1911.11.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 162

τῆς 9ης Νοεμβρίου 1911.

(Τετάρτη, ὥρα 5 μ. μ.).

Προεδρία κ. Ἰωάννου Δ. Τσιριμώκου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει):

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησίς τις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν; Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Ὁ ἐξ Ἀριστομένους Δ. Γεωργακόπουλος, φονευθέντος τοῦ υἱοῦ του Ἀλεξίου εὐζώνου ἐν συμπλοκῇ μετὰ ληστῶν, αἰτεῖται βοήθημα· 2) Ὁ δικηγ. σύλλογος Βόλου διαμαρτύρεται δι’ ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ Βουλευτοῦ Λαρίσης κατὰ μελῶν τινων τοῦ Δικαστηρίου.

§4Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα (ἀναγινώσκει): Πρόεδρον Βουλῆς, Πρόεδρον Κυβερνήσεως, Ὑπουργὸν Δικαιοσύνης Ἀθήνας Διοικητικὸν Συμβούλιον δικηγορικοῦ συλλόγου Βόλου λαβὸν ἐντολὴν παρὰ τοῦ εἰρημένου συλλόγου, συνελθόντος ἐπὶ τούτῳ εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν σήμερον συνεπείᾳ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ λεχθέντων ὑπὸ ἀντιπροσώπου τοῦ νομοῦ Λαρίσης εἰς βάρος τῆς ὑπολήψεως μελῶν τινῶν Πρωτοδικείου, δηλοῖ ὅτι τὰ λεχθέντα εἰσὶν ἐντελῶς ἀνακριβῆ, λυπεῖται δὲ ὅτι τόσον ἀβασανίστως ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος Βουλῆς ἀνακρίβειαι θίγουσαι οὐ μόνον ὑπόληψιν μελῶν δικαστηρίου, ἀλλὰ καὶ τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης. Βεβαιοῖ δὲ ὅτι ἐὰν τὰ λεχθέντα εἶχοντο ἀληθείας πρῶτος ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Βόλου, καθ’ ἣν εἶχε ὑποχρέωσιν θὰ κατήγγελλεν ἁρμοδίως πᾶσαν παρεκτροπὴν δικαστοῦ δυναμένην νὰ ἐκθέσῃ τὴν δικαστικὴν ἀξιοπρέπειαν ὡς καὶ ἄλλοτε ἔπραξε τοῦτο. Πρόεδρος Ζῖφος Γραμματεὺς Ι. Χρυσοχοΐδης 3) Κάτοικοι Κύμης αἰτοῦνται παράτασιν τῆς πρὸς παραγραφὴν χρεῶν προθεσμίας· 4) Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Χαλκίδος Κ. Λύσιος 60ετὴς αἰτεῖται νὰ μὴ κρατηθῇ εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακὰς διὰ δικαστικὰ ἔξοδα· 5) Ὁ ἐκ Λαμίας Γ. Εὐθυμίου διαμαρτύρεται μὴ γενομένης δεκτῆς αἰτήσεως περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως τοῦ υἱοῦ του φοιτητοῦ τῆς Φαρμακευτικῆς· 6) Ὁ Καπνεργατικὸς σύλλογος Βόλου αἰτεῖται γενικὴν ἐφαρμογὴν τῆς Κυριακῆς ἀργίας· 7) Ὁ ἐκ Κήπων Ι. Σταμελάκης αἰτεῖται ἐπιστροφὴν δὶς εἰσπραχθέντων χρημάτων· 8) Κάτοικοι Σπάρτης διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀθλιότητα τῆς συγκοινωνίας καθ’ ὅσον οἱ προσφερόμενοι πρὸς συντήρησιν ὅροι εἶναι ἀσύμφοροι· 9) Κάτοικοι Πυργετοῦ διαμαρτύρονται κατὰ τῶν τσιφλικούχων Μεταξᾶ καὶ Σκιαδαρέση ζητούντων τὴν καταπάτησιν ἀγρῶν των· 10) Ὁ ἐν Λαμίᾳ σύλλογος ξυλουργῶν διαμαρτύρεται διότι ὁ ἐργολάβος τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου ἀδικεῖ ἐργάτας τινάς· Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ἐξαρχόπουλος, Κ. Καλομενόπουλος, Ε. Πατρίκιος, Κ. Ἀλαβᾶνος, Γ. Γαϊτᾶνος καὶ Ν. Καμπάνης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἀποχωροῦντας εἰρηνοδίκας». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουρλούμης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ «τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ͵ΓΧΟΔʹ (3674) νόμου περὶ ἐκριζώσεως τῶν σταφιδαμπέλων». Ὁ βουλευτὴς κ. Σπ. Λάσκαρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀκινήτων ἐν Κερκύρᾳ ἐκ μεταλλαγῶν εἰς τοὺς δήμους Κερκύρας εἰσφερομένων καὶ ἐκ παροχῶν εἰσφερομένων εἰς τρίτους ἀντιπροσωποῦντας τὴν Λατινικὴν Μητρόπολιν Κερκύρας». Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ· (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Τεῦχ. Βʹ) Ὁ κ. Α. Ἀλεξανδρῆς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καταθέτει ἔγγραφον ἀπάντησιν εἰς τὴν αἴτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Κορομηλᾶ ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἀθῆναι 7 Νοεμβρίου 1911 Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Κατ’ ἀκολουθίαν ἐγγράφου αἰτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Κορομηλᾶ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καθίσταται δυσχερὴς ἡ κατάθεσις εἰς τὴν Βουλὴν τῶν αἰτήσεων καὶ ἔργων τῶν ὑποψηφίων καθηγητῶν διὰ τὰς κενὰς ἕδρας ἐν τῇ ἰατρικῇ σχολῇ καθόσον ἕνεκα τῆς πληθύος τούτων ἱκανὸν χρονικὸν διάστημα θὰ ἀπαιτηθῇ πρὸς λεπτομερῆ καταγραφὴν ἐν καταλόγοις ἰδίοις τῶν εἰρημένων αἰτήσεων καὶ ἔργων. Ὁ Ὑπουργὸς Ἀπ. Ἀλεξανδρῆς Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σιγγούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΚʹ (ἀρ. 3920). Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ῥακτιβὰν ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν ἄρθρων 198 καὶ 249 τῆς πολ. Δικονομίας». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ζησιμόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ΣΕʹ νόμου περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, Τεῦχ. Β) Χορήγησις ἀδειῶν εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς ἀναβάλλεται, διότι δυστυχῶς ἔχει συμπληρωθῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑξήκοντα. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Ἀναφορῶν καὶ τῶν Ἐρωτήσεων. Οἱ κ. κ. Δ. Λαζαρῆς καὶ Λ. Κουτσοπέταλος ἐρωτῶσι τίνα μέτρα ἐλήφθησαν περὶ τῆς πλημμύρας τῶν χωρίων Βρανεζίου, Ῥωμαίϊκο, Ἀραποχωρίου καὶ λοιπῶν τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, συνεπείᾳ τῆς μὴ κατασκευῆς ἢ τῶν κακῶς κατεσκευασμένων ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων παρὰ τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος καὶ ἐὰν ἀπεστάλη μηχανικός, ἵνα ἐξετάσῃ ταῦτα ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης πρὸς σωτηρίαν τῶν χωρίων τούτων. Ὁ κ. Δ. Λαζαρῆς ἐρωτᾷ 1) τίνα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ δρόμου Λεβαδείας–Διστόμου, ἀφοῦ δὲν ὑπολείπονται ἢ 2,400 μέτρα, 2) ἐὰν ὑπεβλήθη ἡ μελέτη τοῦ μηχανικοῦ Λεβαδείας ἐπὶ τοῦ τμήματος τοῦ δρόμου Ἀραχώβης–Λεβαδείας ἀπὸ ξηρορρεύματος μέχρι Χανίων.

§6Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατήρτισα ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία συνεστήθη ἐκ τοῦ τμηματάρχου τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ νομομηχανικοῦ Ἀττικῆς καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, οἱ ὁποῖοι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν Κωπαΐδα καὶ μελετήσωσι τὴν κατάστασιν, καὶ ἐξετάσωσι τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα διετυπώθησαν παρὰ τῶν πέριξ κατοίκων. Οἱ ἐνεχόμενοι εἶναι πολλοί, ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι τὸ ὀλιγώτερον πταῖον διὰ τὰς πλημμύρας ταύτας, διότι ὁ περισσότερον συντελῶν εἰς τὸν κατακλυσμὸν τῶν χωρίων τούτων εἶναι ὁ Κηφισσὸς ποταμός, ὁ δὲ ποταμὸς οὗτος δὲν συνετηρήθη ὡς ἔδει, εἰς τρόπον ὥστε προσεχώσθη ἡ κοίτη καὶ αἱ ὄχθαι καταστᾶσαι πλέον χθαμαλαί, δὲν δύνανται νὰ συγκρατήσωσι τὸ ὕδωρ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Τὸ ὕδωρ τοῦτο ἐξερχόμενον παρ’ αὐτοῦ καὶ διερχόμενον διὰ τῶν γεφυρῶν τοῦ σιδηροδρόμου πρὸς τὴν Κωπαΐδα κατακλύζει δύο χωρία, ὀνομαζόμενα Ἀρβανίτικα καὶ Ἑλληνοχῶρι. Εὐχῆς ἔργον εἶναι ὅπως ἡ Κυβέρνησις κατορθώσῃ νὰ συντελεσθῶσι τὰ ἔργα ταῦτα, θὰ λάβῃ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ παρόντος πάντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα εἰς δύο φακέλους ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Λαζαρῆ, βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας.

§7Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ὀφείλω, κύριοι Βουλευταί, νὰ εὐχαριστήσω τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἀνορθώσεως, διότι πρώτην ἤδη φορὰν ἔλαβε τοιαῦτα μέτρα ἐναντίον τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἠθέλησε νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς συμβάσεις καὶ νὰ ἐπιβληθῇ τὸ κῦρος τοῦ νόμου. Πρὸ ἡμερῶν τινων καὶ δὴ τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην ἔσχον τὴν τιμήν, κύριοι Βουλευταί, ἐνώπιον ὑμῶν νὰ ὁμιλήσω συνεπείᾳ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Βρανεζίου μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Πετμεζᾶ, προκειμένου περὶ τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐγένοντο διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς τέως λίμνης ἢ μᾶλλον τῆς ἤδη ὑφισταμένης λίμνης τῆς Κωπαΐδος, καὶ ἀντὶ ἄλλης ἀπαντήσεως ἐκ μέρους ταύτης, ὅπως μὲ εὐχαριστήσῃ, διότι ἠθέλησα νὰ ἔλθω ἀρωγὸς καὶ κατασκευασθῶσιν ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα, κατῆλθε διὰ τῶν ἐφημερίδων «Ἑστία» καὶ «Πατρίς»....

§8Γ. ΠΩΠ. Κυβερνητικὰ φύλλα.

§9Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν τοῦτο. Κατῆλθε, λέγω, διὰ τῶν ἐφημερίδων αὐτῶν τὴν 5 Νοεμβρίου, τουτέστι μετὰ μίαν ἡμέραν ἀφ’ ὅτου ἔκαμα λόγον ἐγώ τε καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Θ. Πετμεζᾶς· τί δὲ ὑπαινίσσεται διὰ τούτων; Ὑπαινίσσεται, λέγω, ἐν τῇ διατριβῇ της, ὅτι ἡ ἑταιρεία Κωπαΐς ἔλαβε μὲν μέριμναν περὶ τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, καὶ ὅτι ἡμεῖς δῆθεν δημαγωγοῦμεν μᾶλλον ἀνερχόμενοι ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαίων τῶν συμπολιτῶν μας; καὶ ἰδιωτικὰ συμφέροντα ἐπιζητοῦμεν. Τῆς ἐταράξαμεν, φαίνεται, τὴν ἡσυχίαν ἐν τῇ ἀναλήψει τῆς καταστροφῆς τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν.

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ τὴν καταγγείλητε ἐπὶ συκοφαντίᾳ.

§11Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω μετ’ οὐ πολὺ εἰς ταῦτα ἐν ἐκτάσει.

§12Γ. ΠΩΠ. Εἴχετε ἀφήσει τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν καὶ ἔκαμνεν ὅ,τι ἤθελεν.

§13Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ἦλθον ὅμως δυστυχῶς τὰ πράγματα, Κύριοι, καὶ ἐπηλήθευσαν τὰ λεγόμενά μας, καὶ ἀπεδείχθη ἀριδήλως, ἡλίου φαεινότερον, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐπιζητοῦμεν, ὑποστηρίζοντες τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ τοῦ δυστυχοῦς πληθυσμοῦ τοῦ Βρανεζίου καὶ τῶν περιχώρων δὲν εἶχον ἄλλον σκοπὸν ἢ τὸ νὰ κατασκευασθῶσιν ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα καὶ μὴ πνίγωνται ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον τὰ μέρη ταῦτα ἀρχόμενα ἀπὸ Κασνεσίου μέχρι τῶν ὀρέων τῶν Θηβῶν, προσβαλλόμενα ὑπὸ τῆς πλημμύρας δώδεκα ἐν ὅλῳ χωρία, καὶ δὴ τὸ Ἀρκοχώριον, τὸ Βελῆ, Ῥωμαίϊκο, Βισβάρδιον, Βρανέζιον, Μπραχάμαγα καὶ ἄλλα τινά, ἦλθον, λέγω, τὰ πράγματα νὰ διαψεύσωσιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐμφοροῦνται ἀπὸ ἄλλους σκοπούς, τουτέστιν ἀπὸ σκοποὺς αὐτόχρημα ὑλικούς. Εὐτυχῶς ἡ Κυβέρνησις κατιδοῦσα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσι τὴν πεδιάδα τῆς Κωπαΐδος καὶ πλέουσι ἐν τῷ πελάγει τῶν ποταμῶν, ἀπέστειλε τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην τῆς ὁποίας τὸ πόρισμα λίαν ἐγκαίρως ἀναμένω, ἵνα καὶ αὖθις ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἐλέγξω τὴν ἑταιρείαν τῆς Κωπαΐδος. Ἀπὸ τῆς 14 Σεπτεμβρίου ὑπέβαλον ἔγγραφον αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως κατατεθῶσι τὰ σχέδια καὶ αἱ συμβάσεις τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος αἱ ἀφορῶσαι αὐτὴν καὶ τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ δυστυχῶς σήμερον ὑπεβλήθησαν ταῦτα καὶ ἐλπίζω ὅτι μετ’ ὀλίγον καιρὸν ἀφοῦ ὑποβληθῇ καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἀποσταλείσης ἐκεῖσε ἐπιτροπῆς, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὸ εὐχάριστον σημεῖον νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ πάλιν κατὰ τῆς ἑταιρείας, ὁπότε ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδοκιμάσῃ καὶ τὰ ἔργα καὶ τὰς πράξεις τῆς ἑταιρείας, ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τῶν συμβάσεων καὶ τῶν νόμων.

§14Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀναντιρρήτως, κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα, ὅπερ ἐπραγματεύθη ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἐνδιαφερόντων τὴν ἐπαρχίαν μου, διότι ἡ πεδιὰς τῆς Λεβαδείας ἀνήκουσα κατὰ κυριότητα εἰς τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε πρὸ μικροῦ ὁ συνάδελφος κ. Λαζαρῆς, κατακλύζονται ἡμέραν καὶ νύκτα ὑπὸ πλημμυρῶν, τὰς ὁποίας προξενεῖ ὁ Κηφισσὸς ποταμός, ὡς ἐκ τούτου δὲ καταστρέφονται ἐντελῶς αἱ πρώϊμοι σποραὶ καὶ ἰδίως αἱ βαμβακοφυτεῖαι. Τοῦτο γίνεται πρὸ 20ετίας· δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ κακὸν ἐπεδεινώθη ἀφ’ ἧς ἐποχῆς κατεσκευάσθησαν τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἀντὶ δηλαδὴ νὰ προλάβῃ αὐτὴ τὰς πλημμύρας καὶ νὰ παρασκευάσῃ τέλος πάντων τὰ ἐδάφη ἐκεῖνα εὔφορα καὶ νὰ τὰ ἐξασφαλίσῃ ἀπὸ τὰ ὕδατα, τοὐναντίον δι’ ἔργων τινῶν τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσε μετὰ τὴν ὁριστικὴν παραλαβὴν τῶν ἔργων τῆς Κωπαΐδος ἐγένετο αἰτία, ὥστε τὰ ἔργα αὐτὰ νὰ καταστρέψωσι κυρίως δύο χωρία, τὸν Ἅγιον Δημήτριον καὶ τὸ Βρανέζιον, διότι ἀφοῦ εἶχον κατασκευασθῆ τὰ τειχίσματα τῆς περιμετρικῆς διώρυγος, κατέστησαν ἀδύνατα ὅπως ἀντιστῶσιν εἰς πλημμύρας σοβαράς, καὶ ἐπειδὴ αἱ πλημμύραι κατέκλυζον μέρος τῶν ἀγρῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δοθῆ εἰς τὴν ἑταιρείαν, ὅπως τοὺς καρποῦται ἐπὶ 90 ἔτη, ἀντὶ νὰ ἐνδυναμώσῃ τὰ προχώματά της καὶ νὰ τὰ στερεώσῃ, ἤνοιξεν ἓν ῥεῖθρον.

§15Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Τρία ῥεῖθρα.

§16Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μάλιστα. Τρία ῥεῖθρα καὶ ἠλάττωσε τὴν ἀντοχὴν τῶν προχωμάτων εἰς τρόπον, ὥστε ἡ πρώτη πλημμύρα, ἡ ὁποία ἔρχεται, ἀντὶ νὰ προσβάλῃ τοὺς ἀγροὺς τοὺς ἰδικούς της προσβάλλει τοὺς ἀγροὺς τῶν χωρίων. Ἐπίσης ἔκαμεν ἓν ἄλλο πρόχωμα ὀλίγον ὕπερθεν τοῦ χωρίου Βελῆ, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἓν μέρος τῆς περιμετρικῆς διώρυγος, καὶ κατακλύζει τοὺς ἀγροὺς τοῦ χωρίου Βελῆ, τοῦτο δὲ γίνεται ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν.

§17Γ. ΠΩΠ. Αὐτοβούλως ἐγείρει τὰ προχώματα;

§18Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτοβούλως. Δυστυχῶς αἱ συμβάσεις μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἑταιρείας εἶναι τοιοῦται, ὥστε ὅλα τὰ δικαιώματα νὰ παρέχωνται εἰς τὴν ἑταιρείαν, χωρὶς νὰ ἀναλαμβάνῃ οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν. Εἶναι τινὰ ζητήματα, ἰδίως τὸ τοῦ ῥείθρου, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν ὑποχρεώσῃ νὰ τὸ διορθώσῃ, διότι τὸ ῥεῖθρον ἐγένετο μετὰ τὴν ὁριστικὴν παραλαβὴν τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου εἰς ἓν σημεῖον συντελεῖ οὐσιωδῶς καὶ αὐτὴ εἰς τὴν πλημμύραν, κεῖται δὲ τὸ σημεῖον αὐτὸ μεταξὺ τοῦ χωρίου Μπραχάμαγα καὶ Ῥωμαίϊκου, καὶ ἐνῷ ἔλαβε διαταγὴν ἀπὸ τὸν προκάτοχον Κυβέρνησιν νὰ κατασκευάσῃ ὀχετόν, οὐχ ἧττον δὲν ἐγένετο τίποτε. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ εἰς αὐτὰ τὰ σημεῖα νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα, διὰ νὰ περιορισθῇ ἐν μέρει τὸ κακόν. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸν Κηφισσὸν ποταμὸν ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν ἐνέργειάν του, βέβαιος ὢν ὅτι τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ μελέτη περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων, ἀφοῦ ἄλλως τε, κύριε Ὑπουργέ, ὡς γνωρίζετε, οἱ κάτοικοι αὐτῶν τῶν χωρίων προθύμως ὑποβάλλονται εἰς φορολογίαν σχετικὴν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δαπανῶν τῆς διευθετήσεως τῶν ὑδάτων, καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ σχετικοῦ δανείου, ἐὰν ἀπαιτηθῇ τοιοῦτο δάνειον.

§19Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ζητῶ ἄδειαν, κύριε Πρόεδρε, ὅπως μοὶ δώσητε τὸν λόγον διὰ νὰ ζητήσω πληροφορίας τινὰς ἐπὶ ἐπικαιροτάτου ζητήματος.

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μὲ εἰδοποιήσητε σήμερον καὶ θὰ σᾶς ἐγγράψω δι’ αὔριον.

§22Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Εἶναι ἐπίκαιρον, ὥστε ἀπαιτεῖται σήμερον νὰ ὁμιλήσω.

§23Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ αὔριον νομίζω ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλήσητε.

§24Γ. ΠΩΠ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§25Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Περὶ Κρήτης.

§26Γ. ΠΩΠ. Πῶς θὰ συζητήσωμεν περὶ Κρήτης ἀπόψε. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεϊτάνης ἐὰν εἰδοποίει τὴν πρωΐαν θὰ ἦτο ἐγγεγραμμένος δι’ αὔριον καὶ θὰ ἐλάμβανε γνῶσιν ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§28Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι θέμα ἐπερωτήσεως.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐρώτησις ἔστω.

§30Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂς ὁρίσῃ ἡμέραν εἰδικῆς συζητήσεως περὶ Κρήτης. Δὲν ἐγείρονται τόσον εὐκόλως παρόμοιαι συζητήσεις.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαζαρῆς ἐρωτᾷ τίνα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ δρόμου Λεβαδείας–Διστόμου ἀφοῦ δὲν ὑπολείπονται ἢ δύο χιλ. τετρακόσια μέτρα.

§32Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὁδὸς αὕτη ἀποτελεῖ μέρος τῆς ὁδοῦ τοῦ Ἁγίου Λουκᾶ· ἐλήφθη πρόνοια περὶ αὐτοῦ· ἡ Κυβέρνησις μετά τινας ἡμέρας θὰ κάμῃ τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου σχετικῶς πρὸς τὴν ὁδὸν ταύτην ὁμοῦ μὲ τὴν ὁδὸν Βυτίνης.

§33Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαζαρῆς ἐρωτᾷ ἐὰν ὑπεβλήθη ἡ μελέτη τοῦ μηχανικοῦ Λεβαδείας ἐπὶ τοῦ τμήματος τοῦ δρόμου Ἀραχώβης–Λεβαδείας ἀπὸ ξηρορρεύματος–Χανίων.

§35Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπεβλήθη ἡ μελέτη· ὡς γνωρίζετε τὸ τμῆμα τοῦτο ὑπάγεται εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, ἡ δὲ ὁδοποιΐα αὕτη δὲν ἔχει ὁλόκληρον τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν καὶ εἶναι ἀνάγκη ὁ δῆμος Ἀραχώβης νὰ ψηφίσῃ ποσὸν τι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ τούτου, ὁπότε καὶ θὰ διαταχθῇ ἡ κατασκευὴ ἑτοίμων ὄντων τῶν προκαταρτικῶν ἐργασιῶν.

§36Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ἡ Ἀράχωβα ἔχει λαμβάνειν 1,000 δραχμ. μέ, τὰς ὁποίας ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ τμῆμα τοῦτο ἢ τοὐλάχιστον μέρος τοῦ τμήματος τούτου.

§37Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁλόκληρον τὸ ποσόν, διότι ἄλλως θὰ κατασκευάζομεν ἕν τμῆμα καὶ ἔπειτα δὲν θὰ ἔχωμεν τὰ πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ καὶ θὰ καταστρέφηται. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ὁ δῆμος Ἀραχώβης νὰ ψηφίσῃ ποσόν τι, τὸ ὁποῖον νὰ συμπληρώσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἔχει λαμβάνειν ἡ ἐπαρχία αὕτη καὶ τότε νὰ γίνῃ τὸ ἔργον.

§38Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ὥστε θὰ τὸ συνδέσητε τὸ ἓν ζήτημα μὲ τὸ ἕτερον. Δηλ. τὸν δρόμον Λεβαδείας θὰ τὸν συνδέσητε μὲ τὸν δρόμον Λεβαδείας–Διστόμου.

§39Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ ἓν θὰ γίνῃ διὰ τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ τὸ δὲ ἕτερον εἶναι εἰδικὸς δρόμος διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει μικρὸν ἐπαρχιακὸν ποσὸν ἀλλὰ δὲν φθάνει.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Θ. Ψυχαλινὸς καὶ Θ. Πετραλιᾶς ἐρωτῶσι διατί δὲν διετέθη μέχρι σήμερον εἰς τοὺς σεισμοπαθεῖς Μυρτουντίων, Ἐλίσσης, καὶ Ἤλιδος ἡ ψηφισθεῖσα πίστωσις: Ἐξεδόθη τὸ διάταγμα· Διαγράφεται. Οἱ κύριοι Δ. Γκλαβᾶς καὶ Θ. Πετραλιᾶς ἐρωτῶσι τὶ ἀπεφασίσθη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς γονέων μαθητριῶν τοῦ Ἀρσακείου Πατρῶν παραπονεθέντων διὰ τὰ ἀποτελέσματα.

§41Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐπεκυρώθησαν τὰ Πρακτικὰ διότι παρὰ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῶν Πρακτικῶν τῆς ἑδρευούσης ἐν Ἀθήναις εὑρέθησαν ἔγκυρα καὶ νόμιμα.

§42Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελος.

§43Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πολὺ καλά.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Γκλαβᾶς καὶ Πετραλιᾶς ἐρωτῶσι διατί ὁ μηχανικὸς Ἠλείας ἐμποδίζει τοὺς κατοίκους Ἀμαλιάδος νὰ ἐπιδιορθώσωσι τὰς διαρραγείσας οἰκίας των.

§45Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω αὔριον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συγγούρης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διατί τὰ Ταμεῖα τοῦ Κράτους δὲν ἐξαργυρώνουσι τὰ ἀργυρᾶ νομίσματα τοῦ Ὄθωνος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι παρών, ἑπομένως ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γαρδικιώτης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἂν ἐγένετο ἐνέργειά τις ἐπὶ καταγγελίας πολίτου κατὰ τοῦ Εἰρηνοδίκου Καλαμπάκας Κουτροβέλη.

§47Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Διετάχθη ὁ εἰσαγγελεὺς Τρικκάλων νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις ἐπὶ τῶν καταγγελλομένων· μόλις ὑπεβλήθη τὸ ἐρώτημα τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἢ τὴν ἑπομένην ἐστάλη διαταγὴ εἰς τὸν εἰσαγγελέα Τρικκάλων.

§48Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον ἐστάλησαν αἱ διαταγαί σας εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐν Τρικκάλοις Πρωτοδικῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις διὰ πράξεις ἑνὸς λειτουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος δύναμαι νὰ εἴπω ἔχει ἀρνηθῇ πᾶσαν δικαιοσύνην.

§49Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ νομίζω ὅτι εἶναι πρόωροι αἱ κρίσεις, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων.

§50Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Καταγγέλλεται ὅτι ὕβριζε πάντα προσερχόμενον πολίτην ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης.

§51Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον διετάχθη ἀνάκρισις.

§52Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐνεργεῖτε ἐν τούτοις οὐδέν, ἂν καὶ ἀπὸ τῶν Τρικκάλων εἰς Καλαμπάκαν νὰ μεταβῇ τις δὲν ἀπέχει παρὰ 20′ σιδηροδρομικῶς.

§53Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ὑπάρχει ὅμως καὶ διαδικασία ὡρισμένη κατὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ εἰσαγγελέως.

§54Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἤθελον λοιπὸν νὰ ἐρωτήσω, ἂν ὑπέβαλε πόρισμα ὁ εἰσαγγελεύς.

§55Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν ὑπέβαλε πόρισμα, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος διὰ νὰ ὑποβάλῃ πόρισμα.

§56Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ 40 ἡμέρας!

§57Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ δὲν ἔχει μόνον αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Κοκκέβης καὶ Σῖμος ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἂν διὰ τοῦ ὑποβληθησομένου ἐκπαιδευτικοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ λάβῃ μέτρα προστατευτικὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ὑποδιδασκάλων.

§59Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀκόμη δὲν ὑπεβλήθη τὸ ἐκπαιδευτικὸν νομοσχέδιον, ὅταν ὑποβληθῇ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ μάθωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ τὸ ἀποτέλεσμα.

§60Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἶναι ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβητε ἰδιαιτέραν μέριμναν, κ. Ὑπουργέ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουσούρης ἐρωτᾷ διὰ τίνα λόγον δὲν περατοῦται ἡ εἰς τὸν δῆμον Δολυχίου τῆς Κεφαλληνίας ὁδὸς Μαγγάνου–Μαρουδάκη.

§62Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Αὔριον.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατσουράκος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διατί τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον Λαγείας καὶ Ἀνδρούσης ἔχουσιν ἕνα μόνον διδάσκαλον· ὡσαύτως διατί δὲν ἤρχισαν τὰ μαθήματα τοῦ αʹ Βαρβακείου.

§64Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ προσωπικὸν τοῦ ἐν Ἀνδρούσῃ Ἑλληνικοῦ σχολείου εἶναι συμπεπληρωμένον καθόσον διωρίσθη καὶ τρίτος διδάσκαλος, ὁ κ. Καλαμαρᾶς, τοῦ σχολάρχου κ. Παρασκευοπούλου παρακολουθοῦντος τὰ μαθήματα τοῦ ἐν Ἀθήναις διδασκαλείου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀποτελοῦσι δὲ αὐτὸ οἱ ἑξῆς Παρασκευόπουλος, Καλαμαρᾶς καὶ Κοσμόπουλος.

§65Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πόσοι ὑπηρετοῦσιν ἤδη;

§66Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τρεῖς, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δύο εἶναι ἐκεῖ καὶ ὁ εἷς ἐδῶ, εἰς τὸ διδασκαλεῖον.

§67Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μοὶ ἐστάλη ἀναφορὰ διὰ τῆς ὁποίας λέγουν, ὅτι εἶναι ἐκεῖ εἷς διδάσκαλος.

§68Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶχον δίκαιον, διότι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο τοῦτο. Εἰς τὸ ἐν Λαγείᾳ σχολεῖον διωρίσθησαν διδάσκαλοι, ἀλλὰ δὲν ἐννοεῖ νὰ μεταβῇ κανείς· καὶ οἱ δύο εἰς τοὺς ὁποίους ἐκοινοποίησα τὸν διορισμὸν δὲν ἐννοοῦν νὰ μεταβῶσι. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἂν ἔχητε κανένα νὰ ἐπιδείξητε, θὰ εἶμαι πολὺ εὐχαριστημένος.

§69Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡ ἀπάντησίς σας εἶναι ἱκανοποιητική.

§70Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Διότι δὲν δύναμαι νὰ ὑποχρεώσω τινὰ νὰ μεταβῇ.

§71Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἐκεῖ σχολάρχης εἶναι ἄχρηστος.

§72Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐπιβλαβὴς ἀπὸ πάσης ἀπόψεως.

§73Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τοῦ Βαρβακείου γίνονται ἐπισκευαί. Ἤδη γίνονται μαθήματά τινα, ἀλλ’ ὄχι τακτικῶς. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ληγουσῶν τῶν ἐπισκευῶν θὰ ἀρχίσωσι τὰ τακτικὰ μαθήματα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαζέας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Γκρέκα τοῦ δήμου Σκιλλοῦντος.

§75Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἡ μεταβολὴ τῆς πολιτικῆς μας καταστάσεως, ἥτις ὁμολογουμένως κατέστη αἰσθητὴ πανταχοῦ τοῦ Κράτους δὲν κατέστη ὅμως αἰσθητὴ καὶ εἰς τὸ χωρίον Γκρέκα τῆς Ὀλυμπίας, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι παραπονοῦνται. Τοὐναντίον βεβαιῶ ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς Ἀνορθώσεως συνέβησαν ἐκεῖ τοιαῦτα ἔκτροπα καὶ παρανομίαι τῆς ἀστυνομικῆς καὶ εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς, ὥστε θὰ ἐξεπλήσσετό τις ἂν ἤκουε τοιαῦτα συμβαίνοντα εἰς παρελθούσας ἐποχάς. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ δὲν πρόκειται, διότι ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται εἰς τὸν κύκλον τῆς δικαστικῆς ἐνεργείας. Ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων αὐτῶν καταγγέλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀφορμὴν τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται σήμερον. Πρωτίστως πρέπει νὰ κάμω εἰς ὑμᾶς γνωστὸν κἄτι ἄξιον τῆς ὑμετέρας προσοχῆς, ὅτι δηλαδὴ παρομοία ἀναφορὰ τῶν κατοίκων εἶχε κατατεθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Μερλοπούλου κατὰ τὸ τέλος τῶν πρὸ τῆς διακοπῆς ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὅτε δι’ ἔλλειψιν χρόνου ἀπεφασίσθη νὰ συμπαραπεμφθῇ μετ’ ἄλλων εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Δυστυχῶς ἡ ἀναφορὰ αὕτη περιεφέρετο κατόπιν εἰς τὸ χωρίον ἐκεῖνο ὑπό τινος τῶν ἐνδιαφερομένων πρὸς χλευασμὸν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἐνήσκουν οἱ ἀναφερόμενοι καὶ πρὸς δυσφήμησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ εἰς ὃν εἶχεν ἀποσταλῆ ὑπὸ τῶν κατοίκων.

§76Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἀναφυέντος προσωπικοῦ ζητήματος.

§77Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἡ προκειμένη ἀναφορὰ τῶν χωρικῶν εἶναι ἡ δευτέρα ἀφορῶσα εἰς τὸ αὐτὸ ζήτημα. Ἐν αὐτῇ δὲ ἀναφέρουσιν οἱ Γκρεκαῖοι ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Τουρκοκρατίας ὑπῆρχεν ὀθωμανός ἔχων ἰδιοκτησίαν τινά, τσιφλίκιον ὡς λέγεται, τοῦ ὁποίου ἡ ἔκτασις κατὰ τοὺς τίτλους τῆς ἰδιοκτησίας ἦτο τοσαύτη, ὅση ἤρκουν νὰ ἀροτριώσωσιν 7 ζεύγη ἀροτήρων βοῶν εἰς μίαν ἡμέραν. Μετὰ τὴν ἐκδίωξιν ὅμως τῶν Ὀθωμανῶν οἱ ἀγορασταὶ ἢ διάδοχοι τῆς ἰδιοκτησίας ἐκείνης, κατὰ μικρὸν ἐπεξέτειναν διὰ κατοχῆς τὴν ἰδιοκτησίαν ταύτην τοσοῦτον, ὥστε περιέλαβον ἤδη ἀπεράντους ἐκτάσεις καὶ τὸ ἐκεῖ ἐθνικὸν δάσος προσέτι ὁλόκληρον, καὶ τὸ χείριστον ἐπέτυχον εἰς παλαιοτέρας ἡμέρας, πρὸ 20 ἐτῶν, ἀναγνώρισιν τῆς ἰδιοκτησίας των ὑπὸ τοῦ δημοσίου. Ἔκτοτε πλέον οἱ ἰδιοκτῆται ἐκεῖνοι κατέβαλον πάντα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα καταγγέλλουσι καὶ ἐν τῇ ἀναφορᾷ των οἱ χωρικοί, δι’ ὧν ἑκόντας ἄκοντας ὑπεχρέωσαν αὐτοὺς ἄλλους μὲν σιωπηρῶς ἄλλους δὲ καὶ διὰ συμβολαίων νὰ ἀναγνωρίσωσι τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ παραμένωσιν ἐν αὐτῇ ὡς ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ ἢ ἐπικαρπωταὶ κλπ. Οἱ χωρικοὶ διὰ τῆς ἀναφορᾶς των καταγγέλλοντες αὐτὰ φρονοῦσιν ὅτι εἶναι καιρὸς ἀκόμη τὸ δημόσιον νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀνάκτησιν τῶν δικαίων του, πρὶν ἔτι συμπληρωθῇ χρησικτησία νόμιμος τῶν δεσποτῶν, καὶ διὰ τοῦ μέσου τούτου ἐλπίζουσιν ὅτι θέλει κατορθώσει ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνουσα τὴν κυριότητα τοῦ ἐθνικοῦ δάσους νὰ τοὺς ἀπελευθερώσῃ ἀπὸ τῆς δουλοπαροικίας ὑπὸ τὴν ὁποίαν σήμερον τελοῦσι.

§78Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Δουλοπάροικοι δὲν ὑπάρχουσιν ἐκεῖ ἀλλὰ μόνον ἐμφυτευταί.

§79Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Τὴν ὁποίαν δουλοπαροικίαν ἐκληροδότησεν εἰς αὐτοὺς οὐχὶ ἡ Τουρκικὴ κυριαρχία, ἀλλ’ ἡ καταλυθεῖσα τυραννία τῶν παλαιῶν κομμάτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα τῆς μελέτης αὐτῆς, καὶ ἐὰν εἶναι καιρὸς ἀκόμη νὰ ἐλπίσωμεν ταχεῖαν βελτίωσιν τῆς τύχης τῶν δυστυχῶν αὐτῶν χωρικῶν.

§80Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν, ἀλλὰ καὶ καθῆκον νομίζω ὅτι εἶχον, ἐάν, καθ’ ὃν χρόνον ἀνεκοινώθη ἡ ἀναφορὰ ἡ συζητουμένη ἤδη ἐν τῇ Βουλῇ, εὑρισκόμην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ ζητήσω καὶ λάβω τὸν λόγον· διότι ἐὰν ὑπάρχῃ τις, ὁ ἰδιαίτατα πάντων, ὁ τὰ μάλιστα πάντων διαφερόμενος διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην συμβαίνει ἀτυχῶς νὰ εἶμαι ἐγὼ ὑπὲρ τὸν κ. Παπαλέξην καὶ τοὺς κατοίκους Γκρέκα, τοὺς δουλοπαροίκους τοῦ κ. Παπαλέξη. Καὶ τοῦτο συμβαίνει κατὰ τρόπον παραδοξότατον, ἄξιον τῆς προσοχῆς οὐ μόνον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἴσως καὶ τῆς Εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς ἀκόμη. Οἱ κάτοικοι Γκρέκα προτοῦ λήξῃ τὸ πρῶτον τμῆμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου ταύτης, κατὰ τὴν 1 Ἰουλίου ἀκριβῶς μοὶ ἔκαμον τὴν τιμὴν νὰ μοὶ ἀποστείλωσιν ἀναφορὰν των ἀπευθυνομένην πρὸς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ἐν ᾗ ἐξετραγῴδουν τὰ ὅσα παθήματα ὑφίσταντο ἐκ μέρους τῶν τσιφλικιούχων τῆς περιφερείας αὐτῆς. Καὶ δὲν κατηγγέλλετο μόνον ὁ κ. Παπαλέξης, διότι μεταξὺ τῶν Ἀγάδων τούτων εἶναι καὶ ἄλλοι. Ἐξετραγῴδουν τὰ παθήματα καὶ τὰς συμφοράς, ἃς ὑφίστανται ἐκ τοῦ δεσποτισμοῦ τοῦ ἀσκουμένου παρὰ τῶν ἰδιοκτητῶν.

§81Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Ποῖα παθήματα; Ἡ ἀναφορὰ δὲν λέγει τίποτε.

§82Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεκάλουν δὲ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προνοήσῃ περὶ τῆς τύχης καὶ τοῦ μέλλοντος αὐτῶν, ὡς πολιτῶν δικαιουμένων, ὡς καὶ πάντες οἱ ἄλλοι Ἕλληνες, νὰ τύχωσι τῆς μερίμνης τῆς Πολιτείας πρὸς εἰσαγωγὴν μέτρων, οἵων ἔτυχον ἢ μέλλουσι νὰ τύχωσιν οἱ κατοικοῦντες ἐν Θεσσαλίᾳ.

§83Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Εἶναι ὅλως διαφορετικὴ ἡ κατάστασις τῶν Θεσσαλῶν.

§84Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἐνεχειρίσθη παρ’ ἐμοῦ εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ Βουλευτὴν ἐκ Βάλτου καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 2 Ἰουλίου ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου. Πιστοῦται δὲ τοῦτο ἐκ τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τῆς 2 Ἰουλίου κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ Πρόεδρος ἀνακοινοῖ «τρίτον ἀναφορὰν δι’ ἧς οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Γκρέκα τοῦ δήμου Σκιλλοῦντος ζητοῦσιν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῶν τσιφλικιούχων».

§85Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον τοῦτο, κ. συνάδελφε, διότι εἴχομεν δηλώσει ὅτι θὰ λάβωμεν τὸν λόγον.

§86Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν, ὡς παρατηρεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ὅ τε ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Δαζέας καὶ ἐγὼ ἐζητήσαμεν καὶ ἐνεγράφημεν ἵνα ὑποστηρίξωμεν τὰ νόμιμα συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν καὶ τὰ δίκαια αὐτῶν, πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Ἀτυχῶς ὅμως δὲν παρῆλθον ἢ ὀλίγαι ἡμέραι, νομίζω 8 ἢ 10 ἡμέραι καὶ ἔληξαν αἱ ἐργασίαι τοῦ τμήματος ἐκείνου τῆς Συνόδου, καὶ οὕτως ἡ ἀναφορὰ τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν μὴ προκαλέσασα συζήτησίν τινα εἰς τὴν Βουλήν, παρέμεινεν ἐδῶ, ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς. Μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐνόμισεν ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι σκόπιμον θὰ ἦτο,— καὶ ἀληθῶς καλὸν ἦτο καὶ σκόπιμον—νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καθὼς καὶ ἄλλας παρομοίας ἀναφορὰς ἀναγομένας εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ διαβιβάσῃ, λέγω, αὐτὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, κύριοι Βουλευταί, παραδοθεῖσα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, κατεχωρίσθη ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς ὑπ’ ἀριθ. 1292 τῆς 2ας Ἰουλίου, διεβιβάσθη δέ, μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δι’ ἐγγράφου, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀνεγράφησαν καὶ ἄλλαι παρόμοιαι ἀναφοραί, φέροντος τὸν ἀριθμὸν 1070 καὶ χρονολογίαν 14 Ἰουλίου, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἐκεῖνο, ὡς ἁρμόδιον, ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἐκ τῶν καθηκόντων του τῷ ἐπεβάλλετο νὰ ἐνεργήσῃ. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ὅτε μετά τινα καιρὸν ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ μέρους πολλῶν συμπολιτῶν μου, κατοίκων τοῦ χωρίου Γκρέκα, ἐκείνων ἀκριβῶς οἵτινες ἐμπιστευόμενοι τὸν ἀντιπρόσωπον αὐτῶν, εἶχον στείλει τὴν ἀναφορὰν πρὸς ἐμέ, ἐπιστολὴν εἰς τὴν ὁποίαν διετύπουν, μετὰ δειλίας βεβαίως καὶ κεκαλυμμένως, τὸ παράπονον αὐτῶν ὅτι κατεπρόδωσα δῆθεν ἐγὼ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῶν καὶ ἀντὶ νὰ παραδώσω τὴν ἀναφοράν, ἥτις ἐστάλη μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ παραδοθῇ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ ν’ ἀνακοινωθῇ πρὸς τὴν Βουλήν, πρὸς αὐτόν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπηυθύνετο, παρέδωκα πρός τινα βουλευτήν, πρὸς αὐτὸν ἀκριβῶς κατὰ τοῦ ὁποίου ᾐτιῶντο, πρὸς αὐτὸν κατὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτουν τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν μέριμναν τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, πρὸς τὸν κ. Παπαλέξην. Κατεπλάγην ἐπὶ τῷ γεγονότι τούτῳ καὶ ἠρεύνησα ἀμέσως, ἵνα βεβαιωθῶ ποία ὑπῆρξεν ἡ τύχη τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης. Ἐβεβαιώθην λοιπόν, ὡς εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἐντεῦθεν διεβιβάσθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐβεβαιώθην ὅτι ἐστάλη τὴν 14 Ἰουλίου. Ἀλλά,—καὶ τοῦτο ἔχω καθῆκον ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν—ἐρευνήσας εἰς τὰ ἁρμόδια τμήματα δὲν ἀνεῦρον τὴν ἀναφοράν, μολονότι ἀνεῦρον πάσας τὰς ἄλλας ἀναφορὰς τὰς σχετικάς, αἱ ὁποῖαι διεβιβάσθησαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐγγράφου. Ἔχων δὲ τὴν βεβαίωσιν τῶν κατοίκων Γκρέκα ὅτι ἡ ἀναφορά, αὐτὴ αὕτη, ἡ ἀναγνωσθεῖσα καὶ ἀνακοινωθεῖσα πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν 2 Ἰουλίου, ἀνεγνώσθη καὶ ἐπεδείχθη ἐν Ὀλυμπίᾳ πρὸς ἐκείνους ἀκριβῶς, οἵτινες εἶχον ὑπογράψει αὐτήν, μετ’ ἀπειλῶν ὅτι ἤθελον πληρώσει ἀκριβὰ τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὅσοι εἶχον ὑπογράψει, παρὰ τοῦ κ. Παπαλέξη, ἄγομαι εἰς τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα ὅτι ἡ ἀναφορὰ ὑπεξηρέθη ἐκ τοῦ Ὑπουργείου.

§87Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Δὲν εἶναι πρέπον νὰ εἶσθε ὅμοιος μὲ τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Γκρέκα.

§88Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν πρᾶξιν ταύτην θεωρῶ ἀξίαν πάσης στηλιτεύσεως καὶ παντὸς στιγματισμοῦ, ἀδιαφορῶν διὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ κ. Παπαλέξη.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπευθύνεσθε προσωπικῶς κατὰ τοῦ κ. συναδέλφου σας, κύριε Βουλευτά.

§90Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπευθύνω αἰτίασιν κατὰ τοῦ κ. συναδέλφου μου, ἀλλ’ ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς αἰτιάσεις τῶν συμπολιτῶν μου, ἀνακοινῶ τὰ θετικὰ γεγονότα, καὶ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐξαγάγῃ τὸ συμπέρασμα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύνασθε νὰ ἔχητε πᾶσαν ἀφορμὴν ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀνακοινοῦτε τὰς αἰτιάσεις τῶν συμπολιτῶν σας.

§92Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Εἴπετε ὅτι ἀπεστάλη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἀναφορά· εἶναι ψεῦδος καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω.

§93Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ψεῦδος μόνον εἰς τὰ χείλη τὰ ἰδικά σας εὑρίσκεται. Ἐγὼ ἀνακοινῶ τὰς αἰτιάσεις τῶν συμπολιτῶν μου, αἰτιάσεις αἵτινες ἐὰν δὲν εἴχοντο ἀληθείας θὰ ἔστρεφον τὴν κατηγορίαν κατ’ ἐμοῦ.

§94Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Δὲν θὰ σὲ ὠφελήσῃ.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ διατάξῃ ὁ κ. Πρόεδρος ἀνακρίσεις τί ἐγένετο ἡ ἀναφορά.

§96Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Καταλήγων δέ, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ γίνωσιν ἀνακρίσεις ἵνα ἐξακριβωθῇ τί ἐγένετο ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ἵνα τὸ πόρισμα ἀνακοινωθῇ πρὸς τὸν κ. Εἰσαγγελέα διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του.

§97Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Εὐλόγως ἐκινήθη ἡ συμπάθεια τῆς Βουλῆς, διότι ἡ ἀναφορὰ αὕτη διερμηνεύει τὰ δίκαια παράπονα τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι στενάζουσιν ὑπὸ τὴν δουλοπαροικίαν. Ὡς ἀντιπρόσωπος καὶ ἐγὼ λαοῦ, ὁ ὁποῖος καταδυναστεύεται ἐκ μέρους τῶν τσιφλικιούχων δὲν ἔχω παρὰ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον φροντίσῃ, ἵνα ἀρθῇ πλέον τὸ στίγμα αὐτὸ τῆς δουλοπαροικίας, τὸ ὁποῖον, ὡς μὴ ὤφελεν, ἐπὶ 80 ὁλόκληρα ἔτη ὑπάρχει ἐν τῇ Πελοποννήσῳ, εἰς χώραν, ἡ ὁποία ἀριθμεῖ 80 καὶ 100 ἔτη ἐλεύθερον βίον.

§98Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐὰν δὲν ἐθιγόμην προσωπικῶς ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Καὶ πρῶτον ἔρχομαι εἰς τὸ προσωπικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Μερλόπουλος. Ὁ κ. Μερλόπουλος εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι πρὸ πολλοῦ ὑπεβλήθη ἀναφορὰ ὁμοία τῆς συζητουμένης σήμερον, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ἔπρεπεν οὔτε κἄν νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ δὲν αἰτιῶμαι διὰ τοῦτο τὸν κ. Πρόεδρον, ὑποθέτων ὅτι δὲν ἐδόθη ἡ προσήκουσα προσοχὴ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῆς, διότι ἔγγραφα ἀνώνυμα ἢ ἀπρεπῶς συντεταγμένα δὲν ἀνακοινοῦνται εἰς τὴν Βουλὴν, τοιαύτη δὲ εἶναι καὶ ἡ ἀναφορὰ αὐτή, ἥτις συνετάχθη τῇ συνεργασίᾳ τῶν κ. Μερλοπούλου καὶ Δαζέα, ὁ τελευταῖος τῶν ὁποίων μετέβη εἰς τὸ κτῆμα ἐκεῖνο καὶ συνειργάσθη μετὰ τῶν κατοίκων καὶ ἔλαβεν ἀμοιβὰς ὡς δικηγόρος.

§99Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Τώρα τελευταίως μετέβην καὶ ἔμαθον τὰ λαβόντα χώραν.

§100Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Καὶ ἐδώσατε συμβουλὰς καὶ σᾶς ἔκαμον ἐράνους, ἵνα ὑπερασπίσητε ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάξια τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαζέας εἶναι δικηγόρος.

§102Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Μόνον ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων.

§103Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Πῶς ἐπιτρέπετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ λέγωνται αὐτά;

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Ὁ κ. Δαζέας εἶναι δικηγόρος.

§105Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Ἀλλὰ μόνον ἐνώπιον δικαστηρίων εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζωνται ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάξια τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ μὲ τοιαῦτα ζητήματα εἰς τοιούτας μάλιστα περιστάσεις.

§106Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Εἴπετε ὅτι συνελέγησαν ἔρανοι. Δὲν ἠννόησα, κύριε Πρόεδρε, πῶς ἐξήγητε τὴν φράσιν αὐτήν.

§107Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Οἱ χωρικοὶ συνέλεξαν ἐράνους διὰ νὰ πληρώσωσι τὰ δικηγορικά σας δικαιώματα.

§108Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Τίνος δικαιώματα;

§109Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Τὰ ἰδικά σας.

§110Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Τὸ λέγετε σεῖς.

§111Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Μοῦ τὸ ἐβεβαίωσαν χωρικοὶ ὅτι μετέβητε ἐκεῖ, ὅτι συνέλεξαν ἐράνους καὶ ὅτι ἀνελάβετε τὴν ὑπεράσπισιν ἀγροτικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον φέρετε σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἂν δὲν μοὶ τὸ ἐβεβαίουν δὲν θὰ τὸ ἔλεγον ἐγώ.

§112Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Εἶναι ἀναίσχυντον αὐτὸ νὰ τὸ λέγητε.

§113Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Ἡ ἀναισχυντία ἁρμόζει εἰς σᾶς ποιοῦντας καὶ λέγοντας ταῦτα ἐδῶ καὶ ὄχι εἰς ἐμέ, διότι ἐγὼ ἐγήρασα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ μὲ ἐγνώρισαν καλῶς οἱ εἰσερχόμενοι ἐντὸς αὐτῆς....(κωδωνοκρουσίαι). Ὁ κ. Μερλόπουλος πρὸ ὀλίγου ὡμίλησε περὶ ἀναφορᾶς, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὁμολογουμένως εἰς τὴν Βουλήν, δὲν συνεζητήθη ὅμως, καίτοι ἦλθεν ἅπαξ δὶς καὶ τρὶς πρὸς συζήσιν, ἦτο ἐγγεγραμμένος καὶ αὐτὸς καὶ ἄλλοι τινες συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι συμφέρον καὶ μόνον δημαγωγικὸν εἶχον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ τότε ἐθεώρησαν καλὸν νὰ μὴ συζητήσωσι καὶ ὑποστηρίξωσι τὰ δίκαια τῶν δῆθεν δουλοπαροίκων τῆς Πελοποννήσου, διότι σημειώσατε, ὅτι δουλοπάροικοι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν Πελοποννήσῳ, ὅπως θὰ ἐξηγήσω κατόπιν πρὸς ὑμᾶς. Ἐπειδὴ ἡ ἀναφορὰ περιεῖχεν ὑβριστικὰς λέξεις καὶ μύθους αὐτόχρημα, εἶχον ζητήσει ἀντίγραφον, ἵνα τὸ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα, τὸ ὁποῖον ἀνεκοίνωσα, διὰ νὰ ἴδω ἂν εἶναι πραγματικαὶ αἱ ὑπογραφαὶ ἢ ὑπεγράφησαν πλαστῶς καὶ ὑπὸ τίνων; Οἱ πλεῖστοι δὲ ἐξ αὐτῶν μοῦ διεμαρτυρήθησαν ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ φερομένη ὑπογραφή των, καὶ ἔχω τὸ ἀντίγραφον αὐτὸ τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης, ἡ ὁποία ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς καὶ ἔχω λάβει παρὰ τοῦ Προέδρου τοῦ νῦν καὶ τοῦ πρώην δύο ἀντίγραφα ταύτης. Ἑπομένως ἡ ἀναφορὰ ἐκείνη δὲν ἐλήφθη ἀπὸ ἐμὲ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε οὐδεμίαν σχέσιν ἔχω μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐγὼ συνηθίζω νὰ μὴ πλησιάζω εἰς τὰ Ὑπουργεῖα. Ἔρχομαι, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ κυρίου ζητήματος. Οἱ κύριοι προαγορεύσαντες ἠθέλησαν νὰ παραστήσωσιν, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία τοῦ χωρίου Γκρέκα ἀπεκτήθη οὐχὶ νομίμως πρὸ 105 ἐτῶν καὶ ὄχι κατὰ τὴν ἔκτασιν ἡ ὁποία ὑπάρχει. Ἐγὼ ἐκ τοῦ κτήματος τούτου ἔχω ἐλάχιστον μερίδιον καὶ ἀνάξιον τῆς προσοχῆς μου ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν. Οἱ δημαγωγούμενοι κάτοικοι τοῦ χωρίου Γκρέκα καὶ οἱ ὑπερασπισταὶ αὐτῶν ἰσχυρίζονται, ὅτι πρὸ 105 ἐτῶν, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1808, κακῶς ἠγοράσθη τὸ κτῆμα τοῦτο, καὶ ἐρχόμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡς ἐνώπιον Δικαστηρίου, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐγένετο ἡ ἀγορὰ αὕτη καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ 1808, ὅτι δὲ ἡ ἔκτασις αὕτη εἶναι ἑπτὰ ζευγαρίων τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ νὰ ἀροτριώσωσιν ἔκτασιν γῆς, χωρὶς νὰ γνωρίζωσι τί σημαίνει ἡ λέξις ζευγηλατεῖον καὶ θὰ ἐξηγήσω ἐγὼ τοῦτο. Κατὰ τὸν Μουσουλμανικὸν νόμον, Κύριοι, ζευγηλατεῖον δὲν εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον καὶ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐγράφη καὶ ὑποστηρίζεται ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος, ἀλλ’ ὡς νομικὸς ὅρος σημαίνει ἔκτασιν γῆς, ζευγαρίων, καλλιεργουμένης κατ’ ἔτος καὶ διδούσης πρόσοδον, σύγκειται δὲ ἀπὸ γαίας ἑκατὸν τριάκοντα στρεμμάτων ἕκαστον, ἡ δὲ καλλιεργουμένη τότε καὶ δίδουσα πρόσοδον ἔκτασις τοῦ ἰδιοκτήτου χωρίου Γκρέκα, ἦτο κατὰ τοὺς τίτλους τριάκοντα ζευγαρίων, ἤτοι στρεμμάτων περίπου τριῶν χιλιάδων καὶ ἐννεακοσίων, καὶ τὸ ὑπόλοιπον μέρος τῆς περιφερείας αὐτοῦ, τὸ περιεχόμενον ἐντὸς τῶν διαγεγραμμένων καὶ γνωστῶν ἔκτοτε ὁρίων τοῦ χωρίου τούτου, ἦτο ἄγριος τόπος καὶ δασώδης, περιλαμβανόμενος καὶ οὗτος ὡς καὶ πᾶν ἄλλο περιεχόμενον ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἰδιοκτησίας κατὰ τὸν τίτλον (Σουλτανικὸν φιρμάνιον) ὅπερ σᾶς ἐπιδεικνύω. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν καὶ τὰ ὅρια τοῦ ἰδιοκτήτου τούτου χωρίου. Διὰ νὰ τεθῇ τέρμα, Κύριοι, εἰς τὰς δημαγωγίας ταύτας, ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω ὅτι εἰς τὰ 1808, καθ’ ὃν χρόνον ὁ προπάππος μου ἦτο ἐν Κωνσταντινουπόλει μετὰ τοῦ Δηλιγιάννη ἐπὶ δημοπρασίας ἠγόρασαν τὸ κτῆμα τοῦτο καταβαλόντες τὸ τίμημα, ἠγόρασαν δέ, λέγω, ὄχι παρ’ Ὀθωμανῶν, ὅπως ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀλλὰ ἐπὶ δημοπρασίας ἀπὸ τὸ Τουρκικὸν δημόσιον καὶ ἔλαβον τοὺς νομίμους τίτλους των. Τὰ δὲ περὶ τοῦ δάσους ἔχουσιν ὡς ἑξῆς· κατὰ τὸ 1836, ὅτε ἐξεδόθη ὁ νόμος ὁ γνωστὸς περὶ δασῶν, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐκηρύσσοντο ἔκπτωτοι τοῦ δικαιώματός των ἐπὶ τῶν δασῶν, οἱ μὴ προσαγαγόντες ἐμπροθέσμως τοὺς τίτλους των ἰδιοκτῆται, ὁ Δηλιγιάννης ὑπέβαλε τοὺς τίτλους του καὶ ἀνεγνωρίσθη κύριος αὐτῶν, ἐπίσης δὲ καὶ ὁ πατήρ μου εἶχεν ὑποβάλει τοὺς τίτλους του ἐμπροθέσμως, ἀλλ’ ἕνεκα πολιτικῶν τότε περιστάσεων δὲν εἶχεν ἀναγνωρισθῆ, ἠναγκάσθη δὲ νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ Δικαστήρια, διατρέξας ὅλα τὰ στάδια τὰ δικαστικὰ μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου, κατὰ τὸ 1887 δέ, μετ’ ἀναιρεθεῖσαν ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν ἀνεγνώρισεν ὅτι εἶχον ὑποβληθῆ οἱ τίτλοι ἐμπροθέσμως καὶ νομίμως συντεταγμένοι. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος κυριότητος, διότι τοῦτο ἦτο ἀναμφισβήτητον, προκῦπτον ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἂν ὑπεβλήθησαν ἐγκαίρως ἢ ὄχι οἱ τίτλοι. Τὸ δημόσιον τότε μοῦ ἐζήτησε συμβιβασμόν, καὶ ἐγὼ νεκρὸς τότε καὶ πολὺ θερμὸς εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ ἀφωσιωμένος εἰς τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην, ἵνα μὴ δώσω ἀφορμὴν παρεξηγήσεως, ἀπεδέχθην τὸ δεδικασμένον διὰ τῆς ἀποφάσεως καὶ παρῃτήθην, Κύριοι, χιλιάδων δραχμῶν εἰσοδημάτων. Τοιοῦτος εἶναι ὁ συμβιβασμὸς οὗτος, καὶ ἂν εἶχε καιρὸν ἡ Βουλὴ θὰ ἔβλεπε, διότι ἐδῶ εἶναι καὶ ἡ ἀπόφασις ἡ δικαστική, ἐδῶ εἶναι καὶ ἡ γνώμη τοῦ νομικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς....

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἀναβάλλεται δι’ αὔριον.

§115Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Δὲν ἐτελείωσα, κύριε Πρόεδρε.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§117Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Τότε νὰ μὲ ἐγγράψητε δι’ αὔριον.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§119Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τὰς δημαγωγίας ταύτας.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῆς ἀνανεώσεως τῶν ἐγγραφῶν τῶν φοιτητῶν τοῦ τε Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§121Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον. Ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει πρότασις νόμου ὑπ’ ἀριθμὸν 88, ὑποβληθεῖσα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Κανακάρη. Ὡς ἐμφαίνεται καὶ ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία συνοδεύει τὴν πρότασιν νόμου καὶ ἐκ τοῦ μόνου ἄρθρου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖται ἡ πρότασις αὕτη, πρόκειται περὶ ἐπείγοντος ζητήματος. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, ὅπως ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν, ἐὰν ἀναγνωρίζουσα τὸ κατεπεῖγον ζητήσῃ τὴν ἄμεσον παραπομπὴν τῆς προτάσεως ταύτης εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀφοῦ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις αὕτη τοῦ νόμου.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοιαῦται προτάσεις ὑπάρχουσι δύο, ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 86 καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 88.

§123Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα νὰ ψηφισθῶσιν ἀμφότερα κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπήν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως αἱ ὑπ’ ἀριθμοὺς 86 καὶ 88 προτάσεις νόμων ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχὴν καὶ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§125ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει, κύριε Πρόεδρε, πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ δεκαπεντάδος συναδέλφων, ὅπως θεωρηθῇ κατεπείγουσα, ἡ πρότασις νόμου...

§126Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§127ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, καὶ ἐξισώσεως τοῦ ἐπιμελητοῦ τῶν χειρογράφων πρὸς...

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίνα ἀριθμὸν φέρει;

§129ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. 72.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 72 πρότασις ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. 2) συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τῶν ἀποδείξεων τῶν ἀποδοχῶν τῆς Στρατιωτικῆς καὶ τῆς Ναυτικῆς ἀλλοδαπῆς ἀποστολῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἀπὼν ἀφήνομεν τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 3 καὶ προχωροῦμεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 4. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν ἄρθρων 198 καὶ 249 τῆς Πολ. Δικονομίας. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 251 § 2 τῆς Ποιν. Δικονομίας.» (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κάβουρας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§133Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι Βουλευταί, μόνον περὶ τῶν πλημμελημάτων δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησίν τινα διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 251, διότι, καίτοι ἐν τῷ συνόλῳ δὲν ἀναγνωρίζω ὡς δεδικαιολογημένην πλήρως τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοὺς λόγους, οἵτινες ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου τούτου τῆς Ποιν. Δικονομίας, προκειμένου ὅμως περὶ κακουργημάτων τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ ἔχω ἀντιρρήσεις τινάς, καίτοι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Διότι προκειμένου περὶ κακουργημάτων εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον νὰ καταργήσωμεν τὰ βουλεύματα, τὰ ὁποῖα παύουσι πρὸς καιρὸν τὴν κατηγορίαν, διότι καὶ ἂν ἀκόμη εἷς ἐπὶ τῶν δέκα χιλιάδων κατηγορουμένων, ὁ ὁποῖος κατόπιν περαιτέρω ἀνακρίσεως, ἤθελεν ἀποδειχθῆ ἔνοχος, διαφύγῃ τῶν χειρῶν τῆς Δικαιοσύνης, βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς ἡ δικαιοσύνη θὰ ζημιωθῇ. Θέτομεν δὲ εἰς δίλημμα τὸν δικαστὴν καὶ τὰ δικαστικὰ συμβούλια προκειμένου ν’ ἀποφασίσωσι περὶ κατηγορουμένου περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχουσι τοσαύτας ἐνδείξεις, ὥστε νὰ παραπέμψωσιν αὐτὸν εἰς τὸ ἀκροατήριον, δὲν ἔχουσιν ὅμως καὶ γεγονότα τοιαῦτα δυνάμει τῶν ὁποίων θὰ ὑποστηρίξωσιν ἀσφαλῶς τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ καὶ θέλουσιν ἀναγκασθῆ ἢ νὰ ἀπαλλάξωσι παρὰ τὴν πεποίθησιν αὐτῶν τὸν κατηγορούμενον ἢ νὰ παραπέμψωσι παρὰ τὴν πεποίθησίν των πάλιν τὸν κατηγορούμενον, ὁπότε ὁ κατηγορούμενος θὰ ἔχῃ τὸ εὐεργέτημα νὰ τύχῃ ἀθωωτικῆς ἀποφάσεως, ἐνῷ εἶναι ἐνδεχόμενον μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου ν’ ἀποδειχθῇ διὰ νέων ἐνδείξεων ἡ ἑνοχὴ αὐτοῦ. Οὐδὲ εἶναι ὀρθὸς κατὰ τὴν γνώμην μου ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι τὰ βουλεύματα τὰ παύοντα πρὸς καιρὸν τὴν κατηγορίαν ἀναπληροῦνται διὰ τῶν βουλευμάτων, τῶν διατασσόντων περαιτέρω ἀνάκρισιν, διότι ἄλλη εἶναι ἡ προϋπόθεσις τῆς μιᾶς περιπτώσεως καὶ ἄλλη ἡ τῆς ἑτέρας, διότι ἡ προϋπόθεσις τῆς περαιτέρω ἀνακρίσεως εἶναι ὅτι δὲν ἐνηργήθη, ἀνάκρισις καλῶς καὶ κανονική· ὑπῆρχον ὅμως νέα στοιχεῖα τά ὁποῖα ἠδύναντο νὰ συμπληρώσωσι τὴν γενομένην ἀνάκρισιν καθ’ ἣν ἐποχὴν εὑρίσκετο εἰς χεῖρας τῆς ἀνακρίσεως ἡ δικογραφία, ἐνῷ ἐπὶ τῶν βουλευμάτων τῶν παυόντων πρὸς καιρὸν ἡ προϋπόθεσις δὲν εἶναι, ὅτι δὲν διεξήχθη ἡ ἀνάκρισις καλῶς, ἀλλ’ ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν διεξήγετο ἡ ἀνάκρισις δὲν ὑπῆρχον τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαραίτητα ἵνα ἀποφανθῇ ὁριστικῶς τὸ δικαστήριον περὶ τῆς ἐνοχῆς αὐτοῦ, οὐχ ἧττον ὅμως ὑπάρχουσιν ἐνδείξεις κατ’ αὐτοῦ καὶ ἐπιφυλάσσεται τὸ δικαστήριον τὸ δικαίωμα, ἐὰν μετά τινα χρόνον ἀποδειχθῇ ἡ ἐνοχὴ αὐτοῦ, νὰ ἐνεργήσῃ κατ’ αὐτοῦ νέαν καταδίωξιν. Οὔτε τὰ δικαστήρια, Κύριοι, εἶναι ἀληθές, ὅτι ἔκαμνον κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος τούτου, διότι πιθανὸν κατὰ συνήθειαν μᾶλλον νὰ ἔπαυσαν πρὸς καιρὸν βουλεύματα, προκειμένου περὶ πλημμελημάτων, προκειμένου ὅμως περὶ κακουργημάτων ἢ σπουδαίων πλημμελημάτων πάντοτε μετὰ προσοχῆς ἐξετάζονται τὰ γεγονότα καὶ μόνον ὅταν δὲν εἶχον πλήρη τὰ στοιχεῖα ἔπαυον πρὸς καιρόν. Καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ γίνεται διάκρισις μεταξὺ κακουργημάτων καὶ νὰ μὴ ἐξαιρεθῶσιν ὅλα τὰ κακουργήματα· μήπως δὲν ὑπάρχουσι τόσα ἄλλα κακουργήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυσαπόδεικτα; διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἐξαίρεσιν γενικῶς περὶ ὅλων τῶν κακουργημάτων.

§134ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν ὑπέβαλον παρατηρήσεις τινάς, αἵτινες, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἐγένοντο ὑφ’ ὑμῶν ἀποδεκταί. Θὰ ἐπεκτείνω ὀλίγον τι τὰς παρατηρήσεις μου ἐκείνας δικαιολογῶν αὐτὰς διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 251 τῆς Ποιν. Δικονομίας, ὅπερ ζητεῖται νὰ τροποποποιηθῇ, λέγεται, ὅτι τὸ Συμβούλιον δύναται καὶ νὰ παύῃ τὴν περαιτέρω καταδίωξιν πλὴν τῶν ἄλλων περιπτώσεων. Τί συμβαίνει μετὰ τοῦτο; ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 253, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ περαιτέρω καταδίωξις παύεται πρὸς καιρὸν καὶ ὁ φυλακισμένος ἀπολύεται προσωρινῶς, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ δὲ ἡ καταδίωξις ἀπαιτεῖται νέα μήνυσις, νέα ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα, καὶ μετὰ τοῦτο ν’ ἀποφανθῇ τὸ Συμβούλιον κατ’ αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἀτυχῶς τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ 253, τῆς Ποιν. Δικονομίας, δὲν ἐμελετήθη κατὰ βάθος, δὲν ἐμελετήθη ποτὲ ὑπὸ τῶν ἡμετέρων δικαστῶν καὶ διὰ τοῦτο οὐδέποτε ἐφηρμόσθη προσηκόντως ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 251, διότι, ὡς ἠκούσατε, ἵνα παύσῃ πρὸς καιρὸν ἡ κατηγορία δὲν ἀρκοῦσιν ἐνδείξεις τινές, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐνδείξεις τινες ἀτυχῶς παρ’ ἡμῖν ἀρκοῦσι διὰ τὴν παραπομπήν, δὲν ἀρκοῦσιν ἐνδείξεις, ἀλλ’ ἀπαιτοῦνται ἀποδείξεις, καὶ ἂν μέν, λέγω, αἱ ἀποδείξεις εἶναι ἀποχρῶσαι παραπέμπεται εἰς δίκην ὁ κατηγορούμενος, ἂν δὲ δὲν εἶναι ἀποχρῶσαι, τότε παύει πρὸς καιρὸν ἡ καταδίωξις. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, λέγω, ἕνεκα συγχύσεως τῆς ἐννοίας τῆς ἐνδείξεως καὶ τῆς ἀποδείξεως συμβαίνει παρ’ ἡμῖν ἄνευ λόγου, χωρὶς δηλαδὴ ἀποχρώσης δικαιολογίας, νὰ παραπέμπωνται εἰς δίκην οἱ Ἕλληνες πολῖται, οἱ τυχὸν κατηγορούμενοι. Ἡ ἔνδειξις εἶναι ἕν γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ἀλλὰ ἓν γεγονὸς ἔμμεσον ἔχον ἐν τούτοις σχέσιν φυσικὴν εἴτε πρὸς τὸν δράστην τῆς πράξεως, εἴτε πρὸς τὴν πρᾶξιν, ἐν ᾧ ἡ ἀπόδειξις εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ δικαστοῦ ἕνεκα εἴτε ἑνὸς γεγονότος, εἴτε περισσοτέρων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπέρχεται, λέγω, τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς πεποιθήσεως ἐν ἑαυτῷ περὶ τῆς ἐνοχῆς τοῦ δράστου, ἢ περὶ τῆς πράξεως αὐτοῦ. Ἄν, λοιπόν, ἀρχίσωσιν οἱ δικασταὶ νὰ ἐφαρμόζωσι προσηκόντως τὰς διατάξεις ταύτας τοῦ Νόμου, δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς παντελοῦς καταργήσεως τῆς διατάξεως ταύτης. Διότι εὔκολον εἶναι νὰ λέγῃ τις ὅτι πρέπει νὰ ἀσκηθῇ ἡ δικαστικὴ συνείδησις εἰς ἀποφασιστικότητα, ἀλλὰ καὶ εὐχερὲς νομίζω εἶναι νὰ κατανοήσῃ πᾶς τις ὅτι ἡ τοιαύτη ἄσκησις εἶναι ἐπιρρεπὴς εἰς καταχρήσεις, εἰς ἀδικήματα. Ὑπάρχουσι περιστάσεις γνωσταὶ εἰς πάντα ἀσκήσαντα ὁπωσδήποτε ἔργον ποινικοῦ δικαστοῦ, κατὰ τὰς ὁποίας βεβαίως ὁ δικαστὴς δὲν πρέπει ἔχῃ ὑπεράγαν ἠσκημένην τὴν ἀποφασιστικότητα αὐτοῦ, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ καλὸς ὁ δικαστὴς διστάζει εὐλόγως, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τὸ ναὶ ἢ τὸ οὔ, καὶ κατὰ τὴν μίαν περίστασιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδικήσῃ τὸν κατηγορούμενον, κατὰ τὴν ἄλλην εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδικήσῃ τὴν κοινωνίαν ἥτις ἔχει ἀξίωσιν νὰ καταδιωχθῇ ὁ ἔνοχος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει φοβεῖται εὐλόγως ὅτι θὰ ἀδικηθῇ ἡ ἔννοια τοῦ δικαίου, τὸ γόητρον τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραγνωρίσω τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἐπιχειρήματος ὅτι δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐκτεθειμένη εἰς τὴν κοινὴν ὑποψίαν, εἰς τὴν ἐν ἱκανῷ μέτρῳ κατάκρισιν, ὁ πολίτης, κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν εὑρέθησαν ἀποχρῶσαι ἀποδείξεις ὅτι εἶναι ἔνοχος ἀξιοποίνου πράξεως.

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἡ παραγραφή.

§136ΕΥΣΤ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἡ παραγραφὴ βραδύνει, ἠθικῶς μάλιστα εἶναι ἀτελεσφόρητος, τὰ τρία ἔτη τὰ ὁποῖα ἔχομεν διὰ τὰ πλημμελήματα αὐτά, εἶναι πολλά, νομίζω. Διὰ τοῦτο, μὴ ἀποδεχόμενος τὴν κατάργησιν τῆς διατάξεως, μὴ ἀποδεχόμενος ἀκόμη καὶ τὴν τροποποίησιν αὐτῆς, ὡς ἐπιζητεῖ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἰδίαν τροπολογίαν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, παύει προσωρινῶς ἡ περαιτέρω καταδίωξις ἐπὶ τῶν κακουργημάτων μόνον, καὶ δὴ ἐπὶ τῶν κακουργημάτων τῆς ἀνθρωποκτονίας, τῆς ληστείας καὶ τῆς κλοπῆς. Ἔλεγον προχθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι θὰ προετίμων νὰ γείνῃ ἀποδεκτόν, ὅπως μὴ παύσῃ πρὸς καιρὸν ἡ καταδίωξις διὰ τὴν ἀνάκρισιν, ἥτις εἶναι ἀδίκημα κατὰ κανόνα διαπραττόμενον ἐμφανῶς, νὰ ἐπιτρέπηται δὲ ἡ πρὸς καιρὸν παῦσις προκειμένου περὶ ἐκβιάσεως, τῆς ὁποίας κατὰ κανόνα πάλιν ἡ ἀπόδειξις εἶναι δυσχερεστάτη. Διὰ τοῦτο ἀποκρούω τὴν ἐξαίρεσιν καὶ προτείνω τὰ ἑξῆς, κατὰ συνδυασμὸν ἐπαναλαμβάνω τῶν δύο ἄρθρων, τοῦ 251 καὶ 252, προτείνω ταῦτα: «Νὰ παύῃ προσωρινῶς τὴν περαιτέρω καταδίωξιν, ἥτις θεωρεῖται ὁριστικῶς παύσασα ἂν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ βουλεύματος δὲν ἐνεργηθῶσι πάντα τὰ ἐν ἄρθρῳ 253 ὁριζόμενα». Ἐλέχθη ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ προθεσμία νὰ εἶναι μόνον ἑξάμηνος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ προθεσμία αὕτη, διότι, ὡς ἠκούσατε ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ 253 ἄρθρου, ἀπαιτοῦνται διατυπώσεις ἱκαναὶ καὶ μάλιστα ἀπαιτεῖται νὰ ἀναμείνῃ ὁ εἰσαγγελεὺς μέχρις ὅτου ἀποφανθῇ τὸ συμβούλιον ἂν πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ καταδίωξις. Ἕνεκα τούτου νομίζω ὅτι τὸ διάστημα τῶν ἕξ μηνῶν εἶναι πολὺ βραχύ, ἀλλ’ ἑνὸς ἔτους διάστημα κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι πλέον ἢ ἀρκετόν, διότι διὰ νὰ παύσῃ πρὸς καιρὸν ἡ κατηγορία, ὡς εἴπομεν, πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἀποδείξεις, δηλαδὴ ἡ ἀνάκρισις εὑρίσκεται ἤδη εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀνακαλύψεως εἴτε τοῦ δράστου, εἴτε τῆς πράξεως, ἀφ’ οὗ δὲ ἔχει τὴν ἀφετηρίαν τῆς πλήρους ἀποκαλύψεως τῶν πραγμάτων, ἂν καὶ μετὰ πάροδον ἔτους ἀκόμη δὲν συμπληρωθῶσιν οἱ ἀποδείξεις, ὥστε νὰ καταστῶσιν ἀποχρῶσαι, νομίζω, ὅτι μάταιον θὰ εἶναι πλέον νὰ περιμένωμεν τὴν πλήρη ἀποκάλυψιν περαιτέρω, διότι ἀναμένοντες περαιτέρω οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ νὰ συμπλησιάζωμεν πρὸς τὴν παραγραφήν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδένα πλέον λόγον θὰ εἶχεν ἡ τροποποίησις. Ἂν θὰ πρόκηται νὰ τροποποιήσωμεν τὴν διάταξιν νομίζω ταῦτα πρέπει νὰ γείνουν δεκτά, διότι ἂν δὲν γείνουν δεκτὰ ταῦτα, καὶ πρόκειται ἁπλῶς νὰ πλησιάσωμεν εἰς τὴν παραγραφήν, διατὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα ὡς ἔχουν; Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τὴν τροποποίησίν μου, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι συμβιβάζει ὅλας τὰς γνώμας καὶ ὅλας τὰς ἀντιλήψεις τὰς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§137Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ προτεινομένη συντόμευσις δὲν θεραπεύει τίποτε διὰ τοὺς λόγους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐν πλάτει ἐκτίθενται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ 12 ἄρθρου τοῦ ΣΕʹ νόμου τοῦ 1852». Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§140Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πρώτοις, κύριοι Βουλευταί, πρέπει νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, ὅτι ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν ἔχουσι δοθῆ ἔντυπα τῆς αὐτῆς χρονολογίας, δηλαδὴ τῆς 18 Ἰουνίου, περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων, τῶν ὁποίων τὸ ἓν ἔχει ἓξ ἄρθρα, τὸ ἄλλο ἑπτά. Δὲν γνωρίζω ποῖον ἐκ τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητηθῇ.

§141ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔχον ἑπτὰ ἄρθρα.

§142Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ τρόπος, Κύριοι, καθ’ ὃν ἔχει συνταχθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον μὲ τὰ διάφορα στοιχεῖα ἀραβικῶν καὶ ἀττικῶν ἀριθμῶν, διὰ παραπομπῶν εἰς διαφόρους νόμους καὶ διάφορα στοιχεῖα, δεικνύει ὅτι γίνεται προσπάθεια νὰ ψηφισθῶσι διατάξεις χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ διατελῇ ἐν γνώσει. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ δαπάνας—καὶ δαπάνας χάριν προσώπων—ἔπρεπε δὲ νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πολὺ διάφορον τρόπον καὶ οὐχὶ διὰ παραπομπῶν εἰς νόμους καὶ νόμους ἁμαρτωλούς. Ὡσανεὶ μὴ ἤρκουν αἱ συντάξεις καὶ αἱ παροχαί, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν διὰ τὴν ὁμάδα ἐκείνην ἥτις εἶχέ ποτε τὴν ἐξουσίαν εἰς χεῖράς της, ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως καὶ ἀντὶ νὰ καταργήσῃ τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ἡ Βουλὴ κακῶς εἰς αὐτήν, ὅταν δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἀρνηθῇ τὴν συγκατάθεσίν της, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον νὰ ἀναγνωρίσῃ ὡς νόμιμα, ἀλλὰ νὰ προσθέσῃ καὶ ἄλλους εἰς τὴν πανδαισίαν αὐτήν, ἡ ὁποία παρετέθη εἰς βάρος τοῦ δημοσίου θησαυροῦ. Γίνεται μνεία τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΓΥΙϚʹ τῆς 17ης Νοεμβρίου 1909 περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ τὸ ἄρθρον 3 λέγει: «Οἱ κεκτημένοι τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα ἀξιωματικοὶ τίθενται εἰς ἀποστρατείαν ἅμα συμπληρώσωσι τὰ ἑξῆς ὅρια ἡλικίας: Ἀντιστράτηγοι τὸ 65 ἔτος, οἱ Ὑποστράτηγοι τὸ 65, οἱ Συνταγματάρχαι τὸ 62, οἱ Ταγματάρχαι τὸ 58, οἱ Λοχαγοὶ τὸ 56, οἱ Ὑπολοχαγοὶ τὸ 52, οἱ Ἀνθυπολοχαγοὶ τὸ 50, οἱ Ἀνθυπασπισταὶ τὸ 50 κλπ.». Ἐδόθη λοιπὸν τὸ δικαίωμα τοῦτο, νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν ἀνωτέραν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐκανόνιζεν ὁ πάγιος νόμος εἰς τοὺς κεκτημένους τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐγένετο μία παροχὴ εἰς τοὺς ἔχοντας τότε ἕν δικαίωμα, ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ δίδηται εἰς ἄλλους καὶ ἔρχεται σήμερον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον νὰ προσθέσῃ εἰς τοὺς τότε κεκτημένους καὶ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα τότε.

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περὶ τίνος ἄρθρου ὁμιλεῖτε, κ. Βουλευτά;

§144Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περὶ τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι: Ἄρθρον 2.— «Ἡ σύνταξις τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν κατωτέρων Ἀξιωματικῶν, τῶν ἀποβιούντων ἐν τῷ στρατῷ, ἢ ἐξερχομένων τῶν τάξεων αὐτοῦ δι’ ἀποστρατεύσεως ἕνεκεν ἀρχαιότητος ὑπηρεσίας καὶ δι’ ἀποδεδειγμένην σωματικὴν ἀνικανότητα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ϞΑʹ νόμου τῆς 13 Νοεμβρίου 1864 προσδιορίζεται ὡς καὶ ἡ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας ἀποστρατευομένων κατωτέρων Ἀξιωματικῶν, καθ’ ἃ ὁρίζεται αὕτη ἐν τῇ αʹ § τοῦ ἄρθρου 3ου τοῦ ΓΥΙϚʹ (3416) νόμου τῆς 18 Νοεμβρίου 1909 περὶ ὁρίου ἡλικίας». Δὲν εἶναι αὐτὸς τρόπος συντάξεως νόμου νὰ γίνεται παραπομπὴ εἰς τὸ τάδε ἄρθρον τοῦ τάδε νόμου, ὥστε νὰ μὴ δύναταί τις, ἐὰν δὲν ἀνατρέξῃ εἰς τοὺς σχετικοὺς νόμους, νὰ γνωρίζῃ περὶ τίνος πρόκειται. Ἠδύνατο τὸ λεγόμενον εἰς τὸ ἄρθρον 3 νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διὰ νὰ φαίνηται ὅτι δίδονται παροχαί, ὅτι γίνεται τροποποίησις, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ παγίου νόμου περὶ συντάξεως. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 4 ἔρχεται νὰ ὁρίσῃ ἄλλας συντάξεις καὶ αὐξάνει τὰς συντάξεις κατὰ βαθμὸν ἐντελῶς ἀπελπιστικόν. Ἐψηφίσαμεν πρὸ ὀλίγων μηνῶν νόμον περὶ προβιβασμῶν καὶ ἄλλους τινὰς νόμους, κατὰ τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν συντάξεις, πολὺ μεγαλήτεραι ἀπ’ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ὥρισεν ὁ πάγιος νόμος. Γίνεται πολλάκις λόγος περὶ τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων, ὅτι ἔφθασαν εἰς ἀνοικονόμητον ποσὸν καὶ ἀντὶ νὰ ληφθῇ πρόνοια—ὅπως ὑπεσχέθη ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις— περὶ ἐλαττώσεως τοῦ κινδύνου ἐκ τῶν συντάξεων, ὑποβάλλει ἑκάστοτε νόμους, διὰ τῶν ὁποίων τὸ κονδύλιον αὐτὸ θὰ φθάσῃ, ἐπαναλαμβάνω, εἰς ἀνοικονόμητον ποσόν. Ἀφοῦ ἔλαβον ἀρκετοὶ συμφώνως πρὸς διατάξεις ἀφορώσας εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, ἀφοῦ ἐδόθησαν συντάξεις ἀνωτέρου βαθμοῦ κατὰ δύο καὶ τρεῖς βαθμούς, ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ διὰ τοῦ ἄρθρου 4 ὅπως: Ἄρθρον 4. «Οἱ Ὑπολοχαγοὶ καὶ Ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ Στρατοῦ, οἱ προβιβασθέντες εἰς τοὺς βαθμοὺς τούτους δυνάμει τῶν Νόμων ᾼΣΛϚʹ τῆς 24 Ἰουλίου 1885 καὶ ᾼΧΖʹ τῆς 30 Ἰανουαρίου 1889, ἐὰν συνεπλήρωσαν, οἱ μὲν Ὑπολοχαγοὶ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς βαθμοὺς Ἀνθυπασπιστοῦ, Ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ Ὑπολοχαγοῦ, οἱ δὲ Ἀνθυπολοχαγοὶ ἑπταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς βαθμοὺς Ἀνθυπασπιστοῦ καὶ Ἀνθυπολοχαγοῦ ἔχουσι δὲ κεκτημένον τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα ἀποστρατευόμενοι ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας, λαμβάνουσι σύνταξιν τοῦ λοχαγοῦ κατὰ λόγον τῶν συνταξίμων ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν». Δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπηρεσία τοῦ τελευταίου βαθμοῦ ὡς ὁρίζει ὁ πάγιος νόμος, ἀλλ’ ὅπως δοθῇ δικαίωμα εἰς ὡρισμένην τάξιν, προστίθεται ἡ ὑπηρεσία τῶν προηγουμένων βαθμῶν, ὥστε νὰ ἀποτελῆται δεκαετία ἢ ἄλλο χρονικὸν ὅριον, ὥστε νὰ δίδηται εἰς αὐτοὺς ὁ μισθὸς τοῦ λοχαγοῦ, ἐνῷ λαμβάνεται συγχρόνως πρόνοια, ὅπως μὴ δοθῇ μόνον ἡ σύνταξις τοῦ λοχαγοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ προσθήκη ἐκείνη, ἡ ὁποία ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ ἡ ὁποία ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ 1/25 διὰ πᾶν ἔτος πέραν τοῦ εἰκοστοῦ πέμπτου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ κατώτερον ὅριον πρὸς ἀπόκτησιν στρατιωτικῆς συντάξεως, καὶ οὕτω πως θὰ καταντήσῃ ἡ σύνταξις νὰ εἶναι ἀνωτέρα τοῦ μισθοῦ καὶ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ παράσχῃ ἐπὶ χρόνον τινὰ τὰς ὑπηρεσίας του, θὰ βλέπῃ ὅτι ἔχει ὠφέλειαν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἡ σύνταξις ἡ ἀντιστοιχοῦσα πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, εἶναι ἑκατὸν δραχμαὶ κατὰ μῆνα. Μὲ τὴν αὔξησιν δὲ δραχμῶν τεσσάρων κατὰ μῆνα, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιωματικὸς ἔχει ὑπηρεσίαν 15, 20 ἐτῶν πέραν τοῦ ὁρίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται πρὸς ἀπόκτησιν τῆς συντάξεως, εἶναι ἄλλαι 50, 60, 70, 80 δραχμαί, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν εἷς ἀνθυπολοχαγός, νὰ λάβῃ ἐκ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ μετοχικοῦ ταμείου σύνταξιν 160, 170, 180, καθ’ ὃν χρόνον ὑπηρετῶν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, λαμβάνει πολὺ μικρότερον μισθὸν καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος τῆς τοιαύτης θυσίας. Τουλάχιστον αὐτὸς ὁ νόμος, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος, καὶ ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη διαρκούσης τῆς ἐπαναστάσεως, εἶχεν ἕνα λόγον· ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις· μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν ὅμως ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τῆς ἀπονομῆς συντάξεως, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐθεωροῦντο ἐπαρκεῖς εἰς τὸν στρατὸν καὶ μετὰ τόσα καὶ τόσα ἄλλα μέσα, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα νὰ ζητῇ σήμερον καὶ ἄλλας ἀκόμη παροχάς, παροχὰς ἐντελῶς ἀδικαιολογήτους, μὲ μίαν μόνον δικαιολογίαν, ὅτι ἐπειδὴ ἔλαβον ἴσως ἄλλοι παρανόμως, πρέπει τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ ἐξακολουθῇ νὰ χορηγῇ. Τοῦτο εἶναι, Κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πολλάκις ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ τονίσω, ὅτι οἱ ἰσχυροὶ δύνανται νὰ λαμβάνωσι καὶ εὑρίσκουσι καὶ τὴν Κυβέρνησιν προθυμοτάτην νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δικαιώματά των· εὑρίσκομεν νὰ ἔχωσιν ἓν περισσότερον δικαίωμα τῶν ἄλλων τάξεων καὶ ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον τοσάκις ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον δὲν λαμβάνεται καμμία πρόνοια διὰ τοὺς δυστυχεῖς χωροφύλακας, διὰ τοὺς ὁποίους τοιοῦτον ἐνδιαφέρον ἔσχε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνοίγῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς μίαν τάξιν ἰσχυράν, εἰς μίαν τάξιν, ἡ ὁποία βεβαίως δύναται διὰ τῆς θέσεως αὐτῆς νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, καὶ ὡς εἰ μὴ ἤρκει τοῦτο βλέπομεν σωρείαν τροποποποιήσεων ὑποβαλλομένων ὑπὸ διαφόρων Βουλευτῶν, διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦνται διάφοροι τροποποιήσεις εἰς τρόπον ὥστε ὁ κρουνὸς αὐτὸς ἀνοίγων, νὰ ποτίσῃ ὅλους τοὺς διψῶντας· ἀλλ’ οἱ διψῶντες οὐδέποτε χορτασθήσονται· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ εἶναι, ὅτι θὰ στειρεύσῃ ἡ πηγὴ ἐκ τῆς ὁποίας δίδομεν. Οὐδένα λόγον βλέπω διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δώσῃ τοιαύτην μεγάλην σύνταξιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὡς ἀνώτατον ὅριον ἀποδοχῆς των ἔλαβον μισθὸν πολὺ μικρότερον τῆς συντάξεως, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δοθῇ εἰς αὐτούς. Βεβαίως δύναταί τις νὰ παρατηρήσῃ ὅτι ὁμιλῶ ἐναντίον τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζω, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τῆς ἀνισότητος, ἡ ὁποία γεννᾶται, διότι ὑπάρχει πληθώρα ἀξιωματικῶν καὶ μάλιστα ἀνθυπασπιστῶν, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἐδόθη ἡ ἀνάλογος σύνταξις, ἐνῷ λαμβάνεται πρόνοια εἰς ἄλλους νὰ δοθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Εἶναι ἀνισότης καὶ αὐτή, ἐκδηλοῦται δὲ περισσότερον, διότι ἀφορᾷ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς καὶ ὄχι τῆς θαλάσσης, γίνεται μέριμνα ὅπως δοθῇ εἰς ὡρισμένους βαθμοὺς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς παροχή, ἡ ὁποία δὲν δίδεται εἰς ὁμοιοβάθμους αὐτῶν τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης καὶ ὅταν ἀκόμη πρόκειται νὰ εὑρίσκωνται εἰς χειροτέραν θέσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης. Ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς ἔφερε πίνακα, τὸ νομοσχέδιον δὲ δὲν τὸ συνοδεύει αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ὅπως ἐκτιμήσωμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι, διὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ δοθῇ σύνταξις πολὺ ἀνωτέρα τοῦ μισθοῦ τοῦ ἀποκτηθέντος μετὰ ὑπερ30ετῆ ὑπηρεσίαν, ἐνῷ γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ἐξερχόμενοι τῶν τάξεων εἴτε στρατιωτικοί, εἴτε πολιτικοί, λαμβάνουσι σύνταξιν πολὺ μικροτέραν τοῦ μισθοῦ αὐτῶν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἕνεκα τοῦ μικροῦ μισθοῦ, ὁ ὁποῖος δίδεται εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, οὗτοι δὲν ὑπόκεινται εἰς κράτησιν, λόγῳ συντάξεως. Ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη εἰς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, διότι οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ λαμβάνουσι σύνταξιν πολὺ μεγαλητέραν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἀφοῦ ὅμως δὲν ὑπόκεινται εἰς οὐδεμίαν κράτησιν, δὲν εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ γενναία αὐτὴ παροχή, ἡ ὁποία δίδεται, καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος σήμερον διὰ παραπομπῆς ἑνὸς ἄρθρου εἰς τὸν νόμον νὰ δίδεται σύνταξις μεγάλη εἴτε εἰς τοὺς ἀποστρατευμένους, εἴτε εἰς τὰς χήρας ἢ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν, ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν τροποποίησιν τοῦ παγίου νόμου, ὁ ὁποῖος ἔχει κανονίσει κατὰ ἕνα ὡρισμένον τρόπον τὴν ἀπονομὴν συντάξεως. Κατὰ τὸν πάγιον νόμον, ὁ ἀξιωματικὸς λαμβάνει τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ εἰς τὸν ὁποῖον ἀποστρατεύεται, ἂν ἔχῃ ὑπηρεσίαν ἔλαττον τῶν 8 ἐτῶν. Ἐγένετο ὁ νόμος τοῦ 1909, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδόθη σύνταξις εἰς τοὺς τότε κεκτημένους πενταετῆ ὑπηρεσίαν, ἵνα ἐξέλθωσι τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐδόθη σύνταξις ἀνωτέρου βαθμοῦ. Σήμερον ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον νὰ προσθέσῃ καὶ ἄλλο τι, δὲν ἀρκεῖται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν πέντε ἐτῶν, ἀλλ’ ἀκόμη λαμβάνει πρόνοιαν, ὅπως καὶ τὸ πενταετὲς ὑπολογίζηται πλήρως, ἂν ἀποτελεῖται ἐκ 4 ἐτῶν καὶ 5 μηνῶν. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔσπευσε νὰ μοὶ δηλώσῃ ὅτι ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὑπὸ συζήτησιν, τὸ ὁποῖον περιέχει ἑπτὰ ἄρθρα καὶ ὄχι τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον περιέχει ἓξ ἄρθρα. Τὸ ἄρθρον 7ον λέγει, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύουσι καὶ διὰ τοὺς κατὰ τὸ 1911 ἀποστρατευθέντας καὶ διὰ τοὺς δυνάμει τοῦ 1909 λαβόντας τὴν σύνταξιν. Ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον νὰ φροντίσῃ ὄχι μόνον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποστρατεύωνται εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποστρατευθῶσι τὸ 1911, μένουσι δὲ μόνον οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεστρατεύθησαν τὸ 1910, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπορῶ πῶς δὲν ἔλαβε πρόνοιαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§145ΕΛΕΥΘ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ἄρθρον τοῦτο προτείνω νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «αἱ διατάξεις τῆς αʹ § τοῦ ἄρθρου 4ου τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύουσι καὶ διὰ τοὺς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ ΓΦΝΣΤʹ (3556) τῆς 11 Φεβρουαρίου 1910 νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἀποστρατευθέντας, ἐὰν κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀποστρατεύσεως εἶχον κεκτημένα τὰ ἐν τῷ ἀνωτέρῳ ἄρθρῳ 4 ὁριζόμενα προσόντα», ὥστε νὰ ἀνατρέξῃ ὁ νόμος ἀναδρομικῶς καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπεστρατεύθησαν δυνάμει τοῦ νόμου ͵ΓΦΝΣΤʹ, ὁ ὁποῖος ἔδωκεν εἰς τοὺς ἀνθυπασπιστὰς σύνταξιν λοχαγοῦ. Σημειωτέον ὅτι δύο ὑπάρχουσι τοιοῦτοι, ὁ λοχαγὸς Μακρῆς καὶ ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Γιαννέτσος. Ὅταν θὰ ὁμιλήσω θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ ἰσχύῃ καὶ διατὶ οἱ ἀνθυπασπισταὶ οἱ ἀποστρατευόμενοι μετὰ 25ετῆ ὑπηρεσίαν, νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν λοχαγοῦ.

§146Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καθ’ ὃν χρόνον λαμβάνεται πρόνοια ὅπως κατὰ τοιοῦτον τρόπον αὐξηθῶσιν αἱ συντάξεις τῶν στρατιωτικῶν, κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἄνισον ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἔφθασεν ἡ ὥρα νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον περὶ συντάξεως, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ καθιστάμενοι ἄχρηστοι δι’ ἐργασίαν κατόπιν τραύματος ἐν πολέμῳ λαμβάνουσι διπλασίαν σύνταξιν τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου. Ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν κατεστρατηγήθη μέχρι σήμερον, εἶναι ὁ νόμος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐγένετο διὰ τοὺς πράγματι ἀνδραγαθήσαντας καὶ οὐχὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠμείφθησαν ὡς ἀνδραγαθήσαντες, ἐνῷ αἱ ὑπηρεσίαι αὐτῶν εἶναι ἐντελῶς προβληματικαί. Ὑπάρχει πίναξ, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει τὰ ὀνόματα τῶν τραυματισθέντων ἐν πολέμῳ. Εἶναι δὲ οὗτοι, οἱ Πετρέας, Γκιταρᾶκος καὶ ἄλλοι, οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὰ ἀνδραγαθήματά των, ὡς οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ὁ Πετρέας, ὅστις τυγχάνει καὶ συμπολίτης μου, εἰς τούτους δὲ δεδικαιολογημένως ἐδόθη διπλασία σύνταξις, διότι πράγματι παρέσχον ὑπηρεσίας. Ἐὰν ὑπῆρχε νόμος περὶ συντάξεως, ὁ ὁποῖος ἦτο δεδικαιολογημένος ἦτο αὐτὸς ὁ νόμος, ἀλλ’ ἐνῷ λαμβάνεται πρόνοια ὅπως γίνῃ οἰκονομία ἐλαχίστη, διότι ἐννέα τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ λαμβάνουσι σύνταξιν κατόπιν δύο πολέμων, ἢ ἔστω ἑνὸς πολέμου, μόνον ἐννέα ἔλαβον τὴν τοιαύτην σύνταξιν, ἐνῷ λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ἀνοιχθῇ θύρα....

§147ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ στερηθῶσι τοῦ δικαιώματος τοῦ κεκτημένου.

§148Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι βεβαίως. Ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος θὰ καταστῇ ἄχρηστος, θὰ γνωρίζῃ ὅτι δὲν θὰ λαμβάνῃ τὴν σύνταξιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐξέρχεται τοῦ στρατεύματος, διότι ἐβαρύνθη νὰ ὑπηρετῇ τὴν πατρίδα του. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν τάσιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς σπατάλην ἀδικαιολόγητον, διότι δὲν εὑρίσκω οὐδένα λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἡ παρεχομένη σύνταξις εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς δέον νὰ αὐξήσῃ καὶ δὴ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι ἀνωτέρα τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον λαμβάνουσιν οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν ἐνεργείᾳ.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σουλτάνης ἔχει τὸν λόγον.

§150Ε. ΣΟΥΛΤΑΝΗΣ. Ὁ νόμος περὶ συντάξεων στρατιωτικῶν τοῦ 1852 ὑπέστη πολλὰς μεταβολὰς κατὰ καιρούς, αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν ἀνισότητας μεταξὺ τῶν βαθμοφόρων, ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ μέχρι τοῦ ὑπολοχαγοῦ, καὶ λόγῳ τῶν ἀνισοτήτων εὐλόγως ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ σκέψις εἰς τοὺς ὑπολοχαγούς, ἐὰν ἔπρεπε νὰ παραμείνωσιν ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ ἢ ἐὰν ἔπρεπε νὰ παρακαλέσωσι τὴν διοίκησιν νὰ ὑποβιβάσῃ αὐτοὺς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, διὰ νὰ λάβωσι καὶ αὐτοὶ τὴν σύνταξιν τοῦ λοχαγοῦ, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν οἱ ἀνθυπασπισταί, οἱ ἔχοντες πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, ὁσοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Τὰς ἀνισότητας ταύτας πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐν μέτρῳ ἀληθῶς δικαίῳ. Τὸ νομοσχέδιον, ἐν μέτρῳ δικαίῳ θεραπεῦον τὰς ἀνισότητας, ἀπονέμει καὶ εἰς τοὺς ὑπολοχαγοὺς σύνταξιν λοχαγοῦ, τὴν ὁποίαν σήμερον λαμβάνουσιν οἱ ἀνθυπασπισταί, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἔχωσι πολὺ μικροτέραν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἐπιφέρῃ ἀποκατάστασιν ἐντελῆ τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ δικαίου, ἐὰν ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἀποστρατευθέντας κατὰ τὸ ἔτος 1911 ἐπεκταθῇ, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς κατὰ τὸ ἔτος 1910 καὶ 1909, διότι γνωρίζω ἀξιωματικόν, μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν τάξιν τῶν εὐεργετικῶν, ἀλλ’ ἐξελθόντα ἐκ τῆς σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ἐν τῷ στρατεύματι 30 ἔτη ἤτοι, ὡς ἀνθυπολοχαγὸς 14 ἔτη, διότι ἦτο εἰς τὸ σῶμα τὸ οἰκονομικὸν καὶ δυστυχῶς ἡ προαγωγὴ ἐν αὐτῷ δὲν ἦτο ταχεῖα, 4½ ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ, καὶ μετὰ τριάκοντα ἐτῶν ὑπηρεσίαν, ἐξελθὼν τοῦ στρατεύματος λαμβάνει σύνταξιν δρ. 72, 35/00 αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐσπούδασε τὴν στρατιωτικὴν ἐπιστήμην καὶ προσέφερε συνεπῶς μεγαλῃτέρας ὑπηρεσίας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας προσφέρουσιν οἱ εὐεργετικοί, τῶν ὁποίων ἄλλως τὴν χρησιμότητα δὲν ἀρνοῦμαι, ἤτοι λαμβάνει σύνταξιν ὑπολοχαγοῦ, ἐνῷ οἱ ὁμοιόβαθμοι αὐτοῦ καὶ οἱ κατώτεροι αὐτοῦ λαμβάνουσι σύνταξιν λοχαγοῦ. Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἀφορῶσαν σχεδὸν ἕνα ἢ δύο τὸ πολὺ ἀξιωματικούς, διὰ τῆς ὁποίας αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 4 πρέπει νὰ ἐπεκταθῶσι καὶ ἐπὶ τῶν ἀποστρατευθέντων κατὰ τὰ ἔτη 1909 καὶ 1910, ὑπολοχαγῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον τῆς σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἄρθρου 6 τοῦ σχεδίου παρατηρῶ ὅτι, ὁ νόμος τοῦ 1906 ἀπένειμε τὸ διπλάσιον τοῦ μεγίστου ὅρου τῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ἐν πολέμῳ ἢ ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ ἔπαθον βαρὺ τραῦμα, τύφλωσιν, ἀκρωτηριασμόν, ἢ ἀχρηστίαν δύο μελῶν, παρέχει δὲ τὸ διπλάσιον τοῦ μεγίστου ὅρου τῆς συντάξεως πολὺ εὐλόγως; διότι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἀνάπηροι ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, μὴ δυνάμενοι νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν, εἶναι δίκαιον νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν μεγαλῃτέραν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὸν μέγιστον ὅρον τῆς συντάξεως μεθ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Τὴν διάταξιν δὲ ταύτην ἔρχεται νὰ τροποποιήσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καταργοῦν τὸν νόμον τοῦ 1906 καὶ ἐπαναφέρον ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ ΣΕʹ νόμου. Ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὸ ποσοστὸν τῆς συντάξεως δὲν δύναμαι νὰ ἐμμείνω εἰς τὴν διατήρησιν τούτου, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κανονίζῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἴσως εὑρίσκει ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν διατήρησιν τοῦ διπλασίου τοῦ μεγίστου ὁρίου τῆς συντάξεως. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ ΣΙΕʹ νόμου θὰ παρατηρήσω ὅτι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐγέννησε παρερμηνείας τοιαύτας, ὥστε πολλοὶ στρατιωτικοί, ἢ νὰ μὴ λάβωσι παντάπασι σύνταξιν ἢ νὰ μὴ λάβωσι τὴν προσήκουσαν, διότι τὸ ἄρθρον 12 ἀπαιτεῖ ἢ παντελῆ τύφλωσιν, ἢ ἀκρωτηριασμὸν ἢ παντελῆ ἀχρηστίαν δύο μελῶν, τὰ δὲ δικαστήρια ἑρμηνεύσαντα τὸν ὅρον παντελὴς ἀχρηστία δύο μελῶν, ἀπεφήναντο, καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν τοῦ 1908, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀχρηστία δύο μελῶν, ἐν παραδείγματι τῶν δύο ποδῶν, πρέπει νὰ εὑρίσκηται ἐν παντελῆ ἀκινησίᾳ ὁ πάσχων, διότι ἐὰν δύναται καὶ νὰ σύρηται ἀκόμη δὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὴν ἀνωτέραν σύνταξιν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τὸ ἄρθρον 12 καὶ νὰ τροπολογήσῃ τοῦτο, διότι αὐτὰς τὰς ἀδικίας, τὰς ὁποίας ἐν τῷ παρελθόντι ἐγέννησε πιθανὸν νὰ ἐπιφέρῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι.

§151Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι νὰ προσέξῃ πολὺ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ͵ΓΠΞΒʹ τῆς 11 Ἰουλίου 1906. Εἶναι, κύριε Ὑπουργέ, φρονῶ, πρᾶγμα ἄδικον, ἀπορῶ δὲ καὶ ἐξίσταμαι πῶς ὑμεῖς Κυβερνήτης τῆς χώρας στέργετε νὰ καταργήσητε τὸν νόμον αὐτόν. Ἡ κατάργησις τοῦ νόμου τούτου, κύριε Πρωθυπουργέ, μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅσα ἐν νῷ ἔχω· ὅσοι ἐδοκίμασαν τοὺς κινδύνους τῆς μάχης καὶ ὑπέστησαν ἀκρωτηριασμοὺς ἐκεῖνοι καὶ μόνον εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνωσιν ἐὰν ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι δικαία ἢ ἄδικος, καὶ ἂν βεβαίως οἱ συντάκται τοῦ παρόντος νόμου εἶχον ὑπ’ ὄψει των ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρίσκοντο εἰς τὴν εὐχάριστον, ἀλλὰ καὶ λίαν δυσάρεστον θέσιν μαχόμενοι ὑπὲρ πατρίδος νὰ ἀκρωτηριασθῶσιν, βεβαίως ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἤθελε καταργηθῆ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου τούτου, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε θὰ πολεμήσῃ, διότι δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πιστεύῃ ὅτι μόνον διὰ τοῦ αἰσθήματος καὶ μόνον διὰ τῆς λέξεως Πατρὶς οἱ ἄνθρωποι φονεύονται· ναὶ εἶναι καὶ αὐτὸ εἷς λόγος οὐσιωδέστατος, ἀλλ’ ἄνευ τῆς ὑλικῆς βοηθείας γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κάλλιον παντὸς ἄλλου, δὲν γίνεται τίποτε. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Πρωθυπουργέ, ἐάν, ὅ μὴ γένοιτο, ἐὰν ὃ μὴ γένοιτο, ἐπαναλαμβάνω δίς, ὁ υἱός σας, ὁ ὁποῖος ἐξέλεξε τὸ στρατιωτικὸν στάδιον εἶχε τὸ εὐτύχημα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ δοξασθῇ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ ἀτύχημα, ὃ μὴ γένοιτο, νὰ ἀκρωτηριασθῇ στερούμενος δὲ πατρικῆς περιουσίας τότε τί θὰ ἀπογίνῃ; Ἀλλὰ τοῦ ἀφήνετε μόνον ὄνομα, νομίζετε ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐκάμνετε, δὲν θὰ ἦτο ἔγκλημα; Ἀλλ’ ἐὰν οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὑπῆρχεν ἁπλῆ ἐλπὶς ὅτι θὰ ἀντίκρυζαν τὰ πυρὰ τῆς μάχης καὶ θὰ διέτρεχον κινδύνους ἀκρωτηριασμοῦ, δὲν θὰ ἤθελον καταργήσει τὸν νόμον. Ἄλλως τε εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κράτη καὶ εἰς ὅλους τοὺς αἰῶνας ἐφρόντιζον περὶ τῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου. Ἐὰν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον, σημαίνει ὅτι οὐδέποτε σκέπτεται νὰ πολεμήσῃ.

§152Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἀφορῶσιν αὔξησιν δαπανῶν, ἀλλὰ κανονικωτέραν διαρρύθμισιν τῶν συντάξεων. Κατὰ τὸν νόμον ᾼΛΣΤʹ τὸν λεγόμενον εὐεργετικόν, ὁρίζεται ὅτι οἱ ἀνθυπασπισταί, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπί τινα χρόνον, καὶ ἐλάχιστον, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἀποστρατευόμενοι λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Ἐπίσης ὁρίζεται διὰ τοὺς ὑπολοχαγοὺς τοὺς ὑπηρετήσαντας ἐπὶ πενταετίαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ ὅτι λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ λοχαγοῦ. Διὰ τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς ὅμως τῆς αὐτῆς προελεύσεως ὁ νομοθέτης παρέλειψε νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν τὴν ὁποίαν ἔλαβε διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς καὶ ὑπολοχαγούς. Συνέβη δ’ ἐκ τούτου ἀνθυπολοχαγοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν 7 ἔτη καὶ 10 μῆνας εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν, δι’ ἕνα δὲ μῆνα δὲν ἠδύναντο νὰ λάβωσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, αὐτοὶ νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν κατωτέρου βαθμοῦ. Τὸ τοιοῦτο βεβαίως εἶναι ἀδίκημα, πολλοὶ δὲ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν αὐτῶν προσέτρεξαν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ὑπάρχουσι πολλαὶ δίκαι ἐκκρεμεῖς. Φρονῶ ὅτι προκειμένου νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησις αὕτη καὶ νὰ διορθωθῇ ἡ ἔλλειψις αὐτὴ τοῦ νόμου ἡ ἐκ τῆς ἀβλεψίας τοῦ νομοθέτου, καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἑτέραν μου παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ἐκ τυχαίων συμβαμάτων παθόντων τοιαύτας βλάβας, ὥστε ἡ καθ’ ἑαυτὸ στρατιωτική των θέσις νὰ ἀμφισβητῆται. Εἶναι ἄδικον δι’ αὐτούς, διότι ἐκ τούτου κατέστησαν ἀνίκανοι νὰ ἐκτελῶσι τὰ στρατιωτικά των καθήκοντα, νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους, εἰς ἀργίαν, εἰς τὴν ποινὴν διὰ τῆς ὁποίας τιμωροῦνται οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὑποπεσόντες εἰς βαρύτατα ἀδικήματα. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί, ἐφ’ ὅσον εἶναι χρήσιμοι, νὰ ἐργάζωνται εἰς γραφεῖα καὶ νὰ ἀναπληρῶσι τοὺς ὑγιεῖς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐργαζομένους εἰς αὐτά, οἱ ὁποῖοι θὰ κληθῶσιν ὅταν τοὺς χρειασθῇ ἡ πατρίς, ἐὰν δὲ εἶναι ἀπολύτως ἀνίκανοι, δίκαιον εἶναι, ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν συνεπλήρωσαν εἰκοσιπενταετίαν, νὰ μὴ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους, ἀλλὰ νὰ τοὺς δοθῇ κἄτι. Αἱ παρατηρήσεις μου αὗται εἶναι δικαιόταται καὶ δὲν ἐπιβαρύνουσι τὸν προϋπολογισμόν, εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θέλουσι ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν, παρακαλῶ πρὸς τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§153Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἰδίαν σύστασιν κάμνω καὶ ἐγώ.

§154Χ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ στρατεύματι κατώτεροι ἀξιωματικοί, τινὲς μὲν ἔχοντες σωματικὰς ἀνικανότητας, ἕτεροι δὲ μὴ θέλοντες νὰ παραμείνωσιν ἐν τῷ στρατεύματι ἕνεκα οἰκογενειακῶν λόγων. Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ οὐδόλως συμβάλλουσιν εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατεύματος, οὔτε δύνανται νὰ ἐκτελῶσι τὰ ἀνατιθέμενα εἰς αὐτοὺς καθήκοντα ὡς ἐμπρέπει. Παραμένουσιν ὅμως, καὶ θὰ παραμένωσιν ἐφ’ ὅσον δύνανται, μέχρις ὅτου καταλάβῃ αὐτοὺς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ ὑπαχθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὴν διάταξιν αὐτοῦ τοῦ νόμου. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ εἰς τὸ στράτευμα εἶναι μᾶλλον ἐπιβλαβεῖς, ἠδύνατο νὰ προστεθῇ μία διάταξις, ἣν καὶ κατ’ Ἰούνιον ἔλαβον τὴν τιμήν, ὅτε τὸ πρῶτον συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἔλαβεν αὐτὴν ὑπὸ σημείωσιν, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι τὴν ἐλησμόνησεν ἕνεκα τῆς παρόδου τοῦ χρόνου. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν ἑξῆς γνώμην, ὅτι ἐν τῷ 4ῳ ἄρθρῳ μετὰ τὴν διάταξιν «οἱ δὲ ἀνθυπολοχαγοὶ ἑπταετῆ τοιαύτην εἰς τοὺς βαθμοὺς ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἔχουσι δὲ κεκτημένον τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα ἀποστρατευόμενοι ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας», νὰ προστεθῇ «ἢ τῇ αἰτήσει των, ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένα τὰ ἔτη τῆς συντάξεως». Δύναται νὰ περιληφθῇ μία διάταξις δι’ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σωματικὰς ἀνικανότητας, ἀλλὰ δὲν τὰς καθιστῶσι γνωστάς, διότι ἂν ἀποστρατευθῶσι σήμερον, θὰ λάβωσι σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ των, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις αὐτὰς τοῦ νόμου, ὡς καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα λόγων οἰκογενειακῶν δὲν θέλουσι νὰ παραμένωσιν εἰς τὸ στράτευμα, καὶ οἵτινες καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ παραλείπουσι πολυειδῶς τὰ καθήκοντά των. Ἐὰν ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ αὐτῶν, θὰ καθαρισθῇ ἀσφαλῶς τὸ στράτευμα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου ταύτην.

§155Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἐπαναστάσεως ὁσάκις ἐνόμιζον ὅτι προετείνοντο νομοσχέδια μὴ συμφέροντα εἰς τὸ Κράτος κατεψήφιζον αὐτά, ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι τὴν διάταξιν ὅπως οἱ ἀνθυπασπισταὶ ἀποστρατευόμενοι μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ λαμβάνωσιν σύνταξιν λοχαγοῦ, δὲν ἔχω καταψηφίσει. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Μοὶ εἶχεν ὑποδειχθῆ πολλάκις παρ’ ἀξιωματικῶν ἀνωτέρων, εἰς οὓς τρέφω πλήρη ἐμπιστοσύνην, ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ περιορισθῇ ἡ θητεία τῶν κληρωτῶν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ πολλάκις ἐσύστησα ἐν ταῖς ἀγορεύσεσί μου χάριν λόγων καὶ οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἰδίως χάριν αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ, ὅπως προσέρχωνται προθύμως ἅπαντες οἱ κληρωτοί, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ἀνθυπασπιστὰς τοὺς ἐξησκημένους, καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν τοιούτους πρέπει νὰ παραμένωσι προθύμως εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ πράξωμεν ὅ,τι πράττεται καὶ ἐν Γερμανίᾳ, δηλαδὴ νὰ ἀσφαλίσωμεν εἰς αὐτοὺς διάφορα εὐεργετήματα, τὰ ὁποῖα νὰ τοὺς ἑλκύουν ὅπως μένωσιν εἰς τὰς τάξεις. Τὰ εὐεργετήματα ταῦτα εἶναι ὅτι, ὅταν ἀποστρατεύωνται ἔχουσι σύνταξιν ἐπαρκῆ, ἀνατίθεται δὲ αὐτοῖς καὶ ἄλλη τις ὑπηρεσία αὐξάνουσα τὴν σύνταξιν. Οἱ λόγοι οὗτοι μὲ εἶχον πείσει νὰ ὑπερψηφίσω τῆς διατάξεως τῆς ἐπιτρεπούσης ὅπως λαμβάνωσιν ἀποστρατευόμενοι, μεθ’ ὡρισμένην περίοδον ὑπηρεσίας, τὸν μισθὸν τοῦ λοχαγοῦ. Καὶ ἤδη ἐρωτῶ, ὑπάρχει ὁ αὐτὸς λόγος καὶ διὰ τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ ὑπολοχαγούς; Ἔχουσιν οὗτοι τὴν ἐλπίδα νὰ προαχθῶσιν;

§156Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ προαχθῶσιν. Εἶναι οἱ εὐεργετικοὶ λεγόμενοι.

§157Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τότε πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς πρόνοια ὁμοία πρὸς τὴν τῶν ἀνθυπασπιστῶν, ὡς διαλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ μὴ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παραιτηθῇ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ καταργοῦντος διατάξεις εὐεργετικὰς ὑπὲρ τῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου. Δὲν βλέπω τί φοβεῖται ἤδη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκ τῶν διατάξεων τούτων, αἵτινες μόνον ἐν καιρῷ πολέμου εἰς τὸ μέλλον δύνανται νὰ ἐξογκώσωσι τὸν προϋπολογισμόν. Γνωρίζω κάλλιστα τὸ ἑξῆς, ὅτι πρό τινων μηνῶν ὑπεστήριξα ἐνταῦθα ἀναφορὰν τραυματίου τοῦ πολέμου κατὰ τὸ παρελθόν, ὅστις σήμερον εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ περιφέρει τὰ ῥάκη του εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν πόλεων τῆς χώρας ταύτης, πληγωθεὶς ἐν Βελεστίνῳ, δηλαδὴ εἰς τὴν μάχην ἐκείνην, ὅπου ὁπωσδήποτε τὰ ὅπλα ἡμῶν ἔχουσι δοξασθῆ, καὶ μὴ δυνάμενος νὰ τύχῃ τῆς εὐεργετικῆς αὐτῆς διατάξεως, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἐγένετο ὑπερήμερος. Ὅτε λοιπὸν βλέπομεν ὅτι, διὰ τοὺς παθόντας κατὰ τοὺς προηγουμένους πολέμους δὲν ὑπάρχει φόβος σήμερον νὰ ἔχωμεν νέας αἰτήσεις, ὁποία ἡ ὠφέλεια καὶ ἡ ἀνάγκη ὅπως ἡ διάταξις αὕτη καταργηθῇ; Τουναντίον βλέπω τὴν βλάβην ἥτις θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς καταργήσεως, διότι ἐν ὅσῳ ὑπάρχει διάταξις τοιαύτη, ἐκεῖνος ὅστις εἶναι πρόθυμος νὰ θυσιάσῃ τὴν ζωὴν αὑτοῦ ὑπὲρ τῆς πατρίδος, ἔχει τοὐλάχιστον τὴν ἐλπίδα ὅτι δὲν θ’ ἀφήσῃ τὴν οἰκογένειαν αὑτοῦ ἐντελῶς ἀπροστάτευτον. Τὸ ἴδιον λέγω καὶ διὰ τὸν πληγωμένον εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ φανῇ ὠφέλιμος εἰς τὴν οἰκογένειάν του. Θὰ συστήσω καὶ ἐγὼ λοιπὸν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ͵ΓΡΞΒʹ. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τ’ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Πατσουράκος ἔχει τὸν λόγον.

§159Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μίαν τροπολογίαν ἤθελον νὰ ὑποβάλω.

§160ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν παρενέβαλον εἰς τὸ μεταβατικὸν ἄρθρον 7, διότι ἡ τροπολογία εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἐν ἄρθρῳ 4 ὁ κ. Βουλευτής.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 7. Προσωρινὴ διάταξις. «Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύουσι καὶ διὰ τοὺς κατὰ τὸ ἔτος 1911 ἀποστρατευθέντας».

§162Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, διότι ἐπρόκειτο περὶ δικαιοσύνης.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν οἱ ἀνθυπασπισταὶ οἱ μόνιμοι δικαιοῦνται νὰ λάβωσι τὴν σύνταξιν, ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἐποχῆς διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δικαιοῦνται καὶ οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοὶ νὰ λαμβάνωσι τὴν αὐτὴν σύνταξιν. Πρὸς ἀποφυγὴν παρερμηνείας εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ μετὰ τὰς λέξεις «...ἀνθυπασπισταὶ καὶ ἀνθυπολοχαγοί» νὰ προστεθῇ «ἔχοντες δὲ κεκτημένον πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα» «ἀποστρατευόμενοι...» κλπ. ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον.

§164Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως παραιτοῦμαι.

§165Σ. ΣΙΜΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας καὶ ἐγὼ παραιτοῦμαι.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Μέρμηγκας ἔχει τὸν λόγον.

§167Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Ἡ διατήρησις τῆς ἰσχύος τῶν ἄρθ. 12 καὶ 13 τοῦ ΣΕʹ νόμου προδίδει ἀσπλαγχνίαν, ὀφειλομένην ἴσως καὶ εἰς ἔλλειψιν γνώσεων ἰατρικῶν ἐκ μέρους ἐκείνων, οἵτινες εἰσηγήθησαν ταῦτα. Ἐν ἄρθρῳ 12, ἀναφέρεται (ἀναγινώσκει). «Ἡ σύνταξις τῶν ὑποστάντων τύφλωσιν, ἀκρωτηριασμὸν ἢ παντελῆ ἀχρηστίαν δύο μελῶν, ὁρίζεται εἰς τὸν μέγιστον ὅρον συντάξεως». Πρό τινων μηνῶν ἀπενεμήθη ὁ ἐλάχιστος ὅρος συντάξεως εἰς στρατιώτην, οὗτινος τὸν δεξιὸν βραχίονα ἐγὼ αὐτὸς ἠκρωτηρίασα ἀφ’ οὗ κατεστράφη ἐν τῇ ἐκτελέσει διατεταγμένης ὑπηρεσίας. Δὲν ἀποτελεῖ ἀσπλαγχνίαν, ὅτι ἡ Πολιτεία ἀπαιτεῖ παρὰ τοῦ στρατιώτου νὰ ἀπολέσῃ καὶ τοὺς δύο βραχίονας, ἵνα οὕτω δώσῃ εἰς αὐτὸν τὸν μέγιστον ὅρον συντάξεως τοῦ στρατιώτου; Βεβαίως ἦτο ὑπερβολικόν, ὅ,τι ὥριζεν ὁ νόμος τοῦ 1906, δηλ. νὰ λαμβάνῃ διπλῆν σύνταξιν, ὁ τοιοῦτο ὑφιστάμενος ἀτύχημα στρατιωτικός, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐπιβάλλει ἡ εὐσπλαγχνία, ὅπως ὁ ὑποστὰς ἀκρωτηριασμὸν ἢ παντελῆ ἀχρηστίαν τοῦ ἑνὸς μέλους ἢ τύφλωσιν τοῦ ἑτέρου τῶν ὀφθαλμῶν, λαμβάνῃ τὸν μέγιστον ὅρον τῆς συντάξεως. Ἄν ἐπέζων οἱ πυροσβέσται οἱ ἀποθανόντες κατὰ τὴν πυρκαϊὰν τοῦ Χημείου καὶ ἐξήρχετο ὁ εἷς τυφλὸς τὸν ἕνα ὀφθαλμὸν καὶ ὁ ἕτερος ἠκρωτηριασμένος τὸν ἕνα βραχίονα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωσι τὸν μέγιστον ὅρον τῆς συντάξεως;

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν.

§169Κ. ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5 νὰ τεθῶσι τὰ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). «Οἱ ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ ὑποστάντες τύφλωσιν τοῦ ἑτέρου τῶν ὀφθαλμῶν ἢ ἀκρωτηριασμὸν μέλους (ἄκρου) τινὸς τοῦ σώματος λαμβάνουσι τὸν μέγιστον ὅρον συντάξεως ὁσοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπιφυλάσσομαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λεχθέντων καὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ Λακωνίας, κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁριστικὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§173Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κατὰ τὰ 1910 ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορηγήθη σύνταξις εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔπαθον κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 καὶ ἀπεβίωσαν βραδύτερον. Ἡ σύνταξις ἐχορηγήθη ὑπὸ ἕνα ὅρον, ὑπὸ τὸν ὅρον ἄν περὶ τῆς τοιαύτης παθήσεως, ἡ ὁποία ἐπέφερε τὸ θανατηφόρον ἀποτέλεσμα, ὑπῆρχε γνωμοδότησις τῆς ἁρμοδίας ἐπὶ τῶν συντάξεων ἐπιτροπῆς ἐκδοθεῖσα πρὸ τοῦ νόμου τούτου. Ὁ νόμος ὅμως αὐτός, περὶ τοῦ ὁποίου λέγεται ὅτι διὰ τὴν ψήφισιν πολλὰ ἐγένοντο, τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρω, διότι δὲν τὰ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, εἶναι ἀδικώτατος, διότι ἐχορήγει σύνταξιν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον αἴτησιν πρὸ τοῦ ῥηθέντος νόμου δι’ ἣν προεκλήθη γνωμοδότησις καὶ ἐξεδόθη τοιαύτη σύμφωνος μὲ τὴν αἴτησιν πρὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἀπέκλεισαν ὅμως ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον καὶ αὐτοὶ αἴτησιν πρὸ τῆς ῥηθείσης ἐποχῆς ἢ καὶ πρὸ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐξεδόθη οὐδεμία γνωμοδότησις, διότι δὲν ἠθέλησεν ἢ ἠμέλησεν ἡ ὑπηρεσία νὰ προκαλέσῃ τοιαύτην γνωμοδότησιν, δηλαδὴ ὁ ῥηθεὶς νόμος ἐξήρτησε τὴν χορήγησιν τῆς συντάξεως, ὄχι μόνον ἀπὸ ὡρισμένα περιστατικά, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν καλὴν ἢ κακὴν θέλησιν ἢ ἀπὸ τὴν ἀμέλειαν τῆς ὑπηρεσίας. Πρὸς ἄρσιν τῆς ἀδικίας ταύτης ὑπέβαλον τροπολογίαν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Στράτου καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6ον).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἄρθρον 7ον τίθεται τὸ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύουσι καὶ διὰ τοὺς κατὰ τὸ ἔτος 1911 ἀποστρατευθέντας». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἀναγνωσθὲν ὡς 7ον ἄρθρον).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Κουτούπης.

§177Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὑπερβολικὴ ἡ ἀξίωσις, ἐὰν ἐζήτουν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ λάβωσι σύνταξιν δυνάμει τοῦ ψηφιζομένου νόμου, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ποία θὰ εἶναι ἡ δαπάνη ἡ ὁποία θὰ προστεθῇ, θὰ συνίστων δὲ ὅτι θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐκωδικοποίει τοὺς νόμους περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων. Τὴν σύστασιν αὐτὴν θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπεκτείνω καὶ γενικῶς περὶ πάσης συντάξεως, διότι οἱ διάφοροι περὶ συντάξεως νόμοι εἶναι ἐσκορπισμένοι εἰς διαφόρους διατάξεις νόμων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰς συντάξεις. Εἰς ἀρχαιολογικὸν νόμον λ.χ. ὑπάρχει διάταξις περὶ συντάξεων, καὶ τὸ μέσον τοῦτο ἐτίθετο πολὺ εἰς χρῆσιν, ὅπως δίδωνται συντάξεις εἰς πρόσωπα χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποῖα θὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανον ὅταν ἐψηφίζετο ἡ σχετικὴ διάταξις. Ἂν τυχὸν ἡ κωδικοποίησις δὲν εἶναι εὔκολος νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως δοθῇ ὁ προσήκων χρόνος καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ δοθῶσιν αἱ συντάξεις εἰς ὅσους ἀδικοῦνται, διότι ἡ ἰσότης πρέπει νὰ βασιλεύῃ εἰς ὅλα τὰ μέτρα τῆς Πολιτείας, καὶ ἡ ἰσότης εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν δὲν βασιλεύει διὰ μερικὰ πρόσωπα, διὰ τοῦτο ἡ κωδικοποίησις ἐπιβάλλεται. Σχετικῶς μὲ τὸ ἄρθρον 7 περὶ τῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι, ἐκτὸς τῶν προσώπων ἐκείνων τῶν ἐννέα, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον δικαιολογημένως τὴν σύνταξιν, δὲν ἔλαβον ὅμως τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ των, διότι ἔλαβον σύνταξιν μὴ ἀντιστοιχοῦσαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου ἀλλὰ μόνον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ. Τὸ λέγω διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἐξαιρετικῶς οὗτοι ἠμείφθησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας.

§178Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ ηὐχόμην ὅπως ἡ κράτησις ἡ γενομένη εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους ἐφαρμόζηται καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικούς, διότι εἶναι ἄδικον, ἐνῷ οἱ ὑπάλληλοι οἱ πολιτικοὶ διὰ νὰ λάβωσι σύνταξιν καταβάλλουσιν ἐκ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ των, οἱ στρατιωτικοὶ νὰ λαμβάνωσι χωρὶς νὰ καταβάλλωσι μέρος τοῦ μισθοῦ των. Ὑποβάλλω τὴν σκέψιν ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὴ εἶναι ἁρμοδία νὰ λάβῃ τὸ προσῆκον μέτρον.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν δανειστῶν» ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§181Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι ἀληθές, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ περὶ προστασίας τῶν δανειστῶν, εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ μὲν ἐξέπληξε διὰ τὴν εἰσήγησίν του ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὑπῆρξα πραγματικῶς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὁ διάθερμος συνήγορος τοῦ ἔργου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διότι διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ἐν τῇ Βουλῇ ἀνεστήλου τὸ Κράτος τοῦ νόμου, ἐφρούρει ὁπωσδήποτε τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, τῆς ζωῆς, τῆς τιμῆς καὶ τῆς περιουσίας. Ἀλλ’ ὅλη ἡ νομοθεσία ἐκείνη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἤδη προτείνεται ἀνατρέπεται. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀνέμενον τὴν εἰσήγησιν αὐτοῦ ἀπὸ Ὑπουργὸν τῆς ἀντιλήψεως τοῦ κ. Δημητρακοπούλου. Διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου ὁ ὀφειλέτης ἐξοντοῦται ἀπολύτως, διότι παραδίδεται ἐντελῶς εἰς τὴν ἀπληστίαν τοῦ δανειστοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ κανόνα εἶναι ἄπληστος, διότι τί θὰ εἴπωμεν περὶ ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος ἕως χθὲς ἦτο ἀνέστιος καὶ σήμερον ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ κολοσσιαίαν περιουσίαν, περιουσίαν ἡ ὁποία προέρχεται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ ἀσυνείδητον ἀκολασίαν καὶ αἰσχροκέρδειαν. Τὸ ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν εἰσαγόμενον νομοθέτημα ἀναιρεῖ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδώκαμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πρὸ ἡμερῶν.

§182Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποῖον ἔχομεν ὡς βάσιν τῆς συζητήσεως;

§183Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ προτείνω τροπολογίαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς.

§184Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι, Κύριοι, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι χειρίζονται τὸ κεφάλαιον καὶ ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτῶν, καὶ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς κοινωνίας. Ἀλλὰ μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει τὰς ἐξαιρέσεις· τοῦτο ἀποτελεῖ πραγματικῶς ἐξαίρεσιν. Κανὼν εἶναι ὅτι οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν δανειστῶν μετέρχονται τοιαῦτα μέσα αἰσχοκερδείας ἀπέναντι τῶν ὀφειλετῶν, ὥστε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἕως χθὲς εἶχον μόλις μικρὰν περιουσίαν ἐπιδεικνύουσιν ἤδη κολοσσιαίαν τοιαύτην. Δὲν ἀπορρέουσιν αὐταὶ αἱ περιουσίαι ἀπὸ τὴν χρῆσιν τοῦ χρήματος ἐντὸς τῶν ἠθικῶν νόμων, ἀλλ’ ἀπορρέουσιν ἀπὸ αἰσχροτάτην ἐκμετάλλευσιν, μάλιστα δέ, ὁσάκις ὁ ὀφειλέτης εὑρίσκετο ὑπὸ συνθήκας οἰκονομικῶς στενοχώρους, ἐξεμεταλλεύοντο αὐτὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε καὶ ἡ λέξις αἰσχροκέρδεια καὶ ἡ λέξις τοκογλυφία δὲν εἶναι ἱκαναὶ νὰ χαρακτηρίσωσι τὴν πραγματικότητα. Ἔλεγον πρὸς τὸν ὀφειλέτην: 3 δρ. κατὰ μῆνα θὰ μᾶς δώσῃς. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶναι σπουδαῖον, ἀλλὰ τὸ 3 πρὸς τὸ 12 εἶναι 36%. Καὶ ἐπλήρωσαν, Κύριοι, οἱ ὀφειλέται δὶς καὶ τρὶς καὶ τετράκις, καὶ οἱ τόκοι συνυπολογιζόμενοι ὑπερέβησαν πεντάκις καὶ ἑξάκις τὸ κεφάλαιον, καὶ ὅμως τυγχάνουσιν εἰσέτι ὀφειλέται. Διὰ τοῦ προκειμένου ὅμως νομοσχεδίου ἐρχόμεθα ἵνα στερήσωμεν τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς καὶ τῆς προσωπικῆς αὐτῶν ἐλευθερίας. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὅτι συζητήσεις μακραὶ ἐξετυλίχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, καὶ ὅμως διὰ τοῦ νομοθετικοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον λαμβάνει μία Βουλή, ἡ ὁποία τὴν δύναμιν αὑτῆς ἀντλεῖ ἐκ τῆς κυριαρχίας τοῦ λαοῦ, ἔρχεται νὰ ἐπαναφέρῃ θεσμόν, ὁ ὁποῖος κατελύθη ὑπὸ τὰς ἀρὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὀφείλεται πᾶσα τιμὴ καὶ πᾶς ἔπαινος πρὸς τὸν βουλευτὴν τότε ἐκ Μεσσηνίας κ. Καράπαυλον, ὁ ὁποῖος εἰσηγητὴς ὢν τότε κατέλυσε τὸν θεσμὸν τοῦτον ὑπὸ τὰ χειροκροτήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§185Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ εἰς τὸν Ἀντώνιον Μομφερᾶτον.

§186Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Μάλιστα. Καὶ ὅμως, Κύριοι, ἐπαναφέρομεν θεσμόν, ὁ ὁποῖος κατελύθη ὑπὸ τὰς ἀρὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπαναφέρομεν τοιοῦτον θεσμὸν ἡμεῖς, οἱ πρὸ παντὸς συμπονοῦντες τὰς ἐργατικὰς τάξεις, τὰς πενομένας τάξεις, τὸ αἰώνιον καὶ μοναδικὸν τοῦτο θῦμα, τὰς οἰκονομικῶς στενοχώρους τάξεις. Καὶ δὲν θὰ ἀγνοῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ δὲν θὰ ἀγνοοῦν σχεδὸν πάντες οἱ Βουλευταὶ ὅτι οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν, οἱ ἐκπροσωποῦντες ἤδη τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, οὔτε χρήματα εἴχομεν, οὔτε κόμμα· εἴμεθα προϊόντα μιᾶς λαϊκῆς ἐπαναστάσεως. Ἡ δυσφορία ἡ οἰκονομικὴ ἡ ἀσυνταξία τῆς Πολιτείας ἐν πᾶσιν, ἡ κακοδαιμονία ἐν τῇ διοικήσει, ἡ παραλυσία τῆς δικαιοσύνης ἐδημιούργησαν τὸ γεγονὸς τῆς 15 Αὐγούστου, τὸ ὁποῖον καθηγίασε τὸ λαϊκὸν βάπτισμα τῆς 14 Σεπτεμβρίου εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως. Καὶ ὅμως ἡμεῖς, οἱ ἀπορρέοντες ἐκ μιᾶς ἐπαναστάσεως, οἱ συμπονοῦντες πρὸ παντὸς τὸν γυμνητεύοντα λαὸν ἐρχόμεθα νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτο νομοσχέδιον, διότι δὲν εἶναι ἄγνωστον, Κύριοι, ἐὰν εἴπωμεν ὅτι, ὅταν τὸ πρῶτον ἐξερράγη ἡ ἐπανάστασις τῆς 8 Αὐγούστου πάντες οἱ λεγόμενοι οἰκοκυραῖοι οἱ ἀστοί, ἔτεινον τὰς χεῖρας πρὸ παντὸς εἰς ἐκείνους, μετὰ τῶν ὁποίων εἶχον δεσμοὺς καὶ σχέσεις ἐκ τοῦ παρελθόντος. Μόνον αἱ τάξεις τῶν ἀγροτῶν, ἡ τάξις τῶν ἐργατῶν, αἱ τάξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι φέρουσι τοὺς μώλωπας εἰς τὰς χεῖρας, αἱ τάξεις ἐκεῖναι ἐδημιούργησαν τὴν λεγομένην πολιτικὴν ἐπανάστασιν τῆς 8 Αὐγούστου, καὶ θὰ ἦτο φοβερὸν ἡμεῖς οἱ ἐκπροσωποῦντες τὰς τάξεις ταύτας νὰ ἔλθωμεν νὰ σφυρηλατήσωμεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ἁλύσσεις τοιαύτας, ὥστε νὰ σύρωμεν αὐτοὺς εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους ἀντὶ ὀλίγων κερματίων.

§187Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἀριστοκρατικὸν νομοσχέδιον εἶναι τὸ παρόν.

§188Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω, Κύριοι, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διέγραφε τὰς γραμμὰς ταύτας καὶ ἐχάραττεν αὐτάς, ὅτι πραγματικῶς εἶχεν αὐτοπεποίθησιν εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ, διότι ἡ ἱστορία τοὐλάχιστον τοῦ τόπου τούτου μαρτυρεῖ ὅτι οὐδέποτε ὀφειλέται ὑπεξέφυγον τὴν δύναμιν τῶν ἰσχυρῶν, οὐδέποτε ὀφειλέται δὲν ἐφάνησαν συνεπεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν, οὐδέποτε ἐφάνησαν ὕπουλοι πρὸς τοὺς δανειστὰς αὐτῶν, Δυνατὸν νὰ ἐφάνησαν ἀσυνεπεῖς, ἀλλὰ τοῦτο κατ’ ἀρχὴν ἀποδόσατέ το εἰς ἄλλα ἐλατήρια, καὶ ὄχι εἰς κακὴν πρόθεσιν ἀπὸ μέρους τῶν ὀφειλετῶν, ἀποδόσατέ το πρὸ παντὸς εἰς λόγους οἰκονομικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία προῆλθε καὶ ἐξ ἄλλων αἰτιῶν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐκ τῆς κακῆς τῆς Πολιτείας ἡμῶν λειτουργίας. Ὅταν δὲν ἐφαίνετο συνεπὴς ὁ ὀφειλέτης πρὸς τὸν πιστωτὴν δὲν ἀπέρρεεν αὐτὸ ἐκ κακῆς, ἐπαναλαμβάνω, διαθέσεως, ἀλλ’ ἡ Πολιτεία ἐφορολόγει αὐτὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος διετέλει ἐν οἰκονομικῇ εὐρωστίᾳ, μετεβλήθη εἰς τὸν πτωχότερον τῶν λαῶν, οὐδὲ αὐτῶν τῶν λαῶν τῆς Μεσημβρινῆς Ἰταλίας ἐξαιρουμένων. Ἐδημιούργησεν ἡ Πολιτεία φορολογικὴν πολιτικὴν δυσβάστακτον διὰ τὸν λαόν, ἐδημιούργησεν ἡ Πολιτεία τοιαύτας ἀπαιτήσεις ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτάς. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ Πολιτεία ἐδημιούργησε τὴν πολιτικὴν τῆς φορολογίας, ἐφ’ ὅσον αἱ καιρικαὶ συνθῆκαι ἦσαν δυσμενεῖς εἰς τὸν κόσμον τῶν ὀφειλετῶν, ἐφ’ ὅσον οἱ πιστωταὶ ἐξεβίαζον αὐτοὺς κατὰ τρόπον ἀντιηθικόν, δυνατὸν βεβαίως οὗτοι νὰ ἐφάνησαν ἀσυνεπεῖς. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δύναταί τις νὰ τονίσῃ ὅτι, καὶ πάλιν, ἐπαναλαμβάνω, οἱ χθὲς κατέχοντες δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας τινὰς δραχμῶν, ἔχουσι σήμερον νὰ ἐπιδείξωσιν ἑκατομμύρια ὅλα, τὰ ὁποῖα ἀπορρέουσιν ἀσφαλῶς ἀπὸ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ πενομένου λαοῦ, τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, ἀπὸ τοὺς λεγομένους λευκοὺς δούλους. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι οἱ ὀφειλέται εἶναι ὕπουλοι καὶ συνεπῶς θὰ καθιστῶσι τὴν περιουσίαν των ὀλιγωτέραν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, Κύριοι, μοὶ ὑπενθυμίζει ἱστορίαν, ἡ ὁποία πρότινος ἔλαβε χώραν ἐν τῇ πόλει τῶν Πατρῶν. Ὀφειλέτης σταφιδοπαραγωγὸς ἐμπνευσθεὶς ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ὁρίζει ὅτι δύναται νὰ ἐκριζώσῃ τὴν σταφιδάμπελον αὐτοῦ ὑπέβαλε τὴν σχετικὴν αἴτησιν πρὸς τὴν ἑταιρείαν τὴν προνομιοῦχον, ἡ ἑταιρεία ἡ προνομιοῦχος υἱοθέτησε τὴν αἴτησιν ταύτην, μεταβαίνει πραγματικῶς ὁ κτηματίας αὐτός, ἐκριζώνει τὴν σταφιδάμπελόν του, ὁ δανειστὴς ἤρχισε νὰ λέγῃ πῶς ὁ ἀσεβὴς αὐτὸς ὀφειλέτης, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἄλλο ἔπραττεν ἢ εὑρίσκετο ἐντὸς τοῦ κύκλου τοῦ νόμου, πῶς ἀπετόλμησε νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν περὶ ἐκριζώσεως τῆς σταφιδαμπέλου αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο μετέβη πρὸς τὸν εἰσαγγελέα ὑπέβαλε μήνυσιν ἐπὶ ἀπάτῃ καὶ ἤδη ἡ ὑπόθεσις, Κύριοι, εὑρίσκεται ἐνώπιον τῆς ἀνακρίσεως. Συνεπῶς πᾶσα σκέψις εἰς τὸ μέλλον, ὅπως ἐνισχύσωμεν τὴν παραγωγικὴν ταύτην δύναμιν τὴν λεγομένην λαϊκήν, πᾶσα σκέψις λέγω ἀπὸ μέρους αὐτῶν, ὅπως ἀποτολμήσωσι καὶ δανεισθῶσι θὰ εἶναι ἀδύνατος, διότι οὐδεὶς θὰ τολμήσῃ νὰ δανεισθῇ ἀπὸ μέρους δανειστοῦ ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχῃ ὁ δανειστὴς παρὰ τὸ πλευρὸν αὐτοῦ ἕνα τοιοῦτον ἀπαίσιον νόμον. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, Κύριοι, δημιουργοῦμεν καὶ τὸ ἔγκλημα τῆς ψευδορκίας, μάλιστα δημιουργοῦμεν ἔγκλημα τῆς ψευδορκίας, εἰς σημεῖον τοιοῦτο ὥστε, ἐνῷ ἤδη τὸ ἔγκλημα τῆς ψευδορκίας παρουσιάζεται ἐν τῇ στατιστικῇ τῶν ἡμετέρων δικαστηρίων κατὰ πολὺ ἠλαττωμένον δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου γινομένου νόμου τοῦ Κράτους ἀσφαλῶς πολλαπλασιάζομεν τὸ ἀδίκημα τῆς ψευδορκίας. Δὲν ἐπίστευον, ἔντιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὸν ἄτεγκτον χαρακτῆρα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι θὰ ἐγίνετο οὗτος εἰσηγητὴς νομοσχεδίου τοιούτου· διότι δι’ αὐτοῦ καὶ πάλιν τονίζω ἡ μὲν πίστις ἡ οἰκονομικὴ ἀσφαλῶς ἐκλείπει, ἡ μεγάλη τάξις τῶν πενομένων τάξεων, ῥίπτεται εἰς τὰς φυλακάς, τὰ κεφάλαια ἀπονεκροῦντα διότι, ὅταν ὁ ὀφειλέτης κατόπιν τοῦ νόμου τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσέλθῃ πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου, ἐρωτῶ ὑμᾶς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀπονεκροῦνται τὰ κεφάλαια ἢ ὄχι; Δύνασθε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ προβῆτε εἰς τὴν εἰσήγησιν τοιούτου νομοσχεδίου, ἀλλὰ πρὸ τούτου εἴχετε ὑποχρέωσιν τιμῆς καὶ ὑποχρέωσιν καθήκοντος νὰ συστήσητε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα δημιουργήσωσι τὴν λεγομένην κτηματικὴν Τράπεζαν· διότι, ὅταν εἰσηγῆσθε νομοσχεδίου τοιούτου χωρὶς νὰ προνοῆτε ποσῶς περὶ δημιουργίας γεωργικῆς Τραπέζης λέγετε ἀφ’ ἑνὸς πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν: ἑτοιμάσθητι νὰ ῥιφθῇς εἰς τὰς φυλακάς, ἀφ’ ἑτέρου λέγετε εἰς τὴν γεωργίαν: ἄφησε τὴν περιουσίαν σου ἀκαλλιέργητον καὶ ἐκ τρίτου λέγετε πρὸς τὰς οἰκογενείας τῶν πενομένων τάξεων, ἐφ’ ὅσον ὁ πατὴρ ἢ ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν ῥιφθῇ εἰς τὰς φυλακὰς σεῖς δὲν ἔχετε τίποτε ἄλλο νὰ πράξητε ἢ νὰ ἀκολουθήσητε τὴν ὁδὸν τῆς ἀτιμίας ὅπως ζήσητε. Ἔχομεν, Κύριοι, μίαν μονομανίαν ἡ ὁποία πράγματι κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους ἔλαβε μορφὴν ἡ ὁποία, ἂς μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ εἴπω τὴν βαρεῖαν ἔκφρασιν, ἔλαβε μορφὴν ξενολατρείας ἢ μᾶλλον ξενομανίας. Πᾶν, ὅ,τι συμβαίνει ἐν Αὐστρίᾳ, πᾶν ὅ,τι γίνεται ἐν Γερμανίᾳ, πᾶν ὅ,τι συμβαίνει ἐν Γαλλίᾳ τὸ μεταφυτεύομεν εἰς τὴν χώραν ταύτην, ὅπως μεταφυτεύονται οἱ εὐκάλυπτοι πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν. Ἀλλὰ καὶ ὁ χαρακτήρ, Κύριοι, καὶ αἱ παραδόσεις καὶ ἡ ἱστορία καὶ ἡ ἰδιοσυγκρασία τῶν πολιτῶν δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι ὁμοιάζει πρὸς τὰ Κράτη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μιμούμεθα. Βεβαίως ἔχομεν καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν ἵνα μιμώμεθα τὰς πράξεις τῶν Κρατῶν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐγήρασαν ἐν τῇ προόδῳ καὶ τῷ πολιτισμῷ, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἂν θελήσωμεν νὰ μεταφέρωμεν τὸ φυτὸν τοῦτο τὸ ὁποῖον ἤδη ἔχει ἀναπτυχθῆ ὡς δένδρον εἰς τὰ ἄλλα Κράτη καὶ ἔχει εὐδοκιμήσει, τὸ φυτὸν τοῦτο εἰς τὴν χώραν ταύτην δὲν θὰ εἶναι εὐεργετικὸν διὰ τὸν κόσμον τῶν πενομένων, διότι ἐκεῖ ὁ δανειστὴς δὲν εἶναι ἐκβιαστής, ὁ δανειστὴς δὲν εἶναι τοκογλύφος, δὲν εἶναι αἰσχροκερδής, δὲν ἀποστραγγίζει καὶ τὴν τελευταίαν ἰκμάδα τοῦ ὀφειλέτου διότι τὸν ὀφειλέτην τὸν θεωρεῖ ὡς σπουδαῖον οἰκονομικὸν παράγοντα διὰ τὴν ἰσορροπίαν τῆς κοινωνίας. Παρατηρῶ ὅτι μερικοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὰς τάξεις τῶν εὐπόρων, νὰ στενοχωροῦνται καὶ νὰ αἰσθάνωνται δυσφορίαν, διότι ἡμεῖς ἀγωνιζόμεθα πρὸς ματαίωσιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν τὴν μᾶλλον καταδυναστευομένην τάξιν, ἡμεῖς ὡς τίτλον τιμῆς καὶ εὐγενείας ἔχομεν νὰ ἐπιδείξωμεν μόνον τὴν λαϊκήν μας καταγωγήν, ἐνῷ οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι δύνανται νὰ εἶναι καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα τίμιοι, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχουσι συνενώσει τοὺς παλμοὺς καὶ τοὺς πόθους των μὲ τὰς τάξεις ἐκείνας τὰς εὐπόρους τὰς ὁποίας πρὸ παντὸς ἀντιπροσωπεύουν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἄοπλος παραμένει σχεδὸν ὁ δανειστὴς τονίζει ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ ποῖος τοῦ τὰ ἐπῆρε τὰ ὅπλα, κύριε Ὑπουργέ; ὁ ὀφειλέτης; ὄχι. Ἄοπλος τονίζω ἐγὼ εἶναι ὁ ὀφειλέτης, διότι τοῦ ἀφήρεσε καὶ τὴν τελευταίαν οἰκονομικὴν ἰκμάδα ὁ δανειστής, ἔχει κανόνια ὁ δανειστής.

§189Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ κανόνια τὰ ἔχει συνήθως ὁ ὀφειλέτης.

§190Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δὲν ἔχει τίποτε, διότι ὁ δανειστὴς πηγαίνει μὲ τὸ κανόνι του ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων. Θέλετε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ σᾶς ὑμνῇ ὁ κόσμος τῶν πενομένων τάξεων, διότι ἐκ τῆς τάξεως αὐτῆς, πρὸς τιμήν σας τὸ λέγω, προήλθετε;

§191Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§192Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐπαναφέρατε τὴν διάταξιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Φικιώρης τῇ εἰσηγήσει ὑμῶν ἔθεσε, καθ’ ἣν οἱ δανεισταὶ ὑποχρεοῦνται νὰ ἐκτιμῶσι πρὸς 70% πᾶν ἐκπλειστηριαζόμενον κτῆμα. Ἐπαναφέρατε τὴν διάταξιν ἐκείνην καὶ ὁ κόσμος θέλει σᾶς εὐγνωμονεῖ, διότι, Κύριοι, ὡς λειτουργεῖ ἤδη ὁ νόμος περὶ ἐκτελέσεως δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τυγχάνει ἀπολύτως ἄοπλος ὁ ὀφειλέτης. Περιουσίαι μεγάλαι περιῆλθον εἰς χεῖρας δανειστῶν συνεπεία πλειστηριασμοῦ δι’ εὐτελέστατον ποσόν, ἐν τῇ πρώτῃ προσφορᾷ. Δὲν προσέρχεται ὁ ἄλφα δανειστὴς νὰ πλειονοδοτήσῃ κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πλειστηριασμοῦ ὅταν ὁ βῆτα δανειστὴς εἶναι ὁ ἐπισπεύδων, διότι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχει τὸ πνεῦμα τῆς ἀλληλεγγύης. Ὅλοι, Κύριοι, εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ κεφαλαίου, διότι εἶναι ὁ παράγων ὁ κύριος τῆς κοινωνικῆς κινήσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ τάξις ἡ τῶν δανειστῶν κατώρθωσεν, ἐκ τῶν ὅπλων τὰ ὁποῖα παρεχώρησαν εἰς αὐτοὺς αἱ διατάξεις τοῦ περὶ ἐκτελέσεως νόμου, νὰ φέρωνται κατὰ τρόπον τελείως ἀπάνθρωπον. Ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Βεβαίως οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἔχουσι καθῆκον ἵνα μετὰ στοργῆς περιβάλωσι τὰ νομοθετήματα αὐτῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἐπιδράσῃ βαρύτατα ἐπὶ τῆς λαϊκῆς ψυχῆς καὶ ἐπὶ τῆς τάξεως ἐκείνης τὴν ὁποίαν πρὸ παντὸς ἀντιπροσωπεύομεν, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἵνα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ συζητήσῃ ἡ μέλλουσα τακτικὴ Βουλή. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν θὰ εἶναι καὶ πάλιν Ὑπουργὸς εἰς τὴν τακτικὴν Βουλήν, ἂς ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ τὸ μελετήσωμεν νὰ τὸ ἀνατάμωμεν καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν ἔκτασιν, νὰ τὸ συζητήσωμεν μετ’ ἐκείνων πρὸ παντὸς πρὸς τοὺς ὁποίους προσεχῶς θέλομεν λογοδοτήσει, διότι δυστυχῶς δι’ ἡμᾶς δὲν ἔχομεν ἐντολὴν τοιαύτην ὥστε νὰ δώσωμεν τὴν λευκὴν ἡμῶν ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ πῶς θὰ ἀποτολμήσωμεν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας; Τί θὰ εἴπωσι, Κύριοι, πρὸς ἡμᾶς; Σᾶς ἐστείλαμεν νὰ ῥυθμίσητε τὴν διοίκησιν τῆς χώρας, σᾶς ἐστείλαμεν νὰ ἐνισχύσητε τὴν δικαιοσύνην, δὲν σᾶς ἐστείλαμεν ὅμως νὰ σφυρηλατήσητε, ἁλύσεις προσωπικῆς κρατήσεως. Ἐρωτῶ τὸν ἔντιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν ἐν ὅλῃ τῇ εἰλικρινείᾳ νὰ εἴπῃ: σφυρηλατοῦμεν ἡμεῖς ψηφίζοντες τὰς διατάξεις ταύτας ἁλύσεις προσωπικῆς κρατήσεως; Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ θεσμὸς αὐτὸς κατελύθη παρ’ ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, ἐρχόμεθα ἡμεῖς κατόπιν μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἡ ὁποία πρὸ παντὸς ἐκπροσωπεῖ τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν, διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν νομοθέτησιν τοιούτου θεσμοῦ; Θὰ ἦτο, Κύριοι, δεδικαιολογημένον πράγματι τὸ νομοθέτημα τοῦτο, ἐὰν ἡ ἐπανάστασις ἐγίνετο ἐκ τῶν ἄνω· διότι ἐπὶ ἐπαναστάσεως γινομένης ἐκ τῶν ἄνω καὶ ἐπικροτουμένης ὑπὸ τοῦ λαοῦ βεβαίως, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, οἱ σύμβουλοι τοῦ Στέμματος, δύνανται νὰ παρουσιάσωσιν ἐν τῇ Βουλῇ τοιαῦτα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα μειώνουσι τὰς ἐλευθερίας σοβαρῶς τοῦ λαοῦ. Ἐὰν μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας καὶ εἴπωμεν ὅτι ἡμεῖς ἐδώκαμεν τὴν λευκήν μας ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ μᾶς εἴπωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε εἶπεν ὁ Καῖσαρ διὰ τὸν θάνατον· ὁ λαὸς θὰ εἴπῃ: αὐτὸ ἆρά γε ἦτο ἀνόρθωσις; Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸ παντὸς εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ποιοῦμαι ἔκκλησιν εἰς τὴν φιλοπατρίαν αὐτοῦ, διότι, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡμεῖς συζητοῦμεν περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἡ τάξις ἡ λαϊκή, ἡ τάξις ἡ τιμία, ἡ τάξις ἡ ἀντιπροσωπεύουσα τὴν εὐθύτητα, ἡ τάξις τῆς ἀρετῆς, ἡ τάξις, Κύριοι, ἐκείνη (δεικνύει τὰ θεωρεῖα) παρακολουθεῖ μετὰ παλμῶν καὶ πόθων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἀλλ’ ἡ τάξις τοῦ ἐντίμου κ. Νεγροπόντη, ἡ τάξις τοῦ συναδέλφου κ. Ἀποστολίδη, ἡ εὐποροῦσα τάξις ἐννοῶ, προστρίβει τὰς χεῖρας μετὰ χαρᾶς καὶ ἐπιζητεῖ τὴν ταχυτέραν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. «Ἡ προσωπικὴ κράτησις δὲν δύναται νὰ διαρκέσῃ πέραν τῶν ἕξ μηνῶν μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν ὁποίων ἀπολύεται ὁ ὀφειλέτης παραχρῆμα». Ἡ διάταξις αὕτη μοὶ ὑπενθυμίζει ἀντίστοιχον διάταξιν καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μελετήσῃ καὶ τὴν διάταξιν ἐκείνην. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὁ καταδικαζόμενος εἰς φυλάκισιν καὶ ὁ προσάγων μετὰ τὴν ἀπότισιν τῆς ποινῆς του πιστοποιητικὸν τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου, ἐπὶ ἀκτημοσύνῃ πρέπει προκειμένου περὶ πλημμελημάτων νὰ μείνῃ ἐπὶ ἕνα μῆνα εἰς τὰς φυλακάς. Φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἀντιστρατεύεται τελείως εἰς τὴν φιλανθρωπίαν ἀλλὰ καὶ τὴν λογικήν.

§193Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης) Ἐνῷ ἐδῶ ἅμα εἶναι ἀκτήμων δὲν μένει οὔτε μίαν ὥραν. Ὁρκίζεται ὅτι δὲν ἔχει τίποτε καὶ ἀποφεύγει.

§194Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁ δανειστὴς δύναται νὰ στρατολογήσῃ 500 μάρτυρας ὅτι «εἶχεν ἡ γυναῖκά του σκουλαρίκια» καὶ τὰ ἔκρυψεν. Ἐν παρεκβάσει θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἴπω νὰ τροποποιήσῃ τὴν διάταξιν ἐκείνην προκειμένου περὶ ποινικῶν ἐξόδων.

§195Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ ἀναβάλητε.

§196Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δύο λέξεις εἶναι. Νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις ἐκείνη, ὅπως ὁ προσάγων πιστοποιητικὸν μὴ κρατῆται οὐδεμίαν στιγμὴν εἰς τὴν φυλακήν.

§197Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ὁ Δήμαρχος νὰ τοὺς βγάλῃ ὅλους!

§198Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρῶτον τοὺς Δημάρχους ἀπεφασίσαμεν νὰ τοὺς καταλύσωμεν.

§199Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τοὺς καταλύσωμεν πρῶτον.

§200Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Δεύτερον ἐὰν ὁ δήμαρχος δώσῃ ψευδὲς πιστοποιητικὸν τοῦτο συνεπάγεται τὴν ποινὴν καταδιώξεως ἐπὶ ψευδεῖ πιστοποιήσει.

§201Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τὴν ἀδυναμίαν της ἡ πολιτεία ὁμολογεῖ.

§202Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁ μὴ ἔχων διατί νὰ μὴ ἀπολυθῇ πάραυτα; διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει πρῶτον ἡ πολιτεία ὑποβάλλεται εἰς δαπάνας, δηλαδὴ τρώγει τὸν ἄρτον τῆς πολιτείας, δεύτερον ἀποστερεῖ αὐτὸν τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας, ἐνῷ ἐὰν ἦτο ἔξω θὰ εἰργάζετο ὑπὲρ τῆς οἰκογενείας του, καὶ τρίτον, ὅπερ τὸ σπουδαιότερον, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει τις ἄλλην περιουσίαν, ὁ δὲ κυρίως προστάτης καὶ κηδεμὼν τῆς οἰκογενείας εὑρίσκεται ἐν ταῖς φυλακαῖς ἡ πολιτεία διὰ τῆς διαγωγῆς αὐτῆς τῆς ἀχαρακτηρίστου λέγει πρὸς τὴν οἰκογένειαν ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει περιουσίαν νὰ ζήσῃ λόγῳ τῆς ἀποστερήσεως: πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃς τὴν ὁδόν, Κύριοι, τοῦ αἴσχους! Λοιπὸν ὑποθέτω ὅτι ἡ πεφωτισμένη ἀντίληψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ ἐπέλθῃ ταχεῖα εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο διὰ νὰ ἀνατρέψωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ πολιτεία ἀμβλυωποῦσα μέχρι τοῦδε δὲν ἠθέλησε νὰ ῥυθμίσῃ ῥυθμικῶς ἐπ’ ἀγαθῷ τῶν πενομένων τάξεων! Ἕξ μῆνας λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης! Δὲν θὰ συζητήσω, Κύριοι, περὶ λεπτομερειῶν, διότι δι’ ἐμὲ εἴτε ἕξ μῆνας διατυποῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἴτε μίαν ἡμέραν διὰ τὸν ὀφειλέτην, δι’ ἐμὲ ἡ μία ἡμέρα εἶναι εἷς αἰών, εἶναι ἐφ’ ὅρου ζωῆς. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ καὶ πάλιν, ποιούμενος ὑστάτην ἔκκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀποσύρῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν προσεχῆ τακτικὴν Βουλήν, διότι καὶ ὁ χρόνος ἐπείγει καὶ σοβαρώτερα νομοθετικὰ μέτρα ἔχει εἰσηγηθῆ ἡ Κυβέρνησις, ὡς τὸ περὶ κοινοτήτων καὶ ὁ μέλλων προϋπολογισμὸς τῆς χώρας, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐπουσιῶδες· μάλιστα, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁλόκληρος ὁ ἑσμὸς τοῦ παλαιοῦ πολιτικοῦ κόσμου θὰ εὕρῃ ἀσυνείδητον δημοκοπίαν δημιουργουμένην εἰς βάρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν οὔτε χρῆμα ἀλλ’ οὔτε καὶ κόμμα, ἀλλὰ ἵστανται μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἀνορθώσεως καὶ μόνον μὲ αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ὁ κ. Ἀρ. Θεοδωρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§204ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μόλις ἤκουσα τὴν προφορικὴν εἰσήγησιν τὴν γενομένην ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἀπεκόμισα τὴν καλλιτέραν ἰδέαν περὶ τούτου, διότι ἔλεγεν ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον τὸ εἰσήγαγεν ἐνώπιον ἡμῶν ὡς ἕν ἀντίρροπον ὑπὲρ τῶν δανειστῶν λόγῳ τῶν μεγάλων εὐεργεσιῶν, τὰς ὁποίας ἐνομοθέτησεν ὑπὲρ τῶν ὀφειλετῶν. Καὶ ἐξέθεσεν ὡς εὐεργεσίαν, ὅτι ἔκαμε τὸν νόμον περὶ τοκογλυφίας, νόμον, Κύριοι, τὸν ὁποῖον θὰ εἶχε πᾶν εὐνομούμενον Κράτος ἀπὸ τῆς συστάσεώς του, νόμον τὸν ὁποῖον στοιχειῶδες καθῆκον εἶχε πᾶς Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ, νόμον διὰ τὸν ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ καυχᾶται, ἂν καὶ ὁ κόσμος ὀφείλει καὶ πρέπει νὰ ὀφείλῃ εὐγνωμοσύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρῶτοι τέλος πάντων ἔλαβον πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἶναι, Κύριοι, λόγος διὰ νὰ δικαιολογήσῃ, ὅτι ἐτελειώσαμεν μὲ τοὺς ὀφειλέτας καὶ ὅτι ἦλθεν ἡ σειρὰ τῶν δανειστῶν; Ποίους ὀφειλέτας, Κύριοι; Τοὺς λιμοκτονοῦντας, τὸν δυστυχῆ κόσμον τῶν ἐπαρχιῶν, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ εὑρίσκηται εἰς αὐτὴν τὴν γνωστὴν ἀθλίαν κατάστασιν, εἰς τὸν λιπόθυμον ὅστις δι’ ἀντιληπτικοῦ φαρμάκου μόλις ἀρχίζει νὰ ἀνοίγῃ τοὺς ὀφθαλμούς. Καὶ ἰδοὺ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ λέγει: ἀρκετὰ ἐπὶ πλέον, ἀρκετὰ ἐδυνάμωσες, ὥρα εἶναι τέλος πάντων νὰ φροντίσωμεν περὶ ἄλλων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου καὶ τὸ λέγω ἀπὸ καθήκοντος καὶ τὸ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, τοῦ ὁποίου πολλάκις ἤδη ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξάρω τὸ νομοθετικὸν ἔργον· ἀλλὰ ἀνθρώπινον εἶναι τὸ πλανᾶσθαι· ἔσφαλεν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ εἶναι ἆρά γε ἀληθὲς ὅτι οἱ δανεισταὶ εἶναι οἱ ἠδικημένοι τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Δυστυχῶς δὲ καὶ ἡ ἐπανάστασις, δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐπαναστάσεως, ἡ ἐπανάστασις, λέγω, ἐφρόντισε μᾶλλον περὶ τῶν δανειστῶν. Ἐννοῶ τὸν περὶ ἐκτελέσεως νόμον, οὐδὲ σφάλλομαι ἰσχυριζόμενος ὅτι ἐπεδείνωσεν οὗτος τὴν θέσιν τῶν ὀφειλετῶν. Τί γίνεται ὅμως εἰς ἄλλα κράτη εἰς ἐποχὴν κρίσεως, ὅπως εὑρέθη ἡ Ἑλλάς τόσα τώρα ἔτη μὲ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα; Τάσσονται μὲ τοὺς ὀφειλέτας, θὰ σᾶς φέρω δὲ ἓν παράδειγμα ἐκ τοῦ συντηρητικωτέρου κράτους, τοῦ Ἀγγλικοῦ. Ὅταν τοῦτο ἐπροστάτευε τὴν Ἑπτάνησον, ἔκαμεν εἰδικὸν νόμον περὶ κατασχέσεως ἀκινήτων ἕνεκα τῆς δυσπραγίας, ἡ ὁποία ἐρήμωνε τὴν χώραν ἐκείνην. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐγένετο διὰ νὰ μὴ διασπαθισθῶσιν αἱ περιουσίαι, διὰ νὰ μὴ καταστραφῶσιν οἱ ὀφειλέται ἀποξενούμενοι τῶν ἀκινήτων αὐτῶν εἰς εὐτελῆ τιμήν, μὲ τὸν πλειστηριασμὸν τὸν ἀπόλυτον ὡς λέγουσιν ἐν Ἑπτανήσῳ, τὸν γνωστὸν δηλ. καὶ κοινὸν πλειστηριασμόν. Ἐδημιουργήθη τότε ἓν ἰδιαίτερον εἶδος συντηρητικωτέρου πλειστηριασμοῦ κατὰ τὸ ὁποῖον προηγεῖτο τοῦ πλειστηριασμοῦ ἐκτίμησις, ἀλλ’ ὄχι ἐκτίμησις τῶν κλητήρων καὶ δημ. παρέδρων, ὡς γίνεται παρ’ ἡμῖν καὶ οἱ ὁποῖοι δύνανται μίαν οἰκίαν π. χ. 100,000 δραχμῶν νὰ τὴν ἐκτιμήσωσιν ἀντὶ 1000 δραχμῶν, διὰ πρώτην προσφορὰν ὁρίζονται 1000 δραχμαὶ καὶ ἂν δὲν παρουσιασθῇ ἄλλος πλειοδότης νὰ κατακυροῦται ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐπισπεύδοντος. Αὐτὰ συμβαίνουσιν παρ’ ἡμῖν καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτός, εἰς ὃν κατεκυρώθη τὸ κτῆμα λέγεται καὶ τίμιος ἄνθρωπος, καὶ δικαίως ἀφοῦ οἱ νόμοι τῆς πατρίδος του τοῦ τὸ ἔδωκαν. Αὐτὸ γίνεται τώρα ἐπὶ ἔτη μακρὰ καὶ εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας μεθ’ ὅλην τὴν σταφιδικὴν κρίσιν. Ἀλλ’ εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται;

§205Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ τιμωρήσωμεν καὶ αὐτὸν τὸν πιστωτήν.

§206Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τί ἔλεγεν ὁ νόμος τῆς Ἑπτανήσου; Ἔλεγεν ὅτι γίνεται προηγουμένως ἐκτίμησις κατ’ ἀντιμολίαν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀποφασίζει τὸ δικαστήριον καὶ οὕτως εὑρίσκεται τὸ δίκαιον τίμημα, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μέσης καθαρᾶς προσόδου τοῦ κτήματος κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν. Γινομένου δὲ κατόπιν τοῦ πλειστηριασμοῦ, ἐὰν δὲν γίνῃ κατ’ αὐτὸν προσφορὰ μεγαλητέρα ὑποχρεοῦται ὁ δανειστὴς νὰ λάβῃ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἀπέναντι τοῦ χρέους μὲ τὸ ἓν τέταρτον ὀλιγώτερον τῆς ἐκτιμήσεως. Οὗτος εἶναι ὁ πλειστηριασμὸς τοῦ τετάρτου ὀλιγώτερον (quarto meno) ὡς λέγουσιν ἐν Ἑπτανήσῳ. Εἶναι ὡς νὰ λέγῃ ὁ νόμος: δανειστά, νὰ λάβῃς τὸ ἰδικόν σου, νὰ κάμῃς ἐκτέλεσιν, ἀφ’ οὗ βιάζεσαι, ἀλλὰ νὰ ἔχῃς ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ λάβῃς ἐν μέτρῳ δικαίῳ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει καὶ ὄχι νὰ καταστρέψῃς, ὅπως καὶ σήμερον καταστρέφονται περιουσίαι ὁλόκληροι. Καὶ ἐνώπιον τοιαύτης καταστάσεως καὶ ἐνώπιον τοιαύτης ἀθλιότητος τῶν ὀφειλετῶν παρ’ ἡμῖν παραπονεῖται ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ὅτι οἱ δανεισταὶ δὲν προστατεύονται ἀλλὰ καταστρέφονται. Εἶναι ὅμως δυνατὸν ἀφοῦ ὁλόκληρος κόσμος ὀφειλετῶν ἤδη βοᾷ ἐξ ἀπογνώσεως, ἡμεῖς νὰ στρέφωμεν τὸ βλέμμα πρὸς τοὺς δανειστὰς καὶ νὰ σκεπτώμεθα τίνα μέτρα θὰ λάβωμεν ὑπὲρ αὐτῶν;

§207Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε τίνα κίνδυνον διατρέχουσιν οἱ κατεστραμμένοι ὀφειλέται; Οἱ πτωχοὶ τίνα κίνδυνον διατρέχουσι;

§208Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Μέγιστον.

§209Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀποκρύψεως τῆς περιουσίας καὶ τῶν ἐχόντων; Δέχεσθε, ὅτι πρέπει οἱ ἔχοντες περιουσίαν νὰ μὴ πληρώνωσι τοὺς δανειστάς;

§210Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Δὲν χρειάζεται νὰ φθάσω εἰς αὐτὰ τὰ ἄκρα διὰ νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἀρχὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁρμᾶσθε. Κατὰ τὴν ἰδέαν ἣν ἔχω ὅτι καταδυναστεύονται τώρα καὶ κινδυνεύουσιν οἱ ὀφειλέται, δικαιοῦμαι νὰ φρονῶ ὅτι τώρα δὲν εἶναι περίστασις μέτρων κατασταλτικῶν τῶν πασχόντων, ἀλλ’ ἄλλων μέτρων, εἶναι ἀνάγκη ἱδρύσεως Γεωργικῆς Τραπέζης, εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν περὶ δημοσίας ἀσφαλείας τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ ἄλλα παρόμοια.

§211Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μοὶ εἴπητε τίνα κίνδυνον διατρέχουσιν οἱ πτωχοί;

§212Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Θέλω νὰ πολεμήσω τὴν κυρίαν ἰδέαν, κ. Ὑπουργέ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁρμᾶται τὸ νομοσχέδιόν σας, καὶ ἡ ὁποία σᾶς κάμνει νὰ νομίζητε ὅτι ὄχι μόνον δὲν βλάπτετε, ἀλλὰ καὶ ὅτι ὑπηρετεῖτε τοὺς ὀφειλέτας, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ δεσμεύσητε. Κινδυνεύετε ὅμως οὕτω νὰ ματαιώσητε καὶ αὐτὴν τὴν ἐκ τοῦ περὶ τοκογλυφίας νόμου βοήθειαν, ἥν τοῖς ἐδώσατε. Ἂς ἴδωμεν τί λέγει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἵνα ὑποστηρίξῃ τὴν ἀνάγκην δεσμευτικῶν τῶν ὀφειλετῶν μέτρων. «Ἐάν, λέγει, σήμερον εἶναι παρ’ ἡμῖν πρόδηλος ἡ ἀτονία τοῦ κεφαλαίου, ἡ ἀτονία αὐτὴ ὀφείλεται καὶ εἰς τοῦτο, εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν νομοθετημάτων διὰ τοὺς ὀφειλέτας».

§213Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μοὶ ἀπαντᾶτε.

§214ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω τὴν σειράν τοῦ λόγου μου, δι’ αὐτοῦ θὰ ἀπαντήσω. Καὶ ἐρωτῶ πάντα θέλοντα νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἀσφαλῆ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὁ νόμος αὐτός, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον καὶ ἰδίως τὸ δεύτερον μέρος. Τὸ μέτρον τοῦτο τὸ περὶ ὅρκου βεβαιωτικοῦ, περὶ δηλώσεως τῆς περιουσίας τῶν ὀφειλετῶν εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ; Ὁ νόμος οὗτος εἰς οὐδὲν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου ἐκτὸς τῆς Γερμανίας καὶ Αὐστρίας ἀπαντᾷ καὶ εἰς ταύτας πρὸ ὀλίγου· ἐρωτῶ λοιπόν, ἡ δειλία τῶν κεφαλαίων καὶ ἡ φυγὴ αὐτῶν, τὰς ὁποίας θέλετε νὰ ἀποδώσητε παρ’ ἡμῖν εἰς τὴν ἔλλειψιν παρομοίου νομοθετήματος, διατί δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Ἰταλίαν; Διατὶ δὲν ἀποκρύπτονται καὶ ἐκεῖ τὰ κεφάλαια, ἐνῷ καὶ ἐκεῖ δὲν προστατεύονται διὰ τοῦ βεβαιωτικοῦ ὅρκου; Ὁ λόγος εἶναι ὅτι ἐδῶ ἔχομεν μίαν ἄλλην εἰδικὴν ἔλλειψιν, φυγαδεύουσαν τὸ κεφάλαιον. Ὁ λόγος ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν ἔχομεν Κράτος, παρέχον δημοσίαν ἀσφάλειαν, Κράτος διαχωρίζον τὸ τοκογλυφικὸν ἀπὸ τὸ παραγωγικὸν κεφάλαιον, δι’ ἐγκαίρου νόμου κατὰ τῆς τοκογλυφίας. Ἐκεῖ ὅπου αὕτη μένει ἐλευθέρα ἐξ ἀνάγκης κλείονται τὰ μὴ τοκογλυφικὰ κεφάλαια εἰς τὰ ταμεῖα τῶν Τραπεζῶν. Τὸ ὅτι πάλιν θὰ ἀνακύψωσιν οἱ ὀφειλέται διὰ τοῦ κατὰ τῆς τοκογλυφίας νόμου δὲν δικαιολογεῖ τὸ νὰ τοὺς ὑποδουλώσητε εἰς τοὺς δανειστὰς τοκογλύφους μὲ τὸν φόβον προσωπικῆς κρατήσεως. Τοιουτρόπως ματαιοῦτε, δὲν συμπληροῦτε, ὡς λέγετε, τὸν περὶ τοκογλυφίας νόμον.

§215Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχει ἔλλειψις κεφαλαίων, ὅπου εἶναι αὐτὸς ὁ νόμος;

§216Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι θέλει νὰ κάμῃ τὰ κεφάλαια νὰ κυκλοφορῶσιν, ὅτι ἂν δὲν κυκλοφοροῦσι, τοῦτο προῆλθε ἐκ τῆς ἐλλείψεως παρομοίου νομοθετήματος, αὐτὸ καταπολεμεῖται ἐκ τοῦ ἐπιχειρήματος ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχουσι κεφάλαια ζωηρῶς κυκλοφοροῦντα, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτος νόμος. Διατὶ νὰ σπεύδωμεν νὰ νομοθετῶμεν ὅ,τι δὲν ἔχει ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Γαλλία ἐνῷ ἔχομεν νὰ σκεφθῶμεν διὰ τόσα ἄλλα πράγματα, τὴν προστασίαν τῶν ἐργατῶν, τὴν σύστασιν τῶν τραπεζῶν; κ.λ.π. Μὲ ἐρωτᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ποῦ νομίζω ὅτι σφάλλει τὸ νομοσχέδιον καὶ κατὰ τί βλάπτει. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ πολεμήσω ἐν γένει τὸ νομοσχέδιον ὡς μὴ ἀναγκαῖον ἀλλὰ καὶ τὸ λίαν αὐστηρὸν αὐτοῦ ἀποτελεῖ κίνδυνον τῶν ὀφειλετῶν, διότι ἐν τῇ αὐστηρότητί του ὑπερβαίνει πᾶσαν νομοθεσίαν καὶ δὲν ἔχω ἢ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, τὴν σχετικὴν πρὸς τὸ ἄρθρον 1. — Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου διαρρυθμίζει τὸ ἄρθρον 404 τοῦ ἡμετέρου ποινικοῦ νόμου, ἐμπεδοῖ γενικωτάτην ἀρχὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ποινικῆς εὐθύνης περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς εἰλικρινοῦς στάσεως τοῦ ὀφειλέτου ἀπέναντι τοῦ δανειστοῦ. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη τῆς εἰλικρινοῦς στάσεως τοῦ ὀφειλέτου δὲν παρίσταται μόνον κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως ἢ ἐπικειμένης αὐτῆς, ὡς διαγράφουσι νομοθετήματά τινα ὡς ὁ αὐστριακὸς νόμος τῆς 25 Μαΐου τοῦ 1883 καὶ τὸ διάταγμα (νόμος) τῆς Κρήτης τῆς 19 Ἀπριλίου τοῦ 1900 (ἄρθρ. 14 καὶ 15), ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει. Καὶ κατὰ τοῦτο μὲν ὀρθὴ εἶναι ἡ εὑρετά πως βάσις τοῦ ἄρθρου 404 τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἐπὶ τῆς ἀντιλήψεως τοῦ ὁποίου ἵσταται καὶ τὸ ἡμέτερον νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὅμως τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ ποινικοῦ νόμου δὲν περιέχει σαφῶς τὸ στοιχεῖον τοῦ δόλου ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἣν ἁπλῶς βοηθεῖ δι’ οἱουδήποτε μέσου ὁ ὀφειλέτης ἕνα τῶν δανειστῶν ἐπὶ σκοπῷ βλάβης τῶν λοιπῶν. Τοῦτο ἀποσαφεῖ τὸ ἡμέτερον νομοσχέδιον. Βλέπετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν παραδέχεται οὔτε τὸ ἕν σύστημα οὔτε τὸ ἄλλο, λαμβάνον δὲ ἑκατέρωθεν τὸ αὐστηρότερον, τὸ ἀπορρίπτει καὶ τὸ Αὐστριακὸν καὶ τὸ Κρητικόν, ἀκόμη καὶ τὸ ἄρθρον 404 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἐφ’ οὗ θέλει νὰ στηριχθῇ. Δὲν εἶναι σκληρότης ὑπερβολικὴ νὰ εἰσαχθῇ τοιαύτη ποινικὴ διάταξις ἀπειλοῦσα τοιαύτας ποινὰς κατὰ ὀφειλέτου μόνον διότι ἐπροτίμησεν ἕνα τῶν δανειστῶν του; Δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἡ δυστυχία τοῦ μὴ ἔχοντος νὰ πληρώσῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸν σύρωμεν καὶ εἰς τὰ ποιν. δικαστήρια; Καὶ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἄρθρον. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ὁμολογῶ δύνανται νὰ γίνωσι τροποποιήσεις τινες βελτιῶσαι αὐτό. Ἀλλ’ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ δεύτερον, τότε τῇ ἀληθείᾳ δὲν εὑρίσκω λόγον νὰ ἐκφράσω τὰς διαμαρτυρίας μου καὶ τὴν λύπην μου δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιχειρεῖ νὰ καθιερώσῃ. Ἀκούσατε τί λέγει τὸ δεύτερον ἄρθρον. Ἐὰν ἡ ἀναγκαστικὴ ἐκτέλεσις δὲν ἀπέληξεν εἰς πλήρη ἱκανοποίησιν τοῦ δανειστοῦ, ἢ οὗτος βεβαιοῖ κατὰ τὸ ἄρθρ. 255 τῆς πολ. δικονομίας ὅτι διὰ τῶν ἀντικειμένων, ἐφ’ ὧν ἡ ἐκτέλεσις δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιηθῇ πλήρως, ἢ ὅτι δὲν εὑρίσκει περιουσίαν τοῦ ὀφειλέτου ἱκανὴν πρὸς τοῦτο (πολ. δικον. ἄρθρ. 886) ὁ ὀφειλέτης ὑποχρεοῦται ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ δανειστοῦ νὰ παρουσιάσῃ λεπτομερῆ σημείωσιν πάντων τῶν περιουσιακῶν αὐτοῦ στοιχείων, νὰ καθορίσῃ ἐν αὐτῇ τὴν βάσιν καὶ τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα τῶν τυχὸν κατὰ τρίτων ἀπαιτήσεων αὐτοῦ, καὶ νὰ βεβαιώσῃ δι’ ὅρκου ὅτι αἱ δηλώσεις του αὗται εἶναι πλήρεις καὶ εἰλικρινεῖς. Ἐὰν ὁ δανειστὴς βεβαιοῖ ὅτι δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιηθῇ πλήρως ἐκ τῶν ἐφ’ ὧν ἡ κατάσχεσις ἀντικειμένων λόγῳ τῶν παρὰ τρίτων προβληθεισῶν ἐπ’ αὐτῶν ἀξιώσεων, ἢ ἀναγγελιῶν (πολ. δικον. ἄρθρ. 908 καὶ 911), ὁ ὀφειλέτης ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἐδαφίῳ ὁριζόμενα, ἐὰν ὁ τὴν ἔκθεσιν τῆς κατασχέσεως συντάξας κλητὴρ ἐβεβαίωσεν ὅτι δὲν εὗρεν ἄλλα πράγματα παρὰ τῷ ὀφειλέτῃ ἐκτὸς τῶν κατασχεθέντων (πολ. δικ. ἄρθρ. 885). Ἐὰν δὲ δὲν συμμορφωθῇ πρὸς ταῦτα, τότε ἀπαγγέλλεται κατ’ αὐτοῦ προσωπικὴ κράτησις. Ἂς ἴδωμεν ἤδη ποία εἶναι ἡ δικαιολογικὴ βάσις τῆς διατάξεως ταύτης, τῆς τόσον δρακοντείου, καὶ τὴν προσωπικὴν κράτησιν ἐπαναφερούσης. Ἡ ἀρχή, ἐφ’ ἧς στηρίζεται τὸ ἄρθρον τοῦτο, κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, εἶναι ἡ ἑξῆς. Πρέπει ὁ δανειστὴς νὰ ἔχῃ εἰλικρινῆ στάσιν ἀπέναντι τοῦ ὀφειλέτου. Καὶ ἐδῶ παρακαλῶ νὰ προσέξητε, διότι ἂν ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πλημμελής, τὸ σύνολον εἶναι πλημμελές. Καὶ τὴν εἰλικρινῆ στάσιν ἀπέναντι τοῦ δανειστοῦ ἐξηγεῖ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ὀφειλέτου νὰ τῷ δώσῃ ἐξηγήσεις ὅλων τῶν περιουσιακῶν του ἀντικειμένων, κατάλογον τῆς τε κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας, πάσης ἀπαιτήσεώς του κατὰ τρίτων, ὡς καὶ τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα ὅσα ἔχει, καὶ ὅλας αὐτὰς τὰς λεπτομερείας μὲ κίνδυνον καταδιώξεώς του ἐπὶ ψευδορκίᾳ, καθόσον ὀφείλει συγχρόνως νὰ ὁρκισθῇ περὶ τῆς ἀληθείας τῆς γενομένης δηλώσεως, ἂν δὲν προτιμᾷ νὰ ὑποστῇ ἀρνούμενος ἑξάμηνον προσωπικὴν κράτησιν. Τοῦτο κατὰ τὴν ἔκθεσιν λέγεται εἰλικρινὴς στάσις ἀπέναντι τοῦ δανειστοῦ, ἀλλὰ τοῦτο προφανῶς εἶναι περιποίησις, εἶναι διευκόλυνσις τῆς θέσεώς του διὰ νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει· ἐὰν τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς μεταξὺ δανειστοῦ καὶ ὀφειλέτου σχέσεως δύναταί τις νὰ σχηματίσῃ καὶ ἑπομένως καὶ περὶ τῆς στάσεως τοῦ καταδιωκομένου ὀφειλέτου, τότε βεβαίως ἔχει δίκαιον νὰ ὑπερψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Διότι ἐὰν ὁ ὀφειλέτης ὑποχρεοῦται νὰ τὸν διευκολύνῃ, τότε πᾶσα κατ’ αὐτοῦ αὐστηρότης εἶναι θεμιτὴ καὶ δικαία. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ εὐκολύνῃ ὁ ὀφειλέτης τὴν θέσιν τοῦ δανειστοῦ, ὁ ὀφειλέτης, ὁ ὁποῖος πολλάκις καταδιώκεται εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἡ ἐκποίησις τῆς περιουσίας του εἶναι αὐτόχρημα οἰκονομική του ἐξόντωσις, αὐτὸ δὲν τὸ εὑρίσκω δεκτόν, διότι πῶς δύναταί τις νὰ θωπεύῃ, νὰ περιποιῆται τὸν καταδιώκοντα αὐτόν; Ἐγὼ τοὐναντίον εὑρίσκω ὅτι ἡ θέσις ἐπὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως μεταξὺ ὀφειλέτου καὶ δανειστοῦ εἶναι θέσις μᾶλλον ἀντιδικίας. Πῶς δὲν ζητεῖτε καὶ ἀπὸ τὸν ἀντίδικόν σας ἐπὶ δικαστηρίου νὰ σᾶς φέρῃ ὅλα τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως; Εἶναι γνωστὴ ἡ διάταξις τῆς πολιτικῆς δικονομίας καθ’ ἣν δὲν ὑποχρεοῦται νὰ φέρῃ ὁ διάδικος καὶ ἐὰν ἔχῃ ἔγγραφα καὶ νὰ τὰ δώσῃ εἰς τὸν ἀντίδικον νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ εἰς ὄφελός του. Δὲν βλέπω δὲ διὰ ποῖον λόγον πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, διὰ τὸν ἀντίδικον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν ζητεῖ ἁπλῶς ἐπιδίκασιν, ἀλλὰ πραγματοποίησιν ὅστις ζητεῖ νὰ ἐξώσῃ τοῦ οἴκου του τὸν καταδιωκόμενον ὀφειλέτην. Περὶ τοῦ τοιούτου ὅμως ἀκριβῶς ἔχετε τὴν ἀξίωσιν, καὶ τοῦ ἐπιβάλλετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τοῦ εὐκολύνῃ τὰ μέσα τῆς ἐκτελέσεως; νὰ τὸν θεωρήσῃ μάλιστα ὡς ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὸ καλόν του, διότι τότε θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὸ μέλλον καὶ ἄλλοι δανεισταί, οἵτινες, προστατευόμενοι ἀπὸ τοιαῦτα μέτρα, θὰ εἶναι πρόθυμοι νὰ τὸν δανείζωσιν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν τοῦ ἀνθρώπου τοῦ καταδιωκομένου εἶναι τὸ πῶς νὰ σώσῃ ὅ,τι δύναται σήμερον, καὶ τὸ φυσικὸν τοῦτο αἴσθημα ἡμεῖς τὸ ἀποδοκιμάζομεν, καὶ στιγματίζομεν τὸν ὀφειλέτην μόνον, διότι δὲν συντρέχει νὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἴδῃ ἑαυτὸν ἐξωλοθρευμένον. Νομίζω, Κύριοι, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ὁμιλήσω καὶ εἰς τὰ καθέκαστα, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον καὶ ἂν ὁρμᾶται ἀπὸ καλῶν διαθέσεων, εἶναι ἀναντιρρήτως ἀκατάλληλον διὰ τὰς περιστάσεις μιᾶς ἐκκαθαρίσεως τοῦ τοκογλυφικοῦ παρελθόντος, εἰς ἣν εἰσήλθομεν μόλις, καὶ ματαιώνει αὐτήν. Αἱ κοινωνικαὶ περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, δὲν ἐπιτρέπουσι τοιαῦτα νομοθετήματα, ἀπαιτοῦσι νομοθετήματα ὑπὲρ τῶν πολλῶν, ὄχι ὑπὲρ τῶν ὀλίγων. Οἱ ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον ἐπλούτισαν καὶ ἐκυριάρχησαν. Ἡ ἐπανάστασις ἦλθε μὲ διαφόρους ἰδέας, νὰ ὑπερασπισθῇ δηλαδὴ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδυστύχησαν ὑπὸ τοιοῦτο σύστημα, καὶ νὰ σώσῃ τοὺς πολλούς, ἐκφράζω δὲ τὴν λύπην μου, διότι εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εὑρίσκω τὴν προστασίαν τῶν ὀλίγων. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὴν 10ην. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8. 30′ μ. μ.) Μετὰ τὴν διακοπήν. (Ὥρα 10 καὶ 45′ μ. μ.)

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§219Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, κύριοι Βουλευταί, ἵνα ὑποστηρίξω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ὡς μέλος καὶ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον, ἐκηρύχθην ὑπὲρ ἀμφοτέρων τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει δύο βάσεις πρὸς προστασίαν τῶν δανειστῶν· ἡ πρώτη εἶναι ἡ τροποποίησις ὡρισμένου ἄρθρου τοῦ ποινικοῦ νόμου, διὰ τῆς ὁποίας θέλει καταστῆ εὐχερεστέρα ἡ καταδίωξις τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρὸς βλάβην τῶν δανειστῶν ἐπιχειροῦσιν ὡρισμένας πράξεις, τὰς ὁποίας ἡ κοινὴ συνείδησις ἀναμφιβόλως κηρύσσει ὡς ἀθεμίτους. Τὸ ποινικὸν δίκαιον ἐν ὡρισμένῳ ἄρθρῳ αὐτοῦ, ἐπιβάλλει βαρυτάτας ποινὰς μέχρις εἱρκτῆς εἰς πάντα, ὁ ὁποῖος δολίως πρὸς καταστρατήγησιν τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν ἤθελεν ἐπιχειρήσει εἴτε εἰκονικὰς δικαιοπραξίας, εἴτε οἱασδήποτε ἄλλας δικαιοπραξίας, τεινούσας πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ δανειστοῦ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ ποινικοῦ νόμου δὲν ἐφηρμόσθη μέχρι τοῦδε οὐχὶ κυρίως διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἀναφέρει ἡ δικαιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ κυρίως διότι διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιβάλλονται ποιναί, αἱ ὁποῖαι δὲν προσῆκε νὰ ἐπιβάλλωνται εἰς τοιούτου εἴδους παραβάσεις. Διὰ τῆς τροποποιήσεως ἡ ὁποία ἐπέρχεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸν ποινικὸν νόμον, κυρίως πλήττονται αἱ εἰκονικαὶ δικαιοπραξίαι καὶ ἐν γένει πᾶσα δικαιοπραξία χαριστική, διὰ τὰς ὁποίας ὁ ὀφειλέτης ἐν γνώσει τῶν πρὸς ἕτερον χρεῶν του δωρεῖται τὴν περιουσίαν αὐτοῦ πρὸς ἄλλον. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εὑρέθη σύμφωνος ἡ ἐπιτροπή, δεχθεῖσα τὸ νομοσχέδιον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς δύο ταύτας βάσεις, τὴν βάσιν τῆς εἰκονικότητος καὶ τὴν βάσιν τῆς δωρεᾶς τῆς περιουσίας ἐκ μέρους τοῦ ὀφειλέτου πρὸς καταστρατήγησιν τῶν συμφερόντων τοῦ δανειστοῦ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μακρηγορήσῃ τις, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἔδει πρὸ παντὸς νὰ κτυπηθῇ ἡ εἰκονικότης τῶν συμβάσεων ἡ εἰκονικότης ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας ὁ ὀφειλέτης ἀποξενοῦται οὐχὶ ἀληθῶς, ἀλλὰ μόνον ἀπέναντι τοῦ δανειστοῦ δολίως τῆς περιουσίας του καὶ ἀφήνει αὐτὸν ἐντελῶς ἀνικανοποίητον. Κατ’ ἐμὲ ἡ εἰκονικότης ὡς θεσμὸς τοῦ ἀστικοῦ δικαίου οὐδεμίαν πρέπει νὰ εὕρῃ ἀναγνώρισιν ἐν τῷ σημερινῷ δικαίῳ. Εἶναι ἐντελῶς ἄστοχον νομοθετικῶς νὰ ἐπιτρέπηται ἀκόμη καὶ εἰς τὸν ἕνα τῶν συμβαλλομένων εἰκονικῶς νὰ ἀποδεικνύῃ ἀπέναντι τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων ὅτι ἡ δικαιοπραξία, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν, ἦτο εἰκονική, μὴ ὑπάρχουσα. Ἡ τοιαύτη ἄδεια τοῦ νόμου πρὸς τὸν ἕνα τῶν συμβαλλομένων εἰκονικῶς νὰ ἀποδείξῃ ἀπέναντι τοῦ ἑτέρου τὴν εἰκονικότητα, ἔχει αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν τι τὸ ἀθέμιτον, διότι τοιαῦται πράξεις δὲν γίνονται παρὰ πρὸς καταστρατήγησιν τῶν συμφερόντων ἑτέρου προσώπου. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου εἰς πάντας ἀμέσως παρίσταται καταληπτὴ ἡ ἀνάγκη ὅτι ἡ εἰκονικότης ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐμφανῆ σκοπὸν ἔχει τὴν καταστρατήγησιν τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν, εἶναι πρᾶξις ἐντελῶς ἀθέμιτος, πρᾶξις, ἡ ὁποία ὑπάγεται εἰς τὰ ὅρια τοῦ ποινικοῦ νόμου. Εἶναι ἐπίσης καὶ ἡ ἐν γνώσει τοῦ ὅτι ὑπάρχουσι χρέη δώρησις τῆς περιουσίας πρὸς ἕτερον, εἶναι πρᾶξις ἀθέμιτος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι ὁ ὀφειλέτης, ὁ γνωρίζων ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ἀπέναντι ἑτέρου προσώπου, δὲν ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τοῦ θεμιτοῦ, ὅταν δωρῆται τὴν περιουσίαν αὑτοῦ πρὸς καταστρατήγησιν τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη ὡς κολάσιμον πρᾶξιν ἑτέραν περίπτωσιν τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν τιμωρεῖται πᾶς τις, ὅστις ἐπιχειρεῖ νὰ βοηθήσῃ τινὰ τῶν δανειστῶν ἢ συνομολογεῖ ὑπὲρ ἑνὸς τῶν δανειστῶν μετὰ τὴν σύναψιν τοῦ χρέους, ἰδιαίτερα περιουσιακὰ ὠφελήματα. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη ὅτι αἱ περιπτώσεις αὗται ἀποτελοῦσιν ἀντικείμενον τοῦ ὁποίου ἔδει νὰ ἐπιληφθῇ ὁ ποινικὸς νόμος, δὲν ἐδέχθη δὲ τοῦτο, διότι, ἀφ’ οὗ κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν κολάζεται ἡ συνομολόγησις χρέους νέου ἐν γνώσει τοῦ ὅτι ὑπάρχουσιν ἕτερα χρέη, ἐν γνώσει τοῦ ὅτι ὁ ὀφειλέτης δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς δανειστὰς αὐτοῦ, ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτὴ ὡς κολάσιμος πρᾶξις ἡ ἁπλῆ βοήθεια ἢ ἡ συνομολόγησις ἰδιαιτέρων περιουσιακῶν ὀφελημάτων πρὸς ὑφιστάμενον πραγματικὸν δανειστήν. Καὶ δικαίως διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν κολάζονται αἱ περιπτώσεις ἐκεῖναι, δι’ ὧν ὁ δανειστὴς ὁ συνομολογῶν ἀπαίτησιν μὴ στηριζομένην καὶ μὴ προστατευομένην δι’ ἐμπραγμάτου δικαιώματος, δι’ ὑποθήκης ἢ ἄλλης ἀσφαλείας, ἐπαφίεται ἐντελῶς εἰς τὴν πίστιν τοῦ ὀφειλέτου. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει πανηγυρική τις πρᾶξις, διὰ τῆς ὁποίας ὁ δανειστὴς δηλοῖ πρὸς τὸν ὀφειλέτην ὅτι ἐπίκειται ἡ ἐκτέλεσις ἢ ἡ πραγματοποίησις τῆς ἀπαιτήσεως αὐτοῦ, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ δεσμεύσωμεν τὸν ὀφειλέτην καὶ νὰ ἀποκλείσωμεν εἰς αὐτὸν τὴν ἱκανοποίησιν παντὸς ἑτέρου δανειστοῦ, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ἤθελε νομίσει ὅτι ἔδει νὰ ἱκανοποιήσῃ, ἵνα κανονίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὑτοῦ ἐν γένει. Ἀλλὰ πλὴν τῆς ἀρχῆς ταύτης ὅτι ἡ προσωπικὴ πίστις ἀπέναντι τοῦ ὀφειλέτου παραχωρεῖ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα ὅπως αὐτὸς κανονίζῃ κατὰ ποῖον τρόπον θέλει ἐκτελέσει τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ, ὅπερ δικαίωμα συνεπάγεται καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ βοηθήσῃ ἢ νὰ παράσχῃ οἱανδήποτε ἀσφάλειαν πρὸς ἕνα ἐκ τῶν δανειστῶν αὐτοῦ, πλήν, λέγω, τοῦ λόγου τούτου συμβάλλουσι καὶ ἕτεροι πρακτικοὶ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ τὰς δύο ταύτας περιπτώσεις, ὡς περιπτώσεις ὑπαγομένας εἰς τὸν Ποινικὸν Νόμον. Εἷς κύριος λόγος εἶναι, ὅτι εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον νὰ ἀποδειχθῇ πότε ἐν περιπτώσει παροχῆς βοηθείας πρὸς ἕνα ἐκ τῶν δανειστῶν ἢ συνομολογήσεως ὑπὲρ αὐτοῦ ἰδικιτέρου περιουσιακοῦ ὠφελήματος, ἰδικιτέρας ἀσφαλείας, ὑπάρχει δόλος καὶ πότε δὲν ὑπάρχει δόλος, διότι δόλος θέλει ὑπάρχει πάντοτε καθ’ ἣν περίπτωσιν ὁ ὀφειλέτης ἐν γνώσει τοῦ ὅτι τὸ παθητικὸν τῆς περιουσίας αὐτοῦ εἶναι ἀνώτερον τοῦ πραγματικοῦ ἱκανοποιεῖ τινα τῶν δανειστῶν. Ἀλλὰ πλὴν τῆς βάσεως ταύτης ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποδεχθῇ καὶ τὴν ἑτέραν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, τουτέστιν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ τὸν λεγόμενον βεβαιωτικὸν ὅρκον, τὸ δικαίωμα δηλονότι τοῦ δανειστοῦ ὅπως καλέσῃ τὸν ὀφειλέτην, ἀρξαμένης τῆς ἐκτελέσεως, ἵνα βεβαιώσῃ ἐὰν κέκτηται ἑτέραν περιουσίαν, περίπτωσις, ἡ ὁποία ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δανειστὴν μόνον, ἐὰν ἀρξαμένης τῆς ἐκτελέσεως ἤθελε βεβαιωθῆ εἴτε ἤθελεν ὁπωσδήποτε πιθανολογηθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ὅτι τὰ ἀντικείμενα τῶν ὁποίων ἐπελήφθη ἵνα ἱκανοποιηθῇ, δὲν ἐπαρκοῦσι πρὸς ἱκανοποίησιν αὐτοῦ. Ἐγώ, Κύριοι, ἐδέχθην τὴν βάσιν ταύτην οὐχὶ τοσοῦτον χάριν τῆς προστασίας τῶν δανειστῶν, ἀλλὰ χάριν τῆς προστασίας αὐτῶν τῶν ὀφειλετῶν. Ἐνόμισα ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ δανειστὴς ἐξασφαλίζεται πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς ἀπαιτήσεως αὐτοῦ, ἐπὶ τοσοῦτον θὰ ἦτο πρόθυμος, ὅπως παράσχῃ τὰ κεφάλαια αὑτοῦ καὶ τὸ χρῆμα ὑπὲρ τῶν ὀφειλετῶν. Ἀτυχῶς παρ’ ἡμῖν ἡ προσωπικὴ πίστις ἔχει τελείως σχεδὸν ἐκλίπει· ἐὰν ἐξαιρέσῃ τις τὰ δάνεια ἢ τὰς συνομολογήσεις ὀφειλῶν ἐπὶ τῇ βάσει ἐμπραγμάτων ἀσφαλειῶν, εἶναι σχεδὸν βέβαιον, εἶναι ἐν ταυτῷ καὶ ἀπίστευτον ὅτι ἡ προσωπικὴ πίστις οὐδαμοῦ παρέχεται ἐν Ἑλλάδι, ὅτι ἔχει τελείως ἐκλείψει. Καὶ τοῦτο κατὰ μέγα μέρος προέρχεται ἕνεκα τῆς ἐλαχίστης ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ νομοθεσία ἡμῶν πρὸς τοὺς δανειστάς. Ὁ δανειστὴς μὴ ἐξασφαλίσας τὴν ἀπαίτησιν αὑτοῦ δι’ ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας, εὑρίσκεται πρὸ τοῦ κινδύνου νὰ ἴδῃ τὴν ἀπαίτησιν αὐτοῦ ἐντελῶς διακυβευομένην, καὶ τὸ μέτρον τοῦτο τὸ ὁποῖον εἰσάγεται, καὶ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰσηγμένον εἰς δύο ἑτέρας νομοθεσίας, εἰς τὴν Γερμανικὴν καὶ τὴν Αὐστριακήν, τείνει κυρίως καὶ πρωτίστως νὰ ἱδρύσῃ τὴν προσωπικὴν πίστιν, τείνει νὰ ὠφελήσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μὴ δυνάμενοι νὰ παράσχωσιν ἐμπράγματον ἀσφάλειαν, ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ δανεισθῶσιν, οὕτω δὲ οἱ ὀφειλέται οὗτοι θὰ εὕρωσι προθύμως τὰ ἀναγκαιοῦντα κεφάλαια ἐφ’ ὅσον ὁ δανειστὴς γνωρίζει ὅτι πᾶσα ἡ περιουσία αὐτοῦ καὶ μὴ ὑποκειμένη εἰς τὴν δημοσιότητα ἤθελεν ἔλθει εἰς τὴν δημοσιότητα καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ δανειστὴς θὰ ἐζήτει τὴν ἱκανοποίησιν αὑτοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ὁ ὀφειλέτης, ἅμα ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις, νὰ κρύπτῃ τὴν περιουσίαν αὑτοῦ· δὲν νομίζω τοῦτο, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρέχομεν εἰς τὸν ὀφειλέτην τὴν προστασίαν, ὅπως καταδολιεύηται τὰ συμφέροντα τοῦ δανειστοῦ. Ὁ δανειστής, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις, ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ ἱκανοποιηθῇ διὰ πάσης τῆς περιουσίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει παρὰ τῷ ὀφειλέτῃ, ὁ δὲ ὀφειλέτης, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀποκρύψει τὴν περιουσίαν αὑτοῦ, διαπράττει ἀδίκημα, ἐναντίον τοῦ δανειστοῦ, τὸ δὲ ἀδίκημα τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ ἀναγνωρίσῃ ὁ νόμος. Καὶ ἐὰν παρ’ ἡμῖν ὑπάρχῃ ἡ τάσις—τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ἢ μᾶλλον ἐλέχθη ἐμμέσως καὶ ὑπεστηρίχθη—ὅπως ὁ ὀφειλέτης ἀποκρύπτῃ τὴν περιουσίαν αὐτοῦ ἀπέναντι τοῦ δανειστοῦ, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ τάσις αὕτη, ὀφείλομεν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν κατὰ ταύτης. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι εἶναι ἰδιάζον εἰς τὸν ἐθνικὸν ἡμῶν χαρακτῆρα νὰ κρύπτωμεν τὴν περιουσίαν ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐὰν πρὸς στιγμὴν ἐγίνετο δεκτὸν ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη τάσις, πρέπει κατὰ τῆς τάσεως ταύτης νὰ ἀντιπαλαίσωμεν. Ἀλλ’ ὑπεστηρίχθη καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, νομίζω δὲ ὅτι ὑπεστηρίχθη καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι ἡ νομοθεσία ἡμῶν περὶ ἐκτελέσεως εἶναι τόσον βαρεῖα καὶ σκληρὰ ἀπέναντι τοῦ ὀφειλέτου, ὥστε δὲν πρέπει νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτὸν καὶ ἕτερον μέσον καταθλίψεως τοῦ ὀφειλέτου. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἰδιαιτέρως ἡ ἡμετέρα νομοθεσία περὶ ἐκτελέσεως εἶναι σκληρὰ ἀπέναντι τοῦ ὀφειλέτου· εἶναι σκληρά, ὅπως εἶναι σκληρὰ πᾶσα νομοθεσία περὶ ἐκτελέσεως. Ἀλλ’ ὑπεστηρίχθη ὅτι πολλάκις εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ ὀφειλέτης δι’ ἐλαχίστην ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ δανειστὴς αὐτοῦ, νὰ ὑποστῇ μείζονας θυσίας εἴτε διὰ τῆς ἐκπλειστηριάσεως, εἴτε διὰ τῆς πωλήσεως τῶν ἀντικειμένων τῆς περιουσίας αὐτοῦ. Ἀλλ’ οἱ ὑποστηρίξαντες ταῦτα ἀγνοοῦσιν ἢ δὲν ἐπρόσεξαν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τότε μόνον ἐπιτρέπεται ὁ βεβαιωτικὸς ὅρκος, ὅταν ἀρξαμένης τῆς ἐκτελέσεως πιθανολογηθῇ ὅτι τὸ ἀντικείμενον ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρῶτον ἐπελήφθη ὁ ὀφειλέτης δὲν εἶναι ἐπαρκὲς ὅπως ἱκανοποιήσῃ αὐτόν. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὀφειλέτης θὰ στερηθῇ μείζονος μέρους τῆς περιουσίας αὐτοῦ, ὅπως ἱκανοποιηθῇ ὁ δανειστὴς δι’ ἐλαχίστου ποσοῦ, διότι πάντοτε ὁ δανειστὴς ὀφείλει νὰ βεβαιώσῃ ὅτι τὸ ἀντικείμενον, τοῦ ὁποίου ἐπελήφθη, δὲν ἐπαρκεῖ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ἀπαιτήσεως αὐτοῦ. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ ἐκποιηθῇ μείζων περιουσία πρὸς κάλυψιν ἐλαχίστου ποσοῦ, βεβαίως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ δανειστὴς δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ τὰς ἀπαιτουμένας διαβεβαιώσεις καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἐπιβληθῇ ὁ βεβαιωτικὸς οὗτος ὅρκος εἰς τὸν ὀφειλέτην. Νομίζω ὅτι πρέπει καὶ πάλιν νὰ συστήσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κυρίως διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου εἶπον, τῆς προστασίας καλῆς πίστεως ἐν ταῖς συναλλαγαῖς. Οὐδὲ εἶναι ἐπιχείρημα ὅτι ἡ νομοθεσία ἡμῶν εὑρίσκεται ἐν ἀτελεῖ καταστάσει, ὥστε νὰ μὴ προβαίνωμεν εἰς λῆψιν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐνδεχόμενον μὴ συνδυαζόμενα πρὸς ἕτερα μέτρα νὰ ἐφαίνοντο πρὸς στιγμὴν σκληρά. Καὶ ἂν οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ὀκνήσωμεν ἐφαρμόζοντες τὸ δίκαιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσήκει εἰς τὴν ἡμετέραν Πολιτείαν, διότι ἐὰν ἀναμένωμεν καὶ ἐξαρτήσωμεν τὴν διόρθωσιν τοῦ ἑνὸς ἐκ τῆς διορθώσεως τοῦ ἄλλου, εἶμαι βέβαιος ὅτι οὐδέποτε θὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς διορθώσεως τῶν κακῶς κειμένων.

§220Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν θέλω, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐννοῶ νὰ ἀσκήσω κριτικὴν ἐπὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἠγόρευσαν οἱ ἔντιμοι προλαλήσαντες συνάδελφοι, πλὴν ἐννοεῖται τοῦ τελευταίως κατελθόντος τοῦ βήματος, οἱ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι κατέκριναν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, λέγων ὅτι ἐξῆραν τόσον πολὺ τὴν ὄψιν τοῦ ζητήματος τὴν εὐχάριστον πρὸς τὸ μέγα πλῆθος τοῦ λαοῦ, ὥστε νὰ καθίσταται δυσχερὴς πλέον ἡ θέσις ὄχι βεβαίως ἐκείνων, οἵτινες δὲν θέλουσι νὰ ὑποστηρίξωσι τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐκείνων οἵτινες θέλουσι νὰ καταπολεμήσωσιν αὐτό· καθίσταται δὲ δυσχερὴς ἡ θέσις αὐτῶν, διότι δύναται ἄριστα νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐλαύνονται ὑπὸ πνεύματος δημοκοπικοῦ. Ὁμολογῶ ὅτι ἀπὸ ταύτης τῆς ἀπόψεως αἰσθάνομαι πολλὴν δυσχέρειαν περὶ τὴν πραγματείαν τοῦ θέματος τούτου, ἐλπίζω ὅμως ὅτι οἱ παρόντες κύριοι συνάδελφοι θὰ ἀναμιμνήσκωνται ὅτι ἡμᾶς, τὴν ὁμάδα ἡμῶν, δὲν ἀπέλιπε ποτὲ τὸ θέρος νὰ ὑπερασπίζῃ τὰς ἰδέας της καὶ τὰς πλέον ἀντιδημοτικάς. Ἀπὸ ταύτης τῆς ἐπόψεως θὰ θέσω κατὰ μέρος τὸν ὄκνον καὶ τὸν δισταγμόν, ἵνα ἐξετάσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφ’ ἧς ἐμπρέπει εἰς τὴν σπουδαιότητα αὐτοῦ ἀπόψεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τῆς αἰτιολογικῆς αὐτοῦ ἐκθέσεως χαρακτηρίζει αὐτὸ ὡς ἀναγκαῖον συμπλήρωμα τοῦ ἀπὸ 12 Ἰουλίου 1911 νόμου, περὶ συμβατικοῦ τόκου, τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδείας. Ἐνῷ ὁ νόμος οὗτος, λέγει ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, τίθεται παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ ὀφειλέτου πατάσσων πᾶσαν βουλιμίαν καὶ αἰσχροκέρδειαν τοῦ δανειστοῦ, τὸ ἤδη ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον τίθεται παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ δανειστοῦ, πλῆττον πᾶσαν ὕπουλον ἢ φανερὰν ἐνέργειαν τοῦ ὀφειλέτου σκοποῦσαν τὴν ματαίωσιν τῆς πραγματικῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ δανειστοῦ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐπιμείνω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀντιπαραβολὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμον καὶ ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ λαλήσαντες, εἰς τὴν ἀντιπαραβολὴν τῆς μερίμνης τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἀπέναντι τῶν δανειστῶν καὶ ἀπέναντι τῶν ὀφειλετῶν των. Βεβαίως ἐκ τῆς ἀντιπαραβολῆς ταύτης δὲν δύναταί τις ἐν καλῇ πίστει συζητῶν, νὰ εἴπῃ ὅτι οἱ δανεισταὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἵτινες μειονεκτοῦσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀναμιμνήσκεται τοῦ νόμου τῆς 12 Ἰουλίου 1911, ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος βεβαίως δὲν ἐπάταξε πᾶσαν βουλιμίαν καὶ πᾶσαν αἰσχροκέρδειαν τῶν δανειστῶν, ὡς φέρεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει· ἐπεχείρησε νὰ πατάξῃ εἰς τὸ μέλλον μόνον τὴν βουλιμίαν, καὶ τὴν αἰσχροκέρδειαν τῶν πιστωτῶν διὰ τὰς πιστωτικὰς μόνον σχέσεις καὶ οὐχὶ διὰ πάσας τὰς συναλλαγάς, διετήρησε δὲ ὡς μὴ ὤφελε τὴν αἰσχροκέρδειαν καὶ τὴν βουλιμίαν τῶν δανειστῶν τὴν ἐνσωματουμένην εἰς ἀπαιτήσεις γεννηθείσας πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τοῦ Ἰουλίου 1911· λέγω, ὡς μὴ ὤφελε, διότι τοιουτοτρόπως παρουσιάζει ἡ ἡμετέρα νομοθεσία τὸ περίεργον φαινόμενον νὰ ἔχῃ, νὰ ἐγκλείῃ ἐν ἑαυτῇ νόμον, διὰ τῶν διατάξεων τοῦ ὁποίου τηρεῖ δύο μέτρα ἠθικῆς, καὶ ἐπιτρέπει τὴν λῆψιν τόκου μέχρις 9% καὶ ἀπαγορεύει τὴν λῆψιν τόκου ὑπὲρ τὰ 9%, καὶ συγχρόνως ἐπιτρέπει τὴν λῆψιν προσυμπεφωνημένου τόκου μέχρι 12% καὶ ἀπαγορεύει τὴν λῆψιν τόκου ὑπὲρ τὰ 12%. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ νομοθέτης σήμερον ἐθεώρησεν αἰσχροκερδὲς καὶ ἀνήθικον καὶ πλεονεκτικὸν καὶ ἀποδεικνύον βουλιμίαν τοῦ δανειστοῦ προκειμένου περὶ τῶν νέων συναπτομένων δανείων, τὸ ἀφῆκε νὰ πραγματοποιῆται διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν παλαιῶν τοκογλυφικῶν αἰσχροκερδῶν, ἀνηθίκων ἀπαιτήσεων. Καὶ κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, ἡ ὁποία δεικνύει τὸ ἄνισον μέτρον μὲ τὸ ὁποῖον πάντοτε ἡ νομοθεσία ἀντεμετώπισε τοὺς δανειστὰς καὶ ὀφειλέτας, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ τοῦ ἄρθρου 16 αὐτοῦ πρόκειται νὰ προστατεύσῃ καὶ τοὺς παλαιοὺς τοκογλυφικούς, αἰσχροκερδεῖς ἀνηθίκους δανειστάς. Ἀλλ’ ἐγένετο πράγματι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φέρεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει διὰ τοῦ νόμου περὶ συμβατικοῦ τόκου, τοκογλυφίας καὶ αἰσχροκερδείας; Εἶπον ὅτι ἂν ἐπατάχθη ἡ βουλιμία, ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν δανειστῶν, ἐπατάχθη ὅσον ἀφορᾷ τὰ πιστωτικὰ συναλλάγματα, οὐχὶ δὲ τὰς ἀνταλλακτικὰς ἐν γένει συμβάσεις· ἀλλὰ μήπως ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας καὶ μάλιστα ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς, ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ προστατεύσῃ τοὺς πιστωτάς, μήπως ἐκυρώθησαν ἄλλα μέτρα λίαν ἐπείγοντα, περὶ τοῦ ἐπείγοντος τῶν ὁποίων θὰ συμφωνήσητε πάντες ὑμεῖς, πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ὀφειλετῶν; Ὅσοι κατάγεσθε ἐξ ἀγροτικῶν ἐπαρχιῶν γνωρίζετε ὅτι οἱ ἐκμισθοῦντες τὰ κτήματα αὐτῶν εἰς ἀγρολήπτας ἢ μισθωτὰς συμφωνοῦσι ῥητῶς ὅτι, δὲν ἐπιτρέπεται ἐλάττωσις τοῦ μισθώματος ἕνεκα θεομηνίας· συνέβησαν δὲ θεομηνίαι καὶ δὲν ἔχομεν διάταξιν ἡ ὁποία νὰ κηρύσσῃ τὴν ἀκυρότητα τοῦ ὅρου τούτου τῆς παραιτήσεως ἀπὸ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ μισθώματος, τῆς συμφωνίας περὶ μὴ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ μισθώματος λόγῳ θεομηνίας.

§221ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ δημόσιον εἰς ὅλα τὰ συμβόλαια περιλαμβάνει τὸν ὅρον τοῦτον.

§222Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅ,τι κάμνει ὅμως τὸ δημόσιον ἐδικαιολόγησε τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ εἴπῃ χθὲς ὅτι ὁ πολίτης αἰσθάνεται τὸ δημόσιον ὡς ἐχθρόν. Ἀλλὰ μὲ αὐτὸν τὸν ὅρον, ὡς ἔλεγον, συμφωνοῦν καὶ οἱ ἰδιῶται, καὶ αὐτὸ ἤδη συμβαίνει εἰς τὴν Βοιωτίαν εἰς τὴν ὁποίαν οἱ χωρικοὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τοῦ κεφαλαίου, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας ὑπέγραψαν συμβόλαια μισθωτικὰ μὲ τοιούτους ὅρους χωρὶς νὰ γνωρίζωσι τί ὑπέγραφον καὶ σήμερον καταδιώκονται, ἂν καὶ οὐδὲν εἰσέπραξαν λόγῳ τῶν θεομηνιῶν. Ἀλλ’ ἐλήφθη ἄλλη τις πρόνοια, ὅπως τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν πιστωτικὸν καθίδρυμα μὴ εἰσπράττῃ τόκους ὑπὲρ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ῥηταὶ συμβάσεις ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτὸ νὰ τηρῇ; Διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ ἔτους 1903 ὁπότε ὑψώθη τὸ εἰς τοὺς γεωργοκτηματίας χορηγούμενον ποσὸν πιστώσεως μέχρι τοῦ εἴκοσι καὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δὲν ὑπεχρεώθη τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν πιστωτικὸν ἵδρυμα, ὅπως τὰ εἴκοσι καὶ ἓν ἑκατομμύρια διαθέτῃ εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν ἐπὶ τόκῳ 6% ἐτησίως; Καὶ δὲν γνωρίζετε, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη διαρκῶς καταστρατηγεῖται, διότι διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἀνανεώσεων καὶ τῆς ὑπερημερίας ἀναβιβάζεται παρανόμως ὁ τόκος τῶν 6% εἰς 8% καὶ οὕτω κατορθώνει ὁ τοιοῦτος δανειστὴς νὰ κερδίζῃ 2% ὑπὲρ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἔχει μετὰ τοῦ Κράτους;

§223Γ. ΠΩΠ. Τὸ ἀπομαχικὸν Ταμεῖον δὲν πληρώνει 12%;

§224Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐφροντίσαμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν τῶν ὀφειλετῶν ἀπέναντι τῶν καταφώρων τοκογλυφιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀσκοῦνται ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῶν νόμων καὶ τὴν προστασίαν τῶν Δικαστηρίων; Ἐφροντίσαμεν, ὥστε νὰ μὴ εἰσπράττῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ ἀνατοκισμὸν παρὰ τὸν νόμον τοῦ 1882, ὁ ὁποῖος νόμος εἶναι ἀπαγορευτικός, εἶναι νόμος δημοσίας τάξεως; Ἀνατοκισμοὺς νὰ εἰσπράττῃ, Κύριοι; Ὑπάρχει μάλιστα καὶ νομολογία τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου, ἡ ὁποία ἀτυχῶς ἐπιτρέπει εἰς τὸ Ἐθνικὸν πιστωτικὸν ἵδρυμα νὰ εἰσπράττῃ ἀνατοκισμούς, ἐν ᾧ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οὐδένα ἰδιώτην νὰ εἰσπράττῃ ἀνατοκισμὸν ἄνευ τῆς τηρήσεως τῶν περιοριστικωτάτων διατάξεων τοῦ νόμου. Ὁ νόμος τοῦ 1882 εἶναι νόμος ἀπαγορευτικός, εἶναι νόμος δημοσίας τάξεως. Ὥστε, κύριοι συνάδελφοι, ἀφ’ οὗ συζητουμένης τῆς ἀρχῆς ἐπιτρέπεται νὰ ἐρευνήσωμεν τὰς σκέψεις, ἀφ’ ὧν ἀφωρμήθη ἡ Κυβέρνησις εἰσάγουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, βεβαίως ἡ πρώτη σκέψις, τὴν ὁποίαν βλέπομεν ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, θέλει φανῆ εἰς πάντας ὑμᾶς, ὅτι, ἂν μή τι ἄλλο, ὑπερακοντίζει τὴν πραγματικότητα, ὅτι, ἂν μή τι ἄλλο, εἶναι ὑπερβολική. Φέρει περαιτέρω ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὡς ἐπιχείρημα δικαιολογοῦν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν ἀνάγκην τῆς τονώσεως τῆς καλῆς πίστεως, τὴν ἀνάγκην τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν κεφαλαίων, ἐκ τῆς ὁποίας ἀπεκδέχεται ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θὰ παύσῃ τὸ χρυσίον ἀποταμιευόμενον εἰς τὰ χρηματοκιβώτια τῶν Τραπεζῶν καὶ θὰ ἐξέλθῃ εἰς τὴν κυκλοφορίαν. Ἡ σκέψις αὕτη κάμνει ἐμὲ τοὐλάχιστον νὰ ἐπαναλάβω μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ποιήσωμαι συζητουμένου ἄλλου νομοσχεδίου, ὅτι δηλ. ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης οὐχὶ οἰκείως ἔχει πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην. Διότι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν λέγεται σοβαρῶς, εἶναι ἀντάξιον διὰ τὰ διάφορα τῶν ἐφημερίδων, ἀλλὰ δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἐπιστημονικὴν ὑπόστασιν. Τὰ κεφάλαια τὰ τοποθετημένα εἰς τὰς Τραπέζας, κύριε Ὑπουργέ, δὲν μένουσι κεκλεισμένα εἰς τὰ χρηματοκιβώτια, ἀλλὰ κυκλοφοροῦσι, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δὲν κυκλοφοροῦσι πρὸς τὴν γεωργίαν καὶ ἐπειδὴ ἡ Ἑλλὰς εἶναι κατὰ μέγα μέρος γεωργικὴ χώρα, πάσχει δὲ ἡ γεωργία ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως κεφαλαίων, διὰ τοῦτο λέγομεν ὅτι τὰ κεφάλαια δὲν ἐξυπηρετοῦσι τὴν γεωργίαν, δὲν ἐξυπηρετοῦσι τὰς γεωργικὰς συναλλαγάς. Ἀλλὰ αἰτία τούτου εἶναι ἡ καλὴ ἢ ἡ κακὴ πίστις, ἡ ἔλλειψις προστασίας τῶν δανειστῶν; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Καὶ ἐὰν τὰ κεφάλαια ἔχωσι πληρεστάτην ἐμπιστοσύνην καὶ πλήρως προστατεύωνται ὑπὸ τῶν νόμων καὶ ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων, πάλιν τὰ εὔωνα ἰδιωτικὰ κεφάλαια, δὲν θὰ καταφύγωσιν εἰς τὴν γεωργίαν. Εἰς τὴν γεωργίαν θὰ καταφύγωσι καὶ θὰ ἀπασχοληθῶσι μόνον ἐκ τῶν ἰδιωτικῶν κεφαλαίων ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ζήσουν καὶ θὰ αὐξήσουν διὰ τῆς τοκογλυφίας. Οὔτε ὠφελεῖ μεγάλως τὴν γεωργίαν, ἐὰν καταφύγωσιν εἰς αὐτὴν κεφάλαια, τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι ἠσφαλισμένα δι’ ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας. Ἡ Γεωργία ἔχει ἀνάγκην κυρίως κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα νὰ διατίθενται μόνον ἐπὶ τῇ προσωπικῇ πίστει. Καὶ ταῦτα γενικῶς, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουσιν ἄλλοι πολλοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτρέπουσι τὰ κεφάλαια καὶ θὰ τὰ ἀποτρέπωσι καὶ εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ τοῦ νὰ μεταφέρωνται εἰς τὴν γεωργίαν. Ὁ ἄπειρος τεμαχισμὸς τῆς ἰδιωτικῆς ἰδιοκτησίας, ἡ ὁποία ἀπεριορίστως κατανέμεται εἰς μικρότατα τεμάχια, ἡ ἀβεβαιότης τῆς ἰδιοκτησίας, ἡ ὁποία ἐπεγένετο συνεπείᾳ τῶν εἰκονικῶν μεταβιβάσεων, τὰς ὁποίας ὅμως προυκάλεσεν ἡ τοκογλυφία, ἡ χειρίστη πιστωτικὴ πολιτικὴ τοῦ Κράτους, ἡ ἔλλειψις δηλ. τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ὀργανώσεως συνεταιρισμῶν προσωπικῆς πίστεως, οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι κάμνουν, ὥστε τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ διατεθῶσιν εὐώνως ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως πιστωτικῶν ὀργανισμῶν ἄλλων, νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐξυπηρετῶσι τὰς ἀνάγκας τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν. Αὐτὰ γίνονται, Κύριοι, καὶ αὐτὰ θὰ ἐπαναλαμβάνωνται ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ ὀργανώσεως τῶν πιστωτικῶν συνεταιρισμῶν τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῆς μὴ ἀποστροφῆς ἢ μᾶλλον περὶ τῆς μὴ περισυλλογῆς τῶν κεφαλαίων ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς εἰς τὰς πόλεις, ἐφ’ ὅσον ἀφήνονται οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν τοκογλύφων. Διὰ τῶν προστατευτικῶν ὅμως μέτρων, τὰ ὁποῖα σήμερον εἰσηγεῖσθε δὲν θὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ γεωργικὸς πληθυσμός, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην τῆς πιστώσεως αὐτοῦ, δὲν θὰ ἀρθῶσιν αἱ αἰτίαι, τὰς ὁποίας κατέδειξα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὅπως καὶ εἰς τὸ παρὸν οὕτω καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἐφ’ ὅσον δὲν βλέπομεν λαμβανομένην τὴν προσήκουσαν νομοθετικὴν μέριμναν, τὰ κεφάλαια δὲν θὰ ἐξέρχωνται ἐκ τῶν Τραπεζῶν πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γεωργίας ἡμῶν, θὰ ἀποσύρωνται ἀπὸ τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς καὶ θὰ ἀφίεται ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ἀνυπεράσπιστος, θὰ ἀφίεται ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ἕρμαιον εἰς τοὺς ὄνυχας τῶν τοκογλύφων. Δὲν ἀπεκδέχομαι λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου σας τὴν τόνωσιν τοῦ κεφαλαίου καὶ τὴν συστηματικὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ. Οἰκονομικὸν μέτρον θὰ ἦτο μία ὑγιὴς καὶ σοβαρὰ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς προσωπικῆς πίστεως τῶν ἀγροτῶν, διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν πιστωτικῶν συνεταιρισμῶν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπέφερε πράγματι τὴν τόνωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ. Διὰ τοῦ συζητουμένου μέτρου ἓν μόνον ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἐν μέρει δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις, τὴν ἐξασφάλισιν τῶν κεφαλαίων τῶν διατιθεμένων εἰς τοὺς ἀστούς, τὴν ἐξασφάλισιν τῶν κεφαλαίων τῶν διατιθεμένων εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ βιομηχάνους. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀγρότας διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἐπιτυγχάνετε μόνον νὰ ἐνισχύσητε τοὺς τοκογλύφους, ἀφοῦ τοὺς ἐπροστατεύσατε δυστυχῶς διὰ τὰ παλαιά των τοκογλυφικὰ δάνεια, διὰ τοῦ νόμου τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1911.

§225Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι τὸ κεφάλαιον τὸ ἀγαθὸν ὀφείλει νὰ προστατευθῇ; Πῶς ἄλλως δὲ θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ ἀγαθὸν κεφάλαιον νὰ προστατευθῇ;

§226Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐάν, κύριε συνάδελφε, τὸ καλὸν κεφάλαιον μετρῆται πρὸς τὸν τόκον, τὸν ὁποῖον ἀξιοῖ νὰ λαμβάνῃ, ἂς περιορίσωμεν τὰ προστατευτικά μας μέτρα μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ τόκου. Εἶπον ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Οὐδεμίαν ἀπολύτως ἀγαθοποιὸν δύναμιν δὲν θὰ ἀσκήσῃ διὰ τὴν τόνωσιν τῶν πιστωτικῶν σχέσεων τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἐξ ἐναντίας θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς καταπίεσιν τῶν ἀγροτῶν, ἐλάχιστα δὲ θὰ ὠφελήσῃ τοὺς πληθυσμοὺς τῶν ἀστῶν. Πάντως δὲν θὰ ὠφελήσωμεν τὸν πληθυσμὸν τὸν ἀγροτικόν, διότι οὐδὲν τοιοῦτο μέτρον ἐνδείκνυται ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης πρὸς τὸ συμφέρον τῆς προαγωγῆς τῆς πίστεως, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ἡ γεωργία διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰσηγεῖται δύο μέτρα, πρῶτον μίαν ποινικὴν διάταξιν καὶ δεύτερον σύστημα διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαιτήσεων. Θὰ ἐνόμιζον μάλιστα ὅτι ἠστόχησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς πρὸς τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου. Ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐγίνετο λόγος περὶ προστατευτικῶν μέτρων τῶν δανειστῶν, ὡς ἐὰν οἱ δανεισταὶ ἀπετέλουν ἰδιαιτέραν τάξιν χρήζουσαν ἰδιαιτέρων προστατευτικῶν μέτρων· ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἐγίνετο λόγος περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀπαιτήσεων, καὶ νὰ μὴ διαιρῶμεν τοὺς Ἕλληνας εἰς πιστωτὰς καὶ ὀφειλέτας. Τὸ πρῶτον λοιπὸν μέτρον εἶναι μία ποινικὴ διάταξις, ἀποτελοῦσα ὑπό τινα ἔποψιν βελτίωσιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 404 τοῦ ποινικοῦ νόμου, διότι περιέχει ὑποβιβασμὸν τῆς ποινῆς τοῦ εἰρημένου ἄρθρου, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ εὐχερῆ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς, διότι ἡ αὐστηρὰ ποινή, ἡ ποινὴ τῆς εἱρκτῆς, ἡ ὁποία διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὑπὲρ τὰς 400 δραχμὰς ἐπεβάλλετο ὑπὸ τὸν κρατοῦντα ποινικὸν νόμον συνέτεινε καὶ αὕτη ὥστε νὰ μὴ ἐφαρμόζηται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 404 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Περιέχει ὅμως ἐξ ἄλλου ἡ διάταξις αὕτη μίαν εὔρυνσιν τῶν περιπτώσεων, εὔρυνσιν τῆς ὁποίας τοὺς κινδύνους ὑπεδείκνυε διὰ τῆς λεπτομεροῦς αὐτῆς ἀναλύσεως ἡ ἐπιτροπή, εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπή, προσυπογράφω καὶ ἐγώ, θὰ εἶχον ὅμως νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε ἐμελέτησα τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἁρμόζουσα, διότι δὲν λαμβάνεται παντάπασιν ὑπ’ ὄψιν ἡ προνομιακότης τῶν ἀπαιτήσεων, διὰ τὰς ὁποίας παρέχεται ἀσφάλεια, ἢ αἱ ὁποῖαι ἀπαλλοτριοῦνται ἢ ἐν γένει ὡς πρὸς τὰς ὁποίας συμπίπτει μία τῶν περιπτώσεων, τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἀναλόγως τοῦ εἴδους τοῦ χρέους π. χ. πρὸς νοσηλείαν, διατροφὴν κλπ. ἡ Πολιτικὴ δικονομία, παραχωρεῖ καὶ ὡρισμένα γενικὰ προνόμια. Τὰς περιπτώσεις ταύτας ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε μελέτης μου δὲν κατώρθωσα νὰ ἀντιληφθῶ, ἂν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ἐντύπωσίς μου ὅμως εἶναι ὅτι ἡ διάταξις εἶναι οὕτως ἀόριστος, ὥστε νὰ μὴ ἀποκλείωνται αἱ ἀδικίαι. Τοῦτο δὲ ἔστω εἷς λόγος ἐπιπρόσθετος διὰ τοὺς ἐνδοιασμοὺς τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως περιληφθῇ ἡ παραχώρησις ἀσφαλείας εἰς δανειστὴν καὶ ἐν γένει ἡ βοήθεια ἑνὸς δανειστοῦ ὡς ἀξιόποινος πρᾶξις. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπιμένῃ εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ἄρθρου τούτου ὡς ἔχει καὶ παρὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς ἐπιτροπῆς, τότε θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ νὰ περιορίσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου, οὕτως ὥστε νὰ ἐφαρμόζηται τοῦτο, ὅταν πρόκειται διὰ τῶν τοιούτων πράξεων νὰ βλαβῇ τὸ συμφέρον οὐχὶ οἱουδήποτε δανειστοῦ, ἀλλὰ τοῦ δανειστοῦ τοῦ δανείσαντος μέχρι 5%. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν παρέχομεν μίαν μεγάλην, ἐπικίνδυνον διὰ τοὺς ὀφειλέτας προστασίαν εἰς τοὺς δανειστάς, δίκαιον εἶναι ὡς ἀντάλλαγμα νὰ ζητήσωμεν νὰ προστατεύσωμεν μόνον ἕνα τόκον λίαν ἠλαττωμένον, μόνον μέχρι 5%.

§227Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἔστω καὶ 7%.

§228Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν συμβιβάζομαι μὲ 7%, κύριε Μαμάη. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο παρατηρῶ ὅτι καὶ ἡ καταστροφὴ ἢ ἡ μείωσις τῆς ἀξίας τῶν ἀντικειμένων τοῦ ὀφειλέτου, καὶ αὐτὴ θεωρεῖται ἀξιόποινος πρᾶξις, καὶ τοῦτο θεωρῶ ὑπερβολικόν. Ὅταν ὁ ἰδιοκτήτης ἀποφασίζῃ νὰ καταστρέψῃ τὸ πρᾶγμα τῆς ἰδιοκτησίας του, ὅταν φθάνῃ μέχρι τοιούτου σημείου τὸ αἴσθημα τῆς ὀδύνης του, διότι πρόκειται νὰ στερηθῇ τοῦ πράγματός του, βεβαίως ὁ τοιοῦτος ὀφειλέτης εἶναι μᾶλλον ἄξιος συμπαθείας παρὰ ἄξιος καταδιώξεως καὶ ἄξιος φυλακῆς. Γνωρίζω ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐκ τῆς πατρίδος μου τῆς ἰδιαιτέρας ὅτι οἱ ὀφειλέται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ καταστρέψωσι τὰ κτήματά των ἦσαν πληρέστατα δεδικαιολογημένοι ἐν τῇ ἀγανακτήσει των. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀνεδείχθησαν ὀφειλέται χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τοῦ ὅτι ἠγόρασαν κἄποτε «μίαν μπούρδαν ἀλεύρι». Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν ὅλοι τὴν ἠξεύρετε, ὅλοι τὴν ἠξεύρομεν. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔκυψαν εἰς τὴν τοκογλυφίαν. Εἶναι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ἀπέλπιδες, οἱ ὁποῖοι βλέπουσιν ὅτι δι’ ἓν χρέος τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν ἡ Πολιτεία νὰ ἀνέλθῃ μέχρι τοιούτου σημείου ὥστε νὰ ὀγκωθῇ εἰς χιλιάδας δραχμῶν, κινδυνεύουσι νὰ χάσωσι τὴν γῆν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγεννήθησαν, τὴν γῆν εἰς τὴν ὁποίαν κατῴκησαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετράφησαν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι πλησίον ἐκεῖ τεθαμμένοι οἱ προσφιλέστεροί των, νὰ τὴν χάσουν, διὰ νὰ «πάρουν τὰ μάτια των νὰ ὑπάγουν εἰς τὴν Ἀμερικήν». Αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους δὲν τοὺς ἀδικῶ ὅταν καταστρέψωσι τὴν περιουσίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἄχρηστος εἰς τοὺς δανειστάς των, καὶ εἶναι ἄχρηστος πράγματι ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς συγκοινωνίας καὶ τὰς γνωστὰς συνθήκας τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς γῆς.

§229Η. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα 100 τοιοῦτοι, εἶναι ζήτημα.

§230Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς αὐτοὺς τοὺς 100 δανειστάς, κύριε συνάδελφε, δουλεύει ὅλη ἡ Ἑλλάς.

§231Η. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε τριάκοντα δὲν ὑπάρχουσιν.

§232Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Καὶ πληρωμένοι καὶ δὶς καὶ τρίς!

§233Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ δυστυχῶς ἡ μετανάστευσις εἰς τὴν Ἀμερικὴν αὐτοὺς ὠφέλησε πάλιν, διότι ὅλα ἐκεῖνα τὰ σαθρά των χρέη ἐπληρώθησαν καὶ ὑπερεπληρώθησαν. Εἰς αὐτοὺς εἰσῆλθεν ὁ χρυσὸς ὁ ἐξ Ἀμερικῆς.

§234Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὅλα τὰ κτήματα περιέρχονται εἰς αὐτοὺς πωλούμενα ἀντὶ εὐτελεστάτης τιμῆς.

§235Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ δευτέρα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σειρὰ διατάξεων ἀφορᾷ τὴν διευκόλυνσιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀπαιτήσεων, διὰ τῆς ἐπαγωγῆς ὅρκου καὶ διὰ τῆς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐκβιάσεως τοῦ ὅρκου προσωποκρατήσεως τῶν ὀφειλετῶν. Λαθραίως, κύριοι συνάδελφοι, λόγῳ τῆς γενικότητος τοῦ νομοσχεδίου, εἰσάγομεν καὶ πάλιν τὴν προσωπικὴν κράτησιν, ἡ ὁποία διὰ μεγάλην κατηγορίαν ὀφειλετῶν ὑπὸ τὰ χειροκροτήματα τῆς Βουλῆς κατηργήθη πρὸ δεκαετίας. Λέγουσι, καὶ λέγει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ὅτι τὸ μέτρον ἰσχύει ἐν Γερμανίᾳ, ἰσχύει ἐν Αὐστρίᾳ. Ἀνέτρεξα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις τοῦ Γερμανικοῦ νόμου καὶ παρετήρησα ὅτι ὅτε εἰσηγοῦντο ἐν Γερμανίᾳ τὰς σχετικὰς διατάξεις, εἰσηγοῦντο ταύτας ὡς μετριαστικὰς τοῦ Γαλλικοῦ συστήματος, ὡς μετριαστικὰς τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, ὡς μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου αἴρεται ἡ εὐχέρεια τοῦ δανειστοῦ, ὅπως προσωποκρατῇ τὸν ὀφειλέτην· αἴρεται δὲ ὅταν ὁ ὀφειλέτης ἐνόρκως διαβεβαιώσῃ ὅτι δὲν ἔχει περιουσίαν καὶ ὅτι ἑπομένως ματαίως θὰ ἐστερεῖτο τῆς ἐλευθερίας αὐτοῦ διὰ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον εἰσήχθη ὡς μετριαστικὸν τοῦ Γαλλικοῦ συστήματος τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, τοῦτο τὸ μέτρον ἐρχόμεθα ἡμεῖς καὶ τὸ εἰσάγομεν οὐχὶ ὅπως μετριάσωμεν τὰς περὶ προσωπικῆς κρατήσεως διατάξεις, ὅπου αὗται ἀτυχῶς ἐξακολουθοῦσιν ὑφιστάμεναι, ἀλλὰ ὅπως γενικεύσωμεν τὴν προσωπικὴν κράτησιν καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας κατηργήθη. Εἶναι παρανόησις τοῦ πνεύματος τῆς Γερμανικῆς νομοθεσίας ἡ τοιαύτη διάταξις. Ἡμεῖς καλῶς καὶ ἄριστα καὶ ἅγια, κατηργήσαμεν τὴν προσωπικὴν κράτησιν εἰς τὰς πλείστας τῶν περιπτώσεων. Δὲν ἐπιτρέπεται, νομίζω, σήμερον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ καταδικασθὲν διὰ τὰς καταχρήσεις αὐτοῦ ἄγριον καὶ σκληρὸν ἐκεῖνο μέτρον. Δυστυχῶς ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης σήμερον καθίσταται ἔτι σκληροτέρα, διότι εἰσάγεται καὶ διὰ τὰς γυναῖκας, ἀδιακρίτως ἂν ἐμπορεύωνται ἢ οὔ. Δὲν γίνεται διάκρισις οἵα γίνεται ἐν τῇ παραγράφῳ 906 τῆς Γερμανικῆς δικονομίας, ὅτι οἱ ἀσθενεῖς, ἢ ἐκεῖνοι τῶν ὁποίων ἡ ὑγεία δύναται νὰ κινδυνεύσῃ ἐκ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, δὲν δύνανται νὰ προσωποκρατηθῶσι. Δὲν εἰσάγεται καμμία διάκρισις διὰ τοὺς ὑπερήλικας, ἐνῷ ἡ διάταξις δὲν ἐφαρμόζεται κατὰ τὸ καθεστὼς δίκαιον διὰ τοὺς ὑπερήλικας. Ἀλλὰ δὲν λαμβάνεται καὶ ἄλλη πρόνοια. Δύναται ὁ στρατιώτης ὁ ἐν ἐνεργείᾳ νὰ ἀφαιρεθῇ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς διατάξεως ταύτης τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ. Ἐπίσης δὲ καὶ ὁ ναύτης, ὄχι μόνον ὁ ναύτης τοῦ πολεμικοῦ ἀλλὰ ὁ ναύτης καὶ ὁ πλοίαρχος τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ ὁ ἐπιβαίνων πλοίου ἑτοίμου πρὸς ἀπόπλουν, ἐνῷ αἱ ἄλλαι νομοθεσίαι διὰ τὰς τοιαύτας περιπτώσεις λαμβάνουσιν ἰδιαιτέραν πρόνοιαν. Δὲν ὑποθέτω νὰ μὲ ἀντικρούσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγων ὅτι: «Ἠξεύρετε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προσωπικῆς κρατήσεως· δὲν θέλομεν νὰ ἐκβιάσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ πληρώσωσιν, ἀλλὰ θέλομεν ἁπλῶς νὰ τοὺς ἐξαναγκάσωμεν νὰ μᾶς ἐπιδείξωσι τὴν περιουσίαν των». Ἐννοεῖτε πάντες ὅτι κατ’ οὐσίαν πρόκειται περὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος· περιορίζομεν τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ἐμμέσως τὴν πληρωμὴν χρέους. Εἶναι αὐτὸ τοῦτο ἡ προσωπικὴ κράτησις· ἡ ἱστορία ἄλλως τῆς διατάξεως ταύτης, ἡ ὁποία ἐλήφθη ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ δικαίου, ἐκ τῆς Γαλλικῆς δικονομίας, ἡ ὁποία ὑπῆρξε τὸ πρῶτον πρότυπον, εἶτα μετωχετεύθη εἰς τὴν Γερμανίαν ὑπὸ τὸ ἐπιεικὲς σύστημα τοῦ ὅρκου ἀποδεικνύει ὅτι πρόκειται πράγματι περὶ προσωπικῆς κρατήσεως. Ἤδη θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εἰς λεπτομερείας τινὰς τοῦ νομοσχεδίου, αἵτινες καταδεικνύουσιν ὅτι καὶ ἡ διατύπωσίς του εἶναι ἐπικίνδυνος. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ ὀφειλέτου ἀμφισβητοῦντος τὴν ὑποχρέωσιν αὐτοῦ πρὸς ὑποβολὴν δηλώσεως καὶ πρὸς δόσιν ὅρκου τότε εἶναι δεκταί, ὅταν ἡ ἀλήθεια δύναται ν’ ἀποδειχθῇ ἐν τῇ αὐτῇ συνεδριάσει, ἡ διάταξις αὕτη, ἐφ’ ὅσον ἀπαιτεῖ ἀπόδειξιν, νομίζω ὅτι ἀπαιτεῖ τι πλέον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ καὶ ἡ Γερμανικὴ Δικονομία. Νομίζω ὅτι ἡ ἁπλῆ βεβαίωσις θὰ ἤρκει. Ἐξ ἄλλου ἐνῷ τὸ ὅλον νομοσχέδιον τείνει πρὸς προστασίαν τῶν πιστωτῶν, τὸ ἄρθρον 12 δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ πρὸς παγίδευσιν τῶν συμφερόντων τῶν πιστωτῶν, διότι δημιουργεῖται ἀπέναντι παντὸς τρίτου ἐκ τῆς ἐνόρκου δηλώσεως ἡ βεβαίωσις, ὅτι ὁ ὀφειλέτης δὲν ἔχει οὐδεμίαν περιουσίαν. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον· θὰ σπεύσω νὰ τελειώσω. Ἐξ ὅσων εἶπον ἐννοεῖται ὅτι δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτός, ἐκτὸς ἐὰν τὸ σύστημα τῆς ἐνόρκου δηλώσεως καὶ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως ἐφαρμοσθῇ μόνον εἰς τὰς περιπτώσεις εἰς τὰς ὁποίας κατὰ τὸ κρατοῦν δίκαιον ἐπιτρέπεται ἡ προσωπικὴ κράτησις. Ἐπίσης τὸ σύστημα τοῦτο πρέπει, διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι, ἀφοῦ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἰσότητα μεταξὺ δανειστῶν καὶ ὀφειλετῶν ἐπιδιώκει, καθὼς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, πρέπει ἀναντιρρήτως νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν νέων συναπτομένων δανείων καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν παλαιῶν.

§236Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀνεκοίνωσα εἰς τοὺς συναδέλφους, ἰδιαίτατα δὲ εἰς τοὺς συναδέλφους ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὅτι θὰ περιορισθῇ ἐπὶ τῶν νέων ἀκριβῶς, ἐπὶ τῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ συναφθῶσιν ὑπὸ τὸ κράτος αὐτοῦ.

§237Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχει καλῶς· ὅτε, Κύριοι, ὁ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴς κ. Θεοδωρίδης ἠγόρευεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν αὐτῷ: Ὥστε ἐπιθυμεῖτε σεισάχθειαν; Καὶ ἐν τούτοις εἰς τὴν Σεισάχθειαν θὰ καταλήξωμεν. Ἐὰν τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ψηφίσωμεν καὶ δὲν λάβωμεν μέτρα, ὅπως πράγματι προστατεύσωμεν τοὺς ὀφειλέτας, πρέπει νὰ τὸ ἐννοήσωμεν καλῶς, καὶ τὸ ἔχομεν ἐννοήσει καλῶς, ἰδίως ὅσοι καταγόμεθα ἐκ τῆς Πελοποννήσου, ὅτι εἰς σεισάχθειαν θὰ καταλήξωμεν. Ὅπως τὸ Κράτος, διὰ λόγους μὴ θίγοντας τὴν καλὴν πίστιν τοῦ ἡμετέρου Κράτους, περιέστη εἰς κατάστασιν ἀδυναμίας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ ἀπέναντι τῶν ἐξωτερικῶν του πιστωτῶν, τοιουτοτρόπως καὶ ὅλη ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία ἀπὸ χρόνου συμπίπτοντος πρὸς τὴν πτώχευσιν τοῦ Κράτους ἔχει περιεστῆ εἰς ἀδυναμίαν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της, διότι εἶναι βεβαρημένη σφόδρα ἐκ παλαιῶν ἀνηθίκων καὶ τοκογλυφικῶν χρεῶν. Καὶ θὰ ἦτο καιρός, καὶ θὰ ἐδικαιοῦτο ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ λάβῃ ῥιζικώτερα μέτρα, ὅπως ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία καθαρίσῃ τοὺς λογαριασμούς της, ὅπως ἡ ἑλληνικὴ γεωργία κλείσῃ τὰ πιστωτικὰ βιβλία της, καὶ δυνηθῇ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν πίστιν της, τὴν ὁποίαν θὰ ἀποκτήσῃ, ὅταν θὰ κατορθωθῇ ὥστε ὁ γεωργὸς νὰ εἶναι ἐλεύθερος ἀπὸ ὅλα τὰ παλαιά, τὰ ἀνήθικα, τὰ σαθρά, τὰ τοκογλυφικὰ χρέη. (Χειροκροτήματα).

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβληθείσης ἐνστάσεως περὶ μὴ ἀπαρτίας λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 11 καὶ 45′´ μ. μ.).