλ’ εἶπον καὶ τοῦτο. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος εἰς ζητήματα ἀστικοῦ καθεστῶτος, καὶ δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον καὶ διὰ μόνον τὸν λόγον τῆς σκοπιμότητος τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, νὰ δώσω τὴν ἄδειαν τῆς καταδιώξεως συναδέλφων. Τὸ Σοβιετικὸν καθεστὼς δὲν ἔχει ὅρια εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν ἀντιλήψεων τῶν ἄλλων, διότι εἶναι καθεστώς, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ κινηθῇ ἄλλως παρὰ μόνον διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὰ καθεστῶτα, τὰ ἀστικά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι οὔτε τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα ὑποστηρίζουσιν, οὔτε καὶ ἐξασφαλίζουσι τὴν ὀντότητά των. Ἀποδίδω εἰς τὸ ζήτημα ἐξαιρετικὴν σημασίαν. Δὲν ἔχει δι’ ἐμὲ σημασίαν τὸ ζήτημα τῆς καταδιώξεως 9 προσώπων, συμπαθῶν ἢ ἀντιπαθῶν. Ἔχει δι’ ἐμὲ σημασίαν κατὰ πόσον τὸ ἀστικὸν καθεστώς, τοῦ ὁποίου ἐκπρόσωποι τυγχάνομεν ἡμεῖς ἐνταῦθα, ἔχει πεποίθησιν εἰς τὰς ἰδίας του δυνάμεις. Κατὰ πόσον εἶναι εἰς θέσιν νὰ κινήσῃ τὰς ὁμάδας, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται, ἐπὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δυνάμεων τῶν ὁμαδικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν ψυχικῶν καὶ τῶν ἠθικῶν, διὰ νὰ ἀποτελέσουν ἀπόρθητον τεῖχος, ὄχι μόνον ἐναντίον τῆς προσβολῆς τῶν κομμουνιστῶν συντρόφων, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον οἱασδήποτε προσβολῆς, ὅθεν δήποτε προερχομένης. Καὶ φρονῶ ἀκραδάντως, κύριοι συνάδελφοι, καὶ διαπνέομαι ὑπὸ τοῦ ζήλου ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπιθυμίας νὰ μεταβιβάσω καὶ νὰ μεταδώσω καὶ εἰς ὑμᾶς τὰς πεποιθήσεις μου αὐτὰς ὅτι, ἐὰν τὸ ἀστικὸν καθεστώς, τὸ Ἑλληνικόν, καὶ ἡ Ἑλληνικὴ ἐλευθερία συγκινοῦνται καὶ νομίζουν ὅτι κινδυνεύουν νὰ καταβαραθρωθοῦν ἀπὸ ἁπλᾶς θεωρητικὰς ἐκδηλώσεις, ἡ ποινικὴ δίωξις, ὄχι 9, ὄχι χιλίων, ἀλλ’ ὅλων τῶν μελῶν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος ὄχι τῶν παρευρισκομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ ἐν ὁλοκλήρῳ τῇ Ἑλληνικῇ Κοινωνία, ἐὰν ἠδύνατο νὰ τὰ φθάσῃ, δὲν θὰ κατώρθωνε νὰ σώσῃ τὸ ἀστικὸν καθεστώς. Ἕνα νομίζω ὅτι δύναται νὰ σώσῃ τὸ ἀστικὸν καθεστώς· ἡ αὐτοπεποίθησις εἰς τὰς ἰδίας δυνάμεις καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῶν δυνάμεων αὐτῶν. Ἀλλὰ τὸ ἀστικὸν καθεστώς, ἂν τὸ κρίνητε ἀπὸ τῆς καθόλου ἐξελίξεώς του, κατὰ τοὺς τελευταίους αἰῶνας, θὰ ἰδῆτε ὅτι οὐδέποτε εἶχε μίαν καὶ τὴν αὐτὴν μορφήν. Ἑπομένως ὑποχρέωσις ὅσων ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος εἶναι, νὰ συγχρονίσωμεν αὐτὸ καὶ νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ τὸ σταματήσωμεν, διότι ἡ παράδοσις, ἡ ὁποία θὰ ἀγνοῇ τὴν ζωτικότητα τοῦ περιβάλλοντος τὴν ὁποίαν ζῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἡ παράδοσις αὐτὴ θὰ ζήσῃ καὶ μίαν ἡμέραν τότε εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ ἴδητε κἂν τὸ ὀργανωμένον Σοβιετικὸν καθεστὼς ἐπικρατοῦν, ἀλλὰ ἀναρχίαν χειροτέραν τούτου. Ἰδοὺ ὁ κίνδυνος τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας. Τοῦτον ἐγὼ εἶδον εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τούτου τὴν εἰκόνα εἶμαι διατεθειμένος νὰ μεταδώσω εἰς ὑμᾶς. Δὲν ὑποφέρει ἡ Ἑλληνικὴ Κοινωνία ἀπὸ τὰς ὠργανωμένας ὀργανώσεις οἱουδήποτε Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ὑποφέρει ἀπὸ τὴν σύγχυσιν τῶν ἰδεῶν, ὑποφέρει ἀπὸ τὴν σύγχυσιν τῶν συμφερόντων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐχαράχθη μία σταθερὰ γραμμή, ἡ ὁποία νὰ ἀποτελέσῃ τὸ ὅριον ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ κινηθῇ τὸ ἀστικὸν καθεστώς. Πρὸς τὴν σταθερὰν αὐτὴν γραμμὴν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀφιερώσωμεν ὅλας τὰς δυνάμεις μας, πρὸς τὴν σταθερὰν αὐτὴν γραμμὴν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀφιερώσωμεν ὅλας ἡμῶν τὰς προσπαθείας, διὰ νὰ ἐντοπίσωμεν τὸ ἀστικὸν καθεστώς, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ὅταν τοῦτο τὸ καθῆκον μας πράξωμεν, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ θέσωμεν τὴν χεῖραν ἐπὶ τῶν καλπῶν διὰ νὰ στείλωμεν 9 ἀνθρώπους εἰς τὴν φυλακὴν καὶ 1000 ἀνθρώπους εἰς τὰ νησιά. Τὸ καθεστὼς θὰ σταθῇ μόνον διὰ τῆς θετικῆς μας προσπαθείας καὶ ὄχι τῆς ἀρνητικῆς. Πρὸς τὴν προσπάθειαν ταύτην, πρὸς τὸν παλμὸν τοῦτον, τὸν ὁποῖον αἰσθανόμεθα πάντες, ποιοῦμαι ὑστάτην ἔκκλησιν, ὄχι ὑπὲρ τῶν Συντρόφων τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, ἀλλ’ ὑπὲρ αὐτῆς ταύτης τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαδᾶς.

§68Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἀντιλαμβάνομαι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι προσέρχομαι ὑπερασπιστὴς ἀντιλήψεων ἥκιστα συμπαθῶν, διότι συγχέονται πρὸς τὰς κομμουνιστικὰς ἰδέας τῶν κατηγορουμένων, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν ἐδίστασα νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου ταύτας, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τὰς ὑποστηρίζω, ἰδέας καὶ γνώμας ἐννοῶ περὶ προσωπικῆς ἐλευθερίας καὶ πεποιθήσεις ἐπιστημονικὰς περὶ τῆς ὑπάρξεως ἢ ὄχι ὡρισμένου ἀδικήματος. Εἶναι αἱ ἴδιαι ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἀνέπτυσσον καὶ ὅταν ἐνώπιον διαφόρων τακτικῶν ἢ καὶ ἐκτάκτων δικαστηρίων ἤμην ὑπερασπιστὴς ὄχι ὀλίγων ἐκ τῶν συναδέλφων τῶν παρακαθημένων ἐνταῦθα, διωκομένων ἀπὸ τὰ ἀντίθετα καθεστῶτα διὰ συνωμοσίας, ἐπὶ πράξεσιν ἐσχάτης προδοσίας, τῆς μορφῆς ὑφ’ ἣν διώκονται καὶ οἱ βουλευταὶ τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου.

§69Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὄχι δά. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Δὲν κατεδιώχθημεν διὰ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας.

§70Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ δι’ ὑμᾶς ἐζητήθη, κύριε Δερλερέ, ἄλλοτε ἡ δίωξις ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ εἶπε νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἄδεια. Τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα ἀρχῆς καὶ ὄχι ζήτημα ἀδικήματος. Κατὰ σύμπτωσιν, ὡμίλησα περὶ τῆς δικογραφίας τοῦ κ. Δερλερέ, καὶ τότε ὀρθῶς εἶπεν ἡ Ἐπιτροπὴ ὄχι. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ἔχων πλήρη τὴν συναίσθησιν ὅτι ὑπερασπίζομαι ἀντιπαθῆ ὑπόθεσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αἱ συμπαθεῖς ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἔχουν συνηγορίαν ὅπου ὑπάρχουν ἐλεύθερα πολιτεύματα. Συμπαθεῖς ἢ ἀντιπαθεῖς ἰδέαι, πρέπει νὰ ἔχουν τοὺς ὑποστηρικτάς των, ὅταν πιστεύωσιν εἰς τὴν ὀρθότητα τῶν λεγομένων κατὰ πεποιθήσεις, αἵτινες πολλάκις ἀνεπτυχθεῖσαι, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐγκαταλειφθοῦν διότι ἤλλαξαν οἱ κατηγορούμενοι.

§71Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι προσωπικὸν δι’ ἐμέ. Ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ὁ κ. ἀγορεύων, διατὶ ἐζητήθη ἡ δίωξίς μου.

§72Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐπὶ συκοφαντίᾳ—καὶ εἶπον ὅτι ὀρθῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διωχθῆτε ἐπὶ συκοφαντίᾳ ἑνὸς ὑπαλλήλου. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ διωχθοῦν καὶ οἱ βουλευταὶ τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου.

§73Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι;

§74Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι, διότι πρόκειται περὶ ἀρχῆς. Ἢ πρέπει νὰ ἀλλάσσωμεν γνώμας κατὰ τὰ πρόσωπα;

§75Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποστηρίζετε κατηγορουμένους ἐπὶ συνωμοσίᾳ.

§76Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε βουλευτά, πρέπει νὰ στηριζώμεθα εἰς πράγματα καὶ ὄχι εἰς ψυχώσεις. Ὅστις δὲν ἀκολουθεῖ τὰς ἰδέας σας, εἶναι κομμουνιστής;

§77Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Δερλερὲς ἦτο βουλευτὴς καθ’ ὃν χρόνον διέπραξε τὸ ἀδίκημα;

§78Χ. ΛΑΔΑΣ. Μάλιστα· εἰσήχθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι δὲν πρέπει νὰ χορηγηθῇ ἡ ἄδεια τῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ αὐτοῦ, ὀρθῶς δέ.

§79Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζετε ὅτι ὀρθῶς ἔπραξεν ἡ Ἐπιτροπή;

§80Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἔπραξε, συμφώνως μὲ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, εἰς τὰ ὁποῖα μόνος ἀντίθετος ὑπῆρξεν ὁ μακαρίτης πατήρ σας.

§81Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ μόνος ἀντίθετος εἶναι ὁλόκληρος ἡ ἐπιστήμη τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου.

§82Χ. ΛΑΔΑΣ. Ναί, ἀλλὰ ἦλθε μία κοινοβουλευτικὴ τακτικὴ δεκάδων ἐτῶν, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παρίδωμεν μόνον διὰ τοὺς κομμουνιστάς.

§83Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ ἔπρεπε κλωτσηδὸν νὰ τοὺς διώξωμεν.

§84Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὅταν δὲν ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα διὰ νὰ ἀντιταχθοῦν κατὰ ὀρθῶν ἰδεῶν, τότε ἐπιστρατεύεται ἡ Πατρίς, ἡ Θρησκεία, ὁ Κυναίγειρος κλπ.

§85Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Μὴ βλασφημῆτε.

§86Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν βλασφημῶ, ἀλλὰ καὶ δὲν αἰσθηματολογῶ, οὐδὲ πιστεύω εἰς ψυχώσεις καὶ προλήψεις. Ἐδῶ συζητοῦμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐξάγονται ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην καὶ τὰ πράγματα. Λοιπὸν θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιτρέψητε τὸ βῆμα τοῦτο νὰ μείνῃ ἐλεύθερον καὶ νὰ μὴ γίνῃ ὅμοιον μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλουν αὐτοὶ νὰ ἐγκαθιδρύσουν. Ποῖον εἶναι, κύριοι, τὸ ἀδίκημα, διὰ τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἡ δίωξις τῶν κομμουνιστῶν βουλευτῶν; Ἀκούσατε τὸ ἔγγραφον τοῦ ἀνακριτοῦ. (Παρένθεσις: Δὲν εἶναι πλέον ἀνακριτὴς καὶ τὸ ἔγγραφον προέρχεται ἀπὸ ἀναρμοδίαν ἀρχήν. Ὡς ἀνεγνώσατε ὅλοι εἰς τὰς ἐφημερίδας, τὸ Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐκηρύχθη ἀναρμόδιον διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τὸ ἔγγραφον προέρχεται ἀπὸ ἀναρμοδίαν δικαστικὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ σημεῖον αὐτὸ εἰς τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ σταθῶ. Καθὼς ἠκούσατε, ὡμίλησα περὶ παρενθέσεως ἁπλῶς διὰ νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι ἐπανελήφθη καὶ μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἀνακριτής, ἐντιμότατος κατὰ τὰ ἄλλα δικαστής, ὅ,τι συνέβη μὲ προγενεστέρας ὑποθέσεις, ὡς τῆς διώξεως τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ τῶν ἐργατῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν οἱ ἐργάται ῥίπτοντες τὰ ὅπλα καὶ αὐτοκτονοῦντες καὶ εἶτα προφυλακιζόμενοι χωρὶς νὰ γίνηται τίποτα κατὰ τῶν πυροβολούντων αὐτούς, καὶ τῆς διώξεως τῶν διαφόρων Παγκαλικῶν συνωμοσιῶν, τοὺς δράστας τῶν ὁποίων ἀπήλλαττε μετὰ μίαν ὥραν τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν. Περιέργως, κάθε φορὰ ποὺ ἐκινεῖτο διὰ μίαν θορυβώδη ὑπόθεσιν, συνέβαινεν ὁ ἴδιος ἀνακριτής, ὁ ὁποῖος ἤνοιγε τὴν ἀνάκρισιν, συνοδευομένην ὑπὸ δημοσιογραφικοῦ θορύβου, νὰ ἐκδίδῃ καὶ ἕνα ἔνταλμα συλλήψεως κατὰ ἑνὸς δικηγόρου.

§87Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ ἀνακριτής;

§88Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ κ. Λαμπρίας.

§89Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Λαμπρίας εἶναι ἄριστος δικαστής.

§90Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ εἶπα ἐγὼ προτήτερα ἀπὸ σᾶς.

§91Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Συνάδελφος, ὁμιλήσας ὡς ὡμίλησε περὶ τοῦ κ. Λαμπρία, ἀφῆκεν ἕναν ὑπαινιγμὸν κατὰ ἑνὸς εὐθέως δικαστοῦ.

§92Χ. ΛΑΔΑΣ. Κανένα.

§93Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἴπετε, ὅτι ὁ κ. Λαμπρίας, ὁσάκις κάμῃ μίαν ἀνάκρισιν, ἐκδίδει καὶ ἔνταλμα συλλήψεως κατὰ δικηγόρου διὰ νὰ κηρυχθῇ ἀναρμόδιος. Ἀπεδώσατε μομφὴν κατὰ ἑνὸς δικαστοῦ τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Λαμπρία, ὅστις τιμᾷ τὸ δικαστικὸν σῶμα, διὰ νὰ εἴπητε ὅτι ἐκδίδει κατὰ ἑνὸς δικηγόρου ἔνταλμα, ἵνα κηρυχθῇ ἀναρμόδιον τὸ Πλημμελειοδικεῖον καὶ κηρυχθῇ ἁρμόδιον τὸ Ἐφετεῖον. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι μία μομφὴ κατὰ ἑνὸς δικαστοῦ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐφόσον εὑρίσκομαι Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ὑπεραμυνθῶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, τιμᾷ τὸν δικαστικὸν κλάδον.

§94Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἤκουσε κάτι ποὺ εἶπα. Εἶπα «περὶ τοῦ κ. Λαμπρία, ἐντιμοτάτου κατὰ τὰ ἄλλα....»

§95Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸν κ. Λαμπρίαν, τὸν ἐξετάζομεν ὡς ἀνακριτήν.

§96Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἄν ἠθέλατε νὰ μάθετε περὶ αὐτοῦ, σᾶς λέγω, ὅτι μὲ ἐνδιαφέρει ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Ἀπὸ τῶν ψυχώσεων τὰς ὁποίας ἔχει ἕνας ἄνθρωπος, ὅταν διαχειρίζεται ποινικὴν ἐξουσίαν. Καὶ διὰ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἴπατε, σᾶς λέγω ὅτι μὲ διεκόψατε εἰς στιγμὴν ἐντελῶς ἀκατάλληλον.

§97Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἀσχοληθῇ τὸ Δικηγορικὸν Συνέδριον.

§98Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν γνωρίζω μὲ τί θὰ ἀσχοληθῇ τὸ Δικηγορικὸν συνέδριον. Ἔχω μίαν γνώμην, καὶ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὴν φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἀπήντησα εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπατε, τὸ ἔκαμα, διὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ματαίως ἀνελάβατε τὴν ὑπεράσπισιν προσώπου, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ὅτι ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ βλάψω. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι ἐκδίδει ἔνταλμα συλλήψεως διὰ νὰ κηρυχθῇ ἀναρμόδιος. Εἶπον ὅτι, κατὰ μοιραίαν σύμπτωσιν, ὁ ἀνακριτής, μίαν ἡμέραν πρὶν ἢ ἐκδώσῃ τὸ ἔνταλμα συλλήψεως τὸ ὁποῖον τὸν καθιστᾷ, ὡς γνωρίζει, ἀναρμόδιον, κάμνει τὴν αἴτησιν καὶ ζητεῖ τὴν δίωξιν τῶν βουλευτῶν τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου. Τί σημαίνει αὐτό; Ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι ὁ ἀνακριτὴς ποὺ εἶχε τὴν δικογραφίαν καὶ ἐμελέτα αὐτὴν—πόσον χρόνον παρακαλῶ;—ἕνα ἔτος, ἐνῷ εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν μίαν τοιαύτην δικογραφίαν νὰ τὴν ἀνακινήσῃ ἀμέσως, θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἦτο ἀναρμόδιος καὶ νὰ μὴ θελήσῃ αὐτός, ἀναρμόδιος, νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν διώξεως 10 βουλευτῶν, ἀφήνων τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐπεδίωξεν ἁπλῶς καὶ μόνον ἐπίδειξιν θορυβώδη, ἀλλὰ νὰ περιμένῃ νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν μετά τινας ἡμέρας ὁ ἁρμόδιος.

§99Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Συνάδελφος, πάλιν θίγει ζήτημα ἔχον σχέσιν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Δηλαδὴ ἀποδίδει μίαν κατηγορίαν ἐπὶ ὀλιγωρίᾳ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του κατὰ δικαστικοῦ ὑπαλλήλου.

§100Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι. Εἶπον ὅτι, ἐὰν ὁ ἀνακριτὴς ἐπὶ ἕνα χρόνον ἐγνώριζεν ὅτι κινδυνεύει τὸ καθεστώς, δὲν θὰ ἄφινε τὴν δικογραφίαν ἐπὶ τόσον χρόνον. Ἄλλως ἢ τὸ καθεστὼς δὲν ἐκινδύνευσε ποτέ, ἢ ὁ ἀνακριτὴς δὲν ἐγνώριζε τίνος σημασίας δικογραφίαν ἐκοίμιζεν εἰς τὸ Γραφεῖόν του ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος.

§101Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικ.). Τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς: Μετὰ τὴν ἄρσιν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, αἱ ὑπάρχουσαι δικογραφίαι εἰς τὰ Στρατοδικεῖα παρεπέμφθησαν εἰς τὰ Ποινικὰ Δικαστήρια. Δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως ἡ πολιτικὴ δικαιοσύνη τῆς μελέτης αὐτῶν, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον, ὡς γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι ἀνεπαρκῆ κατ’ ἀριθμὸν τὰ ἀνακριτικὰ γραφεῖα, ἠναγκάσθημεν δὲ διὰ τοῦτο τελευταίως νὰ τὰ αὐξήσωμεν εἰς 10. Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχει πληθώρα δικογραφιῶν, πῶς θέλετε νὰ τὰς μελετήσῃ ὅλας; Ὀφείλω πρὸς τούτοις νὰ κάμω μίαν δήλωσιν: ὅτι εἰς τὴν μελέτην τῆς δικογραφίας αὐτῆς προέβη ὁ κ. ἀνακριτής, οὐχὶ ἕνεκα ἀνάγκης ἐκκαθαρίσεως τοῦ γραφείου του, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐσχάτως ἐγένετο μία κομμουνιστικὴ κίνησις, καὶ ἑπομένως ὁ ἀνακριτὴς εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, ὅταν εἶχε μίαν δικογραφίαν διὰ κομμουνιστικὰς κατηγορίας, νὰ τὴν φέρῃ εἰς φῶς, μετά, λέγω, τὴν τελευταίαν ἔντασιν τοῦ κομμουνισμοῦ, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἀγνοεῖ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω τὴν στιγμὴν ταύτην πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔχω ἐκθέσεις Εἰσαγγελέων Ἐφετῶν καὶ πλημμελειοδικῶν, τόσον τῆς Μακεδονίας ὅσον καὶ τῆς Θράκης, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρουν ὅτι ἡ κομμουνιστικὴ κίνησις εἶναι τεραστία. Ἀλλὰ τὶ ἄλλο θέλετε; Χθὲς ἀκόμη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον δὲν ἠκούσθησαν φωναὶ ἀνατρεπτικαί;

§102Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δημοκοπῆτε, κ. Ὑπουργέ. Μὴ θέλετε νὰ δημιουργήσητε δυσμενῆ ἀτμόσφαιραν. Δὲν εἶναι ἔντιμον πρᾶγμα αὐτό. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§103Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Μὴ κινῆτε τὴν χεῖρα, διότι ἔχω καὶ κἄτι τι ἄλλο νὰ σᾶς δείξω. Ἔχω μίαν προκήρυξιν, ἡ ὁποία μόλις χθὲς τὸ βράδυ ἐκυκλοφόρησε καὶ ἡ ὁποία λέγει (Ἀναγιγνώσκει): «Κομμουνιστικὸ Κόμμα τῆς Ἑλλάδος. Σύντροφοι....»

§104Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀπὸ πότε εἶναι αὐτὴ ἡ προκήρυξις; Διατὶ δὲν φέρει νόμον ἡ κυβέρνησις; Διατὶ δὲν ἔχει τὸ σθένος τῆς γνώμης της;

§105Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αὐτὴν τὴν ἑσπέραν, κύριοι, ἐκυκλοφόρησεν ἡ προκήρυξις αὐτή. Ἡ προκήρυξις αὐτὴ ἐγένετο ἀπὸ τοὺς συντρόφους τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου.

§106Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἂν αὐτὰ τὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει της ἀπὸ καιρὸν ἡ Κυβέρνησις, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ τὰ φέρῃ ἀπὸ καιρὸ εἰς τὴν Βουλήν.

§107Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εὐηρεστήθη νὰ μὲ διακόψῃ, ἵνα ἀποδείξῃ ὅτι τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἶναι Κόμμα ἐπαναστατικόν. Ἀλλὰ τότε διατὶ δὲν εἰσηγεῖσθε νόμον διὰ νὰ πλήξετε αὐτὸ ὡς Κόμμα, ἀλλὰ ζητεῖτε δίωξιν προσώπων, ἅτινα ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἀναλογικῆς ἐκλογῆς θ’ ἀντικατασταθῶσιν ἀμέσως δι’ ἄλλων ὁμοφρόνων των;

§108Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εὑρίσκηται πλήρης, καὶ ὄχι νὰ γίνεται συζήτησις ἀπούσης τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι συμπράττουσιν.

§109Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εὑρίσκονται πέντε μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ λοιπὰ μέλη ἀσχολοῦνται εἰς ζήτημα οὐσιῶδες. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κατηγορῆτε τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἀπουσιάζει.

§110Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἰς τὸ παρεμπῖπτον τοῦτο ζήτημα, θὰ εἶχον νὰ προσθέσω ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἐργασία τοῦ Κοινοβουλίου, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν χρειάζεται καθόλου ἡ Κυβέρνησις. Ἀκριβῶς πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως εἰς ζητήματα τοιαῦτα, ἵνα ἐξαλείψωμεν κάθε ἰδέαν περὶ πολιτικῆς διώξεως.

§111Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον πρέπει νὰ κρατήσῃ ἡ ἰδέα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει τὴν δίωξιν τῶν κομμουνιστῶν βουλευτῶν, ἵνα ἐπιτύχῃ ἐνίσχυσιν εἰς τὰς Κυβερνητικὰς τάξεις.

§112ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Κομμουνισταί). Αὐτὸ εἶναι.

§113Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὄχι. Ὑπάρχει, κύριοι, καὶ μία παρεξήγησις τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, τοῦ ὁμιλοῦντος περὶ ἀσυλίας τῶν βουλευτῶν. Ἡ ἀσυλία τῶν βουλευτῶν, μοναδικὸν σκοπὸν ἔχει νὰ ἐξασφαλίζῃ τοὺς βουλευτὰς ἀπὸ τὰς πιέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Τοιοῦτον τι δὲν συμβαίνει ἐν προκειμένῳ.

§114Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ ἐπερίμενε ὁ ἀνακριτὴς μίαν ἡμέραν, ἀφοῦ εἶχεν εἰς χεῖράς του τὴν δικογραφίαν ἐπὶ ἕνα χρόνον. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω καὶ ὄχι ὅτι δὲν ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. Λαμπρίαν καὶ εἰς ἄλλον δικαστὴν ἀκόμη. Ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. Λαμπρίαν.

§115Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ Λαμπρίας δὲν ἔχει ἓν ἔτος ἀνακριτὴς εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τὰς παρελθούσας ἦτο εἰς τὴν Πρέβεζαν.

§116Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπηρετεῖ πρὸ ἐτῶν εἰς τὰς Ἀθήνας, ὡς ἀνακριτὴς τοῦ 5ου τμήματος, μετετέθη δι’ ὀλίγον χρόνον, καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἐπανῆλθε πάλιν.

§117Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁσαδήποτε χρόνια καὶ ἂν ἔχῃ ὁ κ. Λαμπρίας, εἶναι χαρακτῆρος ἀκεραίου καὶ πᾶς τις πρέπει νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην.

§118Χ. ΛΑΔΑΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τοὺς τόσους κατηγορουμένους ποὺ ἔχομεν, προσετέθη διὰ τῆς ὑπερασπίσεως, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν κ. Λαμπρίαν, προσετέθη καὶ ὁ κ. Λαμπρίας, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς κατηγορεῖ.

§119Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Λυποῦμαι διότι ὑποστηρίζετε κομουνιστάς. Καὶ μόνον τὸ ὅτι εἶναι κομουνισταὶ ἀρκεῖ...

§120Χ. ΛΑΔΑΣ. Αἱ ψυχώσεις νὰ λείπουν. Δὲν κρίνουν οὕτω πως οἱ ἐπιστήμονες, ὅταν καλοῦνται νὰ ἐπιτελέσουν δικαστικὰ ἔργα. Ἐλπίζων, ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐξετάσωμεν τὸ συζητούμενον ζήτημα, κρίνω αὐτὸ ἐρευνητέον ἀπὸ δύο ἀπόψεων. Ἀπὸ τῆς δικαστικῆς ἀπόψεως, καὶ ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ἀπόψεως. Ἀπὸ ποίας ἐκ τῶν δύο ἀπόψεων θέλετε νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα; Ἂς ἐξετάσωμεν πρῶτον ἀπὸ τῆς δικαστικῆς ἀπόψεως. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κύριοι, ποὺ εἰς τὴν Ἑλλάδα ζητεῖται ἄδεια πρὸς δίωξιν ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ. Θὰ ἴδητε δέ, ἐὰν στρέψητε τὸ βλέμμα περὶ ἑαυτούς, νὰ ὑπάρχουν κύριοι, οἱ ὁποῖοι πλέον ἢ ἅπαξ κατηγορήθησαν ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ. Λέγω δὲ εἰς τὸν κ. Καμπάνην, ἀπορήσαντα ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἄνθρωποι κατηγορηθέντες ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ, ὅτι ὑπῆρξαν πλεῖστοι· καὶ μάλιστα ἐπὶ πράξεσιν ἐσχάτης προδοσίας κατηγορήθησαν ἐπανειλημμένως καὶ Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀποτελοῦν καὶ μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατηγορήθησαν ὅτι συνωμότησαν ἐπ’ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ; Ὁ κ. Βελέντζας δὲν ἦτο φυλακή, κατηγορούμενος ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ; Ὁ κ. Τουρκοβασίλης δὲν ἦτο ἐπίσης; Λέγω λοιπόν, κύριοι, ὅτι ἔχουν γίνῃ ἐπανειλημμένως ἐπιστημονικαὶ καὶ δικαστικαὶ συζητήσεις περὶ τοῦ ἀδικήματος τῆς συνωμοσίας ἐπ’ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ, καὶ ἑπομένως καὶ ὁ τελευταῖος Ἕλλην γνωρίζει ἄριστα τὸν νόμον, σχετικῶς πρὸς τὴν ἐσχάτην προδοσίαν, διότι καὶ ὁ τελευταῖος Ἕλλην, κατὰ τὴν διαδρομὴν τῶν διαφόρων καθεστώτων, θὰ κατεδικάσθη διὰ τὸ ἀδίκημα αὐτὸ καὶ θὰ ἤκουσε ἀρκετοὺς δικηγόρους ἀγορεύοντας. Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς διαβάσω μερικὰ ἀπὸ τὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα ἐδιάβαζε τότε ὁ κ. Σωτηριάδης ἢ ἐγὼ ἢ ὁ κ. Μπαμπᾶκος. Θὰ σᾶς διαβάσω μερικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλούμεθα ὅταν ἐλάμβανον χώραν αὐταὶ αἱ συνωμοσίαι. Ἀλλὰ τὸ φλέγον ζήτημα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου Βουλευτής, ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν, παρὰ ἐὰν ὑπάρχῃ πολιτικὴ δίωξις. Κύριοι, ἐπανειλημμένως ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν συνεζητήθη τὸ ζήτημα τοῦτο συνταγματικῶς καὶ ὑπῆρξεν ὁ μακαρίτης Δημήτριος Ράλλης καὶ ὁ μακαρίτης Δραγούμης, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πλέον ἢ ἅπαξ, καθ’ ὃν περίπου τρόπον καὶ ὁ κ. Μερλόπουλος, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὑπεστήριξαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ Βουλευτικὴ ἀσυλία εἶναι κἄτι τι τὸ ὁποῖον χορηγεῖ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ μόνον τοῦτο: ἐὰν δηλ. ὑπάρχῃ πολιτικὴ δίωξις εἰς τὴν κατηγορίαν, ἡ ὁποία ἀποδίδεται κατὰ ὡρισμένων βουλευτῶν, καὶ ὑπεστήριζαν ἐπιμόνως, ὅτι, ὅταν δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ δίωξις, ἡ Βουλὴ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ χορηγῇ τὴν ἄδειαν.

§121Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐγώ, εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπεστήριξα ὅτι τότε μόνον ἡ Βουλὴ δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν δίωξιν, ὅταν αὕτη γίνεται ἐκ λόγων πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι δύνανται ν’ ἀλλοιώσουν τὴν σύνθεσιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐπηρεάσουν τὴν κατάστασιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων.

§122Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ἔτσι εἶναι.

§123Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἔτσι εἶναι κ. Στρῖγκο; Ἀλλὰ ξέρετε διατὶ ἐζητήθη ἡ ἄδεια διώξεως ἐναντίον ὑμῶν; Ἐπὶ συνεργείᾳ σας εἰς κλοπὴν εἰκόνων ἀρχαιολογικῆς ἀξίας, κατασχεθεισῶν εἰς τὴν οἰκίαν σας. Καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν εἴπομεν ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν δίωξιν ὑμῶν, μειοψηφοῦντος τοῦ κ. Νικολίτσα μόνον.

§124Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐπίσης ὑπεστήριξα ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν καὶ νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον εἶναι ἔνοχος ὁ Βουλευτής, διότι τοῦτο εἶναι ἔργον ἀλλότριον πρὸς τὴν Βουλήν, εἶναι σύγχυσις δικαιοδοσίας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πρὸς τὴν δικαστικήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπηγορευμένον.

§125Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀσφαλῶς ὑπεστήριξεν αὐτὰ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ μάλιστα ὑπεστηρίζων ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐψήφιζε κατὰ τὰς πεποιθήσεις του. Μίαν μόνον παρέκκλισιν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργός...

§126Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὅταν εὑρίσκω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀδίκημα.

§127Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὥστε καὶ κατὰ τὴν γνώμην ἀκόμη ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διδάσκουν ὅτι ἡ Βουλή, ζητουμένης ἀδείας διώξεως βουλευτῶν, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ἀλλὰ μόνον νὰ ἐξετάσῃ ἂν πρόκειται περὶ πολιτικῆς διώξεως καὶ δὴ κατὰ τὴν φράσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλοιούσης τὴν σύνθεσιν τῆς Βουλῆς, καὶ κατ’ αὐτοὺς τοὺς διδάσκοντας τὴν γνώμην ταύτην, λέγω πάλιν, κύριοι, εἶναι δεκτὴ ἡ ἐξαίρεσις, ὅταν ἡ Βουλὴ εὑρίσκει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀδίκημα. Καὶ ὀρθῶς δὲν δύναται νὰ ζητηθῇ ἡ δίωξις βουλευτοῦ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ συναινῇ καὶ νὰ παραχωρῇ τὴν ἄδειαν, ὅταν ὁ βουλευτὴς δὲν ἔχει διαπράξει ἀδίκημα, καθ’ ὃ προκύπτει ἐκ τῶν ἐγγράφων ποὺ συνοδεύουν τὴν αἴτησιν. Διότι, καθὰ ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὴν προγενεστέραν Σύνοδον ἐζητεῖτο ἡ δίωξις βουλευτοῦ, διότι ἐπῆγε εἰς κάποιον οἰκονομικὸν ἔφορον καὶ τοῦ εἶπεν ὅτι παρανομεῖ, καὶ ἡ ἐπιτροπή, συμφωνοῦντος καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Μερλοπούλου, εἶπεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραχωρηθῇ τοιαύτη ἄδεια τῆς Βουλῆς διότι, καθὰ προκύπτει ἐκ τῶν ἐγγράφων, δὲν ὑφίσταται κἄν ἀδίκημα. Τώρα, δύο εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπηρεάζουν τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν. Πρόκειται δίωξις πολιτική, ἀλλοιοῦσα τὴν σύνθεσιν τῆς Βουλῆς; Βεβαίως ναί, διότι πρόκειται αἴτησις διώξεως καθ’ ὁλοκλήρου κόμματος, εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα τὰ μέλη τῶν κομμάτων ἀποτελοῦν καὶ μέλη ὅλων τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν.

§128Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν κάμουν συλλήβδην μίαν δολοφονίαν, θὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον τῆς δικαιοσύνης;

§129Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ: ἂν εἶσθε ἀνακριτής, θὰ ἐζητεῖτε δίωξιν βουλευτῶν μὲ αἰτιολογικὸν «φρονοῦντες ὅτι ἐπειδὴ ἐξελέγησαν ὡς κομμουνισταί», ὅταν ἐπετράπη ἡ τοιαύτη ὑποψηφιότης των; Τὸ ἴδιον εἶναι ὁ φόνος καὶ τὸ «φρονοῦντες ὅτι;». Λοιπόν, αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτοὶ οἱ πολέμιοι τῆς ἐξετάσεως τῆς οὐσίας ἔχουν ὑποστηρίξει. Ἀλλ’ ὅμως ποῖα εἶναι τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα; Μὰ ἔτσι ἡ Βουλὴ δὲν ἐμπῆκε ποτὲ εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας; Ἐγένετο δεκτὴ ποτὲ ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. Μερλοπούλου, διὰ νὰ σταθῶμεν μόνον εἰς τὴν ἐξαίρεσίν της; Ποτέ, ποτέ, ποτέ! Διατί ἐξαιρετικῶς, ὅταν ζητεῖται ἡ δίωξις συλλήβδην δι’ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον δὲν ὑφίσταται ὡς ἀδίκημα, ἀλλ’ εἶναι πολιτικὸν ἀδίκημα ὅμοιον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας, διατὶ βλέπομεν τὸν κ. Καμπάνην καὶ τὸν κ. Σωτηριάδην, εἰς ὅλας τὰς ὑποθέσεις, δι’ ὧν ἐζητεῖτο ἡ δίωξις τῶν βουλευτῶν, πλὴν τῆς ὑποθέσεως ποὺ ἐζητήθη ἡ δίωξις διὰ τὸν κ. Παπανικολάου, νὰ εἶναι ὑπέρμαχος τῆς ἀντιθέτου γνώμης;

§130Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὄχι διὰ τὴν οὐσίαν.

§131Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς ἀναγγέλλω ὅτι ἐψηφίσαμεν τὴν παραπομπήν.

§132Χ. ΛΑΔΑΣ. Μόνον διὰ τοὺς κομμουνιστάς. Ὅταν ἐζητήθη ἡ δίωξις βουλευτοῦ διὰ κλοπήν, τί ἐκάμετε;

§133Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἶπον ὄχι.

§134Χ. ΛΑΔΑΣ. Διατὶ νὰ εἴπητε ὄχι ἀφοῦ δὲν νομίζετε ὅτι ἔχετε δικαίωμα νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν οὐσίαν καὶ πρέπει πάντως νὰ δίδετε ἄδειαν;

§135Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν καθόλου τὴν οὐσίαν.

§136Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὥστε, ἔτσι ἀδικαιολογήτως; Ἐννοῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μερλοπούλου ὡς μίαν καὶ ἑνιαίαν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἐξαιρέσεις, ἐκτὸς ἐὰν δικαιολογοῦνται ἐκ τῶν οὐσιῶν. Ὡς δὲ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης τῆς αʹ Συνόδου, τὰ ὁποῖα ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, φαίνεται, ἐπὶ τριάκοντα αἰτήσεων πλὴν μιᾶς, ἡ ὁποία ἀφεώρα τοὺς κομμουνιστάς, ἡ πλειονοψηφία ἔδωκε ψῆφον ἀρνητικὴν τῆς χορηγήσεως τῆς ἀδείας.

§137Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν οὐσίαν.

§138Χ. ΛΑΔΑΣ. Τότε πῶς δὲν ἐδώσατε ἄδειαν εἰς κλοπήν, εἰς ἀνθρωποκτονίαν ἐξ ἀμελείας ἢ εἰς ὑπεξαίρεσιν;

§139Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχομεν εἴπει αὐτό. Εἴπομεν ὅτι ἡ παραγγελία τοῦ Εἰσαγγελέως, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο ἡ δίωξις, δὲν περιεῖχε τὰ στοιχεῖα τῆς ἀξιοποίνου πράξεως.

§140Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι, δὲν εἴπετε αὐτὸ ἢ εἰς μίαν μόνον περίπτωσιν. Ἀλλὰ μήπως δὲν εἶναι οὐσία καὶ αὐτό;

§141Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι. Ἄλλο τὸ ἕνα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Εἴπομεν ὅτι ἡ Εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ τὴν δίωξιν ἑνὸς βουλευτοῦ δι’ ἀξιόποινον πρᾶξιν, ἀλλὰ ἔχει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσδιορίζῃ τὰς ἀξιοποίνους πράξεις, εἰδικῶς δὲ νὰ ἔχῃ ἀσκηθῆ ἀγωγὴ διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην.

§142Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἰδοὺ τὰ πρακτικά. Scripta manent Τὰ ἄλλα εἶναι κουβέντες καὶ δικαιολογίαι ἀντιφατικῶν γνωμῶν.

§143Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡ παραγγελία τοῦ Εἰσαγγελέως δὲν περιεῖχεν ἀξιόποινον πρᾶξιν. Τότε καὶ μόνον θὰ εἶχεν ἁρμοδιότητα ἡ Εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ νὰ ζητῇ τὴν δίωξιν, ἐφόσον θὰ ἤσκει ποινικὴν ἀγωγὴν δι’ ἀξιόποινον πρᾶξιν.

§144Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἀκοῦστε ἐδῶ. Εὗρον μερικὰ τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς διαβάσω. «Ὁ εἰσηγητὴς ἐπὶ τῶν δικογραφιῶν τῶν βουλευτῶν Ὀρφανοῦ κλπ. (Ἀναγινώσκει)...

§145Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δι’ αὐτοὺς τὶ εἴπομεν;

§146Χ. ΛΑΔΑΣ. Νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἄδεια πρὸς δίωξιν.

§147Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διατί;

§148Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν λέγετε τὸ διατί. Οὔτε δικαιολογίαν δὲν δίδετε. Αἱ δικογραφίαι εἶναι μέσα εἰς τὸ γραφεῖον. Νὰ τὰς φέρωμεν νὰ τὰς ἴδῃ ἡ Βουλή. Λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι γενικὴ ἡ γνώμη ὅλων τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν αὕτη πάντοτε, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὴν οὐσίαν. Τώρα θέλετε νὰ μὴ μπαίνωμεν παρὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν τὴν σημερινὴν ποῦ δίδει ὁ κ. Σωτηριάδης, ὅταν δηλ. ἐκ τοῦ ἐγγράφου ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα τῆς ἀξιοποίνου πράξεως; Καὶ πάλιν καταλήγομεν νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἄδεια ἢ διά τινας μόνον τῶν διωκομένων βουλευτῶν. Καὶ χωρὶς νὰ θέλω νὰ φανῶ μάντις, σᾶς προλέγω ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀρχή, παρ’ ὅλην τὴν ἄδειάν σας, δὲν θὰ τολμήσῃ νὰ ἐκδώσῃ ἔνταλμα κατὰ πολλῶν ἐκ τῶν διωκομένων, ἁπλούστατα διότι δὲν ὑπάρχει κανὲν στοιχεῖον. Τὶ λέγει διὰ τοὺς ἑπτὰ βουλευτὰς ὁ κ. Λαμπρίας; «Φρονοῦντες ὅτι καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἑπτὰ βουλευταί, πλὴν τῶν Μαξίμου, Παπανικολάου καὶ Σταυρίδου — δι’ αὐτοὺς θὰ ἴδωμεν τὶ ἔκαμαν—ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν πολυαρίθμων ἐγγράφων, ἀλλ’ ὡς τεκμηριοῦται καὶ ἐκ τῆς ὑποδείξεως αὐτῶν ὡς ὑποψηφίων καὶ τῆς ἐκλογῆς των, ὅτι ἀπεδέχθησαν τὸ πρόγραμμα, ὅτι κατέστησαν συνεργοὶ τοῦ ἀδικήματος, ζητοῦμεν τὴν δίωξιν». Αὐτὸ εἶναι τὸ στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον προσάγεται καὶ ἐξ αὐτῶν κριτέα ἡ mendalité τῆς διωκούσης ἀρχῆς.

§149Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μεταβάλλετε τὴν Βουλὴν εἰς δικαστήριον.

§150Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἂν δι’ ἑνὸς ἐγγράφου ζητηθῇ ἡ δίωξις δέκα βουλευτῶν, διότι ἐπῆγαν καὶ ἔφαγαν καὶ ἐτραγούδησαν τοῦ Ἀητοῦ τὸ γυιό, καὶ ὁ ἀνακριτὴς ἐθεώρει τὴν πρᾶξιν ταύτην ἐσχάτην προδοσίαν, τότε θὰ ἔχωμεν ἐσχάτην προδοσίαν καὶ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν;

§151Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ κατηγορία βουλευτῶν ὅτι ἠθέλησαν τὴν αὐτονόμησιν τῆς Ἑλληνικωτάτης Μακεδονίας καὶ τῆς Ἑλληνικωτάτης Θράκης, θὰ παραβληθῇ μὲ κατηγορίαν κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐτραγούδησαν εἰς ἕν γεῦμα τὸν γυιὸ τοῦ Ἀητοῦ. Λυποῦμαι διότι ἐκ μέρους ὑμῶν, ἀνθρώπου ἐντριβοῦς περὶ τὰ νομικά, γίνονται τοιαῦται παραβολαί. Ἔχομεν ἐδῶ μίαν κατεύθυνσιν γενικὴν ἐκ μέρους τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ἐκ μέρους ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ ἀνατρέψουν τὸ κοινωνικὸν καθεστώς, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὴν Παιδείαν, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, εἰς τὸν Στρατόν....

§152Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ μεγαλειτέρα ἀπόδειξις τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀξιόποινος πρᾶξις, εἶναι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διαπρεπὴς νομικός, ζητεῖ ἐρείσματα ἀλλαχοῦ καὶ ὄχι ἐκ τῆς δικογραφίας, ἣν ἔχομεν ὑπὸ κρίσιν. Πρὸ τῆς πτωχείας εἰς ἐπιχειρήματα, ἐξαγόμενα ἐκ τῆς δικογραφίας αὐτῆς, προσπαθοῦμεν νὰ συγχύσωμεν τὰ πράγματα καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δῆθεν διώκομεν τὸν κομμουνισμόν. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ διαφωτισθῇ ὁ λαός, ὅτι διὰ τῆς δικαστικῆς αὐτῆς ἐνεργείας δὲν πρόκειται νὰ παταχθῇ ὁ κομμουνισμός, διὰ τὴν δίωξιν τοῦ ὁποίου, ὡς ἀρχῆς, πρῶτος ἐγὼ θὰ ἐψήφιζον, ἀλλὰ περὶ διώξεως δέκα προσώπων, ἅτινα λόγῳ τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς θ’ ἀντικατασταθῶσιν ἀμέσως ἀπὸ ἄλλα δέκα. Ζητεῖτε, μὴ εὑρίσκοντες ἐπιχειρήματα ἐκ τῆς ὑποθέσεως, νὰ λάβητε ἐρείσματα ἀπὸ τὰς σκηνὰς τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου.

§153Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μὲ συγχωρεῖτε κ. Συνάδελφε, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως, οὔτε εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ γνωρίζῃ τὶ γίνεται ἐν τοῖς δικαστηρίοις.

§154Χ. ΛΑΔΑΣ. Τότε πῶς ἐκφράζετε γνώμην;

§155Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει μία κατηγορία, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἔχομεν ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων τῆς Θράκης καὶ Μακεδονίας ὅτι ὑπάρχει μιὰ ἐντεταμένη προπαγάνδα κομμουνιστική, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, εἰς τὸ ἀνώτατον ἐκπαιδευτικόν μας ἵδρυμα, φωνάζουν. «Ζήτω ἡ Μόσχα καὶ κάτω ἡ Πατρίς», ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ ἀστικὸν καθεστὼς νὰ ἀμυνθῇ. (Χειροκροτήματα).

§156Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὥστε δὲν ζητεῖτε νὰ δοθῇ ἄδεια διὰ τὰ αὐτονομιστικά, περὶ ὧν πρόκειται, ἀλλὰ δι’ ἄλλας ἐνεργείας. Ἀλλὰ δὲν ἔχετε ὑποχρέωσιν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ δημιουργήσητε νέους ἥρωας, διὰ νὰ τοὺς ἴδητε μετὰ τινα ἔτη εἰς τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια καὶ εἰς τοὺς Ὑπουργικοὺς θώκους, λόγῳ τῶν σημερινῶν διώξεων, ὡς εἴδομεν πολλοὺς ἐκ τῶν διαφόρων καθεστώτων. Διότι οὕτω δημιουργοῦνται θύματα, ἐν ὀνόματι τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος.

§157Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Θὰ τοὺς ἴδω ὅταν οἱ 50 χιλιάδες κομμουνισταὶ γίνουν 450.000, διότι ἐπὶ 950.000 ἐκλογέων μόνον 40 χιλιάδες ἀνήκουν εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Ἔχει ὑποχρέωσιν λοιπὸν ἡ πλειοψηφία νὰ ἀμυνθῇ.

§158Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἀκριβῶς, ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ πλειοψηφία νὰ μὴ δώσῃ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἐντύπωσιν εἰς τοὺς ἔξω, ὅτι ἐνταῦθα εἶναι τόσον σοβαρὸς ὁ κίνδυνος τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ 40.000 νὰ κάμουν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας. Διότι αὐτὸς εἶναι ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἐπισείει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§159Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ποὺ λέγετε σεῖς, αἱ 40.000, αἱ ὁποῖαι προπαγανδίζουν εἰς βάρος τῆς Πατρίδος καὶ τῆς Δικαιοσύνης, θὰ γίνουν 400 χιλιάδες. Δι’ αὐτὸ ἔχω ὑποχρέωσιν ἐγώ, ὅστις εἶμαι τὸ ἀστικὸν καθεστώς, νὰ ζητήσω τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἡ Δικαιοσύνη θὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της. Ἔχομεν ἁπτὸν παράδειγμα, ὅταν ἐζητήθη ἡ δίωξις τοῦ κομμουνιστοῦ βουλευτοῦ κ. Παπανικολάου, ἡ Ἀνακριτικὴ ἀρχὴ τὸν ἀφῆκεν ἐλεύθερον.

§160Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι καὶ 40.000 κομιτατζῆδες ὄπισθεν αὐτῶν.

§161Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν εἶναι πρέπον νὰ παρέχωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τρέμομεν, μήπως γίνῃ αὐτονόμησις τῆς Μακεδονίας ἀπὸ 40 χιλιάδας κομμουνιστάς. Οὐδὲ εἶναι πολιτικὸν νὰ ἐξυπνήσωμεν, ὕστερα ἀπὸ τόσα χρόνια, μίαν ἠλιθίαν ἰδέαν, κοιμηθεῖσαν ἤδη.

§162Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ νὰ γίνεται συζήτησις ἐπὶ τόσην ὥραν μέσα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν περὶ αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας, αὐτὸ εἶναι πρέπον;

§163Χ. ΛΑΔΑΣ. Μὰ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον φωνάζω τόσην ὥραν. Ἀνεκινήσατε ἕνα ζήτημα, τοῦ ὁποίου τὰς πολιτικὰς συνεπείας δὲν ἀντιλαμβάνεσθε. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀφήσω τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκομαι, διὰ νὰ ἐξετάσω τὴν πολιτικὴν ἄποψιν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις, ὅτι αἱ 40 χιλιάδες εἶναι ἐπίφοβοι εἰς τὰς 900 χιλιάδας. Δὲν συζητῶ περισσότερον ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς. Προσθέτω μόνον, κύριοι, ὅτι πληρώνομεν σήμερον τὰς ἁμαρτίας τῆς ἀναλογικῆς. Ἐὰν ὑπάρχουν τινές, οἱ ὁποῖοι μετενόησαν διότι ἐγένετο ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἔδωσαν τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθουν ἐδῶ μέσα κομμουνισταί τινες, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς εἴπουν, ὅτι διὰ δικαστικῆς ὁδοῦ δύνανται νὰ ἐξέλθουν τῆς αἰθούσης ταύτης, διὰ νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν ἁμαρτιῶν τῆς ἀναλογικῆς. Διότι ἄλλως δὲν θὰ βγοῦν· ἁπλῶς θ’ ἀντικατασταθοῦν. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι συγχρόνως ἀπόδειξις πολιτικῆς διώξεως. Πολιτικὴ δίωξις εἶναι, ὅταν ἀκούονται ταῦτα ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἑνὸς Κράτους, τὸ ὁποῖον εἶναι Δημοκρατία, Κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπὸ 15ετίας ἀλληλοτρώγονται οἱ πολιτικοὶ μεταξὺ των, χάριν τοῦ ἰδεώδους τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας, Κράτους εἰς τὸ ὁποῖον 28 ἀρχηγοὶ τῶν πολιτικῶν ὁμάδων ἔδωκαν τὸ αἷμα των διὰ νὰ ποτίσουν τὸ δένδρον τῆς ἐλευθερίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἀδιαμαρτύρητον, ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ Κράτος ἦλθεν εἰς συζήτησιν τῷ 1927, ὅτι ἔπρεπεν νὰ καταπνιγοῦν ὡρισμέναι πολιτικαὶ ἰδέαι, διὰ νὰ δημιουργηθοῦν νέοι ἥρωες, οἵτινες βραδύτερον νὰ ἐμφανισθοῦν ἐνώπιον τῆς ξένης κοινῆς γνώμης διὰ νὰ εἴπουν ὅτι, ἂν μᾶς ἄφηναν μέσα εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἐδείχναμεν, ὅτι εἴχομεν τὴν δύναμιν νὰ αὐτονομήσωμεν τὴν Μακεδονίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ κατανοήσῃ ἡ κυβέρνησις καὶ νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσῃ εἰς τοὺς κομμουνιστὰς ὅπλα διὰ νὰ ἐμφανισθοῦν ἐνώπιον τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου καὶ νὰ εἴπουν ὅτι ἦσαν τόσον πολυάριθμοι, ὥστε μία ὁλόκληρος Βουλὴ συνεκλήθη καὶ συνεζήτησε διὰ τὴν δίωξίν των, ἐπειδὴ ἐγράφησαν πέντε φράσεις περὶ μπουρζουαζίας, ὅπως ἐγράφοντο ἄλλοτε τὰ ἱστορικὰ «θὰ ἔλθῃ ὁ Βενιζέλος» ἢ «θὰ ἔλθῃ ὁ Βασιλεύς».

§164Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Σεῖς ὁ ἴδιος δὲν μοῦ εἴπετε, ὅτι θὰ ψηφίσετε ὑπὲρ τῆς διώξεως, ὅταν ἐμάθατε τί γράφει ὁ Ριζοσπάστης; Λυποῦμαι πολὺ διότι θέλετε νὰ μὲ διαψεύσητε.

§165Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς τὸ εἶπε στ’ ἀστεῖα, γιὰ νὰ μὴ φωνάζετε.

§166Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὁ κ. Τσιτσεκλῆς ἔχει ὡρισμένας ψυχώσεις καὶ ὑπερτιμᾷ τὸν κίνδυνον τοῦ κομμουνισμοῦ, ὅπως καὶ ἄλλον τινὰ κίνδυνον. Θὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεώς του κατωτέρω, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλω τὴν σειρὰν τῆς ἀγορεύσεώς μου. Κύριοι, εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀδίκημα, πρέπει νὰ ὑπάρχουν μέσα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἀδικήματος. Ποῖα εἶναι τὰ μέσα, ποία ἡ ὑλικὴ ἐμφάνισις τοῦ ἀδικήματος, ὅπως προκύπτει ἐκ τοῦ ἐγγράφου τοῦ Εἰσαγγελέως, ὅπως προκύπτει καὶ ἐκ τοῦ ἐγγράφου τοῦ ἀνακριτοῦ; Τὸ Συνέδριον τοῦ 1924, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι λαβόντες μέρος εἰς τὸ συνέδριον τοῦ 1924, εἰσηγητὴς τοῦ ὁποίου ὑπῆρξε τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη καὶ ἐνεστερνίσθη τὸ πρόγραμμα τοῦτο, καὶ ὅτι ὑπῆρξε μία πλειὰς βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν βουλευταὶ ὑπὸ τὸ πρόγραμμα αὐτό. Ποῖον εἶναι τὸ ἀδίκημα; Κατὰ μοιραίαν σύμπτωσιν, ἐρευνῶν τὰς δικογραφίας τῶν συνωμοσιῶν, εὗρον μίαν ὑπόθεσιν τοῦ 1921, ποὺ ὁ Ζυμβρακάκης εἶχε κάμει μίαν συνωμοσίαν, ἀποστέλλων δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ ἐπιστολάς, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτει τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Ἀποτέλεσμα αὐτῶν ἦτο νὰ συλληφθῶσι οἱ Πέτρος Συφαλάκης κλπ., καὶ τότε ἐξεδόθη βούλευμα τῶν Ἐφετῶν καὶ εἶπεν ὅτι συνωμοσία δὲν ὑπάρχει, διότι μὲ ἐπιστολὰς καὶ ἄνευ ὑλικῶν μέσων ἐπιβολῆς δὲν ὑπάρχει τοιαύτη. Ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας συνωμοσίας, ἐνθυμεῖσθε, κ. Σωτηριάδη, τί ὑπεστηρίζομεν; Ὅτι, ὅταν ὑπάρχουν ἀτελῆ μέσα, δὲν ὑφίσταται ἀδίκημα, πολλῷ μᾶλλον, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ὡρισμένον σχέδιον, ἀλλὰ προτάσεις συζητούμεναι, καὶ ὅταν δὲν ἔχει φθάσῃ μέχρι σημείου, ὥστε ἡ ἐκτέλεσις νὰ μὴ ἀφίσταται πολύ.

§167Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καθὼς γνωρίζετε, τὸ ἔργον τῆς ὑπερασπίσεως εἶναι αὐτόχρημα ἱερόν. Ὑποστηρίζων πολιτικὰ ἐγκλήματα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, πᾶς τις ὤφειλε νὰ ἐπικαλεσθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§168Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὥστε δὲν ἐπιστεύατε, εἰς ὅσα τότε ὑπεστηρίζατε; Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι πιστεύω ἀκραδάντως εἰς τὰς ἐπιστημονικὰς ἀληθείας, ἃς τότε ἀπὸ κοινοῦ ὑπεστηρίζομεν καὶ τὰς ὁποίας ἀναγράφουν πάντες οἱ σοφοὶ ἐρευνηταί. Δὲν σκέπτομαι ν’ ἀλλάξω γνώμας διότι οἱ κατηγορούμενοι εἶναι κομμουνισταί. Ἐρωτῶ λοιπόν· ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις τοῦ νόμου διὰ νὰ στηριχθῇ τὸ ἀδίκημα, δι’ ὃ ζητεῖται ἡ δίωξις;

§169Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὑαἰνίσσεσθε, ὅτι πρόκειται περὶ πολιτικῆς διώξεως;

§170Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ ζήτημα, κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι αὐτό. Μὴ σπεύδετε νὰ ἀποδείξητε ὅτι δὲν ὑπάρχει πολιτικὸν ἐλατήριον εἰς τὴν δίωξιν, ἀφοῦ ὡμολογήσατε προηγουμένως, ὅτι δὲν ἔχετε ἰδέαν τῆς ὑποθέσεως. Λοιπὸν ἀφῆστε με, ἀκούσατέ με. Λέγει μάλιστα ὁ Garraud (τόμ. 3 § 84), ὅτι τὸ ἀδίκημα τοῦτο, τῆς συνωμοσίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μόνον δι’ ἐγγράφων ἢ διὰ λόγων.

§171Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τί σχέσιν ὁ Garraud;

§172Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θέλετε νὰ ἔχῃ σχέσιν κανένας γιατρὸς ἂν δὲν ἔχῃ ὁ Γκαρό; Προηγουμένως ὡμολογήσατε ὅτι δὲν ἔχετε ἰδέαν τῆς ὑποθέσεως. Ἀφῆστε λοιπὸν νὰ συζητήσωμεν ἡμεῖς ποὺ ἔχομεν ἰδέαν ταύτης. Ὥστε, Κύριοι, τὸ συνέδριον τοῦ 1924 καθ’ ἑαυτὸ δὲν ἀποτελεῖ κατὰ νόμον συνωμοσίαν. Ἀπὸ τὸ 1924 ποὺ ἔλαβε χώραν τὸ Συνέδριον αὐτό, ἀπὸ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον γνωρίζετε τί ἐνεφανίσθη ὡς νέον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον συνεκίνησε τὴν κοιμωμένην ἔκτοτε δικαστικὴν ἀρχήν. Εἰς τὸν Ριζοσπάστην τῆς 12 Νοεμβρίου 1927, ἐγράφη ὅτι ὑπάρχει ἓν κόμμα, καὶ λέγει ἡ ὀργάνωσις τοῦ κόμματος τούτου ὅτι ἐργάζεται διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Μακεδονίας. Τὸ τοιοῦτον κατετάραξε τὴν Εἰσαγγελίαν, ἡ ὁποία μετέβη εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἠρώτησε: μήπως ὑπάρχει λόγος ἀναστολῆς τῆς διώξεως; Δὲν γνωρίζω τί ἀπήντησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ βλέπω ἔξαφνα, ἄνευ στοιχείων, ζητουμένην τὴν δίωξιν ἑνὸς κόμματος, καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐν τῇ συνειδήσει ὅτι μὲ τὰ ὑπάρχοντα στοιχεῖα δὲν ἐπιτρέπεται αὕτη, νὰ καταφεύγῃ εἰς στοιχεῖα ξένα, εἰς φοιτητικὰς σκηνάς, εἰς συλλαλητήρια καὶ τὰ παρόμοια. Εἶναι λοιπὸν συνωμοσία ἡ ἀρλοῦμπα τοῦ Ριζοσπάστη, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα ζητεῖ τὴν ἀνατροπὴν τῶν πάντων; Καὶ δὲν ἐμφανίζεσθε καταπίνοντες τὴν κάμηλον καὶ διϋλίζοντες τὸν κώνωπα, ὅταν ἀφήνετε τὸν κομμουνισμόν, ζητοῦντα ν’ ἀνατρέψῃ τὸ πᾶν καὶ τὸν διώκετε, διότι ὑποστηρίζει θεωρητικῶς τὴν αὐτονομίαν τῆς Μακεδονίας;

§173Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κατόπιν αὐτῆς τῆς ἀρλούμπας εἴπατε ὅτι θὰ ἐψηφίζατε ὑπὲρ τῆς διώξεως.

§174Χ. ΛΑΔΑΣ. Λοιπόν, ὅταν μοῦ εἶπεν ὁ ἀνακριτὴς ὅτι ἔχει τὸν Ριζοσπάστην τοῦ 1927, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι μπολσεβῖκος, ἀλλ’ εἶμαι περισσότερον τῶν ἄλλων ἀστός, ἀλλὰ συγχρόνως ἔχω τὸ ἐλάττωμα νὰ μὴ κανονίζω κατὰ τὸ συμφέρον τὰς ἐπιστημονικάς μου πεποιθήσεις, ἠρώτησα τὸν ἀνακριτήν, ἂν μετὰ τὸ 1924 ἔχει στοιχεῖα νεώτερα ἀποδεικνύοντα ὅτι τὸ σχέδιον ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν. Μοῦ εἶπεν, ὅτι, ὡς φαίνεται ἀπὸ τὸν Ριζοσπάστην τοῦ 1927, ἐτέθη. Τότε ἐδήλωσα ὅτι ἂν ἐκ τοῦ Ριζοσπάστου προκύπτῃ τοιοῦτον τι, θὰ ἐψήφιζα καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς διώξεως. Σᾶς ἀνέγνωσα ὅμως τὸν Ριζοσπάστην. Εἴδατε πουθενὰ νὰ ἀναμιγνύωνται οἱ βουλευταὶ τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος; Πῶς λοιπὸν θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς διώξεώς των; Ἢ ἁπλῶς καὶ μόνον διότι εἶναι κομμουνισταί; Ἀλλά, κύριοι, ἂς ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσαγάγῃ ἓν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καταδιώκωνται οἱ βουλευταὶ τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ καθιεροῖ τὴν ἀρχήν, ὅτι τὸ νὰ πρεσβεύῃ κανεὶς κομμουνιστικὰς ἰδέας, ἀποτελεῖ ἀξιόποινον πρᾶξιν.

§175Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐφόσον ὁ κομμουνισμὸς θίγει τὰ ὅρια τῶν νόμων, θὰ ἀντικρύσῃ ὀξέως τοὺς νόμους.

§176Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐὰν δέν ὑπάρχῃ παράβασις τῶν νόμων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ δίωξις. Ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ ἐφαρμόζετε ἀνυπάρκτους νόμους κατὰ τὰ ἑκάστοτε γοῦστα σας, διότι οὐ μόνον νόμος δὲν ὑπάρχει διώκων τὸν κομμουνισμόν, ἀλλὰ καὶ τὰ δικαστήρια ἀνεκήρυξαν ὑποψηφίους τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος καὶ ἡ Βουλὴ τοὺς ἠνέχθη.

§177Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ, ἂν φρονῆτε ὅτι ὑπάρχει πολιτικὴ δίωξις.

§178Χ. ΛΑΔΑΣ. Βλέπω εὐχαρίστως ὅτι ἀλλάσσετε μέτωπον. Ἐγὼ δέν φρονῶ, ὅτι ὑπάρχει πολιτικὴ δίωξις. Βλέπω ὅμως μετὰ λύπης ὅτι τείνετε νὰ τὴν ἐμφανίσητε, οἰκειοποιούμενος ἐπιπολαιότητας ἄλλων. Ἀφοῦ θέλετε νὰ παρασύρετε τὴν Βουλὴν μὲ ἐντυπώσεις ἐκ γεγονότων ξένων πρὸς τὴν κατηγορουμένην πρᾶξιν....

§179Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται περὶ ἐντυπώσεων. Ὅταν οἱ κομμουνισταὶ ἔρχονται καὶ σᾶς λέγουν, ὅτι θὰ συγκεντρωθοῦν ἔξω ἀπὸ τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἐκβιάσουν τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο ἐσχάτη ἀσέβεια πρὸς τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐκ τοῦ λόγου τούτου δὲν δώσωμεν ψῆφον ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς.

§180Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐάν κατεδιώχθη ποτὲ ὁ Κονδύλης, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ μέτωπον διένεμε προκηρύξεις, καλούσας εἰς αὐτομολίαν.

§181Χ. ΛΑΔΑΣ. Καθὼς βλέπετε λοιπόν, κύριοι, διὰ νὰ ἐπανέλθω, τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ Ριζοσπάστου, τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ πρῶτον ἐμὲ κατεθορύβησε, διότι γραφὲν τὸν Νοέμβριον τοῦ 1927, θ’ ἀπετέλει νέον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδικαιολόγει κάπως τὴν δίωξιν, τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τίποτε ἄλλο παρὰ μίαν κοινοτυπίαν εἰς τὴν τελευταίαν σελίδα τοῦ Ριζοσπάστου, ὁμοίαν μὲ τὰ ἄλλα φληναφήματα, τὰ ὁποῖα περιέχονται εἰς τὸ φύλλον αὐτό, χωρὶς ἐσωτερικὴν ἢ ἐξωτερικὴν ἀξίαν, ἀλλὰ πρὸ πάντων καὶ χωρὶς σύνδεσμον πρὸς τοὺς κατηγορουμένους βουλευτάς. Ἀλλά, διὰ νὰ καταλήξω, ἂν θέλετε, κύριοι, νὰ κρίνετε ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως ὡς ἐμπρέπει, δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ δώσωμεν, ἡμεῖς οἱ ἀστοί, τὸ ἐπιχείρημα εἰς αὐτοὺς νὰ κρίνουν ὅτι τοὺς διώκομεν, διότι τοὺς φοβούμεθα. Δὲν εἶναι πολιτικὸν νὰ ἐξυπνήσωμεν ἡμεῖς σήμερον, μίαν ἰδέαν μωρὰν καὶ ἀντεθνικήν, ἐμφανισθεῖσαν πρὸ ὀλίγου χρόνου καὶ κοιμηθεῖσαν ἔκτοτε. Τὴν Μακεδονίαν σήμερον προστατεύουν τὰ στήθη τῶν Ἑλλήνων κατοίκων της, ὑπερελλήνων μάλιστα, διότι ἔχουν πλήρη καὶ σαφῆ καὶ νωπὴν ἀντίληψιν τῶν θυσιῶν καὶ τῶν τραγικῶν στιγμῶν. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων νὰ συντελέσῃ τὴν ἀποστολήν του. Αὐτὸς δὲν κατεσίγασεν ἤδη ἀπὸ τόσων χρόνων τὴν ἰδέαν τῆς αὐτονομήσεως; Διατὶ νὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη ὑποβόσκει ἀκόμη καὶ ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος κίνδυνος, ὥστε νὰ ἐπεμβαίνῃ ἡ δικαστικὴ ἀρχή; Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ δέον νὰ κρίνῃ τοὺς κομμουνιστάς, καθὼς ἔκρινε καὶ τοὺς ἄλλους βουλευτάς, τῶν ὁποίων ἐζητεῖτο ἡ δίωξις καὶ ἀπὸ ἑνὸς ἔτους δὲν ἔχει ἀποφασίσει περὶ τῆς διώξεως. Οὕτω πρέπει νὰ ἀποφανθῇ καὶ περὶ αὐτῶν. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ ἰσότης, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλεται καὶ ἐπιβάλλεται νὰ ἀσκῇ ἡ Δημοκρατία. Διότι ἐὰν ἡ Δημοκρατία δὲν εἶναι ἴση πρὸς ὅλους, ἐρρέτω τοιαύτη Δημοκρατία (Χειροκροτήματα).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάξιμος ἔχει τὸν λόγον.

§183Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς διώξεως τῶν βουλευτῶν τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, ἔλαβεν, ὡς ἦτο πολὺ φυσικόν, ὀξὺν χαρακτῆρα. Τοῦτο καὶ μόνον τὸ γεγονὸς καὶ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα παρετάχθησαν ἀπὸ τὴν ἄποψιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅτι πρέπει νὰ διωχθοῦν οἱ κομμουνισταί, ὄχι μόνον διότι κατηγοροῦνται διὰ τὴν αὐτονόμησιν τῆς Μακεδονίας, ἀλλὰ καὶ διότι ἀπόψε ἀκόμη ἐξεδόθη προκήρυξις διὰ τῆς ὁποίας καλοῦν τοὺς ἐργάτας εἰς συλλαλητήρια διαμαρτυρίας ἐναντίον τῆς διώξεως, ἀλλὰ καὶ γενικῶς ἐστηρίχθησαν ἐπὶ κατηγοριῶν διαφορετικῆς φύσεως, διὰ νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἀτμόσφαιραν, ἡ ὁποία τελικῶς θὰ κρίνῃ πολιτικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Καὶ τοῦτο εἶναι πολὺ φυσικόν. Τὸ Ρωμαϊκὸν δίκαιον ἐλάχιστα ἰσχύει εἰς παρομοίας περιπτώσεις. Τὸ μεγαλύτερον ὅπλον, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι καὶ τὸ ὅτι πρόκειται περὶ τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας, ἡ ὁποία ἐνισχύεται—καὶ ἔχει πρὸς τοῦτο τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τῶν Εἰσαγγελέων ὅτι ἐνισχύεται, ὅτι ἀποτελεῖ δύναμιν ὀγκουμένην καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ κομμουνιστικὴ προπαγάνδα τείνει εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Ὅλα περίπου αὐτὰ εἶναι καὶ τὰ οὐσιαστικώτερα τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Τί λέγει ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης; Λέγει ὅτι τοιαύτη ἀπόφασις ἀποτελεῖ ἀδίκημα ἐσχάτης προδοσίας διὰ τοὺς κομμουνιστάς, διότι, ἀποκτῶντες οὗτοι τὴν κοινωνικὴν ἰσχὺν καὶ ἐπικρατοῦντες πολιτικῶς, θὰ αὐτονομήσουν τὴν Μακεδονίαν. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι αὐτὸ φανερώνει ἔλλειψιν ἐπιχειρημάτων καὶ δὲν ἔχει βάσεις διὰ τὴν κατηγορίαν· καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ εἰς τὰς δίκας τοῦ Αʹ Στρατοδικείου τῶν Ἀθηνῶν, ἡ πρώτη βάσις, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὴν κατηγορίαν, ἦτο ὅτι εἴμεθα κομμουνισταί. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀπομακρυνθοῦν οἱ κατηγοροῦντες ἀπὸ τῆς βασικῆς οὐσίας, ἡ ὁποία ὅμως δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ βάσιν κατηγορίας. Πρόκειται, λοιπόν, περὶ πολιτικῆς κατηγορίας καὶ πολιτικῆς διώξεως, καὶ νομίζω ὅτι, ὅπως καὶ ἂν συζητηθῇ τὸ τυπικὸν αὐτὸ ζήτημα, τοῦ νὰ εἰσέλθῃ ἢ ὄχι ἡ Βουλὴ εἰς τὴν οὐσίαν τῆς κατηγορίας, ἀποτελεῖ ἐπίσημον γεγονὸς ὅτι ἡ Βουλὴ εἰσῆλθεν ἤδη εἰς τὴν οὐσίαν τῆς κατηγορίας, καὶ ὅτι, καὶ οἱ ὑπερασπιζόμενοι τὸ ἄδικον τῆς κατηγορίας καὶ οἱ συμφωνοῦντες μὲ τὴν κατηγορίαν, ἀναφέρουν ἐπιχειρήματα ἐντελῶς διαφόρου φύσεως ἀπὸ τὴν τυπικὴν μορφήν.

§184ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§185Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ νομίζομεν ὅτι θὰ ἠπατῶμεν τοὺς ἑαυτούς μας, ἄλλως σκεπτόμενοι. Προκειμένου ὅμως περὶ διώξεως τῶν βουλευτῶν τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου, εἶναι ἄσχετον τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς διώξεως τοῦ κομμουνισμοῦ. Δὲν ὑπάρχει, λέγουν, ἐπίσημος γνώμη τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἡ Κυβέρνησις ἀνεξαρτήτως τοῦ νόμου, ἐξεφράσθη ἐπισήμως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Καὶ πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ἄφησε νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι εἶναι ἀποφασισμένη νὰ διώξῃ τὸν κομμουνισμὸν καὶ νὰ διώξῃ τοὺς κομμουνιστὰς εἴτε ὡς κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα εἴτε ἐκτὸς τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος ὡς κόμμα, εἴτε ὡς ἐργατικὴν ὀργάνωσιν.

§186Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καταδιώκει τὸν κομμουνισμὸν ὡς ἰδεολογίαν. Ρητῶς σᾶς ἐδήλωσεν ὅτι θὰ διώξῃ παρανόμους πράξεις, καὶ ἐὰν ἀποφασίσῃ αὐτό, θὰ ἔχῃ ἀπολύτως δίκαιον καὶ ἡ πλειοψηφία θὰ τὴν παρακολουθήσῃ εἰς τὴν δίωξιν παρανόμων πράξεων καὶ ὄχι ἰδεολογίας.

§187Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριοι, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς διώξεως τοῦ κομμουνισμοῦ ....

§188Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι «τοῦ κομμουνισμοῦ». Νὰ διακρίνετε ....

§189Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς διώξεως τοῦ κομμουνισμοῦ.

§190Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ διακρίνετε.

§191Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ὑπάρχῃ κοινὴ γνώμη καὶ κοινὸν μέτωπον, ὅλων τῶν παρατάξεων.

§192Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ Δημοκρατία σέβεται τὰς ἰδέας τῶν ἀντιπάλων της καὶ διώκει τὰς παρανόμους πράξεις.

§193Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ Δημοκρατία, καὶ κυρίως ἡ Δημοκρατία σας, δηλαδὴ ἡ Δημοκρατία τῆς Ἑλλάδος, ἡ ἐντελῶς sui generis.

§194Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ Δημοκρατία μας, ἡ ὁποία σᾶς δίδει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα τῆς ἀσυλίας, αὐτὴ εἶναι ἡ Δημοκρατία μας.

§195Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης ...

§196Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει εἰς τοὺς Μπολσεβίκους καὶ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Δημοκρατίαν μας.

§197Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἀπεκτήσαμεν δι’ ἀγώνων, τοὺς ὁποίους σεῖς ἐπανειλημμένως καὶ ἰδιαιτέρως κατεπολεμήσατε. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡ δίωξις εἶναι δίωξις πολιτική. Καὶ γιατί εἶναι πολιτικὴ δίωξις; Εἶναι βασικὸς νόμος, βασικὸς κανὼν τῆς κομμουνιστικῆς θεωρίας καὶ πράξεως, νὰ ἐξηγῇ ὅλα τὰ φαινόμενα τῆς κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς ζωῆς καὶ τῶν ἀτόμων τὰς ἀντιλήψεις καὶ τὰς πολιτικὰς καὶ οἰκονομικὰς ἀντιλήψεις τῶν διαφόρων κομμάτων. Ἐρμηνεύει καὶ διερευνᾷ τὴν σχέσιν τοῦ αἰτίου καὶ ἀποτελέσματος. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο οὐτοπία μεγάλη διὰ τοὺς ἐργάτας νὰ φαντάζωνται, ἔστω καὶ πρὸς στιγμήν, ὅτι πρόκειται περὶ διώξεως μιᾶς παρανόμου πράξεως, ἡ ὁποία παράνομος πρᾶξις, ἑρμηνευομένη μὲ τὸν Βαυαρικὸν νόμον τοῦ 1820 ἀντιτίθεται εἰς αὐτὴν τὴν οὐσιώδη διαφοράν, τὴν διαφορὰν δύο ἱστορικῶν ἐποχῶν. Ὁ Βαυαρικὸς νόμος δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ ἑρμηνεύσῃ προβλήματα τοιαύτης φύσεως. Ἡ δικογραφία καὶ ἡ κατηγορία ὑφίστανται ἀπὸ ἐτῶν. Πῶς συμβαίνει ὥστε νὰ ἐμφανισθῇ σήμερον; Πῶς συμβαίνει ὥστε ἀποτόμως, ὡς μέλη τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπῆς, νὰ λάβωμεν μίαν λίαν ἐπείγουσαν αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως διὰ τῆς ὁποίας νὰ ζητεῖται ἡ δίωξις τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τῇ βάσει ψευδῶν εἰδήσεων καὶ πληροφοριῶν, καὶ μὲ ἐλλιπῆ τὰ στοιχεῖα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τὴν ἐπιτροπὴν νὰ καλέσῃ τὸν ἴδιον τὸν ἀνακριτὴν διὰ νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις; Αὐτὸ θὰ ἦτο μυστήριον ἐὰν δὲν εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν μας τὴν ὅλην πορείαν τῶν πραγμάτων καὶ τὴν ὅλην κατεύθυνσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέναντι τοῦ ἐργατικοῦ ζητήματος. Τὴν δίωξίν μας τὴν εἴχομεν προβλέψει ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ τυπικὴ αὐτὴ ἀφορμή, ἡ τυπικὴ αὐτὴ πρᾶξις, ἡ κατ’ ἄλλους μὲν νομικῶς κολάσιμος, κατ’ ἄλλους δὲ μὴ κολάσιμος, θὰ εὑρίσκοντο ἄλλα ἐπιχειρήματα διὰ νὰ καταδιωχθῇ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Εἰς ἄρθρον, ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1927, ἐτονίζομεν ὅτι, ἡ πορεία τῆς Κυβερνήσεως, μέσα εἰς τὰς δεδομένας πολιτικὰς καὶ οἰκονομικὰς συνθήκας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦτο ἄλλη παρὰ πορεία πρὸς τὴν ἀντίδρασιν. Διότι μόνον αὐτὴ ἡ πορεία συμπίπτει πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς δεδομένης στιγμῆς τῆς ἑλληνικῆς κεφαλαιοκρατίας. Ἀφήσατε κατὰ μέρος τὴν πολιτικὴν μορφήν. Ἡ κοινωνικὴ δύναμις, ἡ κοινωνικῶς κρατοῦσα τάξις, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία, ὑπὸ οἱονδήποτε πολίτευμα, κατευθύνει τελικῶς τὴν ὅλην πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου.

§198ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Ἀμερικανικὴ ἰσοπολιτεία...

§199Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ Ἀμερικανικὴ ἰσοπολιτεία, αὐτὴ ἡ μεγάλη ἰσοπολιτεία, τὴν ὁποίαν τόσον ἐξύμνησεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἶναι ἡ ἰσοπολιτεία τῆς μεγάλης κεφαλαιοκρατίας, ἡ ὁποία, ὄχι πλέον καταπιέζει τοὺς ἐργάτας τῆς Ἀμερικῆς, ἀλλὰ τείνει νὰ κατακτήσῃ ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην καὶ νὰ τὴν ὑποδουλώσῃ. Ἐλέγομεν λοιπὸν τότε, ἐπρόκειτο δὲ περὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας τὴν πολιτικὴν ἠκολούθησε κατὰ γράμμα ἡ Κυβέρνησις τοῦ εὐρέως συνασπισμοῦ, καὶ ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συνεδρίου μας τοῦ Μαρτίου 1927, ὅτι, ὑπὸ τὰ δεδομένα ἐκεῖνα καὶ τὰς πολιτικὰς συνθήκας, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ βαδίσῃ πρὸς μίαν ἀντίδρασιν ἐναντίον τῆς ἐργατικῆς τάξεως καὶ τοῦ κόμματός της, καὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ τὴν διάλυσιν τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων —ἤδη εὑρισκόμεθα καὶ πρὸ τυπικῆς πράξεως, διότι ἄλλως θὰ ὑπῆρχε κίνδυνος, τὴν ἀντιδραστικὴν αὐτὴν πολιτικὴν νὰ τὴν ἐξασκήσῃ εἰς βάρος καὶ τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς ἀστικῆς παρατάξεως, μία δικτατορικὴ κατάστασις. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τὸ μανιφέστο τῶν τελευταίων κινημάτων, τὸ ὁποῖον μεταξὺ ἄλλων, ἀνέφερεν ὅτι, ἡ Κυβέρνησις ἀφίνει τοὺς κομμουνιστὰς εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δέχεται τοὺς κομμουνιστὰς εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, νὰ κρίνουν μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ περὶ τῶν ἐθνικῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐνισχύουσα τὸν κομμουνισμόν, παρασκευάζει τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ἔθνους. Αὐτὴ εἶναι μία πολιτικὴ πίεσις ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐξαιρετικῶς ἰσχυρά. Ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις ἢ νὰ βαδίσῃ σταθερὰ ἐπὶ τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύουν οἱ κινηματίαι ἢ νὰ πέσῃ ὑπὸ τὰ κτυπήματα τῶν κινηματιῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ μίαν Παγκαλικὴν πολιτικήν. Δὲν ἔχει σημασίαν, ἐὰν ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐξασκεῖται κοινοβουλευτικῶς, μὲ κοινοβουλευτικὴν μορφὴν καὶ μὲ κοινοβουλευτικὴν πλειονοψηφίαν. Σημασίαν ἔχει ἡ οὐσία τοῦ πράγματος, σημασίαν ἔχει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνέκρινε σχεδὸν ὅλας τὰς πράξεις τοῦ Παγκαλισμοῦ, καὶ ἐνῶ ἀκόμη δὲν τολμᾷ νὰ καταδιώξῃ τὸν Πάγκαλον, ἔθεσε πρὸ τῆς Βουλῆς ζήτημα διώξεως τῶν κομμουνιστῶν. Ὅσοι ἔχουν τὸ εὐτύχημα νὰ ἀγωνίζωνται διὰ τὴν ἐπικράτησιν κοινωνικῶν ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξελίσσονται καὶ πραγματοποιοῦνται κατ’ ἀναπόδραστον ἀνάγκην, αὐτοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ παραξενεύωνται ἀπὸ τοιούτου εἴδους ἐπιθέσεις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματῶσι πρὸ τῶν τυπικῶν μορφῶν, ἀλλὰ νὰ ἐξετάζωσι καὶ νὰ προχωρῶσιν εἰς τὴν οὐσίαν. Τί εἶναι ἡ ἐπίθεσις αὐτὴ ἐναντίον μας, παρὰ μία κλασσικὴ ἀπόδειξις τῆς πραγματικότητος, τῆς κοινωνικῆς πάλης, τῆς ὑπαρχούσης καὶ ἐξελισσομένης εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ εἶναι ἡ ἐπίθεσις αὐτὴ ἐναντίον μας κλασσικὴ ἀπόδειξις τοῦ ὅτι οἱ ἐργάται, οὔτε καὶ ὑπὸ τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα δύνανται νὰ ἀπολαμβάνωσι τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ δώσωσι τὴν δυνατότητα τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ἰδεωδῶν των. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ οὐσία τοῦ πράγματος. Στηριζόμενοι θεωρητικῶς καὶ πολιτικῶς ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς, δυνάμεθα ἡσύχως καὶ ἠρέμως νὰ ἑρμηνεύσωμεν ὅλας τὰς ἐπιθέσεις, νὰ ἐξαγάγωμεν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα καὶ νὰ ἀντιτάξωμεν εἰς αὐτὰ τὴν λογικὴν τῆς πάλης τῶν τάξεων, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ εἰς τὸν στῖβον τῆς πάλης αὐτῆς, τὴν ἐργατικὴν τάξιν ἰσχυροτέραν ἀπὸ πρίν, παρ’ ὅλας τὰς διώξεις καὶ ἐπιθέσεις σας. Οὐδεμία τάξις ἐπεκράτησεν εἰς τὴν κοινωνίαν χωρὶς ἀγῶνας, καὶ οὐδεμία τάξις κυρίαρχος ἄφησε τὸν ἑαυτόν της καὶ τὴν ἐξουσίαν της νὰ παραδοθῇ εἰς τὴν ἄλλην τάξιν, χωρὶς ἄμυναν καὶ ἔνοπλον ἄμυναν καὶ χωρὶς δύναμιν. Αὐτὰ εἶναι γεγονότα. Εἰς τὴν Ἑλλάδα μάλιστα ὑπάρχουσιν ἄφθονα τὰ πρακτικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσιν ὅτι ἡ βία καὶ ἡ δύναμις, διὰ τὴν ὁποίαν τόσον παραξενεύεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, προκειμένου περὶ μιᾶς συγκεντρώσεως διαμαρτυρίας ἐργατῶν, ὅτι ἡ βία ἠσκήθη, οὐχὶ διὰ κοινωνικὴν μεταβολήν, ἀλλὰ δι’ ἁπλῆν μεταβολὴν προσώπων. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν πρὸ ἑνὸς πολὺ φυσικοῦ πράγματος, εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἐπιθέσεως ἐναντίον μας καὶ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσιν ὅτι ἡ ἐπίθεσις αὐτὴ συμβαδίζει καὶ συμπίπτει πλήρως μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς χώρας. Ἡ εἰρήνη καὶ ἡ συμφιλίωσις, μεταξὺ τῶν ἀστικῶν κομμάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμπίπτῃ μὲ ἕνα πόλεμον κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Συμβαδίζουν τὰ δύο αὐτὰ πράγματα. Ὅταν ὁ Βίσμαρκ εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχέδιον νόμου περὶ καταδιώξεως τῶν σοσιαλιστῶν, εἰσήγαγε ταὐτοχρόνως καὶ νομοσχέδιον περὶ προστασίας καὶ κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἐργατῶν. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ μανοῦβρα δὲν ἐπέτυχε καὶ ὁ σοσιαλισμὸς ἐξῆλθεν ἰσχυρότερος καὶ πολιτικῶς καὶ θεωρητικῶς. Συμπίπτουσιν αὐτὰ τὰ δύο γεγονότα. Τὸ δεύτερον γεγονὸς ἀποτελεῖ μίαν βάσιν δικαιολογητικὴν τοῦ πρώτου.

§200Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν Γερμανίαν οἱ βουλευταὶ ἦσαν οἱ καλλίτεροι πολεμισταὶ καὶ οἱ πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν εἰς τὸ μέτωπον, ἦσαν αὐτοί. Αὐτὴ ἡ διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ σοσιαλισμοῦ καὶ κομμουνισμοῦ.

§201Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτό, δυστυχῶς, κ. Ὑπουργέ, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατέστρεψε τὸν σοσιαλισμὸν καὶ ἐπέτρεψε μεταξὺ τῶν ἄλλων νὰ ὑπάρχῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εὐρέως συνασπισμοῦ, ὡς ἀστικὴ Κυβέρνησις, εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§202Δ. ΚΑΚΑΒΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι τὸ ζήτημα τῆς κατηγορίας ἀποβλέπει εἰς ζήτημα αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας; Δύνασθε νὰ μᾶς εἴπητέ τι ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὑπὲρ τῆς αὐτονομήσεως ἢ ὄχι;

§203ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχετε τὸ θάρρος τῆς γνώμης σας, κ. Μάξιμε.

§204Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Πάντοτε τὸ εἶχον, ὄχι πρὸ τῆς Βουλῆς μόνον, πρὸ τῆς ὁποίας θὰ ψηφίσωμεν, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῶν Στρατοδικείων, πρὸ τῶν ὁποίων ἄλλοι ἀπεκεφαλίζοντο. Γνωρίζετε, ὅτι τὸ πρῶτον μανιφέστον τοῦ Μάρξ, τὸ ὁποῖον ἐγράφη καὶ ἐτυπώθη εἰς τὰ 1846, μεταξὺ τῶν ἄλλων διεκήρυττεν ὅτι δὲν ὑπάρχει συμπολίτευσις, ἡ ὁποία νὰ μὴ κατηγορῇ τὴν ἀντιπολίτευσιν ἐπὶ κομμουνισμῷ, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἀπέδωκεν τὴν κατηγορίαν αὐτὴν εἰς τὴν συμπολίτευσιν διὰ τὰς πράξεις της.

§205Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν σᾶς κατηγοροῦμεν.

§206Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ ἀντιπολίτευσις σᾶς κατηγορεῖ, ὅτι διὰ τῆς ἀναλογικῆς ἐνισχύετε τοὺς κομμουνιστὰς καὶ σεῖς κατηγορεῖτε τὴν ἀντιπολίτευσιν ὅτι διὰ τῆς καθυστερουμένης πολιτικῆς της, ἐνισχύει τὸν κομμουνισμόν. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀναφέρει μεταξὺ τῶν ἄλλων ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω πολὺ ὀρθόν. «Γνωρίζω, λέγει, ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ μὴ εἶναι συμπαθής· ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι ἐὰν ἡ γνώμη μου εἶναι ὀρθή». Ἐὰν εἶναι ὀρθή, δυνατὸν εἶναι νὰ μὴ εἶναι καὶ ἀσυμπαθής. Ὡς κομμουνιστής, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ κομμουνισμοῦ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς κατὰ τὴν περίοδον τῶν προηγουμένων καὶ τῶν ἄλλων ἀγώνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀκολουθήσωσιν, ἐνδιαφέρομαι πρὸ παντός, πρὸ πάσης ἄλλης κατηγορίας οἱασδήποτε ἀντιπολιτεύσεως, ἐνδιαφέρομαι νὰ εἶμαι ἐν τάξει πάντοτε μὲ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ Κομμουνισμοῦ καὶ μὲ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἐξασκεῖ. Ἐὰν ἕνας πολιτικὸς συνδυάσῃ τὰς ἀρχὰς τοῦ κόμματός του μὲ μίαν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ Α ἢ Β ζητήματος, ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ ζητήματος π.χ., ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ Κομμουνισμοῦ. Νομίζω, ὅτι προπαντὸς θὰ ἤμην ἔνοχος ἐσχάτης προδοσίας ἀπέναντι τῶν ἀρχῶν μου καὶ τῆς ἐργατικῆς τάξεως...

§207ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄρα;

§208Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Μὴ σπεύδετε νὰ βγάλετε συμπεράσματα. Ἄρα κ. Συνάδελφοι, θὰ ἤμην ἔνοχος ἐσχάτης προδοσίας, ὄχι ὅταν καταπολεμοῦμεν τοὺς ἀστούς, ἀλλ’ ὅταν παύσωμεν νὰ σᾶς καταπολεμῶμεν σᾶς ἰδιαιτέρως. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, διότι αὕτη εἶναι ἡ οὐσία τοῦ πράγματος, εἶναι ἂν ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ὑπευθύνως ὡς κόμμα ἤσκησα, εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἁρμονίαν μὲ τὰς γενικὰς ἀρχάς, τὰς θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς ὑπὸ τοῦ σοσιαλισμοῦ καθιερωμένας.

§209ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶσθε.

§210Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριοι, ὀφείλω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ μοῦ ἀφαιρέσῃ ἕνα δικαίωμα, τὸ ὁποῖον διετήρησα καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν στρατοδικείων καὶ νὰ μὴ μὲ διακόπτουν οἱ κύριοι Συνάδελφοι.

§211Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Νὰ προσέλθετε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ εἴπητε, κύριοι, ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν μοὶ ἀποδίδετε, δὲν εἶναι ἀληθὴς καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, νὰ μὴ μὲ παραπέμψῃ εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Ἀντὶ τούτου συνεσπειρώσατε τοὺς ὁμοϊδεάτας σας ἔμπροσθεν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ φωνάζουν, φανταζόμενος ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδράσητε ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως καὶ τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι ἀναξία ἐλευθέρων ἀρχῶν, ἂν ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὰς φωνὰς τῶν συναδέλφων σας.

§212Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Νομίζω, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ σᾶς τὸ ἐτόνισα καὶ κάπως αὐστηρότερον ἴσως καὶ προηγουμένως, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, ἐφόσον τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σοβαρόν, νὰ μεταχειρίζεσθε ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι μὲν δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν μίαν ἀτμόσφαιραν ἐξυπηρετήσεως τῶν ἀπόψεών σας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν μίαν εὐθύτητα καὶ ἕνα τάκτ.

§213Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἰς τὸν βίον μου ἔχω τὴν εὐθύτητα πάντοτε ὡς ὁδηγόν. Ἐφέρατε ὅμως τοὺς ὁμοϊδεάτας σας νὰ φωνάζουν καὶ νὰ κραυγάζουν, ἐλπίζοντες ὅτι θὰ ἐπηρεάσητε τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε νὰ μὴ πτοῆται.

§214Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις καταδιώκει τὴν κομμουνιστικὴν παράταξιν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐξαγγέλλετε ὡς πρόγραμμα τὴν βιαίαν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Ὁμολογεῖτε ὅτι καὶ ἐργάζεσθε δι’ αὐτήν. Καὶ ἐν τούτοις οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ Δικαιοσύνη σᾶς κατεδίωξε δι’ αὐτό, διότι θεωροῦνται ταῦτα ὡς μία διεθνὴς πολιτικὴ περὶ μεταβολῆς ἐσωτερικῆς τοῦ πολιτεύματος. Ὅταν ὅμως ζητεῖτε ἀπόσπασιν μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, βεβαίως ἔχετε ἀντιμέτωπον τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος καὶ ὄχι τὴν Κυβέρνησιν.

§215Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Μᾶς ἀπαγγέλλετε μίαν κατηγορίαν, ἡ ὁποία εἶναι μία συκοφαντικὴ ἐκστρατεία ἐναντίον μας.

§216Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τότε διατὶ φοβεῖσθε νὰ ἐμφανισθῆτε ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης;

§217Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ μᾶς κατηγορήσετε ἐπὶ φόβῳ πρὸ τῆς Δικαιοσύνης, διότι ὑπέστημεν τοιαύτας διώξεις καὶ ὑπερησπίσαμεν τὰς ἀπόψεις μας ἐνώπιον τοιαύτης συνθέσεως στρατοδικείων, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία ἐγγύησις, ὅτι δὲν φοβούμεθα πρὸ τῶν δικαστηρίων.

§218Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἀφήσατε τὴν Δικαιοσύνην νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της.

§219Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία θὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της, ἀλλὰ περὶ τῆς πολιτικῆς ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ὄχι τιμίαν ἐνέργειαν καθ’ ἡμῶν. Ἔχομεν λόγους περὶ τούτου.

§220Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν σᾶς δίδω τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε ὅτι ἡ Δικαιοσύνη δὲν κάμνει τὸ καθῆκον της. Προχθὲς ἀκόμη ὁ κ. Παπανικολάου, ἐμφανισθεὶς ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, κατόπιν ἀδείας τῆς Βουλῆς, ἐπιτρεψάσης τὴν δίωξιν, ἀφέθη ἐλεύθερος.

§221Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὄχι ἐλεύθερος. Ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἢ μᾶλλον ὡρισμένα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις μᾶς στήνει μίαν ἐνέδραν. Ἀποτόμως μᾶς ἐμφανίζει ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐξεδικάσθη ἐπανειλημμένως ὑπὸ στρατοδικείων ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας, ὄχι ὡς καθεστῶτος, ἀλλὰ ὡς προσωπικοῦ τοῦ Παγκάλου συγκροτήματος, μᾶς ἐμφανίζει ἓν δεδικασμένον, καὶ ἐπαναφέρει τὸ ζήτημα αὐτό, ἐκβιάζουσα κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν Βουλήν, μὲ ἐπιχειρήματα ἄσχετα πρὸς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν.

§222Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ὡμίλησε.

§223Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶσθε ἐπίσημον μέλος τῆς Κυβερνήσεως.

§224Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὑποθέσατε.

§225Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἡ κατηγορία ἐναντίον μας εἶναι ὅτι, ἐξετάζοντες τὸ πολιτικὸν ζήτημα εἰς τὰ Βαλκάνια, ἐτάχθημεν ὑπὲρ τῆς λύσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μας, θὰ ἠσφάλιζε τὴν εἰρήνην τῶν Βαλκανικῶν λαῶν, καὶ ἡ λύσις ἐκείνη ἦτο ἡ σοβιετοποίησις τῆς Μακεδονίας, Σερβικῆς, Ἑλληνικῆς, Βουλγαρικῆς, ὡς καὶ ὁλοκλήρου τῆς Θράκης. Προβάλλει ἀμέσως τὸ ζήτημα: τί σχέσιν ἔχουν οἱ ἐργάται μὲ τὸ ἐθνικὸν ζήτημα; Τί σχέσιν ἔχει τὸ κόμμα μας μὲ μίαν ἐθνικιστικὴν κίνησιν; Πῶς συμβαίνει, ὥστε σεῖς οἱ Κομμουνισταί, νὰ διακηρύξητε τὴν ἀδελφότητα τῶν λαῶν, τὴν ἀδελφοποίησιν εἰς τὴν θεωρίαν καὶ τὴν πρᾶξιν; Πῶς συμβαίνει νὰ ἀναμιγνύεσθε εἰς ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι ἐν τῇ ἐξωτερικῇ των ἐκδηλώσει εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετοι πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα τῆς ἀστικῆς ἑλληνικῆς τάξεως; Θὰ σᾶς ἀπαντήσω πρῶτον γενικῶς καὶ κατόπιν ἰδιαιτέρως. Ἡ γενικὴ ἀπάντησις εἶναι ἡ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Νὰ αἱ ἀρχαὶ τῆς Δημοκρατίας.

§226Α. ΧΑΪΝΟΓΛΟΥ. Ἔξωθεν τῆς Βουλῆς εἶναι συγκεντρωμένος ἕνας ἀριθμὸς ἐργατῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποστείλῃ ἐνώπιον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως μίαν Ἐπιτροπήν, διὰ νὰ διαβιβάσῃ τὰ αἰτήματα τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Ἐπειδὴ δὲ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι ἐπίσης συγκεντρωμέναι ἀντλίαι καὶ δύναμις ἔνοπλος τοιαύτη, ἡ ὁποία ἀπειλεῖ ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν τὴν ζώνην τῶν ἐργατῶν, δι’ αὐτὸ ἀπαιτῶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως, πρὸς πρόληψιν ἐπεισοδίων, δεχθῇ τὴν Ἐπιτροπήν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐσυνήθισα νὰ δέχωμαι διαταγὰς (διαμαρτυρίαι).

§228Α. ΧΑΪΝΟΓΛΟΥ. Ἐπιμένω ἐπὶ τῶν αἰτημάτων μου, διότι ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν ἡ ἔνοπλος δύναμις ἀπειλεῖ νὰ κτυπήσῃ τοὺς ἐργάτας.

§229Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἡ γενικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος τῆς ἐργατικῆς τάξεως, ὅπως αὕτη ἰδεολογικῶς ἐκπροσωπεῖται διὰ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Ἂς ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἡ πολιτικὴ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος, εἶναι συνεπὴς πρὸς τὴν γενικὴν αὐτὴν ἀρχήν, καὶ ἂς ἐξετάσωμεν συνεπῶς, ἐὰν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς πρόκειται περὶ συνωμοσίας ἢ πρόκειται περὶ πραγματοποιήσεως μιᾶς παραδεδεγμένης ἀρχῆς. Τρία εἶναι τὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων θ’ ἀσχοληθῶ. Πρῶτον ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ὅπως αὐτὴ διετυπώθη εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ τακτικοῦ Συνεδρίου τοῦ 1924, διότι ἀποτελεῖ συνωμοσίαν. Δεύτερον ὅτι δὲν εἶναι separitiste, ἀποσπαστική, ἀλλὰ ἑνωτικὴ καὶ ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν· τρίτον ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῶν ἐθνικιστικῶν κυβερνήσεων τῶν βαλκανικῶν χωρῶν, ἀλλὰ τῆς ἐργατικῆς τάξεως τῶν βαλκανίων καὶ κατὰ συνέπειαν ὄχι τῆς Ἑλλάδος καὶ μόνον αὐτῆς. Αὐτὰ εἶναι τὰ τρία σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀσχοληθῶ.

§230Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀκουσίως τὰ ἐξυπηρετεῖτε.

§231Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀκουσίως ἐξυπηρετεῖτε σεῖς· μπορῶ νὰ ἀποδείξω, διατὶ δὲν εἶναι συνωμοσία. Ἡ ὅλη προσπάθεια, ἡ ὁποία καταβάλλεται εἴτε σκοπίμως, εἴτε καὶ χωρὶς καμμίαν σκοπιμότητα ἐπὶ τοῦ ζητήματος, εἶναι νὰ παρασταθῇ τὸ ἑξῆς· ὅτι τὸ 1924 συνῆλθον μερικὰ κομμουνιστικὰ πρόσωπα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Μάξιμος καὶ ὁ Παπανικολάου καὶ δὲν ξέρω ποιὸς ἄλλος, οἵτινες συνεσκέφθησαν καὶ συναπεφάσισαν νὰ ἀποσπάσωσι τὴν Μακεδονίαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως ἐν μέρει, ἄλλωστε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐμπίπτει εἰς τὸν Βαυαρικὸν νόμον τοῦ...

§232ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μετέσχετε.

§233Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές· εἶναι ψεῦδος. Αὐτὸ εἶναι συκοφαντία. Εἶναι ψεῦδος καὶ συκοφαντία, διότι τὸ συνέδριον τοῦ 1924, τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ πολλὰ συνέδρια, τὰ ὁποῖα συνέρχονται διὰ νὰ ἐξετάσουν τὰ προβλήματα τοῦ ἐργατικοῦ κινήματος ἐν τῷ συνόλῳ των καὶ συνεπῶς καὶ ἓν οὐσιῶδες πρόβλημα, τὸ ἐθνικὸν πρόβλημα. Ἔχει δικαίωμα ἓν κόμμα τῆς ἐργατικῆς τάξεως, νὰ ἔχῃ πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος; Ναὶ ἢ ὄχι;

§234Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Χωρὶς νὰ παραβαίνετε τοὺς νόμους.

§235Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωμεν μίαν ἐθνικὴν πολιτικὴν καὶ ἔχομεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς μεγαλύτερον βαθμόν, διότι διακηρύσσομεν καὶ ὑποστηρίζομεν ὅτι ἡ ἐθνικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐξήσκησαν τὰ διάφορα κόμματα τῆς ἑλληνικῆς ἀστικῆς τάξεως, κατὰ τὴν τελευταίαν κυρίως περίοδον, εἶναι πολιτική, ἡ ὁποία κατέστρεψε ἰδιαιτέρως τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος. Τὸ δικαίωμα συνεπῶς αὐτὸ ἀπορρέει μεταξὺ ἄλλων καὶ ἀπὸ τὴν χρεωκοπίαν τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἐξήσκησαν καὶ τελευταίως ἠθέλησαν νὰ πραγματοποιήσουν τὰ διάφορα κόμματα τῶν διαφόρων ἀστικῶν παρατάξεων.

§236Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν ἐχρεωκόπησεν ἐξ ὁλοκλήρου.

§237Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Μήπως ἔχετε σκοπὸν νὰ τὴν ἐπαναλάβητε; Ἔλεγον, Κύριοι, τοῦτο εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἀπὸ τὰς γενικάς μας ἀρχάς. Λοιπὸν ἐὰν θέλετε νὰ μᾶς κατηγορήσετε, θὰ μᾶς κατηγορήσετε ἐπὶ κομμουνισμῷ, ὄχι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Δὲν εἶναι ἔντιμον πρᾶγμα καὶ δὲν καταπολεμοῦνται οἱ κοινωνικοὶ καὶ πολιτικοὶ ἀντίπαλοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἡμεῖς σᾶς καταπολεμοῦμεν ὡς ἀστοὺς εἰς ὅλα τὰ μέτωπα τῆς πολιτικῆς σας ἐκδηλώσεως. Θέλομεν αὐτὸ καὶ ἀπὸ σᾶς, καὶ δὲν ἐκλιπαροῦμεν τὴν συμπάθειάν σας, ἀλλὰ θέλομεν νὰ μᾶς πολεμήσετε μὲ τὰς ἀπόψεις σας, ἐντίμως, ἀνοικτά. Συνεπῶς ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς συνεδρίου κοινωνικοῦ, μέσα εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει καμμία πρᾶξις συνωμοσίας, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον μεταξὺ ἄλλων ἀπεφάνθη ἐπὶ ἑνός ζητήματος. Πῶς ἀπεφάνθη ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος; Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει Μακεδονικὸν ζήτημα, ὡς ἑλληνικόν, ὡς βαλκανικόν, ὡς ζήτημα ἐνδιαφέρον καὶ τὰς τρεῖς χώρας; Ἔπρεπεν ὁ κομμουνισμὸς νὰ τὸ ἐξετάσῃ; Ἔπρεπε νὰ καθορίσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτήν; Ἔπρεπε. Δὲν ἦτο τὸ συνέδριον συνωμοσία, ἀλλὰ τὸ συνέδριον ἐπραγματοποίησε, διεκήρυξε μίαν γενικὴν θεωρητικὴν βάσιν καὶ διεκήρυξε πάλιν τὸ δόγμα περὶ αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν συγκεκριμένως ἐπὶ τοῦ βαλκανικοῦ ζητήματος.

§238Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτονομίαν ἢ αὐτοδιάθεσιν;

§239Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτοδιάθεσιν. Ὅρος αὐτονομία, δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα.

§240Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δημοψήφισμα ζητεῖτε;

§241Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Βεβαίως, αὐτὸ θὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Ἐδῶ γίνεται μία σύγχυσις. Ἡ αὐτοδιάθεσις τῶν λαῶν εἶναι δικαίωμα τούτων. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1925 εἷς κομμουνιστὴς τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ ἐξ ὀνόματος τῆς ὁμάδος τῶν κομμουνιστικῶν βουλευτῶν διεκήρυξε τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Δωδεκανήσου.

§242Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον προκειμένου περὶ τῆς Μακεδονίας. Ἡ Μακεδονία εἶναι ἑλληνική.

§243Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν, διὰ νὰ ἐννοήσω τὸν κομμουνισμόν; Ἡ πρότασίς σας εἶναι νὰ ἐρωτηθῇ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς τῆς Μακεδονίας ἐὰν θέλῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἢ νὰ ἀποσπασθῇ;

§244Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν μπορῶ νὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν. Ἡμεῖς δὲν μποροῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν νὰ ζητήσουν ἀνεξαρτησίαν. Πρέπει νὰ θέλουν αὐτοί.

§245Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θέλετε νὰ ἐρωτήσητε τοὺς Μακεδόνας ἕλληνας;

§246Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν μποροῦμεν νὰ ἐρωτήσωμεν τοὺς ἕλληνας ὅλους μαζί.

§247Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θέλετε νὰ ἐρωτήσητε τότε ὅλους τοὺς Μακεδόνας, Ἕλληνας, Σέρβους καὶ Βουλγάρους, ἐὰν θέλουν ἐν πλειοψηφίᾳ ν’ ἀποκτήσουν μίαν αὐτοδιάθεσιν; Ἐὰν δὲ αὐτοὶ τὴν ἀποκρούσουν κατὰ πλειοψηφίαν, τότε τοὺς Ἕλληνας τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας, ἐφόσον δὲν πρόκειται νὰ τοὺς ἀποσπάσητε, διότι εἶσθε κατὰ τῶν ἀποσπάσεων, πρόκειται νὰ τοὺς προσκολλήσητε; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοιά σας;

§248Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔθιξε τὸ ἑξῆς ζήτημα. Ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως ὑποχρεοῖ τὸ ἀναγνωρίζον τὴν αὐτοδιάθεσιν κόμμα, νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν βιαίαν ἐπιβολὴν τῆς ἀπόψεώς του;

§249Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὄχι· δὲν εἶπον αὐτό. Ἠρώτησα τὸ ἑξῆς. Ποίους πρόκειται νὰ ἐρωτήσητε διὰ τὸν σχηματισμὸν αὐτὸν τῆς Μακεδονίας; Θὰ ἐρωτήσητε τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας, ἐὰν θέλῃ νὰ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἢ ὄχι, ἢ θὰ ἐρωτήσητε ὅλους τοὺς πληθυσμούς, ἐὰν θέλουν ν’ ἀποκτήσουν μίαν αὐτόνομον Μακεδονίαν, ὁπότε εἰς τὴν πλειοψηφίαν, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἐρώτημά σας, θὰ ὑποχρεώσητε καὶ τοὺς κατοίκους τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας νὰ προσκολληθῶσιν εἰς τὸ κατασκεύασμα αὐτό; Ἡ ἐρώτησίς μου εἶναι σαφής.

§250Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἰς τὴν ἐρώτησίν σας θὰ δώσω τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν. Τὸ Γαλλικὸν Κομμουνιστικὸν Κόμμα διεκήρυξε τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἀλσατίας καὶ Λωραίνης, ἡ δὲ ἀπόφασις λέγει «ἐὰν ὁ λαὸς θέλει». Πρόκειται δηλ. περὶ μιᾶς Δημοκρατικῆς ἀπαιτήσεως, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ μίαν θέλησιν τοῦ καταπιεζομένου Ἔθνους. Δὲν πρόκειται ἡμεῖς νὰ χωρίσωμεν, οὔτε πρόκειται νὰ διενεργήσωμεν δημοψήφισμα, διότι ἡμεῖς εἴμεθα κομμουνισταὶ καὶ ἐξετάζομεν τὴν πλευρὰν ἐκείνην, ἡ ὁποία θίγει τὸ κοινωνικὸν ζήτημα, ἡ ὁποία θίγει τὴν ἐπικράτησιν τοῦ Κομμουνισμοῦ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω, οὔτε νομοθετικῶς, οὔτε ὡς ἐθνογράφος, οὔτε στατιστικῶς, διότι οὐδέποτε ἐξήτασα ποῖα εἶναι τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα φθάνουν τὰ βόρεια ἢ τὰ ἀνατολικὰ σύνορα.

§251Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὥστε δὲν μοῦ ἀπηντήσατε κ. Βουλευτά.

§252Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐμφανίσεώς του ὑπὸ ἰδιαιτέραν μορφὴν εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς κομμουνιστικῆς Διεθνοῦς εἰς τὸ συνέδριον τοῦ Τσεχοσλοβακικοῦ κόμματος εἶπε τὰ ἑξῆς: Ὁ Λενὶν ἔγραψεν, ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν συζύγων διὰ τὸ διαζύγιον, δὲν σημαίνει καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ διαζύγιον. Ἐὰν ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κομμουνισμοῦ ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ ζητήματος, ἀφαιρέσητε τὴν βάσιν αὐτήν, τὸ ὅτι δηλ. ὑποτάσσεται τοῦτο εἰς τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς ἐργατικῆς τάξεως, μᾶς συνταυτίζετε μὲ τοὺς αὐτονομιστὰς καὶ ἐπιτυγχάνετε τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἰδέας σας.

§253Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ διακόψω τὸν κ. Συνάδελφον, καὶ παρακαλῶ, ὅ,τι εἴπω νὰ μὴ συνδυασθῇ μὲ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον τίθεται, ἀλλὰ μὲ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη, κατόπιν τῆς διακοπῆς τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου τῆς Συγκοινωνίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράγματι ἔκαμε τὴν πλέον δυσάρεστον ἐντύπωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν εἶναι ὅτι ἓν κόμμα εἶπε, θέλω νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Μακεδονικὸς λαός, ἐὰν θέλῃ νὰ εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ ὄχι, ἀλλὰ τὸ ὅτι κηρύσσεται ὡς ἀρχή, καὶ ὡς ἀρχὴ μάλιστα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δόγματος τῆς στερεώσεως τῆς εἰρήνης καὶ τῆς αὐτοδιαθέσεως, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτόνομος ἡ Μακεδονία, προϋπόθεσις δὲ εἶναι ὅτι ὁ Μακεδονικὸς λαὸς ἐν τῷ συνόλῳ του, δὲν θέλει τὴν διανομὴν τῆς Μακεδονίας. Καὶ δὲν θέλει σύνδεσιν τῶν τμημάτων τῆς Μακεδονίας μὲ ἄλλο κράτος, διότι στηρίζεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι αὐθαιρέτως ἔγινε μεταβολὴ τῆς ἐθνολογικῆς συνθέσεως τῆς Μακεδονίας. Προϋπόθεσις, λοιπόν, τῆς λύσεως εἶναι, τρόπον τινά, ἵνα οἱ ἀναχωροῦντες Τοῦρκοι ἐκ Μακεδονίας, οἱ Βούλγαροι κλπ. αὐτοὶ νὰ κανονίσουν τὴν τύχην τῆς Μακεδονίας καὶ ὄχι οἱ ἐλθόντες ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας πρόσφυγες, διότι διαρκῶς τονίζεται ὅτι ἔγινεν αὐθαίρετος μεταβολὴ τῆς συνθέσεως τῆς Μακεδονίας, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν. Καὶ ἔρχεται τὸ ἐρώτημα μόνον του, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον, θὰ συνέβαλε τοῦτο εἰς τὴν εἰρήνευσιν τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Βαλκανικῆς Χερσονήσου καθόλου, θὰ συνέβαλεν εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν συμφερόντων τῶν ἐργατικῶν τάξεων, εἴτε Σερβικῶν, εἴτε Ἑλληνικῶν, εἴτε Βουλγαρικῶν; Ἐγὼ νομίζω ἀντιστρόφως. Μία τοιαύτη κατεύθυνσις δὲν θὰ συνετέλει εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς τὴν διαιώνισιν μιᾶς ἐμπολέμου καταστάσεως ἐν Μακεδονίᾳ, ἐπὶ καταστροφῇ καὶ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῶν ἰδιαιτέρων συμφερόντων τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Αὐτὴ ἡ κατεύθυνσις, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰ συμφέροντα καὶ τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἐργατικῆς τάξεως.

§254Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Τὰ συμφέροντα τῆς εἰρήνης, καὶ κυρίως εἰς τὰ Βαλκάνια, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν, ἐφόσον ὑπάρχει καθεστὼς διαρκῶν ἐθνικῶν ἀνταγωνισμῶν. Σεῖς λέγετε, κύριοι, ὅλα εἶναι καλά. Αἱ ἀρχαί σας, τὸ θεωρητικόν σας πρόγραμμα, ὅλα αὐτὰ σᾶς τὰ συγχωροῦμεν, μολονότι δὲν πρόκειται περὶ συγχωρήσεως... (Διαμαρτυρίαι).

§255Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτό.

§256Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς πείσητε, ὅτι τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς Μακεδονίας, τὸ Ἑλληνικὸν αὐτὸ μέρος, δὲν κατοικεῖται κατὰ πλειοψηφίαν ἀπὸ Ἕλληνας; Πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀγνοῆτε μίαν πραγματικότητα; Καὶ ἡ πραγματικότης αὐτὴ εἶναι ὅτι ἡ παμψηφία, πλὴν ἐλαχίστης μειοψηφίας, εἶναι Ἑλληνική.

§257Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποία εἶναι ἡ γνώμη σας. Ὑπάρχει πλειοψηφία ἢ παμψηφία;

§258Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἐρώτησίς σας εἶναι ἐντελῶς ἄστοχος, διότι πρόκειται περὶ πράγματος ὑπάρχοντος καὶ τὸ ὁποῖον πρᾶγμα, τὸ ὑπάρχον, δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ κυρίως ὁ κομμουνιστής, ὁ ὁποῖος ἀναγνωρίζει τὴν πραγματικότητα. Ἀλλὰ ἐὰν νομίζετε ὅτι ἡ ὑπάρχουσα αὐτὴ πραγματικότης, ἡ σημερινή,—καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ οὐσία,—εἶναι λύσις τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, ταύτην ἡμεῖς δὲν ἐγκρίνομεν, καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ διαφωνία μας. Σεῖς ἐδώσατε μίαν λύσιν κατὰ τὴν ἰδικήν σας ἀντίληψιν, ἡ λύσις ὅμως αὐτὴ καθ’ ἡμᾶς, ἐγκυμονεῖ νέους πολέμους, νέους κινδύνους, νέας συνθέσεις. Δὲν εἶναι λύσις. Ἡμεῖς, ὡς εἶναι γνωστόν, τὸ κόμμα μας ἐτάχθη ἐναντίον τῆς ἀνταλλαγῆς των πληθυσμῶν καὶ κατεδίκασε τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, διότι δὲν ἐνομίζεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λύωνται τὰ ἐθνικὰ ζητήματα διὰ τῶν βιαίων ἐξεθνισμῶν. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς κατηγορήσῃ, διότι ἐτάχθημεν ἐναντίον τῆς πολιτικῆς αὐτῆς; Καὶ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἡ ἐθνικιστικὴ αὐτὴ πολιτικὴ δημιουργεῖ μεγαλυτέρους ἐκ τῶν προτέρων κινδύνους; Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὰ σχέδια τῆς Βουλγαρικῆς πολιτικῆς ἢ σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐξαπεστείλατε εἰς τὴν Βουλγαρίαν τοὺς κατοίκους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον κἄν βουλγαρικὴν συνείδησιν, οἱ ὁποῖοι παρεδώσατε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὸν Τσαγκὼφ χιλιάδας κατοίκων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν Βούλγαροι καὶ τοὺς ἠναγκάσατε νὰ μείνουν ἐκεῖ, ὅπως καὶ οἱ Σέρβοι; Ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητὴς σᾶς ἀνέγνωσεν τινὰ μέρη ἐκ τοῦ σχεδίου μας, ἐγὼ θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα σᾶς παρέλειψεν. (Ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἑλληνοβουλγαρικὴ σωβινιστικὴ κίνησις τῆς Μακεδονίας...». Νομίζετε ὅτι εἴμεθα τόσον ἀφελεῖς ὥστε νὰ ἀπαρνούμεθα τὰς ἀρχάς μας, διὰ σκοποὺς ἐξυπηρετήσεως σχεδίων ἀντιδραστικῶν; Ἡμεῖς εἴμεθα ἀνίκανοι καὶ εἴμεθα ἀνώτεροι ἀπὸ τοιαύτας κατηγορίας.

§259Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς χρειάζονται πόλεμοι. Ἦτο ἀνάγκη τῆς Μόσχας.

§260Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Μᾶς κατηγορεῖτε, ὅτι ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν καὶ συνεργαζόμεθα μὲ τοὺς αὐτονομιστὰς καὶ μὲ τοὺς κομιτατζῆδες. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι, εἰς τὸ μόλις πρὸ 2 ἡμερῶν ἐν Παρισίοις συνελθὸν συνέδριον διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Βαλκανικήν, ὡμίλησεν ὁ κομμουνιστὴς A Gre..., ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἐξέθεσε συνοπτικῶς τὰ ἀνωτέρω δεδομένα τοῦ Μακεδονικοῦ ζητήματος, λέγει, ὅτι ὑπεύθυνοι τῆς καταστάσεως αὐτῆς εἶναι αἱ Κυβερνήσεις τῆς Σερβίας, Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας, καὶ καταδικάζει καὶ ἀποκαλύπτει ἄνευ οἴκτου τὴν πολιτικὴν τῶν αὐτονομιστῶν, καταλήγει δὲ εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅτι τὸ συνέδριον ἀντιτάσσεται καὶ ἀποδοκιμάζει ἐξίσου καὶ ἀποφασιστικῶς τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα διαπράττει εἰς τὴν Μακεδονίαν ἡ ὀργάνωσις τῶν Κομιτατζήδων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Μουσσολίνι καὶ τῶν διαφόρων ἀντιδραστικῶν Κυβερνήσεων τῶν Βαλκανικῶν.

§261Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶπε κανεὶς εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Ἀλσατία καὶ ἡ Λωραίνη πρέπει νὰ γίνῃ αὐτόνομος, διότι θὰ τοῦ ἔσπαζον τὴν κεφαλήν.

§262Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐγὼ ὑπενόουν τὴν ὑπεράσπισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας, τῆς θεωρίας—ἂς εἴπωμεν θεωρίας—περὶ αὐτονομήσεως τῆς Μακεδονίας, καὶ λέγω ὅτι ὑπενόουν, διότι εἶναι πλέον γνωστὸν δημοσίᾳ,—μολονότι τὰ μυστικὰ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος δὲν ἔρχονται εἰς τὸ φῶς ἀπὸ ἐπισήμους δηλώσεις—εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἕν ἐκ τῶν πλέον ἐπιλέκτων μελῶν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ὅπως ὁ Κορδᾶτος καὶ ἄλλοι, διαφωνήσαντες ἀκριβῶς διὰ τὴν πολιτικὴν τὴν Μακεδονικήν, ἀπεχώρησαν καὶ διεγράφησαν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, καὶ πολεμοῦνται φανατικῶς ἀπὸ αὐτό. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀντίθεσις δὲν περιωρίσθη εἰς παλαιότερα μέλη τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Αὐτὴ ἡ ἀντίθεσις ὑπάρχει καὶ σήμερον, καὶ μολονότι εἶναι μυστικόν, ἀλλ’ εἶναι κοινὸν μυστικόν, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀγορητὴς αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ οἱ ἄλλοι ἀξιότιμοι κομμουνισταὶ βουλευταί, εἶναι διαγεγραμμένοι ἀπὸ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα.

§263Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Εἶναι ψευδές.

§264Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι εἶναι ψευδές. Ἡρωϊκῶς θὰ πάρετε εἰς τὸν ὦμον σας ὅλον τὸ βάρος αὐτὸ τῆς κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν καταστρεπτικῆς θεωρίας, τῆς ἀντεργατικῆς καὶ ἀντικομμουνιστικῆς. Ὅσον λοιπὸν καὶ ἂν φωνάζετε, εἶναι γεγονός, ὅτι οἱ περισσότεροι ὑμῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀγορητὴς ἔχουν ἀπὸ τὴν Διοικοῦσαν Ἐπιτροπὴν διαγραφῆ καὶ ἡ καταδίκη των εἶναι ἐξησφαλισμένη ἀπὸ τὸ Συνέδριον τοῦ κόμματος. Εἶναι ἀξιέπαινοι διὰ τὸν ἡρωϊσμὸν καὶ τὴν αὐτοθυσίαν, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ὑπάρχει ἀντίθεσις, καὶ ὅτι μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος καὶ τῶν παλαιοτέρων μελῶν, τὰ ὁποῖα διεφώνησαν ὁριστικῶς δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ὑπόθεσιν δηλαδὴ τῆς Μακεδονίας, καὶ διεγράφησαν ἐκ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος.

§265Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας, οὔτε προσθέτουν οὔτε ἀφαιροῦν τίποτε ἀπὸ τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν. Ὑπερασπιζόμεθα αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν γραμμὴν τοῦ κόμματός μας, καὶ δὲν θέτομεν ὑπὸ συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐσωτερικάς μας διαφωνίας ὡς κομμουνιστῶν. Ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι καθαρῶς ἐσωτερική. Ἐναντίον σας ἀντιτάσσομεν μέτωπον κοινόν, διότι αἱ διαφωνίαι μας δὲν εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε νὰ γίνωνται ἀφορμὴ νὰ λιποτακτῶμεν ἀπέναντι μιᾶς ἐπιθέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διακρίνομεν τὸ πολιτικὸν συμφέρον καὶ τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα, ἀπέναντι μιᾶς ἐπιθέσεως ἐναντίον ὁλοκλήρου τοῦ κόμματος καὶ τῆς ἀγροτικῆς τάξεως.

§266Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει πολιτικὸν συμφέρον. Ὑπάρχει καὶ ἐνέργεια, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐνέργειαν εἶναι ἀμέτοχος ἡ Κυβέρνησις.

§267Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον συζητήσεως καὶ εἰς τίποτε δὲν ἐξυπηρετοῦν τοὺς ἀντιπάλους τοῦ Κομμουνισμοῦ, αἱ σήμερον ὑπάρχουσαι διαφωνίαι τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Εἶναι διαφωνίαι ἐπὶ ζητημάτων τακτικῆς, ἀναγομένων δηλαδὴ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ καλυτέρου τρόπου καταπολεμήσεως τῶν ἀντιπάλων τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Κύριοι, ἰδοὺ ἡ ἀπόφασις τοῦ συνεδρίου τοῦ 1924, ὅσον καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ συνεδρίου τοῦ 1927 τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος· ἀναφέρουν ἀμφότεραι, ὅτι ἡ τελικὴ λύσις τοῦ Μακεδονικοῦ ζητήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, παρὰ μόνον μέσα εἰς τὸ καθεστὼς τῆς ἐλευθέρας ἐργατοαγροτικῆς Δημοκρατίας. Τόσον ἡ μία ἀπόφασις, ὅσον καὶ ἡ ἄλλη, τονίζουν ὅτι μόνον ἡ ἐργατικὴ τάξις εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς δώσῃ λύσιν οὐσιαστικὴν καὶ θετικὴν ἐπὶ τοῦ προβλήματος τῶν ἐθνικῶν ἀνταγωνισμῶν καὶ ἐπὶ τοῦ Μακεδονικοῦ ζητήματος. Καὶ ἡ ἐργατικὴ τάξις εἶναι ἐναντίον τῆς καταπιέσεως τῶν μειονοτήτων. Κανὲν προνόμιον διὰ καμμίαν ἐθνότητα. Ζητοῦν ἰσότητα τῶν Βαλκανικῶν λαῶν, Βαλκανικὴν ὁμοσπονδίαν, ἐργατοαγροτικήν. Μόνον αὐτό. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἰδεῶδες τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἐκεῖ τείνουν. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἐξετάζει τοῦτο ὅλα τὰ προβλήματα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰ Βαλκάνια. Κάθε προσπάθεια μετατοπίσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, εἶναι μία σκόπιμος κακοποίησις τῶν ἀπόψεών μας. Κάθε προσπάθεια τοιαύτη τείνει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν σκοποῦ ἀντιθέτου πρὸς τὸν κομμουνισμόν.

§268Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁμοσπονδίαι ὑπάρχουν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅπως ἐν Γερμανίᾳ, ἐν Ἀμερικῇ. Τὸ πείραμα ἀπέδειξεν ὅτι αἱ ὁμοσπονδίαι δὲν εἶναι στερεαί, διότι ὑπάρχει ἡ τάσις ἀποσπάσεως καὶ ὄχι προσαρμογῆς.

§269Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι σταθεραί, διότι ἐλλείπει ὁ παράγων τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσετε σεῖς εἰς μίαν Βαλκανικὴν ὁμοσπονδίαν, ὅταν σεῖς μὲν ἔχετε ὄπισθέν σας τὸν Χάμπρο, ἡ Βουλγαρία τὸν Μουσσολίνι, ἡ Σερβία τὸν Μιλλεράν; Διότι σεῖς ἀφήνετε τοὺς ἀνταγωνισμοὺς αὐτοὺς καὶ διαπαιδαγωγεῖτε τὰς μάζας μὲ ἐθνικιστικὸν πνεῦμα. Ἐγκληματεῖτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐναντίον τῆς προόδου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ. Σεῖς εἶσθε ἀνίκανοι νὰ δώσετε λύσιν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος. Τὴν λύσιν αὐτὴν τὴν δίδει μόνον ἡ ἐργατικὴ τάξις.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον τὴν 5 μ. μ. Ὥρα 10.30′ μ. μ.