1921.04.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33η

Πέμπτη 8η Ἀπριλίου 1921

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

Προέδρου (Ὥρᾳ 5.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτελῶν τὴν προχθεσινὴν ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως συνέταξα τὸ ψήφισμα περὶ τῶν διωγμῶν τοῦ ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει):

«ΨΗΦΙΣΜΑ

Ἡ Γʹ ἐν Ἀθήναις Συντακτικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις μετὰ φρίκης ἀκούσασα τὴν καὶ ἐνώπιον αὐτῆς μεμαρτυρημένην καὶ ἔγκυρον ἐξιστόρησιν τῶν ἀγρίων σφαγῶν καὶ τῆς κατόπιν διαγεγραμμένου σχεδίου ἐπιδιωχθείσης συστηματικῆς ὁλοσχεροῦς ἐξοντώσεως τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ παγκοσμίου πολέμου ἐν Θράκῃ, Πόντῳ καὶ Ἰωνίᾳ, λαμβάνουσα δ’ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ἐξοντωτικὸν ἔργον συνεχίζεται καὶ μετὰ τὴν ἀνακωχὴν καὶ τὴν ὑπογραφὴν τῆς εἰρήνης ἐπὶ τῶν ὑπολειφθέντων ἀδελφῶν ἐν τοῖς ὑπὸ τῶν ἐθνικιστικῶν ὀργανώσεων τοῦ Μουστοφᾶ Κεμὰλ κατεχομέναις εἰσέτι Ἑλληνικαῖς χώραις, Ψηφίζει: Καταγγέλλει ἐπισήμως ἐνώπιον τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου τὰς ἀνηκούστους ταύτας φρικαλεότητας καὶ διαδηλοῖ διὰ τοῦ ἐντονωτέρου τρόπου ὅτι ἡ Ἐθνικὴ συνείδησις δὲν δύναται πλέον ν’ ἀνεχθῇ, ὅπως παραμένωσι τοῦ λοιποῦ Ἕλληνες ὑπὸ τὸν ζυγόν, ἀφοῦ οἱ ὁπωσδήποτε κυβερνῶντες ἐν Τουρκίᾳ, κατεδείχθησαν ἀνίκανοι νὰ διοικῶσιν ἑτερογενεῖς καὶ ἑτεροθρήσκους πληθυσμοὺς καὶ διὰ τῶν ἀπανθρώπων αὐτῶν μεθόδων, ἀτιμάζουσι τὴν σύγχρονον ἀνθρωπότητα καὶ τὸν πολιτισμόν». Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τοῦ ψηφίσματος;

§3Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐκεῖ ποῦ λέγετε «Θράκη, Πόντῳ, Ἰωνία» καλὸν θὰ εἶναι νὰ εἴπετε «Θράκη, Πόντω καὶ Μικρᾷ Ἀσίᾳ ἐν γένει», διότι Ἰωνία εἶναι ὡρισμένον μέρος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ ψήφισμα;

§5ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχιστράτηγος Διοικητὴς Στρατιᾶς Μικρᾶς Ἀσίας κ. Ἀναστ. Παππούλας, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀποσταλέντος ὑφ’ ἡμῶν χαιρετισμοῦ, ἀπηύθυνε τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα: (ἀναγινώσκει): «Πρόεδρον Γʹ Συντακτικῆς τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως Ἀθήνας. Στρατιὰ Σμύρνης, ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγῶμαι, μετ’ εὐλαβοῦς ὑπερηφανείας δεχθεῖσα χαιρετιστήριον ἄγγελμα Γʹ Συντακτικῆς τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως ὑποβάλλει δι’ ἐμοῦ τὰς εὐχαριστίας της. Δραττόμενος τῆς εὐκαιρίας καὶ ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἀποδίδω τὰς σκέψεις καὶ τὰ αἰσθήματα τῶν γενναίων μου, λογίζομαι εὐτυχὴς διαβεβαιῶν ὑμᾶς, ὅτι οὗτοι, ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τοῦ ἱεροῦ σκοποῦ δι’ ὃν ἀγωνίζονται, πεποιθότες ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς πολιτισμὸς τελικῶς θέλει κατισχύσει καὶ μνήμονες τῆς παραδόσεως καὶ ἱστορίας τῆς Φυλῆς μας, ἔχουσι τὴν στερρὰν ἀπόφασιν νὰ μὴ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, εἰμὴ συναποκομίζοντες εἰρήνην μόνιμον καὶ δικαίαν. Διοικητὴς Στρατιᾶς Μικρᾶς Ἀσίας Ἀναστ. Παππούλας» Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ζωριάννου τῆς Δωρίδος αἰτοῦνται τὴν ἀνάκλησιν τῆς μεταθέσεως τοῦ δημοδιδασκάλου των Θρ. Ζωγράφου, ἀπολαύοντος παρ’ αὐτοῖς πλήρους ἀγάπης καὶ ἐκτιμήσεως. Ἡ Σπυριδούλα χήρα Χρ. Εὐθυμίου, γραμματέως Εἰρηνοδικείου ἀποθανόντος, καταδιωκομένου ὑπὸ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, αἰτεῖται τὴν χορήγησιν συντάξεως. Οἱ ἠθοποιοὶ Γ. Βαμβάκης, Δ. Μυράτ, Φωτεινὴ Λούη κλπ. τοῦ θιάσου Κοτοπούλη, παθόντες κατὰ τὰ Ἰουλιανά, αἰτοῦνται νὰ ἐπιτραπῇ αὐτοῖς νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις ἀποζημιώσεως, καθόσον ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη τὰς αἰτήσεις των ὡς ἐκπροθέσμους. Οἱ ὑποδιδάσκαλοι τοῦ τέως Δήμου Δωριέων ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα δι’ οὗ αἰτοῦνται τὴν προαγωγήν των. Οἱ ἐπιστρατευόμενοι δημοδιδάσκαλοι αἰτοῦνται ὅπως τοῖς χορηγηθῇ ἀναστολὴ προσελεύσεως καὶ τοῖς ἐπιτραπῇ ὅπως ὑποστῶσιν εἰσιτηρίους ἐξετάσεις πρὸς εἰσαγωγήν των εἰς τὸν οὐλαμὸν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Οἱ ἀπολυθέντες ὑπενωμοτάρχαι ὡς ἔγγαμοι καὶ ἀνακληθέντες, ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα αἰτούμενοι τὴν προαγωγήν των. Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι Παγασῶν αἰτοῦνται μονιμοποίησιν καὶ ἀφομοίωσιν πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης αἰτοῦνται τὴν μονιμοποίησιν καὶ ἐν γένει τὴν ἀφομοίωσιν αὐτῶν πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ὁ Ἰωάννης Σταματάκης ἐκ Σάμου, κάτοικος Ἀθηνῶν, ἀπολέσας τὸν ἕτερον τῶν ποδῶν του κατὰ τὸν Ἑλληνοτουρκικὸν πόλεμον, αἰτεῖται δημοσίαν τινὰ θέσιν πρὸς συντήρησιν τῆς οἰκογενείας του. Ἡ Ἐμινὲ Ἰμέτ, διαμένουσα ἐν Κωνσταντινουπόλει, παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ νὰ τῇ ἀποδοθῇ ἡ ἔπαυλίς της τοῦ Ἀρὶζ–Μπαμπᾶ, δημευθεῖσα ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν τοῦ Κιρκ–Κλισὲ πρὸ 5 μηνῶν καὶ ἀποζημιωθῇ. Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Δήμου Ἀθηναίων αἰτοῦνται νὰ μονιμοποιηθῶσι καὶ ἐν γένει ἀφομοιωθῶσι πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι Κοζάνης αἰτοῦνται ὅπως αὐξηθῇ ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων ἀναλόγως τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ σίτου, καθόσον ὑποχρεοῦνται ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου Κοζάνης νὰ πωλῶσι τὰ ἄνευ πιτύρων ἄλευρα μὲ τιμὴν ἴσην πρὸς τὰ βʹ ποιότητος τοιαῦτα, ἕνεκα δὲ τούτου ὑφίστανται ἀνυπολογίστους ζημίας. Ἡ Ἀδελφότης βιομηχάνων σιδηρουργῶν, χαλκουργῶν, ὀρειχαλκέων καὶ ὁπλοποιῶν ἐν Πάτραις αἰτεῖται τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἐκ τῆς τηρήσεως λογιστικῶν βιβλίων. Ἐπαγγελματικοὶ σύλλογοι Σαράντα Ἐκκλησιῶν αἰτοῦνται, ὅπως μὴ πληρώσωσι τοὺς καθυστερουμένους φόρους τῆς χρήσεως 1920. Οἱ διευθυνταὶ τῶν ἐνταῦθα καφωδείων αἰτοῦνται ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ φορολογία των πρὸς 15 δραχμὰς ἡμερησίως, χωρὶς νὰ καταβάλλωσι τὰς ἐπὶ πλέον 7½ δραχμάς, ἃς τελευταίως ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἐπέβαλεν. Αἱ θυγατέρες τοῦ ἀγωνιστοῦ Ἀναστασίου Σκέντου Χορμοβίτου, Μαριγὼ καὶ Κλεοπάτρα Χορμόβα, αἰτοῦνται τὴν παροχὴν μηνιαίας συντάξεως, ὅπως ἀντεπεξέλθωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς. Ἡ Αἰκατερίνη Σαράντη καὶ λοιπαὶ ἀπόγονοι τοῦ ἀγωνιστοῦ τῆς Ἐπαναστάσεως Ἰωάννου Παλαμήδου, αἰτοῦνται ἀνάλογον σύνταξιν δι’ ὅσα ἡ οἰκογένειά των ὑπὲρ πατρίδος κατὰ τὴν Ἐπανάστασιν ἔπραξεν. Οἱ φοιτηταὶ τοῦ Φαρμακευτικοῦ Σχολείου παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἀποκρούσῃ τὴν ὑποβληθεῖσα πρότασιν νόμου, δι’ ἧς οἱ βοηθοὶ τῶν φαρμακείων, οἱ ἔχοντες εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν, θ’ ἀποκτήσωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἱδρύωσι φαρμακεῖα. Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ι. Κούσουλας, Ἀγγ. Παπαζαχαρίου, Α. Αἰλιανός, Μ. Καβαλιερᾶτος, Ε. Στουγιαννάκης, Σ. Γάτος, Ἠλ. Ἀνδρίτσος καὶ Β. Βυζᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 12ου ἄρθρου τοῦ «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων δημοσίων ὑπαλλήλων» νομοσχεδίου. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλει τροπολογίαν καὶ ὁ πληρεξούσιος κ. Σ. Τσακόπουλος, ἑτέραν δὲ οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Στεργιόπουλος, Χ. Καρᾶς, Δ. Κουκουλέτσος καὶ Σ. Ἀλεξιάδης. Ἐπίσης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλει τροπολογίαν καὶ ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Πετρακάκος. Ὁ πληρεξούσιος κ. Χ. Βασιλακάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καθορισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν». Ὁ πληρεξούσιος κ. Ἐμμ. Χατζιδάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὀδοντιατρικοῦ σχολείου». Ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Βοκοτόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ τοῦ δικαστικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Κράτους». Ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Θεοδωράκης αἰτεῖται παρὰ τῆς Συνελεύσεως μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας εἰς Αἴγυπτον. Ὡσαύτως δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν αἰτεῖται καὶ ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Βηλαρᾶς. (Ἐγκρίσει τῆς Συνελεύσεως αἱ ἄδειαι χορηγοῦνται). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ν. Θεοτόκης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς ἀποφάσεως τῶν ἀποστρατευθέντων αὐτεπαγγέλτως ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ΓΧΝΓʹ (3653)». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 15 Δεκεμβρίου 1920 περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν εἰς τὴν σειράν τῆς ἀρχαιότητός των». 3) «Περὶ καταργήσεως τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3 τοῦ νόμου 2485 τῆς 10 Σεπτεμβρίου 1920» καὶ 4) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1364 τῆς 29 Μαΐου 1918». (Τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Π. Μαυρομιχάλης, ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια. 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν ποινῶν τῆς λιποταξίας καὶ ἀνυποταξίας ὑπαξιωματικῶν, ναυτῶν κλπ. τοῦ Β. Ναυτικοῦ». 2) «Περὶ σχεδιαστῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ὁρισμοῦ τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῶν ὑποναυάρχων». 4) «Περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ διατάξεων τοῦ ΔϞΔʹ νόμου καὶ προσθήκης ἑτέρων». Οἱ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοὶ κ. κ. Π. Πρωτοπαππαδάκης καὶ Π. Μαυρομιχάλης, ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ αὐξήσεως τῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κεχορηγημένης παγίας προκαταβολῆς». Ὡσαύτως ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἀποδοχῶν τῶν ἀνακληθέντων ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν κλπ. τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ Ἀπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐτησίας χορηγίας εἰς τὸν Διάδοχον». Ὁ πληρεξούσιος κ. Σπυρ. Τσακόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ ὑδραυλικοῦ ταμείου Μαντινείας». Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ Ἀπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ πληρεξούσιος κ. Ν. Καλέλης πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχει τὸν λόγον.

§7Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ὅτε κατελήφθη ἡ Βόρειος Ἤπειρος παρ’ ἐκείνων ὑφ’ ὧν κατελήφθη, ἀπωλέσθησαν τὰ ἀρχεῖα τῶν δικαστηρίων πλὴν τῶν ἐνταλμάτων. Πολλοὶ ὅμως ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων καταγγελθέντες καὶ προφυλακισθέντες παραμένουσιν ἀκόμη ἐν ταῖς φυλακαῖς καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως διαταχθῇ δι’ ἐγγυήσεως ἡ ἀποφυλάκισίς των, διότι διατελοῦσι προφυλακιστέοι ἀπὸ ἑξαετίας. Ὑπάρχει περὶ τούτου ἀναγεγραμμένη καὶ σχετικὴ ἐπερώτησις.

§8Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θέλω μελετήσει τὰ σχετικὰ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ θέλω λάβει ἄμεσον πρόνοιαν περὶ λύσεως τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἰδιάζοντα χαρακτῆρα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Ἕβρου κ. Χαμὶτ Βέης Ζαδὲς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§10ΧΑΜΙΤ ΒΕΗ ΖΑΔΕΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Συνελεύσεως ἐρρίφθησαν παρ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὑπόνοιαί τινες περὶ τῆς στάσεως τοῦ Ὀθωμανικοῦ πληθυσμοῦ, τὰς ὁποίας βεβαίως δὲν ἐννοήσαμεν καλῶς. Τὶ ἄδικον ἐπράξαμεν, ὥστε νὰ μᾶς μεταχειρισθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ κ. Κ. Κουρτίδης, τὸν ὁποῖον ἐγνωρίσαμεν πολὺ εὐγενῆ ἕως τώρα;

§11Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο μεμονωμένη ἡ γνώμη τοῦ κ. συναδέλφου.

§12ΧΑΜΙΤ ΒΕΗ ΖΑΔΕΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διότι ἀπέκρουσε τὴν κατηγορίαν καὶ ἔθεσεν εἰς τὴν θέσιν του τὸν κ. συνάδελφον, ἀλλ’ ἴσως ὑπάρχει ὑπόνοια διὰ τὴν στάσιν μας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Κουρτίδην νὰ δηλώσῃ ποία πρᾶξις μας ἐνέπνευσεν αὐτῷ τὴν κακὴν ἐντύπωσιν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπεβάλομεν ἐπερώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐπεισόδια συμβάντα ἐν Θράκῃ, ἀλλὰ βεβαίως ἔπρεπε νὰ εἶχε τὴν εὐγένειαν ὁ κ. συνάδελφος ν’ ἀναμείνῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§13Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ τὴν ἑπομένην.

§14ΧΑΜΙΤ ΒΕΗ ΖΑΔΕΣ. Δὲν εἴμεθα ἐντελῶς παράφρονες διὰ νὰ ὑποβάλωμεν τοιαύτην ἐπερώτησιν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν στοιχεῖα καὶ ἀποδείξεις. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν ὅπως συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις καὶ καθορισθῇ ἡ θέσις μας, διότι κατηγορούμεθα ὅτι ἐπίτηδες ἐφέραμεν τοιαύτην ἐπερώτησιν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. πληρεξούσιε, νὰ φέρηται κατὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν εἰς συζήτησιν τὴν ἐπερώτησίν σας, διότι σήμερον δὲν εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεων. Τότε δικαιοῦσθε νὰ ζητήσητε τὴν πρόταξιν αὐτῆς καὶ θὰ συζητηθῇ αὕτη κατὰ προτίμησιν.

§16ΧΑΜΙΤ ΒΕΗΣ ΖΑΔΕΣ. Εἶναι ἐπεῖγον τὸ ζήτημα δι’ ἡμᾶς.

§17Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἐὰν συγκατατίθηται ἡ Συνέλευσις νὰ λάβω τὸν λόγον, θὰ τὸν λάβω.

§18Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰς προχθεσινὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐποιησάμην, νομίζω ὅτι δὲν ὑφίσταται ζήτημα ἐν σχέσει πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους Ὀθωμανοὺς τῆς Θράκης. Ὅτε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξέφρασε γνώμην τινά, ἡ γνώμη αὕτη ὑφ’ ἡμῶν ἀπεκρούσθη, καθωρίσθη δὲ κατὰ τὸν τρόπον τὸν προσήκοντα ἡ σχέσις πάντων ἡμῶν καὶ πρὸς τοὺς ἐνταῦθα συναδέλφους καὶ πρὸς τὸ σύνολον τοῦ Τουρκικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἔχοντος τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα. Κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ἔληξε καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην περαιτέρω συζητήσεως, διότι ἐπαναλαμβάνω, ἀπεκρούσθη ἡ γνώμη αὕτη ὄχι μόνον ὑπ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ συμπάσης τῆς Συνελεύσεως. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ περαιτέρω συζήτησις δὲν ἔχει θέσιν.

§19ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μᾶς συκοφαντοῦσι.

§20Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν ἀπεκρούσθησαν, ἑπομένως τὸ ἐπεισόδιον δύναται νὰ θεωρηθῇ λῆξαν, ἄν δέ τις τῶν κυρίων συναδέλφων εἶχεν ἀπευθύνει αἰτιάσεις κατὰ τῶν Ὀθωμανῶν πληρεξουσίων, αἱ αἰτιάσεις αὗται, ἐπαναλαμβάνω, ἀπεκρούσθησαν ὄχι μόνον ὑπ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ πάσης τῆς Συνελεύσεως. (Χειροκροτήματα).

§21Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν δυστυχῶς ἀπουσίαζον, ὁ δὲ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἔβρου ἐμνήσθη λόγων ἰδικῶν μου καὶ ἤλεγξεν ὅσα ἐγὼ εἶχον ἐκθέσει κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῶν διωγμῶν τῶν Χριστιανῶν. Βλέπει σήμερον ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος καὶ ἀγαπητός μοι συνάδελφος πόσον σφάλλεται πολλάκις τὸ πρωτόπειρον περὶ τὴν διατύπωσιν τῶν ζητημάτων, διότι ἡ ὁρμὴ τῶν αἰσθημάτων του, ἐκδηλωθεῖσα κατὰ τρόπον ἥκιστα διπλωματικόν, ἐδημιούργησεν ἀκριβῶς τὴν παρεξήγησιν, τῶν ἀγαπητῶν καὶ ἐντίμων συναδέλφων ἡμῶν Μουσουλμάνων νομισάντων ὅτι ὑπὸ τοῦ κ. Κουρτίδου προσεβλήθη ὁλόκληρος ὁ Μουσουλμανικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθηκε τὸ ζήτημα εἰς τὴν θέσιν του, σπεύδω δ’ ἐγὼ ἐπίσης νὰ διαβεβαιώσω ἐκ μέρους τῆς ἡμετέρας πτέρυγος, διότι ἡ τοιαύτη διαβεβαίωσις πρέπει νὰ γίνῃ αἰσθητὸν ὅτι εἶναι ὁμόθυμος ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως, σπεύδω, λέγω, νὰ διαβεβαιώσω τοὺς συναδέλφους Μουσουλμάνους ὅτι ἡ Συνέλευσις ὁλόκληρος τρέφει πᾶσαν τιμήν, πᾶσαν εὐλάβειαν πρὸς αὐτούς. Ὁλόκληρος δὲ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπὸ μιᾶς διαπνέεται εὐχῆς, ἵνα οἱ Μουσουλμάνοι Ἕλληνες καὶ οἱ Χριστιανοὶ Ἕλληνες συμβιώσωσιν ὑπὸ τὸ σκῆπτρον τοῦ Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος καὶ ὑπὸ τὴν φιλελευθέραν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ὑπὸ τοῦ πολιτεύματος τῆς Ἑλλάδος ἠγγυημένην, ὡς ἀδελφοὶ ἐν πλήρει ἀλληλεγγύῃ καὶ ἀγάπῃ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§22ΟΜΕΡ–ΔΟΥΡΗ ΒΕΗΣ. Εὐχαριστῶ καὶ ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην ἐμοῦ καὶ ὅλων τῶν συναδέλφων Μουσουλμάνων πρὸς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους διὰ τὴν ἱκανοποίησιν καὶ τὴν ἀπόρριψιν τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κουρτίδης ἐναντίον ἡμῶν. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐκφράζω ἐπίσης τὴν γνώμην ὅτι ἡ στενὴ αὐτὴ ἀντίληψις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου......

§23Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι στενή, ἀλλ’ εὐρυτάτη.

§24ΟΜΕΡ–ΔΟΥΡΗ ΒΕΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ στενὴ αὐτὴ ἀντίληψις δὲν ἁρμόζει πρὸς τὴν σημερινὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διότι σήμερον τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον ἔχει ἐν τῇ χώρᾳ του ἄνω τῶν δύο καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων Μουσουλμάνων. Μάλιστα προσθέτω καὶ τοῦτο, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος διὰ τῆς Μουσουλμανικῆς πλειοψηφίας, ἔχει λάβει τὴν θέσιν του ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ. (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας μου καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρός τε τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Δαγκλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§26Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Λυποῦμαι διότι κατὰ τὸ προχθεσινὸν ἐπεισόδιον δὲν ἤμην παρὼν ὅπως ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ τὰ γενόμενα καὶ ἱκανοποίησιν τοῦ συναδέλφου Μουσουλμάνου. Αἱ ἀτομικαὶ γνῶμαι ἑνὸς πληρεξουσίου εἰς οἱανδήποτε μερίδα καὶ ἂν ἀνήκῃ, δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν ὡς γνῶμαι ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως ἢ ἑνὸς κόμματος. Αἱ γνῶμαι αὐταὶ ἦσαν καθ’ ὁλοκληρίαν ἀτομικαί, τὰς ὁποίας βεβαίως ἡ Συνέλευσις δὲν ἀποδέχεται. Διότι ἡ Συνέλευσις ἔχει πρὸ αὐτῆς, ὅτι οἱ Μουσουλμάνοι ὡς ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε διαγωγῆς των εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ἔδειξαν μίαν νομιμόφρονα διαγωγὴν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ ἀρχαὶ δὲν τοὺς χωρίζουσιν ἀπὸ τοὺς λοιποὺς Ἕλληνας, ἑπομένως παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ θεωρηθῇ τὸ ζήτημα λελυμένον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§28Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος κ. Λ. Κ. Ροῦφος, ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ σχεδίου τοῦ ψηφίσματος ἐπὶ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν παθόντων, ὑπέβαλε τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον συνέταξε καθ’ ὁμόφωνον ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐθεώρησε ἀναγκαῖον νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη ἀπὸ τῆς προχθές, ὑποβάλλω δὲ πρότασιν ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῆς αὔριον ὡς πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς καὶ νὰ κατορθωθῇ νὰ συζητηθῇ πρὸ τῶν ἑορτῶν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ν. Καλαντζάκος καὶ Γ. Σπηλιόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαμηδίου κρατουμένων.

§30Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὸ περιεχόμενον της, διότι καταγγέλλονται ὑπερβασίαι πρωτοφανεῖς.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἰδιώτου Νικολάου Θεοδωρίδου κατοίκου Θεσσαλονίκης.

§32Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Χ. Καρρᾶς, Σ. Ἀλεξιάδης, Δ. Κουκουλέτσος, Κ. Στεργιόπουλος καὶ Ρ. Πάντος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ Τρικκάλων–Καλαμπάκας.

§34Χ. ΚΑΡΡΑΣ. Δὲν θὰ συστήσω τίνα μέτρα πρέπει νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διὰ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ ζητήματος, διότι ὑπὲρ πάντα ἄλλον εἶναι εἰς θέσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ σταθμίσῃ καὶ λύσῃ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα τῆς Θεσσαλίας, καὶ δι’ αὐτὸ ὅλος ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλίας ἀκραδάντως πιστεύει ὅτι δὲν εἶναι μακρὰν ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπνεύσῃ τὸν ἀέρα τῆς ἐλευθερίας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ εἶμαι ὑποχρεωμένος, διερμηνεύων τὰς γνώμας καὶ τὰς σκέψεις τῶν πατριωτῶν μας ἀγροτῶν, νὰ διαδηλώσω τὴν ἄπειρον εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἀνέθεσε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἰς ἄνδρα, ὅστις καὶ ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἔχει μελετήσει τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα καὶ ὑπέρ πάντα ἄλλον εἶναι εἰς θέσιν νὰ λύσῃ τὰ ζητήματα αὐτά.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρ. Πάντος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§36Ρ. ΠΑΝΤΟΣ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς οἱ τότε ὑποψήφιοι τοῦ δευτέρου νομοῦ τῆς Θεσσαλίας ἐδώσαμεν πρὸς τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν διὰ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἡ ὁποία εἰς τὰς τάξεις της ἀριθμεῖ τρεῖς Ὑπουργοὺς ἐκ Θεσσαλίας, ἕνα τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἐκ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων καὶ δύο ἐκ τοῦ ἡμετέρου νομοῦ Λαρίσης, θὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρωτάτην ἔποψιν τὸ γεωργικὸν ζήτημα καὶ θὰ σπεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ ὑποβάλῃ ἐν τάχει τὰ νομοθετικὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς ἀπεκδέχετο πάντοτε διὰ τὴν ὀρθὴν λύσιν τοῦ γεωργικοῦ ζητήματος.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Χ. Μητσόπουλος, Ι. Χρηστάκης καὶ Κ. Δροσόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καλλιεργητῶν τῆς περιφερείας Μαραθῶνος.

§38Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν ἐλπίζω, ὅτι θέλει συμπεριληφθῇ εἰς τὸν ὁλοκληρωτικὸν φάκελλον, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται, κατὰ τὰς ὑποσχέσεις τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ σήμερον ἐπαξίως τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο διέποντος, ἐκκρεμής, ὅπως ἐξετασθῇ καὶ μελετηθῇ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο συγχρόνως πρὸς τὸ ὅλον γεωργικὸν ζήτημα. Θὰ ἤθελον παρακαλέσῃ ὑμᾶς ὅπως, εἰ δυνατόν, συσταθῇ καὶ ἑτέρα ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα τὰ ἐμφυτευτικά, ἐφ’ ὅσον ἐδιαφέρουν ὄχι μόνον τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους νομούς, ἰδιαίτατα δὲ τὸν νομὸν Ἀττικοβοιωτίας.

§39Χ. ΚΑΡΡΑΣ. Εἶναι ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ μελετήσῃ ὅλα τὰ ζητήματα τῆς Πελοποννήσου, τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Θεσσαλίας.

§40Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μοῦ εἶπον ὅτι μία μόνη ἐπιτροπὴ ὑπάρχει.

§41Ι. ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ ἐγὼ τῶν καλλιεργητῶν τῆς περιφερείας Μαραθῶνος καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐφ’ ὅσον ἀπεφάσισεν ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μὴ ἐργάζηται πλέον διὰ τὴν μελέτην τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ νόμου καὶ νὰ φροντίσῃ δι’ αὐτὸν, καθ’ ὅσον πολλαὶ περιφέρειαι ὑποφέρουσιν ἀπὸ τὴν μὴ λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§42Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι Μαραθῶνος ἔχουσι δίκαιον, διότι ζητοῦσιν διὰ τῆς ἀναφορᾶς των νὰ ληφθῇ ἕν ριζικὸν μέτρον πρὸς ἀναγνώρισιν τῶν δικαίων αὐτῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ὅλαι αἱ ὑποθέσεις, αἱ μεταβαίνουσαι εἰς ἐπιτροπὰς, διαιωνίζονται ἐπ’ ἄπειρον, ἤθελα λοιπὸν παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν, ὅπως συνεχῶς ἐκτελῶσι τὸ ἔργον των, ἀνεξαρτήτως τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργικῶν μεταβολῶν, διότι ἔχομεν ἀποταθῇ μέχρι τοῦδε εἰς τρεῖς διαδόχους Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας, οἱ ὁποῖοι ὅλοι μᾶς ὑπόσχονται, ἀλλὰ δὲν βλέπομεν ἀποτελέσματα. Ἔχουσι παρέλθει 4 μῆνες ἀφ’ ἧς ἦλθε τὸ ζήτημα τῶν ἐμφυτευτῶν ἐνταῦθα.

§43Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σήμερον ὑποβάλλεται τοιαύτη ἐρώτησις.

§44Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ 4 μηνῶν ἔχει ὑποβληθῇ.

§45Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Εὐχαριστῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους διὰ τὰς εὐμενεῖς ἀντιλήψεις, ἃς ἐξεδήλωσαν περὶ ἐμοῦ, ἐπὶ τῇ ἀναλήψει τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, πληροφορῶ δ’ ἐν ταὐτῷ τοὺς κ. κ. συναδέλφους ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ διορισθεῖσα πρὸς μελέτην τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, ἀτυχῶς, καίτοι ἀπὸ δύο μηνῶν ἐπελήφθη τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος τούτου, ἐν τούτοις μέχρι σήμερον, οὐκ οἶδα ἐκ τίνος αἰτίας, δὲν κατέληξεν εἰς οὐδὲν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, μὴ συντάξασα οὐδὲ τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, εἶναι οὐ μόνον ὑψίστης σπουδαιότητος, ἀλλὰ καὶ ἐπειγούσης διὰ πλείστους λόγους, τούτου ἕνεκα ἐπιμελήθην, τῆς συντάξεως τοῦ σχεδίου νόμου, χωρὶς νὰ περιμένω τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπὶ τούτῳ διορισθείσης ἐπιτροπῆς καὶ ἐλπίζω ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος νὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τὸ σχετικὸν σχέδιον νόμου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ διὰ τὸ ἐμφυτευτικὸν ζήτημα, περὶ τούτου ἤδη μοὶ δίδεται ἀφορμή, πληροφορῶ δ’ ὅτι θέλω μεριμνήσει προσεχῶς ὅπως διορισθῇ ἐπιτροπὴ καὶ μελετήσει τὰς ἐπενεκτέας ἐπὶ τοῦ ὑφισταμένου ἐμφυτευτικοῦ νόμου μεταρρυθμίσεις. Δὲν παραλείπω ὅμως νὰ γνωρίσω εἰς τοὺς κ. πληρεξουσίους ὅτι τὸ ἐμφυτευτικὸν ζήτημα εἶναι πολὺ διάφορον τοῦ ὅλου ἀγροτικοῦ τοιούτου, καὶ συνεπῶς δὲν ἐπείγει τόσον ἡ λῆψις νομοθετικοῦ μέτρου περὶ αὐτοῦ.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Παππᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Κοινοτήτων Ζαγορίου, Λαγκαδίων, Σιαφάκας τοῦ νομοῦ Ἰωαννίνων.

§47Σ. ΠΑΠΠΑΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς γνωρίσῃ τὶ ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις.

§48Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ μὴ παρατείνῃ πλέον τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, διότι τοῦτο εἶναι ἡ εὐχὴ τῶν τριῶν τετάρτων τῶν κτηνοτρόφων, καθ’ ὅσον ὁ νόμος οὗτος ἠστόχησε διὰ τὸν σκοπὸν δι’ ὅν ἐγένετο. Καὶ γνωρίζομεν πάντες ὅτι οὔτε τοῦ κρέατος, οὔτε τοῦ τυροῦ, οὔτε τοῦ γάλακτος ἡ τιμὴ περιωρίσθη, τοὐναντίον ἡ αἰσχροκέρδεια ὠργίασε καὶ εἰς ἐπίμετρον συνέβαλεν ὁ νόμος οὗτος νὰ καταστήσῃ πλουσίους μεγαλοκτηνοτρόφους τινάς, οἵτινες εὑρεθέντες νὰ ἔχωσι μεμισθωμένα λιβάδια μὲ μικρὰ μισθώματα ὑπεξεμίσθων ταῦτα πρὸς τρίτους ἀντὶ ὑπερόγκων μισθωμάτων. Πρὸς πρόληψιν ὅμως πάσης τυχὸν ἐκβιάσεως τῶν κτηνοτρόφων ἀπὸ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν διὰ νὰ ἀπολαύσωσιν οὗτοι ὑπέρογκα μισθώματα, θέλω ὑποβάλει προσεχῶς εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν σχέδιον νόμου, δι’ οὗ, ἐὰν τυχὸν οἱ ἰδιοκτῆται λιβαδίου ἤθελον ἀξιώσει μίσθωμα ἀνώτερον τῶν 25% τοῦ τελευταίου μισθώματος, καταδιώκονται ἐπὶ παραβάσει τοῦ περὶ αἰσχροκερδείας νόμου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Ἀλεξάνδρου, Δ. Τσαλόπουλος, Χ. Γρόλιος, Α. Παπαζαχαρίου κλπ., ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Φωτεινῆς χήρας Δ. Ζησίμου, ταγματάρχου Πεζικοῦ.

§50Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω τὴν θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅπως ἐπαυξήσῃ τὴν σύνταξιν τῆς χήρας Ζησίμου. Εἶναι ἀνάγκη, κ.κ. πληρεξούσιοι, νὰ μάθητε ὑπὸ ποίας περιστάσεις ἔπεσεν ὁ ἥρως καὶ μέγας μάρτυς Ζήσιμος. Ὅταν ἐπέδραμον Σενεγαλέζοι ἐν Λαρίσῃ ὁ Γάλλος στρατηγός, ὁ ὁποῖος ἐστιγμάτισε τὴν στρατιωτικὴν τιμὴν καὶ ἂν τὸ ἐγνώριζεν ἡ Γαλλία θὰ τὸν καθῄρῃ, ἐζήτησεν ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ τοῦ παραδώσουν τὰ ὅπλα καὶ τὴν σημαίαν. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχοντες διαταγὰς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οἱ Γάλλοι εἰσέρχονται ὡς φίλοι, τοὺς ὑπεδέχθησαν μὲ τὰ ὅπλα παραπόδας καὶ τοὺς ἀπένειμαν τιμάς. Ἀλλὰ ὁ Στρατηγὸς τοὺς εἶπεν: 5 λεπτὰ προθεσμίαν ἔχετε καὶ ἐξάγει τὸ ὡρολόγιόν του. Συνέρχονται οἱ ἀξιωματικοί, συσκέπτωνται τὶ νὰ κάνουν, νὰ παραδώσουν τὰ ὅπλα καὶ τὴν σημαίαν ἢ νὰ σκοτωθοῦν καὶ ἀποφασίζουν νὰ φύγουν, διὰ νὰ δώσουν τόπον τῆς ὀργῆς καὶ φεύγουν πρὸς τὰ ὑψώματα τῆς Λαρίσης, διευθυνόμενοι πρὸς τὰ Φάρσαλα. Ἐπιτίθενται τότε οἱ Γάλλοι μὲ τεθωρακισμένα αὐτοκίνητα καὶ αἱματοκύλισαν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὁ Ζήσιμος δυστυχὴς ἔπεσε ὑπερασπιζόμενος τὴν σημαίαν καὶ ἔμεινε πληγωμένος ἐπὶ 3 ἡμέρας βασανιζόμενος καὶ ἄταφος ἐπὶ 7 ἡμέρας. Ἡ οἰκογένειά του καὶ τὰ θυγάτριά του πένονται καὶ σᾶς ὁρκίζομαι εἰς τὴν τιμήν μου, ὅτι τὰς ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων ἐνεργήσαμεν συνεισφορὰν οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ νὰ συντηρήσωμεν τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ.

§51Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ μία πρόνοια.

§52Χ. ΓΡΟΛΛΙΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτα, διότι ὁ κ. συνάδελφος ἐπαρκῶς ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα.

§53Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀλεξάνδρου, παρὰ μόνον νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, πῶς μέχρι τοῦδε ἡ οἰκογένεια τοῦ ἥρωος αὐτοῦ ταγματάρχου Ζησίμου, τοῦ πεσόντος ὑπὲρ τῆς τιμῆς τῆς Πατρίδος καὶ τῆς στρατιωτικῆς του τιμῆς, ἔμεινε ἀπροστάτευτος ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἐπειδὴ δὲ γνωρίζω ὅτι ἀτυχῶς τὸ προκάτοχον καθεστὼς μόνον διὰ τὰ πρόσωπα τὰ ἰδικά του ἐνδιεφέρετο καὶ ὄχι δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ἐθυσίαζον τὴν ζωήν των, διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τῆς λαϊκῆς θελήσεως, νὰ φροντίσῃ ὅπως τάχιστα καὶ εἰ δυνατὸν πρὸ τοῦ Πάσχα, νὰ δοθῇ βοήθημα εἰς τὴν οἰκογένειαν καὶ σύνταξις ἀνάλογος εἰς τὴν σύζυγον καὶ τὰ τέκνα τοῦ πεσόντος ἥρωος.

§54Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ.

§55Σ. ΠΑΠΠΑΣ. Ἐπίσης καὶ ἐγώ.

§56Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὄσον μὲν ἀφορᾷ τὸ βοήθημα θὰ ληφθῇ μέριμνα, ὅσον δὲ διὰ τὴν σύνταξιν εἶναι ἀντικείμενον νόμων.

§57Δ. ΚΟΛΛΑΣ. Καὶ νὰ ἀναθεωρηθοῦν μερικαὶ συντάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀδίκως δίδονται.

§58Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσα λαμβάνει ὁ κ. Κουντουριώτης νὰ τὰ λαμβάνουν οἱ ἥρωες αὐτοί.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς καὶ Γ. Καλαντζόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς χήρας Ἀθηνᾶς Β. Χατζοπούλου.

§60Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Συνιστῶ θερμότατα τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν καὶ τὸν ὁποῖον παρακαλῶ, ὅπως κρίνῃ αὐτὴν μετ’ εὐμενείας καὶ δικαιοσύνης.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Καζάκης, Μ. Μαργαρίτης καὶ Ρ. Πάντος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Κοινοτήτων Ἐλασσῶνος Σανσόβου καὶ Ἀρβανοβίων.

§62Δ. ΚΑΖΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη σχέσιν ἔχει μὲ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Κατόπιν τῶν δηλώσεων, ἅς ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, νομίζω ὅτι περιττεύει νὰ ὁμιλήσω.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε διαγράφεται. Οἱ κ. κ. Α. Σλῆμαν, Δ. Χατζῖσκος, Λ. Τσουκαλᾶς, Δ. Παναγιώτου, καὶ Κ. Δροσόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς «Ἐφημερίδος τοῦ Χρηματιστηρίου».

§64Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§65Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὴν συνιστῶ.

§66Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὴν συνιστῶ.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀστικῶν ὀργανώσεων Βόλου ὁ κ. Ρ. Πάντος.

§68Ρ. ΠΑΝΤΟΣ. Ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ αἰτήματα τῶν ἀστικῶν ὀργανώσεων Βόλου. Εἶναι γνωσταὶ αἱ σκηναί, αἵτινες συνέβησαν πρὸ τριμήνου εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην. Ἐξ ἀφορμῆς ἐκείνων διετάχθησαν ἀνακρίσεις, αἱ ὁποῖαι περατοῦνται ὅσον οὔπω κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τούτοις ὅμως, ἐπειδὴ εἰς τὴν πόλιν ταύτην ἀπό τινος ἀτυχῶς ἐνέσκηψε μία σπεῖρα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι προσφέρουσιν ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα, ἀναπτύσσοντες ἰδεολογίας ἐπικινδύνους εἰς τοιαύτας μάλιστα στιγμὰς Ἐθνικῆς σημασίας, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν ταύτην θὰ πράξῃ ἀμέσως τὸ καθῆκον της. Ἐκτὸς αὐτοῦ, συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα διατάξῃ τὴν περαίωσιν τῶν ἀνακρίσεων καὶ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἐνόχων καὶ πρωταιτίων τῶν σκηνῶν ἐκείνων εἰς δίκην, ἵνα οὕτως ἐπέλθῃ ῥαγδαία καὶ πραγματικὴ ἡ τιμωρία εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι ἠδύναντο νὰ δυσφημήσωσι μίαν πόλιν ἐμπορικωτάτην καὶ φιλονομωτάτην, ὅπως εἶναι ἡ πόλις τοῦ Βόλου. Ταῦτα εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Ἐμμανουὴλ Ἀστρινοῦ ὁ κ. Θαλασσινός.

§70Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἐγένοντο αἱ ἐκτιμήσεις εἰς τὴν Κρήτην περὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἡ Κυβέρνησις ἡ προκάτοχος, τοῦ πρώην καθεστῶτος, ἐθεώρησε μόνον τὸν κ. Ἀστρινὸν ὅτι εἶχε κέρδη περισσεύοντα καὶ ἐφορολόγησε μόνον αὐτόν, καὶ τοῦτο διότι δὲν ἤθελε νὰ συνεισφέρῃ πράγματι χάριν ἐκλογικῶν σκοπῶν τοῦ τότε καθεστῶτος. Λοιπὸν φρονεῖ ὅτι τὸν ἐφορολόγησε πολὺ ἀκριβά, καὶ πρέπει νὰ διαταχθῇ ἐκ νέου νὰ ἐξετάσῃ τὰ βιβλία αὐτοῦ μία Ἐπιτροπή, καὶ νὰ ἴδῃ ἄν πραγματικῶς εἶναι δικαία ἡ φορολογία αὕτη.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κουρέων Καλαμῶν ὁ κ. Λυκουρέζος.

§72Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ἐκτελεστικῆς διοικήσεως τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης ὁ κ. Παπαζαχαρίου.

§74Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ σωματείου ἀρτοποιῶν Τρικκάλων ὁ κ. Στεργιόπουλος.

§76Κ. ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἔτος 1919 ἐψηφίσθη ὁ ὑπ’ ἀριθ. 2039 νόμος τῆς 7 Φεβρουαρίου 1920. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ἐπιβάλλεται ἐπὶ πάσης καυσίμου ὕλης φορολογία 2 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ὡς εἶναι γνωστόν, διὰ τοῦ νόμου τούτου καὶ ἡ φορολογία αὕτη βαρύνει ὡρισμένην κοινωνικὴν τάξιν, τὴν τῶν ἀρτοποιῶν, οἵτινες ἔχουσι καὶ τὴν μεγαλυτέραν κατανάλωσιν τῆς καυσίμου ὕλης. Συνιστῶ πολὺ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ θὰ παρακαλέσω ν’ ἀπαλλαγῶσιν οὗτοι τῆς καταθλιπτικῆς αὐτῆς φορολογίας.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρου κοινότητος Κορωπίου ὁ κ. Δροσόπουλος.

§78Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾶ τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Καλαντζᾶκος, Χ. Καρᾶς, Α. Βιτάλης κλπ. ἐπὶ ἀναφορᾶς πρωτοβαθμίων ὑποδιδασκάλων Νομοῦ Τρικκάλων.

§80Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Οἱ πρωτοβάθμιοι ὑποδιδάσκαλοι ἔχουσιν ὑποβάλῃ ἀλλεπαλλήλους ἀναφοράς, ζητοῦντες ὅπως ἀφομοιωθῶσι πρὸς τοὺς δημοδιδασκάλους ὡς πρὸς τὸν μισθὸν αὐτῶν. Οὗτοι ἔχουσι τὸ προηγούμενον, ὅτι καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις προέβη εἰς σχετικὸν μέτρον, προκειμένου περὶ τῶν δημοδιδασκάλων. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι οὗτοι ἀνταποκρίνονται πλήρως εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῶν διδασκάλων, καὶ οἱ ὁποῖοι ἴσως ἐργάζονται περισσότερον τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τὸ ἔργον των. Νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης ἡ ἀφομοίωσις νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν πρωτοβαθμίων, ὅπως οὗτοι λάβωσι τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοδιδασκάλων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι πρόκειται περὶ σπουδαίου ἐκπαιδευτικοῦ παράγοντος.

§81Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὰ πράγματα εἶναι ὡς τὰ ἐξιστόρησεν ὁ κ. συνάδελφος. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀφομοιώσεως τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἀναγνωρίσει ὡς δικαίαν.

§82Γ. ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, εἰμὴ μόνον νὰ συστήσω θερμῶς τὴν ἀναφοράν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, διότι οἱ ἀτυχεῖς εἶναι οἱ πρῶτοι σκαπανεῖς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§83Ρ. ΠΑΝΤΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§84Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Προσεχῶς θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον εἰς τὴν Συνέλευσιν, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίζῃ τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως πληρέστερον. Ἐκεῖ λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ τῶν ὑποδιδασκάλων καὶ ἐν γένει περὶ τοῦ ὅλου κλάδου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐπίσης καὶ περὶ τῶν διδασκάλων τῆς Μακεδονίας, ἵνα δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν εἰς τὰ ξενόφωνα σχολεῖα διδασκάλους καλούς.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Δασκαλόπουλος, Α. Βιτάλης, Χ. Καρᾶς κλπ. ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων τοῦ χωρίου Παληοχώρι τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης.

§86Γ. ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ ὑποφέρουσι, καὶ πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκτεθημένοι πρὸ 4 μηνῶν.

§87Κ. ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ χωρίου Παληοχῶρι. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλη σχεδὸν ἡ Θεσσαλία ἐπνίγη ἀπὸ τὰς πλημμύρας. Εἶναι θλιβερὸν νὰ βλέπῃ κανεὶς ὁλόκληρα χωρία νὰ ἔχουν ἐκτοπισθῆ, καὶ νὰ εὑρίσκωνται οἱ κάτοικοι ὑπὸ σκηνὰς ὅπου ὑπάρχουσιν ὑψώματα. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ σύντονα καὶ ἀποτελεσματικὰ μέτρα, διότι ὑπὸ τὰς σκηνὰς δὲν δύνανται νὰ ζήσωσιν ὁλόκληροι οἰκογένειαι, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ τοιαύτη πρόνοια, ὥστε νὰ γίνουν παραπήγματα καὶ στεγασθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι.

§88Δ. ΚΟΥΚΟΥΛΕΤΣΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα, διότι ἡ καταστροφή, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ πλημμυροπαθεῖς τῆς περιφερείας αὐτῆς, εἶναι πολὺ μεγάλη. Ὄχι μόνον τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰς τὰς ἀποθήκας κατεστράφησαν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔσπειρον ὑπέστησαν μεγίστας ἀπωλείας.

§89Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ε. Χατζηδάκης καὶ Ε. Κώνστας ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Σοφοκλέους Καζαντζῆ εἰρηνοδίκου Καρδαμήλων.

§91Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Πρὸ δύο ἐτῶν ὁ ἀναφερόμενος μετετέθη, ἀλλ’ ἐξ ἀμελείας τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἐστερήθη τῶν μισθῶν του πλέον τῶν δύο μηνῶν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κώνστας, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§93Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ἡ ἀμέλεια τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν περισσοτέρων Ὑπουργείων ἀναγκάζει τοὺς πολίτας νὰ ἀπευθύνωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν παραπονούμενοι καὶ οὕτω ἀπασχολεῖται ἡ Συνέλευσις μὲ τὰς ἀναφορὰς τῶν διαφόρων πολιτῶν. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον μὲ σύστασιν ἰδιαιτέραν, ὅπως διαταχθῶσιν αἱ διάφοραι ὑπηρεσίαι νὰ φροντίζωσι περὶ τῶν ὑποθέσεων τῶν πολιτῶν, διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῆται ἡ Συνέλευσις μὲ ζητήματα ἑνὸς μισθοῦ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ὑποδιδασκάλων ἐκπαιδευτικῆς περιφερείας Τριφυλίας ὁ κ. Καλαντζᾶκος.

§95Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν ὑπὸ τὸ ἴδιον πνεῦμα μὲ τὴν προηγουμένην.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Ἀναστασόπουλος, Λ. Τσουκαλᾶς κλπ. ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν χηρῶν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν πρὸ τοῦ 1912 ἀποστρατευθέντων.

§97Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν συντάξεων χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀποστρατευθέντων πρὸ τοῦ 1912. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπεβλήθη ἄλλοτε καὶ ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχωρίσθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ συνταξιοῦχοι εἰς δύο κατηγορίας καὶ οἱ μὲν πρὸ τοῦ 1912 ἀποστρατευθέντες παρέμειναν εἰς τὰς παλαιὰς συντάξεις, οἱ δὲ μετὰ τὸ 1912 ἔλαβον νέας συντάξεις ἀνωτέρας. Ἐγένετο μία διάκρισις, ἡ ὁποία εἶναι καιρὸς νὰ ἐκλείψῃ, διότι μὲ τὴν διάκρισιν ταύτην βλέπομεν σήμερον τὴν χήραν ἀντισυνταγματάρχου, ἀποστρατευθέντος πρὸ τοῦ 1912, νὰ λαμβάνῃ ἀπὸ τὸ Δημόσιον σύνταξιν δραχμῶν 70 τὸν μῆνα. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ παραμένῃ ἐντελῶς ἀπαθὲς εἰς μίαν τοιαύτην κατάστασιν. Ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ σπεύσωσιν εἰς τὴν θεραπείαν τοῦ ἀτόπου τούτου.

§98Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ 1897 ἐν τῷ πολέμῳ ἐκείνῳ ἔμειναν ἀνάπηροι ἀξιωματικοί τινες, οἱ ὁποῖοι λαμβάνωσι σύνταξιν παλαιάν. Δὲν νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ καὶ αὐτοὺς ὑπ’ ὄψιν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν ὅλῳ τρεῖς; Δὲν ὑπηρέτησαν καὶ αὐτοὶ τὴν Πατρίδα των; Δὲν ἔγειναν καὶ αὐτοὶ ἀνάπηροι χάριν τῆς Πατρίδος; Ἐλπίζω ὅτι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ θὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὴν σύστασιν καὶ θὰ θεραπεύσωσι τὸ ἄδικον αὐτό.

§99Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἑνοῦμαι καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν κυρίων συναδέλφων, διότι ἡ αἴτησις εἶναι τόσον δικαία, ὥστε δὲν ἔχει ἀνάγκην περαιτέρω ἀναπτύξεως.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς γεωργῶν Συλλόγου Τρικκάλων ὁ κ. Πάντος.

§101Ρ. ΠΑΝΤΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως τὰ αἰτήματα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ Θεσσαλίας λυθῶσιν ταχύτατα συμφώνως πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν πρὸς τὸν Θεσσαλικὸν λαόν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Κ. Οἰκονομίδης, Α. Σλῆμαν καὶ Ρ. Πάντος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν γεωργῶν τοῦ τσιφλικίου Νεμπεγλέρ.

§103Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς διαμαρτυρίας τῶν κατοίκων Νεμπεγλὲρ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ θὰ συστήσω πρὸς αὐτόν, ὅπως πρὸ πάσης ἄλλης λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, ἐπιληφθῇ τοῦ διακανονισμοῦ τῆς κολληγικῆς σχέσεως, διότι ἡ ταχθεῖσα προθεσμία μέχρι τέλους Νοεμβρίου πρὸς δήλωσιν, δὲν ἦτο ἐπαρκὴς καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν κολλήγων δὲν ἐπρόλαβαν νὰ δηλώσωσιν, ὑπάρχει δὲ κίνδυνος, ἂν δὲν κανονισθῇ τώρα κατὰ τὸ θέρος ἡ ἐσοδεία, νὰ ἔχωμεν ἔριδας καὶ φιλονεικίας.

§104Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον ὁ περὶ ἐσοδείας σχετικὸς νόμος ὑφίσταται θέλω παρατείνει τὴν προθεσμίαν τῶν δηλώσεων τῶν καλλιεργητῶν. Διὰ τοῦ ὑποβληθησομένου ὅμως μετ’ οὐ πολὺ σχεδίου νόμου περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ ἐσοδείας τῶν ὑπὸ ἀπαλλοτρίωσιν ἀγροκτημάτων.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀλεξάνδρου ἐπὶ ἀναφορᾶς Διονυσίου Ἀγάθου, λοχαγοῦ Πυροβολικοῦ.

§106Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν διότι εἶναι δικαία.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ὑπαλλήλων τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς ὁ κ. Βιτάλης.

§108Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται ἐν τῇ ἀναφορᾷ, εἶχεν ὑποβληθῇ ἄλλοτε νομοσχέδιον καὶ εἶχε ψηφισθῆ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας μὲ τὴν παράκλησιν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ προέδρου τοῦ Πολιτικοῦ Συλλόγου Καστορίας ὁ κ. Χριστάκης.

§110Ι. ΧΡΙΣΤΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Καστορίας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως διὰ νόμου κατορθώσῃ ν’ ἀναγνωρισθῶσι τὰ προβαλλόμενα δικαιώματα.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας σιγαροποιῶν καὶ καπνεργατῶν ὁ κ. Μάτεσις.

§112Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Συνιστῶ ἐκθύμως τὴν ἀναφοράν.

§113Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁμοίως, κ. Πρόεδρε. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυκουρέζος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§115Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βιτάλης.

§117Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐπίσης κ. Πρόεδρε.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων τοῦ νομοῦ Λαρίσης ὁ κ. Οἰκονομίδης.

§119Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δήμου Λαρίσσης. Ἀφοῦ πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποζημιωθῶσιν οἱ πρώην Δήμαρχοι καὶ Πρόεδροι Κοινοτήτων, δίκαιον εἶναι νὰ ἀποζημιωθῶσι καὶ οἱ ἀπολυθέντες ὑπάλληλοι.

§120Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ ὅπως σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἵνα πράξω ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλαντζᾶκος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν στρατευομένων πολιτικῶν μηχανικῶν.

§122Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ διπλωματοῦχοι, δυνάμει νόμου προγενεστέρου ἔχοντος μεταβατικὴν ἰσχύν, λαβόντες τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου, ἤδη κρατοῦνται 12 ἐξ αὐτῶν καὶ παρακαλῶ ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα.

§123Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μόνον αὐτὸ δύναμαι νὰ κάμω, νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον.

§124Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἀναβάλλονται αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ διὰ τὴν αὔριον.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§126Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§128Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐπιβάλλεται διὰ πλείστους ὅσους λόγους καὶ κυβερνητικοὺς καὶ διοικητικοὺς ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, περὶ τῆς ἐπαναστατικῆς νομοθεσίας, δηλαδὴ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις τὶ πρέπει νὰ γίνῃ περὶ τῆς νομοθεσίας τῆς μεταρρυθμισάσης Κυβέρνησιν καὶ Διοίκησιν. Εἶναι νόμοι ἄκυροι, εἶναι νόμοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐὰν σήμερον εἷς δικαστὴς ἤθελε νὰ δικάσῃ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀνεξαρτήτως κατὰ καθῆκον, θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχουν νόμοι. Αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ἔλλειψις δηλαδὴ ἅρματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Διοικήσεως τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ παύσῃ, θὰ παύσῃ δὲ διὰ τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον ἡμῶν, περὶ τῆς ἐπαναστατικῆς νομοθεσίας. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀμφιβάλλει περὶ τῆς ἀνάγκης καὶ τοῦ κατεπείγοντος αὐτῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς.

§129Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως ἐπίσης προτιμηθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 44 σχέδιον νόμου, περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1275. Πρὸς τοῦτο εἶναι σύμφωνος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, δὲν θὰ ὑπάρχῃ δὲ ἀντίρρησις περὶ τῆς ψηφίσεως.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στρᾶτος.

§131Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τί λέγει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν πρότασίν μου.

§132Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων θὰ συζητηθῇ.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον προσδιωρίσθη καὶ ἀνεβλήθη. Οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις αὕτη, νομίζω ὅτι ἐξέλιπον, ἐγὼ δὲ δηλῶ ὅτι εἶμαι διατεθειμένος νὰ παρακολουθήσω τὴν συζήτησιν διὰ τῆς σιγῆς, διότι ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον εἶναι πράγματι ἀπάντησις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ διατάγματος τοῦ Βασιλέως ἐκδηλουμένου τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος. Ἡ Κυβέρνησις, ἥτις συνέταξε τὸν Βασιλικὸν Λόγον ἐξέλειπε πρὸ καιροῦ, σήμερον ἔχομεν τὴν τρίτην μετεκλογικήν Κυβέρνησιν. Λοιπόν, δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ κρίνωμεν πρόγραμμα κυβερνήσεως ἀπελθούσης, ἔστω καὶ ἂν τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης περιελάμβανε τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετέχουσι καὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἐντελῶς τυπικὴ ἡ συζήτησις αὕτη, ἡ παράτασις δὲ τῆς ἀναβολῆς ἀποτελεῖ ὡς εἶδος ἀνευλαβείας τῆς Συνελεύσεως πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα, πρὸς τὴν ὁποίαν δὲν ἐδόθη ὡσαύτως, ἐνῷ προσῆλθε καὶ ἐκήρυξε τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν.

§134Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν Δευτέραν θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§135Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀντίρρησις. Καὶ τὰ δύο σχέδια ἐπιδοκιμάζουν πληρέστατα τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Εἶναι συντεταγμένα διὰ τῶν αὐτῶν λέξεων καὶ φράσεων, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι πλειοψηφία καὶ μειοψηφία συμφωνεῖ καθ’ ὅλα.

§136Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον νὰ εἶναι πρῶτα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἐκτὸς ἂν εἶναι πρόχειρα τώρα.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἀντισχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμέναι προσθῆκαι τινὲς ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς πλειοψηφίας. Καλλίτερα αὔριον διὰ νὰ εἶναι παρόντες ὅλοι.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ εἶναι πρῶτον. Ὑπεβλήθη πρότασις ὅπως προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1275 περὶ προσωρινῶν διακανονισμῶν τῆς ὑδρονομῆς διὰ τῶν ἀρδευτικῶν ὑδάτων τοῦ χειμάρρου Γλαύκου (Λεύκας) τῆς μεσημβρινῆς πεδιάδος Πατρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κηρύσσεται κατεπεῖγον.) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθέσεως καθηκόντων Γενικοῦ Διοικητοῦ εἰς μέλος τῆς Κυβερνήσεως». Ὁ κ. Π. Ι. Ἀργυρόπουλος ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§139Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἢ ἐκφέρω τὴν ἐμὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκθέσω γενικὰς τινὰς παρατηρήσεις περὶ Γενικῶν Διοικήσεων. Ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Διοικήσεων ἐθεωρήθη ἀπαραίτητος καὶ ἀναγκαῖος τὸ 1912, μετὰ τὴν πρόσκτησιν τῶν νέων τότε μερῶν, μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1912–1913, καὶ συνεστήθησαν αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις Μακεδονίας, Κρήτης καὶ Νήσων. Ἐπρόκειτο μετὰ 5 ὅλους αἰῶνας οἱ πληθυσμοὶ τῶν τμημάτων αὐτῶν, εἰθισμένοι εἰς τὴν ἐπιβλητικὴν καὶ μεγαλοπρεπῆ ἐμφάνισιν τῶν βαλήδων τῆς Τουρκικῆς Αὐτοκρατορίας, νὰ ἴδωσι τὸ πρῶτον τοὺς πρώτους διοικητὰς τῆς νεωτέρας Δημοκρατίας τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐνῷ οἱ Τοῦρκοι ἐμιμήθησαν, κατακτῶντες τὴν Βυζαντινὴν Αὐτοκρατορίαν, τοὺς Βυζαντινοὺς εἰς τὴν μεγαλοπρεπῆ παράστασιν τῶν ἀνωτάτων διοικητικῶν ὑπαλλήλων, οἱ Ἕλληνες, ἀνακτῶντες τμήματα τῆς Ἑλληνικῆς Αὐτοκρατορίας, δὲν κατώρθωσαν νὰ παρουσιάσουν Γενικοὺς Διοικητὰς ἔχοντας ἁπλῶς ἀξιοπρεπῆ ἐμφάνισιν, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ πλεῖστον. Τόσον οἱ Ἕλληνες ὅσον καὶ οἱ ἀλλογενεῖς πληθυσμοὶ τῶν μερῶν ἐκείνων, ἀνέμενον φυσικὰ νὰ ἴδωσι τὸ πρῶτον ὅ,τι καλλίτερον εἶχε νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Ἑλλάς,ἀλλὰ δυστυχῶς διεψεύσθησαν εἰς τὰς ἐλπίδας των, διότι ἔχομεν τὴν εἰδικότητα νὰ καταρρίπτωμεν ἡμεῖς αὐτοὺς τοὺς θεσμούς, τοὺς ὁποίους δημιουργοῦμεν. Ἕνα φωτεινὸν σημεῖον πράγματι τοῦ θεσμοῦ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων ἦτο ἡ Γενικὴ Διοίκησις τοῦ Βασιλόπαιδος Νικολάου τὸ 1912.

§140Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Στρατιωτικὴ ἦτο μόνον.

§141Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετέλει χρέη καὶ πολιτικῆς.

§142Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ Πρίγκηψ Νικόλαος ἔπαιξε τὸν σπουδαιότερον πολιτικὸν ρόλον, διότι ὑπῆρξεν ὁ ἄνθρωπος ὁ προπαρασκευάσας τὴν Ἑλληνοσερβικὴν Συνθήκην.

§143Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπῶς προσέφερε καὶ τὰς πολιτικάς του ὑπηρεσίας, ἡ δὲ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἐπειδὴ ἐξ ἀρχῆς θὰ ἔπρεπε τότε εἰς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις νὰ ἀποσταλῶσιν οἱ Βασιλόπαιδες, διότι ἐκτὸς τῆς ἐπιβλητικῆς ἐμφανίσεως ὡς Γενικοὶ Διοικηταί, θὰ καθιεροῦτο καὶ μία παρένθεσις ἐντίμου, εὐσυνειδήτου καὶ ἀπηλλαγμένης κομματικῆς ἐπιρροῆς διοικήσεως. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν ἐγένετο τότε, δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους, ἴσως διότι ἐπεκράτει ἡ σκέψις ὅτι αἱ σχέσεις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Βασιλόπαιδος ἔχοντος τοιαύτην διοίκησιν πολιτικήν, δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ κανονισθῶσιν ὁμαλῶς. Ὡμίλησα ὅμως περὶ προσωρινοῦ μέτρου, προσωρινὸν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ, διότι εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κρίνω, ἐπειδὴ ἤμην εἰς τεταγμένην ὑπηρεσίαν κατὰ τὸ 1914–1915. Ποίαν σημασίαν θὰ εἶχε ἔστω καὶ προσωρινῶς; Κύριοι, δὲν θὰ ἐβλέπομεν τότε τὴν παράστασιν ὡρισμένων Γενικῶν Διοικητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγκατασταθέντες εἰς τὰ ἀνάκτορα τῶν Γεν. Διοικητῶν ἐνεστάλγουν τὰ δικηγορικά των καὶ πολιτικὰ γραφεῖα, συμπεριφερόμενοι ὡς δικηγόροι, δεχόμενοι τοὺς πολίτας ὡς οἱ πολιτευόμενοι τοὺς ἐκλογεῖς.

§144Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τρώγοντες εἰς τὰ μαγειριά.

§145Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Μακεδονικῆς πρωτευούσης ἔβλεπον τὸν Γεν. Διοικητὴν τοποθετοῦντα τὸν πόδα του ἐν μέσῳ τῆς πλατείας ἐπί τινος στιλβωτηρίου καὶ νὰ κρεμᾷ τὸν χιτῶνα του ἐπὶ τοῦ ἀνοικτοῦ παραθύρου τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ τρόπου τῆς Γεν. Διοικήσεως καὶ τῆς ἀντιλήψεως τῆς παραστάσεως ὡρισμένων Διοικητῶν εἰς τὰς Νήσους καὶ εἰς τὴν Κρήτην. Γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ταῦτα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀπάδει πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ πρὸς τὴν σοβαρότητα τῆς Αἰθούσης ταύτης νὰ ἀναφέρωνται τοιαῦται λεπτομέρειαι προκειμένου περὶ ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν εἰς τοιαύτας ἀνωτέρας θέσεις.

§146Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Μία φορὰ ποῦ ἐκάματε λόγον αὐτῶν τῶν λεπτομερειῶν, εἰπέτε μας ποῖος εἶναι ὁ Διοικητής αὐτός.

§147Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεχίζω, κύριοι· πολλαὶ ὁδοὶ καὶ δὴ ἐν Ἑλλάδι, ἄγουσιν εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ καὶ αἱ ἀλήθειαι πολλάκις καθιστοῦν δυσαρέστους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐξιστοροῦν, ἐγὼ δὲ ἔχω ἀπόφασιν νὰ γίνωμαι δυσάρεστος εἰς τὰ πρόσωπα, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσω γενικόν τι καλὸν, ἐν τούτοις δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, δὲν ἦτο ἡ καλυτέρα. Ἐν Κρήτῃ τὸ 1918, ὅπου παρὰ τὴν θέλησίν μου εὑρέθην καὶ παρέμεινα πλέον τοῦ ἑνὸς ἔτους, μοὶ εἶχε παραμείνει ἡ ἀηδὴς ἐντύπωσις τῆς Διοικήσεως ἑνὸς Γενικοῦ Διοικητοῦ γνωστοῦ διὰ τὰς λαφυραγωγικὰς τάσεις του. Ἕτερος δὲ Γενικὸς Διοικητής, ἐὰν μὴ τι ἄλλο, ἐπέτρεπε νὰ συντελοῦνται πράγματα πιέζοντα ἐκεῖ τὸν λαὸν καὶ πάντη ἀνάρμοστα. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω, πρὸς τιμὴν τῶν Κρητῶν, ὅτι δυσφόρως ἔβλεπον ταῦτα, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Κρήτη ἦτο ἀπηλλαγμένη ὅλων τῶν στοιχείων τῶν κακοποιῶν, καὶ κακοποιὰ στοιχεῖα ὑπάρχουσι παντοῦ, τὰ ὁποῖα εἶχον κατακλύσῃ τότε τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα διὰ νὰ κατατυραννοῦν αὐτήν. Ἡ δὲ ὄψις τῆς Κρήτης ἦτο πάντοτε ὡραία, ἦτο ἡ Κρήτη ἡ φιλόξενος, ἡ εὐγενὴς καὶ ἡ γενναία, παρὰ δὲ τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον κατὰ πλειονοψηφίαν ἀνῆκεν τότε, ὑπῆρχε φρόνημα καὶ κατέκρινεν ὅλας αὐτὰς τὰς πράξεις καὶ τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόζετο. Χαίρω δέ, διότι μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ τονίσω τὰ ἀφορῶντα τὴν Κρήτην καὶ τοὺς Κρῆτας τῆς Κρήτης, διότι δὲν πρέπει ποσῶς νὰ ἐπηρεαζώμεθα ἡμεῖς οἱ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἐὰν ὡρισμένα ὄργανα ἢ ὡρισμένη κατηγορία ἀνθρώπων ὑπαλλήλων ἢ ἀστυνομικῶν κατετυράννησαν τοὺς τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, διότι ὅπως οἱ Κρῆτες τῆς Κρήτης δὲν λησμονοῦν, ὅτι ἡμεῖς ἐπὶ ἑκατὸν ὅλα ἔτη ὑπέστημεν τόσας θυσίας διὰ νὰ συντελέσωμεν τὴν ἕνωσιν, οὕτω καὶ ἡμεῖς δὲν λησμονοῦμεν πόσον αἷμα ἄφθονον Κρητικὸν ἐχύθη διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ θέμα, λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑψωθῇ ὁ θεσμὸς τῶν Γεν. Διοικητῶν, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἐκλέγωνται οἱ ἄριστοι τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἀλλ’ οἱ ἄριστοι τῶν Ἑλλήνων, ὅτι αἱ Γεν. Διοικήσεις πρέπει νὰ εἶναι ἀπηλλαγμέναι παντὸς κομματικοῦ ἐπηρεασμοῦ, διότι δὲν πρέπει νὰ συντελοῦν εἰς τὴν ἐπιρροὴν τοῦ Α ἢ Β κόμματος, ἀλλὰ νὰ καθορίζουν ἐξέχουσαν τιμητικὴν παράδοσιν, ἡ ὁποία ν’ ἀποτελῇ τιμὴν διὰ τὰς Γεν. Διοικήσεις. Εὐτυχῶς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου βλέπω εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ὅτι «ἐξαιρετικῆς σημασίας κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην, δὲν βλέπω διατὶ Ὑπουργὸς μετὰ χαρτοφυλακίου δύναται νὰ ἀναλαμβάνῃ Γεν. Διοίκησιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος δύναται νὰ μεταβῇ εἰς περιοδείαν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἀντιληφθῇ τὰ πράγματα καὶ μετὰ 8 ἢ 10 ἡμέρας νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Διατὶ αὐτὸ τὸ δισυπόστατον; Τὴν ἀνάγκην τοῦ δισυποστάτου δὲν τὴν βλέπω, ὅπως δὲν βλέπω διατὶ οἱ Διοικηταὶ νὰ εἶναι Ὑπουργοὶ ἄνευ χαρτοφυλακίου. Ἐὰν πρόκειται περὶ Γεν. Διοικητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην κύρους καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ περιβληθοῦν μὲ τὸ ἔνδυμα τοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου, τότε λέγω, ὅτι τὸ ἔνδυμα δὲν κάμνει τὸν καλόγηρον, διότι αὐτὸ μοὶ ἐνθυμίζει τὴν χρυσοποίκιλτον στολὴν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας τῆς Ἁΐτης, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπαυε καὶ δὲν παύει νὰ εἶναι κοινότατος ἄνθρωπος. Ἀφ’ ἑτέρου, ὅταν παρίσταται ἀνάγκη εἷς τῶν Ὑπουργῶν νὰ ἀναλαμβάνῃ μίαν Γεν. Διοίκησιν, μοιραίως πρέπει νὰ ἀντικαθίσταται ὑπὸ ἄλλου συναδέλφου καὶ τότε περιπίπτομεν εἰς τὸ ἄτοπον εἷς Ὑπουργὸς νὰ διοικῇ δύο Ὑπουργεῖα καὶ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας δὲν δύναται νὰ ἀντεπεξέλθῃ, γεννᾶται δὲ μία δυσφορία διὰ τὴν μὴ ταχεῖαν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων. Διὰ τοῦτο κηρύσσομαι ἀνεπιφυλάκτως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι ἀντὶ τούτων πρέπει νὰ ἐκλέγωνται Γεν. Διοικηταὶ οἱ ἄριστοι τῶν Ἑλλήνων, ὥστε νὰ μὴ ἔχωσιν ἀνάγκην, ὡς εἶπον, τοῦ Ὑπουργικοῦ ἐνδύματος, μετὰ ἢ ἄνευ χαρτοφυλακίου. Καὶ κηρύσσομαι ἐπίσης γενικῶς, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κατὰ τῶν Ὑπουργῶν ἄνευ χαρτοφυλακίου. Πρὸς τὶ νὰ διατηρηθῇ αὐτὸς ὁ θεσμός, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη ὑπὸ τῶν προηγουμένων; Οἱ Γεν. Διοικηταὶ εἶναι ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται μετὰ τοὺς Ὑπουργούς, δὲν ἔχουσι παρὰ νὰ καλοῦνται ἐδῶ νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια, ὁσάκις πρόκειται περὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν περιφέρειαν τῆς Διοικήσεως των. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχομεν καὶ τὸν Διοικητὴν Ὑπουργὸν ἄνευ χαρτοφυλακίου. Ἐγὼ ἐν γένει νομίζω, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ ἄνευ χαρτοφυλακίου, πρέπει νὰ καταργηθοῦν καὶ ὅτι μόνον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ βάρος ἑνὸς χαρτοφυλακίου, διὰ νὰ δύναται νὰ ἐφορεύῃ ἐπὶ τῆς Κυβερνητικῆς μηχανῆς. Διότι πράγματι μὲ τὰς ἀσχολίας, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν, εἶναι ἀδύνατον ἕνας Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προεδρεύσῃ καὶ νὰ ἔχῃ καὶ τὸ βάρος ἐπὶ πλέον ἑνὸς Ὑπουργείου. Αὐτά, κύριοι, ἔχω νὰ παρατηρήσω, κηρυσσόμενος διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκα, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§149Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου δύο πράγματα ζητοῦνται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ζητεῖται ἡ ἄδεια ὅπως ὀνομάζωνται Ὑπουργοί, οἱ ἀποτελοῦντες μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἔχοντες ὡς μέλη δικαιοδοσίαν τὴν Γενικὴν Διοίκησιν. Ζητεῖται ἐπίσης ἡ ἄδεια ὅπως ἐπιτρέπηται εἰς ἕνα Ὑπουργόν, ἐκ τῶν ἐνεργῶς διευθυνόντων Ὑπουργεῖον, ὅπως ἀναλαμβάνῃ μίαν Γενικὴν Διοίκησιν. Καὶ διὰ μὲν τῆς 1ης διατάξεως θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος, ὅτι εἷς ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ Ὑπουργῶν θὰ ἀναλαμβάνῃ ἐπί τινα ὡρισμένον χρόνον τὴν διεύθυνσιν μιᾶς Γενικῆς Διοικήσεως, ἐγκαταλείπων εἰς τὴν θέσιν του ἕτερον κατ’ ἀνάγκην συνάδελφον. Τὸ δεύτερον ὅμως δημιουργεῖ μεγαλύτερον ἄτοπον, διότι πρόκειται νὰ γίνῃ Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς καὶ τοιουτοτρόπως εἰσερχόμεθα εἰς τὰς διατάξεις περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁμολογουμένως τὸ Σύνταγμα τὸ ἰσχῦον, δὲν ἀναφέρει τίποτε περὶ τοῦ πόσοι θὰ εἶναι οἱ Ὑπουργοὶ καὶ ποία ἡ σύστασις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Ἑπομένως δυνάμεθα, χωρὶς νὰ προσκρούσωμεν κἂν εἰς τὰς παρούσας συνταγματικὰς διατάξεις, πολὺ δὲ περισσότερον ἐφ’ ὅσον εἴμεθα Συντακτικὴ Συνέλευσις, δυνάμεθα ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς νομικῆς νὰ δημιουργήσωμεν οἱονδήποτε νέον καθεστώς. Ἀλλ’ ὑπάρχουν μερικοὶ περιορισμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν τίθενται μόνον γραπτῶς, ἀλλὰ διὰ τῆς λογικῆς καὶ τῆς πρακτικῆς ἀντιλήψεως. Τὶ εἴδους θὰ εἶναι αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἐπὶ κεφαλῆς ἕναν Γενικὸν Διοικητήν; Θὰ ἔχωμεν Ὑπουργεῖον Θράκης, Ὑπουργεῖον Κεντρικῆς Μακεδονίας, Ὑπουργεῖον Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, Ὑπουργεῖον Ἠπείρου, Ὑπουργεῖον Κρήτης κλπ. Αὐτοὶ οἱ Ὑπουργοὶ τὶ δικαιοδοσίαν θὰ ἔχουν; Ἀνάλογον μὲ τὴν τῶν ἄλλων συναδέλφων των, οἱ ὁποῖοι διευθύνουν ἕναν κλάδον τῆς ὅλης ἐξουσίας; Καὶ θὰ εἶναι ἰσοδύναμοι πρὸς τὸ Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, θὰ εἶναι ἰσοδύναμοι μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὁ ὁποῖος διευθύνῃ τὴν Δικαιοσύνην ὅλου τοῦ Κράτους; Καὶ ποία θὰ εἶναι ἡ τεχνικὴ δικαιοδοσία, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ χωριστὴν ἔκτασιν καὶ ὄχι ὑπηρεσιακήν, ὄχι ὀργανικὴν δηλ., ὁ Ὑπουργὸς τῆς Μακεδονίας θ’ ἀντικαθιστᾷ καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἐντὸς τῆς περιφερείας, τὴν ὁποίαν θὰ διοικῇ; Ὄχι. Θὰ ἀντικαθιστᾷ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας; Ὄχι. Τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν; Ὄχι. Τὶ θὰ εἶναι αὐτός; Θὰ εἶναι Γενικὸς Διοικητής, ὑπαγόμενος ὑπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι Γενικὸς Διοικητής, εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως τοὺς ἀντιλαμβάνωμαι καὶ ὅπως ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων φαίνεται.

§150Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ παλαιὸς νόμος ἔχει δώσει ὅλην τὴν δικαιοδοσίαν, δηλ. ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἀντιπροσωπεύει ὅλους τοὺς Ὑπουργούς, διότι ἐπιβάλλει τιμωρίας εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, πλὴν νομίζω τῆς Δικαιοσύνης.

§151Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡ δικαιοδοσία αὐτή, περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω ὀλίγον ἀργότερον, δὲν εἶναι τοιαύτης εὐρύτητος, οἵαν ἐφαντάσθη ὁ κ. συνάδελφος. Διότι ἔχει μίαν δικαιοδοσίαν ἐπὶ ὅλης τῆς διοικήσεως πλὴν ὡρισμένων κλάδων, ἀλλ’ εἶναι ἀνασταλτικὴ ἡ δικαιοδοσία του καὶ ὄχι ὁριστική, ὅπως εἶναι ἡ δικαιοδοσία τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀπὸ καθαρῶς κοινοβουλευτικῆς ἀπόψεως συνειθήσαντες μέχρι τοῦδε νὰ ἔχωμεν ἐνώπιόν μας, ἡ Βουλὴ καὶ πρὸ παντὸς ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις, ὑπευθύνους Ὑπουργούς, διευθύνοντας ἕνα κλάδον τοῦ συνόλου δι’ ὅλον τὸ Κράτος, ἐφ’ ὅσον εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν ὑπάγονται ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι συνηνώθησαν μετὰ τοῦ Κράτους ἢ καὶ ἄλλων τμημάτων, τὰ ὁποῖα κατέχονται προσωρινῶς στρατιωτικῶς. Ἄν ἐπρόκειτο νὰ ἱδρύσωμεν Ὑπουργεῖον τῶν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ κατεχομένων μερῶν αὐτὸ θὰ τὸ ἐννοοῦμεν, διότι αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ἐνταῦθα ἑδρεῦον, καὶ ἐντεῦθεν ἐξουσιάζον, θὰ ἀσκῇ ὅλας τὰς ἐξουσίας, τὰς ὁποίας ἀσκοῦν ὅλοι οἱ Ὑπουργοί, θὰ τὰς ἀσκῇ συνολικῶς διὰ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν περιελήφθη εἰς τὸ σύνολον τοῦ Κράτους, ὅπως εἶναι εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἰρλανδίας κατ’ ἀναλογίαν ὄχι τόσον ἀκριβῆ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται νὰ διορισθοῦν Γενικοὶ Διοικηταὶ εἰς τμήματα τοῦ Κράτους ἀφομοιωθέντα κατὰ τὸ πλεῖστον μὲ τὸ σύνολον αὐτοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι αὐτοτελὴς ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὡς μόνην δικαιοδοσίαν τὴν διοίκησιν αὐτήν, διότι εἶναι ὑπεξούσιος ἄλλου Ὑπουργοῦ, καὶ δημιουργεῖται μία ἀνωμαλία, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν δύναμαι ν’ ἀντιληφθῶ κἄν.

§152Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑφίσταται ἀλληλεγγύη.

§153Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ βλέπετε ὅτι εἰς τὰς ἀναφοράς, τὰς ὁποίας ὑποβάλλομεν εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ἡ ἀλληλεγγύη ὑπάρχει ὅταν θέλουν νὰ ὑπάρχῃ. Ὅταν δὲν θέλουν τὰς ἀφίνουν ἐκτεθημένας.

§154Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ πᾶσαν πρᾶξιν ἐκτελουμένην ὑπὸ οἱουδήποτε τῶν Ὑπουργῶν, ὑφίσταται ἡ Ὑπουργικὴ ἀλληλεγγύη.

§155Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§156Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὸ Πολίτευμα τὸ διέπον ἡμᾶς, τὸ Κοινοβουλευτικόν, ὄχι κατὰ τὸ γραπτὸν Σύνταγμα, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑνιαία, καὶ πᾶσα οἱαδήποτε πρᾶξις ἢ παράληψις Ὑπουργοῦ τινος, συμπεριέχει εὐθύνην ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, τὰ διάφορα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουν ἀλληλεγγύην πρὸς ἄλληλα κοινοβουλευτικήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ Πολίτευμα, οἷον διέπει ἡμᾶς πρακτικῶς.

§157Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ κατανεμημένοι οἱ κλάδοι τῆς ἐξουσίας κατὰ τρόπον ἀνάλογον πρὸς τὴν ἐκπροσώπησιν.

§158Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο σχετίζεται μὲ τὸν χρόνον τῆς διεξαγωγῆς τῶν ὑποθέσεων. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἀλληλεγγύη νὰ συνεπαγάγῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι πᾶσαι αἱ ὑποθέσεις τοῦ Κράτους πρέπει νὰ διεξάγωνται ὑπὸ ἑνὸς καὶ μόνον προσώπου, ὁπότε δὲν θὰ παρίσταται ἀνάγκη ἀλληλεγγύης. Ἀνάγκη ἀλληλεγγύης ὑπάρχει, ὅταν πλείονα πρόσωπα ὑπάρχουν. Ἀλλὰ διὰ νὰ περιορισθῶμεν, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, ὅτι ἀλληλεγγύη Κυβερνητικὴ ὑπάρχει καὶ διὰ πάσας τὰς ὑφ’ ἕκαστον τῶν Ὑπουργῶν ἐκτελουμένας πράξεις.

§159Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐξαιρουμένου τοῦ ζητήματος τῆς ἀλληλεγγύης, καθὼς ὥρισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εὑρίσκομεν ὅτι θὰ ὑπάρχῃ μία σύγχυσις ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι Ὑπουργὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ὡρισμένου τμήματος τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὸ ὁποῖον τμῆμα δὲν θὰ ἀσκῇ ὁλόκληρον τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀσκῇ ἐὰν ἦτο Ὑπουργὸς ἑνὸς τμήματος τῆς ὅλης ἐξουσίας τοῦ Κράτους, διότι θὰ ἀναγκάζεται ὁ Γενικὸς Διοικητής, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὸν τίτλον Ὑπουργοῦ, νὰ ἀπευθύνηται πρὸς ἄλλον Ὑπουργόν, ἵνα ζητήσῃ τὴν διόρθωσιν ἑνὸς πράγματος κακῶς ἔχοντος καὶ σχετιζομένου πρὸς τὸν κλάδον, τὸν ὁποῖον διευθύνει ὁ συνάδελφός του, ἐνῷ οἱ ἄλλοι Ὑπουργοὶ εὑρισκόμενοι ἐδῶ, καὶ λαμβάνοντες μέρος εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δὲν ἀπευθύνονται μεταξύ των δι’ ἐγγράφων, ἵνα ζητήσωσι τὴν διόρθωσιν ἑνὸς κακοῦ πράγματος, ἀλλὰ συνεννοοῦνται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὁ ἕνας μὲ τὸν ἄλλον καὶ κανονίζουσι τὰς διαφοράς, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸ σύνολον τῆς Κυβερνητικῆς ἐργασίας. Ὑποθέτω ὅτι, ἵνα ἀντιληφθῶ τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἔφθασε μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ σχεδίου νόμου αὐτοῦ, πρέπει νὰ παραδεχθῶ τὴν δυσχέρειαν ἡ ὁποία ἐπεκράτησε ὡς πρὸς τὴν ἐξεύρεσιν προσώπων καταλλήλων, ἵνα καταλάβωσι αὐτὰς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νῦν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 4 μῆνας διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, προχθὲς μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι ἐκωλυσιέργησα ἐπὶ 48 ὥρας διὰ τὴν ταχυτέραν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μοὶ ἐπέρριπτε τὴν εὐθύνην τοῦ μὴ διορισμοῦ Μακεδόνος Γενικοῦ Διοικητοῦ. Ἀφοῦ ἐπὶ 4 μῆνας δὲν κατώρθωσε νὰ τὸ ψηφίσῃ, ἐζήτησε καὶ ρέστα ἀπὸ μένα.

§160Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι ἀντικείμενα συζητήσεως ἐν τῇ Συνελεύσει ἐκεῖνα, ποῦ ἐν φιλικῷ τόνῳ σᾶς εἶπον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ.

§161Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ μὲ φιλικὸν τόνον σᾶς τὸ λέγω. Πρόκειται λοιπὸν τώρα νὰ διορίσωμεν Γενικοὺς Διοικητάς, ἀφοῦ τοὺς κάμωμεν Ὑπουργούς. Ἔχομεν λοιπὸν μέχρι τοῦδε δύο τάξεις Γενικῶν Διοικητῶν, μὲ βαθμὸν Ὑπουργοῦ καὶ μὲ βαθμὸν ἁπλοῦ Διοικητοῦ. Ἐὰν ἐπρόκειτο λοιπὸν καὶ τώρα ὁ Γεν. Διοικητής, οἱουδήποτε Τμήματος τῆς Χώρας, νὰ ἔχῃ κῦρος περισσότερον, προσκτώμενος τὸν ἐπίτιμον τίτλον τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἔχῃ ὄχι τὸν βαθμὸν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ τὴν πραγματικότητα συνταγματικοῦ Ὑπουργοῦ ὑπευθύνου ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἀπόντος διαρκῶς καὶ ὑπεκφεύγοντος τὴν λογοδοσίαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ δίδῃ καθημερινῶς, παριστάμενος ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Καὶ τὸ χειρότερον εἶναι τὸ ἑξῆς, διότι κατὰ τὰς ἐξακριβώσεις, τὰς ὁποίας κατώρθωσα νὰ ἔχω, πρόκειται αὐτὸς ὁ Ὑπουργός, αὐτὸς ὁ Γενικὸς Διοικητής, νὰ ληφθῇ μεταξὺ τῶν συναδέλφων, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι. Τότε δὲ θὰ ἔχωμεν μίαν σύγχυσιν τῆς νομοθετικῆς μὲ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν.

§162Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπουργοὶ θὰ εἶναι.

§163Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν θὰ εἶναι Ὑπουργοὶ ὅπως οἱ σημερινοὶ Ὑπουργοί, θὰ εἶναι Γενικὸς Διοικητὴς ὑφιστάμενος Ὑπουργοῦ συναδέλφου του, διότι θὰ εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγάς, διότι θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτόν, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς νὰ εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἀνώτατος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἑπομένως εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων ἡμῶν θὰ εἶναι Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς καὶ θὰ ἔχῃ πολὺ περισσοτέραν δικαιοδοσίαν ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους συναδέλφους του. Ἔρχεται λοιπὸν καὶ τὸ ἀσυμβίβαστον καὶ ἀπὸ καθαρῶς συνταγματικῆς ἀπόψεως μεταξὺ τῶν ἀξιωμάτων αὐτῶν. Καὶ ἔχομεν ἤδη ἐν ἐνεργείᾳ ἕνα τοιοῦτον Ὑπουργόν. Διὰ τὸν δεύτερον δὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω τίποτε, διότι, καθὼς σᾶς εἶπον πρότερον, εὑρίσκεται ὡς Ἁρμοστὴς Τμήματος Κράτους, μὴ προσαρτηθέντος ἀκόμη. Ἑπομένως, δικαιολογεῖται πληρέστατα ἡ τοιαύτη αὐτοῦ ὕπαρξις. Διὰ τὸν ἄλλον ὅμως Γενικὸν Διοικητήν, ὁ ὁποῖος διευθύνει ἕν τμῆμα προσαρτηθὲν εἰς τὸ Κράτος, ἕν τμῆμα τοῦ ὁποίου ἡ ἀντιπροσωπεία εὑρίσκεται ἐνταῦθα καὶ ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ Γενικὸς Διοικητὴς ἐκπροσωπῶν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μετ’ αὐτοῦ καὶ μόνον ἀλληλογραφῶν. αὐτὸς φέρει τίτλον Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου, ἀλλὰ εἶναι συγχρόνως καὶ μέλος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἀπὸ τοῦ ἀξιώματός του ὁποίου δὲν παρῃτήθη. Καὶ ἀπὸ γενικωτέρας ὅμως ἀπόψεως ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Διοικητῶν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τοῦ τέλους 1912 μέχρι τοῦ Ἀπριλίου ἢ τοῦ Μαρτίου νομίζω τοῦ 1915, ἀφ’ ὅτου παρῃτήθη, ἡ πρώτη Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, εἶχεν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἀπέτυχεν πληρέστατα, διότι ἐλήφθη μὲν ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν διοίκησιν, ἀλλ’ ἐλήφθη κολοβωμένος καὶ διετηρήθη μόνον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ σημερινοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐλθοῦσα εἰς τὴν ἐξουσίαν τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1913, κατήργησεν τὰς Γενικὰς Διοικήσεις, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχεν Γενικὴ Διοίκησις, κατὰ τὸ 1915–1916 καὶ μέρος τοῦ 1917, οὐδεμία ζημία ἐπῆλθεν εἰς τὰς Νέας Χώρας. Μετὰ τὸ 1917 ἡ Κυβέρνησις τοῦ στασιαστικοῦ καθεστῶτος ἐπανέφερεν τὰς Γενικὰς Διοικήσεις, καθὼς εἶπον πρότερον, δίδουσα μάλιστα εἰς μερικοὺς τὸν βαθμὸν Ὑπουργοῦ καὶ εἰς μερικοὺς τὸν βαθμὸν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ μὲ τοσαύτας παροχὰς καὶ μὲ τοσαύτην κομματικὴν καὶ στασιαστικὴν δικαιοδοσίαν, ὥστε ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως κατέστη ἀπὸ ἁπλοῦς, ὅπως ἦτο τὴν πρώτην φοράν, μισητὸς καὶ ἀπεχθής. Ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Διοικητῶν, τότε μόνον θὰ ἦτο νοητὸς καὶ χρήσιμος, ἐὰν συνεβιβάζετο καὶ συνεδυάζετο μὲ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψει της, τῆς Διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, ὁπότε δὲν θὰ περιοριζώμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν Γενικὴν Διοίκησιν μόνον εἰς τὰς Νέας Χώρας, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν θεσμὸν αὐτὸν καὶ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, διαιρούμενον εἰς ἀναλόγους Διοικήσεις. Ἐφ’ ὅσον δὲν γίνεται αὐτό, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν πλῆρες σύστημα διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, δηλαδὴ συμμετοχῆς τοῦ λαϊκοῦ στοιχείου, καθὼς ἔλεγεν εἰς τὸ πρόγραμμά του ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἀντιπροσώπων αἱρετῶν, εἴτε κατὰ Νομαρχίας, εἴτε κατὰ Ἐπαρχίας, εἴτε κατὰ Γενικὰς Διοικήσεις ἐκλεγομένων, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ τμήματα τοῦ Κράτους, ὅπου ἑδρεύουν σήμερον οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ καὶ Νομάρχαι, ἡ συνάφεια μεταξὺ τῶν ὑφισταμένων τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν διότι οὔτε ὁ Ἀστυνόμος ἐπικοινωνεῖ μετὰ τοῦ Νομάρχου, ὅσον ἔπρεπε νὰ ἐπικοινωνῇ, οὔτε ὁ Δασάρχης, οὔτε ὁ Ἐπιθεωρητὴς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, οὔτε ὅλοι οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, ἔχουσιν μεταξύ των τὴν συνάφειαν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ, ἐὰν θὰ ὑπῆρχεν ἀποκέντρωσις, ἀλλ’ ἀλληλογραφοῦν ὅλοι μετὰ τοῦ κέντρου — ἐφ’ ὅσον θὰ γίνεται αὐτὸ, ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Διοικήσεων δὲν θὰ ἔχῃ τὴν χρησιμότητα, τὴν ὁποίαν ὅλοι εὐχόμεθα νὰ ἔχῃ καὶ ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχῃ. Θὰ εἶναι μία ἐξαιρετικὴ ὕπαρξις ἐκεῖ, ἡ ὁποία θὰ ἐκπροσωπῇ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πρόσωπον ἄνευ συμμετοχῆς τοπικοῦ στοιχείου, ἄνευ συναφείας μετὰ διαφόρων ὑπηρεσιῶν, ὅπως προέλθῃ τὸ καλὸν εἰς τὸν τόπον καὶ ὅπως προέλθῃ καὶ ἡ ἐλάφρυνσις τῆς ἀποκεντρωτικῆς ὑπηρεσίας, ἀπὸ τὰ διάφορα μικροζητήματα τῶν διαφόρων περιφερειῶν, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦσιν καὶ Βουλευτὰς καὶ Ὑπουργοὺς καὶ Τμηματάρχας, μέχρις ἀποτροπιαστικοῦ βαθμοῦ. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικοῦ ἀσυμβιβάστου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως Κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων μέχρι τοῦδε κρατησάντων, πλὴν τῆς ἐποχῆς τοῦ στασιαστικοῦ καθεστῶτος, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τελεσφόρου χρησιμοποιήσεως τοῦ ὡραίου θεσμοῦ τῶν Γεν. Διοικητῶν, ἀλλὰ συμπληρουμένου μὲ πλήρη τοπικὴν ἀποκέντρωσιν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται τόσον ἀτελὲς καὶ πλημμελὲς καὶ τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει καὶ τὰ παλαιὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα τὰ ὡραῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐγνώριζον Ὑπουργοὺς ἄνευ χαρτοφυλακίου, τὰ ὁποῖα δὲν ἐγνώριζον Ὑπουργοὺς Γεν. Διοικητὰς μὴ ἑδρεύοντας ἐν Ἀθήναις διὰ νὰ εἶναι ὑπόλογοι καὶ ἀλληλέγγυοι μὲ τοὺς ἄλλους συναδέλφους των ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Συνελεύσεως, θὰ παρεκάλουν, λέγω, τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ φέρῃ μὲ ὅλον τὸ διοικητικὸν σύστημα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλομεν ὅτι θὰ εἶναι ἤδη ὥριμος, καὶ θὰ τὴν συντρέξωμεν καὶ ἡμεῖς ὡς καλύτερον μελετήσαντες τὰ πράγματα, διότι καταγόμεθα ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν καὶ ἔχομεν διοικηθῇ μὲ τὸ σύστημα ἐκεῖνο καὶ εἰμπορῶ νὰ εἰπῶ, μὲ ὅλην τὴν Τουρκικὴν κακοδιοίκησιν, ὅτι ἐπεκράτει σύστημα πολὺ καλύτερον ἀπὸ τὸ σύστημα τῶν νομαρχιῶν, διότι καὶ πρόσωπα διοικητικὰ εἶχε κατορθώσει ἡ Τουρκία νὰ παραγάγῃ ἀξιοπρεπῆ καὶ σοβαρὰ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς τοπικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ ὁ τόπος ἐλάμβανε μέρος καὶ κατώρθωνε νὰ λύῃ διὰ τῶν αἱρετῶν ἀντιπροσώπων ὅλα τὰ μικρὰ ζητήματα. Ἐν ᾧ τώρα οὔτε Νομάρχας δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μονίμους καὶ σοβαροὺς καὶ ἀξιοπρεπεῖς, ἐκτὸς σπανίων ἐξαιρέσεων, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν Γενικοὺς Διοικητάς, οἱ ὁποῖοι σήμερον νὰ εἶναι Ὑπουργοὶ καὶ αὔριον νὰ μὴ εἶναι καὶ νὰ μὴ προέρχωνται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως πρέπει νὰ προέρχωνται ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι. Εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον πρέπει νὰ συντρέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ γίνῃ κάτι τι τὸ ἄρτιον καὶ ὄχι τὸ πλημμελὲς, ὡς ἐμφανίζεται ὑπὸ τὸ παρὸν σχέδιον νόμου.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσιτσελίκης ἔχει τὸν λόγον.

§165Κ. ΤΣΙΤΣΕΛΙΚΗΣ. Θεωρῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα ἐξηντλημένον καὶ ἑπομένως θὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐξαγγείλῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἂν τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον ἔχῃ καθόλου σχέσιν μὲ τὸ πρόγραμμα τῆς ἐσωτερικῆς ἀναδιοργανώσεως, ἡ ὁποία θὰ βασισθῇ ἐπὶ τῆς ἀποκεντρώσεως, καθ’ ἃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ ἐκλογικῷ λόγῳ ἐν Πάτραις ἐξέθηκε, ὅπως καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐπανέλαβε τὴν ὡραίαν ταύτην ἐπαγγελίαν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Ροῦφος Κανακάρης ἔχει τὸν λόγον.

§167Λ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ ΡΟΥΦΟΣ. Διατελέσας Γενικὸς Διοικητὴς Κρήτης, ἀποκρούω τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ κ. Μπουσίου περὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν Γεν. Διοικήσεων, ὅστις καθιερωθεὶς κατ’ ἀνάγκην ὑπὸ τῆς Κεντρικῆς Διοικήσεως, προσέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Χώρας. Φρονῶ δ’ ὅτι, λόγῳ τῶν ἀπὸ τοῦ 1912 ἐθνικῶν περιπετειῶν, οὐδεμία Κυβέρνησις ἦτο δυνατὸν νὰ συσχετίσῃ τὸν θεσμὸν τοῦτον μετὰ τοῦ ἀναδιοργανωτικοῦ προγράμματος τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως, ἀφοῦ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἥτις εἶχε καταργήσει τοῦτον τῷ 1915, ἠναγκάσθη νὰ ἐπαναφέρῃ αὐτόν, καὶ μάλιστα νὰ ἐγκαταστήσῃ τοῦτον καὶ δι’ ἀσήμους Διοικήσεις. Συνιστῶ ὅπως ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων, μόνον ὅπως μὴ καταπέσῃ καὶ ἐπὶ βλάβῃ τῆς διοικήσεως τὸ ἀξίωμα. Προτιμῶ τὴν ἀνάθεσιν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ εἰς πρόσωπον ἀποτελοῦν μέλος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ τίτλος προσδίδει μεῖζον κῦρος καὶ εὔχομαι ἐν τέλει ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν πληρωθῇ τάχιστα ἡ Γενικὴ Διοίκησις Θεσσαλονίκης, διότι παμμέγιστα συμφέροντα τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ ἐπιβάλλουσι τοῦτο.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§169Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἱστορία τῶν Γενικῶν Διοικήσεων ἐν Ἑλλάδι ἀφετηρίαν ἔχει τὴν αὔξησιν τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἔτος 1912 καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου ἐγκαταστάσεως εἰς τὰς καταλαμβανομένας ὑπὸ τοῦ στρατοῦ χώρας γενικοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ συνόλου τῶν κυβερνητικῶν ἐξουσιῶν. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ στρατὸς ἡμῶν τότε προήλαυνε νικηφόρος καὶ ῥαγδαίως προσήρτα εἰς τὸ παλαιὸν Βασίλειον διὰ τῆς τοιαύτης καταλήψεως τὰς νέας ἐπαρχίας, ἀναμφισβητήτως ἤθελεν εἶναι μέγα λάθος, ἐὰν ἐπεχείρει τις νὰ διοικήσῃ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας ἐκ τοῦ κέντρου, εὑρισκομένου ἐν πλήρει ἐλλείψει μονιμότητος, ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς διοικήσεως τῶν χωρῶν ἐκείνων καὶ εὑρισκομένου ἐν πλήρει ἐλλείψει πληροφοριῶν. Διὰ τοῦτο ἐφηρμόσθη τότε κατὰ πρῶτον ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Διοικήσεων, ὁ δὲ Γενικὸς Διοικητής, ὁ πρῶτον ἐγκατασταθεὶς ἐν Θεσσαλονίκῃ ὡς Γενικὸς Διοικητὴς τῆς ὅλης Μακεδονίας, ὑπῆρξε κατ’ ἀνάγκην Ὑπουργός, διότι ἔπρεπε εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως νὰ συγκεντρωθῇ, οὐ μόνον τὸ σύνολον τῶν κοινοτικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν διοικητικῶν ἐξουσιῶν ἐν Μακεδονίᾳ. Συγχρόνως ἐνεκατεστάθη Γενικὸς Διοικητὴς ἐν Κρήτῃ, χειριζόμενος τὴν αὐτὴν ἐξουσίαν καὶ κατόπιν καὶ γενικὸς Διοικητὴς ἐν Ἠπείρῳ, χειριζόμενος καὶ αὐτὸς τὴν αὐτὴν ἐξουσίαν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἐπρόκειτο περὶ Διοικήσεως, ἀλλὰ καὶ περὶ Κυβερνήσεως συγχρόνως τῶν προσαρτωμένων ἐπαρχιῶν, αἵτινες διῳκοῦντο τότε ὑπὸ τὸν τύπον τῆς στρατιωτικῆς καταλήψεως, διότι ἡ συνθήκη τῆς εἰρήνης δὲν εἶχε συνομολογηθῆ καὶ κατὰ συνέπειαν, δὲν εἶχεν ἐπέλθει ἡ διεθνὴς ἀναγνώρισις τῆς ἑνώσεως, ἐφ’ ὅσον τοιοῦτον καθεστὼς ἐπλάσσετο ἐν τῇ Γενικῇ Διοικήσει, ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἦτο ἀντιπρόσωπος τοῦ συνόλου τῶν κυβερνητικῶν ἐξουσιῶν, καὶ τῶν διοικητικῶν ἐν τούτῳ περιλαμβανομένων. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐπῆλθε ἡ πλήρης ἀναγνώρισις τῆς προσαρτήσεως τῶν ἐπαρχιῶν τούτων εἰς τὸ Κράτος, παρέστη ἡ ἀπόλυτος ἀνάγκη τῆς συνεχίσεως τοῦ θεσμοῦ, διότι παρίστατο ἡ ἀνάγκη τῆς προπαρασκευῆς τῆς βαθμιαίας ἀφομοιώσεως τῆς νομοθετικῆς ἐν τῷ συνόλῳ περὶ τῆς διοικήσεως τῶν χωρῶν ἐκείνων, πρὸς τὸν θεσμὸν τοῦ παλαιοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τότε ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις, εἰσηγήθη μείωσιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ καὶ ἀπὸ ἀντιπροσώπου τοῦ συνόλου τῆς Κυβερνητικῆς ἐξουσίας, ὁ Γενικὸς Διοικητὴς μετέπεσε εἰς ἀνώτερον διοικητικὸν ἀντιπρόσωπον. Αὕτη εἶναι ἡ πρώτη ἀφετηρία. Ὅτε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1912–1915 διεδέχθη ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου καὶ νῦν Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τότε ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἀπεφασίσαμεν, ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ καταργηθῶσιν αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις ὡς ἐκλιπόντος τοῦ λόγου πλέον, δι’ ὃν εἶχον δημιουργηθῆ, ὡς ἐπελθούσης κατὰ τὸ πλεῖστον τῆς ἀφομοιώσεως τῆς διοικητικῆς, καὶ καθόσον ἡ περαιτέρω συνέχισις τῶν Γενικῶν Διοικήσεων χωρὶς νὰ ἐκπροσωπῶσιν συστήματα διοικητικά, ἀλλὰ μόνον γεωγραφικὴν διαίρεσιν καὶ ἀποκέντρωσιν διοικητικήν, ἡ συνέχισις τοῦ συστήματος τούτου χωρὶς νὰ εἰσάγῃ εἰς τὰς χώρας ἐκείνας τὰ ἀγαθὰ, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσῆγε μία αὐτοδιοίκησις, εἰσῆγε ὅλα τὰ ἐλαττώματα τοῦ ἀποχωρισμοῦ ἀπὸ τοῦ κέντρου, ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα συνδιαζόμενα πρὸς τὸν τοπικιστικὸν χαρακτῆρα, μὲ τὸν ὁποῖον εἶναι πεπροικισμένος ὁ Ἕλλην, ἐδημιούργει ἰδιοτυπίαν, ἡ ὁποία ἐπὶ μακρὸν ἐβάρυνε τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Κράτους. Καὶ τότε ἐπροτείναμεν καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς καταργήσεως τῶν Γενικῶν Διοικήσεων. Αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις συνεστήθησαν πάλιν ὑπὸ τῆς προσωρινῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ Κυβερνήσεως, δι’ οὓς λόγους σχετιζομένους πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς διοικήσεως τῶν μερῶν ἐκείνων, τῶν καταληφθέντων ἐπαναστατικῷ τῷ τρόπῳ συνεστήθησαν, ἀκριβῶς δὲ σήμερον αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις διέπονται ὑπὸ τῆς Νομοθεσίας ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις διέπονται σήμερον ὑπὸ νόμου, ὅστις ἐνέκρινε τὰ ψηφίσματα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τῆς Θεσσαλονίκης καὶ κατέστησε αὐτὰ νόμους τοῦ Κράτους. Πρὶν ἢ ἀκόμη φθάσωμεν εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ κύρους τῆς ὀλίγης ἐκείνης νομοθεσίας, καθ’ ἃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων συνάδελφος προτείνει, θὰ ἦτο λίαν ἐσπευσμένον νὰ βαθμολογήσωμεν ἀκριβῶς ἐκείνους τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς κυβερνητικῆς ἐξουσίας, τοὺς ὁποίους ἐγκατέστησεν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ μάλιστα ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τῆς Θεσσαλονίκης. Κρίνω ὀρθόν, ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν διὰ τῆς νομοθετικῆς ἡμῶν ἀποφάσεως τὶ ζητοῦμεν διὰ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν καὶ ἀφοῦ εἴπωμεν σαφῶς τὶ ζητοῦμεν διὰ νόμου, τότε νὰ καθορίσωμεν καὶ ποίου βαθμοῦ θὰ εἶναι οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ καὶ ἡ σύμπραξις αὐτῶν. Σήμερον τὶ εἶναι οἱ Γεν. Διοικηταί; Εἶναι πρόσωπα Κυβερνητικῆς μορφῆς; Ἢ πρόσωπα διοικητικῆς ἐξουσίας; Μετέχουσιν εἰς τὰ νομοθετήματα; Ἔχουσιν ἀποβάλει πᾶσαν ἐξουσίαν, μένουσι μὲ ἀνώτερον βαθμὸν Διοικηταί; Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς δὲν παύει νὰ εἶναι πολιτικὸν πρόσωπον. Ὁ Ὑπουργὸς διαχειρίζεται τὴν Διοίκησιν καὶ τὴν κατεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐάν τις ῥίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα περὶ Γεν. Διοικήσεως, θὰ ἴδῃ ὅτι ὁ Γεν. Διοικητὴς ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναστείλῃ τὰς πράξεις τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ὑπαλλήλων, ὑποχρεούμενος ὅμως ν’ ἀναμείνῃ μέχρις οὗ ἀποφανθῇ ὁ Ὑπουργός, εἰς ὃν καὶ ἀναφέρεται. Ὥστε ἔχομεν Ὑπουργὸν μέλος τῆς Κυβερνήσεως, συμπράττοντα ἐν τῇ Κυβερνήσει, μὴ ἔχοντα τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ τὴν κατεύθυνσιν εἰς τὴν διαχειριζομένην ὑπ’ αὐτοῦ ὑπηρεσίαν. Τοῦτο εἶναι λάθος ἐνέχον μίαν μείωσιν τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀφαιρουμένης ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς ἰδιότητος τῆς διαχειριστικῆς, ἥτις εἶναι τὸ πρέχον ἐν τῷ ὑπουργικῷ ἀξιώματι. Τώρα νὰ ἴδωμεν, ποῖαι εἶναι αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις. Πάσχομεν ἀπὸ πληθώραν Γενικῶν Διοικήσεων, ἀπὸ πληθώραν ἀκαταλόγιστον, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπω ποῖαι εἶναι. Ἔχομεν Γενικὰς Διοικήσεις ἐν Μακεδονίᾳ τρεῖς, τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας ἔχουσαν ὑπ’ αὐτὴν δύο νομούς, τῶν Σερρῶν καὶ τῆς Δράμας, τῶν ὁποίων δύο νομῶν τὸ σύνολον τοῦ πληθυσμοῦ εἶναι κατώτερον τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ἔχομεν τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας περιλαμβάνουσαν τὸν νομὸν Κοζάνης καὶ τὸν νομὸν Φλωρίνης· ἡ αὐτὴ παρατήρησις ὡς πρὸς τὸν πληθυσμὸν τῶν νομῶν αὐτῶν. Ἔχομεν τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τῆς Κεντρικῆς Μακεδονίας, περιλαμβάνουσαν πραγματικῶς τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης, διότι ὁ νομὸς Πέλλης εἶναι μία ἀπόφυσις δημιουργηθεῖσα ἐκ πολιτικοῦ ὑπολογισμοῦ, ἵνα διαιρέσῃ τὸν πληθυσμὸν τὸν Ὀθωμανικόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐφοβεῖτο ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Πρότερον διῳκεῖτο ὁ νομὸς Θεσσαλονίκης περιλαμβάνων καὶ τὴν περιφέρειαν Πέλλης ὑπὸ Νομάρχου καὶ δὲν διῳκεῖτο κακῶς. Ἐδημιουργήθη ὁ νομὸς νέας Πέλλης καὶ ἡ Γενικὴ Διοίκησις. Ἔχομεν τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Ἰωαννίνων. Ὁ νομὸς Ἰωαννίνων διῳκεῖτο ἄριστα ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, ἦτο ἀνάγκη διὰ τὴν προσθήκην τοῦ νομοῦ Πρεβέζης νὰ γίνῃ Γενικὴ Διοίκησις; Ἐὰν θέλητε καὶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος ἔχει ἐν Μυτιλήνῃ Γενικὸν Διοικητὴν καὶ Νομάρχην, ἐν Χίῳ Γενικὸν Διοικητὴν καὶ Νομάρχην, ἐν Σάμῳ Γενικὸν Διοικητὴν καὶ Νομάρχην.

§170Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Εἰς τὴν Σάμον, ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ Γενικὸς Διοικητὴς, διότι ἡ Σάμος ὑπῆρξε πρότερον λαμπρὰ Ἡγεμονία.

§171Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὴν Σάμον διοικηθεῖσαν ἄλλοτε ὑπὸ Ἡγεμονίας ἠδύνατο νὰ ὁρισθῇ ἀνώτερος τοῦ βαθμοῦ τοῦ Νομάρχου καὶ νὰ ὑπάρχῃ ἓν πρόσωπον, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ἕνα Γενικὸν Διοικητὴν καὶ ἕνα Νομάρχην. Ἠδύνατο διὰ τὴν Σάμον νὰ ὁρισθῇ Γενικὸς Διοικητὴς λόγῳ τιμῆς, ἀλλ’ εἶναι περιττὸς ὁ Νομάρχης. Ἐγὼ δὲν ἀποκρούω τὴν δικαίαν τιμὴν τὴν ἀπονεμηθεῖσαν εἰς τὴν νῆσον, ἀλλὰ ἀποκρούω τὸ πολυάριθμον τοῦ προσωπικοῦ. Ἔχομεν λοιπὸν περιφερείας Γενικῶν Διοικήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶπον ὅτι ἐδημιουργήθησαν ἀκαταλογίστως, δὲν φέρομεν ἡμεῖς τὴν εὐθύνην, δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ λόγος, ἴσως εἶναι λόγος πολιτικῆς ἀνάγκης, ἴσως προέκυψαν λόγοι ἐκ τῆς βαθμιαίας καταλήψεως τῶν διαφόρων νήσων ὑπὸ τῶν στασιαστῶν ἐγκαθιδρυόντων καὶ ἕνα διοικητὴν εἰς ἑκάστην νῆσον ὡς ἀντιπρόσωπον.

§172Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων συνήθισαν νὰ ἔχωσι τὸ ἀποκεντρωτικὸν σύστημα καὶ νὰ διευθύνουν ἐκεῖνοι τὰ δημόσια ἔργα καὶ ἐν γένει τὰ κοινωφελῆ ἔργα καὶ ἠξίωσαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δοθῶσιν εἰς ἀνώτερον διοικητὴν δικαιώματα περισσότερα ἐκ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν περισσότερα ἔργα νὰ ἐπιτελῶνται. Νὰ ἔχωσι περισσότερα δικαιώματα οἰκονομικῆς φύσεως, περισσότερα δικαιώματα ἐπισιτιστικῆς φύσεως καὶ νὰ μὴ ἐξαρτῶνται ὅλα ἐκ τοῦ κέντρου. Καὶ διὰ τοῦτο ἐκ παραλλήλου πρὸς τὸν θεσμὸν τῶν Γεν. Διοικητῶν ἔχουν ψηφισθῆ καὶ σχετικοὶ νόμοι, δίδοντες εἰδικὰ δικαιώματα πρὸς τοὺς Γενικοὺς Διοικητάς, δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οἱ Νομάρχαι. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν ἦτο δυνατόν, δὲν ἐθεωρεῖτο τότε ἐπίκαιρον νὰ μεταρρυθμισθῇ ὁ νόμος περὶ Νομαρχῶν καὶ νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς Νομάρχας περισσότερα δικαιώματα ἀπὸ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ὁρίζουσιν οἱ κειμένοι νόμοι, ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον διὰ τὰς Νέας Χώρας νὰ συστηθῇ ὁ θεσμὸς τῶν Γεν. Διοικήσεων, διὰ νὰ παρουσιασθῇ ἡ εὐκαιρία τοῦ νὰ εὐρυνθῇ ἡ δικαιοδοσία τῶν νέων αὐτῶν Διοικητικῶν Ἀρχῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος.

§173Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι λόγος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔγινεν αἰσθητὸς ἐν Χίῳ καὶ Μυτιλήνῃ κατὰ τὸ 1917· τὸ πρῶτον εἶναι αἴτια, τὰ ὁποῖα προϋπῆρχον τῆς Ἑλληνικῆς καταλήψεως καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεγνωρίσθησαν μόλις ἐνεκαθιδρύθη ἐκεῖ ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις. Καὶ λόγῳ τῆς ἀναγνωρίσεως αὐτῶν ἐγένετο ἡ Γενικὴ Διοίκησις Αἰγαίου Πελάγους καὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναγνωρισθεισῶν αὐτῶν ἀναγκῶν ἠδύνατο νὰ γίνῃ μία Γενικὴ Διοίκησις, περιλαμβάνουσα καὶ τὰς τρεῖς νήσους καὶ ὄχι τρεῖς Γενικὰς Διοικήσεις. Αἱ τρεῖς Γενικαὶ Διοικήσεις ἔγιναν διὰ νὰ πολλαπλασιάζωνται τὰ πρόσωπα τῶν ἀνωτέρων διοικήσεων καὶ νὰ γίνωνται ρουσφέτια. Αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ ἠδύναντο νὰ ὑποστηριχθῶσι δι’ ἑνὸς Γενικοῦ Διοικητοῦ ἑδρεύοντος ἐν Μυτιλήνῃ.

§174Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ἑδρεύῃ ἐν Σάμῳ.

§175Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀδιαφορῶ διὰ τὴν ἕδραν. Ἡ Τουρκία εἶχε τὸν Βαλῆν τοῦ Αἰγαίου, ὁ ὁποῖος διῴκει ὅλας τὰς νήσους καὶ τὴν Δωδεκάνησον, νομίζω, καὶ ἥδρευεν εἰς τὴν Ρόδον.

§176Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ὄχι, εἰς τὴν Σάμον.

§177Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι τὴν Σάμον. Μὴ μπερδεύετε τὴν Σάμον διαρκῶς. Σήμερον ἔχομεν τρεῖς νήσους μὲ πληθυσμὸν ἐν συνόλῳ 30.000 κατοίκων μὲ τρεῖς Γενικοὺς Διοικητάς, πρὸς Θεοῦ! καθ’ ἣν ὥραν, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὁ νομὸς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας διοικεῖται ἀπὸ ἕνα Νομάρχην, ἔχων πληθυσμὸν περισσότερον καὶ ἔχων παράστασιν τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους.

§178Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πέντε μῆνας δὲν εἶχεν οὐδὲ Νομάρχην.

§179Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθότερον ἀντὶ νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἄλλο προτίθεται νὰ πράξῃ, εἰμὴ ἀναγνωρίζον μίαν ὑφισταμένην ἐλεεινὴν κατάστασιν, νὰ δώσῃ μόνον βαθμοὺς εἰς τοὺς Γεν. Διοικητάς, θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἀποβλέψωμεν ἔστω καὶ διὰ προσωρινοῦ καθορισμοῦ εἰς ρύθμισιν κατωτέρας καταστάσεως. Ἀναγνωρίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ εἰσηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις τὸ συνολικὸν σύστημα τῆς διοικητικῆς ὀργανώσεως τοῦ Κράτους, διοικητικὴ δὲ ὀργάνωσις τοῦ Κράτους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ, καθ’ ὃν τρόπον ἀντιμετωπίσθη πάλιν εἰς τὸ παρελθόν, διὰ μεταβολῆς ἑκάστοτε τῆς γεωγραφίας τῶν νομῶν.

§180Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦτο ἀστειότης.

§181Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴτε πρὸς ἐπίτευξιν οἰκονομίας, εἴτε πρὸς ἐπίτευξιν δὲν ἠξεύρω ποίου σκοποῦ, πρὸς βελτίωσιν τῆς διοικήσεως, πράγματι δὲ χειροτέρευσιν ἑκάστοτε τῆς διοικήσεως. Ἡ ὀργάνωσις τοῦ Κράτους σήμερον, θὰ στηριχθῇ πάντως ἐπὶ τῆς ἀποκεντρώσεως τῆς διοικήσεως καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§182Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§183Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μόνον δὲ ἡ μετ’ αὐτοδιοικήσεως συνδυασμένη ἀποκέντρωσις δύναται νὰ φέρῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα.

§184Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ ἀποκέντρωσις πρέπει νὰ εἶναι κυβερνητική.

§185Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ μόνον ὅταν εἶναι συνδυασμένη μετὰ συστήματος αὐτοδιοικήσεως, τότε καὶ ἡ ἀποκέντρωσις δύναται νὰ εἶναι μέτρον δυνάμενον νὰ ἀγάγῃ εἰς ἀγαθὰ ἀποτελέσματα καὶ ὄχι μόνον μέτρον διὰ νὰ διαφεύγουν αἱ ὑπηρεσίαι τὰς χεῖρας τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ἀκριβῶς δὲ τὸ σύστημα αὐτὸ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων, ὡς λειτουργεῖ μέχρι τοῦδε ἄνευ τοπικοῦ ἐλέγχου καὶ ἄνευ τῆς ὑπάρξεως τοῦ συστήματος τῆς αὐτοδιοικήσεως, συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐκροὴν τῶν δημοσίων πόρων καὶ τὴν καταλήστευσιν τῶν δημοσίων συμφερόντων πανταχοῦ.

§186ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ τῶν ἰδιωτικῶν.

§187Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Καὶ τὴν διαφθορὰν τῆς κοινωνίας.

§188Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μέχρις ὅτου λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, δυνηθῇ, παρερχομένης τῆς ὀξύτητος τῶν περιστάσεων, νὰ εἰσηγηθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ὁριστικὴν ὀργάνωσιν τῆς διοικήσεως, στηριζομένην ἐπὶ τῶν δύο τούτων μεγάλων ἀρχῶν, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ὑποβληθῇ προσωρινὸς ὀργανισμὸς, ὁ ὁποῖος νὰ καθορίσῃ τὰ τῆς διοικήσεως τῶν ἐπαρχιῶν τῶν περιφερειῶν, αἵτινες, εἴτε εὑρίσκονται ὑπὸ στρατιωτικὴν κατοχὴν, ὡς εἶναι ἡ Ἰωνία, εἴτε εὑρίσκονται εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀφομοιώσεως τῆς νομοθετικῆς, ὡς εἶναι ἡ Θράκη καὶ ἂν παρίσταται ἀνάγκη, λόγῳ συμφερόντων ἀποκλειστικῶς κυβερνητικῶν, νὰ ἐγκατασταθῇ Γενικὴ Διοίκησις ἐν Θεσσαλονίκῃ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἀποδέχομαι, ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζῃ τοιαύτην ἀνάγκην, νὰ ἐγκατασταθῇ Γενικὴ Διοίκησις Μακεδονίας ἔχουσα ὅλας τὰς εὐθύνας καὶ ἀνάλογον περιωπὴν τοῦ ἀξιώματός της, αἱ ἄλλαι Γενικαὶ Διοικήσεις εἶναι ἐντελῶς περιτταί. Αὐταὶ χρησιμεύουν μόνον εἰς σπατάλην τῶν χρημάτων τοῦ Κράτους κατ’ οὐδὲν βελτιοῦσαι τὴν διοίκησιν καὶ συντελοῦσαι μόνον ἵνα διὰ πολλαπλασιασμῶν τῶν ὑψηλῶν τούτων ἀξιωμάτων, γεννᾶται ἡ δυσκολία τῆς ἐκλογῆς τῶν καταλλήλων προσώπων. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἐν τῷ συνόλῳ δὲ ἀποδέχομαι τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Κοζάνης κ. Μπούσιος ὑπέβαλε, θεωρῶν ὅτι ἡ ἀποστολὴ Ὑπουργοῦ πρὸς ἐνέργειαν καθηκόντων Γενικῆς Διοικήσεως πέραν τῶν περιφερειῶν ἐκείνων, καθ’ ἃς ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἔχει καθαρῶς κυβερνητικὴν ἐκπροσώπησιν— καὶ περιφέρειαι τοιαῦται εἶναι ἡ Θράκη καὶ ἡ Ἰωνία— ἡ ἀποστολὴ Ὑπουργῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ἐνεργείας ἀνωτέρας διοικήσεως μειοῖ τὴν ἀξίαν τοῦ Ὑπουργικοῦ ἀξιώματος καὶ γεννᾷ σύγχισιν εὐθυνῶν καὶ δικαιοδοσιῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον θέμα σχετικὸν καὶ ἄσχετον πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ἐξ οὗ ἐπήγασεν ἴσως τὸ νομοσχέδιον, ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡμίλησε καὶ περὶ ἀλληλεγγύης τῶν μελῶν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὀρθῶς ὡμίλησεν, ἀλλ’ ἡ ἀλληλεγγύη τῶν μελῶν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου συνεπάγεται καὶ συμπαραίτησιν τῶν μελῶν τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅταν ὁ Πρωθυπουργὸς ὑποβάλλῃ παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νέαν ὅρκισιν, ἔστω καὶ ἂν τὰ αὐτὰ πρόσωπα μετέχωσι τοῦ νέου Ὑπουργείου. Δυστυχῶς κατὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τῆς μετεκλογικῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ παραζάλῃ τῶν πραγμάτων ἐλησμονήθη ὑπὸ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ ἢ ὑπὸ τῆς ὅλης Κυβερνήσεως μᾶλλον, ὅτι ὁ ὕπατος Ἁρμοστὴς ἐν Σμύρνῃ ὁ κ. Στεργιάδης εἶχε καὶ βαθμὸν ἐν ἐνεργείᾳ Ὑπουργοῦ, ὄχι βαθμὸν, ἀλλ’ ἦτο πραγματικῶς Ὑπουργός.

§189Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχεν ὑποβάλει παραίτησιν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ ἀξιώματος.

§190Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε, καὶ ὀρθῶς ἠθέλησε, νὰ μὴ στερήσῃ τὴν Πολιτείαν τῶν πολυτίμων πράγματι ὑπηρεσιῶν του κ. Στεργιάδου ἐν Σμύρνῃ, δὲν παρεδέχθη τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Στεργιάδου ὑποβληθεῖσαν καὶ διὰ τὰ δύο ἀξιώματα, διέφυγε δὲ τὴν προσοχὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ κ. Στεργιάδης κατεῖχε καὶ τὰ δύο ἀξιώματα.

§191Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ ὑπέβαλε παραίτησιν.

§192Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὑπέβαλε παραίτησιν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ;

§193Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ὑπέβαλε παραίτησιν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ.

§194Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπέβαλε παραίτησιν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δεχθῇ τὴν παραίτησιν του, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ καλέσῃ αὐτὸν καὶ νὰ ὁρκίσῃ καὶ πάλιν αὐτὸν Ὑπουργὸν, διορίζουσα αὐτὸν ἐκ νέου. Ἀλλὰ ὁ κ. Στεργιάδης παρέμεινεν Ὑπουργός, ἀνανεούμενος κατὰ τρεῖς ἀλληλοδιαδόχους Κυβερνήσεις, σήμερον δὲ ἔχομεν καὶ τὸν κ. Βοζίκην. Ἔχομεν λοιπὸν δύο Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι συνταγματικῶς νομίζω ὅτι δὲν ἐκπληροῦσι ἐγκύρως τὰ Ὑπουργικά των καθήκοντα, διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν τοῦ ἑνὸς Ὑπουργοῦ ἡ παραίτησις νὰ μὴ γίνηται δεκτὴ καὶ νὰ μένῃ διορισμένος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς Διατάγματος ἐπὶ τῇ καταλύσει τῆς Κυβερνητικῆς ἀλληλεγγύης καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν παραδόσεων. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλουν κληθῆ οἱ δύο Ὑπουργοὶ νὰ δώσουν τὸν ὅρκον τοῦ Ὑπουργοῦ.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§196Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν εὐρυτάτην ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος, ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων, ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω περὶ τοῦ ζητήματος τῶν Γενικῶν Διοικητῶν, ἀλλ’ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἐξετάζω τὸ ζήτημα. Οἱ Τοῦρκοι Γενικοὶ Διοικηταὶ εἶχαν πολὺ μεγαλειτέραν δικαιοδοσίαν ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἰδικοί μας Γενικοὶ Διοικηταί. Τότε ἑπομένως ἠδύναντο οὗτοι νὰ λύουν πάντα τὰ ζητήματα ἐκτὸς τῶν δικαστικῶν, καὶ ἑπομένως ἦτο σκόπιμος ἡ Γενικὴ Διοίκησις, διότι ὅλα τὰ παραμικρὰ ζητήματα ἐλύοντο ἀμέσως ἐκεῖ ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Τὸ πρᾶγμα ἀκριβῶς δὲν συμβαίνει οὕτω καὶ μὲ τὰς ἰδικάς μας Γενικὰς Διοικήσεις, διότι, ὅπως οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι ἀνέπτυξαν διὰ μακρῶν, οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ εἶναι ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι, πάντοτε, οἱονδήποτε ζήτημα καὶ ἂν ἔχουν νὰ λύσουν, θὰ ἀποταθοῦν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ θὰ ζητήσουν τὴν γνώμην αὐτῶν διὰ τὴν λύσιν. Ἑπομένως ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐκπληροῦσιν οἱ Γενικοὶ Διοικηταί, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπιτοπίας λύσεις τῶν διαφόρων ζητημάτων, δὲν ἐκπληροῦται διὰ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τῆς ἰδικῆς μας. Τοὐναντίον ὅμως, τὶ συμβαίνει μὲ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τὴν ἰδικήν μας; Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλοι συναισθανόμεθα ὅτι ἔχομεν τώρα ἀνάγκην, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν Νέων Χωρῶν νὰ προσπαθήσωμεν νὰ μεταχειρισθῶμεν πάντα τρόπον, διὰ νὰ ἀφομοιώσωμεν τοὺς λαοὺς τοὺς ἐλευθερωθέντας ἀπὸ τὴν δουλείαν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὡς οἱ Κρῆτες, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος. Τὶ ἐγένετο λοιπὸν μὲ τὴν ἰδικήν μας Διοίκησιν; Ἀντὶ τὰ βλέμματα τῶν Νέων Χωρῶν νὰ εἶναι πάντοτε ἐστραμμένα πρὸς τὸ κέντρον ἐδῶ, ἀντὶ νὰ γίνῃ μία ἐργασία ἀφομοιωτικὴ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀπελευθερώσεως, τοὐναντίον, ἐπειδὴ ὑπῆρξε τὸ ἀτύχημα νὰ διορίζωνται Γενικοὶ Διοικηταὶ πρόσωπα ἀντιπροσωπεύοντα μόνον τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον διοικεῖ τὸ Κράτος, ἐπειδὴ, λέγω, τοιοῦτοι ἦσαν οἱ Γενικοὶ Διοικηταί, τὶ συνέβη; Οἱ ἄνθρωποι μὴ συνδεόμενοι ἀμέσως πρὸς τὸ Κράτος τὸ κεντρικόν, ἐψυχράνθησαν, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ ἀπευθύνωσι τὰ παράπονά των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπήγαιναν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἐψυχράνθησαν ἐπὶ τοσούτῳ, ὥστε ἐνόμιζον ὅτι εὑρίσκονται εἰς ἥττονα μοῖραν διοικητικῶς ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῆς Π. Ἑλλάδος. Αὐτὰ τὰ πράγματα ἡμεῖς τὰ ἀντελήφθημεν ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν τὸν Μακεδονικὸν λαόν, καὶ ὑπάρχει καὶ σήμερον ἀκόμη τὸ παράπονον αὐτό, ὅτι ἐθεωρήθησαν κατώτεροι ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ἀπελευθερώσεως ἀπὸ τοῦ ξένου ζυγοῦ; Βεβαίως νὰ ἀφομοιωθοῦν ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν ἀπελευθερουμένων μερῶν πρὸς τὸν ἄλλον Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τύχην νὰ εἶναι ἐλεύθερος πρὸ ἑνὸς αἰῶνος πρότερον καὶ νὰ ζήσουν ὡς ἀδελφοί. Τὸ πρᾶγμα αὐτὸ δυστυχῶς δὲν συνέβη, ἡ Κυβέρνησις δὲ ἡ προκάτοχος, ἡ ὁποία δὲν εἶχε ποτὲ εἰς τὸν νοῦν της τοιαῦτα ζητήματα, ἀλλ’ ἐφρόντιζε μόνον νὰ ἱκανοποιήσῃ πρόσωπα τοῦ κόμματος, ἔστελλε μόνον Γενικοὺς Διοικητὰς καὶ διῄρει εἰς τμήματα γεωγραφικῶς μόνον τὰ διάφορα μέρη τῆς Μακεδονίας καὶ δὲν ἔκαμε μόνον τοῦτο, ἀλλὰ τὸ 1917, ὅταν ἦλθε ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην, ἔφερε νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τροπολογίας τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῶν, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν ἔλεγεν, ὅτι, ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ χωρίσῃ κάθε φυλὴν νὰ ψηφίζῃ χωριστὰ καὶ νὰ ἐκλέγῃ καὶ ἀντιπροσώπους της. Εὐτυχῶς εἶδον τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην, ἐπειδὴ δὲ ἐφοβούμην νὰ παρουσιασθῶ, δὲν εἴχομεν καὶ θάρρος τότε, ἀνέφερα τὸ ζήτημα εἰς τὸν κ. Στράτον, τὸν παρεκάλεσα καὶ ὡμίλησε καὶ προέλαβε τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, διότι θὰ ἐγινόμεθα ἕνα Κράτος ὅπως τὸ Αὐστρουγγρικόν. Παρόμοιον νομοσχέδιον ἦτο καὶ τὸ περὶ ἱδρύσεως ὑποδιδασκαλείων διὰ νὰ ἐξέρχωνται διδάσκαλοι Ὀθωμανοὶ καὶ νὰ διορίζωνται Ὀθωμανοί, νὰ χωρίζωνται δὲ οἱ Ὀθωμανόπαιδες εἰς ἰδιαίτερα σχολεῖα. Προελάμβανε ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐφόρτωσαν ἐκ τῶν συνθηκῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἀγωνιζόμεθα ἀπὸ μικρᾶς ἡλικίας εἰς αὐτὴν τὴν ἱερὰν ἕνωσιν τῶν διαφόρων μελῶν τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἰς ἕν Ἔθνος ὁμοιόμορφον ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται, εἶναι ἐναντίον πάσης τοιαύτης ἀφομοιώσεως. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει πᾶς Ἕλλην; Εἰς τὴν ἀφομοίωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ; Δὲν εἶναι δυνατόν. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς, ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἐξετάζων τὸ νομοσχέδιον περὶ Γενικῶν Διοικητῶν, εὑρίσκομαι εἰς τὴν θέσιν νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου καὶ νὰ εἴπω ὅτι τὰ νομοθετήματα αὐτὰ θὰ βλάψουν τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ ἔτι χειρότερον θὰ βλάψωσιν, ἐὰν δὲν σκεφθῶμεν ὅπως λάβωμεν μέτρα περὶ ἀφομοιώσεως τῶν διαφόρων τμημάτων τῶν ἐλευθέρων χωρῶν. Ἐὰν τώρα ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ἦτο τοιοῦτος, ὡς ἦτο πρότερον—ἦτο τότε ὁ Γεν. Διοικητὴς καὶ τὸ τοπικὸν Συμβούλιον— ὥστε νὰ λύῃ, ὅλα τὰ ζητήματα τοπικῶς, ἑπομένως νὰ ἐπιταχύνηται ἡ λύσις τῶν ζητημάτων, ἐὰν συμβῇ τὸ τοιοῦτον τότε ἐκλείπει τὸ ἐλάττωμα, ἀλλ’ ἐφόσον δὲν ἔχετε τοιοῦτον ἀτυχῶς δὲν θὰ γίνῃ τίποτε, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ σύγχισις, τὴν ὁποίαν περιέγραψαν οἱ προλαλήσαντες, θὰ ἐξακολουθήσῃ χωρὶς νὰ ἔχωμεν οὐδὲν κέρδος καὶ λυποῦμαι πολύ, διότι βλέπω, ὅτι ἐὰν τοιουτοτρόπως ἐξακολουθήσωμεν θὰ φθάσωμεν πολὺ ἀργὰ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀφομοιώσεως πάντων τῶν Ἑλλήνων εἰς οἱανδήποτε φυλὴν καὶ ἂν ἀνήκωσιν.

§197ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ συμπέρασμα.

§198Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἑνιαία ἀπὸ τοῦ κέντρου, νὰ συσσωματώσωμεν τὰ διάφορα μέρη τοῦ Ἑλληνισμοῦ διὰ νὰ ἐξαρτῶνται ἀπ’ ἐδῶ.

§199ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὴν ἀποκέντρωσιν ἢ τὴν συγκέντρωσιν θέλετε;

§200Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν εἶναι ἀποκέντρωσις. Ὁμιλῶ σήμερον ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου δὲν ἐπέρχεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως καὶ βλάπτει ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀφομοίωσιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§202Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι τόσον σπουδαῖον καὶ ἐπὶ τέλους εἰσερχόμεθα σήμερον εἰς οὐσιῶδες ζήτημα περίπου κατὰ πρώτην φορὰν μετὰ τόσης χαρᾶς, ὥστε δὲν βλέπω διατὶ ἀδημονῆτε, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ μικρὸν ἡ συζήτησις αὐτή, διότι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, εἶναι δὲ εὐχάριστον περιστατικόν, διότι ὡς φίλοι διὰ τῆς ψήφου ἡμῶν ὑποστηρίζομεν τὴν Κυβέρνησιν, μᾶς παρέχεται δὲ τὸ δικαίωμα ὅτι δυνάμεθα ἐν φιλίᾳ ἐπίσης νὰ τῆς ἀπευθύνωμεν ἔστιν ὅτε καὶ τὴν συμβουλὴν ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἐρωτῶ, κύριοι, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Διοικητῶν ἐν ταῖς μεγάλαις περιφερείαις ταῖς γεωγραφικαῖς τοῦ Κράτους δέον νὰ συστηματοποιηθῇ κατ’ ἔκτασιν καὶ κατ’ ἐπέκτασιν, κατὰ περιεχόμενον καὶ κατὰ σκοπὸν καὶ δέον νὰ περιβληθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν διὰ μεγαλειτέρας αἴγλης, αἴγλης ἀναμφισβητήτου καὶ δι’ αὐτὸν τὸν πρακτικὸν λόγον, τοῦ ὅτι εὑρέθημεν αἰφνηδίως εἰς τυχαῖον γεγονός; Διάδοχοι αὐτοκρατορίας, ἡ ὁποία εἶχε χλυδὴν καὶ μεγαλοπρέπειαν ἐν ταῖς ἤθεσι, καὶ οἱ πληθυσμοὶ αὐτῆς ἐδίψουν τὸ θέαμα, ὅτι θὰ ἔβλεπον οὐχὶ μετὰ περιλάμπρου ἀτασθαλίας, ἀλλὰ μετὰ σώφρονος ἀξιοπρεπείας ἐπιλαμβανόμενοι τὰ τῶν ὑψηλῶν ἀρχῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι δεδομένα εἰς τὸν θεσμὸν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Δὲν φρονῶ, κύριοι, ποσῶς, ὅτι ὁ θεσμὸς ἐκεῖνος κατὰ τὴν γνώμην ἄλλου, σοβαρῶς ἐξετάσαντος τὸ θέμα ἐκ τῶν ἐντυπώσεων, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀποκομίσει ἕνεκεν τοῦ βίου, τὸν ὁποῖον διῆγεν ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις, δὲν συμμερίζομαι κατ’ οὐδὲν τὴν ἰδέαν, ὅτι παρέλκει ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Δὲν τὸ λέγω ἐκ πνεύματος ἀποκεντρωτικοῦ, ἀλλ’ ὁμολογῶ πρὸς τὸ φρόνημα ὅτι δὲν κατέχομεν καὶ ἤθελον ὑπομνήσῃ ποῦ τείνει νὰ κατισχύσῃ ἡ ἐπιστήμη, ὅτι ἡ ἐπιστήμη, ἡ ὁποία κατέληξεν εἰς τὴν θεωρίαν ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν διαίρεσιν τῶν τριῶν ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ θεωρία τοῦ Ἐσμέν, ὅτι σήμερον ὁπότε ἡ ἀποκέντρωσις δὲν εἶναι ἐπιστημονικὸν ἀξίωμα, ἀλλὰ σήμερον εἶναι μεγαλύτερον ἀξίωμα ἡ ἀποκέντρωσις ἡ τοπική, ἡ γεωγραφική. Ἐκεῖ εἶναι ἡ ἀποκέντρωσις, εἰς τὰς τοπικὰς ἀποκεντρώσεις καὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ ἐνταθῇ τὸ ἔργον τὸ πολιτικὸν καὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ μακρὰν αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἐν τούτοις, ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς περιστάσεις τὰς ἑλληνικάς, εἶμαι τοὐναντίον ὑπὲρ τῆς ἀποκεντρώσεως τῆς γεωγραφικῆς. Λοιπὸν ἡ ἀποκέντρωσις ἔχει μέγιστον λόγον διὰ τὰς μεγάλας γεωγραφικὰς περιφερείας τῶν Νέων Χωρῶν καὶ ἔχει τὸν λόγον τὸν ἑξῆς, τοῦ ὅτι πρόκειται περὶ ἀφομοιωτικοῦ μεγάλου ἔργου, πρόκειται τοῦ πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἀπέχει λεύγας ἀπὸ τοῦ κέντρου αὐτοῦ, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν δι’ ὄμματος γρηγοροῦντος νὰ παρακολουθῇ ὅλα τὰ μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα γεννῶνται ἐξ αὐτῆς τῆς ποικιλίας τῆς φυλετικῆς, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ μεγάλη ἐγγύησις ἀνωτάτου διοικητικοῦ λειτουργοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ κατορθώνῃ διὰ τοῦ ὄμματός του νὰ ἀμβλύνῃ τὰς ὀξύτητας, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ζυμώσει τῶν διαφόρων φυλετικῶν ὀργάνων εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρξωσιν. Ἤθελον νὰ εἶχον τὴν γνώμην ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι, ἐὰν τὸ Κράτος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον, ἐὰν αἱ Κυβερνήσεις ἤθελον ποθήσει νὰ ἴδωσιν ὑψούμενον τὸν θεσμὸν τῶν Γενικῶν Διοικήσεων δι’ ἑνὸς ἐπιθέτου, δι’ ἑνὸς βαθμοῦ, θὰ ἠδύναντο νὰ ἀναζητήσωσι τὸ ἀνάλογον ἀπὸ τὰς νομοθεσίας τὰς ἄλλας καὶ ἂς τὸν ὀνομάσωσι λ.χ. τὸν Γενικὸν Διοικητὴν Κυβερνήτην, διὰ νὰ αὐξήσωσι τὴν δύναμιν καὶ τὴν αἴγλην τῶν ἀξιωμάτων ἐκείνων, δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι σήμερον, ἀλλὰ δύνασθε νὰ χρησιμοποιήσητε τὴν ὀνομασίαν τοῦ Κυβερνήτου. Σήμερον θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐὰν ὁ τίτλος ὡς τίτλος Ὑπουργοῦ δίδει εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν ἀξίαν, δὲν εἶναι ἐπιτυχής, ἀλλ’ ἔχει τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος εἶναι ὑποχρεωμένος ἄλλοθεν νὰ δώσῃ δι’ εἰδικῶν διατάξεων. Ἀλλ’ ἐνῷ πρόκειται περὶ Ὑπουργῶν, ἤθελον σᾶς ὑπομνήσει τὸ φαινόμενον μιᾶς καταχρήσεως, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν γίνονται ὅλοι οἱ διευθυνταὶ πρόσεδροι Ὑπουργοὶ καὶ εἶναι νομίζω μόνον οἱ κλητῆρες, οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν νὰ γίνουν πρόσεδροι Ὑπουργοί. Διότι ἔχομεν προξένους προσέδρους Ὑπουργούς, διότι ἔχομεν συμβούλους προσέδρους Ὑπουργούς, διότι ἔχουν τέλος πάντων ὑπουργοποιηθῆ τόσοι, ὥστε...

§203Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὡμιλήσατε περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν;

§204Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν παρόδῳ. Σᾶς ἐπιφυλάσσω εὐεργετικὴν περὶ αὐτοῦ ἐν καιρῷ. Καὶ προκειμένου περὶ τῶν μεγάλων αὐτῶν διαιρέσεων, ἤθελον συμβουλεύσει τοῦτο, περὶ πλέον ἀπὸ τοὺς τίτλους, τοὺς ὁποίους λαμβάνουν, ἤθελον συμβουλεύσει, ἀντὶ τὸ εἶδος τῆς ἀποκεντρώσεως πρωτίστως ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ν’ ἀρχίσω, διότι αἱ μεγάλαι αὐταὶ γεωγραφικαὶ περιφέρειαι ὑπάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὅλα τὰ ζητήματα θὰ καταλήξῃ νὰ περιέλθουν εἰς χεῖρας ἑνὸς ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος θὰ λέγεται τμηματάρχης, γραμματεὺς ἢ πρόσεδρος Ὑπουργός. Δὲν ὀφείλει νὰ γίνεται τοῦτο. Ἀλλὰ θὰ ὀφείλῃ νὰ γίνῃ ἄλλο τι, θὰ ὤφειλε ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ ν’ ἀποτελῇ τὸ πολὺ ἰδιαίτερον Ὑπουργεῖον τῶν Νέων Χωρῶν ἢ ἂν ἐν Ἑλλάδι δὲν θέλωμεν νὰ φθάσωμεν ὅπου ἔφθασεν ἡ Γαλλία, θὰ συνεβούλευον αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὐδὲν νὰ κάνῃ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι αὐτὸ εἶναι Ὑπουργεῖον διαπραγματεύσεων πρὸς ξένα ἔθνη καὶ οὐχὶ πρὸς Τμηματάρχας τοῦ αὐτοῦ Ἔθνους. Ἤθελον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰσηγηθῆ ἁπλῶς, πότε ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ νὰ ὑπάγηται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως, οὐχὶ διὰ ν’ αὐξήσῃ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ φίλου Ὑπουργοῦ καὶ συμμαθητοῦ, ἀλλὰ τοῦτο νὰ μετατρέψῃ τὴν ὀνομασίαν τῆς περιθάλψεως καὶ νὰ τὸ ὀνομάσωμεν τῶν πληθυσμῶν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ γίνῃ Ὑπουργεῖον ὅλων τῶν ζητημάτων, ὅσα ἐγέννησαν αἱ κινήσεις τῶν πληθυσμῶν καὶ ἐπὶ πλέον καὶ φυλετικὰς διαιρέσεις τῶν πληθυσμῶν. Ἤθελον συμβουλεύσει καὶ τοῦτο περὶ πλέον. Ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων, ἀσχέτως πρὸς τοὺς τίτλους, νὰ εἶναι ἐκλογὴ προσώπων σπουδαίων καὶ ὡς πρὸς τοῦτο, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος τόσον εὐγλώττως ἀνέπτυξε τὸ θέμα αὐτό, νὰ μὴ ἐγκολπωθῇ ἀπολύτως τὸν περιορισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐστηρίχθη, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέγωνται μόνον κοινωνικὰ πρόσωπα σπουδαῖα.

§205Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ αὐτοῦ. Ὡμίλησαν οἱ ἄριστοι τῆς Ἑλλάδος.

§206Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμισα ὅτι εἴπατε ἐπιφανεῖς. Καὶ ἤθελον συστήσω εἰς τὰ ὑψηλὰ αὐτὰ πρόσωπα τῆς Ἑλλάδος, νὰ συγκαταλεχθοῦν καὶ οἱ ἐν τῇ διοικήσει διαπρέψαντες ὡς λειτουργοί. Ἄλλως δὲ ἐὰν πρόκειται περὶ ἀπονομῆς τίτλων μοὶ ἐνθυμίζει ὅτι ἐν τῇ Κίνᾳ πᾶν ἀξίωμα ἀνταποκρίνεται πρὸς ἕνα Μανδαρῖνον. Ἂν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἂν πρόκειται νὰ ὀνομάζωνται οἱ διοικηταὶ Ὑπουργοί, ἂς πράξωσιν ὅτι θέλουν. Ἀλλ’ ἂν θέλουν—καὶ τοῦτο εἶναι τὸ δεύτερον μέρος τῆς ὁμιλίας μου—ἂν πρόκειται πραγματικῶς νὰ θεωρηθῇ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς περιφερείας τινός, ἂν πρόκειται νὰ θεωρηθῇ ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Κράτους παρ’ ἡμῖν, ἔνθα δὲν ὑπάρχει ἀκόμη καθιερωμένος ὁ τίτλος τοῦ ministre d'etat, ἀλλ’ εἶναι τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸ ὁποῖον ἀξίωμα ἔχει τὸ συνυπεύθυνον τῶν Ὑπουργῶν, ἤθελον καταλήξει εἰς τοῦτο, νὰ ἐπικαλεσθῶ τοῦτο τὸ παράδοξον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ συμβαίνῃ. Εἷς Ὑπουργὸς εὑρισκόμενος μακρὰν τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τοῦτο θεωρῆται πρόσεδρος, εἷς τοιοῦτος Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ τὸ ἀξίωμα τοῦ τίτλου, θὰ ἔχῃ συνταγματικὰ δικαιώματα νὰ διέπῃ τὰ τῆς Διοικήσεως ἐκείνης, τὰ τῆς περιφερείας ἐκείνης, ὡς Ὑπουργὸς πραγματικός. Κατὰ τοῦτο λοιπὸν θὰ ἦτο ὀρθόν, ὅτι τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τὸ γεωγραφικὸν τοῦ Κράτους, θὰ ὤφειλε νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς περιφερείας τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ὑπουργοῦ, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ὑπάγεται, καὶ κατὰ τοῦτο θὰ ἦτο ὑπόλογος ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος διὰ τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τῷ καταλογίσῃ τις λόγῳ παραπτωμάτων, λόγῳ συνθηκῶν ἢ λόγῳ κακῆς διοικήσεως τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ὑπαλλήλων. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχωμεν Ὑπουργεῖον μὴ λειτουργοῦν ἐν Ἀθήναις. Καὶ τέλος θὰ γίνεται καὶ τοῦτο, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος δὲν θὰ δύναται νὰ ἔρχηται ἐδῶ καὶ νὰ παραμένῃ ἐδῶ κατὰ τὰς μακρὰς περιόδους τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν, διὰ νὰ ἀκούῃ, διὰ ν’ ἀπολογῆται, διὰ νὰ μετέχῃ ἐμπράκτως τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας ὁρίζει πᾶν Σύνταγμα. Ἰδοὺ λοιπὸν μία ἀληθῶς παράδοξος κατάστασις πραγμάτων. Ἀλλὰ θὰ παρατηρήσῃ τις: διατὶ λ.χ. ἔστελλέ ποτε Ὑπουργοὺς ἡ Γαλλία ἐν Ἀλγερίῳ; Ὁ λόγος εἶναι, διότι ἡ ἀφομοίωσις τῆς Ἀλγερίας δὲν εἶχε γίνῃ ἐντελῶς πρὸς τὸ ἐπίλοιπον Κράτος καὶ ἐκεῖ δικαιολογεῖται ἡ ἀποστολὴ ἑνὸς Ὑπουργοῦ ἐπὶ ἀτομικῇ εὐθύνῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος ἠδύνατο νὰ εἶναι καὶ συνυπουργὸς· ἦτο ἕνα εἶδος ἐξάρχου τῆς περιφερείας ἐκείνης. Πρόκειται περὶ ἀποικιῶν. Ἀλλὰ ἰδοὺ ἄλλα μέρη ὅπου δὲν πρόκειται περὶ ἀποικιῶν. Ὑπάρχουσι διαιρέσεις τινές, αἱ ὁποῖαι δικαιολογοῦνται· εἶναι αὐτὴ ἡ σημερινὴ Ἀλσατία καὶ Λωραίνη καὶ ἐνθυμεῖσθε τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Μιλεράν, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πληθυσμῶν νέων, περὶ νομοθεσιῶν, περὶ ἐθίμων ἐφαρμοσθέντων ἐπὶ μακρὰς δεκαετηρίδας, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἀφομοίωσις νὰ γίνῃ πλήρης. Αὐτὴ ἡ ὑγρά, ἡ ρευστὴ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐν τῷ τόπῳ συνευδοκούσης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς Ὑπουργικῆς ἐξουσίας, φέρει ἀκριβῶς καὶ τοῦτο τὸ φαινόμενον τὸ περίεργον, ὅτι Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου εἶναι καὶ ὁ Ἁρμοστὴς Σμύρνης. Τὸ θέμα ἐθίχθη ἐπιτροχάδην ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ὑπῆρξεν πλήρης ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου. Ἂν ἡ μνήμη δὲν μὲ ἀπατᾷ εἶχεν παραιτηθῆ μετὰ τῶν Ὑπουργῶν ἀρχικῶς καὶ ὁ κύριος πρόσεδρος Ὑπουργὸς Σμύρνης, ἀλλὰ παρῃτήθη κατὰ τὴν πρώτην ἐκείνην παραίτησιν τῶν Ὑπουργῶν, μετὰ ταῦτα εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην Κυβέρνησιν δὲν παρῃτήθη. Ὁπόταν ἔχωμεν τὸ παράδοξον πρᾶγμα, ὅτι ἔχομεν ἕνα Ὑπουργὸν οὕτω πῶς ἀτασθάλως ἔχοντα πρὸς τὸ ἐπίλοιπον σῶμα τῶν Ὑπουργῶν, ὥστε νὰ δύναται νὰ παραμένῃ μετὰ καὶ ἄνευ τῶν Κυβερνήσεων καὶ εἰξεύρω μὴ τυχὸν ὁ ἐκεῖ ἐγκατασταθεὶς Κυβερνητικὸς μονάρχης, πέπρωται ὑπ’ αὐτὴν τὴν μορφὴν νὰ παρουσιάζηται καὶ ἐν μέσῳ ἡμῶν. Παρατηρεῖται, ὅτι εἶναι μία ἐκ τῶν συνεπειῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἄγει ἡ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως τοῦ νὰ ταχθῶσιν Ὑπουργοὶ ἄνευ χαρτοφυλακίου καὶ ὡς Γενικοὶ Διοικηταί. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ μηκύνω τὸν λόγον, μολονότι πολλὰ θὰ εἶχε νὰ εἴπῃ τις ἀκόμη, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ παρακαλέσω, φιλικῶς πάντοτε, τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν νῦν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀθῶος τοῦ αἵματος, διότι παρέλαβε τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν προκάτοχόν του, νὰ τὸ ἀφήσῃ ὀλίγον νὰ ὡριμάσῃ, ἕως ὅτου καταλληλοτέρα περίστασις, κανονιζομένης καὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν δικαιωμάτων τῶν Γενικῶν Διοικητῶν, μᾶς ἐπιτρέψει τὴν βαθυτέραν μελέτην καὶ ἀντίληψιν περὶ τῆς σπουδαιότητος τοῦ θεσμοῦ τῶν Γενικῶν Διοικητῶν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§208Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁλόκληρος συνεδρίασις κατηναλώθη περὶ τὴν συζήτησιν ἑνὸς σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρῶς προσωρινόν, ἀναφέρεται δὲ τοῦτο ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἑπομένως βεβαίως δὲν προτίθεμαι νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Τὸ ζήτημα θὰ ἐξηγηθῇ σαφέστερον, ὅταν θὰ συζητήσωμεν τὰς συνταγματικὰς διατάξεις καὶ ὅταν θὰ ὑποβληθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ διοικήσεως τοῦ Κράτους, ὁ ὀργανικός. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, ἀνεξαρτήτως τοῦ νομοσχεδίου. Κατηναλώθη ὁλόκληρος συνεδρίασις εἰς ἓν σχέδιον νόμου καὶ ὑποθέτω, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν θὰ λάβωμεν τοὺς πίλους μας καὶ θὰ ἀπέλθωμεν. Κατὰ ποῖον τρόπον, κύριοι, εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑπερτάτας ἀνάγκας τοῦ Κράτους; Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονήσωμεν ὅτι ἐπὶ πέντε μῆνας δὲν ἐψηφίσαμεν παρὰ μόνον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλαίου. Αὐτὰ ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ καὶ ὁ κ. πληρεξούσιος Ἀττικοβοιωτίας ὁ καὶ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, ἔψαλλε τὸν ἐπικήδειον τῆς χρεωκοπίας τῆς περὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπῆς. Σήμερον καὶ ἐγὼ μετὰ θλίψεως ἀναγκάζομαι νὰ ψάλλω τὸν ἐπικήδειον τῆς Συνελεύσεως, διότι ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν κανένα νομοσχέδιον καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§210Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλήσας, ὡς ὡμίλησα προηγουμένως περὶ τῶν Γενικῶν Διοικητῶν τοῦ παρελθόντος, ὑπέπεσα εἰς μίαν παράλειψιν. Ναὶ μὲν ὡμίλησα περὶ ἐξαιρέσεων, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἐξαιρέσεων τούτων νομίζω ὅτι εἶχον καθῆκον, ὀνομαστικῶς ν’ ἀναφέρω τοὺς κυρίους Δραγούμην, Ροῦφον καὶ Στεργιάδην, τῶν ὁποίων ἡ διοίκησις τῶν Γενικῶν Διοικητῶν ἐτίμησεν τὸν θεσμὸν τῶν Γενικῶν Διοικήσεων.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§212Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κύριοι συνάδελφοι, προβλέπει περὶ ἁπλουστάτου τινὸς σημείου τῆς ὅλης διοικήσεως καὶ λαμβάνει τὴν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἐκ πρακτικῆς ἀνάγκης. Πρόκειται δηλονότι περὶ θεσμοῦ ὑφισταμένου καὶ λειτουργοῦντος περὶ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων, θεσμοῦ, τοῦ ὁποίου ἡμεῖς δὲν ἀναλαμβάνομεν νὰ ἐγγυηθῶμεν οὔτε τὴν γενικὴν χρηστότητα, οὔτε τὴν ὑπὸ τὴν μορφὴν ὑφ’ ἣν κρατεῖ χρησιμότητα, ἀλλὰ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται, ὁ ὁποῖος ἔχει συνυφανθῇ μὲ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦσιν αἱ χῶραι, ἐν αἷς ὑφίσταται, θεσμοῦ ὁ ὁποῖος ἐξυπηρετεῖ σπουδαῖα καὶ οὐσιώδη συμφέροντα τῶν χωρῶν τούτων, θεσμοῦ τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα ν’ ἀνατρέψωμεν τὸ οἰκοδόμημα χωρὶς νὰ λάβωμεν τὴν πρόνοιαν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεδειγμένη ἐκ τῆς μελέτης τῶν συνθηκῶν καὶ τῶν περιστάσεων τῶν τόπων, ἐν οἷς ὁ θεσμὸς οὗτος κρατεῖ καὶ τὸν ὁποῖον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀνεχθῶμεν μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν θὰ γίνῃ δυνατὸν εἰς ἡμᾶς, μελετῶντες τὴν κατάστασιν, μελετῶντες τὰ πράγματα, νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐκείνας τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας πάντες γνωρίζετε ὅτι ἔχομεν ὡς βάσιν τοῦ πολιτικοῦ ἡμῶν προγράμματος, ἤτοι τὰς ἰδέας τῆς ἀποκεντρώσεως, τὰς ἰδέας τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὰς ἰδέας κατὰ τὰς ὁποίας τῶν τοπικῶν συμφερόντων τὴν πραγματοποίησιν θ’ ἀναθέσωμεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καὶ τὴν συνείδησιν τῶν συμφερόντων τούτων πληρεστάτην ἔχουσι· διότι εἶναι αὐτοὶ οὗτοι οἱ φορεῖς τῶν συμφερόντων αὐτῶν, εἶναι αὐτοὶ οὗτοι οἱ κάτοικοι τῆς περιφερείας παρὰ τῇ ὁποίᾳ ὑφίστανται, μετὰ τῶν ὁποίων ἔχουσι ἐνσαρκωθῇ, παρὰ τῇ ὁποίᾳ ὑφίσταται ἡ ὀντότης τῶν συμφερόντων τούτων. Αἱ ἰδέαι αὗται τῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι ἐκεῖναι, αἵτινες θ’ ἀποτελέσωσι τὴν βάσιν τοῦ διοικητικοῦ ἡμῶν συστήματος, ὄχι ἐκ θεωρητικῆς τινος πεποιθήσεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀντιλήψεως τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων, ἡ ὁποία ἔπεισεν ἡμᾶς ἀκραδάντως ὅτι, ἂν ἐν τῇ Χώρᾳ ἡμῶν δὲν ἐξυπηρετήθησαν ἐπαρκῶς τὰ κατὰ τόπους συμφέροντα, τοῦτο συνέβη διότι ἔλειψεν ἡ ἐπαφὴ ἐκείνων, οἵτινες καλοῦνται νὰ ἐξυπηρετήσωσι ταῦτα διὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς τοῦ Κράτους ἐξουσίας, τοῦ τμήματος τῆς κυριαρχίας τοῦ προσήκοντος εἰς τὴν περιφέρειαν μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ φορεῖς τῶν συμφερόντων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι ποῦ τείνουσι τὰ συμφέροντα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐμπεποτισμένα, ὡς εἶναι εἰς τὰ ἄτομα—διότι πάντα τὰ συμφέροντα εἶναι ἐμπεποτισμένα εἰς τὰ ἄτομα—ἀποτελοῦσιν ἐν ταὐτῷ καὶ διὰ τοῦ συνδυασμοῦ αὐτῶν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνηθίσαμεν νὰ καλῶμεν γενικὸν συμφέρον, εἶναι αἱ ἰδέαι αὗται πεποιθήσεις τοῦ βάθους τῆς ψυχῆς μου καὶ ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τοῦ προγράμματος ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχω τὴν ἀκράδαντον γνώμην ὅτι θὰ στηριχθῇ ἡ ἀνάπτυξις, ἡ πρόοδος, ἡ βελτίωσις τῶν διοικητικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν κυβερνητικῶν ἡμῶν πραγμάτων καὶ ἐν γένει τῶν πολιτικῶν πραγμάτων ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ἤδη δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ εἰσέλθω καὶ ἐγὼ εἰς τὸ ἔδαφος εἰς τὸ ὁποῖον εἰσελθόντες ἀνέπτυξαν τὰς γνώμας των οἱ κ.κ. συνάδελφοι, θὰ προέβαινον καὶ περαιτέρω καὶ θὰ ἔλεγον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πολλάκις ἀνέπτυξα καὶ ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς προγράμμασι καὶ κατὰ τὰς παλαιοτέρας ἐκλογὰς καὶ κατὰ τὰς τελευταίας, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην καὶ κυβερνητικῆς ἀποκεντρώσεως, ἔχομεν ἀνάγκην πρὸ παντὸς ἀπομακρύνσεως τῆς διοικήσεως ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀναγνωρίζομεν πάντες ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν κυβερνᾷ, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις διοικεῖ ἐν Ἑλλάδι. Ὅλαι αἱ πράξεις ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐπιχειροῦμεν ἐν τοῖς Ὑπουργείοις καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπασχολοῦσι τὰ διάφορα τμήματα τῶν Ὑπουργείων μὴ πλανᾶσθε νομίζοντες ὅτι εἶναι πράξεις Κυβερνήσεως· εἶναι πράξεις Διοικήσεως ἀναρμοδίως τελούμεναι ἐν τῷ κέντρῳ, ἀντὶ νὰ ἐνεργῶνται ἐν ταῖς περιφερείαις εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσι καὶ τὰ πράγματα καὶ ἡ εὐχέρεια τῆς γνώσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν πραγμάτων. (Χειροκροτήματα). Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ καθ’ ἣν τὰ μεγάλα, τὰ μέγιστα τὰ οὐσιώδη ταῦτα προβλήματα τῆς Χώρας θὰ συζητηθῶσι, θὰ ἐκθέσωμεν τὰς γνώμας ἡμῶν καὶ θὰ κατίδῃ ἡ Συνέλευσις καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι αἱ γνῶμαι ἡμῶν εἶναι ἑδραῖαι, ἀπόρροια βαθείας τῶν πραγμάτων μελέτης καὶ ὅτι θ’ ἀποτελέσωσιν, ἂν πραγματοποιηθῶσι, τὸ θεμέλιον τῆς μελλούσης πρὸς τὰ πρόσω ἐξελίξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ὡς καλούμεναι νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ συμφέροντα τῆς Κοινωνίας ἐν τῇ πληρότητι αὐτῆς, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν παραγόντων τῶν τοπικῶν, ἄνευ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρχωσιν οὐδ’ ἡ προσήκουσα γνῶσις, οὐδ’ ἡ προσήκουσα ἐνέργεια πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἤδη δὲν πρόκειται περὶ τούτου τοῦ ζητήματος. Ἤδη ἔχομεν τὰς Γενικὰς Διοικήσεις. Ὅπως εἶπον, αὐτὰ ἔχουσι συνυφανθῇ μετὰ τῶν συμφερόντων τῆς Χώρας. Ἐρωτῶ τοὺς συναδέλφους ἡμῶν, τοὺς ἀντιπροσωπεύοντας τὰς χώρας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἰδίως αἱ μεγάλαι Γενικαὶ Διοικήσεις ἀποβλέπουσιν, ἐρωτῶ αὐτούς, ἂν εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἄνευ ἀντικαταστάσεως τοῦ συστήματος αὐτοῦ δι’ ἄλλου συστήματος ἀρτιωτέρου καὶ πληρεστέρου νὰ παρίδωμεν τὴν ὕπαρξιν τῶν Γενικῶν Διοικήσεων. Θὰ σᾶς ἀπαντήσωσι πάντες ἀποφατικῶς, θὰ παρακαλέσω δ’ ἐκεῖνον ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων οἱασδήποτε χώρας, ἡ ὁποία ἔχει εὑρεῖαν Γενικὴν Διοίκησιν, νὰ εἴπῃ, ἄν νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ καταργηθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἐν τῇ περιφερείᾳ ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεται καὶ τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει.

§213ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§214Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἄν λοιπὸν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, περὶ τῆς ὁποίας, ἐπαναλαμβάνω, ἐγὼ δὲν γίνομαι οὐδὲ κἄν ἐγγυητής, διότι δὲν εἶναι ἐμὸν τὸ σύστημα, αἱ ὑπάρχουσαι Γενικαὶ Διοικήσεις εἶναι ἕν καθεστὼς, τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διατηρήσωμεν καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν, ὥστε νὰ παραγάγῃ καρποὺς ὅσον τὸ δυνατὸν κρείττονας. Καὶ ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐπιτραπῇ ἵνα αἱ Διοικήσεις ἀνατεθῶσιν εἰς συναδέλφους ἐκ τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει, ἄν εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀρωγὴν συναδέλφων ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκομένων, ἵνα ἀσκήσωσιν ἐκεῖ τὰ ἔργα τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη ὁ Γενικὸς Διοικητής, ὅστις θὰ εἶναι συνάδελφος, νὰ εἶναι ἐκ τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§216ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπανορθώσεως ἀδικημάτων λαβόντων χώραν εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων κατὰ τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§218Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 40 νομοσχέδιον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως «περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συμβάσεως», τὸ ὁποῖον μάλιστα κατὰ λάθος ἀναγράφεται ὡς ὑπὸ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἐνῷ ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ Συνέλευσις ἐψήφισεν αὐτὸ κατ’ ἀρχήν. Παρακαλῶ, ἄν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν.

§219Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι μόλις σήμερον τὸ ἀπόγευμα διενεμήθη καὶ πρόκειται περὶ συμβάσεως δανείου 30 ἑκατομμυρίων.

§220Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι ἄλλως θὰ ματαιωθῇ ἡ ψήφισίς του.

§221Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς πρώτην, πότε θὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν;

§222Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ Σάββατον.

§223Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν εἰς δευτέραν συζήτησιν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ Σάββατον, τότε ἐγὼ ἀποκλείομαι ἀπὸ τὴν συζήτησιν, διότι σήμερον εἶμαι ἀνέτοιμος, ὄχι βεβαίως ἐκ σφάλματος ἰδικοῦ μου, ἀλλὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία μόλις πρὸ ὀλίγου τὸ διένειμε, τὸ δὲ Σάββατον θὰ εἶμαι ἀπών. Δὲν ὑποθέτω δὲ ὅτι ἐγὼ ἀνερχόμενος τὸ βῆμα φλυαρῶ καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἀκουσθῶ. Σᾶς ἐδήλωσα ὅτι δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε, διότι μὴ λησμονῆτε ὅτι μόνον τὸ ἀπόγευμα μᾶς διενεμήθη.

§224Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ συζητήσωμεν μέχρι πρωΐας.

§225Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πῶς θὰ συζητήσωμεν, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον; Ἐγὼ δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ μοῦ ἀποδώσῃ τὴν ἰδιότητα, ὅτι δύναμαι νὰ ἀνέρχωμαι τὸ βῆμα καὶ νὰ λέγω φλυαρίας.

§226Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὴ ἀποτείνεσθε πρὸς ἐμὲ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§227Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς ὅλους, καθ’ ὃν τρόπον μοῦ ἀποτείνονται.

§228Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν σᾶς ἀπέδωκα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθελήσατε νὰ ἀποδώσητε εἰς τὸν ἑαυτόν σας.

§229Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπὸν ἐγὼ δὲν δέχομαι νὰ ψηφισθῇ, κ. Πρόεδρε.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, δέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπόψε εἰς αʹ ἀνάγνωσιν;

§231Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§232Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τίθηται τὸ ζήτημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Τὸ ζήτημα τίθεται ὅτι πλεῖστα μέλη τῆς Συνελεύσεως δὲν ἔχουν γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου, τοιουτοτρόπως τίθεται τὸ ζήτημα. Δὲν ἔχω καμμίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι πολλάκις εἰς τὸ παρελθὸν παρετήρησα ὅτι ὑφαρπάσθη ἡ ψῆφος τῆς Συνελεύσεως καὶ ὑπάρχουσι πολλοὶ συνάδελφοι ἐντεῦθεν, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, ὅτι ἐψηφίσθησαν τοιουτοτρόπως νομοσχέδια.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κανὲν νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη ἐξ ὑφαρπαγῆς.

§234Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι νομοσχέδια· προτάσεις. Καὶ πολλάκις διελύθη ἡ συνεδρίασις, ἐνῷ ὑπῆρχον ἀντιρρήσεις ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης.

§235Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύναται νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄς ἀναβληθῇ ἐπὶ τέλους.

§237Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ συμβιβασθῇ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὄχι μόνον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ ἄλλα νομοσχέδια ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει διενεμήθησαν εἰς ἡμᾶς ἀπόψε εἰς τὴν Αἴθουσαν ταύτην. Αὐτὸ εἶναι ἄτοπον.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον δύο διενεμήθησαν ἀπόψε.

§239Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἐν τούτοις διενεμήθη ἀπόψε.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ διενεμήθη μετὰ τῆς ἄλλης ὕλης τὴν πρωΐαν, ἐὰν ἔφθασεν εἰς τὴν οἰκίαν σας τὴν μεσημβρίαν, δὲν ἐξεύρω.

§241Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἀπόγευμα.

§242Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Λογικὴ ὅμως ἀφ’ ἑτέρου εἶναι καὶ ἡ ἀξίωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιμένοντος ὅπως λάβῃ τέλος πάντων εἰς χεῖράς του τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Ἐκπλήσσομαι μόνον διότι ἐναντίον τοῦ χαρακτῆρος του καὶ τῆς ἠρεμότητος, ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει, ἠθέλησε νὰ προκαλέσῃ ἐπεισόδιον ἄνευ λόγου καὶ μάλιστα κατὰ προσώπου, οἷον εἶναι ὁ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας συνάδελφος. Νομίζω ὅμως ὅτι διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ φέρω, τὰ πράγματα λύονται εὐχερῶς. Ἔχομεν ἀποφασίσῃ τὸ Σάββατον νὰ μὴ ἐργαζώμεθα, διότι ἐργάζεται ἡ Συντακτικὴ Ἐπιτροπή· δὲν θὰ χαθῇ ὁ κόσμος, ἐὰν τὸ προσεχὲς Σάββατον μὴ ἐργασθῇ ἡ Συντακτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§243Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ τὸ Σάββατον εἰς βʹ, ἐγὼ εἶναι ἀδύνατον νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως, διότι σήμερον δὲν τὸ ἔχω μελετήσῃ, τὸ Σάββατον δὲ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀπέλθῃ τὸ βράδυ δι’ ἐργασίαν σχετιζομένην μὲ τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα. Λοιπὸν μοῦ ἀπαγορεύεται ὁ λόγος κατὰ τὴν βʹ. συζήτησιν. Ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν δύναται νὰ ψηφισθῇ τὴν Δευτέραν· ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δέχηται νὰ ψηφισθῇ τὴν Δευτέραν εἰς βʹ συζήτησιν, ἐγὼ δέχομαι· ἀλλ’ οὐδὲ αὐτὸ δέχεται ὁ κ. Ὑπουργός.

§244Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ τὴν Δευτέραν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἂς ψηφισθῇ αὔριον εἰς πρώτην.

§245Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν εἶπον εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ Σάββατον. Μὲ ἠρώτησεν, ἐὰν ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, πότε θὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ; Καὶ τῷ ἀπήντησα: δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ Σάββατον.

§246Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν τὸ Σάββατον.

§247Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας εἶπεν, ὅτι ἐξεπλάγη ἰδὼν ὅτι παρὰ τὸν χαρακτῆρα μου ἠθέλησα νὰ γεννήσω ἐπεισόδιον, σχετικῶς μὲ τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, νὰ παρατηρήσω ὅτι οὐδὲν ἀπολύτως ἐπεισόδιον ἠθέλησα νὰ προκαλέσω.

§248Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Χωρὶς νὰ θέλητε.

§249Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὐδὲ χωρὶς νὰ θέλω, οὐδὲ μὲ τὴν θέλησίν μου. Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος εἶπε· δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ μοῦ ἀποδώσῃ τὴν ἰδιότητα, ὅτι δύναμαι νὰ ἀνέρχωμαι τὸ βῆμα καὶ νὰ φλυαρῶ, ἀπετείνετο δὲ πρὸς ἐμὲ αὕτη ἡ φράσις του καὶ δι’ αὐτὸ ἠγέρθην καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μὴ ἀποτείνηται, πρῶτον μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον πρὸς ἐμὲ καὶ δεύτερον τῷ εἶπον, ὅτι ἐγὼ δὲν τῷ ἀπέδωκα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του.

§250Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι τὸ ἐπροκαλέσατε. Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι εἶμαι ἀνέτοιμος νὰ συζητήσω, ἕνεκα τῆς βραδείας διανομῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ σεῖς εἴπατε· ἂς συζητήσωμεν ἕως τὸ πρωΐ.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα ἔληξε, κύριε πληρεξούσιε. Ἐπιθυμεῖτε νὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν;

§252Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ τὴν Δευτέραν εἰς βʹ.

§253Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατ’ ἀνάγκην· διότι τὸ Σάββατον δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν.

§254Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχομεν, κ. Πρόεδρε, καὶ μίαν ἄλλην ἀκόμη σύμβασιν μετὰ τῆς Τραπέζης περὶ δανείων, ἡ ὁποία δὲν ὑπεβλήθη, τὴν σύμβασιν τὴν ἀφορῶσαν τὰ 400.000,000, τὸ τελευταῖον μέρος ἐκ τῆς σειρᾶς τῶν δανείων τοῦ 1.000.000.000. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν θὰ ὑποβληθῇ τώρα καὶ αὐτή.

§255Π. ΠΡΩΤΟΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Θὰ ὑποβληθῇ κατόπιν πρὸς κύρωσιν. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει κυρωθῇ ἀκόμη, βεβαίως θὰ ὑποβληθῇ.

§256Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ. Εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας τὴν ἰδίαν ἡμέραν τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου δήλωσιν τοῦ γραφείου τοῦ Τύπου, δι’ ἧς διεψεύδοντο αἱ κυκλοφορήσασαι εἰδήσεις, ὅτι θὰ ἐγίνετο ἔκδοσις καὶ αὔξησις τραπεζογραμματίων. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἡ εἴδησις αὕτη προῆλθε ἐκ τοῦ γραφείου τοῦ Τύπου; Διότι ἐφαίνετο κατ’ ἐντολήν.

§257Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, προχθὲς ἔγινε αὐτό. Πράγματι προχθὲς ἐνῷ ἡ σύμβασις ἦτο ἑτοίμη πρὸς ὑποβολήν, διότι καθὼς βλέπετε εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὴν 1ην Μαρτίου, μοῦ τηλεφωνοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι διεδόθη εἰς τὸ Χρηματιστήριον ὅτι πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ ἐκδοτικὴ Τράπεζα καὶ ὅτι τοῦτο ἀναστάτωσε τὴν χρηματαγορὰν καὶ ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἡ εἴδησις αὐτή, ἐφ’ ὅσον ἦτο ἀβάσιμος, νὰ διαψευσθῇ. Πράγματι ἐκάλεσα τὸν διευθυντὴν τοῦ γραφείου τοῦ Τύπου καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ διαψεύσῃ τὴν εἴδησιν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ σχηματισθῇ ἄλλη Τράπεζα ἀπὸ τὴν ὑφισταμένην. Τὴν διάψευσιν αὐτὴν ἔδωκε, δυστυχῶς δὲ μόνον μία ἐφημερὶς τὴν ἐδημοσίευσεν τοιαύτην, οἵαν ἐδόθη, ἡ «Ἑσπερινή». Ὅλα τὰ ἄλλα δὲν ἐδόθησαν ἀπὸ τὸ γραφεῖον τοῦ Τύπου. Παρεμορφώθησαν ἢ ἠλλοιώθησαν ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συντάκτας τῶν ἐφημερίδων, δὲν γνωρίζω πῶς ἔγινε. Ἐγὼ ἐκάλεσα αὐτοστιγμεὶ τὸν διευθυντὴν τοῦ γραφείου τοῦ Τύπου, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔφερε τὴν «Ἑσπερινὴν» καὶ μοῦ εἶπε ἰδοὺ ἡ διάψευσις.

§258Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἡ διάδοσις, ἡ ὁποία ἐπανεστάτησε τὴν ἀγοράν, δὲν ἀφεώρα τὴν ἵδρυσιν ἐκδοτικῆς Τραπέζης, ἀλλ’ ἀφεώρα τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος.

§259Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ διεψεύσθη.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 31 Μαρτίου 1921 συμβάσεως περὶ παρατάσεως τοῦ προνομίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἰς ἔκδοσιν καὶ κυκλοφορίαν τραπεζικῶν Γραμματίων καὶ περὶ χορηγίας ὑπ’ αὐτῆς τῷ Ἑλληνικῷ Δημοσίῳ δανείου 550,000,000». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ κηρύσσεται κατεπεῖγον). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, «περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τῶν ἄρθρων 71–72 τοῦ Συντάγματος, «περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων» κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Συντακτικῆς Συνελεύσεως». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§261Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ παρόντος ψηφίσματος εἶναι γενικωτάτη καὶ ἀντιβαίνει καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς τὸ συνταγματικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐδέχθημεν ὅτι θὰ μᾶς διέπῃ μέχρι τῆς συντάξεως συνταγματικοῦ χάρτου.

§262Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν Συνέλευσιν τοῦ 63, μεταξὺ τῶν πρώτων ψηφισμάτων ποὺ ἐψηφίσαμεν, ἦτο καὶ τοῦτο: νὰ ἐπιτραπῇ ἡ παρουσία εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων ἐθεωρήθη ἀπαραίτητος ἡ σύμπραξις, διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ χάρτου τοῦ συνταγματικοῦ. Ὥστε βλέπετε ὅτι ἡ ἰδέα δὲν εἶναι πρωτότυπος.

§263Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν φρονῶ νὰ λησμονῇ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐκλήθη ἡ Συνέλευσις τοῦ 63 καὶ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας διενηργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς παρούσης Συνελεύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἐάν, ὅ μὴ γένοιτο, ἐπεκράτει τὸ ἀντίθετον καθεστώς, θὰ ἐδίδετο ὁ χαρακτὴρ τῆς ἁπλῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ ὅμως χάριτι θείᾳ καὶ διὰ τῆς ἐθελοθυσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπεκράτησε ἡ ἰδική μας ἀντίληψις, ἐδόθη ὁ χαρακτὴρ τῆς συντακτικῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ὑπὸ ὡρισμένους περιορισμούς: νὰ μὴ φεύγωμεν ἐκτὸς τῶν ὁρίων τοῦ Πολιτεύματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐτόνισεν ἐπανειλημμένως ὅτι τὸ Σύνταγμα ἰσχύει καὶ θὰ ἰσχύῃ μέχρι τῆς ἀναθεωρήσεως.

§264Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ περιωρίσωμεν τὸ πεδίον τῆς συζητήσεως. Ἐδῶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ ἑξῆς φαινομένου. Ὁ κ. Γερουλάνος τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν προεκηρύχθησαν αἱ ἐκλογαί, δὲν ἦτο καθηγητής. Ὁ κ. Χρηστομάνος ἐπίσης. Ἑπομένως δὲν εἶχον νὰ ἐπιχειρήσωσι καμμίαν διατύπωσιν διὰ νὰ ὑποβάλουν ὑποψηφιότητα, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ. Ἐγένοντο ἐκλογαὶ καὶ ἐξελέγησαν πληρεξούσιοι. Αἱ πράξεις ἐκεῖναι, δι’ ὧν εἶχον στερηθῇ τῶν ἀξιωμάτων, ἀνετράπησαν καὶ ἐθεωρήθησαν ὡς μὴ ὑπάρχουσαι, αὐτοδικαίως δὲ οἱ κύριοι αὐτοὶ ἐπανῆλθον εἰς τὰς θέσεις των. Τώρα τὶ θὰ γίνῃ; Θὰ εἴπωμεν εἰς αὐτούς: κύριοι, δὲν ἐξελέγητε νομίμως, διότι δὲν παρῃτήθητε προηγουμένως ἀπὸ τὰ ἀξιώματά σας; Δὲν εἰμποροῦμεν νὰ τὸ εἴπωμεν αὐτό· θὰ εἴπωμεν εἰς αὐτούς: ἐξελέγητε μὲν νομίμως, ἀλλὰ πρέπει νὰ φύγητε ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν ἢ νὰ χάσητε τὰ ἀξιώματά σας; Τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν συμφέρει νὰ τὸ εἴπωμεν, διότι ἴσως ἀπομακρύνωμεν τῆς Συνελεύσεως πρόσωπα ὑπέροχα, τῆς συνδρομῆς τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία μᾶς ἔπεισε νὰ μείνωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ μὴ χάσουν καὶ τὰς θέσεις των, διότι ἄλλως θὰ τοὺς φέρωμεν εἰς τὸ δίλημμα καὶ δὲν θὰ γνωρίζουν τὶ νὰ ἐκλέξουν.

§265Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἡ ἀντίθετος θεωρία ἤθελε γίνῃ δεκτή, θὰ ἦτο καὶ ἔλλειψις ἁβρότητος πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἀπέστειλαν ἐδῶ.

§266Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοτε μέλη τῆς ἁπλῆς Βουλῆς πρὸ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ συντάγματος κατὰ τὸ 1911. Τὸ Πανεπιστήμιον εἶναι αὐτοτελὲς ἵδρυμα, σκοπιμώτερον δὲ καὶ τελεσφορώτερον διὰ τὴν παροῦσαν ἐργασίαν δύνανται νὰ συνυπάρξωσι εἰς τὸ ἔργον ἡμῶν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ σχόντες τὸ ἀτύχημα νὰ εἶναι ἀπότακτοι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐνεργοῦντο ἐκλογαὶ καὶ παρέσχον πολύτιμον συνδρομήν, ἐφ’ ὅσον ὡς λέγει τὸ ψήφισμα εἰς τὸ τέλος, διατελοῦν ἐν διαθεσιμότητι δύνανται... (ἀναγινώσκει).

§267Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσους ἔχομεν.

§268Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μάλιστα. Ἐὰν ἐπεκτείνωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν δὲν εἶναι παράδοξον εἰς τῶν συναδέλφων, ἂς ὑποθέσωμεν στρατιωτικός, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς διαθεσιμότητα, νὰ χρειασθῇ ν’ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς π. χ. ὁ κ. Ἀλεξάνδρου.

§269Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ἀπ’ ἐδῶ.

§270Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὴ ἡ διάταξις πρέπει νὰ λεχθῇ ἐδῶ εἰδικῶς, ὅτι πᾶν μέλος τῆς Συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλάβῃ ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, θ’ ἀναλάβῃ αὐτὴν δι’ ὀνομαστικῆς ἀδείας χορηγουμένης ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ὅπως ἐζήτησε ὁ κ. Στρατηγός.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γίδας.

§272Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὁ κ. Γίδας καὶ ὁ κ. Μερκούρης. Εἰς τοιαύτας ἐξόχους ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας θὰ παράσχῃ ἕν μέλος τῆς Συνελεύσεως πρέπει νὰ ζητηθῇ ὀνομαστικῶς ἡ ἄδεια καὶ τότε νὰ δίδηται ἡ ἄδεια.

§273Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς μόνον.

§274Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μάλιστα. Διὰ τοὺς ἄλλους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπάρξωσιν τὰ δύο δικαιώματα.

§275Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Συμφωνῶ νὰ δεχθῶμεν διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ νὰ ἀναλάβωσι ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν νὰ δίδηται ἄδεια τῆς Συνελεύσεως, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, διὰ τοὺς καθηγητὰς νομίζω ὅτι εἶναι περιττόν.

§276Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εἶναι καθηγηταί.

§277Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἄλλοι.

§278Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὸν Γεν. Γραμματέα ἑνὸς Ὑπουργείου.

§279Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Καὶ τοῦτο δυνάμεθα νὰ τὸ σημειώσωμεν εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἑρμηνείαν. Πρὸ παντὸς δὲ πρέπει ν’ ἀποσβεσθῶσι τρεῖς λέξεις. Νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ «ἢ δημοτικοί».

§280Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Οἱ συμβολαιογράφοι θεωροῦνται ὡς δημόσιοι ὑπηρέται.

§281Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ἀξιωματικοὺς γίνεται ἡ χρῆσις τῆς διατάξεως περὶ τῆς διαθεσιμότητος. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀποδοχὴν ὑπηρεσίας, ὑποθέτω ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι δύνανται νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν θέσιν των καὶ νὰ ἐκτελέσωσιν ὑπηρεσίαν. Νομίζω, ὅτι μεταξὺ τῶν συναδέλφων δημόσιοι ὑπάλληλοι εἶναι μόνον οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ περὶ ἄλλων ὑπαλλήλων, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν. Ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἐλεύθερος τοιαύτης ἐνεργείας. Προκειμένου περὶ ἀξιωματικῶν, γεννᾶται ἡ αὐτὴ περίπτωσις, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῶσι διὰ νὰ ἐκτελέσωσιν ὑποτεταγμένην θέσιν. Προκειμένου περὶ ἁπλῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, πρέπει τὸ ψήφισμα νὰ κανονίσῃ τὶ θὰ συμβῇ, διότι ἄλλως πῶς θὰ ἀναθέσητε τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς; Π. χ. εἷς τῶν συναδέλφων ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ, ζητεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν μοίρας τοῦ Στόλου, ἢ ὁ κ. Στρατηγὸς ἢ ὁ κ. Ἀλεξάνδρου ζητοῦσι νὰ ἀπέλθωσιν.

§282Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Ἐζήτησα νὰ ἀπέλθω καὶ ἀναμένω τὴν ἄδειαν τοῦ κ. Προέδρου, διὰ νὰ ἀπέλθω.

§283Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολύ, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ συμφωνήσητε μετ’ ἐμοῦ ὅτι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ λάβητε τὸ φύλλον σας πρέπει νὰ κανονίσητε καὶ τὴν θέσιν σας.

§284Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Νὰ προστεθῇ: «οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης θεωροῦνται ἐν διαθεσιμότητι, δύνανται δὲ μετ’ ἄδειαν τῆς Συνελεύσεως νὰ κληθῶσιν εἰς ἐνέργειαν».

§285Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἐπροτίμουν τοῦτο, ὅτι θεωροῦνται ἐν ἐνεργείᾳ ἄνευ ἐκτελέσεως εἰδικῆς ὑπηρεσίας.

§286Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐννοοῦμεν τὴν διαθεσιμότητα ὅπως ἦτο ἄλλοτε εἰς τὸ Σύνταγμα.

§287Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ καθορισθῇ αὐτό. Εἶναι ζήτημα ἀφ’ ἑνὸς τῶν ἀποδοχῶν ἀφ’ ἑτέρου δὲ τῆς ἐκτελέσεως ὑπηρεσίας, θὰ ἐπροτίμουν δὲ νὰ τεθῇ ὅτι τελοῦσιν ἐν διαθεσιμότητι παρὰ ἐν ἀδείᾳ......

§288Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἢ ἀναλαμβάνωσιν ὑπηρεσίαν, ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως.

§289Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀναλαμβάνουσιν ὑπηρεσίαν, ἀδείᾳ τῆς Συνελεύσεως.

§290Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναλαμβάνουσιν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας, ἀδείᾳ τῆς Συνελεύσεως.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§292Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριοι, πρόκειται νὰ ὁμιλήσω ἐναντίον τῶν συμφερόντων μου, διότι ὑπάγομαι καὶ ἐγὼ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ εὐτύχημα νὰ εἶναι καὶ ἀξιωματικοὶ καὶ πληρεξούσιοι, καὶ συνεπῶς θὰ μοὶ ἦτο εἰς ἄκρον εὐχάριστον ἄν ἐπρόκειτο νὰ διαρκέσῃ ἡ Συνέλευσις τέσσαρα ἔτη καὶ ἀπελάμβανον καὶ τῶν δύο εὐεργετημάτων. Νομίζω ὅμως ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ· ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται ν’ ἀποφασίσουν νὰ μείνουν ὡς πληρεξούσιοι, πρέπει νὰ μείνουν. Ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ μεταβῶσιν εἰς τοὺς κλάδους των, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ μεταβῶσιν ἀπὸ τοῦδε. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον λέγουν, ὅτι ὁ λαὸς τοὺς ἐξέλεξε, τοὺς ἐξέλεξε διότι δὲν ἦσαν εἰς τὸν κλάδον των, οὔτε καθηγηταί, οὔτε ἀξιωματικοί, οὔτε δημόσιοι ὑπάλληλοι. Δὲν γνωρίζω πότε θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον καὶ διὰ τοῦτο ἀνέρχομαι τὸ βῆμα ἐντελῶς ἀνέτοιμος καὶ διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ, ἡ φωνή μου νὰ εἶναι σεβαστή, ὅταν πρόκειται νὰ ὑποστηρίξῃ θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντίθετον εἰς τὸ συμφέρον μου. Ἄν εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1863 παρέμειναν οἱ πληρεξούσιοι ἀξιωματικοὶ τοιοῦτοι, εἶναι διότι ἡ Συνέλευσις ἐκείνη συνῆλθε κατόπιν μιᾶς μετατροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβεν μέρος οἱ στρατιωτικοὶ καὶ διότι ἦτο ἡ πρώτη Συνέλευσις, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ συντάξῃ τὸ πολίτευμα. Εἰς τὴν ἀναθεωρητικὴν τοῦ 1911 ἐπίσης ἐψηφίσθη καταχρηστικῶς νὰ μείνουν. Ἤδη ἐπαναλαμβάνει τὸ αὐτό. Ὑπάρχουν ἀξιωματικοί, δημόσιοι ὑπάλληλοι, καθηγηταί, δικαστικοί. Ἡ Συνέλευσις αὐτὴ εἰς προσεχὲς μέλλον θὰ ἔλθῃ νὰ συζητήσῃ σπουδαιότατα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τοὺς κλάδους των καὶ ἀφοροῦν αὐτοὺς τοὺς ἰδίους καὶ ἐρωτῶ: πῶς θέτετε τοὺς κ. πληρεξουσίους εἰς τὸ δίλημμα αὐτό, εἴτε νὰ παραβοῦν τὸ καθῆκόν των ὡς πληρεξούσιοι, ὑποστηρίζοντες πράγματα παρὰ τὴν συνείδησίν των, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων των, ἢ εἰς τὸ νὰ ἐνεργήσουν ἐναντίον τοῦ συμφέροντός των, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλίγον δύσκολον μὲ τὴν γνωστὴν ἀνθρωπίνην ἀδυναμίαν. Πρόκειται νὰ συζητηθοῦν δικαστικὰ θέματα. Ἤκουσα λεγόμενον ὅτι πρόκειται ἡ ἰσοβιότης ἡ δικαστικὴ ν’ ἀνασταλῇ.

§293Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπάρχουν δικαστικοὶ μεταξὺ τῶν συναδέλφων.

§294Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀδιάφορον. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν δικαστικῶν. Ὁμιλῶ περὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, περὶ τῶν ἀξιωματικῶν.

§295Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρουσία ὑμῶν καὶ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον κάνετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν διαψεύδουν αὐτὰ ποὺ λέγετε, διότι σεῖς ὁμιλεῖτε κατὰ τοῦ συμφέροντός σας. Τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος εἶναι ὑπέρτερον ὅλων.

§296Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι εἶναι δίλημμα σκληρόν, ἄν αὔριον ἔλθουν καὶ συζητήσουν τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, μὲ θέτετε εἰς ἕνα δίλημμα, καὶ διὰ νὰ μὴ ἔλθω εἰς τὰς λεπτομερίας, μὲ ἀναγκάζετε νὰ παραβῶ τὴν συνείδησίν μου. Ἐκτὸς δὲ τούτου δὲν πρόκειται καὶ περὶ ὁμαλῆς καταστάσεως. Νὰ μὴ λησμονῶμεν, κύριοι, ὅτι διανύομεν μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν καὶ ἀναμφισβητήτως εἶναι ἀνάγκη ἀναδημιουργίας καὶ συνεπῶς, ἀκριβῶς ἐπειδὴ πρόκειται περὶ διακεκριμμένων ἀνδρῶν ὅλων τῶν κλάδων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐδῶ, θὰ ἔπρεπε εὐθὺς ἀμέσως νὰ μεταβῶσιν εἰς τοὺς κλάδους των, διὰ νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν αὐτῶν, ὅπως ἐπίσης ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ἐδῶ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ χώρα εὑρίσκεται εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν, ἐνῷ δύνανται νὰ βοηθήσωσιν τὸν ἀγῶνα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους κηρύσσομαι κατά. Νομίζω ὅτι ὅσοι τῶν κυρίων ἔχουν ἀποφασίσει νὰ μείνουν εἰς τὴν πολιτικήν, δὲν ἔχουν παρὰ νὰ μείνουν· οἱ ἄλλοι νὰ μεταβῶσιν εἰς τοὺς κλάδους των, ἐφ’ ὅσον ἀνέκτησαν ὅλας τὰς θέσεις των καὶ δύνανται νὰ τὰς ἀναλάβουν μὲ ὅλας τὰς τιμάς.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροῦφος ἔχει τὸν λόγον.

§298Λ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ ΡΟΥΦΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ οἱανδήποτε κρίσιν ἡ κυρίαρχος θέλησις τοῦ λαοῦ, ὅταν ἀναθέτῃ τὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Συνέλευσιν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἐξέλεξε. Τοὺς πληρεξουσίους τοὺς ἐξέλεξεν ὡς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι κακῶς ἐπαύθησαν ἀπὸ τὰς θέσεις των. Ἤθελον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μήπως διὰ τοῦ περιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον θέτει εἶναι δυνατὸν πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν δημόσιοι ὑπάλληλοι νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς θέσεις των, διότι βεβαίως ἀποκλείεται αὐτὴ ἡ ἔννοια, οὔτε δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὰς δημοσίας θέσεις.

§299Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν περιορίζονται.

§300Λ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν χρειάζεται ψήφισμα;

§301Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Χρειάζεται κατὰ τοῦτο. Εἰς τὸ νὰ δύνανται νὰ συνεδριάζουν.

§302Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἀφοῦ ἡ κυρίαρχος θέλησις τοῦ λαοῦ εἶναι ἀνωτέρα πάσης ἀποφάσεως, εἶναι περιττὸν τὸ ψήφισμα.

§303Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Χρειάζεται, διότι τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ βουλευτῶν καὶ οὐχὶ πληρεξουσίων. Τὸ Σύνταγμά μας δὲν διέπει τὰ τῆς Συνελεύσεως, ἑπομένως καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ δὲν ἔχουν καμμίαν ἐφαρμογὴν προκειμένου διὰ μελῶν τῆς Συνελεύσεως. Δι’ αὐτὸ ἔγινε τὸ ψήφισμα.

§304Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἔχει ἀντίθετον γνώμην καὶ δι’ αὐτὸ μᾶς ἐστέρησε τὸν κ. Τζώνην.

§305Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ψήφισις τοῦ ψηφίσματος τούτου, διότι πρόκειται περὶ ἐκπροσωπήσεως τῆς Συνελεύσεως αὐτῆς καὶ ἐβράδυνε.

§306Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου περὶ τῆς θεωρίας τοῦ ἀσυμβιβάστου, θὰ ηὐχόμην νὰ ἔβλεπον τὴν Συνέλευσιν ἀποδεχομένην αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν, ὅτι δύνανται μέλη τῆς Συνελεύσεως νὰ διορίζωνται διπλωματικοὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος. Ἰδοὺ διατί· ὄχι διότι τοῦτο ἔγινε ἀποδεκτὸν εἰς ἄλλα Συντάγματα, ἀλλὰ σχεδὸν διότι ἰδιαίτατα ἐν Ἑλλάδι ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἶναι ἀναγκαιότατος, διότι ἡ ἐπιλογὴ θὰ γίνεται ἐκ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος. Τὸ αὐτὸ πρᾶγμα γίνεται εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἀφοῦ σπουδαιότατοι ἄνδρες τοῦ Κοινοβουλίου δύνανται νὰ ἀναλάβωσιν μίαν ὑψηλὴν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν ἐγένετο δεκτὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα πολύτιμος νεωτερισμὸς θὰ εἰσήγετο εἰς τὸ πολίτευμα.

§307Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Ἡ ἐντολὴ τοῦ λαοῦ εἶναι ἀνωτέρα ὅλων. Ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς πληρεξουσίους οὗτοι δύνανται νὰ ζητῶσιν τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Συνελεύσεως καὶ ν’ ἀπέρχωνται εἰς τὸ ἔργον των.

§308Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου, ὡμίλησε περὶ δύο τάξεων συναδέλφων, περὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἔργον δικαιοσύνης νὰ τύχωσιν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι προερχόμενοι ἐξ ἄλλων ὑπηρεσιῶν τῆς αὐτῆς τιμῆς.

§309Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγει ἐν γένει τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§310Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει): «Οἱ μὲν δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ ὑπηρέται διατηροῦσιν ἐν ταὐτῷ καὶ τὴν εἰς ἣν ἐπῆλθον δημοσίαν θέσιν, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης δὲν ἀναλαμβάνουσιν ὑπηρεσίαν, δύναται ὅμως ν’ ἀνατεθῇ αὐτοῖς ἐνεργὸς ὑπηρεσία, ὅτε ζητεῖται ἄδεια ἀπουσίας παρὰ τῆς Συνελεύσεως».

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα;

§312ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ προσωρινοῦ δανείου 75 ἑκατομμυρίων δραχμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§314ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πότε θὰ ψηφισθῇ καὶ ἑτέρα μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης σύμβασις διατελοῦσα ἐν ἐκκρεμότητι, ἡ ἀφορῶσα τὸ δάνειον τῶν 400 ἑκατομμυρίων;

§315Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ὑποβληθῇ κατόπιν νομοσχέδιον.

§316Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πῶς συνέβη ὥστε, καθ’ ἣν ἡμέραν ὑπεβάλλετο τὸ περὶ δανείου νομοσχέδιον, νὰ δημοσιεύηται ὑπὸ τοῦ Γραφείου τοῦ Τύπου διάψευσις σχετικῆς ἀναγραφείσης εἰδήσεως.

§317Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πληροφορηθεὶς περὶ ἀναστατώσεως ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ, συνεπείᾳ διαδόσεως περὶ ἱδρύσεως νέας ἐκδοτικῆς Τραπέζης, ἔδωκα ἐντολὴν νὰ διαψευσθῇ ἡ εἴδησις αὕτη. Ταύτην δὲ τὴν διάψευσιν ἔδωκε τὸ Γραφεῖον τοῦ τύπου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, κατ’ ἐντολὴν μου. Παραδόξως ὅμως εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας ἐδημοσιεύθη διάψευσις περὶ ἐκδόσεως νέου χαρτονομίσματος, τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο βέβαια δυνατὸν νὰ δώσω, ἀφοῦ μετὰ δύο ὥρας θὰ ὑπέβαλλον σχετικὸν νομοσχέδιον. Μόνον μία ἐφημερίς, ἡ «Ἑσπερινή», ἐδημοσίευσεν ἀκριβῆ τὴν διάψευσιν.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῶν ἄρθρων 1,3,4 καὶ 5 τοῦ νόμου 2431 τοῦ 1920 περὶ ἀνανεώσεως τῶν βιβλίων ὑποθηκῶν κλπ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ΒΤΜΓʹ τοῦ ἔτους 1895 περὶ διοικήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλου Ζάππα καταληφθείσης εἰς τὸ Ἔθνος περιουσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Οὐασιγκτῶνι ὑπογραφείσης τῇ 5)18 Ὀκτωβρίου 1920 συμβάσεως, τροποποιούσης τὸ ἄρθρον XVII τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς συνθήκης ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τῶν διεθνῶν ταχυδρομικῶν τελῶν τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῇ κυρίᾳ συμβάσει τῆς Μαδρίτης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2400 περὶ λιμένων καὶ λιμενικῶν ταμείων κλπ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 104 περὶ προσόντων καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμων». Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διεξαγωγῆς τῶν ἐξετάσεων ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς παρανόμως ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν δημάρχων καὶ παρέδρων κοινοτικῶν συμβουλίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ κατατακτηρίων ἐξετάσεων τῆς Α.Β.Υ. τοῦ βασιλόπαιδος Παύλου κλπ. καὶ τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1929 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ βαθμολογίας τῆς Α.Β. Υ. τοῦ βασιλόπαιδος Παύλου δοκίμου σημαιοφόρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου ἐξακριβώσεως τῶν ἡλικιῶν, τῶν κτησαμένων τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1913». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσόντων προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν τοῦ τε ἐνεργοῦ καὶ ἐφέδρου στρατοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τοῦ τε ἐνεργοῦ καὶ ἐφέδρου στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγχωνεύσεως λόχου ὑποψηφίων Εὐελπίδων καὶ ἀπαρτήσεώς του ὡς αʹ τάξεως Στρατιωτικοῦ Σχολείου Εὐελπίδων» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ ἐξόδων παραστάσεως τῶν ἐν τῇ ναυτικῇ βάσει Κωνσταντινουπόλεως ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν, ναυτῶν κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως 10.000.000 πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐκ Καυκάσου προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως δαπάνης τῆς ὁρισθείσης διὰ τὰ Γραφεῖα ζημιῶν ἐκ τοῦ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν πολέμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Μαδρίτῃ τῇ 30 Νοεμβρίου 1920 (ν. ἡμ.) διομολογηθείσης ἀναθεωρήσεως τῆς παγκοσμίου ταχυδρομικῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ συναφοῦς αὐτῇ κανονισμοῦ ἐκτελέσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Μαδρίτῃ τῇ 30 Νοεμβρίου 1920 (ν. ἡμ.) διομολογηθείσης ἀναθεωρήσεως τῆς συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν δεμάτων καὶ τοῦ συναφοῦς αὐτῇ κανονισμοῦ ἐκτελέσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπανορθώσεως ἀδικημάτων λαβόντων χώραν εἰς τὸ Στρατιωτικὸν σχολεῖον Εὐελπίδων κατὰ τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1520 περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1520 περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βελτιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοτικῶν στρατολόγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νόμου 1863 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 184 περὶ ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιμελητηρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τμήματος τῆς ἀστυνομίας τῶν πόλεων τῶν Γραφείων τῆς Κεντρικῆς Ἀστυνομικῆς Σχολῆς, Ἀρχηγείου Ἀστυνομίας καὶ Ἀστυνομικῶν Διευθύνσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταθέσεως εἰς τὴν Χωροφυλακὴν ἀνδρῶν τοῦ στρατεύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπροβλέπτων ἐξόδων Στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 964 περὶ συστάσεως Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπείας πρὸς σύνταξιν διοικητικῶν κωδίκων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 30 Δεκεμβρίου 1920 «περὶ παρατάσεως προθεσμίας διὰ τὴν κατοχὴν σιγαροχάρτου τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου ἐν ταῖς Νέαις Χώραις» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς εἰσαγωγὴν χάρτου ἄνευ ὑδατίνων σημείων πρὸς τύπωσιν ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐτησίας χορηγίας εἰς τὸν Διάδοχον».

§319Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δηλῶ ὅτι εἰς τοὺς μέλλοντας διαδόχους ἡ χορηγία θέλει δίδεσθαι ἀπὸ τοῦ 18ου ἔτους τῆς ἡλικίας των.

§320ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων μονίμων ὑπαλλήλων νομοθετικοῦ Διατάγματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2125 περὶ καταργήσεως εἰσφορῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διὰ τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 1054 καὶ 1312 «περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας νέων ἐκτάκτων ἐκπαιδευτικῶν οὐλαμῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ παρακρατήσεως 50% ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν ἐκ Γερμανίας εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΑΥΠΓʹ τῆς 27 Μαΐου 1887, «περὶ ἡμερησίας ἀποζημιώσεως τῶν κατὰ τὰς ἐκλογὰς διοριζομένων ἐφόρων, ἀντιπροσώπων κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου, «περὶ μεταφορᾶς εἰς τὴν δευτέραν σειρὰν τῆς ἐφεδρείας, τῶν ἐχόντων πατέρα ἢ ἀδελφὸν θανόντα ἐν πολέμῳ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου, «περὶ προσελεύσεως πρὸς κατάταξιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν τῶν ἐν τῷ πίνακι βʹ τῆς μονιμοποιήσεως, ἐγγεγραμμένων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τοῦ ἐν Σάμῳ Ἀρχειοφυλακείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν.). Ὁ πληρεξούσιος κ. Σ. Μπαλᾶνος, ὑποβάλλει δύο τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων δημοσίων ὑπαλλήλων». Λύεται ἡ Συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 11 μ.μ.).