1916.03.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΛΗʹ.

ΤΗΣ 23 ΜΑΡΤΙΟΥ 1916

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Ι. Δελλίου.

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα: Οἱ Δήμαρχοι Κάστρου καὶ Μούδρου τῆς Λήμνου ζητοῦσιν, ὅπως ἀνασταλῇ προσωρινῶς ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ 5ου ἄρθρου τοῦ νόμου ΡΕΑʹ. Ὁ ἐξ Ἀμφίσσης Γ. Σιμιτσόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ. Ἡ ἐξ Ἀλεξανδρείας Εὐθυμία Ζάρπα, τὸ γένος Σπαθάρη, παρακαλεῖ, ὅπως τῇ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον. Ἡ Κοινότης Γαργαλιάνων ζητῇ, ὅπως τῇ χορηγηθῇ διὰ νόμου παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θεῖον καὶ θειϊκὸς χαλκός. Οἱ ἐν τῷ Ταμείῳ Καλαμπάκας εἰσπράκτορες Λ. Πούλιος καὶ Κ. Καταφυγιώτης παρακαλοῦσιν, ὅπως μονιποιηθῶσιν. Οἱ Δημοδιδάσκαλοι Μαγνησίας παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ καταργηθῶσιν τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια. Ὁ Σύνδεσμος τῶν Ἐργατῶν Βυρσοδεψῶν παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ὑπόμνημα τοῦ Συνασπισμοῦ τῶν Ἐργατικῶν Σωματείων. Ὁ Σύνδεσμος Κονιαστῶν Ἀθηνῶν παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ὑπόμνημα τοῦ Σωματείου τοῦ Καπνοῦ. Οἱ κάτοικοι Ἱστιαίων παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς ἀποσταλῇ σῖτος καὶ ἄλευρα. Ὁ ἐκ Κάδρους τοῦ Σελίνου Κρήτης Γεώργιος Μπενῆς, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χορηγηθῇ μηνιαία σύνταξις. Οἱ παρὰ τοῖς Εἰρηνοδικείοις τῆς Παλ. Ἑλλάδος ὑπηρετοῦντες δικολάβοι ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ Πανελλήνιος Φοιτητικὸς Σύλλογος ζητεῖ, ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀναστολὴ τῆς διαταγῆς 31 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων τοῦ κωδικοποιηθέντος ὑπ’ ἀριθ. 425 νόμου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ Γῆν Στρατοῦ». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ, Σ. ΤΡΙ-ΚΟΥΠΗΣ, Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ καὶ Κ. ΖΑΟΥΣΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν κατὰ τὰς ἐκστρατείας 1912–13 εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Βορ. Ἠπείρου προσενεγκόντων ὑπηρεσίας, μὴ ἀμειφθείσας ὑπαξιωματικῶν». Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΓΚΑΝΙΛΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῶν ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως 1915 κλπ». Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας ἐφέδρων δοκίμων διαχειριστῶν Οἰκον. Ὑπηρεσίας Στρατοῦ» Ἡ ἐπὶ τῆς ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Πύλου–Καλαμῶν, διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν τμημάτων Πύλου–Χατζῆ–Χατζῆ–Βελόκας, δαπάναις τῶν λιμενικῶν ταμείων Πύλου — Μεθώνης». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΜΗΛΙΑΡΑΣ, Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΑ-ΚΗΣ, Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ, Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι προσθήκην «ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ὑπὸ χρονολογίαν 10 Νοεμβρίου 1915 Β. Διατάγματος». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 577». (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν) Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ, Α. ΠΡΩ-

ΤΟΠΑΠΑΣ, Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ, Δ. ΠΟΥΡΗΣ, Β. ΡΟΥΦΟΣ,

Δ. ΒΡΥΩΝΗΣ, Π. ΔΑΜΑΛΑΣ, Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ, Κ. ΓΕ-

ΡΑΚΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραμονῆς εἰς τὰς θέσεις τῶν ἐφέδρων ὑπαλλήλων δημοσίων ἢ δημοτικῶν ἢ τραπεζῶν κλπ.». Ὁ Βουλευτὴς κ. Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραμονῆς εἰς τὰς θέσεις τῶν ἐφέδρων ὑπαλλήλων δημοσίων ἢ δημοτικῶν ἢ τραπεζῶν κλπ. κατὰ τὴν παροῦσαν ἐπιστράτευσιν». Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ καὶ Ν. ΦΙΛΙΟΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῶν ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως 1915, λόγῳ βλάβης τῆς παραγωγῆς ἐκ θεομηνιῶν καὶ ἀπὸ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν ἐπιστρατευθέντων ἐπιτηδευματιῶν κλπ., ὡς καὶ περὶ βεβαιώσεως τῶν φόρων ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν τῆς χρήσεως 1915». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ, Δ. ΜΑΛΛΙΟ-

ΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ, Α. ΜΑΤΕΣΗΣ, Λ.

ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ, Ι. ΒΑΤΙΣΤΑΣ, Ι. ΛΥΓΙΝΟΣ, Δ. ΚΑΛ-

ΛΙΜΑΣΙΩΤΗΣ, Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΜΕΡΚΟΥ-

ΡΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 28 τοῦ νόμου 3 τῆς 31ης Ὀκτωβρίου 1914 «περὶ συστάσεως Στρατιωτικοῦ Σχολείου Εὐελπίδων καὶ λόχου ὑποψηφίων Εὐελπίδων». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ, Δ. ΘΕΟΔΟΣΟ-

ΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ, Η. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ, Β. ΓΡΙ-

ΒΑΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσωρινῆς ρυθμίσεως τῶν σχέσεων μεταξὺ ἰδιοκτητῶν τσιφλικίων καὶ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν μέχρι τῆς 31 Αὐγούστου 1917». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, Κ.

ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ, Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, Σ. ΚΟΥ-

ΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ καὶ Δ. ΜΙΣΥΡ-ΛΗΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 521 περὶ ὀργανώσεως τοῦ Σχολείου τῶν Καλῶν Τεχνῶν». Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ μετὰ τῶν λοιπῶν κ. Βουλευτῶν Κεφαλληνίας ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρ. 70 τοῦ νόμου ΔΝΖʹ. 2) Περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 40 τοῦ νόμου 641 τοῦ 1915 «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ΔΝΖʹ νόμου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ὁ αὐτὸς Βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συντάξεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης καὶ τῶν ὁπλιτῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν». Ἐπίσης, ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου τῶν Ξένων κλπ. τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». Ζητεῖ δὲ νὰ κηρυχθῇ κατεπείγουσα ἡ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου «περὶ Πατριωτικοῦ Συνδέσμου τῶν Ἑλληνίδων», ὅπερ ἀποδέχεται ἡ Βουλή. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, χορηγεῖται ἄδεια 15 ἡμερῶν εἰς τὸν Βουλευτὴν κ. Ι. ΛΟΓΓΟΝ.

§2Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, παρακαλῶ, τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Πρὸ δεκαπέντε ἡμερῶν, κ. Πρόεδρε, εἶχον ἐγγραφῆ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὅπως καταθέσω πρότασιν νόμου, καίτοι δὲ ἔχουσι παρέλθει τόσαι ἡμέραι, ἐν τούτοις δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἡ σειρά μου, ὅπως καταθέσω τὴν πρότασιν αὐτήν. Ὑποθέτω, ὅτι οὔτε μετὰ δεκαπέντε ἀκόμη ἡμέρας θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου, ὅπως ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης. Κατὰ τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Κανονισμοῦ, εἰς ἕκαστον Βουλευτὴν παρέχεται τὸ δικαίωμα πέντε λεπτῶν τῆς ὥρας, ὅπως ὁμιλήσῃ ἐπὶ ἑκάστης ἀναφορᾶς· εἰς ἑκάστην ὅμως ἀναφορὰν ἢ ἐρώτησιν ἔχουσιν ἐγγραφῆ πλέον τῶν εἴκοσι βουλευτῶν. Διὰ νὰ δίδωνται, λοιπόν, πέντε λεπτὰ εἰς ἕκαστον Βουλευτὴν νὰ ὁμιλῇ, δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ, διότι ἐφ’ ἑκάστης ὑποβαλλομένης ἀναφορᾶς θὰ ὁμιλοῦν δύο περίπου ὥρας. Ἕνεκα ὅλων τούτων, λοιπόν, θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τοὺς κ.κ. Βουλευτάς, νὰ παραιτηθῶμεν πάντες τῶν συστάσεων τῶν ἀναφορῶν καὶ τῶν ἐρωτήσεων, καθ’ ὅσον δὲν ἔρχεται οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς δίδῃ τὰς ἀπαιτουμένας ἀπαντήσεις εἰς τὰς διαφόρους ἐρωτήσεις, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀναβάλλονται αἱ ἐρωτήσεις αὐταί, καθ’ ἑκάστην, θὰ παρακαλέσω, νὰ παραιτηθῶμεν καὶ νὰ ἐρχώμεθα ἀμέσως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν νομοσχεδίων, ἵνα κατορθώσωμεν ἐντὸς τοῦ ὀλίγου ἐναπομένοντος χρονικοῦ διαστήματος νὰ ψηφίσωμεν τὰ ἀναγκαῖα νομοσχέδια, διότι θὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας καὶ δὲν θὰ κατορθώσωμεν τίποτε τὸ ὠφέλιμον, διὰ τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τοῦ Κράτους. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν ἐπ’ αὐτοῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι αὐτό. Μόνον θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, νὰ εἶναι σύντομοι. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, εἶναι ὀρθή.

§6Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ δὲν δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε.

§7Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ τὸ δικαίωμα αὐτό.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναφορῶν Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λαμπρακάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βονίτσης. Ἀπών. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ὁ κ. Καλαντζόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Σισμάνης.

§9Π. ΣΙΣΜΑΝΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, διότι λείπουσι καὶ οἱ ἐγγεγραμμένοι καὶ οἱ κ. Ὑπουργοί.

§10ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ προχθὲς τὰ αὐτὰ εἴπατε.

§11Π. ΣΙΣΜΑΝΗΣ. Ἀφοῦ λείπουσιν οἱ κ. Ὑπουργοί;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καβαλλιεράτος.

§13Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Διαγράφεται.

§14Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ὄχι, δὲν διαγράφεται. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μεθώνης.

§16Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§18Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπειδὴ εἶναι ἀπὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ οἱ ἄλλοι Συνάδελφοι, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκοτζαμάνης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν Προέδρων διαφόρων χωρίων, διαμαρτυρομένων δι’ αὐθαιρεσίας κατὰ τὰς στρατιωτικὰς εἰσφοράς.

§20Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, καὶ πρὸ μηνὸς εἶχον τὴν τιμὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ καταγγείλω διαφόρους παρανομίας καὶ αὐθαιρεσίας, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν ἐν τῷ Νομῷ ἡμῶν ὑπὸ στρατιωτικῶν ἀρχῶν κατὰ τὰς ἐπιτάξεις. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι παρών· ἐπειδὴ ὅμως παρατηρῶ, ὅτι καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν αἱ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι λείπουσιν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ καὶ δὲν τελειώνομεν ποτέ, θὰ προχωρήσω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος. Εἶναι λυπηρόν, βεβαίως, νὰ καταγγέλλωνται εἰς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα αὐθαιρεσίαι καὶ παρανομίαι, ἀλλὰ τὰ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τελούμενα πρέπει νὰ ἔρχωνται εἰς γνῶσιν τοῦ Νομοθετικοῦ τούτου Σώματος, διότι αὐταὶ εἶναι τὸ βαρόμετρον τῆς ὅλης καταστάσεως καὶ δίδουσιν τὴν εἰκόνα τῆς ἐφαρμογῆς καὶ λειτουργίας τῶν νόμων. Διὰ τοῦτο, νομίζω, τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα πρέπει μετὰ ἐπισταμένης προσοχῆς νὰ ἐξετάσῃ τὰ παράπονα ὅλα, τὰ ὁποῖα διαβιβάζονται, διὰ νὰ μὴ ψηφίζωμεν μόνον νόμους, οἱ ὁποῖοι κατόπιν δὲν ἐφαρμόζονται. Ἀφ’ ὅτου, Κύριοι, ἤλθομεν εἰς Ἀθήνας, ἐγὼ καὶ πλεῖστοι Συνάδελφοι, ἐλάβομεν ἀφορμὴν εἰς ἐπανειλημμένας συναντήσεις μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ καταγγείλωμεν διαφόρους παρανομίας. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατηγγείλαμεν, ὅτι εἰς πολλὰ μέρη γίνονται ἐπιτάξεις εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε κυριολεκτικῶς νὰ γίνεται μία, σχεδόν, διαρπαγὴ τῆς περιουσίας· κατηγγείλαμεν ὀνομαστὶ καὶ ἐδώκαμεν ὀνομαστικὸν κατάλογον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται κατὰ ποῖον τρόπον γίνεται ἡ ἐκτίμησις τῶν ζώων καὶ εἰς ποίας αὐθαιρεσίας προβαίνουσι τὰ διάφορα στρατιωτικὰ ὄργανα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐφάνη πάντοτε δυσφορῶν διὰ τὰς αὐθαιρεσίας τῶν κατωτέρων καὶ πάντοτε ὑπεσχέθη, ὅτι ἐδόθησαν διαταγαί. Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ὅτι τοιαῦται ἐδόθησαν διαταγαί. Ἐὰν τώρα αἱ διαταγαὶ ἦσαν τοσοῦτον αὐστηραὶ ὅσον ἡ σοβαρότης τῶν πραγμάτων ἀπαιτεῖ, ἢ ἄν ἐξετελέσθησαν μετὰ τῆς αὐτῆς αὐστηρότητος, μετὰ τῆς ὁποίας διεβιβάζοντο, τοῦτο δὲν γνωρίζω. Ἓν μόνον γνωρίζω, ὅτι ἡ κατάστασις ἔκτοτε μέχρι σήμερον κατ’ οὐδὲν ἔχει βελτιωθῇ, τοὐλάχιστον, ἐν τῷ Νομῷ ἡμῶν, ἀλλ’ ἔχει μάλιστα χειροτερεύσει, εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ ἔχωμεν σοβαρὰς καθ’ ἡμέραν ἐκ τῶν διαφόρων μερῶν τοῦ Νομοῦ ἐπιστολάς, αἵτινες ἐκφράζουν τὸν πόνον καὶ διαγράφουσι μίαν τελείαν καταστροφὴν εἰς τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν.

§21ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὰ εἴπητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§22Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Τὰ εἴπομεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τώρα τὰ λέγομεν καὶ εἰς ὑμᾶς, διὰ νὰ τὰ μάθητε. Ἀκούσατε, Κύριοι, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ἕν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ἐγὼ καὶ ἄλλοι Συνάδελφοι τοῦ Νομοῦ ἡμῶν, ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τούς Προέδρους πολλῶν Κοινοτήτων. Λέγουσιν: (Ἀναγινώσκει) «Ἅπαντες κάτοικοι χωρίων...κλπ.».

§23Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐπερώτησις.

§24Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Ἔχετε δίκαιον, τὸ ἐζητήσαμεν, δυστυχῶς ὅμως, μὴ ἀντιληφθέντες ἴσως τὸ ἑσπέρας ἐκεῖνο περὶ τίνος ἐπρόκειτο, μᾶς ἀπέρριψαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπερωτήσεως. Εἶμαι διατεθειμένος ἐγὼ καὶ εἴκοσιν ἐν ὅλῳ Συνάδελφοι ἐκ Μακεδονίας, νὰ παραιτηθῶμεν ἀπόψε, ἐὰν παραδεχθῇ ἡ Βουλή, ὅπως αὔριον ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ θέμα αὐτό, διότι εἶναι, Κύριοι σοβαρώτατον τὸ ζήτημα ἀπὸ ἐθνικῆς καὶ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως.

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πέντε λεπτὰ εἴχετε καιρόν.

§26Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι τὸ ἴδιον θέμα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον θέμα.

§28Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Ἀκούσατε, Κύριοι, τὶ γράφει...

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν στιγμήν, κ. Γκοτζαμάνη· ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι δεκαπέντε Βουλευταὶ ἐγγεγραμμένοι.

§30Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ ἰδία.

§32Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Δὲν θὰ τελειώσω οὔτε μετὰ ἕνα μῆνα, ἐὰν θέλετε νὰ πᾶμε ἔτσι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀφαιρῶ τὸν λόγον, κ. Γκοτζαμάνη.

§34Δ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ. Ὅλοι παραιτοῦνται.

§35Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν δύνανται νὰ παραιτηθῶσιν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραιτοῦνται οἱ κ. κ. Συνάδελφοι;

§37ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§38Γ. ΤΖΕΤΖΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή;

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Θέλομεν νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐφαρμόσω, Κύριοι, τὸν Κανονισμόν Παρλῆθον πέντε λεπτά.

§41Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Θὰ ἀφήσετε νὰ ἐξακολουθήσω;

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε.

§43Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ζητήσατε τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συμπληρώσουν οἱ ἄλλοι.

§45Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, Κύριοι, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Εἰς ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν στέλλει ὁ Δήμαρχος Ἡγουμενίτσης, λέγει: (Ἀναγινώσκει) «τελευταίων ...κλπ.»

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ βεβαιώνετε αὐτά,

§47Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Μάλιστα. Ἔχω γεγονότα.

§48Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος...

§49Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Καὶ πολιτικοῦ μάλιστα.

§50Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. .. τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τήν Βουλήν.

§51Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Μάλιστα.

§52Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐπιτρέπετε, νὰ συστήσω εἰς ὑμᾶς, ὅπως ἡ ἐρώτησις ὑποβληθῇ ὡς ἐπερώτησις, ἵνα αὔριον προταχθῇ;

§53Σ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος. Θὰ ηὐχαρίστουν μάλιστα τὴν Βουλήν.

§54Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Νὰ ὑποβληθῇ αὔριον ἡ ἐρώτησις ὡς ἐπερώτησις καὶ νὰ προταχθῇ, ἀποφάσει τῆς Βουλῆς.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἔλθῃ αὔριον εἰς συζήτησιν, συναινοῦμεν νὰ παραιτηθῶμεν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως προταχθῇ αὔριον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν;

§58ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§59Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω, Κύριοι, ὅτι πλανώμεθα. Πρόκειται περὶ μιᾶς λεηλασίας τῆς Χώρας. Ἡ ἐρώτησις αὐτὴ κατὰ τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ἔχει καὶ τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ συζητήσωμεν, βεβαίως, οὔτε εἰς τὸ 1917 θὰ τὴν συζητήσωμεν. Ἡ λεηλασία αὐτὴ εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν καὶ κυβερνητικὸν καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ζητήσω μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος αὐτῆς νὰ διαθέσῃ ἡ Βουλή, διὰ νὰ ἀκούσῃ τὰ παράπονα...

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§61Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐγγεγραμμένων ἢ μὴ ἐγγεγραμμένων. Εἶναι γενικὸν τὸ ζήτημα.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§63Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυωνάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κισσάμου Κρήτης.

§65Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας μὲ τὴν σύστασιν, ὅπως ἐπισπευθῇ καὶ λυθῇ τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε λόγος γίνει ἐνταῦθα καὶ εἶχεν ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Πρόκειται περὶ σκυροστρώσεως τῶν ὁδῶν Κρήτης.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§67Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ λεχθῶσι λεπτομέρειαί τινες εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διὰ νὰ κατανοήσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τίνος πρόκειται. Ἡ ἐργολαβία τῆς σκυροστρώσεως τῶν ὁδῶν Κρήτης ἐδόθη διὰ δημοσίου διαγωνισμοῦ, οἱ ὅροι δὲ τῆς δημοπρασίας ἦσαν οἱ συνήθεις. Οἱ ἐργολάβοι, διὰ νὰ γίνωσι δεκτοί, ἔπρεπε νὰ καταθέσωσι τὴν ἐγγύησιν καὶ τὸ πιστοποιητικόν, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπεδεικνύετο, ὅτι ἦσαν ἱκανοὶ νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐργολαβίαν αὐτήν, ἀλλ’ ὅροι, οἱ ὁποῖοι νὰ δυσχεραίνωσι τὸν διαγωνισμὸν δὲν ἐζητήθησαν διὰ τοῦ προγράμματος τῆς ἐργολαβίας, καὶ λέγω αὐτά, διότι ἐλέχθη ἐνταῦθα, ὅτι οἱ ἐργολάβοι, διὰ νὰ γίνωσι δεκτοί, ἔπρεπε νὰ ἔχωσι δύο ὁδοστρωτῆρας. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τὸ δημόσιον Κρήτης, ἔχει 13 ὁδοστρωτῆρας, τοὺς ὁποίους παραχωρεῖ εἰς τοὺς ἐργολάβους, ἑσάκις ἀνελάμβανον ἐργολαβίαν ἐν Κρήτῃ. Οἱ ὅροι, λοιπόν, ἦσαν οἱ συνήθεις. Καὶ ἀντιθέτως, διὰ νὰ διευκολύνῃ ἡ Διοίκησις τὸν συναγωνισμὸν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ καλλιτέρους ὅρους, ἡ Διοίκησις εἶχε θέσει τὸν ὅρον ὅτι θὰ ἐπρομηθεύετο δύο λιθοθραυστικὰ μηχανήματα, τὰ ὁποῖα θὰ παρεχώρῃ εἰς τοὺς ἐργολάβους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνελάμβανον τὸ ἔργον αὐτό, ἐπανελήφθη δέ ἡ ἐργολαβία τρίς. Καὶ κατὰ τὰς δύο πρώτας φορὰς δὲν παρυσιάσθη οὐδεὶς ἐργολάβος, τὴν δὲ τρίτην παρουσιάσθη μόνον εἷς, ὁ ὁποῖος καὶ τὴν ἀνέλαβεν. Ἀφοῦ ἀνέλαβε τὸ ἔργον, ἐγκατεστάθη καὶ ἤρχισε νὰ τὸ ἐκτελῇ, ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου, παρετήρησεν, ὅτι ἡ Διοίκησις δὲν εὑρίσκετο εἰς θέσιν νὰ προμηθευθῇ τὰ λιθοθραυστικὰ μηχανήματα καὶ ὁ ἄνθρωπος, προκειμένου νὰ ζημιωθῇ, ὑπέβαλεν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει τὴν διάλυσιν τῆς ἐργολαβίας, ἡ Διοίκησις δὲν ἐδέχθη τὴν αἴτησιν ταύτην καὶ τὴν ἀπέρριψε, διότι δὲν τὴν εὕρισκε δεδικαιολογημένην, καὶ τῷ ὄντι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς ὑποθέσεως τὸ δίκαιον δὲν ἦτο ὑπὲρ τοῦ ἐργολάβου, ἂν ἐξετασθῇ τυπικῶς τὸ ζήτημα, διότι ἡ διατύπωσις τοῦ ὅρου, ὅτι θὰ ἐπρομηθεύετο ἡ Διοίκησις μηχανήματα λιθοθραυστικά, δὲν καθίστα ἡ διατύπωσις αὕτη καὶ ὑπόχρεων τήν Διοίκησιν ἀπέναντι τοῦ ἐργολάβου νὰ τὰ προμηθευθῇ. Ἀφοῦ ἀπερρίφθη ἡ αἴτησίς του, ἐξηκολούθησε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἔθραυσε τὰ πλεῖστα σκῦρα, τὰ μετέφερεν εἰς τοὺς δρόμους καὶ τὰ ἐτοποθέτησεν εἰς σειράδια, κατόπιν ἐζήτησεν, ὅπως πληρωθῇ καὶ ἡ Διοίκησις τὸν ἐπλήρωσε, διότι κατὰ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος διεῖπε τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων ἐν Κρήτῃ, οἱ ἐργολάβοι πληρώνονται ὄχι μόνον, ἀφοῦ τελειώσωσι τὸ ἔργον, ἀλλὰ καὶ ὅταν μεταφέρωσι τὰ ὑλικὰ ἐπὶ τόπου καὶ ὅταν πληρωθῇ μὲν ὁ ἐργολάβος, μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἡ ὑπηρεσία κρατεῖ 10% ὡς ἐγγύησιν, ὅταν δὲ πληρωθῇ, διότι μετέφερε τὰ ὑλικὰ ἐπὶ τόπου, κρατεῖ 20% ὡς ἐγγύησιν. Ἀφοῦ ἐπληρώθη, ἐκλήθη νὰ προβῇ εἰς τὴν στρῶσιν τῶν σκύρων, ἀλλ’ εὑρίσκεται τώρα πρὸ μιᾶς νέας ζημίας, ἀφοῦ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἀγορὰν καυσίμου ὕλης. Χρειάζονται γαιάνθρακες, ἵνα στρωθοῦν τὰ σκῦρα καὶ ἐνῷ, ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἐργολαβίαν ἡ τιμὴ τῶν γαιανθράκων ἦτο 40 δραχ. κατὰ τόννον, τώρα εἶναι 240· οὕτω παρουσιάζεται μία ζημία 80,000 δραχμῶν, διότι θὰ ἀπαιτηθῶσι 400 τόννοι γαιανθράκων, ὅπως ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, καὶ πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, ὁ ἄνθρωπος δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα: ὁ ἐργολάβος πρέπει νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος;

§68Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀναμφισβητήτως.

§69Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ κηρυχθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι δὲν γίνονται δρόμοι, δὲν θὰ ἴδουν θεραπευομένην τήν κατάστασιν. Ἄν περιμένωμεν νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, θὰ τῷ δοθῇ μία προθεσμία, καὶ αἱ προθεσμίαι δὲν τρέχουν, ἕνεκα τοῦ δικαιοστασίου. Θὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, λοιπόν, ἢ θὰ τοῦ ἀναγνωρισθῇ κἄποιον δίκαιον εἰς τήν περίστασιν αὐτήν; Αὐτὸ ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καὶ εἰς τὴν κρίσιν αὐτοῦ, οὔτε δύναμαι, οὔτε θέλω νὰ ἐπέμβω. Ἀλλὰ νομίζω, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξοικονομήσῃ αὐτὴν τὴν περίστασιν, καὶ ἐὰν θελήσῃ νὰ φανῇ ἐπιεικὴς πρὸς τὸν ἐργολάβον. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα, ἐφ’ ὅσον δὲν ληφθῇ ἕν νομοθετικὸν μέτρον. Εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὑπάρχει ἕν σχετικὸν νομοσχέδιον, ὑπ’ ἀριθ. 120, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν, διὰ νὰ ἴδω ποῖαι σκέψεις ἐπικρατοῦν ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ ἐξουσιοδοτηθῶσιν οἱ κ. Ὑπουργοί, ἕκαστος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του, ὅπως κατ’ ἰδίαν κρίσιν ἐξωμαλύνουν τὰς ὑποθέσεις ταύτας· οὕτω θὰ διορθωθῇ ἡ κατάστασις καὶ θὰ ἐκτελεσθῶσι καὶ ἐν Κρήτῃ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου.

§70Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἡ διαφωνία εἶναι, διότι τὰ σκῦρα, τὰ ὁποῖα ἔκαμε, δὲν ἦσαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποχρεώσεών του.

§71Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§73Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ἀγορεύων σχετικῶς πρὸ ὀλίγου, εἶπεν, ὅτι, πρὸ καιροῦ ὁμιλῶν ἐγώ, εἶπον ἀναληθῆ. Εἶπον ἀναληθῆ, ὅτι εἰς τοὺς ὅρους τῆς δημοπρασίας δὲν ἀνεφέρετο, ὅτι ὁ ἐργολάβος ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καὶ ὁδοστρωτῆρας. Δι’ ὅλης τῆς δυνάμεως τῶν πνευμόνων μου δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ διακηρύξω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οἱ ὅροι ἐκείνης τῆς δημοπρασίας, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἀπέκλειον οἱονδήποτε ἄλλον, ἐκτὸς μιᾶς ἑταιρείας, ἡ ὁποία νὰ εἶχεν ἑκατομμύρια ἑκατομμυρίων, ἐπίτηδες ἐτέθη εἰς τὴν δημοπρασίαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καὶ δύο ὁδοστρωτῆρας ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἀνελάμβανε τὸ ἔργον. Δὲν ἐγνώριζον, ὅτι τὸ ζήτημα θὰ ἤρχετο ἀπόψε, ἄλλως θὰ ἐλάμβανον τὸν ἀριθμὸν τῆς ἐφημερίδος τῆς ἐπισήμου, ἡ ὁποία ἐξεδίδετο ἐν Κρήτῃ, διὰ νὰ παραπέμψω τὸν κ. Συνάδελφον, ὅπου θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ὁ ὅρος τῶν ὁδοστρωτήρων ὑπάρχει.

§74Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Ροῦφος ἐνήργησε τὴν δημοπρασίαν αὐτὴν καὶ δύναται νὰ ἐρωτηθῇ, ἐὰν ὑπῆρχεν ὁ ὅρος αὐτός. Ἡ δημοπρασία ἐκείνη ἦτο καθ’ ὅλα νόμιμος.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 257».

§76Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ τίτλοι τῶν σχεδίων νόμων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται καὶ οἱ τίτλοι τῶν νόμων κατόπιν, πρέπει νὰ περιέχουν λέξεις, δεικνυούσας τὴν οὐσίαν τοῦ νόμου. Εἶναι ἀδύνατον νὰ κατανοήσωμεν περὶ τίνος πρόκειται, ὅταν μᾶς παραπέμπετε εἰς ἀριθμοὺς καὶ νὰ μελετήσωμεν καὶ παρασκευασθῶμεν, ἀκόμη περισσότερον δὲ εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην νὰ συμβουλευθῶσι τοὺς οὕτω ψηφιζομένους νόμους παρεμβάλλεται μία δυσχέρεια εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ κειμένου.

§77Κ. ΚΥΡΙΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα: Ἦτο ἐγγεγραμμένη μία ἐρώτησίς μου ὑπ’ ἀριθ. 10, ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπουσίαζεν, ἐζητήσαμεν νὰ ἀναβληθῇ, ἀλλὰ νὰ τηρήσῃ τὴν σειράν της. Παρατηρῶ ὅμως, κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, ὅτι δὲν ἀναγράφεται. Παρακαλῶ, λοιπόν, κ. Πρόεδρε, νὰ τηρηθῇ ἡ σειρά της, ὅπως τηρῆται ἡ σειρὰ ὅλων τῶν ἐρωτήσεων.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τοῦτο.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεράκης.

§80Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεράκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ νόμου ΓΥΚΖʹ, δι’ ὧν ἀνατίθεται ἡ ἀστυνομία τῶν ὁδῶν καὶ ἐξαρτημάτων αὐτῶν εἰς τοὺς πολιτικοὺς μηχανικούς, καὶ ἐπιβάλλουσιν οὗτοι πρόστιμα εἰς τοὺς καταστρέφοντας αὐτάς, ἐφαρμόζονται καὶ κατ’ ἐκείνων, οἵτινες καταστρέφουσι τὰς πλαγίας εἰσόδους τῶν ὁδῶν, καὶ τὰς ἀμέσως μετὰ τῶν ὁδῶν συνεχομένας ἐμβάσεις πρὸς τὰ χωρία ὅπως δοθῇ αὐθεντικὴ περὶ τούτου ἑρμηνεία, καὶ ἐφαρμοσθῇ ἡ εἰρημένη διάταξις καὶ κατὰ τῶν καταστρεφόντων ταύτας, οἵτινες ἀναμφισβητήτως εἶναι ἐξαρτήματα τῶν ὁδῶν καὶ ὁ νομοθέτης βεβαίως ἐξ ἴσου καὶ γενικῶς ἠθέλησε καὶ ἠννόησε νὰ προστατεύσῃ καὶ ταύτας, δι’ ὧν κυρίως ἐξυπηρετεῖται ἡ συγκοινωνία, ὑπὲρ ἧς τόσον ἐνδιαφέρον δεικνύει διὰ τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως.

§82Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ νόμου ΓΥΚΖʹ, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνετέθη ἡ ἀστυνομία τῶν ὁδῶν καὶ ἐξαρτημάτων των εἰς τοὺς πολιτικοὺς μηχανικοὺς καὶ ἐπιβάλλουσι πρόστιμα εἰς τοὺς καταστρέφοντας ὁδούς, ἐφαρμόζονται καὶ κατ’ ἐκείνων, οἵτινες καταστρέφουσι τὰς πλαγίας εἰσόδους τῶν ὁδῶν καὶ τὰς ἀμέσως μετὰ τῶν ὁδῶν συνεχομένας πρὸς τὰ χωρία ἐμβάσεις καὶ ἂν οἱ μηχανικοὶ δικαιοῦνται νὰ ἐπιβάλλωσι πρόστιμα. Διὰ τῆς ἐπιδιωκομένης ἑρμηνείας, περιφρουρεῖται καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, τῆς συγκοινωνίας, καὶ τῶν ἰδιωτῶν, ὥστε παρακαλῶ νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ ὅσον τάχιστα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαννουλᾶτος.

§84Ν. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυωνάκης.

§86Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον, τασσομένη εἰς τὸ δεξιόν, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι παρών.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεράκης παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, τὶ, ἆρά γε, συμβαίνει ἐν Κεφαλληνίᾳ μὲ τὰ καταβληθέντα ἀντισηκώματα τῶν ἀπαλλαγέντων, διαθεσίμων καὶ βοηθητικῶν, διότι, ἐνῷ ἕκαστος τούτων κατέθεσεν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον Κεφαλληνίας ἐμπροθέσμως τὸ πρὸς ἀπαλλαγὴν ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως ἀντισήκωμα καὶ τὸ ἐκδοθὲν γραμμάτιον εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, πολλοὶ τούτων μετὰ παρέλευσιν εἰκοσαετίας καὶ ἔλασσον, φέρονται εἰς τοὺς στρατολογικοὺς ἐλέγχους, ὡς ὑπέχοντες στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν καὶ συνεπῶς ἡ ἐπαλήθευσις τοιούτου γεγονότος ἀποκαλύπτει πρᾶξιν, ἥτις δέον νὰ προκαλέσῃ τὴν μέριμναν τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν, πρὸς καταδίωξιν τῶν ὑπαιτίων καὶ τῆς εἰς τὸ μέλλον προλήψεως παρομοίων ἐκτρόπων.

§88Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Πρὸ εἰκοσαετίας, ὅτε ἤρξατο ἐφαρμοζόμενος ὁ στρατολογικὸς νόμος περὶ ἀπαλλαγέντων, βοηθητικῶν καὶ διαθεσίμων καὶ καταβολῆς τῶν ἀντισηκωμάτων, οἱ διάφοροι κληρωθέντες τότε καὶ ἀπαλλασσόμενοι τῆς ὑπηρεσίας, κατέβαλον τὰ ἀντισηκώματα εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Ἀργοστολίου, τὰ δὲ γραμμάτια κατέθετον εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον. Δυστυχῶς ὅμως, σήμερον, ὅτε παρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη, συνεπείᾳ τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προμηθεύωνται οἱ διάφοροι στρατεύσιμοι πιστοποιητικὰ ἐκ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου, ἐξ ὧν νὰ ἐμφαίνεται, ὅτι οὐδεμίαν ὑπέχουσι στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, ἀνεφάνη τὸ ἑξῆς παράδοξον, ὅτι οἱ συμπολῖται μου οὗτοι ἔχουσι στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, διότι δὲν κατέβαλον τὰ ἀντισηκώματά των, ἐνῷ ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι τὰ κατέθεσαν. Πρόκειται, ὅθεν, περὶ ἑνὸς ἀδικήματος σοβαροῦ, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν συνεχῶς καὶ κατ’ ἐπανάληψιν. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα διατάξῃ ἀνάκρισιν καὶ ἐξακριβωθῇ πῶς συμβαίνει τοῦτο εἰς τὸ ταμεῖον Ἀργοστολίου, καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὡσαύτως, ἵνα διατάξῃ πῶς συμβαίνει τοῦτο εἰς τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα καὶ ἀμειλίκτως νὰ καταδιώξῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποδειχθῶσιν ἔνοχοι τῆς προκειμένης πράξεως. Πρὸς τούτοις νὰ προληφθῇ διὰ τὸ μέλλον πᾶν τοιοῦτον ἔκτροπον, διότι ἀλλοίμονον εἰς τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, παρουσιαζόμενοι ἐνώπιον τοῦ Ταμείου καταθέτουν τὸν ἐκ τῆς στερήσεως ὀβολόν των, καὶ κατόπιν παρουσιάζεται, ὅτι ἔχουν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, χωρὶς καὶ νὰ ὑπέχωσιν ὄντως τοιαύτην. Βεβαίως θὰ ἐκηρύσσοντο φυγόστρατοι καὶ θὰ κατεδιώκοντο.

§89ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐπράττετε ἔργον πρακτικώτερον, ἐὰν εἴχατε πρόχειρα τὰ ὀνόματα τῶν ἀδικουμένων καὶ τὰ κατεθέτατε ἐνταῦθα, ὅπως, διὰ τῶν ὀνομάτων, ὁδηγηθῶμεν εἰς τὴν ἀνεύρεσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε. Ἐγὼ θὰ φροντίσω. Παρακαλῶ ὅμως, ὅπως συλλέξητε τὰ ὀνόματα αὐτῶν καὶ κοινῇ αἰτήσει, νὰ τὰ ὑποβάλλητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραμαλίκης.

§91Ι. ΚΑΡΑΜΑΛΙΚΗΣ. Ὅτε ἀπεκατεστάθησαν αἱ ἀρχαὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας, εὑρέθησαν καὶ οἰκήματα διὰ νὰ στεγασθῶσιν αἱ διάφοροι ἀρχαί. Ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ καὶ διὰ τὴν δικαιοσύνην, εἰς τήν Δράμαν, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐγένετο προσπάθεια διὰ νὰ εὑρεθῇ διὰ τὴν δικαιοσύνην τὸ χειρότερον οἴκημα.

§92Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐζητήθη ἄλλο καὶ ἐλπίζω νὰ εὑρεθῇ καλλίτερον.

§93Ι. ΚΑΡΑΜΑΛΙΚΗΣ. Ἔχομεν δύο ἔτη ποῦ ζητοῦμεν.

§94Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν ἠμπορῶ νὰ πάρω τὰς ἁμαρτίας τῶν ἄλλων.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραμαλίκης ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 8 ἐρωτήσεως.

§96Ι. ΚΑΡΑΜΑΛΙΚΗΣ. Ἀπευθύνεται εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης. Κατὰ τὴν ἀρχὴν ἔλαβε χώραν...

§97Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ἀναπτύξητε, διότι ὁ στρατιωτικὸς ἐκεῖνος ἀνεκλήθη.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σισμάνης.

§99Π. ΣΙΣΜΑΝΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταματιάδης.

§101Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί...

§102Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλήσητε, νὰ σᾶς δώσω ἐγὼ τήν πληροφορίαν ἀμέσως.

§103Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Μὰ πρέπει νὰ τήν ἀναπτύξω. Ἀφορᾷ πράξεις τοῦ παρελθόντος.

§104Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐρωτᾶτε ἐμέ, ἁπλούστατα, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ μετάφρασις τῶν Τουρκικῶν κωδίκων. Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ὁ μὲν ποινικὸς νόμος μετεφράσθη, ὡς καὶ ἡ Πολ. Δικονομία μένει δὲ μόνον ἡ Ποινικὴ Δικονομία.

§105Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω...

§106Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Γνωρίζω τί θὰ μοῦ εἰπῆτε.

§107Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς διαφωτίσω.

§108Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Νὰ σᾶς διαφωτίσω ἐγώ. Ἐλᾶτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ὅλα εἶναι ἐν τάξει. Ἔχει διορισθῆ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία προέβη μετὰ ζήλου εἰς τὸ ἔργον της καὶ κατώρθωσε νὰ μεταφράσῃ τὸν ποινικὸν νόμον καὶ τὴν Πολ. Δικονομίαν, ὑπολείπεται δὲ ἡ Ποινικὴ Δικονομία.

§109Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀντέγραψαν μεταφρασμένους νόμους καὶ λαμβάνουσι 30.000 δρχ. Ἀντέγραψαν τοὺς κώδικας τοῦ Νικολαΐδη. Μεταβάλλουσι τὴν λέξιν «ἐγκλήματα» εἰς «ἀθεμίτους πράξεις». Τὴν μετάφρασιν αὐτὴν ἀνέλαβον τρεῖς ἄνθρωποι, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς δὲν γνωρίζει Ἑλληνικὰ, καὶ ὁ ἄλλος Τουρκικά, καὶ αὐτοὶ μεταφράζουσιν.

§110ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖοι εἶναι;

§111Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Τίγκας. Θαυμάσιος δικηγόρος μὲ μεγάλην ἐπίδοσιν εἰς τὰ νομικὰ τὰ Ἑλληνικά, ἀλλ’ ἀπὸ Τουρκικὰ πράγματα ἔχει τόσην ἰδέαν, ὅσην ἐγὼ ἀπὸ Κινεζικά. Αὐτοὶ μεταφράζουν νόμους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁλόκληρον τὸ Βασίλειον θὰ στηρίξῃ τὸ μέλλον του μὲ τὰς νέας ἐπαρχίας. Ἔρχεται ἕν ἄλλο ἐρώτημα: Ὁ κ. Πρόεδρος μὲ ἀποπῆρεν· ἐνόμισεν, ὅτι θὰ περιορισθῶ εἰς πληροφορίας. Ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω πληροφορίας, κ. Πρόεδρε.

§112Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς παρακαλῶ, ὅπως εἶναι ἐγγεγραμμένον τὸ ἐρώτημά σας, ζητεῖ πληροφορίας.

§113Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἤθελον νὰ τὸ κάμω ἐπερώτησιν, διότι εἶσθε ἀνώτερος τῶν πραγμάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐδῶ ἐλέγχονται. Δὲν ἔγινε καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας σας ἡ ἐπιτροπή. Τὴν ἔκαμα ἐρώτησιν ἐξ ἁδρότητος καὶ ἐκ σεβασμοῦ καὶ ἐκ καθήκοντος. Καὶ ἔρχομαι νὰ σᾶς δώσω συμπληρωματικὰς πληροφορίας.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶτε ὑμεῖς, κ. Βουλευτά.

§115Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Θέλετε νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν; Δὲν θέλετε; Δέν πειράζει.

§116ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θέλομεν. Θέλομεν.

§117Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ δημοσίου θησαυροῦ. Ὅταν γίνεται λόγος περὶ τῶν ἐπιστράτων, ὅταν καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν σκεπτόμεθα τὶ πρέπει νὰ κάμωμεν διὰ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν τῶν ἀτυχῶν ἀνθρώπων, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος διοχετεύονται εἰς διάφορες τσέπες 30.000 καὶ 40.000 καὶ ἄλλοι μισθοί, τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς εἴπω τώρα, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Βροχηδὸν διασπαθίζονται τὰ χρήματα.

§118ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀντιλαμβανόμεθα.

§119Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ἐὰν δὲν τηρεῖτε ἡσυχίαν, ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐκφράσω τὰς γνώμας μου, μὲ ἠρεμίαν καὶ μὲ φωνήν, τὴν πρέπουσαν.

§120Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε Σταματιάδη, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι τὸ ἐρώτημά σας διατυποῦται ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ μετάφρασις τῶν Τουρκικῶν Κωδίκων, ἡ ἀνατεθεῖσα πρὸ διετίας εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν εἰδημόνων». Λοιπόν, εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα ἀπήντησα. Τώρα βλέπω, ὅτι εἶναι ἄλλο τὸ θέμα σας. Τὸ θέμα εἶναι περὶ τοῦ ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἔγινεν ἡ μετάφρασις αὐτή. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα ἐρωτήσεως, εἶναι ζήτημα ἐπερωτήσεως καὶ δέον νὰ διατυπώσητε εἰς ἐπερώτησιν τὸ ἐρώτημά σας, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ συλλέξω τὰς πληροφορίας καὶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§121Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Δι’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει κώλυμα.

§122Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Διότι ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν, θέλετε ἐξ αὐτῆς τῆς ἐρωτήσεως νὰ ἐκταθῆτε ἐπὶ ἄλλου θέματος, ὁ κ. Πρόεδρος μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον.

§123Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν συμβουλήν, τὴν ὁποίαν μοὶ δίδετε. Θὰ εἶναι δὲ ἡ συμβουλή μου πολύτιμος, διότι τὰ ἐν Τουρκίᾳ πρόσωπα, τὰ τουρκίζοντα, τὰ ἔχω παρακολουθήσῃ πλέον παντὸς ἄλλου καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς διαφωτίσω...

§124Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πολὺ καλά.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κατόπιν ἐρώτησις ἀναβάλλεται.

§126Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημά σας. Ἠξεύρω, ὅτι ἀπὸ προνοίας μόνον τὸ Ὑπουργεῖον ἔφερε τὰ ἀρχεῖα ἐδῶ, διότι, κατὰ τὸν νόμον, τὸ Μουσεῖον Θεσσαλονίκης θὰ ἔχῃ αὐτὰ κατόπιν. Καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαινέσητε τὴν πρόνοιαν τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι τὰ ἐφέραμεν ἐδῶ καὶ ἐξησφαλίσαμεν τὰ κειμήλια αὐτά.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεϊμαράκης.

§128Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπουσιάζει, κ. Πρόεδρε.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§130Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τερτίπης ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς διαθέσεως χρημάτων ὑπὸ τῶν Λιμενικῶν Ἐπιτροπῶν Βόλου ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀπόρων ἐπιστράτων ἐσωτερικοῦ Θεσσαλίας.

§132Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ κατατρύχουσα τὰς ἀπόρους οἰκογενείας πενία, ἠνάγκασε τοὺς προστάτας τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων τοῦ Νομοῦ Τρικκάλων, ἐπιστράτους τοῦ 5ου Πεζ. Συντάγματος νὰ ὑπερβῶσι τὰ ἐσκαμμένα ἀπὸ πειθαρχικῆς ἀπόψεως καὶ κατὰ ἑκατοντάδας οὗτοι νὰ μεταβῶσι παρὰ τῷ ἐκεῖσε κ. Νομάρχῃ καὶ καταστήσωσιν αὐτῷ γνωστὴν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιῆλθον αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν καὶ νὰ τὸν παρακαλέσωσιν, ὅπως γίνῃ οὗτος διερμηνεὺς τῶν παραπόνων των παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ἵνα αὕτη, λαμβάνουσα ταῦτα ὑπ’ ὄψει της, εὐαρεστηθῇ καὶ διατάξῃ τὴν πληρωμὴν εἰς αὐτὰς χρηματικοῦ τινος ποσοῦ ἐκ τοῦ καθωρισμένου διὰ τὴν περίθαλψιν, πρὸς ἐξοικονόμησιν τοῦ ἄρτου αὐτῶν, ἔστω καὶ δι’ ἡμέρας τινάς. Ἡ Κυβέρνησις, λαβοῦσα ἐγκαίρως γνῶσιν τούτων, πλήν, δυστυχῶς, μὴ οὖσα εἰς κατάστασιν τότε νὰ διαθέσῃ, ἔστω καὶ μικρὸν χρηματικὸν ποσόν, διὰ τὸν ὡς εἴρηται σκοπόν, δὲν ἀνταπεκρίθη πρὸς τὴν δικαίαν ταύτην παράκλησιν τούτων, διέταξεν ὅμως ἤδη, ὡς μὲ ἐβεβαίωσε προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἠδυνήθη νὰ οἰκονομήσῃ χρηματικόν τι ποσόν, ὅπως πληρωθῇ αὐτοῖς εἴκοσι, τοὐλάχιστον, ἡμερῶν περίθαλψις. Ἡ τοιαύτη ὅμως στάσις τῶν ἐπιστράτων καὶ τὰ διασταυρούμενα ἀνὰ τὰς ὁδοὺς παράπονα αὐτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των, εὗρον ζωηρὰν ἀπήχησιν εἰς τὰς ψυχὰς τῶν διαφόρων Σωματείων τῶν πόλεων Τρικκάλων, Καρδίτσης καὶ Λαρίσης καὶ ἔσπευσαν καὶ κατέστησαν κοινωνὸν τούτων ὅλων τὴν Λιμενικὴν Ἐπιτροπὴν Βόλου καὶ ἐν ταὐτῷ τὴν παρεκάλουν, ὅπως, ἐκτιμῶσα αὕτη δεόντως τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιῆλθον αἱ ἄποροι οἰκογένειαι τῶν ἐπιστράτων, εὐαρεστηθῇ αὕτη καὶ διαθέσῃ χρηματικόν τι ποσὸν ἐκ τῶν προσόδων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, πρὸς περίθαλψιν τῶν οἰκογενειῶν τούτων, ἔστω καὶ διά τινας μόνον ἡμέρας, ἀφοῦ, ἄλλως τε, ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχε διαθέσῃ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον 15.000 δρχ. ὑπὲρ τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων τῆς πόλεως Βόλου, ἔχει δὲ ἐγγράψει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ της τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ ἑτέρας 40.000 δρχ., διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Δυστυχῶς, ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Βόλου, ἔχουσα φαίνεται διάφορον ἀντίληψιν περὶ τῶν φιλανθρωπικῶν ὑποχρεώσεών της, ὄχι μόνον ἠρνήθη νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν τοιαύτην κρίσιμον περίστασιν, καθ’ ἣν ἐκινδύνευσε νὰ διασαλευθῇ καὶ αὐτὴ ἡ δημοσία τάξις, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐγγράφου της ἐγνώρισε πρὸς τὸν κ. Δήμαρχον Λαρίσσης, ὅτι ἡ «φιλαλληλία της δὲν ἐξικνεῖται πέραν τῶν ὁρίων τῆς πόλεως Βόλου!...». Ἡ τοιαύτη διαγωγὴ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἀφήνω εἰς ὑμᾶς, κ. Βουλευταί, νὰ χαρακτηρίσητε, διότι ἐγὼ ἀδυνατῶ νὰ εὕρω τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμόν, μὲ ἠνάγκασε νὰ φέρω ὑπ’ ὄψει ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ ἐρωτήσω αὐτόν: εἶχε δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Βόλου νὰ διαθέσῃ ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου τὸ ποσὸν τῶν 15.000 δραχμῶν, ὡς αὕτη ἐβούλετο, καὶ μάλιστα μόνον ὑπὲρ τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τοῦ Βόλου καὶ ὄχι ὑπὲρ τῶν τοιούτων τῶν ἐπιστράτων τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας; Ἐγὼ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶχε κανὲν δικαίωμα αὕτη νὰ θίξῃ τὰ χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου διὰ τοιοῦτον σκοπόν καὶ νὰ διανείμῃ, ὡς αὕτη ἤθελε, καὶ ὄχι νὰ τὸ παραδώσῃ τοὐλάχιστον εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον Βόλου, ὥστε τοῦτο νὰ διανείμῃ ταῦτα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁριστικῶν καταλόγων, οὓς ἔχει τοῦτο διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν ἀπόρων ἐπιστράτων, ἀλλ’ ἀφοῦ τὰ ἔθιξε καὶ ἔδωκε πρὸς τὰς ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων τῆς πόλεως Βόλου, ἔδει νὰ δώσῃ καὶ διὰ τὰς τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας, διότι οἱ 400.000 κάτοικοι τοῦ ἐσωτερικοῦ ταύτης πληρώνουσι τὰ ⅘ τῶν εἰσπράξεων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ συνεπῶς ἐδικαιοῦντο καὶ οὗτοι νὰ λάβωσι βοήθημά τι ἐκ τῶν κοινῶν χρημάτων. Ἀλλ’ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Βόλου ἐθεώρησε καλὸν νὰ κλείσῃ τὰ ὦτά της, διὰ νὰ μὴ ἀκούῃ τὰς κραυγὰς καὶ τὰς ἱκεσίας τῶν λιμοκτονούντων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας, διαφυλάττουσα οὕτω ἀκεραίας τὰς προσόδους τοῦ λιμενικοῦ ταμείου κατατεθειμένας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἀνερχομένας εἰς 275.000 δραχμῶν, ἵνα τὰς χρησιμοποιήσῃ, ὄχι διὰ καθαρῶς λιμενικὰ ἔργα, πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν ἐπιβατῶν τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἐξωραϊστικῶν, καλλωπιστικῶν καὶ ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων τῆς πόλεώς της καὶ πρὸς κατασκευὴν νέων ὁδῶν, ὡς ἡ μεταξὺ Βόλου–Ἁλμυροῦ, ἥτις οὐδένα ἄλλον προορισμὸν ἔχει παρά, ἵνα μεταβαίνουν ἀνέτως καὶ ἀδαπάνως οἱ εὐπατρίδαι τοῦ Βόλου εἰς τὰ κτήματα αὐτῶν, καὶ ἡ παραλιακὴ τοιαύτη ἐκ 4.000 μέτρων, συντελέσασα ἀποκλειστικῶς, ὥστε τὰ οὐδεμίαν ἀξίαν πρότερον ἔχοντα οἰκόπεδα τῶν ἐπὶ τῆς κατὰ μῆκος τῶν ἀκτῶν, ἀποκτήσωσι τοιαύτην, ὥστε νὰ τιμῶνται ταῦτα σήμερον 100 καὶ 150 δραχμὰς κατὰ μέτρον. Καὶ διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ, ὅτι λέγω πρὸς ὑμᾶς κ. Βουλευταί, ὑπερβολάς, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναγνώσω ὑμῖν ἐκ τοῦ ἐπισήμου σημειώματος, ὅπερ μοὶ ἐχορήγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, πόσα ἑκατομμύρια, εἰσπραχθέντα ἀπὸ τοὺς περιφρονουμένους σήμερον ὑπ’ αὐτῶν κατοίκους τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας, ἐδαπάνησαν οἱ Βολιῶται καὶ διὰ ποίας αἰτίας — ἵνα ἴδητε κατὰ πόσον εἶχον δίκαιον οἱ τοῦ ἐσωτερικοῦ Θεσσαλίας, νὰ ἀξιώσωσι παρὰ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς βοήθημά τι ὑπὲρ τῶν πενομένων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων. Ἀκούσατε, παρακαλῶ. 1) Διὰ τὴν κατασκευὴν χειμάρρων Ἀναύρου καὶ Κραυσίδωνος πρὸς προφύλαξιν τῆς πόλεώς των ἀπὸ τὰ ὕδατα τούτων δρχ. 797.869.04. 2) Δι’ ἐπισκευὴν αὐτῶν δρχ. 100.891 καὶ 82)00. 3) Διὰ κατασκευὴν παραλιακῆς ὁδοῦ μετὰ κρηπιδώματος ἀπὸ μύλον Μουσούρη μέχρις Ἀναύρου δραχμὰς 2.704.364 καὶ 79)00. 4) Δι’ ἐπίστρωσιν μέρους ὁδοῦ Ἀργοναυτῶν καὶ κατασκευὴν καθισμάτων δρχ. 35.774 καὶ 52)00. 5) Διὰ κατασκευὴν κυματοθραυστῶν δρχ. 619.500 καὶ 60)00. 6) Δι’ ἐπίχωσιν τοῦ μεταξὺ τῶν ὁδῶν Καραϊσκάκη καὶ Φιλελλήνων χώρου δρχ. 196.000. 7) Διὰ διευθέτησιν ἑτέραν τοῦ χειμάρρου Κραυσίδωνος δραχμὰς 10.800. 8) Διὰ κατασκευὴν ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Ἁλμυροῦ–Βόλου δρχ. 120.250. Ἤτοι, ἐν συνόλῳ ἐδαπάνησεν ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Βόλου, διὰ νὰ ἐξωραΐσῃ τὴν πόλιν Βόλου, συνδέσῃ ταύτην δι’ ὁδῶν μετ’ ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἐξασφαλίσῃ ταύτην ἀπὸ τὰς πλημμύρας τῶν χειμάρρων της καὶ ἐπιχώσῃ ὅλην τὴν κατὰ μῆκος τῆς πόλεως καὶ ἐκ 4.000 μ. ἀνώμαλον καὶ τελματώδη ἔκτασιν καὶ καταστήσῃ χρήσιμα τὰ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης οἰκόπεδα τῶν διαφόρων κατοίκων Βόλου καὶ πολυτιμότατα 5.550.674 δραχμῶν, πλὴν τῶν ὅσα ἐδαπάνησε διὰ λιμενικὰ ἔργα, πληρωμὴν μισθῶν, ἐργατικῶν καὶ μισθωμάτων. Καὶ ἐν τούτοις, μὲ ὅλα τὰ μνημονευθέντα κολοσσιαῖα ποσὰ, ἅτινα ἐδαπάνησαν αἱ ἑκάστοτε λιμενικαὶ ἐπιτροπαὶ Βόλου, διὰ τὴν πόλιν Βόλου καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἠγείραμεν οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον παράπονον, διὰ τὰς τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων, οὗτοι ἠρνήθησαν ἀφιλανθρώπως τὴν διάθεσιν καὶ ἑνὸς τεμαχίου ἄρτου πρὸς αὐτάς. Ταῦτα εἶχον νὰ φέρω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς, κ. Βουλευταί, καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτόν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ συστήσῃ εἰς τὴν ἀνάλγητον Ἐπιτροπὴν Βόλου καὶ διαθέσῃ ἐπαρκὲς χρηματικὸν ποσὸν καὶ διὰ τὰς ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας, ἐν ταὐτῷ δὲ διατάξῃ καὶ ἔλεγχον διὰ τὰ διακοπέντα, ὡς προλαβόντως εἶπον, ποσά, διότι θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι πολλὰ τὰ ἔκνομα, ἔκτροπα καὶ σκανδαλώδη θέλουσι προκύψει, ὅταν ἐπιληφθῇ ἡ βαρεῖα χεὶρ τοῦ ἐλέγχου.

§133Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον διετυπώθη παρ’ ὑμῶν καὶ τοῦ προηγηθέντος Συναδέλφου, εἶναι ὄντως δίκαιον, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσιν οἱ ἐν Βόλῳ, ὅτι ὁ Βόλος εἶναι τὸ ἐπίνειον ὁλοκλήρου τῆς Θεσσαλίας καὶ ὅτι αἱ ἐκ τοῦ λιμενικοῦ φόρου εἰσπράξεις ὀφείλονται καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας καὶ τοὺς Δήμους τοῦ Νομοῦ Λαρίσσης, ἐκτὸς τοῦ Δήμου Παγασσῶν. Διὰ τοῦτο ἐπέμεινα ἐπανειλημμένως, ὅπως χορηγηθῇ βοήθημά τι ὑπὲρ τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων Ἁλμυροῦ–Λαρίσσης–Τυρνάβου–Ἁγυιᾶς–Καρδίτσης καὶ Τρικκάλων, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθη ἡ αἴτησίς μου αὕτη. Ἤδη θέλω ἐπιμείνῃ εἰς αὐτήν, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ Νομάρχου, ὅστις προεδρεύει τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὀφείλω δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελεν εἰσακουσθῇ ἡ παράκλησίς μου αὕτη, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἀναγκασθῇ νὰ προέλθῃ εἰς ἀντικατάστασιν τῶν μελῶν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογισθοῦν οὔτε εἰς βάρος τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς βάρος τῆς νῦν λιμενικῆς ἐπιτροπῆς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν. Τὰ ἔργα ὅμως, τὰ συντελεσθέντα ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ δήμων συνηγοροῦν ἀκριβῶς ὑπὲρ τῆς αἰτήσεως τὴν ὁποίαν διετύπωσα διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων τῶν Νομῶν Τρικκάλων καὶ Λαρίσσης.

§134Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διανομήν, ἐγένετο δικαιοτάτη, διότι ἐδόθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ταμείου, ὅπου δίδονται καὶ τὰ τοῦ δημοσίου. Ἐκεῖ ὅπου εἶναι τὸ μέγα ἄδικον τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι, ὅτι περιέστειλε τὴν ἀντίληψιν τῆς ἀλληλεγγύης μόνον εἰς τὸν Βόλον καὶ δὲν τὴν ἐπεξέτεινε καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἐὰν ὅμως κατετίθεντο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ αὐτὸ θὰ διηυκολύνετο καὶ ἡ διανομὴ θὰ ἐγένετο εὐρυτέρα. Καὶ ἐν τούτοις ἐκ τῶν χρημάτων τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς διετέθησαν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας ἐν τῇ πόλει, τῆς διαρρυθμίσεως τῶν χειμάρρων κλπ. Καὶ διὰ νὰ ἴδητε πόσα χρήματα ἐδαπανήθησαν ἐκ μέρους τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς εἰς ἔργα ὅλως διόλου ἄσχετα πρὸς τὸν λιμένα, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ διευκολύνουν τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν συγκοινωνίαν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐξ ἐπισήμου ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα πληροφορήσω ὑμᾶς, πῶς καὶ διὰ ποίας ἀνάγκας διετέθησαν. Ἀκούσατε, παρακαλῶ: (Ἀναγινώσκει) «Διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ χειμάρρου...κλπ.». Ἦτο δίκαιον καὶ εὔλογον, λοιπόν, τὸ παράπονον τῶν διαφόρων σωματείων καὶ ὅλων ὑμῶν τῶν πολιτῶν, νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν καὶ νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συστήσῃ πρὸς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπήν, διότι, ἀτυχῶς, ὡς ἔχει ὁ νόμος, δὲν δύναται νὰ τὴν διατάξῃ, νὰ διαθέσῃ καὶ μέρος τῶν χρημάτων αὐτῶν εἰς τὰ μέρη αὐτὰ ποὺ πάσχουν διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον διέθεσεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἐπαρκές.

§135Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. (Ἀπὸ τῆς θέσεώς του). Μὲ ὅσα...

§136Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι, ἄν δὲν ἀνέρχεσθε εἰς τὸ βῆμα, εἶναι ὡς ἐὰν μὴ θέλητε νὰ σᾶς ἀκούσω.

§137Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Μὲ ὅσα, κ. Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἀνέπτυξε, τόσον λεπτομερῶς καὶ τόσον πειστικῶς, ὑποθέτω, ὅτι ἐπείσθη ἡ Βουλή, ὅτι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Βόλου διέθεσεν, ἂν οὐχὶ παρανόμως, διότι, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑφίσταται νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὰς λιμενικὰς ἐπιτροπὰς τοῦ Κράτους νὰ διαθέτωσι ποσὰ ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀπόρων ἐπιστράτων, ἀλλὰ πάντως κακῶς καὶ μεροληπτικῶς καὶ αὐθαιρέτως, ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων τῆς πόλεως μόνον τοῦ Βόλου. Φρονῶ, ἐπειδή εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, κατὰ τὸ πλεῖστον, κατὰ τὰ ¾ εἰσφέρουν οἱ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας, ὅτι μέρος τοῦ ποσοῦ τοῦ διατεθέντος, ἢ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διατεθῇ, διότι ἀναγράφεται καὶ πίστωσις 40 χιλιάδων δραχμῶν, ὅτι πρέπει νὰ διατεθῇ καὶ ὑπὲρ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπικρατεῖ, δυστυχῶς, πεῖνα καὶ δυστυχία, πολὺ μεγαλειτέρας ἐκείνης, ἡ ὁποία μαστίζει τὸν Βόλον. Δὲν γνωρίζω, ἄν ὁ κ. Νομάρχης Τρικκάλων διεβίβασεν, ὡς ὤφειλεν, εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον εἰδήσεις περὶ μιᾶς συγκεντρώσεως ἐπιστράτων, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς Τρίκκαλα καὶ περὶ τῆς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπεκταθῶ ἐνταῦθα, ἐπίσης, ἄν ἀνέφερεν εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον περὶ μιᾶς διαδηλώσεως γυναικῶν ἐπιστράτων, αἱ ὁποῖαι ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγκαταλείψωσιν εἰς τὸν περίβολον τοῦ Νομαρχιακοῦ καταστήματος εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου τὰ τέκνα των, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ τὰ διαθρέψωσι. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωμεν, ὅπως ἐκ τῶν διατεθησομένων ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων...

§138ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τοῦτο ἐγένετο ἤδη καὶ τηλεγραφικῶς εἰδοποιήθησαν.

§139Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου;

§140ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐγένετο ἤδη.

§141Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ μέτρα.

§142Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον διετυπώθη παρ’ ὑμῶν καὶ τοῦ προηγηθέντος Συναδέλφου, εἶναι ὄντως δίκαιον, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦν οἱ ἐν Βόλῳ, ὅτι ὁ Βόλος εἶναι τὸ ἐπίνειον ὁλοκλήρου τῆς Θεσσαλίας καὶ ὅτι αἱ ἐκ τοῦ λιμενικοῦ φόρου εἰσπράξεις ἀφοροῦν καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας καὶ τοὺς δήμους τοῦ Νομοῦ Λαρίσσης, ἐκτὸς τοῦ δήμου Παγασῶν. Διὰ τοῦτο ἐπέμεινα ἐπανειλημμένως, ὅπως χορηγηθῇ βοήθημά τι ὑπὲρ τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων Ἁλμυροῦ, Λαρίσσης, Τυρνάβου, Ἁγυιᾶς, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθη ἡ αἴτησίς μου αὕτη. Ἤδη, θέλω ἐπιμείνῃ εἰς αὐτήν, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ Νομάρχου, ὅστις προεδρεύει τῆς λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὀφείλω δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελεν εἰσακουσθῇ ἡ παράκλησίς μου αὕτη, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἀναγκασθῇ νὰ προέλθῃ πλέον καὶ εἰς ἀντικατάστασιν τῶν μελῶν τῆς λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς.

§143Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐξ ὀνόματος ὅλων τῶν Θεσσαλῶν Συναδέλφων, σᾶς ἐκφράζομεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας.

§144Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογισθοῦν εἰς βάρος οὔτε τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς βάρος τῆς νῦν λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν. Τὰ ἔργα ὅμως, τὰ συντελεσθέντα ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ ἄλλων δήμων, συνηγοροῦν ἀκριβῶς ὑπὲρ τῆς αἰτήσεως, τὴν ὁποίαν διετύπωσα, διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Νομοῦ Λαρίσσης.

§145Χ. ΚΑΡΑΣ. Ἀναφέρομαι καὶ ἐγὼ εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων Συναδέλφων καὶ ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν πληθυσμῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας διὰ τὸ δίκαιον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας.

§146Α. ΣΛΗΜΑΝ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, δὲν ἔχω, παρὰ νὰ εὐχαριστήσω αὐτόν, διότι σκέπτεται, ὅτι ποσόν τι ἐκ τῶν προσόδων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου δίκαιον εἶναι νὰ διατεθῇ διὰ τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψει του ἔργα σοβαρὰ διὰ τὸν λιμένα Βόλου, διότι, εὐτυχῶς, τὰ περισσότερα τούτων τῶν ἔργων ἐξετελέσθησαν, εἶναι ὅμως πολὺ πιθανόν, ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος νὰ χρειασθῇ νὰ ἔχῃ χρήματα διὰ τὴν εὔρυνσιν τοῦ λιμένος καὶ δι’ ἄλλα ἔργα τῶν χειμάρρων, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ εἶναι ἀναγκαιότατα, διότι θὰ αὐξήσωσι τοὺς πόρους τοῦ ταμείου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἐπειδὴ θὰ ἦτο δυνατὸν μεγαλείτερον ποσὸν νὰ διατεθῇ τόσον ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων τοῦ Βόλου, ὅσον καὶ τῶν ἄλλων πόλεων τῆς Θεσσαλίας, ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα μελετήσῃ μήπως θὰ ἦτο προτιμότερον, ἵνα, ἀντὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ διατεθῇ εἰς δωρεὰν ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων, ληφθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τὸ σήμερον ὑπάρχον εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, ὑπὸ τύπον δανείου, καὶ τὸ ὁποῖον νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων, καὶ κατόπιν, ὅταν ἀργότερον πάλιν τὰ ἔργα εἶναι ἀνάγκη καὶ πρέπει νὰ ἐκτελεσθῶσι, νὰ ἐπιστραφῶσι ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου...

§147ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά! (Διαμαρτυρίαι).

§148Α. ΣΛΗΜΑΝ. .. τὸ ὁποῖον τότε ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ εὑρεθῇ εἰς πλέον ἀνθηρὰν κατάστασιν, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ χρήματα αὐτὰ εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ εἰδικοῦ νόμου, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ εἰσαγάγῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν.

§149Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ὡς ἐνδιαφέρον ὅλα τὰ ἐπίνεια τοῦ Κράτους, δὲν ἦτο δυνατόν, παρὰ νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀναμφισβητήτως, ἡ Διοίκησις τῶν λιμενικῶν πόρων, ὅπως γίνεται, δὲν εἶναι ὁποία ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς βραχέως χρόνου θὰ ἔχω τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν νομοσχέδιον περὶ τελείας ἀναδιοργανώσεως τῶν λιμενικῶν ταμείων. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λαρίσσης μοὶ ἔκαμε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἀνακοινώσῃ τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἔχει, σχετικῶς μὲ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βόλου, τὴν ἐπὶ δανείῳ, δηλαδή, λῆψιν τῶν πόρων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου, χάριν τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι σήμερον εἶναι ἐπείγουσαι, ὡς πρὸς τὴν περίθαλψιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων. Δυστυχῶς, δὲν βλέπω τὸν τρόπον νὰ εἶναι δυνατὸν τὴν σκέψιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ νὰ τὴν πραγματοποιήσω, διότι τὶς θὰ δανεισθῇ; Θὰ δανεισθῇ τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ Κράτος εἶχε, δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ, ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ἀμέσως τὰ 5.000.000. Ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐχρησιμοποιήσαμεν, νὰ ἐπιμείνωμεν, δηλαδή, παρὰ ταῖς ἐπιτροπαῖς ταῖς λιμενικαῖς, ὅπως ἑκάστοτε, κατὰ λόγον τῶν πόρων αὐτῶν καὶ κατὰ λόγον τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων, ψηφίζωσιν τὰ ἀναγκαῖα πρὸς τοῦτο ποσά.

§150Ν. ΦΙΛΙΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, παραιτοῦμαι.

§151Θ. ΘΕΟΔΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, παραιτοῦμαι.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας, αἱ λοιπαὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ὁ κ. Λομβάρδος ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§153Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν Συναδέλφων μου ἐκ Ζακύνθου, ὑπεβάλαμεν πρότασιν νόμου, ἀφορῶσαν εἰς τὸν διακανονισμὸν λεπτομερειῶν τινων, σχετιζομένων πρὸς τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ἐν Ζακύνθῳ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Διονυσίου. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅπως κατὰ Παρασκευὴν συζητῶνται αἱ προτάσεις νόμου, ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἔργον ἐπείγει νὰ ἐπισπευσθῇ καὶ νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ ναοῦ, ἡ ὁποία ἐμποδίζεται ἕνεκεν ἀτελειῶν τινῶν τοῦ νόμου, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ δεχθῇ, ὅπως ψηφισθῇ σήμερον κατ’ ἀρχὴν ἁπλῶς ἡ πρότασις αὐτή καὶ κατόπιν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν τακτικὴν αὐτῆς διαδρομήν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχηται νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 131 πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΓΤΜΗʹ νόμου».

§155Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Βεβαίως, οὐδεὶς θὰ ἀντείπῃ διὰ τὴν πρόταξιν προτάσεως νόμου, ἀλλά, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ μόνη, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ προταχθῇ· ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ ψηφισθοῦν, ἐφ’ ὅσον δὲν θίγουν συμφέροντα ξένα.

§156Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἤλπιζον, ὅτι δὲν ἤθελεν ἐγερθῇ ἀντίρρησις, τὴν στιγμὴν ὅμως, καθ’ ἣν ὁπωσδήποτε ἀναφαίνεται τοιαύτη, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου.

§157Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἔφερον ἀντίρρησιν.

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ψηφισθῇ, νὰ ψηφισθῇ.

§159Γ. ΠΩΠ. Ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Συναδέλφου Ζακύνθου δὲν ἠδύνατο, παρὰ νὰ ἔχῃ τὴν ὑποστήριξιν ἁπάντων ἡμῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίζωνται νόμοι, ὑπὸ τὸν ἁπλοῦν τίτλον ψήφισις τοῦ νόμου Α ἢ Β, ἢ δὲν γνωρίζω τίνας ἄλλου στοιχείου τοῦ ἀλφαβήτου. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ ἀναγνώσῃ τὸν νόμον ὁ κ. Γραμματεύς, νὰ λάβωμεν γνῶσιν τὶ ψηφίζομεν. Ἡ εἰσήγησις, ἡ γενομένη, μᾶς ἔπεισεν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἀναμφισβητήτως, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι διατετυπωμένος ὁ νόμος.

§160Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οἱ καταστρεπτικοὶ σεισμοί, οἱ συμβάντες ἐν Ζακύνθῳ τῷ 1893, κατέρριψαν καὶ τὸν ἐκεῖ ναὸν τοῦ πολιούχου τῆς πόλεως καὶ τῆς νήσου Ἁγ. Διονυσίου, ἔκτοτε δὲ ἡ ἐκκλησία αὕτη στεγάζεται ὑπὸ ξύλινον παράπηγμα. Δι’ εἰδικῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη ἐπὶ τῶν προϊόντων ἀποκλειστικῶς τῆς Ζακύνθου, χωρὶς οὐδεμίαν συνδρομὴν ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου σημείου, ἐπεζητήθη ἡ ἀνοικοδόμησις ναοῦ ἀξιοπρεποῦς. Ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὸ 1909, κατόπιν μάλιστα τῶν ἐπισυμβάντων νέων, δυστυχῶς, σεισμῶν κατὰ τὸ 1912, ἀπεδείχθη ἀνεπαρκής, ὡς πρὸς τὸν τρόπον ἰδίως τῆς ἀνοικοδομήσεως τοῦ ναοῦ, ἐκ τούτου δὲ προέκυψεν ἀνάγκη μεταρρυθμίσεως ἑνὸς ἄρθρου τοῦ νόμου ἐκείνου. Τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ἄρθρου ἐκείνου ἐπιδιώκει ἡ πρότασις νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν. Ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, νὰ δώσω, ἄν παραστῇ ἀνάγκη, πληρεστέρας πληροφορίας.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν;

§162ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 131 πρότασις).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΔΝΖʹ καὶ ΔΡΙΖʹ 293 καὶ 641 «περὶ συστάσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων» ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις». (Γίνεται δεκτόν).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Δ. τῆς 12 Δεκεμβρίου 1915 περὶ κατασκευῆς οἰνοπνεύματος ἐξ ἀμυλωδῶν καὶ ζακχαρωδῶν οὐσιῶν».

§165ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον, ἐπιφυλασσόμενος νὰ προσαγάγω ἄλλο, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα. Τὸ ἀποσύρω διὰ λόγους δημοσίου συμφέροντος, διότι παρεισέφρυσέ τι, τὸ ὁποῖον, ὡς ἐκ τοῦ θορύβου, ἐγένετο δεκτόν, χωρὶς νὰ ἐννοηθῇ. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§166Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Φρονῶ ἀδιστάκτως, κ. Πρόεδρε, ὅτι, ἀφοῦ ἐψηφίσθη εἰς δύο ἀναγνώσεις τὸ νομοσχέδιον, ἔγινε πλέον κτῆμα τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου γίνεται παραχώρησίς τις εἰς τοὺς κατόχους τῶν κτημάτων καὶ ἀμπελουργούς, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέρον νὰ μὴ δοθῇ τοῦτο εἰς τοὺς ἀγρότας, ζητοῦσι νὰ ἀνατρέψωσι τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ πείσωσιν, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον. Εἶναι ἴσως τὸ μόνον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπρονόησε περὶ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν.

§167ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἐγένετό τι τὸ διττῶς σφαλερόν. Πρῶτον εἰσήχθη ἐνταῦθα πρότασις, κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ ὄχι τροπολογία. Τοῦτο διέφυγε τὴν προσοχήν μου καὶ ἡ πρότασις αὕτη, ἥτις δὲν ἦτο ὁμόρρυθμος πρὸς τὸ νομοσχέδιον, καίτοι γενικῶς ἀνήκει εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰνοπνευμάτων, ἐμοῦ παριδόντος, — εἶναι σφάλμα ἐμοῦ — λησμονήσαντος, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς δευτέρας συζητήσεως, ἔτυχε τῆς ἀδείας νὰ συζητηθῇ. Ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ἀνεξάρτητος, καὶ ἄσχετος πρὸς τὸ θέμα τὸ πραγματικῶς συζητούμενον, θέμα μονοετοῦς προβλέψεως. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρότασις, ἔχουσα δύναμιν εἰς τὸ διηνεκές, καὶ ἡ πρότασις αὕτη, κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν ἐπετρέπετο νὰ ψηφισθῇ, διότι, πᾶσα πρότασις ἀπαιτεῖται νὰ ψηφισθῇ εἰς δύο ἀναγνώσεις. Ὁ Ὑπουργός, ὡς εἶχε δικαίωμα, νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις, — ἔχει δικαίωμα καὶ νὰ τὰς ἀποσύρῃ, καὶ ὁ Βουλευτὴς, ἔχων δικαίωμα νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις, ἔχει καὶ δικαίωμα νὰ τὰς ἀποσύρῃ. Εὐθύς, λοιπόν, ὡς ἀπεδείχθη, ὅτι κατὰ τὴν Βʹ ἀνάγνωσιν ἐγένετο δεκτὴ τοιαύτη πρότασις, ἥτις ἦτο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, κατὰ τὴν ἐντύπωσιν, διατετυπωμένη, ὥστε νὰ μὴ τήν ἀντιληφθῶ, ὡς ἐκ τοῦ μεγάλου θορύβου ὅστις ἐγένετο, ὡς ἐκ τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ πολλοῦ, εὐθὺς ὡς ἀπεδείχθη, λέγω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἔχει διηνεκῆ σκοπόν καὶ ὄχι διὰ τὸ 1916, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο, καὶ ἐπειδὴ ὡς ἐκ τῆς κακῆς αὐτῆς διατυπώσεως καθίστατο ἐπιζημία εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα, εὐθὺς ὡς, λέγω, ἀπεδείχθη τοῦτο, ἔσπευσα καὶ ἐζήτησα καὶ ζητῶ καὶ ἀνακαλῶ τὸ νομοσχέδιον.

§168Γ. ΠΩΠ. Δικαίωμά σας εἶναι.

§169ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§170Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Προχωρήσατε, κ. Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§171Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τίποτε. Δὲν θὰ περάσουν ἔτσι τέτοια ζητήματα, κ. Συνάδελφε. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ προτάσεως ἰδιαιτέρας, τήν ὁποίαν εἰσήγαγεν ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπρόκειτο περὶ τροπολογίας, τήν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀφοῦ ἀνέγνωσε, τὴν διώρθωσε καὶ τὴν ἐδέχθη νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ σῶμα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τήν Βουλήν. Ὥστε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε σήμερον, ὅτι ἀντισυνταγματικῶς ἐψηφίσθη ἡ τροπολογία αὕτη, δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ἡ τροπολογία δύναται νὰ ψηφισθῇ καὶ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν μόνον, καὶ ψηφίζεται νομιμώτατα καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὸν Κανονισμόν τῆς Βουλῆς. Τὶ ἀφορᾶ, κ. Βουλευταί, ἡ τροπολογία αὕτη; Παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἀμπέλων τῆς τε Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας Ἑλλάδος, νὰ βγάζουν τὴν σούμάν των ἐπὶ τρεῖς μῆνας, πληρώνοντες ἕνα μικρόν φόρον. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἔρχεται νὰ ἀνατρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι διὰ τούτου θὰ ἐδίδετο μία εὐκολία εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρῶτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε καθῆκον νὰ λάβῃ τὴν σημαίαν ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν τούτων, διότι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ καὶ μόνον εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὴν στιγμὴν ταύτην κρατοῦν τὰ ὅπλα πρὸς προάσπισιν τῆς τιμῆς τῆς Πατρίδος, καὶ ὄχι ἐκεῖνοι οἱ βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι κερδίζουν ἐκ τοῦ ἱδρῶτος καὶ εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι τοιαῦται εὐκολίαι δὲν πρέπει νὰ παρέχωνται εἰς τὰ ἄτομα, ἀλλ’ εἰς τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, εἰς τήν ὁλομέλειαν τοῦ λαοῦ, καὶ ὄχι εἰς ἰδιωτικὰς ἑταιρείας. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς καὶ ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἀντιστῶ μέχρις ἐσχάτων καὶ φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποσύρητε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περιέχει κοινωφελῆ σκοπόν. Ἀπὸ σᾶς ἐπερίμενα περισσοτέραν προστασίαν τῶν ἀγροτικῶν δικαιωμάτων, κ. Ὑπουργέ, διότι ὁ νόμος οὗτος, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ ἀποσύρητε, ἀφορᾶ εἰς τὴν προστασίαν, οὐ μόνον τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν τῶν Νέων Χωρῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν Παλαιῶν Χωρῶν. Καὶ ἐπειδὴ χθὲς ἐδέχθητε νὰ παρασχεθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τῆς ἀμπέλου νὰ ἐξαγάγῃ τὴν σούμάν του καὶ τὴν τσικουδιάν του, ἔρχεσθε σήμερον καὶ θέλετε νὰ τοῦ ὑποκλέψητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα, παραχωροῦντες τοῦτο εἰς μίαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία πωλεῖ τὸ οἰνόπνευμα πρὸς 4.80 τὴν ὀκᾶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπαθῶς θεᾶται τοῦτο, καθ’ ἣν στιγμὴν στοιχίζει εἰς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην τὸ οἰνόπνευμα 47 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Καὶ ἐν τούτοις οὐδεὶς τῶν κ.κ. Βουλευτῶν ἠγέρθη νὰ διαμαρτυρηθῇ, διότι πωλεῖται εἰς τοιαύτην τιμὴν τὸ οἰνόπνευμα. Καὶ ἔρχεσθε σεῖς σήμερον νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν ἀγρότην ἓν ἐλάχιστον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τοῦ παρέσχεν ἡ Βουλή. Ὁ σεβασμός, κ. Ὑπουργέ, τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν εἶναι τὸ πρώτιστον ἔργον μιᾶς Κυβερνήσεως ἐν Πολιτείᾳ εὐνομουμένῃ καὶ ἀποδιδούσῃ ἰσοπολιτείαν. Τοῦτο ζητοῦμεν ἀπὸ ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, νὰ σεβασθῆτε τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν πολιτῶν, καὶ φρονοῦμεν, ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα καθόλου, σεβόμενος τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀνακαλέσητε τοιοῦτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρέχει εὐκολίαν τινὰ εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀποσύρητε, σεβόμενος τὸ ἀξίωμα ὑμῶν.

§172ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, εἶναι πρωτοφανὲς τοῦτο, τὸ ὁποῖον γίνεται. Ἐπὶ μακρὰ ἔτη λειτουργεῖ τὸ πολίτευμα. Οὐδέποτέ τις ἀπέναντι εἰσηγητοῦ νομοσχεδίου, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ ἀνακαλεῖ, εἴτε Ὑπουργὸς ἦτο οὗτος, εἴτε Βουλευτής, οὐδέποτέ τις ἠμφισβήτησε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑποβαλόντα τὴν πρότασιν καὶ νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ.

§173Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τὸ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον.

§174ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἐψηφισμένον νομοσχέδιον, καὶ ἑπομένως ἡ αἴτησις τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι δικαιωματικῶς ἀποδεκτή. Οὐδ’ ὑπάρχει τρόπος νὰ ἐπιτευχθῇ οὕτως ὅ,τιδήποτε, διότι, εὐνοήτως, ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἴδῃ ἔπειτα τοῦτο ψηφιζόμενον, δὲν θὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ πρὸς κύρωσιν. Τοιοτοτρόπως, οὐδὲν ἔχουν νὰ κερδίσουν ἐκ τούτου οἱ ἐπιμένοντες βουλευταί. Τοιαῦτα ζητήματα δὲν τίθενται οὕτω. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θέλει προσαχθῇ ἐνταῦθα τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ οἰνοπνεύματος, τὸ κωδικοποιοῦν πάντας τοὺς προϋπάρχοντας νόμους, καὶ εἶναι μακρόν. Ἐκεῖ θὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐκεῖ θὰ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ παρεμβάλωμεν πᾶν ὅ,τι συντελεῖ εἰς τὴν εὐημερίαν καὶ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν πρώτης κατηγορίας. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ ἔλθῃ τοῦτο, καὶ θὰ ἔλθῃ ὑπὸ διηνεκῆ μορφήν, καὶ οὐχὶ ὡς τὸ σημερινόν, ἐν ᾧ πρόκειται μόνον περὶ τοῦ 1916, ἐν ᾧ καθ’ ὃν τρόπον διετυπώθη ἀσαφῶς καὶ ἀτυχῶς ὡς τροπολογία αὕτη, ἡ αὐτοτελὴς καθαρῶς πρότασις, βεβαίως ἐπέρχεται ἀνατροπὴ τοῦ ὅλου συστήματος, τοῦ νῦν λειτουργοῦντος.

§175Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε. Τὰ νομοσχέδια, ψηφιζόμενα εἰς αʹ καὶ βʹ ἀνάγνωσιν, θεωροῦνται ὡς περιέχοντα συντετελεσμένην τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, δὲν μένει δὲ ἄλλο τι, παρὰ ἡ ψήφισις ἐν τῷ συνόλῳ καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ τυχὸν παρεισφρύσῃ λάθος τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ διορθωθῇ. Ἀλλὰ τὸ λάθος αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ τὴν διατύπωσιν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς ἓν γενικὸν συμφέρον τοῦ τόπου, καὶ εἰς μίαν ἀνάγκην τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν εὑρίσκεται τὸ κοινὸν ἄνευ τῆς φωτιστικῆς ὕλης, τὴν ὁποίαν χρειάζεται διὰ τοῦ μετουσιουμένου οἰνοπνεύματος. Ἀγνοῶ τὸν λόγον τῆς ἐλλείψεως ταύτης. Δὲν μετουσιοῦμεν τὸ οἰνόπνευμα, ἀντὶ τούτου δίδομεν τὸ δικαίωμα παραγωγῆς οἰνοπνεύματος ἐκ δημητριακῶν καρπῶν. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι, ἂν ἐπιτρέψωμεν συγχρόνως καὶ τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, μὴ χρησίμου διὰ πόσιν ἐκ τῶν ὑπολοίπων τῆς ἀμπέλου, θὰ κάμωμεν ἔργον συνειδήσεως, διότι ὁ δυστυχὴς ἀμπελουργὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπορρίψῃ τὸ ἐκ τῶν σταφυλῶν προϊόν του, ὡς ἄχρηστον, διατί; Ὁ κ. Βουλευτὴς Φθιώτιδος, ὡς Ὑπουργός, παρεσκεύασε νόμον τοῦ μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἀλλ’ ὁ νόμος τοῦ μονοπωλίου δὲν εἰσήχθη εἰς τὴν τότε Βουλήν. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς θὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου, δὲν ὑπάρχει δὲ ποτὲ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου καὶ μόνον ἔχει τὸ στάδιον ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχέδιον εἰς τὴν κύρωσιν τοῦ Βασιλέως ἢ ὄχι.

§176Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀτμόσφαιρα τῆς Βουλῆς παρατηρῶ, ὅτι εἶναι πεπληρωμένη ἠλεκτρισμοῦ...

§177ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οἰνοπνεύματος.

§178Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω· εὔχομαι μόνον, ἵνα καὶ τὸ δεύτερον συνθετικὸν ὑπάρξῃ ἄρτιον καὶ διαυγές, ὅπως εὕρωμεν τὴν προσήκουσαν λύσιν.

§179Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι εἷς ἐκ τῶν προλαλησάντων, παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν βεβαιώσω, ὅτι τὸ πνεῦμα μας ἔχει διαύγειαν τόσην, ὅσην ἔχομεν.

§180Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπαιξα ἁπλῶς μὲ τὴν λέξιν. Κατ’ ἀρχήν, Κύριοι, ἀπὸ ἀπόψεως πολιτεύματος καὶ κοινοβουλευτικῆς τάξεως, ἔχω μεγίστους δισταγμούς, καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀποδέχομαι τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζοντος, ὅτι δύναται νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ παρακωλύσῃ τοιουτοτρόπως τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιψηφίσῃ τοῦτο. Βεβαίως, δικαιοῦται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸ ἀποσύρῃ, νὰ ἄρῃ τουτέστι τὸ κῦρος τὸ Κυβερνητικὸν ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ δικαιοῦται καὶ ἡ Βουλή, διαφωνοῦσα πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ ἐπιψηφίσῃ αὐτό, ἐφ’ ὅσον πρόκειται ἐνώπιον αὐτῆς, κανονικῶς ὑποβεβλημένον, ἐψηφισμένον μάλιστα ἤδη εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, καὶ μέλλον νὰ λάβῃ τὴν τελευταίαν ψῆφόν της ἐν τῷ συνόλῳ. Ἄλλο τὸ ζήτημα ποίας δύναται νὰ ἔχῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο τῆς διαφωνίας τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν πολιτικὰς συνεπείας. Ἀλλὰ τὸ ὅτι τὸ πρᾶγμα κοινοβουλευτικῶς καὶ συνταγματικῶς οὕτως ἔχει, τὸ ἐπ’ ἐμοί, θεωρῶ ἀναμφισβήτητον. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ἐπίσης νὰ μὴ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην, ἣν διετύπωσεν ὁ ἄρτι καταβὰς τοῦ βήματος, ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὑπολαβών, ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη ἤδη τρίς, ἅπαξ κατ’ ἀρχὴν καὶ δὶς κατ’ ἄρθρον, δὲν ὑπάρχει πλέον στάδιον συζητήσεως ἐπ’ αὐτοῦ. Τοῦτο δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀκριβές. Ἡ τοιαύτη διαμόρφωσις τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων, ἡ ἤδη ἰσχύουσα εἶναι γέννημα καὶ προϊὸν τῆς τελευταίας ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ἡ τελευταία ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ εἶχε ὑπ’ ὄψει τῆς τὰ γινόμενα ἄλλοτε κατὰ παρέκβασιν καὶ κατὰ κρατήσασαν κακὴν τακτικὴν ἐν τῇ ἐπιψηφίσει τῶν νομοσχεδίων. Συνέβαινε, τουτέστιν, ἡ μὲν πρώτη ἀνάγνωσις καὶ ἡ δευτέρα νὰ παρέρχωνται ἀσυζητητεί, νὰ συγκεντροῦται δὲ ὁλόκληρος ἡ προσοχὴ καὶ ἡ ἔντασις τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν τρίτην καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν, οὕτω δὲ νὰ παρεισάγωνται, ἄνευ τοῦ προσήκοντος ἐλέγχου, πλειστάκις δὲ καὶ ἄνευ τῆς ἐπιγνώσεως τῆς Βουλῆς, ἴσως δὲ καὶ ἄνευ τῆς ἐπιγνώσεως τῆς Κυβερνήσεως, τροπολογίαι τοιαύτης ἐκτάσεως, αἱ ὁποῖαι, οὐχὶ σπανίως, ἀνέτρεπον τὴν ὅλην τοῦ νομοσχεδίου οἰκονομίαν. Ἵνα ἀποτραπῇ λοιπόν, τοῦτο, καὶ ἴσως ἡ παροῦσα περίστασις ἀποδεικνύει πόσον σοφὴ εἶναι ἡ συνταγματικὴ αὐτὴ πρόνοια, διὰ νὰ ἀποτραπῇ, λέγω, τοῦτο, ἐγένετο ἡ νῦν ἰσχύουσα διαμόρφωσις τοῦ Συντάγματος, διαμόρφωσις τοῦ Συντάγματος, διαμόρφωσις καθ’ ἥν, ἐὰν κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν γίνωσι τροπολογίαι, ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου δι’ ἄλλην συνεδρίασιν, ὥστε νὰ δοθῇ καιρὸς καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σταθμίσωσι τὰ ἐν σπουδῇ ἴσως γενόμενα κατὰ τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν καὶ νὰ φέρωσι τὴν γνώμην αὐτῶν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου. Ὑπάρχει ἑπομένως καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου ἐλεύθερον τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως...

§181Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ ἐγίνετο πάντοτε, καὶ ἄνευ συνταγματικῆς διατάξεως.

§182Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω· γνωρίζω μόνον, ὅτι ὑπάρχει αἰτιολογία τῆς συνταγματικῆς αὐτῆς μεταρρυθμίσεως, φέρουσα ὅλον τὸ κῦρος τῆς κοινοβουλευτικῆς πείρας τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐβεβαίωσε ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶπον, ὡς γινόμενα ἄλλοτε.

§183Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἀνεβάλλετο πάντοτε ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου διὰ τὴν συναρμολόγησιν.

§184Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἑκατέρωθεν δίκαιον. Ἐγίνετο ἴσως καὶ τὸ ἕν καὶ τὸ ἄλλο.

§185Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ρητῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ 80 τοῦ Κανονισμοῦ ἀναγράφεται, ὅτι ἐπὶ τοῦ συνόλου ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἂν θέλῃ νὰ συζητήσῃ καὶ ἐν καταφατικῇ περιπτώσει ἐπιτρέπεται ἡ συζήτησις.

§186Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως!, διότι ὁ Κανονισμὸς εἶναι ἀπότοκος τῆς θεωρίας αὐτῆς ἐκείνης τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα ἴσως μάλιστα δὲν εἶναι πλήρης τοῦ Κανονισμοῦ ἡ διάταξις. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τυπικὴν ὄψιν τοῦ ζητήματος. Κατ’ οὐσίαν, Κύριοι, τὸ ἐπ’ ἐμοί, διαφωνῶ πρὸς τὴν ἐκδεδηλωμένην γνώμην τῆς Βουλῆς. Ἐσκόπουν δέ, καὶ ἤμην πρὸς τοῦτο ἐγγεγραμμένος, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὑπὸ τὴν πεποίθησίν μου, νὰ καταψηφίσω τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἀκριβῶς, διότι παρεισέφρυσε καὶ ἐν ἀγνοίᾳ μου, κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τῆς δευτέρας συζητήσεως, διάταξις, ἥτις, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀμφιβόλου ἀκριβείας, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, συνταγματικῶν χαρακτηρισμῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνατρέπει κατ’ οὐσίαν τὸν ὀργανικὸν νόμον περὶ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, πρὸς τὸν ὁποῖον ἔχω πάντα λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι εἶναι συνηρτημένα συμφέροντα τοῦ Κράτους σπουδαιότατα, οἰκονομικὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλα γενικωτέρας φύσεως συμφέροντα δημοσίας ὑγείας. Ἡ διάταξις, ἡ ὑπὸ τύπον βαρείας φορολογίας κατ’ οὐσίαν ἀπαγορεύσασα τὴν χρῆσιν τῶν ἀμβύκων, εἶναι προϊόν τῆς πολιτικῆς ἐξεγέρσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν κατὰ τὸ ἔτος 1909. Τότε, Κύριοι, κατὰ τὸ 1910, ἡ τότε Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν πολιτικῶν ἐκείνων ἐξεγέρσεων σχηματισθεῖσα, ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ ὑπὸ ταύτην τὴν αἰτιολογίαν, τὴν ἀληθινὴν αἰτιολογίαν, ὅτι, τουτέστιν, ἡ χρῆσις τῶν ἀμβύκων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεστάζετο οἰνόπνευμα, καταστρεπτικόν, ὡς ἐκ τῆς ποιότητος αὐτοῦ, διὰ τὴν ὑγείαν, καταστρεπτικὸν διὰ τὰ δημόσια συμφέροντα, ἔπρεπε κατὰ τινα τρόπον νὰ ἀπαγορευθῇ· τρόπος δὲ ἀπαγορεύσεως, μέσον ἀπαγορεύσεως, τρόπον τινά, ἦτο ἡ βαρεῖα φορολογία εἰς τὴν ὁποίαν διὰ τῶν ἀμβύκων ἀπόσταξις ὑπεβλήθη. Ἡ φορολογία ἦτο πρόσχημα. Ἡ οὐσία ἦτο ἡ κατάργησις.

§187Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ Κρῆτες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν τὴν φορολογίαν αὐτήν, θὰ εἶναι ὑγιεῖς εἰς τὴν Ἑλληνικήν Βουλήν, πιστεύω.

§188Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἰατρός, δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς, ἀλλ’ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀναγινώσκω καὶ νὰ κατανοῶ τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ ἰατροὶ καταλήγουσι. Τότε δὲ ἀνεγνώσθησαν εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν ἐκθέσεις τοῦ Ἰατροσυνεδρίου καὶ τοῦ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητοῦ τῆς νευρολογίας καὶ τῶν φρενιτίδων νόσων, ἐκ τῶν ὁποίων, ὁμολογῶ, ὅτι ἀπεκόμισα τὸ αἴσθημα ἀληθοῦς φρίκης, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπάγεται ἡ χρῆσις τοῦ οἰνοπνεύματος, εἰδικῶς τοῦ ἀκαθάρτου οἰνοπνεύματος ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ σωματικοῦ, τοῦ ψυχικοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ πνευματικοῦ. Αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, λόγους οἰκονομικούς, λόγους δημοσίας ὑγείας, εἶχεν ἡ διάταξις, ἡ ὁποία, ἕνεκα τῆς αὐστηρότητος αὐτῆς, ἕνεκα τῆς ἀκρότητος, εἰς τήν ὁποίαν ἐξώθει τὰ πράγματα καὶ ἕνεκα τῆς ἀποτόμου μεταβάσεως ἀπὸ ἑνὸς συστήματος καταχρήσεως εἰς ἕν σύστημα πλήρους, σχεδόν, ἀχρησίας, ἤγειρε τότε ζωηροτάτην ἀντίδρασιν. Ὅσοι δὲ συνέβη νὰ περιοδεύσωμεν εἰς τάς ἐπαρχίας, καὶ νὰ ἴδωμεν τοὺς πόθους καὶ τοὺς πόνους τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ἐν σχέσει πρὸς τὴν κατάργησιν αὐτήν, πρὸς τὴν στέρησιν αὐτήν, εἰς ἥν οἱ χωρικοὶ ὑπεβλήθησαν, εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι πᾶσα ἐπιθυμία, πᾶσα ἀπαίτησίς των καὶ πᾶς λόγος τῶν ἀγροτῶν, τῶν ἐργαζομένων καὶ μοχθούντων καὶ ἐχόντων ἀνάγκην τῆς τονώσεως αὐτῆς, τῆς ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος, πᾶσα ἀπαίτησίς των πρὸς τοὺς πολιτευομένους τῆς περιφερείας των, συνεκεντροῦτο εἰς τοῦτο: «δώσατέ μας τὰ ρακοκάζανα, ἔλεγον, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ζήσωμεν· λίγο οὖζο μᾶς ἀνακουφίζει τοὺς κόπους μας καὶ τὰς ταλαιπωρίας μας». Ἐγώ, Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι, ὅσον καὶ ἄν συνεκινήθην ἀπὸ τὰς ἐπικλήσεις αὐτάς, δὲν μετέβαλον γνώμην. Ἐν τούτοις, ὡς πρὸς τὴν ἀρχικὴν αὐστηρότητα τοῦ νόμου τοῦ ἔτους 1910, ὑπῆρξε κἄποια τις κάμψις, ἐν τῇ νομοθετικῇ ἀντιλήψει, ἥτις ἀπεκρυσταλλώθη εἰς τὸν νόμον τοῦ 1911, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε τὴν ἐπὶ ἐννέα ἡμέρας χρῆσιν τῶν ἀμβύκων, ὑπὸ ὡρισμένην φορολογίαν. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ καθεστὼς ἐκεῖνο καὶ ἡ ὑποχώρησις ἐκείνη τῆς Πολιτείας, θὰ ἦτο ἐπαρκής, ὥστε νὰ μὴ σκεφθῶμεν περὶ νέας ὑποχωρήσεως. Καὶ ἐνῷ τὸ καθεστὼς τοῦτο ἴσως δὲν προστατεύει τήν δημοσίαν ὑγείαν πλήρως, δι’ ἀπαγορεύσεως ἀπολύτου τῆς χρήσεως, πάντως προστατεύει ὁπωσδήποτε ἐπαρκῶς τὰ δημόσια συμφέροντα, τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς Χώρας. Ἀλλ’ ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ἤδη ἐγένετο, ἀνοίγει ὀρθανοίκτους τὰς πύλας εἰς τὴν ἀκώλυτον χρῆσιν· διότι κατ’ αὐτὴν ἐπὶ τρεῖς ὁλοκλήρους μῆνας κατ’ ἔτος ἀφήνεται ἐλευθέρα, ὑπὸ τὴν ἀσήμαντον ἐκείνην φορολογίαν, ἡ ὁποία διὰ τὰς ἐννέα μόνον ἡμέρας ἦτο τεθειμένη, ἡ χρῆσις τῶν ἀμβύκων πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος. Ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ ἐπὶ τρεῖς ὅλους μῆνας κατ’ ἔτος, δὲν εἶναι παραγωγὴ δι’ οἰκιακὴν χρῆσιν, εἶναι ἀναμφιβόλως καὶ δι’ ἐμπορικὴν ἢ λαθρεμπορίαν, ὅπως θέλετε· τοῦτο δὲ θὰ ἀνατρέψῃ ὅλας τὰς οἰκονομικὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐμφανίζεται ὁ φόρος αὐτός εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους.

§189Γ. ΠΩΠ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅσον ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ἐνώπιον ἡμῶν ὁ πρὸ μικροῦ κατελθών τοῦ βήματος ἔντιμος Βουλευτὴς Ἀρκαδίας. Δὲν πρόκειται περὶ συνήθους τινὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ εἰσηγουμένη Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον: «ἀποσύρω αὐτό». Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ἐξαιρετικοῦ. Πρόκειται περὶ κυρώσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς νομοθετικῆς πράξεως ἀσκηθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τρόπον, ὅστις, βεβαίως, δὲν ἀποτελεῖ τίτλον προσηλώσεως πρὸς τὰ συνταγματικὰ καὶ κοινοβουλευτικὰ θέσμια. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν ἠθέλησε νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ Δεκέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν τακτικῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, συνέταξε νομοσχέδιον, ὑπέγραψεν αὐτό, ἐκύρωσε διὰ Βασιλικῆς ὑπογραφῆς καὶ ἐνήργησεν, ὡς ἐντολοδόχος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Τοῦ νομοθετικοῦ τούτου Διατάγματος ἡ ὕπαρξις δὲν ἠδύνατο νὰ παραμείνῃ οὐδ’ ἐπὶ λεπτὸν ἄνευ κυρώσεως τῆς ψήφου ὑμῶν, Κύριοι Βουλευταί. Ἡ Κυβέρνησις, βραδέως ἐρχομένη καὶ ἐν τούτῳ, ἀλλὰ μετὰ πολλοῦ ζήλου ὑποστηρίζουσα τὴν ἄφεσιν τὴν κοινοβουλευτικήν, πράξεως ἀσυνήθους διὰ τὰς Κυβερνήσεις, πράξεως ἐπιτρεπομένης εἰς ὅλως ἐκτάκτους περιστάσεις, ἠργοπόρησε νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιβεβλημένην ἄφεσιν, ὡς θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ἑνὸς οὐχί, βεβαίως, συνήθους ἁμαρτήματος ἀπέναντι Βουλῆς, ἐκλεγείσης ἤδη ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ ἥτις ἐπρόκειτο ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Διατάγματος τούτου, νὰ συνέλθῃ, νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν πραγμάτων τῆς Χώρας. Δὲν ὡμίλησα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπεφυλασσόμην νὰ ὁμιλήσω, Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτοῦ ἀνάγνωσιν ἐν τῷ συνόλῳ. Δὲν ὡμίλησα, διότι ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἦτο ἐντελῶς ἀδύνατος ἡ ἀντίδρασις ἐνώπιον Νομοθετικοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν ἐκυροῦτο, θὰ ἐγίνετο ἴσως ἀφορμὴ ἀνωμαλιῶν εἰς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, μετέχουσαν ἑνὸς Διατάγματος, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐψηφίζετο, ἐὰν ὡς νομοσχέδιον εἰσήγετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἀποτελεῖ συνέχειαν δωρητικῶν πράξεων πρὸς ὡρισμένα κεφάλαια, πρὸς ὡρισμένας ἑταιρείας, αἵτινες ἀρχικῶς ἀπό τινος χρόνου κυβερνῶσι τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις κυβερνᾷ τὸ Κράτος ἡμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων. Θὰ ἤρκει ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς εἰσηγητικῆς μόνον ἐκθέσεως· θὰ ἤρκει νὰ ρίψητε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν παρατασσομένων ἀριθμῶν τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως τοῦ οἰνοπνεύματος, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐκφεύγουσιν ἀπὸ τῶν ταμείων τοῦ Δημοσίου, ἵνα δωρηθῶσι πρὸς ἑταιρείας καὶ ὅτι, ταὐτοχρόνως, πλὴν τῶν δωρημάτων αὐτῶν — τῶν δωρημάτων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἔχωσι τεράστια ἀνταλλάγματα ὑπὲρ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, — αὐτὸς οὗτος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀφήνεται νὰ φορολογῆται κατὰ τὸν μᾶλλον ἀσύστολον τρόπον, πληρώνων δύο δραχμὰς καὶ δύο καὶ εἴκοσι κατ’ ὀκᾶν τὸ οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον ἐπλήρωνε πρό τινος χρόνου μόλις ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς, ἵνα πλουτίσωσι τὰ αὐτὰ κεφάλαια, ἐνῷ ἤρκει μία καὶ μόνη ὑπογραφή, καὶ οὐχὶ κἂν νομοθετικὸν διάταγμα, ἵνα ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν οἰνοπνεύματος, ἀρκούντως πλουτίσαντος δύο Ἑταιρείας. Τοιοῦτον ἦτο τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα. Ποῖον ἦτο τὸ Νομ. Διάταγμα; καθ’ ἣν ἐποχὴν συνεκροτεῖτο τοιοῦτον, τοιοῦτον, τοῦ ὁποίου προετάσσετο ἄλλο Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύετο ἡ ἐξαγωγὴ τῶν κερατίων ἐκ Κρήτης, διότι ἀπηγορεύοντο τὰ χαρούπια νὰ πωληθῶσιν ἔξω καὶ ἐζημιώθη ὁ παραγωγὸς Κρήτης 12 δρχ., ἂν δὲν πλανῶμαι κατὰ ποσότητα σταθμοῦ χαρουπίων, διότι ἐπωλοῦντο πρὸς 12 δραχμὰς εἰς τοὺς εὐνοουμένους κεφαλαιούχους, καὶ τοῦτο ἀπὸ Κυβέρνησιν, ἥτις ἦλθε νὰ ἀναστηλώσῃ τὴν Βουλὴν καὶ καταπολεμήσῃ τὸν ἔξω αὐτῆς εὑρισκόμενον πολέμιον. Καὶ ἐπωλεῖτο πρὸς 12 δρχ. κατὰ σταθμόν, ἐνῷ πρὸς 24 δρχ. ἐπωλεῖτο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δὲν ἐβαρυθύμησεν ὁ λαὸς ἐκεῖνος καὶ δὲν ἐβαρυθύμησε, διότι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἀνωμάλου πολιτικῆς καταστάσεως, θιγούσης τόσον βαρέως ἄλλας χορδάς, ὥστε ἡ βαρυθυμία νὰ καθησυχάσῃ καὶ αἱ θυσίαι νὰ θεωρηθῶσι μία ὑποχρέωσις ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ. Τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ Διάταγμα ἔρχεται ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις, ἰδιαιτέρως ὁ εἰσηγητὴς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ λέγει πρὸς ἡμᾶς: «δώσατέ μοι μίαν ἀμνηστείαν κοινοβουλευτικὴν καὶ κυρώσατέ μου μίαν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησε συγκεκροτημένη ἤδη Βουλὴ κατ’ οὐσίαν, ἀφοῦ εἶχεν ἐκλεχθῆ ὑπὸ τοῦ λαοῦ, νὰ ψηφίσῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐδωροῦντο εἰς δύο Ἑταιρείας. Τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα ἔρχεται ἐνώπιον ὑμῶν, κ. Βουλευταί, καὶ δίδετε τὴν ἀμνηστείαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ, σπεύδουσα, ἵνα τὴν ἀμνηστείαν λάβῃ, λησμονεῖ καὶ νόμους καὶ συμβάσεις καὶ ἀποδέχεται τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν μόνον, ἐνεργείᾳ ἐξωκοινοβουλευτικῇ, ἄσχετος ἐντελῶς πρὸς τὰς ἐνταῦθα διεξαγομένας συζητήσεις, ἀφυπνίζει τὴν μνήμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ λέγει: «καὶ ἐν τούτῳ λάθος διέπραξα». Ἐλησμόνησε καὶ πάλιν τὰ καθήκοντα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκείνων, οἵτινες εἰσηγοῦνται ζητήματα ὁμοίας φύσεως ἐνώπιον τῶν Βουλῶν. Δὲν ἦτο τὴν φορὰν αὐτὴν οὔτε Ἐφέτης, οὔτε Βουλευτής, οὔτε Ὑπουργός, ἦτο ὁ νομοθέτης, ὁ κύριος, ὁ λέγων: «δὲν μοὶ δίδεις τὴν ἀμνηστείαν σου, ὑφ’ οὓς ὅρους ἐγὼ ζητῶ; Δὲν ἔχω ἀνάγκην τῆς ἀμνηστείας σου, τῆς θελήσεώς σου καὶ ἀποσύρω τὸ νομοθέτημα τοῦτο». Ἡ Βουλὴ ὅμως τοῦ λέγει: «σοῦ παραχωρῶ ἀμνηστείαν εἰς ἀντάλλαγμα τῶν νομοθετημάτων αὐτῶν, ἀσχέτως πρὸς τὸν ἀλκοολισμόν».

§190Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ὑπερβολικὰ τὰ περὶ ἀλκοολισμοῦ.

§191Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ. Ἀσχέτως πρὸς τὰς ἐπιμελείας ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ προλάβῃ, ἵνα πορίζηται ὁ λαὸς καὶ τὸ οἰνόπνευμα καὶ νὰ ἐμπορεύηται αὐτό. Ἔρχεται ἡ Βουλὴ καὶ λέγει: «ὑπὸ ἕνα ὅρον παρέχω ἀμνηστείαν, ἡ ὁποία ζητεῖται ὡς ἀντιστάθμισμα, ὡς δωρεὰ πρὸς τοὺς ἑκατομμυριούχους, ἵνα προβῆτε εἰς μικρὰν παραχώρησιν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει μείζονα δικαιώματα ἡμῶν, καθ’ ὅσον ὁ λαὸς αὐτός, ἄρτι ἐξελθὼν τῆς δουλείας, ἐξῆλθε συντετριμμένος, καὶ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν σειρὰν ὀκτὼ πολέμων, ἀφαιροῦντες τὴν περιουσίαν αὐτοῦ καὶ τὴν ψυχικὴν καὶ διανοητικὴν βούλησιν πρὸς διαμαρτυρίαν, ἀφαιροῦντες ἀπὸ τὰς Νέας Χώρας τὸ στοιχειῶδες τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ Βουλὴ, ὡς ἀντάλλαγμα τῆς ἀμνηστείας, ἡ ὁποία σᾶς παρέχεται. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα, τίθεται οὕτω: ἢ δὲν θὰ δεχθῆτε, ἢ εἶσθε ἀρχικαγκελάριοι καὶ δὲν ἔχετε ἀνάγκην κυρώσεως νομοθετικῶν πραγμάτων καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν ἢ νὰ δεχθῆτε τὴν ψήφισιν τοῦ οὑτωσὶ ψηφισθέντος εἰς βʹ ἀνάγνωσιν νομοσχεδίου ἀμνηστείας σας, ἢ ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἀποσύρει τὸ Διάταγμα, ὀφείλει νὰ συναπέλθῃ μετ’ αὐτοῦ, διότι τοῦτο εἶναι ἀπαίτησις αὐτῶν τούτων τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, καὶ ὑποθέτω, ὡς ἐτέθησαν τὰ ζητήματα ταύτην τὴν στιγμὴν ὑπ’ ἐμοῦ, δὲν δύναται νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἄνευ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Σεῖς εἶσθε κύριοι, πράξατε ὅ,τι θέλετε, μὴ θέλομεν νὰ ἐμπαίζωμεν τὸν λαόν, λέγοντες, ὅτι: ἔχομεν ὄρεξιν νὰ ἐνισχύσωμεν τὰ δικαιώματά σου ἀπέναντι τῶν δικαιωμάτων τῶν ἰσχυρῶν καὶ τῶν πλουσίων, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα, διότι εἰς ἑκάστην στιγμὴν φοβούμεθα μὴ κλονίσωμεν τὸ ἀρκούντως ἑτοιμόρροπον κυβερνητικὸν οἰκοδόμημα.

§192Ε. ΛΟΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μοὶ ἐπροξένησε κατάπληξιν, διότι τὸ νομοσχέδιον, ἔχει ψηφισθῇ δὶς κατ’ ἄρθρον καὶ ἡ τροπολογία, ἥτις ἐγένετο δεκτή, κατὰ τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἦτο γνωστὴ πρὸ πολλοῦ εἰς ἡμᾶς, ὡς τυπωθεῖσα καὶ διανεμηθεῖσα καὶ ταύτην ἐγνώριζεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὶν τὴν ἀποδεχθῇ ἀνέγνωσεν αὐτὴν ἐπανειλημμένως. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ κανονικώτατα ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, συμφώνως μὲ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ συναρμολογηθὲν, πρόκειται νῦν νὰ ψηφισθῇ ἐν συνόλῳ, χωρὶς νὰ δύναται νὰ ὑποστῇ σήμερον οὐδεμίαν τροποποίησιν, ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λέγῃ ὅτι ἐπλανήθη καὶ ὅτι ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι κτῆμα πλέον τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι μόνον ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν θὰ τὸ ψηφίσῃ ἐν συνόλῳ, ἢ δὲν θὰ τὸ ψηφίσῃ, ὁ δὲ Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ τὸ ἀποσύρῃ.

§193Γ. ΠΩΠ. Τὸ νομοσχέδιον ἰσχύει ὡς νόμος διὰ τὰς εὐνοουμένας Ἑταιρείας καὶ θὰ ἰσχύῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία.

§194Ε. ΛΟΓΙΑΔΗΣ. Τόσον περισσότερον, διότι ὁ νόμος αὐτὸς λειτουργεῖ ἀπὸ μηνῶν, ὡς νομοθετικὸν διάταγμα.

§195Γ. ΠΩΠ. Ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου.

§196Ε. ΛΟΓΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ψήφισις τοῦ νόμου τούτου. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκετο ἐν συγχύσει, ὅταν ἐψηφίζετο ἡ τροπολογία, διότι ἐν πλήρει ἠρεμίᾳ ἐγένετο γνώστης τῆς προτάσεως καὶ τὴν ἀπεδέχθη, ἐζητήθησαν δὲ μάλιστα ἐξηγήσεις, τὶ ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅταν παρέχηται προθεσμία ἐπὶ τρεῖς μῆνας, ὅπως οἱ ἁπλοῖ ἄμβυκες λειτουργῶσιν, ἐὰν θὰ πληρώνωσι τὸν φόρον ἐφάπαξ, ἢ θὰ πληρώνηται ἐκ νέου ὁ φόρος ὁσάκις ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῆς ἐκ νέου λειτουργίας τοῦ ἄμβυκος ἐντὸς τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας; Καὶ ἀπήντησε τότε, ὡς εἰς τὰ πρακτικὰ σαφέστατα διετυπώθη, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς θὰ πληρώνεται ἐφάπαξ. Πῶς τώρα θέλει νὰ ἰσχυρισθῇ τὰ ἀντίθετα, ἀφοῦ τὰ πρακτικὰ ἐπεκυρώθησαν, ἐν πλήρει γνώσει αὐτοῦ, εἶχε δὲ ἀρκετὸν χρόνον μέχρι τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως, καθ’ ἣν τὰ πρακτικὰ ἐπρόκειτο νὰ ἐγκριθῶσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ τὰς ἀντιρρήσεις του, νὰ ἀναπτύξῃ, ὅτι ἐγένετο λάθος καὶ νὰ ἐπιζητήσῃ, ὅπως τὰ πρακτικὰ κατὰ τὸ μέρος τοῦτο μὴ ἐπικυρωθῶσιν, ὡς εἶχον; Μοὶ φαίνεται, ὅτι θὰ εἶναι πρωτοφανὲς καὶ θὰ ἀποτελέσῃ σοβαρὸν ζήτημα ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Αἰσθάνομαι, ὅτι ἔχω μεγίστην ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ψήφισιν τούτου καὶ νὰ ὑπερασπίσω τὰ συμφέροντα τῶν ἐκλογέων μου, τὰ δίκαια, τὰ ὁποῖα κατὰ μέγα μέρος ἀναγνωρίζονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἀλλ’ ἡ μεταβολὴ τῆς γνώμης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ, ὅτι ἐπῆλθεν, ὄχι διότι ἐκ τῆς γενομένης τροποποιήσεως ζημιοῦνται σοβαρῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἐκ τοῦ τεχνηέντως γενομένου θορύβου ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν, αἵτινες βλάπτονται ἀρκετὰ καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουν συμφέρον νὰ προσπαθήσωσι νὰ γίνῃ πιστευτόν, ὅτι μεγάλην καταστροφήν, θὰ πάθωσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Εἶναι ἀξιοσημείωτον, ἀφ’ ὅτου ἱδρύθη ἡ προνομιοῦχος ἑταιρεία πρὸς προστασίαν τῆς σταφίδος, ἥτις πάλιν ἵδρυσε τὴν οἰνοποιητικὴν ἑταιρείαν καὶ ἦλθε κατόπιν εἰς συμφωνίαν μετὰ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, μετέχουσα τῶν κερδῶν τούτων καὶ ἔκαμε μετ’ αὐτῶν τράστ, ἐγκαθιδρύσασα τὸ μονοπώλιον τοῦ οἰνοπνεύματος πρὸς μεγάλην ζημίαν τοῦ λαοῦ καὶ πρὸς ἰδίαν ὠφέλειαν τῶν μετόχων, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ μετέχῃ τῶν μεγάλων κερδῶν τούτων, ἀκούονται ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ περιόδους σφοδρὰ παράπονα κατὰ τῶν ἑταιρειῶν τούτων· ὁσάκις ὅμως ἦλθε τὸ ζήτημα περὶ αὐτῶν, οὐδεμία ὁριστικὴ ἀπόφασις ἐλήφθη, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ πάντοτε ἐκκρεμές. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τούτου, τὸ ὁποῖον ἐγείρει ἄλλα ζητήματα εὐρύτερα. Θὰ περιορισθῶ ἀποκλειστικῶς ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἁμβύκων. Γνωρίζω, ὅτι ὁ φόρος τῶν ἁμβύκων ἐτέθη κατὰ τὸ 1910, ἐτέθη δὲ ὁ φόρος οὗτος διὰ λόγους καθαρῶς ταμιευτικούς. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα Βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι διὰ λόγους ὑγείας ἐγένετο, ἦτο ἁπλῶς πρόφασις, διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν βαρεῖαν φορολογίαν. Κυρίως τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπρυτάνευσεν, ἦτο πνεῦμα ταμιευτικόν, ὑπῆρχεν ἀπώτερος σκοπὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην νὰ κάμῃ μονοπώλιον τὸ οἰνόπνευμα, καὶ ἤθελε νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν μικρὰν βιομηχανίαν τῶν ἁπλῶν ἀμβύκων ἐκ τῶν χωρικῶν καὶ νὰ τὴν συγκεντρώσῃ εἰς χεῖρας μεγάλας τῶν βιομηχάνων τῶν πόλεων μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι τὸ Δημόσιον πλειότερα θὰ εἰσέπραττε. Αὐτὸς ἦτο ὁ κύριος σκοπὸς καὶ ὄχι ὅτι, δῆθεν, ἐφρόντιζε διὰ τὸν λαόν, ὑπὲρ τῆς ὑγείας του, διότι οὐδὲν μέτρον σπουδαῖον ὑγειονομικὸν ἐλήφθη ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ ἐλάχιστα εἶναι τὰ ὑγειονομικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ὑπὲρ αὐτοῦ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἐφρόντισαν μᾶλλον δι’ ἄλλα συμφέροντα, διὰ τὰ συμφέροντα τῶν πλουσίων βιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ συγκεντρώσουν εἰς τὰς χεῖράς των τὴν κατασκευὴν τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ νὰ ἀφαιρέσουν ἀπὸ τὸν λαὸν αὐτὴν τὴν μικρὰν βιομηχανίαν του τῶν ἁπλῶν ἀμβύκων. Ἡ τότε δὲ Κυβέρνησις πρὸς δικαιολογίαν τοῦ φόρου διὰ λόγους δημοσίας ὑγείας ἐπροκάλεσε μίαν ἔκθεσιν τῶν κυρίων μελῶν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, δι’ ἧς ἀναφέρονται πράγματα γνωστότατα, διότι λέγουν, ὅτι τὸ μὲν οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἀπὸ ἄμβυκας ἁπλοῦς καὶ ἐξ ὑλικῶν οὐχὶ στεμφύλων καὶ σταφίδος περιέχει ἀνώτερα πνεύματα εἰς μεγαλείτερον ποσὸν καὶ ἑπομένως εἶναι μᾶλλον ἐπιβλαβές, ἀλλ’ ὅταν τὸ οἰνόπνευμα ἐξάγηται ἀπὸ σταφίδα ἢ ἀπὸ στέμφυλα, εἶναι ὀλιγώτερον ἐπιβλαβές, καὶ μάλιστα ὅταν ἀποστάζηται διὰ τελειοτέρων μηχανημάτων, δι’ ἀνακαθαρτήρων, περιέχει εἰς ἥττονα βαθμὸν τὰ ἀνώτερα πνεύματα, ὧν τὸ μῖγμα καλεῖται φουζελέλαιον καὶ ἀποβαίνει ἐπιζήμιον καὶ βλαβερὸν εἰς τοὺς ποιουμένους κατάχρησιν τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἀλλ’ ὅταν σήμερον ἔρχεται ἡ Κυβ)σις καὶ ἐπιτρέπει καὶ ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀμυλώδεις οὐσίας, νὰ ἐξάγηται οἰνόπνευμα, ποῖος ἐγγυᾶται, ὅτι τὸ ἀμυλῶδες τοῦτο οἰνόπνευμα, παρ’ ὅλας τὰς λαμβανομένας προφυλάξεις, θὰ περιορισθῇ εἰς τὸν φωτισμὸν καὶ δὲν θὰ γίνῃ γενικωτέρα χρῆσις ὑπὸ τοῦ ἐμπορίου καὶ δὲν θὰ ὑπεισέλθῃ καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν τῶν ποτοποιῶν; Καὶ ἔρχεται οὕτω πως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀντὶ νὰ προφυλάξῃ τὴν ὑγείαν, νὰ ἐπιφέρῃ εἰς αὐτὴν βλάβην. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι τὸ οἰνόπνευμα τῶν μικρῶν ἀμβύκων, καὶ ὁμιλῶ διὰ τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα μου, τὴν Κρήτην, ὅπερ πιστεύω νὰ συμβαίνῃ καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, ὅτι τὸ οἰνόπνευμα τοῦτο, ὅταν ὁ ἄμβυξ καθαρίζηται, ἀποστάζεται δὲ ἐκ στεμφύλων, ἡσύχως καὶ μὲ ψυχρὸν καὶ διαυγὲς ὕδωρ, εἶναι ἀβλαβές. Ἀπόδειξις δέ, ὅτι δὲν προὐκλήθη οὐδεμία στατιστική, ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῶν ἁπλῶν ἀμβύκων, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι εἰς τὸ τάδε ἢ τάδε χωρίον, ὅπου ἔχουν πολλοὺς ἄμβυκας, καὶ γίνεται χρῆσις σούμας, ἐπῆλθον ἀλκοολικὰ ἀποτελέσματα καὶ οἱ χωρικοὶ ἔγιναν ἀλκοολικοί. Πῶς, λοιπόν, δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἐπεδιώκετο νὰ ἐκλείψῃ ἡ χρῆσις τῶν μικρῶν ἁπλῶν ἀμβύκων διὰ λόγους ὑγείας; Ἦτο μία πρόφασις διαφανής, ὄπισθεν τῆς ὁποίας διαφαίνονται οἱ ἰσχυροὶ βιομήχανοι οἰνοπνευματοποιοί, οἱ ὁποῖοι ἐπωφελοῦνται τοῦ ἱδρῶτος τοῦ χωρικοῦ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ οἰνοπαραγωγός, ὡς εἶναι οἱ πλεῖστοι χωρικοὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας, ὅταν τρυγήσῃ τὸ ἀμπέλι του, ἐννοεῖ ἐκ τῶν στεμφύλων νὰ βγάλῃ καὶ τὴν ρακήν του 50 ἢ 100 ὀκάδας καὶ ἀπὸ αὐτὴν πωλεῖ μερικὰς ὀκάδας, τὴν δὲ ἄλλην μεταχειρίζεται ἐν μέτρῳ ὡς ποτὸν ἀναψυκτικόν, ὡς φάρμακον, τονωτικόν, ὅταν τὴν ἑσπέραν ἐπανέρχεται ἐκ τῆς ἐργασίας του ἢ μεταβαίνει τὴν πρωΐαν μὲ τὸ ψῦχος εἰς τὸν ἀγρόν του, πίνει ἕνα ποτηράκι τσικουδιάν, καὶ προσφέρει συνήθως τοιοῦτον, ὅταν ἔρχωνται φίλοι του πρὸς ἐπίσκεψιν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι εἰς ἄκρον ἐπιζήμιον, διότι ἀναγκάζεται ὁ χωρικὸς διὰ τῶν περιοριστικῶν καὶ πιεστικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν διὰ τοῦ νόμου, νὰ ρίπτωσι τὰ στέμφυλά των καὶ νὰ κλείωσι τοὺς ἄμβυκάς των, διότι ὁ ἀπώτερος σκοπὸς τῆς φορολογίας ἐκείνης, ἐπαναλαμβάνω, ἦτο νὰ καταστρέψῃ, νὰ ἀφαιρέσῃ τελείως τοὺς ἄμβυκας ἐκ τῶν χωρίων, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι διευκολύνεται οὕτω ἡ ἵδρυσις τοῦ μονοπωλίου τοῦ οἰνοπνεύματος, ἐξ ἧς τὸ Δημόσιον θὰ εἰσέπραττε μεγάλα ποσά. Καὶ ἐνῷ δὲν ἵδρυσε τοιοῦτον, ὅπως ὠφεληθῇ, ὠφελήθησαν ὅμως εἰς βάρος τοῦ λαοῦ οἱ μεγάλοι οἰνοπνευματοποιοί, εἰς ὧν τάς χεῖρας εὑρίσκεται τὸ οἰνόπνευμα μονοπωλιακῶς. Ἀλλ’ οἱ χωρικοὶ ὅλων τῶν Νέων Χωρῶν φέρουσι βαρύτατα...

§197Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν.

§198Ε. ΛΟΓΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ τῶν παλαιῶν. Φέρουν βαρύτατα αὐτὸν τὸν φόρον καὶ διαμαρτύρονται σφοδρῶς, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, ἀναγκάζονται νὰ πετοῦν τὰ στέμφυλά των. Εἰς τὴν ἀκουσθεῖσαν δ’ ἐρώτησιν: διατὶ δὲν τὰ πωλοῦν; Ἀπαντῶ, πῶς θέλουν νὰ πωλήσουν τὰ στέμφυλά των οἱ χωρικοὶ εἰς μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν μέσα συγκοινωνίας, καὶ ὅπου ὑπάρχουν τοιαῦτα, πλησίον μόνον τῶν πόλεων, ὡς εἰς τὴν πατρίδα μου, ἀναγκάζονται νὰ τὰ πωλοῦν εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς; Ἑπομένως, ἡ ζημία εἶναι μεγάλη διὰ τοὺς ἀμπελοκτήμονας χωρικούς, οἱ ὁποῖοι φέρουν τὸ ζήτημα τοῦτο βαρύτατα. Σημειωτέον δέ, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιτυγχάνεται σήμερον διὰ τοῦ τροποποιηθέντος νομοσχεδίου, δὲν εἶναι πρωτοφανές, δὲν δίδεται εἰς τοὺς χωρικοὺς δῶρόν τι μέγα, διότι, ὅτε ἴσχυεν ὁ σχετικὸς νόμος τοῦ 1904, οἱ ἔχοντες ἄμβυκας κάτω τῶν 150 ὀκάδων, ἠδύναντο ἐλευθέρως ἐπὶ δύο μῆνας τὸ ἔτος νὰ ἐργασθῶσιν, χωρὶς νὰ πληρώνωσι δικαίωμά τι. Κατόπιν ὅμως ἐπῆλθεν ὁ νόμος τοῦ 1910, ὁ ὁποῖος ἠγνόει νὰ καταστρέψῃ τοὺς μικροὺς ἄμβυκας καὶ ὥρισεν ὅτι, ἵνα λειτουργήσῃ ὁ ἄμβυξ, ὁ κάτω τῶν 150 ὀκάδων καὶ ἐπὶ δύο μῆνας ἔπρεπε νὰ πληρώνωσιν ἕν ποσὸν μέγα, πεντακοσίας δραχμάς. Τοῦτο ἀντελήφθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1910, ὅτι ἦτο βαρύτατον καὶ ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ τὸ κακὸν καὶ διῄρεσεν εἰς ἓξ διαφόρους τάξεις τοὺς μικροὺς ἄμβυκας μέχρι χωρητικότητος 130 ὀκάδων, ὥρισε φόρον ἀναλόγως ἀπὸ 30–160 δρχ. καὶ ἐπέτρεψεν ἐπὶ ἐννέα ἡμέρας νὰ ἐργάζωνται κατ’ ἔτος. Ὥστε σήμερον διὰ τῆς τροπολογίας, τήν ὁποίαν παρεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπανερχόμεθα, δύναμαι νὰ εἴπω, εἰς τὸν νόμον τοῦ 1904, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπετρέπετο οἱ ἄμβυκες τῶν γωρικῶν νὰ λειτουργῶσιν ἐπὶ δύο μῆνας, χωρὶς μάλιστα, τότε, νὰ πληρώνωσι τίποτε, ἐνῷ σήμερον διὰ τῆς τροπολογίας, ἐπεκτείνεται μὲν κατά τι τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα, ἀλλὰ συνάμα πληρώνεται καὶ ὁ φόρος ὁ ἀνωτέρω, ὁ ὁποῖος εἶναι καθωρισμένος. Ἀφοῦ δὲ θὰ πληρώνουν οἱ μικροὶ ἄμβυκες, ἡ αὔξησις τούτων ἐλάχιστα θὰ ζημιώσῃ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, καὶ οὐχὶ κατὰ ἑκατομμύρια, ὡς διαδίδουσι σκοπίμως οἱ ἐνδιαφερόμενοι οἰνοπνευματοποιοί, ὧν θὰ μειωθῇ ἡ κατανάλωσις. Διὰ τῆς γενομένης τροπολογίας, τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου θὰ μειωθῶσι, τὸ πολύ, κατὰ 100 ἢ 400 χιλιάδας δραχμῶν. Ἀπέναντι ὅμως τῆς μεγάλης καὶ εὐλόγου δυσφορίας τοῦ λαοῦ, ἀπέναντι τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων τῶν νέων ἐπαρχιῶν καὶ τῶν πλείστων τῶν παλαιῶν, ὅπως ὑπερασπίσωμεν τὰ εἰς μάτην θυσιαζόμενα συμφέροντα τούτων, φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Πρέπει δὲ οἱ τῶν νέων ἐπαρχιῶν Βουλευταὶ νὰ ἔχωσι τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος τοῦ 1910, ἐξηγέρθησαν ὅλοι οἱ Βουλευταὶ τῶν οἰνοπαραγωγῶν μερῶν καὶ ἀνέπτυξαν τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον θὰ τοῖς προσεγίνετο, ἀλλ’ ἡ κατάστασις τότε, ἡ δημιουργηθεῖσα, συνεπείᾳ τῆς ἐπαναστάσεως, ἀπῄτει ἐπιτακτικῶς νέους φόρους καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤκουσε τὰς διαμαρτυρίας των, προέβη ὅμως, πρὸς μετριασμὸν τοῦ κακοῦ, εἰς τὸ νὰ χαρίσῃ τὸν μικρὸν φόρον τῶν ἀμπέλων, ὡς οἱονεὶ ἀντάλλαγμα τοῦ νέου φόρου, διὰ τοῦ ὁποίου καθίστα ἀχρήστους τοὺς ἄμβυκας τῶν χωρικῶν.

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§200Ε. ΛΟΓΙΑΔΗΣ. Καὶ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἤθελον νὰ προσθέσω, ἀλλ’ οὗτος ἐπαγγήλθε καὶ πάλιν. Ἡμεῖς δέ, οἱ τῶν νέων ἐπαρχιῶν, μετὰ μεγαλειτέρας εὐλόγου δυσφορίας ὑφιστάμεθα τὴν φορολογίαν αὐτήν, τὴν κακῶς ἐπεκταθεῖσαν καὶ ἐφ’ ἡμῶν, ἀφοῦ ἐκ ταύτης τὸ Κράτος ἐλάχιστα ἀπολαμβάνει, ἄλλοι δὲ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται τὰ μεγάλα κέρδη, ὡς ἐκ τοῦ δημιουργηθέντος παρ’ αὐτῶν τράστ, τῇ παραδόξῳ ἀνοχῇ τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς καταπίεσιν τοῦ λαοῦ. Ὅθεν, μετὰ τὰ λεχθέντα, νομίζω, ὅτι, ὄχι μόνον τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πλείστων ἐκ τῶν παλαιῶν, ἐκφράζω τὴν θέλησιν, παρακαλῶν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ πέντε λεπτὰ.

(Ὥρα 8.10′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§204ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τῆς ἐκπεφρασμένης ἐπιθυμίας τῆς Βουλῆς νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τῆς υἱοθετήσεως τοῦ ν)δίου, ἀπέναντι τῆς τοιαύτης διαθέσεως τῆς ἐκπεφρασμένης, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἑπομένως θέλει τοῦτο ψηφισθῇ. (Χειροκροτήματα).

§205Γ. ΠΩΠ. Γεννᾶται θέμα τυπικόν, κ. Πρόεδρε, ἄξιον ἐπίσης μεγάλης προσοχῆς, ἐφιστῶ δὲ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ προηρχόμην εἰς τήν σκέψιν, οὐδὲ θὰ διετύπουν αὐτήν, ἄν προηγουμένως δὲν εἴχομεν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ματαιοπονία τῆς Βουλῆς θὰ ἦτο ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καθ’ ὅσον δικαίωμα αὐτοῦ θὰ ἦτο, μολονότι περὶ κυρώσεως Β. Ν. Διατάγματος ἐπρόκειτο, νὰ εἰσηγηθῇ τὴν κύρωσιν καὶ τῆς παρεισφρυσάσης διατάξεως, γενικωτέρας ὅλως πρὸς τὸν νόμον, εἰς τήν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Ἵνα συμπληρωθῇ ἡ δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀνακοινώσῃ εἰς τήν Βουλὴν πλήρη χωρισμὸν τῶν γνωμῶν του περὶ προτάσεων υἱοθετουμένων ὑπὸ τῆς Βουλῆς, σχετικῶς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ὑποβάλῃ ταύτας εἰς κύρωσιν τοῦ Στέμματος· ἡ δήλωσις αὕτη εἶναι ἀναπόδραστος, ἵνα κανονίσῃ σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς τὸ θέμα καὶ ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν αὔριον, σᾶς πάλιν, Κύριοι Βουλευταί, ἐνώπιον νέας ἀφυπνίσεως, καθ’ ἥν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ μὲν τὸ ψηφισθέντα νόμον τῆς ἀμνηστείας διὰ τὸ Ν. Διάταγμα, θὰ λειτουργήσῃ ὡς νόμος τὸ Ν. Διάταγμα, διότι ἐνέχει ἐν ἑαυτῷ τὴν Βασιλικὴν κύρωσιν...

§206Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν τὴν ἐνέχει.

§207Γ. ΠΩΠ. ... ἀλλ’ εἶναι δυνατόν, κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἀπέρριψε, νὰ μὴ ὑπαγάγῃ καὶ ταύτας εἰς τὰς θεωρίας τὰς νομοθετικάς, τὰς κρατούσας ἐπὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Ἡ δήλωσις αὕτη, Κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι κάτι τι περιττεῦον. Θὰ ἦτο ἀπολύτως περιττή, ἂν ἐπρόκειτο περὶ νομοθετικοῦ ἔργου, διεξαγομένου κατὰ τρόπον ἀπολύτως τακτικόν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἐνώπιον ἡμῶν ἐπὶ θεμάτων τοσοῦτον σοβαρῶν, ἔχομεν τὸ δεῖγμα τρόπου νομοθετικοῦ, εἴτε διὰ Διατάγματος ἀσκουμένου, εἴτε τῇ αἰτήσει τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς γινομένου, λίαν ἀνωμάλου. Διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλή, ἥτις ἐνδιαφέρεται πλέον ἐμοῦ διὰ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἀξιώσῃ τὴν δήλωσιν ταύτην, ἵνα μὴ ἀφυπνισθῇ ἡ Βουλὴ μίαν ἡμέραν καὶ ἴδῃ τὸν νόμον της κατὰ τὸ ἥμισυ ψηφιζόμενον μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§208Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁμολογῶ, κ. Βουλευταί, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ πλήρως τὴν σκέψιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ψαρρῶν. Ἡ Κυβέρνησις, ὀφείλουσα νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου, καθ’ ὅσον ἡ καταψήφισις τοῦ συνόλου ἤθελε συνεπαγάγῃ μίαν ἀποδοκιμασίαν κατὰ πράξεως κυβερνητικῆς, διὰ τὴν ὁποίαν ἤρχετο σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ζητήσῃ συγγνώμην, δὲν δύναται δέ, προκειμένης τοιαύτης πράξεως, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν κύρωσιν τοῦ Νομ. Διατάγματος, χωρίζουσα τὴν τροπολογίαν, τὴν περιβληθεῖσαν διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Τὸ σύνολον θὰ ὑποβληθῇ, ὡς ψηφίζεται, εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα, ἔχει δὲ δικαίωμα, κατὰ τὸ Σύνταγμα, ὁ Βασιλεὺς νὰ κυρώσῃ ἢ νὰ μὴ κυρώσῃ τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἤδη ψηφίζει ἡ Βουλή. Καθ’ ὅσον ἤθελε κυρώσει ἡ Α. Μ. τὸ νομοθέτημα, δὲν ὑπάρχει ζήτημα, ἀλλὰ καθ’ ὅσον δὲν ἤθελε τὸ κυρώσει, ἤθελεν ἐπέλθει ἀποδοκιμασία πράξεως κυβερνητικῆς, προβληθείσης ὑπ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως, δύναται νὰ εἶναι ἥσυχος ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν θέλει παρεμπέσει. Ἡ Κυβέρνησις, καὶ πρῶτος ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Συνάδελφός μου, διϊδοῦσα τὰς διαθέσεις τῆς Βουλῆς, τόσον ἐκπεφρασμένας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρίδῃ αὐτάς. Προέκυψεν ἡ σκέψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀποβλέπουσα εἰς τὰ ταμιακὰ ἀποτελέσματα, κατὰ πόσον, δηλονότι, τὸ νομοθέτημα αὐτό, ὡς διετυπώθη, θὰ εἶναι λυσιτελὲς ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἀλλ’ ἅμα ὡς ἐπιψηφισθῇ τὸ σύνολον, ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς ἑαυτὴν νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν κύρωσιν τὴν Βασιλικὴν τοῦ νομοθετήματος. Ἑπομένως, περὶ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Μὴ ἐπιζητοῦσα ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις τὴν κύρωσιν τοῦ Β. Διατάγματος, οὕτω ψηφιζομένου τοῦ συνόλου, ἀναμφισβητήτως, ἀποδοκιμάζει αὐτὴ ἑαυτήν, ἡ δὲ μὴ κύρωσις τοῦ νομοθετήματος, ὡς διετυπώθη, θὰ ἐνεῖχεν ἀποδοκιμασίαν κατὰ τῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἀποδοκιμασία συνεπάγεται τὴν παραίτησιν αὐτῆς.

§209Γ. ΠΩΠ. Ἀπολύτως συμφωνῶ πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία ὅτι οὕτως ἔπρεπε νὰ φθάσῃ εἰς τέρμα ἡ ὑπόθεσις. Ἀλλά, ἐπειδὴ προέβην εἰς τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας, διὰ τοῦτο καὶ μόνον, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠθέλησε νὰ θεωρήσῃ οὐχὶ ὡς εὐθύνην κυβερνητικήν, ἀλλ’ ὡς πρότασιν τῆς Βουλῆς, προερχομένην, τὴν ἤδη γενομένην ἀποδεκτὴν πρότασιν. Διὰ τοῦτο καὶ μόνον προέβην εἰς τὴν παρατήρησιν, καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι αἱ γνῶμαί μου συνέπεσαν καὶ ἐν τούτῳ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ Συγκοινωνίας.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ καλλιεργείας ἀλυκῶν.

§212Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὰ ἄρθρον 3 προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ. Δηλαδή, μένει ὅπως ἔχει τὸ καθεστὼς περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἁλυκῶν καὶ ἐπιφυλάττομαι δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου νὰ κανονίσω τὰ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἁλυκῶν, ὡς καὶ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται.

§213Γ. ΠΩΠ. Τὸ 4ον ἄρθρον παραμένει;

§214Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ ἀκούσω καὶ τὰς παρατηρήσεις τῶν κ. Βουλευτῶν καὶ θὰ ἀποφασίσω. Ἐν τῷ 4ῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὑπάρχει ὅριον τῆς ἀμοιβῆς, διὰ τὴν ἐπὶ πλέον παραγωγήν, ἡ ὁποία δύναται νὰ δοθῇ εἰς τὸν ἐπιτηρητήν. Λοιπόν, θὰ τεθῇ ὅριον.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§216Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κυρίου μέρους τοῦ νομοσχεδίου, ἢ τοὐλάχιστον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, χαρακτηρίζεται ὡς κύριον αὐτοῦ μέρος, ὀλίγας ἔχω νὰ φέρω παρατηρήσεις. Διὰ τοῦ 2ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια, δυνάμει τῆς ὁποίας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας περιβάλλεται τὸ δικαίωμα, ὅπως προσέλθῃ εἰς συμφωνίαν μετ’ ἑταιρειῶν ἢ μηχανικοῦ ἀλλοδαποῦ καὶ ἀναθέσῃ εἰς ταύτην τὴν μελέτην καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἔργων τῶν ἐκτελεστέων, ἵνα αἱ ὑπάρχουσαι ἁλυκαὶ τοῦ Κράτους παραγάγωσι ποσότητα τοὐλάχιστον 50 ἑκατομμύρια ὀκάδων ἅλατος. Κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία, ὡς εἶπον, συμφώνως τοὐλάχιστον πρὸς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἀποτελεῖ τὸ κύριον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, μικρὰς ἔχω νὰ φέρω παρατηρήσεις. Διότι, ἀναμφισβητήτως, αὕτη ἀνταποκρίνεται εἰς γενικῶς ἀνεγνωρισμένην ἀνάγκην, ἐν σχέσει πρὸς τὴν προσήκουσαν καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους. Ἡ παραγωγὴ αὐτῶν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ποσοῦ εἶναι ἀνεπαρκής, ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ τοῦ ποσοῦ εἶναι κατωτέρα πάσης κρίσεως. Παράγομεν περὶ τὰ εἴκοσιν ἑκατομμύρια ὀκάδων ἅλατος ἐτησίως, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην τεσσαράκοντα καὶ πλέον ἑκατομμυρίων. Παράγομεν δὲ ἐλεεινὴν ποιότητα, ἡ ὁποία κατέστησεν ἀναγκαίαν τὴν ἵδρυσιν καὶ νέας βιομηχανίας πρὸς καθαρισμὸν τοῦ ἅλατος, ἐνῷ θὰ ἠδυνάμεθα διὰ καταλλήλου ἐνεργείας τῶν ἁλυκῶν, νὰ ἔχωμεν ἀπ’ εὐθείας καθαρὸν ἅλας καὶ ἐπαρκὲς ποσοτικῶς διὰ τὴν κατανάλωσιν τῆς Χώρας. Ἀφ’ ἧς ὅλαι αἱ ἀπόπειραι πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους ἐπὶ δεκαετίαν ἴσως ἀπέβησαν μάταιαι, ἐπαγιώθη ἡ ἀντίληψις, ὅτι ἀναδιοργάνωσις τῶν ἁλυκῶν σπουδαία, ἱκανὴ νὰ παραγάγῃ εἰς ποσὸν τὸ ἀναγκαιοῦν ἅλας καὶ εἰς ποιὸν διάφορον τοῦ ὑπάρχοντος, δὲν ἦτο δυνατή, ἄνευ προηγουμένης συντάξεως μελέτης καὶ προϋπολογισμοῦ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται. Διὰ τοῦτο ἐπιδοκιμάζω τελείως τὴν βάσιν αὐτήν, ὅπως ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδίᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, καὶ προβῇ εἰς τὰς συμφωνίας ταύτας. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμήν, ἐξ ἀναλόγου περιστάσεως λαβὼν ἀφορμήν, νὰ ὑποβάλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐν σχέσει πρὸς τὸν τρόπον τῆς συντάξεως τῆς μελέτης καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐκτελεστέων ἔργων. Διότι παρατηρῶ, δυστυχῶς, ὅτι καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τηρεῖται τακτική τις, καθορισθεῖσα ἐν τῇ διοικητικῇ καὶ τῇ δημοσιονομικῇ ἡμῶν ἀντιλήψει, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μελέτην τῶν ἔργων καὶ τὴν μετ’ αὐτὴν ἐπακολουθοῦσαν προκήρυξιν δημοπρασίας πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν μελετηθέντων. Ἐπικρατεῖ, τουτέστιν, ἡ ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ Κυβέρνησις ἀναθέτει εἰς Ἑταιρείας τὴν σύνταξιν μελέτης καὶ προϋπολογισμοῦ πρὸς κατασκευὴν ὡρισμένων δημοσίων ἔργων, εὐθὺς δὲ μετὰ τὴν συντέλεσιν τῆς μελέτης, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς προκηρύσσει μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, καθ’ ἣν ἔρχεται εἰς συναγωνισμὸν πρώτη ἡ Ἑταιρεία ἐκείνη, ἡ ὁποία συνέταξε τὴν μελέτην καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔργου. Συμβαίνει δὲ ἡ Ἑταιρεία αὕτη νὰ ἀναδεικνύεται τελευταία μειοδότης καὶ νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι αὕτη, κάτοχος οὖσα τῶν λεπτομερειῶν, τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ εἶναι ἄλλος, ὅσον αὐτὴ κάτοχος, καὶ ἀσχοληθεῖσα εἰς τὴν μελέτην ἐκείνην καὶ διαμορφώσασα ταύτην κατάλληλον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν σκοπῶν της, συναγωνίζεται ὑπὸ περιστάσεις ὅλως πλεονεκτικὰς καὶ σχεδὸν ἄνευ ἄλλου συναγωνιστοῦ. Τοιουτοτρόπως δὲ ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κράτος ἐπιζητεῖ διὰ τῆς δημοπρασίας, ματαιοῦνται. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ γίνεται, εἶναι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ ἵνα διὰ τῆς ἰδίας αὐτῆς ὑπηρεσίας καὶ διὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς ὑπαλλήλων ἐνεργήσῃ τὴν μελέτην καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ἢ τοὐλάχιστον, ἀφοῦ φέρεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ τοῦ νομοσχεδίου ἐκθέσει, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὗται δὲν εἶναι κατάλληλοι, δὲν ἔχουσι τὴν προσήκουσαν ἱκανότητα καὶ εἰδικότητα περὶ τοιαύτην ἐργασίαν, ἂς μετακαλέσῃ, συνεννοουμένη μέ τινα τῶν ἀλλοδαπῶν Κυβερνήσεων, εἰδικὸν μηχανικόν, ὄχι ὅμως Ἑταιρείαν, καὶ ὄχι ἐπιχειρηματίαν, ὁ ὁποῖος θὰ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ τὸ κέντρον ἑνώσεως, ἡ ὁποία νὰ συναγωνισθῇ εἰς τὸ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, μηχανικόν τινα, δημόσιον ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον θὰ ὑπεδείκνυεν ἀλλοδαπή τις Κυβέρνησις καὶ ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ ἢ νὰ ἀποτελέσῃ τὸ κέντρον ἑταιρείας, δυναμένης νὰ συναγωνισθῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ νὰ ἐκμηδενίσῃ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἀπαιτήσῃ τὸ Κράτος, ἐκθέτων πρὸς δημοπρασίαν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων. Αὕτη καὶ μόνη εἶναι ἡ παρατήρησις, ἣν εἶχον νὰ κάμω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεντρικὸν αὐτὸ σημεῖον. Ἀλλὰ, διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἐπιζητοῦνται καὶ ἄλλα τινά, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἠδυνήθην ἐπαρκῶς νὰ κατανοήσω, διότι, ὡς ἔχει ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου, δύσκολον εἶναι νὰ συναγάγῃ τις ἐξ αὐτοῦ ἔννοιαν ἐπαρκῆ. Τὸ ἄρθρον δεύτερον ὁμιλεῖ ἐν πρώτῳ ἐδαφίῳ περὶ ἐκτελέσεως...

§217Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐκτέλεσιν ἐννοεῖ ἐκπόνησιν.

§218Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω. Ἀλλὰ παρατηρῶ ἀκόμη, ὅτι διὰ τοῦ πρώτου ἐδαφίου ὁρίζεται, ὅτι ἡ ἐκπόνησις αὐτὴ τῶν σχεδίων τῶν ὑπαρχουσῶν ἁλυκῶν, θὰ γίνῃ διὰ δημοπρασίας, ἐνῷ εἰς τὸ 3ον ἐδάφιον, ὅλως ἀντιθέτως, λέγεται, ὅτι ἡ ἐκπόνησις τῶν σχεδίων αὐτῶν, θὰ γίνῃ διὰ συμφωνίας· ὡς ἐπίσης, διὰ συμφωνίας θὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐπίβλεψις τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐγκριθησομένων ἔργων...

§219Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶναι δύο συμβάσεις, αἵτινες δύνανται καὶ νὰ γίνουν μία. Εἶναι ἡ σύμβασις τῆς περιγραφῆς τῆς τεχνικῆς τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως, σύνταξις τῶν διαγραμμάτων τῶν τοπογραφικῶν τῶν ἁλυκῶν, ὡς ἔχουσι, διὰ νὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν μελέτην τοῦ εἰδικοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ κανονίσῃ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τὰς ἁλυκάς. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐχωρίσθησαν αἱ δύο αὗται συμβάσεις, εἶναι ὁ ἑξῆς: ὅταν φέρετε ἕνα ἀλλοδαπόν, ὡς εἴπατε, διὰ νὰ κάμῃ μίαν μελέτην, θὰ σᾶς εἴπῃ: τί ἁλυκὰς ἔχετε; Ἐὰν τοῦ εἴπητε νὰ κάμῃ αὐτὸς αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ὄχι μόνον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀρνηθῇ, διότι αὐτὸ ἀπαιτεῖ χρόνον, ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῇ, θὰ ζητήσῃ δι’ αὐτὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εἰδικόν, γενναίαν ἀποζημίωσιν.

§220Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνανται τὸ ἔργον αὐτὸ νὰ τὸ κάμουν αἱ ἰδικαί μας ὑπηρεσίαι;

§221Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι διότι δὲν ἐπαρκοῦν, πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐργασία εἰδική.

§222Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλὰ καὶ πάλιν μεταξύ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ τρίτου ἐδαφίου ὑπάρχει πλήρης ἀντίφασις.

§223Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶπον, ὅτι αἱ δύο αὐταὶ συμβάσεις δύνανται νὰ γίνουν μία. Ἐὰν ἀναθέσωμεν, π. χ., εἰς ἕνα ἄλλον, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς εἴπῃ: δύναμαι ἐγὼ ὁ ἴδιος νὰ κάμω αὐτὴν τὴν δουλειά, δὲν ἔχω ἀνάγκην τῶν σχεδίων, θὰ τὴν πάρῃ αὐτὸς ὅλην τὴν δουλειά καὶ τότε θὰ ἔχωμεν τὴν μίαν σύμβασιν.

§224Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπίβλεψις τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐγκριθησομένων ἔργων;

§225Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐδῶ πρόκειται περὶ τῆς μελέτης. Θὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων.

§226Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τότε διατὶ προβλέπετε ἀπὸ τοῦδε διὰ συμβάσεως καὶ ἀναθέτετε εἰς τὸν αὐτὸν μηχανικὸν τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐγκριθησομένων ἔργων;

§227Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι τῆς ἐκτελέσεως, τῆς ἐκπονήσεως.

§228Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τῶν ἐγκριθησομένων ἔργων;

§229Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι, περὶ ἐκτελεσθησομένων ἔργων δὲν μᾶς δίδει δικαίωμα τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι μόνον μελέτας θὰ κάμωμεν, διὰ νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα, θὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον.

§230Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά, ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε τὴν διάταξιν περὶ ἐπιβλέψεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐγκριθησομένων ἔργων, ἡ ὁποία δὲν ἔχει θέσιν, μεθ’ ὅσα λέγετε. Ἐνταῦθα περατοῦνται αἱ παρατηρήσεις μου, ἐν σχέσει πρὸς τὸ χαρακτηριζόμενον ὑπὸ τῆς ἐκθέσεως, ὡς κύριον μέρος τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ἐκείνεται, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, τὸ ἀληθῶς κύριον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, διότι πέραν αὐτοῦ λαμβάνεται πρόνοια περὶ ἀνατροπῆς διὰ Β. Διαταγμάτων ὁλοκλήρου τῆς ὑφεστώσης νομοθεσίας περὶ καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους. Καὶ μετὰ τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν προλαβόντως ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀποσύρων ἐξ ὁλοκλήρου τὸ ἄρθρ. 3 τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τροποποιῶν κατὰ τι τὸ ἄρθρον 4ον, καὶ μετ’ αὐτό, λέγω, παραμένει κεντρικὴ ἡ σημασία, μεγάλη ἡ σημασία καὶ ἡ σπουδαιότης καὶ ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ τοῦ νομοσχεδίου’ διότι, ἐπαναλαμβάνω, προβλέπει περὶ πλήρους σχεδὸν ἀνατροπῆς τῆς ὑφεστώσης νομοθεσίας, τῆς ἀφορώσης τὴν καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους. Οἱ χαρακτῆρες τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὴν ὑφεστῶσαν νομοθεσίαν, ἐξαίρονται εἰς αὑτὰ κυρίως τὰ σημεῖα: τὸ νομοσχέδιον αὐξάνει τὰς θέσεις τὰς δημοσίας...

§231Γ. ΠΩΠ. Ὄχι, ὄχι.

§232Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν αὐξάνει καμμίαν θέσιν.

§233Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι αὐξάνει.

§234Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ νομοσχέδιον εἶχε ἕνα σκοπόν, νὰ θέση προσόντα ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπῆρχον, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 3ον ἐξαλείφεται.

§235Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Οὕτω, π. χ., ἡ ὑπάρχουσα νομοθεσία, στέργει ἐπιτηρητὰς αʹ τάξεως πέντε, κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Ὑμεῖς δύνασθε δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἔχητε 17. Δὲν εἶναι αὔξησις αὐτό;

§236Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διὰ Διαταγμάτων εἶχον ὁρισθῇ αἱ θέσεις αὗται καὶ διὰ Διατάγματος κατηργήθησαν. Ὁπωσδήποτε, δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι τὸ ἐδάφιον καταργεῖται ὁλόκληρον.

§237Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ αὐτῆς τῆς καταργήσεως ὁμιλῶ, δι’ ἧς αὐξάνονται αἱ θέσεις. Ἂν ἡ κατάργησις ἐγίνετο παρ’ ὑμῶν, διὰ Διατάγματος, ὡς προτείνετε τώρα νὰ νομιμοποιηθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο δὲν μεταβάλλει τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 τοῦ νομοσχεδίου ὑπάγονται εἰς τὸν κύκλον τῶν ἰδεῶν, τὸν ὁποῖον ἐχάραξα, τουτέστι, τῆς αὐξήσεως τῶν θέσεων, τῆς αὐξήσεως μισθῶν καὶ τῆς δημιουργίας ἐπιμισθίων ἀκόμη, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἰσχύουσαν ἤδη νομοθεσίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Τὸ οὐσιωδέστερον εἶναι τὸ ἄλλο, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ ἀνατροπὴ τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν. Τοῦτο εἶναι ῥιζικὸν καὶ θεμελιῶδες, μεγάλης σημασίας οἰκονομικῆς καὶ δύναμαι νὰ προσθέσω, ἄνευ κινδύνου διαψεύσεως, μεγίστης σημασίας πολιτικῆς. Καὶ ἐρωτᾶται πρωτίστως, ἂν εἶναι ἁρμοδία ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν τοιοῦτον νομοσχέδιον φέρεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἂν εἶναι ἁρμοδία ἡ στιγμὴ νὰ σκεφθῶμεν περὶ μεταβολῆς τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους. Ὅτι αἱ ἁλυκαὶ τοῦ Κράτους ἔχουσιν ἀνάγκην διοργανώσεως, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ὡς εἶπον καὶ προλαβόντως, ἔχουσιν αὗται ἀνάγκην ἀναδιοργανώσεως καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ καὶ διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ ποιοῦ τοῦ ἅλατος. Ἀλλὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν τὸ Κράτος ἀναγνωρίζει, ὅτι διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, δὲν εἶναι ἕτοιμον, ἀλλὰ πρέπει προηγουμένως νὰ κάμῃ μελέτας, νὰ συντάξῃ προϋπολογισμοὺς περὶ τῶν ἐκτελεστέων ἔργων, δύσκολον εἶναι νὰ ἐννοήσῃ τις, πῶς δύναται ἀπὸ τοῦδε καὶ πρὸ τῆς μελέτης ταύτης νὰ διαγνώσῃ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐνεργήσῃ καὶ θὰ κανονίσῃ τὸ σύστημα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον αἱ ἁλυκαὶ θὰ καλλιεργηθῶσι: δύσκολον εἶναι νὰ ἐννοηθῇ, τίνα σκοπὸν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ νομοθετικὴ πρόνοια περὶ τοῦ συστήματος τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν, ἀπὸ τοῦδε λαμβανομένη, πρὶν ἢ γνωρίσωμεν τίνας ἁλυκὰς ἔχομεν καὶ πῶς πρέπει δι’ ἔργων νὰ ὀργανώσωμεν ταύτας. Ἀνεξαρτήτως ἑπομένως τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὰς διατάξεις τῆς ὑφεστώσης νομοθεσίας, ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν θέσεων καὶ τοὺς μισθοὺς καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας, ἔχομεν καὶ ταύτην τὴν οὐσιώδη μεταβολήν, τὴν μεταβολὴν τοῦ συστήματος τῆς καλλιεργείας.

§238Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Σημειώσατε, ὅτι καθ’ ἃς μοὶ παρέχει ἡ ὑπηρεσία πληροφορίας ὁ ριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, περὶ ὧν πρόκειται, ὑπάρχει ἐγκατεστημένος.

§239Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία σᾶς δίδει κακὰς πληροφορίας, ἐν τελευταίῳ προϋπολογισμῷ δὲν ἀναγράφονται ὅλοι ὅσους ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§240Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶναι ὅμως ἐγκατεστημένοι ἴσως παρανόμως, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἀπὸ πολλοῦ. Ἡ ὑπηρεσία μὲ πληροφορεῖ, ὅτι ὑπάρχουσι τόσοι ἐπιτηρηταὶ ὅσοι ἀναφέρονται ἐν τῷ ἀπαληφθέντι ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου.

§241Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει τὸν νομοϋπολογισμὸν τοῦ 1915 καὶ βλέπω ἐπιτηρητὰς 5 πρώτης τάξεως, ἕνδεκα βʹ τάξεως κλπ.

§242Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία μὲ πληροφορεῖ, ὅτι εἶναι διωρισμένοι καὶ διωρισμένοι πρὸ ἐτῶν.

§243Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ, ὡς πρὸς αὐτό, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιτηρητῶν δὲν ηὔξησεν.

§244Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ ὑπηρεσία μοὶ λέγει, ὅτι σήμερον ὑπάρχουσι διωρισμένοι τόσοι ἐπιτηρηταί, ὅσοι εἶναι ἀναγεγραμμένοι ἐν τῷ νόμῳ, ἐξ αὐτῶν ἔχουσι χαρακτηρισθῆ αʹ τάξεως περισσότεροι τῶν ὅσων ἔπρεπε.

§245Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, οἱ ἐπιτηρηταὶ αʹ τάξεως ἔχουσι βαθμὸν καὶ μισθὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως Αʹ ἢ Βʹ τάξεως· ὑμεῖς τοὺς θέλετε μόνον αʹ τάξεως διὰ τῆς μεταβολῆς σας.

§246Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ μεταβολὴ ἐξέλιπε.

§247Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξέλιπε τώρα, ὅτε ἀπηλείψατε τὸ ἄρθρον. Ἀλλ’ ἐγὼ ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶπον, αὐξάνει τὰς θέσεις, αὐξάνει τοὺς μισθούς, δημιουργεῖ ἐπιμίσθια. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ πλέον εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§248Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ ὑπηρεσία πληροφορεῖ, ὅτι ὁ νόμος ὁρίζει εἰς πέντε τοὺς ἐπιτηρητάς, εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὰς ἁλυκὰς τῶν Ν. Χωρῶν, οὔτε κἄν τὰς ἁλυκὰς τῆς Ἑπτανήσου. Ἀλλὰ μὲ τὰς ἁλυκὰς τῆς Ἑπτανήσου καὶ τὰς ἁλυκὰς τῶν Νέων Χωρῶν ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης προσετέθησαν ἐπιτηρηταί, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται. Θὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον αὐτοὶ οἱ ἐπιτηρηταὶ εἶναι ἔξω τοῦ νόμου.

§249Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἄλλη διαφορὰ εἶναι ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν καὶ ἡ δημιουργία ἐπιμισθίου. Ἀλλ’ ἐπαναλέγω, αὐτὰ δὲν εἶναι τὰ κύρια καὶ τὰ θεμελιώδη. Θεμελιῶδες εἶναι τὸ γεγονὸς αὐτὸ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος. Εἶναι θεμελιῶδες ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν, εἶναι θεμελιῶδες ὑπὸ ἔποψιν πολιτικήν. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις οἱαδήποτε περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ συστήματος, πρὶν ἢ συντελεσθῇ ἡ μελέτη τῶν ἔργων καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἔργων καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἀκόμη τῶν ἔργων, περὶ τῶν ὁποίων διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λαμβάνομεν πρόνοιαν. Τότε θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἴδωμεν ποῖον σύστημα καλλιεργείας θὰ ἐκλέξωμεν· θὰ ἐκλέξωμεν τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας, τουτέστιν, αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος θὰ καλλιεργῇ ἀπ’ εὐθείας τὰς ἁλυκάς, ἢ θὰ ἀναθέσωμεν εἰς ἐργολάβους τὴν καλλιέργειαν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐκ προκαταβολῆς μέριμνα περὶ τῶν κεφαλαίων τούτων, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδένα σκοπόν. Ὅμως, ἀνεξαρτήτως τούτου, καὶ ἂν πρέπῃ νὰ ληφθῇ ἀπὸ σήμερον πρόνοια περὶ τούτου, ἂν εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τώρα νὰ κανονίσωμεν τὸ σύστημα τῆς καλλιεργείας, δὲν νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον ξένον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀντικείμενον, δυνάμενον νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν μέριμναν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Τοῦτο δὲ ἀκριβῶς ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἵνα διὰ Β. Διαταγμάτων ρυθμίζει τὴν καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους, κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῆς ἐκτίμησιν καὶ κρίσιν, εἴτε δι’ αὐτεπιστασίας, εἴτε δι’ ἐργολαβίας. Ἀποκρούω, Κύριοι, καὶ κατ’ ἀρχὴν τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου, προκειμένου περὶ ζητήματος τοσούτῳ μεγάλης καὶ πολλαπλῆς σπουδαιότητος, ζητήματος, τοὐτέστι, τὸ ὁποῖον, ἕνεκα τούτου, πρέπει νὰ γίνῃ ἀντικείμενον τῆς ἀμέσου μερίμνης τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι σκόπιμον καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς προστασίας τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων καὶ ἀκόμη ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς προστασίας τῶν πολιτικῶν συμφερόντων τῆς Χώρας, δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἡ ἐκλογὴ τοῦ συστήματος τῆς καλλιεργείας καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους. Τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ συστήματος εἶναι σπουδαιότατον ὑπὸ ἑκατέραν τῶν ἀπόψεων, τὰς ὁποίας ὑπέδειξα καὶ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον, ἕνεκα τούτου, διὰ μακρῶν θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, ὅταν προσηκόντως ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· εἶναι ζήτημα, ἀπαιτοῦν μακρὰς μελέτας στατιστικὰς καὶ πολλαπλᾶς, διὰ νὰ διαγνωσθῇ τὸ οἰκονομικῶς συμφερώτερον ἔδαφος, σὺν αὐτῷ δὲ καὶ τὸ πολιτικῶς σκοπιμώτερον. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, ἀξιοῖ νὰ ἀναθέσωμεν πάντα ταῦτα εἰς τὴν κρίσιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, εἶναι καὶ εἰς ταῦτα τὰ σημεῖα ἔρημον πάσης αἰτιολογίας. Διότι τὴν ὅλην, συντομωτάτην ἄλλωστε, αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἀπερρόφησε τὸ χαρακτηρισθὲν ὡς κύριον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, τουτέστιν, ἡ ἐξουσιοδότησις καὶ ἡ ἄδεια πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα συντάξῃ τὴν μελέτην καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐκτελεστέων ἔργων, τοῦτο δὲ τὸ ριζικῆς, ἐπαναλαμβάνω, καὶ κεφαλαιώδους σπουδαιότητος, τὸ ζήτημα τῆς μεταβολῆς τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος, καταλείπεται ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον. Οὐδὲ λέξις περὶ τούτου φέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Καὶ ἐγείρεται τὸ ἐρώτημα: τίσι ποτὲ λόγους πειθομένη ἡ Κυβέρνησις, ἐννόησε νὰ μεταβάλῃ σύστημα καλλιεργείας, ἀπὸ εἰκοσαετίας πλήρους λειτουργοῦν, νὰ τὸ μεταβάλῃ δὲ κατὰ τρόπον, ζητοῦσα τὸ ἐκτελεστικὸν δικαίωμα νὰ καθιερώσῃ τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας, ἢ τὸ τῆς καλλιεργείας δι’ ἐργολαβίας, ἢ ἑκάτερον τῶν συστημάτων τούτων; Λόγος τοιοῦτος οὐδαμοῦ ἀναφαίνεται. Σημειώσατε δὲ, διὰ νὰ διανοηθῇ ἡ ἔκτασις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ ὁποία ζητεῖται, ὅτι ψιφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ καθισταμένου νόμου τοῦ Κράτους, δύναται ἡ Κυβέρνησις, εὐθὺς ἀμέσως, νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν καλλιέργειαν πασῶν τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους τὴν αὐτεπιστασίαν καὶ νὰ ἀνακύψουν εἰς τὸ μέσον οἱ παλαιοὶ ἐπιστάται τῶν ἁλυκῶν, ὅλαι αἱ ταξιαρχίαι τῶν παρ’ αὐτοῖς καὶ τῶν ἄλλων ὀργάνων τῆς ἐξουσίας διοριζομένων ἐργατῶν καὶ νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔπαυσε πρὸ εἰκοσαετίας ὁλοκλήρου ὑφισταμένη. Ἀλλὰ παρέχεται, ἀκόμη, τὸ δικαίωμα, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε κρίνει τοῦτο προσῆκον, νὰ ἀναθέσῃ τὴν καλλιέργειαν ὅλων τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὁσονδήποτε χρόνον θελήσῃ, δι’ ἐργολαβίας εἰς ὡρισμένην Ἑταιρείαν· δύναται ἑπομένως καὶ ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν ὁλόκληρον νὰ παραχωρήσῃ τὴν καλλιέργειαν ὅλων τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους εἰς μίαν Ἑταιρείαν. Πῶς δὲ καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους; Καὶ περὶ τούτου οὐδεμία ἀναγράφεται εἰς τὸ νομοσχέδιον δέσμευσις...

§250Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἔχει τοιαύτην ἔννοιαν τὸ νομοσχέδιον.

§251Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει ρητῶς.

§252Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοιά του.

§253Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις αὐτὸ λέγει ρητῶς: (Ἀναγινώσκει) «Διὰ Β. Διατάγματος ὁρίζονται ἑκάστοτε αἱ καλλιεργούμεναι ἁλυκαὶ τοῦ Κράτους καὶ ὁ τρόπος τῆς καλλιεργείας αὐτῶν».

§254Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). «Ἑκάστοτε».

§255Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. «Ἑκάστοτε» ὁρίζονται αἱ καλλιεργούμεναι ἁλυκαί. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκιων) «...καὶ ὁ τρόπος τῆς καλλιεργείας αὐτῶν. Αἱ ἁλυκαὶ καλλιεργοῦνται ἢ δι’ αὐτεπιστασίας, ἢ δι’ ἐργολαβιῶν, ἐκδιδομένων, κατόπιν δημοπρασίας».

§256Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους περὶ ἐργολαβίας, δὲν τοὺς μεταβάλλει.

§257Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς μεταβάλλει τὸ ἐδάφιον, τὸ παρακάτω: (Ἀναγινώσκει) «Διὰ Β. Διαταγμάτων, κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως καὶ πληρωμῆς τῶν ἔργων ἐν ταῖς δι’ αὐτεπιστασίας καλλιεργουμέναις ἁλυκαῖς καὶ ὁ τρόπος καὶ ὁ χρόνος τῆς ἐκδόσεως εἰς ἐργολαβίαν τῶν ὑπολοίπων».

§258Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Λοιπόν;

§259Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπόν, κανονίζεται διὰ Β. Διατάγματος καὶ ὁ χρόνος τῆς ἐκδόσεως εἰς ἐργολαβίαν.

§260Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ χρόνος, ὄχι ἡ διάρκεια τῆς ἐργολαβίας. Ὁ τρόπος καὶ ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν γίνεται ἡ δημοπρασία· αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια.

§261Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε τὶ μεταβάλλετε;

§262Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τίποτε δὲν μεταβάλλω.

§263Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, λέγετε, ὅτι «ἐπιδιώκεται ἡ ἐλευθερία τοῦ διὰ Β. Διαταγμάτων κανονισμοῦ τοῦ τρόπου τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν...».

§264Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἢ θὰ γίνεται δι’ αὐτεπιστασίας, ἢ δι’ ἐργολαβίας.

§265Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ μεταβάλλει τὸ ὑφεστὼς σύστημα.

§266Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἴπομεν μεταβολήν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐργολαβίας.

§267Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ λέγει· δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν προθέσεων ὑμῶν.

§268Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Παρενοήσατε τὴν λέξιν «χρόνος», δὲν ἐννοεῖ διάρκειαν τῆς ἐργολαβίας· ἐννοεῖ τὸν χρόνον τῆς δημοπρασίας.

§269Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἦτο περιττὸν νὰ λεχθῇ· εἶναι ζήτημα ἁπλῶς ἐκτελεστικὸν τοῦ νόμου. Ὁπωσδήποτε ὅμως μεταβάλλεται τὸ σύστημα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καλλιέργειαν δι’ αὐτεπιστασίας.

§270Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐγένετο ἡ καλλιέργεια μιᾶς ἁλυκῆς, τῆς ἁλυκῆς Πολυγνίτου δι’ αὐτεπιστασίας εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἀπέδωκε πολὺ καλὰ ἀποτελέσματα. Ζητοῦμεν ἤδη τὴν ἄδειαν δοκιμαστικῶς νὰ γίνῃ καὶ ἤδη τοιαύτη.

§271Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δικαιοῦσθε νὰ τὰς δώσητε ὅλας τὰς ἁλυκὰς εἰς αὐτεπιστασίαν...

§272Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι νὰ τὰς δώσωμεν· νὰ τὰς κρατήσωμεν.

§273Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο πολεμῶ, τοῦτο θεωρῶ ὀλέθριον καὶ οἰκονομικῶς καὶ πολιτικῶς, δὲν βλέπω δὲ οὔτε τὰ πορίσματα τῆς λεγομένης ἁλυκῆς τοῦ Πολυγνίτου, περὶ ἧς ὡμιλήσατε.

§274Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς δώσω τὸ σημείωμα.

§275Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ λυθῇ ἐκ τῶν δεδομένων τῆς μέχρι τοῦδε πείρας ἐκ τῆς ἁλυκῆς Πολυγνίτου.

§276Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν μὲ τὴν καλλιέργειαν δι’ ἐργολαβίας, εἶναι κακά.

§277Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω διαφωνίαν...

§278Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἶναι καλά;

§279Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀκούσητε...

§280Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔφθασεν ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ἔχῃ ἁλάτι, διὰ τὰς ἀνάγκας της.

§281Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως αὐτός. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι καὶ ἡ ποιότης εἶναι κακὴ καὶ ἡ ποσότης ἀνεπαρκής...

§282Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Λοιπόν, δὲν εἶναι κακὰ τὰ ἀποτελέσματα;

§283Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ... καὶ θὰ ἠδύνατο διὰ προσηκούσης καλλιεργείας καὶ ἡ ποιότης νὰ αὐξηθῇ καὶ ἡ ποιότης νὰ βελτιωθῇ. Εἶναι δεδομένα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν χωρεῖ ἀμφιβολία.

§284Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἴμεθα, λοιπόν, σύμφωνοι.

§285Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι, ἂν τὸ σήμερον ὑφιστάμενον σύστημα τῆς καλλιεργείας δι’ ἐργολαβίας διαρκείας πενταετοῦς, εἶναι κρεῖττον ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὸ τῆς αὐτεπιστασίας. Ὅτι τὸ ὑφιστάμενον σύστημα τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν δι’ ἐργολαβίας, ἐργολαβίας μονοετοῦς μόνον διαρκείας καὶ δι’ ἑκάστην ἁλυκὴν χωριστά, πρέπει νὰ βελτιωθῇ, εἴμεθα σύμφωνοι ἀλλὰ ἀποκλείω ἀπολύτως τὴν ἐπάνοδον τῆς αὐτεπιστασίας. Ἡ ἐξουσιοδότησις, ἡ ὁποία ζητεῖται διὰ τὴν αὐτεπιστασίαν, δύναται κατὰ θέλησιν τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ, νὰ περιλάβῃ πάσας ἐν γένει τὰς ἁλυκάς. Διότι συζητῶ οὐχὶ περὶ τῶν ὑμετέρων προθέσεων· δύναται ἕκαστος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἔχων τοιοῦτον νόμον τοῦ Κράτους, νὰ καταργήσῃ πᾶσαν ἐργολαβίαν καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὴν αὐτεπιστασίαν εἰς ὅλας τὰς ἁλυκὰς τοῦ Κράτους. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἀποκρούω τὴν ἐξουσιοδότησιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν καθιέρωσιν συστήματος, χωρὶς τοῦτο νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ἀποφασισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ καὶ κατ’ οὐσίαν ἀποκρούω, κατὰ πεποίθησιν, τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας. Τὸ ἀποκρούω κατ’ οὐσίαν καὶ ὡς οἰκονομικῶς ὀλέθριον εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα καὶ ὡς πολιτικῶς ὀλέθριον, συντελοῦν εἰς τὴν διαφθορὰν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν τῆς Χώρας. Ἐπὶ τούτου δὲ ἔχομεν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πείρας, ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε μελέτης, ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμογῆς τοιαῦτα δεδομένα, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν σπουδαία συζήτησις νὰ γίνῃ περὶ ἐπανόδου ἡμῶν εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο, καὶ νὰ γεννᾷ ποιάν τινα κατάπληξιν, ἂς εἴπω τήν λέξιν, καὶ ἡ ὑποβολὴ ἀκόμη τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Διότι, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1896 ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας, τουτέστιν, αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος ἐκαλλιέργει δι’ ἐπιστατῶν καὶ δι’ ἰδίων ἐργατῶν, ὑπὸ τῶν ὀργάνων αὐτοῦ διοριζομένων, τὰς ἁλυκὰς τοῦ Κράτους· τὰ ἀποτελέσματα δὲ τῆς καλλιεργείας ἐκείνης ἦσαν ὀδυνηρὰ οἰκονομικῶς, ὀδυνηρότερα, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, πολιτικῶς. Ἠναλίσκοντο τὰ δημόσια συμφέροντα διὰ τῶν ἐπιστατῶν καὶ τῶν ἄλλων διαχειριζομένων ἐν οἱῳδήποτε μέτρῳ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους, καὶ ἔγεμον τὰ ποινικὰ δικαστήρια τοιαύτης τάξεως κατηγορουμένων, ἐξ ἄλλου δὲ ὡπλίζοντο αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις διὰ μέτρου, τὸ ὁποῖον ὑπέθαλπεν, ἄνευ ὁρίων, τὴν πολιτικὴν συναλλαγὴν καὶ συνετέλει διὰ τῆς μεθόδου τοῦ διορισμοῦ στρατιᾶς ὁλοκλήρου ἀνέργων ἐργατῶν εἰς κομματικὰς ἐνισχύσεις καὶ εἰς διαφθορὰν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν. Τοῦτο τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐξεγείρει τὴν δημοσίαν γνώμην καὶ τὴν πολιτικὴν συνείδησιν τοῦ τόπου, κατηργήθη εἰς τὰ 1896 διὰ νόμου, τοῦ ὁποίου εἰσηγητὴς ἐγένετο ὁ Θεόδωρος Δηληγιάννης. Διὰ νὰ καταργηθῇ δὲ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, διὰ νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ αὐτεπιστασία καὶ νὰ προέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τῆς καλλιεργείας δι’ ἐργολαβίας, τὸ καὶ νῦν ἰσχῦον, προηγήθησαν μελέται, προηγήθησαν στατιστικαὶ ἔρευναι, ἐγένοντο δοκιμαστικαὶ καλλιέργειαι δι’ ἐργολαβίας, αἱ ὁποῖαι ἀπέδειξαν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτό, τῆς δι’ ἐργολαβιῶν καλλιεργείας, τὸ καὶ νῦν ὑφιστάμενον, εἶναι καὶ οἰκονομικῶς πολὺ συμφερώτερον τοῦ συστήματος τῆς αὐτεπιστασίας, τὸ ὁποῖον ἐκράτει ἕως τότε. Εἶχε καλλιεργηθῆ δακιμασικῶς, κατὰ τὸ 1895, ἡ ἁλυκὴ τοῦ Βόλου δι’ ἐργολαβίας, ἀπέδωκε δὲ ὡρισμένα ἀποτελέσματα καὶ ἐγένετο σύγκρισις τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, τῶν οἰκονομικῶν, τῆς καλλιεργείας τῆς γενομένης δι’ ἐργολαβίας πρὸς τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς αὐτῆς ἁλυκῆς τῶν προηγουμένων τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν, καθ’ ἃ ἡ καλλιέργεια ἐγένετο δι’ αὐτεπιστασίας. Ποῖα δὲ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς μελέτης καὶ τῆς συγκρίσεως ταύτης; Ἡ καλλιέργεια, ἡ ὁποία ἐγένετο δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν, πληρωνομένων καὶ προσλαμβανομένων ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, κατὰ τὸ 1891, ἔφερεν ἀποτελέματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ δαπάνη τοῦ Κράτους δι’ ἔξοδα καλλιεργείας ἀνῆλθεν εἰς τρία λεπτὰ καὶ 7) 10 τοῦ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν· κατὰ τὸ 1892 ἡ δαπάνη ἀνῆλθε διὰ τὴν αὐτὴν ἁλυκὴν εἰς λεπτὰ 3 καὶ 7) 10, τῷ 1893 εἰς 4 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, τῷ 1894 εἰς 4 καὶ 4) 10 κατ’ ὀκᾶν, τῷ δὲ 1895, ὅτε ἐκαλλιεργήθη δοκιμαστικῶς δι’ ἐργολαβίας, ἡ δαπάνη ἀνῆλθεν εἰς λεπτὰ 2 καὶ 3) 10, δηλαδή, σχεδὸν εἰς τὸ ἥμισυ.

§286Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τῆς αὐτῆς παραγωγῆς;

§287Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ παραγωγὴ ηὔξησεν.

§288Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς ἐγένετο ὁ ὑπολογισμός, τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον. Ἐγένετο ὑπολογισμὸς τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς ἐν σχέσει πρὸς τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης καὶ ἔδωκε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐσημείωσα. Μετεβλήθη, Κύριοι, τὸ σύστημα, ἔκτοτε καὶ ἔκτοτε σταθερῶς ἐφαρμόζεται, χωρὶς κανεὶς νὰ διανοηθῇ νὰ ὑπερασπίσῃ τοῦτο, εἴτε ἀπὸ οἰκονομικῆς, εἴτε ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως· καὶ ἐφαρμόζεται ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν, χωρὶς κανεὶς ποτὲ νὰ διανοηθῇ — καίτοι ἐννοεῖται ἀνεγνωρίζετο τὸ πλημμελὲς τοῦ νέου συστήματος εἰς τὰς λεπτομερείας του καὶ ἐγένετο μάλιστα ἀπόπειρα πρὸς βελτίωσιν — χωρὶς κανείς, λέγω, νὰ ὑποστηρίξῃ ποτὲ σπουδαίως, ἐφ’ ὅσον γνωρίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ καταργηθὲν σύστημα, τὸ πρὸ τοῦ 1895 ἰσχῦον. Καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ δοκιμαστικὴ καλλιέργεια τοῦ 1895, ἡ ὁποία ἀπέδωκε τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προλαβόντως εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ἦτο τι τυχαῖον, ἦτο τι, διὰ τὸ ὁποῖον κατεβλήθη ἐξαιρετικὴ πρόνοια — ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἦτο δυνατὴ μία τοιαύτη πρόνοια, προκειμένου περὶ καλλιεργείας, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ δημοπρασίας — ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς εὐπρόσωπος βάσις μεταβολῆς τοῦ συστήματος, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἴδωμεν καὶ ποῖα ὑπῆρξαν τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νέου συστήματος. Διότι ἤκουσα προηγουμένως, ὅτι ἐγένετο καὶ ἤδη δοκιμαστική τις καλλιέργεια, ἡ ὁποία ἀπέδωκε καλὰ ἀποτελέσματα εἰς μίαν ἁλυκήν. Ἀλλὰ δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ἡ δοκιμαστικὴ αὕτη καλλιέργεια, οἱαδήποτε ἀποτελέσματα καὶ ἂν εἶχε, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο μία καὶ μόνη δοκιμαστικὴ καλλιέργεια, γινομένη δι’ αὐτεπιστασίας, δι’ αὐτοῦ τοῦ Κράτους, δι’ ἐργατῶν παρ’ αὐτοῦ διοριζομένων, νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις αὐτὴ καὶ μόνη πρὸς μεταβολὴν τοῦ συστήματος, θὰ ἦτο εὐκολώτατον νὰ ληφθῇ πρόνοια πλέον ἢ ἀσυνήθης, ὥστε νὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα καλά, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία βεβαιότης, καμμία ἐλπίς, ὅτι τὸ παράδειγμα αὐτὸ τὸ δοκιμαστικόν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος, εἶναι προωρισμένον νὰ ἔχῃ τὴν συνέχειαν αὐτοῦ. Ἐκτὸς δὲ τούτου, καὶ εἰδικαὶ συνθῆκαι, ὑφιστάμεναι διὰ τὴν ἁλυκὴν ἐκείνην καὶ εἰδικαὶ περιστάσεις, δυνατὸν νὰ συνετέλεσαν εἰς τὰ σημειωθέντα καλὰ ἀποτελέσματα, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὸ μεμονωμένον τοῦτο παράδειγμα, ὅπως εἰσαγάγωμεν σύστημα, τοῦ ὁποίου πεῖρα δεκαετηρίδων ὅλων μᾶς ἐδίδαξε τὴν ἀκαταλληλότητά του. Ἀλλὰ πρέπει ἀκόμη νὰ προσέξωμεν, ἀνεξαρτήτως τῶν παρατηρήσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν ἔτει 1895, ὅπως εἰσαχθῇ τὸ νῦν ἰσχῦον σύστημα, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη τοῦτο ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Καὶ τῷ ὄντι, ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τὰ οἰκονομικὰ τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν, μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νέου τούτου συστήματος; Τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, μετὰ πλήρους στατιστικῆς μιᾶς 10ετίας ἀπὸ τοῦ ἔτους 1898 μέχρι τοῦ 1907, ἐδημοσιεύθησαν ἐπισήμως πρὸ πολλοῦ καὶ εἶναι τὰ ἑξῆς: Ὁ μέσος ὅρος τῆς καλλιεργείας κατὰ τὴν δεκαετίαν αὐτὴν ἐπιβαρύνει ἑκάστην χιλιάδα ὀκάδων ἅλατος μὲ δαπάνην 9 δραχμῶν καὶ 78 λεπτῶν. Τοὐτέστιν, ἑκάστην ὀκᾶν, μὲ δαπάνην κατωτέραν τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ. Συγκρίνατε ἤδη τὰ οἰκονομικὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα πρὸς τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας, τὸ πρὸ τοῦ 1896 λειτουργοῦν, ὅτε ἀνῆλθεν εἰς 4 καὶ 4) 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἡ τῆς καλλιεργείας δαπάνη. Αὐτὰ εἶναι τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τοῦ συστήματος τούτου. Ποῖα εἶναι δὲ τὰ πολιτικὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ; Εἶναι εὔκολον νὰ τὰ ἐννοήσῃ τις, ὅταν ἡ καλλιέργεια γίνεται μὲ τετραπλασίαν δαπάνην· εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσῃ τις ποία πολιτικὴ ἀκολασία δύναται νὰ λάβῃ χώραν, ἐν τῇ τοιαύτῃ καλλιεργείᾳ τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους, ποῖα συντάγματα ἀργομίσθων ἐργατῶν δύνανται νὰ δημιουργηθῶσι, ποῖαι πιέσεις δύνανται νὰ γίνωσιν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ ποσάκις δύναται αὕτη καὶ ἀκουσίως ἀκόμη, καὶ καλῇ τῇ πίστει νὰ πέσῃ θῦμα τῆς τοιαύτης καταστάσεως, τὴν ὁποίαν στέργει νὰ δημιουργήσῃ. Διὰ τοῦτο καὶ ὠνομάσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ σύστημα ἐκεῖνο, χωρὶς νὰ εὕρῃ ἀντίρρησιν ἡ προσωνυμία αὕτη, ὡς σύστημα δημιουργοῦν ρουσφετολόγιον. Λοιπόν, Κύριοι, ἀπολύτως καὶ κατ’ ἀρχὴν ἀποκρούω τὸ σύστημα τοῦτο. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον τὴν Βουλήν, διότι, ἐλπίζω, ὅτι θὰ συναινέσῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ περιορίσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἀποτελεῖ τὸ κύριον μέρος αὐτοῦ. Δηλαδή, εἰς τὴν πρόνοιαν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ληφθῇ, καὶ ὀρθῶς λαμβάνεται, καίτοι ἀργά, ὅπως δοθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἡ ἄδεια νὰ προέλθῃ εἰς σύμβασιν μετά τινος ἀλλοδαποῦ μηχανικοῦ, τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἐκλογῆς, ὁ ὁποῖος νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν μελέτης καὶ προϋπολογισμοῦ περὶ τῶν ἐκτελεστέων ἔργων εἰς τὰς ἁλυκὰς τοῦ Κράτους, νὰ ἀφήσῃ δὲ πάσας τὰς λοιπὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι κανένα λόγον ἐν τῷ παρόντι, καὶ αἱ ὁποῖαι, ἐὰν ἐπρόκειτο κατὰ τι μέτρον νὰ ἐπασχολήσωσιν ἤδη τὴν Βουλήν, ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ δικαιολογηθῶσι δι’ ὅλων ἐκείνων τῶν ἐφοδίων καὶ τῶν στατιστικῶν πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσωσιν εἰς ἡμᾶς δυνατὸν νὰ μελετήσωμεν προσηκόντως καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν ἔποψιν ἕνα θεσμόν, ῥιζικῆς, ἐπαναλαμβάνω, σπουδαιότητος, διττῆς δὲ σπουδαιότητος καὶ πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στάϊκος.

§290Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, Κύριοι Συνάδελφοι, βεβαιοῦται ἐπισήμως τὸ γεγονός, ὅτι αἱ ἁλυκαὶ τῆς τε Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος ἀποδίδουσιν ἐτησίως 35.000.000 ὀκάδας ἅλατος. Ὅτι διὰ τὴν κατανάλωσιν τῆς Χώρας ἀπαιτοῦνται 50 ἑκατομμύρια ὀκ. ἅλατος, καὶ συνεπῶς, ἐμφανίζεται ἔλλειμμα 15 ἑκατομμυρίων ὀκάδων, πρὸς κάλυψιν τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις, ὡς καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, οὕτω καὶ ἐφέτος κατ’ ἀνάγκην θὰ προμηθευθῇ ἅλας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκεται ἡ ἐν τῷ μέλλοντι ἐπάρκεια τῆς παραγωγῆς πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, διὰ τῆς ἐντελεστέρας καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν τοῦ Δημοσίου, καὶ μόνον. Ἡ Κυβέρνησις ὑπολογίζει, καὶ παρίσταται τοῦτο ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ὅτι ἀπαιτηθήσεται δαπάνη πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων, ἀσφαλῶς ἀνερχομένη εἰς τὸ ἑκατομμύριον, καὶ πρὸς μελέτην αὐτῶν ζητεῖ τὴν ἄδειαν μετακλήσεως ἀλλοδαποῦ μηχανικοῦ, λόγῳ τῆς ἀπαιτουμένης εἰδικότητος καὶ πείρας. Ἐκτὸς τῶν μεγάλων τούτων δαπανῶν, εἶναι αὐτονόητον, ὅτι καὶ διὰ τὴν μελέτην τῶν ἔργων καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν ἀπαιτηθήσεται σειρὰ ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἴδιον θὰ ἐμφανίζεται ἔλλειμμα, ἔλλειμμα, ὅπερ θέλει ὀγκοῦται, ἐν ᾗ περιπτώσει, ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ φυσικόν, κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας ἐπικρατοῦσι βροχαί, ἐμποδίζουσαι τὴν τοῦ ἅλατος πῆξιν καὶ ἐλαττοῦσαι οὐσιωδῶς τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς. Ἔχω τὴν τιμήν, κ. Συνάδελφοι, νὰ ἀντιπροσωπεύω τόπον κατ’ ἐξοχὴν ἁλατοπαραγωγικόν. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας πολυτίμους καὶ ἀναμφισβητήτως ἀκριβεῖς πληροφορίας, ὑποδείξω δὲ ὑμῖν τίνι τρόπῳ τὸ Δημόσιον, τὸ μὲν δύναται νὰ ἀποφύγῃ τὴν δαπάνην ἑκατομμυρίων πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων καὶ μελέτην αὐτῶν διὰ τὴν ἐπίτευξιν ἐν τῷ μέλλοντι ἐπαρκείας τῆς παραγωγῆς πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, τὸ δὲ πῶς δύναται νὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμα, τὸ ἀναπόφευκτον, τὸ προκύπτον ἐκ τῆς καλλιεργείας μόνον τῶν ἁλυκῶν τοῦ Δημοσίου νὰ προμηθευθῇ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ εὐκολώτερον καὶ καλλιτέρας ποιότητος, διαθέτον ποσόν, ὄχι ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ εἰς ἐργατικὰς χεῖρας καὶ εἰς ὡρισμένας κοινωνικὰς ὁμάδας. Ἀλλὰ καὶ συγχρόνως νὰ ὑποδείξω τίνι τρόπῳ τὸ ἅλας, τὸ κατὰ πλειοψηφίαν νομιζόμενον ὡς ἐλλεῖπον ἐκ τῆς Χώρας, πράγματι δὲ ἀφθόνως ὑπάρχον, δύναται νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν βιομηχανίας, ἱκανῆς καὶ τὸν δημόσιον καὶ τὸν ἰδιωτικὸν νὰ προαγάγῃ πλοῦτον. Εἶναι βεβαιωμένον, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἐπαρχία Μεσολογγίου, καὶ ὡρισμένως ὁ μεταξὺ τῶν ἐκβολῶν τῶν ποταμῶν Ἀχελώου καὶ τινὸς ἄλλου χῶρος ἐγκλείει ἔκτασιν ἁλιπέδων δεκάδων χιλιάδων στρεμμάτων. Τῶν ἁλιπέδων τούτων ἐλάχιστον τμῆμα, οὔτε εἰς τὸ 1) 200 τῆς ὅλης ἐκτάσεως ἀνερχόμενον, κατέχουσιν αἱ δύο ἁλυκαὶ Μεσολογγίου. Ἡ λοιπὴ ἔκτασις, ὄχι μόνον μένει ἀκαλλιέργητος καὶ ἀνεκμετάλλευτος, ἀλλὰ μὲ κατάπληξίν του θὰ μάθῃ πᾶς ὁ ἀγνοῶν, ὅτι εἰς πλεῖστα ἐντὸς αὐτῶν σημεῖα, ἀποσυρομένων κατὰ τὸ θέρος τῶν ὑδάτων, σχηματίζονται αὐτόπηκτα ἅλατα, ἀνερχόμενα εἰς ἑκατομμύρια ὀκάδας, τὸ δὲ Δημόσιον, διατηροῦν ὄργανα μισθοδοτούμενα, ἐπιτηρητάς, ἐπιστάτας ἁλυκῶν καὶ διάφορα ἄλλα καταδιωκτικὰ ὄργανα, καταστρέφει τὰ ἅλατα ταῦτα!

§291ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὴν Κρήτην.

§292Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Καταστρέφουν, τὸ ἐπαναλαμβάνω, τὰ εἰς τὰ ἁλίπεδα αὐτόπηκτα ἅλατα, ἀνερχόμενα εἰς ἑκατομμύρια ὀκάδας, καὶ ἔχουν, — τονίζω ἐπίσης καὶ τοῦτο πάλιν, — καταδιωκτικὰ ὄργανα, μισθοδοτούμενα, διὰ νὰ ἐνεργοῦν τὴν καταστροφὴν ταύτην, μὲ δικαιολογίαν προλήψεως τῆς λαθρεμπορίας...

§293ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς τὰ καταστρέφουν;

§294Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἰς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι κατώτερα τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, τὰ καταστρέφουν, ἀφήνοντες νὰ εἰσρεύσῃ τὸ θαλάσσιον ὕδωρ. Εἰς δὲ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὕπερθεν τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, πληρώνει, ὡς εἶπον, τὸ Δημόσιον ἐργάτας καὶ ἐπιστάτας, οἱ ὁποῖοι καταστρέφουν διὰ τῶν ἀξινῶν τὰ αὐτόπηκτα ἅλατα. Πληρώνει δέ, κ. Συνάδελφοι, διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν ἁλάτων τούτων, ἵνα τὸ ἴδιον Δημόσιον ἀγοράσῃ ἔπειτα τὸ ἔλλειμμα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Μὲ κατάπληξίν μου δὲ προχθὲς ἐπληροφορήθην, ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὸ Μεσολόγγιον, πρὸ δέκα ἡμερῶν, ἐστάλη, χάριν τῆς καταναλώσεως, ἅλας ἐξ Ἱσπανίας. Ἐστάλη ἅλας ἐξ Ἱσπανίας εἰς τὸν παραγωγικώτερον τῶν τόπων. Εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ἔνθα, ἄν λάβῃ τις ἐντὸς δοχείου ὕδωρ καὶ τὸ ἐκθέσῃ εἰς τὸν ἥλιον, θὰ ἔχῃ ἅλας!

§295ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐγκληματικόν!

§296Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν τὸ ὀνομάζω ἐγκληματικόν. Ἀλλὰ τὸ ὀνομάζω ἄτοπον τοιαύτης μορφῆς, ὥστε κρίνω ὀρθὸν νὰ τὸ ἀναφέρω· διότι ἡ γνῶσις εἰς ἐμὲ δὲν μοὶ παρέχει κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ὅμοιον παράδειγμα. Καὶ ἤδη, μετὰ τὰ ἐν περιλήψει λεχθέντα, ἔρχομαι, κ. Συνάδελφοι, διότι οὐδέποτε ἐπιθυμῶ νὰ καταχρῶμαι τὴν ὑμετέραν εὐμένειαν, διὰ τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, νὰ ὑποδείξω τὴν ἄμεσον ἀφ’ ἑνὸς πλήρωσιν τῆς ἀνάγκης τοῦ ἐλλείμματος, καὶ τὸν πλοῦτον, ἀφ’ ἑτέρου, τὸν ὁποῖον ἔχομεν πρὸ τῶν ποδῶν μας ἀνεκμετάλλευτον. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης, ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἐλευθέρους ἁλατοπαραγωγοὺς τοῦ Μεσολογγίου, νὰ παραγάγωσιν ἅλας ἐλευθέρως, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι ποιότητος ὁμοίας μὲ τὴν ποιότητα, τὴν ἀποδιδομένην ἐκ τῶν ἁλυκῶν τοῦ Δημοσίου καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἅπαν τὸ παρ’ αὐτῶν συλλεχθησόμενον ποσὸν παραδίδωσιν οὗτοι εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου.

§297Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὶ ποσόν;

§298Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δέκα ἑκατομμυρίων, ἐὰν τὸ δώσωσιν ἐφέτος, ἀλλὰ πεντήκοντα ἑκατομμυρίων εἰς τὸ μέλλον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε, διότι εἶναι ζήτημα πολὺ σοβαρόν. Εἶναι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου σήμερον δὲν ἐνέκυψε σοβαρῶς καὶ σπουδαίως ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία. Λοιπόν, ἐὰν ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα πῆξις τοῦ ἅλατος εἰς τὰ ἁλίπεδα τοῦ Μεσολογγίου, ἔλλειμμα, βεβαιῶ ὑπευθύνως, ὅτι θὰ παύσῃ ἀπὸ σήμερον ὑφιστάμενον. Πλὴν τῆς ἐλευθέρας πήξεως, ἡ τροπολογία μου ἀφορᾷ καὶ εἰς ἕτερον σοβαρὸν ζήτημα. Πρόκειται νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ δημόσιον τῆς μεγάλης δαπάνης «ἐκτελεστέων ἔργων», ἡ ὁποία, καθ’ ἃ διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου βεβαιοῦται, «θέλει ἀσφαλῶς ὑπερβῇ τὸ ἑκατομμύριον», ἐκτὸς τῆς δαπάνης τῆς μετακλήσεως μηχανικῶν, πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Διὰ τῆς τροπολογίας μου, λοιπόν, παρέχω εἰς τὸ Δημόσιον, τὸ ἔχον ἐν ὅλῳ ἕν τε τῇ Παλαιᾷ καὶ Νέᾳ Ἑλλάδι δέκα ἐννέα ἁλυκάς, τὸν τρόπον τοῦ νὰ ἀποκτήσῃ εἰς τὰ ἁλίπεδα μόνον τοῦ Μεσολογγίου — διότι δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω τὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας συμβαίνει, καὶ περὶ τούτου ἂς ἔλθωσιν ἐπίκουροι οἱ ἄλλοι Συνάδελφοι — νέας ἁλυκάς, ἀδαπάνως δέ, παραγούσας κατὰ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων τὸ ἅλας. Τόσον δὲ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ αὐτόπηκτα ἅλατα, ὅσον καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τοὺς ἐργολάβους, καθορίζω τὴν τιμὴν τοῦ ἅλατος εἰς τρία λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Διὰ τῆς τροπολογίας μου παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Δημόσιον, ἵνα εἰς τὸν ἐργολάβον ἢ σωματεῖα ἁλάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἁρμοδιώτερα παντὸς ἰδιώτου ἐργολάβου, δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς ὡρισμένον χῶρον ἐπὶ μίαν δεκαετίαν τὴν καλλιέργειαν ἅλατος εἰς τὴν τάδε θέσιν· ἂς μὴ τὰς ἀναφέρω τὰς σχετικὰς θέσεις. Τὰς ἔχω ἀναγεγραμμένας καὶ εἰς πάντα ἀμφιβάλλοντα δύναμαι νὰ τὰς ἀναγνώσω.

§299Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Νὰ μᾶς τὰς εἴπητε.

§300Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Νὰ τὰς εἴπω. Αἱ θέσεις αὗται καλοῦνται: Μαύρη ἁλυκὴ, Βαμβακοῦλι, Χοντζέρι, Παναγία κλπ. Ἑκάστη τῶν θέσεων τούτων, λοιπόν, δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἰδίαν ἁλυκὴν διὰ τὸ Δημόσιον. Ἴδιον κτῆμα, πολύτιμον, τὸ ὁποῖον καὶ νὰ ἀποκτήσῃ ἄνευ διαθέσεως δαπάνης καὶ ἑνὸς λεπτοῦ. Διότι διὰ τῆς τροπολογίας μου, τὸ Δημόσιον θὰ εἴπῃ εἰς τὰ σωματεῖα ἁλάτων ἢ εἰς τοὺς ἐργολάβους: «Κύριε, σοῦ παρέχω ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, δεκαετίας ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, τὴν καλλιέργειαν ἅλατος εἰς τὴν τάδε θέσιν· σὲ ὑποχρεῶ ὅμως, ἵνα κατὰ τήν διάρκειαν τῆς δεκαετίας μοὶ κατασκευάσῃς ἐκεῖνα καὶ ἐκεῖνα τὰ ἔργα, μόνιμα καὶ θετικά, δυνάμενα νὰ ἀποκαταστήσωσιν ἁλυκήν». Αὐτὸ δὲ δύναται νὰ γίνῃ διὰ καταβολῆς τιμήματος ὑπὸ τοῦ δημοσίου πρὸς ἀγορὰν τοῦ ἅλατος, τριῶν λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Χρειάζεται μηχανικὸς νὰ ὁρίσῃ τὰ ἔργα καὶ νὰ καθορίσῃ τὰς περαιτέρω ὑποχρεώσεις διὰ τὸν ἐργολάβον. Καὶ οὕτω δύναται τὸ Δημόσιον, ἐπαναλαμβάνω, ἄνευ οὐδεμιᾶς δαπάνης, τὸ ἔλλειμμα μὲν νὰ καλύψῃ, νὰ δημιουργήσῃ δὲ διπλασίας ἁλυκάς. Ἔθεσα, Κύριοι, μετὰ μελέτην τοῦ ζητήματος, εἰς τήν ὁποίαν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ἐγκύψω, τὴν τιμὴν τῶν τριῶν λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, διότι ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι τὸ δίκαιον καὶ εὔλογον ἀντάλλαγμα τῆς ἐργασίας τῆς καταβληθησομένης ἐκ μέρους τῶν ἐλευθέρων ἁλυκοπαραγωγῶν· διότι πρέπει νὰ σημειώσητε, ὅτι, ἐκτὸς τῆς ἐργασίας πρὸς παραγωγὴν τοῦ ἅλατος, ἐπειδὴ τὰ ἁλίπεδα ἔχουσιν ἔκτασιν μεγάλην, θὰ ἐπιβαρύνηται ὁ παραγωγὸς καὶ μὲ τὴν δαπάνην τῆς μεταφορᾶς εἰς τὰς κεντρικὰς ἀποθήκας. Εἶναι, τούτου τοῦ λόγου ἕνεκα, δικαία ἡ καταβολὴ τῶν τριῶν λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν.

§301Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἡ ἐλαχίστη.

§302Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δικαιοτάτη ἐν τῷ ἐλαχίστῳ, καὶ συμφέρουσα εἰς τὸ Δημόσιον ὅλον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον, κ. Συνάδελφοι, δικαία καὶ εὔλογος διὰ τὸν παραγωγόν. Εἶναι πολύτιμος καὶ σωτηρία διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Καὶ εἶναι σωτηρία διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Τὸ Δημόσιον, Κύριοι, πληρώνει τὸ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενον ἅλας, — τονισθήτω δὲ χειροτέρας ποιότητος τοῦ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ παραγομένου — πρὸς τρία περίπου λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, τὸ παρελθὸν δὲ ἔτος καὶ κλάσμα τοῦ λεπτοῦ ἐπὶ πλέον...

§303Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἕξ.

§304Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὄχι ἕξ. Τρία καὶ κἄτι.

§305Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὑπάρχουσι χωριὰ εἰς ἡμᾶς μὲ ἕξ.

§306Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Λοιπόν. Ἐὰν τὸ Δημόσιον, κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, τὰ ἔτη τῆς παγκοσμίου εἰρήνης, ἐπρομηθεύετο τὸ ἅλας εἰς τρία καὶ κἄτι λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, κατὰ τὸ τρέχον ἔτος καὶ τὰ ἑπόμενα, ἀσφαλῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευθῇ τοῦτο ἐπὶ τιμήματι ἐλάσσονι τῶν ἕξ λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Διότι καὶ ὅλα τὰ εἴδη ηὐξήθησαν καὶ ἡ τιμὴ τῶν ναύλων ἐγιγαντώθη. Ὥστε, ἔχον τὸ δημόσιον σήμερον ἀνάγκην, ἀναγνωριζομένην διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δεκαπέντε ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἅλατος, καὶ ἀγοράζον ταῦτα πρὸς ἓξ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, θὰ ἐξαγάγῃ 900 χιλιάδας δραχμῶν. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου τροπολογίαν καὶ κατὰ τὴν προσωπικὴν βεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν ποιοῦμαι ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μου, λέγουσιν οὗτοι εἰς τὸ Δημόσιον: «Θέλεις νὰ πάρῃς ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν δεκαπέντε ἑκατομμύρια ἅλατος, καὶ θὰ δώσῃς 900 χιλιάδας δραχμῶν; Ἐγὼ προσφέρομαι νὰ σοῦ δώσω τὸ ἁλάτι αὐτό, ἀντὶ τριῶν λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Δηλαδή, νὰ δαπανήσῃς μόνον 450 χιλιάδας δρ. καὶ οὕτω νὰ σὲ ὠφελήσω ἴσον ποσόν, 450 χιλιάδων δρχ.». Κύριοι Συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ πληροφορήσω ὑμᾶς περὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐν ἀρχῇ εἶπον, ὅτι ἡ Χώρα ἡμῶν, ὄχι μόνον εἶνε ἐπαρκὴς εἰς ἁλατοπαραγωγήν, ἀλλὰ καὶ ἔχει ἄφθονον τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον δύναται καὶ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν βιομηχανικῆς ἐπεξεργασίας, ἱκανῆς σπουδαίως νὰ ἐνισχύσῃ τὸν δημόσιον καὶ ἰδιωτικὸν πλοῦτον. Ἔχω δεδομένον, Κύριοι, ὅτι, ἐκτὸς τῶν ἁλυκῶν τοῦ Δημοσίου, τὰ ἁλίπεδα τοῦ Μεσολογγίου καὶ μόνον, διότι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ εἴπω, ὅτι ἀγνοῶ τὰ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας συμβαίνοντα, δύνανται νὰ ἀποδώσωσιν ἐτησίως 200.000.000 ὀκάδας ἅλατος, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ἄνευ οὐδεμιᾶς δαπάνης τοῦ Δημοσίου. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ σημειώσητε καὶ νὰ τὸ θεωρήσητε ὡς ἀκριβές, ὡς θετικὸν, ὡς βέβαιον, κατὰ τρόπον μὴ ἐπιτρέποντα τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν.

§307Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Καὶ ἡ δαπάνη τῆς συλλογῆς;

§308Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Μὲ τὴν συλλογήν, εἴπομεν τρία λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν.

§309Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ποῦ στηρίζεσθε; Διότι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον καὶ ἄξιον λόγου.

§310Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἰς τὰς πληροφορίας τῶν εἰδικῶν, τῶν ἐργατῶν, τῶν ἁλατοπαραγωγῶν, καὶ εἰς τὰς ἀτομικάς μου ἀντιλήψεις. Διότι ἐγεννήθην, εἶδον τὸν ἥλιον καὶ ἐγήρασα σχεδὸν εἰς τὰ ἁλίπεδα τοῦ Μεσολογγίου.

§311ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ εἰς τὰς ἀντιλήψεις ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν αὐτά.

§312Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Λοιπόν, μόνον τοῦ Μεσολογγίου τὰ ἁλίπεδα δύνανται νὰ ἀποδώσωσιν ὑπὲρ τὰ διακόσια ἑκατομμύρια ὀκάδας ἅλατος. Νὰ πιστεύσητε, ὅτι οἱ ἁλατοπαραγωγοὶ τοῦ Μεσολογγίου μοὶ εἶπον νὰ βεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι τὸ Μεσολόγγιον δύναται νὰ ἀποδώσῃ διακόσια πεντήκοντα ἑκατομμύρια, ἐμείωσα δὲ τὸ ποσόν, διὰ νὰ μὴ φανῶ ὑπερβολικὸς ἀπέναντι ὑμῶν. Ἐν τούτοις αἱ πληροφορίαι αὗται εἶναι ἀκριβέσταται. Ἔχετε οὕτω ἐκ τοῦ Μεσολογγίου καὶ μόνον τοιαύτην περίσσειαν ἅλατος, ὥστε νὰ πρέπῃ νὰ ἐξετάσωμεν ἐνταῦθα καὶ πῶς εἶναι χρησιμοποιητέον.

§313Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀνεκοινώσατε ταῦτα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ποίας ἀντιρρήσεις ἔφερεν;

§314Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν ἀνεκοίνωσα εἰς οὐδένα, κ. Συνάδελφε. Ἐγὼ τὸ πρῶτον ἐξελέγην Βουλευτής, ὑποστὰς δ’ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἀτύχημα οἰκογενειακόν, δὲν ἔσχον τὸν καιρὸν, δι’ ἰδιαιτέρας ἐνεργείας. Λαβὼν ὅμως ἀφορμὴν ἐκ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου, ἔκρινα, ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ εἴπω ταῦτα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐνώπιον τῆς ἀξιοτίμου Κυβερνήσεως, ἐπικαλούμενος τὴν ἔρευναν καὶ τὴν ἀντίληψιν ἀμφοτέρων, πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης.

§315Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Πῶς κατήργησαν τὴν ἐλευθέραν ἁλατοπαραγωγήν;

§316Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸν καιρὸν ποὺ κατηργήθη ὑπῆρχε πλεόνασμα ἅλατος.

§317Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὸ Μονοπώλιον τὴν κατήργησε, κ. Συνάδελφε. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ αὐτό. Ἤθελον νὰ μὴ ἐπεκταθῶ πολὺ καὶ σᾶς κουράσω. Ἔχοντες, λοιπόν, ὡς δεδομένην τοιαύτην καταπληκτικὴν περίσσειαν ἅλατος, καὶ οὐχὶ ἔλλειψιν, ὥστε νὰ ἀναγκαζώμεθα νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν Ἰσπανίαν καὶ Τύνιδα, διὰ νὰ πηγαίνουν καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγι ἁλάτι, ὀφείλομεν ἐπίσης νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ποῦ τὸ ἅλας τοῦτο δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ. Βιομηχανικὰ προϊόντα ἐκ τοῦ ἅλατος, κ. Συνάδελφοι, κατὰ τὰ ἐπιστημονικῶς παραδεδεγμένα, εἶναι τὰ ἑξῆς: Καυστικὴ σόδα, θειϊκὸν ὀξύ, ὑδροχλωρικὸν ὀξύ, νιτρικὸν ὀξύ, χλωριοῦχος ἄσβεστος, καὶ πληθὺς ἄλλων δευτερευούσης σημασίας. Αὐτὰ τὰ προϊόντα εἶναι πολύτιμα. Διὰ νὰ κατανοήσητε δὲ τὴν ἀξίαν αὐτῶν, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι, καθ’ ἃ ἠδυνήθην νὰ ἐξακριβώσω, μόνον κατὰ τὸ ἔτος 1910 εἰσήχθησαν ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι τοιαῦτα, ἀξίας 920.000 δραχμῶν, ὡρισμένως δὲ τὰς ἐρεύνας μου ἔρχομαι ἐνώπιον ὑμῶν νὰ βεβαιώσω διὰ τούτου: Εἰς τὴν Ἀγγλίαν διὰ τὴν βιομηχανικὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ ἅλατος διατίθενται πεντακόσια ἑκατομμύρια ὀκάδες, μόνον ἡ βιομηχανία δὲ αὕτη ἀποτελεῖ τὴν σημαντικωτέραν χημικὴν βιομηχανίαν τῆς Μεγ. Βρετανίας. Ὅταν, λοιπόν, τοιαῦτα ἔχωμεν ἐκ τοῦ ἅλατος τὰ πολύτιμα προϊόντα, εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένον, πρὸ παντὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δευτερευόντως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, νὰ λάβωσι πρόνοιαν περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ ἤδη ἐν ἀχρηστίᾳ ἐθνικοῦ τούτου πλούτου; Τὸ ἀπὸ εἰκοσαετίας σύστημα τοῦ περιορισμοῦ τῆς καλλιεργείας εἰς μόνας τὰς ἁλυκὰς τοῦ Δημοσίου, κρατεῖ τὸν πλοῦτον τοῦτον νεκρόν. Τὸν ἀφήνομεν ὄχι μόνον ἀνεκμετάλλευτον, ἀλλὰ καὶ τὸν καταστρέφομεν. Βεβαίως, τὸ δεύτερον τοῦτο ζήτημα τῆς βιομηχανικῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ ἅλατος, δὲν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον συζητήσεως, προκειμένου περὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν, κυρίως, νομοσχεδίου. Ταῦτα λέγω, διὰ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἱκανῶς, λόγῳ τῆς σοβαρότητος καὶ τῆς ἀξίας τῶν ἀποτελούντων αὐτὴν μελῶν, ὅπως ἀσχοληθῇ σοβαρῶς καὶ σπουδαίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἅλατος. Κύριοι Συνάδελφοι, ἐνέκυψα εἰς τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος ἐξ ἐπιβεβλημένου πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καθήκοντος, καθ’ ὅσον εἶναι ἀντιληπτὸν τὸ ἀπό τινων ἐτῶν συμβαῖνον ἐκεῖ θλιβερὸν ἀποτέλεσμα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ κρατοῦντος συστήματος, τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἁλατοπαραγωγῆς εἰς μόνας τὰς ἁλυκὰς τοῦ Δημοσίου. Πρὸ τοῦ συστήματος τούτου, κ. Συνάδελφοι, ὑπερεκατὸν οἰκογένειαι τριῶν τῆς ἐπαρχίας μου Δήμων, Μεσολογγίου, Αἰτωλικοῦ καὶ Παραχελωΐτιδος, ἔζων εὐτυχεῖς ἐκ τῆς ἁλατοπαραγωγῆς, ἁλατοπαραγωγῆς ἐλευθέρας καὶ κατὰ τὰ σκότη τῆς δουλείας καὶ μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐλευθερίας, διὰ τὴν ὁποίαν οὐχὶ μικρὸς συντελεστὴς ὑπῆρξεν ὁ ἔνδοξος καὶ μακρὸς ἀγὼν τῆς πόλεως Μεσολογγίου. Τῆς πόλεως ἐκείνης, Κύριοι Συνάδελφοι, ἡ ὁποία τὸν κύριον πόρον αὐτῆς, τὸν ἐκ τῆς ἁλατοπαραγωγῆς, ἐστερήθη ὑπὸ τοῦ ἐπισήμου Κράτους καὶ ἐκ τῆς στερήσεως αὐτῆς, βεβαιῶ καὶ τοὺς Συναδέλφους τοῦ Νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, ὁλοκλήρου, τὸ Μεσολόγγιον περιήχθη εἰς οἰκονομικὸν μαρασμὸν καὶ φθίνον, βαίνει πρὸς τὸν θάνατον. Καὶ ἂν μὲν τὸ Μεσολόγγιον ἐκαλεῖτο, Κύριοι, νὰ ὑποστῇ καὶ θυσίαν, χάριν ἀναστηλώσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐκ ταύτης γενικωτέρας εὐημερίας, εὐχαρίστως θὰ ἔβλεπεν ἑαυτὸ μεταβαλλόμενον καὶ εἰς ἐρείπια, ἵνα ἐκ τῶν νέων του τούτων ἐρειπίων ἴδῃ ἀναπηδῶσαν τὴν εὐημερίαν τῆς πατρίδος, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ὁλοκαύτωμα κατὰ τὸν ἀγῶνα τὸν ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας, εὐτύχησαν νὰ ἴδῃ ἀναβλαστῆσαν ἐκ τῆς τέφρας του καὶ μεγαλυνόμενον τὸ διὰ τοῦ τιμίου αἵματος τῶν τέκνων του ποτισθὲν δένδρον τῆς ἐλευθερίας τοῦ γένους. Ἀλλά, Κύριοι, διὰ τῶν ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου αἰτημάτων των, οἱ συμπολῖταί μου δὲν ζητοῦν κανὲν προνόμιον. Διὰ τῶν αἰτημάτων τούτων, τὸ Μεσολόγγιον ζητεῖ νὰ προστατεύσῃ ἑαυτό, νὰ αὐτοσυντηρηθῇ, καὶ συγχρόνως νὰ ἐπέλθῃ ἐπίκουρον, σοβαρώτατα ἐπίκουρον, εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Μεταξὺ τῶν συμφερόντων τοῦ Μεσολογγίου καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει ἀντίθεσις, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ συνταυτισμός, ἄξιος ὅλης τῆς προσοχῆς τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς, κ. Συνάδελφοι, ἵνα τὰ ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου αἰτήματα γίνωσιν ἀποδεκτά. Πρὸ παντὸς δέ, ἰδιαιτέραν παράκλησιν ὑποβάλλω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργόν, ἐν τῇ βεβαιότητι, ὅτι καὶ μίαν πόλιν ἀναξιοπαθοῦσαν σώζει, καὶ ὠφέλειαν ἑκατομμυρίων παρέχει κατὰ τε τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. (χειροκροτήματα).

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξανδρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§319Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν μακρὰν τοῦ θέματος ἀνάλυσιν, κ. Βουλευταί, εἰς τήν ὁποίαν προῆλθεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας κ. Βουλευτής, πρὸς τὰς γνώμας τοῦ ὁποίου συμπίπτουσι καὶ αἱ ἐμαὶ γνῶμαι, διατυπωθεῖσαι μάλιστα καὶ ἐν τροπολογίᾳ, τὴν ὁποίαν ἔχω, δὲν θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ μακρηγορήσω. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας εἶπε, καὶ ὡς καὶ ἡ Βουλὴ γνωρίζει, ἔχει βάσιν τὴν διὰ τῆς αὐτεπιστασίας καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν καὶ τὴν διὰ δημοπρασίας. Περὶ μὲν τῆς καλλιεργείας δι’ αὐτεπιστασίας, ὁ κ. Συνάδελφος διὰ μακρῶν ὡμίλησε καὶ στατιστικὰς πληροφορίας παρέσχεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατόν, νὰ ὑπάρχωσι τοιαῦται. Ἀλλ’ ἐγώ, κ. Βουλευταί, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διὰ δημοπρασίας, τὴν δι’ ἐργολαβίας καλλιέργειαν, διότι, ὡς γνωστόν, αἱ ἐργολαβίαι μέχρι σήμερον εἶναι πενταετεῖς, πενταετεῖς δὲ καλλιέργειαι σημαίνουν, ὅτι ὁ ἐργολάβος δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ δι’ ἔργα ἐγκαταστάσεως νὰ δαπανήσῃ, οὐδ’ ἄλλην τινὰ δαπάνην νὰ ὑποστῇ πρὸς βελτίωσιν τῶν ἁλατοπηγείων, πρὸ πάντων. Καὶ ὁμιλῶν περὶ ἁλατοπηγείων, ὁμιλῶ περὶ τῶν ἁλατοπηγείων τοῦ Μεσολογγίου, τὰ ὁποῖα γνωρίζω, ὅτι εἶναι δεκτικὰ βελτιώσεώς τινος, δι’ αὐτῶν τούτων τῶν ἐργολάβων, ἐὰν οἱ ἐργολάβοι εἶχον ἐκ τῶν προτέρων προθεσμίαν μακροτέραν. Διὰ τοῦτο, εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ 1ου ἄρθρου προσέθηκα τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν καὶ θὰ καταθέσω: (Ἀναγινώσκει) «Ἡ δημοπρασία γίνεται διὰ μειοδοσίας, ἐπὶ τῇ βάσει τιμῆς ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἅλατος, παραχθησομένου καὶ παραδοθησομένου ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου εἰς τὸ Δημόσιον, διαρκούσης τῆς ἐργολαβίας, ἧς ἡ διάρκεια δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ ἀνωτέρα τῆς δεκαετίας». Ἔθηκα ὡς βάσιν, Κύριοι, δεκαπέντε ἔτη, νὰ μὴ εἶναι μικροτέρα τῆς δεκαπενταετίας’ ἔθηκα ὡς βάσιν τὸ ἓν λεπτόν, κάτω τοῦ ὁποίου νὰ γίνῃ ἡ μειοδοσία, διότι ἐφέτος ἠγόρασε τὸ Κράτος ἐκ Τύνιδος ἅλας πρὸς 6½ λεπτά, ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε τὰ 5½ λεπτά, τὴν δαπάνην τοῦ ναύλου, ὥστε ἐκεῖ στοιχίζει τὸ ἅλας 1 λεπτόν. Ἐὰν δὲ στοιχίζῃ ἐκεῖ τὸ ἅλας 1 λεπτόν, διατὶ ἐδῶ, ἐν Ἑλλάδι, ὅπου περιστρέφεται περὶ τὸ ἓν λεπτόν, νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα αὔριον εἷς Ὑπουργὸς θέσῃ ὡς βάσιν τὰ δύο λεπτά, κάτω τῶν ὁποίων νὰ γίνῃ ἡ μειοδοσία; Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ ἡ τροποποίησις αὕτη εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὑπὸ τὸν ὅρον, νὰ ὁρισθῇ περὶ τὴν δεκαπενταετίαν ἡ μίσθωσις, ὥστε ὁ ἐργολάβος νὰ ἔχῃ χρόνον νὰ βελτιώσῃ τὰ ἁλατοπήγια καὶ νὰ προβῇ εἰς δαπάνας ἐγκαταστάσεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ παράγῃ ἅλας, ὅπως ὁ κ. Συνάδελφος εἶπε, καὶ καλλιτέρας ποιότητος, ἀλλὰ καὶ ἀφθονώτερον. Αὕτη εἶναι ἡ μία τροπολογία. Περὶ τοῦ 2ου ἄρθρου, Κύριοι, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο πολὺς λόγος, ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει παντάπασι νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῶν ἑξῆς: Ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου, παρατηρῶ, ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ δαπάνη περὶ τὸ ἑκατομμύριον. Ὅταν δέ, κ. Βουλευταί, ὑπολογίζῃ ἡ Ἑλληνικὴ ὑπηρεσία ἐν παντὶ κλάδῳ καὶ ἐν παντὶ ἔργῳ μίαν δαπάνην, τήν ὁποίαν ὁρίζει εἰς ἕν ποσόν, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι αὐτὴ ἡ δαπάνη θὰ ὑπερβῇ τὴν ὑπολογισθεῖσαν κατὰ τὸ ἥμισυ, ἐὰν δὲν διπλασιασθῇ.

§320Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δύο ἑκατομμύρια, ἐὰν ἀπαιτηθῶσιν, εἶναι ἀναγκαῖα.

§321Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως πρόκειται, λοιπόν, περὶ μιᾶς δαπάνης, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Κράτος, διὰ βελτίωσιν μάλιστα τῶν ἁλυκῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀνάγκην βελτιώσεως καὶ καλλιεργείας καὶ διὰ κατασκευὴν ἔργων· ἀλλ’ ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἡ εἰδική, στερεῖται καὶ πείρας καὶ εἰδικότητος. Τονίζω τὴν λέξιν, κ. Βουλευταί. Τὸ τμῆμα αὐτὸ ἐξηρτᾶτο ἄλλοτε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἴσως οἱ διατρίβοντες περὶ τὰ τοιαῦτα, γνωρίζουσιν, ὅτι τὰ τμήματα ταῦτα, τὰ ἀφορῶντα τὰς ἁλυκάς, παραμένουσιν εἰς ἄλλα Κράτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τούτοις, παρ’ ἡμῖν ἀπεσπάσθησαν, ὡς ἀποτελοῦντα κλάδον παραγωγικόν, καὶ μετετέθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὡρίσθησαν ὑπάλληλοι ἀνώτεροι καὶ ὑπάλληλοι ἄλλοι, καὶ ὁμολογοῦν αὐτοί, ὅτι στεροῦνται καὶ πείρας καὶ γνώσεων καὶ ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν, νὰ ἀνατεθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ εἴς τινας μηχανικούς. Λέγων ταῦτα, ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς, καὶ νὰ μὲ συγχωρήσητε, διότι θὰ κάμω μίαν παρέκκλισιν. Ὅτε μίαν ἡμέραν ἠθέλησα νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ὡμίλησε, μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νὰ ζητήσω πληροφορίας, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἔχει λάβει ἀποφάσεις, ἢ ἔχει μελετήσει τὸ ζήτημα τῶν αὐτοπύκτων ἁλάτων, ἐζήτησα δὲ νὰ ἴδω τὸν κ. Γούναρην, ὅν ὁμολογῶ δὲν ἐγνώριζον κατ’ ὄψιν, ὁ δὲ κλητήρ, τὸν ὁποῖον ἠρώτησα ποῦ ἐργάζεται ὁ κ. Διευθυντής, μὲ εἰσήγαγεν εἰς ἕν δωμάτιον καὶ ἐντὸς τοῦ δωματίου εἶδον καθήμενον ἕνα κύριον, ὅταν εἰσῆλθον, ἀπεκαλύφθην καὶ ἠρώτησα. «Ὁ κ. Γούναρης;» «Ἐδῶ ἐργάζεται Παπαμάρκου» μοὶ ἀπήντησεν...

§322Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παπαμάρκου ἴσως.

§323Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως. Ἐστράφην ἀμέσως νὰ ἐξέλθω, ὅτε ἀκούω τὸν κύριον, τὸν καθήμενον, νὰ λέγῃ: «νὰ ἐρωτᾶτε, ὅταν εἰσέρχεσθε». Φαίνεται, ὅτι εἶχε τὴν ἀξίωσιν ὁ κύριος αὐτὸς νὰ γνωρίζω τὴν προσωπικότητά του, καὶ ὅτι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ γνωρίζω ποῖος ἦτο ὁ κύριος Παπαμάρκου.

§324Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε εὐτυχής, ποῦ δὲν σᾶς ἐφέρθησαν, ὅπως μοὶ ἐφέρθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας· σεῖς δὲν ἐξυβρίσθητε, ἐνῷ ἐγὼ τὸ ἔπαθα.

§325Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ συλλυπητήριά μου, ἀφοῦ ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς ὑβρίσουν.

§326Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δέχομαι συλλυπητήρια· ἐγὼ ἔπραξα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ ἀνδρικὴ τιμὴ ἐπέβαλεν, ἐὰν πταίῃ τις, πταίει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος τὸν ἐκράτησεν εἰς τὴν θέσιν του.

§327Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤμην ἱκανὸς νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸν Ἑλληνοπρεπῶς. Ἀλλὰ δὲν ἤθελον νὰ δημιουργήσω σκηνήν. Τῷ ἀπήντησα, ὅτι ὁ κλητήρ σου, ὅν ἔταξες εἰς τὴν θύραν σου, μὲ εἰσήγαγε καὶ ἐξῆλθον. Ὁμολογουμένως εἶδον κατόπιν τὸν κ. Γούναρην, ἕνα νέον πολὺ εὐγενῆ καὶ συνεζητήσαμεν περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀντελήφθην, ὅτι εἶχεν ἄλλας ἰδέας περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, περὶ τῶν ὁποίων θὰ συζητήσω μετ’ ὀλίγον. Ὅταν, κ. Βουλευταί, ἔρχεται ἡ ὑπηρεσία, διὰ τὴν ὁποίαν πληρώνει τὸ Κράτος ἁδρότατα καὶ ὁμολογεῖ τὴν ἑαυτῆς ἀδυναμίαν νὰ μελετήσῃ ἕν ἔργον, διότι δὲν ἔχει τὰς ἀπαιτουμένας γνώσεις, τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὸ προσωπικὸν μιᾶς τοιαύτης ὑπηρεσίας διὰ νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς πληροφορίας τὰς ἀπαιτουμένας καὶ καταφεύγει εἰς γνώσεις μηχανικῶν ἀλλοδαπῶν καὶ οἱωνδήποτε ἄλλων, μὴ ἀρκουμένη ἀκόμη εἰς τὰς γνώσεις τῶν ἐντοπίων μηχανικῶν, οἵτινες ἀφθονοῦν καὶ οἱ ὁποῖοι, λόγῳ τῆς μὴ ὑπάρξεως ἤδη ἐργασίας εἰς τὰ Δημόσια ἔργα, εἶναι εὔκαιροι νὰ ἀποσταλοῦν εἰς ὅλας τὰς ἁλυκὰς τοῦ Κράτους νὰ μελετήσωσιν, ἀναγκαζόμεθα νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον καὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ Κράτος διὰ μιᾶς δαπάνης, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ἔχουν πεῖραν καὶ εἰδικότητα ὡς ὑπηρεσία, ἡ ὁποία μάλιστα δὲν ἔχει καὶ ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ φῶτα τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν, διότι δὲν εἶναι, φαίνεται, οἱ μηχανικοὶ Γερμανομαθεῖς. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, τὸ δεύτερον ἄρθρον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῶν ἑξῆς:) Ἀναγινώσκει) «Τὰ σχέδια τῶν ἔργων τῶν ἁλυκῶν συναχθήσονται παρὰ μηχανικῶν καὶ ἄλλων εἰδικῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς Συγκοινωνίας, ἡ δὲ σύνταξις τῆς μελέτης καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἀπαιτουμένων ἔργων, γενήσεται παρὰ τῶν αὐτῶν ὡς ἀνωτέρω δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑποβληθήσονται εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, συμμετεχόντων τοῦ τε Διευθυντοῦ καὶ Τμηματάρχου τῶν Μεταλλείων. Ἐπιτρέπεται νὰ ἀνατίθηται ἡ σύνταξις τῶν ἀνωτέρω σχεδίων, μελετῶν καὶ προϋπολογισμῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς ἰδιώτας μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπὶ ἴσοις ὅροις προτιμήσεως αὐτῶν ἐν περιπτώσει μειοδοσίας». Προσέθηκα τὴν δευτέραν περίοδον τῆς τροπολογίας, διότι, ὅταν γίνῃ μία ἐργολαβία τοιαύτη, εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ ξέναι ἑταιρεῖαι νὰ προσέλθωσι καὶ νὰ συναγωνισθῶσι, μία δὲ ξένη ἑταιρεία, ἔχουσα συμφέρον νὰ μελετήσῃ προηγουμένως τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὰς ἁλυκάς, νομίζω, ὅτι ἡ ἑταιρεία θὰ πληρώσῃ αὐτὴ τὸν μηχανικὸν, τὸν ὁποῖον θὰ ἀποστείλῃ, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δώσωμεν μίαν προτίμησιν εἰς τήν τοιαύτην ἑταιρείαν, ἵνα προτιμηθῇ τρίτου ἄλλου μειοδότου, προβάλλοντος ἴσους ὅρους πρὸς τήν Ἑταιρείαν.

§328ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§329Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ πληρώσῃ τὸν μηχανικὸν ἡ ἰδία Ἑταιρεία καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν προτίμησιν εἰς τὸν συναγωνισμόν. Ὅταν δὲ ἐξαποστείλῃ ἡ μία ἑταιρεία, ἢ πᾶς ἰδιώτης μηχανικὸν καὶ πληρώσῃ αὐτὸς τὸν μηχανικόν, θὰ ἀποφύγῃ τὸ Κράτος τὴν πληρωμὴν μιᾶς μεγάλης δαπάνης, τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ ὡς πρὸς τὸ 2ον ἄρθρον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν αὐτοπήκτων ἁλάτων, τὰ ὁποῖα διὰ τροπολογίας ὑπεστήριξε διὰ μακρῶν ὁ κ. Συνάδελφος, ἔχω νὰ δώσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας, ὡς γνωρίζων, διότι κατοικῶ εἰς Μεσολόγγιον, τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τῶν ἁλάτων, ὡς ὁ κ. Συνάδελφος. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Συνάδελφος, νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ πολύπλοκον καὶ πολὺ δυσχερὲς νὰ ἐφαρμοσθῇ. Βεβαίως, ἐν Μεσολογγίῳ ὑπάρχει ἄφθονον ἅλας καὶ αὐτόπηκτον ἅλας, τὸ ὁποῖον δύνανται οἱ ἰδιῶται νὰ τὸ συλλέξουν καὶ τὸ δώσωσιν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς κατασκευῆς πολλῶν ἁλυκῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ παραγάγωσι διακόσια ἑκατομμύρια ὀκάδ. ἅλατος, πράγματι τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἢ νὰ παραχθῇ τόση ποσότης, εἶναι πολύπλοκον, λέγω, καὶ δυσχερὲς, διότι ἡ δημιουργία πολλῶν ἁλυκῶν δὲν θὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ προσδοκώμενα, δύνασθε νὰ δημιουργήσητε δύο ἀκόμη ἁλυκὰς πλὴν τῶν ὑπαρχουσῶν δύο, ὅλαι δὲ θὰ παραγάγωσι εἴκοσι ἑκατομμύρια ἅλας, καλλιεργούμεναι τελειότερον. Αὐτὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. Συνάδελφος, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, διότι τὸ ἅλας ἐν Μεσολογγίῳ ἐθεωρεῖτο ἀπὸ ἑκατονταετηρίδων, ὡς προϊὸν τοῦ τόπου, ἀνῆκον τουτέστιν, εἰς τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ἐργαζομένους ἐν Μεσολογγίῳ, διότι τὸ Μεσολόγγιον, ὁμολογουμένως, εἶχε δύο προϊόντα: τὸ ἅλας καὶ τοὺς ἰχθεῖς...

§330Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Καὶ Πρωθυπουργός.

§331Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕξ ἕως τώρα ἔδωκε. Πρέπει νὰ σημειώσητε οὐχὶ πεντακόσιαι, ἀλλὰ τετρακόσιαι οἰκογένειαι τοῦ Μεσολογγίου καὶ Αἰτωλικοῦ δύνανται νὰ συλλέξωσι τὸ αὐτόπηκτον ἅλας, τὸ ὁποῖον νὰ παραδώσωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου μὲ τὸ ποσὸν τῶν τριῶν λεπτῶν, τὸ ὁποῖον, βεβαίως, ἀπέναντι τῆς ἀξίας τοῦ παραγομένου ἅλατος, ἤτοι τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ, εἶναι ὑπερβολικόν, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψει τὸ ἑξῆς: ὅτι αὐτοὶ οἱ κάτοικοι τῶν δύο πόλεων, οἱ ὁποῖοι παρήγαγον τοὺς Πρωθυπουργοὺς καὶ ἐδόξασαν τὴν Ἑλλάδα, ἐχρησίμευσε δὲ ἡ πτῶσις τοῦ Μεσολογγίου νὰ συγκινήσῃ ὁλόκληρον τὸν Εὐρωπαϊκὸν κόσμον καὶ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐλευθερίαν ὁλοκλήρου τοῦ Βασιλείου, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι σπουδαῖον, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι πρόκειται νὰ ὠφεληθῶσι 40.000 ἢ 50.000 δραχμὰς ἐτησίως, τὴν διαφορὰν τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ, διότι αὐτόπηκτα ἅλατα παραμένουσιν ἐκεῖ περὶ τὰ δύο ἑκατομμύρια. Αὐτὰ τὰ αὐτόπηκτα ἅλατα δύνανται νὰ συλλεχθῶσι καὶ μὲ τὰ πλοιάρια νὰ τὰ θέσωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔχετε ἐπὶ δύο ἑκατομμυρίων διαφορὰν δύο λεπτῶν, δηλαδή, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ διανεμηθῶσι τετρακόσιαι οἰκογένειαι, τουτέστιν, ἑκάστη οἰκογένεια θὰ εἰσπράξῃ ἐπὶ τρεῖς μῆνας τὸν ἄρτόν της, καὶ θὰ ἀνακουφισθῶσιν οἱ ἀπόγονοι τῶν ἐνδόξων ἐκείνων μερῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θυσία, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ τὸ Κράτος καὶ ἡ Βουλή, ἐὰν τοῖς ἐπιτρέψῃ νὰ συλλέξωσι τὰ αὐτόπηκτα ἅλατα. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἔχει ἀντίθετον γνώμην, ὅσον ἀφορᾶ τὴν συλλογὴν τῶν αὐτοπύκτων ἁλάτων, τὰ ὁποῖα καταστρέφονται, καθὼς εἶπεν ὁ κύριος προλαλήσας, διὰ τῶν τσαπίων καὶ τῶν φτυαρίων ἀπὸ διαφόρους χωροφύλακας καὶ μισθωτοὺς ἐργάτας. Ἔχει δὲ τὸν φόβον, ὅτι οἱ συλλέκται τοῦ προϊόντος αὐτοῦ δὲν θὰ προσφέρωσι καλὴν ποιότητα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὅτι θὰ δυσκολεύωνται, λόγῳ τῆς ἀποσπάσεως, νὰ μεταφέρωσι τὸ ἅλας αὐτῶν, καὶ θὰ στοιχίσῃ περισσότερον καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑπηρεσίας καὶ θὰ κηρυχθῶσιν ἔκπτωτοι. Εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ τμήματος ἀπήντησα, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισκεφθῇ τὸ μέρος καὶ θὰ ἀντιληφθῇ ἀμέσως, ὅτι ἐκεῖ, ὅπου παράγονται τὰ αὐτόπηκτα ἅλατα, δύνανται νὰ συλλεγῶσι καὶ νὰ μεταφέρωνται διὰ πλοιαρίων, ἀκριβῶς εἰς τὰς ἁλυκάς, μὲ τὴν μικρὰν διαφοράν, τὴν ὁποίαν ζητοῦσιν αὐτοὶ καὶ ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι πολὺ σπουδαία διὰ τὸ Κράτος, προκειμένου νὰ ἀνακουφίσῃ τόσας οἰκογενείας. Θὰ ἔχουσι δὲ ἄριστον ἅλας, διότι τὸ αὐτόπηκτον ἅλας, εἶναι καλλίτερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παράγεται εἰς τὰ ἁλατοπήγια, τὰ ὁποῖα παράγουσι τὸ χειρότερον ἅλας.

§332Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἅμα τὸ βάλουν εἰς τὰ καΐκια, μήπως δὲν τὸ πᾶνε εἰς τὰς ἁλυκάς;

§333Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε μία ὀκᾶ νὰ ἀποκρυβῇ. Ἄλλως τε, δὲν νομίζω, πὼς εἶναι σπουδαῖον, προκειμένου περὶ τοσούτου ποσοῦ, νὰ τάσσωνται τρεῖς χωροφύλακες, ἀφοῦ σήμερον ἀπασχολοῦνται 40 χωροφύλακες διὰ τὴν καταστροφήν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι καὶ φιλανθρωπία πρὸς αὐτὴν τὴν τάξιν τῶν Μεσολογγιτῶν καὶ τοῦ Αἰτωλικοῦ, νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν τῶν αὐτοπύκτων, διὰ νὰ σωθῇ ὁ πεινῶν κόσμος, ὁ ὁποῖος εἶναι σήμερον εἰς ἀπόγνωσιν, διότι στεροῦνται καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου.

§334Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ἐκ παραδόσεων, καὶ ἐκ πεποιθήσεων συνείθισα νὰ εἶμαι ὑπὲρ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, διότι ἔτυχε νὰ ἀνήκω εἰς οἰκογένειαν, ἧς ὁ πατὴρ ἐπὶ ἑξήκοντα συναπτὰ ἔτη διηύθυνεν ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, διότι εἶχον τὸ εὐτύχημα ὁ ἐμὸς πατὴρ νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἱδρυτὴς καὶ ὁ διοργανωτὴς καὶ ὁ ἰσόβιος Πρόεδρος τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Αἱ παραδόσεις μου, ἄρα, εἶναι ὑπὲρ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ αἱ πεποιθήσεις μου εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν. Ἐὰν ἐκτάκτως συμβαίνῃ τινές, μὴ συναισθανόμενοι τὸ ὑψηλὸν αὐτῶν καθῆκον καὶ τὴν θέσιν καὶ τὴν περιωπήν, ἐν ᾗ ἔταξεν αὐτοὺς ἡ Πολιτεία, νὰ παρεκτραπῶσι, τοῦτο, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἡμᾶς, ὅπως ἐξεγειρώμεθα ἑκάστοτε κατὰ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Ἐγὼ δὲ προσωπικῶς ὀφείλω νὰ δηλώσω, χωρὶς ποσῶς νὰ θέλω νὰ ἀμφισβητήσω τὰ παράπονα, ἅτινα ἀπόψε ἠκούσαμεν, ὀφείλω, λέγω, νὰ δηλώσω, ὅτι ἀπὸ νεαρωτάτης ἡλικίας μέχρι πρὸ ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου εὐτυχῶς δὲν ἐπισκέπτομαι τὰ δημόσια γραφεῖα, πάντοτε ἀπήντησα παρὰ τοῖς δημοσίοις ὑπαλλήλοις τοῦ Κράτους καὶ εὐμένειαν καὶ ἱπποτισμὸν καὶ γνώσεις. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, ἐκπλήσσομαι ἀληθῶς, ὅταν, κατὰ τοὺς τελευταίους μάλιστα τούτους χρόνους, συμπίπτῃ νὰ ἀκούω ἀντεγκλήσεις καὶ γεγονότα, ἅτινα δύνανται νὰ ἐξεγείρωσι καὶ ἐμοῦ τὴν ἀγανάκτησιν καὶ ἑκάστου εὖ φρονοῦντος τὴν ἀπορίαν. Ἐζήτησα προχείρως τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμόν, ἐκ περιεργείας, ὅταν ἤκουσα τὰς συζητήσεις περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἐζήτησα, λέγω, τὸν Προϋπολογισμόν, τὸν ὑποβληθέντα ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τοὐτέστι, τοῦ 1915. Ἐξ ὅσων θέλω εἴπῃ πρὸς τὴν Βουλήν, ποσῶς μὴ φαντασθῆτε, Κύριοι, ὅτι σκοπῶ νὰ κατηγορήσω τὴν δημιουργίαν τῶν δύο νέων Ὑπουργείων. Διευθύνας καὶ ἐγὼ τὰ πράγματα τοῦ Κράτους ἐπανειλημμένως, εἶχον σχηματίσει πρὸ πολλοῦ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὠφέλιμον ἤθελεν εἶσθαι εἰς τε τὸ Κράτος καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας, νὰ σχηματισθῶσι δύο νέα Ὑπουργεῖα, καὶ δὴ τὰ σχηματισθέντα καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οἱ ἀγνοοῦντες ἔχουσι δίκαιον πιστεύοντες, ὅτι τὸ παρελθόν, κακῶς ἔπραξε, μὴ λαβὸν τὴν πρωτοβουλίαν τῆς δημιουργίας τῶν δύο τούτων Ὑπουργείων. Ὅσοι ὅμως ἐνθυμοῦνται τὰς τότε ἐθνικὰς περιπετείας, ὅσοι ἐνθυμοῦνται ὁπόσας μεγάλας δυσκολίας εἶχε νὰ παλαίῃ τότε ὁ Τόπος, βεβαίως, θέλουσι δικαιολογήσῃ τοὺς ἄνδρας τοῦ παρελθόντος, οἵτινες δὲν ἔσπευσαν ἐκ τῶν πρώτων νὰ λύσωσι καὶ τὸ ζήτημα τῆς δημιουργίας νέων Ὑπουργείων. Ὀφείλω δὲ ἐπίσης νὰ συμφωνήσω, ὅτι ἐν πολλοῖς αἱ ὑπηρεσίαι τῶν δύο νέων Ὑπουργείων ἐπέτυχον, καὶ προσήνεγκον πολυτίμους ὑπηρεσίας· τόσον ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ὅσον καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ἔτους 1915, ἀναγράφεται ποσὸν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον περὶ οὗ ὁ λόγος, 7.526.855 δραχμῶν, ἐνῷ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ἀμέσως προηγουμένου ἔτους 1914 ἀναγράφεται ποσὸν 5.725.682, δηλαδή, εὐθὺς ἀμέσως ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἔχομεν αὔξησιν οὔτε 100, οὔτε διακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλὰ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ὀκτακοσίων χιλιάδων δραχμῶν! Δὲν θέλω νὰ συζητήσω, ἐὰν εἶναι ταῦτα τὰ μόνα ποσά, ἢ μήπως τυχὸν ἐζητήθησαν, ἢ πρόκειται νὰ ζητηθῶσι καὶ ἄλλα, οὐδὲ σκοπῶ νὰ ὑποτιμήσω τὴν προθυμίαν, τήν ἔφεσιν καὶ τὰ φῶτα τῶν ἐργαζομένων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ, ὡς καὶ ἐν τῷ ἑτέρῳ τῶν Ὑπουργείων, τῷ τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλ’ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι ἴσως ὁ χρόνος, ἴσως ἄλλα περιστατικά συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀκόμη ὑπ’ ὄψει ἡμῶν ἐκεῖνα, ἅπερ πάντες ἀνέμενον. Ἔρχεται ζήτημα ἀπόψε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ σπουδαιότατον, χωρὶς δὲ νὰ θελήσω νὰ προσβάλω τὴν φιλοτιμίαν τοῦ πρώτου ἀγορεύσαντος καὶ τοῦ τρίτου, οἵτινες ὀρθότατα καὶ ὡραιότατα ἠγόρευσαν, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὅμως, ὀφείλω νὰ ἐξάρω τήν ἀγόρευσιν τοῦ δευτέρου τῶν ρητόρων. Δέν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατόν, μεθ’ ὅσα ἠκούσαμεν, ὁ ἀξιότιμος ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ νομίσῃ, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, χωρὶς αὐτὸ νὰ μελετηθῇ προσηκόντως, οὐδ’ ὡσαύτως, πρέπει νὰ νομίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐλαττοῦται ἡ ἱκανότης καὶ ἡ φιλοτιμία τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ὅταν, ἔχοντες τήν τιμὴν νὰ παρεδρεύωσιν ἐνταῦθα Βουλευταί, διὰ τῶν ἀγορεύσεων αὑτῶν τῶν σχετικῶν ἀπέδειξαν, ὁποίων φώτων καὶ ὁπόσης ἱκανότητος εἰσὶ κάτοχοι. Δὲν νομίζω, ὅτι προσβάλλεται οὔτε ὁ κ. Ὑπουργός, οὔτε ἡ ὑπηρεσία, ἄν ζητῶμεν νὰ ἀναμείνωσιν ἐπί τινας ὥρας, ἢ ἡμέρας, ἄν ζητήσωσι καὶ παρακαλέσωσι καὶ ἱκετεύσωσιν ἀκόμη τοὺς πεφωτισμένους τούτους Συναδέλφους, ὅπως διὰ τῶν φώτων αὑτῶν παρουσιάσωσί τι τέλειον καὶ ἄξιον τῆς αἰθούσης ταύτης. Ὅταν δέ, Κύριοι, εἶσθε ἕτοιμοι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, διότι δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου, νὰ ζητήσητε, ὅπως καταργήσωμεν δημοσίας θέσεις, καταργοῦντες, ἢ καὶ τροποποιοῦντες τούς νόμους, ὅταν εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ περικόψωμεν ἴσως μισθοὺς τῶν ἀτυχῶν αὑτῶν Ἑλλήνων ὑπαλλήλων, ὅταν, τὸ σπουδαιότατον, λέγητε, ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους εἰς τὸν ταλαίπωρον τοῦτον λαόν, ὅταν, Κύριοι, ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, εἶναι περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ βιομηχανία τῶν ξένων ἑταιρειῶν καὶ τῶν ξένων ὑπαλλήλων, οἵτινες ἀπὸ πολλοῦ παρέστησαν τὴν Ἑλλάδα ὡς χώραν ἀγρίαν καὶ ἀπολίτιστον. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι οὐχὶ ὀρθὸν, ὅταν τοιαῦτα πρόκειται νὰ πράξωμεν, χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, νὰ προβῶμεν εἰς ψήφισιν νομοσχεδίου, ἵνα μετακαλέσωμεν ξένους πάλιν ὀργανωτάς, ἵνα ἐλέγχωσιν ἡμᾶς ἵνα προκαλέσωμεν παραχωρήσεις εἰς ἑταιρείας, περὶ ὧν ἀμφιβάλλομεν, ἄν ἔχωσι τὴν εἰλικρίνειαν νὰ ἐργασθῶσι κυρίως ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Μεθ’ ὅσα εἶπον, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐλαττώσω τινὸς τὴν ἀξίαν, ἢ τὰ φῶτα, πρὸ παντὸς δὲ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρὸς ὅν, ἂν δὲν συνδέωμαι διὰ κοινωνικῶν σχέσεων, τρέφω ὅμως ἀμέριστον ὑπόληψιν διά τε τὰ φῶτα καὶ τὴν ἱκανότητα αὐτοῦ. Μάχομαι, λοιπόν, μόνον ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος καὶ διὰ τοῦτο δὲν σκοπῶ νὰ ὑποβάλω πρότασιν’ ἀφήνω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον, ὃν αὐτὸς νομίζει ὀρθόν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλει εὕρει τὸν τρόπον αὐτόν. Ἄς προκαλέσῃ, π. χ., τὴν Βουλὴν νὰ ἐκλέξῃ ἐπιτροπὴν εἰδικὴν ἐκ τῶν ἁρμοδίων προσώπων, ἐν ᾗ βεβαίως, νὰ περιληφθῶσιν οἱ τρεῖς μέχρι τοῦδε ἀγορεύσαντες. Καὶ οὕτω μελετωμένου τοῦ ζητήματος, νὰ προσκομισθῇ ἐνταῦθα τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον δυνάμεθα νὰ παρουσιάσωμεν ἔργον τέλειον, οὗτινος ἐκ τῆς συζητήσεως, ἀπεδείχθη, ὅτι μεγίστην ἀνάγκην ἔχει ἡ Χώρα.

§335Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω πρὸ παντὸς νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει τὴν ἀγόρευσιν τοῦ τελευταίου ἐκ τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, τῶν περὶ τοῦ νομοσχεδίου ὁμιλησάντων, τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικοβοιωτίας Βουλευτῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον μετακαλεῖ ξένους ὀργανωτὰς καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀξιοκατάκριτον. Εἶπε, δεύτερον, ὅτι διὰ νὰ διατυπώσωμεν πρεπόντως τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς μελέτην δι’ ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Ταῦτα, λεγόμενα, μαρτυροῦσι παραγνώρισιν τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Διότι τὸ νομοσχέδιον, τὶ λέγει; Ἔχομεν, Κύριοι, ἁλυκάς, αἱ ὁποῖαι ἁλυκαὶ δὲν ἀποδίδουσι τὸ ἅλας, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ἡ χώρα, καὶ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ μὲ αὐτὰς τὰς ἁλυκάς; Πρέπει νὰ τὰς βελτιώσωμεν; Διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ γίνουν ἔργα τινά, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἄνδρας εἰδικοὺς εἰς τὰ τῶν ἁλυκῶν, δὲν ἔχομεν εἰδικοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται νὰ κάμουν τὴν μελέτην περὶ τῶν ἔργων τῶν ἐπιχειρητέων καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτῶν. Τοῦτο λέγει τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ κατασκευὴ τῶν ἁλυκῶν, οὕτως ὥστε νὰ δύναται νὰ παράγηται διὰ μικροτέρας δαπάνης καὶ ἀσφαλέστερον τὸ ἅλας, ἀπαιτεῖ εἰδικάς τινας γνώσεις, ἀναγομένας εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῶν ἁλυκῶν, τὴν ὁποίαν παρ’ ἡμῖν δὲν ἔχουσι. Διὰ νὰ γίνῃ δὲ αὐτὴ ἡ μελέτη περὶ τῶν ἁλυκῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ μία ἄλλη μελέτη, περιγράφουσα τήν ἐνεστῶσαν κατάστασιν τῶν ἁλυκῶν καὶ διὰ τοῦτο, μὲ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τῆς μελέτης τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως καὶ κατόπιν τῆς μελέτης, εἰς τὰς μεταβολὰς καὶ τὰς βελτιώσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπέλθωσι. Δὲν πρόκειται περὶ μετακλήσεως οὐδενός, δὲν πρόκειται περὶ ὀργανώσεως, πρόκειται περὶ συμβάσεως, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ μὲ ὡρισμένον ἄνθρωπον, ἵνα μᾶς κάμῃ μίαν μελέτην ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει μηχανικὸς εἰδικός, δυνάμενος νὰ τὴν συντάξῃ.

§336Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ὑπάρχει ἴσως.

§337Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας μοὶ δίδει ἡ ὑπηρεσία, εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι εἰδικοὶ μηχανικοί, δυνάμενοι νὰ κάμωσι μελέτας καὶ νὰ συντάξωσι σχέδια ἁλυκῶν. Ὁ κ. Συνάδελφος μοὶ παρέχει τὴν πληροφορίαν, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτος, θὰ εἶναι εὐτύχημα, ἐὰν ὑπάρχῃ, διότι καὶ τότε εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μελέτη, ἀλλὰ θὰ γίνῃ διὰ μηχανικοῦ ἐν Ἑλλάδι ἐγκατεστημένου. Τότε γίνεται ἡ τροπολογία καὶ ὁρίζει «μετ’ ἀλλοδαποῦ ἢ ἡμεδαποῦ» καὶ τότε θὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ συνάψῃ τὴν σύμβασιν καὶ μετὰ ἡμεδαποῦ.

§338Γ. ΠΩΠ. Ἔχετε νόμον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ συνάπτητε συμβάσεις μετὰ ἡμεδαπῶν.

§339Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ συμβάσεως διὰ μελέτην ἐξ ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας ἀναφέρεται ὁ νόμος, περὶ οὗ ὁμιλεῖτε· πρόκειται περὶ συμβάσεως περὶ μελέτης ἁλυκῶν, καὶ αἱ ἁλυκαὶ διέπονται δι’ εἰδικῆς νομοθεσίας. Σεῖς, τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ἀναφέρετε, δὲν περιλαμβάνουσι διατάξεις συνάψεως συμβάσεων περὶ μελέτης ἁλυκῶν. Δὲν πρόκειται, λοιπόν, οὔτε περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαποῦ.

§340Γ. ΠΩΠ. Οὔτε θὰ εὕρητε· τώρα εἶναι ὅλοι εἰς τὸν πόλεμον.

§341Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος Συνάδελφος, εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία μελέτη. Ἀκριβῶς, τοῦτο ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, τοῦτο θέλομεν νὰ κάμωμεν διὰ τοῦ τοῦ νομοσχεδίου, πρὶν δὲ γίνῃ ἡ μελέτη αὐτή, ἡ εἰδική, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος περὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωσι, διὰ τὰς ἁλυκάς, περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ καλλιεργηθῶσι. Ζητοῦμεν, λοιπόν, νὰ γίνῃ ἡ μελέτη ἡ αὐθεντική, ἡ ἐπιστημονική, ἡ ὁποία, προσαγομένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ κανονισθῶσιν. Ἑπομένως, δὲν δύναται νὰ κατακριθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας τὸ ἔκρινεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος κ. Βουλευτής, οὔτε δύνανται νὰ ἔχωσι λόγον αἱ προτάσεις, εἰς ἃς προῆλθεν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐκτὸς αὐτῆς τῆς διατάξεως, περιέχει καὶ ἄλλην διάταξιν, τὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται, ἵνα γίνῃ ἡ καλλιέργεια τῶν ἁλυκῶν καὶ διὰ τῆς ἐπιστασίας. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν ὑπῆρχε πρόθεσις, ἵνα εἰσαχθῇ τὸ σύστημα τῆς δι’ ἐπιστασίας καλλιεργείας ἀλλ’ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη προέρχεται ἐκ τῆς ἑξῆς αἰτίας. Ὑπῆρξεν ἁλυκή, ἡ ὁποία ἐκαλλιεργήθη διὰ τῆς ἐπιστασίας κατὰ τὰ ἔτη 1914 καὶ 1915, αὐτὴ ἡ ἁλυκὴ εἶναι ἡ ἁλυκὴ Πολυχνίτου ἐν Λέσβῳ, καὶ ἡ ὁποία ἔσχεν ἓν ἀποτέλεσμα ἐξόχως συμφέρον διὰ τὸ δημόσιον. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὰς διαφόρους ἁλυκὰς τοῦ Κράτους κατὰ τὰ ἔτη 1911, 1912, 1913 καὶ 1914. Λαμβάνω τὸ τελευταῖον ἔτος, τὸ 1914· ἡ δαπάνη εἶναι κατ’ ὀκᾶν: (Ἀναγινώσκει) «τῆς ἁλυκῆς Ἀναβύσου 0.93, τῆς ἁλυκῆς Βόλου 1.89, τῆς ἁλυκῆς Γαντζοῦς 1.81, τῆς ἁλυκῆς Δομβραίνης 0.83, τῆς ἁλυκῆς Ζακύνθου 2.24, τῆς ἁλυκῆς Ἑρμιόνης 1.95, τῆς ἁλυκῆς Κοπραίνης 1.58, τῆς ἁλυκῆς Ἀλεξάνδρου 0.75, τῆς πόλεως Λευκάδος 0.77 κ. λπ.». Ἡ μέση δαπάνη ὅλων αὐτῶν τῶν ἁλυκῶν κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1911 εἶναι 1.09, κατὰ τὸ 1912 εἶναι 0.93, κατὰ τὸ 1913 εἶναι 1.04, κατὰ τὸ 1914 εἶναι 1.03, δηλαδή, ἡ καλλιέργεια τῶν ἁλυκῶν αὐτῶν ἐστοίχισε μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐργολαβίας 1 λεπτὸν περίπου τὴν ὀκᾶν. Εἰς τὴν ἁλυκὴν αὐτὴν τοῦ Πολυχνίτου, ὅπου ἐγένετο ἡ καλλιέργεια δι’ ἐπιστασίας, ἡ δαπάνη αὐτῆς ἀνῆλθεν εἰς 0.36. Ἐξήχθη δὲ ποσὸν 3.100.000 ὀκάδων.

§342Γ. ΠΩΠ. Εὐθηνότερον ἀπὸ τὴν Τύνιδα καὶ ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν.

§343Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Σημειώσατε, ὅτι ἡ παραγωγὴ εἶναι πολὺ μεγάλη, διότι εἶναι ἡ τρίτη ἁλυκὴ τοῦ Κράτους, πρώτη εἶναι ἡ τῆς Τουρλίδος μὲ 5.000.000, δευτέρα ἡ τῆς Ἀναβύσου μὲ 4.200.000 καὶ τρίτη εἶναι αὐτή. Ἐδῶ βλέπετε ὅτι πρόκειται περὶ καλλιεργείας, ἡ ὁποία ἔσχεν ἓν ἀποτέλεσμα πολὺ ἐνδιαφέρον διὰ τὸ Δημόσιον, διότι ὄχι μόνον τῆς μέσης τιμῆς τῶν ἁλυκῶν, ὅλης τῆς Ἑλλάδος, εἶναι τὸ τρίτον, ἀλλὰ καὶ τῆς τιμῆς οἱασδήποτε ἄλλης ἁλυκῆς, ὑπῆρξε πολὺ εὐθηνοτέρα. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ τις τοῦτο εἰς ἐξαιρετικοὺς λόγους ἐκεῖ ἰσχύοντας, διότι καὶ τὸ Μεσολόγγιον εἶναι ὑπὸ τὰς αὐτὰς κατ’ ἐξοχὴν εὐνοϊκὰς περιστάσεις. Ὅταν, λοιπόν, μία διοίκησις ἔχει ὑπ’ ὄψει της μίαν τοιαύτην ἀπόδοσιν, ἔχει τὸ καθῆκον νὰ προβῇ πειραματικῶς καὶ κἄπου ἀλλαχοῦ, νὰ ἴδῃ τὶ συμβαίνει ἐδῶ. Καὶ διὰ νὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον, νὰ εἶναι νόμιμον τοῦτο, ἔθεσα τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν δύναται νὰ ἐπιτραπῇ καὶ αὐτῆς τῆς ἁλυκῆς, ἡ ὁποία ἴσως δὲν γίνεται τακτικῶς, νομίμως. Τέλος, ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκμετάλλευσις καὶ αὐτῆς τῆς ἁλυκῆς, νὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς αὐτεπιστασίας, καὶ ἴσως καὶ ἄλλης τινὸς δοκιμαστικῶς. Ἤχθην δὲ ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν ἰδέαν νὰ προτείνω τοῦτο, ὄχι διότι ἐσκέφθην μεταβολὴν συστήματος, διότι τοιαύτην θὰ τὴν εἰσηγούμην εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐξ ἄλλου τινὸς γεγονότος μεταξὺ τῶν δύο προϊσταμένων τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ὑπῆρξε ριζικὴ διαφωνία πρὸ καιροῦ, τοῦ μὲν ἑνὸς τοῦ προϊσταμένου, τοῦ διευθυντοῦ, προκατειλημμένου κατὰ τῆς αὐτεπιστασίας καὶ ἀποκρούοντος αὐτήν, τοῦ δὲ ἑτέρου, τοῦ τμηματάρχου, προτείνοντος τὴν αὐτεπιστασίαν καὶ ζητοῦντος νὰ γίνῃ δι’ αὐτεπιστασίας καλλιέργεια εἰς τὸν Πολυχνίτην, ἵνα γίνῃ δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ ὑποδείξεις αὐτοῦ, ὡς ἔχοντος μίαν εἰδικότητα καὶ νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις ὑπὸ τοὺς συνήθεις κανόνας τῆς πείρας, τῆς πολλοῦ λόγου ἀξίας, τῶν ἐργαζομένων ἐκεῖ, ἄνευ ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, ἀνθρώπων, ἀλλ’ ἡ ὁποία κατὰ τοῦτο εἶναι ὑποδεεστέρα τῆς ἐπιστημονικῆς ἰδέας, ὅτι ἐμποδίζει τὴν ἐφαρμογὴν νέων τινῶν μεθόδων, νέων τινῶν ἐνεργειῶν, διότι μεγάλης ἀξίας εἶναι ἡ πεῖρα τοῦ ἁπλοῦ τεχνίτου, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀγάγῃ εἰς βελτίωσιν. Λοιπόν, ἐπέμενε καὶ ἐγένετο ἡ καλλιέργεια αὐτὴ καὶ ἐκ τῆς καλλιεργείας προέκυψεν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα.

§344Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπέβλεπεν ὁ ἴδιος;

§345Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐντεῦθεν ἐπέβλεπεν· ἐκεῖ ὑπῆρχεν ἐπιτηρητής.

§346Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω μήπως κατεβλήθη κἄποια ἰδιαιτέρα μέριμνα.

§347Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐπῆγεν αὐτὸς ἐκεῖ;

§348Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἐπῆγε. Πρόκειται περὶ τοῦ κ. Παπαμάρκου.

§349Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἂν ἐπῆγε, τόσῳ τὸ καλλίτερον. Τιμὴ τοῦ ὑπαλλήλου καὶ τοῦ Ὑπουργείου εἶναι.

§350Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἰργάσθη, ἐπιβλέπων ἐκ τοῦ Ὑπουργείου, δὲν ἐπῆγε νὰ κάμῃ τὸν ἐπιτηρητήν.

§351Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἂν ἐπῆγε, πολὺ καλὰ ἔκαμε.

§352Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ λέγω αὐτό, διὰ νὰ μὴ μοῦ ἀντιταχθῇ, ὅτι μία ἁλυκή, εἰς τὴν ὁποίαν ἐστάθη εἷς τμηματάρχης καὶ τὴν διηύθυνε, φυσικὸν ἦτο νὰ δώσῃ τοιαῦτα ἀποτελέσματα, μολονότι ἐγὼ θὰ ἔλεγον, ὅτι, ἄν πρόκειται νὰ δώσουν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, νὰ γλυτώσωμεν, ὅσα χρήματα ἐγλυτώσαμε καὶ νὰ ἔχωμεν τόσην παραγωγήν, νὰ διορίσωμεν εἰς κάθε ἁλυκὴν ἕνα τμηματάρχην. Ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν ἔμεινεν ἐκεῖ διευθύνων τὴν ἁλυκήν, δὲν γνωρίζω ἄν ἐν τῷ μεταξὺ ἔκαμεν ἓν ἢ δύο ταξείδια καὶ ἐπεστάτησεν, ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ τὸ πράξῃ διὰ πᾶσαν ἁλυκήν.

§353Γ. ΠΩΠ. Μπράβο του.

§354Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀπέναντι τοιούτου ἀποτελέσματος, ἐνόμισα, ὅτι μοὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ἵνα γένηται δυνατὸν νὰ γίνῃ καλλιέργεια ἐφέτος κατὰ τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὑπὸ τοῦ ὑπαλλήλου ὑποδεικνυόμενον, μὲ τὸν ὁποῖον συνεφώνησεν ὁ Διευθυντής.

§355ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος διακρίνεται διὰ τὴν μόρφωσίν του, τὴν τιμιότητα τοῦ χαρακτῆρός του καὶ τὸν ὁποῖον ἠδίκησαν, συγχύσαντες μὲ κἄποιον Παπαναστασίου, νομίζω.

§356Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἰδού, Κύριοι, ὁ λόγος, ἐκ τοῦ ὁποίου προῆλθεν ἡ διάταξις, περὶ τῆς ὁποίας ποιοῦμαι τὴν συζήτησιν καὶ ἰδοὺ καὶ ὁ σκοπός, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπει. Ἀποβλέπει, ἵνα δοκιμαστικῶς ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἤθελεν ὑποδείξῃ καὶ ἑτέρας ἁλυκάς, ἐπιτρέψωμεν νὰ γίνῃ δι’ αὐτεπιστασίας ἡ καλλιέργεια. Διότι ὀφείλω νὰ σᾶς καταστήσω κοινωνοὺς μιᾶς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅτι καθῆκον τῶν προϊσταμένων εἶναι νὰ μὴ σταματῶσι τὴν πρωτοβουλίαν, ὅταν ἡ πρωτοβουλία αὕτη παρέσχε εἰς τὰ πρῶτα αὐτῆς βήματα ἀποδείξεις, ὅτι μετ’ ἐμβριθοῦς περισκέψεως ἐχώρησε καὶ μετὰ καλῶν ἀποτελεσμάτων ἐφηρμόσθη. Εἶμαι Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι δύναμαι νὰ ἔχω γνῶσιν τῶν ζητημάτων τῶν ἁλυκῶν, ἢ νὰ διαχειρισθῶ τὰς ἁλυκὰς ἐγὼ κατὰ τὰς ἰδικάς μου ἰδέας, πρέπει δὲ νὰ ἐννοῆται ὑπὸ πάντων, ὅτι ὑπάρχουσι ζητήματα πάσης φύσεως τεχνικά, ἡ πρόοδος δὲ τῆς ἐποχῆς μας ἄγει νὰ καταστήσῃ πάντα τὰ ζητήματα τεχνικά, τῶν ὁποίων, ἵνα ἡ προσήκουσα γίνηται διαχείρισις, πρέπει νὰ γίνηται ἡ διαχείρισις, ἡ ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων. Καὶ ὅπως θὰ ἐθεώρουν κακὸν ἐκ μέρους προϊσταμένου τῆς ὑπηρεσίας νὰ ἀφήσῃ τὴν πολιτικὴν διαχείρισιν τῶν διαφόρων ὑποθέσεων τοῦ Κράτους εἰς τοὺς ὑφισταμένους του, τοιουτοτρόπως θὰ ἐθεώρουν πλημμέλειαν ἐκ μέρους τοῦ προϊσταμένου νὰ θελήσῃ νὰ ἀντιποιηθῇ τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας, τὰς προσηκούσας εἰς τοὺς τεχνικοὺς ὑπαλλήλους. Ἡ θέσις ἡμῶν ἀπέναντι τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι σαφῶς διαγεγραμμένη, ὅταν θελήσωμεν νὰ ἐμβαθύνωμεν εἰς τὸν προορισμὸν καὶ ἐκείνων καὶ ἡμῶν. Ἡ πρόοδος τῆς ἐποχῆς ἡμῶν, καθιστᾷ πᾶν ζήτημα, ζήτημα τεχνικόν. Δὲν εἶναι πλέον μόνον αἱ πέντε ἐπιστῆμαι, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἐπιστήμας. Τὰ πάντα διέπονται ἀπὸ κανόνας, οἱ ὁποῖοι εἶνε οὐχὶ αὐθαίρετος ἐκ τῶν προτέρων ἐπίνοια, ἀλλὰ κανόνες, οἱ ὁποῖοι συνελέγησαν ἐκ τῆς παρατηρήσεως τῶν πραγμάτων, ἐκ τῆς ἀναλύσεως τῶν πραγμάτων, ἐκ τῆς συγχωνεύσεως αὐτῶν εἰς τὰς γενικὰς γραμμάς, τὰς ὁποίας ἡ πορεία τῶν πραγμάτων καταδεικνύει. Τοῦτο εἶναι εἰδικότης. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα, τὰ ἐκ τῆς εἰδικότητος πορίσματα, ἵνα ἐφαρμοσθῶσιν ἔν τινι Πολιτείᾳ, ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ἐκτιμηθῶσι καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον τοῦ νοικοκύρη, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἴδουν ἐν ποίᾳ στιγμῇ, ἐν ποίῳ χρόνῳ, ἐν ποίᾳ ἐκτάσει, ἐν ποίῳ μέτρῳ θὰ γίνῃ δυνατὸν νὰ ἐπιδιώξουν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο· διότι, ὅπως ἐν πάσῃ ἀνθρωπίνῃ ἐνεργείᾳ, οὕτω καὶ ἐν τῇ τοῦ Κράτους ἐνεργείᾳ, τὰ μέσα δὲν εἶναι πάντοτε, δὲν εἶναι ποτὲ ἴσα πρὸς τὰς ἐφέσεις. Συνήθως δὲν εἶναι ἴσα οὔτε πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ ἐν τούτῳ ἔγκειται τὸ ἔργον τοῦ ἀνδρὸς τοῦ πολιτικοῦ, ἐν τούτῳ ἔγκειται τὸ ἔργον ἡμῶν, τῶν διευθυνόντων, εἴτε ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης, εἴτε ἀπὸ τῶν Ὑπουργείων, ἐν τῷ καθορισμῷ τῆς ἀλληλοδιαδοχῆς τῶν διαφόρων ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιχειρήσῃ τὸ Κράτος, τὸ Κράτος τὸ ἀνεπαρκὲς, οὐ μόνον ἐξαιρετικῶς, ἀλλὰ κατὰ κανόνα, εἰς τὸ νὰ πραγματοποιήσῃ πᾶν ὅ,τι εἶναι ἐπιθυμητόν, πολλάκις δὲ καὶ τὸ νὰ πραγματοποιήσῃ πᾶν ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον. Ἐν τῇ σειρᾷ, λοιπόν, τῶν σκέψεων, καθ’ ἣν θὰ ἐκτελεσθῶσι ταῦτα, τὰ ὁποῖα θεραπεύουσι τὰς ἐπὶ πλέον ἀνάγκας, ἐμφανίζεται τὸ ἔργον τὸ πολιτικόν. Τοῦτο δὲ εἶναι τὸ κύριον ἡμῶν ἔργον, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐν σχέσει πρὸς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν, ὅτι, εἴτε τοῦτο, εἴτε ἐκεῖνο θὰ ἐπιτελεσθῇ, διότι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο συμβάλλει εἰς τὴν προαγωγὴν τοῦ ζητήματος, ἔρχεται κατόπιν τὸ τεχνικὸν ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, τὸ ζήτημα τῶν εἰδικῶν, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐπιτελέσουν τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν, καὶ εἰς τὴν τοιαύτην περίστασιν ἡ πολιτικὴ ἐξουσία, ἤτοι ὁ Ὑπουργὸς, δὲν ἔχει ἄλλο δικαίωμα ἢ τὸ δικαίωμα τῆς ἐποπτείας, ἵνα μή τις τελῆται παράβασις. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὴν ἄμεσον διεύθυνσιν τῆς ἐργασίας, διότι ἄμεσος διεύθυνσις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, παρὰ μόνον ἐκ μέρους τῶν εἰδικῶν. Κύριοι, ὅπως δὲν ἐθεώρησα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψω τὴν ἀνάμιξιν ἐν τῷ καθορισμῷ τῆς πολιτικῆς ἐνεργείας, τῆς καθοριζούσης ἐπὶ τίνι σκοπῷ λαμβάνονται, οἷα λαμβάνονται μέτρα, εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, τοὺς ἔχοντας τὴν εἰδικότητα, οὕτω δὲν ἐθεώρησα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ καὶ παρακολούθησις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἀνάμιξις αὐτοῦ εἰς τὰ τῆς τεχνικῆς τῶν ὑπαλλήλων τούτων ὑπηρεσίας. Ἐξ αὐτῆς, λοιπόν, Κύριοι, τῆς ἰδέας ἤχθην εἰς τὸ νὰ τεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἐπιτραπῇ καὶ δι’ αὐτεπιστασίας, χωρὶς νὰ ἔχω καθόλου τὴν ἰδέαν νὰ ἐφαρμόσω τὸ σύστημα τοῦτο, χωρὶς νὰ φρονῶ, ὅτι, ἐὰν τότε τὸ σύστημα ἐκεῖνο ἐκρίθη ὡς ἐκρίθη, ὅτι δύναται καὶ σήμερον νὰ κριθῇ οὕτω, διότι δὲν γνωρίζω ὁποῖαι ἰδέαι καὶ συνθῆκαι ἐκράτουν τότε περὶ τῆς συγκροτήσεως τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν ἔχω διόλου ἰδέαν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μεταβάλω τὸ σύστημα, θέλω ὅμως νὰ μελετήσω, ἂν καὶ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ τὸ σύστημα, καὶ παρὰ τὴν καλλιέργειαν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ δι’ εἰδικοῦ σχεδίου. Θέλω νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐφαρμόσω δοκιμαστικῶς καὶ τὸ ἄλλο σύστημα, ὅπως ἐν παραδείγματι ἔχομεν ἐκ τῆς δοκιμῆς, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὰς ἁλυκὰς Πολυχνίτου μὲ τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας καλὰ ἀποτελέσματα. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ὀφείλω νὰ ἔχω τὴν ἀμφιβολίαν, μή τυχὸν ἐξαιρετικόν τι ἴσχυσεν ἐκεῖ, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ δύναμαι νὰ ἐφαρμόσω τοῦτο καὶ ἀλλοῦ. Ἐάν, λοιπόν, ἔχω ταύτην τὴν ἀμφιβολίαν, δὲν ἔχω τὸ καθῆκον, διευθύνων τὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως, ἵνα δώσω στοιχεῖα εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἔλθῃ αὔριον τὸ ζήτημα τῶν ἁλυκῶν, — διότι αὐτὸ δὲν συζητεῖται ἀπόψε — δὲν ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν: Κύριοι, εἶχον κάμῃ μίαν δοκιμὴν εἰς τὰς ἁλυκὰς τοῦ Πολυχνίτου, καὶ εἶχον αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα; Ἐπειδὴ εἶχον ἀμφιβολίαν, τὶ ἔπραξα; Ἐπέτρεψα νὰ γίνῃ καὶ εἰς ἄλλην ἁλυκὴν δοκιμὴ διὰ τοῦ ἰδίου συστήματος καὶ ἰδοὺ τὰ ἀποτελέσματα. Τώρα, κρίνατε ὑμεῖς ποῖον εἶναι τὸ καλλίτερον σύστημα. Διὰ νὰ ἔχω, λοιπόν, τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἔθεσα τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νομίζω, ὅτι ἀπὸ τοιαύτης αἰτίας καὶ εἰς τοιοῦτον ἀποσκοποῦσα σκοπὸν ἡ διάταξις, εἶναι δεδικαιολογημένη.

§357ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴχατε δώσει καὶ δι’ ἐργολαβίας καὶ τὴν ἁλυκὴν Πολυχνίτου;

§358Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι. Λοιπόν, τοῦτο ἐζήτησα καὶ ζητῶ, νομίζω δέ, ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένον. Κύριοι, ἕτερον ζήτημα ἤχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ζήτημα τῶν αὐτοπήκτων ἁλάτων τοῦ Μεσολογγίου. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας Συνάδελφος ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα, ἐνεποίησεν εἰς ἐμὲ τοιαύτην ἐντύπωσιν, ὥστε, ἂν ἦτο δυνατὸν καὶ ἂν ἐπετρέπετο εἰς τὴν ἐντύπωσιν ταύτην νὰ παραδοθῶ, θὰ ἔφθανον εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεώς του. Ἦσαν τόσον πειστικὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξέθηκεν, ἐλέχθησαν δὲ κατὰ τρόπον ἐμφανίζοντα τοιαύτην βαθεῖαν γνῶσιν τοῦ πράγματος, ὥστε θὰ ἐκινδύνευον νὰ παρασυρθῶ καὶ νὰ δεχθῶ ἀμέσως, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἄλλο κώλυμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μονομερῶς ἐνταῦθα. Εἶναι, Κύριοι, ἀληθές, ὅτι γίνεται ἐκεῖ, ἐν Μεσολογγίῳ, μία καταστροφὴ ἀξίας, τὴν ὁποίαν μᾶς παρέχει ἡ φύσις, διότι μόνον του, ἀφ’ ἑαυτοῦ πήγνυται ἐκεῖ τὸ ἅλας. Ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ σύστημα τοῦτο εἰσήχθη, ἀφίσταται ἡμῶν, ἦτο δὲ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐν Ἑλλάδι παραγόμενον ἅλας, ἦτο πολὺ περισσότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐχρειάζετο διὰ τὴν Χώραν, περὶ ἐξαγωγῆς δὲ δὲν ἠδύνατο νὰ γίνεται σκέψις. Ὁ φόβος, λοιπόν, τοῦ λαθρεμπορίου, ἦτο τοιοῦτος, ὥστε ἦτο φυσικὸν νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ παραγωγὴ ἅλατος περιττοῦ, καὶ μὴ ἐπιτραπείσης αὐτῆς, νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφ’ ἑαυτοῦ ἐσχηματίζετο, νὰ καταστραφῇ. Δὲν εἴμεθα πλέον ὑπὸ τὰς περιστάσεις αὐτάς, διότι σήμερον ἔχομεν ἔλλειψιν ἅλατος καὶ σήμερον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπερίττευε καὶ ἠδύνατο νὰ εἶναι βλαβερόν, ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίου συμφέροντος, χρησιμεῦον διὰ τὸ λαθρεμπόριον, ἐκεῖνο ἐλλείπει καὶ εἶναι ἀναγκαῖον καὶ θὰ ἦτο χρησιμώτατον διὰ τὸ δημόσιον συμφέρον, ἐὰν ἠδύνατο νὰ ἐξοικονομηθῇ. Ἑπομένως, ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο τότε νὰ χρησιμεύσωσιν, ἵνα δικαιολογήσωσι τὸ μέτρον, δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι σήμερον. Καὶ ἐὰν τότε εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην τὸ Κράτος νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς πληθυσμούς, τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Συνάδελφος, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ ἔργου τούτου ἀπέζων, νὰ εἴπῃ εἰς αὐτούς, ὅτι τοὺς ἀφαιρεῖ τὸν πόρον τῆς ζωῆς, χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, βεβαίως, σήμερον, ἐὰν πρόκειται τὸ ἅλας αὐτὸ νὰ εἶναι, ὅπως τὸ παρέστησεν ὁ κ. Συνάδελφος, εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον τὸ Κράτος, λέγον εἰς αὐτοὺς, ὅτι τοὺς ἀφαιρεῖ τὸν πόρον τῆς ζωῆς, οὐχὶ χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, ἀλλὰ χάριν πλέον τῆς δημοσίας ζημίας. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, παρεσκευασμένος νὰ δώσω ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν προτάσεων τοῦ κ. Συναδέλφου. Ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι ἐκείνη, τήν ὁποίαν σᾶς ἐξηγήθην. Ἵνα δοθῇ ἐπ’ αὐτῶν ἀπάντησις, ἀπαιτεῖται, βεβαίως, καὶ ἔρευνα αὐτῶν, μᾶλλον ἐμπεριστατωμένη.

§359Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὸ γίνεται ἤδη.

§360Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀλλὰ δὲν θὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ ἔρευνα αὐτή, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς εἰδικούς, καὶ ὅταν φέρωμεν τοιαύτην πρότασιν, τότε ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐπιληφθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς τῆς τοιαύτης ἐρεύνης. Χρειάζεται, λοιπόν, διὰ νὰ εἴμεθα παρεσκευασμένοι νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ θέματος τούτου, νὰ γίνῃ πρῶτον μία ἐπιτόπιος τεχνικὴ ἐξέτασις. Χρειάζεται ὅμως καὶ ἕτερόν τι. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πορισμάτων τῆς ἐπιτοπίου τεχνικῆς ἐξετάσεως, περὶ τῆς ὁποίας ἔχω ὄχι τὴν ἐλπίδα, ἀλλὰ, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κ. Συναδέλφου, σχεδόν, τὴν βεβαιότητα, ὅτι θέλει κυρώσῃ τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα προῆλθεν ὁ κ. Συνάδελφος, μετὰ τὴν τοιαύτην, λέγω, τεχνικὴν ἐξέτασιν, θὰ γίνῃ ἀνάγκη νὰ προέλθωμεν καὶ εἰς ἄλλην, τήν διαπραγμάτευσιν, ἐὰν ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῆς τεχνικῆς ἐπικυρωθοῦν τὰ συμπεράσματα τοῦ κ. Συναδέλφου. Τότε δὲ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ζητῶν οὐχὶ τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου, ἀλλὰ τὴν ἀναβολὴν αὐτῆς, μέχρις οὗ ἐπιχειρηθῶσι ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐξέθηκα, εἰς τὴν ἄμεσον κατὰ τὸ δυνατὸν ἐνέργειαν, τῶν ὁποίων θέλω χωρήσῃ. Θὰ εἶμαι δὲ εὐτυχής, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, τούτων συντελουμένων, θὰ γίνῃ δυνατὸν νὰ ἔλθω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἢ ἐκεῖνος, ὅστις θέλει μὲ διαδεχθῇ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ ζήτημα εἶχεν, ὡς ὁ κ. Συνάδελφος τὸ ἐξέθηκε, διότι τοιουτοτρόπως, ἅμα ὡς γίνῃ δυνατόν, κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, θέλομεν ἱκανοποιήσῃ, ἐκτὸς τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου, καὶ τὸ συμφέρον τῶν οἰκογενειῶν, πρὸς τὰς ὁποίας, ἀνεξαρτήτως τῶν λόγων τῶν ἱστορικῶν, μετὰ συμπαθείας πάντες ἀποβλέπομεν. Τὸ Μεσολόγγιον καὶ οἱ κάτοικοι αὐτοῦ δὲν εἶναι ξένοι πρὸς οὐδένα τῶν Ἑλλήνων. Πάντες οἱ Ἕλληνες συνδέονται μετὰ τῆς χώρας, ἐν ᾗ ἐγεννήθησαν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῆς πόλεως Μεσολογγίου, ἐν τῇ ὁποίᾳ τοιαῦτα ἐτελέσθησαν. Θὰ εἶναι δὲ εὐτυχὴς ἡ Βουλὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία, ψηφίζουσα ἕνα τοιοῦτον νόμον, θέλει εἴπῃ πρὸς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἠδίκησεν, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην στιγμήν, καθ’ ἥν ἐγένετο δυνατὸν νὰ σοῦ ἀποδώσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ διὰ σᾶς πόρον ζωῆς, σοῦ τὸ ἀποδίδω, αἰσθάνομαι δὲ ἴσην χαρὰν τώρα, ὅτε σοὶ τὸ ἀποδίδω, ὅσην λύπην ᾐσθανόμην τότε, ὅτε ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων ἐπέβαλε νὰ σοὶ τὸ ἀφαιρέσω. (Χειροκροτήματα).

§361Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐάν, κ. Βουλευταί, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἶναι ἁπλῶς, διότι μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐπισκεφθῶ πάσας τὰς ἁλυκὰς τοῦ Κράτους καὶ παρηκολούθησα τὰς γενομένας ἐκεῖ ἐργασίας τῆς παραγωγῆς τοῦ ἅλατος καὶ τῆς παραδόσεως εἰς τοὺς ἀποθηκαρίους. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι, ὅτι πᾶσαι αἱ ἁλυκαὶ τοῦ Κράτους, παρημελήθησαν κατὰ τρόπον ἀσύγγνωστον. Αἱ ἁλυκαί, κατὰ τὸ 1875 καὶ 1876, ὁπότε τὰς ἐπεσκέφθην, ἐκαλλιεργοῦντο δι’ ἐπιστασίας. Ἡ ἐπιστασία εἶχε παράσχῃ λαμπρὰ ἀποτελέσματα καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ ἀκούσῃ. Ἡ ἁλυκὴ Μεσολογγίου προῆρχε πασῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐθήνιαν τῆς παραγωγῆς τοῦ ἅλατος, κατόπιν ἔρχεται ἡ ἁλυκὴ τῆς Ἀναβυσσοῦ καὶ Θερμασιᾶς, κατόπιν τῆς Μήλου, Γαντζοῦς, Δομβραίνης κ. λπ. Τῆς ἁλυκῆς Μήλου τὸ ἅλας προέρχεται ὄχι ἐκ τοῦ θαλασσίου ὕδατος, ἀλλ’ ἐκ πηγαίου ὕδατος, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς δὲν δύναται νὰ εἶναι μέγα. Ἐκ τοῦ βάθους σπηλαίου ἐξέρχεται πηγὴ ὕδατος, τὸ ὁποῖον σχηματίζει μικρὰν λίμνην, ἡ ὁποία χρησιμεύει πρὸς λοῦσιν, ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων δὲ χρόνων τελοῦνται ἐκεῖ λουτρά. Ἐκ τοῦ ὕδατος αὐτοῦ, ὁδηγουμένου εἰς ἁλυκήν, προέρχεται τὸ ἅλας. Τοῦτο προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν ἐσωτερικοῦ διαστρώματος ἅλατος, ὅπερ διαλυόμενον διὰ τοῦ διερχομένου ὕδατος, παρασύρεται. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἡ τοιαύτη τῶν ἁλυκῶν τότε κατάστασις παρεῖχεν ἅλας ἐπαρκέστατον. Οἱ ἐπιστάται ἔμενον κατ’ ἔτος οἱ ἴδιοι καὶ ἡ πολιτικὴ δὲν ἐπέδρα κατὰ τήν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ πεπειραμένου, ἐργατῶν, οἵτινες κατεσκεύαζον καὶ συνέλεγον τὸ ἅλας. Αἱ πλεῖσται τῶν ἁλυκῶν ἔχουν ἀποθήκας, εἰς ἃς δύναται νὰ ἀποθηκεύηται τὸ ἅλας προσωρινῶς. Ἡ καλλιέργεια πλειόνων ἁλυκῶν εἶναι συμφέρουσα, διότι μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἔχομεν μίαν ἄλλην δαπάνην, τήν δαπάνην τῆς μεταφορᾶς, ἡ δὲ μεταφορὰ εἶναι μία ἐπιβάρυνσις, τήν ὁποίαν πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν, καὶ δὲν ἀρκεῖ μόνη ἡ τῆς παραγωγῆς, εἶναι ἡ ποιότης, διότι θέλω σᾶς ὁμολογήσῃ, ὅτι τὰ ἅλατα, τὰ ὁποῖα παράγονται εἰς τὰ Θερμιανά, εἶναι τὰ ἄριστα τοῦ Μεσολογγίου. Εἶναι καταλληλότατα διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ γίνωσι χρήσιμα διὰ τὴν τροφὴν τοῦ ἀνθρώπου, πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν εἰς κάθαρσιν, ἐκτὸς μόνον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συλλέγονται κατ’ ἐπιλογὴν καὶ εἶναι ἡ λεγομένη ἀφρήα, εἶναι τὸ ἅλας τὸ λευκόν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, εἶναι ἀνάγκη πρῶτον νὰ καταρτισθῇ εἷς χάρτης στατιστικὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ σημειῶνται διὰ χρωμάτων ὡρισμένων οἱ διάφοροι ἁλυκαί, μετὰ στατιστικῶν—οἱ μηχανικοί μας εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταρτίσωσι τοιοῦτον στατιστικὸν χάρτην, — διὰ διαφόρων δὲ διαβαθμίσεων τῶν χρωμάτων, θέλει χαρακτηρίζει τὴν ποσότητα τοῦ καταναλισκομένου ἅλατος, οὕτως ὥστε θὰ ἔχωμεν τὴν κατὰ τόπους ἀναγκαιοῦσαν ποσότητα ἅλατος, θὰ ἔχωμεν δὲ συγχρόνως ἄλλους στατιστικοὺς πίνακας, οἵτινες θὰ περιέχωσι τὰς τιμὰς τῆς μεταφορᾶς. Οὕτω, ἔχοντες τὰς πηγάς, ἐξ ὧν ἀρυόμεθα τὸ ἅλας καὶ τὴν ἐπὶ τόπου δαπάνην, ὁρίζοντες τὴν ἔκτασιν τῆς καταναλώσεως, σὺν τῇ δαπάνῃ τῆς μεταφορᾶς, τὸ εἶδος τοῦ ἅλατος, ὅπερ δαπανᾶται ἐν ὡρισμέναις ἐκτάσεσιν, ἀναλόγως τῆς χρήσεως αὐτοῦ, κτηνοτροφίαν, ἐλαιοπαραγωγήν, βιομηχανίαν, τροφῶν, ἁλιπάστων κλπ., θὰ εἴμεθα πάντοτε εἰς θέσιν νὰ δώσωμεν τὴν καλλιτέραν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, προβαίνομεν ἀμέσως εἰς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχομεν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν μεταφοράν, αὕτη σήμερον εἶναι κεκανονισμένη διὰ τῆς ἑταιρείας τῶν Μονοπωλίων, ὅπως ἠξεύρετε, καὶ ἑπομένως διαφεύγει τῆς ἡμετέρας μελέτης· πάντως ὅμως ἡ ἑταιρεία τῶν μονοπωλίων, δαπανῶσα πλείονα, δὲν ἔχει συμφέρον νὰ δαπανᾷ τὸ χρῆμα εἰς μάτην καὶ ἑπομένως καὶ ἐκείνη εἶναι διατεθειμένη ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ μελετήσῃ, μεθ’ ἡμῶν, τὸ ζήτημα καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς, ὅπερ ἀνήκει εἰς αὐτήν, θέλει συμμορφωθῆ πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐνδείξῃ αἱ μελέται, τὰς ὁποίας θὰ κάμωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἡ Ἑταιρεία τῶν Μονοπωλίων εἶναι πάντοτε πρόθυμος πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἔρχομαι ὅμως εἰς ἕν ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα τῶν αὐτοπήκτων ἁλάτων τοῦ Μεσολογγίου. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ἐπανέλθω εἰς μίαν ἐποχὴν παρῳχημένην· ὑπῆρξα καταστροφεὺς τῶν ἁλάτων τούτων ἐν δεδομένῃ ἐποχῇ ἐγὼ ὁ ἴδιος, διότι, ταῦτα συνηγωνίζοντο καὶ ἀφῄρουν κέρδος, τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος προσεδόκα ἐκ τοῦ μονοπωλίου τοῦ ἅλατος· ἦτο, λοιπόν, μία ἀνάγκη, ἡ ὁποία ἐπεβάλετο καὶ διὰ τοῦτο διεπράττετο ἡ καταστροφή, λυπηρὰ μέν, διότι οὑτωσὶ κατεστρέφετο ἕν προϊόν ἄνευ λόγου, ἀλλ’ ὁ λόγος ἦτο τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Τὰ ἅλατα ταῦτα, ὁμολογουμένως, ἐὰν συλλεχθῶσι καλῶς, εἶναι ἅλατα καθαρά· ὅταν ὅμως ὑπὸ τὴν θέαν τοῦ χωροφύλακος, τοῦ καταδιώκοντος τὴν συλλογὴν τῶν ἁλάτων, συλλέγωσι, συγχρόνως, τὴν ἰλὺν τοῦ πυθμένος τῆς θαλάσσης, τότε, βεβαίως, τὸ ἅλας τοῦτο καθίσταται ὑπομέλαν καὶ ἀποτελεῖ τροφὴν θαυμασίαν διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, οὐχὶ ὅμως διὰ τὴν τροφὴν τῶν ἀνθρώπων. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ κτηνοτροφία μας δὲν δύναται νὰ μεταχειρισθῇ τὸ λευκὸν ἅλας· τοιουτοτρόπως, ἡ Ἀκαρνανία, ὁ Βάλτος καὶ τὸ μέρος τῆς Εὐρυτανίας προτιμῶσι τὸ ἅλας τοῦ Μεσολογγίου, ἐνῷ εὐθηνότερον φθάνει ἐκεῖ τὸ ἅλας τῆς Λευκάδος, τὸ ὁποῖον εἶναι λευκότατον, ἀλλ’ εἶναι ὑπόπικρον—ὑπόπικρον, Κύριοι, δι’ ἕνα λόγον πολὺ φυσικόν: τὸ ἅλας πηγνύμενον εἰς δεξαμενὰς ἐπιχρησμένας κατὰ τὸν πυθμένα, δὲν κρατεῖ μόνον τὰς οὐσίας, ἃς περιέχει τὸ θαλάσσιον ὕδωρ, συμπήγνυνται δὲ ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῷ αὐτῷ, στοιχεῖα ὅμως τινά, τὰ ὁποῖα δίδουσι τὴν πικρότητα καὶ εἰς τὸ θαλάσσιον ὕδωρ, κατακρημνίζονται εἰς τὰς μὴ ἐπιστρωμένας ἁλυκὰς εἰς τὴν ἐν τῷ πυθμένι γῆν, ἀποχωριζόμενα ἀπὸ τὸ ἅλας, ἐλεύθερον ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα, ἄλλως συνενοῦνται μετὰ τοῦ ἅλατος, ὡς εἰς τὰς ἐν Λευκάδι ἁλυκάς, αἵτινες εἶναι ἐπεστρωμέναι διὰ στρώσεως ἀδιαπεράστου, ὅθεν, καὶ καθιστῶσιν ὑπόπικρον, τὰ ζῷα δὲν εὐχαριστεῖ ὡς τροφή, διότι καὶ τὸ ὑπόπικρον τὸ ἀπομακρύνουσιν ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ τὸ σκληρόν, διότι προτιμῶσι τὸ μαλακὸν ἅλας. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, εἶναι ἀνάγκη μελέτης, καὶ θέλω νὰ θέσω αὐτὸ τὸ σημεῖον: ἡ μελέτη νὰ γίνῃ δι’ ἐρεύνης σχετικῆς, τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ ἅλατος, διότι εἶναι εἷς ἄλλος κλάδος, ὁ τῶν χημικῶν προϊόντων, παραγομένων ἐκ τοῦ ἅλατος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖος. Λοιπόν, ὅ,τι παράγεται εἰς τὸν τόπον μας, εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ καταστήσωμεν εὐθηνότερον καὶ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ λάβωμεν πᾶσαν πρόνοιαν. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὴν κατασκευήν, τὴν ἐπὶ τὸ ἐντεχνότερον, τῶν ἁλυκῶν, σᾶς παρατηρῶ, ὅτι αἱ μέθοδοι θὰ εἶναι πάντη διάφοροι ἀπὸ τὴν μίαν ἁλυκὴν εἰς τὴν ἄλλην· τὸ ἔδαφος τῶν ἁλυκῶν ἐκείνων, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ χαμηλότερον τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, ὅπως εἰς τὴν Θερμησίαν, (εἶναι δὲ λίμνη ἡ Θερμησία), εἰς τὴν ὁποίαν, εἰσερχόμενον τὸ θαλάσσιον ὕδωρ, πήγνυται εἰς τὴν ἐπιφάνειαν 30–25 ἑκατοστῶν, εἶναι διάφορον. Εἰς τὴν Ἀνάβυσσον εἶναι ἄλλο. Δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὰς τροποποιήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἠδυνάμεθα, λ. χ., νὰ φέρωμεν εἰς τὴν Δομβραίναν. Σᾶς μνημονεύω δὲ τὴν Δομβραίναν, διότι εἶχον παρασκευάσει τὸ σχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ μετεβάλλετο εἰς προσοδοφόρον ἡ ἁλυκὴ αὕτη καὶ ὀλίγας λέξεις θὰ σᾶς εἴπω, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω. Ὁ πυθμὴν τῆς Δομβραίνης, εἶναι ἀβαθέστερος· ἑπομένως, τὸ ὕδωρ καθ’ ἑκάστην ἀνανεοῦται παράγον ἅλας· ἐὰν ἠθέλομεν φέρει τὸ ὕδωρ διὰ μιᾶς αὔλακος σπειροειδοῦς, ὥστε διατρέχον τὸ διάστημα αὐτὸ τὸ ὕδωρ, νὰ ἐκτίθηται ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον περισσότερον εἰς τὰς ἡλιακὰς ἀκτίνας, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πηχθῇ, ἀρκετὰ θερμὸν καὶ δὴ ἀποβάλλον πολὺ μέρος τοῦ ὕδατος, θέλομεν ἐπισπεύσει τὴν τῆξιν ἐν τῷ τηγανίῳ, ὅπως ὀνομάζουσιν, οὕτως ὥστε, ἀντὶ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν, νὰ ἔχωμεν μόνον μίαν ἢ δύο ἡμέρας καὶ ἡ συλλογὴ νὰ εἶναι συχνοτέρα. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ πεῖρα τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων πιθανὸν εἶναι νὰ διαφύγῃ τὴν ὀξυδέρκειαν καὶ τὴν μάθησιν τῶν ἀλλοδαπῶν τῶν μετακαλουμένων μετὰ τοσαύτης εὐκολίας ἐν Ἑλλάδι. Ἄς ἀναθεωρήσωμεν, Κύριοι, — ἐγὼ δὲν θὰ τὴν κάμω αὐτὴν τὴν ἀναθεώρησιν, ἀλλ’ ἕκαστος ἡμῶν ἰδίᾳ — ἄς ἀναθεωρήσωμεν τὴν τύχην τῶν πλείστων ἀποστολῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν ἀποστολὴν τῶν κοραλίων;

§362Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη πειὸ μακρυὰ νὰ ὑπάγητε.

§363Γ. ΠΩΠ. Τῶν ὀστράκων.

§364Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Τῶν ὀστράκων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω, καὶ τὰς τελευταίας ἀκόμη στρατιωτικοναυτικὰς ἀποστολάς, ἐξ ὧν δὲν εἴμεθα ἐνθουσιασμένοι, τὸ μὲν διότι ἡ γλῶσσα αὐτῶν δὲν ὑπῆρξε πάντοτε μεμετρημένη; Δυστυχῶς, οἱ Γερμανοὶ συνέλαβον καὶ ταχυδρομεῖά τινα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔδωκαν ἀφορμὰς νὰ γνωρίσωμεν τὴν γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν κρατοῦσιν ἄνθρωποι πλουσίως παρ’ ἡμῶν ἀμειβόμενοι. Ἀλλὰ τὶ νὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀποστολῶν; Διὰ τὸν στρατὸν εἴχομεν δύο. Ἡ πρώτη δὲν ἦτο καλή· εἶχε μόνον δύο μέλη καλά, τὸν Σεβαλιὲ καὶ Περούν. Οἱ ἄλλοι ἦσαν κατώτεροι καὶ αὐτῶν τῶν Ἑλλήνων, τοὺς ὁποίους ἦλθον νὰ μορφώσωσι— δὲν ἔχω κανένα δισταγμὸν νὰ τὸ εἴπω— διότι αὐτὸς οὗτος ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς ταύτης ἦτο μετριώτατος, τόσον μέτριος, ὡς γνώστης τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, ὥστε καθ’ ὃν χρόνον διετέλει ἐνταῦθα ὡς ὀργανωτὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἔθεσεν αὐτὸν στάσιμον, ὁ ἀείμνηστος δὲ Βασιλεὺς Γεώργιος, διερχόμενος ἐκ Παρισίων, εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι πρέπον ὁ διευθύνων σήμερον τὴν ἐν Ἑλλάδι ἀποστολήν, νὰ δεικνύηται παρ’ ὑμῶν ὡς τόσον κατωτέρας ἀξίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἐξαντλήσῃ πρῶτον—δὲν ἐπιμένω ὅμως— τὰς προσπαθείας του, ὅπως ἐπιτύχῃ ἐν Ἑλλάδι τὸ χρήσιμον καὶ ὅταν τὸ πρᾶγμα προσκόψῃ, κανεὶς δὲν θέλει ἐμποδίσῃ νὰ προσφύγωμεν ἀλλαχοῦ. Δὲν εἶχον σειρὰν εἰς τὴν ὁμιλίαν μου. Ἠθέλησα μόνον νὰ δώσω σημεῖα τινά. (Ὡραῖα, ὡραῖα). Σπεύδω νὰ ἐγκαταλείψω τὸ βῆμα, διότι ἡ ὥρα παρῆλθεν. (Χειροκροτήματα).

§365Γ. ΠΩΠ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω τοῦτο μόνον, ὅτι ἐγένετο μία σειρὰ παρεξηγήσεων, παρεξηγήσεων περὶ τοῦ τρόπου τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτατον τῶν θεμάτων. Τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας, δὲν εἶναί τι νέον, ὑπάρχει ἐν αὐτῷ τῷ νόμῳ τοῦ παρελθόντος, ἀλλ’ ἀτυχῶς, καθ’ ὃν τρόπον φαίνεται, ὅτι ἡ ἕξις γίνεται δευτέρα φύσις εἰς τὸν βίον, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἡ ἕξις τῆς δι’ ἐργολαβίας καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν ἐγένετο φυσικῶς καὶ ὀργανικῶς νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο αὐτὸς οὗτος ὁ νόμος, ὁ νόμος ὁ πάγιος, διότι εἷς ὑπάρχει νόμος, περὶ μεταλλείων, ἀναφέρει δὲ, ὅτι ἡ καλλιέργεια δι’ ἐργολαβίας εἶναι...

§366Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δυνητική.

§367Γ. ΠΩΠ. .. εἶναι ὑπόθεσις δυνητικὴ ἀπολύτως διὰ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι τοῦτο ὑποχρέωσις κυβερνητικὴ καὶ συνεπῶς, πάντα τὰ λεχθέντα περὶ τοῦ τρόπου τῆς καλλιεργείας τῶν ἀλυκῶν δι’ αὐτεπιστασίας ἢ δι’ ἐργολαβίας, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι πρακτικὴν βάσιν, ἐφ’ ὅσον ὁ νέος νόμος δὲν προνοεῖ περὶ οὐδενός, εἰ μὴ νὰ διακρίνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλέγετο ρητῶς ἐν τῷ προηγουμένῳ νόμῳ. Ὁ ἀρχικὸς νόμος δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπῆρχεν εὐκρινέστερος, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 4ον, δηλοῦται ρητῶς, ὅτι ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς δύναται νὰ δώσῃ καὶ εἰς ἐργολάβον τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀλυκῶν. Ἀλλὰ τούτου παρερχομένου, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ κύριον τῶν θεμάτων, τὸ ἀπασχολῆσαν τὴν Βουλὴν ἐκ παρεξηγήσεων καὶ ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ ἕξις ἐγένετο ὀργανικὸς νόμος, ἀπομένει τὸ ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τῆς ὑπάρξεως ὁλοκλήρου τούτου τοῦ νομοθετήματος. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ δύο κεχωρισμένων ἄλλων νομοθετημάτων, δὲν νομίζω, ὅτι ἦτο σκόπιμος ἡ ἕνωσις τῶν δύο τούτων νομοθετικῶν ἔργων. Τὸ θέμα, Κύριοι, ἐτέθη ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου ὀρθῶς καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων στηριζομένη, ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἐλλείψεως ἅλατος ἐπαρκοῦς, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. Οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ Αἰτωλοακαρνανίας προσήγαγον σύστημα ὁλόκληρον, ἄξιον μελέτης καὶ σπουδῆς, ὡς ὀρθώτατα παρετήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νομίζω δὲ, ὅτι ἡ μελέτη αὕτη πρέπει πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας νὰ προταχθῇ, πρέπει δὲ ἡ μελέτη αὐτὴ νὰ συνενωθῇ μετὰ τοῦ κυρίου θέματος, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὴν εἰσήγησιν τοῦ κεχωρισμένου νομοθετήματος, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἔχομεν δύο νομοθετήματα, τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν τροποποιουμένην λεκτικῶς καὶ τὴν νομοθεσίαν περὶ ἐκπονήσεως τῆς μελέτης τῶν ἀλυκῶν. Τὶ δυνάμεθα νὰ πράξωμεν; Μέχρι τοῦδε ἐγνωρίζομεν, ὅτι αἱ ἀλυκαὶ δι’ ἐργολαβίας μᾶς ἔδιδον τὸ ἅλας κατὰ χιλιάδα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μᾶς παρουσιάζει τὸ ἐξαιρετικὸν φαινόμενον, τὸ ἄξιον διὰ τὸν δημόσιον καὶ διὰ τὸν ἰδιωτικὸν πλοῦτον, ὅτι δίδει πρὸς 3.60 κατὰ χιλιάδα. Ἡ διαφορὰ εἶναι κολοσσιαία, διότι ἐν Τύνιδι καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, ὁπόθεν προμηθευόμεθα τὸ ἅλας, διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὰς ἐλλείψεις, ἡ τιμὴ τοῦ ἅλατος εἶναι πρὸς 5, πρὸς 6 καὶ πρὸς 7 δραχμὰς καὶ ἑπομένως τὸ ἅλας ἐκεῖ τιμᾶται πρὸς 4 δραχμάς, διὰ τὴν παραγωγήν. Δι’ αὐτεπιστασίας ἐν Ἑλλάδι δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν παραγωγὴν τόσον εὐθηνήν, ὥστε καὶ ἂν ὑπάρχωσι μέρη τινά, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ προμηθεύωνται ἅλας ἐκ τῆς Ἰταλίας καὶ ἐκ τῆς Τύνιδος, νὰ καταφεύγωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ζητήσωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διαφεύγει ἀπ’ αὐτήν. Τοῦτο εἶναι τὸ κύριον καὶ μόνον θέμα. Θὰ ἤθελον, συνεπῶς, νὰ χωρισθῶσι τὰ δύο νομοθετήματα, λαμβάνων δὲ ὑπ’ ὄψει τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, θὰ ἤθελον νὰ περιορισθῇ τὸ θέμα τῆς ἐκπονήσεως τῆς μελέτης καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὶ λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις; Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις λέγει, ὅτι οὐδεμία ἔλλειψις ὑπάρχει πρὸς τὸ παρόν, ἀλλὰ συγχρόνως τὰ 50 ἑκατομμύρια ὀκάδων ἅλατος, τῶν ὁποίων ἡ Ἑλλὰς θὰ ἔχῃ ἀνάγκην, καθόσον αὐξάνει ἡ κατανάλωσις, θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς τὰ παράσχῃ μία μόνον ἁλυκή, ἡ ἁλυκὴ τοῦ Κύτρους, ἡ ὁποία παράγει 20 ἑκατομμύρια ὀκάδας ἐτησίως, τὰ ὁποῖα προστιθέμενα εἰς τὰ 35 ἑκατομμύρια ὀκ. τὰ παραγόμενα ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τῶν ἀλυκῶν, μᾶς δίδουν 35.000.000 ὀκάδας, δηλαδή, καὶ πέντε ἑκατομμύρια πέραν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καθώριζεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ὡς ἀναγκαιοῦν ποσὸν διὰ τὴν κατανάλωσιν τῆς Χώρας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον εἰδικόν, ἀναγόμενον εἰς μετατροπὴν λεπτομερῆ τοῦ εἰδικοῦ νόμου περὶ μεταλλείων, καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ κυριώτατον μέρος εἶναι τὸ τῆς συστάσεως τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι ἀρτιώτερον· ἐφ’ ὅσον ἡ αὐτεπιστασία μᾶς ἔδωκε τοιαῦτα ἀποτελέσματα ἀναμφισβητήτως θὰ ἐξέλθωμεν, καὶ πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν, τῆς μεθόδου τῆς καλλιεργείας δι’ ἐργολαβίας, θὰ παρεκάλουν τοῦτο καὶ θὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Συναδέλφου, νὰ χωρισθῶσι τὰ νομοσχέδια καὶ νὰ ἔχωμεν ἕν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε μετακαλοῦσα ἔξωθεν μηχανικόν, εἴτε λαμβάνουσα τὰ φῶτα μηχανικῶν ἡμεδαπῶν, ὡς ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον τὸ κῦρος καὶ ἡ ἐντιμότης τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λαρίσσης Βουλευτοῦ ὑπέδειξε, σὺν τῇ μελέτῃ τοῦ ὑποβληθέντος σχεδίου ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας Βουλευτοῦ κ. Στάϊκου, νὰ καταρτίσῃ ἕν νομοσχέδιον ἄρτιον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ περιληφθῶσιν αἱ μελέται καὶ τὸ σχέδιον τοῦ κ. Βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, αἱ μελέται, αἱ ὑπάρχουσαι τοῦ δημοσίου χρέους ἐν Τουρκίᾳ, αἱ ἀφορῶσαι τὴν καλλιέργειαν τῆς ἁλυκῆς, τοῦ Κίτρους, ἥτις δύναται νὰ ἀποδώσῃ τὸ ἥμισυ περίπου τῆς ὅλης ἐν Ἑλλάδι καταναλώσεως καὶ τρίτον ἡ μελέτη τῶν λοιπῶν τοῦ Κράτους ἁλυκῶν ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους ἡμῶν καὶ τῆς πιθανῆς ἐξαγορᾶς αὐτῶν. Ὅταν τοιοῦτον καταρτισθῇ τὸ νομοσχέδιον, θὰ εὑρισκόμεθα πάντες ἐν ἁρμονίᾳ ἐδῶ. Τὸ ζήτημα δὲ εἶναι ἐξαιρέτως σπουδαῖον, ὥστε ἡ σπουδὴ ὀλίγων ἡμερῶν νὰ μὴ δύναται νὰ παρακωλύσῃ τὴν ἀληθῶς ἔντιμον καὶ εὐγενῆ πρόθεσιν τῶν εἰσηγησαμένων τὸ νομοσχέδιον καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ὅστις ἐκόμισε νομοσχέδιον ἐξ ἀγαθοτάτης προαιρέσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ παμμέγιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους, τῆς ἐσωτερικῆς αὐτοῦ ἀναπτύξεως, ὑπὸ τὰς ποικιλοτάτας ἀπόψεις αὐτῆς. Ἐὰν θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην, νομίζω, ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ κἄτι τι ἀγαθόν, καθ’ ὅσον δὲν πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ ἐπείγοντος θέματος Οὐδὲν ἄλλο ἔχω νὰ προσθέσω καὶ δίδω τὸν λόγον, εὐχαριστῶν, εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Συνάδελφον.

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημητρακόπουλος.

§369Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὀλίγα ἔχω νὰ παρατηρήσω, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ, διότι ὅσα μὲν ἐν σχέσει πρὸς τὸ Μεσολόγγιον εἶπεν, εἶναι ξένα πρὸς τὴν παροῦσαν συζήτησιν, κατὰ δὲ τὰ λοιπά...

§370Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Σχετίζονται μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ Βουλευτοῦ κ. Στάϊκου.

§371Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅμως, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ αὕτη ἀντικείμενον συζητήσεως σήμερον. Κατὰ δὲ τὰ λοιπὰ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ, δὲν ἐγένετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν ἐπὶ τούτου ἀντιρρήσεών μου, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν σκέψεων αὐτοῦ περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ αἱ προθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὰς ὁποίας οὐδαμῶς πρόκειται νὰ συζητήσω, ὡς καὶ αἱ προθέσεις παντὸς Ὑπουργοῦ, εἰσηγουμένου νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν, ἔχουσιν ἀξίαν καὶ κρίνονται ὑπὸ τῆς Βουλῆς, μόνον ἐὰν καὶ καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ ἡ Βουλή, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους, δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ παρ’ ἄλλου τινὸς Ὑπουργοῦ, παρὰ μόνον παρ’ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἰσηγήθη τὸ νομοσχέδιον. Ἐφ’ ὅσον ἡ βεβαίωσις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ, ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς προθέσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ὁσηνδήποτε ἀξίαν καὶ ἂν ἔχωσιν ἠθικήν, διὰ τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα εἶναι ἄχρηστα, ἐφ’ ὅσον δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἦτο διατετυπωμένον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διαδηλωθεισῶν σήμερον τὸ πρῶτον προθέσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς, ἐάν, τουτέστι, τὸ νομοσχέδιον ἐζήτει τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ὁ Ὑπουργὸς δοκιμαστικῶς νὰ ἐφαρμόσῃ εἰς μίαν ἢ δύο περιφερείας, δι’ ἓν ἔτος ἢ διὰ δύο ἔτη τὸ σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ὑπῆρχέ τις ὁ δυνάμενος νὰ ἀντείπῃ εἰς τοῦτο. Καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντείπω οὐδ’ ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔχω ἤδη μορφωμένην ἀντίθετον γνώμην σταθεράν· διότι δὲν εἶναι ἀδύνατον μεταγενεστέρα μελέτη τοῦ πράγματος καὶ μεταγενεστέρα ἐφαρμογὴ νὰ ἀνατρέψῃ τὰ μέχρι τοῦδε δεδομένα. Τὰ μέχρι τοῦδε δὲ γενόμενα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργός. Βεβαίως, δὲν ζηλοτυπῶ τὴν ἤδη γενομένην καλλιέργειαν, ὡρισμένης ἁλυκῆς τῆς Λέσβου, ἡ ὁποία καλλιέργεια ἐγένετο δι’ αὐτεπιστασίας, παρὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀνεκοίνωσε προλαβόντως εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς, διότι πρέπει νὰ μελετηθῶσι καὶ οἱ τοπικοὶ καὶ οἱ χρονικοὶ ὅροι καὶ ὅλαι αἱ ἰδιαίτεραι συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας παρήχθη τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Μετὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ τὴν βεβαίωσιν τούτων, θὰ ἦτο ἀντικείμενον σπουδαίας συζητήσεως ἡ ἐκλογὴ τοῦ συστήματος, ἡ καθιέρωσις τῆς αὐτεπιστασίας. Τὰ πορίσματα ὅμως, τὰ ὁποῖα μετέδωκα ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι πορίσματα ἐφαρμογῆς ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ ἰσχύων νόμος, ὁ καθιερώσας τὴν ἐργολαβίαν, δεκαετίας ὁλοκλήρου, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1898, ὅλων τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους.

§372Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸν νόμον τοῦ 1896 ἐννοεῖτε ὡς καθιερώσαντα τὴν ἐργολαβίαν;

§373Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Λοιπόν, ἀπὸ τοῦ 1898 μέχρι τοῦ ἔτους 1907 ὑπάρχει στατιστικὴ δημοσιευμένη εἰς τὸ ἐπίσημον δελτίον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτουσι τὰ πορίσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετέδωκα εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τὰ ὁποῖα φέρουν τὴν δαπάνην τῆς καλλιεργείας, κατωτέραν τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐὰν ἔχωμεν νεώτερα δεδομένα στατιστικά, — διότι αὐτὰ εἶναι ζητήματα μελέτης ἐπιτροπῶν, ζητήματα μακρῶν ἐρευνῶν, δοκιμαστικῶν — σπουδαῖα καὶ ἀνατρέποντα τὰ ἤδη ὑπάρχοντα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξῃ τις εἰς διάφορα συμπεράσματα. Ἑπομένως, προκειμένου νὰ γίνῃ δοκιμαστικὴ ἐνέργεια, οὐδεὶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ὡς δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν διὰ πᾶσαν μελέτην. Μοὶ γεννᾶ ὅμως μίαν ἀπορίαν ἡ δήλωσις τοῦ κυρίου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ, ὅτι ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ τὴν δοκιμαστικὴν αὐτὴν καλλιέργειαν, ὑπείκων εἰς ὑποδείξεις τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ, τοῦ ἁρμοδίου Τμηματάρχου. Μοὶ προκαλεῖ τὴν ἀπορίαν διὰ τοῦτο κυρίως...

§374Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διατί;

§375Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν κ. Τμηματάρχην δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ παρηκολούθησα τὰς ἐργασίας του καὶ τὰς μελέτας του, τὰς ὁποίας ἔχει δημοσιεύσει, καὶ εἰς αὐτὰς εἶδον, ὅτι ἔχει ἀντίθετον γνώμην. Φρονεῖ, ὅτι ἡ ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Κράτους καλλιέργεια εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐν τῷ παρόντι τοὐλάχιστον δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ ἐφαρμογῆς αὐτῆς. Ἀλλ’ ἴσως τοῦτο δὲν σημαίνει. Ἡ μελέτη εἶναι πάντοτε καλὴ καὶ δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς διάφορα ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ γίνῃ οὕτως, νὰ διατυπωθῇ, δηλαδή, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§376Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν παρηκολουθήσατε τὶ εἶπον. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπον...

§377Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπόν, τὸ νομοσχέδιον πρέπει, νομίζω, νὰ διατυπωθῇ οὕτω: νὰ ἐπιτραπῇ ἡ δοκιμαστικὴ καλλιέργεια, ἔστω δι’ αὐτεπιστασίας τῆς ἁλυκῆς ἐπὶ ἕν ἔτος ἢ δύο, ἀλλ’ ὄχι νὰ προσδώσωμεν ἄλλο δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω ποίας πολιτικὰς ἰδέας καὶ δημοσιονομικὰς θὰ ἔχῃ καὶ ποίας σκέψεις ὁ διάδοχος τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅσον καὶ ἂν ἡ διαδοχὴ ἀπέχει. (Ἱλαρότης). Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὐτεπιστασίαν. Ἀλλὰ πέραν τούτου ἐκτείνεται τὸ σύστημα τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν δι’ ἐργολαβίας. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ ἤδη νομοθετικὸν καθεστὼς μεταβάλλεται καὶ μεταβάλλεται οὐσιωδῶς. Εἶχον τὴν ἰδέαν καὶ αὐτὴ προέκυψεν ἐκ τῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δι’ αὐτοῦ μεταβάλλεται ἡ διάρκεια τοῦ χρόνου, ἐφ’ ὃν ἐκδίδονται αἱ ἁλυκαὶ πρὸς καλλιέργειαν δι’ ἐργολαβίας. Ἐνῷ εἴχομεν περιωρισμένην ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1896 εἰς πέντε ἔτη τὴν ἐνοικίασιν, ὁ περιορισμὸς οὗτος διὰ τοῦ νομοσχεδίου αἴρεται καὶ ὁρίζεται δι’ αὐτοῦ, ὅτι διὰ Β. Διατάγματος κανονίζεται ὁ χρόνος τῆς ἐκδόσεως εἰς ἐργολαβίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἐξήγησεν, ὅτι ὡς χρόνον ἐκδόσεως εἰς ἐργολαβίαν δὲν ἐννοεῖ τὴν διάρκειαν, ἀλλ’ ἐννοεῖ τὴν ἐποχὴν τοῦ ἔτους, καθ’ ἥν θὰ προκηρυχθῇ ἡ δημοπρασία. Τοῦτο πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, καὶ νὰ δηλωθῇ ὅτι ἡ διάρκεια τῆς ἐργολαβίας παραμένει πενταετής, ὡς ἰσχύει ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1896.

§378Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πολὺ καλά.

§379Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παραμένει ὅμως, ἐκτὸς τούτου, καὶ ἄλλο τι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει οὐσιώδης μεταβολὴ τοῦ κρατοῦντος συστήματος. Διότι, κατὰ τὸ ὑπάρχον σύστημα, δύναται νὰ ἐκδοθῇ εἰς ἐργολαβίαν κατ’ ἰδίαν ἑκάστη ἁλυκή. Δὲν δύναται ὅμως νὰ ἐκδοθῶσιν εἰς ἐργολαβίαν συνολικῶς πᾶσαι αἱ ἁλυκαὶ ἢ πλείονες τῆς μιᾶς.

§380Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μὴ ἀνησυχεῖτε. Ἑκάστη ἐργολαβία θὰ ἐκτίθηται χωριστὰ εἰς δημοπρασίαν.

§381Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διορθωθῇ τότε τὸ νομοσχέδιον κατ’ αὐτὴν τὴν δήλωσιν· τὴν δήλωσιν τὴν δέχομαι, οὐχὶ ὅμως ὡς ἑρμηνείαν τοῦ νομοσχεδίου, ἑρμηνείαν, ἐπαναλαμβάνω, περιττήν, διότι τὸ γράμμα εἶναι σαφές, μὴ περιέχον τοιοῦτον περιορισμόν, οἷον περιέχει ὁ ἰσχύων νόμος. Θὰ ἐπεθύμουν ἐν τῇ σειρᾷ ταύτῃ τῶν ἰδεῶν, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ παρ’ αὐτοῦ ἐκδοθέντος Β. Διατάγματος τῆς 9ης Φεβρουαρίου 1916, τὸ ὁποῖον περιέχει περίπου ὅσας διατάξεις καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐξεδόθη, δηλαδή, Διάταγμα ἀνατρέπον τὸ δυνάμει νόμου ὑφιστάμενον σύστημα τῆς καλλιεργείας δι’ ἐργολαβίας καὶ καθιεροῦν τὴν αὐτεπιστασίαν, ὡς σύστημα ἐπιτρέπον, παρὰ τὸν νόμον, τὴν ἔκδοσιν εἰς ἐργολαβίαν, ὅλων συνολικῶς τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους, καὶ ἐν γένει περιέχον διατάξεις ἀνατρεπούσας τὸν ἰσχύοντα ἤδη νόμον. Λέγει, λ. χ., τὸ ἄρθρον 4ον τοῦ Διατάγματος, ἐδάφιον 2ον: (Ἀναγινώσκει) «ἑκάστη ἐργολαβία δύναται νὰ περιλαμβάνῃ καὶ περισσοτέρας τῆς μιᾶς ἁλυκῆς... κλπ.», δηλαδή, καταλύεται δι’ αὐτοῦ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο. Εἶναι τοῦτο σημαντικόν, Κύριοι, ὄχι μόνον, διότι δι’ ἑνὸς Διατάγματος κατελύθη ὁ νόμος, ὄχι μόνον διότι ἐξεδόθη ἕν Διάταγμα, παράνομον καὶ ἑπομένως ἄκυρον, ἀλλὰ διότι τοῦτο δεικνύει τὰς ἰδέας καὶ ἀντιλήψεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἄγεται ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀντιλήψεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀμέσως θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Φαίνεται δὲ, ὅτι κατενοήθη τὸ παράνομον καὶ τὸ ἄκυρον τοῦ Διατάγματος εὐθὺς μετὰ τὴν ἔκδοσίν του. Διότι παρατηρῶ, μίαν σύμπτωσιν περιεργοτάτην. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ ἐξεδόθη τὴν 9ην Φεβρουαρίου 1916. Καθιεροῖ τὴν αὐτεπιστασίαν, τὴν ὁποίαν ὀργανώνει πλουσίως, ὅπως καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον· ὁμιλεῖ εἶτα περὶ ὀργανώσεως τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν δι’ ἐργολαβίας, ἀνατρέπει καὶ ὡς πρὸς τοῦτο τὸν ὑφιστάμενον νόμον, καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξα ἤδη, καὶ περιέχει πάσας σχεδὸν τὰς λοιπὰς διατάξεις ὡς εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Φαίνεται, ὅτι, ἐπαναλαμβάνω, κατενοήθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι τοῦτο ἦτο παράνομον καὶ δύο μόλις ἡμέρας μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ, ὑποβάλλεται τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διὰ νὰ κυρώσῃ καὶ νὰ καλύψῃ τὸ παρανόμως γενόμενον. Τὸ Διάταγμα ἐξεδόθη τὴν 9ην Φεβρουαρίου 1916, τὴν 12ην δὲ Φεβρουαρίου ὑποβάλλεται αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται ὡς τοιοῦτον τὴν ἑπομένην. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἐλέγξω ταῦτα, ἀλλ’ ἐπειδὴ μοὶ ἀντιτάσσεται τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι οὐδεὶς σκέπτεται νὰ μεταβάλῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τὸ κρατοῦν σύστημα, ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τούτου, ὅτι τὸ μετέβαλεν ἤδη ἐν πολλοῖς διὰ τοῦ Β. Διατάγματος. Ποία δὲ εἶναι ἡ οὐσιαστικὴ σημασία τῆς μεταβολῆς, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγε πρῶτον τὸ Διάταγμα καὶ εἶτα τὸ παρὸν νομοσχέδιον, μεταβολῆς τοῦ νόμου τοῦ παλαιοῦ, ὁ ὁποῖος καθιεροῖ τὴν ἔκδοσιν εἰς ἐργολαβίαν ἑκάστης ἁλυκῆς κατ’ ἰδίαν καὶ οὐχὶ συνολικῶς πλειόνων; Εἶναι σημαντικώτατον, Κύριοι, κατ’ ἐμέ, καὶ ὑποθέτω, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος γνώμη εἰς τήν Βουλήν, ὅτι μὲ τοὺς περιορισμοὺς τοῦ χρόνου μέχρι πέντε ἐτῶν, μὲ τοὺς περιορισμούς, ὅτι ἐργολαβία πρέπει νὰ γίνῃ δι’ ἑκάστην ἁλυκήν, μὲ τοὺς περιορισμοὺς αὐτούς, ἐλαττοῦται ἡ σπουδαιότης, ἡ οἰκονομικὴ τῆς τοιαύτης ἐπιχειρήσεως. Τὸ σύστημα τοῦτο, τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐργολαβίας εἰς μίαν ἑκάστην ἁλυκὴν κατ’ ἰδίαν, καὶ τῆς διαρκείας διὰ πέντε μόνον ἔτη, εἶναι βεβαίως ὀρθόν. Ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνηται ἡ ἐργολαβία τῶν ἁλυκῶν συνολικῶς, ὀρθὸν εἶναι νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς ἐργολαβίαν αἱ ἁλυκαὶ διὰ εἴκοσι καὶ εἴκοσι πέντε ἔτη. Τοῦτο, βεβαίως, εἶναι τὸ ὀρθὸν καὶ εἰς τοῦτο ἔχει παγιωθῇ ἡ γνώμη τῶν παρακολουθούντων τὰ πράγματα. Τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ· ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνῃ νομοθετικῶς καὶ οὐχὶ τοσοῦτον παρέργως· πρέπει νὰ γίνῃ κυρίως ὑπὸ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ μίαν τόσον σπουδαίαν οἰκονομικὴν ἐπιχείρησιν, δι’ ἐπιχείρησιν τῆς ὁποίας τὸ ποσὸν κατ’ ἔτος θὰ ἀνέρχηται εἰς τρία περίπου ἑκατομμύρια, διότι εἰς τρία περίπου ἑκατομμύρια ἀνέρχεται ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος τῶν ἁλυκῶν τοῦ παλαιοῦ Κράτους. Καὶ πρὸς τοιαύτην τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν διαρρύθμισιν ἐγένοντο ἀπόπειραι πολλάκις ἀπὸ τοῦ ἔτους 1805 μέχρι σήμερον· ὑπεβλήθησαν δὲ καὶ νομοσχέδια ὑπὸ τοιαύτας βάσεις, νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐζητεῖτο νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδόσῃ τὰς ἁλυκὰς πάσας τοῦ Κράτους εἰς ἐργολαβίαν εἰκοσιπενταετῆ. Ἀλλ’ εἰς τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα ἀνεγράφοντο λεπτομερῶς οἱ θεμελιώδεις ὅροι, οἱ περιορισμοὶ καὶ αἱ προϋποθέσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Καὶ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα δὲν ἐψηφίσθησαν, διότι δὲν ἐκρίθησαν κατάλληλα καὶ ἐπαρκῶς προστατεύοντα τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, κατ’ ἐπανάληψιν ὑπεβλήθησαν ἔκτοτε τῷ 1902, τῷ 1904 καὶ τῷ 1907. Καὶ ὅ,τι ἕως τώρα μετὰ τοιαύτας ἀποπείρας, μετὰ τοιαύτας μελέτας, μετὰ τοιαύτας ἐγγυήσεις ἐν ἰδίῳ νομοσχεδίῳ ἀναγεγραμμένας, δὲν ἐπετεύχθη, διότι δὲν ἐκρίθησαν αἱ ἐγγυήσεις ἐπαρκεῖς πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, ἐπιζητεῖται ἤδη νὰ γίνῃ δι’ ἑνὸς Β. Διατάγματος, δι’ οὗ κατηργήθη ὁ περιορισμὸς τῆς ἐργολαβίας μιᾶς ἑκάστης ἁλυκῆς, ὃν ὁ νόμος ἐπέβαλε. Τὸ παράνομον καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀσύμφορον καὶ ἄτοπον εἶναι φανερόν. Καὶ ἵνα μὴ ἐκτείνω πλειότερον τὸν λόγον, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχον καταλήξει καὶ κατὰ τὴν πρώτην ὁμιλίαν μου. Φαίνεται δέ, ὅτι τὸ συμπέρασμα ἐκεῖνο δὲν ἀφίσταται τῶν προθέσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ κύριον αὐτοῦ μέρος, τὸ ὡς κύριον χαρακτηριζόμενον διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως· εἰς τὴν σύνταξιν, δηλαδή, μελέτης καὶ προϋπολογισμοῦ περὶ τῶν ἐκτελεστέων ἔργων. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαῖον ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ περιορισθῇ ἤδη ἡ νομοθετικὴ ἡμῶν μέριμνα διὰ τὰς ἁλυκάς. Κατὰ τὰ λοιπά, ἂς ἀφήσωμεν αὐτὰς εἰς τὸ καθεστώς, μέχρις οὗ προσκομισθῇ ἐνώπιον ἡμῶν ἡ μελέτη περὶ τῶν ἐκτελεστέων ἔργων καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης αὐτῶν. Τότε, ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τῆς καταστάσεως, θὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς σκοπιμωτέρας ὀργανώσεως τῆς καλλιεργείας. Καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τοσοῦτον πρόκειται νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ὑπέδειξα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀναμφισβητήτως, εἶναι ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν, νὰ μελετηθῇ, νὰ σταθμισθῶσι τὰ πράγματα καὶ νὰ συνεισφέρωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς γνώμας μας, ὅπως γίνῃ ἀρτιώτερον τὸ νομοθέτημα κατὰ τὸ μέρος τοῦτο.

§382Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ παράσχω καθησυχαστικὰς διαβεβαιώσεις πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀρκαδίας. Ὁ κ. Συνάδελφος ἀνέγνωσε τὸ νομοσχέδιον, τὸ παρενόησε, συνέλαβε μίαν φράσιν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν καὶ παρενόησεν, ἀπέδωκεν εἰς αὐτὴν μίαν ἔννοιαν καὶ μᾶς τὴν εἶπε. Καὶ μολονότι τοῦ παρέχω τὰς ἐξηγήσεις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει αὐτά, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Συνάδελφος βλέπει,...

§383Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν δύναμιν νὰ ἀναγινώσκω.

§384Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας).... ἐννοεῖ νὰ εἴπῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχε νὰ εἴπῃ, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι λέγει τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τοῦ δηλῶ, ὅτι δὲν λέγει. Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀπαντήσωμεν ὅτι δὲν λέγει τὸ νομοσχέδιον αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, καὶ δὲν δίδει τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει σήμερον ὁ Ὑπουργός. Ἀφοῦ δὲ εἶδεν, ὅτι δὲν τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον, λέγει, ὅτι τὸ λέγει τὸ Διάταγμα, καὶ ἐξεδώσατε Διάταγμα παράνομον, καὶ διὰ νὰ νομιμοποιήσητε τὸ Διάταγμα, δι’ αὐτὸ κατηρτίσατε τὸ νομοσχέδιον. Τὸν βεβαιῶ, ὅτι δὲν κατηρτίσαμεν τὸ νομοσχέδιον, ἵνα νομιμοποιήσωμεν οὐδεμίαν μεταβολήν, διότι τὸ Διάταγμα εἶναι νόμος. Ἔθεσε μίαν βάσιν ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ δι’ αὐτεπιστασίας καλλιέργεια. Ὄχι δὲν γίνεται ἡ δι’ αὐτεπιστασίας καλλιέργεια, δὲν ἀπαγορεύεται ὅμως, διότι ὁ νόμος τοῦ 1896 τὸν ὁποῖον τοσοῦτον μᾶς ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Συνάδελφος, δὲν λέγει, ὅτι ἐπιβάλλεται...

§385Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμίλησα περὶ μεταβολῆς συστήματος.

§386Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Σᾶς παρακαλῶ, εἴπατε, ὅτι ἡ δι’ αὐτεπιστασίας καλλιέργεια δὲν ἐπιτρέπεται’ τὴν εἰσάγετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὄχι, κ. Συνάδελφε. Καὶ τὴν εἰσάγετε καὶ παρανόμως διὰ τοῦ Διατάγματος. Ὄχι, κ. Συνάδελφε.

§387Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον διὰ τὴν ἐργολαβίαν. Θὰ ἐπανέλθω.

§388Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δικαίωμά σας εἶναι. Τί λέγει ὁ νόμος τοῦ 1896, κ. Βουλευτὰ ἐξ Ἀρκαδίας;

§389Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν γνωρίζω καλῶς.

§390Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀφοῦ τὸν γνωρίζετε, τί λέγετε, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ δι’ αὐτεπιστασίας καλλιέργεια;

§391Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἀμέσως.

§392Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Προτοῦ ὅμως μοὶ ἐξηγήσητε, θὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Θὰ σᾶς εἴπω τί λέγει ὁ νόμος, ὅτε ἴσως σᾶς ἀπαλλάξω τοῦ κόπου νὰ εἴπητε ἄλλα. Ὁ νόμος λέγει: (Ἀναγινώσκει) «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργόν...κλπ.». Ἐξηγήσατέ μου πῶς σημαίνει «ἐπιβάλλεται»;

§393Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶδον τὸ κείμενον τοῦ νόμου καὶ ἐγώ, ἀνέτρεξα εἰς τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καθ’ ὃν χρόνον ἐψηφίζετο ὁ νόμος ἐκεῖνος. Ἐάν τις μελετήσῃ τὰς τότε γενομένας συζητήσεις, θέλει πεισθῇ, ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη τοῦ «ἐπιτρέπεται», ἡ ὁποία εἰς ἕνα νομοερμηνευτὴν δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ, νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἀφήνεται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα νὰ διατάξῃ ἐργολαβίαν ἢ αὐτεπιστασίαν. Τοῦτο οὐδὲ πόρρωθεν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐψήφισε τὸν νόμον καὶ ἡ ὁποία ἠννόει νὰ μεταβάλλῃ τὸ τότε κρατοῦν σύστημα τῆς αὐτεπιστασίας. Καὶ διεξήχθησαν πεισματώδεις συζητήσεις τότε περὶ τούτου ἀκριβῶς, περὶ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος. Αἱ περὶ μεταβολῆς δὲ τοῦ συστήματος συζητήσεις δὲν θὰ εἶχον οὐδένα λόγον εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ὁ Ὑπουργὸς ἐζήτει ἁπλῶς τὴν ἄδειαν νὰ τῷ ἐπιτρέψωσι νὰ κάμῃ καὶ καλλιέργειαν δι’ ἐργολαβίας. Ἀλλ’ ἡ οὐσία τοῦ πράγματος εἶναι αὕτη. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀντίληψις ἡ νομοθετική, πρὸς τὴν ὁποίαν δὲν ἀνταποκρίνεται τὸ παράπαν τὸ Διάταγμα. Ἡ ἔννοια τοῦ «ἐπιτρέπεται» εἶναι αὕτη: «παρέχεται δικαίωμα» εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία, ἄνευ τοῦ νόμου τούτου, δὲν θὰ ἠδύνατο, δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ εἰς καλλιέργειαν δι’ ἐργολαβίας τὰς ἁλυκάς. Ἄνευ τοῦ νόμου αὐτοῦ, δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ ἐνεργήσῃ καλλιέργειαν δι’ ἐργολαβίας. Ἐπιτρέπεται, λοιπόν, εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐνεργήσῃ καλλιέργειαν δι’ ἐργολαβίας, ὅ ἐστί, περιβάλλεται αὕτη μὲ τοιαύτην ἁρμοδιότητα. Δὲν ἐννοῶ νὰ ὑποστηρίξω διὰ τούτων, ὅτι ἡ φράσις αὐτὴ τοῦ νόμου, ὅτι τὸ γράμμα αὐτοῦ ἀποκλείει πᾶσαν ἄλλην ἔννοιαν. Ἐγὼ δὲν ἀποκλείω, νομικὸς ὤν, τὸ δυνατὸν τῆς ἀντιθέτου ἑρμηνείας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠγωνίσθην νὰ ἀποδείξω, ὅτι τοῦτο εἶναι παράνομον. Ὡμίλησα πάντως περὶ μεταβολῆς συστήματος, καὶ περὶ μεταβολῆς πρόκειται. Διότι τοιαύτη ἦτο ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἔδωσαν εἰς τὸ κείμενον τοῦ νόμου πάντες μέχρι τοῦδε, θεωροῦντες ὡς καταργηθεῖσαν τὴν αὐτεπιστασίαν· καὶ διὰ τοῦτο ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ ἀπομακρυνθῇ τοῦ συστήματος ἐκείνου, τῆς δι’ ἐργολαβίας καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν. Εἶναι καὶ τοῦτο ἓν ἑρμηνευτικὸν σημεῖον ὑπὲρ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου, ἥν ὑποστηρίζομεν ὡς ὀρθοτέραν. Ἐγὼ ὅμως, δὲν ἠγωνίσθην, ἐπαναλαμβάνω, ἐπὶ τοῦ γράμματος τοῦ νόμου, ἢ ὑπὲρ τοῦ τί δύναται ἢ τί δὲν δύναται, δυνάμει αὐτοῦ, νὰ κάμῃ ὁ Ὑπουργός, ἀλλὰ περὶ τοῦ τί πρέπει καὶ τί ἐπιβάλλεται νὰ κάμῃ. Ὡμίλησα περὶ μεταβολῆς συστήματος καὶ ὄχι περὶ παρανομίας. Περὶ παρανομίας ὡμίλησα διὰ τὸ ἄλλο, διὰ τὴν ἔκδοσιν εἰς ἐργολαβίαν πλειόνων ἀλυκῶν ὁμοῦ. Καὶ ἐπιμένω, ὅτι τὸ Διάταγμα, ὡς πρὸς τοῦτο τοὐλάχιστον, εἶναι παράνομον. Διότι τὸ σύστημα τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος, θέτει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν δύο φραγμούς: τὴν πενταετίαν καὶ τὴν δι’ ἐργολαβίας καλλιέργειαν ἑκάστης ἀλυκῆς. Καὶ εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως, ὅτι κατὰ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τότε εἰς τὴν Βουλήν, κατ’ αὐτὰς, ἐτέθησαν οἱ περιορισμοὶ αὐτοί· τότε ἐτέθη τὸ δι’ ἑκάστην ἀλυκήν, καὶ ἐτέθη μάλιστα, συνεπείᾳ παρατηρήσεως τοῦ νῦν ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐζήτησεν ἐξηγήσεις ἀπὸ τὸν τότε Πρωθυπουργόν, παρατηρήσας, ὅτι, καθ’ ὃν τρόπον διατυποῦται τὸ νομοσχέδιον, δύνανται νὰ ἐκδοθῶσιν εἰς ἐργολαβίαν ὅλαι αἱ ἀλυκαὶ τοῦ Κράτους, εἶπε δέ, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐπικίνδυνον. Ποῖαι εἶναι αἱ ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι παρέχονται, ἵνα δώσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν; Ὁ δὲ μακαρίτης Δεληγιάννης εἶπεν, ὅτι «δὲν σκέπτομαι αὐτό· ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ διατύπωσις δὲν εἶναι ὀρθή», καὶ διετυπώθη, ὡς ἤδη φέρεται ἐν τῷ νόμῳ. Λοιπόν, βλέπετε, ὅτι ἡ παρανομία εἶναι ἐξόφθαλμος. Δὲν ἀδικῶ, ἐπαναλαμβάνω, τὰς προθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἔχω ὅμως τὴν ἀξίωσιν καὶ θὰ τὴν ἔχῃ, ἐλπίζω, ὅλη ἡ Βουλὴ καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀκόμη, νὰ διατυπώσῃ τὸ νομοσχέδιον, συμφώνως πρὸς τὰς προθέσεις του.

§394Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ κ. Συνάδελφος, εἰς τὸν ὁποῖον εἶπον, ὅτι μᾶς κατηγορεῖ, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἠλλάξαμεν τὸν προηγούμενον νόμον, ἐνῷ δὲν εἴχομεν τοιαύτην πρόθεσιν, καὶ συγχρόνως δηλοῦμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐννοεῖ νὰ εἰσαγάγῃ ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ μεταβάλλῃ τὸ μέχρι τοῦδε σύστημα, λέγει, ὅτι διὰ τοῦ Διατάγματος ἠλλάξατε τὸν νόμον καὶ μὲ διακόπτει, ἵνα μοὶ εἴπῃ, ὅτι διὰ τοῦ Διατάγματος ἠλλάξαμεν τὸν νόμον καὶ νὰ μοῦ τὸ ἀποδείξῃ. Διατί; Διότι ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ Διάταγμα εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν νόμον. Καὶ πῶς μοῦ τὸ ἀποδεικνύει; Τὸ «ἐπιτρέπεται», τὸ ἐξηγεῖ, ὅτι δὲν σημαίνει «ἐπιτρέπεται», ἀλλ’ «ἐπιβάλλεται». Καὶ ποῦ τὸ εὑρίσκει; Εἰς τὰς συζητήσεις. Εἶναι ἀρκετὰ διακεκριμένος νομικὸς ὁ κ. Συνάδελφος, ὥστε νὰ γνωρίζῃ ποίαν σημασίαν ἔχουσιν αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὴν Βουλὴν ἀπέναντι τῆς ρητῆς, σαφοῦς, κατηγορηματικῆς, ἀναμφισβητήτου ἐννοίας, τῆς διατυπουμένης ἐν τῷ νόμῳ. Εὗρεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐπίκρισιν ἐν ταῖς συζητήσεσι τοῦ συστήματος τῆς αὐτεπιστασίας ἢ δικαιολογίαν ἐπίσημον τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ κ. Ὑπουργὸς, νὰ προβαίνῃ εἰς ἐργολαβίαν. Ἐζήτει νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ προβαίνῃ εἰς ἐργολαβίαν, καὶ δὲν ἐζήτει εἰς τὰ 1896 νὰ προβαίνῃ εἰς ἐργολαβίαν, διότι τὴν ἄδειαν εἰς τὸ νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν δι’ ἐργολαβίας καλλιέργειαν τῶν ἀλυκῶν τὴν εἶχεν ἀπὸ τοῦ 1888. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1896 ἕν καὶ μόνον ἐζήτησε, νὰ τοῦ ἐπιτραπῇ: τὸ ἕν ἔτος νὰ γίνῃ πέντε. Νὰ κάμῃ ἐργολαβίαν, ὄχι δι’ ἕν ἔτος, ἀλλὰ διὰ πέντε. Τοῦτο ἐζήτησε. Πῶς εἶναι διατετυπωμένη ἡ ἐργολαβία εἰς τὸν νόμον τοῦ 1888; (Ἀναγινώσκει) «Πᾶσαι αἱ ἐργασίαι...κλπ.». Δύνανται νὰ ἐκδοθῶσι, λέγει ὁ νόμος τοῦ 1888. Ἔρχεται ὁ νόμος τοῦ 1896, ὁ ὁποῖος λέγει: αὐτὸ τὸ δικαίωμα δι’ ἕνα χρόνον, δύναται νὰ γίνῃ καὶ διὰ πέντε ἔτη, καὶ τίποτε ἄλλο. Ὁ κ. Συνάδελφος λέγει νὰ διαβάσωμεν τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, ἵνα ἴδωμεν τὶ εἶπεν ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος, διὰ νὰ βγάλωμεν ἀπὸ τὸ τὶ εἶπεν ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος, τὸ ὅτι τὸ ἐπιτρέπεται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σημαίνῃ ἐπιτρέπεται, ἀλλὰ σημαίνει ἐπιβάλλεται. Αἴ, Κύριοι, αὐτὰ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι δεκτὰ καὶ ἐπειδὴ ἐγνώριζον, ὅτι, κ. Συνάδελφος δὲν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τίποτε πρὸς ἑρμηνείαν τοῦ «ἐπιτρέπεται καὶ δύναται», τὸν ἀφῆκα νὰ εἴπῃ καὶ ἐπερίμενα νὰ ἴδω τί θὰ εὕρῃ ἐν τῇ ὀξυνοίᾳ του. Ὁμολογῶ, ὅτι διέψευσε τὰς προσδοκίας μου. Δὲν ἐνεργοῦμεν καμμίαν μεταβολήν, δὲν σκεπτόμεθα νὰ ἀλλάξωμεν τίποτε. Ἀλλά, λέγει, δίδετε τὰς ἁλυκὰς μαζί. Δὲν θὰ δώσωμεν τὰς ἁλυκὰς μαζί, καὶ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου νὰ λεχθῇ, ὅτι αἱ ἁλυκαὶ δὲν θὰ δοθῶσι μαζί. Δὲν ἔχομεν ἀπαγόρευσιν τοῦ νὰ δοθῶσι μία ἢ δύο ἁλυκαὶ μαζί, ἀλλ’ ἂν θὰ ἔχωμεν χωριστὰ ἢ ὄχι δημοπρασίαν, δὲν τὸ λέγομεν. Δὲν ὁρίζει ὁ νόμος, ὅτι δέον νὰ γίνῃ διὰ κάθε ἁλυκὴν χωριστὴ δημοπρασία. Ἀλλὰ τί φοβεῖται ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος; Μὴ τυχὸν εὑρεθῇ εἷς, ὁ ὁποῖος θὰ πάρῃ ὅλας τὰς ἁλυκὰς διὰ πέντε χρόνια; Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι διὰ τῶν πλειόνων δημοπρασιῶν τὸν ἀποκλείετε;

§395Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔχῃ περισσοτέρους συναγωνιστάς.

§396Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μήπως δὲν θὰ ἔχῃ καὶ τότε συναγωνιστάς; Ἀλλὰ καὶ ἂν ἤθελεν εὑρεθῇ Ὑπουργὸς τοσοῦτον μικρός, ὥστε νὰ προκηρύξῃ μίαν δημοπρασίαν διὰ πέντε χρόνια, μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῇ καὶ εἷς πλειοδότης. Ἀλλὰ καὶ ἂν εὑρίσκετο Ὑπουργὸς, ὅστις νὰ ἐγκρίνῃ μίαν δημοπρασίαν δι’ ὅλας τὰς ἁλυκάς, ὁ Ὑπουργὸς αὐτὸς θὰ εἶχεν ἀπέναντί του τὴν Βουλήν. Πρέπει δὲ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Συνάδελφον, ὅταν λέγῃ, ὅτι σᾶς δίδομεν μίαν ἐξουσίαν καὶ σεῖς δύνασθε νὰ ἔχητε ταύτας τὰς προθέσεις, οἱ ἄλλοι ὅμως ἄλλας, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν δίδει ἐξουσίαν εἰς τοὺς Ὑπουργούς, τὴν ὁποίαν νὰ μὴ παρακολουθῇ. Δὲν ἀποθνήσκει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ψηφίζει τὸν νόμον καὶ ἀφήνει τὸν Ὑπουργὸν διαχειριστὴν τῶν ἐξουσιῶν, τὰς ὁποίας τοῦ ἔδωκεν, ὅταν μάλιστα ἡ δοθεῖσα ἐξουσία εἶναι ἐξουσία, ἀφορῶσα εἰς τὰ δημόσια τοῦ Κράτους συμφέροντα. Τὸ δόγμα, καθ’ ὅ, ὁ νομοθέτης ἀποθνήσκει ἅμα τῇ ψηφίσει τοῦ νόμου, δὲν ἐφαρμόζεται, προκειμένου περὶ τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι σκοποῦν τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων, διότι πάντοτε ἵσταται παράπλευρος, ὄχι πλέον ἡ νομοθετική, ἀλλ’ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐξουσία, εἰς τήν ὁποίαν περιλαμβάνεται καὶ ἡ νομοθετική, ἡ ὁποία δύναται εἰς πᾶσαν στιγμήν, καθ’ ἣν ἤθελεν ἴδῃ τὸν Ὑπουργὸν προβαίνοντα εἰς κακὴν χρῆσιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν τῷ ἔδωκε, νὰ τὸν ἀποπέμψῃ. Δὲν ζητοῦμεν, Κύριοι, διὰ τοῦ νόμου νὰ δοθῇ καμμία ἐπὶ πλέον ἐξουσία εἰς τὸν Ὑπουργόν. Τὴν ἐξουσίαν τὴν ἔχει ἤδη. Ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὴν συζήτησιν τῷ 1900, καὶ τὸ ὁποῖον καὶ πάλιν θὰ προκαλέσῃ, ἂν ἔλθῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι δὲν γνωρίζω, ἂν θὰ ἔλθῃ, οὔτε εἶναι τὸ ὀρθότερον, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἡ παραχώρησις διὰ μακρὰν περίοδον ἐτῶν, ἡ μακρὰ δὲ περίοδος εἶναι ἀναπόσπαστος ἀπὸ τὴν μονοπώλησιν τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναλάβῃ τὰς ἁλυκὰς πάσας τῆς Ἑλλάδος, διὰ μίαν πενταετίαν. Καὶ ἂν ἤθελεν εὑρεθῇ τοιοῦτος, μὴ φοβεῖσθε, ὅτι αὐτὸς θὰ δημιουργήσῃ ἐκείνην τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέποντες, φοβούμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς ἕνα τὴν διαχείρισιν τῶν ἁλυκῶν. Διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, ἀπαιτεῖται μακρὰ περίοδος χρόνου, μακρὰν δὲ περίοδον χρόνου δὲν δίδομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§397Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ θὰ φθάσωμεν.

§398Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν θὰ φθάσωμεν ἐκεῖ, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὁπωσδήποτε εἰς οἱονδήποτε σύστημα καὶ ἂν φθάσωμεν, θὰ φθάσωμεν, κατόπιν μελέτης.

§399Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δυσφορήσῃ ἡ Βουλή, διὰ τὴν τριτολογίαν, διότι δὲν θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον ὑπόδειξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ θεωρίαν τινά, σχέσιν ἔχουσαν πρὸς τὴν θέσιν τῆς Βουλῆς ἀπέναντι τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν τῷ νομοθετικῷ αὐτῆς ἔργῳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, φαίνεται φρονῶν, ὅτι ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ οὐδέποτε ἀποθνήσκει, ἀλλὰ πάντοτε ζῇ καὶ πάντοτε ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτῆς εὑρίσκεται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, οὐδὲν ὑπάρχει κώλυμα, ὅπως τὰ πάντα παραδώσῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, μὲ τὴν ἐγγύησιν, ὅτι παρακολουθεῖ αὕτη τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου καὶ τοῦ πολιτικοῦ κολασμοῦ.

§400Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶπον τὰ πάντα.

§401Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὰ ἴδια αὐτῆς καθήκοντα.

§402Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι εἶπον τοῦτο: ὅτι, προκειμένου περὶ διαχειρίσεως τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, κατ’ ἀνάγκην, τὸ Κράτος ἔχει διαχειριστὴν τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ὅριον τῶν ἐξουσιῶν, τὰς ὁποίας δίδει εἰς αὐτὴν ἐν τῇ διαχειριστικῇ ταύτῃ ἐνεργείᾳ, τὸ διαγράφει ὁ νόμος, ὅπως διαγράφει ὁ νόμος ὅριον πάσης ἐξουσίας οἱασδήποτε δημοσίας λειτουργίας. Προκειμένου περὶ μιᾶς διαχειρίσεως τῆς δημοσίας περιουσίας, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὴν ὁποίαν, ἑπομένως, θὰ ἐνεργήσῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι διαχείρισις καὶ νομοθεσία δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσι, τί λέγει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία; Ἀφήνω ἕνα κύκλον ἐνεργείας, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δύνασαι νὰ ἐνεργήσῃς σύ. Κρατῶ δι’ ἐμαυτὴν ὡρισμένας τινὰς πράξεις διαχειριστικάς, τὰς ὁποίας ἐννοῶ νὰ κυρώσω ἐγώ. Διότι δὲν θὰ εἴπητε, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέτει δίκαιον, τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν κυρώνει μίαν σύμβασιν. Ἡ κύρωσις μιᾶς συμβάσεως, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, εἶναι πρᾶξις διαχειριστική, τὴν ὁποίαν ἐξήρεσεν ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀφῆκεν εἰς τὸν Ὑπουργόν. Κατ’ ἀνάγκην ὅμως, θὰ ἀφήσῃ ἕνα κύκλον εὐρύτερον ἢ στενώτερον εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐλευθέρας ἐνεργείας, ἐκ τούτου ὅμως δὲν δίδει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν δύναμιν νὰ πράξῃ οἱανδήποτε κατάχρησιν τοῦ κύκλου. Δὲν εἶναι μόνον ὁ νόμος, περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, εἶναι ἡ ἄγρυπνος, ἡ ἀκοίμητος παράστασις τῆς Βουλῆς παρὰ τὸν Ὑπουργόν. Εἶναι ὁ ἀκοίμητος καὶ ὁ ἄκαμπτος ἔλεγχος τῆς μειοψηφίας τῆς Βουλῆς, καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δίδει εἰς τρίτον τὴν ἐξουσίαν τῆς διαχειρίσεως.

§403Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι διαφωνῶ εἰς τὴν ἐπιχειρηματολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἠθέλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀποκρούσῃ τοὺς περιορισμούς, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι πρέπει ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ θέση ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, διὰ τὰ ὁποῖα ἀποφαίνεται ἡ Βουλή, νομοθετοῦσα, καὶ τίνα ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, δὲν καθορίζει γραπτὸς νόμος. Ἐὰν ἐξαιρέσητε ἐκείνας τὰς περιστάσεις, διὰ τὰς ὁποίας τὸ Σύνταγμα ἀπήτησε νόμον, καὶ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ρητῶς ὑπήχθησαν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἡ θεωρία διαγράφει περαιτέρω τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων δρᾷ ἡ Βουλή, νομοθετοῦσα καὶ ἐκ τῶν προτέρων περιορίζουσα τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν.

§404Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ παράδοσις ἐξουσίας εἰς τὸν δημόσιον λειτουργόν, ἀπαιτεῖ νόμον.

§405Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα· ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ καθορίζει τὸ Σύνταγμα. Ἀλλ’ ἐνῷ κατ’ ἀρχὴν ἡ δικαιοδοσία τῆς Βουλῆς ἀφ’ ἑνὸς, ὡς σώματος νομοθετικοῦ, καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐξ ἄλλου, διαγράφονται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, ἢ ἐκ τῆς φύσεως τῶν ἑκάστοτε προκειμένων ἔργων, ἐνῷ τοιουτοτρόπως, σαφῶς, διαγράφονται τὰ ὅρια, εἰς ἃ ἐκτείνεται ἡ ἐξουσία ἑκατέρας, συμβαίνει πολλάκις νὰ ὑπαγορεύηται καὶ ἐκ λόγων σκοπιμότητος, ὅπως ἑκατέρα τούτων ἐκτείνῃ τὴν δύναμιν καὶ τὸν κύκλον τῆς δράσεώς της, παρεμβαίνουσα εἰς τὴν ἄσκησιν δικαιωμάτων τινῶν, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν, ἀνάγονται εἰς τὴν ἑτέραν ἐξουσίαν. Οὕτω συμβαίνει πολλάκις ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ παραχωρῇ ἐκ τῶν εἰς αὐτὴν ἀνατεθειμένων ἔργων, ἐκ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των, ἀνήκουσιν εἰς αὐτήν, νὰ παραχωρῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Καὶ ἐνταῦθα ἀνάγεται ἡ περίπτωσις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, δυνάμει τῆς ὁποίας, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, καθ’ ὑπέρβασιν τῆς φυσικῆς, οὕτως εἰπεῖν, δικαιοδοσίας αὐτῆς, νομοθετεῖ. Καὶ ἀντιθέτως, πολλὰ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς φύσεώς των ἀνάγονται εἰς τὴν ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ῥύθμισιν, συμβαίνει, ἕνεκα λόγων σκοπιμότητος, νὰ κρατῶνται καὶ νὰ κανονίζωνται ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ποῖον εἶναι τὸ ὅριον, τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διευθύνῃ τὴν νομοθετικὴν αὐτὴν ἐξουσιοδότησιν ἀπὸ μέρους τοῦ Κοινοβουλίου πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἀντιθέτως, ποῖον εἶναι τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον δύναται ἡ Βουλὴ, ὡς νομοθετικὸν σῶμα, νὰ παρέμβῃ εἰς ἔργα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας; Τοῦτο εἶναι ζήτημα πολιτεύματος, ζήτημα τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐφαρμόζεται ἑκάστοτε τὸ πολίτευμα, ζήτημα σκοπιμότητος· ζήτημα, ἄρα, ἐκτιμήσεως τῶν ἑκάστοτε περιστάσεων. Λοιπόν, ἤδη, ἐὰν τὰ θέματα, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, αἴφνης, ἡ ἐκλογὴ τοῦ συστήματος τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν, ἀνήκουσιν, ὡς ἐκ τῆς φύσεως καὶ τῆς ὑποστάσεως αὐτῶν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἕπεται, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν εἶναι προσῆκον νὰ ἐπέμβῃ καὶ περιορίσῃ τὰ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἀνήκοντα καθήκοντα, λόγῳ σκοπιμότητος; Βεβαιότατα. Μήπως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ, ὡς πρᾶξις διαχειρίσεως δημοσίων χρημάτων, δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, δὲν εἶναι πρᾶξις κυβερνητική; Καὶ ὅμως, ἕνεκα τῆς ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος τῶν διαχειριστικῶν τούτων πράξεων, ἀπεσπάσθησαν, καὶ μάλιστα διὰ συνταγματικῆς προνοίας, ἔν τινι μέτρῳ, ἐκ τῆς κυβερνητικῆς ἐλευθερίας, διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δεσμεύει ἡ Βουλὴ τὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν. Καὶ ἐν προκειμένῳ εἶπον, ὅτι, ἕνεκα τῆς σπουδαιότητος τοῦ πράγματος, ἕνεκα τῆς σημαντικότητος τοῦ πράγματος, πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, πρέπει νὰ κρατηθῇ καὶ κανονισθῇ παρ’ αὐτῆς τὸ ζήτημα τοῦ συστήματος τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν· ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς φύσεώς του, δύναται νὰ περιλαμβάνηται εἰς τὰ ἔργα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι δίκαιον καὶ σκόπιμον νὰ τὸ λύσῃ ἡ νομοθετική, ὡς ἐκ τῆς σπουδαιότητος αὐτοῦ. Οὐδέποτε ἑπομένως ἠδύνασθε νὰ ἀποκρούσητε, καθ’ ὃν ἀπεκρούσατε τρόπον, τὸν ἰσχυρισμόν μου τοῦτον· δὲν ἠδύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ἡ Βουλὴ παρακολουθεῖ τὸν Ὑπουργόν. Αὐτὸ εἶναι μία ἀρχή, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται πάντοτε διὰ τὰ ἔργα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἐγὼ ἀμφισβητῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ συστήματος.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται ἡ συζήτησις περαιωμένη. Ψηφίζονται εἶτα τὸ ἄρθρον 1ον καὶ ἄρθρον 2ον. Τοῦ ἄρθρου 3ου, διαγραφέντος, τῇ προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§407ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ λιμενικῶν ἀρχῶν διατάξεων».

§408Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ρούφου.

§409Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἄν πρόκειται περὶ πολλῶν προσώπων.

§410Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλαι αἱ ἄλλαι ὑπηρεσίαι ἀφωμοιώθησαν καὶ μόνον αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία, τῆς ὁποίας τὸ προσωπικὸν ἀποτελεῖται ἐκ τεσσάρων ὑπαλλήλων, δὲν ἀφωμοιώθη.

§411Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§412Π. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Μόνον τὸ δεύτερον ἐδάφιον τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ρούφου θὰ δεχθῶ.

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται.

§415Γ. ΠΩΠ. Τὸ 5ον, κ. Πρόεδρε,

§416ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου: περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 8 τῶν νόμων ΓΩΚΓʹ (3823) καὶ ΓΩΚΕʹ (3825), ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μετὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν.

§418Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω, κ. Πρόεδρε, νὰ διαμαρτυρηθῶ, κατὰ τοῦ τρόπου, μὲ τὸ, ὁποῖον ἐπιδιώκεται ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ καταψηφίζω τοῦτο. Διότι, ἀνεξαρτήτως τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα δυνατὸν ν’ ἀφορᾷ, νομίζω, ὅτι καθιεροῖ ἀρχὴν ἐπικίνδυνον, καταλύει τὴν αὐτονομίαν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ δημιουργεῖ κατάστασιν ὀλεθρίαν καὶ διὰ τὴν Ἐπιστήμην καὶ διὰ τὴν Πολιτείαν.

§419Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐψηφίσθησαν τοιοῦτοι νόμοι δὶς κατὰ τὸ παρελθόν.

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§421ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 12.20′ μ. μ.)