1927.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20Η

ΤΗΣ 13ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1927

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Δαρβέρης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος νὰ ἀναγραφοῦν σχετικαὶ διατάξεις εἰς τὸν κώδικα τῶν Δικηγόρων. Ὁ ἴδιος βουλευτὴς κ. Ν. Δαρβέρης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἔκδοσιν σχετικῆς πιστώσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Θεσσαλονίκης. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Καμπάνης καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μήλου καὶ Σίφνου, ζητούντων ἀρωγὴν κατόπιν τῆς καταστροφῆς, ἣν ὑπέστησαν ἐκ τῶν τελευταίων πλημμυρῶν. Ὁ Κεντρικὸς Σύλλογος προσφύγων δημοδιδασκάλων Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητεῖ ὅπως ἀναγνωρισθῇ ἡ προϋπηρεσία τῶν δημοδιδασκάλων τῶν νέων Χωρῶν εἰς τὰ Κοινοτικὰ καὶ Ἐθνικὰ Σχολεῖα τῆς ἀλλοδαπῆς ὡς ἔμμισθος δημοσία πολιτική. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μάρκου ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου τῶν ἐν Πάτραις Παρνασσίων περὶ μὴ ἀπαλλοτριώσεως τοῦ ἐν Αὐλακίῳ κληροδοτηθέντος ἀγροκτήματος. Ἐπιτροπὴ παθόντων ἐκ θεομηνίας, γεωργικοῦ πληθυσμοῦ νήσου Κιμώλου, ζητοῦν τὴν ἐπὶ τριετίαν ἀπαλλαγὴν πληρωμῆς φόρων, πρὸς ἄμεσον ἐνίσχυσίν των. Ὁ ἀντιστράτηγος Ἰω. Τριλίβας ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ διορθώσεως τῆς ἡλικίας του εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀξιωματικῶν καὶ περὶ αὐξήσεως ὁρίου ἡλικίας στρατηγῶν καὶ συνταγματαρχῶν. Διοικητικὰ Συμβούλια Συνεταιρισμῶν Ἀμαλιάδος ὑποβάλλουσι τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν ὑπὲρ ἐπαναφορᾶς τοῦ νόμου περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. Ἐπιτροπὴ ἀγροτικοῦ κόσμου Τρικάλων καὶ Καλαμπάκας διαμαρτύρεται ἐντονώτατα ἐναντίον τοῦ διοικητοῦ Χωροφυλακῆς Τρικάλων, ἐμποδίζοντος αὐθαιρέτως τὴν συνέλευσιν ἀγροτικοῦ Συλλόγου Τρικάλων. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μέρος καταθέτει ψήφισμα τῶν ὀργανώσεων Ἁλμυροῦ, ζητουσῶν νὰ ἰσχύσῃ καὶ εἰς Ἁλμυρὸν τὸ νέον ἐνοικιοστάσιον. Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν διοικητικῶν συμβουλίων Συνεταιρισμῶν Ἀμαλιάδος ὑπὲρ τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ νόμου περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. Κάτοικοι Γυθείου διαμαρτύρονται ἐντόνως κατὰ πάσης μελετωμένης ἀνακινήσεως ζητήματος ἐνοικιοστασίου. Ὁ σταφιδοκτηματικὸς κόσμος Ἀμαλιάδος διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης. Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ ὑπολοχαγὸς ἀρχειοφύλαξ Ἰω. Σαγούδας ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ἀφομοιώσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀρχειοφυλάκων πρὸς τὸ τῶν ἀρχιτεχνιτῶν τοῦ στρατεύματος. Τὸ ἐπαγγελματικὸν Σωματεῖον καπνεργατῶν ἡ «Καπνεργατικὴ Ἕνωσις» διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην διάλυσιν τῆς καπνεργατικῆς ὁμοσπονδίας καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὴν Σωματείων. Ἡ Ἐθνικὴ ὀργάνωσις «Παῦλος Μελᾶς» Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα τοῦ Συνεδρίου Μακεδονομάχων, δι’ οὗ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν παροχὴν συντάξεως εἰς αὐτούς. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Λευκάδος ὑποβάλλει ψήφισμα Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ παρακαλεῖ ὅπως ὁλόκληροι αἱ συνδρομαί, αἱ καταβαλλόμεναι παρὰ τῶν ἐν Λευκάδι ἐμπόρων καὶ ἐπαγγελματιῶν, διατίθενται ὑπὲρ τῶν Ταμείων τῶν Ἐμπορικῶν καὶ Ἐπαγγελματικῶν Συλλόγων Λευκάδος. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Μουσικοῦ καὶ Δραματικοῦ Συλλόγου «Ὠδεῖον Ἀθηνῶν», ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φορολογίας τῶν ξένων κλπ. δι’ ἐνίσχυσιν καλλιτεχνικῶν ὀργανισμῶν. Ὁ Βουλευτὴς κ. Μαλαμίδας καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Δομοκοῦ περὶ καταβολῆς ἀντισηκώματος καὶ τῶν ἀνυποτάκτων σπουδαστῶν κλάσεως 1924. Ὁ ἀπόστρατος ἐπίλαρχος Ε. Γαλάτης, κατ’ ἐντολὴν τῶν ἐκκαθαρισθέντων ἀξιωματικῶν Μακεδονίας, ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ἐπιστραφῇ παρ’ αὐτῶν τὸ ἐπὶ πλέον ληφθὲν ἐκ τῶν τριμήνων ἀποδοχῶν 7%, μὴ χορηγηθείσης εἰσέτι αὐτοῖς τῆς συντάξεως τοῦ Ταμείου ἀλληλοβοηθείας. Ἡ Ἕνωσις ἐργατικοῦ προσωπικοῦ Τελωνείου Πειραιῶς παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως καταργηθῇ τὸ Διάταγμα τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1925 περὶ κομιστικῆς ὑπηρεσίας Τελωνείου. Αἱ ἀδελφαὶ Σοφία, Ἀγγελική, Ἀσπασία καὶ Κατίνα Σιμούλη ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα, δι’ οὗ παρακαλοῦν τὴν Βουλήν, ὅπως ἀπονεμηθῇ καὶ εἰς αὐτὰς ἡ κεκανονισμένη σύνταξις, λόγῳ θανάτου τοῦ ἀδελφοῦ των Ν. Σιμούλη, λοχαγοῦ, ἀποβιώσαντος τὴν 20ὴν Ἰουνίου 1900. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Σπηλιᾶς Κισάμου παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως εἰσηγηθῇ εἰς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄμεσον ἀφαίρεσιν τῆς διαχειρίσεως τῶν κτημάτων ἀπὸ τοὺς νῦν διευθύνοντας τὸ Ἐφεδρικὸν Ταμεῖον δυνάμει τοῦ Νόμου 3345. Οἱ ἰδιοκτῆται Πειραιῶς ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα, δι’ οὗ διαμαρτύρονται διὰ τὰς τελευταίας ἀθρόας ἀπαλλοτριώσεις κτημάτων πρὸς ἀποκατάστασιν ἀστῶν προσφύγων. Γονεῖς μαθητῶν κατοίκων Μαραθοκάμπου παρακαλοῦν τὴν Βουλήν, ὅπως ἐνεργήσῃ διορισμὸν καθηγητῶν τοῦ Ἡμιγυμνασίου Μαραθοκάμπου. Ὑπόδικοι φυλακῶν Κομοτινῆς διαμαρτύρονται, διότι τὸ εἰδικὸν Ἐφετεῖον Θράκης ἀπὸ τριετίας ἀργεῖ, λόγῳ ἐλλείψεως ἀπαρτίας Ἐφετῶν. Κάτοικοι Ὀρμᾶς καὶ Μεγαλοπλατάνου Ἀρδέας διαμαρτύρονται κατὰ τῆς μελετωμένης διακοπῆς συγκοινωνίας τοπικῶν σιδηροδρόμων Μακεδονίας. Ἡ Ἕνωσις ἐργατῶν προσωπικοῦ Τελωνείου Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἄδικον μεροληπτικὴν ὑπὲρ τῶν ἐμπόρων ἀπόφασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἀντεργατικοῦ διατάγματος τοῦ 1915. Ὁ Βουλευτὴς κ. Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλει αἴτησιν τῶν κατοίκων Νέας Κορίνθου, αἰτουμένων τὴν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Συντάγματος, ὡς πατέρων πολυμελῶν οἰκογενειῶν, λῆψιν εὐεργετικοῦ Νομοθετικοῦ μέτρου. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ.» «περὶ συστάσεως Ταμείου ἀνταλλαξίμων Κοινοτικῶν κοινωφελῶν περιουσιῶν». 2) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ.» «περὶ κανονισμοῦ ἁρμοδιότητος μεταξὺ Ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν καὶ Γεωργίας ἐπὶ ζητημάτων ἰθαγενείας Μουσουλμάνων» καὶ «περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ταχυτέραν ἀπόδοσιν τῶν κτημάτων τῶν μὴ ἀνταλλαξίμων Μουσουλμάνων». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν, Δ.» «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 12 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ.» «περὶ τοῦ ἀπὸ 5 Μαΐου ἐ. ἔ. περὶ ρυθμίσεως κλπ.». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ τῶν εἰς τὴν ἀνταλλάξιμον Μουσουλμανικὴν περιουσίαν ἀνηκόντων κτηματογράφων τῆς καείσης ζώνης Θεσσαλονίκης». Ὁ κ. Ν. Βελέντζας (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς Σχέδια Νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ.» «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ τῆς παρατάσεως τῆς κατ’ ἄρθρον 2 τοῦ ἀπὸ 7 Δεκεμβρίου 1925 Ν.Δ.» «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς Μεταλλευτικῆς Νομοθεσίας εἰς Θρᾴκην προθεσμίας κλπ». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Νομοθετικοῦ Διατάγματος» «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 3 Μαρτίου 1925» «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1926 συμβάσεως «περὶ παραχωρήσεως μεταλλείου παρὰ τὸ Χωρίον Κίρκα καὶ Καρὰ–Καγιὰ–Θρᾴκης». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου Νομοθετικοῦ Διατάγματος» «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Ἰουνίου 1923 Ν. Δ.» «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 15 Ἰουνίου 1926 συμβάσεως «περὶ παρατάσεως καὶ ἐπεκτάσεως τοῦ εἰς τὴν Π.Α.Ε.Γ.Α. τῆς Ἑλλάδος ἐκχωρηθέντος προνομίου ἐγκαταστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἐν Ἑλλάδι». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. Νομοθετικοῦ Διατάγματος» «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20)11)25 Ν. Δ.» «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 10)8)25 Ν. Δ. «περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τῆς Σταφίδος». 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου Νομοθετικοῦ Διατάγματος» «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16)9)26 Ν.Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τῆς Σταφίδος νόμων». 6) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. Ν.Δ.» «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)8)24 Ν.Δ. «περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τῆς Σταφίδος». 7) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ τρόπου τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ τῶν Χρηματιστηρίων Ἐμπορευμάτων Νομοθεσίας». 8) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος περὶ ἐπεκτάσεως τῆς Ἑλληνικῆς Μεταλλευτικῆς Νομοθεσίας εἰς Θράκην». Ὁ κ. Θ. Νικολούδης (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι Σχέδια Νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 13ης Νοεμβρίου 1927 «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 6ης Ἀπριλίου 1926 συντακτικῆς ἀποφάσεως» «περὶ ἀγορᾶς ὑπὸ τοῦ Κράτους διὰ τὸ Μουσεῖον Σούτσου Ἀλεξάνδρου καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Πινακοθήκην τοῦ ἐν Ἀθήναις Μεγάρου «Ἰλίου Μέλαθρον» καὶ ἐκπληρώσεως τοῦ διὰ τῆς διαθήκης Ἀλεξάνδρου Σούτσου ἐπιδιωκωμένου σκοποῦ». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαρτίου 1926 Ν. Δ.» «περὶ καταργήσεως Ἱερατικῶν Σχολῶν». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ.» «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν.Δ.» «περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ ἐν τῇ Ἱερᾷ Μονῇ Βελλᾶς Ἱεροδιδασκαλείου». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ.» «περὶ ἀπονομῆς βαθμοῦ καὶ μισθοῦ εἰς τὸν Ἀρχιερατικὸν Ἐπίτροπον Καρατζόβης». Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ καταργήσεως θέσεών τινων τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης». 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου καὶ 12 Ὀκτωβρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ αὐξήσεως τῶν ὁρίων τῆς διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν ἐν Τρικκάλοις παλαιῶν στρατώνων εἰς δικαστικὸν μέγαρον πιστώσεως. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2, κυρώσεως δὲ τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τῆς 22 Ὀκτωβρίου 1926 Συντακτικῆς πράξεως «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 92 καὶ 93 τοῦ Συντάγματος «περὶ ἰσοβιότητος καὶ ἀμεταθέτου τῶν Δικαστῶν». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17)20 Σεπτεμβρίου 1926 Ν.Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ἀπὸ 18 Νοεμβρίου 1923 Ν.Δ. περὶ λειτουργίας Λεσχῶν κλπ.». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 5)5 Νοεμβρίου 1926 περὶ ἐπεκτάσεως ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 26 παράγραφος 1 τοῦ Νόμου 505». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 6)6 Νοεμβρίου 1926 Ν.Δ. περὶ δικολάβων κλπ». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ κυρώσεως τῶν Ν. Διαταγμάτων 1) ἀπὸ 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 περὶ τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου συμβατικοῦ τόκου κλπ». 2) 20 Ἀπριλίου (12 Μαΐου 1926) «περὶ ἀνωτάτου ὁρίου συμβατικοῦ τόκου κλπ». καὶ 3) 21)16 Αὐγούστου 1926 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὡς ἄνω Ν. Δ. τῆς 20 Ἀπριλίου (12 Μαΐου 1926). Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑποψηφίων δικηγόρων τῆς 9 Ἰανουαρίου 1926». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τῶν ἄρθρων 7,8,9 καὶ 10 τοῦ ἀπὸ 6)13 Νοεμβρίου 1925 Ν.Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ δικηγόρων διατάξεων». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26)28 Αὐγούστου 1925 Ν.Δ. περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων δικαστικῶν κλπ». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 10)10 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ μονιμοποιήσεως ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4)6 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 1,2 καὶ 9 τοῦ Νόμου 2136 περὶ ἐκδικάσεως τῶν μεταξὺ ἰατρῶν καὶ ἰδιωτῶν διαφορῶν κλπ». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)13 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ ¼ Αὐγούστου 1920 Β. Δ. περὶ κωδικοποιήσεως κλπ». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17)20 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν κατὰ τὸν Νόμον ΓΟΔʹ περὶ ἐκδικάσεως τῶν μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν ἐκδιδομένων ἀποφάσεων». Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 5 Μαΐου 1926 Ν. Δ. τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γ. Γεωργιάδης, Γ. Τηλικίδης, Δ. Ἰασωνίδης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν.Δ. τῆς 25)9)1925 περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων πολιτικῶν ὑπαλλήλων κλπ». Ὁ κ. Ν. Βελέντζας ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια Νόμου α) περὶ αὐξήσεως τοῦ στατιστικοῦ τέλους ὡς πρός τινα εἴδη ἐμπορευμάτων καὶ βʹ) περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 490 περὶ γενικῆς ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους, ἅτινα παρακαλεῖ νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὰς σχετικὰς Ἐπιτροπὰς ὅπως χαρακτηρισθῶσι ταῦτα ὑπηρεσιακά.

§2ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καταθέτει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν ἐν τῷ ἰσχύοντι Ρωμ. Δικαίῳ διατάξεων περὶ οἰκογενειακοῦ καταπιστεύματος. 2) Περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου «περὶ δικηγόρων». 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ἐκ πυρκαϊᾶς βλαβέντος καταστήματος Εἰρηνοδικείου Ἀθηνῶν. 4) Περὶ κυρώσεως τῶν Ν. Δ. «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς δικαστικῶν τινων Ν. Δ. καὶ περὶ καταργήσεως ἄλλων τοιούτων». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Β. Καραπαναγιώτης, Ν. Κολυβᾶς καὶ Γ. Κοκκινάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 3421 περὶ καταργήσεως ἐξαγωγικοῦ φόρου καὶ ἐπιβολῆς δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐλαίου Παλαιᾶς καὶ Ν. Ἑλλάδος. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας) Ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀκυρώσεως συμβάσεως ἐκτελέσεως ἐξωραϊστικῶν ἔργων εἰς τὸν λόφον τοῦ Λυκαβητοῦ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Ὑποβάλλει ὡσαύτως σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουνίου 1923 Ν. Δ. περὶ κατατάξεως ὡς ὑπολογιστῶν ἐκ τῶν ἀπολυθέντων μαθητῶν ἐκ τοῦ Σχολείου Λιμενικῶν Δοκίμων πρὸς συμπλήρωσιν δώδεκα θέσεων ἐν τῷ Π. Ν. καὶ προσθήκης εἰς αὐτὸ ἄρθρου δευτέρου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Καραπαναγιώτης, Ν. Κολυβᾶς καὶ Γ. Κοκκινάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 3421 περὶ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου καὶ ἐπιβολῆς δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐλαίου Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος. Οἱ κ. κ. Ι. Σιακῆς καὶ Ν. Δαρβέρης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χρονικοῦ ὁρίου ἐργασίας τῶν καταστημάτων». Ὁ κ. Β. Μεϊμαράκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν». Οἱ κ. κ. Ε. Μαλαμίδας, Α. Μάρκου, Ι. Μάνος, Σ. Σωτηριάδης, Χ. Χρηστοβασίλης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Προτάσει τοῦ κ. Προέδρου γίνεται δεκτὸς δι’ ἀναστάσεως ὁ συμπληρωματικὸς εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς διὰ τὴν χρῆσιν 1927–1928.

§3Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§5Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ἐὰν ἡ πρότασις Νόμου περὶ ἀκατασχέτου τῶν μισθῶν τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἔλεγχον, καὶ ἐὰν ἐγένετο τοῦτο, διατί δὲν ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ δὲν ἐπεστράφη ἀκόμη.

§7Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπίσης ὑπέβαλον πρότασιν Νόμου περὶ τοῦ πόθεν ἔσχες. Ἐστάλη καὶ αὐτή;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§9Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὑπέβαλον πρὸ 5 ἡμερῶν δύο τροπολογίας, τὴν μίαν εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀφορῶσαν τὰ ἐκπαιδευτικά, καὶ ἑτέραν εἰς τὰ Γραφεῖα τῆς Βουλῆς, ἀφορῶσαν τὴν φορολογίαν δημοσίων κήπων, καὶ οὐδεμία τούτων ἐτυπώθη, καίτοι ἀπόψε πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις Ἐκπαιδευτικῶν Νομοσχεδίων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φροντίσω ὁ ἴδιος νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ διανεμηθῶσι.

§11Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ Ταμείου δι’ ἀνέγερσιν Δικαστικοῦ μεγάρου καὶ Φυλακῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πταίει τὸ τυπογραφεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἐπαρκὲς προσωπικόν. Βλέπετε ὅτι καὶ τὰ Πρακτικὰ ἀκόμη καθυστεροῦνται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§13Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν ἀναφοραί τινές, αἱ ὁποῖαι δὲν συνεζητήθησαν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλήθησαν ὅλοι καὶ ἦσαν ἀπόντες.

§15Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν λείπω ποτέ. Ἄλλωστε, ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω διὰ μίαν ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§17Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, θέλω νὰ εἴπω δύο λόγια διὰ νὰ συστήσω μία ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πειραιῶς. Ὅσοι ἔχουν παρακολουθήσει ἀπὸ κοντὰ τὴν ἐπαγγελματικὴν καὶ ἐργατικὴν κίνησιν τῆς χώρας, γνωρίζουν ὅτι τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Πειραιῶς εἶναι ἡ μόνη ὀργάνωσις, ἡ ὁποία ἀνέκαθεν ἐργάζεται ὑπὲρ τῆς κανονικῆς κοινωνικῆς ἐξελίξεως τῆς ἐργατικῆς τάξεως καὶ ἐβοήθησεν ὅλα τὰ κέντρα καὶ τὰ σωματεῖα τῆς Ἑλλάδος νὰ ὀργανωθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑγειῶν ἀρχῶν, ποὺ ἐπιτρέπουν τὴν ἐπιδίωξιν τοιούτων σκοπῶν καὶ τοιούτων συγκεντρωτικῶν ὀργανώσεων. Ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ πολλὲς φορὲς ὑπέβαλεν ὑπομνήματα εἰς τὴν Βουλήν, τὰ ὁποῖα ὅμως οὐδέποτε ἔτυχον τῆς δεούσης προσοχῆς. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου σήμερον ὑπομνήματος δὲν ζητοῦν πολλὰ πράγματα, οὔτε πολιτεύονται. Ζητοῦν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπαγγελματικὰς βελτιώσεις τῶν ἐργατῶν. Ἐν προκειμένῳ, εἰς μίαν συνέλευσιν τῶν σωματείων ὅλων τοῦ Πειραιῶς, συνεζητήθη καὶ ἐνεκρίθη ψήφισμα, ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὸ ὁποῖον κυρίως ἀσχολοῦνται μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἀνέργων. Παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν ὅπως δεχθῇ καὶ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑποχρεωτικῆς ἀσφαλίσεως κατὰ τῆς ἀνεργίας, προκειμένου νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν μόνον συνεδρίασιν, ἀφοῦ ἔχει ψηφισθῆ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν συσταθεῖσαν δυνάμει τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος διὰ νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ, εἰ δυνατὸν ἀμέσως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§19Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δυνάμει τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς δοθείσης μοι δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, εἰσάγω ἐπειγόντως πρὸς συζήτησιν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, νομοθετήματά τινα ἐπείγοντα, ἀφορῶντα τὴν προστασίαν τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ἓν δὲ ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων, εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ εὑρέσεως ἐργασίας καὶ προστασίας τῶν ἀνέργων ἐργατῶν, ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πρὶν εἰσαχθῇ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, συνεζητήθη εὐρύτατα καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπὸ μεγάλης ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων τάξεων, τόσον τῶν βιομηχανικῶν, ὡς καὶ τῶν ἐργατικῶν, μετέσχον δὲ καὶ εἰδικοὶ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ παράσχωσι τὰ φῶτα τῆς ἐπιστήμης διὰ τὴν τελειωτέραν ἐμφάνισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κατόπιν δὲ εἰσήχθη εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἥτις καὶ τὸ ἐνέκρινε. Δὲν ἤμην διατεθειμένος, Κύριοι βουλευταί, νὰ φέρω ἐπειγόντως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, καίτοι πανταχόθεν ζητεῖται ἡ ταχεῖα ψήφισις αὐτοῦ, διότι παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς φαινόμενον. Μέλη τινά, ἐκπρόσωπα τῆς βιομηχανίας καὶ ἰδίως ὁ Πρόεδρος τῶν Βιομηχάνων, συμφωνήσας ἐν τούτῳ πρὸς τοὺς ἄκρους ἀριστεροὺς τῆς Βουλῆς, ἀπέκρουσε τὸ νομοσχέδιον, κατηγόρησε δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι μετὰ σπουδῆς εἰσήγαγε καὶ ἐψήφισε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἐνῷ, ὡς εἶπον, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ἐπεξειργάσθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ὁ ἀξιότιμος δὲ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Γεωργιάδης, εἰσηγήθη τοῦτο εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἥτις τὸ ἀπεδέχθη. Μετὰ ταῦτα ἐζητήθη νὰ διχοτομηθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἱδρύσωμεν τὰ γραφεῖα εὑρέσεως ἐργασίας καὶ νὰ μὴ λάβωμεν καμμίαν πρόνοιαν περὶ τῆς ἀνεργίας. Ἰσχυρίζονται δὲ οἱ ἀντιλέγοντες, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἀνεργία ἐν Ἑλλάδι, ὥστε νὰ λάβωμεν τοιαῦτα μέτρα προστατευτικά, ἐνῷ ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καθ’ ἑκάστην δέχομαι ἐπιτροπὰς ἀνέργων εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς βιοτεχνίας καὶ τῆς βιομηχανίας, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν περίθαλψιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς καπνοβιομηχανίας, εἰς τοὺς ἁμαξηλάτας καὶ τοὺς λεμβούχους, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ τοιαύτην περίθαλψιν, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας. Εἶναι παραδεδεγμένον, ὅτι ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλεια πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ διὰ τοὺς βιομηχάνους καὶ διὰ τοὺς ἐργοδότας, καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας, καὶ νὰ συμμετέχουν πάντες εἰς αὐτήν, νὰ μὴ θεωρῆται δὲ αὕτη ὡς περίθαλψις, τὴν ὁποίαν ἔδωκε μέχρι τοῦδε τὸ Κράτος εἰς τοὺς ἀνέργους, καθ’ ὅσον αὕτη εἰς οὐδὲν ἐχρησίμευσεν, διότι τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν, διεσπαθίσθησαν καὶ κατηναλώθησαν ἐν πολλοῖς, χωρὶς νὰ ληφθῇ καμμία περαιτέρω φροντὶς περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀνέργων. Μετὰ τὰς γενομένας συστάσεις περὶ ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶμαι διατεθειμένος νὰ φέρω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ ὁρίσῃ εἰδικὴν ἡμέραν συζητήσεως διὰ νὰ ἐξετασθῇ ὑφ’ ὅλας του τὰς ἀπόψεις, δηλ. ἂν ὑπάρχει ἀνεργία, ἂν τὰ ποσὰ μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνεται ἡ βιομηχανία εἶναι ὑπερβολικά, ἂν δύναται νὰ βαστάσῃ αὕτη τὰ βάρη, καὶ ἂν ἐκ τῆς συζητήσεως προκύψῃ, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς εἰσφορᾶς τῆς βιομηχανίας διὰ τὴν ἀσφάλισιν τῶν ἀνέργων ἐργατῶν εἶναι πολύ, θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ τὸ μειώσωμεν, ἄν, ἐννοεῖται, ἐγκρίνῃ τοῦτο ἡ Βουλή. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἱδρυόμενα γραφεῖα εὑρέσεως ἐργασίας, θὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνέργους ἐργάτας καὶ νὰ μὴ περιτρέχουν οὗτοι ἀπὸ ὑπουργείου εἰς ὑπουργεῖον καὶ ἀπὸ ἐργοδότου καὶ βιομηχάνου εἰς ἐργοδότην καὶ βιομήχανον, ζητοῦντες ἐργασίαν, διότι τὸ γραφεῖον τῆς εὑρέσεως ἐργασίας θὰ λαμβάνῃ αὐτὴν τὴν μέριμναν, αὐτὰ δὲ θὰ ἀναλάβουν καὶ τὴν μετεκπαίδευσιν τῶν ἐργατῶν, καὶ τὴν μεταφορὰν τῶν ἀνέργων ἐργατῶν εἰς τοὺς τόπους τῆς ἐργασίας. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, Κύριοι, ὅτι οἱ ἐργάται συνεσωρεύθησαν εἰς τὰς πόλεις, ἰδίως τῶν Ἀθηνῶν τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Θεσσαλονίκης καὶ εἰς ἄλλα τινὰ κέντρα. Εἶναι δὲ ἀνάγκη τὸ γραφεῖον τῆς εὑρέσεως ἐργασίας νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν μέγαν αὐτοῦ προορισμόν, διὰ νὰ λείψῃ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀνεργία. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἄλλων μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, προστατευτικῶν τῶν ἐργατῶν, θὰ ἀσφαλισθῇ ὁ ἐργάτης διὰ τὴν ἀνεργίαν, διὰ τὸ γῆρας, διὰ τὴν ἀνικανότητα καὶ τὴν ἀσθένειαν, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν θὰ γίνεται ἕρμαιον καὶ θῦμα κομμουνιστικῶν προπαγανδῶν ἐκμεταλλευομένων τὴν κακὴν αὐτῶν κατάστασιν καὶ τὴν ἐγκατάλειψιν αὐτοῦ ἀπὸ πάσης Κρατικῆς προστασίας. Διὰ τῶν νομοθετημάτων τούτων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσηγηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ψήφισιν αὐτῶν, τῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἐργατῶν, τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὰ ἀτυχήματα, τῆς ἁπλουστεύσεως τῆς διαδικασίας τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν, τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμβολαίου ἐργασίας, ἅτινα ἐλπίζω ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ γαλήνη εἰς τὰς ἐργατικὰς τάξεις, θὰ ἐπιδοθοῦν οὗτοι εἰς τὰς ἐργασίας των καὶ θὰ παύσῃ πᾶσα ἀπὸ μέρους τῶν κομμουνιστῶν ἐκμετάλλευσις αὐτῶν.

§20Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Χαίρω πολύ, κ. ὑπουργέ, διότι σᾶς ἔδωκα τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμητε τὰς δηλώσεις ταύτας καὶ νὰ τὰς ἀκούσῃ μαζύ μὲ ἐμὲ καὶ ὁλόκληρος ἡ ἐργατικὴ τάξις. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι θὰ σπεύσητε νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπίσης θὰ δεχθῇ προθύμως νὰ τὸ ψηφίσῃ. Τὸ ὑπόμνημα ὅμως τοῦ Ἐργατικοῦ κέντρου Πειραιῶς κύριοι, θίγει καὶ ἄλλα πολὺ οὐσιώδη καὶ γενικώτερα ζητήματα. Ζητεῖται ἡ ὑπαγωγὴ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ζητεῖται ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος 551, οὕτως ὥστε οἱ ἐν τῇ ἐργασίᾳ ἀτυχοῦντες ἐργάται, νὰ τυγχάνωσι συγχρόνου ἀποζημιώσεως, καὶ ὄχι ἀποζημιώσεως κανονισθείσης πρὸ 10 ἐτῶν.

§21Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἀνήκει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν τῆς Χώρας. Τὸ ζήτημα ὅμως αὐτό, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, θὰ συζητηθῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§22Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ζητεῖται ἡ συμπλήρωσις διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀτυχημάτων.

§23Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀκόμη.

§24Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἐπίσης ζητοῦν τὴν συμπλήρωσιν τοῦ Γραφείου εὑρέσεως ἐργασίας καὶ τὴν ἵδρυσιν καὶ λειτουργίαν εἰδικῶν δικαστηρίων, διὰ νὰ δύνανται νὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι. Διότι ἐὰν ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι, δὲν θὰ δύνανται τὰ ὑφαντουργεῖα νὰ ζητοῦν καὶ νὰ ἐπιτυγχάνουν νὰ τοὺς χορηγῆται ἄδεια διὰ νυκτερινὴν ἐργασίαν, καὶ νὰ ἐργάζωνται μὲ κοριτσάκια 14 ἐτῶν, τὰ ὁποῖα κρατοῦν καὶ ἐργάζωνται μέχρι τῆς 11 καὶ 12 νυκτερινῆς ὥρας.

§25Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπὸ τὸ ὑφαντουργεῖον αὐτό, ποὺ ἀνεφέρατε, ἦλθον καὶ μὲ ἐπεσκέφθησαν καὶ ἐζήτησαν τὸ 8ωρον τῆς ἐργασίας νὰ τὸ ἐπεκτείνω καὶ νὰ ἐπιτρέπω τὴν δίωρον νυκτερινὴν ἐργασίαν. Ἠρνήθην. Δὲν δύναμαι νὰ παραβῶ τὸν νόμον περὶ ἐργασίας καὶ νὰ ἐπιτρέψω τοῦτο. Θὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ ἐργατικοὶ νόμοι. Ὑπάρχουν ὅμως εἰς τὰς Ἀθήνας, Πειραιᾶ καὶ Περίχωρα 1.000 πρόσφυγες γυναῖκες, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται εἰς ἐργοστάσια ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀκατάλληλα, ἐκεῖ δὲ πρέπει νὰ πάρουν καὶ τὰ μικρὰ παιδιά τους. Ἔχω ἐπίσης στατιστικήν, ἡ ὁποία ἐμφαίνει ὅτι 3.000 ἐργάτριαι ἐργάζονται ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ καὶ 1.500 παιδιὰ κάτω τῶν 14 ἐτῶν. Κατά τίνα τρόπον θὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ ἐργατικοὶ νόμοι καὶ οἱ ὅροι τῆς ὑγιεινῆς; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κ. Συνάδελφε, εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἐργατικῶν νόμων ἔχω δισταγμούς, ἰδίως ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἀνήλικα προσφυγόπουλα, τὰ ὁποῖα δὲν μποροῦμε ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ τὰ ἐργοστάσια.

§26Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Νὰ παύσῃ τοὐλάχιστον ἡ νυκτερινὴ ἐργασία. Κατὰ τὰ ἄλλα εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον σήμερον νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς τὰ ἀνήλικα προσφυγόπουλα νὰ ἐργάζωνται εἰς τὰ ἐργοστάσια.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Πρεβέζης παρεπονέθη πρὸ ὀλίγου, ὅτι αἱ ὑποτροπολογίαι του δὲν ἐτυπώθησαν. Ἀλλ’ ἐξηκριβώθη, ὅτι ὄχι μόνον ἐτυπώθησαν, ἀλλὰ καὶ διενεμήθησαν ἐγκαίρως. Ὁ κ. Λαδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τυπογράφων Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου.

§28Χ. ΛΑΔΑΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν ὡς δικαίαν, καὶ ζητῶ νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις δι’ αὐτούς, ἐὰν ἐγκρίνῃ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§29Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ δικαιοτέρα αἴτησις, κ. Πρόεδρε. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖ μέσα κυριολεκτικῶς φθείρονται.

§30Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν τυπογράφων τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, οἱ ὁποῖοι πάσχουν δεινῶς εἰς τὰ ἀνήλια καὶ ἀνθυγιεινὰ αὐτὰ καταστήματα τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, καὶ ζητοῦν μίαν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τώρα, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῶν ἑορτῶν. Συνηγορεῖ δι’ αὐτὸ καὶ ὁ φίλος μου κ. Δαρβέρης, συνηγορῶ καὶ ἐγώ.

§31Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) Νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορὰ διὰ νὰ ληφθῇ ἡ δυνατὴ πρόνοια ὑπὲρ αὐτῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας, ἐπὶ ἀναφορᾶς συλλόγου κλητήρων Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§33Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ συλλόγου κλητήρων Ἐθνικῆς Τραπέζης, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ μὴ κατάσχεται ὁ μισθός των, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ παίρνουν 1.000–1500 δρχ. τὸν μῆνα.

§34Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, νὰ κάμετε μίαν αἴτησιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ τοὺς βοηθήσῃ οἰκονομικῶς, πληρώνουσα τοὺς δανειστάς των.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιῶκος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Πάργας.

§36Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν κατοίκων Πάργας καὶ διώρισε δύο δημοδιδασκάλους εἰς τὸ σχολεῖον, τὸ ὁποῖον εἶχε κλείσει δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Δυστυχῶς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον δὲν ἐγκρίνει τὴν σχετικὴν πίστωσιν, διότι διετάχθη, λέγει, νὰ μὴ τοὺς πληρώσῃ. Τί θὰ γίνῃ;

§37Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ δηλώσῃ τί συμβαίνει. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διορίζει, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν πληρώνει.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαϊνόγλου ἐπὶ ἀναφορᾶς Δημοσίων ὑπαλλήλων Κομοτινῆς.

§39Α. ΧΑΪΝΟΓΛΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χασιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Καρδίτσης.

§41Σ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§42Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§43Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ψάρρας ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνοπαραγωγῶν.

§45Α. ΨΑΡΡΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ἐπὶ πλέον δὲ παρακαλῶ νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἡ πώλησις τῶν τρίτης ποιότητος καπνῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀπαντήσῃ τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ.

§46Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀφορᾷ, νομίζω, μᾶλλον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, διότι πρόκειται καὶ περὶ λήψεως ἄλλων μέτρων ἐπιβαλλομένων ἐκ τῆς ἐπιδρομῆς τῆς ἀκρίδος καὶ τῆς χαλάζης.

§47Α. ΨΑΡΡΑΣ. Νὰ ἀνασταλῇ ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου ὁ ὁποῖος δὲν ἐδόθη ἀκόμη.

§48Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν προλαλήσαντα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀπολυθέντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§50Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολαΐδης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Μεγάρων.

§53Π. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἦτο γνωστὴ ἡ παραγομένη ποσότης γλεύκους, ἀλλὰ κατὰ τὸ παρὸν ἔτος ἠλαττώθη ἐπαισθητῶς ἡ παραγωγή.

§54Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἀφορᾷ ἐμέ, θὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἔλθητε ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ὁμιλήσετε.

§55Π. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Μὰ ἀνεπτύχθησαν ἐπανειλημμένως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκε ὑπόσχεσιν, συστήσας εἰς τοὺς κατοίκους τὴν ὑποβολὴν ἀναφορᾶς καὶ περὶ συστάσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα φροντίς.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§57Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κατόπιν τῆς καθολοκληρίαν καταστροφῆς τῆς παραγωγῆς, μετέβη γεωπόνος εἰς Μέγαρα ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὰς δεούσας ὁδηγίας. Ἀτυχῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, μετὰ παρέλευσιν δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἀναφορᾶς, ὅταν εἶχε καταστραφῆ ὁλόκληρος ἡ παραγωγή, ἀπέστειλεν ἁρμόδιον ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἔκθεσιν καὶ ἐβεβαίωσε τὴν γενομένην καταστροφήν. Οἱ κάτοικοι ζητοῦν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ τοὺς δοθῇ βοήθημα. Ἀπετάθησαν κατὰ πρῶτον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἐζήτησαν νὰ τοὺς δοθῇ βοήθεια, καὶ αὐτὸ ἀπήντησεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν. Ἀπετάθησαν κατόπιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἀδυνατοῦν νὰ πληρώσουν κανένα φόρον. Ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ταῦτα τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἂς ὑποβάλῃ, ἔστω καὶ σχέδιον νόμου, διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν ὁπωσδήποτε τοῦ φόρου τῆς δεκάτης.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κίνιας, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§59Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ ζήτημα ἀφορᾷ τοὺς Ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας. Τὸ πρᾶγμα εἶνε ἁπλοῦν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐφ’ ὅσον εἶναι βεβαιωμένη ἡ καταστροφὴ ἐκ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀποσταλεὶς ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ὑπάλληλος, ὅπως συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ λάβωσι τὰ προσήκοντα μέτρα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως κατόπιν τούτων οὐδεμία ἐδόθη βοήθεια εἰς τοὺς κατοίκους, νομίζω καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον θὰ εἶναι, νὰ μὴ πληρώσωσι φόρον δεκάτης. Νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει του τὴν παντελῆ καταστροφήν, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ εἰσπράξῃ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελοῦν τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸ αἷμα τῶν ἐργατῶν.

§60Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, τὴν Παρασκευήν. Ἐὰν τὴν Παρασκευήν, ἡμέραν ἐλέγχου, παρεμβάλλονται ἑκάστοτε διάφορα θέματα, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταργεῖται ἐμμέσως ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. Ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία νὰ γίνεται τὴν ἡμέραν τῶν ἀναφορῶν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ καταργήσωμεν τὴν Νομοθετικὴν ἐργασίαν;

§62Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ μιᾶς ἀπορίας. Ἤθελον νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς πείρας τοῦ κ. Προέδρου τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχει Ἡμερησία Διάταξις, τῆς ὁποίας ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη, καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἀπήντησε, μένει ἡ ἐπερώτησις ἐκκρεμής. Καὶ θὰ μένῃ ἐκκρεμής, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου παρουσιάζονται ἄλλα θέματα. Θὰ παρακαλέσω τὸν πολύπειρον κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως μᾶς ἀπαλλάξῃ τοῦ μαρτυρίου αὐτοῦ, διότι κατήντησε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ ἐνδιαφέροντος ζητήματος τῆς Κοινωνίας.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται καὶ περὶ ἄλλης συζητήσεως ὁμοίας, δι’ αὐτὸ θὰ ἀναγραφῇ πρώτη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§64Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις αἱ ἐργασίαι διεξάγονται μὲ κάποιαν ἀνωμαλίαν. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Παρασκευῆς συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῆς παροχῆς δανείων ὑπὸ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Νέων χωρῶν, καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις ὅπως ἡ συζήτησις αὕτη συνεχισθῇ σήμερον. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἀποφάσει τῆς Βουλῆς, ἐγένετο συζήτησις περὶ τῆς διώξεως τῶν κομμουνιστῶν. Μετὰ τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως ἐλήφθη ἀπόφασις συνεχίσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς διώξεως τῶν κομμουνιστῶν σήμερον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι σήμερον. Τὴν Παρασκευήν.

§66Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ πληροφορηθῶ πότε θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις περὶ παροχῆς δανείων ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Κτηματικῆς πίστεως.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Παρασκευήν.

§68Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν δυνάμεθα τοιουτοτρόπως νὰ μεταβάλωμεν ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις.

§70Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐλήφθη ποτὲ ἀπόφασις ἀντὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, νὰ ἔχωμεν συζήτησιν περὶ τῆς Τραπέζης τῆς Κτηματικῆς πίστεως.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Τὴν Παρασκευήν.

§73Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ἐπερατώθη ἡ συζήτησις κ. Πρόεδρε.

§74Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ τροποποιῶμεν ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐλήφθη τοιαύτη ἀπόφασις.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§77Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις διὰ τὴν Παρασκευήν.

§78Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πότε λοιπὸν θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε;

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τακτικῶς, κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων. Θὰ γίνῃ συζήτησις μαζὺ μὲ ἄλλας ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι προηγοῦνται.

§80Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡ αἰτίασις, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν νομίζω πὼς ἔχει τὴν θέσιν της, διότι γνωρίζει ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι κατήρτισα μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν λάβει μέρος καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, ἡ ὁποία νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς χορηγήσεως κτηματικῶν δανείων. Ἡ ἐπιτροπὴ κατηρτίσθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συνέλθῃ διὰ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς μοὶ εἶπεν ὅτι, κατελήξατε εἰς ἀποφάσεις καὶ ἐκπονεῖται νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μοῦ εἶπεν ὅτι αὔριον θὰ εἶναι ὥριμον διὰ νὰ τὸ ἐμφανίσωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κατόπιν τούτων, ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Μητσοτάκης ἐκφράζει τοιαύτην αἰτίασιν.

§81Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς λύσω τὴν ἀπορίαν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔδειξεν ὁμολογουμένως ἐνδιαφέρον ἰδιαίτερον διὰ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Παρασκευῆς. Ἀλλὰ ὁ καταρτισμὸς μιᾶς ἀνεπισήμου ἐπιτροπῆς καὶ ἡ κατάληξις εἰς πορίσματα, βεβαίως δὲν λύει τὸ ζήτημα, διότι δὲν εἶναι ζήτημα ἐξαρτώμενον ἀπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι γνωστὴ καὶ ἡ ἄποψις τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης. Συζήτησις γενομένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀσφαλῶς θὰ διηυκρίνιζεν ὡρισμένα σημεῖα καὶ ἀσφαλῶς, ἡ ὁμόθυμος γνώμη τῆς Βουλῆς, θὰ εἶχεν, ἂν μή τι ἄλλο, ἐπίδρασιν εἰς τὰς σκέψεις τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὸ ζήτημα μία λύσις δικαία, δυναμένη νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κτηματικὴν πίστιν εἰς τὰς Νέας Χώρας. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω, κύριοι, νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι φαντάζομαι ὅτι ἀσφαλῶς θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἴδωμεν πραγματοποιουμένας τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ἐστηρίξαμεν ἐπὶ τῆς συστάσεως τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης.

§82Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι ὅταν ἀρχίσῃ ἐν τῇ Βουλῇ μία τοιαύτη συζήτησις ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ὡς σκοπὸν τὸν ἐπηρεασμὸν τῆς Τραπέζης....

§83Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι τὸν ἐπηρεασμὸν τῆς Τραπέζης.

§84Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης)... δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§85Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἀμέσου βοηθείας.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βαρβούτη, δὲν εἶναι ἔδαφος πρὸς κατάλληλον συζήτησιν.

§87Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐπεῖγον, κ. Πρόεδρε, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καλέσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Τραπέζης, νὰ μετάσχωσι τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἴδωμεν τὰς ἀπόψεις των.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀγορεύσητε. Ὁ κ. Εὐριπαῖος, ἔχει τὸν λόγον.

§89Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι πρόσφατοι αἱ ἐπικρίσεις, αἱ ἀφορῶσαι τὰς καταστροφὰς τῆς Πάρου. Ὁ συνάδελφος κ. Ναυπλιώτης, ἐπανελθὼν ἐκεῖθεν, παρέστησε τὴν κατάστασιν ἀπελπιστικήν.

§90Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδὲ ὁ κ. Εὐριπαῖος θὰ ὁμιλήσῃ. Αὔριον θὰ ὁμιλήσητε.

§92Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς γενομένης καταστροφῆς.

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§94Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐκ μέρους τοῦ νομοῦ τῶν Κυκλάδων διὰ τὴν συμπεριφορὰν αὐτὴν τοῦ κ. Δερλερέ.

§95Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. (Λέγει μὴ ἀκουομένας φράσεις).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, κ. Δερλερέ, νὰ ταράσσητε διαρκῶς τὴν Βουλήν.

§97Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἤθελον νὰ ἐνισχύσω τὸν κ. συνάδελφον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§99Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, κ. Πρόεδρε, σχέδιον νόμου «Περὶ ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως «περὶ ἐξωραϊστικῶν ἔργων ἐπὶ τοῦ λόφου Λυκαβηττοῦ».

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ Κατερίνης Νοσοκομείου Φυματιώντων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Σανατόριον Ἱερᾶς Μονῆς Πέτρας Ὀλύμπου».

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, Δεκτόν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2.

§103Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται, ἀπουσιάζοντος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.

§105Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν καὶ προσωρινῶς Οἰκονομικῶν). Ἔχω καθῆκον, κ. Πρόεδρε, νὰ παρακολουθήσω τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἠξεύρω εἰς τὶ θὰ καταλήξῃ ἡ Βουλή.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον ὅτι ἀναβάλλεται, διότι ἐζήτησαν ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 3 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἐνοικιάσεως τοῦ ἐν Παλαιῷ Φαλήρῳ ἐργοστασίου ἀεροπλάνων Δημοσίου μετὰ τῶν ἐπενεχθεισῶν τροποποιήσεων τοῦ κωδικοποιημένου κειμένου».

§107Σ. ΣΤΑΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 1 τὶ γίνεται κ. Πρόεδρε;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§109Σ. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμποροῦν νὰ ψηφίζωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομοσχέδια τοιαῦτα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ψηφίζονται «κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον». Ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ καὶ εἶπε δεκτόν.

§111Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐδῶ ὑποκρύπτονται συμφέροντα, τὰ ὁποῖα καλὸν θὰ ἦτο ν’ ἀναπτυχθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠρωτήθη ἡ Βουλή.

§113Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν τοιαῦτα νομοσχέδια καὶ νὰ ψηφίζωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ καὶ εἶπε δεκτόν.

§115Σ. ΣΤΑΗΣ. Τοιαῦτα νομοσχέδια, περὶ ἱδρύσεως σανατορίου, μὲ δαπάνην ἑκατομμυρίων, δὲν ψηφίζονται εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν, ὡς εἶναι ἀναγεγραμένον τὸ νομοσχέδιον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ σφάλμα ἰδικόν μου. Θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπητε εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία τὸ ἐχαρακτήρισεν ὡς ὑπηρεσιακόν.

§117Σ. ΣΤΑΗΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐρειπίου, καὶ διὰ τὴν ἐπισκευὴν αὐτοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ δαπανηθοῦν 5 ἑκατομμύρια κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο ἐκμεταλλεύσιμον. Ἐγὼ διενυκτέρευσα ἐκεῖ, καταδιωχθεὶς ἀπὸ τοὺς λῃστὰς καὶ ὡς ἐκ θαύματος διέφυγον. Ὁδὸς δὲν ὑπάρχει ἀπὸ τῆς Αἰκατερίνης. Ἡ μονὴ Πέτρας εὑρίσκεται εἰς τὰ σύνορα μεταξὺ Θεσσαλονίκης καὶ Μακεδονίας. Ἐὰν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐγκρίνωμεν δαπάνας ἑκατομμυρίων ἀλλοίμονό μας.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§119Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι κακὴ ἐγγραφή, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, τῶν κυρουμένων Νομοθετικῶν Διαταγμάτων εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι ἐδῶ ἀναφέρονται ὡς σχέδια νόμου. Δὲν πρόκειται περὶ σχεδίων νόμου· πρόκειται περὶ κυρώσεως νομοθετικῶν διαταγμάτων. Διὰ τοῦτο εὐκόλως δύναταί τις νὰ παραπλανηθῇ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι νομοθετικὸν διάταγμα. Εἶναι σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Προνοίας ἐχαρακτήρισεν ὡς ὑπηρεσιακόν.

§121Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχομεν δικαίωμα νὰ κάμωμεν ἔνστασιν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως δύναται νὰ ὑποβληθῇ διαμαρτυρία. Πρέπει ὅμως νὰ εἶναι ὑπογεγραμμένη ἡ ἔνστασις ὑπὸ 20 βουλευτῶν. Ἀλλὰ δεδομένου ὅτι ἀρχηγὸς κόμματος ὑποβάλλει τὴν ἔνστασιν, ὑποτίθεται ὅτι εἶναι πολὺ περισσότεροι ἀπὸ τοὺς 20.

§123Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἡ ἔκθεσις τῆς δαπάνης, ἡ ἀπαιτουμένη κατὰ τὸ Σύνταγμα; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπιφέρει δαπάνας, διότι πρόκειται περὶ δαπάνης ἑκατομμυρίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐνδιαφέρεται δι’ αὐτό. Δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὰς δαπάνας, μόνον διὰ τοὺς φόρους ἐνδιαφέρεται.

§124Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐνδιαφέρεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διὰ τὸν δημόσιον θησαυρόν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα ἐπὶ τοῦ προκειμένου τοιοῦτον, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ μιᾶς ἐπιτροπῆς τῆς Προνοίας.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις.

§126Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὶν ἢ ἀναβληθῇ, ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Πρέπει νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἀληθῶς καταπληκτική. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διατείνεται, ὅτι ἐνδιαφέρεται διὰ τὸν δημόσιον θησαυρὸν τόσον, ὅσον ἐνδιαφέρεται καὶ διὰ τοὺς φόρους. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀπέδειξε τοῦτο, καὶ διὰ τῶν λόγων του ἀπομακρύνεται ἀπὸ τῶν πραγμάτων. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει διατάξεως τοῦ Συντάγματος, εἶχε καθῆκον νὰ ζητήσῃ νὰ μὴ εἰσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἀντικείμενον εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, καὶ ἀποβλέπον εἰς δαπάνην, περὶ τῆς ὁποίας δὲν προεῖδε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Ταῦτα εἶχον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐναβρυνόμενον, ὅτι φείδεται τοῦ δημοσίου θησαυροῦ.

§127Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει ὅτι τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος, δὲν εἶναι ἀπόρροια ἐνεργειῶν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις καταρτίζεται ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Καὶ τὸ κώλυμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι βεβαίως τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ προχωρήσῃ περαιτέρω ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἔγκρισις τοῦ Λογιστηρίου. Ὁπωσδήποτε δὲν ἔχω ἀντίρρησιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ν’ ἀναβληθῇ.

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐσχάτως ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς Κανονισμός, ὁ ὁποῖος καθορίζει, ὅτι ἀπὸ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἐν προκειμένῳ δὲ περὶ κυρώσεως νομοθετικῶν διαταγμάτων πρόκειται, δύναται νὰ διαγράφεται τὸ διπλάσιν αὐτῶν. Ταῦτα εἶναι 147.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἀπεριόριστος.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι τοῦτο δυνατόν, νὰ συζητῶνται 147 διατάγματα, ἔστω καὶ ἄν πρόκειται περὶ κυρώσεως αὐτῶν. Θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ συνεννόησις, ὥστε νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δύναται νὰ γίνεται ἡ συζήτησις, καὶ νὰ μὴ ἐπέρχεται αὐτὴ ἡ ἀπώλεια χρόνου.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δύναται νὰ γίνῃ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεις τοῦ ἀπὸ 9|7|26 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἐνοικιάσεως τοῦ ἐν Π. Φαλήρῳ ἐργοστασίου ἀεροπλάνων» Ὁ κ. Μιαούλης ἔχει τὸν λόγον.

§132Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρὸ ἡμερῶν, συζητουμένης τῆς συμβάσεως τῆς συναφθείσης μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ μεγάλου Ἀγγλικοῦ Οἴκου, ἐλέχθησαν, ἐξ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν, πολλαὶ ἀνακρίβειαι. Νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ εἶμαι γνώστης τῆς συμβάσεως αὐτῆς, πρέπει νὰ καταστήσω ἐνήμερον τὴν Βουλήν, διότι φρονῶ ὅτι τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως χρήσιμον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικὸν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν. Μὲ ὀλίγας λέξεις θὰ σᾶς εἴπω πῶς κατηρτίσθη ἡ σύμβασις. Ἡ σύμβασις κατηρτίσθη οὕτω: Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶχε καταρτίσει τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐδέχετο νὰ ἀναλάβῃ ἕνας οἶκος τὸ ἐργοστάσιον διὰ τὴν κατασκευὴν ἀεροπλάνων, καὶ ὅταν οἱ ὅροι αὐτοὶ κατηρτίσθησαν, ἐκλήθησαν τέσσαρες μεγάλοι ἀγγλικοὶ οἶκοι νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν ὅρων αὐτῶν καὶ ὅποιος ἐκ τῶν τεσσάρων αὐτῶν θὰ ἐδέχετο νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τῶν ἀεροπλάνων, εἰς αὐτὸν θὰ ἐδίδετο τὸ ἐργοστάσιον. Ἐκ τῶν τεσσάρων αὐτῶν οἴκων οἱ δύο ἀπεσύρθησαν, ἔμειναν οἱ ἄλλοι δύο· ἀπεσύρθη κατόπιν καὶ ὁ ἄλλος καὶ ἔμεινεν ὁ τέταρτος, ὁ ἤδη ὑπάρχων οἶκος, ὁ ὁποῖος εἶναι τρόπον τινὰ ἐνοικιαστὴς τοῦ ἐργοστασίου. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς μεγάλας λεπτομερείας, διότι θέλω νὰ εἶμαι σύντομος, διότι καταλαβαίνω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθοῦν ἄλλα νομοσχέδια. Εἷς ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ὅρων, ποὺ ἐργάζεται τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, εἶναι ὅτι ὑπάρχει κρατικὸς ἔλεγχος. Ὁ κρατικὸς αὐτὸς ἔλεγχος ἀποτελεῖται, διὰ νὰ μὴ εἴπω περισσοτέρους, ἀπὸ 18 ἀξιωματικοὺς διαφόρων εἰδικοτήτων. Πᾶσα ἐργασία θὰ πιστοποιηθῇ, θὰ βεβαιωθῇ ἀπὸ τὸν κρατικὸν ἔλεγχον καὶ μετὰ ταῦτα θὰ γίνουν αἱ πληρωμαί. Ἐπειδὴ ἐπρόκειτο ἡ σύμβασις αὐτὴ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐζητήθη νὰ γίνουν διάφοροι μεταβολαί. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καλῶς ποιοῦν, ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν κρατικὸν ἔλεγχον νὰ μάθῃ πῶς ἐργάζεται καὶ ἄν ἔχῃ ὠφελείας τὸ ἐργοστάσιον, καὶ ὁ κρατικὸς ἔλεγχος ἐπισήμως ἔδωσεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἔκαμε τὸ ἐργοστάσιον. Ἐκ τῶν δαπανῶν δ’ αὐτῶν εὑρίσκεται ὅτι τὸ ἐργοστάσιον δὲν ἔχει ὠφελείας, ἀλλὰ μᾶλλον ζημίας. Πρὸ ἡμερῶν καὶ πάλιν ἐλέχθη ὅτι αἱ ἐκεῖ γενόμεναι κατασκευαὶ εἶναι ἀκριβαί. Τοῦτο εἶναι ἀνακριβέστατον. Αἱ μέχρι τοῦδε δοθεῖσαι παραγγελίαι κατασκευῆς ἀεροπλάνων ἦτο 9.500 λίραι, ἀφαιρουμένης δὲ τῆς ἀξίας τοῦ κινητῆρος 2.000 λίραι, μένουν 7.192 λίραι ἀγγλίας ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν.

§133Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐδῶ ἐστοίχισεν ὀλιγώτερα;

§134Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κατὰ τὴν σύμβασιν ἐδικαιοῦτο τὸ ἐργοστάσιον νὰ κατασκευάζῃ κατὰ τὰ 2 πρῶτα ἔτη τὰ ἀεροπλάνα εἰς τὸ ἐργοστάσιόν του μὲ τιμὰς ἀνωτέρας.

§135Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὲ τὶ περίβλημα; Μετάλλινον ἢ ξύλινον; διότι ἔχει μεγάλην σημασίαν.

§136Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὴν σύμβασιν ἐδικαιοῦτο, ἐπειδὴ ἦσαν τὰ δύο πρῶτα ἔτη τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, νὰ κατασκευάζῃ ἀεροπλάνα μὲ τιμὴν ἀνωτέραν ἢ ἴσην cif Πειραιᾶ. Ἐν τούτοις ἐδέχθη τὴν τιμὴν αὐτὴν cif καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἄρθρου 7 τῆς συμβάσεως. Ἔχω τὴν σύμβασιν καὶ εἰς κάθε ἄρθρον ἔχω ἀπάντησιν. Τὰ ἀεροπλάνα κατεσκευάσθησαν ἀντὶ 7.100 λιρῶν μὲ 6.850 λίρας, ἤτοι 250 λίρας κάτω τῆς τιμῆς cif Πειραιᾶ, μολονότι ἦτο ὑποχρεωμένον τὸ ἐργοστάσιον...

§137Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐδικαιοῦτο.

§138Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὄχι ἐδικαιοῦτο, ἔπρεπε νὰ συμπληρώσῃ καὶ τὸ προσωπικὸν καὶ τὰ μηχανήματα. Ἐδόθη παραγγελία τριῶν ἀεροπλάνων τύπου «Βέλος». Ἀνέλαβε τὸ ἐργοστάσιον καθ’ ὑπέρβασιν τῆς συμβάσεως (βλέπε προσκεκολλημένον συμβόλαιον ἄρθρ.11). Αἰτιῶνται τοῦ ἐργοστασίου, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν ἀεροπλάνων, τὰ ὁποῖα κατασκευάζει, εἶναι μεγάλαι καὶ μάλιστα διπλάσιαι. Ἀνακριβὲς καὶ τοῦτο, διότι ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία ἐλέχθη, ἀναφέρεται εἰς κατασκευὴν ἀεροπλάνων, ἡ κατηγορία ὅμως αὐτὴ εἶναι ἀνακριβεστάτη: Ὑπάρχει ἐπιστολὴ τοῦ Ὑπουργείου, τῆς 3ης Ὀκτωβρίου 1925, ἐκ τῆς ὁποίας καταφαίνεται ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπισκευῆς, ἀλλὰ περὶ μετατροπῆς 9 ἀεροπλάνων τύπου Δ.Υ.9. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐπανέρχεται ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δι’ ἐπιστολῆς του τῆς 21ης Ὀκτωβρίου 1925, δι’ ἧς ζητεῖ ἡμερομηνίαν παραδόσεως καὶ εἰδοποιεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἐπισκευασθῶσι 3 ἐξ αὐτῶν καὶ ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἡ ἐργασία αὐτή. Τὸ ἐργοστάσιον δι’ ἐπιστολῆς του λέγει: (Ἀναγιγνώσκει)...

§139Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποίαν ἐποχήν;

§140Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§141Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐπὶ δικτατορίας νομίζω.

§142Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐλέχθη ὅτι ἡ μετατροπὴ ἐστοίχισε τὸ διπλάσιον. Ἡ πραγματικότης εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν ἀεροπλάνων, ἐν Ἀγγλίᾳ ἄνευ κινητῆρος, εἶναι 9.500 λίραι. Περὶ ὅλων αὐτῶν, κύριοι, ἐὰν ἔχητε τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν, ἔχω ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ ὅλα τὰ σχετικὰ Συμβόλαια. Κατηγορήθη τὸ ἐργοστάσιον ὅτι δὲν δύναται νὰ παραγάγῃ ἀεροπλάνα, ὡς ἐν τῇ συμβάσει ἀναφέρεται. Περὶ τούτου νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ μακρηγορήσω, καθ’ ὅτι ἔλαβον γνῶσιν μιᾶς ἐπιστολῆς, διὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. Μπλὰκ εἰδοποίησε τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι δύναται νὰ κατασκευάσῃ διακόσια τὸ ἔτος. Κατηγορήθη τὸ ἐργοστάσιον ὅτι δὲν ἐκγυμνάζει προσωπικόν· ἀλλὰ ὅταν τὸ ἐργοστάσιον ἤρχισε λειτουργοῦν, ἤρξατο καὶ τὴν ἐπιλογὴν τῶν προσερχομένων, ὑπεβάλετο δὲ εἰς δαπάνας, διότι ἔπρεπε νὰ κρίνῃ ἐὰν ἦσαν ἱκανοὶ ἢ ἀνίκανοι καί, ἐὰν ἦσαν ἱκανοί, τοὺς ἐκράτει, ἐὰν ἦσαν ἀνίκανοι τοὺς ἀπέλυε, ἀπολυόμενοι δέ ἐλάμβανον τέσσαρα πέντε ἡμερομίσθια εἰς βάρος τοῦ Μπλάκ, ὁ ὁποῖος προσεπάθει νὰ ἐκγυμνάσῃ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι λόγῳ ἀνικανότητος ἀπεπέμποντο. Ἐλέχθη, κύριοι, ὅτι ἐδόθησαν πρὸς ἐπισκευὴν εἰς τὸ ἐργοστάσιον κινητῆρες «Πιοῦμα», οἱ ὁποῖοι ἐπεσκευάσθησαν ἀντὶ 4123 λιρῶν Ἀγγλικῶν. Σημειώσατε ὅτι ἐκ τῶν μηχανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, ἡ μία ἦτο ἐντελῶς ἄχρηστος, ἐκ τῶν ἄλλων ἔλειπον πολλὰ τεμάχια, τὰ ὁποῖα τὸ ἐργοστάσιον ἠναγκάσθη νὰ παραγγείλῃ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ νὰ τὰ φέρῃ ἐδῶ, ὥστε νὰ ἐπισκευασθῶσιν αἱ μηχαναὶ καὶ διὰ ἐννέα μηχανὰς ἐπῆρε 4120 λίρας Ἀγγλικάς. Ἐλέχθη ὅτι εἰς τὰ ἀεροδρόμια Φαλήρου καὶ Τατοΐου ἐγένοντο ἐπισκευαὶ καὶ ἐκόστισαν αὗται 2500 δραχμάς. Περὶ αὐτοῦ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ οὔτε συζήτησις. Οὔτε εἰς τὸ ἀεροδρόμιον τοῦ Φαλήρου οὔτε τοῦ Τατοΐου εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἐπισκευαί, διότι δὲν ὑπάρχει ἐργοστάσιον. Ἐὰν ἕνα ἀεροπλάνον πάθῃ μίαν βλάβην εἰς τὴν βαλβῖδα ἢ εἰς τὸν σωλῆνα, ἡ ἐπισκευὴ αὐτὴ δὲν γίνεται μὲ 2500 δρ.

§143Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν λέγεται αὐτὴ ἐπισκευή.

§144Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐλέχθη, ὅτι τὸ πρῶτον ἀεροπλάνον ἔπαθε κατὰ τὴν πτῆσιν του δυστύχημα, διότι μία βαλβὶς τῆς μηχανῆς ἦτο σφραγισμένη. Τὸ ἀεροπλάνον αὐτὸ εἶχε παραληφθῆ πρὸ μηνὸς καὶ ἐξετέλει πτῆσιν.

§145Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἀπὸ πότε;

§146Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Πρὸ τῆς πτώσεως, ἕνα μῆνα ἔκαμεν πτῆσιν καὶ μίαν ἡμέραν ἔπεσε.

§147Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἀφ’ ὅτου παρέλαβε τὸ ἐργοστάσιον, τὴν ἄλλην ἡμέραν ἔπεσε;

§148Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μετὰ ἕνα μῆνα ἀκριβῶς, ἀφοῦ ἔκαμε διαφόρους πτήσεις καὶ διαφόρους μικροεπισκευάς, ἐχρησιμοποιεῖτο διαρκῶς, ὅταν δὲ κατέπεσε, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν συνέστησεν Ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὴν αἰτίαν διὰ τὴν ὁποίαν κατέπεσεν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι μία βαλβὶς τῆς μηχανῆς ἦτο σφραγισμένη. Τὸ ἐργοστάσιον ἐπῆρε τὴν μηχανήν, τὴν ἔδωκεν εἰς ἕναν μαθητευόμενον ναύτην, ὁ ὁποῖος τὴν ἤνοιξε καὶ τὴν ἔδωκεν εἰς τὸν μηχανικὸν νὰ τὴν καθαρίσῃ. Ἐκλήθησαν τότε οἱ εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ τὴν ἐξήτασαν, ἀνεκοίνωσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἡ βαλβίς, διὰ τὴν ὁποίαν λέγεται ὅτι ἦτο ἡ αἰτία νὰ καταπέσῃ τὸ ἀεροπλάνον, ἦτο ὄντως κλειστή, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἔδωκε. Ἀνέφεραν δὲ προσέτι ὅτι τὸ ἐργοστάσιον παρακαλεῖ, ὁσάκις συμβαίνουσιν βλάβαι, νὰ εἰδοποιῆται καὶ νὰ μὴ ἀφίνεται νὰ παρέρχωνται ἓξ ἑβδομάδες καὶ κατόπιν νὰ εἰδοποιῆται, ἀλλὰ ἀμέσως, διὰ νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν καὶ νὰ ὑποδεικνύῃ ποία εἶναι ἡ βλάβη τῆς μηχανῆς. Ἐπίσης ἐλέχθη προχθές, ὅτι εὑρέθη ὑπὸ τοῦ ἐργοστασίου τεμάχιον σιδηροῦν εἰς ἐπικαιρότατον μηχάνημα. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τὸ τεμάχιον τοῦ σιδήρου, τὸ ὁποῖον εὑρέθη πραγματικῶς εἰς τὴν μηχανὴν τοῦ ἀεροπλάνου, εὑρέθη εἰς ἀεροπλάνον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κατασκευασθῆ ἐδῶ, ἀλλ’ εἰς ἀεροπλάνον κατασκευασθὲν ἔξω. Ἐπίσης ἐλέχθη ὅτι τὰ κατασκευασθέντα δύο τορπιλλοβόλα δὲν ἔδωσαν τὴν δέουσαν ταχύτητα. Ἀλλ’ ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ἐργοστασίου ἦτο νὰ ἐκτελέσῃ ἐντὸς ἡμισείας ὥρας πτῆσιν διὰ νὰ ἀποδείξῃ ἂν τὸ ἀεροπλάνον δύναται νὰ πετᾷ καὶ ἑλίσσεται καὶ ἂν ἔχῃ καὶ παρέκκλισιν. Ἔκαμον δὲ τὰς δοκιμὰς αὐτάς, διότι εἶχε γίνει κάποτε προμήθεια ἄλλων 12 ἀεροπλάνων ἀπ’ ἔξω, τὰ ὁποῖα ἦλθον ἐδῶ ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν πετοῦν, δὲν δύνανται νὰ πετάξουν. Ἔφεραν ἀπ’ ἔξω ἀεροπόρους διὰ νὰ τὰ δοκιμάσουν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν τὰ ἀεροπλάνα δὲν ἐπέταξαν μὲ ὅλας τὰς γενομένας δοκιμὰς καὶ δι’ αὐτὸ διετάχθησαν ἀνακρίσεις, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω τὶ ἔγινεν. Εἶχε δὲ τρεῖς κρουνοὺς τὸ ὑπὸ δοκιμὴν ἀεροπλάνον, διὰ νὰ δίδῃ πετρέλαιον καὶ νερό, δὲν ἔδιδεν ὅμως παρὰ μόνον πετρέλαιον, διότι εὑρέθη ὁ κρουνὸς αὐτός, ὅτι ἦτο ἀντιστρόφως τοποθετημένος. Ἀνέλαβε τότε ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὑπογράψας τὸ συμβόλαιον, νὰ κάμῃ τὰς δοκιμὰς καὶ τὰς ἔκαμε καὶ εὑρέθησαν ὅλα ἐν τάξει, ὡς καὶ αἱ τορπίλαι καλαί. Ἡ ὑπόθεσις ἐν τούτοις εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Ἀλλὰ τελευταίως, κύριοι, παρηγγέλθησαν τορπίλαι, αἱ ὁποῖαι ἐστοίχισαν εἰς τὸ Κράτος περὶ τὰ 55.000.000 καὶ κατηγγέλθη ὅτι αἱ τορπίλαι αὐταὶ ἦσαν εἰς κακὴν κατάστασιν, ὅτι τὰ μέταλλα δὲν ἦσαν καλά, ὅτι αἱ μηχαναὶ δὲν ἐλειτούργουν, διότι μόλις ἐξεσφενδονίζοντο, ἐβυθίζοντο, καὶ τὸ ὑπουργεῖον διέταξε δοκιμάς. Ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὰς παρέλαβεν ἐν Ἀγγλίᾳ, —διότι, σημειώσατε, ὅτι αἱ τορπίλαι εἶναι νέαι—ἀνέλαβε νὰ κάμῃ δοκιμάς, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ὅτι ὑπάρχῃ διαφορὰ 5% βαρομετρικῆς πιέσεως ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τὴν βαρομετρικὴν πίεσιν ἐν Ἀγγλίᾳ κατὰ τὴν πτῆσιν, διαφορὰ πιστοποιηθεῖσα ἐπισήμως καὶ παρὰ τοῦ Ἀστεροσκοπείου Ἀθηνῶν, καὶ ἔμεινεν ἡ ἐντύπωσις ὅτι αἱ τορπίλαι δὲν ἦσαν καλαί, ἐνῷ τοὐναντίον συνέβαινε. Δὲν θέλω νὰ ἐξακολουθήσω. Ἀλλ’ εἰς ὅ,τι ὑπάρχει ἀμφιβολία εἶμαι ἕτοιμος δι’ ὅλα αὐτὰ νὰ παρουσιάσω ὅ,τι ζητηθῇ καὶ καταθέτω αὐτὰ τὰ σχέδια εἰς τὸ προεδρεῖον, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν τούτων ἡ Βουλή. Τὰ κατασκευασθέντα ἀεροπλάνα εἶναι ἀπαράλλακτα τύπου Ἀγγλικοῦ, ὅπως καὶ τὰ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγεννήθησαν ἀπορίαι τινὲς τὸ ἐργοστάσιον ἐζήτησεν, ἐπειδὴ ἐλέγετο ὅτι τὰ ἀεροπλάνα δὲν εἶχον ταχύτητα, νὰ δοκιμασθοῦν. Τὸ ἐργοστάσιον ἐζήτησεν ἐπισήμως ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ γίνουν αἱ δοκιμαὶ αὗται, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἐξετελέσθησαν.

§149Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπελήφθη αὐτοῦ τοῦ ζητήματος;

§150Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἡ Κοιν. Ἐπιτροπὴ οὐδεμίαν γνῶσιν ἔχει τῆς ὑποθέσεως οὔτε ἐπισήμως, οὔτε ἀνεπισήμως.

§151Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑποβάλλω προφορικὴν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, τὴν ὁποίαν θὰ διατυπώσω καὶ ἐγγράφως, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελλον τὸν σχετικὸν πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Συνάδελφος.

§152Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐπίσημοι δοκιμαὶ δὲν ἐξετελέσθησαν, διότι ἀνέλαβεν ὁ ὑπεύθυνος ἀξιωματικὸς νὰ κάμῃ τὰς δοκιμὰς εἰς ὅσας τορπίλας οἱ ἐδῶ ἀξιωματικοὶ δὲν εἶχον ἐκσφενδονίσει καὶ αἱ τορπίλαι ἔδωκαν τὰ καλλίτερα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ δώσουν. Καὶ ἐρωτῶ τώρα τί θὰ γίνῃ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐσυκοφάντησαν ἐν ἀγνοίᾳ των τοὺς ἐντίμους συναδέλφους των, οἵτινες εἶχον παραλάβει τὰς τορπίλας;

§153Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ὑπάρχει μία πλήρης σύγχυσις, Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐργασθῇ ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτούς. Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἐπερώτησις, ἐν σχέσει μὲ τὰς τορπίλας, ἐγγεγραμμένη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γούδας ἔχει τὸν λόγον.

§155Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, μεθ’ ὅσα ὁ προλαλήσας κ. Συνάδελφος εἶπεν, θὰ παρεῖλκεν ἴσως ἀπολύτως καὶ ἡ ἐμὴ παράστασις ἐνταῦθα καὶ δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ δηλώσω ὅτι παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω πέντε λεπτὰ διὰ νὰ ἄρω ἐντυπώσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν καὶ αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἡ σύμβασις αὐτή, ἡ ὁποία ἰσχύει νῦν καὶ ἡ ὁποία ἐμελετήθη καὶ ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ προσκομίζεται σήμερον ὑπὸ τὴν ψῆφον τοῦ Σώματος, εἶναι σύμβασις ὑφισταμένη ἀπὸ τριετίας περίπου μὲ διάρκειαν πενταετῆ. Κατὰ συνέπειαν τὸ πλεῖστον μέρος τῆς χρονικῆς διαρκείας τῆς συμβάσεως ταύτης ἔχει παρέλθῃ. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ συμβάσεως νέας, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ λεπτολογήσῃ τις κατὰ πόσον εἶναι ἐν τῷ σκοπῷ ἢ ὄχι τῶν ναυτικῶν παρασκευῶν τῆς χώρας, διότι πρόκειται περὶ συμβάσεως, λέγω, πενταετοῦς, τῆς ὁποίας ἔχουν παρέλθῃ πλέον τὰ ⅗ τῆς χρονικῆς διαρκείας. Δεύτερον, κατὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἐμισθώθη ὄντως εἴς τινα ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν ἓν ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον εἶχε κατασκευάσει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐν Νέῳ Φαλήρῳ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς κατεσκευάσθη τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο, ἐδαπανήθησαν ὅμως πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ αὐτό, χωρὶς νὰ δυνηθῇ νὰ παράσχῃ ἀνάλογα ἔργα πρὸς τὴν δαπάνην καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προώριζον τοῦτο οἱ ἐγκαταστήσαντες τὸ ἐργοστάσιον. Οἱ ὅροι τῆς ἐκμισθώσεως ἦσαν, πρῶτον, αὔξησις τοῦ ὑλικοῦ τοῦ ἐργοστασίου, τῶν μηχανημάτων τοῦ ἐργοστασίου, τοιαύτη ὥστε νὰ παρέχῃ τὰ ἐχέγγυα τῆς καλῆς αὐτοῦ λειτουργίας. Διότι εἰς τὸ ἐργοστάσιον εἶχον δαπανηθῇ ἑκατομμύρια ὁλόκληρα διὰ τὴν ἐγκατάστασιν κλπ. τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ παραγάγουν τὸ ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον προωρίζετο τὸ ἐργοστάσιον. Κατὰ τὴν σύμβασιν ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ ἐργοστασίου ὑποχρεοῦται νὰ συμπληρώσῃ τοῦτο διὰ μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα αὐτὸς μόνον θὰ ὑπεδείκνυεν, τὸ ὑπουργεῖον δὲ τῶν Ναυτικῶν θὰ ἐνέκρινε τὰ μηχανήματα· ταῦτα θὰ ἐπληρώνοντο διὰ χρημάτων τῆς ἑταιρείας, θὰ τὰ ἐχρησιμοποίει δὲ ἡ ἑταιρεία κατὰ τὴν πενταετῆ διάρκειαν τῆς χρήσεως τοῦ ἐργοστασίου καὶ κατὰ τὸ πέρας τῆς πενταετοῦς διαρκείας, θὰ τὰ παρέδιδεν εἰς τὸ δημόσιον ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους: Κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς χρήσεως τῶν μηχανημάτων, τὸ Δημόσιον θὰ κατέβαλεν ἕνα τόκον 4% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν μηχανημάτων, κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος τὰ μηχανήματα θὰ ἐξέπιπτον τῆς ἀξίας των κατὰ 10% λόγῳ χρήσεως, καὶ τὸ δημόσιον θὰ κατέβαλε τόκον διὰ τὰ 90 ἑκατοστά. Διαδοχικῶς δὲ διὰ τοιούτων ἐκπτώσεων θὰ ἔφθανε τὴν ἀξίαν τῶν μηχανημάτων εἰς τὰ 30% τῆς ἀρχικῆς αὐτῶν ἀγορᾶς, τὰ ὁποῖα, διαλυομένης τῆς συμβάσεως, θὰ κατέβαλεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὸ Δημόσιον καὶ θὰ παρελάμβανε τὸ ἐργοστάσιον. Δὲν ἔρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ ἔργου τῆς ἑταιρείας, διότι αὐτὰ τὰ ἀνέπτυξεν ὁ ἐξ Ὕδρας συνάδελφος κ. Μιαούλης ὁ ὁποῖος ἀνέφερε τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν καὶ ἐστοίχισαν ὀλιγώτερον ἀφ’ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ στοιχίσουν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ λεχθὲν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ὅτι παρέχεται μία δωρεὰ 75,000 λιρῶν εἰς τὴν ἑταιρείαν, καὶ ἴσως οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ἀγνοοῦντες τὴν σύμβασιν, νὰ μένουν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὄντως παρέχεται εἰς τὴν ἑταιρείαν μία δωρεὰ 75,000 λιρῶν ἐτησίως. Ἐὰν τοῦτο συνέβαινεν, θὰ ἦτο μία σύμβασις ἐπαισχύντως χαριστική. Τὶ εἶναι αἱ 75 αὗται χιλιάδες λίραι; Τὸ ἐργοστάσιον λέγει ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ σᾶς ἔχω τὰ μηχανήματα ἐν τάξει, πρέπει νὰ μοῦ δώσετε μίαν ἐργασίαν 75,000 λιρῶν κατ’ ἔτος, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανήσω τὰ κολοσσιαῖα κεφάλαια, τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἐργοστασίου διὰ μηχανημάτων, χωρὶς νὰ εἰσοδεύω ἀναλόγως ἐξ ἐργασίας. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ σύμβασις, δὲν ἐπεκτείνω δὲ περισσότερον τὸν λόγον, διότι νομίζω ὅτι μεθ’ ὅσα συνώψισα ἐνταῦθα σᾶς εἶπον ποῖα εἶναι τὰ δῆθεν τρωτὰ τῆς συμβάσεως, τὰ ὁποῖα κάθε ἄλλο, παρὰ τρωτὰ εἶναι κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν...

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§157Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον, πράττω ὅμως τοῦτο, διότι εἰς μίαν ἁπλῆν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Μιαούλην, ἐὰν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνέφερε περὶ κατασκευῆς τῶν ἀεροπλάνων εἰς τὸ ἐργοστάσιον Νέου Φαλήρου ἀφορᾷ τὴν κατασκευὴν ἀεροπλάνων μὲ ξύλινον περίβλημα ἢ μεταλλικόν, ὁ κ. ὑπουργὸς μοῦ ἀπήντησεν ὅτι τὸ ἐργοστάσιον κατασκευάζει περιβλήματα καὶ ξύλινα καὶ μεταλλικά. Ἔκαμον τὴν ἐρώτησιν, διότι ὁ κ. Μπούμπουλης, εἰδικώτατος περὶ τὴν ἀεροπορίαν, ὑπηρετήσας συνεχῆ ἔτη, μᾶς ἀνέφερεν ἄλλας τιμὰς τῆς κατασκευῆς καὶ ἐπεξεργασίας τῶν ἀεροπλάνων ἐν Νέῳ Φαλήρῳ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ ἄλλας ὁ κ. Μιαούλης. Ἦτο λοιπὸν φυσικὴ ἡ ἐρώτησίς μου, ἂν τὸ ἀεροπλάνον τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Μιαούλης ἦτο ξύλινον, ἐνῷ τὰ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κατασκευαζόμενα εἶναι μεταλλικά, συνεπῶς δὲν κοστίζουσιν ὅσον καὶ τὰ ξύλινα. Ἐρωτῶ καὶ σήμερον, κ. βουλευταί, ὡς καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς συμφωνίαν μὲ τὴν ἑταιρείαν τοῦ Φαλήρου πρὸς τροποποίησιν τοῦ συμφωνητικοῦ, ἵνα τὸ ἐργοστάσιον κατασκευάζῃ ἀεροπλάνα μόνον μὲ μεταλλικὸν περίβλημα, δεδομένου ὅτι οὐδὲν Κράτος κατασκευάζει ἀεροπλάνα μὲ ξύλινον περίβλημα. Εἶναι δὲ εὐχάριστος ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι ἡ τελευταία παραγγελία τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ προμήθειαν ἀεροπλάνων ἦτο μὲ μεταλλικὸν περίβλημα. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι, τὸ ἐργοστάσιον δὲν δύναται νὰ κατασκευάσῃ ἀεροπλάνα μὲ μεταλλικὸν περίβλημα, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν τὸ μὲν Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παραγγέλῃ ἀεροπλάνα μὲ μεταλλικὸν περίβλημα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν μὲ ξύλινον περίβλημα.

§158Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ λύσω τὴν ἀπορίαν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ τῆς Βουλῆς. Τὸ ἐργοστάσιον ἀπὸ τὴν σύμβασιν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ κατασκευάζῃ οἱονδήποτε τύπον ἀεροπλάνων παντὸς Κράτους, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ὑποδειχθῇ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι δὲ ὑποχρεωμένον, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὰ ἀναγκαιοῦντα ἐργαλεῖα πρὸς τοῦτο, νὰ τὰ προμηθευθῇ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ πρὸς κατασκευὴν αὐτῶν τῶν ἀεροπλάνων.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§160Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐγὼ αὐτός, κύριοι, ὅστις ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων μου θὰ ὤφειλον νὰ ἐπιδιώξω τὴν ὅσον ἔνεστιν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ὁποίου συζητεῖ ἡ Βουλή, ἐγὼ αὐτός, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν τὸ πρῶτον ἤχθη ἐνώπιον αὐτῆς ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως. Καὶ τοῦτο ἔπραξα διότι διέγνωσα ἐν τῷ πνεύματι τῆς Βουλῆς, μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ. συναδέλφων ἐκ Σπετσῶν καὶ ἐκ Κοζάνης, νὰ γεννᾶται δισταγμός τις καὶ ἀμφιβολία ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητα τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως καὶ τῶν δεσμῶν τῶν συμβατικῶν, τοὺς ὁποίους συνῆψε τὸ Δημόσιον πρὸς τὴν Ἑταιρίαν Blackburn. Δυστυχῶς, κύριοι, εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίοδον—ἂς εὐχηθῶμεν δὲ νὰ εἶναι ἡ λῆξις τῆς περιόδου αὐτῆς—εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῷ ἀκούσματι καὶ μόνον ὅτι συνήφθη σύμβασις μεταξὺ οἱασδήποτε ἑταιρίας καὶ τοῦ Δημοσίου γεννᾶται ἀμέσως καὶ αὐτομάτως εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἀκροατοῦ τὸ αἴσθημα τοῦ δισταγμοῦ, τὸ αἴσθημα τῆς ἀμφιβολίας καὶ τὸ δέος μὴ τυχὸν ἀπεμπολοῦνται συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἂς εὐχηθῶμεν ὅμως καὶ ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς περιόδου αὐτῆς. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἐπειδὴ περὶ συμβάσεως ἐπρόκειτο καὶ συμβάσεως παρασταθείσης μάλιστα, δι’ ὅσων οἱ ἀγορεύσαντες παρέστησαν ἐντεῦθεν, ὡς ἀπεμπολούσης τέλεον τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, συμβάσεως ἥτις χαριστικῶς ἀφίνει ἔκθετα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀνερχόμενα εἰς 600.000.000 ὅπως ὑπολογίζεται ἐπὶ τὸ ἐκφαντικώτερον τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Δημοσίου, συμβάσεως ἥτις δίδει 95.000.000 λιρῶν εἰς τὴν Ἑταιρίαν, συμβάσεως ἥτις δὲν προνοεῖ περὶ ποινικῶν ῥητρῶν εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐξεπλήρου τὰς ὑποχρεώσεις του ὁ ἐργολάβος, συμβάσεως ἥτις συνήφθη χωρὶς νὰ παρασχεθῇ καμμία ἐγγύησις ἀπὸ μέρους τοῦ ἐργολάβου πρὸς ἀσφάλειαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, διὰ τοὺς λόγους τούτους, ὅταν περὶ τοιαύτης συμβάσεως ἐπρόκειτο, δὲν ἠδυνάμην ἢ ἐγὼ αὐτὸς νὰ ζητήσω τὴν περαιτέρω συζήτησιν διὰ νὰ ὡριμάσῃ ἡ μελέτη τοῦ θέματος. Εὐτυχῶς ὅμως καὶ πρίν ἀλλὰ καὶ σήμερον, ὅτε ἐπανέρχεται ἡ συζήτησις, εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ἀθωοτέρα καὶ ἐπωφελεστέρα σύμβασις διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, σκοπιμωτέρα δὲ χάριν τῶν σκοπῶν διὰ τοὺς ὁποίους συνήφθη. Καὶ οἱ σκοποὶ διὰ τοὺς ὁποίους συνήφθη εἶναι ἡ παρασκευὴ τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ τε στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης διὰ τοῦ ὅπλου τῶν ἀεροπλάνων. Εἶναι δὲ παράδοξον ἀληθῶς, κύριοι, πῶς ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις ἤ, ἐὰν δὲν ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις, ἠρωτήθη ὅμως ποίαν πολιτικὴν ἀκολουθεῖ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ναυτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας, καὶ διαφαίνεται ἐν τούτῳ διάθεσις κατακρίσεως τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον συμπλήρωσιν τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, πῶς ἐξ ἄλλου ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις, ὅταν προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν λῆψιν μέτρων, ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀναγκαίου ὁπλισμοῦ, ὅστις καταδεικνύεται ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας; Εἶναι παράδοξον, ἐπαναλαμβάνω, πῶς αὐτοὶ οἱ ἐπερωτῶντες τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀμέλειαν αὐτῇ, ὀρθοῦνται σήμερον τιμηταὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι προσάγει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖ τὴν κύρωσιν συμβάσεως σκοπὸν ἐχούσης τὴν εὐχερεστέραν συμπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Στόλου. Κύριοι, θὰ διεξέλθω τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως διὰ νὰ πείσω, ὡς ἐλπίζω, τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδὲν τὸ ἀτελὲς ἢ ἐπιζήμιον παρουσιάζει ἡ σύμβασις, καὶ ὅτι τοὐναντίον δι’ αὐτῆς ἐλήφθη κάθε ἀναγκαία πρόνοια διὰ τὰ εὔλογα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐκ παραλλήλου πρὸς τὴν μέριμναν ὅπως διὰ τῆς τοιαύτης συμβάσεως παρασκευάσωμεν τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας. Ἀλλὰ πρὸ τῆς συζητήσεως θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν παρατήρησιν, τὴν παρατήρησιν ὅτι ἡ συζήτησις, προκειμένου περὶ νόμου, παρεξέκλινε τῆς τροχιᾶς τὴν ὁποίαν τὸ θέμα ἐπέβαλλεν ὑμῖν. Διότι δὲν ἐξητάσθη ὁ νόμος ὁ προτεινόμενος εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἐξητάσθη δηλαδὴ τὸ περιεχόμενον τοῦ νόμου, ὅπερ εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ σύμβασις, ἀλλ’ ἡ συζήτησις, ἐγκαταλείπουσα τὸν κύριον ἄξονα αὐτῆς, δηλαδὴ τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ τὸν νόμον τὸν κυροῦντα τὴν σύμβασιν, ἐτράπη περὶ ἄλλα θέματα, εἰς ἔλεγχον τοὐτέστι διὰ τὰς διοικητικὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἔλεγχον παραγγελιῶν αἵτινες ἐγένοντο, καὶ ἐγένετο λόγος περὶ καταχρήσεων διὰ προμηθείας κακῶς γινομένας, προμηθείας ὑλικοῦ τὸ ὁποῖον δὲν ἀπέδωκε τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, ὡς ἐὰν ταῦτα τὰ ἀποτελέσματα, ἐὰν εἶναι ἀκριβῆ τὰ λεχθέντα περὶ αὐτῶν, ἦσαν ἀπόρροια τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως, καὶ προῆλθον ἐξ ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως. Ἡ Βουλὴ ὅμως θὰ ὤφειλεν νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον οἱ ὅροι οἱ περιεχόμενοι ἐν τῇ συμβάσει ἐξυπηρετοῦν τοὺς σκοποὺς διὰ τοὺς ὁποίους ἐγένετο ἡ σύμβασις, πᾶν δὲ ὅ,τι κεῖται ἐκτὸς τοῦ θέματος τούτου, εἶναι ξένον πρὸς τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Θὰ περιορισθῶ, λοιπόν, κύριοι, ἐξετάζων τὴν σύμβασιν αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν καὶ τοὺς ἐν αὐτῷ περιεχομένους ὅρους ἐν σχέσει πρὸς τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας ἤκουσε πρὸ τινων ἡμερῶν ἡ Βουλή. Ἀλλὰ ὀφείλω πρὸ τούτου νὰ εἴπω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ κυροῦν, τὴν σύμβασιν, κατὰ τὰ κεκανονισμένα, ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ του εἰς τὴν Βουλήν, παρεπέμφθη εἰς τὴν οἰκείαν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας Πρόεδρος εἶναι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας βουλευτής, μέλος αὐτῆς ὁ συνάδελφος ναύαρχος κ. Γούδας, ἕτερον δὲ μέλος ἐπίσης καὶ εἰσηγητὴς ἅμα ὁ συνάδελφος κ. Μπούμπουλης, καὶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ μελετήσασα τὴν σύμβασιν καὶ διερευνήσασα αὐτὴν κατὰ πάσας τὰς διατάξεις, δὲν ἔκρινε σκόπιμον εἰμὴ ἐλαχίστας τροποποιήσεις νὰ προτείνῃ. Αἱ τροποποιήσεις αὗται περιελήφθησαν εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ ταῦτα ἐκλήθη ὁ ἐργολάβος νὰ δηλώσῃ ἂν ἀποδέχεται τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ ἐργολάβος δὲ δι’ ἐγγράφου δηλώσεώς του, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς ἐμὲ ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐδήλωσε ὅτι πάσας, ἀνεξαιρέτως πάσας, τὰς προτεινομένας εἰς τὴν σύμβασιν μεταβολὰς παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἀποδέχεται πλήρως. Μετὰ ταῦτα, κύριοι, δὲν ὑπέθετον ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ θὰ παρουσιάζετο ἀντίδρασις τόσον ζωηρά, καὶ μάλιστα ἐκ μέρους τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς, πρᾶγμα, ὅπερ παράγει τὴν ἐντύπωσιν καταφώρου ἀνακολουθίας τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, ἀληθῶς ἀνεξηγήτου. Ἐψεύσθην δυστυχῶς εἰς τὰς προσδοκίας μου αὐτὰς καὶ εἴδομεν τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Σπετσῶν πῦρ ἐξακοντίζοντα κατὰ τῆς συμβάσεως καὶ κατ’ ἐκείνων συνεπῶς οἵτινες ὑπέγραψαν τὴν σύμβασιν. Ὀφείλω, κύριοι, ἱστορικῶς ἐκθέτων τὰ πράγματα, ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη συνωμολογήθη τὴν 27ην Δεκεμβρίου τοῦ 1924, ὅτι ἐκυρώθη μετὰ ταῦτα διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος τῆς Δικτατορίας τῆς 9ης Ἰουλίου 1926, τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ τύχῃ τῆς κυρώσεως τῆς Βουλῆς. Ἡ σύμβασις αὕτη ἐφηρμόσθη ἔκτοτε, τὸ δὲ ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον ἐνοικιάσθη εἰς τὴν ἑταιρίαν Blackburn παρεδόθη εἰς αὐτήν, ἐπλουτίσθη διὰ νέων μηχανημάτων, ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν του, ἐξετέλεσε παραγγελίας τινὰς καὶ ἐξακολουθεῖ καὶ νῦν ἔτι νὰ ἐκτελῇ τὰς διδομένας εἰς αὐτὸ παραγγελίας. Ἀλλ’ ἐπ’ ἐσχάτων ἐθεωρήθη καὶ ἦτο ὄντως χρήσιμον, ὅπως μὴ περιορίσωμεν μόνον τὴν ἀποστολὴν τοῦ ἐργοστασίου τούτου εἰς τὴν κατασκευὴν ἀεροπλάνων χρησίμων διὰ τὸ Ναυτικόν, διότι τοῦτο, ἕνεκα τοῦ περιωρισμένου τῶν παραγγελιῶν θὰ ἐπεβάρυνεν ὑπερμέτρως τὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ θὰ ηὔξανε κατ’ ἀκολουθίαν τὴν τιμὴν τῶν ἀεροπλάνων, ἀλλὰ νὰ τονώσωμεν τὴν ἐν αὐτῷ ἐργασίαν, δίδοντες παραγγελίας ἀεροπλάνων καὶ διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ μετὰ μελέτην τοῦ ἀντικειμένου ὑπὸ ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς ἀξιωματικῶν τῶν δύο Ὑπουργείων καὶ προσώπων νομικῶν, ἐπήνεγκε μεταβολὰς εἰς τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν ἐπ’ ὠφελείᾳ μὲν πάντοτε τοῦ δημοσίου, εἰδικῶς δὲ τοιαύτας, ὥστε νὰ δύναται τὸ ἐργοστάσιον νὰ ἐκτελῇ καὶ παραγγελίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ παραχωρήσεως, ὡς παρεστάθη πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν, περὶ παραχωρήσεως καὶ ἀπαλλοτριώσεως περιουσίας τοῦ Δημοσίου ἀξίας 200 ἑκατομμυρίων εἰς τὴν Ἑταιρίαν Blackburn· πρόκειται περὶ ἁπλῆς μισθώσεως τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἱδρυθέντος ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐν Φαλήρῳ, διὰ λόγους οὓς ἐξέθηκε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Γούδας, διὰ λόγους ἀσφαλείας τοῦ Κράτους ἐν περιπτώσει πολέμου ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν ἀεροπλάνων καὶ διὰ τὸ ὀλιγοδαπανηρότερον τῆς προμηθείας αὐτῶν. Παρεχωρήθη διὰ μισθώσεως τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἀνέλαβε διὰ τῆς συμβάσεως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνασυγκροτήσῃ καὶ πλουτίσῃ αὐτὸ διὰ τῶν ἀναγκαίων μηχανημάτων καὶ ἐγκαταστάσεων, καὶ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοιαύτην δυναμικότητα παραγωγῆς, ὥστε νὰ δύναται νὰ παράγῃ πάντα τὰ ἀεροπλάνα τῶν ὁποίων ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης θὰ εἶχεν ἀνάγκην. Μία ἐκ τῶν κατηγοριῶν, ἡ ὁποία καὶ πρὸ τινων ἡμερῶν ἠκούσθη ἐν τῇ Βουλῇ καὶ σήμερον ἐπανελήφθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Πρεβέζης, εἶναι ἡ ἀμφιβολία μᾶλλον παρὰ ἡ πεποίθησις εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κύριος συνάδελφος διατελεῖ, ἐὰν τὸ ἐργοστάσιον θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κατασκευάσῃ ἀεροπλάνα μὲ μεταλλικὸν περίβλημα. Ἀλλὰ προδήλως ὁ κ. βουλευτὴς δὲν ἔχει μελετήσει τὴν σύμβασιν, διότι καὶ ἁπλῆ ἀνάγνωσις αὐτῆς θὰ ἔπειθε τὸν κ. βουλευτήν, ὅτι ἡ ἀμφιβολία του εἶναι ἐντελῶς ἀστήρικτος. Καὶ ὀφείλω ὅπως, ἐγερθείσης ἀμφιβολίας τοιαύτης, δώσω τὴν πρέπουσαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. βουλευτήν, καὶ νὰ τὸν βεβαιώσω ὅτι ὑπάρχει διάταξις ἐν τῇ συμβάσει εἰδική, ἡ τοῦ ἄρθρου 2ου, καθ’ ἥν: «Ἡ Ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ προβῇ κατόπιν ἐγκρίσεως, τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἰς προσθήκας, διαρρυθμίσεις, ἐγκαταστάσεις ἐν τῷ ἐργοστασίῳ καὶ ἐφοδιασμὸν αὐτοῦ ἐν γένει διὰ τῶν μηχανημάτων, δι’ ἰδίων αὐτῆς ἐξόδων, ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ καταστήσῃ τοῦτο ἱκανὸν νὰ κατασκευάζῃ ἐντὸς προθεσμιῶν καὶ μέχρι τῶν ποσῶν τῶν ὁριζομένων εἰς τὸ ἄρθρον 10 ἀεροπλάνα ἢ ὑδροπλάνα ξύλινα ἢ μεταλλικὰ ὁποιουδήποτε τύπου ξένου Οἴκου, Ἀγγλικοῦ ἢ μή.» Νομίζω ὅτι εἶναι τόσον σαφὴς καὶ τόσον περιεκτικὴ ἡ διάταξις αὕτη, ἡ δημιουργοῦσα μίαν ὑποχρέωσιν τῆς ἑταιρείας, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ γεννηθῇ οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι ὁ ἐργολάβος ἔχει ὑποχρέωσιν, ὁσασδήποτε παραγγελίας δώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τῶν Ναυτικῶν εἰς αὐτό, νὰ τὰς ἐκτελέσῃ, ἀδιαφόρως ποίου τύπου εἶναι τὸ παραγγελόμενον ἀεροπλάνον. Διὰ νὰ συμπληρώσῃ δὲ τὰς ἐγκαταστάσεις του τὸ ἐργοστάσιον καὶ διὰ νὰ δύναται νὰ ἔχῃ τὴν δυναμικότητα πρὸς παραγωγὴν οἵαν ἡμεῖς θέλομεν, ὑπεχρεώθη εἰς καταβολὴν δαπανῶν σημαντικῶν καὶ αἱ ἐγκαταστάσεις αὗται ἐγένοντο καὶ θέλουν γίνει καὶ περαιτέρω ἀκόμη, ὥστε νὰ δύναται πάσας τὰς παραγγελίας μέχρι 150 ἀεροπλάνων νὰ τὰς ἐκτελῇ ἐντὸς 12 μηνῶν. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον τούτου ἐν τῇ συμβάσει συνωμολογήθη καὶ ἑτέρα ὑποχρέωσις τῆς ἑταιρείας, ἡ τοῦ ἄρθρου 2ου καθ’ ἣν «πᾶσαι αἱ γενόμεναι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος συμβολαίου προσθῆκαι, διαρρυθμίσεις ἢ νέαι ἐγκαταστάσεις ἐν τῷ ἐργοστασίῳ καὶ ὅλα ἐν γένει τὰ προστεθησόμενα μηχανήματα καὶ ἐργαλεῖα περιέρχονται, μετὰ τὴν λῆξιν τούτου, εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου κατόπιν ὡρισμένης ἀποζημιώσεως τῆς ἑταιρείας παρεχομένης καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ ἑπόμενον ἄρθρον. Ὁσασδήποτε λοιπὸν ἐγκαταστάσεις καὶ ἂν κάμῃ διὰ νὰ δύναται νὰ παράγῃ 300 ἀεροπλάνα,—καὶ θὰ κάμῃ ἀκόμη πολλὰς τοιαύτας—πᾶσαι αὗται αἱ ἐγκαταστάσεις θὰ περιέλθουν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ δημοσίου καὶ μετ’ ἀποζημίωσιν τῆς ἀξίας αὐτῶν, ἀλλ’ ὑπὸ ἔκπτωσιν ἀνάλογον πρὸς τὸν χρόνον τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν, ἥτις ἔκπτωσις θὰ ἀνέρχεται εἰς 30% διὰ τὰ τρία πρῶτα ἔτη, εἰς 45% διὰ τὸ τέταρτον, καὶ διὰ τὸ πέμπτον εἰς 65% ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς ἀξίας τῶν ἐγκαταστάσεων καὶ τῶν μηχανημάτων. Καὶ ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ διάταξις τῆς συμβάσεως: «ὁποτεδήποτε καὶ ἄν ἀγορασθῇ τὸ μηχάνημα ἢ συντελεσθῇ ἡ ἐγκατάστασις, διὰ τὰ τρία πρῶτα ἔτη τῆς χρήσεως αὐτῶν, θὰ ἐκπίπτωνται ἀνὰ 10% καθ’ ἕκαστον ἔτος χρήσεως, διὰ δὲ τὸ τέταρτον ἔτος χρήσεως 15% καὶ διὰ τὸ πέμπτον ἔτος 20%». Δηλαδὴ εἰς τὰ τρία ἔτη θὰ ἐκπίπτωνται 30%, διὰ τὸ τέταρτον ἔτος μέχρις 15% ἐπὶ πλέον, καὶ διὰ τὸ 5ον ἕτερα 20%. Μετὰ τὴν ἔκπτωσιν αὐτὴν θὰ ὑπολογισθῇ ἡ ἀπομένουσα ἀξία τῶν μηχανημάτων καὶ τῶν ἐγκαταστάσεων, καὶ οὕτως, ὅταν λήξῃ ὁ συμβατικὸς δεσμὸς τὸν ὁποῖον συνάπτομεν μὲ τὴν Ἑταιρείαν, ταύτην τὴν ἀποζημίωσιν ἔχει νὰ πληρώσῃ τὸ δημόσιον εἰς τὴν ἑταιρείαν.

§161Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν δὲν γίνῃ ἀνανέωσις.

§162Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἡ ἀνανέωσις, ἄν τυχὸν γίνῃ τοιαύτη, θὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως, ἥτις θὰ γίνῃ ὑπὸ τοὺς ἰδίους ὅρους ἢ ὑπὸ βαρυτέρους ἢ ἐπωφελεστέρους. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἄδηλον. Κατηγορήθη ἡ σύμβασις ὅτι ἐπιβάλλει εἰς τὸ δημόσιον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλῃ ὑπέρογκα ποσὰ διὰ τὰς δαπάνας τῆς Ἑταιρείας πρὸς πλουτισμὸν τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ ἐργοστασίου, ἤτοι τοῦ ἐργοστασίου τοῦ δημοσίου τὸ ὁποῖον δὲν παύει, καίτοι παραχωρηθὲν ὑπὸ μίσθωσιν, νὰ εἶναι ἐργοστάσιον τοῦ δημοσίου καὶ τὸ ὁποῖον μετὰ διετίαν θὰ εἶναι ἐργοστάσιον πλῆρες, ἐμπλουτισμένον μὲ τὰ καλύτερα ἀναγκαῖα μηχανήματα διὰ τὴν παραγωγὴν 300 ἀεροπλάνων μετὰ 18 μῆνας. Κατηγορήθη καὶ ἐπὶ τούτῳ ἀκόμη.

§163Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Συμφωνεῖ ἡ Βουλή, κ. Ὑπουργέ.

§164Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δύναται νὰ συμφωνῇ ἡ Βουλή. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον, καίτοι δὲν εἶμαι ὁ ὑπογράψας τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ εἶμαι ὁ εἰσαγαγὼν πρὸς κύρωσιν τὴν σύμβασιν αὐτὴν διὰ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν, νομίζω, λέγω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ διαφωτίσω τοὺς τυχὸν ἀμφιβάλλοντας ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ νὰ πείσω καὶ ὅσους ὡμίλησαν ἐναντίον τῆς συμβάσεως περὶ τοῦ ἀνεπιλήπτου τῶν ὅρων αὐτῆς, καθὼς καὶ περὶ τῆς ἄκρας σκοπιμότητος τοῦ συμβολαίου τούτου. Κατηγορήθη ἐπίσης ἡ σύμβασις καὶ διὰ τοὺς βαρεῖς τόκους, τοὺς συνομολογηθέντας ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας. Ἀλλὰ ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 3ον ἐν παραγράφῳ πέμπτῃ. «Διὰ τὰ μέχρι τέλους τῆς συμβάσεως ἔτη θὰ καταβάλληται τῇ Ἑταιρείᾳ τόκος 4% μόνον, ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐκπιπτομένου εἰς βάρος τῆς Ἑταιρείας». Τὸ δὲ ποσὸν ὅπερ ἐκπίπτεται εἰς βάρος τῆς Ἑταιρείας καὶ τὸ ὁποῖον ἐμφαίνει τὸ καταναλωθὲν κεφάλαιον αὐτῆς εἶναι τὸ ἐν τῇ 2ᾳ § τοῦ ἄρθρου, ἤτοι 65%. Καὶ τοῦτο εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν νομοθετήσει τὸν νόμιμον τόκον πολὺ ὑπεράνω τῶν 4%. Ἀλλ’ ἐπακολουθοῦν καὶ ἄλλαι διατάξεις ἐπωφελεῖς καὶ ἰδοὺ αὗται. Κατὰ τὸ αὐτὸ ἄρθρον (ἀναγιγνώσκει) «Τῆς ἄνω ὑποχρεώσεως καὶ ἀποζημιώσεως τῆς ἑταιρείας ἐξαιρεῖται τὸ Δημόσιον, προκειμένου περὶ δαπανῶν μικρῶν ἀναλωσίμων ἐργαλείων διὰ τὸ ἐργοστάσιον...», ὥστε μετὰ τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην ὁ τόκος 4% θὰ ὀφείλεται τῇ ἑταιρείᾳ μόνον ἐφ’ ὅσων κεφαλαίων θὰ κατέβαλεν αὕτη διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐργοστασίου, καὶ ὄχι ὅλων, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσων μόνον θὰ περιήρχοντο εἰς τὸ Δημόσιον, ἤτοι ἐπὶ τῶν 35% τῆς ἀξίας αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω ἀκόμη προνοεῖ ἡ σύμβασις, ὥστε νὰ προφυλάσσῃ τὸ Δημόσιον κατὰ πάσης ἐνδεχομένης ἀδίκου ζημίας, καὶ ἰδοὺ τὶ λέγει ἀκολούθως (ἀναγινώσκει): «Μηχανήματα ἢ ἐργαλεῖα οὐδόλως χρησιμοποιηθέντα, ἐξ ὑπαιτιότητος μόνης τῆς Ἑταιρείας, ἢ εὑρεθέντα ἀκατάλληλα, περιέρχονται μετὰ τὸ πέρας τῆς συμβάσεως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως εἰς τὴν ἑταιρείαν». Καὶ: «ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ παραδώσῃ ἅπαντα τὰ κτίρια, μηχανήματα, ἐργαλεῖα, ἐγκαταστάσεις κατὰ τὸ πέρας τῆς συμβάσεως ἐν καλῇ καταστάσει, ἀποζημιώνουσα τὸ Δημόσιον διὰ πᾶσαν τυχὸν ἀπώλειαν, καταστροφὴν ἢ φθοράν». Δὲν πιστεύω οἱ ὅροι οὗτοι νὰ θεωροῦνται ἐπιζήμιοι καὶ βαρεῖς διὰ τὸ δημόσιον. Ἀλλὰ προχωρῶ περαιτέρω, μήπως τυχὸν ὑπάρχει ἄλλος ὅρος, ἐν σχέσει πρὸς τὰ σημεῖα αὐτά, κατὰ τῶν ὁποίων ἐστράφη ἡ κατηγορία τῆς συμβάσεως, μήπως τυχὸν ὑπάρχει ἄλλος ὅρος δεσμεύων ἢ ἐπιβαρύνων ὑπερμέτρως τὸ Δημόσιον; Ἡ διάρκεια τῆς συμβάσεως εἶναι πενταετής, λήγει δηλ. τὸ 1930 ἡ σύμβασις, διότι τὴν πρώτην Ἰουλίου 1925 ἐξεδόθη τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τὸ κυρῶσαν αὐτήν. Ἀλλὰ μὴ τυχὸν μέσα εἰς τὴν πενταετίαν ἀναφανῇ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν εὔλογον θὰ ἦτο καὶ ἐπωφελὲς διὰ τὸ Δημόσιον νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν τοῦτο νὰ διαλύῃ μονομερῶς τὴν σύμβασιν; Προνοεῖ καὶ περὶ τούτων ἡ σύμβασις, διότι περιέλαβε τὴν ἀκόλουθον διάταξιν (ἀναγινώσκει). Μετὰ τὴν πάροδον τῆς πρώτης διετίας τὸ Δημόσιον ἔχει δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς διάλυσιν τῆς παρούσης συμβάσεως, καθ’ ἣν περίπτωσιν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ τιμὴ εἰς ἣν πληρώνει τὸ Δημόσιον τὰ ἐν τῷ Ἐργοστασίῳ κατασκευαζόμενα ἀεροπλάνα ἢ ὑδροπλάνα εἶναι ἀνωτέρα τῆς τιμῆς τῶν αὐτῶν ἀεροπλάνων εἰς τοὺς τόπους τῆς ἀρχικῆς κατασκευῆς των, τοῦ Γαλλικοῦ τύπου ἐν Γαλλίᾳ, τοῦ Ἀγγλικοῦ τύπου ἐν Ἀγγλίᾳ, τσὶφ Πειραιᾶ. Ὅπως δὲ ἔχει ἡ διάταξις, δίδει τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸ δημόσιον καὶ μονομερῶς ἀκόμη νὰ διαλύῃ τὴν σύμβασιν, ὅταν ἴδῃ ὅτι ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ εἶναι ἐπιζημία διὰ τὸ Δημόσιον. Ἄλλη κατηγορία κατὰ τῆς συμβάσεως ὑπῆρξεν, ὅτι τὰ ἀεροπλάνα, τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευάζῃ, θὰ στοιχίζουν ἀκριβώτερα. Ἀλλὰ μοῦ γεννᾶται ἡ ἀπορία, μὴ τυχὸν οἱ ταῦτα λέγοντες ἐν τῇ Βουλῇ δὲν ἐμελέτησαν ἐπαρκῶς τὴν σύμβασιν; ἢ μήπως παρεσύρθησαν, ἐν τῇ προσπαθείᾳ νὰ ὑπερασπίσουν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ἀπὸ ὑπερβολικὸν ζῆλον ἵνα ὑπερασπίσουν αὐτά, εἰς πλάνην καὶ ἐφοβήθησαν μήπως τὰ ἀεροπλάνα, τὰ κατασκευαζόμενα ἐν τῷ ἐργοστασίῳ, θὰ μᾶς στοιχίσουν πολὺ περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπρομηθευόμεθα τυχὸν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ; Διότι ἂν ἐμελέτησαν τὴν σύμβασιν καὶ δὲν περιέπεσαν εἰς τοιαύτην πλάνην οὐδόλως δικαιολογεῖται ἡ κατηγορία. Ἀκούσατε τὶ λέγει ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7ου (Ἀναγινώσκει) «Πάντως τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον οὐδόλως ὑποχρεοῦται, μετὰ τὴν πάροδον τῶν δύο πρώτων ἐτῶν, νὰ καταβάλῃ, δι’ οἱονδήποτε ἀεροπλάνον ἢ ὑδροπλάνον κατασκευασθὲν ἐν τῷ ἐργοστασίῳ, εἰς τὴν Ἑταιρείαν πλέον τῆς ὡς ἄνω ἀξίας του ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἀρχικῆς κατασκευῆς του τσὶφ Πειραιᾶ». Διὰ τῆς διατάξεως δὲ ταύτης, ἐφαρμοζομένης ὡς ἐγγυήσεως καὶ ἀσφαλείας ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, τίθεται ἕνας φραγμός, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα ἀεροπλάνον νὰ στοιχίσῃ πλέον τοῦ ὅσον θὰ ἐστοίχιζεν ἓν οἱονδήποτε ἀεροπλάνον παραγγελλόμενον εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Κατηγορεῖται ἐπίσης ἡ σύμβασις διότι τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Κράτους, ὡς ὀργανοῦται διὰ τῆς συμβάσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγάγῃ τόσον ἀριθμὸν ἀεροπλάνων, ὅσα ἔχει ἀνάγκην ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Ἀλλὰ δὲν ἐμελέτησαν οἱ ταῦτα λέγοντες τὴν σύμβασιν διὰ νὰ ἴδουν καὶ νὰ πεισθοῦν, ὅτι καὶ πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τὸν ὁποῖον ὁρίζει ἡ σύμβασις, τὸ ἐργοστάσιον θὰ ἔχῃ τὴν δυναμικότητα, ἐφόσον τὸ δημόσιον θὰ δίδῃ παραγγελίας, νὰ παραγάγῃ ὅσον ἀριθμὸν ἀεροπλάνων ὑποχρεοῦται διὰ τῆς συμβάσεως. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπούμπουλης, ὁμιλῶν πρὸ τριῶν ἡμερῶν, δὲν ἀπέστερξε νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ὁ ἐργολάβος, παριστάμενος εἰς τὰς συζητήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἐδίστασε νὰ δηλώσῃ καὶ ἐδήλωσε πρὸς τὴν ἐπιτροπήν, ὅτι δὲν δύναται νὰ κατασκευάσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀεροπλάνων εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεχρεοῦτο ἐκ τῆς συμβάσεως.

§165Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὡς πληροφορίαν τὴν ἀνέφερεν.

§166Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐβεβαίωσεν ὅτι, παριστάμενος ὁ ἴδιος κ. Blackburn ἐν τῇ συζητήσει τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς γενόμενον λόγον περὶ τῆς δυναμικότητος καὶ ἀποδόσεως τοῦ ἐργοστασίου, ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν δύναται τὸ ἐργοστάσιον νὰ κατασκευάσῃ ὅσα ἀεροπλάνα θὰ παρηγγέλομεν εἰς αὐτό. Ὀφείλω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν μὲ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, ὅτι οὐδὲ ἴχνος ἀληθείας ὑπάρχει εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Διότι, ἀσχέτως πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει ὁ ἐργολάβος διὰ τῆς συμβάσεως καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ἠσφαλισμέναι διὰ κυρώσεως πλέον ἢ ἀσφαλοῦς, ἔχω ἐδῶ καὶ ἔγγραφον δήλωσιν, ἡ ὁποία θὰ προσαρτηθῇ εἰς τὴν σύμβασιν, ἵνα ἀποτελέσῃ συμπλήρωμα αὐτῆς. Ἔχω τὴν ἔγγραφον δήλωσιν αὐτοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγγέλλει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ταῦτα. (Ἀναγινώσκει). «Κύριε Ὑπουργέ, λαβὼν γνῶσιν τῶν παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ Σπετσῶν κ. Περικλ. Μπούμπουλη ἐν τῇ Βουλῇ λεχθέντων, σχετικῶς μὲ τὴν παραγωγικὴν δύναμιν τοῦ ἐν Π. Φαλήρῳ Ἐργοστασίου Ἀεροπλάνων, λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω, ὅτι, ἐρωτηθεὶς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἄν τὸ Ἐργοστάσιον εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράγῃ 50 ἀεροπλάνα ἐτησίως, ἀπήντησα καταφατικῶς». Ἐὰν ὑπῆρξε παρεξήγησις ἐν τούτῳ, ὅτι τοῦ κ. Μπλάκμπερν ὁμιλοῦντος περὶ 50, ὁ κ. Μπούμπουλης ἐβεβαίωσε δυναμικότητα 50 τὸ πολὺ ἀεροπλάνων κατ’ ἔτος, ἡ παρεξήγησις κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι συγγνωστή. Διότι ὁ κ. Μπλάκμπερν ἐξήγησε σαφῶς, σαφέστατα, ὅτι πολλαπλάσια τούτων δύναται νὰ παραγάγῃ τὸ ἐργοστάσιον. Καὶ ἐξακολουθεῖ ὁ κ. Μπλάκμπερν (ἀναγινώσκει). «Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ ἀπάντησίς μου αὕτη ἔχει πιθανὸν παρανοηθῇ, ἐπιθυμῶ ἐμφαντικῶς ν’ ἀναφέρω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι περιορίζω τὴν παραγωγικὴν ὡς ἄνω ἱκανότητα τοῦ Ἐργοστασίου εἰς 50 μόνον ἀεροπλάνα ἐτησίως. Τοὐναντίον, ὡς εἶναι εὐνόητον, ἵνα ὁρισθῇ ἡ παραγωγική του ἱκανότης, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὀργανωθῇ τὸ Ἐργοστάσιον ἀναλόγως μὲ τὸ ποσὸν τῶν διδομένων ἑκάστοτε παραγγελιῶν οὕτως, ὥστε ἐὰν ἡ ὑφ’ Ὑμᾶς ὑπηρεσία μοὶ ὁρίσῃ ὡς πρόγραμμα τὴν κατασκευὴν 300 π.χ. καταδιωκτικῶν ἀεροπλάνων, θὰ ἀπαντήσω ὑπευθύνως ὅτι δύναμαι ν’ ἀναλάβω τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐκτελέσεως τούτων εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἄρξηται ἡ παράδοσις ἓξ μῆνας μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς παραγγελίας καὶ νὰ ἀποπερατωθῇ ὁριστικῶς ἡ ὁλικὴ παράδοσις τῶν 300 ἀεροπλάνων ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος κάτω τῶν 18 μηνῶν». Καίτοι δὲ τοῦτο θὰ ἦτο περιττὸν ἕνεκα τῆς συμβάσεως, ἐν τούτοις ἡ δήλωσις αὕτη προσαρτᾶται εἰς τὴν σύμβασιν καὶ θὰ μείνῃ ὡς συμπλήρωμα τοῦ κειμένου αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ δήλωσις ἐὰν ἀκόμη ἔλειπε, θὰ μὲ ἠρώτα ἴσως βουλευτής τις, ἐξεταστέον εἶναι τί εἰς τὰ ἐν συμβάσει λεγόμενα περὶ τῆς παραγωγικότητος τοῦ ἐργοστασίου ἐσυμφωνήθη. Διότι εὐνόητον εἶναι, κύριοι βουλευταί, ὅτι, ὡς παρεδόθη τὸ ἐργοστάσιον εἰς τὸν ἐργολάβον τὸ πρῶτον, δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ δυναμικότητα τῆς παραγωγῆς οὔτε 50 ἀεροπλάνων κατ’ ἔτος, ἀλλὰ διὰ νέων μηχανικῶν ἐγκαταστάσεων, διὰ μετακλήσεως ἐκ τῆς Εὐρώπης μηχανικῶν καὶ ἐργοδηγῶν καταλλήλων, θὰ ἠδύνατο, ἐν τῇ ἀρτιότητι αὐτοῦ, τὸ ἐργοστάσιον νὰ παραγάγῃ τὸν ἀριθμὸν τὸν συμπεφωνημένον. Καὶ ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ κατασκευάσῃ, τοὐλάχιστον πέντε ἀεροπλάνα ἐντὸς τριῶν μηνῶν, ἀφ’ ἧς θέλει ἀρχίσει, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 6, ἡ πενταετὴς περίοδος τῆς συμβάσεως· ἔκτοτε δὲ τοὐλάχιστον πέντε κατὰ μῆνα διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ὀκτὼ διὰ τὸ δεύτερον καὶ δώδεκα κατὰ μῆνα διὰ τὸ τρίτον καὶ τὰ ἑπόμενα ἔτη, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως τὸ Δημόσιον δίδῃ ἐντολὰς κατασκευῆς ἀναλόγως πρὸς τὴν ἄνω παραγωγήν». Δυστυχῶς αἱ προβλέψεις τῶν ἱδρυτῶν τοῦ ἐργοστασίου δὲν ἐπραγματοποιήθησαν, τοὐλάχιστον κατὰ μέγα μέρος, καὶ ἐδέησε νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐργοστασίου καὶ τὴν λειτουργίαν του εἰς ξένον ἐργολάβον συναγωνισθέντα μετὰ 4 ἄλλων ὅταν τὸ πρῶτον ἐξετέθη εἰς Δημοπρασίαν ἡ ἐνοικίασις τοῦ ἐργοστασίου.

§167Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Σεῖς προεκαλέσατε τὸν οἶκον εἰς τὴν τροποποίησιν τῆς συμβάσεως, ἢ ἐκεῖνος ἦλθε καὶ σᾶς παρεκάλεσε;

§168Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐγὼ ἀτομικῶς; Ἐγὼ ὄχι, διότι πρὸ 4 μηνῶν εἶμαι ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἡ δὲ σύμβασις ἐγένετο τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1934.

§169Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Σᾶς ἐννοῶ. Τὸ Ὑπουργεῖον;

§170Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν μετὰ θετικότητος νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἀλλά, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ Δημόσιον προεκάλεσε τὸν συναγωνισμόν. Ἤτοι τὸ δημόσιον, αἰσθανόμενον τὴν ἀνάγκην, ἰδίως δὲ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νὰ λειτουργήσῃ μιὰ βιομηχανία τελεία ἐν τῷ τόπῳ, προεκάλεσε διεθνῆ συναγωνισμὸν διὰ νὰ εὑρεθῇ ὁ ἁρμόδιος, ὁ κατάλληλος ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνελάμβανε. Περὶ τῆς ἀκριβείας τῆς πληροφορίας ταύτης δὲν ἐγγυῶμαι ἀπολύτως.

§171Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Περὶ τῶν τροποποιήσεων τῶν τελευταίων, κ. ὑπουργέ, αὐτόκλητος ἦλθεν ὁ οἶκος Blackburn ἢ ἡ ὑπηρεσία τὸν προεκάλεσε;

§172Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἀπαντῶ καὶ εἰς τοὺς δύο. Ἡ πρώτη ὤθησις ἐν τῇ τροποποιήσει τῆς συμβάσεως ἐδόθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναγνωρίζοντα τὴν ἀνάγκην ὅπως καὶ τοῦ Στρατοῦ τὰ ἀεροπλάνα κατασκευάζωνται ἐν Ἑλλάδι.

§173Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὸ ἐργοστάσιον περιωρίζετο μόνον εἰς κατασκευὴν ἀεροπλάνων τύπων Ἀγγλικῶν. Ἕνεκα τούτου τοῦ λόγου ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἕνεκεν τοῦ τρόπου τῆς καταβολῆς τῆς ἀξίας τῶν ἀεροπλάνων, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν οὐδέποτε παρήγγειλεν ἀεροπλάνα εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτό. Διὰ τοῦτο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησε τὴν τροποποίησιν.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερκούρης.

§175Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αἱ τροποποιήσεις, αἱ ὑποβληθεῖσαι, εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζουν τὴν ἐπὶ ἴσοις ὅροις κατασκευὴν ἀεροπλάνων μὲ τὰ παραγγελόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Διότι ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχει μία ἔκθεσις τοῦ διακεκριμένου ἄγγλου στρατηγοῦ, τοῦ ὁποίου μοῦ διαφεύγει τὸ ὄνομα, ὀργανωτοῦ τοῦ Ἰαπωνικοῦ ἀεροπορικοῦ στόλου, ὁ ὁποῖος, διερχόμενος ἐντεῦθεν καὶ παρακληθεὶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἔκαμε μιὰν ἐξέτασιν τῶν τιμῶν καὶ τῶν ποιοτήτων τῶν ἐδῶ κατασκευασθέντων ἀεροπλάνων, καὶ ἀπεφάνθη ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, καίτοι ἐπρόκειτο περὶ ἀγγλικοῦ οἴκου, ὅτι εἶναι πενταπλασία ἡ τιμὴ τῆς κατασκευῆς ἐνταῦθα ἀεροπλάνων, ἀπὸ τῶν ἔξωθεν εἰσερχομένων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ ἔκθεσις αὐτή.

§176Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Μοῦ δίδεται ἀφορμὴ νὰ τὴν μελετήσω καὶ νὰ τὴν ἐρευνήσω, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἔκθεσις, ὅπερ ὅμως μοῦ φαίνεται ἀπίθανον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ προσθέσῃ τίποτε ἡ μελέτη αὐτῆς, διότι, δι’ ὅσων εἶπον πρὸ ὀλίγου, νομίζω ὅτι ἀποκλείεται πᾶσα ἐνδεχομένη τοιαύτη περίπτωσις, ἤτοι ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν ἐνδεχομένως θὰ καταβάλῃ τὸ δημόσιον, διὰ τὴν κατασκευὴν ἀεροπλάνων ἐν τῷ ἐργοστασίῳ Μπλάκμπερν, ἔστω, καὶ ἕν λεπτὸν περιπλέον ἀφ’ ὅ,τι θὰ ἐκόστιζον ὁμοίου τύπου ἀεροπλάνα ἐρχόμενα ἐνταῦθα εἴτε ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, εἴτε ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν, εἴτε ἀπὸ τὴν Ὀλλανδίαν, εἴτε ὁθενδήποτε ἄλλοθεν. Μετὰ τοῦτο, ἀφοῦ ὑπάρχει τοιαύτη σύμβασις ἀσφαλίζουσα τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, πόθεν καὶ ποία ἀμφιβολία γεννᾶται, ὅτι τὸ δημόσιον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πληρώσῃ πολλαπλάσια δι’ ἓν ἀεροπλάνον ἢ ὅσον θὰ ἐστοίχιζε τὸ ἔξωθεν ἐρχόμενον, ἐνόσῳ δι’ εἰδικῆς καὶ σαφοῦς διατάξεως τῆς συμβάσεως ἀσφαλιζόμεθα κατὰ τοῦ τοιούτου ἐνδεχομένου; Τοῦτο εἶναι τόσον θετικὸν καὶ σαφές, ὥστε δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀπασχοληθῇ περαιτέρω ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Καὶ εἶναι μία καθαρὰ ματαιοπονία καὶ κατανάλωσις ἄσκοπος χρόνου, ὅταν ὑπάρχουν συμφωνίαι τόσον ἀσφαλῶς κατωχυρωμέναι διὰ ποινικῶν ρητρῶν, ὥστε νὰ μὴ γεννᾶται οὐδεὶς δισταγμός. Νομίζω, ὅθεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν ἀσκόπως, προσθέτω δὲ καὶ ἐπιζημίως; διότι ταύτην τὴν ἑσπέραν μοὶ ἐστάλη τὸ ἔγγραφον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ διαμαρτυρίαν τῆς Ἑταιρείας Μπλάκμπερν, ἡ ὁποία ἐκοινοποιήθη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὡς ἔχοντα προσωρινῶς καὶ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διαμαρτυρίαν διὰ τῆς ὁποίας ἡ ἀνάδοχος δηλοῖ, ὅτι, καίτοι εἶναι ἐδῶ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου καὶ περιμένει μὲ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἐλάμβανε παρὰ τῶν ἁρμοδίων, νὰ κυρωθῇ ἡ σύμβασις αὐτή, ὥστε ἐν ἀσφαλείᾳ τῶν νομίμων συμφερόντων της νὰ προβῇ περαιτέρω εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ ἐργοστασίου της καὶ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, ἐν τούτοις εὑρισκόμεθα ἐν μηνὶ Δεκεμβρίῳ, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀκόμη νομιμοποιήσει τὴν σύμβασιν αὐτήν. Προσθέτει δέ, ὅτι ἀπεκδύεται παντὸς κινδύνου καὶ πάσης εὐθύνης ἐνδεχομένης, καὶ ὑποδεικνύει ὅτι εἶναι διατεθειμένη τὰς ἐκ τῆς βραδύτητος ἀδίκους ζημίας νὰ τὰς καταλογίσῃ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον τὸ ἐπιζήμιον ἀποτέλεσμα τῆς βραδύτητος. Διότι εἶναι λυπηρόν, ἀφοῦ μετὰ τόσας ἀναβολὰς κατωρθώθη ὥστε τὸ Ἀνώτατον συμβούλιον ναυτικῆς ἀεροπορίας, νὰ ἀποφασίσῃ τελειωτικῶς περὶ τοῦ τύπου τῶν κατασκευασθησομένων δώδεκα ἐκπαιδευτικῶν ἀεροσκαφῶν καὶ 18 ἀεροπλάνων μάχης, νὰ ἐπέρχεται ἤδη ἀναβολὴ περὶ τὴν παραγγελίαν αὐτῶν ἕνεκα ἀναβολῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως. Προσδιώρισα ἤδη ποῖαι δύνανται νὰ εἶναι αἱ ἀνώτεραι τιμαί. Ἀλλ’ αἱ τιμαὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῇ πῶς προσδιορίζονται. Καὶ τὸ ἄρθρον 14 ὁμιλεῖ περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν τιμῶν, εἰς τὰς τιμὰς δὲ ὑπολογίζονται ἡ ἀξία ἐργατικῶν σὺν τῇ ἀξίᾳ ὑλικῶν σὺν τῇ ἀξίᾳ ἐργατικῶν ἐπὶ συντελεστὴν τινὰ μεταβλητόν, τὰ γενικὰ ἔξοδα, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχει πίναξ, πίναξ δὲ παρόμοιος πρὸς τὸν τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως τοῦ Δεκεμβρίου 1924, τὴν ὁποίαν ὁ συνάδελφος κύριος Κακουλίδης ἔστεργε νὰ ἀποδεχθῇ, χωρὶς ἐν τούτοις νὰ ἔχῃ αὕτη διάφορον πίνακα. Ὁ πίναξ λοιπὸν εἶναι ἐντελῶς ὅμοιος, ὁ ῥυθμίζων τὰ γενικὰ ἔξοδα. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτοῦ κανονίζονται τὰ γενικὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα βαρύνουν ἑκάστην παραγγελίαν. Εἶναι δὲ εὐνόητον, ὅτι αὐτὰ κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τῶν ἑκάστοτε διδομένων παραγγελιῶν. Ἤτοι ἐφόσον ἡ παραγγελία ἡ διδομένη περιορίζεται εἰς ὀλίγιστα ἀεροπλάνα, τὸ δὲ ἐργοστάσιον εἶναι πλουτισμένον μὲ ὅλας τὰς δυνατὰς ἐγκαταστάσεις, ἑπόμενον εἶναι ὅτι τὰ γενικὰ αὐτὰ ἔξοδα θὰ ἐπιβαρύνουν ὑπερμέτρως βαρύτατα τὴν παραγγελίαν ἡ ὁποία θὰ ἐκτελεσθῇ. Ἐφόσον ὅμως αὐξάνουν αἱ παραγγελίαι καὶ συνεπῶς ἡ ἀξία αὐτῶν, τὰ γενικὰ ἔξοδα κατὰ τὸν πίνακα, κατανεμόμενα εἰς μεγαλειτέρας παραγγελίας, κατὰ τοσοῦτον ἐλαττοῦνται κατ’ ἀεροπλάνον, ὥστε νὰ τελοῦν εἰς ἀντίστροφον πρὸς αὐτὰς ἀναλογίαν.

§177Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει μιὰ παγίς, ἡ παγὶς εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἀνεγνώσατε πρὸ μικροῦ τὸ ἄρθρον 14 κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ὑπολογισθῇ ἡ ἀξία τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν ἐργατικῶν σὺν τῇ ἀξίᾳ δὲ αὐτῇ ἐπί τινα συντελεστὴν ἐξαρτώμενον ἐκ τοῦ μεγέθους τῆς παραγγελίας καὶ ταὐτοχρόνως καὶ 10% ἐπὶ τοῦ ὅλου τούτου ἀθροίσματος. Ἐπειδὴ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ δίδητε παραγγελίας, ἀξίας 75,000 λιρῶν ἐτησίως, ἤτοι 25 ἕως 26 ἑκατομύρια δραχμῶν ἐτησίως, ὑποπίπτετε εἰς τὴν κλίμακα εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ πολλαπλασιάσῃ τὸν συντελεστὴν εἰς ἄνω τῶν 125%—ἐὰν ἡ παραγγελία εἶναι μέχρι 25.000 λιρῶν, εἶναι 25%—καὶ ἐντεῦθεν ἡ καταπληκτικὴ αὔξησις τῶν δαπανῶν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν παραγομένων. Ἀλλὰ εἴπατε ὅτι ἡ αὐτὴ κλῖμαξ ὑπῆρχε καὶ εἰς τὴν παλαιὰν σύμβασιν. Ἔπρεπεν εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν τὴν κλίμακα αὐτὴν νὰ τὴν τροποποιήσητε, ἀφοῦ γνωρίζητε ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι εὔκολον νὰ δαπανήσῃ 75.000 λίρας ἐτησίως πρὸς κατασκευὴν ἀεροπλάνων. Κατὰ τὴν παλαιὰν σύμβασιν εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ δαπανήσῃ 25.000 λίρας, ἤτοι 8.000.000 δραχμάς. Ἀλλὰ πλὴν τούτου κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐν ᾗ περιπτώσαι τὸ Κράτος δὲν δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, τὰς ὀφειλομένας διὰ τὴν κατασκευὴν ἀεροπλάνων, τότε θὰ πληρώνωμεν τόκον ὁ ὁποῖος δὲν ὁρίζεται ἐν τῇ συμβάσει, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσῃ ἡ σύμβασις ποῖον τόκον θὰ πληρώσωμεν διὰ τὴν καθυστέρησιν ταύτην. Θὰ πληρώνωμεν τόκον δι’ ὅλας τὰς παραγγελίας;

§178Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὁ τόκος ὁρίζεται δι’ ἄλλου ἄρθρου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀπατᾶσθε εἰς τὸν ἀναλογισμόν. Διότι ὁ συντελεστὴς γενικῶν ἐξόδων δὲν εἶναι 125% ἐπὶ παραγγελίας 75.000 λιρῶν, ἀλλὰ μεταξὺ 94 καὶ 95%. Ἤτοι ἐν τῷ πίνακι ὑπάρχουν δύο κλίμακες ἀντίστροφοι, διότι ἐφόσον ἔχομεν ἀνιοῦσαν κλίμακα παραγγελιῶν ἐπὶ τοσοῦτον ἔχομεν κατιοῦσαν κλίμακα συντελεστῶν, ὅπερ ἄλλως τε εἶναι δίκαιον, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ζητοῦμεν μικρὸν συντελεστὴν γενικῶν ἐξόδων ὅταν δίδομεν ἀσημάντους παραγγελίας, διότι εὐνόητον εἶναι τὸ σύνολον τῶν γενικῶν ἐξόδων νὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῆς ἀσημάντου παραγγελίας καὶ ἀντιθέτως εἰς μεγάλας παραγγελίας νὰ κατανεμηθῇ εἰς τὴν μεγάλην παραγγελίαν ἐλαττούμενον τότε κατ’ ἀνάγκην. Δὲν πρέπει δὲ νὰ πτοῇ ἡμᾶς τὸ ποσὸν τῶν 75.000 λιρῶν, διότι τὸ ταμεῖον τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης παρέχει ἡμῖν ἀνάλογα μέσα. Κύριε Συνάδελφε, βεβαίως εὐκταῖον θὰ ἦτο ἐὰν ἠδυνάμεθα κατὰ συμφερωτέρας διαβαθμίσεις νὰ διατυπώσωμεν τὴν κλίμακα αὐτήν, τὴν ἀνιοῦσαν μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸν συντελεστήν, κατιοῦσαν δὲ ὅσον ἀφορᾷ τὰς παραγγελίας.

§179Σ. ΣΤΑΗΣ. Καὶ τὸν τόκον.

§180Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Θὰ ἦτο εὐκταῖον βεβαίως τοῦτο· ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν ἄλλους ὅρους. Καὶ ἀπομένει τὸ δίλημμα ἢ νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν σύμβασιν ταύτην καταλείποντες συνάμα καὶ πᾶσαν ἐλπίδα ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἐν Φαλήρῳ ἐργοστασίῳ, τὸ ὁποῖον ἐστοίχισεν ἑκατομμύρια εἰς τὸ Δημόσιον, ἐγκαταλείποντες ἐπίσης καὶ πᾶσαν ἐλπίδα διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν ὑλικοῦ διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας, ἢ, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, νὰ στραφῶμεν ἔξω τῆς Ἑλλάδος μὲ ὅλα τὰ μειονεκτήματα καὶ τὰ ἄδηλα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἔξωθεν προμήθεια τῶν τοιούτων ὑλικῶν. Ἔχομεν δυστυχῶς τοιαῦτα παραδείγματα εἰς ἀστόχους προμηθείας τοιούτων ὑλικῶν ἔξωθεν. Δυστυχῶς οὕτως ἔχουσιν αἱ συνθῆκαι, ὥστε ὁ ἐργολάβος νὰ μὴ στέργῃ οὐδεμίαν μεταβολὴν διὰ τοὺς συντελεστάς, οἱ ὁποῖοι καθιεροῦνται εἰς τὸ ἄρθρον 14 τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ ἡ ἀσφαλιστικὴ δικλείς, ἡ ὁποία παρέχει κάθε ἀσφάλειαν, ὡς ὑποθέτω, ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, δὲν κεῖται εἰς τὸ ἄρθρον 14, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τοὺς συντελεστὰς καὶ ἐν γένει τὴν ἀξίαν ἑκάστης παραγγελίας, ἀλλὰ κεῖται εἰς διάταξιν ἄλλην, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς τὴν Βουλήν. Διότι οὐδεμία παραγγελία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, γινομένη εἰς τὸ ἐργοστάσιον, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ στοιχίσῃ πλέον τῶν ὅσων θὰ ἐστοίχιζεν ἡ προμήθεια ὁμοίου τύπου ἀεροπλάνου ἢ ὑδροπλάνου γενομένου εἰς ξένας ἀγοράς, εἰς τὴν Γαλλικὴν διὰ Γαλλικοῦ τύπου, εἰς τὴν Ἀγγλικὴν δι’ Ἀγγλικοῦ τύπου. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ στραφῶμεν εἰς ξένας ἀγορὰς καὶ ἐκεῖθεν νὰ ζητήσωμεν νὰ ἐφοδιάσωμεν τὸν στρατὸν διὰ τῶν ἀναγκαίων ἐφοδίων, καὶ εἰς ἐκείνους θὰ εἶχον νὰ εἴπω τοῦτο, τὸ ὁποῖον συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς συμβάσεως. Δὲν δυνάμεθα, κύριοι, ὅταν δίδωμεν παραγγελίας εἰς ἐργοστάσια ξένων χωρῶν, νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν παραγγελιῶν καὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑλικῶν, μὲ τὸ ἄγρυπνον βλέμμα, μὲ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει πᾶσα πεποίθησις ὅτι θὰ δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν. Διότι, ὅπως λέγει ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἠπείρου, καθιεροῦται ἐν τῇ συμβάσει ὑποχρέωσις τῆς ἑταιρείας, νὰ δέχεται διαρκῶς ἀδιάλειπτον καὶ αὐστηρότατον ἔλεγχον, τῆς κινήσεως τοῦ ἐργοστασίου, καὶ τῆς ἐργασίας τῆς ἐκτελουμένης ἐν αὐτῷ, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν. Ἀλλὰ καὶ ἀκόμη περαιτέρω ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταβολὴν τῶν ἐργασιῶν, τὴν καταβολὴν τῶν μισθῶν, οἱ ὁποῖοι ὁρίζονται ἐν τῇ συμβάσει, καὶ τοῦ ξένου καὶ τοῦ ἐγχωρίου προσωπικοῦ, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν βιβλίων ἐν γένει τῆς ἑταιρείας, ταῦτα πάντα εὑρίσκονται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ἡμῶν. Τὰ πάντα εἶναι ὁρατὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλέγχου, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν παρακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν πρὸς ἀσφάλειαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Διότι ὑπάρχει διάταγμα κανονίζον ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐλέγχου, ὥστε νὰ μὴ μένῃ οὐδὲν τὸ ἀσαφὲς καὶ τὸ ἀπροσδιόριστον καὶ οὐδὲν νὰ ἐνεργῆται ἐν τῷ Ἐργοστασίῳ ἄνευ τῆς παρακολουθήσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἐν αὐτῷ ὑπάρχει διάταξις, ἡ ὁποία κανονίζει ὅτι (ἀναγινώσκει) «Καθήκοντα τοῦ Γραφείου Ἐλέγχου εἶναι: αʹ.) Ἡ ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως. βʹ.) Ἡ περιφρούρησις τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. γʹ.) Ἡ παρακολούθησις τοῦ τρόπου τῆς λειτουργίας καὶ διοικήσεως, ὥστε νὰ ᾖ δυνατὴ ἡ ἀνάληψις τῆς διοικήσεως τοῦ ἐργοστασίου ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀμέσως ἐν περιπτώσει ἐπιτάξεως». Μεταξὺ δὲ τῶν καθηκόντων τοῦ ἐλέγχου, ἀσκουμένου ὑπὸ ἀξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, ἀνάγεται καὶ ἡ ἐπιμέλεια περὶ τὴν καλὴν συντήρησιν τῶν κτιρίων τοῦ δημοσίου, ὁδῶν δεξαμενῶν κλπ. ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου. Ὁ ἔλεγχος ἐπίσης, κατὰ τὴν παραλαβὴν τοῦ ἐργοστασίου εἰς τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως θὰ ὑποδείξῃ τὰς τυχὸν ὑπαρχούσας ἐλλείψεις, ἢ βλάβας, πρὸς ὑπολογισμὸν τῆς βαρυνούσης τὸν ἐργολάβον ἀποζημιώσεως. Θὰ ἐπιμελεῖται ὅπως μὲ τὴν πάροδον τῆς πενταετίας τὰ ἐργαλεῖα καὶ αἱ διάφοροι τεχνικαὶ ἐγκαταστάσεις εὑρίσκωνται ἐν καλῇ καταστάσει, οὐδεμία δὲ μεταβολὴ δύναται νὰ γίνῃ εἰς τὰ μηχανήματα ἐργαλεῖα καὶ τεχνικὰς ἐγκαταστάσεις ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Γραφείου ἐλέγχου. Ὁ ἔλεγχος τηρεῖ μητρῷον ἐν ᾧ ἀναγράφονται κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰσαγωγῆς των, τὰ μηχανήματα καὶ τὰ ἐργαλεῖα τοῦ ἐργοστασίου καὶ διὰ τῶν ὁποίων τοῦτο χρεοῦται. Ἐπίσης παρακολουθεῖ τὴν χρησιμοποιουμένην καύσιμον ὕλην καὶ ἐξακριβώνει τὴν ἐπίδρασιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἀεριογόνων καὶ ἀερομηχανῶν καὶ παρεμποδίζει τὴν χρησιμοποίησιν, τῆς ἀκαταλλήλου καυσίμου ὕλης. Ζητεῖ παρὰ τῆς ἑταιρείας τὴν τήρησιν τῆς ἰσχυούσης παρ’ ἡμῖν ἐργατικῆς νομοθεσίας, φροντίζει διὰ τὴν τήρησιν τῆς ἀναλογίας ἡμεδαπῶν καὶ ἀλλοδαπῶν τεχνιτῶν καὶ ἐργατῶν καὶ οὐδεμία αὔξησις ἡμερομισθίου δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ ἐλέγχου, ὅστις ἐπὶ πλέον δύναται ν’ ἀξιώσῃ παρὰ τῆς ἑταιρείας τὴν ἀπόλυσιν παντὸς μὴ ἐπαρκῶς ἐργαζομένου ἡμεδαποῦ ἢ ἀλλοδαποῦ. Προμήθεια ὑλικῶν δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς Ναυτικῆς Ἀεροπορικῆς ὑπηρεσίας, ὁ δὲ ἔλεγχος τηρεῖ βιβλίον τῶν εἰσαγομένων ὑλικῶν. Καὶ γενικῶς διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου λαμβάνεται πᾶσα ἀναγκαία πρόνοια διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ κτίρια, κατὰ τὴν λῆξιν τῆς μισθώσεως εἰδικὴ διάταξις ἐν τῷ κανονισμῷ προβλέπει ὅτι ἡ ἑταιρεία ὀφείλει ν’ ἀποδώσῃ αὐτὰ εἰς οἵαν κατάστασιν τὰ παρέλαβε, μὴ ἀπαλλασσομένη οὔτε τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἐκ τῆς συνήθους χρήσεως φθοράν. Ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸ ἄρθρον 42, κατὰ τὴν ὁποίαν ρυθμίζεται οὕτως ὁ ἀκριβὴς καὶ ἄγρυπνος ὁ ἔλεγχος τῶν ἐργασιῶν τῆς ἑταιρείας, ὥστε οὐδεμίαν ν’ ἀφίνῃ ἀμφιβολίαν διὰ τὴν τελεσφόρον προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου. Ἀλλὰ θέλω νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 38 κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρία ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παραγγελιῶν, τὰς ὁποίας λαμβάνει παρὰ τοῦ Δημοσίου, καταρτίζει μερικοὺς καὶ ὁλικοὺς πίνακας προμηθευθησομένων ὑλικῶν καὶ κινητηρίων μηχανῶν. Οἱ πίνακες οὗτοι ὑποβάλλονται μετὰ τῶν σχετικῶν προδιαγραφῶν εἰς τὸν ἐλεγκτὴν ὅστις θεωρεῖ αὐτοὺς καὶ γνωμοδοτεῖ σχετικῶς. Ἡ προμήθεια τῶν ὑλικῶν τούτων δύναται νὰ γίνῃ, εἴτε ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῆς Ναυτικῆς Ἀεροπορικῆς Ὑπηρεσίας, εἴτε μετὰ γνωμοδότησιν τῆς Ναυτικῆς Ἀεροπορικῆς Ὑπηρεσίας.

§181Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πότε ἔγινεν ἡ σύμβασις;

§182Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Εἶναι ἡμερομηνίας 27 Δεκεμβρίου 1924. Κατηγορήθη αὐτὴ ἡ σύμβασις καὶ διότι δὲν προνοεῖ, ὡς ὤφειλε, περὶ ἐκπαιδεύσεως προσωπικοῦ ἑλληνικοῦ ἐν τῷ ἐργοστασίῳ, ὥστε, ὅταν θὰ ἔπαυεν ἡ μίσθωσις, νὰ ἔχωμεν ἀναγκαῖον προσωπικόν, καὶ ἐργατικὸν καὶ τεχνικὸν ἀρτίως κατηρτισμένον, διὰ νὰ δυνάμεθα δι’ ἡμετέρου προσωπικοῦ νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν λειτουργίαν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ Ἐργοστασίου, ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως οἱουδήποτε ἀλλοδαποῦ, εἴτε ἐργάτου εἴτε τεχνίτου. Ἀλλ’ ὑπάρχουν τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως 35 καὶ 36 ἐκ τῶν ὁποίων γίνεται κατάδηλον ὅτι ὁλόκληρον μὲν τὸ ἐργατικὸν προσωπικὸν θ’ ἀποτελῆται ἀπὸ ἕλληνας καὶ μόνον, τὸ δὲ τεχνικὸν προσωπικὸν κατὰ τὸ ἥμισυ ἐξ Ἑλλήνων καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ ἐκ ξένων. Ἰδοὺ δὲ καὶ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 35 «ἐκ τῶν ἐργατῶν ἐπίσης δέον ἡ Ἑταιρία νὰ ἔχῃ πάντοτε 80% πολίτας Ἕλληνας». Ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς δὲν εὗρε τὴν διάταξιν ἐπαρκῶς συμφέρουσαν καὶ προέτεινε τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως ὡς ἑξῆς. «Οἱ ἐργάται δέον νὰ ὦσιν Ἕλληνες ἐκτὸς ἂν ἄλλως ἐγκρίνῃ τὸ ὑπουργεῖον». Τὴν προτεινομένην τροποποίησιν ταύτην ἡ Ἑταιρία ἀπεδέχθη καὶ τὸ ἄρθρον ἐτροποποιήθη ἀναλόγως. Ἐπακολουθεῖ ὅμως καὶ ἡ ἑτέρα διάταξις. «Ἡ Ἑταιρία ὑποχρεοῦται, μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ δευτέρου ἔτους νὰ ἔχῃ τὸν ἥμισυν ἀριθμὸν τοὐλάχιστον τῶν ἐργοδηγῶν Ἕλληνας πολίτας, ἐπίσης δὲ τὸ ἥμισυ τῶν σχεδιαστῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν γραφείων, ἐξαιρουμένων τοῦ Διευθυντοῦ ἢ προϊσταμένου τμήματος». Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν ὀφείλομεν, νομίζω, νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὴ εὐθὺς ἀμέσως ἡ πρόσληψις τοιούτου Ἑλληνικοῦ, διότι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ σᾶς εἶπε προηγουμένως ὁ κ. Μιαούλης πόσον ἀκατάλληλον ἀπεδείχθη, ὡς μὴ δυνάμενον νὰ κάμῃ τὰς ἐργασίας τοῦ ἐργοστασίου. Διὰ τοῦτο ἡ διάταξις διετυπώθη οὕτως· (ἀναγινώσκει) «Ἐκ τῶν τεχνιτῶν τῶν διαρκῶς ἐργαζομένων ἐν τῷ ἐργοστασίῳ ἡ Ἑταιρία ὑποχρεοῦται κατὰ μὲν τὴν πρώτην διετίαν νὰ ἔχῃ 50% τοὐλάχιστον Ἕλληνας πολίτας, κατὰ τὰ ἑπόμενα δύο ἔτη 70% καὶ κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος 90%. Διὰ τὸ πρῶτον ἔτος ὁ ἀριθμὸς τῶν πεπειραμένων Βρεττανῶν τεχνιτῶν δέον νὰ μὴ εἶναι κατώτερος τῶν 10, διὰ δὲ τὸ δεύτερον τῶν 15». Μετὰ τὰς τοιαύτας διατάξεις πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος ὅτι παρωράθησαν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐν τῇ προσλήψει εἴτε ἐργατικοῦ εἴτε τεχνικοῦ προσωπικοῦ; Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι διατάξεις, ἐπωφελεῖς καὶ συμφέρουσαι εἰς τὸ δημόσιον. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 37, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρία δέχεται νὰ ἀσκῶνται ἐν τῷ ἐργοστασίῳ ὁπλῖται τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἢ τοῦ Στρατοῦ. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία ὅτι ἐπωφελὴς εἶναι ὁ ὅρος οὗτος, διότι, ἂν ἀνακύψῃ μία ὥρα ἀνάγκης, τὸ Κράτος θὰ δύναται νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὴν ἰδίαν ἑαυτοῦ διαχείρισιν τὸ ἐργοστάσιον. Ἐπίσης ἡ σύμβασις προνοεῖ περὶ τῆς περιστάσεως κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐργοστάσιον καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ δὲν θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι ἐμπεπιστευμένον εἰς χεῖρας ἀλλοδαπῶν μισθωτῶν προσώπων. Καὶ περὶ τούτου προνοεῖ, διότι ἀνέγραψε διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν «Ἐν περιπτώσει ἐπιτάξεως, τὸ Κράτος δύναται νὰ κρατήσῃ τὸν Διευθυντὴν ἢ οἱονδήποτε ἄλλον ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἑταιρίας, ἐφ’ ὅσον οὗτοι συναινοῦσιν». Οὕτως δὲν ὑπάρχει κίνδυνος νὰ εὑρεθῇ τὸ Κράτος, ἐν περιπτώσει ἐπιτάξεως τοῦ ἐργοστασίου, εἰς τὴν ἄμεσον ἀνάγκην μετακλήσεως ἑτέρου διευθυντοῦ. Ἂν ὑπῆρχε κίνδυνος, ὅτι τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπρομηθεύετο ἡ ἑταιρία, δὲν θὰ ἦτο χρήσιμον καὶ ἄξιον λόγου διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς κατασκευῆς ἀεροπλάνων, θὰ ἔπρεπε τὰ περὶ τούτου νὰ διαπιστωθῶσιν ἀπὸ κάποιον ἐκ τῶν ἡμετέρων, καὶ κατὰ τὴν σύμβασιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἀνατίθεται ἡ ἐξέλεγξις καὶ ἡ ἔγκρισις τοῦ ὑλικοῦ. Ἑτέρα διάταξις, ἡ ὁποία κάθε ἄλλο ἢ ψόγον δύναται νὰ ἐπισύρῃ, εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 47 κατὰ τὴν ὁποίαν: «Ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ ἑλληνικὸν δημόσιον δὲν εἶναι εὐχαριστημένον ἐκ τοῦ προσώπου τοῦ τεχνικοῦ Διευθυντοῦ ἢ οἱουδήποτε ἄλλου ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐργοστασίου, δύναται νὰ αἰτῇ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι σοβαροὶ λόγοι ἐπιβάλλοντες τοῦτο». Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα διάταξις, χρησιμωτάτη, ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου, ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑταιρία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀσφαλίσῃ τὸ ἐργαζόμενον ἑλληνικὸν τεχνικὸν καὶ ἐργατικὸν προσωπικὸν ἰδίαις δαπάναις, περὶ οὗ προνοεῖ τὸ ἄρθρον 48. Μία ἐκ τῶν σοβαρωτέρων κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνθησαν κατὰ τῆς συμβάσεως, εἶναι ἡ μὴ ἀναγραφὴ ποινικῶν ρητρῶν εἰς βάρος τῆς ἑταιρίας ἐν περιπτώσει παραβάσεως τῶν ὑποχρεώσεών της. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ ταῦτα λέγοντες ἤθελον ἐγκύψῃ μετὰ περισσοτέρας ἐπιμελείας εἰς τὴν μελέτην τῆς συμβάσεως, θὰ ἔβλεπον ὅτι ὑπάρχει ρητὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 24 κατὰ τὴν ὁποίαν, ὁσάκις δίδονται παραγγελίαι, ὁρίζονται συνάμα ἐν τῷ ἑκάστοτε καταρτιζομένῳ συμβολαίῳ παραγγελίας, καὶ δὴ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἢ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ποιναὶ καὶ ρῆτραι βαρύνουσαι τὴν ἑταιρίαν διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς μὴ ἐκτελέσεως ἢ τῆς κακῆς ἐκτελέσεως τῶν συμφωνουμένων. Οὕτω καὶ ἡ αἰτίασις αὕτη καταπίπτει, καθὼς καὶ πᾶσαι αἱ ἄλλαι, περὶ τῶν ὁποίων ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου πρὸς τὴν Βουλήν, οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει εἰκασιῶν καὶ φημῶν ἀδεσπότων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πραγμάτων καὶ τῶν κειμένων. Εἰς τοιαῦτα πορίσματα θὰ καταλήξωμεν ἀσφαλῶς, πορίσματα συνηγοροῦντα ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἂν ἐστέργομεν νὰ ἀποβάλωμεν πᾶσαν προκατάληψιν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ἀντικειμενικῶς ἕκαστον θέμα. Ὅταν κάμωμεν τοῦτο, θὰ πεισθῶμεν πάντες ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ἡ ἀθωοτέρα τῶν συμβάσεων τῶν ἀχθεισῶν ποτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπωφελεστέρα δὲ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν σκοπῶν καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἐξασφαλίζουσα τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἱδρύθη τὸ ἐργοστάσιον. Ἐὰν θέλωμεν νὰ μὴ δημιουργῶμεν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἀφορμὰς καὶ παράπονα, θὰ ὀφείλωμεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ πράγματα αὐτὰ καὶ μόνον, θὰ ὀφείλωμεν, ἀντὶ νὰ ἐπιζητοῦμεν ἀφορμὰς κατακρίσεων διὰ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως, νὰ ἐξετάζωμεν πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα. Καὶ ἂν τὰ πράγματα μᾶς ὑποχρεοῦν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν κυβέρνησιν, δὲν λέγω τὴν παροῦσαν, ἀλλ’ ἐννοῶ οἱανδήποτε κυβέρνησιν, ἀποβλέπουσαν εἰς σκοποὺς παρασκευῆς τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας, ὀφείλομεν νὰ πράττωμεν τοῦτο ἀδιστάκτως. Ἄν θέλωμεν νὰ ἐμφορηθῶμεν ἀπὸ τοιοῦτον πνεῦμα, τὸ ἔργον ἡμῶν θὰ διεξαχθῇ ἀπροσκόπτως, διότι ἡ φωνὴ τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ διὰ πάντας. Καὶ ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς θὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ πράγματα καὶ μόνον εἰς τὰ πράγματα καὶ δὲν θὰ καταφεύγωμεν εἰς ἀμφιβόλους πληροφορίας, τὰς ὁποίας συλλέγομεν ἐνίοτε εἰς τὰς ὁδούς. Καὶ ἠκούσθησαν τοιαῦται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ μία ἐκ τούτων εἶναι, ὅτι ἀποκομίζει κέρδη ἀμύθητα ἡ ἑταιρία, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀληθὲς καὶ δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀληθές. Διότι πᾶσα σπατάλη βαρύνουσα τὸ Δημόσιον καὶ πᾶν ἀθέμιτον ὄφελος τῆς ἑταιρείας ἐξευρίσκεται διὰ τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἐπιτραπήτω μοι, προτοῦ τερματίσω τὸν λόγον, νὰ προσθέσω καὶ ἕτερόν τι, διὰ νὰ συμπληρώσω τὴν ὁμιλίαν μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ καθησυχάσω αὐτὴν ὡς πρὸς τὰ ἐνδεχόμενα ἢ τὰ πραγματοποιηθέντα κέρδη τῆς ἑταιρίας. Καὶ ἰδοὺ τί προκύπτει ἐκ τοῦ, συνεπείᾳ διαταγῆς τοῦ ὑπουργείου, ἐνεργηθέντος ἐλέγχου τῆς διαχειρίσεως κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς συμβάσεως κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἐλέγχου: «Ἀναφέρομεν ὅτι ἐν συνεργασίᾳ μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ἐλέγχου φροντιστοῦ Πάλλη καὶ ὑποπλοιάρχου μηχανικοῦ Ἀληφαντῆ, οἵτινες καὶ συνυπογράφουσι τὴν παροῦσαν ἀναφορὰν ἐξετελέσαμεν τὰς ὑμετέρας ὁδηγίας καὶ ἐξητάσαμεν τὰ χορηγηθέντα στοιχεῖα πρὸς διαπίστωσιν τῆς ζημίας ἣν ἡ ἑταιρία ὑπέστη κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1924 ὑπογραφείσης συμβάσεως, καὶ συμπεραίνομεν τὰ ἑξῆς: Ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν χορηγηθέντων στοιχείων, ἡ ζημία τῆς ἑταιρίας ἀνέρχεται κατὰ τὸ ρηθὲν ἔτος εἰς λίρας Ἀγγλίας 13,915». Ἀντὶ λοιπὸν ὠφελείας προέκυψε ζημία, τὴν ὁποίαν ὑπέστη τὸ ἐργοστάσιον ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν παραγγελιῶν κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, καὶ μάλιστα ὄχι ἀσήμαντος. Καὶ τοῦτο, ὄχι διότι εἶναι προωρισμένη ἡ σύμβασις αὐτὴ ν’ ἀποδώσῃ ζημίαν εἰς τὸν ἀνάδοχον τῆς ἐπιχειρήσεως, ἀλλὰ διότι τὸ Δημόσιον δὲν ἔδωκεν ὅσας παραγγελίας ἔπρεπε νὰ δώσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἐγκαταστάσεών της. Καταλήγων λέγω ὅτι, ἂν θέλωμεν νὰ ἐξετάσωμεν ἀντικειμενικῶς τὰ πράγματα, δὲν πρέπει νὰ παρασυρώμεθα ἀπὸ διαδόσεις καὶ σπερμολογίας ἀδεσπότους, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάζωμεν ἀντικειμενικῶς τὰ ζητήματα, πολὺ δὲ μᾶλλον τονίζω τοῦτο ἐγώ, ὁ εἰσηγούμενος τὴν σύμβασιν, διὰ νὰ μὴ ἀπομείνῃ καμμία ἀμφιβολία ὅτι πρόκειται περὶ συμβάσεως ὄχι ἀζημίου, ἀλλ’ ἐπωφελοῦς. Καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ ὁ ἴδιος παρεκάλεσα νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐξέτασις τῆς συμβάσεως κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα συζητηθῇ αὕτη ἐν πάσῃ εὐρύτητι, ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ μὴ ἀπομείνῃ οὐδὲ ὁ ἐλάχιστος δισταγμός, ὅτι ἡ σύμβασις περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, εἶναι σύμβασις ὅλως ἀθώα καὶ ἐπωφελὴς εἰς τὸ Δημόσιον, εἶναι σύμβασις, ἐξασφαλίζουσα τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας ἡμῶν διὰ τὸ μέλλον.

§183Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγκῶν ἀπογραφῆς πληθυσμοῦ κλπ.», Παρακαλῶ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 49 τοῦ Συντάγματος, νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ὑπηρεσιακόν, ἵνα συζητηθῇ εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7 νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν Ἐφημερίδων. Νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἀπόψε, διότι ἐὰν λίαν προσεχῶς, ὡς πιστεύεται, διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, ἂν ψηφισθῇ αὔριον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ὅπως ἐπισπευσθῇ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως καὶ ὅλαι αἱ ὑπάρχουσαι γνῶμαι συνταυτισθῶσι.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κακουλίδης.

§186ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, Κύριε Πρόεδρε.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου Κακουλίδου.

§188Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ προσωρινῶς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰσερχόμεθα εἰς ἄλλο ζήτημα;

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως.

§190Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὅπως καὶ προχθὲς εἶπον, ἀγορεύων περὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, δὲν θὰ ἀναφέρω καμμίαν τεχνικὴν λεπτομέρειαν περὶ ἀεροπλάνων καὶ περὶ κατασκευῆς αὐτῶν κλπ., ἀφοῦ ἔλαβε τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῶν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Σπετσῶν. Περιωρίσθην τότε νὰ ἐπιβεβαιώσω ὅσα ἐκεῖνος εἶπε. Λυποῦμαι ὅτι ἀπουσιάζει σήμερον. Ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν οὐδέποτε φέρω τεχνικὰ ζητήματα ἐνώπιον ἑνὸς πολιτικοῦ σώματος, οἷον εἶναι ἡ Βουλή Ἐξετάζω τὰ ζητήματα, ὅπως ἐξετάζω καὶ τὴν παροῦσαν σύμβασιν, ἀπὸ καθαρῶς πολιτικῆς ἀπόψεως. Εἶπον τότε ὅτι καὶ ἡ σύμβασις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἕνα πολλοστημόριον ἑνὸς οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον καλεῖται ναυτικὴ πολιτικὴ τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι τὸ σχέδιον τοῦ οἰκοδομήματος, αὐτὴ ἡ ναυτικὴ πολιτικὴ τοῦ Κράτους, δὲν ὑπάρχει. Ἐν τούτοις, μ’ ὅλον ὅτι διανεμήθη ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους πρὸ 4 μηνῶν καὶ ἐν αὐτῷ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, παρουσιάζεται ἤδη μία σύμβασις αὐξάνουσα τὰς δαπάνας κατὰ 50 χιλιάδας λίρας. Καὶ ὅταν, πρὸ τεσσάρων μηνῶν, ἔλαβον τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ διῆλθον τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ταὐτοχρόνως ἔτυχε νὰ ζητήσω ὡς Βουλευτὴς Νομοῦ καὶ ἐγώ, νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διαφόρους αἰτήσεις, καθαρῶς νομαρχιακῆς φύσεως. Λόγου χάριν τὴν προσθήκην μιᾶς τρίτης γυμνασιακῆς τάξεως εἰς μίαν ἐπαρχίαν Νομοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπλήρωνον τὰ ἔξοδα οἱ κάτοικοι, καὶ μᾶς ἐδηλώθη, εἰς τοὺς Βουλευτὰς τοῦ Νομοῦ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προστεθῇ ἡ τρίτη αὐτὴ τάξις τοῦ γυμνασίου, διότι τὸ κράτος δὲν εἶναι βέβαιον ἐὰν θὰ τοὺς πληρώνῃ τὰ ἔξοδα καὶ τοῦ χρόνου. Ἐπίσης γνωρίζω ὅτι ἐκόπη ἡ σύνταξις μιᾶς χήρας, τῆς ὁποίας ἀπέθανον δύο τέκνα ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης· τῆς ἐκόπη ἡ σύνταξις καὶ ἡ χήρα ἀπέθανε πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἐξ ἀσιτίας. Ἐπῆλθε σιτοδεία λόγῳ τῆς κακοκαιρίας εἰς τὸν Νομὸν Κοζάνης καὶ ἐνῶ ὑπελογίζοντο αἱ ζημίαι εἰς 30 ἑκατομμύρια περίπου δραχμῶν διὰ τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν, ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὄχι ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς Βουλευτάς, δὲν ἐστάλησαν παρὰ τέσσερα ἑκατομμύρια δραχμῶν δι’ ἀγορὰν σπόρου. Καὶ εἶπον κατ’ ἐμαυτόν, ὡς πολιτικὸς πλέον, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην, ὄχι σιτοδείαν, ἀλλὰ χρηματοδείαν, πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ ἤνοιξεν ἡ Κυβέρνησις τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν μὲ 420 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἢ μὲ 620 ἑκατομμύρια, ὡς ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, τότε εἶπον κατ’ ἐμαυτόν, ἀπὸ πολιτικῆς καθαρῶς ἀπόψεως ἐξετάζων τὴν σύμβασιν, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ κράτος ἔχει τοιαύτην χρηματοδείαν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβαίνῃ εἰς συμβάσεις ὑπὲρ τὰ 400 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ἄλλων 50 χιλιάδων λιρῶν, δηλαδὴ 18 ἑκατομμύρια περίπου; Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη αἰτία, ἐκ τῆς ὁποίας ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὴν σύμβασιν καὶ νὰ ἴδω τὰ τεχνικὰ ἐκεῖνα ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν αὐτῇ· μεταξὺ ἄλλων π.χ. τὴν μεγάλην τιμὴν τῶν ἀεροπλάνων καὶ τῶν ἄλλων ἐπισκευῶν αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, διὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλή, πολὺ λογικῶς, χωρὶς βεβαίως νὰ πεισθῇ εἰς οὐδένα ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατήγγειλαν ταῦτα, ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιπροσθέτως, τῆς παραδοχῆς τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως, περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Κατόπιν τούτων ἀπορῶ πῶς συνεχίζεται ἡ συζήτησις.

§191ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις.

§192Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Πῶς δὲν ἐγένετο δεκτή, ἀφοῦ ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν;

§193ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μόνον 45 εἶχον ὑπογράψει.

§194Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι ἡ πρότασις εἶχεν ὑπογραφῆ ὑπὸ τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Ἀλλά, κύριοι, ὁπωσδήποτε, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προβάλλεται τόσον σοβαρὰ ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐκπλήττει εἶναι τὸ ἐπεῖγον τῆς ψηφίσεως, τὸ ὁποῖον φθάνει μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἀντισυνταγματικότητος. Εἶναι καὶ αὐτὴ μία σύμβασις, ἡ ὁποία παρὰ τὸ Σύνταγμα ὑποβάλλεται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι πολὺ κακὸς ἔμπορος καὶ πολὺ κακὸς βιομήχανος, καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον, ἡ πεῖρα, τὸ πολιτικὸν αὐτὸ δόγμα, τοῦ ὁποίου πᾶς μὴ τεχνικῶς μορφωμένος βεβαίως δὲν ἔχει γνῶσιν, αὐτὸ θὰ ἔχῃ κλονίσῃ τὴν πεποίθησιν ὑμῶν ὅτι καὶ ἡ παροῦσα σύμβασις ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ σοβαρῶς. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω διατί, ἐνῶ ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶχε συναφθῆ διὰ μίαν πενταετίαν καὶ εἶχεν ἀναγραφῆ ὅρος, ὅτι μετὰ τὴν πενταετίαν ἠδύνατο νὰ ἀνανεωθῇ, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ τὴν ἀνανεώσωμεν ἀπὸ σήμερον.

§195ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνανέωσις. Πρόκειται περὶ τροποποιήσεώς της.

§196Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Τροποποιεῖται ἡ σύμβασις πέραν τῆς πενταετίας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας καθὼς καὶ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἠπείρου, ὑπερασπιζόμενοι τὴν Ἑταιρείαν καὶ τὴν σύμβασιν, εἶπον, ὅτι, ἐάν τι ἔγινε κακῶς, δὲν πταίει ἡ Ἑταιρεία. Ἀλλὰ τότε τίς πταίει; Πταίει βεβαίως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἐγὼ ἀδιαφορῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν πταίῃ ἡ Ἑταιρεία ἢ ἐὰν πταίῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ὀλίγον ἐνδιαφέρομαι δι’ αὐτό. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρομαι, εἶναι ἡ ἐθνικὴ ζημία. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι εἰς πλεῖστα ὅσα θὰ πταίῃ, διότι εἶναι πανθομολογούμενον ὅτι, πράγματι, ἡ Ἑταιρεία Μπλάκμπερν εἶναι Ἑταιρία ἀξία πάσης ἐμπιστοσύνης ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτῆς πατρίδι. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει δυστυχῶς εἰς τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην καὶ τὸ δόγμα «bon pour l’ Orient», τὸ ὁποῖον πολὺ φοβοῦμαι ὅτι εἰς ὅλας μας τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας συνάπτομεν μετὰ τῶν ξένων, δίδομεν τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύουν ὅτι δύναται νὰ ἰσχύῃ καὶ ἐν Ἑλλάδι. Θὰ ηὐχόμην ὅπως ἡ πορεία τοῦ μέλλοντος τοὺς διδάξῃ ὅτι μέσα εἰς τὴν λέξιν Orient δὲν θὰ περιλαμβάνεται καὶ ἡ Ἑλλάς. Καὶ θὰ ἐδίδομεν μίαν τοιαύτην διδαχήν, ἐὰν ἐδέχετο πράγματι ἡ Βουλὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μερικοὶ συνάδελφοι ἐπρότεινον, νὰ συσταθῇ πράγματι ἡ Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Λυποῦμαι μόνον ὅτι, ἐὰν συσταθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβω μέρος εἰς αὐτήν, διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶπεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξακριβωθοῦν καὶ οἱ σκοποί, διὰ τοὺς ὁποίους ἐξετοξεύθησαν κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν κατηγορίαι κατὰ τῆς συμβάσεως.

§197Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι. Οἱ σκοποὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρέχουν τὰς πληροφορίας. Ὄχι διὰ τοὺς υἱοθετοῦντας τὰς πληροφορίας αὐτάς.

§198Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἡ ἐξέτασις αὐτὴ ἐκ μέρους τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι τελείως ἀμερόληπτος. Καταλήγω συμπεραίνων, παραλείπων ὅ,τι ἄλλα εἶχον νὰ εἴπω, ὅτι ἡ σύμβασις νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ μὲ τὰς 25,000 λίρας, ὅτι δέον νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἵνα ἡ ἐπιτήρησις τῆς βιομηχανίας τῆς ἀληθῶς ἐθνωφελοῦς — διότι οὐδεὶς τὴν διημφισβήτησε, γίνεται πολὺ μεγαλυτέρα οὕτως, ὥστε περὶ τὸ τέλος τῆς πενταετίας νὰ ἔχωμεν τὴν πεῖραν τῆς βιομηχανίας αὐτῆς, ἡ ὁποία θὰ μᾶς εἶναι ἀπαραίτητος ἐν πολέμῳ. Καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μεταξὺ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν, εἶπεν, ὅτι: φαντασθῆτε, κύριοι, ὅτι ἀντικρούουν μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ ἐν Ἑλλάδι μίαν πολεμικὴν βιομηχανίαν ἀπαραίτητον εἰς ἡμᾶς ἐν ὥρᾳ πολέμου. Οὐδεὶς εἶπε τοιοῦτο τι. Ἴσα ἴσα λυπούμεθα ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως δὲν ἐπετεύχθη ὁ σκοπός, ἐνῷ ἔπρεπε, νὰ ἐπιτευχθῇ. Ἡ σύμβασις ἔχει τὴν ἀρχικήν της γένεσιν εἰς ἀξιέπαινον, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, πρόθεσιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας, ὅπως πρωτίστως δημιουργήσῃ ἐνταῦθα τοιαύτην βιομηχανίαν ἀεροπλάνων. Ἔρριψε λοιπὸν μίαν δοκιμαστικὴν βολήν, ἔκαμε μίαν σύμβασιν πενταετοῦς μόνον διαρκείας καὶ πρίν ἢ τελειώσουν τὰ διδάγματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐκ τῆς συμβάσεως καὶ τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἔχω πληροφορίας ὅτι εἶναι ἐπιβλαβῆ καὶ ὅτι τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἔχωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν διὰ τῆς συμβάσεως, βλέπω τροποποίησιν τῆς συμβάσεως καὶ βλέπω καὶ ἐπαύξησιν τῶν δαπανῶν δι’ αὐτῆς.

§199Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀρκετά, κύριε συνάδελφε.

§200Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Διὰ τοῦτο οὐδέποτε θὰ στέρξω νὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν ταύτην καὶ δι’ ὅσα εἶπον καὶ τώρα καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ὁμιλίαν μου.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ τώρα. Ἄρθρον πρῶτον.

§202ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§203Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Ὑποβάλλω τὰς τροπολογίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐπρότεινεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ τὰς ὁποίας ὁ ἐργολάβος ἐδήλωσεν ὅτι ἀποδέχεται. Ἡ Βουλὴ ὑποθέτω ὅτι ἔχει λάβει γνῶσιν τῶν τροπολογιῶν.

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§205Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Λοιπὸν θὰ περιληφθοῦν αἱ τροπολογίαι αὗται εἰς τὰ πρακτικά.

§206Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐφόσον εἶναι διατυπωμέναι αἱ τροπολογίαι αὗται.

§207Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Αἱ τροπολογίαι εἶναι τυπωμέναι καὶ διανεμημέναι, κ. Πρόεδρε;

§208Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Βεβαίως.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι ἦσαν νέαι τροπολογίαι.

§210Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Οὐδεμία νέα τροπολογία.

§211Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα, ὅπως ἐτροπολογήθησαν.

§212Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κυροῦται ἡ σύμβασις, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τροπολογιῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δεκταὶ ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα, ὡς ἐτροποποιήθησαν, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§213Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ 7ον, κ. Πρόεδρε.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διακόψωμεν.

§215Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ διακοπή, διότι ἐὰν ἀρχίσωμεν τὰ Ἐκπαιδευτικὰ μετὰ τῶν διακοπῶν, θὰ ξενυκτίσωμεν χωρὶς λόγον, χωρὶς νὰ ψηφίσωμεν τίποτε.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί;

§217Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Διότι θὰ ὁμιλήσουν ὀλίγοι, δὲν θὰ τελειώσωμεν καὶ αὔριον θὰ ἀρχίσωμεν τὶς ἴδιες κουβέντες· λοιπόν, ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, νὰ ἀναγράψετε αὔριον πρῶτα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὰ Ἐκπαιδευτικά. Αὐτὸ εἶναι πρακτικώτερον.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τέλους θὰ ἐπανέλθωμεν καὶ βλέπομεν.

§219Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν ἤδη, ἔρχεται ἓν νομοσχέδιον σχετικὸν μὲ τὸ ἐπίδομα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησίς του διότι, ἀναχωρῶν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Καφαντάρης, παρεκάλεσε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ μετὰ τὴν ἐπάνοδόν του, διότι εἶναι ζήτημα προϋπολογισμοῦ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ ἐξ ὀνόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐν γνώσει καὶ τοῦ κ. συναδέλφου, τοῦ ἀντιπροσωπεύοντος τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§221Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐπιφυλασσόμεθα, κ. Πρόεδρε διὰ πᾶν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐπιφέρει μεταβολὰς εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὰς 10 καὶ ἡμίσειαν. (Ὥρα 9,30′ μ. μ.). (Μετὰ τὴν διακοπήν). (Ὥρα 11 καὶ 10 μ.μ.).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐζητήθη ἡ ψήφισις ἑνὸς νομοσχεδίου τυπικοῦ, ἐνδιαφέροντος τοὺς ὑπαλλήλους Προνοίας. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9β. Ἔχετε ἀντίρρησιν;

§224Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καθὼς καὶ τὰ ⅘ τῶν ἄλλων κομμάτων, ἀπουσιάζουσι καὶ δυνατὸν νὰ λεχθῇ, ὅτι δὲν ἔσπευσαν νὰ ἔλθωσι, διότι ἐφρόνουν ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ ψηφισθῶσι τὰ κατὰ σειρὰν νομοσχέδια, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν σειράν. Ποῖα εἶναι κατὰ σειράν;

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἐκπαιδευτικά. Ἄρχεται ἡ συζήτησις.

§226ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν ἄλλων.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔφεραν ἀντιρρήσεις.

§228ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφόσον πρόκειται περὶ κυρώσεως Ν. Διαταγμάτων, δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις. Ἐὰν ὑπάρχῃ, τότε νὰ τὰ ἀναβάλλητε.

§229Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μὲ τὴν σειράν, ἄλλως σχίσατε τὴν Ἡμ. Διάταξιν.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν σειρὰν ἔρχονται τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια.

§231ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν Ἐφημερίδων.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγοῦνται τὰ ἐκπαιδευτικά. Ὁ κ. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν διδακτικῶν βιβλίων.

§233Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἡ ἀνάγνωσις τῶν νομοσχεδίων ἤρχισε;

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (Ἀναγινώσκει).

§235ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶχε συμφωνηθῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς διακοπείσης συνεδριάσεως, νὰ γίνῃ νομοθετικὴ ἐργασία.

§236Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρέπει, κ. Πρόεδρε, νὰ βαδίζητε μὲ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ψηφισθῶσι νομοσχέδια, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ ψηφισθῶσι.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἀντιλέγει, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἀντίρρησις.

§238Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχομεν μίαν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τηρηθῇ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προτάξῃ ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἄλλα νομοσχέδια, εἶναι δικαίωμά της.

§239Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Πρὸ τῆς διακοπῆς ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅπως συζητηθοῦν τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§240Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Πρὸ τῆς διακοπῆς, ἡ Βουλὴ ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν νὰ ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις.

§241Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τοιαύτη ἀπόφασις δὲν ἐλήφθη.

§242Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐφόσον δὲν ζητηθῇ παρὰ συνάδελφου τινὸς ὁ λόγος, νὰ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια. Ἄν ὅμως ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ μὴ ψηφισθοῦν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν ἡμερησίαν Διάταξιν ἀπὸ τὸν φόρτον τῶν Νομοσχεδίων. Αὐτὸ εἶναι κοινοβουλευτικώτατον, ἀνέκαθεν δὲ ἐφαρμόζεται.

§243Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι κανονικόν, ἂν ἐλήφθη ἀπόφασις.

§244Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ σᾶς βεβαιώσῃ περὶ αὐτοῦ.

§245Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶχε ζητηθῆ παρὰ τοῦ κ. Τσαλδάρη ἡ ψήφισις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγὼ εἶχον ἀντίρρησιν, ἐλήφθη ἀπόφασις πρὸ τῆς συζητήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν, τὰ νομοσχέδια, ἐφ’ ὧν δὲν θέλει ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ ψηφισθοῦν.

§246Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν.

§247Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ νὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις, δηλῶ ὅτι θὰ λάβω τὸν λόγον ἐφ’ ὅλων τῶν νομοσχεδίων. Ἄρα ὑπάρχει ἀντίρρησις, ἄρα νὰ ἀναβληθοῦν.

§248Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐλήφθη ἀπόφασις, ὅπως προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐφημερίδων.

§249Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἄν ἐγένετο δεκτὴ τοιαύτη ἀπόφασις, νὰ μείνῃ σεβαστή. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως εἷς Βουλευτής, μόνον καὶ μόνον διότι δὲν θέλει νὰ ψηφισθῇ κανὲν νομοσχέδιον, νὰ παρακωλύῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ἰσχυριζόμενος ὅτι ἔχει νὰ ὁμιλήσῃ ἐφ’ ὅλης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§250Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις. Εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἀπουσίας οἱασδήποτε ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἔχω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διακόπτεται ἀρξαμένη ἤδη ἐργασία, καὶ νὰ ἐπιλαμβανώμεθα ἄλλων ζητημάτων. Ἡ ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Τὰ περαιτέρω εἶναι ἁρμοδία ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ. Δύναται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ οἱανδήποτε ἀπόφασιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς αὔριον καὶ πέραν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τώρα τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἠρχίσαμεν.

§251Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν: Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀποφασίσει νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἀλλὰ εἶναι φυσικόν, ἐνδεχομένως, παρατεινομένης τῆς συζητήσεως, ἡ συνεδρίασις νὰ διαρκέσῃ πέραν τῆς 3–4 πρωϊνῆς. Ἐφόσον τοιαύτη εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως καὶ βεβαίως εἶναι δεδικαιολογημένη, ἐρωτῶ, ὅταν τὴν 4ην πρωϊνὴν ὥραν τελειώσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψήφισις τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων καὶ δὲν παρίσταται ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν διὰ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, πῶς θὰ ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια αὐτά;

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Ὁ κ. Φωτάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου».

§253Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Ἐφόσον διανύομεν μίαν περίοδον, Κύριοι Συνάδελφοι, συμβιβασμῶν, βεβαίως δὲν θὰ εἶχον σοβαρὰς ἀντιρρήσεις ἐφ’ ὡρισμένων ἄρθρων, ὅπως ἔχουν διατυπωθῆ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐὰν ἐπί τινων σημείων δὲν εἶχον σοβαρὰς διαφωνίας. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἀπεμακρύνθη πολὺ τῶν ἀντιλήψεων ἀπὸ τὰς ὁποίας ὡρμήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Εἶναι βεβαίως τὸ ζήτημα τῆς διοικήσεως τῆς Παιδείας σοβαρώτατον καὶ μάλιστα κατὰ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, τὰ δύο νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τόσην συζήτησιν καὶ τόσας διαφωνίας καὶ ἐδημιούργησαν σωρείαν παρεξηγήσεων, ἔχουν τοὐλάχιστον ἓν εὐχάριστον σύμπλεγμα, ὅτι, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, θὰ ἀποτελέσουν ἀπαρχὴν τοῦ προγράμματός του περὶ γενικωτέρας ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ἐφόσον ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ προβλέπω ὅτι θὰ ψηφισθοῦν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν, ὅτι δέον νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν, διότι ἡ παράτασις τῆς συζητήσεως παρεμβάλλεται ὡς πρόσκομμα διὰ τὴν ψήφισιν ὡρισμένων νομοσχεδίων κατεπειγούσης φύσεως. Θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅτι, ὅσον ἀφορᾶ τὸ πρῶτον ἄρθρον, δηλ. τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν βλέπω οὐδεμίαν δικαιολογίαν εἰς τὴν αὔξησιν ἀπὸ 7 εἰς 8 ἢ 9 τῶν τακτικῶν μελῶν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Ὁ ὑπουργὸς εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν λέγει ὅτι θὰ προκύψῃ καὶ μία οἰκονομία, ἐνῷ ἀπὸ τὴν ἀγόρευσίν του φαίνεται, ὅτι θὰ προκύψῃ μία δαπάνη 200.000 δραχμῶν.

§254Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πάλιν ἐπέρχεται μείωσις δαπανῶν 190.000 δραχμῶν, παρὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν.

§255Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Ὥστε ἐπιμένετε εἰς τὴν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ὑμῶν ἐκθέσει διατυπουμένην ἀρχήν; Δὲν βλέπω ὅμως ἐπαρκῆ τὴν δικαιολογίαν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν ἀπὸ 7 εἰς 9. Ἐπίσης, ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῶν αἱρετῶν μελῶν, δὲν βλέπω ἐπαρκῆ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς τὴν αἰτιολογικήν του ἔκθεσιν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός· φρονῶ μάλιστα ὅτι, ὅσον πλειότερα εἶναι τὰ μέλη, τόσον προσεγγίζομεν περισσότερον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς Παιδείας. Διότι θὰ ἦτο ἕνας μέγας ἀναχρονισμός, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ἀφήναμεν ἀπολύτως αὐταρχικὸν οἱονδήποτε Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος, ὅσον χρηστὸς καὶ ἄν ἦτο, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὑφίστατο ὡρισμένας πολιτικὰς πιέσεις. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι ἡ μείωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν αἱρετῶν μελῶν ἀπὸ 4 εἰς 2 δὲν εἶναι ἐπαρκὴς δικαιολογία, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποκεντρώσεως πρὸς τὴν ὁποίαν τείνομεν ἀπὸ ἐτῶν. Ἐπίσης συμμερίζομαι τὰς ἀντιρρήσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμος ἴσως ἡ ἀρχὴ ἡ διατυπουμένη εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, περὶ συμμετοχῆς εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ τοῦ τμηματάρχου καὶ μάλιστα εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸς ὁ τμηματάρχης δὲν θὰ εἶναι καθηγητὴς τῶν Μαθηματικῶν καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἔχῃ τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα τῆς μορφώσεως τῆς παιδαγωγικῆς, τὰ ὁποῖα, φυσικά, ὑποτίθεται ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν τὰ μέλη τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, εἴτε κατὰ τὴν ἐκδοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἴτε κατὰ τὴν ἐκδοχὴν τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἰς τὰ κεντρικώτερα σημεῖα, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀπομακρύνεται πολὺ ἀπὸ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας. Ἀντιτίθεμαι ἐπίσης ριζικώτατα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου αὐτοῦ. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν σημερινὸν Ὑπουργόν, ἀλλὰ τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργόν.

§256Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς.

§257Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Μάλιστα. Φρονῶ, ὅτι ἡ γενομένη τροπολογία περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου καὶ ἀντιπροέδρου παρ’ αὐτῶν τῶν μελῶν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, εἶναι ἡ μᾶλλον συνᾴδουσα πρὸς τὴν ἐν γένει δικαιολογίαν τοῦ θεσμοῦ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἐπίσης ἀντιρρήσεις ἠγέρθησαν ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς θεμελιώδους σχέσεως καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς διὰ τὸ ζήτημα τῶν ποινῶν. Βεβαίως, εἶναι ὑποστηρίξιμος ἡ γνώμη ὅτι πρέπει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ ἓν δικαίωμα ὄχι μόνον ἐλέγχου, ἀλλὰ καὶ τιμωρίας, ἐπὶ τῶν Ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Ἐφόσον ὅμως ἐπαναλαμβάνω, εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας βαίνομεν πρὸς μίαν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς φέρει Κοινοβουλευτικὴν εὐθύνην καὶ ἀναλαμβάνει ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, μοῦ φαίνεται ὅτι θὰ ἦτο σκοπιμώτερον νὰ περιορισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ποινὴν τῆς ἁπλῆς ἐπιπλήξεως, καί, ὁσάκις αὕτη ἐπιβληθῇ δὶς παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, τότε νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ζήτημα εἰς τὸ Συμβούλιον.

§258Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τῆς ὁποίας ἐπαναφέρεται ὁ Νόμος τοῦ ἔτους 1923, ὅπου εἶναι τὸ ⅓ τοῦ μισθοῦ.

§259Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Αὗται εἶναι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχα νὰ κάμω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν διδακτικῶν βιβλίων, ἔχω ὡρισμένας παρατηρήσεις, ἃς ἐπιφυλάσσομαι νὰ κάμω κατόπιν, κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν. Τελευτῶν τὰς παρατηρήσεις μου, θὰ εἶχον νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν μίαν ἄλλην ἀντίρρησιν, τῆς ὁποίας ἔχει γνῶσιν ἄλλως τε ὁ κ. Ὑπουργός. Παρουσιάσθησαν ἀντιρρήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σκοπιμότητα τῆς συμμετοχῆς τῶν Καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ νοοτροπία καὶ ὁ τίτλος τῶν Καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου κάθε ἄλλο εἶναι παρὰ συντελεστικὴ εἰς τοὺς διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ἐπιδιωκομένους σκοπούς.

§260Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δύναται ὁ Ὑπουργὸς ἑκάστοτε νὰ καλῇ καὶ εἰδικοὺς Ἐπιστήμονας. Δὲν πρόκειται ἀποκλειστικῶς μόνον διὰ τοὺς Καθηγητάς.

§261Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Θὰ εἶχον καὶ ἄλλας παρατηρήσεις νὰ κάμω, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὴν ἰδιαιτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§263Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει διάφορον γνώμην, καθόσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμόν. Κατὰ τὸ σχέδιον νόμου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὰ μέλη εἶναι 14, ἐκ τῶν ὁποίων 9 τακτικά. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι τὰ μέλη πρέπει νὰ εἶναι ὀλιγώτερα. Ἐπὶ μακρὸν συνεζητήσαμεν τὸν ἀριθμὸν καὶ βεβαίως ἀπόλυτον κριτήριον, προκειμένου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ. Ἄλλοι ὑπεστήριζαν τὴν διατήρησιν τοῦ σημερινοῦ ἀριθμοῦ τῶν 7, ἄλλοι ὑπεστήριζαν 8 καὶ τελικῶς, κατὰ πλειοψηφίαν, ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῶν 8. Οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ κατέληξεν εἰς τὴν προτίμησιν τῶν 8, εἶναι οἱ ἑξῆς: Διὰ λόγους οἰκονομικούς: ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὀρθότατα, προηγουμένως, διακόπτων τὸν συνάδελφον κ. Φωτάκην, ἐδήλωσεν ὅτι ὡς ἔχει τὸ ἰδικόν του σχέδιον νόμου, παρὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων κατὰ δύο, οὐδεμία δαπάνη ἐπέρχεται, διότι σήμερον λαμβάνουν οἱ 7 ἐκπαιδευτικοὶ σύμβουλοι μισθὸν νομικοῦ συμβούλου ἐνῷ εἰς τὸ μέλλον οἱ 9 ἐκπαιδευτικοὶ σύμβουλοι θὰ λαμβάνουν μισθὸν διευθυντοῦ Αης τάξεως, ἐκ τῆς διαφορᾶς δὲ ταύτης τοῦ μισθοῦ προκαλεῖται μᾶλλον οἰκονομία. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§264Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). 240.000 δρχ. οἰκονομία.

§265Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔκρινε ὀρθὸν νὰ δοθῇ μισθὸς διευθυντοῦ Αης τάξεως εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους, καὶ τὸ κρίνει διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Διότι διευθυνταὶ Αης τάξεως εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον ὑπάρχουν πολλοί, οἱ διευθυνταὶ τῶν διδασκαλείων, οἱ γυμνασιάρχαι, οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἐπιθεωρηταὶ καὶ ἐκ τῆς τάξεως ταύτης καλοῦνται οἱ ἐκπαιδευτικοὶ σύμβουλοι. Καλοῦνται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ συγχρόνως, κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους, ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους νὰ ἔχουν ἐξ ἄλλων ἐργασιῶν ἄλλους πόρους. Ἐσκέφθη λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι, ἂν δι’ ἄλλους λόγους ἐπιβάλλεται νὰ μὴ διατηρηθῇ ὁ βαθμὸς τοῦ νομικοῦ συμβούλου, καὶ ἐπεβάλλετο, διότι, ἐφόσον καταργοῦμεν τὴν μονιμότητα, εἰσάγομεν τὴν διάταξιν ὅτι μετὰ τὴν θητείαν του ὁ ἐκπαιδευτικὸς σύμβουλος μετατίθεται εἰς ὁμοιόβαθμον θέσιν· ἑπομένως, ἐὰν διετηροῦμεν τὸν βαθμὸν τοῦ νομικοῦ συμβούλου, δὲν θὰ ὑπῆρχε ὁμοιόβαθμος θέσις, θὰ ὑπῆρχεν ἑπομένως μία ἐπαγγελία ἀπραγματοποίητος καὶ μία πραγματικὴ δυσκολία. Διὰ τοῦτο ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι πρέπει μὲν νὰ παραμείνῃ ὁ βαθμὸς Διευθυντοῦ Αης τάξεως, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ εὐχέρεια τῶν ὁμοιοβάθμων θέσεων εἰς ἃς νὰ μετατίθενται, ταυτοχρόνως ὅμως ἔπρεπε νὰ προνοηθῇ, ὥστε νὰ ὑπάρχουν ηὐξημέναι ἀποδοχαί, ὥστε τοὐλάχιστον νὰ εἶναι ἴσαι ἐν τῷ συνόλῳ πρὸς τὰς ἄλλας θέσεις τὰς ἀνωτάτας τῆς ἐκπαιδεύσεως. Διότι θὰ ἦτο περίεργον, ἀντιφατικόν, προφανῶς ἐσφαλμένον, ἂν αἱ ὑπερεκατὸν θέσεις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου, αἱ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, εὑρίσκονται ἀπὸ ἀπόψεως μὲν βαθμοῦ ἐντελῶς ἰσότιμοι, ἀπὸ ἀπόψεως δὲ μισθοῦ πολὺ χαμηλότερα ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ θὰ ἔκρινον ἀπὸ ἀπόψεως συνόλου ἀποδοχῶν. Ἔκρινε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι θὰ ἔπρεπε μὲν νὰ διατηρηθῇ ὁ βαθμὸς τοῦ διευθυντοῦ Αης τάξεως, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ χορηγηθῇ ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον νὰ ἰσοφαρίσῃ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἐξ ἄλλων πηγῶν ἀποδοχῶν. Διὰ τοῦτο εἰς μεταγενέστερον ἄρθρον ὁρίζει ὅτι εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους χορηγεῖται ἐπίδομα 1000 δραχμῶν μηνιαίως, Πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπεστήριξαν ἀκόμη ηὐξημένον ἐπίδομα, διότι, ὄντως, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἄλλας ἀποδοχάς, μικρότερον. Αὐτὸς λοιπὸν εἶναι ὁ πρῶτος οἰκονομικὸς λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐδέχθημεν τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ, λόγος κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς βάσιμος. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι, ὁ ἀριθμὸς τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, διὰ τῶν ὀκτὼ μελῶν τῶν τακτικῶν, εὐκολύνει τὴν ἰσαριθμίαν τῶν δύο τμημάτων. Τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, καθὼς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, κατατέμνεται εἰς τμῆμα τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰς τμῆμα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦ ἀρτίου ἀριθμοῦ εὐκολύνεται ὥστε εἰς ἕκαστον τμῆμα νὰ εἶναι 4 τακτικὰ μέλη καὶ 1 αἱρετόν, 5. Ἐσκέφθη λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον ἂν εἰς ἕκαστον τμῆμα ἦσαν 5 μέλη, ἐνῷ κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ ἓν τμῆμα θὰ ἦτο 5μελὲς καὶ τὸ ἄλλο 6μελές, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι, ἐφόσον δὲν συντρέχουν οἱοιδήποτε ἄλλοι λόγοι, δὲν ἠδυνήθημεν δὲ νὰ ἐννοήσωμεν ποῖοι ἄλλοι λόγοι θὰ ἦσαν δυνατὸν νὰ συντρέχουν, ἐνόμισεν ὅτι ὁμαλωτέρα εἶναι ἡ ἰσαρίθμισις τῶν δύο τμημάτων. Αὐτὸς εἶναι ὁ δεύτερος λόγος. Ὑπάρχει καὶ τρίτος λόγος, εἶναι δὲ ὁ λόγος ὁ ἀνταποκρινόμενος εἰς τὸ γενικὸν πνεῦμα τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν τηρεῖ ἡ Κυβέρνησις. Ζῶμεν εἰς μίαν ἐποχὴν ἐπαγγελιῶν οἰκονομιῶν, εἰς μίαν ἐποχὴν καταργήσεως θέσεων, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι θ’ ἀπετέλη ἀντίφασιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἔμμονος κυβερνητικὴ ἐπαγγελία περὶ οἰκονομιῶν καὶ περιορισμοῦ θέσεων καὶ ταὐτοχρόνως ἡ αὔξησις θέσεων. Γνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχει κατὰ τῶν ἀπόψεων τούτων μία ἐνδεχομένη ἔνστασις: τὰ ἔργα τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου εἶναι τόσον μεγάλα, ὥστε ἐπιβάλλεται αὔξησις ἀριθμοῦ. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἔνστασιν αὐτὴν ἡ ἐπιτροπὴ ἀπήντησεν ἤδη διὰ τῆς πρώτης μου εἰσηγήσεως. Ἐτόνισα τότε ὅτι, ἐφόσον διατηροῦνται τὰ σημερινὰ ἔργα τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, οἱαδήποτε προσθήκη ἀριθμοῦ ἀποτελεῖ καθαρὰν ματαιοπονίαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν. Ὑπάρχει κονιορτὸς λεπτομερειακῶν προσωπικῶν ὑποθέσεων, ὁ ὁποῖος εἶναι προωρισμένος νὰ φθείρῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Μόνον μία γενναιοτέρα μεταρρύθμισις πρὸς ἀποκέντρωσιν καὶ αὐτοδιοίκησιν θὰ ἐπιφέρῃ τὴν λύσιν, οὐδεμία δὲ αὔξησις ἀριθμοῦ μελῶν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ τρεῖς λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἤγαγον τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν προτίμησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 8. Δὲν γνωρίζω, ἂν καὶ τοῦτο ἀποτελῇ πολιτικὸν ζήτημα. Γνωρίζω ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν συμφωνίαν τῶν ἀρχηγῶν ὁ ἀριθμὸς εἶναι 9. Ἔχω ὅπως πάντοτε τὴν γνώμην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν πάντα τὰ ἄρθρα μιᾶς πολιτικῆς συμφωνίας ν’ ἀποτελοῦν πολιτικὸν ζήτημα. Ὑπάρχουν πολιτικαὶ συμφωνίαι, ἔχουσαι ἀσφαλῶς μίαν ἠθικὴν σημασίαν, ἀλλὰ κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλα ν’ ἀνάγωνται εἰς πολιτικὰ ζητήματα καὶ φρονῶ, προσθέτως, ὅτι θὰ εἶναι κατώτερον τῆς σοβαρότητος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν τὸ ζήτημα τῆς προσθήκης ἢ ἀφαιρέσεως ἑνὸς ἐκπαιδευτικοῦ συμβούλου ἠπείλει νὰ κλονίσῃ τὴν σταθερότητα μιᾶς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν βίον τῆς ὁποίας στηρίζομεν τὴν εὐτυχίαν τῆς χώρας.

§266Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἐγὼ διαφωνῶ μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔχω ὑποβάλει σχετικὴν τροπολογίαν ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀνανεώσεως, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ συνέχεια ὑπηρεσίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν τροπολογίαν, ὥστε ὅταν θὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του.

§267Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου οὐδεμία ἐπέρχεται δαπάνη. Εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν Συμβούλων ἡ Κυβέρνησις κατέληξε κατόπιν μακρᾶς συζητήσεως, διότι ἐστάθμισε καὶ τὸν ὄγκον τῶν ἐργασιῶν καὶ τὸ γενικὸν ζήτημα. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου νὰ δεχθῶ πλείστας ὅσας ὑποδείξεις τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἀνανεώσεως τῶν μελῶν καὶ παρακαλῶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν.

§268Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ πρῶτος ἐκ τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν αἱρετῶν μελῶν. Ὁ λόγος μοῦ φαίνεται λίαν δικαιολογημένος καὶ βάσιμος. Φρονῶ ὅτι τὰ μέλη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, τὰ προερχόμενα ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου, θὰ συντελέσουν παραπολὺ εἰς τὴν εὐόδωσιν τῶν ἔργων τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Ἐφόσον ὑποστηρίζομεν τὴν ἰδέαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ εἶναι μοῦ φαίνεται ἀνακόλουθον, ἐὰν δεχθῶμεν ἠλαττωμένα τὰ μέλη τὰ αἱρετά, ἀπὸ τέσσαρα εἰς δύο. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐλαττωθοῦν τὰ τακτικὰ μέλη ἀπὸ 9 εἰς 7, ἀλλὰ νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν αἱρετῶν μελῶν.

§269Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, ἀντίστροφον τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Καλδῆ. Καὶ εἰς τὴν πρώτην κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ὑπεστήριξα ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα τὰ αἱρετὰ μέλη. Αὐτὰ εἶναι ἕνα εἶδος σοβιέτ. Ἄλλο αὐτοδιοίκησις καὶ ἄλλο ἀποκέντρωσις. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα ἔχουν νὰ ζητήσουν παρὰ νὰ προστατεύσουν τὴν θέσιν αὐτῶν δι’ ἑνὸς συμβουλίου, τὸ ὁποῖον νὰ ἐγγυᾶται τὴν δικαίαν ἐνέργειαν τῶν μεταθέσεων καὶ προαγωγῶν. Ἡ ἀποστολὴ ἀντιπροσώπων ἐκ μέρους ἑκάστου κλάδου ἀντιστρατεύεται εἰς τὴν σύγχρονον τάσιν ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ Κόσμου. Ὅτι δὲ αὐτὸ εἶναι ὀρθόν, ἔχομεν τὴν τελευταίαν πεῖραν τῶν διδασκαλικῶν συνομοσπονδιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν μαρτυροῦν τίποτε ἄλλο, παρὰ τάσεις ἀντικρατικάς. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι εἰς τὸ τελευταῖον πανυπαλληλικὸν συνέδριον ἐξελέγη πρόεδρος τῆς συνελεύσεως, τίποτε περισσότερον τίποτε ὀλιγώτερον, ἕνας κομμουνιστὴς — καὶ ἐξελέγη πρὸς πεῖσμα, ἐναντίον τοῦ Κράτους. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι τώρα ἐσχάτως ἐν Ἀγγλίᾳ ἐψηφίσθη εἰδικὸς Νόμος κατὰ τῶν τοιούτων τάσεων. Τὸ Κράτος πρέπει νὰ εἶναι κράτος, διότι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἐνθαρρύνωμεν τὸ πνεῦμα αὐτό, τὸ Κράτος θὰ καταλυθῇ ἀναμφισβητήτως. Θὰ μᾶς τὸ διδάξῃ αὐτὸ ἡ πεῖρα τῆς αὔριον ἢ τῆς μεθαύριον, θὰ μᾶς τὸ διδάξῃ πολὺ περισσότερον, ἀλλὰ τότε θὰ εἶναι ἀργὰ διὰ νὰ ληφθῇ οἱαδήποτε μέριμνα τοῦ Κράτους. Ὥστε ἡ γνώμη μου εἶναι: τὸ συμβούλιον νὰ περιορισθῇ εἰς ἕνδεκα, δηλαδὴ τὰ ὀκτὼ τακτικὰ καὶ τὰ τρία ἔκτακτα καὶ ν’ ἀφαιρεθῶσι τὰ αἱρετά, διότι κατὰ τοιοῦτον τρόπον δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ καὶ οἱ δικαστικοὶ λειτουργοί, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦσι μίαν παμμεγίστην ἐξουσίαν, διατὶ καὶ αὐτοὶ νὰ μὴ ἀξιώσωσι νὰ στέλωσιν ἀντιπροσώπους, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐν γένει ὑπάλληλοι. Θὰ ἔχωμεν δηλαδὴ αὐτόχρημα Σοβιέτ. Λοιπὸν ἡ γνώμη μου εἶναι νὰ καταργηθῶσι τὰ αἱρετὰ μέλη καὶ ἑπομένως, ἵνα μὴ ὁμιλήσω πάλιν, ἔχω τὴν γνώμην καὶ τὴν ὑποστηρίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῶσιν ἀπὸ τὸ 1ον ἄρθρον τὰ αἱρετὰ μέλη, ἀπαλειφθῶσι δὲ τὸ 2ον, 3, 4, 5, 6 καὶ 7ον τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν περὶ αἱρετῶν μελῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρπετόπουλος.

§271Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων οἱ περισσότεροι τῶν ἐντίμων συναδέλφων, τῶν ὁμιλησάντων, εἰσῆλθον καὶ εἰς τὰς πλέον ἐλαχίστας λεπτομερείας. Συνεπῶς θὰ ἐπερίττευε νὰ ἀσχοληθῇ τις ἐπ’ αὐτῶν, ὅταν μάλιστα, ἐκ τῆς γενομένης πολυημέρου συζητήσεως, κατεδείχθη τὸ ἐν παντὶ ἄστοχον τῶν νομοσχεδίων. Ἐὰν λαμβάνω τὸν λόγον, πράττω τοῦτο διότι ἐγὼ διΐσταμαι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν πάντοτε ἐναντίον γενικῶς τῶν συμβουλίων καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἐναντίον καὶ τοῦ συμβουλίου τῆς ἐκπαιδεύσεως. Θεωρῶ ὅτι τὰ συμβούλια γενικῶς καὶ φυσικὰ καὶ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος συμβούλιον, δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ ὡς κάλυμμα τῶν εὐθυνῶν οὐχὶ δὲ σπανίως καὶ τῶν ὑπερβασιῶν τῶν ὑπουργῶν, χρησιμεύουν εἰς τὸ νὰ καλύπτωνται οἱ ὑπουργοὶ μετατοπιζομένων τῶν εὐθυνῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον θέλω τὸν Ὑπουργὸν τὸν μόνον ὑπεύθυνον, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὅτι θὰ συναντᾶ καθημερινῶς τὸν ἔλεγχον δι’ ὅσα ἔπραξε καὶ δι’ ὅσα δὲν ἔπραξεν ἐξ ὅσων ἔπρεπε νὰ πράξῃ. Πόσον προσπαθοῦν νὰ ἀποβαίνουν εὐχάριστα τὰ Συμβούλια εἰς τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς εἶναι κοινὸν μυστικόν, ὅπως ἐπίσης δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς κανένα ὅτι τὰ διάφορα αὐτὰ Συμβούλια δημιουργοῦν εὐνοουμένους διὰ νὰ μὴ λείπουν καὶ οἱ κατατρεχόμενοι. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν ἀτόμων. Οὐδὲ διορθώνει κανὲν ἄτοπον ὁ ἀριθμὸς καὶ ἡ προέλευσις τῶν Συμβούλων, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται. Καὶ προκειμένου περὶ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἂς ἐξετάσωμεν τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὠφελίμου ἔργου ἐκ μέρους τοῦ συμβουλίου τούτου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐν μέρει ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀντικατάστασιν ἐπιζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργός. Δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τὴν ἀνεύρῃ τις, ἐὰν ἀποβλέψῃ εἰς τὴν κατάστασιν τῶν λειτουργῶν τῆς τε μέσης καὶ κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως. Ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὑπάρχουν λειτουργοὶ ἀμφοτέρων τῶν κλάδων τῆς ἐκπαιδεύσεως ἄξιοι ἐργάται, εὔορκοι, χρηστοί, μνήμονες τῆς μεγάλης ἀποστολῆς των· ἐξ ἀντιθέτου ὑπάρχουν, ὅπως δὲν ἔπρεπε, καὶ λειτουργοί, ἀτυχῶς ὄχι ὀλίγοι, ἀνίκανοι ἐργάται, ἀγράμματοι, ἀσυνείδητοι καὶ ἐπὶ πλέον ἀναρχικοί, ἐπικίνδυνοι καὶ εἰς τὴν διαπαιδαγώγησιν τῶν τέκνων μας καὶ εἰς τὸ Κράτος, ὅπως ἀπέδειξαν πολλοὶ τῶν προλαλησάντων καὶ ὅπως ὅλοι μας ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζομεν. Ποῦ θέλετε νὰ ἐπιρρίψῃ τις τὴν εὐθύνην καὶ νὰ ἀναζητήσῃ τοὺς ὑπαιτίους διὰ τοὺς κακοὺς αὐτοὺς λειτουργούς; Ποῖος ἐξέθρεψε τοὺς κακοὺς αὐτοὺς λειτουργοὺς καὶ ποῖος τοὺς ἠνέχθη ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ φθοροποιοῦ των ἔργου; Ποῖος ὑπέχει τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῶν διδακτηρίων, εἰς τὰ ποῖα, βέβαια, θὰ ἐδυσκολευόμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν καὶ αὐτὸν τὸν ἐνσταυλισμὸν τῶν ὑποζυγίων μας; Ποῖος ὑπέχει τὴν εὐθύνην, ἐὰν κατὰ συνεχῆ ἔτη πλεῖστα διδακτικὰ βιβλία δὲν περιεῖχον τίποτε ἄλλο παρὰ τὰς ἀντιλήψεις νοσηρῶν διανοιῶν, ὑποστηριζουσῶν ὅτι συγχρονισμὸς εἶναι ἡ ἀνυπαρξία πατρίδος καὶ θρησκείας καὶ ἡ διαφθορὰ τῆς ὡραίας μας γλώσσης, τὰς ἀντιλήψεις συγγραφέων ἐπιζητούντων νὰ διαστρεβλώσωσι τὴν διάνοιαν τῶν σπουδαζόντων, συγγραφέων ἐπιζητούντων διὰ τῶν βιβλίων των αὐτῶν νὰ ὑπονομεύσωσιν αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους; Δὲν θὰ σᾶς εἴπω ἐγώ, κύριοι, ποῖος ὑπέχει τὴν εὐθύνην τῆς τοιαύτης ἀληθῶς ἀπελπιστικῆς καταστάσεως ἀπὸ τῶν ἀπόψεων τὰς ὁποίας διὰ βραχέων ἐξήτασα. Σᾶς τὴν λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, μετὰ ζηλευτῆς, μάλιστα, παρρησίας, ἐν τῇ εἰσηγητικῇ τῶν συζητουμένων νομοσχεδίων ἐκθέσει του, τῇ εὑρισκομένῃ εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὰ λαμβανόμενα μέτρα διὰ τῶν νομοσχεδίων. Σᾶς λέγει καθαρὰ καὶ ἀπεριφράστως ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι τὰ ἐκπαιδευτικὰ συμβούλια ἠστόχησαν καὶ εἰς τὴν ἐκπαιδευτικὴν ὀργάνωσιν, καθυστεροῦν εἰς τὴν διοίκησιν καὶ ἀπεδείχθησαν μεροληπτοῦντα.

§272ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπανήλθομεν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν; Εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§273Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε Συνάδελφε, εἶμαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἀντιτάσσομαι κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν συμβουλίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διεκτραγῳδῶν, καὶ πολὺ δικαίως, τὴν κατάστασιν τῆς παιδείας, ἐπιρρίπτει ἀμέριστον τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβουλίων, καὶ ὄχι μόνον ἐπὶ τοῦ σημερινοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, ἀλλ’ ἐπὶ ὅλων τῶν συμβουλίων τῶν ἀπὸ τοῦ 1914 λειτουργούντων. Δηλαδὴ δέχεται ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος ἀπέτυχεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἐξ ὁλοκλήρου καὶ μάλιστα ὅταν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ ἐκλήθησαν ἐκ περιτροπῆς ὅλοι οἱ ἐπιφανεῖς λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι μέλη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ὑπῆρξαν πάντοτε οἱ ἄριστοι τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Ἔχομεν πλέον ὡς δεδομένον ὅτι τὰ ἐκπαιδευτικὰ συμβούλια καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν δεκαπεντίαν ἠστόχησαν καὶ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε δικαίως νὰ δύναταί τις ἢ νὰ κατηγορήσῃ αὐτὸν τὸν νόμον ἢ, περισσότερον δικαίως, νὰ ἐπιρρίψῃ ἐνοχὴν ἐγκληματικὴν ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε χρησιμευσάντων ὡς συμβούλων, ἀφοῦ τὸ ὅτι ἦσαν οἱ καλλίτεροι εἰς τίποτε δὲν ὠφέλησε. Συνεπῶς εἴτε ὁ νόμος πταίει, εἴτε οἱ Σύμβουλοι δὲν ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἐχρεωκόπησε, πολλαχῶς τὴν ἐκπαίδευσιν ζημιώσας. Οὔτε καὶ ὑποθέτω ὅτι σκέπτεσθε νὰ στρατολογήσητε τίποτε ἄλλους ἀγνώστους ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς, τῶν ὁποίων δὲν ἐδοκιμάσθη ἡ ἱκανότης. Εὐτυχῶς δὲν ἀφήσατε κανένα ἐκ τῶν νομιζομένων καταλλήλων ἀστράτευτον. Δὲν ἔχετε νὰ στηριχθῆτε εἰς ἄλλους δοκιμωτέρους. Ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν ἱκανῶν πρὸς τοῦτο, οὔτε καὶ πιστεύω, ὅτι ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν ἐνεπιστεύθητε τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ θεσμοῦ τούτου, τοῦ τόσον σοβαροῦ, εἰς τοὺς ἀνικάνους λειτουργούς, παραμερίσαντες τοὺς ἱκανούς. Ἀδυνατῶ νὰ δεχθῶ ὅτι Ἕλληνες ὑπουργοὶ διέπραξαν τοιοῦτον κατὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἔγκλημα. Καὶ τώρα ἐπιζητεῖτε τὴν μερικὴν τοῦ Συμβουλίου μεταρρύθμισιν. Νομίζετε ὅτι ἀντικαθιστῶντες 2 ἢ 3 μέλη, ἐνῷ ἀποφαίνεσθε ἐν τῇ ἐκθέσει σας κατηγορηματικῶς περὶ τοῦ Συμβουλίου γενικῶς, ὅτι θέλετε ἐπιτύχει καλλίτερα ἀποτελέσματα; Ἐλπίζετε σοβαρῶς νὰ ἐπέλθῃ ἡ βελτίωσις διὰ τῆς μερικῆς αὐτῆς ἀντικαταστάσεως; Προσπάθεια, καμμίαν παρέχουσα βεβαιότητα περὶ βελτιώσεως τῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως μελλοντικῶς. Ἐὰν τοὐλάχιστον ἐπεζητεῖτε τὴν πλήρη ἀντικατάστασιν τοῦ συμβουλίου, ἴσως θὰ παρείχετε εἰς ἡμᾶς τὴν ἀφορμὴν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν βελτίωσιν εἰς τὰ ἐκπαιδευτικά μας. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖτε τὴν μερικὴν ἀντικατάστασιν, τίποτε ἄλλο δὲν θὰ ἐπιτύχετε παρὰ νὰ ἐνισχύσητε τὴν ἀντιγνωμίαν ἐν τῷ Συμβουλίῳ, τὴν ἀντιγνωμίαν τὴν βλαπτικὴν εἰς τὰ συμφέροντα γενικῶς τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐν τῷ μέσῳ τοῦ συμβουλίου θὰ ὑπάρχουν οἱ ἀντιγνωμοῦντες, διότι θὰ ὑπάρχουν καὶ τὰ νέα μέλη, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ὥστε ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐπιτύχετε βελτίωσιν, ἀλλὰ ἀσφαλῶς χειροτέρευσιν, διότι εἰς τὸν κακὸν νόμον, τὸ ἀστοχῆσαν Συμβούλιον, θὰ προσθέσητε καὶ τὴν διαίρεσιν μεταξὺ τῶν συμβούλων, τὸν ὀλεθριώτερον παράγοντα διὰ κάθε τοιαύτης ἀποστολῆς συγκρότημα. Ὥστε διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιζητεῖτε τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ Ἐκπαιδ. συμβουλίου, δὲν ἐπιδιώκετε τίποτε τὸ ἀγαθόν. Μὴ ἐλπίζετε εἰς καμμίαν βελτίωσιν ἀπολύτως, ἀλλὰ μᾶλλον νὰ περιμένετε ἐπιζημιωτέρας καταστάσεως τὴν δημιουργίαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργός, ὅστις τοὐλάχιστον κατ’ ἐπανάληψιν ἐτόνισεν εἰς διαφόρους συνεντεύξεις, τὰς ὁποίας ἔδωκε, καὶ εἰς διάφορα ἀνακοινωθέντα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐπανάληψιν ἐδημοσίευσε καὶ τὰ ὁποῖα ἀνακοινωθέντα προεκάλεσαν ἄλλα ἀνακοινωθέντα, ἀτυχῶς ἀνάρμοστα, ἐκ μέρους τοῦ ἐκπαιδευτ. συμβουλίου, ἐφάνη διατεθειμένος νὰ πρωτοστατήσῃ εἰς μίαν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν πλέον ἢ ἀπαραίτητον. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τῇ ἀληθείᾳ, προέβη εἰς μίαν ἐπαινετὴν χειρονομίαν. Ἀτυχῶς μία μεταρρυθμιστικὴ χειρονομία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κατήντησε πολὺ γρήγορα τὸ προχειρότερον μπάλωμα, χάρις εἰς τὸ περὶ εἰρηνεύσεως καὶ συμβιβασμοῦ δόγμα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων. Καὶ ὅμως ὅλοι μας καλῶς γνωρίζομεν ὅτι ὁ τοιοῦτος συμβιβασμὸς προϋποθέτει ἢ ἔλλειψιν ἢ ἐγκατάλειψιν ἀρχῶν καὶ προγράμματος, ἀνυπαρξίαν αὐτοπεποιθήσεως. Ὁ συμβιβασμὸς δὲν προάγει τὰς ἰδέας, αἵτινες ἔχουν ἀνάγκην μαχητοῦ, ὅστις καὶ νικώμενος νὰ ζῇ, διὰ νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἧτταν του. Διαφορετικὰ ὁ ἐγκαταλείπων τὰς ἰδέας του διὰ νὰ συμβιβασθῇ, ἀποβαίνει ἀνίκανος καὶ ὡς ἄτομον, διὰ νὰ παραγάγῃ ὠφέλιμον ἔργον καὶ ὡς πολιτικός, διὰ νὰ προωθήσῃ τὸν τόπον του εἰς τὴν πρόοδον. Καὶ χάρις εἰς τὰς τοιαύτας τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας δὲν ἐδίστασεν, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀναπτύξῃ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας προέβη εἰς ἀβαρίαν τῶν μεταρρυθμιστικῶν του ἰδεῶν.

§274Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμβούλων γίνεται συζήτησις;

§275Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ὁ συμβιβασμὸς δὲν προάγει τὰς ἰδέας. Κάθε ἄλλο. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πρόοδος ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει δισταγμός. Καὶ μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ ἰδέας ἐκπαιδευτικῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐκπηγάζουν ὅλα τὰ ἀγαθὰ καὶ διὰ τὰ ἄτομα καὶ διὰ τὸν τόπον. Αἱ ἰδέαι ἔχουσιν ἀξιώσεις. Καὶ δὲν δύναταί τις νὰ τὰς θυσιάζῃ μὲ περισσὴν εὐκολίαν. Ἡ σταθερότης περὶ μίαν εὐγενῆ ἰδέαν προκαλεῖ τὸν σεβασμόν, χαρίζει δὲ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὴν νίκην εἰς τὸν ἰδεολόγον μαχητήν. Καὶ τώρα αἱ ἐπαγγελίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, αἵτινες δικαίως τόσην ἐπροξένησαν ἐντύπωσιν, ἐφυλλορόησαν εἰς τὴν πρώτην τοῦ κ. Μεταξᾶ ἐπέμβασιν, ἐπέμβασιν ἐξασφαλίζουσαν τῆς Κυβερνήσεως τὸν βίον, ὅστις ἐκρίθη προτιμότερος ἀπὸ μίαν ἀβαρίαν ἰδεῶν, τόσον πομπωδῶς καὶ τόσον ἐπιμόνως ἐξαγγελθεισῶν ἀπὸ τὸν ὑπουργόν, ὅστις διεκήρυξεν ὅτι αὗταί του αἱ ἰδέαι εἶναι ταυτισμέναι μὲ τὸ ἀξίωμά του. Ἡ ἀβαρία ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ ἐγένετο, καὶ ἐγένετο κατὰ τρόπον καὶ εἰς βαθμὸν ὥστε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τίποτε νὰ μὴ προοιωνίζῃ πλέον ὡς ὠφέλιμον.

§276Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἔκαμαν τὰς ἀβαρίας των καὶ ἄλλοι.

§277Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐθύνονται. Ἀλλὰ ἐνῷ δὲν γνωρίζω διατὶ ἐγένοντο αἱ ἀβαρίαι τῶν ἄλλων, γνωρίζω ὅμως ὅτι, ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ἐγένοντο διὰ νὰ μὴν ἐπέλθῃ διαταραχὴ ἐπιζημία εἰς τὸ κυβερνητικὸν συγκρότημα. (Χειροκροτήματα).

§278Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου περὶ τῶν αἱρετῶν μελῶν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διεφωνήσαμεν ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος σύμφωνα μὲ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, περιορίζεται. Νομίζομεν ὅτι εἶναι κεκτημένον δικαίωμα τῶν διδασκάλων καὶ συνεπῶς θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ γίνωσι τὰ αἱρετὰ μέλη 4, ὅπως εἶχον ἀρχικῶς εἰς τὸ Νομοθ. Διάταγμα.

§279Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Βεβαίως δὲν γεννᾶται, κύριοι, ζήτημα διὰ τὴν χρησιμότητα τῶν νομοσχεδίων. Ἐλπίζω ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ γνωρίζῃ περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλον τὴν σπουδαιότητά των. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν αἱρετῶν μελῶν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσι, διότι ταῦτα χρησιμεύουν εἰς τόνωσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ προτείνω τὴν αὔξησιν τῶν μελῶν εἰς 4, ὅπως εἶχεν ἀρχικῶς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ἀφοῦ παρῆλθεν ἡ ὀξύτης τῆς πρώτης συζητήσεως καὶ ἤρχισε πλέον ἤρεμος ἡ συζήτησις, νομίζω, ὅτι, ὅσας τροπολογίας νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδεχθῆτε, νὰ τὰς δηλώσητε, διότι τοῦτο θὰ συντομεύσῃ πολὺ τὴν συζήτησιν καὶ θὰ κατέληγε πολὺ γρήγορα εἰς ἀποτέλεσμα.

§280Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν αἱρετῶν μελῶν ἠκούσθησαν ἐνταῦθα δύο ἀντιτιθέμεναι ἀπόψεις, ἡ μία ὑπὲρ τῆς ὁλοσχεροῦς καταργήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τοῦ κλάδου ἐν τῷ Συμβουλίῳ, ἡ δὲ ἀντίθετος ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τεσσάρων. Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσῃ μίαν μέσην ὁδόν, δι’ ὃ καὶ ἐνόμισεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν δύο αἱρετῶν μελῶν ἱκανοποιεῖ ὅλας τὰς ἀπόψεις, καὶ τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τοῦ κλάδου καὶ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ εἰς σημεῖον ὥστε νὰ προλαμβάνεται μία ἐπιζημία ἴσως διόγκωσις τῶν ὁρίων τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ κλάδου.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔληξεν. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Χαβίνη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, θὰ ἐπρότεινα νὰ λάβωμεν τὴν ἀπόφασιν ταύτην αὔριον.

§282ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι Ἀπόψε.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ προφανῶς δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν, λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον 5ην μ. μ. (Λύεται ἡ Συνεδρίασις ὥρᾳ 12, 40 μετὰ Μεσονύκτιον).