1914.12.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70

Τῆς 18 Δεκεμβρίου 1914.

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

(Ὥρᾳ 4.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: — Οἱ κάτοικοι Ἄστρους παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸν ὑπερεκχειλίσαντα χείμαρρον τοῦ χωρίου των. — Οἱ σιγαροποιοὶ Καλαμῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν ἐν Ἀθήναις σιγαροποιῶν. — Ἡ κοινότης Μερόπης διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ ὑποβληθέντος νόμου περὶ μονοπωλίου καφὲ ἐκ σύκων. — Οἱ κάτοικοι Βερβίτσης παρακαλοῦσιν ὅπως ἐγκατασταθῇ ἐν τῷ χωρίῳ των ταχυδρομικὴ συγκοινωνία. — Ὁ Ἀλέξ. Ξανθόπουλος ὑποβάλλει αἴτησιν ὑπὲρ στρατιωτῶν προσφύγων ἐκ 40 Ἐκκλησιῶν ὡς παρανόμως συλληφθέντων ἐν Δράμᾳ. — Οἱ σιγαροποιοὶ Χανίων παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν συναδέλφων των. — Ὁ λαὸς Λευκάδος ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πατρικὴν αὐτῆς μέριμναν ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν. — Ὁ Πρόεδρος τοῦ συνδέσμου τῶν βιομηχάνων Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῶν καπνοβιομηχάνων. — Οἱ σιγαροποιοὶ Πατρῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τοῦ Συνδέσμου τῶν σιγαροποιῶν Ἀθηνῶν. — Ὁ λαὸς Μελιγαλᾶ διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς ὑποβολῆς νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς καφὲ ἐκ σύκων. — Ὁ λαὸς Ἀχαΐας παρακαλεῖ ὅπως εἰσάγωνται ἀτελῶς ἄλευρα. — Ἡ κοινότης Ἀνδρούσης Μεσσηνίας διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς ὑποβολῆς νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς καφὲ ἐκ σύκων. — Ἡ κοινότης Μπισχινίου τῆς Μεσσηνίας παρακαλεῖ ὅπως ἀποσταλῇ σῖτος πρὸς ἀγοράν, στερουμένη ἐντελῶς τοιούτου. — Ὁ ἐξ Ἰωαννίνων Γεώργιος Σάννες παραπονεῖται ἐναντίον τοῦ ἰδιοκτήτου τῶν τσιφλικίων Κατσίκα. — Οἱ κάτοικοι Βρωμοβρύσεως διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς καφὲ ἐκ σύκων. — Ὁ Καπνεργατικὸς Σύνδεσμος ὑποβάλλει ἔντυπον ὑπόμνημα περὶ τῶν μηχανοποιήτων σιγαρέττων. — Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Μανδαμάδων Μιτυλήνης παρακαλεῖ ὅπως ἐνισχυθῇ ὁ Δῆμος των οἰκονομικῶς. — Ὁ Ἀντιπρύτανις τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου δι’ ἐγγράφου του, καλεῖ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς μετὰ τοῦ Προεδρείου καὶ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ὅπως τιμήσωσι τὴν Πανεπιστημιακὴν τελετὴν τῆς λογοδοσίας τοῦ Πρυτάνεως, γενησομένην τῇ προσεχεῖ Κυριακῇ. — Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσδιορισμοῦ ἐτησίας χορηγίας εἰς τὰς ἐν Καλάμαις πρώην μοναχὰς τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βελτιώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων πολιτικῶν Ὑπουργείων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς μεταλλευτικῆς νομοθεσίας εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ ῥυθμίσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν μεταλλείων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Χρυσοχοΐδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ τῆς 10 Φεβρουαρίου 1912 περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Βαφειαδάκης, Θ. Σκάσης, Κ. Καλομενόπουλος, Κ. Ἀλαβᾶνος καὶ Δ. Πετσετάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΔΝΖʹ περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς ζητεῖ 5 ἡμερῶν ἄδειαν. (Ἡ ἄδεια χορηγεῖται). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§2Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Λαμβάνω καθ’ ἑκάστην ἐπιστολὰς ἐκ Κορινθίας καὶ ἐπειδὴ αἱ πλημμύραι Κορινθίας φαίνεται ὅτι ἔχουσι διαστάσεις πολὺ μεγαλειτέρας ἐκείνων, αἵτινες ἐν ἀρχῇ ὑπετέθησαν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀποσταλῇ εἷς μηχανικὸς εἰς τὸ Βραχάτιον, ἡ Κυβέρνησις δὲ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ παροχῆς βοηθήματός τινος εἰς τοὺς πλημμυροπαθεῖς, διότι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων αἱ οἰκίαι κατεστράφησαν τελείως, δὲν εἶναι δὲ δίκαιον νὰ μὴ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἀρωγός, ἔστω καὶ διὰ μικρὸν ποσόν.

§3ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει πρῶτον νὰ μάθωμεν τί ἐλλείψεις ὑπάρχουσιν.

§4ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀντίληψις θὰ ὑπάρξῃ. Νὰ εἶσθε βέβαιος.

§5Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τότε νὰ σταλῇ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖ.

§6Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μετέβην αὐτοπροσώπως καὶ ἀντελήφθην τὰ τῆς καταστάσεως, θὰ λάβωμεν δὲ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 50 τοῦ Νόμου 281 περὶ Σωματείων διορίας», διὰ τοῦ ὁποίου ζητῶ νὰ ἐπιτραπῇ μία δίμηνος προθεσμία πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τάσσει ὁ νόμος. Ὁ νόμος τάσσει διορίαν διὰ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς διατυπώσεις τὰ παλαιὰ σωματεῖα καὶ μὲ ὅλην τὴν δημοσιότητα, τὴν ὁποίαν προσεπάθησα νὰ λάβῃ ὁ νόμος, τώρα αἱ αἰτήσεις συσσωρεύονται εἰς τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐπαρκέσωσιν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως τὸ ὑποβληθὲν παρ’ αὐτοῦ νομοσχέδιον «περὶ παρατάσεως τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 50 τοῦ νόμου 281 περὶ σωματείων διορίας» κηρυχθῇ κατεπεῖγον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐξαιτεῖται ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ πρὸ ἡμερῶν κατατεθὲν καὶ διανεμηθὲν σχέδιον νόμου «περὶ σηματοτηλεγράφων» καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ΔΟΑʹ τῆς 8 Ὀκτωβρίου 1912 περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ ἐνοριακῶν Ναῶν καὶ περὶ γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου συνδρομῆς εἰς τὰ Ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου διὰ τὸ ἔτος 1914 καὶ περὶ ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ σταθερῶν πόρων».

§9Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὅπως τροποποιεῖται.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου ΒΥΞΕʹ τοῦ 1897 ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 260 τοῦ 1914». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ λατομείων» (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς μεταλλευτικῆς νομοθεσίας εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ ῥυθμίσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν μεταλλείων». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§11Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον πληροῖ ἔλλειψιν ἐν τῇ παρ’ ἡμῖν μεταλλευτικῇ νομοθεσίᾳ, καθόσον ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἱκανὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα στεροῦνται ἐπαρκοῦς ἐπιβλέψεως ἐκ μέρους ἁρμοδίου δημοσίου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ καταρτίσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, γενόμενον νόμος. Διὸ ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι εἰσηγητής, συνιστᾷ αὐτὸ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ὑπό τινας ὅμως τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκτίθενται ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς καὶ τὰς ὁποίας συνεπῶς παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν.

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ γίνῃ συμφώνως μὲ τὰς ὑποδείξεις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἄλλως τε δὲν ἀπέχει πολύ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα 2–5 ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ κανονισμοῦ τρόπου ἀφαιρέσεως ἀποβάρου καὶ περὶ ἀπαγορεύσεως πρὸς ἀφαίρεσιν τούτου κατ’ ἀποκοπὴν ἢ κατὰ συμφωνίαν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βελτιώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων».

§14Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βʹ συζήτησις εἶναι.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ἡ ἀρχὴ ἐψηφίσθη μόνον. Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§16ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ λέξεις «Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, Γενικῷ Λογιστηρίῳ, τῷ Χημικῷ Ἐργαστηρίῳ, Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ καὶ Σφραγιστηρίῳ» διαγράφονται.

§17Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Παρατηρῶ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἑξῆς βάσιμον καὶ ἀληθῆ αἰτιολογίαν. Ὅτι αἱ μισθοδοσίαι τῶν ὑπαλλήλων σήμερον εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν ἐπαρκοῦσιν ὄχι μόνον διὰ τὴν εὐπρεπῆ παράστασιν αὐτῶν ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ νὰ ἀντικρούσωσι τὰς στοιχειώδεις δαπάνας τοῦ βίου. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς διὰ τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους, νομίζω ὅτι καὶ ἀληθέστερον καὶ βασιμώτερον καὶ δικαιότερον εἶναι διὰ τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μικρὰς μισθοδοσίας. Πρόκειται περὶ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ μέλλον, ἀφ’ οὗ ἡ ἐφαρμογὴ ἀναστέλλεται καὶ θὰ κανονισθῇ διὰ Β. Διατάγματος. Ἀλλ’ ὅταν θὰ εὑρεθῇ τέλος πάντων εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τοῦτον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους, ἀπὸ τοῦδε περιλαμβάνουσα ἀνάλογον διάταξιν. Ἐπίσης ἔχω μίαν ἄλλην παρατήρησιν εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου, ἀναγράφουσαν: (Ἀναγινώσκει) «Εἰς τὸν χρόνον τοῦτον συνυπολογίζεται καὶ ἡ πρὸ τοῦ παρόντος νόμου ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ ὑπηρεσία, ἀλλ’ ἐφόσον αὕτη ὑπερβαίνει τὰ πέντε ἔτη λογίζεται ἀποτελοῦσα μίαν πενταετίαν. Ἡ τοιαύτη προσαύξησις ὑπολογίζεται εἰς τὴν σύνταξιν μετὰ παρέλευσιν μιᾶς δεκαετίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου».

§18ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τοῦτο γίνεται παντοῦ.

§19Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ὑπάρχουσι πολλοὶ σήμερον, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι λάβει αὔξησιν τριῶν καὶ πλέον πενταετιῶν δυνάμει εἰδικῶν νόμων. Αἱ αὐξήσεις αὐταὶ θὰ ἀφαιρεθῶσι καὶ θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν τῆς παραγράφου ταύτης ἢ θὰ συνυπολογισθῶσι καὶ αἱ αὐξήσεις αὐταὶ καὶ θὰ λάβωσι τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐξήσεις, συνυπολογιζομένης τῆς μισθοδοσίας, τὴν ὁποίαν ἤδη λαμβάνουσιν; Ἐὰν συμβῇ τὸ πρῶτον, ἐὰν δὲν ὑπολογισθῶσιν αἱ αὐξήσεις αὐταὶ μέχρι σήμερον, τότε θὰ συμβῇ ἀντὶ εὐεργετήματος οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ νὰ ἀδικηθῶσιν.

§20ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ.

§21Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Μάλιστα. Ἐπίσης ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἔχει διανεμηθῆ, ἵνα προστεθῇ τετάρτη παράγραφος, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ηὐτύχησαν ἐπὶ μακρὰ ἔτη νὰ παράσχωσιν ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος καὶ οἱ ὁποῖοι λόγῳ ὁρίου ἡλικίας ἀποχωρίζονται τῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν ἔχωσιν ἡλικίαν 60 ἐτῶν, ἐὰν ἔχωσι συμπληρώσει τριακονταπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἐὰν ἔχωσι τὴν τελευταίαν δεκαετίαν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἀπερχόμενοι δίκαιον εἶναι νὰ λάβωσι σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ.

§22ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἔχετε ὑποβάλει τροπολογίαν;

§23Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Μάλιστα.

§24Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 3ου ἐδαφίου τοῦ μόνου ἄρθρου. Λαμβάνεται μέριμνα διαφόρων ὑπηρεσιῶν, αἵτινες ἑδρεύουσιν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν τῇ Νομαρχίᾳ, εἰς τὸ προσωπικὸν γίνεται αὔξησις ἐπιδόματος. Θὰ εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς τὰ νομοθετικὰ μέτρα, ἐὰν εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦτο συμπεριελαμβάνετο καὶ πρότασις, συμφώνως μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν ταῖς Πρωτευούσαις τῶν Δήμων, διότι καὶ αὐτὸ τὸ προσωπικὸν εὑρίσκεται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς καὶ τὸ τῆς διοικήσεως. Νομίζω ὅτι ἐπειδὴ δὲν ἐψηφίσθη αὐτὴ ἡ πρότασις, δίκαιον εἶναι νὰ συμπεριληφθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Πρόκειται περὶ προσωπικοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς δημοτικῆς, τοῦ ὑπηρετοῦντος εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν. Ἔχει γίνει νομοσχέδιον καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§25Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸν Γραμματέα βʹ τάξεως...

§26ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Κοπανίτσας διὰ τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους.

§27Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔδωκεν ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργός;

§28ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§29Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπίσης πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποστρατευθῶσιν, ὅταν συμπληρώσωσι τὴν νόμιμον ἡλικίαν, νὰ δύνανται νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν ἀνωτέραν τοῦ βαθμοῦ των, διότι θὰ εἶναι ἄδικον οἱ γραφεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τριακονταετῆ ὑπηρεσίαν, νὰ μὴ λάβωσι σύνταξιν γραμματέως βʹ τάξεως. Ἐπίσης νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία, ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων καὶ ἐμοῦ ὑπογεγραμμένη, ἡ ἀφορῶσα τοὺς ὑπουργικοὺς γραφεῖς.

§30ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι εἰδικοὶ νόμοι.

§31Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Βλέπω ὅτι αἱ αὐξήσεις αὐταὶ ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Γραμματέως βʹ τάξεως καὶ ἄνω....

§32ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἶπον εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§33Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ἐπρόσεξα. Θέλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ἡ μισθοδοσία τῶν γραφέων τῶν Ὑπουργείων δὲν εἶναι ἡ αὐτή, μετεβλήθη ἐσχάτως· τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας οἱ γραφεῖς ἔχουσι στασιμότητα, ἐνῷ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων ηὐξήθη προσθέτως· εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας οἱ γραφεῖς ἔχουσιν ἕξ ἔτη καὶ μένουσι μὲ τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἐνῷ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων ἡ μισθοδοσία ηὐξήθη καὶ ἡ προαγωγὴ εἶναι ταχυτέρα, διότι ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις ἔμπροσθέν των, ἐνῷ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀποκλείονται διὰ προαγωγήν, διότι δὲν ἔχουσι θέσεις διὰ νὰ προαχθῶσιν. Παρακαλῶ μὲ τὴν ἀφομοίωσιν τῶν ὑπαλλήλων νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἀφομοίωσις καὶ τῆς μισθοδοσίας καὶ τῆς αὐξήσεως, πρέπει νὰ γίνῃ πλήρης ἐξίσωσις τῶν ὑπαλλήλων τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, ἀφοῦ τοῦτο φαίνεται σκοπεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§34Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω, κ. Πρόεδρε, ἀντίρρησιν οὔτε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα αὐτοῦ, διότι ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι πρὸ πολλοῦ ἡ Πολιτεία ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τοῦτο. Εὐκταῖον δὲ εἶναι ἤδη, διότι ἡ Κυβέρνησις, διαβλέπουσα ἴσως νῦν ὅτι ἐν ἀπωτέρῳ μέλλοντι, ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις θὰ εἶναι ἀνθηρά, προέβη εἰς τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου τούτου κατά τινα τρόπον ὅμως, ὁ ὁποῖος μὲ ἀναγκάζει νὰ φέρω παρατηρήσεις. Λαμβάνει πρόνοιαν περὶ ἀνωτέρων καὶ δὴ ἀνωτάτων ὑπαλλήλων, ἀπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ τάξεως μέχρι τοῦ ἀνωτάτου βαθμοῦ τοῦ Γεν. Γραμματέως· ἐὰν ἡ μισθοδοσία τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων δὲν εἶναι ἐπαρκής, ὁπωσδήποτε εἶναι ὑποφερτὴ καὶ δυναμένη ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, παρελείφθη ὅμως ἡ τάξις τῶν γραφέων, ἡ τόσον γλίσχρως ἀμοιβομένη, ἡ ὁποία ἐξ ἴσου, ἂν ὄχι περισσότερον, κοπιάζει καὶ ἐργάζεται, καὶ ἡ ὁποία κατόπιν τῶν διαφόρων διαγωνισμῶν ἔχει ἀρτίως καταρτισθῆ. Οἱ γραφεῖς χρησιμεύουσι ἐπὶ πλέον καὶ ὡς εἰσηγηταί. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, τὴν καὶ εἰσηγήτριαν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ μὴ παραλείψῃ νὰ περιλάβῃ τὴν τάξιν τῶν ὑπαλλήλων τούτων διὰ νὰ μὴ φαίνηται ἐπὶ τέλους μία διάκρισις, ἡ ὁποία δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ προσήκουσα. Αὐτὴν τὴν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ παρακαλέσω, ἐὰν κρίνῃ δικαίαν τὴν σύστασίν μου, νὰ περιλάβῃ τοὺς ἤδη ἐργαζομένους καὶ γλίσχρως ἀμοιβομένους.

§35Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν τροπολογίαν, ὅπως περιληφθῇ καὶ τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ἤθελον πολὺ συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παράκλησίν μου ταύτην.

§36Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετ’ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων ἔχομεν ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν. Εἶναι μία δικαιοτάτη τροπολογία καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ὑπαλλήλους ἔχοντας ὑπὲρ τὴν 20ετίαν ὑπηρεσίαν ἄνευ οὐδεμιᾶς προστασίας.

§37ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τοὺς κ. συναδέλφους νὰ εἶναι φειδωλοὶ εἰς τὰς αἰτήσεις των, διότι δὲν δυνάμεθα διὰ διαφόρων τροπολογιῶν νὰ ἀλλάξωμεν τὸ σύστημα τῆς μισθοδοσίας. Ἐὰν ἔλθῃ ἀνάγκη δυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν ἴδιον νομοσχέδιον.

§38ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. βουλευτὰς νὰ ὑποβάλωσιν ἐγγράφως τὰς τροπολογίας των, ἵνα μὴ ἀσκόπως δαπανᾶται ὁ χρόνος.

§39Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγὼ μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει παρατηρῶ, ὅτι ἐλήφθη κατὰ καιροὺς πρόνοια διὰ τοὺς ἐντὸς τοῦ κέντρου. Ἀλλὰ βλέπω δὲν λαμβάνεται οὐδεμία πρόνοια διὰ τοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν νομίζητε ὅτι εἶναι καιρὸς καὶ πρέπει νὰ βελτιωθῇ ἡ θέσις τῶν ὑπαλλήλων, θὰ εἶναι ἄδικον νὰ ἀφήσωμεν αὐτούς. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ παρατήρησίς μου αὕτη.

§40Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐγὼ παρετήρησα διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἔχοντας ὑπερτριακονταπενταετῆ ὑπηρεσίαν. Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία εἶναι δικαιοτάτη.

§41Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Γόντικα, εἶναι δικαιοτάτη, διότι ἀφοῦ ἡ ἀφομοίωσις εἶναι γενική, διατί νὰ μὴ ὑπαχθῶσι καὶ αὐτοὶ οἱ γραφεῖς καὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς αὐτὰς δαπάνας;

§42Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον λαμβάνωνται μέτρα γενικὰ περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀλλαγῆς τῶν συνθηκῶν καὶ τῶν ὅρων τῆς ζωῆς, θὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην ὅτι εἶναι πλέον ὥριμος ἡ ἰδέα, νὰ αὐξηθῇ γενικῶς ὁ μισθὸς ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ γενικῆς αὐξήσεως καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Χώρας δὲν εἶνε τοιαύτη ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ γενικὴν αὔξησιν, θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν εἰς εὐθετώτερον χρόνον, ὅτε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται γενικὴ αὔξησις τῶν μισθῶν ὅλων τῶν ὑπαλλήλων.

§43ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἡ τόσον εὐρέως διεξαγομένη συζήτησις μὲ κάμνει νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι περιορίζω τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν 1ην διάταξιν.

§44Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν πρόκειται νὰ ληφθῇ γενικὸν μέτρον, διατί ἡ Κυβέρνησις σπεύδει εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν τὸ ἀναβάλλει ἵνα συζητηθῇ τὸ ζήτημα γενικώτερον περὶ αὐξήσεως ὅλων τῶν ὑπαλλήλων; Καὶ ἐπανερχόμενος εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, προκειμένου περὶ τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀναφέρω ὅτι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔχει εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ὀργανισμὸς τῆς μέσης καὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ὀργανισμοῦ λαμβάνεται πρόνοια σήμερον περὶ αὐξήσεως θετικῆς καὶ πραγματικῆς τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, διότι ὄντως ἐκεῖ καὶ ὁ βαθμὸς ἀναμφισβητήτως αὐξάνεται, διότι ὀνομάζονται καθηγηταὶ δευτέρας τάξεως καὶ ἡ μισθοδοσία αὐξάνεται μέχρι 450 δρ. μηνιαίως. Λαμβάνεται πρόνοια περὶ αὐξήσεως τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἔν τινι μέτρῳ καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἀλλ’ ὑπεβάλομεν τροπολογίαν, ζητοῦντες περαιτέρω αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας. Ἀλλὰ τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι πρὸ ἔτους ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἀναβάλλονται εἰς εὐθετώτερον χρόνον, χωρὶς νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν. Συνέστησα ἄλλοτε ὅπως ἀποσπασθῶσι μερικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἰδίως ἡ τῆς οἰκονομικῆς βελτιώσεως τοῦ κλάδου τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἤδη λαμβανομένης μερίμνης περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, καὶ δικαίως, δὲν θὰ εἶναι δικαία ἡ ἀξίωσις καὶ τῶν λειτουργῶν τούτων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως διὰ τὴν αὔξησιν ταύτην; Θὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐφόσον δὲν πρόκειται ἀπὸ τοῦδε νὰ ἐφαρμοσθῇ, νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι καὶ ἀγρίαν συζήτησιν θὰ προκαλέσῃ καὶ ὁ χρόνος δὲν εἶναι πρόσφορος, καὶ νὰ τὸ φέρῃ εἰς εὐθετώτερον χρόνον, ἵνα λυθῇ τὸ ζήτημα ὀρθῶς καὶ μεμελετημένως καὶ δοθῇ δικαιοσύνη εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι γλίσχρους καὶ ἐλεεινοὺς μισθούς, ὥστε νὰ μὴ δύνανται οὔτε νὰ ζήσωσι.

§45Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ αὔξησίς τις, αὕτη πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τοὺς κατωτέρους λειτουργοὺς τοῦ κλάδου αὐτοῦ.

§46ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι ἀναβάλλεται ἡ γενομένη αὔξησις.

§47Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, διότι εἶναι δυσάρεστος· εἶμαι ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τοῦ πρακτικοῦ μέρους, τῆς ἀναβολῆς τῆς αὐξήσεως.

§48ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὅλον.

§49Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις περὶ αὐξήσεως ἢ ἀναστολῆς. Τοῦτο ἔχει πρακτικὴν σημασίαν.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅταν παύσῃ ἡ ἀναστολή, θὰ εἶναι δίκαιον νὰ παίρνουν ὅλοι τὸ ἴδιον.

§51Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ τῆς μισθοδοσίας νὰ κανονισθῶσιν ἀργότερον.

§52Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλῶ ὅτι θὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 116 τῆς 30 Δεκεμβρίου 1913».

§54ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Λιδωρίκης ὑπέβαλε τροπολογίαν. Τὴν δέχομαι ὡς ὑποτροπολογίαν, ὡς ἀναφέρεται εἰς τὸ σημείωμα.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στολῆς τῶν μὴ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§56Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἡ προθεσμία τῶν 6 μηνῶν νὰ γίνῃ ἑνὸς ἔτους.

§57ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–3). Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. —Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀδείας προσθέτου ἐκδόσεως ἐντόκων γραμματίων τοῦ δημοσίου ταμείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΩΠʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3880) τῆς 6 Αὐγούστου 1911». Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§59Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ζητῶν ὅπως ἡ προθεσμία τῶν 9 ἡμερῶν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ παραταθῇ εἰς ἕνα μῆνα. Διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ὀρεινὸς κόσμος εὐγνωμονεῖ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, διότι ἐπὶ 9 ἡμέρας ἐπέτρεψεν τὴν ἐξαγωγὴν σούμας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν τῶν πρώτων αὐτοῦ ἀναγκῶν, ἀλλ’ ὁ χρόνος οὗτος δὲν εἶναι ἀρκετός, διότι εἰς τὰς ὀρεινὰς ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχουσι τόσοι ἄνθρωποι, ὥστε εἰς 9 ἡμέρας νὰ ἐξάγωσιν ἐπαρκῆ σούμαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκει λογικωτάτην τὴν μεταρρύθμισιν, ὥστε ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ τὴν υἱοθετήσῃ.

§60Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἄρθρων τοῦ Νόμου ᾼΦΜΓ’ περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν τῆς 28ης Μαΐου 1887 ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ὑπὸ στοιχεῖα ͵ΓΥΙʹ ὁμοίου τῆς 5ης Νοεμβρίου 1909 ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν ταξινομήσεως κτηνῶν καὶ ὀχημάτων ἐν γένει». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις.

§62ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐδόθη ἓν τροπολογημένον οὕτω «Ἡ παράτασις προθεσμιῶν δὲν ἀφορᾷ τὴν ἐκδίκασιν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐνστάσεων».

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τίθεται ἄρθρον 2ον, ἔχον ἀντικείμενον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2). Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προαγωγῆς ἐφέδρων δοκίμων ἰατρῶν καὶ ἀκολούθων ἀνθυπιάτρων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀδείας δωρεᾶς ἢ πωλήσεως γαιῶν τῆς Μονῆς Πετράκη εἰς τὸ νοσοκομεῖον τῶν φθισιώντων ἡ «Σωτηρία». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν §§ βʹ καὶ γʹ τοῦ νόμου 166 τῆς 11 Μαρτίου 1914». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 18, 19, 20, 21, 22, 23 καὶ 24 ἀναβάλλονται.

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 27 καὶ 38 νὰ ψηφισθῶσιν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 27. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταλλευτικῆς ἐρεύνης τῶν Νέων Χωρῶν». Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§67Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Γίνεται ἡ ἑξῆς τροποποίησις· ὅτι, αἱ ἔρευναι δύνανται νὰ γίνωσιν ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ἐπὶ μεταλλείων, τὰ ὁποῖα εἶναι παραχωρημένα, ἐὰν συγκατατεθῇ ὁ ἰδιοκτήτης.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντιμισθιῶν ἰδιωτῶν προσλαμβανομένων ὡς καθηγητῶν ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς σχολείοις». Ἄρθρον μόνον (Ἀναγινώσκεται).

§69ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐτροπολογήθη ὡς ἑξῆς: «Τὸ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς καθηγητὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ αὐτοῦ νόμου παρεχόμενον ἐπιμίσθιον, δὲν χορηγεῖται καθ’ οὓς μῆνας ἀργεῖ σχολεῖόν τι, οὐδὲ καθ’ οὓς ὁ ἀριθμὸς τῶν ὡρῶν τῆς διδασκαλίας μαθήματός τινος, εἶναι κατώτερος τῶν τεσσάρων ὡρῶν κατὰ μῆνα».

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Ὑπάρχει καὶ πρότασις τοῦ κ. Π. Πολυχρονιάδου καὶ 10 ἄλλων βουλευτῶν περὶ ψηφίσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 56 προτάσεως νόμου.

§71ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὴν γνωρίζω τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ ἀρνοῦμαι νὰ τὴν συζητήσω.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἡ πρότασις ἀποσύρεται. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τοῦ 1914. Πρὸ τῆς συζητήσεως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ποῖος ἔχει τὸν λόγον, διότι τὸν λόγον ἐζήτησε τέταρτος ὁ κ. Θ. Κουτούπης, πέμπτος δὲ ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς, δηλώσας συνάμα ὅτι τάσσεται ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ καὶ ἑπομένως ὅτι εἶναι ἀντιλέγων εἰς τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ἄλλων. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἐπιμένει εἰς τὴν σειράν του;

§73ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὁ κ. Κουτούπης δηλοῖ ὅτι εἶναι ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τότε προτιμᾶται, ἄλλως πρέπει νὰ προτιμηθῇ ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς.

§74Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μέχρι τίνος σημείου εἶναί τις ἀντιλέγων δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις.

§75Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ ψηφίσητε ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§76Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, ἀλλὰ ἔχω ἀντιρρήσεις τινάς.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ὁ κ. Α. Ἀλεξανδρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§78Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς δὲν ἐδήλωσε χθὲς ὅτι εἶναι ἀντιλέγων. Αὐτὸ δὲν μὲ ἀφορᾷ, ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι γίνεται μία ἀταξία εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Μέχρι χθὲς τοῦ μεσονυκτίου ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς δὲν ἐνεφανίσθη ἀντιλέγων καὶ ἐμφανίζεται σήμερον καὶ ἀπορῶ πῶς, κατόπιν τῶν ὅσων εἶπον πρὸ ὀλίγων δευτερολέπτων, ἐκαλέσατε τὸν κ. Ἀλεξανδρῆν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπετε ὅτι ἔχετε ἀντιρρήσεις.

§80Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ποῖος δὲν ἔχει ἀντιρρήσεις; Ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς ἀντιρρήσεις εἶχε χθὲς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἀντιρρήσεις εἶχε παραιτηθεὶς ἀπὸ Ὑπουργός.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶχεν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§82Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ συζητοῦμεν. Ὅτι ἡ γνώμη ἑνὸς ἑκάστου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνεπιφύλακτος, ἐκτὸς ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ τις ἢ ἓν ναὶ ἢ ἓν ὄχι. Αὐτὸ τὸ χαρακτηρίζω ὡς ἀταξίαν τοῦ Προεδρείου.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§84Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία δικαιολογία.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ὤφειλε νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν, ὅπερ καὶ ἔκαμε.

§86Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ κανονίσῃ αὐτό.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα τὰ ἀμφισβητούμενα ζητήματα τοῦ κανονισμοῦ ἡ Βουλὴ τὰ κανονίζει.

§88Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἐμέ.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἐρωτήσαμεν.

§90Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κατόπιν τῆς ἀπαντήσεώς μου ἔπρεπεν εἰς ἐμὲ νὰ δώσητε τὸν λόγον.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπετε ὅτι εἴχετε ἀντιρρήσεις καὶ δι’ αὐτὸ ἐκάλεσα τὸν κ. Ἀλεξανδρῆν. Ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§92Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Οἱ ὑπὸ κρίσιν, κύριοι, προϋπολογισμοὶ τῆς χρήσεως τῶν ἐτῶν 1913 καὶ 1914 εἶναι προϋπολογισμοὶ τοῦ χρόνου τῶν πολεμικῶν γεγονότων καὶ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀπὸ τότε πολιτικῶς ἀνωμάλου μέχρι σήμερον. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως διαχειρίζεται συνεχῶς τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ μίαν τετραετίαν καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ὑπῆρξε καὶ ἐποχὴ οἰκονομικῆς πολιτικῆς εἰρηνικῆς, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύουσιν οἱ προϋπολογισμοί, οἱ ὑποβληθέντες καὶ ψηφισθέντες, τῶν ἐτῶν 1911 καὶ 1912. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἐπιβεβλημένον ὅπως διὰ μακρῶν διέλθωμεν τὰ τῆς πολιτικῆς ταύτης, διὰ νὰ ἔχωμεν πλήρη γνῶσιν τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Τοσοῦτῳ δὲ μᾶλλον τοῦτο εἶναι ἐπιβεβλημένον καθ’ ὅσον ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς εἰρηνικῆς ἐποχῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐψηφίσθη ἐν ἀπουσίᾳ ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης τῆς ἤδη ἀντιπολιτεύσεως. Θὰ ἦτο ἐπίσης ἐπιβεβλημένον ὅπως ἡ ἐν συνόλῳ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, διαιρεθῇ εἰς δύο ἐποχάς, εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν πολεμικῶν γεγονότων καὶ τὴν ἀπὸ ταύτης μέχρι σήμερον· τοῦτο δέ, διότι ἡ μορφὴ τοῦ Κράτους τοῦ ἑλληνικοῦ, κατὰ τὴν 4ετῆ διαχείρισιν τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε διάφορος κατ’ ὄγκον, τὸ ὁποῖον ἐπέδρασεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατ’ ἐργασίαν καὶ καθ’ ὁμαλότητα, ἡ δὲ Ἑλλὰς τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν παρουσίαζε τὸν μικρὸν ἐκεῖνον ὄγκον δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ μετὰ τῆς σήμερον Ἑλλάδος. Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν πρώτην ἐποχήν, ἔχει τὴν ἐμφάνισιν ἀπαρεγκλίτως στερεὰν πρὸς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ πρωτοφανῆ τακτικήν, κατὰ τὴν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ παραμονὴν τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, καὶ ὑπὸ τὸ ὁποῖον πρόγραμμα ἐζητήθη κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ποῖον εἶναι τὸ οἰκονομικὸν τοῦτο πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως; Εἶναι ἡ μὴ ἐπιβολὴ νέων φόρων, ἐκτὸς τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ ἐγγείου φόρου, τοῦ καταργηθέντος παρὰ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν· ἡ ἐπιβολὴ τῶν φόρων μὲ τὴν βάσιν τῆς δικαίας κατανομῆς αὐτῶν καὶ τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς εἰς τοὺς πλουσίους ὤμους, τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ ἀναγκαίου μέρους τῆς ζωῆς καὶ τὴν μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἐπίτευξιν φορολογικῆς ἀτελείας τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Εἶχεν ἄρα οἰκονομικὸν πρόγραμμα καὶ ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ κακῶς κατηγορήθη ὅτι δὲν ἔχει πρόγραμμα τοιοῦτον. Ἡ νομοθετικὴ ἐμφάνισις τοῦ προγράμματος κατὰ τὴν πρώτην ἐποχὴν ὑπῆρξε κατ’ ἀνάγκην ἰσχνή, διότι, ἵνα παρασκευασθῇ μία μεγάλη δημοσιονομικὴ μεταβολὴ καὶ ψηφισθῇ αὕτη, ἀπῃτεῖτο πολὺς χρόνος. Ἡ μακρὰ παρασκευὴ καὶ ἡ μακρὰ ἐπιψήφισις τοιαύτης δημοσιονομικῆς ἐργασίας, ἐθεωρήθη πανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ὡς ἔπαινος τῶν Κυβερνήσεων, ἐνταῦθα μόνον ἐθεωρήθη ὡς ψόγος, ὅπου ἀνομολογεῖται ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν οὔτε ὑπαλληλικοὶ βραχίονες, οὔτε στατιστικαὶ πρὸς βοήθειαν τῶν εἰσηγητῶν τοιαύτης κολοσσιαίας ἐργασίας, οὔτε μεθοδικὴ συζήτησις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐν τούτοις ὑπῆρξεν ἐπίκρισις διότι δὲν ἐψηφίσθη μία μεγάλη δημοσιονομικὴ μεταρρύθμισις κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀπουσίας ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1911 ἐπελήφθη τῆς εἰσηγήσεως δύο φόρων, τοῦ φόρου τοῦ τῶν σπειρομένων γαιῶν καὶ τοῦ συμπληρωματικοῦ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ τοῦτο. Ὁ φόρος τῶν σπειρομένων γαιῶν δὲν ἦτο ἐπιβολὴ νέου φόρου, ἦτο ἐπαναφορὰ ὑπάρχοντος ἤδη ἐγγείου τοιούτου. Τοῦτο ἦτο οὐσιῶδες καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἀνεξαίρετον συνταγματικὴν ὑποχρέωσιν εἰς ἰσοβάστασιν τῶν φορολογικῶν βαρῶν ἐκ μέρους πάντων τῶν πολιτῶν. Κατὰ δὲ πρωτοφανῆ πολιτικὴν ἀσυνεσίαν, εἶχε δωρηθῇ ἀσυδοσία φορολογικὴ εἰς εἰσοδήματα 60.000.000. Ὤφειλεν ἄρα ταχέως ὅπως παύσῃ ἡ ἀσυδοσία ἐκείνη, προτοῦ γένηται συνήθεια παθολογικὴ εἰς τὴν τάξιν ταύτην τῶν φορολογουμένων. Ὁ συμπληρωματικὸς φόρος τοῦ εἰσοδήματος ὑπῆρχεν ἤδη ἐπιβεβλημένος, ἀλλὰ τοσοῦτον κακῶς εἶχε μελετηθῆ, ὥστε ἐν ᾧ θεωρεῖται παντοῦ ἓν τῶν οὐσιωδεστέρων δημοσιολογικῶν μέτρων, παρ’ ἡμῖν τίποτε ἐξ αὐτοῦ δὲν εἰσεκομίζαμεν, διότι ἐξ ὅλων τῶν εἰσοδημάτων δὲν ἔπληττεν οὗτος εἰμὴ τὴν κατηγορίαν μόνον τῶν μεγάλων ἐπιτηδευματιῶν. Τὰ δύο φορολογικὰ μέτρα, τῶν ὁποίων ἠναγκάσθη νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἔφερον τὴν ἐφαρμογὴν ὅλων τῶν ἀρχῶν τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ πολὺν νεωτερισμὸν εἰς τὴν μορφὴν τῶν ἀμέσων φόρων παρ’ ἡμῖν. Καθορίζονται ἤγουν εἰς τὸν νόμον τῶν σπειρομένων γαιῶν πλεῖσται ἀτέλειαι καὶ πολλαὶ ἐλαττώσεις εἰς τὴν εἰσφορὰν τῶν μικρῶν εἰσοδημάτων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεδεικνύετο ἡ ἔφεσις τοῦ νομοθέτου πρὸς ἀπαλλαγὴν τοῦ ἀναγκαίου μέρους τῆς ζωῆς καὶ καθωρίζετο ταὐτόσημον φορολογικὸν ὅριον, ἔπαυε δὲ οὕτω ἡ ἀνισότης, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, συνήθως μεταξὺ τῶν καλλιεργητῶν τοῦ αὐτοῦ χωρίου. Ἐγένετο ἐπίσης πρώτην φορὰν ἡ ἐφαρμογὴ τῆς νεωτέρας φορολογικῆς ἀρχῆς, τῆς λεγομένης descuimination τῆς φορολογίας, ἀναλόγως τῆς πηγῆς τοῦ πλούτου καὶ ἐφορολογήθη βαρύτερον κατὰ 30% ὁ μέγας ἰδιοκτήτης, ὁ ἀκόπως νεμόμενος τὸ κτῆμα ἐν σχέσει πρὸς τὸν καλλιεργοῦντα αὐτό. Καθωρίζετο κατ’ ἀρχὴν βεβαίωσις τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας κατὰ τρόπον τελείως ἐπιστημονικόν, ἐδίδετο δὲ ἐνίσχυσις σημαντικὴ εἰς τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομολογίαν, πληττομένου κατὰ 40% βαρύτερον τοῦ διαμένοντος μακρὰν τοῦ κτήματος ἰδιοκτήτου ἀστοῦ. Ἐν γένει δέ, κύριοι βουλευταί, δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι, ἐὰν ὁ νόμος οὗτος καθώριζε θετικώτερον τὴν ἀρχὴν τῆς βεβαιώσεως τοῦ καθαροῦ, διὰ τὰ ἐκτὸς τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας εἰσοδήματα, ὁ φόρος ἐκεῖνος θὰ ἦτο μία πρωτοφανὴς κοινωνιολογικὴ ἐπιτυχία ἐν τῇ ἀμέσῳ φορολογίᾳ. Διότι, κατ’ ἐμέ, ἔχει μόνον ψυχολογικὴν ἀξίαν τῆς τρομερᾶς παραδόσεως τὸ ἐπισειόμενον ἐλάττωμα περὶ τῆς εἰσπράξεως καὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου. Ὁ συμπληρωματικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, εἰσάγει ἀληθῶς μίαν εὐεργετικὴν οἰκονομικὴν ἀρχὴν παρ’ ἡμῖν, τὴν ἀρχὴν τῆς ἀντισταθμίσεως τῶν ἀνισοτήτων, τὰς ὁποίας συνεπήγαγον διὰ τὰς πτωχὰς τάξεις ἡμῶν οἱ ἔμμεσοι φόροι. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, δὲν ἀρνοῦμαι ἐγώ, οὔτε δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι οἱ φόροι οὗτοι ἔχουσι καὶ τὰ ἐλαττώματά των, πρὸ παντὸς δὲ ὁ φόρος ὁ συμπληρωματικὸς τοῦ εἰσοδήματος, ἔχει ἐλάττωμα διότι ἐπικάθηται ὡς ἐπιστέγασμα τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν ἀμέσων φόρων, τὸ ὁποῖον ἀκόμη δὲν ἐγένετο δημοσιολογικὴ ἔρευνα παρ’ ἡμῖν, ὅπως ἐξευρεθῇ, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐδόθη εἷς ἐπιστημονικὸς καθορισμὸς τῶν ἐντίμων σκοπῶν τῶν μεταρρυθμιζομένων φόρων, οἵτινες ἐμπειρικῶς ἐφαρμοζόμενοι ἐζημίουν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. βουλευτὴς εἰς τὴν πανταχόθεν ἀκουσθεῖσαν κατηγορίαν, διατί ἀφῆκε φορολογικῶς ἀσύδοτα εἰσοδήματα, πηγὰς ἐγγείους πλουσιωτάτας, ἀπήντησεν ὅτι ἔπραξε τοῦτο, διότι τὰ εἰσοδήματα ταῦτα δὲν ἔφερον καθαρὸν εἰσόδημα. Ἀληθῶς, κύριοι, ἡ δικαιολογία αὕτη τοῦ μὴ πλήττειν εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα δὲν παρουσιάζουν καθαρὸν εἰσόδημα εἶναι ἐπαινετὴ ἀρχή, ἀλλ’ ἡ μέθοδος τῆς συλλογικῆς καταργήσεως φορολογίας, τῆς φορολογίας τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν καὶ τῶν μικροϊδιοκτητῶν, τῶν κατόχων 400 στρεμμάτων, ἡ ὁποία δίδει ποσοστὸν εἰς τὸ Κράτος δρχ. 3.000.000, ἡ μέθοδος λέγω αὕτη, ἡ ἐμπειρικὴ ἐντελῶς, ἦτο ἐντελῶς ἀκατάλληλος καὶ καταδικαστέα, ὤφειλεν ἄρα ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναφέρουσα τὴν συνταγματικὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἰσοβαστάσεως παρ’ ὅλων τῶν φορολογικῶν βαρῶν, νὰ σεβασθῇ μὲν τοὺς σκοποὺς τοῦ κ. Εὐταξίου ἀλλὰ κατ’ εὐεργετικώτερον διά τε τὸ δημόσιον καὶ τοὺς γεωργοὺς τρόπον. Ὅτι, κύριοι, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ὡρμήθη ἡ Κυβέρνησις, τῆς ἀρχῆς ἤγουν τοῦ μὴ ἐπιτρεπτοῦ εἰς αὐτὴν — ἐκτὸς δύο ἐξαιρέσεων, τῆς ἀνάγκης ταύτης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη νὰ διαρρυθμίσῃ τοὺς ἄνω φόρους καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἑτέρου μέρους τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ἤτοι τῆς ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν εἰδῶν τῆς πρωτίστης ἀνάγκης ὡς ἡ ζάκχαρις — νὰ ἐκταθῇ πλειότερον ἐν τῇ δημοσιονομικῇ μεταρρυθμίσει, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχεν ἀκόμη καλῶς καταρτισθῇ κατὰ τὰς λεπτομερείας, συμφώνως μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ οἰκονομικοῦ της προγράμματος, τὰς δημοσιολογικὰς μεταρρυθμίσεις, ἐναργὴς ἀπόδειξις εἶναι ὅτι πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν μεγάλων ἀναγκῶν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐτῶν 1911 καὶ 1912, ἐτράπη πρὸς ἄλλην ἐξ ἴσου ὑγιᾶ οἰκονομολογικὴν ἀρχήν, τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπιμελοῦς διαχειρίσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν πόρων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὀλίγοι τινὲς ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἔχω νὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς, θέλουσι σᾶς πείσει περὶ τούτου. Προϋπελογίσθησαν ἔσοδα τὸ ὅλον διὰ τὴν χρῆσιν 1911 138.730.000 δρχ., ἐπραγματοποιήθησαν τὰ 142.519.000· ἔξοδα δὲ προϋπολογισθέντα 137.863.000 δρχ., πραγματοποιηθέντα δὲ 130.638.000 δρχ., ἤτοι ἀφέθη πλεόνασμα διὰ τὴν χρῆσιν 1911 ἐξ 11.881.000 δρχ. Διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη μία ἐκ τῶν οἰκονομικωτάτων χρήσεων, προϋπελογίσθησαν ἔξοδα δρχ. 138.006.000, ἐπραγματοποιήθησαν δὲ 130.424.000 δρ., ἤτοι ἐπραγματοποιήθη τὸ αὐτὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων μὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911, ὀφείλει ὅμως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1911 ἔχει ἐπιβαρυνθῇ μὲ περισσότερον τῆς χρήσεως 1910, ὄχι μόνον μὲ τὸ χρεωλύσιον τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐν τῷ μεταξὺ συνομολογηθῇ, κατὰ δραχμὰς 2.000.000, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ ἔξοδα τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐξ 606.000 δρ., τὰ ἔξοδα τῶν συντάξεων, τὰ ὁποῖα ἦσαν 880.000 δρχ., 200.000 δρχ. πίστωσιν, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ δοθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἕνεκα τῆς καταργήσεως τοῦ εἰδικοῦ φόρου καὶ τῶν ἐξόδων τῆς ἀντιμισθίας τῶν θέσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐπληρώθησαν ἕνεκα τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἡ ὁποία συνέβη κατὰ τὸ 1910, ποσὸν ἐν συνόλῳ ἀνερχόμενον εἰς 3.630.000 δρχ. Ὅταν, κύριοι, ἀντικρύζωμεν τὸ περίσσευμα τοῦτο καὶ τὴν τοιαύτην κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἤτοι πλεόνασμα ἤδη εἰς μίαν χρῆσιν ἐξ 11.800.000 δρχ., εἶναι πρέπον νὰ ἐνθυμηθῶμεν ὀλίγον τὸ παρελθόν. Ἀφίεντο τότε καὶ μετεβιβάζοντο ὡς ὑποχρεώσεις κεκλεισμένων χρήσεων ἑκατομμύρια ὅλα, ὅπως καταρτισθῇ χρῆσις, ἥτις νὰ ἐμφανίζῃ ἀδιαθέτους πιστώσεις, δὲν ἀνεγράφοντο πιστώσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἀφίεντο ἀκόμη πιστώσεις μὴ ἐκτελούμεναι, συνεπεκομίζοντο δὲ κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς χρήσεως μεγάλα ποσὰ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων διὰ νὰ συμπληρωθῶσι πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλαττωματικῶς εἶχον ἀναγραφῆ. Ἀνομολογήσωμεν ὅτι δὲν ἐγένετό τι παρόμοιον τῶν πράξεων τούτων εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1911. Βεβαίως κατὰ τὴν χρῆσιν ταύτην ἐζητήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, ἀλλὰ διατί ἐζητήθησαν; μήπως ἕνεκα κακῆς προβλέψεως; Ἐζητήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις εἰς τὰ στρατιωτικὰ Ὑπουργεῖα, διότι ἐπῆλθεν ὁ Ἰταλοτουρκικὸς πόλεμος, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε τὴν Ἑλλάδα εἰς μερικὴν ἐπιστράτευσιν, πρόβλεψις δὲ τοιαύτη βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ. Ἐζητήθησαν ἐπὶ πλέον ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλὰ διατί ἐζητήθησαν; Διότι ὑπῆρξε μεγαλυτέρα εἴσπραξις ἐσόδων καὶ κατ’ ἀνάγκην ὤφειλε νὰ ὑπάρξουν μεγαλύτερα ἔξοδα, διότι ἕνεκα τῆς εἰσπράξεως ταύτης αἱ ἀποδόσεις ἦσαν μεγαλύτεραι. Τὸ ὅλον τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν σπουδαίων τούτων περιστατικῶν διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 ὑπῆρξε 4.889.000 δρχ. Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ διαχείρισις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ 1911. Τοιαύτη ἐπιμελὴς διαχείρισις ἐν τοῖς ἐξόδοις ὑπῆρξεν ἐξ ἴσου διὰ τὸ 1912. Τοῦτο συνάγεται ἐκ δύο ἀριθμῶν· πρῶτον ἐκ τῶν ὑπολειφθεισῶν μεγάλων ἀδιαθέτων πιστώσεων καὶ κατὰ τὴν χρῆσιν ταύτην ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς διότι τὰ ἔξοδα τῶν 9 μηνῶν τῆς εἰρηνικῆς διαχειρίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, κατηνάλωσαν ποσὰ ἀνάλογα πρὸς τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1911. Ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐσόδων ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑπελείφθη, διότι ὑπῆρξε μεμετρημένη ἄκρως κατὰ τὴν πρόβλεψιν, τόσον μεμετρημένη, ὥστε ἐν ᾧ προϋπελογίζετο ὅλον τὸ ποσὸν τῶν ἐσόδων εἰς 138.730.000 δρχ., εἰσεπράχθησαν δρχ. 142.519.000. Καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς σύγκρισιν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910 — διότι ὁμιλῶ περὶ τοῦ μετεπαναστατικοῦ καθεστῶτος — θὰ ἴδωμεν ἀναγραφὴν ἐκεῖ ἐσόδων δρχ. 138.000.000, εἴσπραξιν δὲ 134.000.000 δρχ., ἤτοι, ἐνῷ ἐδῶ ἔχομεν τὴν πρόβλεψιν ἥττονα τῆς εἰσπράξεως κατὰ 4.000.000 δρχ., ἐκεῖ εἴχομεν τὴν πρόβλεψιν μεγαλυτέραν τῆς εἰσπράξεως κατὰ 4.000.000 δρχ. Αὕτη ὑπῆρξε, κύριοι, ἡ μεμετρημένη πολιτικὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ἀπέδειξεν ὅτι ἐγνώριζε τὴν σπουδαίαν οἰκονομολογικὴν τέχνην τοῦ μετρήματος, ὅτι δὲν ἐξηκολούθησε τὴν τακτικὴν τῆς ἐξογκώσεως τῶν διαφόρων ἐσόδων, διὰ νὰ παρουσιάσῃ πρὸς στιγμὴν ἰσοζύγια ἢ πλεονάσματα ἀνύπαρκτα. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος βουλευτής, ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης πρό τινος καιροῦ, κατὰ τὴν ψήφισιν δωδεκατημορίων τινῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς, ὅτι «ὁ προϋπολογισμὸς ἐβελτιώθη μεταξὺ τῆς χρήσεως τοῦ 1909 καὶ 1911 κατὰ 23.000.000 δρχ. περίπου, ἐὰν δὲ προϋπολογίσωμεν εἰς ταῦτα καὶ τὴν ἐπελθοῦσαν αὔξησιν τῶν ἐξόδων, φθάνομεν εἰς 30.000.000 δρχ.». Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ὅλην ταύτην τὴν βελτίωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν ἀπέδιδεν εἰς τὴν πολιτείαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακωνίας πολιτευτοῦ, ἔλεγε δὲ πρὸς τὴν Βουλήν: (Ἀναγινώσκει) «Κατέστη δὲ οὕτω καὶ τῷ τυφλῷ δῆλον ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης δημοσιονομικῆς πολιτικῆς ἡμῶν, τὰ μὲν ἔξοδα περιωρίσθησαν κατὰ 10 ἑκατομμύρια, τὰ δὲ ἔσοδα ηὔξησαν κατὰ 11 ἑκατομμ., ἤτοι ἐπῆλθε βελτίωσις προϋπολογισμοῦ κατὰ 21 ἑκατομμ. μόνον ἐκ τῆς καλῆς διοικήσεως τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης». Καίτοι, κύριοι, μεταξὺ τῶν 21.000.000 δρχ. καὶ τῶν 130.000.000 δρχ., κατὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ἀνωτέρω ὅτι ἐβελτιώθη ὁ προϋπολογισμός, ὑπάρχει μία διαφορὰ δρχ. 9.000.000, τὰ ὁποῖα προφανῶς ὀφείλονται εἰς τὴν ἐπιμελεστέραν διοίκησιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἔλθωμεν ἐν τούτοις νὰ ἴδωμεν ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ 10.000.000 δρχ. ἐβελτιώθη ἐκ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων τοῦ κ. βουλευτοῦ, ὁ προϋπολογισμὸς τῶν μετεπαναστατικῶν ἐτῶν· Τὸ ἀληθὲς εἶναι, κύριοι, ἐξ ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνῃρέθησαν, ἡ ὅλη αὔξησις ἐκ τῶν φορολογικῶν μέτρων τοῦ κ. βουλευτοῦ ἦτο 7.651.000 δρχ. Ἐξ αὐτῶν ὅμως ὀφείλομεν νὰ ἀφαιρέσωμεν 2.900.000 δρχ. τὸ ποσὸν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων καὶ τῶν ἀμπέλων, κατὰ τὸ ὁποῖον ἠλαττώθησαν τὰ ἔσοδα ταῦτα, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν ἐν συνόλῳ αὔξησιν 4 ἑκατομμυρίων, ἀπέναντι δὲ τῆς αὐξήσεως ταύτης μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1911 ἐπεβαρύνθη διὰ 3.600.000 δρχ. ἕνεκα τῶν νέων ὑποχρεώσεων τῶν δανείων, ἕνεκα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἕνεκα τῶν συντάξεων καὶ ἕνεκα τῆς συμπληρώσεως τῶν θέσεων, αἱ ὁποῖαι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχον μείνῃ κεναὶ ἐκ τῆς ἐκκαθαρίσεως. Αὕτη ἄρα εἶναι ἡ ὅλη βοήθεια, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐκ τῶν μέτρων τῶν φορολογικῶν τῆς πολιτείας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακωνίας πολιτευτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς εἶπεν ἐπίσης ὅτι ἐπέτυχεν οἰκονομίας 10 ὅλων ἑκατομμυρίων. Ἐάν, κύριοι, ἐπέτυχε τὰς οἰκονομίας ταύτας, τὰς ἐπέτυχε διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1910, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπεψηφίσθησαν καὶ ἐφηρμόσθησαν ἐν μέρει τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ μέτρα. Ἐὰν ἐπέτυχεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις οἰκονομίας ὁμοίας κατὰ τὸ ποσὸν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911, βεβαίως αἱ τοιαῦται οἰκονομίαι ὀφείλονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ταύτην, ἡ ὁποία ἐπεψήφισε καὶ διεχειρίσθη τὴν χρῆσιν τοῦ 1911. Δὲν δύναται κανείς, νομίζω, νὰ διϊσχυρίζηται ἐνταῦθα πειστικῶς ὅτι, ἐπειδὴ κατήρτισε μίαν χρῆσιν προϋπολογισμοῦ μὲ ἕν ποσὸν οἰκονομιῶν, ἕτερος δὲ διαχειριστὴς κατήρτισεν ἄλλην χρῆσιν, τὴν ὁποίαν καὶ διεχειρίσθη, μὲ τὸ αὐτὸ ποσὸν οἰκονομιῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαινῶμεν αὐτὸν μόνον καὶ ἀποκλειστικῶς διὰ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἐπέτυχεν ὁ δεύτερος διαχειριστής (Εὖγε). Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι οἰκονομολογικῶς ὁμιλοῦντες δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ κατάρτισις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι κληρονομία τις, ἡ ὁποία ἔχει ἐπιτακτικὰς ῥήτρας ἀμετατρέπτους καὶ ἐπιτακτικὰς θελήσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ πραγματοποιηθῶσι κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ προκατόχου. Ἡ κατάρτισις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἔργον ἴδιον τοῦ συντάσσοντος αὐτὸν καὶ τοῦ διαχειριζομένου αὐτόν, εἶναι ἔργον τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἐμπνεύσεως, τῶν ἰδίων αὐτοῦ ἀρχῶν, τῶν ἰδίων αὐτοῦ πεποιθήσεων καὶ τῆς ἰδίας αὐτοῦ εὐθύνης. Δὲν σημαίνει ἐὰν συμπίπτωσιν αἱ αὐταὶ καλαὶ ἰδιότητες μεταξὺ δύο διαχειριστῶν διαφόρων συλλογισμῶν, ὅτι δύναται νὰ ἐξουδετερώσῃ ἡ μία προσωπικότης τὴν ἑτέραν, διότι ἐν ἀποτυχίᾳ τινὶ δὲν δύναται εἷς τῶν διαχειριστῶν τούτων νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς εὐθύνης προβάλλων τὸ προηγούμενον τοῦ ἑτέρου. Ἡ βελτίωσις ἄρα τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν, ἐὰν ἐπῆλθεν, καὶ ἐπῆλθε κατὰ τὸ 1911, ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, οἰκονομολογικῶς ὁμιλοῦντες, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμφισβητήσωμεν ὅτι μόνον ὁ διαχειρισθεὶς καὶ πραγματοποιήσας κατὰ τὴν διαχείρισιν μικροτέρας πιστώσεις προηγουμένων χρήσεων δύναται νὰ ὀνομασθῇ συνετὸς διαχειριστὴς κατὰ πρῶτον λόγον· δύναται ἐπίσης νὰ διϊσχυρίζηται εὐσυνειδήτως ὅτι ἐπέτυχεν οἰκονομίας καὶ ἐκεῖνος, ὅστις συνεζήτησεν ἐνταῦθα καὶ ἐπεψήφισε χρῆσίν τινα προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ἐπιψηφίσεως ταύτης ἐπείσθη ὅτι καταρτίζει οἰκονομικώτερον τὸν προϋπολογισμόν, ὥστε οὐ μόνον δὲν φέρει καμμίαν στενοχωρίαν εἰς αὐτόν, ἀλλ’ οὐδὲ καμμίαν ἀναστάτωσιν εἰς τὴν πολιτειακὴν μηχανήν. Κατὰ τρίτον δὲ καὶ τελευταῖον λόγον, δύναται νὰ οἰκειοποιῆται τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα χρήσεως τινὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐψήφισεν μέτρα οἰκονομικὰ εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐν μέρει δὲν ἐφηρμόσθησαν ἔν τινι προϋπολογισμῷ, ἐὰν δὲ ἐπῆλθον εὐχάριστα οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, ταῦτα ὀφείλονται πολλαχῶς εἰς ἄλλα αἴτια. Κατὰ ταῦτα, κύριοι, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1910, κατ’ ἀνάγκην παρατηρῶ ὅτι, ἐάν τις δύναται νὰ ὑπερηφανεύηται διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς χρήσεως ταύτης, βεβαίως δὲν εἶναι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος, ὁ μὴ διαχειρισθεὶς τὴν χρῆσιν ἐκείνην, ἀλλὰ ἔν τινι μέτρῳ δύναται νὰ ὑπερηφανεύηται ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις, ἡ διαχειρισθεῖσα τὴν χρῆσιν ἐκείνην κατὰ ἓν τρίμηνον. Ἐπίσης δὲν εἶναι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος, ὁ ἐπιψηφίσας τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον. Ἐὰν δὲ ἀληθῶς ὑπῆρξαν οἰκονομικὰ μέτρα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τὰ ὁποῖα περιελήφθησαν ἐν τῇ χρήσει ἐκείνῃ ὁλοκληρωτικῶς, τὰ μέτρα ταῦτα ὑπῆρξαν εἰς τοὺς δύο κλάδους τῆς διοικήσεως, διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καὶ τὴν ἐξωτερικὴν ἡμῶν παράστασιν, εἶναι δὲ γνωστὸν ἂν καὶ κατὰ πόσον ἐζημιώθησαν οἱ κλάδοι οὗτοι ἐκ τῆς τοιαύτης καταχωρίσεως ὁλοκληρωτικῶς τῶν μέτρων τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ. Δὲν λέγω ταῦτα, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἐπικρίνω κανένα, οὐδὲ διὰ νὰ ἐλέγξω κανένα, διότι οὐδεὶς ἄλλος δύναται σήμερον νὰ ἐλέγχηται ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, ἡ ὁποία ἔχει ὑπὸ κρίσιν τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ λέγω ταῦτα, ἵνα ἀποκρούσω τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠκούσθη, ὅτι τὸ ὅλον τῶν ἀποτελεσμάτων καὶ τῶν πλεονασμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις αὕτη κατὰ τὴν εἰρηνικὴν περίοδον 1911–1912 μέχρι τοῦ πολέμου ὀφείλονται εἰς τὴν πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, νὰ δείξω δὲ τοὐναντίον ὅτι τὸ ὅλον τῆς βελτιώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ὀφείλεται εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐκτὸς τριῶν ἢ τεσσάρων ἑκατομμυρίων, ὅπερ ὑποχρεοῦμαι νὰ διακηρύξω διὰ νὰ ἀποδώσω τὸ φιλοφρόνημα εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. Φειδώ, κύριοι, περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐσόδων, ἐξοικονόμησις καὶ τοῦ ἐλαχίστου μέρους τῶν ἐξόδων, εἴσπραξις σύντονος τῶν δημοσίων προσόδων ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, δι’ ἧς 651.000 δρχ. ἀπέδωσαν ἐπιπλέον οἱ ἄμεσοι φόροι, 450.000 δρχ. ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, 508.000 δρχ. ἐκ τῆς ἀνανεώσεως τῶν παλαιῶν χρεῶν, αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν δήμων 562.000 δρχ. Πάντα ταῦτα δὲν προέρχονται ἕνεκα ἐπιβολῆς μεγαλυτέρας φορολογίας, πάντα ταῦτα δὲν προέρχονται, ὡς ἐλέχθη, μόνον ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἄνεσιν τοῦ λαοῦ. Πάντα ταῦτα προέρχονται διότι ἔλλειψεν ἡ διάκρισις περὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων φόρων, ἡ ὁποία ἀνεβίβαζε τὴν καθυστέρησιν εἰς 68% εἴς τινας δήμους. Ἐπιπλέον αἱ εἰσπράξεις αὗται ὀφείλονται εἰς ἐξευρεθὲν ὑγιέστερον σύστημα εἰσπράξεως, διὰ τοῦ ὁποίου κατωρθώθη νὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν προβλεπομένων καὶ εἰσπραττομένων φόρων. Βεβαίως δὲν ἀντιλέγω, οὐδὲ ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν ὑπῆρξαν καὶ ἄλλα αἴτια, τὰ ὁποῖα συνέτειναν εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῶν εἰσπράξεων τῶν δημοσίων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Πλεῖστα ὑπῆρξαν τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα συνέτεινον εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ὁμολογηθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν κοινῶν κατὰ τὰς χρήσεις 1910–1911, ἐκτὸς τῆς οἰκονομικῆς, ἡ ὁποία, κατ’ ἐμὴν γνώμην, διὰ τὴν μέχρι σήμερον ἐποχήν, θὰ παραμείνῃ ἱστορική, ἡ διαχείρισις τῶν κοινῶν, λέγω, ὑπῆρξεν ἐν συνόλῳ ἐξόχως ἐπιτυχὴς καὶ σώφρων. Ἐγέννησεν αὕτη εἰς τὸν λαὸν τὸ θάρρος νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν τὸ ὑστέρημά του, ἵνα οὕτω συντρέξῃ τὴν ἐπιζητουμένην διὰ τῶν πράξεών της καθολικὴν εὐημερίαν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔβλεπε πλέον νὰ κινδυνεύῃ τὸ σύνολον, ἔπαυσε νὰ φοβῆται ὅτι κινδυνεύει ἡ συντήρησις τῆς Πολιτείας. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς διοικήσεως περιεφρουρήθησαν ἀπὸ τὴν διαφθορὰν καὶ ὅλοι οἱ τρόποι ἔπαυσαν νὰ θεωρῶνται χρηστοὶ πρὸς κατάκτησιν τοῦ πολυτίμου λαφύρου τῆς ἐξουσίας. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς διοικήσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων δὲν ἐκράτουν κομματικαὶ διακρίσεις, ἐπαγιώθη δὲ ἡ ἱεραρχία τῆς διοικήσεως καὶ ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος. Ἐν ἑνὶ λόγῳ κατελύθη ἡ βασιλεία τοῦ κόμματος καὶ ἀνιδρύθη ἡ βασιλεία τοῦ Νόμου. Αὕτη ἀληθῶς ὑπῆρξεν ἡ ἠθικὴ δύναμις, ἡ ὁποία διωχετεύθη εἰς τὴν καρδίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, ἡ δὲ πεποίθησις ὅτι ἀσφαλῶς ἐξέλειψε τὸ δημόσιον νόσημα καὶ ὅτι χωροῦμεν εὐθέως ἐπὶ τὴν ἐθνικὴν εὐημερίαν, ἐπέφερε τὴν τόνωσιν ὅλων τῶν κλάδων τῆς παραγωγῆς, τοῦτο δὲ τὸ ἠθικὸν σθένος καὶ ἡ ψυχικὴ δύναμις ὑπῆρξε τὸ μυστήριον τῆς κατόπιν νικηφόρου καὶ ἀηττήτου Ἑλλάδος. (Εὖγε). Καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ, κύριοι, ἀντίθετος σκέψις. Ἕν καὶ μόνον γεγονός, τὸ γεγονὸς ὅτι ἐν συνόλῳ ἐκ δύο χρήσεων συγκομίζονται πλεονάσματα 18.000.000 δραχ. ἐκ τακτικῶν ἐσόδων καὶ τὰ πλεονάσματα ἐκεῖνα δὲν κατεσπαταλήθησαν, ἀλλὰ κατετέθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐντόκως, διὰ νὰ χρησιμεύσουν ὡς χρηματικὴ ἀντιμετώπισις παντὸς ἀπροόπτου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, καθόσον ἐγὼ γνωρίζω τοὐλάχιστον, οὐδέποτε πρότερον μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐγένετο, καίτοι ὑπῆρξεν ἐποχὴ ἐξακολουθητικῆς εἰσπράξεως πλεονασμάτων καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, τὸ γεγονός, λέγω, τοῦτο ἔδωκεν εἰς τὸν τόπον τὴν πίστιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν περιεστρέφετο εἰς τὸν περιωρισμένον ὁρίζοντα τῆς καθημερινῆς συντηρήσεως τοῦ Κράτους, ἀλλὰ διέβλεπεν μακρύτερον τὴν περίπτωσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐμνήσθη ὁ κόμης Μπύλωφ καὶ τὴν ὁποίαν πολὺ προσφυῶς μᾶς μετέφερε τὴν ἑσπέραν τῆς χθὲς ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Στράτος, «ὅτι ὀφείλει τις νὰ διαχειρίζηται τὸ Κράτος, ἔχων πάντοτε ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ πόλεμος δύναται νὰ ἐκραγῇ καὶ τὴν ἑπομένην». Καὶ ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω ὅτι τὰ κατατεθέντα ποσὰ ἐκεῖνα ἦσαν τὰ τροφοδοτήσαντα τὰς πρώτας ἀνάγκας τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ 1912. (Εὖγε, εὖγε). Καὶ ταῦτα μέν, κύριοι, διὰ τὴν πρώτην οἰκονομικὴν ἐποχὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐποχὴν τὴν εἰρηνικήν. Ἡ δευτέρα ἐποχὴ εἶναι ἡ πολεμική, πολιτικῶς ἀνώμαλος ἐποχή. Ἡ ἐποχὴ αὕτη κατὰ τὸ διαχειριστικὸν μέρος τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, εἶναι ἐποχὴ γενικῆς σπατάλης. Ἡ σπατάλη αὕτη παρατηρεῖται πρὸ παντὸς εἰς τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα, τόσον κατὰ τὸν χρόνον τῶν πολεμικῶν ἡμῶν γεγονότων, ὅσον καὶ κατὰ τὴν κατόπιν ἐποχὴν τοῦ ἐφοδιασμοῦ καὶ τῆς ἐνόπλου ἡμῶν παρασκευῆς. Καθ’ ὅλην τὴν πολεμικὴν ἐποχὴν κατηναλώθη ποσὸν 379.485.000 δραχ., ὅπερ μετὰ τοῦ ποσοῦ τοῦ πολεμικοῦ ἐφοδιασμοῦ ἐξ 172.557.000 δραχ. ἀνέρχεται εἰς 552.000.000 δραχ., ἀπέναντι ποσοῦ 854.548.000 δραχ. τῶν ἐν συνόλῳ χρήσεων 1913 καὶ 1914. Ἤτοι ἐν συνόλῳ τὰ καταναλωθέντα ποσὰ διὰ τὰ πολεμικὰ ἡμῶν γεγονότα καὶ τὴν ἔνοπλον ἡμῶν παρασκευὴν καταναλίσκουσι τὰ δύο τρίτα τῶν προϋπολογισμῶν τούτων. Ἤκουσα, κύριοι, κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην πολλὰς γνώμας καὶ ἐπικρίσεις διὰ τὴν γενομένην ἡμῶν ἔνοπλον παρασκευὴν μετὰ τὸν πόλεμον, ἀλλὰ δὲν φρονῶ ὅτι δύναταί τις σκοπίμως νὰ ἐπικρίνῃ τοὺς πολεμικοὺς ἡμῶν ἐφοδιασμοὺς ὡς ἀκαίρους, ἐφ’ ὅσον ἀντικρύζει τὴν πέριξ ἡμῶν διεθνῆ κατάστασιν, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἔπαυσε νὰ εἶναι θολωμένη καὶ ἀπειλητικὴ ἀπὸ τῆς ἑπομένης τοῦ τερματισμοῦ τοῦ πολέμου. Οὐδὲ δύναται ἐπίσης νὰ ἐπικρίνῃ τὴν ἔνοπλον ἡμῶν παρασκευὴν ὡς ὑπερβολικὴν ἀντικρύζων τὰς πολεμικὰς δυνάμεις ὅλων τῶν πέριξ ἡμῶν ἀντιμαχομένων καὶ διαμαχομένων Βαλκανικῶν Κρατῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ἐπίσης ὅτι τὸ ἐμπορικὸν πνεῦμα δὲν ἤθελεν εἰμὴ ἐκμεταλλευθῇ τὴν δυσχερῆ ἡμῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην κατάστασιν’ εἶναι ἐπίσης φυσικὴ πᾶσα καὶ ἡ μεγαλειτέρα παρουσιαζομένη ἀκρίβεια τοῦ πολεμικοῦ ἐμπορεύματος, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρξε καὶ ὑπάρχει συναγωνισμὸς εἰς ὑπερζήτησιν τοῦ ἐμπορεύματος τούτου. Ἀλλὰ ἡ σπατάλη αὕτη δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα· ἡ σπατάλη αὕτη ἐπεκτείνεται καὶ παρατηρεῖται καὶ καθ’ ὅλην τὴν ἄλλην διοίκησιν. Ἀλλ’ ὅταν, κύριοι, τοῦτο λέγηται καὶ τοῦτο ὁμολογῆται, παρέπεται ἡ ἐρώτησις καὶ ἡ ἔρευνα: ἡ σπατάλη αὕτη ἠδύνατο νὰ περισταλῇ, ἠδύνατο νὰ ἀποτραπῇ δι’ ἐπιμελεστέρας διοικήσεως τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας; Ἵνα εὕρωμεν τοῦτο ὀφείλει νὰ ὑπάρξῃ σύγκρισις. Ἡ σύγκρισις αὕτη ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δέον νὰ γίνῃ μετὰ τῆς χρήσεως 1912, χρήσεως τὴν ὁποίαν διεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις αὕτη καὶ χρήσεως, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ἐκ τῶν οἰκονομικωτέρων. Διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1912 προϋπελογίσθησαν πιστώσεις διὰ τὰ πολιτικὰ Ὑπουργεῖα ἐν συνόλῳ 112.000.081 δραχμῶν, ἀπέναντι 338.571.000 δρχ. τῆς χρήσεως 1914. Ἐφόσον ὅμως ὀφείλομεν νὰ συγκρίνωμεν τὸ μέρος τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον καὶ μόνον ἀπετέλει τὸ Κράτος τοῦτο κατὰ τὸ ἔτος 1912, ὀφείλομεν νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ ποσὸν τοῦτο 39.385.000 δρχ., αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουσιν ἔξοδα τῆς νέας Ἑλλάδος. Ἐν συνόλῳ ἄρα ἔχομεν αὔξησιν 187.186.000 δρχ., ἤτοι ἀναλυτικώτερον καθ’ Ὑπουργεῖον ἔχομεν (Ἀναγινώσκει σημείωμα): Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν 225.646.000 δρχ. ἀπέναντι 68.656.000 δρχ. τῷ 1912. Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν 5.892.000 δρχ. ἀπέναντι 4.230.000 δρχ. τῷ 1912. Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης 7.425.000 δρχ. ἀπέναντι 6.695.000 δρχ. τῷ 1912. Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν 8.761.000 δρχ. ἀπέναντι 6.096.000 δρχ. τῷ 1912. Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας 4.362.000 δρχ., μεταβιβαζομένου τοῦ ἅλατος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπέναντι 3.733.000 δρχ. τῷ 1912. Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν 80.580.014 δρχ. ἀπέναντι 17.790.000 δρχ. τῷ 1912. Παρατηρεῖτε, κύριοι, τεραστίας διαφορὰς μεταξὺ αὐτῶν, καὶ δέον νὰ λάβωμεν τὰ Ὑπουργεῖα ἓν πρὸς ἕν, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῦ ὀφείλονται αἱ διαφοραὶ αὗται, διὰ νὰ ἔχωμεν οὕτω πλήρη καὶ ἀκριβῆ ἀντίληψιν κατὰ ποῖα κονδύλια ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις κατὰ τὸ 1914 ἀναφορικῶς μὲ τὰς πιστώσεις τοῦ 1912. Κατὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔχομεν: Δημόσιον χρέος 39.517.000 δρχ. τοῦ 1914, 36.000.000 δρχ. τοῦ 1912. Συντάξεις 11.094.000 δρ. τῷ 1914, 9.036.000 δρ. τῷ 1912. Βασιλικὴ χορηγία καὶ Βουλὴ 3.356.000 δρχ. τῷ 1914, 2.015.000 δρχ. τῷ 1912. Ἐφορεῖαι 728.000 δρχ. τῷ 1914, 656.000 δρχ. τῷ 1912. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ποσὸν τῆς αὐξήσεως εἰς τὰς Ἐφορίας τοῦ Κράτους, ὀφείλεται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ 1911 καὶ ὄχι τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ 1913 καὶ 1914. Ταμεῖα 1.142.000 δρχ. ἀπέναντι 1.088.000 δρχ. τῷ 1912. Ἐπίσης ὀφείλεται ἡ αὔξησις αὕτη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 1911, τοῦ τότε ψηφισθέντος. Δαπάναι ἐπιτηρήσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων 1.759.000 δρχ. ἀπέναντι 1.499.000 δρχ. τῷ 1912. Ἡ αὔξησις τούτου ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ὑπῆρξε μεγαλυτέρα προμήθεια χαρτοσήμου. Μονοπώλια 4.294.000 ἀντὶ 2.553.000 δρχ. Ἡ αὔξησις αὕτη, κύριοι, ὀφείλεται εἰς τὴν μεγαλυτέραν προμήθειαν τῶν εἰδῶν τῶν μονοπωλιακῶν, εἰδικῶς πετρελαίου, πυρείων καὶ τῶν τοιούτων εἰδῶν. Δημόσιος ὑπηρεσία 871.000 δρχ. ἀντὶ 274.000 δρχ. τῷ 1912. Ἀποδόσεις καὶ διάφορα ἔξοδα — τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ καὶ ταῦτα ἀποδόσεις—15.437.000 δρ. ἀντὶ 11.317.000 δρχ. τῷ 1912. Ἔξοδα ὑπηρεσίας ἀποσβεσθέντος δανείου προσωρινοῦ τῶν 160.000.000 δρχ. 4.815.000. Προμήθεια τῶν νέων δανείων 6.148.000 δρχ. Τόκος ἐξαγορᾶς μετοχῶν τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων 740.000 δρχ. Δαπάνη πρὸς ἀγορὰν τοῦ κτήματος Βοεβόδα καὶ τῶν ἄλλων κτημάτων 4.100.000 δρχ., ἀντὶ τῶν 2.400.000 δρχ. τοῦ 1912. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων 3.993.000 δρχ. ἀπέναντι 163.000 δρχ. τῷ 1912. Ἀρωγὴ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δρχ. 33.400.000 ἀντὶ οὐδενὸς ποσοῦ κατὰ τὸ 1912. Ἀρωγὴ εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου δρχ. 90.000.000 κατὰ τὸ 1914, ἀντὶ οὐδενὸς ποσοῦ κατὰ τὸ 1912. Δικαστικαὶ ἀποζημιώσεις 1.200.000 δρχ. κατὰ τὸ 1914, ἀντὶ 500.000 δρχ. τῷ 1912. Ποσοστὰ πωλήσεως χαρτοσήμου καὶ ἐκτυπώσεως πλακῶν 230.000 δρχ. κατὰ τὸ 1914 ἀντὶ 180.000 δρ. κατὰ τὸ 1912. Ἐπιστροφὴ ἀχρεωστήτως καταβληθέντων 200.000 δρ. κατὰ τὸ 1914, 150.000 δρχ. κατὰ τὸ 1912. Ἅλας 1.410.000 δρχ. τὸ 1914, μηδὲν τὸ 1912 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τοῦτο ὑπήγετο εἰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Νομισματοκοπεῖον νικελίων 1.514.000 δρχ. κατὰ τὸ 1914, μηδὲν ποσὸν κατὰ τὸ 1912. Ὅλα, κύριοι, τὰ ποσὰ ταῦτα δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὑποχρεωτικαὶ αὐξήσεις δαπανῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Δὲν πρόκειται περὶ δαπανῶν ἐχουσῶν ἀντίκρυσμα ἐσόδων, δὲν πρόκειται περὶ ἄλλων δαπανῶν ἐχουσῶν οὐσιώδη τινὰ σκοπόν, πρόκειται περὶ δαπανῶν ὑποχρεωτικῶν, τὰς ὁποίας δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποφύγῃ κατ’ οὐδένα λόγον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Εἰς πόσον ποσὸν ἀνέρχονται, κύριοι, αἱ δαπάναι αὗται τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν; εἰς 221.809.000 δρχ. ἀπέναντι 68.556.000 δρχ. τοῦ ἔτους 1912. Αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐκ τοῦ συνόλου ποσοῦ τῶν 224.000.000 δρχ. τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀντιπροσωπεύει, ἐπαναλαμβάνω, δαπάνας ὑποχρεωτικάς, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἀποφύγῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὰς ἑτέρας δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ συγκρίνωμεν ταύτας. «Ἔκτακται ὑπηρεσίαι δρχ. 371.000 τοῦ 1912, διάφοροι ἄλλαι ὑπηρεσίαι δρχ. 1.985.000, ἤτοι ἐν συνόλῳ ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων ἔχομεν ποσὸν 2.356.000 δρχ. τοῦ 1912 ἀπέναντι 2.771.000 δρχ. τοῦ 1914, ἤτοι ἔχομεν ἐπὶ πλέον διαφορὰν κατὰ τὸ 1914 ἀπὸ τοῦ 1912 ἐξ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων 415.000 δρχ. Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ἔχομεν εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν μισθοὺς ἀξιωματικῶν χωροφυλακῆς 693.000 τὸ ἔτος τοῦτο, 583.000 κατὰ τὸ 1912, μισθοὶ ὑπαξιωματικῶν ἐν γένει 1.132.560 δρχ. ἤτοι ἐν συνόλῳ ἔχομεν αὔξησιν ἐκ τῶν ποσῶν τούτων δρχ. 1.926.000 κατὰ τὸ ἔτος 1912, εἰς τὴν δημοσίαν ὑγείαν ἔχομεν αὔξησιν κονδυλίου 450.000 δραχμῶν δι’ ἔκτακτα ὑγειονομικὰ ἔξοδα ἕνεκα προλήψεως ἐκτάκτων ἀσθενειῶν. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Δραχμαὶ 680.000 διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τῶν Κοινοτήτων, ἤτοι διὰ τὴν ῥύθμισιν τοῦ νόμου τούτου, ἡ ὁποία ῥύθμισις δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ 1912 καὶ τότε ἔχομεν μηδέν. Ἔχομεν διὰ τὴν ἀρωγὴν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας 3.140.000 δρχ., ἔχομεν εἰς τὴν συγκοινωνίαν τὰ ἑξῆς ποσά: Προμήθεια ὑλικοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δρχ. 200.000 ἀντὶ 120.000 δρχ. τοῦ 1912, προμήθεια ὑλικοῦ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ 150.000 δρχ., ἀντὶ 160.000 δρχ. τοῦ 1912, προμήθεια κατασκευῆς τηλεγραφικῶν γραμμῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ 600.000 δρχ., μεταφορὰ ταχυδρομικῶν σάκκων 500.000 δρχ., ἀντὶ 300.000 δρχ. τοῦ 1912, ἀποζημίωσις Ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν δρχ. 905.000, ἀντὶ 453.000 δρχ. τοῦ 1912, ἤτοι ἔχομεν ἐκ τῶν ποσῶν τούτων αὔξησιν δραχ. 1.620.000· ἐκ τῆς ὁδοποιΐας διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν τῶν ἐθνικῶν 800.000 ἀντὶ 600.000 δρχ. τοῦ 1912, διὰ κατασκευὴν ὁδῶν δρχ. 400.000, ἤτοι ἔχομεν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου διαφορὰν ἐπὶ πλέον 600.000 δρχ. Τί εἶναι τὰ ποσὰ ταῦτα, κύριοι βουλευταί; εἶναι ὑποχρεωτικαὶ ἀνάγκαι διὰ τὴν συντήρησιν τῆς χώρας. Δι’ αὐτὰς τὰς ὑποχρεωτικὰς ἀνάγκας ἠναγκάσθη νὰ καταναλώσῃ τὸ Κράτος 8.014.000 δρχ. Ἐὰν προσθέσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ ποσὸν τῶν 17.790 δρχ. τῆς χρήσεως τοῦ 1912 θέλομεν ἴδῃ ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1914 κατὰ τὰ τακτικὰ αὐτῆς ἔσοδα, ἀπὸ τὴν χρῆσιν τοῦ 1912, ἔχει διαφορὰν ἐν συνόλῳ δι’ ὅλας τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας 560.000 δραχ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχομεν διὰ τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ δρχ. 230.000 ἀπέναντι 65.000 δρχ. τοῦ 1912. Ἔχομεν διὰ προμήθειαν διασήμων δραχ. 350.000 ἀντὶ 20.000 δρχ. τοῦ 1912, ἤτοι ἔχομεν μίαν διαφορὰν 580.000 δρχ. διαφοράν, ὑποθέτω, ὑποχρεωτικῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἀποφύγωμεν δι’ οἱασδήποτε ἐπιμεμελημένης διοικήσεως. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἔχομεν ἐπὶ πλέον 2.120.000 δρχ. διὰ τὴν συνδρομὴν τῶν ἀπόρων Δήμων καὶ τὴν συνδρομὴν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως διὰ τὰς Νέας Χώρας ἐπὶ πλέον τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία ἔχει τεθῇ διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1912, καὶ ὅταν ἀπαλλάξωμεν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας τούτων τῶν ὑποχρεωτικῶν δαπανῶν, ἔχομεν διαφορὰν μεταξὺ τῆς χρήσεως τοῦ 1912 καὶ 1914 ἐν συνόλῳ 563.000 δρχ. Ὅταν, κύριοι, οὕτω ἐξαιρέσωμεν ἀπ’ ὅλας τὰς πιστώσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων τὰς πιστώσεις ταύτας, αἱ ὁποῖαι, ἐπαναλαμβάνω, ἦσαν ὑποχρεωτικαὶ πιστώσεις, μὴ δυνάμεναι παρ’ οὐδενὸς νὰ ἐλαττωθῶσιν ἢ νὰ ἀποτραπῶσι, τί παραμένει ὡς ποσόν, ὅπερ ἐπὶ πλέον κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1914, κατηναλώθη περισσότερον τῆς χρήσεως τοῦ 1912; ποσὸν ἐν ὅλῳ 5.952.000 δρχ. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ ἐπὶ πλέον ποσὸν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914. Τί ἀντιπροσωπεύει τὸ ποσόν τοῦτο; ὅσοι ἐξ ὑμῶν μοὶ ἔκαμον τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσωσι κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ποσῶν τούτων, θὰ παρετήρησαν ὅτι περιωρίσθην εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν κονδυλίων τῶν ὑποχρεωτικῶν ἐκείνων δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται πλέον τῶν 100.000 δραχ. Ἐάν, κύριοι, ἤθελον συλλέξει τὰς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν ἐν τοῖς Ὑπουργείοις τούτοις, τὰς μικροτέρας τῶν 100.000 δραχμῶν, θὰ εἶχον διὰ μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν 127.000 δραχ. ὀλιγώτερον, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀκόμη 236.000 δρχ. ὀλιγώτερον. Ἀλλὰ τί ἀντιπροσωπεύουσιν αἱ δαπάναι αὐταὶ αἱ ἐπὶ πλέον ἐκείνων τὰς ὁποίας ἀνέφερον; Ἀντιπροσωπεύουσι, κύριοι, τὴν ἀνακαίνισιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὴν διαρρύθμισιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὴν διαρρύθμισιν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ Λιθογραφείου, ἀντιπροσωπεύουσιν ἐπίσης τὴν διαρρύθμισιν τῶν ποινικῶν ἡμῶν φυλακῶν καὶ εἶναι γνωστὸν ἐὰν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ διαρρυθμισθῶσιν ἐπὶ τὸ καλύτερον αἱ ποινικαὶ ἡμῶν φυλακαί, ἀντιπροσωπεύουσιν ἐπὶ πλέον τὴν μεγέθυνσιν τῶν ἀντιμισθιῶν τῶν προαχθέντων ὑπαλλήλων πρὸς τὴν ἐπιβράβευσιν τοῦ ζήλου αὐτῶν. Ὑποθέτω ὅτι καὶ τὰς δαπάνας ταύτας δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὰς ἀποφύγωμεν. Ἀντιπροσωπεύουσιν ἐπίσης τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν δικαστῶν κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε ἡ Βουλὴ εἰσηγουμένου τοῦ κ. Δημητρακοπούλου.

§93Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ὅμως καὶ τὰς ἀντιστοίχους δαπάνας.

§94Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Βεβαίως ὑπάρχουσιν καὶ αἱ ἀντίστοιχοι δαπάναι. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μειώνει τὴν ἀξίαν τοῦ ἐπιχειρήματός μου. Ἀντιπροσωπεύουσιν ἐκτὸς τούτου τὰς ἀποστολάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ νὰ ἀναγγείλωσι τὴν ἀνάρρησιν τοῦ Σεπτοῦ ἡμῶν Ἄνακτος εἰς τὰς ξένας αὐλὰς καὶ τὰς ἀποστολὰς τὰς ἄλλας ἡμῶν τὰς διπλωματικάς, εἶνε γνωστὸν δὲ πόσον ἀναγκαῖαι ὑπῆρξαν αἱ ἀποστολαὶ αὗται.

§95Δ. ΚΑΛΕΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι ὅμως ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§96Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι μέρος ἀναγεγραμμένον, θὰ εἴπω δὲ καὶ διὰ τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον.

§97Δ. ΚΑΛΕΡΓΗΣ. Ἔπρεπε ὅμως νὰ εἶναι ἀναγεγραμμένον.

§98Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν λέγω ὄχι. Ἀντιπροσωπεύουσι, κύριοι, ἀκόμη τὰ 5.952.000 δρ. τὰ ἐπὶ πλέον τῆς χρήσεως τοῦ 1912 δαπανηθέντα καὶ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἀντιπροσωπεύουσιν ἐπίσης καὶ τὴν διαρρύθμισιν ἐπὶ τῷ εὐρυθμότερον τῶν κλάδων τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παραγωγῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ σπατάλη, ἡ ὁποία παταγωδῶς ἔχει ἀναγγελθῆ μέχρι σήμερον καὶ διὰ τὴν ὁποίαν τόσας ἐπικρίσεις ἠκούσαμεν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ δύο σημείων, κύριοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ καταγίνω περισσότερον ἐν τῷ μέρει τούτῳ τῆς ὁμιλίας μου. Διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ὑπηρεσιακῶν μισθῶν, δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχῃ εὐσυνείδητός τις συζητητής, ὁ ὁποῖος νὰ ἀμφισβητῇ ὅτι ἡ ἀνάγκη αὕτη δὲν ἔχει ὁμολογηθῆ πρὸ πολλοῦ παρ’ ὅλων ἡμῶν. Ὄχι μόνον διὰ τὴν γλίσχρον κατάστασιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ διότι ἐκ τῆς αὐξήσεως ταύτης περιεμένομεν τὴν καλυτέραν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου ἡμῶν πλούτου. Τὸ μέτρον τοῦτο διὰ νὰ προσλάβῃ τὸν χαρακτῆρα τῆς γενικῆς μερίμνης καὶ τῆς μεταρρυθμίσεως ὤφειλε βεβαίως νὰ εἶναι μέτρον γενικόν, δι’ αὐτὸ δὲ εἶναι λίαν ἀτυχὴς ἡ Κυβέρνησις, μὴ δυναμένη τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ εὐρύνῃ τὸ μέτρον τοῦτο δι’ ὅλους τοὺς κλάδους. Εὐτυχῶς δὲν νομίζω, κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ ὑπάλληλος, ὅστις ν’ ἀγνοῇ ὅτι αἱ ἡμέραι τῆς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν θέσεως δὲν εἶναι μακράν, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι βέβαιοι ὅτι ἐκ τῆς ἀναβολῆς ταύτης παρέχουσι μεγάλην βοήθειαν εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπίσης, κύριοι, παρετηρήθη διαρρύθμισις ἐπὶ τὸ εὐρύτερον τῶν κεντρικῶν ἡμῶν ἐξουσιῶν. Ἤκουσα ἀληθῶς τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ἐξενεχθέντα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης σχετικῶς μὲ τὸ μέτρον τοῦτο. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ ῥαγδαία, ὡς ἐλέχθη καὶ διὰ μιᾶς διαρρύθμισις αὕτη καὶ ἀνάπτυξις τῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὴν δυνατὴν αὐτῶν εὐρύτητα, βεβαίως δὲν εἶναι ἐπαινετή. Εἶναι ζηλευταὶ αἱ χῶραι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν εἰς τὸ νὰ ἀπολαμβάνωσι τῶν ὠφελημάτων ἐκ τῆς μεγίστης κατ’ εὖρος ἀναπτύξεως τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ τὸ μέτρον τῆς ἀπομιμήσεως τῆς τοιαύτης ἀναπτύξεως διὰ μιᾶς, δὲν εἶναι μέτρον εὔστοχον, διότι καὶ ὅλοι οἱ τεχνῖται δὲν δύνανται νὰ εὑρεθῶσι διὰ μιᾶς οἱ καλοὶ καὶ οἱ ἄριστοι καὶ τὸ ὑλικόν, τὸ πρὸς τοιούτους σκοπούς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῇ διὰ μιᾶς, ἀλλὰ καὶ διότι ἀκόμη ἐξ ἀποτυχίας τῆς τοιαύτης ἀναπτύξεως τὰ ἠθικὰ καὶ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι καταστρεπτικά. Ἐπίσης ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραπλανᾶταί τις εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, ἐκ τῶν παροτρύνσεων καὶ συμβουλῶν τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ ὑπηρεσία ὑποχρέωσιν ἔχει νὰ σᾶς δείξῃ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ διοικητικοῦ μέτρου καὶ νὰ σᾶς καθορίσῃ ἀκόμη καὶ τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχητε ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ἑκάστου μέρους αὐτοῦ καὶ νὰ σᾶς παροτρύνῃ ὅπως ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ὅλων τῶν μερῶν ἐπιτύχητε μεγαλείτερα πλεονεκτήματα. Δὲν ὑπάρχει δὲ οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι εἰς ἄλλον ἐπέλαχεν ἡ δυσχερὴς ἐργασία τῆς ἐπιλογῆς τῶν καταλληλοτέρων πρὸς ἐφαρμογὴν μερῶν καὶ οὗτος εἶναι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Οὗτος κέκληται νὰ διοικήσῃ ἐφαρμόζων τὰς μεταρρυθμίσεις ἀναλόγως τῶν πόρων τοῦ Κράτους καὶ καταναλίσκων αὐτοὺς μὲ ἄκραν φειδὼ καὶ οἰκονομίαν. Ὅλαι αὐταί, κύριοι, αἱ ἀρχαὶ καὶ αἱ ὑποθῆκαι δὲν ἐδιδάχθησαν πρώτην φορὰν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν εἶναι μόνον ὁ Γλάδστων, ὁ ὁποῖος ἐφήρμοσε τὰς ἀρχὰς ταύτας, ὡς ἀδίκως ἐλέχθη. Πάντες οἱ οἰκονομολόγοι ὑποστηρίζουσι θεμελιωδῶς, ὅτι ἡ βάσις πάσης πολιτικῆς οἰκονομίας ὀφείλουν νὰ εἶναι αἱ οἰκονομίαι εἰς πάντα κλάδον, ἡ πρόοδος δὲ ὀφείλει νὰ ἔρχηται μετὰ τῆς συντηρήσεως, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας. Ἀλλὰ δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἐφαρμογὴν αἱ ἀρχαὶ αὗται κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην διὰ τοὺς ὑπὸ χρῆσιν προϋπολογισμούς. Ἡ Ἑλλὰς δὲν προσεβλήθη μίαν πρωΐαν ἀπὸ μίαν παθολογικὴν φροντίδα πρὸς μεγαλοποίησιν ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν διὰ νὰ λάβῃ ἐξ αὐτῶν περισσότερα οἰκονομικὰ ὠφελήματα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ τὴν κατακρίνωμεν. Πάντες ἡμεῖς ἀνοήτως κατηγορούμεθα ὅτι δὲν βλέπομεν τὴν σπατάλην, διότι τελοῦμεν ὑπὸ μίαν μονοκρατίαν, ἥτις μᾶς ἀπείργει τὸν ἔλεγχον. Εἶνε τοῦτο ἀνόητον, λέγω, διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐκλήθη μόνον εἰς τὰ μέρη, ἅτινα κατέλαβε, νὰ ὀργανώσῃ μόνον ἁπλῶς μίαν ἐλαττωματικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τουρκικοῦ κράτους, ἡ Ἑλλὰς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, ἕνεκα μιᾶς εὐτυχοῦς πολεμικῆς περιπτώσεως, νὰ θεμελιώσῃ ἐν Μακεδονίᾳ, Ἠπείρῳ καὶ Νήσοις νέον πολιτικὸν ὀργανισμόν, ἴσον κατ’ ὄγκον μὲ τὸν ἰδικόν της καὶ νὰ τὸν θεμελιώσῃ ἐξ ἀρχῆς, διότι ὁ ὑπάρξας ἐκεῖ τουρκικὸς ἐφυγαδεύθη μὲ τὸ κράτος, τὸ ὁποῖον ἡττήθη. Καὶ ὅταν περὶ τοιαύτης πολιτικῆς δημιουργίας πρόκειται εἰς ἓν μέρος, τὸ ὁποῖον τῇ ἀληθείᾳ δὲν κατέκτησε ἡ Ἑλλὰς ἀλλὰ ἐθνικῶς τῇ ἀνήκει, ὅλοι οἱ ἀριθμοί, ὅσοι ἐλέχθησαν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ηὐξήθησαν καταπληκτικῶς, οἱ ἀριθμοί, λέγω, οὗτοι δὲν δύνανται νὰ συγκινήσωσιν οὐδένα. Ἀλλ’ ἀκόμη, κύριοι, ἐρωτῶ ὑμᾶς: Θέλετε νὰ διοργανώσωμεν τὴν Ἑλλάδα ἐκεῖ ἐπιμελῶς καθ’ ὅλα αὐτῆς τὰ μέλη, καθ’ ὅλους τοὺς βραχίονας καὶ δυνάμεθα νὰ πράξωμεν τοῦτο χωρὶς νὰ διοργανώσωμεν τὴν κεφαλήν, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιβεβλημένον, ὅπως δώσῃ τὴν σκέψιν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ὀργάνωσις αὕτη; Δυνάμεθα δηλαδὴ ἄνευ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, ἀπὸ τῆς ὁποίας, ἐπαναλαμβάνω, ὀφείλει νὰ ἀπορρέῃ ἡ ὑγιὴς σκέψις, ἡ ἐπιτυχὴς κατεύθυνσις, νὰ ἐπιτευχθῇ στερεὰ σύνθεσις τοῦ ὅλου ἄνευ δικαίου φόβου, ὅτι ἡ ἐθνικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ παράλυσις τοῦ νέου Ἑλληνισμοῦ θὰ εἶναι μοιραία; Ἐάν, ὅτε δὲν ὑπῆρχεν ἡ Νέα Ἑλλάς, ἐζητεῖτο παρ’ ἑκάστου ἐξ ὑμῶν νὰ ἀπαντήσῃ, ἐὰν αἱ γενικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ κέντρου εἶναι δημιουργημέναι κατὰ ποσότητα, ἱκαναὶ ὅπως ἐπιληφθῶσι τῆς ὀργανώσεως ἑνὸς ἑτέρου Κράτους, ἴσου κατ’ ὄγκον πρὸς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, θὰ εὑρίσκετό τις ἐξ ὑμῶν δυνάμενος νὰ εἴπῃ ὅτι ἀληθῶς αἱ Ἑλληνικαὶ ὑπηρεσίαι εἶναι κατηρτισμέναι κατὰ ποσὸν ὥστε νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τοιαύτην τινὰ ἐργασίαν; Ὅταν ἐντεῦθεν ἀκούωμεν, καὶ ἠκούσαμεν τοῦτο κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, κατηγορίαν, ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ λογαριασμοὶ τῶν νέων μερῶν δὲν ἔφθασαν ἀκόμη μέχρι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, πῶς ἠθέλετε νὰ μὴ αὐξήσωμεν κατὰ ποσὸν τοὺς ὑπαλλήλους τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἡμῶν; Ὅταν ἀξιοῦτε ὅπως ἔχωμεν τοὺς λογαριασμοὺς χρήσεώς τινος ταχύτατα, ἵνα ἔχωμεν γνῶσιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, ἠθέλετε νὰ μὴ αὐξήσωμεν εἰδικώτερον τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὸ ὁποῖον ὠνομάσθη πίθος τῶν Δαναΐδων, διὰ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα διέρρεον ἐξ αὐτοῦ καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὰ συλλάβωμεν διὰ καλλιτέρας μεταρρυθμίσεως τῆς γενομένης; Ὅταν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἔχῃ αὔριον νὰ ἐξελέγξῃ ὑπολόγους διπλασίους τῶν τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἠθέλατε νὰ μὴ διαρρυθμισθῶσι τὰ κατ’ αὐτὸ πλουσιώτερον; Ὅταν τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον σήμερον δὲν ἐπαρκῇ ὡς ἔχει, θέλετε νὰ ἐπαρκέσῃ αὔριον εἰς ἐργασίαν κατὰ πολὺ μεγαλυτέραν τῆς ἤδη; Ὅταν κατηργήθησαν οἱ μέχρι τοῦδε Δῆμοι καὶ ἀνεπληρώθησαν διὰ περισσοτέρων Κοινοτήτων καὶ ηὐρύνθη οὕτω ἡ ἔκτασις τῆς διοικητικῆς μηχανῆς, ἠθέλετε νὰ μὴ ἔχωμεν περισσότερον προσωπικόν, ἐπιτηροῦν τὴν τοιαύτην ὀργάνωσιν; Ὅταν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἀνετέθη εἰς μίαν κεντρικὴν ἐξουσίαν, ἡ μέχρι τοῦδε ἐργασία τῶν τοπικῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, διότι τοῦτο ἐθεωρήθη σκόπιμον, καὶ ὅταν ἐντεῦθεν ὑπεστηρίχθη, καὶ δικαίως, ὅτι ἡ ἐργασία διὰ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς ὅλης ἐκπαιδευτικῆς κινήσεως ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι θὰ ηὐξάνετο τρομακτικῶς, ἠθέλατε νὰ μὴ αὐξηθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ κέντρου, ἥτις θὰ ἐπιτηρήσῃ αὔριον τὴν ὅλην ἐκπαίδευσιν καὶ εἰς ἄλλο τμῆμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἴσον ὄγκον πρὸς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα; Θεωρεῖτε σπατάλην ταῦτα καὶ κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν ὅτι κατηνάλωσε τὸν δημόσιον πλοῦτον, καὶ ὅτι οἱ ὑπουργοὶ «δὲν εἶναι ἢ κατασκευασταὶ ἐξόδων»; Ἐκτός, κύριοι, τῶν κονδυλίων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον, δὲν ὑπάρχουσιν ἢ τρία ἢ τέσσαρα κονδύλια ἐξευρεθέντα ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ ἐπικριθέντα ὡς σπατάλη τῆς Κυβερνήσεως ταύτης. Πρῶτον τὸ κονδύλιον τῶν ἐνοικίων τῶν δημοσίων καταστημάτων. Δὲν ἔχω νὰ κάμω διὰ τοῦτο πρὸς ὑμᾶς καμμίαν ἀπόδειξιν. Ἡ ἀλήθεια δὲν ἀποδεικνύεται, δεικνύεται. Ὑπάρχει καταφανὴς ἀλήθεια, ὅτι ἀπὸ δύο ἐτῶν ηὐξήθησαν καταπληκτικῶς πάντα τὰ ἐνοίκια ἐν Ἑλλάδι καὶ ὁ ἀριθμὸς τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ὑπουργείων ἐκ τῶν ἄνω λόγων.

§99ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αἱ ἐνοικιάσεις γίνονται παρ’ ἐπιτροπῶν διὰ διαγωνισμοῦ.

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς τοῦ προσωπικοῦ ἔπρεπε νὰ εἶναι μεγαλύτερα καὶ τὰ καταστήματα.

§101Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐκτὸς τούτου, ἐξευρέθησαν καὶ δύο τρία ἄλλα ποσά, ἀλλὰ τὴν ἑπομένην ὡμολογήθη ὅτι ταῦτα προῆλθον ἐξ ἐσφαλμένης ἀναγνώσεως. Τὸ ποσὸν ἤγουν τῶν 49 1.000 δραχ. τῶν γραφικῶν ἐξόδων, τὸ ὁποῖον ἐφεῦρεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀρκαδίας, ὡμολογήθη τὴν ἑπομένην ὡς ἐσφαλμένον καὶ εἶναι τὸ μόνον ὁμολογηθὲν ὡς τοιοῦτον ἐκ μέρους ἐπικριτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπίσης ἐξευρέθη καὶ τὸ ποσὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν, τὸ δι’ ὡρισμένους σκοποὺς διατεθειμένον, διότι ἐλέχθη ὅτι οἱ σκοποὶ οὗτοι ἐξέλειπον. Ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὸ διαρρεῦσαν ἔτος οἱ πολιτικοὶ σκοποί, οὓς τὸ κονδύλιον τοῦτο ἐξυπηρετεῖ, δὲν ἐξέλειπον ἀλλὰ μετετοπίσθησαν ἀπὸ ἑνὸς μέρους τοῦ ὑποδούλου Ἑλληνισμοῦ εἰς ἕτερον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἀγῶνος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀκόμη ἐξωδεύθησαν μεγαλείτερα ποσὰ αὐτοῦ. Ἀκόμη χθὲς τὴν ἑσπέραν ἠκούσαμεν τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, προελθοῦσαν ὅμως καὶ ταύτην ἐκ κακῆς ἀναγνώσεως, διότι ἐνῷ ὑπελόγιζεν τὴν δαπάνην τῶν αὐτοκινήτων διὰ τὸ 1914, δὲν ὑπελόγιζεν τὴν ὠφέλειαν αὐτῶν τὴν ἀπὸ τοῦ 1913 ἀρχίσασαν ἢ μᾶλλον διὰ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι γνωστόν. Ἐν συνόλῳ αὐτὰ ἦσαν τὰ τέσσαρα κεφάλαια, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὅλη ἡ κατηγορία τῆς σπατάλης τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν κατηγορίαν ἠκούσαμεν ἐπὶ τόσον χρόνον ἀνὰ πᾶν τὸ Ἑλληνικὸν διατυμπανιζομένην καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐν τούτοις θὰ μοῦ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ συστήσω ὅτι ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα περισσότερον ψύχραιμοι καὶ προσεκτικοί, προκειμένου νὰ μεταδώσωμεν, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνισμοῦ, εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν, κατὰ ποῖον τρόπον διαχειρίζονται παρὰ τῶν ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἡμῶν, ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία ἔχει ταύτην τὴν ἀξίαν, ὅτι ὅπως προοδεύσῃ ἡ δημοσία οἰκονομία πρὸ πάντων εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας, ἀπαιτεῖται νὰ μὴ καμφθῇ ἡ δημοσία πίστις, διότι εἶναι αὕτη σπουδαῖον ψυχολογικὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον πρέπει πάντες νὰ μὴ παρίδωμεν. Καὶ ταῦτα διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα· διὰ τὴν Νέαν ἐλάχιστα ὀφείλουσι νὰ λεχθῶσι. Αἱ νέαι χῶραι ἔχουσι προϋπολογισμὸν τακτικὸν καὶ ἔκτακτον 39.100.000 δρχ. Ὁ ἔκτακτος ἔχει ἐξ ὁλοκλήρου καταναλωθῆ ἀπὸ 2 κεφάλαια, τὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ τὸ τῆς ὁδοποιίας. Ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον ταῦτα εἶναι ὑποχρεωτικαὶ δαπάναι καὶ κατὰ πόσον αὗται αὐξάνουσι τὸν δημόσιον πλοῦτον. Ἐλέχθη ἐντεῦθεν ὅτι αἱ σιδηροδρομικαὶ δαπάναι δὲν αὐξάνουσι τὸν δημόσιον πλοῦτον καὶ ὅτι δὲν εἶναι κεφάλαιον οἰκονομικόν. Ὀφείλω τοὐναντίον νὰ τονίσω ὅτι ἡ μεγέθυνσις ὁπωσδήποτε τῆς ὁδοποιίας εἶναι οἰκονομικὸν κεφάλαιον. Εἰς τὰς νέας χώρας ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τῶν 28.180.000 δραχ. ἡ ἐγκατάστασις τῆς δικαιοσύνης καταναλίσκει 3.489.000 δραχ., αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν συνόλῳ πολιτικαὶ ὑπηρεσίαι κατηνάλωσαν ποσὸν 10.000.000 δραχ., ὥστε ἡ ὅλη διοίκησις κοστίζει ἐκεῖ 13.954.000 δραχ. Τί νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἀντεπροσώπευσαν εἰς τὰ 13.933.000 δραχ., αἱ ταλαίπωροι αὐταὶ Γενικαὶ Διοικήσεις, αἱ τόσον ἐπικριθεῖσαι; 951.000 δραχ. ἐν συνόλῳ! Τὸ ἐπὶ πλέον ποσὸν τῶν 13.000.000 δραχ. καταναλίσκεται εἰς τὰς ἄλλας ἀνάγκας. Εἰδικῶς δὲ εἰς τὸ κονδύλιον τῆς ὁδοποιίας τῶν τακτικῶν ἐξόδων, ἐκτὸς τῶν ἐκτάκτων, 5.660.000 δραχ. Προκειμένου, κύριοι, περὶ τῶν νέων χωρῶν ὀφείλει νὰ λεχθῇ ὅτι οὐδεμία εἶχε παρασκευασθῇ ὀργάνωσις. Τοῦτο, νομίζω, δὲν εἶνε σφάλμα οὐδενός, διότι οὐδεὶς ἐνέχεται εἰς τὰ ἀδύνατα, ἀδύνατος δὲ μέχρι χθὲς ἦτο ἡ σκέψις ὅτι ἓν ὁλόκληρον τμῆμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἴσον κατ’ ὄγκον τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι, ἠδύνατο διὰ μιᾶς νὰ προστεθῇ εἰς αὐτὴν καὶ μάλιστα εἰς ὡρισμένην προθεσμίαν, ἵνα παρασκευασθῇ ἐκ τῶν προτέρων ἡ ὀργάνωσις τῶν χωρῶν ἐκείνων. Κατ’ ἀνάγκην ἄρα συνεκομίσθη βιαίως καὶ ἀθρόως τὸ προσωπικὸν ὑλικόν, δοθὲν ἀπὸ τὴν Π. Ἑλλάδα διὰ τὴν διοίκησιν τῶν νέων χωρῶν, κατ’ ἀνάγκην δὲ τὸ ὑλικὸν τοῦτο ἦτο μέτριον τὴν κατάρτισιν, πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸ διοικητικὸν ὑλικόν, ὅπερ θὰ ἀπεστέλλετο ἐκεῖ μ’ ὅλα τὰ ἐφόδια τῆς μορφώσεως, ἂν παρεσκευάζετο. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν εἶχε παρασκευασθῇ ἡ ὀργάνωσις, κατ’ ἀνάγκην τὸ ὑλικὸν τοῦτο, τὸ τόσον ῥαγδαίως συγκομισθέν, δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν τῆς ἐπιμελοῦς διαχειρίσεως τῶν δημοσίων πόρων, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν ὑλικὸν καλῶς ὠργανωμένον ἐκ τῶν προτέρων. Ὅταν τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητος ἀλήθεια, ὅλος ὁ ἔλεγχος ὁ διὰ τὰς νέας χώρας καταπίπτει, διότι ἀφαιρεῖται οὕτω πῶς ἡ βάσις τῆς ἐπικρίσεως. Ἠκούσθη, κύριοι, ἐπίσης ἐπίκρισις διὰ τὰς Γενικὰς Διοικήσεις, ἀλλ’ αὕτη ἐγένετο περισσότερον τοῦ δικαίου. Κατ’ ἀρχὴν δὲν νομίζω νὰ εἶναι οὐδεὶς ἐναντίον τοῦ θεσμοῦ τούτου, προκειμένου νὰ διοικηθῇ χώρα πολύγλωσσος, πολύθρησκος, κακῶς διωκουμένη μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία παρουσίαζε δαίδαλον τοπικῶν ζητημάτων. Θὰ εἶναι δὲ ἀρκετὰ ἀστεῖον νὰ νομίζῃ τις ὅτι πάντα ταῦτα τὰ ζητήματα ἐκεῖ ἠδύναντο νὰ λυθῶσι καλῶς ἐκ τοῦ κέντρου, διὰ ἐξωφρενικῶν ἀποφάσεων ἐκ τοῦ μακρόθεν ἐπὶ ὑποθέσεων, ἃς οὐδέποτε ἄλλοτε διεχειρίσθη τοῦτο ἢ ἁπλῶς ἐμελέτησεν. Ἐὰν τώρα κατὰ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου πλούτου ὑπῆρξε, ὡς ἐλέχθη, κακὴ ἀντίληψις τῶν καθηκόντων τῶν διαφόρων διοικητῶν, δὲν νομίζω νὰ δύναται τοῦτο νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐὰν ἠθέλωμεν τὴν καθημερινὴν ἐπέμβασιν τοῦ κέντρου εἰς τὰς γενικὰς διοικήσεις διὰ τῆς ἐποπτικῆς ἀναμίξεως, τότε ἀσφαλῶς θὰ ἀναιρεῖτο ὁ θεσμὸς τῆς μικρᾶς ἀποκεντρώσεως διὰ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων, τὴν ὁποίαν πάντες ἐζητήσαμεν. Παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν 5 λεπτά.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά). Μετὰ τὴν διακοπὴν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§104Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Καὶ ταῦτα μέν, κύριοι, διὰ τὸ διαχειριστικὸν μέρος τοῦ δημοσίου πλούτου, διὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην. Ἀλλ’ ἐπεκρίθη ἐπίσης δριμέως ἡ Κυβέρνησις διότι δὲν παρουσίασε μέχρι σήμερον δημοσιονομικὴν πολιτικήν, ὅτι δὲν παρουσίασεν οἰκονομικὴν μεταρρύθμισιν καὶ προεκλήθη ἡ Κυβέρνησις ὅπως παρουσιάσῃ τὴν μεταρρύθμισιν ταύτην, δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω, ἐκ τοῦ ὕφους τῆς ἀγορεύσεως μερικῶν συναδέλφων, ὅτι καὶ ἠπειλήθη ἡ Κυβέρνησις ὅπως παρουσιάσῃ τὴν μεταρρύθμισιν τὴν οἰκονομικήν. «Ἡ Κυβέρνησις θὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὀφείλει νὰ ὁμιλήσῃ», εἶπον οἱ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει συνάδελφοι. Ἐγώ, κύριοι, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ μεταδώσω εἰς ὑμᾶς πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν πιστεύω, οὔτε ἀνῆλθον διὰ νὰ ἀποκρύψω τι, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστόν, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλως τε τι ἐκ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀποκρυβῇ. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δὲν παρουσίασε δημοσιονομικὴν πολιτικὴν κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, ἐκτὸς τοῦ μέρους ἐκείνου τῆς δημοσιονομικῆς αὐτῆς πολιτικῆς, μέρους σημαντικωτάτου ὅμως, τὸ ἀφορῶν, ὡς εἶπον ἤδη, τὴν ἐλάττωσιν βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον τῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Τὴν πολιτικὴν ταύτην τῆς ἐλαττώσεως τῶν δασμῶν ἐξακολουθεῖ καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, γνωρίζετε δὲ πόση ὑπῆρξεν ἡ ἀνακούφισις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκ τοῦ μέρους τούτου καὶ μόνου τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἀνακούφισις αὕτη, κύριοι, ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης εἶναι ἀνακούφισις ἀνερχομένη τὸ ποσὸν τῶν 9.000.000 δραχμῶν. Κατὰ 9.000.000 ὅλα ἀνεκουφίσθη ὁ ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἀνεκουφίσθη κατὰ τοσοῦτον ποσὸν χωρὶς νὰ πάθωσι τίποτε αἱ δημόσιαι εἰσπράξεις. Διότι εἶναι γνωστὸν ἐκ τοῦ μέρους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἤδη, ὅτι αἱ εἰσπράξεις δὲν ἔπαθον τίποτε, τοὐναντίον δ’ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης κατὰ πολὺ ἐπερρώσθησαν τὰ δημόσια οἰκονομικά. Τοῦτο τὸ μέρος τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανείς. Ἐκτὸς τοῦ μέρους τούτου βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν παρουσίασεν οὐδεμίαν δημοσιονομικὴν πολιτικήν, ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι μόνον κατὰ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ὅπου ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη εἰς ῥιζικὰς ἀνακαινίσεις. Καθ’ ὅλους τοὺς ἄλλους κλάδους ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν παρουσίασε τὰς νέας ἀρχὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων κατ’ ἐμὴν γνώμην προώρισται νὰ οὐριοδρομήσῃ ἡ Μείζων Ἑλλάς. Παρουσίασε καὶ ἐψηφίσθησαν ἐνταῦθα πλούσια ἀληθῶς μέτρα καθ’ ὅλους τοὺς κλάδους, τὰ μέτρα ὅμως ταῦτα ἀφεώρων εἰς ἀνακαινίσεις μέρους τῆς ὅλης ἡμῶν διοικητικῆς μηχανῆς, ἡ ὁποία διοικητικὴ μηχανὴ ἐν τούτοις παρέμεινε μὲ τὴν ἀντίληψιν καὶ τὸν μηχανισμόν, ὡς εἶχε καὶ πρότερον ὄχι πρὸ ὀλίγου ἀλλ’ ἀπὸ τῆς γενέσεως αὐτῆς. Κατὰ τοῦτο, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, παρουσιάζομεν τὴν εἰκόνα ἑνὸς σιδηροδρομικοῦ συρμοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ μηχανὴ χρονολογεῖται ἀπὸ τῆς ἐφευρέσεως τοῦ αὐτοκινήτου, οὗτινος συρμοῦ ἤλλαξαν καὶ οἱ ἐπιβάται καὶ αἱ μηχαναὶ καὶ οἱ ὑπάλληλοι, αἱ ἅμαξαι ἀνεκαινίσθησαν, τὰ πάντα ἐβελτιώθησαν, παρέμεινε δὲ μόνον ἡ μηχανὴ μὲ τὴν παλαιὰν ἀντίληψιν καὶ ὀργανισμόν. Βεβαίως, κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ παραμείνωμεν εἰς τὸ δημοσιονομικὸν ἀνερμάτιστον τῆς σήμερον, βεβαίως πρέπει νὰ καθορίσωμεν μίαν δημοσιονομικὴν πολιτικήν, πιθανὸν νὰ καταρτίσωμεν περισσοτέρας, ἀναλόγως τῶν δημοσιονομικῶν ἀρχῶν τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κομμάτων, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον ἐπὶ πολὺ ἀκόμη ἡ συζήτησις νὰ μὴ ἀποκρυσταλλώσῃ ὡς συμπέρασμα ὅτι, ἐὰν τὸ σύστημα τῶν πολλαπλῶν φόρων παραμείνῃ, πρέπει νὰ παύσῃ παρουσιάζον τὴν δυσαρμονίαν αὐτὴν τῆς συνθέσεως, ὅτι τὸ προστατευτικὸν σύστημα δέον ν’ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὸν ἐμπειρισμὸν καὶ νὰ γίνῃ ἐπιστημονικόν. Ἐπίσης ὀφείλει ὁ συμπληρωτικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος νὰ καταστῇ θετικὸν ἐπιστέγασμα τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Νὰ γνωρίσῃ τὸ Κράτος ἐν τῇ φορολογίᾳ του εἰς ποῖον σύστημα θὰ δώσωμεν τὴν προτίμησιν, εἰς τὸ σύστημα τῶν ἀμέσων ἢ τῶν ἐμμέσων φόρων. Ἡ ἐκπαίδευσις ἀφ’ ἑτέρου ὀφείλει νὰ παύσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ περιστρέφηται εἰς τὸν λαβύρινθον τῶν σκοπῶν καὶ προορισμῶν, τοὺς ὁποίους ἔχει σήμερον. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξαγάγωμεν τὸν ἑλληνόπαιδα ἀπὸ τὴν ἡμιμάθειαν, ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μίαν στερεὰν κατεύθυνσιν εἴτε πρακτικὴν εἴτε θεωρητικήν, νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν τοὺς δυναμένους νὰ παιδαγωγήσωσι πρὸς τοιούτους σκοποὺς καὶ τὰ μέσα ἄφθονα, νὰ παύσωμεν δὲ ὠθοῦντες αὐτὴν εἰς ἀσχολίας, εἰς διαφόρους προορισμούς, διὰ νὰ ἀποτυγχάνῃ εἰς ὅλους καὶ λόγῳ πολυπραγμοσύνης καὶ λόγῳ ἀβεβαιότητος καὶ λόγῳ ἀνεπαρκείας. Κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἀνόδου αὐτῆς εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐχάραξε μίαν πολιτικὴν ἐντίμου ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐξακολουθεῖ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης καὶ δὲν μένει ἢ νὰ καθορισθῇ κατὰ πόσον ἡ ἀρχὴ αὐτὴ δύναται οὐρίως νὰ σταδιοδρομήσῃ μετὰ τὴν εὔρυνσιν τοῦ πολιτικοῦ ἡμῶν σώματος καὶ ἂν ὑπάρχουν ὅλα τὰ πρὸς τοῦτο μέσα. Τὸ σύστημα ἐπίσης τῆς δικαστηριακῆς ἡμῶν διοικήσεως, πρὸ πάντων κατὰ τὴν κατωτάτην βαθμίδα, εἶναι ἀρχέγονον. Εἰς ὅλους τοὺς τόπους, οἵτινες παρουσιάζουσιν ὄχι τὸν αὐτὸν ὄγκον μὲ ἡμᾶς, ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ἀσύνδετον ἔκτασιν, τὸ σύστημα τοῦτο ζημιοῖ καὶ τὴν δικαιοσύνην ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ἔχομεν ὡσαύτως εἰς τὴν Διοίκησιν ἕνα νόμον, κατὰ τὸν ἐμὸν ὁρισμὸν ἕνα πολιτικὸν ὀργανισμόν, διὰ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ὑπερηφανεύηται ὑπερμέτρως ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ, διότι κατ’ ἐμὲ ὁ νόμος οὗτος ἔχει κοινωνικὸν προορισμὸν βαθύτατον καὶ ἐγκλείει ἀποτελεσματικῶς ὅλους τοὺς σκοπούς, ὅλων τῶν λοιπῶν πολιτειακῶν μέτρων. Ἀπὸ τὸν νόμον τοῦτον, κύριοι, περιμένομεν νὰ ἴδωμεν ἀληθῶς ἐκπαίδευσιν εἰς τὸν τόπον μας, νὰ ἴδωμεν τὴν συνεργασίαν τοῦ οἴκου καὶ τοῦ σχολείου διὰ τὴν ἀνατροφὴν τῶν παίδων μας, ἀπὸ τὸν νόμον τοῦτον περιμένομεν ἀνάπτυξιν τοῦ αἰσθήματος τῆς ἐντίμου διαχειρίσεως τοῦ δημοτικοῦ χρήματος, ἀπὸ τὸν νόμον τοῦτον περιμένομεν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς πρωτοβουλίας εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν, ἀπὸ τὸν νόμον τοῦτον ἀναμένομεν τὴν ἐπιτυχίαν τῶν συνεταιρισμῶν ἐν Ἑλλάδι, τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀλληλεγγύης ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ, ἀπὸ τὸν νόμον τοῦτον περιμένομεν ἀκόμη τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοὺς τοκογλυφικοὺς ὄνυχας ὅλης τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, διότι προώρισται νὰ γίνῃ ἡ Τράπεζα τοῦ λαοῦ τῆς ὑπαίθρου χώρας, ἐκ τοῦ νόμου τούτου τέλος περιμένομεν νὰ ἴδωμεν τὴν πολιτικὴν ἀνατροφὴν τοῦ ἀγροτικοῦ ἡμῶν στοιχείου. Ὅλοι ὅμως οἱ σκοποὶ τῶν νόμων τούτων ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εὑρίσκονται ἀκόμη ἐν τοῖς σπαργάνοις, ἡ οἰκονομικὴ σύνθεσις τῶν κοινοτήτων δὲν ἔχει ἀκόμη καθορισθῇ, διότι ἀναμένεται καὶ εὐλόγως νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τὸ δημοσιονομικὸν ἡμῶν σύστημα. Ἡ διοικητικὴ θέσις ἀπέναντι τοῦ κέντρου δὲν ἔχει ἀκόμη καθορισθῆ, διότι τὰ δημόσια ἐκεῖνα σώματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλουν νὰ τεθῶσι διαμέσως διὰ τὴν ἑνότητα τῶν ὀργανισμῶν τούτων πρὸς τὸ κέντρον, δὲν ἔχουσιν ἀκόμη καθορισθῆ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ νόμου τούτου, ἓν κεφάλαιον θεμελιῶδες, εἰς τὸ ὁποῖον περισσότερον ὀφείλομεν νὰ προσέξωμεν ἐν τῇ καθόλου ἡμῶν πολιτικῇ, εἶναι ἡ συγκοινωνιακὴ πολιτική. Μόνον ἀπὸ τὴν ἀληθῆ ἀνάπτυξιν τοῦ σιδηροδρομικοῦ καὶ τοῦ ναυτιλιακοῦ κλάδου, περιμένομεν τὴν μεγαλειτέραν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας καὶ τῆς ναυτιλίας. Ὀφείλομεν, κύριοι, ἀκόμη νὰ καθορίσωμεν τὴν γεωργικήν μας πολιτικήν, ὄχι μόνον ἁρμόζοντες τὴν θέσιν τῆς γεωργίας ἀπέναντι τῆς βιομηχανίας ἐν τῇ προστατευτικῇ πολιτικῇ — διότι ἡ σύγχυσις, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ σήμερον μεταξὺ τῶν δύο ζημιοῖ ἀμφοτέρας — ἀλλὰ διαγράφοντες καλῶς τὴν θέσιν τῆς μικρᾶς καὶ τῆς μεγάλης καλλιεργείας ἢ μᾶλλον τὴν σχέσιν τῆς μεγάλης πρὸς τὴν μικράν. Μόνον τότε θὰ ἔχωμεν ἐπίγνωσιν τῆς ὠφελείας, τῆς ἀξίας καὶ τοῦ ἐγκλιματισμοῦ, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν αὗται ἐν τῷ κράτει καὶ θὰ δυνηθῶμεν νὰ διαθέσωμεν καὶ τὰ μέσα καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὰς θυσίας τὰς οἰκονομικάς, τὰ ὁποίας ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν διὰ νὰ ἔχωμεν τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη ἐκ τούτου ἐπέτυχον. Ἐνταῦθα, κύριοι, ἐλθόντος τοῦ λόγου ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἓν μέρος τῆς γεωργικῆς ταύτης πολιτικῆς ἔλαβε μέχρι σήμερον τέρμα· τοῦτο εἶναι τὸ Θεσσαλικὸν ἀγροτικὸν ζήτημα. Ἤκουσα, κύριοι, μετὰ ποιᾶς τινος ἐκπλήξεως τὸν λόγον τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἑσπέραν, σχετικῶς μὲ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος καὶ διὰ περισσοτέρας ἐκπλήξεως τὸν λόγον τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Βάλτου, ὄχι διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας παρακολουθεῖ ἐνδελεχέστερον τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Βάλτου τὰ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, διότι ἀμφότεροι μετὰ πλείστης μερίμνης καὶ προσοχῆς παρακολουθοῦσι ταύτην, ἀλλὰ διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀρκαδίας εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ εἶναι μέλος τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, ὅταν ἀπεφασίσθη καὶ ὅταν ἀκόμη προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν λύσιν τοῦ Θεσσαλικοῦ ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη, κύριοι, μόλις ἀνελθοῦσα εἰς τὴν ἀρχήν, ἐθεώρησε καθῆκον αὑτῆς ὅπως μελετήσῃ πλήρως τὸ Θεσσαλικὸν ζήτημα, ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε νὰ ἀποδεχθῇ τοῦτο ἐν τῷ προγράμματι αὑτῆς καὶ νὰ διαγράψῃ ἐν αὐτῷ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς ὅλους τοὺς μέχρι τοῦδε ἀρχηγοὺς τῶν πολιτικῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι μόνον πρό τινων μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐν σπουδῇ συνεζήτησαν μόνον ἐνταῦθα, μετὰ τοῦ ὁμιλοῦντος τὴν στιγμὴν ταύτην, τὴν λύσιν τοῦ Θεσσαλικοῦ ζητήματος καὶ ἀνέβαλον τέλος τὴν λύσιν αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως αὕτη ἀποφασίσασα τὴν λύσιν τοῦ θεσσαλικοῦ ζητήματος, εἶχε τὸ θάρρος νὰ διαλαλήσῃ τὴν λύσιν ταύτην κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, εἶχε τὸ θάρρος νὰ τὴν διακηρύξῃ καίτοι μὴ ἀρεστὴν τότε εἰς τὸν θεσσαλικὸν λαόν, ἐπὶ προφανῇ κινδύνῳ ἑνὸς μέλους τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν αὕτη οὐδεμίαν διάθεσιν ὅπως ἐκθέσῃ εἰς πολιτικὴν καταδίκην. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη κατόπιν ὑπεστήριξεν ἐπίσης τὴν πολιτικὴν ταύτην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, κατόπιν καθώρισεν εἰς μέτρα αὐτήν, ἐξαγαγοῦσα δὲ ἐκ τοῦ πενιχροῦ δημοσίου θησαυροῦ 3.000.000 ὅλα δραχ. παρέδωκε ταῦτα εἰς τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν διὰ τὴν ἣν ἐφεῦρεν αὕτη λύσιν τοῦ ζητήματος. Ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ Θεσσαλικῷ ζητήματι, κύριοι; Εἶναι αὕτη: Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀγροτικοὶ συνεταιρισμοί, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τῆς ἀντιθέσεως, ἥτις ἔχει γεννηθῆ μεταξὺ τοῦ ἀγροδότου καὶ ἀγρολήπτου, ἀντιθέσεως, τὴν αἰτίαν τῆς ὁποίας δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐκφράσω σήμερον, εἶναι ἀδύνατον νὰ προοδεύσωσιν, ὀφείλουν οἱ συνεταιρισμοὶ ἐκεῖνοι νὰ διαλυθῶσι, διότι εἶναι ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν παράγουν πλοῦτον οὔτε διὰ τοὺς συνεταίρους ἐν αὐτοῖς, οὔτε διὰ τὴν Πολιτείαν. Αὕτη ἦτο ἡ οἰκονομικὴ βάσις τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔθεσε διὰ τὴν λύσιν τοῦ θεσσαλικοῦ ζητήματος. Πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς λύσεως ταύτης ὀφείλουν, διαλυομένων τῶν συνεταιρισμῶν ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους εὑρίσκονται ἐν τοιαύτῃ ἀντιθέσει οἱ ἀγροδόται πρὸς τοὺς ἀγρολήπτας, ὀφείλουν, λέγω, οἱ Θεσσαλοὶ κολλῆγοι νὰ ἀποκατασταθῶσιν εἰς ἰδιοκτήτας ἐν αὐτοῖς, ἀπαλλοτριουμένων τῶν τσιφλικίων ἑκουσίως, διὰ τῆς παροχῆς τοῦ χρήματος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὴν ἀγορὰν καταβαλλομένου πάλιν τούτου αὐτῇ ἐκ μέρους τῶν κολλήγων διὰ χρηματικῶν δόσεων. Πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀρχῆς ταύτης ἡ Κυβέρνησις, θεωροῦσα ὅτι πρώτη αὐτὴ δὲν εἶναι καλὸς ἐργοδότης, διαχειριζομένη ἀγροτικὰ κτήματα, ὄχι ἡ ἰδία, ἀλλὰ δυστυχῶς διὰ ἐνοικιαστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξεμύζων τοὺς κολλήγους, ἀπεφάσισε νὰ διανείμῃ τὰ κτήματα ἐκεῖνα καὶ διένειμεν οὕτω 13 κτήματα ἀνήκοντα εἰς τὴν Ζάππειον ἐπιτροπὴν καὶ τοῦτο ὄχι ἐκ τῆς ἀνάγκης πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ὅπως διενεμήθησαν τὰ Στεφανοβίκεια, ἀλλὰ ἐκ τῆς πεποιθήσεως αὐτῆς, ὅτι εἶναι κακὸς ἐργοδότης, ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ αὐτεπιστατήσῃ αὐτά.

§105Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τὰ Στεφανοβίκεια διενεμήθησαν εἰς τοὺς πρόσφυγας;

§106Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὰ Στεφανοβίκεια, ἀγαπητὲ συνάδελφε, γνωρίζετε, ὡς καὶ ἐγώ, καλῶς, ὅτι ἠναγκάσθημεν νὰ τὰ διανείμωμεν εἰς τοὺς χωρικούς, διὰ νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἐκεῖ πλῆθος προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§107Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Αὐτὰ τὰ εἴχομεν εἰς τὰς χεῖράς μας;

§108Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὰ εἴχομεν εἰς τὰς χεῖράς μας, ἀλλ’ ἠκολουθήσαμεν ἐπ’ αὐτῶν τὸ ἔργον τοῦ κακοῦ ἐργοδότου διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐνοικιάσεως.

§109Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τὰ εἴχομεν ἀγοράσῃ.

§110Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀκριβῶς διότι ἠγοράσαμεν τὰ κτήματα αὐτά, ὤφειλε ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς καὶ νὰ προβῇ ἢ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν διὰ γεωπόνων, ὅπως κάμῃ πρότυπον καλλιεργείας ἐκεῖ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ἢ νὰ προβῇ εἰς τὴν διανομὴν τῶν κτημάτων ἐκείνων. Δὲν ἐπετρέπετο νὰ διαχειρίζηται τὰ κτήματα ἐκεῖνα δι’ ἐνοικιαστῶν, ἵνα ἐπαυξάνῃ τὴν δυστυχίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Ἔπραξεν ὅμως τοῦτο, ὅταν εὑρέθη εἰς ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην ἐξ ἐθνικῶν λόγων, εἰς ἣν ἀνάγκην ἐξ ἀντιθέτου δὲν εὑρέθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις· ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, τοὐναντίον ἐὰν προέβη εἰς τὴν διανομὴν τῆς Ζαππείου περιουσίας, προέβη ἐκ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν προηγουμένως εἶπον, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ περιουσία αὕτη δὲν ἀπέδιδε τὸν πλοῦτον πρὸ παντὸς εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνον, ὃν ἔπρεπε νὰ φέρῃ, ὤφειλε νὰ παύσῃ νὰ ἐμφανίζηται ἐπιζημίως ὡς ἐνεφανίζετο, καὶ νὰ λάβῃ μίαν ἄλλην μορφήν, ἡ ὁποία ἦτο ἡ πλουτοπαραγωγικωτέρα. Μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Ζαππείου περιουσίας, προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀγορὰν ἑτέρων κτημάτων, τῶν κτημάτων τῶν κληρονόμων τοῦ Νακῆ Πασσᾶ, καταβαλοῦσα 3.000.000 δρχ., ἑτέρων κτημάτων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λαρίσσης καὶ ἑτέρων κτημάτων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων. Ὀφείλομεν δὲ νὰ ὁμολογήσωμεν πάντες οἱ παρακολουθοῦντες ἐνταῦθα τὸ Θεσσαλικὸν ζήτημα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς αὐτά, ἀλλ’ ἐξηκολούθησε τὰς συνεννοήσεις αὑτῆς πρὸς ἀγορὰν καὶ ἄλλων κτημάτων. Ἀλλὰ τί συνέβη ἐν τῷ μεταξύ; Ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν περίεργον ἀτυχίαν, ὅταν προέβη εἰς τὴν πρώτην ἀγορὰν κτημάτων ἐν Θεσσαλίᾳ νὰ ἀγοράσῃ τὰ κτήματα ταῦτα εἰς γλισχροτάτην τιμήν, τὰ κτήματα δὲ ταῦτα ἦσαν τὰ τῶν κληρονόμων Νακῆ Πασσᾶ, τὰ ὁποῖα κείμενα εἰς κεντρικωτάτην θέσιν παρὰ τὴν δημοσίαν ὁδὸν καὶ εὐφορώτατα ἠγοράσθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῶν ἐνυπαρχουσῶν ἐν αὐτοῖς οἰκιῶν ἀντὶ 32 δραχμὰς κατὰ στρέμμα! Βεβαίως δὲν ὑπῆρχε κανεὶς ἄλλος ἰδιοκτήτης, ὁ ὁποῖος θὰ ἔδιδεν εἰς τόσον ἐξηυτελισμένην τιμὴν κτήματα πρὸς πώλησιν, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχε καὶ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἄλλην μεγαλυτέραν τιμὴν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔδωκε τότε, διότι ἤθελε ν’ ἀποφύγῃ τὴν ποταπὴν ὑπόνοιαν, ἡ ὁποία κρατεῖ δυστυχῶς εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην, ὅτι πάντες οἱ ἐρχόμενοι εἰς τὴν ἐξουσίαν ἔρχονται μὲ τὸν σκοπὸν τῆς ἁρπαγῆς τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις προέβαινε μὲ μεγαλυτέραν τιμήν, εἰς ἀγορὰν κτημάτων, θὰ ἐπιστοποίουν τὴν ῥιφθεῖσαν τότε κατηγορίαν ὅτι ἀπεφάσισε νὰ διαχειρισθῇ τὴν ἀρχήν, ἵνα ἐξέλθῃ χρυσοφόρος ἐκ ταύτης! Ποῖον μέτρον ἠδύνατο νὰ ληφθῇ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς περιστάσεως ταύτης; Τὸ μέτρον τῆς ἀπαλλοτριώσεως δι’ ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία τίθεται παρὰ τὸ Κράτος διὰ τοιαύτην τινὰ ἐργασίαν καὶ ἡ ὁποία θεωρεῖται ὅτι εἶναι ὁπωσδήποτε ἀδέκαστος, ἤτοι καθαρῶς προετιμήθη ἡ ἐκτίμησις διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν διὰ τῆς ἐκτιμήσεως τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ ὠφείλομεν νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως εἶχε καὶ ἄλλον σκοπόν. Ὑπῆρξαν ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι, ὅταν εἶδον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἥτις ὄχι, ὅπως κατὰ τὸ παρελθόν, ἐν λόγοις μόνον ἐπρόκειτο νὰ καταγίνῃ μὲ τὴν λύσιν τοῦ Θεσσαλικοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἤρξατο τὴν ἐφαρμογὴν τῆς λύσεως αὐτοῦ δι’ ἔργων, καταβάλλουσα τὸ δημόσιον χρῆμα διὰ τὴν λύσιν ταύτην, ὑπερύψωσαν τὰς τιμὰς τῶν προσφερομένων κτημάτων καὶ παρουσιάσθησαν πρὸ τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀληθῶς τερατώδεις. Δυστυχῶς δὲ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν τοιούτων κτημάτων ἦσαν καὶ ἰδιοκτῆται τῶν τσιφλικίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ διανεμηθῶσι, διότι τὰ κτήματα ταῦτα ἦσαν πρὸ παντὸς ἡ ἑστία τοῦ Θεσσαλικοῦ ζητήματος. Τί ἄρα ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι τοῦτο θὰ διηκόλυνε τὴν ἑκουσίαν ἀπαλλοτρίωσιν διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἰδοὺ ἀκόμη διατί ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§111Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε δι’ ἐκδίκησιν ὑπεβλήθη.

§112Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐκδίκησις ἡ διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, διὰ σώματος ἐντιμοτάτου ἐν τῇ Πολιτείᾳ, ἐκτίμησις καὶ ἀπαλλοτρίωσις τῶν κτημάτων.

§113Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε ὅτι ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἑκουσίαν ἀπαλλοτρίωσιν.

§114Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα· καὶ ὑπέβαλε τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἀμυνθῇ κατὰ τῆς κακοηθείας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῶσι κατὰ τὸν αἰσχρότερον τρόπον.

§115Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀμύνεται παίζουσα.

§116Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διατί ἔπαιζεν ὅταν ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως;

§117Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπαιζεν ὅταν τὸ ὑπέβαλεν ἵνα μὴ τὸ ψηφίσῃ ποτέ.

§118Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν εἶνε ἀκριβές. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὑπεβλήθη ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῶν ἐργασιῶν μας. Πρὸ παντὸς ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἦτο, οἷα εἶπον εἰς ὑμᾶς, ἦτο ἡ ἀρχὴ ἡ πλουτοπαραγωγική, ἡ δικαιολογοῦσα διὰ τὸ Κράτος τὴν ἐπέμβασιν. Τὸ σύστημα τοῦτο τῆς πολιτειακῆς ἀντιλήψεως ἐφηρμόσθη παντοῦ, ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ συστήματος τούτου, ἔχω τὴν ἐλπίδα εἰς τὸν Θεὸν ν’ ἀποδείξω ὅτι εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν οἰκονομολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὸν τόπον ἡμῶν, περιμένω δὲ νὰ ἀκούσω καὶ τὰς γνώμας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ, τὰς ὁποίας ἔχει σχετικῶς μὲ τὰ τοιαῦτα συστήματα. Ἐπανέρχομαι ἤδη ἐκεῖ ὅπου μετετοπίσθη τὸ ζήτημα. Πότε ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, κύριοι; Τὸν Μάϊον τοῦ ἔτους τούτου. Ὅτε ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν της καὶ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐφήρμοζε τὸ νομοσχέδιον. Δυστυχῶς ἡ διεθνὴς κατάστασις ἡ διαταραχθεῖσα κατόπιν, ἀπεστέρησεν αὐτὴν τῶν μέσων, καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀπεστερήθη τῶν μέσων τούτων, ἔκρινεν εὐπρεπὲς νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ μέτρου τούτου, ἀφοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Ἠδύνατο ἀσφαλῶς νὰ παρακωλύσῃ τὴν σημερινὴν τοιαύτην ἐπίκρισιν, ἐπιψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἀναβάλλουσα τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ὅταν θὰ εἶχε τὰ πρὸς τοῦτο χρηματικὰ μέσα, ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν τοιαύτην ἐπιψήφισιν, διὰ νὰ λάβῃ τὰ γλίσχρα ἐκεῖνα καὶ ποταπὰ ἐκλογικὰ ἀνταλλάγματα, τῶν ὁποίων ἐγένετο μνεία ἐνταῦθα καὶ διὰ νὰ ἀκούσῃ ἀπὸ τῶν χειλέων τοῦ θεσσαλικοῦ λαοῦ εὐχαριστίας καὶ δεχθῇ χειροκροτήματα ἀπὸ τὰς χεῖρας αὑτοῦ. Ἀλλὰ Κυβέρνησις, δεχομένη χειροκροτήματα ἀπὸ χεῖρας φενακισθείσας, ἀπὸ χείλη, τὰ ὁποῖα ἐξηπατήθησαν, δὲν θὰ ἦτο Κυβέρνησις τῆς εἰλικρινείας καὶ τοῦ κύρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διαχειρίζεται νῦν τὰ κοινά. Ἡ Κυβέρνησις τοὐναντίον ἀπεφάσισεν, ἔχουσα τὴν συνείδησιν αὑτῆς ἐπαναπεπαυμένην ὅτι δὲν πράττει τοῦτο τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι δὲν δύναται ἀπολύτως νὰ τὸ πράξῃ, νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ταύτην, ἀδιαφορεῖ δὲ ἐὰν ἀκούωνται ἐνταῦθα λόγοι ψυχαγωγικοὶ ὑπισχνούμενοι τὴν καλλιτέρευσιν τῆς θέσεως, καὶ τὸ νανούρισμα τῆς δυστυχίας τοῦ θεσσαλικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ μόνον περιμένει νὰ εὕρῃ εὔθετον τὴν στιγμήν, ἵνα δώσῃ εἰς τὸν θεσσαλικὸν λαὸν πάλιν τὴν χεῖρα τῆς ἀληθοῦς βοηθείας.

§119Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λήξῃ ὁ χρόνος τῆς ἀναστολῆς τί θὰ κάμετε; Τὸν Αὔγουστον λήγει.

§120Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μετὰ τὴν παρέκβασιν ταύτην, κύριοι, τὴν τόσον ἀναγκαίαν, ἐπανερχόμενος εἰς τὸ κύριον ἡμῶν θέμα, ἐπαναλέγω ὅτι ἀληθῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ὄχι μόνον τὴν νομοθετικὴν κύρωσιν εἰς τὸ ἀνασυνθετικὸν τοῦτο ἔργον, τὸ ὁποῖον παρουσίασα εἰς ἡμᾶς, ἀλλ’ οὐδὲ προέβη κἂν εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν σχετικῶν πρὸς τοῦτο νομοθετημάτων. Καὶ ἐρωτᾶται, διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συστήματος αὐτοῦ; Διερχόμεθα, κύριοι, μίαν μεταβατικὴν ἐποχήν, μεταβατικὴν ἀπὸ ἑνὸς πολιτικοῦ καθεστῶτος εἰς ἕτερον καὶ ἀπὸ μιᾶς πολιτικῆς περιόδου εἰς ἑτέραν, ὅλη δὲ ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλα τὰ μέτρα της ὀφείλουν νὰ τείνουν εἰς τοῦτο καὶ μόνον, εἰς τὸ νὰ καταστήσουν ὅσον μᾶλλον εὐχερῆ καὶ ἀνώδυνον τὴν μετάβασιν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς καθεστῶτος εἰς τὸ ἄλλο. Τὸ νεώτερον ἡμῶν πολιτικὸν καθεστώς, ἐνῷ διεθνῶς ἐπαγιώθη καὶ πολεμικῶς ἑδραιώθη, οὕτως ἐλπίζω εὐτυχῶς, πολιτικῶς ὅμως ἀκόμη δὲν διεμορφώθη. Δὲν δύναταί τις πειστικῶς νὰ ἰσχυρίζηται, ὅτι ὅταν διὰ τὸ ἥμισυ μέρος τῆς Ἑλλάδος, τὸ νεαρόν, τὸ ὑπαλληλικὸν αὐτῆς προσωπικὸν συνελλέγη ὡς ἠναγκάσθη βιαίως καὶ ἀνεξελέγκτως νὰ συλλεγῇ, ὅτι τὸ προσωπικὸν τοῦτο ἦτο εἰς κατάστασιν ἀμέσως νὰ ἀντιληφθῇ τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας ἐκείνης καὶ νὰ συμβουλεύσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ προβῇ εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν ἐκείνων. Ἐὰν δὲ διὰ τοιοῦτον ἀνασυνθετικὸν ἔργον πᾶσα, καὶ ἡ ἐλαχίστη σπουδὴ καὶ ἡ ἐλαχίστη ἀμέλεια εἶναι καταδικαστέα, ὀφείλει πρὸς τούτοις νὰ λεχθῇ ὅτι προκειμένου περὶ δημοσιονομικῆς μεταρρυθμίσεως ὄχι μόνον ἡ μέθοδος αὐτῆς ὀφείλει νὰ εἶναι κατάλληλος, ἀλλὰ καὶ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ὑποβληθῇ ἕνα σπουδαῖον ψυχολογικὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον σημαντικῶς συντελεῖ εἰς τὴν ἐπιτυχίαν αὐτῆς. Ἐὰν ἐν τῇ οἰκονομολογίᾳ ἡ ἀνακίνησις καὶ τοῦ εὖ κειμένου κακοῦ προξενεῖ δυσφορίαν, προκειμένου περὶ μεγάλης τοιαύτης δημοσιονομικῆς μεταρρυθμίσεως, ὁσονδήποτε καὶ ἂν αὕτη εἶνε ἀρίστη καὶ κατάλληλος, ὀφείλει νὰ λεχθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσφυῶς εἶπεν ὁ κ. Καγιώ, ὅτι αὕτη, ὡς τὸ νέον ἔνδυμα, παρουσιάζει πάντοτε, κατὰ τὴν πρώτην αὐτῆς ἐμφάνισιν, ποιάν τινα στενοχωρίαν. Ἡ ἐν ἀκαταλλήλῳ ὥρᾳ παρουσίασις ἑνὸς καινοφανοῦς ἀνατροπέως τοῦ μακροχρονίου ἡμῶν γνωρίμου, οἷος εἶνε τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα, ἤθελεν ἀποτελέσει αὐτὴ αὕτη μίαν οὐσιαστικὴν ἀποτυχίαν. Καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω στιγμὴν πλέον ἀκατάλληλον ἀπὸ τὴν στιγμὴν ταύτην διὰ νὰ παρουσιασθῇ μία δημοσιονομικὴ πολιτική. Πλέον κυμαινόμενον ἔδαφος διὰ νὰ παραπλανήσῃ τὰς οἰκονομικὰς παρατηρήσεις, μεγαλειτέρα ἀστάθεια διὰ τὰ ἰδιωτικὰ ἡμῶν εἰσοδήματα, πλέον χείρων στιγμὴ κρίσεως καὶ ἀντιλήψεως παρὰ τῶν διαφόρων τάξεων τοῦ δικαίου μέτρου, κατὰ τὸ ὁποῖον ὀφείλουν αὗται νὰ συνεισφέρουν τὴν εἰσφορὰν αὐτῶν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω. Πρὸ παντὸς δὲ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶνε εἰς ἡμᾶς γνωσταὶ ὅλαι αἱ δανειστικαὶ ὑποχρεώσεις τῆς Ἑλλάδος, ὥστε νὰ καθορίσωμεν καλῶς τὸ φορολογικὸν ὅριον, μέχρι τοῦ ὁποίου ὀφείλει νὰ ἐκταθῇ ἡ φορολογικὴ εἰσφορὰ ἑκάστου ἡμῶν. Βεβαίως ὑπῆρξαν συνάδελφοι ἐνταῦθα, ὅπως ὁ κ. Εὐταξίας, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1913 ἐζήτησεν ἵνα ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον παρουσιάσῃ τὴν δημοσιονομικὴν αὐτῆς πολιτικήν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ψήφισιν καὶ ἐφαρμογὴν αὐτῆς, εἰς ἐποχὴν τότε, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ νέον καθεστὼς ἦτο ἀκόμη καὶ διεθνῶς ἀκαθόριστον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι παράξενον τοῦτο. Ὁ κ. βουλευτὴς ἔλεγε τότε ὅτι οἱ ὁμιλοῦντες περὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς ἐνταῦθα δὲν ἔχουσι πλήρη γνῶσιν αὐτῆς, οἱ δὲ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅταν ὁμιλοῦσι περὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ὁμιλοῦν περὶ μουσικῆς τοῦ μέλλοντος. Ὅταν ταῦτα λέγει ὁ κ. βουλευτὴς σήμερον, ὅτι ἐν τῷ εὐρωπαϊκῷ κόσμῳ ἔχουσι καθορισθῆ δέκα συστήματα δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, συστήματα, διὰ τῶν ὁποίων προσπαθεῖται ὅπως προσπορισθῇ τὸ χρῆμα εἰς τοὺς δημοσίους προϋπολογισμοὺς κατὰ δικαίαν δικνομήν τῶν φόρων, ὅταν ἀκόμη κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἔρχηται ἐνταῦθα πολιτευτὴς καὶ ἀξιοῖ ὅτι εὐηργέτησε τὸν τόπον διότι ἐπέβαλεν εἰς τὴν ῥάχιν αὐτοῦ 11.000.000 δρχ. φόρους μὲ προφανῆ στενοχωρίαν τῆς ἰδιωτικῆς παραγωγῆς, μὲ οὐδεμίαν διευκόλυνσιν τοῦ ἰδιωτικοῦ πλούτου, μὲ δύο μέτρα περὶ τὴν ἐξεύρεσιν τῆς φορολογίας, τὴν ἀναλογικὴν καὶ τὴν προοδευτικήν, βεβαίως ὁ τοιοῦτος συνάδελφος ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν: «Πρέπει νὰ παρουσιάσῃς δημοσιονομικὴν πολιτικήν, διότι ἡ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ δὲν θέλει τίποτε ἄλλο παρὰ μίαν φορολογικὴν ἐπαύξησιν τῶν ἤδη βαρῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ». (Εὖγε!) Δυστυχῶς ὅμως ἐνῷ ταῦτα ἔλεγε, προσέθηκε: (Ἀναγινώσκει) «Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ λησμονῶμεν ὅτι τὸ κεφάλαιον τῆς αὐξήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων διὰ νέων φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔχει ἐξαντληθῆ ἤδη. Οὔτε νέους φόρους δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν πλέον — ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδένα τοιοῦτον διαβλέπω — οὔτε τοὺς ὑφισταμένους ν’ αὐξήσωμεν». Καὶ ἐν τούτοις, ταῦτα λέγων ὁ κ. βουλευτής, προκαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ αὐξήσῃ τὰ φορολογικὰ βάρη, ἢ ἂν δὲν πράξῃ τοῦτο, τοὐλάχιστον προτρέπει τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου αὐτὸς ἔχει αὐξήσῃ τὰ βάρη, διότι εἶναι καταδικαστέον καὶ ὀφείλει νὰ φέρῃ ἄλλο σύστημα. Ἀλλ’ εἰς ἐμέ, κύριοι, παραμένοντα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπὸ δεκαετίας ὅλης, ἐδόθη ἀφορμὴ ἐπανειλημμένως νὰ ἀκούσω ἐνταῦθα πολιτευτάς, προκαλοῦντας τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ταχέως ὑποβάλῃ τὸ δημοσιονομικὸν αὐτῆς σύστημα, ὅταν δὲ οἱ πολιτευταὶ αὐτοὶ ἦλθον ἐν τῇ Κυβερνήσει, δὲν ἔσπευσαν παντάπασι νὰ ὑποβάλωσι τὸ δημοσιονομικὸν αὐτῶν πρόγραμμα. Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω κανένα διὰ τοῦτο, διότι εἶναι γνωστὸν κατὰ τὸ παρελθὸν ἕνεκα τοῦ φορολογικοῦ στενοῦ θώρακος τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἠδύνατο εἰμὴ νὰ προκαλῇ μεγίστην ἐπιφύλαξιν ἡ ἀπόφασις τῆς μεταθέσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν ἀπὸ τῶν ἀσθενεστέρων εἰς τοὺς ἰσχυροτέρους, διότι αὕτη ἦτο ἱκανὴ νὰ φέρῃ σημαντικὴν ζημίαν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Δι’ αὐτὸ καὶ πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις ἦσαν πρὸς τοῦτο λίαν φειδωλαί, μηδὲ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης ἐξαιρουμένης. Ἀλλ’ ἂς μὴ ἐρχώμεθα τότε σήμερον νὰ λέγωμεν ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν μεταρρύθμισιν ταύτην, ἐφόσον ὑφίστανται ἀκέραιοι οἱ αὐτοὶ λόγοι, τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα ὑμῖν καὶ οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ παρακωλύσουν πᾶσαν τοιαύτην ἐπὶ τοῦ παρόντος σκέψιν. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τοῦ ἐλέγχου τῆς καλῆς ἢ κακῆς διαχειρίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, τοῦ ἐλέγχου τῆς καλῆς ἢ κακῆς καταρτίσεως δημοσιονομικῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν προϋπολογισμοῦ, παραμένει ἀκόμη πρὸς ἐξέτασιν οὐσιωδέστατον κεφάλαιον, ὅπερ εἶναι, ἐὰν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους τούτου καὶ τὰ βάρη τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰ ὁποῖα θέλει ἀφήσῃ διὰ τὰς ἑπομένας χρήσεις, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῶσιν ὑπὸ τὴν ἐπάρκειαν τῶν δημοσίων ἡμῶν πόρων ἢ ὄχι; Κατὰ τὸ κεφάλαιον τοῦτο, κύριοι, οἱ προαγορεύσαντες προῆλθον εἰς ποικίλους ἀλλὰ καὶ παραδόξους ὑπολογισμούς. Οἱ μὲν τούτων ἀνήγαγον τὸ ποσὸν κατὰ τὸ ὁποῖον θέλουσιν ἐπιβαρυνθῇ τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικὰ ἐπὶ τὸ προσεχὲς μέλλον εἰς πλέον τοῦ χιλιεκατομμυρίου, οἱ δὲ ἠλάττωσαν κατά τι τὸ ποσὸν τοῦτο, φθάσαντες μέχρι τῶν 800.000.000· οἱ μὲν ἐζήτησαν ὅπως καθορίσωμεν τὰ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν βαρῶν τούτων εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν, ἄλλοι εἰς τὴν μεθεπομένην, τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν ἔφθασαν μέχρι τοῦ 1918 καὶ ἠρώτησαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν πῶς θέλει ἀντιμετωπίσῃ τὰ βάρη ταῦτα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι εἶναι μεγάλη τιμὴ διὰ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ὅτι καθορίζουσι τὴν πολιτικὴν αὐτοῦ θέσιν μέχρι τοῦ 1918 καὶ προκαλοῦσιν αὐτὸν νὰ μᾶς εἴπῃ πῶς θέλει καταρτίσῃ τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ μέτρα κατὰ τὸ 1918, δι’ ὧν θέλει ἀντιμετωπίσῃ τὰ βάρη κατὰ τὴν διοίκησίν του τὴν τότε. Ἀλλ’ ὅσον καὶ ἂν ἡ ὑπερηφάνεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὀφείλῃ νὰ εἶναι μεγάλη διὰ τὴν τόσον ἀσφαλῆ πρόβλεψιν τῆς μακρᾶς του σταδιοδρομίας, ὑποθέτω, ὅτι θέλει εὑρεθῆ εἰς δύσκολον θέσιν νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, ἔστω καὶ πρὸς ψυχαγωγίαν τοῦ ἀκροατηρίου, τί θὰ πράξῃ ἀναφορικῶς μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1918. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ παρακολουθήσω τὴν οἰκονομικὴν ταύτην πορείαν τοῦ προαγορεύσαντος συναδέλφου. Ἐξ ἰδιοσυγκρασίας, ὅταν ἐπιλαμβάνωμαι τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, συμβαίνει νὰ μὴ ἐπιτρέπω καμμίαν ποιητικὴν ἄδειαν εἰς τὰς σκέψεις μου, νὰ περιορίζωμαι δὲ εἰς τὴν οἰκονομικὴν κρατοῦσαν ἀρχήν, ὅτι ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς τὸ 1914, δέον νὰ μὴ προνοῶμεν διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1918, πρῶτον διὰ νὰ μὴ προκαλέσωμεν τὸν μυκτηρισμὸν τοῦ οἰκονομικοῦ διαχειριστοῦ τῆς χρήσεως ἐκείνης, ὁ ὁποῖος θὰ παραξενευθῇ ἀληθῶς ἀπὸ τὰ ἐπὶ τοῦ χάρτου ἀστεῖα ἡμῶν κατασκευάσματα καὶ ἀπὸ τὰς προβλέψεις τὰς ἐμὰς διὰ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα θὰ ὑπάρχωσι τότε καὶ διὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὰ βάρη ταῦτα. Ζῶν ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν Βαλκανικὴν ταύτην ἀτμόσφαιραν καὶ παρακολουθῶν πρὸ παντὸς τὴν πολιτικὴν τῆς τελευταίας τριετίας, γνωρίζω καλῶς ὅτι τόσον εὐμετάβλητος εἶναι ἡ ἐν αὐτῇ πολιτικὴ κατάστασις, ὥστε οἱαδήποτε πρόβλεψις οἰκονομικὴ δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνθέξῃ οὔτε εἰς τὸ οἰκονομικὸν διάστημα μιᾶς χρήσεως· ἄρα ὀφείλομεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν πραγματικῶς ἐνταῦθα εὐσυνείδητον ἐργασίαν, καταναλίσκοντες τὸν χρήσιμον τοῦτον χρόνον τῆς Βουλῆς, νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ νὰ ἐξετάσωμεν τὰ οἰκονομικὰ βάρη τῆς χρήσεως ταύτης καὶ τὰ βάρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ χρῆσις αὕτη κατ’ ἀνάγκην θέλει καταλίπῃ εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν. Ὅταν, κύριοι, ἐξετάσωμεν τοῦτο, βλέπομεν ὅτι αἱ ἐλαττώσεις τόσον τῶν εἰσπράξεων ὅσον καὶ αἱ αὐξήσεις τῶν ἐξόδων τῶν δύο χρήσεων τούτων, ὅσον καὶ ἂν παρουσίασαν τρομακτικὸν ἐν συνόλῳ ἔλλειμμα 155 ἑκατομμυρίων, δὲν πείθουν ἐν τούτοις κανένα ὅτι ἡ διατάραξις αὕτη τοῦ προϋπολογισμοῦ προέρχεται ἐξ ἐνδημικοῦ τινος νοσήματος, ἐκ χρονίας παθήσεως τῶν δημοσίων ἡμῶν οἰκονομικῶν, ἀλλὰ πάντες τοὐναντίον γνωρίζομεν ὅτι εἶναι μία ὀξεῖα, μία ἔκτακτος πάθησις, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς ἔκτακτα αἴτια, ὅπως εἶναι τὸ αἴτιον τῶν πολέμων ἡμῶν καὶ τῶν πολέμων τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, οἱ ὁποῖοι πόλεμοι ἔσχον ἀναγκαίαν ἐπίδρασιν καὶ ἐπὶ τῶν δημοσίων ἡμῶν οἰκονομικῶν. Ὅταν τοῦτο ἔχωμεν δεδομένον, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ κάλυψις τοῦ ἐκτάκτου τούτου ἐξόδου ὀφείλει νὰ γένηται δι’ ἐκτάκτου δανειακοῦ ἐσόδου. Τὴν τακτικὴν ταύτην ἠκολούθησαν, κύριοι, πάντα τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς παρομοίαν μὲ ἡμᾶς περίπτωσιν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τινὰ ἐκ τῶν Κρατῶν τούτων μέρος, καὶ μόνον τῶν τοιούτων ἐξόδων ἀπεφάσισαν νὰ καλύψωσιν ἐπίσης δι’ ἐκτάκτου, ἕνεκα τῆς μικρᾶς οἰκονομικῆς περιόδου, ὑπερυψώσεως ἐν συνόλῳ τῆς φορολογικῆς αὐτῶν κλίμακος. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο, κύριοι, ἡμεῖς ἠθέλωμεν κάμει σήμερον μὲ τὴν κατάστασιν τοῦ φορολογικοῦ ἡμῶν συστήματος, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θέλομεν οὕτω καταθλίψῃ μόνον τοὺς πλείονας τῶν φορολογουμένων. Ἐὰν δὲ ἡ αὔριον μᾶς παρουσίαζε μίαν δικαίαν, μίαν ἀρίστην ἔστω φορολογικὴν μεταρρύθμισιν, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ τότε δέον νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ὑπερύψωσιν τῆς φορολογικῆς κλίμακος ἔστω καὶ διὰ μικράν τινα χρονικὴν περίοδον, διότι δυστυχῶς ἕνεκα τῶν μεγάλων δημοσίων ἡμῶν βαρῶν ἡ δικαία ἡμῶν φορολογικὴ μεταρρύθμισις, δὲν προώρισται τακτικῶς νὰ ἐπικαθήσῃ ἐπὶ τῶν πρώτων βαθμίδων τῆς φορολογικῆς κλίμακος, θὰ ἦτο δὲ πολὺ παρακεκινδυνευμένον ἔστω καὶ διὰ μίαν ἐλαχίστην χρονικὴν περίοδον νὰ ὑπερυψώσωμεν τερατωδῶς τὴν φορολογικὴν ταύτην κλίμακα. Δὲν παραμένει ἄρα ἢ ἡ δανειακὴ πολιτικὴ πρὸς κάλυψιν τῶν ἐκτάκτων τούτων βαρῶν. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: εἶναι δυνατή, εἶναι σώφρων, εἶναι συμφέρουσα μία δανειακὴ πολιτική; Κύριοι, ἔχομεν εἰσέλθει ἤδη εἰς εὐρεῖαν δανειακὴν λεωφόρον, ἔχομεν ἤδη δανεισθῇ 276.000.000 δραχ. ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν, ἔχομεν δὲ δάνειον ἤδη συνημμένον, τοῦ ὁποίου παραμένει ἀκόμη μέρος 239.000. 00 δραχ. Ἐὰν σήμερον εἴχωμεν τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, ἠθέλομεν καλύψει ὅλον τὸ ἔλλειμμα τὸ παρουσιαζόμενον καὶ τὸ τοκοχρεώλυτρον τοῦ ἐλλείμματος τούτου καὶ ἠθέλομεν ἔχει καὶ μίαν ποσότητα ἐπὶ πλέον διὰ τὰς ὑπολοίπους ἡμῶν ἀνάγκας. Ἐὰν λοιπὸν κατ’ ἀρχὴν δὲν δύναταί τις νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ μίαν τοιαύτην δανειακὴν πολιτικήν, προκειμένου ὅπως καλύψῃ τὸ ἔκτακτον τοῦτο ἔξοδον, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ τὴν κατηγορήσῃ ἀκόμη καὶ διὰ τὸν τρόπον τῆς συστάσεως τῆς δανειακῆς αὐτῆς πολιτικῆς. Δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἤδη ἐξαντληθέν, ἀλλ’ ἐνταῦθα περιελθόντος τοῦ λόγου, δὲν κρίνω ἀπὸ σκοποῦ νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἄριστοι ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνήφθη ἡ δανειακὴ ἡμῶν πολιτικὴ μέχρι σήμερον — ἀναλόγως τῆς καθολικῆς ὑψώσεως τῶν τόκων καὶ τῶν δανείων τῶν διαφόρων Βαλκανικῶν κρατῶν—δίδουσιν εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλπίδα ὅτι καὶ ἐπὶ τὸ μέλλον ἡ Κυβέρνησις θὰ δυνηθῇ ὅπως εὕρῃ πρόσφορον τὸ ἔδαφος καὶ εὐμενὲς εἰς αἴτησίν τινα δανειακήν, πρὸς κάλυψιν τῶν δημοσίων αὐτῆς ὑποχρεώσεων. Ὅταν τοῦτο, κύριοι, θέσωμεν βάσιν, ἐρωτᾶται’ ποῦ εἶναι τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν νὰ καλύψωμεν ἐπὶ τὸ μέλλον δανειακῶς καὶ πῶς θέλομεν ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ὑποχρεώσεών μας; Ἔχομεν πρὸ παντὸς ἀπὸ τὴν χρῆσιν τοῦ 1913 τὸ ἔλλειμμα τῶν 155 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος καὶ ἄλλων ἐκτάκτων ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιασθῶσι διὰ τὸν πρϋπολογισμὸν τοῦ 1915, τόσον διὰ τοὺς πρόσφυγας ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν μέρους τινος ἐκ τοῦ ἀνειλημμένου δανείου τῶν 250.000.000 δρχ., ἐὰν πάντες ἀποφασίσωμεν νὰ λάβωμεν τὸ ὑπόλοιπον δάνειον τῶν 339 ἑκατομμυρίων, θέλομεν ἔχει χρεώλυτρον ἐτήσιον ἐπὶ πλέον τοῦ σημερινοῦ 14.000.000 δρχ. κατ’ ἔτος. Σήμερον ἔχομεν ἓν ἔλλειμμα μεταξὺ τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν Κυβέρνησιν ἀνέρχεται εἰς 27.000.000 δρχ. Ἐγώ, κύριοι, ὀφείλω τὸ ἔλλειμμα τοῦτο νὰ τὸ ἀναγνωρίσω, ὅταν δὲ προσθέσω καὶ τὸ χρεώλυτρον καὶ τοὺς τόκους τῶν προσωρινῶν δανείων, ὧν ἐμνήσθην, τότε τὸ ἔλλειμμα ἀνέρχεται διὰ τὸ 1915 εἰς 41.000.000 δρχ. Ἐὰν τοῦτο ἔχωμεν ὡς ἔλλειμμα διὰ τὴν χρῆσιν τὴν ἑπομένην, δέον ἀκόμη νὰ προσθέσωμεν καὶ 14.000.000 δραχ., τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ συνάψωμεν καὶ θέλομεν ἔχῃ ἐν συνόλῳ ἔλλειμμα 55.000.000 δρχ. Ἀλλὰ πότε; Ἐὰν τὰ ἔσοδα τὰ τακτικὰ τῆς νέας χρήσεως εἶναι μόνον 208.0 0.000 δρ. ὡς προϋπελογίσαμεν ἐνταῦθα ὅτι θὰ ἦσαν. Πλὴν τῆς ὑποχρεώσεως ἐκ τοῦ ἐλλείμματος τούτου, τί ἀκόμη ἀπαιτεῖται ὡς δαπάνη διὰ τὴν νέαν χρῆσιν; Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι προϋπελόγισαν ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνῆλθε κατὰ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας εἰς 12.500.000 δρχ. διὰ τὰς τακτικὰς αὐξήσεις εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Ἤτοι ὑπελόγισεν ὁ κ. συνάδελφος 6.000.000 δρχ. διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, 2.000.000 δρχ. διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, 500.000 δρχ. διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, 500.000 δρχ. διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, 1.200.000 δρχ. διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, 2.000.000 διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ ὁμολογήσω ὅτι πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς ἐκείνους κατά τι διαφωνῶ. Βεβαίως 6.000.000 διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, 500.000 διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, 500.000 διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας γίνονται 7.000.000 δρχ. Ἔχομεν μίαν αὔξησιν 1.000.000 δρχ. διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, γίνονται 8.00 .000 δρχ., δὲν ἔχομεν αὔξησιν διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν, διότι θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ χημικὸν ἐργαστήριον καὶ ἔσοδα ἀνάλογα.

§121Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μισθοὶ Νομοιατρῶν δὲν εἶναι αὔξησις;

§122Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θέλετε νὰ προσθέσω 500.000 διὰ νὰ λείψῃ ἡ διαφωνία; Ἔχομεν ἐν συνόλῳ 8.000.000 καὶ 500.000 γίνονται 8.500.000 δραχ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἔχομεν ἤδη διὰ τὴν Νέαν Ἑλλάδα 200.000 δρχ. αὔξησιν, πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν ἀκόμη δι’ ὅλον τὸ ἑπόμενον ἔτος ἔστω καὶ 1.000.000 δρχ.

§123Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. 1.000.000.

§124Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω 1.000.000. Ἔχομεν οὕτω 1.500.000 δρχ. Δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν αὔξησιν τινὰ διὰ τὴν συγκοινωνίαν, ἐφόσον ἔχομεν τόσας τακτικὰς πιστώσεις κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἐφόσον ἔχομεν ἐκτελεσθέντα ἔργα 6.500.000 δρχ. διὰ τὰς Νέας Χώρας. Παραμένομεν οὕτω εἰς τὸ ποσὸν τῶν 9.500.000 δρχ. Ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ τούτου ποίας οἰκονομίας θὰ ἔχωμεν; Ἔχομεν τὴν οἰκονομίαν τῶν 500.000 δρχ. διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι δά! 500.000!

§126Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Μάλιστα. Ἔχομεν τὴν οἰκονομίαν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν Γεν. Διοικήσεων 1.500.000 δρχ. Ἔχομεν πλὴν τούτου, κύριοι, οἰκονομίαν σημαντικωτάτην, ὀφειλομένην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ὅλη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐρωτηθεῖσα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐβεβαίωσεν ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο αἱ τακτικαὶ δαπάναι συγχωνευθεῖσαι μὲ τὰς ἐκτάκτους θὰ δώσουν οἰκονομίαν 12.000.000 δρχ. Ἐὰν δὲν εἶναι τόση ἡ οἰκονομία τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου, δὲν εἶναι βεβαίως ὀλιγωτέρα τῶν 8.000.000 δρχ. Ὁ κ. Στράτος ὁ ἴδιος εἰς 5.600.000 δρχ. ὑπελόγισε τὴν ἐλάττωσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§127Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπελόγισα πόση πρέπει νὰ εἶναι, διότι ἐφέτος εἶναι φορτωμένη μὲ 12.000.000 δρχ.

§128Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ οἰκονομία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν προστιθεμένη εἰς τὴν οἰκονομίαν τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν ἰσοφαρίζει τὰς αὐξήσεις τῶν ἄλλων Ὑπουργείων. Τί παραμένει ἑπομένως εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1914; 41.000.000 δρχ. ἔλλειμμα καὶ 14.000.000 δρχ. νέα βάρη δανείου. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω ὅτι τὸ 1915 θὰ ἔχωμεν τακτικὸν ἔλλειμμα 55.000.000 δραχμῶν. Ἂς ἴδωμεν ἤδη ποῖα ἔσοδα θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ ἔτος 1915. Ποῖα ἔσοδα, κύριοι, ἀπέδωσεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1911; Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1911 ἀπέδωσε 142 ἑκατομμύρια, τί προσέθεσε τὸ ἔτος 1912; 4.500.000 δρχ. καὶ ἔχομεν οὕτω συνολικὴν εἴσπραξιν 147.000.000 δρχ. Τὸ ποσὸν τοῦτο ὠφείλετο διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα νὰ εἰσπραχθῇ καὶ διὰ τὸ ἔτος 1914, ἐὰν τὰ πράγματα εἶχον καλῶς, ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ ὅπερ ὤφειλε νὰ ἀποδώσῃ ὁ νέος φόρος ἐκ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν· θὰ ἐφθάνομεν ἄρα εἰς τὴν ἀπόδοσιν διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ἐὰν τὰ πράγματα, ἐπαναλαμβάνω, εἶχον καλῶς, 150 ἑκατομμυρίων. Τί προϋπελογίσθη ὅμως διὰ τὸ ἔτος 1914 διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα; Ἀρχικῶς 142. 00.000 δρχ. Διατί οὕτω μετριώτατα ὑπελογίσθη, κύριοι; Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀπεστρατεύθη παρὰ τὸν Δεκέμβριον, ὅτι ἐπίσης ὅλοι οἱ κλάδοι τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν κατώρθωσαν νὰ παρασκευασθῶσι καλῶς διὰ τὴν πλήρη ἀπόδοσίν των, ὅτι δὲν εἶχον ἐπαναλάβει οἱ ἐπίστρατοι τὰς ἐργασίας των κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο καὶ φυσικὸν ἦτο κατὰ τὸ 1914 νὰ περιμένωμεν ἐλάττωσιν ἐσόδων ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ ἤρεμον ἔτος 1912. Τὰ ἔσοδα ταῦτα ἠλαττώθησαν ἀκόμη κατὰ 12.000.000 δρχ. καὶ συνεπῶς ὑπελογίσθησαν εἰς 130.000.000 δρχ. Πότε; Μετὰ τὴν ἔκρηξιν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, καὶ ὑπελογίσθησαν καλῶς, διότι δὲν ἠδύνατο παρὰ ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος νὰ ἐπιδράσῃ ψυχολογικῶς καὶ ἐφ’ ἡμῶν, διότι περιεμένετο ἡ πυρκαϊὰ νὰ φθάσῃ μέχρις ἡμῶν καὶ οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ἀρχίσῃ μακρὰς καὶ δαπανηρὰς ἐργασίας. Σχεδὸν πάντα τὰ γεγονότα ταῦτα δὲν θὰ ὑπάρξωσι διὰ τὸ 1915, διότι ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1914 ἔχει ἐπιδοθῆ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν ἐθνικὴν αὐτῆς τακτοποίησιν διὰ τὴν πλουτοπαραγωγικὴν ἐργασίαν, ὅσον δὲ βαίνομεν πρὸς τὰ ἐμπρὸς τόσον ἐλπίζομεν εἰς τὸ τέρμα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Ἐὰν τὸ 1915 θέλωμεν ἔχῃ τὴν εἴσπραξιν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος τὰ 150 ἑκατομμύρια τοῦ 1912 τὸ ἔλλειμμα ἤδη ἐλαττοῦται εἰς 35 ἑκατομμύρια. Τὰ ἔσοδα ἐπίσης τῆς Νέας Ἑλλάδος προϋπελογίσθησαν εἰς 85 ἑκατομμύρια ἀρχικῶς διὰ τὸ 1914, ἀλλὰ κατόπιν ἠλαττώθησαν εἰς 70 ἑκατομμύρια ἕνεκα τῆς πολεμικῆς καταστάσεως. Ὅταν διὰ τὸ 1915 πρέπει νὰ περιμένωμεν τὰ 85 αὐτὰ ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον, ἰδοὺ τὸ ἔλλειμμα μόνον 20 ἑκατομμυρίων. Ἔπειτα ἐφαρμογὴ νέου δασμολογίου, νέου φόρου κληρονομιῶν, ὡς κατὰ 10 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, σταθερὰ μετὰ τὸν πόλεμον αὔξησις τῶν παλαιῶν προσόδων θὰ δώσῃ ἀσφαλῶς ἔσοδα δυνάμενα νὰ ὑπερκαλύψουν ὅλον τὸ ὑπόλοιπον τοῦ πιθανοῦ ἐλλείμματος. Ἀλλ’ οἱ κύριοι συνάδελφοι ὑπελόγισαν μεγάλα ποσὰ ἐλλειμμάτων καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ προσχωρήσω πρὸς τὴν γνώμην τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅτι πιθανὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔλλειμμα, μὴ θέλων νὰ φανῶ ἐγωϊστὴς ὅτι οἱ ἐμοὶ ὑπολογισμοὶ εἶναι οἱ μόνοι εἰλικρινεῖς καὶ ὀρθοί. Ἂς αὐξήσωμεν ἄρα τὸ ὅριον τοῦ ἐλλείμματος· πόσον; Θέλετε εἰς 10 ἢ 20 ἑκατομμύρια διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1915; Ἔστω! Νομίζετε ὅμως, ὅτι ἐὰν σήμερον ἀποφασίσωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος μίαν φορολογίαν 20 ἑκατομμυρίων διὰ νὰ καλύψωμεν ὅλας τὰς ἐκτάκτους ἀναγκαίας δαπάνας, τὰς δημιουργηθείσας ἐκ τοῦ πολεμικοῦ καθεστῶτος, τοῦ τόσον εὐτυχοῦς, θέλομεν ἐξεγείρει τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θέλει οὗτος ὄχι ἀγογγύστως καὶ ἀνέτως ὑποστῇ τὴν φορολογίαν ταύτην; Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην φορολογικὴ ἀνάγκη, διότι ὅλα τὰ ἐλλείμματα καλύπτονται διὰ τῶν ὑπαρχόντων πόρων, ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον, νομίζετε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ βάρος τοῦτο; Κύριοι, ἀπέδειξα ἐντεῦθεν εἰς ἄλλην ἐποχὴν διὰ στατιστικῶν πινάκων ὅτι ἡ φορολογία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπολύτως δὲν εἶναι βαρεῖα, παραβαλλομένη ἤγουν πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν πλείστων πεπολιτισμένων εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, πρὸς τὴν τῆς Γερμανίας, τῆς Γαλλίας κλπ. Ἀλλ’ ἡ φορολογία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καθίσταται βαρυτάτη μόνον ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ ἔσοδον τῆς φορολογουμένης ἐργασίας. Βαρεῖα εἶναι ἡ φορολογία αὐτοῦ, ὄχι διότι εἶναι κατανεμημένη κακῶς, ἀλλὰ διότι δὲν κατωρθώθη παρ’ ἡμῖν ἡ ἐργασία ν’ ἀποδίδῃ τὴν ἀμοιβὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν λαμβάνει εἰς τὰ ἄλλα πεπολιτισμένα Κράτη. Εἰς τὰ ἄλλα Κράτη τὸ αʹ ποσὸν τῆς ἐργασίας ἀποδίδει 10 δραχμάς, τὸ δὲ Κράτος λαμβάνει τὰς 2, εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ Κράτος λαμβάνει 1 δραχμήν, ἀλλ’ ἡ ἰδία ὡς ἀλλαχοῦ ἐργασία ἀμείβεται 4 δραχμάς. Ἡ φορολογία εἶναι οὕτω βαρυτάτη, διότι λαμβάνει τὸ Κράτος τὸ ½, ἐνῷ ἀλλαχοῦ λαμβάνει τοῦτο τὸ ¼. Εἰς τοῦτο δέον νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας ὡς Κράτος ὅπως αὐξηθῇ ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἐργασίας καὶ εἰς τοῦτο τείνει ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ μέτρα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὰ μέτρα τῆς σπατάλης, ὡς εἶπον τινές. Ἀλλὰ συνέβαινε παραδόξως ἐπὶ ἔτη μακρά, πρὸ τοῦ ἐπαναστατικοῦ καθεστῶτος, ν’ ἀκούω δριμυτάτας κατηγορίας κατὰ τῶν Κυβερνήσεων, διότι δὲν ηὔξανον τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας, διότι δὲν διέθετον ποσὰ ὁσαδήποτε διὰ τὴν παραγωγήν. Καὶ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποφασίζομεν νὰ δώσωμεν τὴν τοιαύτην εὐρύτητα πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπικρίνομεν τὴν πολιτικὴν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως! Μόνον ὅμως ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν ταύτην περιμένομεν νὰ ἴδωμεν τὴν ἐργασίαν ἀποδίδουσαν μεγαλύτερα ποσά, καὶ τὸ Κράτος λαμβάνον ἐξ αὐτῆς μεγαλυτέραν ἀναλογίαν καὶ συγκομίζον τὰ μέσα δι’ ὧν θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ τοκοχρεωλύσια τῶν δανείων. Ἡ ἀνάπτυξις τῶν κλάδων τῆς παραγωγῆς θὰ εἶναι ἡ μόνη φορολογικὴ εἰσφορὰ τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ Κράτος, εἰσφορὰ ὅμως ἄκοπος καὶ ἔντιμος καὶ ταύτην ἡ Κυβέρνησις αὕτη ἐξέλεξεν ὅπως εἰς τὸ μέλλον ἀντιμετωπίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους. Μὴ φοβούμεθα, κύριοι βουλευταί, ὅθεν, ἂν ἀκολουθήσωμεν δανειακὴν πολιτικήν. Ἀλλ’ ἐλέχθη καί τι ἄλλο. Ἐλέχθη ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι τὰ πάντα δύνανται νὰ ἔλθωσι κατὰ κατάραν, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ μακρὸν ὁ πόλεμος, νὰ δυστυχήσωσιν αἱ δανειακαὶ ἡμῶν ἀγοραί. Ἀκόμη ἐλέχθη ὅτι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐμπλακῇ εἰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις. Καὶ τότε τί θὰ κάμωμεν; καὶ τότε ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα αἰσιόδοξοι; Μάλιστα. Αἰσιόδοξοι ἐκ τῶν πραγμάτων, ὄχι ἐξ ἁπλῆς κουφότητος, διότι νομίζω ὅτι ἡ ἐσωτερικὴ ἡμῶν οἰκονομικὴ εὐεξία εἶναι εἰς θέσιν πλουσίως νὰ συντρέξῃ τὸ Δημόσιον ἐν ἀδυναμίᾳ δανειακῆς ἀρωγῆς παρὰ τῶν διεθνῶν ἀγορῶν. Ἡ πίστις ἐπὶ τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν εὐρωστίαν καὶ τὸ ἠθικὸν ἡμῶν, τὸ πατριωτικόν, ὀφείλει νὰ εἶναι ῥωμαλέα καὶ εἶναι ῥωμαλέα. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐφάνη γενναιότατος εἰς μίαν δανειακὴν ἐπίκλησιν τοῦ ἐπισήμου Κράτους, πότε; Κατὰ τὸ 1868, ὅταν λαμβάνοντες τὰ ὅπλα δὲν ἠσφαλίζομεν ὄχι συμβόλαιον, ἀλλ’ οὔτε ἐλπίδα μετὰ τῆς νίκης. Καὶ φοβεῖσθε σήμερον ὅτι, ἂν ἀναγκασθῶμεν νὰ δράμωμεν εἰς τὰ ὅπλα, θὰ δράμωμεν ὄπισθεν μιᾶς ἐθνικῆς συμφορᾶς; Τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ σταματήσῃ τὸ Κράτος, ὅπως ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ δανειακῶν πόρων ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ; Φοβεῖται τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος σήμερον μίαν οἰκονομικὴν συντριβήν; Κύριοι βουλευταί, ἀνὰ τὸν κόσμον τοῦτον, ἐκ περιτροπῆς τὰ πλεῖστα τῶν Κρατῶν διῆλθον σταθμοὺς οἰκονομικῆς ἀγωνίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνώρισε ποτὲ ἡ Ἑλλάς, οὔτε κατὰ τὸν πόλεμον οὔτε κατὰ τὴν πτώχευσιν. Δύναμαι νὰ ὀνομάσω μεταξὺ αὐτῶν τρία, τὴν Αὐστρίαν, τὴν Ἱσπανίαν καὶ τὴν Ἀργεντινὴν Δημοκρατίαν, ἅτινα ἕνεκα τρομερῶν πολεμικῶν ἀτυχιῶν ἐπανειλημμένων, ἕνεκα μακροτάτων ἐσωτερικῶν διχονοιῶν, ἐκυλίσθησαν εἰς οἰκονομικὴν ἀθλιότητα. Καθόσον δὲ ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, δὲν ὑπῆρξε σοβαρὸς οἰκονομολόγος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔκλαυσε τὸ οἰκονομικὸν τέλος τῶν Κρατῶν τούτων. Καὶ ἐν τούτοις τὰ Κράτη ταῦτα, καίτοι ἴσως ἕρποντα ἐπὶ πολὺ ὑπὸ τὴν στενόχωρον κατάστασιν, μίαν πρωΐαν ἠγέρθησαν οἰκονομικῶς καὶ ἐβάδισαν πρὸς τὴν πρόοδον. Ἐὰν τὰ Κράτη ταῦτα δὲν ἀπέθανον, δὲν ὑπάρχει ἑτέρα περίπτωσις θανάτου ἐξ οἰκονομικοῦ μαρασμοῦ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ. Διατί λοιπὸν διὰ τὴν ἀγαπητήν μας πατρίδα τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ λέγωμεν ὅτι φοβούμεθα οἰκονομικὸν μαρασμόν; Ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τοῦ 1892 μέχρι τοῦ 1896, ἐπὶ μίαν τετραετίαν, ἔζησεν ἄνευ ἐξωτερικῆς πίστεως, μὲ ἐσωτερικὸν μαρασμόν, μὲ ἐξηυτελισμένον πιστωτικὸν νόμισμα τρομακτικῶς. Ἐξῆλθε κατὰ τὸ 1897 ἀπὸ ἕνα ἄδοξον καὶ ἐξαντλητικὸν πόλεμον καὶ ἐκλήθη ἀμέσως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ νὰ παραδώσῃ τῷ δημοσίῳ ταμείῳ 18.000.000 δρχ. πλειότερα ἵνα διοικηθῇ, καὶ τὰ παρέδωκεν ἀγογγύστως, ἐξηκολούθησε δὲ νὰ πράττῃ τοῦτο ἐπὶ 12 ἔτη ὁλόκληρα, ἐνῷ κατὰ τὸ 1910 ὁ προϋπολογισμὸς κατέλιπεν ἐλλείμματα 20.000.000 δρχ. Ἔκαμεν ἔπειτα μίαν ἐπανάστασιν καὶ ἀντὶ νὰ ἐπιτύχῃ οἰκονομικὴν ἀνακούφισιν, τῇ ἐπεβλήθη νὰ δίδῃ ἄλλα 10.000.000 νέους φόρους, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος. Καὶ ἐν τούτοις ἡ Ἑλλὰς εὗρε τὸ σθένος, ὄχι ὅπως ἀντιμετωπίσῃ μόνον τὰ βάρη ταῦτα, ἀλλ’ ὅπως διὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς Κυβερνήσεως ταύτης καταρτίσῃ 18.000.000 δρχ. πλεόνασμα ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων ὄχι μόνον πρὸς κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ παρελθόντος ἀλλὰ καὶ γενναῖον ἀπόθεμα δι’ ἐκτάκτους σκοπούς. Ὅταν ἔχωμεν ὅλην αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν εὐρωστίαν διατί θὰ ὀρρωδήσωμεν σήμερον; Διότι ἔχομεν ἀντὶ μιᾶς πολεμικῆς ἀποτυχίας δύο πολεμικὰς ἐπιτυχίας, διότι ἀντὶ νὰ ὀλιγοστεύσωμεν ηὐξήθημεν διπλασίως, διότι τὸ νόμισμα ἡμῶν κυκλοφορεῖ πλουσιώτατον εἰς ὅλας ἡμῶν τὰς ἀγοράς; (Εὖγε, εὖγε!) Ἢ νομίζετε ὅτι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐδιπλασιάσθη καὶ εἰς βραχίονας καὶ αἷμα, ἐὰν ἀναγκασθῇ νὰ κατέλθῃ εἰς ἀγῶνας δὲν θέλει συγκομίσει ἀπὸ τοὺς ἀγῶνας τούτους μεγαλυτέραν τιμὴν καὶ μεγαλυτέραν ἔκτασιν διὰ τὴν Ἑλλάδα; Κύριοι βουλευταί, ἓν δέον νὰ εὐχηθῶμεν: Ὅπως ταχέως ἢ ἀργὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τῆς καταστάσεως ταύτης τῆς ἀνωμάλου, ἥτις στενοχώρως περιζωνύει ἡμᾶς, καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις αὕτη, μνήμων τοῦ συμβολαίου, τὸ ὁποῖον συνῆψε μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἀπὸ τὴν παραφυλακὴν τοῦ ὁποίου καὶ μόνον, ὡς ἐπανειλημμένως ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐξαρτᾶται ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς τὸ ἄρχον κόμμα, ἐξακολουθήσῃ τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμελείας, μετὰ τῆς αὐτῆς συνετῆς χειρός, μεθ’ ἧς διεχειρίσθη τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὴν πρώτην ὁμαλὴν περίοδον τῆς ἐν τῇ ἀρχῇ παραμονῆς της καὶ ἑτοιμάσῃ τὴν οἰκονομικὴν μεταρρύθμισιν δι’ ἧς ὁ προϋπολογισμὸς θὰ δικαιολογῇ τὰς μεγάλας θυσίας τὰς ὁποίας θὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, διότι θὰ ἐπιτυγχάνῃ οὗτος τὴν δικαίαν κατανομὴν τῶν θυσιῶν καὶ ἂς εἴμεθα πάντες βέβαιοι ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν στενοχωρία ἔσεται παροδικὴ καὶ ἡ καθολικὴ εὐημερία καὶ ἡ πρόοδος θ’ ἀποτελέσουν τὴν διαρκῆ σταδιοδρομίαν τοῦ Ἔθνους. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§129Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δύο λέξεις ἵνα ἀνακοινώσω τὰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γίνωσιν εἰς τὸν ὑπὸ ψήφισιν προϋπολογισμόν. Αἱ δηλώσεις αὗται ἔχουσιν ὡς ἑξῆς. Καθ’ ὅτι ἀφορᾷ τὰ τακτικὰ ἔσοδα αὐξάνουσι κατὰ ποσὸν εἰς τὴν Παλαιὰν καὶ Νέαν Ἑλλάδα 1.888.000 δραχ. Ὀφείλονται δὲ ταῦτα εἰς τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν μέχρι σήμερον ἐκ τῶν ἀποδόσεων. Οἱ τελωνειακοὶ δασμοὶ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, τῶν ὁποίων εἴχομεν μείωσιν αὐξάνουσαν κατὰ 500.000 δρχ. ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Νοεμβρίου. Ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι αὐξάνει κατὰ 300.000 δρχ. Ἐπίσης τὸ σιγαρόχαρτον αὐξάνει κατά τι, ἐπίσης τὸ χαρτόσημον, ὡς καὶ τὸ δικαστικὸν ἔνσημον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Νέαν Ἑλλάδα ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ ἀνέρχεται εἰς δρχ. 200.000. Ἑπομένως τὰ τακτικὰ ἔσοδα ἀνέρχονται ἀντὶ 208.000.000 εἰς 209.917.000 δρχ. Ἐξ ἀντιθέτου τὰ τακτικὰ ἔξοδα αὐξάνουσι κατὰ ποσὸν 3.620.090 δρχ., ὀφείλονται δὲ τὰ τακτικὰ αὐτὰ ἔξοδα εἰς αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τῶν συντάξεων λόγῳ τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τῶν ἀνακτορικῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον εἶναι 261.000 δρχ., εἰς τὴν ἀπόδοσιν ὑπὲρ τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῆς δεκάτης ἐκ τῆς Μακεδονίας, Ἠπείρου καὶ Νήσων, ἥτις ἀνέρχεται εἰς 850.000 δρχ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν αὐξάνει κατὰ δραχ. 675.000 ἕνεκεν ἐξωτερικῶν δαπανῶν ἀπαιτηθεισῶν ἐπὶ πλέον. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν αὐξάνει κατὰ δραχ. 772.000, ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶναι μᾶλλον τακτοποίησις ὑποχρεώσεων κατ’ ἀκολουθίαν τῆς διαιρέσεως τῶν δύο Ὑπουργείων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας αὐξάνει κατὰ δρχ. 276.000 ἕνεκεν ἀπαιτηθεισῶν δαπανῶν δι’ ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν ἐπὶ πλέον ὁδῶν. Καὶ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα αὐξάνουσι κατὰ μικρότερα ποσά, ἕνεκεν θέσεως εἰς ἐφαρμογὴν διαφόρων νόμων ἐκ τῶν ψηφισθέντων. Ἑπομένως τὰ ἔξοδα τὰ τακτικὰ ἀνέρχονται ἀπὸ δρχ. 235.539.000 εἰς 239.168.000 δρχ. Ἑπομένως ἔχομεν ἀντὶ 27.510.000, 29.251.000 δρχ. Τὰ ἔκτακτα ἔξοδα καθαρῶς αὐξάνουσι κατὰ 7.609.000 δρχ. Εἶναι ἡ καθαρὰ αὔξησις. Ἡ αὔξησις δ’ αὕτη ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸ ὅτι ἀπαιτεῖται μείζων δαπάνη κατὰ 1.250.000 δρχ., διὰ δαπάνην προσφύγων, πρὸ πάντων ὅμως ἡ δαπάνη ἡ ἔκτακτος ὀφείλεται εἰς ἑτέραν δαπάνην 8.960.000, ὀφειλομένην ἐξ ὁλοκλήρου εἰς ἀνανέωσιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1913, τὰ ὁποῖα ἐπειδὴ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐξοφληθῶσιν ἐγκαίρως, μεταφέρονται. Ἑπομένως εἶναι μείωσις τῆς δαπάνης τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγεγραμμένων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1913 καὶ κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο γίνεται μείωσις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως ἔχομεν αὔξησιν ἐκτάκτων ἐξόδων ἀπὸ δραχ. 214.000.000 εἰς 221.600.000 δρχ. Πλὴν τούτων ἔχομεν ἔκτακτον ἔσοδον προϊὸν προκαταβολῆς δανείου 20.000.000 δραχ. Τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 20.000.000 δρχ. κατεβλήθη ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο οὐδεμία κατεβλήθη προθεσμία, οὐδεὶς ἐτέθη ὅρος, οὐδεμία ἀνελήφθη ὑποχρέωσις διαθέσεως τοῦ ποσοῦ τούτου κατὰ τὸν Α ἢ τὸν Β τρόπον. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἀκέραιον ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ Κυβέρνησις αὐτοπροαιρέτως ἐθεώρησεν ἐπιβεβλημένον νὰ πληρώσῃ στρατιωτικὰς δαπάνας ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου εἰς διάφορα μέρη. Οὕτω τὸ ὁλικὸν ἀποτέλεσμα τῆς χρήσεως καταλήγει εἰς ἔλλειμμα 58.921.000 δρχ., τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο μεγαλύτερον ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αἱ δαπάναι κεκλεισμένης χρήσεως. Ταῦτα ἤθελον νὰ ὑποβάλω, ὅπως ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ ὁμιλοῦντες.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὴν δεκάτην. Μετὰ τὴν διακοπήν (Ὥρᾳ 10 μ. μ.).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ πειθαρχικῆς δικαιοδοσίας κατὰ τῶν μελῶν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου». Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§132Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τεσσάρων διατελεσάντων Ὑπουργῶν ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως, τοῦ ἑνὸς κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς, τῶν ἄλλων τριῶν ὑπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ἐκ τῶν ἀγορευσάντων εὑρίσκω ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος ὑπῆρξε συνεπὴς πρὸς τὰ ἔργα του, εἰς ὅσα εἶπε χθὲς ἐνώπιον ἡμῶν. Κληθεὶς ὡς Ὑπουργὸς διαρκούσης τῆς ἐπαναστάσεως, ἐνόμισεν ὅτι ὡς ἐπαναστάτης καὶ αὐτὸς εἶχε καθῆκον νὰ προβῇ εἰς δαπάνας, ἀλλὰ συγχρόνως ἠννόησεν ὅτι εἶχε καθῆκον, παρὰ τὸ ἀκατάλληλον τῶν περιστάσεων, νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν εὕρεσιν τῶν μέσων ἐκείνων διὰ τῶν ὁποίων θὰ καθίσταντο δυναταὶ αἱ δαπάναι. Μολονότι ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῆς ἐπαναστάσεως δὲν ὤφειλε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐνέργειαν δαπανῶν ὑπὸ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων χωρὶς νὰ ληφθῇ καὶ ἀνάλογος μέριμνα περὶ ἐσόδων. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν δύο ἄλλων τῶν πρώτων ἀγορευσάντων, νομίζω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τὸ αὐτό. Δὲν θέλω νὰ συγκρίνω καθόλου τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας κ. Δημητρακόπουλον μὲ τὸν διαδεχθέντα αὐτὸν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἀγορεύσαντα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ βουλευτὴν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ἀλλὰ τὰ παρὰ τοῦ πρώτου λεχθέντα μὲ ἀναγκάζουν νὰ εἴπω τινά, διότι νομίζω ὅτι συζητουμένου τοῦ πρώτου προϋπολογισμοῦ μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, παρουσίᾳ καὶ τῶν παλαιῶν κομμάτων, πρέπει νὰ κριθοῦν αἱ νεώτεραι ἀντιλήψεις. Λυποῦμαι διότι ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην, καίτοι ὅμως εἶναι ἀπὼν νομίζω ὅτι ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἔχω ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν πρὸς αὐτὸν διὰ τὴν φιλομάθειάν του, διὰ τὴν φιλεργίαν του, διὰ τὴν προσήλωσίν του πρὸς τὸ καθῆκον καὶ τὸ ἔργον του, διήκουσαν μέχρις ἀσκητικῆς αὐταπαρνήσεως. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὰς ἰδέας του. Εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἀφωσιωμένος εἰς τὰ παραδεδεγμένα κατὰ τὸ παρελθόν, ὥστε χαρακτηρίζει αὐτὸν συντηρητικότης φθάνουσα μέχρις ἀντιδράσεως. Θεωρεῖ ὡς ὀρθὸν ὅ,τι ἐγένετο παραδεκτὸν ἀπὸ τὸ παρελθόν, ὡς ὀρθόδοξον καὶ διάκειται δυσμενῶς πρὸς ὅ,τι θέλει τὸ παρὸν καὶ ὅ,τι θὰ ἐπιβάλῃ τὸ μέλλον κατὰ τὸν νόμον τῆς ἐξελίξεως. Ἐὰν ἀσχοληθῶ μὲ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ, πρέπει νὰ εἴπω ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς εἰς τὸ μέρος ὅπερ ἔθιξε περὶ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Τόσον ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ὡς καὶ ὁ διαδεχθεὶς αὐτὸν κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἤλεγξαν τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἔχουσαν ἀδυναμίαν πρὸς τοὺς ἀμέσους φόρους. Θὰ ἐδικαιοῦντο νὰ κακίσουν τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἔκαμέ τι σημαντικὸν ὑπὲρ τῶν ἀμέσων φόρων. Βεβαίως αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, καὶ δικαίως, ὑπὲρ τῶν ἀμέσων φόρων, ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἠσθάνθη εἰσέτι τὴν ἐπίδρασιν τῶν σκέψεων τούτων. Ὅσα εἶπε περὶ τῆς ἀντιλήψεως τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι ὀρθά, ἀλλ’ ὅταν ἀναμιμνήσκωμαι ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος διετέλεσεν ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος Ὑπουργὸς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, κρίνω ὅτι δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἐκθέσῃ οὕτω αὐτὸς ταῦτα, ἀφοῦ καὶ ἡ παραίτησίς του δὲν προῆλθεν ἐκ διαφορᾶς γνώμης εἰς τὴν ἐν γένει πορείαν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐν γένει πολιτικῆς ἢ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος, ἀλλὰ κατόπιν διαφωνίας ἐπὶ ζητήματος ἄλλου, εἰς τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν εἶχε δίκαιον ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὡμίλησεν ὁ κ. ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος περὶ τυραννίας τοῦ Κοινοβουλίου ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας καὶ περὶ ἀκαθέκτου τάσεως πρὸς δαπάνας καὶ μόνον, ἄνευ μερίμνης πρὸς αὔξησιν ἐσόδων· ἐνθυμοῦμαι ὅμως ὅτι τοῦ κανόνος τούτου ἀπετέλεσε τύπον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτής. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν, ἤλεγξα ἐγὼ ταύτην καὶ εἶπον ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς αὔξησιν τοῦ μισθοῦ μιᾶς τάξεως ὑπαλλήλων ἀλλ’ ὅτι ὤφειλε νὰ λάβῃ γενικὸν μέτρον καὶ τοῦτο μετὰ μέριμναν περὶ ἀναλόγου αὐξήσεως τῶν ἐσόδων. Ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπέμενε παρὰ τὸν ὀρθὸν αὐτὸν οἰκονομικὸν κανόνα ἐνῷ συγχρόνως προέβαινεν εἰς παραβίασιν καὶ ἄλλου οἰκονομικοῦ κανόνος, διότι ἡ αὔξησις κατενέμετο εἰς τὰ ἑπόμενα ἔτη, ὥστε τὰ βάρη νὰ μὴ φαίνωνται ἀμέσως ἀπὸ τῆς ἐπιθέσεώς των, ἀλλὰ διὰ τοῦ χρόνου. Καὶ ἐὰν ἐψηφίζετο ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν, ὡς διελάμβανεν ἀρχικῶς τὸ νομοσχέδιον, ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἐβαρύνετο, λόγῳ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν ὁρίων τοῦ Βασιλείου, μὲ ποσὸν προσεγγίζον τὸ 1.500.000 δραχμῶν. Ἂν μάλιστα ἐψηφίζοντο καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἤθελε νὰ μεταβάλῃ τοὺς εἰρηνοδίκας εἰς πρωτοδίκας ἢ τοὺς πρωτοδίκας εἰς εἰρηνοδίκας, τὸ βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἀνήρχετο εἰς τόσον ποσὸν ὅσον οὐδεὶς νόμος ψηφισθεὶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐπεβάρυνεν αὐτόν. Ἐνθυμοῦμαι ἀκόμη ὅτι εἶπον εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι πρὶν ληφθῇ μέριμνα περὶ βελτιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν, ἔπρεπεν ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἄλλων, ἀλλὰ πρὸ πάντων περὶ δύο τάξεων, περὶ τῶν χωροφυλάκων, οἱ ὁποῖοι ἠμείβοντο διὰ μισθοῦ 70 δραχμῶν καὶ περὶ τῶν δημοδιδασκάλων, διότι ἀκόμη δὲν εἶχε ψηφισθῇ ὁ νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον ἕκαστος δημοδιδάσκαλος ἔπρεπε νὰ λαμβάνῃ τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ του καὶ οὐχὶ τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν τὸν ἐτοποθέτει ἡ Πολιτεία. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἐσκέπτετο ὅτι, ἂν ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, θὰ ἐλάμβανε πρόνοιαν περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἂν ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐμερίμνει περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν χωροφυλάκων. Καὶ λέγω ταῦτα διότι καὶ εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπεκράτει ἡ ἀντίληψις νὰ μεριμνᾷ μόνον περὶ τοῦ ὑπ’ αὐτὸν κλάδου. Τί ἄλλο ἔκαμαν οἱ διάφοροι Ὑπουργοί, ὥστε νὰ καταγγέλλωνται ὅτι ἐπεβάρυναν τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους; Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ἀπέστειλεν ὑποτρόφους κατὰ δεκάδας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐδημιούργησε πολυτελῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸ κέντρον, ἵδρυσε Γεωργικὴν Τράπεζαν, τὴν ὁποίαν ἐπροικοδότησε διὰ ποσοστῶν φόρων τινῶν, ἄνευ διαμαρτυρίας τοῦ πάντοτε σιωπῶντος εἰς πᾶσαν αὔξησιν δαπανῶν κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ μήπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ὑποστηρίζει ὅτι αἱ δαπάναι αὗται εἶναι χρήσιμοι, μήπως, ὅσον χρήσιμοι εἶναι αἱ αὐξήσεις τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν, δὲν εἶναι χρήσιμα καὶ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας; Εἶναι χρησιμώτατα, ὡς ἦσαν καὶ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἠθέλησε νὰ ἐκτελέσῃ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὡς τὴν ἵδρυσιν φυλακῶν, δικαστικῶν μεγάρων κτλ. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅτι συνήγορος τότε τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν ὑπῆρξεν ὁ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὰ ἐπιχειρήματά του ἦσαν εὔλογα πρὸς ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων ὑπεστηρίχθησαν ἄλλαι δαπάναι. Μᾶς ἔφερε παράδειγμα τὸν μισθὸν τοῦ Ἄγγλου ἀρχιδικαστοῦ, ἀνερχόμενον εἰς 10.000 λίρας κατ’ ἔτος καὶ ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ κατὰ 50% αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν, ἡ ὁποία εὐτυχῶς δὲν ἐπῆλθε τόση ἀλλὰ μικροτέρα, ἦτο δικαία καὶ ἐπιβαλλομένη. Καὶ δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἦσαν οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ ἄξιοι καλυτέρου μισθοῦ, ἀφοῦ τόσον καλὰ ἀμείβονται ἀλλοῦ, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἦτο ἡ σειρὰ νὰ ἀρχίσῃ τὰς δαπάνας ἡ Πολιτεία ἀπὸ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ πρὸ πάντων νὰ ἀρχίσῃ τὰς δαπάνας ταύτας ἄνευ παραλλήλου μερίμνης καὶ περὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Ὅ,τι εἶπον καὶ περὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δύναμαι νὰ εἴπω καὶ περὶ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις κατὰ τὴν βραχυχρόνιον ἐκ τούτου διάβασίν του, ἐφόρτωσε καὶ αὐτὸς τὸν προϋπολογισμὸν μὲ ἀρκετὰ βάρη, μὴ ἀρκεσθεὶς εἰς τὴν παροχὴν τίτλων, ἀλλὰ σημαντικῶς αὐξήσας καὶ τὸν μισθὸν τῶν διπλωματικῶν καὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων, μέχρι σημείου ἀδικαιολογήτου. Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι εἶπον συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων. Εἰς τὸν ἐν Ἀθήναις μένοντα διευθυντὴν τοῦ Γραφείου τοῦ Τύπου ὡρίσθη μισθὸς ἀνώτερος τοῦ μισθοῦ τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ δικαιολογία τις, ἤδη δὲ ὁ μέγας αὐτὸς μισθὸς δίδεται εἰς πρόσωπον μὴ διευθῦνον τὸ Γραφεῖον τοῦ Τύπου, ἀλλ’ ἐκτελοῦν ἄλλην ὑπηρεσίαν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς εὗρε τὰς δαπάνας περὶ τῆς δημοσίας ὑγείας, καὶ φέρω τὸ παράδειγμα τοῦτο, διότι τὸ ἐπανέλαβε τρίς, ὅτι τὸν ἐστενοχώρει, ἀλλ’ ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι αἱ δαπάναι χάριν τῆς δημοσίας ὑγείας καὶ ἂν ἀνέλθουν εἰς 300.000 δρχ. εἶναι πολὺ προτιμότεραι τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν, διότι προτιμῶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ὅλης κοινωνίας παρὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν κλάδου τινός, ἀφοῦ εἶχε μὲν καὶ ὁ κλάδος αὐτὸς ἀνάγκην τῆς καλλιτερεύσεως τῆς θέσεώς του, πολὺ ὅμως περισσότερον ἔχει ἀνάγκην ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία τῆς μερίμνης τῆς Πολιτείας, προκειμένου περὶ τῆς ὑγείας της. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν ἐφρόντισε περὶ δαπανῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας· καὶ αὐτὸς διὰ μίαν στιγμὴν ἐπῆρε τὴν σέσουλαν, ὅπως βυθίσῃ αὐτὴν εἰς τὸ θησαυροφυλάκιον καὶ σκορπίσῃ χρήματα, ἀλλ’ ἦτο ἀργά, διότι εἶχε σκεφθῆ ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἦτο τότε καιρὸς καὶ ἄλλων προσθέτων δαπανῶν. Σημειωτέον δὲ ὅτι τὰς δαπάνας περὶ παιδείας, ἐγὼ τοὐλάχιστον, θεωρῶ ὡς ἐπιβεβλημένας; θὰ ἔδιδον μάλιστα εἰς αὐτὰς τὴν πρώτην σειράν, διότι ἀπὸ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἔπρεπε ν’ ἀρχίσωμεν πᾶσαν μεταρρύθμισιν. Λέγω αὐτὰ τὰ ὀλίγα, σχετικῶς μὲ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτής, διὰ νὰ ἀποδείξω εἰς τὴν σειρὰν τοῦ λόγου μου, ὅτι αἱ παλαιαὶ ἀντιλήψεις ἐξακολουθοῦν. Εὐκόλως δυνάμεθα νὰ κατακρίνωμεν τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ χωρὶς οἱ ἴδιοι νὰ παρέχωμεν τὸ παράδειγμα ἀντιθέτου πορείας, ἀντιθέτου τακτικῆς. Ὅσα εἶπε περὶ τῆς συγκεντρώσεως τῆς ἐξουσίας εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ κόμματος ἦσαν ἀληθῆ· μόνον δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ τὰ εἴπῃ ὁ εἰπὼν ταῦτα. Καὶ εἰς ἐμὲ κάμνει ζωηροτάτην ἐντύπωσιν ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δοθεῖσαι πολὺ πρὶν ὡς πολιτικὸς ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅταν ὡμίλει ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Ἐπαναστάσεως, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἀπετέλουν μέλος, δὲν ἐπραγματοποιήθησαν. Ἤκουον μετὰ συγκινήσεως τὰς σκέψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ καταργήσεως τῶν προσωπικῶν κομμάτων, περὶ ἱδρύσεως συλλόγων πολιτικῶν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις καὶ περὶ ἐφαρμογῆς τῶν ἀγγλικῶν συστημάτων πρὸς ἀνύψωσιν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ πρὸς πολιτειακὴν διαπαιδαγώγησιν τοῦ λαοῦ. Ἀντὶ τούτου ὅμως βλέπομεν, δυστυχῶς, νὰ χαρακτηρίζηται ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ Βενιζελικὸν κόμμα, Βενιζελισμός, παμβενιζελισμός, ἀκόμη καὶ ἡ λέξις «βράκα» πρὸς ὑπόμνησιν τῆς καταγωγῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐκ τῆς ἐνδόξου Μεγαλονήσου. Εἰς πολλὰ μέρη αἱ λέξεις αὗται ἀπετέλεσαν τὰ πολιτικὰ προγράμματα ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Εἴμεθα Βενιζελικοί — ἔλεγον πολλοὶ πρὸς τὸν λαόν — καὶ ἐζήτουν τὴν εἰς λευκὸν ἄδειάν του ὅπως εἰς λευκὸν καὶ αὐτοὶ δώσουν τὴν ἄδειαν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας. Καὶ θὰ μοῦ εἴπητε ἴσως· τί πταίει εἰς τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἂν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, βλέπων ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ἐμεγαλύνθη καὶ ἐδοξάσθη ἡ Ἑλλάς, ἀναμιμνησκόμενος καὶ φοβούμενος ἴσως τὸ παρελθόν, ἔχει τόσῳ τυφλὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν νῦν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι τὴν τοιαύτην ἰδέαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ περὶ τελέσεως τῶν πάντων ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐνίσχυσεν αὐτὸς ὁ ἴδιος. Καὶ μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν — διὰ νὰ φέρω ἓν παράδειγμα — ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐλεγχόμενος διὰ τὴν ἐξωτερικήν του πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐπιδοκιμάζω, ἔφερεν ἐπιχειρήματα συνδεόμενα μὲ τὸ πρόσωπόν του, μὲ τὴν ἰδιοσυγκρασίαν του, μὲ βιολογικὰς ἀκόμη ἐκδηλώσεις. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἶπε τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς «ἀπὸ καταγωγῆς, ἀπὸ ἰδιοσυγκρασίας εἶμαι τοιοῦτος καὶ τοιοῦτος», ὅτι «ὁ βίος μου ὑπῆρξε ταραχώδης, ἀντιμετώπισα κινδύνους κλπ.» Καὶ ὡμίλει οὕτω πως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ πολιτεύματος ὑπάρχει Βασιλεία, ὑπάρχει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὑπάρχει τὸ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ κόμμα, ὑπάρχει ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ δυνάμεις κανονίζουν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ δὲν κανονίζεται αὕτη ἀπὸ τὴν ἰδιοσυγκρασίαν, ἀπὸ τὰ τυχὸν τοιαῦτα ἢ τοιαῦτα προτερήματα τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὅταν μάλιστα τυγχάνῃ ὁ Βασιλεὺς νὰ εἶναι καὶ ἀρχιστράτηγος ἐν τοῖς πράγμασι καὶ ἐκ τῆς στρατιωτικῆς του πολιτικῆς νὰ ἐξαρτᾶται κατὰ πολὺ καὶ ἡ ἐν γένει πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐκεῖ ὁ Βασιλεὺς παύει νὰ εἶναι ἀνεύθυνος, ὡς διαχειριζόμενος ἐξουσίαν, δὲν ἐπετρέπετο εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ δείξῃ ὁλόκληρον τὴν ἐπιτυχίαν εἰς τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν ἔργα ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἰδιοσυγκρασίας του καὶ τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ χαρακτῆρος. Ὅταν ὑπῆρχεν ἴδιος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν ὑπῆρχον ἄλλοι ἓξ Ὑπουργοὶ καὶ ἓν ὁλόκληρον κόμμα, τὸ ὁποῖον τὸν ἠκολούθει καὶ τὸν ὑπεστήριζε, δὲν ἔπρεπε νὰ φαίνηται ὅτι ἡ ἐπιτυχία ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα τῶν ἀτομικῶν σκέψεων καὶ τῶν ἀτομικῶν ἰδιοτήτων τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Παραδέχομαι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὅτι ἡ πρώτη ἐκδήλωσις τῶν γεγονότων εἶναι ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου κατῆλθεν, ὅτι πολιτειακῶς ἐσημειώθη στασιμότης, ὀπισθοδρόμησις. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦτον ἐδικαιοῦτο ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου νὰ δώσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτής. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι διαρκούσης τῆς διπλῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ὄχι πλέον ἡ ἀπέραντος πλειοψηφία ἡ ὑποστηρίζουσα τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐλαχίστη μειοψηφία, ἦσαν ὑπὲρ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς Δικαιοσύνης. Εἰς τὴν καθολικὴν θέλησιν τοῦ Κοινοβουλίου, 360 βουλευτῶν ἀντιπροσωπευόντων ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀντέταξε τὸ ἐγώ του καὶ ἐπέμεινεν ὅπως ἐπιβληθῇ τὸ ἐγώ του, τὸ ὁποῖον καὶ ὑπερίσχυσε. Δὲν ἐνθυμοῦμαι δὲ εἰς καμμίαν ἄλλην περίπτωσιν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐπηρέασε τὴν πλειοψηφίαν, ὅσον ἐπηρέασεν αὐτὴν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπηρεάσας καὶ αὐτὸν τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀναγκασθέντα, διὰ νὰ σώσῃ τὸν Ὑπουργόν του, νὰ δικαιολογήσῃ ὡς συνταγματικὸν κώλυμα τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν δικαστῶν. Εἶπον ταῦτα διὰ νὰ δείξω ὅτι ὄχι μόνον ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν ἐλεγξάντων αὐτὸν δὲν ἐτηρήθη ὁ κανὼν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ καὶ ἡ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν ἐκτίμησις τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ λαοῦ. Πιθανὸν πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ὁ βουλευτὴς νὰ ἐπενέβαινεν εἰς τὰ τῆς διοικήσεως· ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως ὅμως καὶ ἔπειτα, φοβοῦμαι ὅτι ἔχασε καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν, καὶ ἂν ἐπηρέαζε πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ τὸν δημόσιον ὑπάλληλον, ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως ὁ Ὑπουργὸς καὶ διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ὁ ὑπάλληλος ἤρχισε νὰ νομοθετῇ· μεταξὺ δὲ τῶν δύο κακῶν δὲν εἰξεύρω ποῖον εἶναι τὸ χειρότερον. Συνεκέντρωσε λοιπὸν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ πρόσωπόν του ἐξουσίαν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ τὰς θελήσεις του. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι κάθε ἄλλο παρὰ δικτάτωρ ἠθέλησε νὰ φανῇ. Τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν — ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν νὰ ἐνθυμηθῶ τὴν ἰδιότητά μου κατὰ τὴν ἐπανάστασιν — προσφερθεῖσαν ἠρνήθη ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ μὲ ὅλην τὴν λατρείαν, τὴν ὁποίαν εἶχε πρὸς αὐτὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μὲ ὅλην τὴν δύναμίν του ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, δὲν ἀντελήφθην ὅτι ἐχρησιμοποίησε ταύτην ὑπὸ τὴν ἔννοιαν δικτάτορος. Ἐὰν μάλιστα ἀνατρέξω, ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμηθῇ τις, εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν διευθύνει τὰ τῆς Πολιτείας τῆς Ἑλλάδος ὁ κ. Πρωθυπουργός, θὰ εὕρω νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ἴσως δὲν κατέστησεν αὐτὸν δημοτικώτερον. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν ἐργατικὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ διὰ τῆς ὁποίας δικαιοῦται πᾶς τις νὰ πιστεύσῃ ὅτι τὰ κοινωνικὰ ζητήματα ἤρχισαν νὰ γίνωνται κατανοητὰ ἐν Ἑλλάδι καὶ δὲν νομίζονται ὅτι ἀποτελοῦν τὴν ἰδεολογίαν ἐξιππασμένων τινῶν ἢ δοκησισόφων νέων Νόμοι τινές, ὡς ὁ περὶ ἐργασίας γυναικῶν καὶ ἀνηλίκων, ὁ περὶ ἀτυχημάτων τῶν ἐργατῶν, εἶναι νόμοι, οἵτινες ἀποτελοῦν στόλισμα τῆς νομοθεσίας μας. Ἀλλὰ ἂν παραλείψω τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς νομοθεσίας, εἰς τὸ ὁποῖον ἴσως ὑποτεθῇ ὅτι ἐξ ἰδιαιτέρων πολιτικῶν πεποιθήσεων ἔχω ἀδυναμίαν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἄλλοι κοινωνικοὶ νόμοι ἐψηφίσθησαν κατ’ εἰσήγησιν καὶ πρωτοβουλίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐχρησιμοποίησε κατ’ ἀγαθὸν τρόπον τὴν δύναμίν του. Καὶ ὁ νόμος περὶ Κοινοτήτων εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Καὶ διὰ νὰ μὴ ὁμιλήσω περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ὁ νόμος οὗτος, λέγω βεβαίως ὅτι θὰ ἔχῃ μεγάλα πολιτικὰ ἀποτελέσματα, διότι διὰ τοῦ νόμου περὶ Κοινοτήτων ἀναμφιβόλως διὰ τοῦ χρόνου θὰ παύσῃ ἡ δύναμις τοῦ κομματάρχου καὶ τὰ κακὰ τῆς πολιτικῆς ἐξαρτήσεως ἀπὸ προσώπων. Ὁ νόμος περὶ συνεταιρισμῶν, ὁ νόμος περὶ πρατηρίων, ὁ νόμος περὶ ἐλέγχου τῶν Ἑταιριῶν εἶναι κοινωνικὴ νομοθεσία πρώτης τάξεως, καὶ ἡ προσωπικὴ ἐπιβολὴ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐχρησίμευσεν, ἵνα πρώτην φορὰν ἐν Ἑλλάδι μία παντοδύναμος Ἑταιρεία, ἡ Προνομιοῦχος, ὑποβληθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ ληφθῶσι μέτρα πρὸς παῦσιν τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον ἐβασίλευεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν κατὰ τρόπον περιφρονητικὸν πρὸς τὴν Πολιτείαν, τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Δικαιοσύνην. Ἀκόμη καὶ αὐτὴ ἡ προσωπικὴ ἐπιβολὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὸ Τραπεζιτικὸν ζήτημα, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐγὼ ἐπεδοκίμασα ὡς ἀρχήν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἦτο παντοδύναμος πρὸ τῆς τελευταίας Συμβάσεως, ἡ ἀντίληψις ὅμως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ ὑποχρεώσεων τῆς Τραπέζης τὴν ἔκαμε νὰ ἐνθυμηθῇ ὅτι οὐχὶ μόνον τῶν μετόχων, ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς Πολιτείας καὶ τῆς Κοινωνίας ἔχει καθῆκον νὰ μεριμνᾷ, ἀφοῦ ἡ Ἐθν. Τράπεζα οὐχὶ μόνον διὰ τοῦ χρήματος τῶν μετόχων πλουτίζει, ἀλλὰ πρὸ πάντων διὰ τῶν προνομίων, διὰ τῆς νομοθεσίας, τὴν ὁποίαν χαρίζει εἰς αὐτὴν ἡ Πολιτεία καὶ διὰ τῆς ἄλλης ὑποστηρίξεως, τὴν ὁποίαν ἕνεκα τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Κυβερνήσεως παρέχει ἡ Πολιτεία. Ἀλλά, κύριοι, μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω, ἐὰν τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ συγκεντρώσεως τῆς ἐξουσίας εἰς χεῖράς του καὶ περὶ μειώσεως τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου, ἆρά γε αὐτὸς μόνον ἢ μήπως καὶ ἄλλοι εἶναι ὑπαίτιοι; Εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τις δικτάτωρ, ὅταν ὑπάρχῃ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία ἔχει συναίσθησιν τῆς δυνάμεώς της καὶ τοῦ καθήκοντός της. Ἀλλ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς μὲν τὴν Διπλῆν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν ἀπήργησε, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος, καὶ ἄφησεν οὕτω παντοδύναμον καὶ ἄνευ ἀντιπολιτεύσεως τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀπὸ τῆς στιγμῆς δὲ ἀφ’ ἧς εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, δὲν ἐξήσκησε τὸ ἐλεγκτικὸν ἔργον, καθ’ ὃν τρόπον ἐξασκεῖ τοῦτο τώρα, συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξήσκει τὸ μέτρον τόσον ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν, ὅσον καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν νόμων, τὰ κακά, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, ἐὰν συνέβησαν κακά, δὲν θὰ εἶχον συμβῇ. Οὔτε δύναται κανεὶς νὰ γίνῃ δικτάτωρ, ὅταν ὑπάρχῃ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὸ ὕψος της. Θὰ κρούσῃ αὐτὴ τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου καὶ θὰ εἰδοποιήσῃ τὸν λαὸν ὅτι ὑπάρχει κἄποιος, ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ τὰς ἐλευθερίας του. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔγινεν. Ὥστε, ἐὰν ἐμειώθη τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ πταίει πρὸς τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὑπέχει, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, ἐξ ἴσου τὴν εὐθύνην καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία δὲν ἐξήσκησε τὸ ἔργον της παρὰ μετὰ μεγίστης νωχελείας φθανούσης μέχρις ἀδιαφορίας: Εἰς τοῦτο δὲ μοῦ φαίνεται ὅτι ἔχω σύμφωνον τὴν γνώμην μερικῶν ἐκ τῶν ἀντιπολιτευομένων, πρὸς τιμὴν τῶν ὁποίων δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐξήσκησαν προσηκόντως τὸ ἔργον τῆς ἀντιπολιτεύσεως, φέρων πράδειγμα τὸν βουλευτὴν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Βελέντζαν. Ἔκαμα λόγον περὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀρκαδίας. Περὶ ὅσων εἶπεν ὁ διαδεχθεὶς αὐτὸν εἰς τὸ βῆμα βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ἀπορῶ πῶς κατώρθωσε νὰ συμβιβάσῃ τὰ ὅσα εἶπε, κατόπιν ὅσων ἔκαμεν ὡς μέλος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἤλεγξε τὴν ψηφισθεῖσαν σωρείαν τῶν νόμων καὶ μοῦ ἐκίνησε τὴν περιέργειαν νὰ ζητήσω τὸ βιβλίον τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων. Καθ’ ὃν χρόνον ἡτοιμάζετο ἡ Ἑλλὰς νὰ κηρύξῃ τὸν πόλεμον καὶ ἐπρόκειτο νὰ τὸν διεξαγάγῃ φυσικὰ κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε τέσσαρα νομοσχέδια, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλεν 26 ὁλόκληρα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε ἠναγκάσθην νὰ τοῦ ἀπευθύνω ἐπιστολὴν καὶ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ἡ συνείδησίς μου, μολονότι εὑρισκόμεθα εἰς παραμονὰς πολέμου, δὲν μοὶ ἐπέτρεπε νὰ ἀφήσω ἄνευ ἐλέγχου τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Μὲ ἐκάλεσε κατ’ οἶκον καὶ ἤλθομεν εἰς κἄποιον συμβιβασμὸν διὰ τῆς ἀπαλείψεως πολλῶν κακῶν διατάξεων. Μόλα ταῦτα δὲν δύναμαι νὰ κρύψω ὅτι ἡ στιγμὴ ἐκείνη ἐξελέγη ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν πρὸς θεραπείαν προσωπικῶν ἀναγκῶν διὰ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων. Καὶ ὅταν κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1913 συνεκαλεῖτο καὶ πάλιν ἡ Βουλή, ὑπερέβη ὅλους τοὺς συναδέλφους του εἰς τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίων, διότι ὑπέβαλε καὶ τότε ἄλλα 24 νομοσχέδια. Δὲν δύναμαι νὰ ἀριθμήσω τὰ νομοθετικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του. Ὡμίλησε δὲ καὶ περὶ δαπανῶν καὶ ὑπῆρξεν ὁ κατ’ ἐξοχὴν Ὑπουργός, ὅστις ἐπωφελήθη τῆς ἀνωμαλίας, ὡς ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν γεγονότων, διὰ νὰ προβῇ εἰς δαπάνας ἐντελῶς ἀδικαιολογήτους. Κατὰ τὸ χρονικὸν δὲ αὐτὸ διάστημα εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ προβῇ εἰς ἐνοικιάσεις οἰκημάτων, ἐνῷ ὁ προκάτοχος αὐτοῦ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ κ. Πρωθυπουργός, εὗρεν ὅτι τὸ οἴκημα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἦτο ἐπαρκές. Προέβη εἰς τὴν ἐνοικίασιν τεσσάρων οἰκημάτων, ἀντικατέστησεν ὅλα τὰ ἔπιπλα, προέβη εἰς δαπάνας, χαρακτηριστικὸν τῶν ὁποίων εἶναι ὅτι καὶ ἁπλᾶ μελανοδοχεῖα ἐπληρώθησαν ἀντὶ 300 δραχμῶν. Καὶ ἐξέλεξε τὴν κρίσιμον στιγμὴν τοῦ πολέμου δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν σπατάλην, διότι καθ’ ὃν τρόπον ἐξεδίδοντο αἱ πιστώσεις τότε, ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦτο ἀδύνατον νὰ κάμῃ εἰς ἄλλας περιστάσεις. Ὡμίλησε καὶ αὐτὸς περὶ βιομηχανίας τῶν νόμων, ἀλλ’ αὐτὸς ἵδρυσεν ἐργοστάσια Κροὺπ πρὸς κατασκευὴν νόμων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν· ἵδρυσε καὶ γραφεῖον νομοποιΐας, κατὰ τὸ «ἐργοστάσιον μακαρονοποιΐας», διότι ὡς μακαρόνια παρήγοντο τότε οἱ νόμοι. Εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον γραφεῖον καὶ ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ κατ’ ἐξοχὴν Ὑπουργεῖον, τὸ ἔχον ἀνάγκην ἐλαχίστων νόμων καὶ διαταγμάτων. Ὡμίλησε περὶ σπατάλης καὶ πρέπει νὰ σᾶς ἐνθυμίσω πόσον ὑπῆρξεν ὑπαίτιος σπατάλης αὐτός. Ὁ διπλοῦς μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, εἶναι ἔργον αὐτοῦ, ὅταν ἀνεπλήρου ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸν ἀπόντα Πρωθυπουργόν. Δὲν θὰ δυνηθῇ δὲ κανεὶς νὰ δικαιολογήσῃ διὰ τίνα λόγον ἔπρεπε νὰ δοθῇ διπλοῦς μισθός, ὄχι πλέον εἰς τοὺς μετέχοντας τοῦ πολέμου ἀξιωματικούς, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν εἰς τὰς θέσεις των. Ἐγὼ τουλάχιστον δὲν δύναμαι κατ’ οὐδένα συνδυασμὸν νὰ ἐννοήσω διατί διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ὁ ἀξιωματικός, ὁ μὴ κινηθεὶς ἀπὸ τὴν θέσιν του, ἐνῷ ἦτο προωρισμένος ἀκριβῶς ἐν καιρῷ πολέμου νὰ ὑποστῇ θυσίας, διατί αὐτός, ἐξ αἰτίας τῶν ἐξωτερικῶν γεγονότων, ἔπρεπε νὰ ἴδῃ διπλασιαζομένας τὰς ἀποδοχάς του, ὅταν δὲν ἐδίδετο τίποτε εἰς τὰ θύματα τοῦ πολέμου καὶ τὰς οἰκογενείας των. Καὶ ἔκαμε καὶ ἄλλα ἀκόμη ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ἔδωκεν εἰς ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς μισθὸν θαλάσσης καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐχαρακτήρισε καὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν ὡς ὑπηρεσίαν θαλάσσης, ὥστε ὅλοι οἱ κουραμπιέδες νὰ θεωρηθοῦν προβιβάσιμοι, ὡς ἐκπληρώσαντες τὴν θαλασσίαν αὐτῶν ὑπηρεσίαν. Καὶ ὡμίλησε περὶ κακῆς ἐξουσίας, ὅταν τὸν ἱερώτερον νόμον, τὸν ὁποῖον τοῦ ἔδωσεν ἡ Πολιτεία, περὶ προβιβασμοῦ τῶν διαπρεπόντων ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, τὸν ἐχρησιμοποίησε κατ’ ἀρχὰς ὄχι διὰ νὰ προβιβάσῃ τὸν ναύαρχον Κουντουριώτην, ἀλλὰ διὰ νὰ προβιβάσῃ ἕνα ἀνίκανον μηχανικόν, διὰ νὰ τὸν ἀποστρατεύσῃ μὲ ἀνωτέραν σύνταξιν. Εἶχε δὲ καὶ τὴν ἠρεμίαν νὰ ὁμολογήσῃ πῶς ἐφήρμοσε κατὰ πρῶτον τὸν ῥηθέντα νόμον, διὰ προβιβασμοῦ ἀνηθίκου καὶ σκανδαλώδους, διότι προήχθη ὡς διαπρέψας ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ μηχανικὸς μείνας εἰς τὸν Ναύσταθμον. Ὅταν λοιπὸν κατηγορῶμεν, εἶναι πρέπον νὰ ἐνθυμώμεθα τί ἐπράξαμεν οἱ ἴδιοι, διότι τὸ ἐναντίον ἀποτελεῖ ἐξαχρείωσιν τοῦ πολιτεύματος καὶ καθιερώνει κακὰς μεθόδους. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον γινόμεναι αἱ κατηγορίαι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰ αὐτὰ ἔκαμον εἶναι ἔπαινος. Ὁ ἔλεγχος ἐκφυλίζεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω, διότι αἰσθάνομαι ὡς εἰσελθὼν καὶ ἐγὼ εἰς τὸ Κοινοβούλιον μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, αἰσθάνομαι λύπην, διότι δὲν βλέπω καλλιτέρευσιν εἰς τὰς πολιτικὰς ἀντιλήψεις, δὲν βλέπω οὐδεμίαν προσπάθειαν πρὸς πολιτικὴν διαπαιδαγώγησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τὰς μεθόδους τοῦ παρελθόντος ἐξακολουθούσας ἀκόμη. Καὶ ἔρχομαι τώρα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· θὰ ἐξετάσω τοῦτον ὡς οἰκονομικὸν νόμον. Ἡ συζήτησις τῶν προαγορευσάντων μὲ κάμνει νὰ ἀσχοληθῶ εἰς τὸ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ οἰκονομικὸν πρόγραμμα ἢ ἂν πρέπῃ νὰ παρουσιάσῃ τοιοῦτον. Ἐγὼ οἰκονομικὸν πρόγραμμα δὲν βλέπω νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις. Οἰκονομικὰς ἰδέας ἔχει ἡ Κυβέρνησις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε καὶ ὑπεστήριξε πολλάκις, ἀλλ’ εἰς σύστημα δὲν τὰς μετέτρεψε μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον. Δὲν εἶναι δὲ καὶ ἀνάγκη πάντοτε νὰ ἔχῃ πᾶσα Κυβέρνησις ἴδιον οἰκονομικὸν πρόγραμμα, ἐὰν εὑρίσκῃ τὸ ὑπάρχον ὀρθόν. Ἀλλ’ ἤκουσα ἀσχοληθέντα εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸν ἐκ Τρικκάλων συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ὡς μέρος προγράμματος ἠθέλησε νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὰς καλὰς εἰσπράξεις. Αἱ καλαὶ εἰσπράξεις βεβαίως εἶναι τιμὴ μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ἀποτελοῦν πρόγραμμα. Προκειμένου ὅμως περὶ ἐξετάσεως οἰκονομικῆς καταστάσεως, νομίζω ὅτι σήμερον, ὅτε τὸ Κράτος ἐμφανίζεται ἐντελῶς διαφορετικόν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν τί ἔγεινε καὶ διατί ἔγεινε, ἐκτὸς ἐφόσον θέλομεν νὰ ἀντλήσωμεν διδάγματα διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ νὰ λάβωμεν τὴν κατάστασιν ὡς αὕτη ἐδημιουργήθη, εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς, καὶ οὕτω πως νὰ ἀσχοληθῶμεν, κατὰ τίνα τρόπον θὰ θεραπευθῇ, ἂν ἔχῃ ἀνάγκην θεραπείας, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ῥυθμισθῇ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς Πολιτείας. Ἡ πρακτικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1914 γενομένη κατ’ αὐτὸ τὸ σημεῖον τοῦ ἔτους, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἕνα ἔχει πρακτικὸν σκοπόν, νομίζω· κατὰ τίνα τρόπον θὰ ῥυθμισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1915. Κατὰ τὴν κρίσιν μου ὀρθοτέρα ἐξέτασις εἶναι ἡ ἐξακρίβωσις τῆς θέσεως τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν κατὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου, τὰ προβλεπόμενα ἔσοδα μὲ τὴν ὑπάρχουσαν φορολογίαν καὶ τὰ ἔξοδα μὲ τὴν κατάστασιν ὅπως ἐδημιουργήθη μέχρι σήμερον. Βεβαίως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ καὶ εἰς ἄλλα· πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὸν τρόπον τοῦ διακανονισμοῦ τῶν ἐλλειμμάτων, ἂν θὰ καλυφθοῦν διὰ δανείου ἢ κατ’ ἄλλον τρόπον, ποῖα θὰ εἶναι τὰ ἔσοδα ὑπὸ ὁμαλὰς καὶ ποῖα ὑπὸ ἀνωμάλους περιστάσεις καὶ συνεπῶς ποῖα θὰ εἶναι τὰ ἔξοδα ὑπὸ τὰς ὁμοίας περιστάσεις. Καὶ περὶ μὲν τοῦ τρόπου τοῦ καθορισμοῦ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ὡς αὕτη ἐδημιουργήθη μέχρι σήμερον ὡς καὶ περὶ τῶν ἐσόδων ὑπὸ ὁμαλὰς καὶ ἀνωμάλους περιστάσεις δύναται νὰ ἔχῃ τις θετικὴν γνώμην, τὸ αὐτὸ ὅμως δὲν δύναται νὰ λεχθῇ περὶ τῶν ἐξόδων, διότι ταῦτα εἶναι ἄδηλα καὶ ἐξαρτῶνται ἐκ πολλῶν γεγονότων. Προκειμένου περὶ ἰσορροπίας μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἐπεκράτησεν εἰς τὴν Βουλὴν νοσηρὰ ἀντίληψις. Κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν δαπανῶν παρατηροῦμεν ὅτι ἐξετάζεται μόνον τὸ σκόπιμον τῆς δαπάνης. Ἡ εὕρεσις τῶν μέσων πρὸς πραγματοποίησιν δὲν ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν. Ὅταν ψηφίζωμεν δαπάνας ἀδιαφοροῦμεν τελείως περὶ τῶν ἐσόδων. Καὶ τὸ χαρακτηριστικὸν τοῦτο παρατηρεῖται κυρίως ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως. Ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, πλειοδοτούσης ἐνίοτε τῆς ἀντιπολιτεύσεως, μετὰ χαρᾶς ψηφίζει τὴν αὔξησιν πάσης δαπάνης, τὴν ὁποίαν εὑρίσκει ὅτι εἶναι χρήσιμος. Ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μετ’ ἴσης προθυμίας δίδει τὴν ψῆφόν της ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐσόδων, οὐχὶ διότι ἐπείσθη ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν προτεινόντων Ὑπουργῶν τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων ἢ τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ διατάραξις τῆς ἰσορροπίας μεταξὺ τακτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἀλλὰ ὑπολαμβάνει τὴν πολιτείαν ὡς κατακτητήν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου προσπαθεῖ ν’ ἀποσπάσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας δαπάνας καὶ εἰς τὸν ὁποῖον νὰ πληρώνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρους φόρους. Ἐνθυμοῦμαι—διὰ νὰ εἴπω ὀλίγα παραδείγματα—ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ψηφιζομένου τοῦ Συντάγματος, ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐλπαίδευσις πρέπει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Κράτος, ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐχειροκρότησε καὶ τὴν στιγμὴν ἐκείνην οὐδεὶς ἐσκέφθη κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐξοικονομηθῶσι τὰ 7.000.000 δραχ. διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ θαυμασιωτάτη ἀληθῶς αὕτη ἰδέα. Ὅταν ὑπεβάλλετο πρὸ μηνῶν τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῆς βασιλικῆς χορηγίας ἀντιπολιτευόμενοι εὑρέθησαν, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι ὀλίγη εἶναι ἡ αὔξησις καὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι μεγαλειτέρα. Ὅταν προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ 1.175.000 δραχ. καὶ ἐδήλωσε συγχρόνως ὅτι ἐλυπεῖτο διότι δὲν εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον προβλέπον περὶ αὐξήσεως δαπάνης διὰ τὸν μισθὸν τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ δραχ. 3.500.000, μαζὺ μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐλυπήθησαν ὅλοι οἱ βουλευταί, διότι δὲν εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ψηφίσωσι νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ αὐξάνουν αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ἀξιωματικῶν τόσον πολύ, χωρὶς κανεὶς νὰ σκεφθῇ ὄχι πλέον περὶ ἐσόδων, ἀλλὰ ποῦ θὰ ἔφθανε τὸ χάσμα μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Βεβαίως εἶναι φυσικὴ ἡ χαρὰ νὰ προβαίνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ παρετήρησα ὅτι καὶ ὅταν ἀκόμη ἐπρότεινε τὴν μείωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ εἰδῶν περὶ τῶν ὁποίων τινὲς δὲν ἐνδιεφέροντο, δηλαδὴ τοῦ φόρου τῆς βενζίνης, τοῦ καουτσούκ, τῶν κονσερβῶν, εἰδῶν μὴ καταναλισκομένων εἰς τὰς ἐπαρχίας, δὲν ἤκουσα κανένα ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν νὰ εἴπῃ· πῶς προβαίνετε εἰς τοιαύτας ἐλαττώσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡρισμένην τάξιν καὶ δὴ τὴν διασκεδάζουσαν; Ὅλα αὐτὰ τὰ λέγω διὰ νὰ δείξω ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἀπαθείας προβαίνει εἰς οἱανδήποτε αὔξησιν ἐξόδων καὶ οἱανδήποτε ἐλάττωσιν ἐσόδων. Θὰ μοῦ εἴπῃ κανεὶς τώρα· τί κάμνει ὁ ἁρμοδιώτερος δι’ ὅλα αὐτὰ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ πολιτεία τάξει φρουρὸν τοῦ οἰκονομικοῦ ἰσοζυγίου; Ἐὰν ἤθελε κανεὶς νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ψυχολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ εἶχεν ἔργον χαλεπὸν καὶ ἄχαρι. Νομίζω ὅτι ὁ ὀλιγώτερον σκοτιζόμενος εἰς τὰ τοιαῦτα ζητήματα εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Νομίζω ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἐκ τοῦ πολέμου γεννηθεῖσα ἀνωμαλία δὲν ἐτάραξεν οὐδ’ ἐπὶ μίαν νύκτα τὸν ἤρεμον ὕπνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῶσιν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ δαπάναι ὄχι χωρὶς νὰ διαμαρτυρηθῇ ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ὤφειλε νὰ κάμῃ ἓν ἐκ τῶν δύο, ἢ νὰ σταματήσῃ τοὺς συναδέλφους του ἀπὸ τὴν πραγματοποίησιν δαπανῶν, ἢ ἀμέσως νὰ ἀντιτάξῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων. Εἶναι ὡραῖαι αἱ δαπάναι, εἴτε παραγωγικαὶ εἴτε κοινωνικῆς ὠφελείας εἶναι, ἀλλ’ ὁ λαὸς πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι αἱ δαπάναι δὲν θὰ πληρωθῶσιν ἀπὸ ἄλλον παρὰ ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἴδιον, καὶ τότε πρέπει νὰ ψηφίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ χειροκροτῇ ὁ λαὸς τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων ὅταν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του καὶ ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος μεριμνᾷ περὶ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων. Τὸ χαρακτηριστικὸν αὐτὸ παρατηρεῖται ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως· ἂν δὲ ἤθελέ τις νὰ τὸ δικαιολογήσῃ, νομίζω ὅτι θὰ εὕρισκε τὰ αἴτια εἰς τὸν ἑκούσιον κατ’ ἀρχὰς καὶ ἀκούσιον κατόπιν ἀποκλεισμὸν τῶν παλαιῶν πολιτικῶν ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης. Πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐνθυμοῦνται πάντες ὅσοι ἦσαν ἐνταῦθα, ὅτι ἡ ἐλαχίστη αὔξησις δαπάνης εὕρισκεν ἀντίδρασιν καὶ ἀντίδρασιν τρομερὰν ἐν τῇ Βουλῇ· αὔξησις μιᾶς ἢ δύο θέσεων εἰς τοὺς πίνακας τῶν ἀξιωματικῶν προεκάλει διαμαρτυρίας ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἔτρεμε νὰ παρουσιάσῃ νομοσχέδιον περὶ τοιούτων αὐξήσεων! Ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοιαῦται δαπάναι θεωροῦνται ἀσήμαντοι, οὔτε ἀπησχόλησέν τινα ἂν αἱ αὐξήσεις γίνωνται οὐχὶ πλέον κατὰ χιλιάδας ἀλλὰ κατὰ ἑκατοντάδας χιλιάδων καὶ κατὰ ἑκατομμύρια. Ἔχομεν καὶ τὴν φιλοδοξίαν τῶν νέων ὑπουργῶν, οἵτινες θέλοντες νὰ ἀφήσωσιν ἴχνη τῆς διαβάσεώς των προέβησαν εἰς δαπάνας διὰ νέας νομοθεσίας ἢ ἐκτάσεως τῆς ὑπαρχούσης ὑπὲρ πᾶν λογικὸν ὅριον. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω, ὅτι οὐχὶ κατόπιν ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, ἐρρυθμίσθη ἡ νομοθεσία καὶ ἐπραγματοποιήθησαν αἱ δαπάναι. Οἱ Ὑπουργοὶ εἰργάσθησαν δημιουργικῶς ἀπὸ τοῦ κέντρου καὶ οὐχὶ ἐμπειρικῶς κατόπιν ἐρεύνης τῶν τοπικῶν ἡμῶν συνθηκῶν. Ἐφαντάσθησαν ὑπηρεσίας πλουσίας, ἐδημιούργησαν νόμους καὶ ἐδημιούργησαν αὐτὰς ἀμέσως καὶ πλήρως. Θὰ μνημονεύσω ἀργότερον ὡς κλασικὸν παράδειγμα τοιοῦτον νόμον τὸν τῆς τελωνιακῆς ἀστυνομίας. Ὑπῆρξε δὲ καὶ ταμιακὴ εὐκολία εἰς τὴν διάθεσιν μεγάλων ποσῶν διὰ διαφόρους σκοπούς. Ὅταν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν εὗρεν εὔκολον καὶ ὁμαλὸν τὸ οἰκονομικὸν πεδίον. Ὑπῆρχον περισσεύματα ὀφειλόμενα εἰς προγενεστέραν νομοθεσίαν καὶ καλαὶ εἰσπράξεις, ἀλλ’ εὑρέθη καὶ τὸ δάνειον τῶν 110.000.000 δραχ. καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν εὑρέθη ποτὲ εἰς τὴν ταμιακὴν δυσκολίαν. Ἐὰν ὅμως δὲν ἐξετάζεται ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχὴ τοῦ τόπου ἀλλ’ ἡ ταμιακή, ἐπέρχεται τὸ κακὸν νὰ ἐννοοῦν αἱ Κυβερνήσεις ποῦ βαίνουν μόνον ὅταν τὰ ταμεῖα στεροῦνται χρημάτων. Τότε ὅμως εἶναι ἀργὰ καὶ οὐδὲν μέσον θεραπείας ὑπάρχει. Καὶ ὁ πόλεμος ἐγένετο ἀφορμὴ διασκορπίσεως χρήματος· μεταξὺ πολλῶν δαπανῶν αἱ μικραὶ δαπάναι δὲν ἔπαιζαν μέγαν ρόλον, εἶναι ὅμως αὗται, καίτοι μικραί, ὀδυνηραί, διότι ἐνῷ αἱ τοῦ πολέμου ἦσαν παροδικαὶ καὶ ἐπιβεβλημέναι, αἱ ἄλλαι μικραὶ καθίστανται μόνιμοι. Ἡ τοιαύτη δὲ εὐκολία εἰς τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἐγέννησε, φοβοῦμαι, τὴν ἀντίληψιν, ὅτι οὐχὶ ἀπὸ κεφαλαίου ἐγένοντο αἱ δαπάναι ἀλλ’ ἀπὸ προσόδου. Τὸ δάνειον τῶν 110.000.000 ἐθεωρήθη πρὸς στιγμὴν ὡς μία πρόσοδος δυναμένη νὰ ἀνανεοῦται κατὰ χρονικὰ διαστήματα καὶ ὡς τοιαύτη διεχειρίσθη. Τὰ ἔξοδα λοιπὸν ηὔξανον καὶ ηὔξανον χωρὶς παραλλήλως νὰ αὐξάνωσι καὶ τὰ ἔσοδα. Περὶ ἐσόδων ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐφρόντισε διὰ τριῶν φορολογικῶν νόμων, τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν, μὴ πραγματοποιηθέντας, τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ψηφισθέντος ὅμως κατὰ τρόπον, ὥστε ἡ πρόσοδος αὐτοῦ νὰ εἶναι ἀσήμαντος, καὶ τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν ὀφειλομένου οὐχὶ εἰς πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἰς γεγονός τι συνδεόμενον μὲ τὴν λήθην πλουσίων ἀποθανόντων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνεθυμήθησαν ν’ ἀφήσωσιν ὀλίγας ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν. Ἀφοῦ ὅμως ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ κληρονομιῶν, ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐσκέφθη, ὅτι ὤφειλε νὰ μὴ ἀφήσῃ τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος ὡς οὗτος ἔχει. Δυνάμει τοῦ νέου φόρου περὶ κληρονομιῶν ἡ κληρονομικὴ μερὶς τῶν 2.000 δραχμῶν καὶ εἰς κατιόντας ὑποβάλλεται εἰς μικράν τινα φορολογίαν. Τοὐναντίον προκειμένου περὶ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος δὲν φορολογεῖται τοῦτο ἢ ἐφόσον ὑπερβαίνει τὰς 4.000 δραχμὰς ἐτησίως. Ἐὰν ὅμως φορολογῆται τὸ εἰσόδημα, ἐφόσον ὑπερβαίνει τὰς 4.000 δραχμάς, αἱ κληρονομίαι θὰ ἔπρεπε νὰ φορολογῶνται ἀπὸ 100.000 δραχ. καὶ ἄνω, διότι αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ ἀναλογία. Λέγω τοῦτο διὰ νὰ δείξω ὅτι οὐχὶ κατὰ σύστημα προβαίνομεν εἰς τὴν φορολογίαν ἀλλὰ συμπτωματικῶς φέροντες τὸν ἕνα ἢ ἄλλον φορολογικὸν νόμον ἄνευ συνδυασμοῦ ἐπὶ διαφόρων φορολογικῶν νόμων καὶ ἄνευ ἁρμονίας μεταξὺ τούτων. Ἀπέναντι τῶν τοιούτων φόρων ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις καταργήσασα τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ὁποῖος θὰ παύσῃ, ὅταν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ φόρος τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἐλαττώσασα τὸν φόρον τῆς ζακχάρεως ὡς καὶ ἄλλων εἰδῶν τοῦ δασμολογίου. Ἐκ τούτων ὅμως προέρχεται ἐλάττωσις ἐσόδων μεγάλη κατ’ ἀρχάς, μικροτέρα διὰ τοῦ χρόνου, διότι βεβαίως ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμολογίου ἡ ἐλάττωσις σὺν τῷ χρόνῳ θὰ σμικρύνεται ἐκ τῆς μεγαλυτέρας καταναλώσεως. Ἀλλ’ εἰς τὴν πρώτην αὐτῶν ἐμφάνισιν αἱ καταργήσεις τῶν φόρων εἶναι ἀνώτεραι τῆς ἐπιβολῆς νέων τοιούτων. Πῶς συνέβη τοῦτο; Πῶς συνέβη νὰ διεξαγάγῃ ἡ Ἑλλὰς δύο πολέμους, ἐνδόξους πολέμους, οἱ ὁποῖοι ἔφερον λαμπρὰ ἀποτελέσματα, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἐστοίχισαν τόσα πολλά, χωρὶς νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἐπιβαρύνῃ ὄχι πλέον ἐκείνας τὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι συνεισέφερον εἰς τὸν πόλεμον καὶ ἐδοκιμάσθησαν πικρῶς, ἀλλὰ καὶ ὅλας τὰς τάξεις τὰς ἀποτελούσας τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ τοῦ πολέμου πολλαὶ οἰκογένειαι δὲν ὑπέστησαν ζημίαν τινὰ καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι πολλαὶ τάξεις ὑπέστησαν συμφοράν. Καὶ ὅμως ὅταν ἐπροτάθη ἡ φορολογία τῶν ἀπαλλαγέντων, ἡ πραγματικὴ συμμετοχὴ αὐτῶν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ πολέμου χάριν τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου, ἤρκεσε ἀντίδρασίς τις ἐκ μέρους βουλευτῶν τινων διὰ νὰ ἀποσύρῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον· οὕτω πως μεγάλη μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ὑπέστη ζημίαν τινὰ μεθ’ ὅλους τοὺς δύο πολέμους. Ἀφίνω ὅτι ὑπάρχουσι τινές, οἱ ὁποῖοι ἐκέρδισαν ἐκ τῶν πολέμων. Πῶς δύναται νὰ δικαιολογηθῇ τοῦτο; Ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἔλλειψιν προνοίας περὶ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων πολλάκις ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν ἦτο καιρὸς νὰ γίνῃ τοῦτο. Διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ δασμολογίου, ἀπὸ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἀρχίσῃ πᾶσα φορολογικὴ μεταρρύθμισις, ἀφοῦ τὸ δασμολόγιον εἶναι ὁ κυριώτερος πόρος τοῦ Κράτους, ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐργάζεται ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶχε συγκεντρώσει τὰ δασμολόγια ὅλων τῶν Κρατῶν, ὥστε νὰ γίνῃ ἐργασία ἀρτία. Ταύτην ὅμως δυστυχῶς ἀκόμη δὲν εἶδεν ἡ Βουλὴ οὔτε θὰ ἴδῃ ἴσως ποτέ, ἀλλὰ καὶ ἂν θὰ τελειώσῃ ἡ ἐργασία καὶ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα ὁ Ὑπουργός, θὰ ἴδωμεν καὶ πάλιν ἐλάττωσιν ἐσόδων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ αὐξήσῃ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου, ὅστις θὰ εἶναι ἔγκλημα ἐὰν αὐξήσῃ, ἀφοῦ πρέπει νὰ μειωθῇ μόλις ἐπιτρέψουν τοῦτο τὰ πράγματα. Ὥστε μειώσεις μόνον θὰ ἔχωμεν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσπράττεται ἐκ τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου. Ἐὰν μάλιστα αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀληθεῖς, ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Αὐστρίας προβλέπει περὶ σημαντικωτάτων ἐλαττώσεων τῶν τελωνιακῶν δασμῶν. Ἀλλ’ εἰσάγων τὰς δηλώσεις του πρὸ ὀλίγου χρόνου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδικαιολόγησε καὶ ἄλλως τὴν ἔλλειψιν μερίμνης περὶ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων. Εἶπεν, ὅτι εἰς ἀνωμάλους περιστάσεις δὲν πρέπει νὰ προβαίνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις, εἰς αὔξησιν τῶν ἐσόδων. Ἐγὼ ἀντιτάσσομαι σφοδρῶς εἰς τὴν γνώμην ταύτην. Συμβαίνει καὶ πρέπει νὰ συμβαίνῃ τὸ ἀντίθετον. Εἰς τὰς ἀνωμάλους περιστάσεις εὑρίσκει τὴν καταλληλοτέραν εὐκαιρίαν πᾶσα Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ φόρους, διότι ὁ λαὸς γνωρίζει ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις του καὶ εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις κατανοεῖ τὸ μέγεθος τοῦ κινδύνου ἄνευ ἀποκτήσεως ἐπαρκῶν πόρων. Εἰς τοιαύτας περιστάσεις ὀφείλει νὰ φροντίζῃ ὅπως ἀποκτᾷ, ἐὰν ὄχι ἐν ὅλῳ ἀλλὰ τουλάχιστον ἐν μέρει, τοὺς πόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιτρέψωσι νὰ ἐξέλθῃ μὲ ὀλιγωτέραν δυσχέρειαν ἀπὸ τὴν δύσκολον κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται. Ἐὰν δὲν ἀρκῇ ἡ γνώμη αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι παραδεδεγμένη, δύναμαι νὰ ἀναφέρω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ἐσχάτως ὁ Ἄγγλος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μνημονεύσας τὸν Πὶτ καὶ τὸν Γλάδστωνα ὡς ὑποστηρίξαντας ὁμοίας θεωρίας καὶ ἐφαρμόσαντας ταύτας. Ὁ Πὶτ διαρκούντων τῶν Ναπολεοντείων πολέμων εἰσήγαγε τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος ἀπετέλεσεν ἔπειτα τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον πλείστων φορολογικῶν συστημάτων. Τὸ ἀδύνατον τοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ τέρματος τῶν Ναπολεοντείων πολέμων τὸν ἠνάγκασε νὰ προσφύγῃ εἰς αὐτὸν τὸν ἄγριον, κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ λαοῦ, φόρον, ὃν καὶ ἐπέβαλε. Τὸν αὐτὸν φόρον ἐπανέλαβον οἱ Ἄγγλοι οἰκονομολόγοι εἰς πᾶσαν δύσκολον περίστασιν καὶ ὅταν κατέστη πάγιος ηὔξανον εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις. Ἡ Γερμανία πρό τινων ἐτῶν ἑτοιμαζομένη διὰ πόλεμον ἐπέβαλε φόρον βαρύν, κληθέντα φόρον Ἀμύνης, δι’ οὗ τιθεμένης ἐκτάκτου φορολογίας ἐπὶ τῶν περιουσιῶν καὶ ἄλλων πηγῶν πλούτου, θ’ ἀποκτήσῃ ἓν ὁλόκληρον δισεκατομμύριον μάρκων. Ἡ Ρωσσία χώρα μὴ προηγμένη οἰκονομικῶς, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἐπέβαλε καὶ αὐτὴ φόρους, ἂν δὲ ἡ Γαλλία δὲν ἐπέβαλεν ἀκόμη τοιούτους, τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι δύναται νὰ ἀναβάλῃ τὴν μέριμναν αὐτήν, ὡς εὑρισκομένη εἰς τὴν εὐχέρειαν νὰ συνάψῃ δάνεια. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἀρκετὸν τμῆμα τῆς Γαλλικῆς χώρας κατέχεται ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δι’ αὐτὴν κατάλληλος ἡ περίστασις, ὅπως φροντίσῃ περὶ τοιούτων μέτρων. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ μὴ λῆψις παρ’ ἡμῖν προνοίας περὶ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων ὀφείλεται εἰς δειλίαν ἢ εἰς ἀμεριμνησίαν, διότι δὲν δύναμαι ποτὲ νὰ φαντασθῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἀντιδημοτικὴ δὲν προβαίνει εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων, ὅταν εἶνε βέβαιον ὅτι ὁ βίος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἀρκετὰ μακρός, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀντιδημοτικότητα αὐτὴν ἂν πρόκηται πράγματι νὰ ἐπέλθῃ αὕτη ἕνεκα τῆς ἐπιβολῆς φόρων. Καὶ ὅμως ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων εἶνε τόσον ἀπαραίτητος, ὥστε οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἄνευ ταχυτάτης μερίμνης εἶνε δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐκ τῶν τελευταίων γεγονότων προκύψασα κατάστασις. Τὸ ζήτημα εἶναι κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐπέλθῃ ἡ αὔξησις, ἀλλ’ αὐτὸ ἀκριβῶς περιμένομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Προαγορεύσαντες συνάδελφοι εἶπον ὅτι οἱ ἄμεσοι φόροι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπιφέρουν αὔξησιν, δὲν ἔσπευσαν ὅμως νὰ εἴπουν διὰ τίνων ἐμμέσων φόρων θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ αὔξησις. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ προτείνῃ αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ σίτου, διότι καὶ τώρα ἡ ἀπόκτησις τοῦ ψωμιοῦ κατέστη πρόβλημα διὰ τὰς λαϊκὰς τάξεις. Περὶ αὐξήσεως τῶν ἐμμέσων φόρων διὰ τοῦ δασμολογίου νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπίσης δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος, διότι καὶ ὅλαι αἱ συμβάσεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις, τείνουν εἰς ἐλάττωσιν καὶ ὄχι εἰς αὔξησιν. Κατ’ ἀνάγκην ἑπομένως πρέπει νὰ γίνῃ αὔξησις τῶν ἀμέσων φόρων. Ἀλλ’ ἔργον ἡμῶν δὲν εἶναι νὰ ὑποδείξωμεν ποῖοι θὰ εἶναι οἱ φόροι· μόνον ὡς παράδειγμα φέρω τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ μεταρρυθμισθῇ καὶ διότι εἶναι δίκαιος καὶ διότι ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν δυναμένων νὰ φέρουν τὰ βάρη, ἀλλὰ πρὸ πάντων διότι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἁρμονία μεταξὺ τοῦ φόρου αὐτοῦ καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν. Εἰς τὴν διατάραξιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἀντιτάσσει τὴν αὔξησιν τοῦ πλούτου τῆς χώρας καὶ παρουσιάζει τὴν κατάστασιν ὡς ταμειακὴν δυσχέρειαν. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι κἄτι τι ἀνώμαλον· ἂν ὑπάρχῃ οἰκονομικὴ ἀκμὴ εἰς τὸν λαὸν δὲν ὑπάρχει ταμειακὴ δυσχέρεια, ἀλλ’ ὑπάρχει οἰκονομικὴ εἰς τὸ Κράτος, ἐφ’ ὅσον δὲν χρησιμοποιεῖ τοῦτο τὴν καλὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ λαοῦ, ὅπως αὐξήσῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἑπομένως τοιαῦτα ἰσχυριζόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀνακόλουθος. Μετὰ τὴν ἐξεικόνισιν τῆς γενικῆς καταστάσεως, ἂς ἴδωμεν τί θὰ συμβῇ, ἂν ἐξακολουθήσωμεν μένοντες ἄνευ λήψεως τῶν ἀναγκαίων μέτρων. Ἀπαραίτητον νομίζω καὶ στοιχειῶδες, ἵνα Κράτος τι ἔχῃ καλὰ οἰκονομικά, εἶναι νὰ σκεφθῇ ὅτι τοὐλάχιστον ὑπὸ τὰς ὁμαλωτάτας τῶν περιστάσεων πρέπει νὰ ἐξασφαλίζῃ ἰσότητα μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ὀφείλει ἀκόμη νὰ μεριμνήσῃ ὅπως περιθώριόν τι ὑπάρχῃ ὑπὲρ τῶν ἐσόδων, διότι ἐνῷ σπανιώτατα ἢ οὐδέποτε παρουσιάζωνται ἔκτακτα ἔσοδα, τὰ ἔκτακτα ἔξοδα εἶναι συνήθη ὄχι μόνον δι’ ἐξωτερικοὺς λόγους ἀλλὰ καὶ δι’ ἐσωτερικούς, ἀφοῦ καὶ αὐτὸς ὁ σεισμὸς καὶ αἱ πλημμύραι διαταράσσουν οὐχὶ σπανίως τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡμεῖς δὲ ἔχομεν πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τοὺς πρόσφυγας, τοὺς ὁποίους μᾶς στέλλουν οἱ καλοί μας γείτονες. Ἂν λοιπὸν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὔριον παύει ὁ εὐρωπαϊκὸς πόλεμος καὶ ἀποκαθίσταται γαλήνη εἰς ὅλον τὸν κόσμον, θὰ γεννηθῇ κατάστασις, ἡ ὁποία δὲν θὰ δικαιολογῇ πλέον κατ’ οὐδένα τρόπον διαφορὰν μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Τὴν τοιαύτην λοιπὸν κατάστασιν πρὸς στιγμὴν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ταῦτα ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅταν παρουσίασεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1915. Θὰ εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ μιμούμενος τοὺς προαγορεύσαντας, ὅπως καθορίσω εἰς ποῖον ποσὸν θὰ φθάσουν τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐφ’ ὅσον μετὰ τὰς πραγματοποιηθείσας μειώσεις τὰ ἔσοδα εἶναι 214.000000 δραχ. διὰ τὸ 1914, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπολογίσωμεν τὰ τοῦ 1915 εἰς ποσὸν ἀνώτερον τῶν διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἀρχικῶς ὑπολογισθέντων.

§133ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς 209.917.000 δραχ. τὰ ἀναβιβάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τὰς τελευταίας δηλώσεις.

§134Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι πρὸς στιγμὴν ὅτι ἐπέρχεται ὁμαλωτάτη κατάστασις καὶ περὶ αὐτῶν ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ, ἀφήνει δηλαδὴ τὰ ἔκτακτα γεγονότα νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τοιαῦτα, περὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν πρόνοιαν κατόπιν τοῦ πέρατος αὐτῶν, πέρατος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συνδεθῇ καὶ μὲ ἐθνικὰς ἐπιτυχίας, ὥστε νὰ εἶναι αἱ ἐπιτυχίαι ἀνάλογοι πρὸς τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῶμεν ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων γεγονότων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε νὰ μεριμνήσωμεν περὶ οἰκονομικῶν ὡς ἐὰν ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς Ἰανουαρίου ἀπεκαθίστατο ὁμαλὴ κατάστασις. Τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα οἱ διάφοροι προαγορεύσαντες ἀνεβίβασαν εἰς διάφορα ποσὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῶσι τὰ 235.000.000 δραχ. μὲ τελείως αἰσιοδόξους προϋποθέσεις, ὥστε τὸ ποσὸν τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ συγκρίνωμεν ταῦτα πρὸς τὰ ἔξοδα. Τὰ ἔξοδα ἀνεβιβάσθησαν ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων εἰς διάφορα ποσὰ καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικκάλων εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἰρωνευθῇ ἐκείνους. Ἀλλὰ βεβαιῶ τὸν κ. βουλευτὴν Τρικκάλων, ὅτι ἂν αὐτὰ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐκαλοῦντο ἕκαστον χωριστὰ νὰ συντάξουν τὸν προϋπολογισμόν, θὰ ἐπαρουσίαζον διαφορὰς μεταξύ των σημαντικωτάτας· εἶνε φυσικὸν εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς νὰ παρατηροῦνται διαφοραὶ μεταξὺ τῶν διαφόρων ἀσχολουμένων εἰς τὸ αὐτὸ θέμα. Ἐὰν ἑπομένως τινὲς ἀνεβίβασαν τὸ ἔλλειμμα εἰς 50 καὶ ἄλλοι εἰς 60 ἢ εἰς 65.000.000 δραχ. οὐδόλως τοῦτο πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ θέμα εἰρωνείας, ἀφοῦ καὶ αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῶν δηλώσεων ἠναγκάσθη νὰ φέρῃ ἄλλας δηλώσεις καὶ ἑπομένως ὁ ἴδιος, ὁ ὁποῖος συνέταξε καὶ τὰς 2 παρουσίασεν ἐντὸς δύο ἑβδομάδων διαφορὰς ἕξ ἑκατομμυρίων εἴς τε τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους καὶ αὐτὴ διεσαφηνίσθη τόσον καλά, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνδιατρίψω διὰ μακρῶν εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Ὅπως οἱ τόκοι οὕτω καὶ τὰ χρεωλύσια πρέπει νὰ σημειωθοῦν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν — περὶ αὐτοῦ θὰ εἴπω τινὰ ἀργότερον — καίτοι δὲν ἐπιβαρύνουσιν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας. Ἐπειδὴ ὅμως πληρώνονται ἐτησίως, πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. ἐξ Ἁχαϊοήλιδος βουλευτὴς κ. Βουρλούμης ὑπεστήριξεν ὅτι τὰ χρεωλύσια πρέπει νὰ ἀναγράφωνται εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα, διότι εἶναι τόσον ἐπιτακτικὰ ὅσον καὶ τὰ λοιπά, ἐπιτακτικώτερα μάλιστα τῶν ἄλλων τακτικῶν, μὲ τὴν ὕπαρξιν τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου. Ἅλλο ζήτημα ἐὰν διὰ τῆς πληρωμῆς τοῦ χρεωλυσίου βελτιοῦται ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου, διότι ἐλαττοῦται τὸ ὀφειλόμενον ὑπὸ τοῦ Κράτους ποσόν. Ἐὰν λοιπὸν εἰς τὰ παλαιὰ δάνεια προσθέσωμεν τὰ συναφθέντα μικρὰ κατὰ τὸ 1914 ὡς καὶ τὸ δάνειον τῶν 250.000.000, ἐάν, ὡς θὰ συμβῇ κατ’ ἀνάγκην, καλύψωμεν τὰς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους μετὰ τῶν ἐλλειμμάτων τῶν ἐτῶν 1912–1914, ἀνερχομένων κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς 380.000.000 δρχ. διὰ δανείου, θὰ ἔχωμεν ἐτησίαν ὑπηρεσίαν χρέους 87.000.000 δρχ. Διότι ὅπως πληρώσωμεν τὰς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις τῶν 380 ἑκατομμυρίων, ἔχομεν ἀνάγκην δανείου δρχ. 436.000.000 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκδόσεώς του εἰς 87½ καὶ ὑπηρεσίαν δανείου πρὸς 5% ἐκτὸς τοῦ χρεωλυσίου. Δὲν ὑποθέτω δὲ ὅτι θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ συμμετάσχωμεν εἰς τὸ χρέος τῆς Τουρκίας, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε νὰ προσθέσωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους μας τοὐλάχιστον 10.000.000 δρχ. ἀκόμη. Τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο παραλείπω τελείως. Ὑπολογίζω λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων καὶ ἀκριβῶς συμφώνως πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν δανείων πρέπει νὰ λογισθῇ εἰς 87.000.000 δρχ. ἐτησίως, ἂν δὲ ὄχι διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ἀπαραιτήτως διὰ τὸ μεθεπόμενον καὶ τὰ ἀκόλουθα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅπως προβῶμεν εἰς ἀποφάσεις περὶ καλύψεώς του. Οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων ἐξητάσθησαν ἀπὸ τοὺς προαγορεύσαντας καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ἀκούοντες τὰ διάφορα ποσὰ συνεφώνησαν, ὥστε νὰ μὴ ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐνδιατρίψω πολύ. Μοῦ ἐπιτρέπεται ὅμως κἄποιαν διαφωνίαν νὰ ἔχω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρω διατί κἄποιος ὑπελόγισεν εἰς ποσὸν μικρότερον τοῦ ἀπαιτηθέντος διὰ τὸ 1914, ἐνῷ ἐγὼ τονίζω ὅτι θὰ ὑπερβῇ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος τὰ 5.580.000, τὰ ἀναγραφόμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1914, διότι ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν προξενικῶν καὶ διπλωματικῶν ὑπαλλήλων, γενομένη ἐντὸς τοῦ ἔτους θὰ ἰσχύσῃ δι’ ὁλόκληρον τὸ ἑπόμενον. Οὔτε δὲ ὑποθέτω ὅτι αἱ ἐθνικαὶ ὑποθέσεις θὰ ἐπιτρέψωσιν ὀλιγωτέρας δαπάνας εἰς τὸ μυστικὸν κονδύλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν· φοβοῦμαι ὅτι ἡ κατάστασις θὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ χρειασθῇ μεγαλύτερον ποσὸν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ὥστε δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ μᾶς παρουσιάσῃ προϋπολογισμὸν κατὰ ποσὸν μικρότερον τῶν 6.000.000 δρχ. Ὑπολογίζω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τοῦ 1915 θὰ ὑπερβῇ τὰ 11.200.000 δρχ. ἀπέναντι τῶν 10.862.000 δρχ. τοῦ 1914. Ἐπίσης ὅτι ὁ τῶν Ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν καὶ Συγκοινωνίας θὰ ὑπερβῇ τὰ 40.000.000 ἀπέναντι τῶν 37.865.000 δρχ. τοῦ 1914, ὁ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας τὰ 11.500.000 ἀπέναντι τῶν 10.843.000 δρχ. τοῦ 1914, ὁ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπὸ 4.720.000 δραχ. τοῦ 1914 θὰ πλησιάσῃ τὰ 5.000.000 δρχ. διὰ τὸ 1915. Δύναμαι μετὰ πεποιθήσεως νὰ ὑποστηρίξω ὅτι, εἰς ὁσασδήποτε οἰκονομίας καὶ ἂν θελήσουν νὰ προβοῦν τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα, δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ παρουσιάσωσι προϋπολογισμὸν μὲ ποσὰ κατώτερα τῶν ῥηθέντων. Ἔχων δὲ ὑπ’ ὄψιν τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν ψηφισθέντα νόμον περὶ μεταβιβάσεως εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὅλων τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπολογίζω εἰς 52 ἕως 55 ἑκατομμύρια τὰς διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Ἐὰν ἑπομένως, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων τούτων, ὁρίσω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς 52.000.000 δρχ. λαμβάνω τὸ κατώτατον δυνατὸν ὅριον. Προκειμένου περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν αἱ ἀντιλήψεις αἱ ἐπικρατοῦσαι ἐκεῖ ἢ μᾶλλον αἱ ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν, ἕως ὅτου διεδέχθη τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὁ νῦν τοιοῦτος, ἦσαν τοιαῦται ὥστε οὔτε 30.000.000 δρχ. δὲν θὰ ἐπήρκουν. Κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν—καὶ λέγω τοῦτο διότι νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ἔχω κἄποιαν γνῶσιν τῶν ἀφορώντων τὰς δαπάνας τοῦ ἐν λόγῳ Ὑπουργείου — κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, αἱ τακτικαὶ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνουν τὸ πολὺ τὰ 20.000.000 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπάρχοντος καὶ τοῦ ἀποκτηθησομένου στόλου. Δὲν θὰ ἤμην δὲ ὑπερβολικός, ἐὰν ἔλεγον, ὅτι μὲ σεμνὴν διοίκησιν καὶ 18.000.000 θὰ ἐπήρκουν χωρὶς νὰ μειωθῇ οὐδεμία χρήσιμος διὰ τὸ ναυτικὸν δαπάνη. Αἱ ἀντιλήψεις ὅμως αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦσιν εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν εἶναι τοιαῦται, ὥστε πολλὰ ἑκατομμύρια ῥίπτονται κατ’ ἔτος κυριολεκτικῶς εἰς τὴν θάλασσαν. Ἐπικρατεῖ ἀντίληψις περὶ ἀφθόνου προσωπικοῦ εἰς ἀξιωματικούς, ἀλλὰ προπάντων εἰς ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς τοιαύτης ἀφθονίας εἰς πληρώματα, ἥτις καταντᾷ νὰ μᾶς παρουσιάζῃ, ὅτι χρησιμοποιοῦμεν τοιαῦτα κατὰ 50–40% περισσότερα τῶν ἄλλων ναυτικῶν ἐν ἀναλογίᾳ, φέρω παράδειγμα τὰ πληρώματα τῶν Ἀμερικανικῶν μας θωρηκτῶν «Λήμνου» καὶ «Κιλκίς». Ταῦτα εἰς χεῖρας τῶν Ἀμερικανῶν εἶχον πλήρη δύναμιν 801 ἄνδρας, ἐνῷ ἡ δύναμίς των εἰς χεῖράς μας ὑπολογίζεται εἰς 1200 ἄνδρας. Πῶς τοῦτο συμβαίνει, εἶναι εἰς ἐμὲ τελείως ἀκατάληπτον καὶ ὡς μόνην δικαιολογίαν ἤκουσα παρά τινος ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ ὅτι οἱ Ἕλληνες ναῦται εἶναι ἀσθενέστεροι καὶ ὀλιγώτερον γυμνασμένοι τῶν ξένων, ὥστε νὰ ἀποδίδωσι διὰ τῆς ἐργασίας των ὀλιγώτερον ποσὸν ὑπηρεσιῶν. Ἕνεκεν λοιπὸν ὄχι τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ τῶν ἀντιλήψεων, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦσιν εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἐὰν ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀνέλθῃ διὰ τὸ 1915 εἰς 25.000.000 δρχ. Τὸ σύνολον ἑπομένως τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων, ἐκτὸς τοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπολογίζω εἰς δρχ. 150.700.000. Ἕν κονδύλιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἤκουσα νὰ ὑπολογίσῃ τις μεταξὺ τῶν ἐξόδων καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ, ἀνερχόμενον εἰς 5.000.000 δρχ., εἶναι τὸ κονδύλιον διὰ τὰς συντάξεις τοῦ πολέμου. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ τόσον ποσόν, ἄν καὶ θὰ ὑπεστήριζον ὅτι, ἐκκαθαριζομένων ὅλων τῶν αἰτήσεων τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου, αἱ συντάξεις θὰ ὑπερβοῦν κατὰ πολὺ καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο.

§135Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 4.000.000 εἶναι.

§136Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πόσα ἔχετε πληρώσει;

§137Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. 1.600.000.

§138Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μὲ οἱουσδήποτε ὑπολογισμοὺς αἰσιοδόξους διὰ τὰ ἔσοδα καὶ περιοριστικοὺς διὰ τὰ ἔξοδα δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν τὸ ἔλλειμμα εἰς ποσὸν μικρότερον τῶν 50.000.000 δρχ. Οἱ ὑπολογισμοὶ μου ἀναβιβάζουν αὐτὸ εἰς 56.000.000 δρχ. Ὑπάρχει ἑπομένως τὸ χάσμα αὐτὸ μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Τί πρέπει νὰ γίνῃ; Δὲν χρειάζονται ἰδιαίτεραι γνώσεις, ἀλλ’ ὁ κοινὸς νοῦς διὰ ν’ ἀπαντήσῃ τις ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῶν ἐσόδων ἢ ἐλάττωσις τῶν ἐξόδων ἢ καὶ τὰ δύο; Νομίζω ὅτι καὶ τὰ δύο εἶναι δυνατά, διότι καὶ περὶ ἐλαττώσεως τῶν ἐξόδων δύναται νὰ γίνῃ λόγος, ἀφοῦ καὶ ἡ Κυβέρνησις κατανοήσασα τοῦτο ἔχει ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νόμον ἀναστέλλοντα τὰς αὐξήσεις εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν ὑπαλλήλων. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ σταματίσῃ καὶ πᾶσα αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, ἕως ὅτου κανονισθῶσιν οἰκονομικὰ ἐπιτρέποντα αὐτήν, διότι ἤδη ἡ τοιαύτη ἀνάγκη δὲν εἶναι ἀνεπίδεκτος ἀναβολῆς. Αἱ προαγωγαὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἔγιναν τόσον ἀθρόαι κατὰ ἕνα ἢ δύο βαθμοὺς εἰς ἕκαστον βαθμοφόρον, ὥστε ἐσχάτως ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν ἀξιωματικῶν ἐβελτιώθη σημαντικώτατα. Ἡ ἵδρυσις δὲ τῶν Στρατιωτικῶν Λεσχῶν θὰ καλλιτερεύσῃ τὰ οἰκονομικὰ τῶν ἀξιωματικῶν περισσότερον ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ, διότι ἡ Λέσχη παρέχει ἀντὶ δύο δραχμῶν τροφὴν εἰς τὸν ἀξιωματικὸν ἀρκετὰ καλήν, ὥστε μὲ 60 δραχμὰς κατὰ μῆνα ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ἔχῃ ἀρκετὴν καὶ ἐκλεκτὴν τροφὴν καὶ ταύτην λαμβανομένην εἰς μέρος ἀξιοπρεπές. Ἡ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν πρέπει νὰ γίνῃ ἐξάπαντος, ἀλλὰ βραδύτερον. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται περὶ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων διὰ φορολογίας, μὲ τὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶνε ζήτημα ἐὰν οὐχὶ 50.000.000 δρχ., ἀλλὰ καὶ τὸ ⅒ τοῦ ποσοῦ τούτου δικαιούμεθα νὰ περιμένωμεν ἐξ αὐξήσεως τῆς φορολογίας, ὅταν καθ’ ὅλην τὴν σειρὰν τῶν τελευταίων ἐτῶν εἷς νόμος, ὁ νόμος περὶ σπειρομένων γαιῶν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἠλπίζετο πρόσοδος 5 ἑκατομμυρίων δὲν πραγματοποιεῖται, ὁ δὲ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, φόρος τόσον παραγωγικὸς εἰς ἄλλα μέρη ἔφερε ποσὸν ἀσήμαντον, ὄχι μόνον διότι οὕτω πως ἐπεβλήθη, ἀλλὰ καὶ διότι κάκιστα ἐφηρμόσθη, ὥστε πολλοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν πρόθυμοι, ἐὰν ἁπλῶς ἐκαλοῦντο εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου, νὰ μὴ τὸν πληρώσουν διότι δὲν ἐκλήθησαν πρὸς τοῦτο. Θὰ εἶναι ὀρθὸν τὰ 50.000.000 αὐτὰ τοῦ ἐλλείμματος νὰ μὴ τὰ θεωρήσωμεν ὡς ποσόν, περὶ τοῦ ὁποίου ἐξάπαντος ὀφείλει νὰ λάβῃ μέριμναν ἡ Κυβέρνησις. Τὸ χρεωλύσιον πρέπει νὰ καταβάληται καὶ νὰ σημειοῦται εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐπειδὴ ὅμως μειώνει τὸ ποσὸν τῶν δανείων καὶ εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις διὰ κάθε ἄλλο πρέπει νὰ μεριμνήσῃ ἡ πολιτεία παρὰ περὶ ἐλαττώσεως τοῦ χρέους της, δυνάμεθα νὰ τὸ ἐκπέσωμεν ἀπὸ τὸ ἔλλειμμα, ἀφοῦ χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνάπτηται δάνειον ἴσον πρὸς τὸ ἀποσβενύμενον διὰ τοῦ χρεωλυσίου. Ὡμίλησαν οἱ προαγορεύσαντες περὶ ἐνδεχομένης αὐξήσεως τῶν ἐσόδων καὶ τὴν τοιαύτην αὔξησιν βεβαίως πρέπει νὰ περιμένωμεν ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ δασμολογίου εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ ἐκ τῆς προϊούσης ἀποδόσεως τῶν φόρων ὅπως καὶ ἐκ τῆς λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἀλλὰ δυστυχῶς παραλλήλως πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων βαίνει καὶ ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων, ἐφόσον δὲ προσηρτήσαμεν χώρας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μυρίας ἀνάγκας, πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι τοὐλάχιστον αἱ ἐπιτακτικαὶ τούτων ἀνάγκαι θὰ καλύπτωσι πᾶσαν ἐκ προϊούσης ἀποδόσεως αὔξησιν. Ἐκ τῆς τοιαύτης ἑπομένως πηγῆς δὲν πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος. Περὶ δανείου δὲν πρέπει νὰ γίνεται σκέψις, διότι καὶ ἂν ἀκόμη καθίσταται εὔκολος ἡ εὕρεσις δανείου, χρειάζεται τοῦτο ἐτησίαν ὑπηρεσίαν τοκοχρεωλυσίου. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἐὰν διὰ δανείου καλύψωμεν τὰς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις μετὰ τῶν ἐλλειμμάτων, διὰ τὰς ὁποίας ὑπελογίσαμεν ἀνωτέρω δάνειον 436.000.000 δρ. Οὔτε νομίζομεν ὅτι σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ καλύπτῃ τὰ ἐλλείμματά της διὰ δανείου ἐπὶ μακρὸν χρόνον, μακρότερον τῶν δύο τριῶν τὸ πολὺ ἐτῶν, μετὰ τὰ ὁποῖα ἀπαραιτήτως εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἔλλειμμα, διότι δὲν θὰ εὑρίσκηται δάνειον πρὸς κάλυψίν του οὔτε καὶ ἂν εὑρίσκηται πρέπει νὰ λαμβάνηται διὰ τοιοῦτον σκοπόν. Ἑπομένως εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη, ἄνευ ἀναβολῆς ἢ κατόπιν βραχείας τοιαύτης, νὰ φθάσωμεν εἰς ἐξίσωσιν μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων, καὶ ταύτην θὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν πρώτων ἢ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δευτέρων. Ἀλλ’ ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων, ἔχομεν ν’ ἀντικρύσωμεν ἓν ἄλλο μέγα ζήτημα. Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ διέποντα τὰ διάφορα τμήματα τοῦ Βασιλείου φορολογικὰ συστήματα καὶ νὰ μεριμνήσωμεν πρὸ πάντων περὶ φορολογικῆς ἀφομοιώσεως. Ἔχομεν δύο φορολογικὰ συστήματα διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ἤτοι τὸ διὰ τὴν Ἑπτάνησον καὶ τὴν λοιπὴν καὶ τέσσαρα ἄλλα διὰ τὴν Κρήτην, τὴν Μακεδονίαν καὶ Ἤπειρον, τὰς Νήσους τοῦ Αἰγαίου, τὴν Σάμον, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἕξ διάφορα φορολογικὰ συστήματα. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις, διότι αὐτὸ ὑπαγορεύει ὁ ὀρθὸς λόγος καὶ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπιτάσσει ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες πρέπει νὰ φέρουν ἐξ ἴσου τὰ δημόσια βάρη, ἀναλόγως τῶν δυνάμεών των. Ὅταν ὅμως εἰς διάφορα τμήματα τοῦ Βασιλείου ἰσχύουν διάφορα φορολογικὰ συστήματα, ἡ ἀνισότης εἰς τὰ βάρη εἶναι φυσικὴ συνέπεια. Εἶναι ὅμως εὔκολος ἡ ἄμεσος φορολογικὴ ἀφομοίωσις ἢ πρέπει ν’ ἀφήσωμεν νὰ γίνῃ διὰ τὰς Νέας Χώρας ὅ,τι ἔγεινε διὰ τὴν Ἑπτάνησον, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις, ἐὰν ἐπροτείνετο τώρα, θὰ ἦτο δυσάρεστος; Ἀναμφισβητήτως δὲ ὅ,τι ἔχει νὰ γίνῃ πρέπει νὰ γίνῃ ταχέως, διότι ἡ ἀβεβαιότης περὶ τῆς σταθερᾶς φορολογίας διαφόρων πηγῶν πλούτου φέρει ἀνωμαλίας εἰς τὰς συναλλαγὰς καὶ προκαλεῖ ζημίας εἰς τοὺς διαφόρους παράγοντας τοῦ κοινωνικοῦ πλούτου. Ἐὰν ὅμως ὑπῆρχον λόγοι ν’ ἀναβληθῇ ἡ τοιαύτη φορολογικὴ ἀφομοίωσις, οὗτοι δὲν δύνανται πλέον νὰ προταθοῦν τώρα ὅτε ἐγένετο ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις εἰς τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον ἐξαιρέσει εἰδῶν τινῶν. Εἶναι ὅμως γνωστὸν ὅτι ἡ μὲν τελωνειακὴ ἀφομοίωσις εἶναι ἔργον ἑνὸς ἄρθρου νόμου, ἀλλὰ ἡ γενικὴ ἀφομοίωσις προϋποθέτει ἐργασίαν καὶ τέχνην, διότι δυνατόν τινές τῶν ὑπαρχόντων φόρων εἰς τὰς Νέας Χώρας νὰ μὴ εἶναι κακοί, ὥστε νὰ εἶναι ἐξεταστέον ἐὰν πρέπῃ ν’ ἀντικατασταθοῦν ὑπὸ κακῶν ἰσχυόντων ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι. Ἂς ἴδωμεν τώρα ποῖα τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς φορολογίας τῶν διαφόρων τμημάτων τοῦ Βασιλείου καὶ πῶς ἐπιβαρύνονται μὲ τὰ ἰσχύοντα συστήματα οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν αὐτῶν, συμφώνως πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1914. αʹ) Παλαιὰ Ἑλλὰς

Καὶ λογιζομένου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς 2.800.000 συνάγομεν ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος φορολογοῦνται κατὰ κεφαλὴν μὲ δραχ. 42.65. βʹ) Κρήτη

Καὶ ὑπολογιζομένου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κρήτης εἰς 350.000 φορολογεῖται ἕκαστος κάτοικος πρὸς δρ. 25.63. γʹ.) Μακεδονία–Ἤπειρος

Καὶ ὑπολογιζομένου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἠπείρου καὶ Μακεδονίας εἰς 1.300.000, ἕκαστος κάτοικος ἐπιβαρύνεται μὲ δραχμὰς 36.90. εʹ) Νῆσοι Αἰγαίου

Καὶ ὑπολογιζομένου τοῦ πληθυσμοῦ τῶν νήσων εἰς 245 –250 χιλιάδας ἕκαστος κάτοικος ἐπιβαρύνεται περίπου μὲ δραχ. 30. στʹ) Σάμος

Κάτοικοι 58.000 ἕκαστος δρ. 17.30. Ἀνακεφαλαιοῦντες εὑρίσκομεν ὅτι ἡ φορολογία κατὰ κεφαλὴν εἶναι εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα δρ. 42.65, εἰς τὴν Κρήτην 25.63, εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ Ἤπειρον 36.90, εἰς τὰς Νήσους 30, εἰς τὴν Σάμον 17.30. Διὰ τῆς τελωνειακῆς ὅμως ἀφομοιώσεως εἰς τὰ περισσότερα εἴδη θὰ αὐξήσῃ ἡ κατ’ ἀναλογίαν συμβολὴ τῶν κατοίκων τῶν Νέων Χωρῶν. Ἐξετάζοντες τώρα τὴν σχέσιν μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων εὑρίσκομεν τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς. Οἱ κάτοικοι τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος πληρώνουν ἐμμέσους φόρους σχεδὸν τριπλασίους ἀπὸ ὅ,τι ἀμέσους. Οἱ τῆς Κρήτης 60% περίπου περισσοτέρους ἐμμέσους φόρους παρ’ ὅ,τι ἀμέσους. Οἱ τῆς Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου κατὰ 17% περισσοτέρους ἀμέσους φόρους παρ’ ὅ,τι ἐμμέσους. Οἱ τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου ὑπερδιπλασίους ἐμμέσους παρ’ ὅ,τι ἀμέσους. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω ὅμως στατιστικῶν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν ἀκριβῆ συμπεράσματα περὶ ἐπιπτώσεως τῶν φόρων εἰς τὰς διαφόρους τάξεις, διότι ἡ ὀνομασία ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν φόρων ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, θελούσης νὰ ἐξάγῃ ἐκ ταύτης ἄλλα συμπεράσματα. Ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ὁ φόρος τῶν σφαζομένων ζώων δὲν εἶναι, ὡς γράφεται, ἄμεσος ἀλλὰ φόρος καταναλώσεως καθόσον πίπτει ἐπὶ τοῦ ἀγοραστοῦ τοῦ κρέατος. Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων δὲν βαρύνει τὸν γαιοκτήμονα, ἀλλὰ συνήθως τὸν καλλιεργητὴν καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει τὰς καλὰς ἰδιότητας τῶν ἀμέσων φόρων. Ὅπως δήποτε, παρατηροῦμεν πολὺ μικροτέραν ἀναλογίαν μεταξὺ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων εἰς τὰς Νέας Χώρας παρὰ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ὥστε νὰ μᾶς ἐπιβάλληται νὰ χαρακτηρίσωμεν καλύτερον τὸ φορολογικὸν σύστημα τῶν Νέων Χωρῶν. Καί, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ συγκρίσεως μεταξὺ Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος, εὑρίσκομεν ὅτι οἱ τῶν Νέων Χωρῶν φορολογοῦνται ἐλαρρότερον καὶ διὰ καλυτέρου συστήματος. Προκειμένου ὅμως νὰ προβῶμεν εἰς φορολογικὴν ἀφομοίωσιν, ἐπειδὴ πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς ἐν Μακεδονίᾳ φόρους τῆς δεκάτης, καθ’ ὃν τρόπον ἐπιβάλλεται αὕτη, καὶ πρὸς ἄλλο ἑνιαῖον σύστημα πρέπει νὰ καταφύγωμεν κατ’ ἀνάγκην. Μεταβαίνω τώρα εἰς τὰ ἔξοδα. Εἰς τοὺς ἀνωτέρω ὑπολογισμοὺς τὰ μονοπώλια ἐτάχθησαν ὡς ἔμμεσοι φόροι διότι πράγματι εἶναι τοιοῦτοι ὑπὸ διάφορον μορφήν. Ὅταν δὲ οἱ ἄμεσοι φόροι εἶναι τόσον ὑπερβολικοὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τοὺς ἀφήσωμεν ἐν ἰσχύϊ, ὅταν οἱ ἀντίστοιχοί των ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι εἶναι σχετικῶς ἀσήμαντοι. Θίγω δύο κονδύλια τῶν ἐξόδων διὰ νὰ δείξω ὅτι λαμπρὰ ἀναλύει ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος βουλευτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, δυναμένην νὰ διεξάγηται διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Πολάκις ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἀλλαχοῦ καὶ συνέστησα τὴν σύμπραξιν Κυβερνήσεως καὶ Τραπέζης. Μετὰ λύπης μου ἐν τούτοις εἶδον εἰς τὴν συναφθεῖσαν σύμβασιν μεταξὺ τούτων νὰ μὴ ἐπιβάληται ἐπιτακτικῶς ὑποχρέωσις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἐνεργῇ αὐτὴ μέγα μέρος τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους. Εἰς τὴν σύμβασιν γίνεται μνεία, ὡς εὐχὴ ὅμως, δηλαδὴ ὅτι δύναται νὰ ζητηθῇ παρὰ τῆς Τραπέζης τὸ μέτρον τοῦτο, χωρὶς νὰ γίνεται λόγος ἀντὶ ποίας ἀμοιβῆς.

§139Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀδαπάνως.

§140Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν φαίνεται τοιαύτη συμφωνία μετὰ τῆς Τραπέζης.

§141Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ συμφωνία εἶναι ὅτι θ’ ἀναλάβῃ ἡ Τράπεζα, ἀλλὰ διὰ μεταγενεστέρας συμβάσεως.

§142Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τότε δὲν ἐτέθη τίποτε.

§143Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐδόθη ἡ ὑπόσχεσις.

§144Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀντὶ ποίων ἀνταλλαγμάτων;

§145Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Οὐδενὸς ἀνταλλάγματος.

§146Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εὔχομαι νὰ ἴδωμεν τοιοῦτον μέτρον πραγματοποιούμενον καὶ τὸ Δημόσιον ἀπαλλασσόμενον ταχέως δαπάνης ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ εἰς ποσὸν τοὐλάχιστον 2.000.000 δρχ. διὰ τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν, τὰ ἐνοίκια καὶ τὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἀφίνω τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ περιοριζόμενος εἰς ἕνα καὶ μόνον κλάδον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θέλω νὰ δείξω κατὰ τίνα τρόπον ἐπεβλήθησαν δαπάναι καὶ μὲ ποίαν ἀστοργίαν ἐξετελέσθησαν αὗται. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὴν τελωνιακὴν ἀστυνομίαν. Ἤμην σφοδρότατος πολέμιος, ὅταν ὑπεβλήθη τὸ μέτρον ὑπὸ τοῦ προκατόχου, τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ τότε τοιοῦτος συνέλαβεν εἰς τὴν ζωηρὰν φαντασίαν του σῶμα πολεμικόν, πολυμελές, μὲ πλοῖα, μὲ βενζινακάτους καὶ ὑπέβαλε νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Κράτος μὲ τὸ ποσὸν 700.000 δραχμῶν καὶ ἄνω, καθ’ ὃν χρόνον μὲ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς ζακχάρεως, τὸ κυριώτερον στοιχεῖον λαθρεμπορίου, περιεστέλλετο εἰς βαθμὸν μὴ ἐπιτρέποντα ἐκτάκτους δαπάνας κατὰ τοῦ λαθρεμπορίου. Χωρὶς ν’ ἀφήσῃ νὰ ἀποφανθῇ ἡ πεῖρα, ἐσχημάτισεν ὁ Ὑπουργὸς τὸ σῶμα μὲ πλοῖα, μὲ ἀξιωματικούς, μὲ ἄνδρας καὶ ἐκάλεσε τοὺς ξένους ὀργανωτάς. Ἀλλ’ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ ἓν μόνον ἐπραγματοποιήθη, ἡ δαπάνη, ὁ δὲ σκοπὸς ὄχι. Καὶ μόλα ταῦτα ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται σῶμα τελωνιακῆς ἀστυνομίας, μὲ ἀργομίσθους δυστυχεῖς καὶ αὐτούς, διότι ἐννοοῦν ὅτι εἶναι ἄχρηστοι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὶς ἐδήλωσεν εἰς ἐρώτησιν περὶ τοῦ ἐν λόγῳ σώματος ὅτι σκέπτεται νὰ τὸ καταργήσῃ, ἀλλὰ τὸ σῶμα ἐξακολουθεῖ ἀκόμη μετὰ δύο ἔτη νὰ ὑπάρχῃ πρὸς δόξαν τῆς ἑλληνικῆς ἀβελτηρίας καὶ μακαριότητος. Ἰδοὺ δαπάνη ἄσκοπος, γινομένη διότι τὸ ἠθέλησεν Ὑπουργός, παράδοξος εἰς τὰς ἀντιλήψεις του, ἐκτελεστὴς παντὸς ὅ,τι ἤθελε φαντασθῇ, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ τοὐλάχιστον μία διαμαρτυρία, μία σύστασις ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφήσῃ νὰ ἐκτελεσθῇ μέρος τῆς δαπάνης μέχρις ὅτου ἤθελε καταφανῇ κατὰ πόσον ἡ τελωνιακὴ αὐτὴ ἀστυνομία ἠδύνατο νὰ εὐδοκιμήσῃ. Προκειμένου περὶ τῶν ἐξόδων ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον ἔχω καταρτίσει, εὑρίσκω τὰς ἑξῆς δαπάνας. Ἡ Δικαιοσύνη ἀναλογεῖ πρὸς 2.60 κατὰ κεφαλὴν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, 2.70 ἐν Κρήτῃ. 2.15 ἐν Μακεδονίᾳ, 1.50 ἐν Ἠπείρῳ, 2.25 εἰς τὰς Νήσους. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας, εὑρίσκω ὅτι αὗται εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ἀνῆλθον κατὰ κεφαλὴν εἰς δρ. 9.20, εἰς Κρήτην 16.30, εἰς Μακεδονίαν 9.65, εἰς Ἤπειρον 8.20, εἰς τὰς Νήσους 3.20. Ἡ τόση διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον διὰ τὰς νήσους εἶναι φυσική, διότι ἡ συγκοινωνία ἐκτελεῖται διὰ θαλάσσης. Διὰ τὴν Παιδείαν εὑρίσκω ὅτι πρώτη ἵσταται εἰς τὰς δαπάνας ἡ Κρήτη, διότι ἐκεῖ ἡ Δημοτικὴ Ἐκπαίδευσις εἶναι εἰς βάρος τοῦ Κράτους. Διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν τελωνείων – καὶ ὑπολογίζω τὸ ποσὸν εἰς 45.000.000 δρ. – ἀπαιτοῦνται δαπάναι 1.970.000 δρ., ἑπομένως 4,4% διατίθενται πρὸς εἴσπραξιν. Διὰ τὰς εἰσπράξεις 4.000.000 εἰς τὴν Κρήτην αἱ δαπάναι εἶναι 6,05, περίπου 80% περισσότερον παρ’ ὅ,τι εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν ἡ διαφορὰ εἶναι εἰς βάρος τῆς Μακεδονίας, διότι ἐνῷ στοιχίζει ἐκεῖ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσπράξεων 9,67, εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα περιορίζεται μόνον εἰς 0.40 καὶ εἰς τὴν Κρήτην 0,35. Τὰ ἔξοδα πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἀμέσων φόρων στοιχίζουν 0,035% εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ 38% εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Ἤπειρον, μὴ καταστάντος δυνατοῦ νὰ ὑπολογισθοῦν διὰ τὴν Κρήτην. Πρὶν τελειώσω θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τῆς μορφῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον ἐδήλωσεν, ἀλλὰ καὶ ὑπέβαλεν ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ χρῆσις τοῦ ἔτους δέον νὰ ἀρχίζῃ ἀπὸ 1 Ἰουλίου καὶ νὰ τελειώνῃ τὴν 30 Ἰουνίου τοῦ ἑπομένου. Ἀντ’ αὐτῆς τῆς τροποποιήσεως, ἡ ὁποία θὰ εἶχε καλὰ ἀποτελέσματα καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας θὰ ἀπηλλασσόμεθα τῶν πολλῶν δωδεκατημορίων, προέβημεν εἰς τὴν διαίρεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τρεῖς κατηγορίας ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Διὰ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους θὰ καθίσταται εὔκολος καὶ ἡ ψήφισις αὐτοῦ ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἐνῷ τώρα αἱ ἐργασίαι ἄρχωνται τὴν 1 Ὀκτωβρίου καὶ μᾶς φθάνει τὸ νέον ἔτος μὲ ἀσύντακτον ἀκόμη τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀρκετὰ ἐπιτυχῶς, ἀρκετὰ ἀξιεπαίνως ἐξέφρασε τὴν γνώμην του ἐπὶ τῆς μορφῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ συμμερίζομαι τὰς γνώμας του. Εὑρίσκω ὅτι ἡ διαίρεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως αὕτη συνέβη, δὲν εἶναι ἡ καταλληλοτέρα. Φρονῶ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ ἐμφανίζῃ μᾶλλον ταμιακὴν μορφὴν παρὰ οἰκονομικήν. Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις δύναται νὰ ἐξετάζηται ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν καὶ ἂν ἐμφανίζηται ὁ προϋπολογισμός, ἀλλὰ διὰ τὴν τάξιν καὶ τὴν καλυτέραν κατανόησιν ἡ ταμιακὴ ἄποψις εἶναι ἡ ὀρθοτέρα. Ἡ ἔχουσα τὰ καλλίτερα οἰκονομικά, ἡ Ἀγγλία, ἔχει τελείως ταμιακὸν προϋπολογισμόν· ἡ χρῆσις τοῦ ἔτους τελειώνει τὴν 31 Μαρτίου καὶ ἀρχίζει τὴν 1 Ἀπριλίου. Τὴν 1 Ἀπριλίου ἔχουν καταπέσει ὁλόκληροι αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔμειναν ἀδιάθετοι, πᾶσα δαπάνη γενομένη ἀπὸ 1 Ἀπριλίου ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους τούτου. Καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ ὑπόλοιπα, τὰ εὑρισκόμενα εἰς τὰς ἀποθήκας, τὰ ἀναλώσιμα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διατεθῶσι κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ὑπολογίζονται εἰς βάρος αὐτοῦ, ὥστε νὰ μὴ συμβαίνῃ ὅ,τι συνέβαινεν ἄλλοτε, νὰ προβαίνῃ εἷς ὑπουργὸς εἰς παραγγελίας εἰς βάρος τοῦ προηγουμένου ἔτους, ἵνα φανῇ ὅτι τὸ ἑπόμενον ἔτος παρουσίασεν ὀλιγωτέρας δαπάνας. Θὰ ἐνόμιζον, ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἦτο καλὸν ὅπως μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὰ διάφορα αὐτὰ κονδύλια τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐξόδων, διότι ταῦτα δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπολογισθῶσι. Ποῖα ἔξοδα Κράτους τινὸς εἶναι τακτικὰ καὶ ποῖα εἶναι ἔκτακτα εἶναι δύσκολον νὰ ὑπολογισθῇ. Βεβαίως ἡ κατασκευὴ ἑνὸς σιδηροδρόμου εἶναι ἔκτακτος δαπάνη, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς κατασκευῆς ὁδῶν καὶ ἄλλων ἔργων εἶναι ζήτημα ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθῇ ποία εἶναι τακτικὴ καὶ ποία ἔκτακτος δαπάνη, διότι καὶ ἡ κατασκευὴ καὶ ἐπισκευὴ ὁδοῦ αὐξάνει τὴν περιουσίαν καὶ τὸν πλοῦτον τοῦ τόπου, ὥστε νὰ ὑποτίθηται ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰ ἔκτακτα ἔξοδα, ἀλλ’ εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ γίνεται τοῦτο, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχῃ ὑγιᾶ οἰκονομικὰ μὲ τοιαύτην διαίρεσιν. Πολλαὶ δαπάναι ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι δημιουργικαί, ὅσον καὶ ἂν αὐξάνουν τὴν περιουσίαν τοῦ Κράτους δὲν παύουν παρὰ νὰ εἶναι δαπάναι τακτικαί. Εἰς τὰ διάφορα ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἂν ἤθελε κανεὶς νὰ εἰσδύσῃ, θὰ εὕρισκε δαπάνας περιττάς, δαπάνας πολυτελείας πρὸ παντὸς εἰς προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ συμπτυχθῇ, ἂν ἔπαυεν ἡ ἀντίληψις τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν, γινομένων θυμάτων τῶν ὑπαλλήλων, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νέου προσωπικοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ὡμίλησε περὶ νυχθημέρου ἐργασίας τῶν ὑπαλλήλων του, ἀλλ’ οἱ μεταβαίνοντες εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἔχουν σχηματίσει ὡρισμένην ἰδέαν.

§147Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαιωθῆτε ὅτι ἐργάζονται μέχρι τῆς 10ης τῆς νυκτός, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἔλθητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§148Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διετέλεσα ὑπάλληλος καὶ ἠσχολήθην εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, εὗρον δὲ ὅτι θὰ ἦτο εὐτύχημα ἂν καὶ ὁ μέσος ὅρος τῆς ἐργασίας τῶν ὑπαλλήλων εἶναι τέσσαρες ὧρες καθ’ ἑκάστην, ἐνῷ παντοῦ ἐργάζωνται ὀκτώ. Θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐφαρμόσῃ πρὸς ἐπίτευξιν πολλῶν οἰκονομιῶν, μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἄλλοτε εἰς τὴν παλαιὰν Βενετίαν. Ἐσχηματίσθη μία ἐπιτροπὴ καὶ τὰ μέλη της ὠνομάσθησαν κατσιατόρι ντέλλε σπέζε σουπέρφλουε, δηλ. θηρευταὶ τῶν περιττῶν δαπανῶν. Ἄν ἔκαμνε τὴν ἐργασίαν αὐτὴν καὶ ἐδῶ μία εὐσυνείδητος ἐπιτροπὴ ἐκ βουλευτῶν καὶ ὑπαλλήλων, θὰ εὕρισκεν πληθώραν δαπανῶν καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἐξ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ γνωρίζῃ, ὅτι εἰς τὴν τάδε ἢ τάδε ὑπηρεσίαν ὑπάρχει μία χαριστικὴ διάταξις τοῦ νόμου χάριν ἑνός, ἓν ἐπίδομα εἰς ὄφελος ἄλλου. Εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας εἶναι οἱ προστατευόμενοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητον. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπῆρχεν ἐπίδομα 50 δρ. κατὰ μῆνα διὰ φθορὰν ἐνδυμάτων τοῦ ἀρχειοφύλακος. Ἐννοεῖται ὅτι ὁ ἀρχειοφύλαξ δὲν ἔφθειρε οὔτε 50 δρ. τὸν χρόνον, ἀλλ’ ἦτο τοῦτο μέσον διὰ νὰ δικαιολογῶνται 50 δρχ. διὰ τὸν ἀρχειοφύλακα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξετέλει βαρύτερον ἢ σπουδαιότερον ἔργον τῶν ἄλλων. Ἡ τοιαύτη ἔρευνα θὰ ἔφερεν εἰς φῶς πολλὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἤδη δέ, ὅτε κατ’ ἐξοχὴν τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην νὰ προβῇ εἰς μείωσιν δαπανῶν, θὰ συνίστων τοὺς θηρευτὰς τῶν περιττῶν δαπανῶν. Πρὶν τελειώσω, κύριοι, πρέπει νὰ μὴ ἀφήσω ἀσχολίαστον τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν αἰσιοδοξίαν διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου, τὴν ὁποίαν εὐχαρίστως ἤκουσα ὅτι τὴν ἔχουν καὶ ἄλλοι. Ἀλλοίμονον ἐὰν σήμερον δὲν εἴχωμεν τὴν αἰσιοδοξίαν αὐτήν, ὅταν ἡ Ἑλλὰς μετὰ τοὺς Κομνηνοὺς καὶ τοὺς Ἰσαύρους διανύει τὴν ἐνδοξοτέραν αὐτῆς περίοδον. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ μᾶς ἀποδείξῃ τὴν αἰσιοδοξίαν του λέγει, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ δύναμις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι μεγίστη καὶ πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τούτου μᾶς ἔφερε τὴν Τραπεζιτικὴν κίνησιν, τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως τῶν λοιπῶν εἰδῶν, τὰ εἴδη τοῦ μονοπωλίου κλπ. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ εἶναι εἰς βάρος του, διότι μὲ τοιαύτην οἰκονομικὴν ἀκμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν δικαιολογεῖται νὰ λέγῃ ὅτι δὲν τῷ ἐπιτρέπεται νὰ προβῇ εἰς φορολογικὴν μεταρρύθμισιν ἢ ἐπιβολὴν φόρων πρὸς ἐξίσωσιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς — τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ εὔχομαι — εἶναι τόσον ἀκμαῖος, εἶναι λυπηρὸν νὰ εἶναι νοσηρὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Δὲν πρέπει διὰ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους νὰ ἐπικαλούμεθα τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ λαοῦ. Εἶναι δυνατὸν ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία Κράτους τινος νὰ εἶναι ἀρίστη καὶ ἡ οἰκονομία τοῦ Κράτους νὰ εἶναι κακή. Ἡ Πρωσσία ἐν παραδείγματι ἔχει θαυμάσια δημόσια οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει ἡ Γερμανία, τῆς ὁποίας μέγιστον τμῆμα ἀποτελεῖ ἡ Πρωσσία. Ἡ Γαλλία ἔχει κακὰ δημόσια οἰκονομικά, διότι ἔχει μέγα δημόσιον χρέος, μολονότι ἔχει τὴν καλλιτέραν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ φροντίζει νὰ ἐπωφελῆται ταύτης. Ὥστε δὲν πρέπει νὰ ἐπαναπαύηται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὰ καλὰ οἰκονομικὰ τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ὀφείλει νὰ δημιουργήσῃ καὶ καλὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ μάλιστα εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Δὲν ἀρκεῖ νὰ μᾶς λέγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τὸ φράγκον ὑπερετιμήθη ἀλλοῦ, ὅτι εἰς τὴν Ρουμανίαν ἔφθασεν 1.27, εἰς τὴν Βουλγαρίαν 1.36, εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ Αὐστρίαν δὲν εἰξεύρω πόσον. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἐνδεικτικὸν τῆς οἰκονομικῆς ἀκμῆς ἢ παρακμῆς ἑνὸς τόπου, ἀλλὰ προέρχεται ἐκ τῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ὁ πόλεμος. Βεβαίως τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ρουμανίας δὲν εἶναι χειρότερα ἀπὸ τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος, μολονότι ὁ καφὲς λέγεται ὅτι ἔφθασεν ἐκεῖ εἰς 7 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα τιμᾶται εἰς τὸ ἥμισυ. Ἡμεῖς ἔχομεν εὐτυχῶς ἐλευθέραν τὴν θάλασσαν. Ἀλλ’ εἶναι τόση ἡ ἔλλειψις προνοίας ἐκ μέρους ἡμῶν, ὥστε μὲ ὅλον αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν τῆς ἐλευθερίας τῆς θαλάσσης ἐκινδύνευσε νὰ πεινάσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ ψωμί, ἐνῷ εἰς τὴν Ρουμανίαν δὲν συνέβη τοιοῦτόν τι.

§149ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο ἔλλειψις προνοίας αὐτό. Ἦτο καὶ τοῦτο μία ἀπὸ τὰς ἔριδάς μας πρὸς τὴν τότε διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§150Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μήπως καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἔλλειψις προνοίας;

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί ἠθέλετε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅταν, ὁ τότε διοικητὴς τῆς Τραπέζης, ἠρνεῖτο νὰ μᾶς φέρῃ καὶ σιτάρι ἀκόμη;

§152ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν ἡ Τράπεζα ἐπλήρωσε 15 ἑκατομμύρια δραχμῶν δι’ ἀγορὰν σίτου, δὲν πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπαναλαμβάνῃ αὐτὰς τὰς συκοφαντίας.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι περιτταὶ αἱ συγκινήσεις, κ. Πρόεδρε. Βεβαιῶ τὴν Βουλὴν ὅτι πλὴν τῶν ἄλλων μέσων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὅπως ἐκβιάσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὁ τότε διοικητής, μετεχειρίσθη καὶ τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν ὥραν ἀκριβῶς τῆς συζητήσεως τῆς Συμβάσεως, ἠρνεῖτο νὰ μᾶς κάμῃ καμμίαν παραγγελίαν καὶ ἐνεφιλοχώρησαν 20 ἡμέραι χωρὶς νὰ μᾶς κάμῃ παραγγελίαν καὶ δι’ αὐτὸ εὑρέθημεν εἰς αὐτὴν τὴν στενόχωρον θέσιν.

§154ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι ἐντεῦθεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἠγέρθησαν κατηγορίαι ὅτι ἐγένοντο καταχρήσεις περὶ τὴν προμήθειαν τοῦ σίτου.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐταὶ ἐγένοντο ἐναντίον ἡμῶν καὶ ὄχι ἐναντίον τῆς τότε διοικήσεως τῆς Τραπέζης.

§156ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐλέγετο ὅτι τὰς καταχρήσεις ταύτας ὁ τότε διοικητὴς ἦτο ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ τὰς συγκρατήσῃ. Ἐὰν ὑπῆρχεν εὐθύνη ἔπρεπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ προβῇ εἰς καταδίωξιν, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὸν νὰ κατηγορῇ ἐνταῦθα ἄνδρα ἀπόντα.

§157ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἠρνήθη νὰ προβῇ εἰς προμήθειαν.

§158ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐφ’ ὅσον λέγετε καὶ σεῖς ὅτι ἐν ἀρχῇ ἦτο προθυμότατος καὶ παρέσχε περὶ τὰ 15.000.000 δραχ. διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ σίτου, δὲν γνωρίζω πῶς ἐκ τῶν ὑστέρων σᾶς ἐπιτρέπετε νὰ ἔρχεσθε καὶ νὰ λέγητε ὅτι ἠρνήθη νὰ σᾶς δώσῃ τὰ μέσα τῆς προμηθείας σίτου, καὶ δι’ αὐτὸ ἐκινδύνευσε νὰ πεινάσῃ ὁ ἑλληνικὸς λαός.

§159Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λυποῦμαι διότι ἔδωκα ἀφορμὴν νὰ λεχθῶσιν ὅσα ἐλέχθησαν. Ἤθελον μόνον νὰ εἴπω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀρκῆται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀκμὴν τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας καὶ νὰ συγκρίνῃ τὴν ἐν Ἑλλάδι κατάστασιν πρὸς ξένας χώρας, διότι εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπῆρξαν ἄλλα αἴτια, ἓν δὲ τῶν αἰτίων εἶναι καὶ ἡ συγκοινωνία, ἡ ὁποία εὐτυχῶς εἶναι ἐλευθέρα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ διότι περιβάλλεται ὑπὸ θαλάσσης, ἡ ὁποία εἶναι ἐλευθέρα, καὶ διότι ἔχομεν ἰσχυροτάτην ἐθνικὴν ναυτιλίαν, ἥτις εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐφοδιάζῃ μὲ ὅ,τι δήποτε. Οὔτε πρέπει νὰ λέγηται — διότι καὶ τοῦτο ἀκόμη ὑπεστηρίχθη — ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεριμνῶμεν τόσον πολὺ περὶ ἐξισώσεως ἐσόδων καὶ ἐξόδων, διότι οὐδεὶς γνωρίζει τὴν τύχην τῶν Κρατῶν. Ἀπὸ τὴν παροῦσαν κατάστασιν θὰ ἐξέλθουν Κράτη μεγάλα καὶ ἰσχυρά, ἀλλὰ καὶ θὰ συντριβοῦν ἄλλα Κράτη· ἡμεῖς δὲ πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν, ὅπως μὴ εἴμεθα μεταξὺ τῶν δευτέρων. Σήμερον ἀνέγνωσα ὅτι ἡ πρώτη ἀδυναμία ἐξεδηλώθη εἰς τὴν Βουλγαρίαν περὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκομεριδίου, δὲν εἶναι δὲ δύσκολον, παρατεινομένης τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, νὰ συντριβῇ οἰκονομικῶς τὸ Κράτος τοῦτο. Οὔτε πρέπει νὰ λέγηται ὅτι ἡ δίνη θὰ παρασύρῃ τὰ διάφορα Κράτη καὶ ἡ τύχη, ἡ ὁποία θὰ ἀκολουθήσῃ τὰ ἄλλα ἂς κανονίσῃ καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος. Τοιαύτην μοιρολατρείαν δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν. Μεταξὺ τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα θὰ καταστραφοῦν, δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἡ Ἑλλάς. Ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ζήσῃ καὶ νὰ ἀκμάσῃ ἀναλόγως τῆς ἱστορίας της, τοῦ προορισμοῦ τῆς φυλῆς της καὶ τοῦ ἐνδόξου παρόντος, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἐσχάτως.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 12 καὶ 45′ π. μ.)