1913.11.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10

Τῆς 19 Νοεμβρίου 1913

(Τρίτη ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται μετὰ τοῦτο καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν: Οἱ ἐν Ἀθήναις ἔμποροι ἀποικιακῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως εἰς τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας ληφθῇ μέτρον καὶ κλείωσι τὰ καταστήματά των ἀπὸ τῆς 1 μ. μ. μέχρι τῆς πρωΐας τῆς Δευτέρας. Ὁ ἐκ Κονίσκης τῆς Τριχωνίας Δ. Παπαναστασόπουλος παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Θεσσαλονίκης κρατουμένων Ἑλλήνων στρατιωτῶν. Οἱ κάτοικοι Μεσσήνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ μέτρον διὰ τοὺς προσερχομένους ἀνυποτάκτους καὶ πληρώνωσι κατὰ δόσεις τὸ ἐκ δρ. 500 πρόστιμον τὸ ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου. Ὁ δημοδιδάσκαλος Ἀνδρ. Δραγάτσης δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτεῖται τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος, ὅπερ τῷ ἐγένετο διὰ τῆς ἀπολύσεώς του. Ὁ Σύλλογος Τεχνιτῶν Κυπαρισσίας παρακαλεῖ, ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ κυριακῆς ἀργίας πανταχοῦ, ἰδιαιτέρως δὲ εἰς τὴν περιφέρειαν Μεσσηνίας. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Κοζάνης κρατούμενοι κατάδικοι ἱκετεύουσι τὴν Βουλήν, ὅπως μεριμνήσῃ καὶ τοῖς δοθῇ Β. χάρις διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς των. Ὁ ἐκ Κοζάνης ἔμπορος Πάϊκος Δελιαλῆς παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐκ Κοζάνης ἐξαγωγὴ φλοιοῦ πρίνου, χρησιμοποιουμένου διὰ τὴν κατεργασίαν τῶν δερμάτων. Ὁ κ. Στ. Ἀλεξίου ζητεῖ χορήγημα πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς μεγάλης Κρητικῆς ἐκδόσεως τοῦ Ἐρωτοκρίτου. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ»· Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Στελλάκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ͵ΔΡΞΕʹ περὶ ἀνυποτάκτων»· Οἱ βουλευταὶ κ. Κ. Γόντικας καὶ Π. Ἀλεξάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν καταγνωσθεισῶν εἰς τοὺς προμάχους τῆς Πατρίδος ποινῶν πρὸ τῆς ἐκστρατείας τοῦ 1912 καὶ ἀναστολῆς τῆς ποινικῆς καταδιώξεως αὐτῶν διὰ πράξεις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον πραχθείσας ὑπὸ τούτων»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Τυπ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει: 1) Πρότασιν νόμου «περὶ τῶν ἀντισηκωμάτων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας»· 2) Τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως». Θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσιν. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς) Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Βέρροιος αἰτεῖται δεκαήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, ἵνα ἀπέλθῃ εἰς Πάτρας δι’ οἰκογενειακοὺς λόγους. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς τρία νομοσχέδια: 1) Περὶ ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ Ἐφέδρων Ὑπιάτρων, Ἀνθυπιάτρων καὶ Ἀνθυποφαρμακοποιῶν· 2) Περὶ ὑπηρεσίας ἐν ἐνεργείᾳ Ἐφέδρων Ἀνθυπολοχαγῶν καὶ Ὑπολοχαγῶν τοῦ Μηχανικοῦ· καὶ 3) Περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 43 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.

§3ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ κηρυχθῶσιν ὅλα κατεπείγοντα, διότι πρὸ τῆς 1 Δεκεμβρίου, ὁπότε θ’ ἀπολυθῶσιν οἱ ἔφεδροι, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ὥστε ὅσοι θὰ παραμείνωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατεύματος νὰ ἔχωσι τὸν καιρὸν νὰ παραμείνωσι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή, ὅπως κηρυχθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα κατεπείγοντα;

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 43 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§7Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν μίαν σύστασιν, προκειμένου περὶ εὐκολίας τῶν ἀπολυομένων ἐφέδρων, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ τῷ ὑποβάλω ἀμέσως. Διετάχθη νὰ δοθῇ ἀναστολὴ κατατάξεως εἰς τοὺς νέους ἐκείνους, ὧν δὲν συνεπληρώθη μέχρι τῆς ἀπολύσεώς των ὁ χρόνος τῆς ἀναβολῆς τῆς κατατάξεως καὶ ἀπελύθησαν πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, — τοὺς φοιτητὰς ἐννοῶ καὶ τοὺς ἄλλους. — Ἀλλὰ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν μένουσιν εἰσέτι ἐν τῷ στρατεύματι, διότι ὁ χρόνος τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως ἔληξε πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἢ πρὸ δέκα ἡμερῶν ἢ πρὸ 20 ἡμερῶν ἢ καὶ πρὸ μηνῶν, καὶ νομίζω ὅτι, ἐὰν δὲν γίνῃ ἀφομοίωσις καὶ διὰ τούτους πρὸς τοὺς ἀπολυθέντας, διότι ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ἤθελε χρησιμεύσει δι’ ὃν σκοπὸν τὸν ἐζήτησαν, θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο ὑπὸ τούτων, ἐὰν δὲν ἐκαλοῦντο εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, θὰ διαπραχθῇ κατ’ αὐτῶν ἀδίκημα.

§8ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω ὅτι αὐτὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἐν τούτοις, ἐὰν νομίζητε ὅτι ἡ περίστασις αὐτὴ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, διατυπώσατε τροπολογίαν καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν συζητοῦμεν αὐτήν.

§9Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀπολύτως δίκαιον πρᾶγμα νὰ ὑπάρξῃ μία ἐξίσωσις εἰς ὅλους, καὶ εἰς ἐκείνους τῶν ὁποίων δὲν ἔληξεν ὁ χρόνος ἀκόμη τῆς ἀναστολῆς καὶ εἰς ἐκείνους τῶν ὁποίων ἔληξε κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν δύο πολέμων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίρρησις;

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ ἐφέδρων ὑπιάτρων, ἀνθυπιάτρων καὶ ἀνθυποφαρμακοποιῶν» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπηρεσίας ἐν ἐνεργείᾳ ἐφέδρων ὑπολοχαγῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ μηχανικοῦ» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς χήρας Ἀνδρέου Πλατομέση.

§12Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀνεκοινώθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰ τῆς οἰκογενείας τοῦ ἰατροῦ Πλατομέση ἀποθανόντος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐξομοιουμένῃ πρὸς τῇ τοῦ πολέμου, διότι οὗτος ἐκτελῶν ὑπηρεσίαν τότε στρατιωτικὴν καὶ ἐπισκεπτόμενος τοὺς ἐν Ζακύνθῳ Τούρκους αἰχμαλώτους ἔπαθεν ἐκ τῆς ἐνσκηψάσης ἐπιδημίας τοῦ ἐξανθηματικοῦ τύφου καὶ ἀπεβίωσεν ἐξ αὐτοῦ, ἀφήσας χήραν γυναῖκα καὶ οἰκογενειακὰς δυσχερείας μεγίστας καὶ ἕνα υἱὸν 18 ἐτῶν ἀνίκανον πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν καὶ πάσχοντα τοὺς ὀφθαλμούς. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καί, ἐὰν νομίζῃ ὅτι εἶναι δίκαια τὰ αἰτούμενα, νὰ διατάξῃ ὅ,τι εἶναι ἀνάγκη.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τοῦ Γεωργικοῦ Συλλόγου Γκερλὶ τοῦ δήμου Ἀρμενίου.

§14Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ὑπερβολή, ἐὰν εἴπω, ὅτι ἀπό τινος χρόνου διαδραματίζεται ἐν τῇ Θεσσαλίᾳ μεγάλη κοινωνικὴ τραγῳδία, ὁμοίαν τῆς ὁποίας δὲν εἶδεν ὁ κόσμος ἐκεῖνος ἀπὸ τριῶν χιλιάδων ἐτῶν. Πρὸ τριάκοντα αἰώνων ἀνεφάνη ἐν τῇ Θεσσαλίᾳ ὁ θεσμὸς τῶν πενεστῶν καὶ κατὰ τοὺς πολυταράχους ἐκείνους χρόνους, καθ’ οὓς δίκαιον ἀπόλυτον ἦτο ἡ δύναμις τοῦ ἰσχυροῦ καὶ νόμος ἄτεγκτος ἡ θέλησις τοῦ κατακτητοῦ, οἱ ἀγρόται τῆς χώρας ἐκείνης, καίπερ δοριάλωτοι, εἶχον ἐξασφαλίσει καὶ ἔδαφος πρὸς καλλιέργειαν καὶ μόνιμον πατρίδα. Διότι, κατὰ τὴν ἀρχαιοτάτην συνθήκην τῆς Ἄρνης, διασωθεῖσαν μέχρις ἡμῶν, οἱ Κύριοι δὲν ἠδύναντο οὔτε νὰ φονεύωσιν οὔτε νὰ ἐξώνωσι τοὺς πενέστας, οἵτινες ὑπεχρεώθησαν νὰ ἐργάζωνται τὴν γῆν καὶ νὰ παρέχωσιν εἰς τοὺς Κυρίους μερίδα τῆς παραγωγῆς. Καὶ μετέπειτα, κατὰ τὰς μεγάλας, πολιτικάς τε καὶ κοινωνικάς, ἀναστατώσεις τῶν λαῶν ἐν τῇ παγκοσμίῳ Ἱστορίᾳ, οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξαν τὰ βάρη, ἅτινα ἐπεβλήθησαν ἐπὶ τοῦ ἐργάτου τῆς γῆς, εἶναι ὅμως ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ χωρικὸς πάντοτε εἶχε τὰς γαίας του πρὸς καλλιέργειαν, εἶχε μόνιμον πατρίδα, εἶχε παραλλασσούσας μὲν κατὰ τόπους καὶ χρόνους, ἀλλὰ καθωρισμένας ὑποχρεώσεις καὶ καθωρισμένα δικαιώματα, εἴτε εἰς τὰ λατιφούντια εἰργάζετο εἴτε εἰς τὰ φέουδα εἴτε εἰς τὰ τσιφλίκια. Καὶ ὁ Ἀλῆ πασᾶς τῶν Ἰωαννίνων, ὅτε πρὸ αἰῶνος ἐδήμευσεν ἐν τῇ Θεσσαλίᾳ πλέον τῶν διακοσίων ἑξήκοντα χωρίων, καὶ αὐτὸς καὶ ἡ διάδοχος Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἠρκέσθησαν εἰς τὸ νὰ λαμβάνωσι μόνον ὡς τέλεσμα τὸ τρίτον τῆς παραγωγῆς τοῦ καλλιεργουμένου ἐδάφους. Αἱ δ’ ἀκαλλιέργητοι, ἀλλὰ καλλιεργήσιμοι γαῖαι, αἱ οἰκίαι, τὰ δάση καὶ τὰ λιβάδια παρέμειναν καὶ κατὰ κυριότητα εἰς τοὺς χωρικούς. Ἀλλ’ ἡ κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας ἀδράνεια τῆς Πολιτείας, ἡ ἐσφαλμένη ἑρμηνεία, ἣν ἔδωκαν εἰς τὴν ἀγροληψίαν τὰ δικαστήρια, στηριζόμενα, ὡς μὴ ὤφελεν, εἰς τὸ ῥωμαϊκὸν δίκαιον, αἱ ὑπερβασίαι τῶν πλείστων ἐκ τῶν γαιοκτημόνων, ταῦτα πάντα συνετέλεσαν, ὥστε ἄρδην νὰ μεταβληθῶσι τὰ ἀγροληπτικὰ ἔθιμα εἰς βάρος πάντοτε τοῦ ἀμαθοῦς καὶ ἀδυνάτου χωρικοῦ. Ἐντεῦθεν καὶ ἡ ὀξύτης τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. Καὶ τὴν ὀξύτητα ταύτην ἐπεδείνωσαν δύο σπουδαιότατα αἴτια. Πρῶτον, ὅτι πολλοὶ γαιοκτήμονες, καὶ δὴ ἐκ τῶν νεωστὶ ἀγορασάντων, θεωροῦντες ὅτι οἱ κολλῆγαι ἀποτελοῦσιν οἱονεὶ δουλείαν ἐπὶ τοῦ κτήματος ἐπειράθησαν καὶ ἐπιδιώκουσι νὰ ἐξώσωσι πάντας τοὺς καλλιεργητάς, νομίζοντες ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου θ’ ἀπελευθερώσωσι τὸ κτῆμα ἀπὸ τῶν τυχὸν δικαιωμάτων τῶν ἔκπαλαι κατοίκων χωρικῶν. Δεύτερον δ’ ὅτι ἄλλοι γαιοκτήμονες δίδουσι τὰ κτήματα πρὸς ἐκμετάλλευσιν εἰς ἐνοικιαστάς, οἵτινες, παροδικοὶ ὄντες, ἀποβλέπουσι μόνον πῶς θ’ ἀποκομίσωσι περισσότερα κέρδη, χάριν τῶν ὁποίων λησμονοῦσι πάντα κανόνα τῆς φιλανθρωπίας, ἵνα μὴ εἴπω δεινότερόν τι. Καὶ οἱ πρῶτοι καὶ οἱ δεύτεροι δὲν ηὐλαβήθησαν οὐδὲ τῶν ἀγωνιστῶν τὰς οἰκογενείας, διαρκούσης τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως. Ἐπιμαρτύρομαι τὰ κοινοποιηθέντα δικόγραφα πρὸς ἔξωσιν, ὧν τινα σᾶς ἐπιδεικνύω. Καὶ ἐθνικοῦ δ’ ἀκόμη κτήματος ἐνοικιαστής, ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἐθνικῶν κτημάτων, ἀπέπεμψαν ἐκ τοῦ χωρίου, ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἀλλὰ διὰ τῶν λογχῶν τῶν χωροφυλάκων — ὁμιλῶ δὲ κυριολεκτικῶς — δύο οἰκογενείας, ὧν ἡ μία εἶχε δύο μέλη εἰς τὸν πόλεμον, τῆς δ’ ἑτέρας ὁ προστάτης ἔπαθε κατὰ τὸν πόλεμον καὶ ἐκρίθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀνίκανος· καὶ ἡ ἐξωσθεῖσα αὐτὴ οἰκογένεια τοῦ ἀνικάνου στρατιώτου, πενομένη καὶ ἄστεγος, ἐζήτησε καταφύγιον εἰς τὰ ἑτοιμόρροπα κελλία κάποιας χωρικῆς ἐκκλησίας. Τοιαύτη, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἡ κατάστασις. Καὶ διὰ τὴν κατάστασιν ταύτην ἔκρουσαν οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ ἐπανειλημμένως τὰς θύρας τῶν ἐγχωρίων διοικητικῶν Ἀρχῶν, τῆς Εἰσαγγελίας καὶ τῶν Ὑπουργείων ἀκόμη. Ἀλλὰ μεθ’ ὅλην τὴν καλήν των διάθεσιν ἠδυνάτουν αἱ Ἀρχαὶ νὰ ἐπεμβῶσιν ἀποτελεσματικῶς, διότι δὲν ἔχουσι καὶ ἁρμοδιότητα ἐκ τῶν κειμένων νόμων.

§15Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αἱ Ἀρχαὶ ὤφειλον νὰ προλάβωσι τὰς ἐξώσεις.

§16Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δυστυχῶς δὲν τὸ κατώρθωσαν πάντοτε. Καὶ ἀναφέρονται ἤδη καὶ πρὸς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ λαοῦ, πρὸς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἥτις δὲν θὰ ἐξετάσῃ μόνον ποῦ εἶναι τὸ δίκαιον, ἀλλὰ καὶ θ’ ἀναγνωρίσῃ καὶ θὰ ἐπιβάλῃ τὸ δίκαιον. Καὶ τὸ Κράτος ὀφείλει πλέον νὰ ἐπεμβῇ. Διότι τὸ Κράτος ἐθέσπισε πάντοτε τοὺς νόμους· καὶ ὁ νόμος δημιουργεῖ τὸ δίκαιον. Ἡ δὲ Ἱστορία διδάσκει, ὅτι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν κακῶς ὑπῆρξεν ὠργανωμένον τὸ Κράτος, ἐπετέλεσεν ὅμως ὡραίας καὶ μεγάλας πράξεις, ἃς ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία θὰ ἦτο ἀνίκανος νὰ πραγματοποιήσῃ. Τὸ Κράτος κατήργησε τὴν δουλείαν, τὸ Κράτος κατήργησε τὴν δουλοπαροικίαν, τὸ Κράτος, παραλλήλως πρὸς τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ ἀτόμου, ἀπήλλαξε καὶ τοὺς χωρικοὺς τῶν φεουδαρχικῶν βαρῶν διὰ λόγους πολιτικούς, διὰ λόγους κοινωνικούς, διὰ λόγους οἰκονομικούς, τὸ Κράτος ἐπενέβη εἰς τὸν κανονισμὸν καὶ εἰς τὴν προστασίαν τῆς ἐργασίας. Ἐπιβάλλεται δὲ ταχεῖα ἡ νομοθετικὴ ἐπέμβασις, διότι ἀπειλεῖται ἐρήμωσις τῆς Θεσσαλικῆς χώρας, ὅταν ἀρθῇ τὸ δικαιοστάσιον καὶ ἐκδικάσωσιν οἱ ἀγροδόται τὰς περὶ ἐξώσεων τῶν κολληγῶν ἀθρόας αὑτῶν ἀγωγάς. Καὶ τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ ἴδωμεν ἀστέγους τοὺς ἐνδόξους νικητὰς δύο πολέμων εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη, εἶναι ἐθνικὴ φιλοτιμία, νὰ προλάβωμεν. Ὑπὲρ τῶν πενήτων ἀγορεύων ἐν Ῥώμῃ ὁ Τιβέριος Γράκχος ἔλεγεν, ὅτι «τὰ μὲν θηρία τὰ ζῶντα ἐν Ἰταλίᾳ καὶ φωλεὰν ἔχουσι καὶ ὀπὰς ἐντὸς τῆς γῆς, εἰς ἃς ἕκαστον καταβαῖνον κοιμᾶται, οἱ δὲ ὑπὲρ τῆς Ἰταλίας μαχόμενοι ἔχουσι μόνον ἀέρα καὶ φῶς, ἄλλο δ’ οὐδὲν καὶ ἄοικοι καὶ ἄστεγοι πλανῶνται μετὰ τέκνων καὶ γυναικῶν». Μετὰ δύο νικηφόρους πολέμους νὰ λεχθῇ τοιοῦτό τι καὶ δι’ Ἕλληνας μαχητὰς ἔχω ἀπόλυτον τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψωσιν οὔτε Βασιλεὺς ἐλευθερωτὴς οὔτε Κυβέρνησις κατ’ ἐξοχὴν μεγαλοπράγμων οὔτε Βουλὴ ἀντιπροσώπων λαοῦ, ὅστις τοιαῦτα διέπραξεν ἐθνικὰ μεγαλουργήματα. (Εὖγε, εὖγε).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούσδρας.

§18Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος ἀπὸ τῆς θέσεως νὰ εἴπω τινά, διότι, ὅπως ἔρχεται ἡ συζήτησις, δὲν προτίθεμαι διὰ μακρῶν ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Αὐτοτελὴς κανονισμὸς τῶν ἀγροτικῶν σχέσεων εἶναί τι μάταιον καὶ ἀδύνατον. Καὶ μάταιον μέν, διότι οὗτος οὐδαμῶς πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ τὴν κατάστασιν, ἠθικήν τε καὶ παραγωγικήν, τοὐναντίον προώρισται νὰ διαιωνίσῃ αὐτήν, ἀδύνατον δέ, διότι πολλαπλῆ καὶ ψυχολογικὴ ὑφίσταται σχέσις, διαφέρουσα κατὰ χωρία. Ἐμελέτησα τὸ ζήτημα καὶ ἐμόρφωσα περὶ αὐτοῦ γνώμην ἀτομικήν· τοῦτο, δὲν ἀμφιβάλλω, ἔπραξαν καὶ ἄλλοι. Ὀφείλομεν ὅμως πάντες νὰ ὑποτάξωμεν τὰς γνώμας ἡμῶν εἰς τὴν γενικὴν καὶ ἐκπεφρασμένην ἀπόφασιν τοῦ εἰδικοῦ Συνεδρίου. Πέρυσιν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συνεκροτήθη ἐν Βόλῳ Πανελλήνιον Γεωργικὸν Συνέδριον, εἰς ὃ προσῆλθον πάντες οἱ εἰδικοί, τοὺς ὁποίους ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία. Τὸ Συνέδριον τοῦτο μετὰ πενθημέρους συζητήσεις ἀποκλειστικῶς ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ Θεσσαλικοῦ ζητήματος κατέληξεν εἰς σαφῆ καὶ ὡρισμένα πορίσματα ὑποβληθέντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐπιτροπῆς, ἧς μέλος ἀπετέλει καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἤδη ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Συνεδρίου τούτου συνιστᾷ: Πρῶτον νὰ ψηφισθῇ νόμος χορηγῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ εἰς ἄλλην εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τὸ δικαίωμα τῆς ἀναγκαστικῆς ἀγορᾶς, ὅταν καὶ ὅπου ἑκουσία προσφορὰ δὲν ὑπάρχῃ ἢ ὑπάρχουσα δὲν εἶναι λογική. Καὶ δεύτερον νὰ ἱδρυθῇ αὐτοτελὲς πιστωτικὸν καθίδρυμα. Διὰ τῶν μέτρων τούτων ἀφ’ ἑνὸς μὲν χορηγεῖτε τὴν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς δούλους ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ καθοδηγεῖτε αὐτοὺς εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀνθρωπίνης ὑποστάσεως καὶ τῆς ἠθικῆς προόδου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀφαιροῦντες τὴν ἀποστροφὴν καὶ τὴν ἀπέχθειαν τῶν γεωργῶν πρὸς τὴν ξένην γῆν καὶ ἐμπνέοντες αὐτοῖς τὴν ἀγάπην πρὸς αὐτὴν συντελεῖτε εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ ἐμψύχωσιν τῆς γεωργίας ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Ὅταν ταῦτα συντελεσθῶσιν, ὅταν οὕτως ἀποκαθάρητε τὸ ψυχικὸν ἔδαφος τῶν συντελεστῶν τῆς παραγωγῆς, τότε εἶναι εὐχερὲς καὶ τὰς ἐπιστημονικὰς γεωργικὰς γνώσεις νὰ φυτεύσητε καὶ τὰς σωτηρίους ἀρχὰς τοῦ συνεταιρισμοῦ νὰ ἐφαρμόσητε.

§19Χ. ΚΑΡΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἀποκατάστασις τῶν χωρικῶν ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον, νὰ καθορισθῶσιν αἱ σχέσεις μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, διότι πολλοὶ τῶν ἰδιοκτητῶν κατὰ τὰς κρισιμωτέρας ἐθνικὰς περιστάσεις παρὰ πάντα ἠθικὸν νόμον προέβησαν εἰς ἐξώσεις καλλιεργητῶν. Ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν φροντίσῃ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν χωρικῶν, θέλει δημιουργηθῆ κατάστασις ἐν Θεσσαλίᾳ, κατὰ τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζω ὁποία τις θὰ εἶναι ἡ δύναμις ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ δυνηθῇ νὰ προλάβῃ τοὺς ἐπαπειλουμένους κινδύνους.

§20Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ζήτημα, ὡς γνωστόν, ἔχει ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Προέκυψε δὲ τὸ ζήτημα, διότι οἱ καλλιεργηταὶ τῆς γῆς ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ συμβολαίων ἀνωμολόγησαν ἑαυτοὺς ὡς μισθωτάς. Ἐντεῦθεν οἱ ἰδιοκτῆται, ἐξαναγκάσαντες ἴσως τὴν σύναψιν τοιούτων συμβολαίων, ἠρύσθησαν τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶσιν ἐνώπιον τοῦ προέδρου τὴν ἔξωσιν τῶν καλλιεργητῶν, καὶ δυνάμεθα νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι πολλάκις ἐγένετο χρῆσις βίας καὶ ἀπανθρωπίας. Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐδηλώθη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἠπίου μέτρου τῆς ἑκουσίας ἀγορᾶς κτημάτων καὶ μεταπωλήσεως αὐτῶν τμηματικῶς εἰς τοὺς καλλιεργητὰς δύναται νὰ προβῇ βαθμηδὸν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν εἰς ἰδιοκτήτας μικρούς. Δὲν ἔλειψε δὲ ἀπὸ τοῦ νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ πρόγραμμα τοῦτο, τοῦτο δὲ γνωρίζουσι καὶ οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι Βουλευταὶ Θεσσαλίας. Ἡ Κυβέρνησις, μολονότι ἔχουσα ἀνάγκην νὰ διαθέσῃ χρήματα διὰ πολεμικὰς παρασκευάς, δὲν ἔλειψεν ἀπὸ τοῦ νὰ διαθέσῃ καὶ μέρος χρημάτων εἰς ἀγορὰν κτημάτων πρὸς τμηματικὴν μεταπώλησιν εἰς γεωργούς. Τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ διὰ μέτρου ῥιζικοῦ, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβον αἱ Κυβερνήσεις ξένων Κρατῶν διατελούντων ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν. Πρέπει ν’ ἀγορασθῶσιν αἱ ἰδιοκτησίαι καὶ νὰ μεταπωληθῶσιν. Ἂς μὴ φοβῶνται οἱ κύριοι προλαλήσαντες ἐξ ὑπερυψώσεως τῶν τιμῶν τῶν κτημάτων, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ἤδη, ὅτι, ἂν οἱ ἰδιοκτῆται δυστροπῶσι καὶ ἐπὶ τῇ προσφορᾷ ἀκόμη τῆς προσηκούσης ἀποζημιώσεως, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων, ὅπως διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς ἀγρότας. Τὸ μέτρον τοῦτο ὅμως θὰ εἶναι τὸ extremum remedium, τὸ ἔσχατον μέσον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως δὲν ἔμεινεν ἀπαθὴς ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐνθυμοῦνται οἱ προλαλήσαντες ὅτι ἐξεδόθη νόμος, ἰσχύων ἤδη, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξῃρέθησαν τῆς ἐξώσεως διὰ τῆς συντόμου πρὸ τοῦ προέδρου διαδικασίας οἱ μορτῖται. Ἔγινεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Εἶναι εὔκολον νὰ λέγωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ῥυθμισθῶσιν αἱ σχέσεις αὗται διὰ νόμου, ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν, ἀλλά, ὅσον περισσότερον μελετᾶται τὸ ζήτημα, τόσον περισσότερον φαίνεται ἐνδεχόμενον νὰ γίνωμεν πρόξενοι βλάβης ἀνεπανορθώτου. Ἂν θελήσωμεν νὰ εἴπωμεν δι’ ἑνὸς νόμου, ὅτι ἐπανέρχονται τὰ παλαιὰ ἔθιμα, εἶναι κίνδυνος ν’ ἀνοίξωμεν τὴν πύλην τῆς αὐθαιρεσίας εἰς τοὺς μάρτυρας καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς δήμευσιν τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα μόνον εἰς ἐπαναστατικοὺς χρόνους δύνανται νὰ τίθενται εἰς ἐνέργειαν, ὄχι δὲ καὶ εἰς χρόνους κατὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ἀπαραίτητον ἵνα διοικῆται ἡ χώρα ἐν εὐνομίᾳ. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη μέχρι τοῦδε πρὸς πορισμὸν κτημάτων πρὸς διανομὴν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἴτε διὰ δανείων εἴτε δι’ ἱδρύσεως εἰδικοῦ καταστήματος διὰ κτηματικῆς Τραπέζης.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας.

§22Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Περὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τῶν πεσόντων ἐν πολέμῳ ὑπάρχουσιν ἤδη δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, αἱ ὁποῖαι προνοοῦσι περὶ αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω ὅμως αὐτὸν περὶ τοῦ ἑξῆς: ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον κατὰ τὸν πόλεμον ἐξ ἄλλων ἀσθενειῶν, οὐχὶ ἐκ τραύματος. Περὶ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει νόμος περὶ ἀπονομῆς συντάξεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν περὶ ἀπονομῆς συντάξεων νόμον νὰ περιληφθῶσι καὶ αὐτοί.

§23Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λαρίσης κ. Στ. Ἀναστασιάδης ὑπέβαλεν ἐρώτησιν πῶς διατίθενται τὰ χρήματα ὑπὸ τῆς Γεωργικῆς Ἑταιρείας. Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην.

§24ΣΤ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Διετύπωσα τὴν παράκλησιν, ἵνα ἡ Γεωργικὴ Ἑταιρεία ἐπεκτείνῃ καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὴν δρᾶσίν της, διότι ἡμεῖς ἐκεῖθεν ἐρχόμενοι οὐδεμίαν μέχρι τοῦδε ἐλάβομεν παρ’ αὐτῆς βοήθειαν εἴτε εἰς παροχὴν γεωργικῶν ἐργαλείων εἴτε εἰς ἄλλο τι, καίτοι παρουσιάσθησαν πολλαὶ εὐκαιρίαι, οἷαι ἡ ἐμφάνισις ἀρουραίων καὶ ἄλλαι θεομηνίαι. Ἐθεώρησα καλὸν νὰ ὑποβάλω τὰ παράπονα ταῦτα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα διαβιβασθῶσιν εἰς τὴν Γεωργικὴν Ἑταιρείαν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Μπουρνιᾶς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν ἔλαβεν ἢ θὰ λάβῃ γενικὸν μέτρον ὑπὲρ τῶν προσελθόντων ἀνυποτάκτων τῶν ἡλικιῶν 1910 καὶ 1911, ὡς πρὸς τὴν καταβολὴν τῶν δραχ. 500 ἢ 800, ἤ, ἂν θὰ θεωρηθῇ δίκαιον, ἀφοῦ προσῆλθον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὅτε ἡ πατρὶς ἐχρειάσθη αὐτούς, νὰ λάβῃ μέτρον διὰ τοὺς λαβόντας μέρος εἰς ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους, ὥστε οὗτοι καὶ μόνον νὰ δύνανται νὰ ἐξαγοράσωσι τὸ ὑπόλοιπον τῆς ὑπηρεσίας των τὸ ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ ΔΡΞΕʹ τοῦ 1913 νόμου.

§26ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐξετάσωμεν δι’ αὐτό.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βλάχος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν οἱ ἐξ ἀναβολῆς κατατάξεως, οἱ ὑπηρετήσαντες καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀναβολὴ ἔληξε διαρκούσης τῆς ἐπιστρατεύσεως, θὰ τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπολύσεώς των, ἵνα τοῖς δοθῇ καιρὸς καὶ προπαρασκευασθῶσι διὰ τὰς ἐξετάσεις των καὶ μὴ ἀπολέσωσι τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον κατηνάλωσαν κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο πολέμων».

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον.

§29ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπετέλεσεν εἰδικὸν νομοσχέδιον.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βλάχος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ 1) ἂν συνεπλήρωσε τὴν καθηγητικὴν ἕδραν τοῦ Γυμνασίου Λαρίσης, παραπονουμένων τῶν κατοίκων Λαρίσης, 2) ἂν διετάχθη ἡ δημοπρασία τῆς κατασκευῆς τοῦ ναοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τῆς συνοικίας Ἀρναοὺτ Λαρίσης, καθόσον οἱ ἐπίτροποι αὐτοῦ παραπονοῦνται, καὶ 3) ἂν συνεπλήρωσε διὰ δημοδιδασκάλου τὴν κενὴν θέσιν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου Σκλήθρου Ἁγυιᾶς».

§31Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ἀναγινώσκετε καὶ τὴν μετὰ ταῦτα ὑπ’ ἀριθ. 9, διὰ ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὰς δύο;

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Π. Ἀγγελίδης καὶ Γ. Βλάχος «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ ἂν διετάχθη ἡ ἀνέγερσις τετραταξίου σχολείου ἐν Ῥαψάνῃ τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου, γνωστοῦ ὄντος ὅτι ἡ κοινότης Ῥαψάνης πρὸ πολλοῦ προσέφερε τὸ κατάλληλον πρὸς τοῦτο γήπεδον».

§33Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ τὴν καθηγητικὴν ἕδραν Λαρίσης ἐγνώσθη διὰ τηλεγραφήματος τοῦ γυμνασιάρχου, ὅτι ὁ διορισθεὶς καθηγητὴς δὲν ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του. Ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ἵνα ἀπολύσῃ αὐτὸν καὶ προβῇ εἰς μετάθεσιν ἄλλου καθηγητοῦ. Διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ναοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου κατὰ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔλαβον ἐν ἀρχῇ τῆς ἐπιστρατεύσεως δὲν διέταξα δημοπρασίαν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἤδη ληξάσης τῆς ἐπιστρατεύσεως ἔδωκα διαταγὴν εἰς τὸ τμῆμα νὰ ἑτοιμάσῃ ὅλα τὰ ἀφορῶντα δημοπρασίας ναῶν καὶ σχολείων. Διὰ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον Σκλήθρου Ἁγυιᾶς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι διωρίσθη δημοδιδάσκαλος καὶ ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» ὁ διορισμός. Διὰ τὴν ἐπερώτησιν τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν Ἀγγελίδου καὶ Βλάχου περὶ τῆς ἀνεγέρσεως τετραταξίου σχολείου ἐν Ῥαψάνῃ τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου ἔχω νὰ δώσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας· διὰ διαταγῆς μου ἀπὸ 25 Ἰουνίου 1912 παρηγγέλθησαν ὁ νομομηχανικὸς καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς νὰ ἐξετάσωσι τὴν καταλληλότητα τοῦ γηπέδου τῆς κοινότητος Ῥαψάνης τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον προσέφερε καὶ μέρος τῶν χρημάτων. Ὑπέμνησα τὴν διαταγήν μου ταύτην κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1912, ὑπέμνησα αὐτὴν ἐντονώτερον τῇ 30 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔτους, ἤτοι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀλλ’ ὁ νομομηχανικὸς Λαρίσης οὔτε διάγραμμα περὶ γηπέδου οὔτε προϋπολογισμὸν ἔκαμε.

§34Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ κάμητε μίαν νέαν ὑπόμνησιν.

§35Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶναι παρὰ εἴκοσιν ἡμέραι ἀφ’ ὅτου ὑπέμνησα. Ὑποθέτω ὅτι μετὰ τὴν ὑπόμνησιν ταύτην θὰ ὑποβάλῃ τὸ διάγραμμα διὰ τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται ὁμολογουμένως χρόνος τις, καὶ ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν ͵ΓΣΛʹ νόμον περὶ διδακτικῶν βιβλίων». Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον δὲν ὑπάρχει προθεσμία τασσομένη εἰς τοὺς ἐκδότας πρὸς τύπωσιν τῶν ἐγκρινομένων διδακτικῶν βιβλίων. Προέκυψε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἡ ἀνάγκη λήψεως μέτρου πιεστικοῦ διὰ τοὺς ἐκδότας, διότι ὑπετίθετο ὅτι τὸ συμφέρον ἤθελε τοὺς κάμει νὰ ἐπισπεύδωσιν, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ Κράτους τοιοῦτο συμφέρον δὲν προκύπτει, διότι πωλοῦσι τὰ βιβλία αὐτῶν ἐκτὸς τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου, ἀφήνουσι δ’ ἐντὸς αὐτοῦ νὰ θέσωσιν εἰς κυκλοφορίαν τὰ βιβλία βραδύτερον, ὅταν θὰ συμφέρῃ εἰς αὐτούς. Ἕνεκα τούτου ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου τάσσεται προθεσμία πρὸς ἐκτύπωσιν τῶν ἐγκριθέντων διδακτικῶν βιβλίων. Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1913 Β. Διατάγματος περὶ τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸν στρατὸν πρωτοετῶν καὶ δευτεροετῶν φοιτητῶν τῶν Πανεπιστημίων καὶ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἐγγραφῶν ἐν αὐτοῖς κατὰ τὸ ἔτος 1912–1913 καὶ περὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων».

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δύο νομοσχέδια: «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν ΓΣΛʹ νόμον περὶ διδακτικῶν βιβλίων» καὶ τὸ ἕτερον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1913 Β. Διατάγματος περὶ τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸν στρατὸν πρωτοετῶν καὶ δευτεροετῶν φοιτητῶν τῶν Πανεπιστημίων καὶ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἐγγραφῶν ἐν αὐτοῖς κατὰ τὸ ἔτος 1912– 1913 καὶ περὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων» παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως διαρκῆ ἐπιτροπήν.

§37Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ περὶ διδακτικῶν βιβλίων, ἐπειδὴ ἐπισπεύδεται, ἐὰν θελήσῃ ἡ Βουλή, παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται τὴν πρότασιν ὡς κατεπείγουσαν.

§39ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὡσαύτως οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ δεύτερον παραπέμπεται εἰς τὴν διαρκῆ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Γ. Βλάχος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ ἂν πρόκειται ν’ αὐξήσῃ τοὺς κλήρους τοὺς γεωργικοὺς τῶν κληρούχων Νέας Φιλιππουπόλεως Λαρίσης, καθόσον οἱ χορηγηθέντες κλῆροι εἶναι ἀνεπαρκεῖς πρὸς συντήρησιν γεωργικῆς οἰκογενείας». Ἀναβάλλεται, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός. Οἱ κ. Γ. Κατσιμπίρης καὶ Ἀθ. Χριστόπουλος «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν διὰ τοὺς ἐν τῷ πολέμῳ παθόντας ἀνυποτάκτους καὶ χαρισθῇ αὐτοῖς τὸ ἐκ 500 δρ. πρόστιμον, ἐπίσης δὲ μεριμνήσῃ, ἵνα διὰ τοὺς λοιποὺς ἀνυποτάκτους τοὺς προσελθόντας κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ἐπιτραπῇ ἡ εἰς δόσεις πληρωμή, καθόσον οἱ πλεῖστοι τούτων εἶναι ἄποροι». Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 10 ἐρώτησις, ἡ ἀφορῶσα τὸν τελώνην Κύμης, καθ’ οὗ ὑπάρχουσι διάφοροι καταγγελίαι, ἀπεσύρθη μέχρις οὗ προσαχθῶσιν ἅπαντα τὰ σχετικά. Οἱ κ. Δ. Γκλαβᾶς καὶ Γ. Συριόπουλος «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν 1) τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Λεχαινῶν καὶ Σουλεϊμάναγα ζητούντων τὴν ἐπισκευὴν τοῦ τμήματος Λεχαινῶν–Σουλεϊμάναγα τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Λεχαινῶν–Κυλλήνης τῆς ὁποίας ἄμεσον ἀντίληψιν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἐκεῖ ἄλλοτε μετάβασίν του, καὶ 2) ἂν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διένειμεν εἰς τὰ σεισμοπαθῆ Λεχαινὰ καὶ Σουλεϊμάναγα τὸ νομίμως ἀναλογοῦν εἰς ἕνα ἕκαστον χρηματικὸν ποσὸν πρὸς ἐπισκευὴν καὶ ἀνέγερσιν τῶν οἰκιῶν των».

§41ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θ’ ἀπαντήσω αὔριον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων προκληθέντων κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§43ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ παρόντος, ἀλλὰ περὶ ὅλων, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἔκθεσις.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀπαιτεῖται ἡ ἔκθεσις διὰ τὸ κῦρος ὁπωσδήποτε τοῦ νομοσχεδίου.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνωρίζω τὸ δίκαιον. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Βουλευτής, ἂς ἀναβληθῇ.

§46ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἄλλα νομοσχέδια πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἔκθεσις. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσκήσεως τῶν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετούντων ὑποψηφίων δικηγόρων καὶ ἀναβολῆς τῶν ἐξετάσεων». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Δ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§48Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν...

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὔριον θὰ γίνῃ συζήτησις.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· σήμερον εἶναι ἡ πρώτη κατ’ ἄρθρον συζήτησις. Ὁ κ. Δ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§51Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Ἐνώπιον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν ἀνεφύη τὸ ζήτημα ἂν προσμετρεῖται ὁ χρόνος τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τοῦ δικηγόρου ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, καὶ τὸ Συμβούλιον ἀπεφάνθη ὅτι ἀπαιτεῖται τριετὴς ὑπηρεσία. Διὰ τοῦ παρόντος σχεδίου νόμου λαμβάνεται δίκαιον καὶ ἐπιεικὲς μέτρον διὰ τοὺς διδάκτορας ὑποψηφίους τοὺς στρατευσίμους. Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ ληφθῇ ἀνάλογον μέτρον καὶ διὰ τοὺς δικηγόρους τοὺς ἐπίσης στρατευσίμους. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι, ἀφοῦ διὰ τοὺς μὴ ἐπιστράτους καὶ τοὺς μὴ ἐργαζομένους λόγῳ τοῦ δικιοστασίου δικηγόρους λογίζεται ὁ χρόνος ὡς χρόνος ὑπηρεσίας, κατὰ μείζονα λόγον ὀφείλει νὰ ὁρισθῇ διὰ τοὺς δικηγόρους τοὺς ἐπιστράτους. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ δεχθῇ τροπολογίαν, ἵνα ὁ χρόνος τῆς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας τῶν δικηγόρων λογισθῇ ὡς χρόνος ὑπηρεσίας.

§52Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ὑποβάλῃ αὐτοτελῆ πρότασιν νόμου περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι δὲν σχετίζονται τὰ λεχθέντα πρὸς τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ αὐτὴ ἀνάγκη πρὸς τοὺς ὑποψηφίους δικηγόρους ἐν σχέσει πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δέον νὰ προαχθῶσι παρὰ τοῖς Πρωτοδικείοις καὶ Ἐφετείοις. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. συνάδελφος ἰδίαν πρότασιν νόμου καὶ θὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρὸν νομοσχέδιον φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§53Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων ἐπιτροπὴ συνεδρίασε σήμερον. Ἐντεῦθεν λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐργαζομένη ἡ ἐπιτροπὴ ὡς ἐργάζεται, ἔχουσα καὶ ἄλλας ἀσχολίας, νὰ περατώσῃ ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν τὸ ἔργον της. Εἰδικῶς μάλιστα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰργάσθη σήμερον.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἦσθε χθὲς ἐδῶ, ἠθέλετε ἀκούσει ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐζήτησε τριῶν μόνον ἡμερῶν προθεσμίαν, ἐδήλωσε δὲ συγχρόνως ὅτι διὰ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀπαιτήσει περισσοτέραν ἐργασίαν ἤθελε προτείνει ὁ ἴδιος παράτασιν.

§55Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἔχει δὲ τὴν ἔκθεσίν της ἑτοίμην, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλῃ ὁ εἰσηγητὴς σήμερον. Νομίζω ὅτι, ἐὰν θέλητε νὰ συναινέσητε δέον ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις.

§56Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Τότε ἂς ἀκούσωμεν τί λέγει ἡ ἐπιτροπή. Εἰς ἐμὲ ἐδόθη κατάλογος τῶν εἰσηγητῶν τῶν ἐπιτροπῶν, αὐτὸ δὲ δὲν εἶχε παραπεμφθῆ διόλου εἰς εἰσηγητήν. Ἕνεκα τούτου ἐζήτησα νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον χθές, ὅπερ καὶ ἐγένετο, σήμερον δὲ ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον.

§57Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπειδὴ ἐκηρύχθη κατεπεῖγον, δι’ αὐτὸ ἡ ἐπιτροπὴ σήμερον προυτίμησε τοῦτο συσκεφθεῖσα ἐπ’ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς 10ης π. μ. μέχρι τῆς 12ης διετύπωσε καὶ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ διατυπώσῃ, ἐπ’ αὐτῶν δὲ συνέταξε καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τὴν ἔκθεσίν του. Ὥστε, ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει γνώμην διατυπωθεῖσαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, προσέθηκε δὲ καὶ ἄλλας διατάξεις, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως συναινέσητε, ἵνα συζητήσωμεν αὔριον.

§58Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ αὔριον συζήτησις. Ἀφοῦ, ὅπως ὑμεῖς λέγετε, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της, δὲν ὑπέβαλε τὰς παρατηρήσεις της, τίνα γνώμην δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζομεν πῶς ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον;

§59Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Εἰς τὴν ὁποίαν δὲν παρεπέμφθη, θέλετε νὰ εἴπητε.

§60Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐκηρύχθη κατεπεῖγον, κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲν παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον. Τὴν πρότασιν ἀποδέχεται ἡ Βουλή. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἰσχύος καὶ διὰ τὸ ἔτος 1914 τοῦ διὰ τὸ ἔτος 1913 κηρυχθέντος ὁριστικοῦ τῶν ἐνόρκων καταλόγου ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐν Λαμίᾳ Πρωτοδικῶν». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ».

§62Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὡς βάσις νὰ ληφθῇ τὸ συνταχθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς σχέδιον.

§63Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀπεφάνθη ἡ ἐπιτροπή;

§64Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεφάνθη καὶ διενεμήθη ἡ ἔκθεσις.

§65Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Πρόκειται περὶ νόμου, κ. Βουλευταί, ὁ ὁποῖος ἔχει σκοπὸν νὰ συμπληρώσῃ τὸ πρὸ εἰκοσαετίας εἰσαχθὲν ἐν Ἑλλάδι βιομηχανικὸν δίκαιον. Ὁ νόμος αὑτὸς κύριον σκοπὸν ἔχει κυρίως, ὄχι μόνον νὰ συμπληρώσῃ τὸν ὑφιστάμενον νόμον, ἀλλὰ νὰ εἰσαγάγῃ νέας διατάξεις ἐχούσας ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ ἐντεῦθεν θ’ ἀπολήξῃ εἰς σκοπὸν προστατευτικὸν τοῦ κυρίως ἡμετέρου πλουτολογικοῦ παράγοντος, τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς συμπληρώσεως τῆς ὑπαρχούσης ἤδη νομοθεσίας παρετήρησα ὅτι ἐλήφθη κυρίως ὑπ’ ὄψιν ὁ γερμανικὸς νόμος περὶ παρανόμου ἀνταγωνισμοῦ τοῦ 1894 καὶ τοῦ 1909, ὄχι ὅμως καὶ αἱ σχετικαὶ διατάξεις αἱ συμπληροῦσαι τὸν νόμον περὶ σημάτων. Τοιουτοτρόπως θέλομεν εὑρεθῆ εἰς μίαν δύσκολον περίστασιν καθ’ ἣν θὰ ψηφισθῶσι σημεῖα διακριτικά, τὰ ὁποῖα δὲν προστατεύονται κατὰ τὸν περὶ σημάτων νόμον καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐξακολουθῶσι νὰ μένωσιν ἀπροστάτευτα κατὰ τὸν ὑποβαλλόμενον νόμον περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ. Ὁ γερμανικὸς νόμος τοῦ 1904 περὶ σημάτων ὥρισε δύο διακρίσεις καὶ ἀποκαλεῖ τὸν νόμον, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ γερμανικὴ ἔκφρασις, διότι δὲν μεταφράζοντι, περὶ προστασίας τῶν Warenbezeichnungen, ἐκ τοῦ bezeichnung διακριτικὸν σημεῖον καὶ ware ἐμπόρευμα. Ἀλλά, ἐνῷ αὐτὸς εἶναι ὁ τίτλος, κατόπιν ἀποκλείει τὸ σῆμα warenzeichen, δηλαδὴ σημεῖον τοῦ ἐμπορίου. Ὑπὸ τὴν διάκρισιν Warenbezeichnungen ἐννοεῖ διάκρισιν τῶν σημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὰ καταθέσεως, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ νόμος νὰ τὰ προστατεύσῃ. Ἐνῷ Warenzeichen ἐννοεῖ τὰ σήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ κατατεθῶσι, καὶ ἑπομένως κυρίως περὶ αὐτῶν προνοεῖ ὁ νόμος, χωρὶς ν’ ἀφήνῃ ἀπροστάτευτα καὶ τὰ μὴ ἐπιδεκτικὰ καταθέσεως. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον κυρίως τὰ μὴ ἐπιδεκτικὰ καταθέσεως ἔχουσιν ἀνάγκην προστασίας, εἶναι ὅτι ὑπάρχουσι σήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κεχωρισμένα ἀπὸ τῶν ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ συνυπάρχουσι μετ’ αὐτῶν, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον περὶ σημάτων αὐτὸ τὸ σῆμα ἀποτελεῖ τι τὸ κεχωρισμένον, τὸ ὁποῖον δέον νὰ ἐπιτίθηται εἴτε ἐπὶ τῶν προϊόντων εἴτε ἐπὶ τῶν περικαλυμμάτων αὐτῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ περὶ ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν σημάτων νόμου. Ὑπάρχουσιν ἐμπορικὰ καὶ βιομηχανικὰ σήματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσήρχοντο εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν σημάτων, ἐφ’ ὅσον οἱ σχετικοὶ νόμοι δὲν περιέχουσι τὴν σχετικὴν διάταξιν περὶ ἐπιθέσεως καὶ τοῦ τρόπου αὐτῆς. Οὕτω τὸ σῆμα τοῦ προϊόντος, κατὰ τὸν νόμον περὶ σημάτων, δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ σῆμα, διότι δὲν εἶναί τι κεχωρισμένον τοῦ προϊόντος· ἐπίσης τὸ περικάλυμμα καὶ τὸ χρῶμα τοῦ προϊόντος. Ἐνῷ αὐτὰ τὰ τρία ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποτελῶσιν ἀντικείμενον ἐμπορικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ σήματος, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ κατατεθῇ κατ’ ἄλλους νόμους καὶ τύχῃ τῆς ἀπαιτουμένης προστασίας, ὡς κατὰ τὸν Γερμανικὸν νόμον, κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ σῆμα πρέπει νὰ εἶναί τι κεχωρισμένον τοῦ προϊόντος, τὰ τρία ταῦτα δὲν δύνανται νὰ κατατεθῶσι καὶ ἑπομένως ν’ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον προστασίας. Εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον οὐδεμία διάταξις σχετικὴ ἀναφέρεται περὶ τῶν σημάτων αὐτῶν καὶ τῆς προστασίας των, διότι ἐκεῖναι αἱ διατάξεις αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὰ ἄρθρα 13 καὶ ἑπόμενα περὶ ἰδιαιτέρων διακριτικῶν γνωρισμάτων ἀφορῶσι τὰ διακριτικὰ γνωρίσματα τῆς ἐπιχειρήσεως, enseignes, ἐνῷ τὸ σῆμα εἶναί τι τὸ ὁποῖον διακρίνει οὐχὶ τὴν ἐπιχείρησιν, ἀλλὰ τὸ προϊὸν αὐτῆς. Φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον εἰς τὸν προκείμενον νόμον, ὅστις ἔχει μεγίστην βεβαίως σημασίαν, νὰ προστεθῇ σχετικὴ διάταξις προστατεύουσα καὶ τὰ τρία ταῦτα, τὸ σχῆμα, τὸ χρῶμα καὶ τὸ περικάλυμμα, καθόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοηθῇ παραποίησις ἢ ἀπομίμησις βιομηχανικοῦ σήματος μὴ συνδυαζομένη πρὸς τὸ σχῆμα, τὸ χρῶμα ἢ τὸ περικάλυμμα, διότι πρὸς τοῦτο ἰδίως ἀποβλέπει ὁ παραποιῶν ἢ ἀπομιμούμενος, εἰς τὸ νὰ δώσῃ τὴν ἐξωτερικὴν παράστασιν τοῦ γνησίου προϊόντος, πρὸς τοῦτο δ’ ἐκτὸς τῆς παραποιήσεως ἢ ἀπομιμήσεως τοῦ σήματος εἶναι δυνατὸν νὰ παραποιήσῃ ἢ ἀπομιμηθῇ ὁλόκληρον τὴν ἐξωτερικὴν ἔκφρασιν, ὑφ’ ἣν ὁ παραγωγεὺς προσφέρει εἰς τὴν κατανάλωσιν τὸ προϊόν. Ὁ Γερμανικὸς νόμος ἀναφέρει τὴν λέξιν Ausstattung, ἥτις ἀκριβῶς δύναται ν’ ἀποδοθῇ διὰ τῆς λέξεως διασκευή, διασχηματισμός, deposition, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν δ’ αὐτὴν δύναται νὰ παραλάβῃ τὸ πρᾶγμα ὁ ἀνταγωνισμός, ἵνα προσπαθήσῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπόν του. Προνοεῖ δὲ περὶ τούτου ὁ παλαιὸς Γερμανικὸς νόμος περὶ σημάτων διὰ δύο ὁλοκλήρων ἄρθρων του, τῶν 15 καὶ 16, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὸν ἡμέτερον νόμον, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὸν παρόντα ἀναφέρεταί τι. Ἐκτὸς τούτου ὁ παρὼν νόμος ἔχει ἐπίσης μεγίστην σημασίαν μὲ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει εἰς τὸ ἄρθρον 2 περὶ τῆς ἀρχικῆς προελεύσεως, τῆς πηγῆς, τῆς προμηθείας τῶν προϊόντων, τοῦτο δ’ ἀποτελεῖ ἀντικείμενον χωριστῆς νομοθεσίας εἰς πάντα τὸν πεπολιτισμένον κόσμον, διότι περὶ οὐδενὸς ἄλλου πρόκειται ἢ περὶ τῶν indications de provenance ἐνδείξεων προελεύσεως, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι σκοπὸν νὰ προστατεύσωσι τὰ ἐθνικὰ προϊόντα ἀπὸ ἀπομιμήσεων αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσι χώραν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Τὸ τοιοῦτον ἔχει μεγάλην σημασίαν παρ’ ἡμῖν, διότι, ὡς πάντες γνωρίζομεν, εἷς τῶν κυριωτέρων ὅρων τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας, ἡ κατασκευὴ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν, ἀποτελεῖ ἓν ἀντικείμενον σφοδροῦ καὶ μεγάλου ἀνταγωνισμοῦ διεξαγομένου ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, ὅπου βλέπομεν ὅτι κονιὰκ ἢ οἰνοπνευματώδη ποτὰ μὴ Ἑλληνικῆς προελεύσεως γέμουσι τίτλων ἐνδεικτικῶν τοιούτων, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν ὁ νόμος νὰ προστατεύσῃ τὰ προϊόντα τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς. Δὲν φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν διὰ ἁπλῆς διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ νὰ προνοήσωμεν περὶ σπουδαιοτάτου θέματος, ἀλλ’ ὀρθὸν εἶναι ἢ νὰ ἀναπτυχθῇ περισσότερον ἐν τῷ παρόντι νόμῳ ἢ νὰ γίνῃ χωριστὸς νόμος εἰδικός, ὅπως ἔχουσι πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, καὶ ἡ Γερμανία καὶ ἡ Γαλλία, ἥτις δι’ εἰδικοῦ νόμου τοῦ 1892 ἰδιαιτέρως ὅλως προέβλεψε περὶ τῆς περιστάσεως αὐτῆς. Παρ’ ἡμῖν μόνον αἱ προελεύσεις τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος προστατεύονται. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει ἀνάγκη ἰδιαιτέρας μνείας εἰς τὰ ἄρθρα 13 καὶ 14 τοῦ παρόντος νόμου περὶ διακριτικῶν γνωρισμάτων τῶν ἐπιχειρήσεων, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας νομοθεσίας, ἥτις εἶναι πάλιν ἀδύνατον ν’ ἀναπτυχθῇ εἰδικῶς ἐν τῷ παρόντι νόμῳ, διότι πρόκειται περὶ ἰδιαιτέρου διακριτικοῦ γνωρίσματος, περὶ τῶν enseignes, περὶ τῶν συμβόλων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ μία ἑκάστη ἐπιχείρησις. Τὸ σύμβολον εἶναι κάτι τι χωριστὸν ἀπὸ τὸ σῆμα, ἐπιμένω δέ, Κύριοι, ὅτι πρέπει ἐν τῷ νόμῳ νὰ τεθῇ καὶ πανηγυρικὸς τύπος περιττῶν λέξεων, διότι ἐν τῷ ἐμπορίῳ γίνεται σύγχυσις μεταξὺ συμβόλων καὶ σημάτων. Τὸ σύμβολον εἶναι διακριτικὸν τῆς ἐπιχειρήσεως, ἐνῷ τὸ σῆμα εἶναι διακριτικὸν τῶν προϊόντων τῆς ἐπιχειρήσεως. Ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρεται, «ἰδιαίτερον γνώρισμα», εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις καὶ πρὸς ἀποφυγὴν αὐτῆς φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ εἴτε ἀνάπτυξις εἴτε ἰδιαίτερος ὅλως νόμος ὅπως προστατεύσῃ καὶ τὰ διακριτικὰ γνωρίσματα καὶ τὰ σύμβολα διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι, ἂν ὑπάρξῃ ἐν τῷ μέλλοντι νόμος, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ ὑπάρξῃ, καὶ ἐν αὐτῷ συνδυάσωμεν καὶ τὸν νόμον περὶ ἐμπορικῶν ἐπιμελητηρίων, ὅπου λαμβάνεται πρόνοια περὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ὀνόματος, θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἄτοπον ὅτι, ἐνῷ πᾶς οἱοσδήποτε καταθέτης ἑνὸς οἱουδήποτε ἰδιαιτέρου γνωρίσματος, ἑνὸς συμβόλου, θὰ ἔχῃ ἀποκλειστικὸν ἐπ’ αὐτοῦ δικαίωμα, δὲν θὰ δύναται τρίτος νὰ τὸ λάβῃ, ἐνῷ τὸ τοιοῦτο θὰ εἶναι ἀδιάφορον προκειμένου περὶ ἐπιχειρήσεως ἀλλοτρίας μὲ ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ τοιοῦτο σύμβολον. Ἐπίσης παρετήρησα ὅτι ὁ νόμος οὗτος, ὡς ἔχει, ἀποτελῶν σπουδαιότατον παράγοντα τοῦ βιομηχανικοῦ καὶ ἐμπορικοῦ δικαίου δὲν προνοεῖ περὶ τῆς διεθνοῦς προστασίας. Οἱ νόμοι οὗτοι εἶναι διεθνεῖς, ὁ δὲ Γερμανικὸς τοῦ 1909 ἐν ἄρθρῳ 28 προνοεῖ περὶ τῆς διεθνοῦς προστασίας καὶ ἀναφέρει ταύτην ἐπ’ ἀμοιβαιότητι διὰ τῆς ἐσωτερικῆς νομοθεσίας μὴ ἀπαιτῶν τὴν διπλωματικὴν ἐνέργειαν διὰ μνείας ἐν χωριστῇ συνθήκῃ. Ὁ Γερμανικὸς νόμος ἐν ἄρθρῳ 28 ἀπαιτεῖ τὴν δημοσίευσιν ἐν τῷ φύλλῳ τῷ Αὐτοκρατορικῷ τῶν καταχωρίσεων τῶν νόμων τῆς μνείας ὅτι ὑφίσταται νομοθεσία ἐν τῷ ξένῳ Κράτει προστατευτικὴ κατὰ τοῦ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ, ἵνα ἰσχύσῃ διὰ τὸ ξένον Κράτος ἐν Γερμανίᾳ ὁ νόμος καὶ ἡ προστασία. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλη, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, παρατήρησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Γερμανικοῦ νόμου περὶ ἐμπορικῶν σημάτων, ἥτις δὲν ἀναφέρεται ἐν τῷ προκειμένῳ καὶ ἥτις ἀφορᾷ εἰς τὰ ἐθνικὰ σύμβολα, τῶν ὁποίων γίνεται χρῆσις μεγάλη, πάντοτε δ’ οὐχὶ καὶ τόσον καλή, εἰς βάρος τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων. Πᾶς οἱοσδήποτε διαμένων ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ θὰ παρετήρησε ποία κατάχρησις γίνεται τῶν ἐθνικῶν ἢ ἄλλων ἐμβλημάτων ἢ τῶν τοπικῶν συμβόλων τῶν διαφόρων πόλεων ἢ τῶν σημάτων, ἵνα χαρακτηρίσωσι προϊόντα τὰ ὁποῖα δὲν προέρχονται ἐξ αὐτῶν. Καὶ ἐπέρχεται μία ζημία ἀνυπολόγιστος τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου διὰ τὰ προϊόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ μὲν ἀγοραστὴς νομίζει ὅτι ἀγοράζει ὡς Ἑλληνικά, παραπλανώμενος ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ ἐμβλήματος, πράγματι δὲ πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ Ἑλληνικῆς προελεύσεως. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῶσιν ἐν τῷ νόμῳ· εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἰδιαιτέρα ἀνάπτυξις τῶν θεσμῶν, οἵτινες ἀορίστως σχεδὸν ἀναφέρονται ἐν τῇ παρούσῃ νομοθεσίᾳ. Πρόκειται περὶ τῆς προστασίας τοῦ πρώτου πλουτοπαραγωγικοῦ παράγοντος, ὁ ὁποῖος εἰς τὸν παρόντα ἰδίως πόλεμον κατέδειξε τὴν κολοσσιαίαν αὐτοῦ δύναμιν καὶ τὴν μεγάλην αὐτοῦ εὐμάρειαν, διότι μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι ὁ πόλεμος οὗτος ἀπέδειξε τὴν Ἑλλάδα εἰς οἰκονομικὴν θέσιν τοιαύτην ὁποίαν σχεδὸν οὐδεὶς ἐφαντάσθη. Φέρομεν τὰς δαπάνας κολοσσιαίων πολέμων, ἐξωδεύσαμεν ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔμειναν ἐν τῷ τόπῳ, διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἔμενον ταῦτα ἐν τῷ τόπῳ, θὰ ὑπῆρχε ποιά τις ὠφέλεια ἐκ τούτου, ἐξῆλθε τὸ χρῆμα αὐτὸ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, κατηναλώθησαν χιλιάδων εἰδῶν ἐμπορεύματα ἀξίας ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων καὶ ἐν τούτοις ἡ κλεὶς τοῦ πλούτου τῆς Ἑλλάδος, τὸ νόμισμα, ἔμεινεν ἀκριβῶς εἰς τὴν θέσιν του. Ἔμεινεν ἡ δραχμὴ ἡ χαρτίνη εἰς τὴν ἀξίαν τῆς χρυσῆς ἀκριβῶς, διότι ὁ πλοῦτος ὁ Ἑλληνικὸς εἶναι τόσον μέγας, εἶναι τόσον ἀπαράμιλλος, ὥστε νὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι, ἐὰν ὁ στρατηλάτης Βασιλεὺς εἶχε τὴν μεγάλην τιμὴν νὰ ἡγῆται ἑνὸς τοιούτου στρατοῦ κατὰ τὸν πόλεμον, βεβαίως ἡ τιμὴ αὐτὴ εἶναι μεγαλειτέρα, καθόσον ἡγεῖται ἑνὸς τοιούτου λαοῦ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§67Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἐξαντλεῖται οὔτε ὁλόκληρος ἡ βιομηχανικὴ νομοθεσία οὔτε μέρος αὐτῆς, καὶ ἀναμφισβητήτως ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου οὔτε ὁ ἀξιότιμος ἀγορεύσας εἶχεν ἀντίρρησιν, οὔτε ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις. Ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀνάγκη τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου ἤδη πρὸ δύο ἐτῶν περίπου, ὅτε ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὁ καὶ εἰσηγητὴς τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐτόνισε τὴν ἀνάγκην τῆς εἰσαγωγῆς τοιούτου νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη αὕτη ἀνεγνωρίσθη καὶ ὑφ’ ὅλων τῶν ἐπιμελητηρίων καὶ ὑφ’ ὅλων τῶν ἐμπορικῶν συλλόγων εἰς τοὺς ὁποίους ἔλαβον τὴν πρόνοιαν καὶ ἐγὼ ν’ ἀποστείλω τὸ σχέδιον τοῦ νόμου, ζητήσας τὰς παρατηρήσεις των, τὰς ὁποίας παρέπεμψα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, παρακαλέσας ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Ὀρθὸν δὲν θὰ ἦτο, ἀπὸ νομοτεχνικῆς ἀπόψεως διὰ τροπολογιῶν ἐν νομοσχεδίῳ ῥυθμίζοντι ὡρισμένον θέμα νὰ εἰσαγάγωμεν ὁλόκληρον θεσμὸν τῶν ἐμπορικῶν διακριτικῶν γνωρισμάτων, ὁ ὁποῖος διὰ τοιούτου τρόπου καταρτιζόμενος εἰς νόμον θὰ ἦτο ἄσχετος πρὸς τὸ ῥυθμιζόμενον θέμα. Ἀλλ’ εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὰ σήματα ἀναφέρει τὸ σχέδιον τοῦ νόμου, καὶ τὸ συνταχθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι διατηρεῖται ἐν ἰσχύϊ ὁ ὑπάρχων νόμος, ὁ ὁποῖος, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτής, εἰσήγαγε τὸ πρῶτον τὴν βιομηχανικὴν προστασίαν τῶν σημάτων ἐν Ἑλλάδι. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔκαμε παρατηρήσεις τινὰς ἐφ’ ὡρισμένων ἄρθρων, ἀλλὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, δεδομένου ὅτι σήμερον τὸ νομοσχέδιον συζητεῖται κατ’ ἀρχήν. Θὰ ἴδωμεν τότε τίνας ἐξ αὐτῶν ἄνευ βλάβης τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἄνευ ἀναμίξεως ξένων πραγμάτων δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ὑποδείξητε διὰ τροπολογιῶν τὰς παρατηρήσεις σας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γίνωσι δεκταί.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 37 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων προκληθέντων κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὰ λοιπὰ δὲν εἶναι ὥριμα. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει ἄλλου ἀντικειμένου. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5,45′ μ. μ.).