1911.07.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 129.

Τῆς 2ας Ἰουλίου 1911.

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Νικολάου Ἀ. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 6 καὶ 30′ μ. μ.

προεδρεύοντος τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Θ. Παπαϊωάννου ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 125 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν: 1) Δημοσιογράφοι καὶ τυπογράφοι ἐκ Βόλου ζητοῦσιν, ὅπως ἰσχύσῃ καὶ δι’ αὐτοὺς ἡ κυριακὴ ἀργία· 2) Οἱ οἰνοπῶλαι καὶ μάγειροι Ἀθηνῶν ζητοῦσι τροπολογίαν τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας· 3) Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Γκρέκα τοῦ δήμου Σκιλλοῦντος ζητοῦσιν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῶν τσιφλικιούχων· 4) Οἱ κάτοικοι Κερκύρας ζητοῦσιν, ὅπως ληφθῶσι μέτρα κατὰ τῆς εὐφλογίας, ἥτις ὁσημέραι ἐξαπλοῦται ἐν τῇ πόλει των. 5) Οἱ ἐν Μεσολογγίῳ μέτοχοι τῆς «Ἀμοιβαίας» ζητοῦσιν, ὅπως καταψηφισθῇ τὸ περὶ «Ἀμοιβαίας» νομοσχέδιον· 6) Οἱ ἐν Ἀργοστολίῳ βιβλιοπῶλαι Ν. Νικολᾶτος καὶ Μ. Μπασιᾶς ζητοῦσιν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ μὴ ἀπολέσωσι χρήματα, ἅτινα ἐδαπάνησαν πρὸς ἀγορὰν βιβλιοσήμων· 7) Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Φθιώτιδος ζητοῦσιν, ὅπως μὴ φορολογηθῶσι τὰ μηχανοποίητα σιγαρέττα. Ὑποβάλλονται αἱ ἑξῆς τροπολογίαι: 1) Τοῦ βουλευτοῦ Ν. Πετροπουλάκη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν»· 2) Τοῦ κ. Γ. Ἐξαρχοπούλου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τοῦ νόμου ͵ΓΧΚΖʹ περὶ ὁδοποιίας». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὑτῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: 1) «Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 313.771 εἰς βάρος τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1910»· 2) «Περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως 1911 πιστώσεως διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτικοῦ μεγάρου τοῦ ἔτους 1911»· 3) «Περὶ ἀναγραφῆς ἐτησίως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς περίθαλψιν προσφύγων»· 4) «Περὶ αὐξήσεως κατὰ δραχ. 60.000 τοῦ εἰς τὸ εἰδικὸν Ἀρχαιολογικὸν ταμεῖον χορηγουμένου ποσοῦ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος λαχείου». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ᾼΧΜΖʹ τοῦ 1888» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ἐπίσης ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις των αἱ κάτωθι ἐπιτροπαί: 1) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως ἠλεκτρομηχανικῶν ἐργαστηρίων καὶ 2) «περὶ πληρωμῆς ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου τῆς δαπάνης διὰ τὴν διαπλάτυνσιν τῆς εἰσόδου τῆς μεγαλειτέρας τῶν μονίμων δεξαμενῶν Πειραιῶς». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ποῦλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ζωοκλοπῆς καὶ ζωοκτονίας». Οἱ κύριοι Π. Ἀγγελίδης καὶ Ἀ. Σλῆμαν ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμου». (Ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει μετὰ τοῦτο παροχὴν ἀδείας δύο μηνῶν εἰς τὸν βουλευτὴν Λακωνίας κ. Ἰ. Ἀθηνογένη).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γιαμαρέλος.

§3Ι. ΓΙΑΜΑΡΕΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐφημερίδα «Χρόνος», κύριε Πρόεδρε, καὶ δὴ ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ, ἐγράφησαν σήμερον πολλὰ κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς κ, Στράτου. Ἐπειδή, ὡς γράφονται, ἐκθέτουσιν ὁπωσδήποτε τὴν θέσιν του καὶ τὴν ὑπόληψίν του, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως, εἰ δυνατόν, χορηγήσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν σχετικὰς πληροφορίας περὶ τῶν γραφέντων.

§4Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ αἴτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι δικαιοτάτη, καὶ ἐπιβάλλεται ν’ ἀκούσωμεν ἐξηγήσεις ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§5Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Πρόεδρος ἀπὸ τοῦ βήματος). Κύριοι Βουλευταί, ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος καὶ ἐπίσης πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Λακωνίας, διότι μοὶ δίδουσι τὴν ἀφορμὴν νὰ παράσχω πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξηγήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν γραφέντων, καθ’ ὃ ἄλλως τε ἔχω καθῆκον ὡς Πρόεδρος τοῦ Σώματος, οὐδένα νὰ ἀφήσω ἐκ τῶν συναδέλφων ἀπληροφόρητον, ἀλλ’ οὐδ’ ἐν δισταγμῷ, ὅτι οὐδὲ σκιὰ ἀληθείας ὑπάρχει ἐν τῷ σημερινῷ δημοσιεύματι, ἀλλ’ ὅτι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὸ δημοσίευμα τοῦτο, εἶναι ψεῦδος ἀπὸ τῆς πρώτης λέξεως καὶ συκοφαντία μέχρι τῆς τελευταίας λέξεως. Σήμερον ἐκυκλοφόρησεν ἡ ἐφημερὶς «Χρόνος» περιέχουσα τρίστηλον κύριον ἄρθρον ὑπὸ τὸν τίτλον «Ζήτω ἡ νέα φαυλοκρατία· ποῖος θὰ γίνῃ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· ἀποκαλύψεις τερατωδῶν συμβολαίων». Δὲν ἤρκεσαν οἱ τίτλοι οὗτοι καὶ ἡ διὰ τῶν τίτλων τούτων ἐπίστησις τῆς προσοχῆς τῶν ἀναγνωστῶν καὶ ἡ διὰ μαύρων μεγάλων στοιχείων τυπογραφικῶν ἀναγραφὴ τοῦ δημοσιεύματος, ἀλλ’ ἀπῃτήθη, χάριν τῆς ἐπιτυχίας τοῦ πυροτεχνήματος, νὰ τοιχοκολληθῶσιν ἀνὰ τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν καὶ αἱ γνωσταὶ δημοσιογραφικαὶ ταινίαι, ὅπως ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῶν κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν ἐπὶ τὴν διαπόμπευσιν καὶ τὸν διαπομπευόμενον. Ὑπὸ τὸν τίτλον τοῦτον καταγγέλλομαι ὅτι ὡς δικηγόρος ἐν Ἀθήναις συνωμολόγησα —αὐτὴ εἶναι ἡ καταγγελία — μετὰ πέντε πρώην ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου, τεσσάρων μηχανικῶν τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ ἑνὸς τηλεγραφικοῦ ὑπαλλήλου, ἀπολυθέντων ἀπὸ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐκκαθαρίσεως, ἵνα ἀναλάβω ἐργολαβικῶς, κατὰ τὴν δικηγορικὴν φράσιν, τὴν ὑπεράσπισιν αὐτῶν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ μετάσχω τῶν κερδῶν τῆς ἐπιχειρήσεως. Ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, παρατίθεται καὶ ἀντίγραφον μεγάλου τμήματος ἑνὸς τῶν συμβολαίων, καὶ ἐν τῷ δημοσιεύματι τούτῳ βεβαιοῦται ὅτι εἶναι ὁμοιόμορφα πάντα τὰ συμβόλαια, ὅτι τὸ ἀντίγραφον τοῦτο εἶναι ἐκ συμβολαίου μετὰ τοῦ κ. Νέγκα, καὶ ὅτι δι’ αὐτῶν ἔχω ἀναλάβει εἰς περίπτωσιν διοικητικῆς ἀναγνωρίσεως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου τῆς ἀξιώσεως τῶν ἐντολέων, εἴτε συμβιβαστικῶς εἴτε καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον γινομένης, ἵνα μεταβιβάζω ἢ ἐκχωρῶ πρὸς οἱονδήποτε πρόσωπον ἐγκρίνω, ἢ καὶ δωρῶμαι πρὸς οἱονδήποτε ἄλλο πρόσωπον τὸ ἥμισυ δι’ ἕν μόνον ἔτος τῆς εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ἐκκαθαρισθησομένης ἐτησίας ἀποζημιώσεως. Ἐννοεῖται ὅτι καὶ ὁ «Χρόνος» ἑρμηνεύει τοῦτο, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς δικηγόρος ἴσως θὰ ἤθελεν ἑρμηνεύσει τὸ ἀντίθετον, ὅτι ἡ διάταξις περὶ ἐκχωρήσεως ἢ δωρεᾶς ἐκ μέρους τῶν ἀπαιτηθεισῶν ἀποδοχῶν εἶναι δυνατὸν νὰ καλύψῃ συμφωνίας περὶ ἐργολαβίας δίκης. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον ὅλων εἶναι ὅτι συνομολογεῖται πρόνοια περὶ διοικητικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἐντολέων εἰς τὰ πρώην δικαιώματά των, πρόνοια, ἡ ὁποία, ἐὰν ἠλήθευον ὅλα τὰ ὑπὸ τοῦ «Χρόνου» ἀναγραφόμενα καὶ περὶ οἱασδήποτε ἰδικῆς μου μελλούσης δράσεως, θὰ ἀπετέλει πρόνοιαν περὶ δωροληψίας ἐμοῦ διαχειριζομένου δημόσιον τυχὸν ἀξίωμα. Ἐννοεῖτε ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ σοβαρώτερον ὅλων. Κατὰ τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα κατὰ τὸ 1909 καὶ εὑρισκόμενον ἐν ἰσχύϊ κατηργήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, αἱ ἀπαγορεύουσαι τὴν ἀνάληψιν ἐργολαβίας τῆς δίκης, καί, ἂν ὑπάρχῃ τυχὸν διχογνωμία ὅτι ἡ συμφωνία πλέον περὶ ἐργολαβίας δίκης εἶναι πρᾶξις ἔγκυρος ἢ ἄκυρος, δὲν ὑπάρχει ὅμως διαφωνία ὅτι τοιαύτη συμφωνία δὲν ἀποτελεῖ παράβασιν δικηγορικοῦ καθήκοντος. Ἑπομένως τὰ γραφέντα περὶ ἐργολαβίας οὐδεμίαν μομφὴν δύνανται νὰ μοὶ προσάψωσι, καθόσον ἀναλαμβάνων τοιαύτην θὰ εὑρισκόμην ἐντὸς τῶν ὁριζομένων ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ τὸ ἕτερον γεγονὸς ὑποθέτει ὅτι εἰς τὴν πλάστιγγα τῶν δικαστικῶν ἐπιχειρημάτων μου, ἐὰν ἤθελον ἀναμιχθῆ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἤθελον θέσει τὸ βάρος τῆς πολιτικῆς μου σταδιοδρομίας, ἵνα ἐπιτύχω διοικητικὴν ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν ποιούμενος χρῆσιν τῆς πολιτικῆς μου θέσεως, ἵνα ἐπιτύχω τὴν διανομὴν κερδῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ σπουδαιότερον. Ἐννοεῖτε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι, μόλις ἀνέγνων τὰ τερατολογήματα ταῦτα, ἔσπευσα νὰ ἐπιδώσω ἐνώπιον τοῦ κ. εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν τὴν δέουσαν μήνυσιν, οὐχὶ ἁπλῆν μήνυσιν, ἀλλ’ ἔκθεσιν ὁλόκληρον ὅλων τῶν περιστάσεων, αἵτινες ἀναγράφονται ἐν τῷ δημοσιεύματι τούτῳ, ἐζήτησα δὲ συγχρόνως τὴν προκαταπόδειξιν τῶν γεγονότων πρὶν ἢ ἔτι ὁ μηνυόμενος καὶ ἀναγράψας ταῦτα ἐπιχειρήσῃ νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων. Ἡ μόνη παράκλησις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρὸς τὸν κ. εἰσαγγελέα, εἶναι ὅπως ἐνεργηθῇ ἡ ἀνάκρισις μετὰ ταχύτητος ἠλεκτρικῆς, ἵνα ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ ὅπως καθ’ ἣν περίπτωσιν ἡ περὶ συκοφαντίας μήνυσίς μου — διότι ἐμήνυσα οὐ μόνον ἐπὶ συκοφαντίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἐξυβρίσει καὶ δυσφημήσει, — ἤθελε κριθῇ ὡς μὴ νόμῳ βάσιμος, ὡς μὴ προσαφθείσης μοι πράξεως κολασίμου, μὴ σπεύσῃ ὁ κ. εἰσαγγελεὺς εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς πράξεως διὰ προβουλεύματος ὡς μὴ ἀποτελούσης συκοφαντίαν, ἀλλ’ ἀφήσῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦτο, ἵνα δοθῶσι τὰ μέσα εἰς τὸν μηνυόμενον τῆς ἀποδείξεως τοῦ ἀληθοῦς ἢ τοῦ ψευδοῦς τῶν προσαφθεισῶν μοι πράξεων. Αὕτη εἶναι ἡ μόνη παράκλησις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβην πρὸς τὸν κ. εἰσαγγελέα. Νῦν ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκθέσω αὐτῇ τὰ γεγονότα. Μοὶ προσάπτεται ὅτι συνεβλήθην καὶ συνέταξα ἐπίσημα συμβόλαια μετὰ τῶν ἐκκαθαρισθέντων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἀνελάμβανον, ὅπως ἐπαναφέρω τούτους εἰς τὰς θέσεις των εἴτε διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ εἴτε διὰ διοικητικῆς. Μετ’ οὐδενὸς συνεβλήθην, Κύριοι. Παρατίθενται ἀριθμοὶ συμβολαίων, ἀλλ’ οὗτοι εἶναι ἁπλᾶ πληρεξούσια μονομερῆ. Οἱ πέντε οὗτοι ὑπάλληλοι — δὲν ἀναφέρονται δὲ καὶ τὰ ὀνόματα ὅλων, ἑνὸς μόνον τὸ ὄνομα ἀναφέρεται ἀλλ’ ἐγὼ θὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς τῶν ἄλλων τὰ ὀνόματα — εἶναι ὁ πρώην νομομηχανικὸς Καλύβας, ὁ πρώην τηλεγραφητὴς Αʹ τάξεως Ναύλερης, ὁ πρώην μηχανικὸς Γʹ τάξεως Νέγκας καὶ δύο πρώην ἐργοδηγοὶ τῶν Δημοσίων ἔργων Παπανικολόπουλος καὶ Σακελλαρίου. Οὗτοι προέβησαν εἰς σύνταξιν πληρεξουσίων συμβολαίων, ἀναθέτοντες τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν εἰς διαφόρους δικηγόρους, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκατέλεξαν καὶ ἐμέ. Εἷς βοηθὸς τῶν Δημοσίων ἔργων, ἀπολυθεὶς δυνάμει τῆς ἐκκαθαρίσεως, ὀνόματι Ἰ. Παπαντωνάκος, ὅστις ἔσχε καὶ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς συντάξεως τῶν συμβολαίων τούτων, ἀπετάθη πρὸς τὸν συνάδελφον ἡμῶν κ. Γ. Ἰατρίδην καὶ παρεκάλεσεν αὐτόν, ἵνα ἀναλάβῃ τὰς ὑποθέσεις ταύτας. Τοῦτο ἐγένετο, νομίζω, κατὰ Μάϊον τοῦ 1910, μετὰ τὴν γενομένην ἐκκαθάρισιν, παρεκλήθη δ’ ὁ κ. Ἰατρίδης, ὅπως ἐρωτήσῃ ἐμὲ ἂν δέχομαι νὰ ἀναλάβω τὰς ὑποθέσεις ταύτας ὡς δικηγόρος. Σημειώσατε ὅτι ὁ κ. Ἰατρίδης ὢν διωρισμένος ἐν Ἀθήναις ὡς δικηγόρος ἀπὸ τριετίας ἐδικηγόρησεν ἐπὶ τέσσαρας μῆνας ἐνταῦθα, ἐν ἔτει 1908–1909, καὶ κατὰ τὸ 1910 οὐδαμῶς, εὑρεθεὶς ἐν Ἀθήναις μόνον ἐπὶ δύο μῆνας πρὸς παρασκευὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συνδυασμοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ὁ κ. Ἰατρίδης προσῆλθε πρὸς ἐμέ, — δὲν ἀρνοῦμαι δ’ ὅτι ὁ κ. Ἰατρίδης εὑρισκόμενος ἐν Ἀθήναις μὲ ἐβοήθησε πολλάκις εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ δικηγορικοῦ μου γραφείου, χωρὶς ὅμως καθ’ ὅλα τὰ ἔτη 1909–1911 νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἐλαχίστη συμφωνία μεταξὺ ἐμοῦ καὶ αὐτοῦ περὶ συνεταιρισμοῦ. Ὑπῆρξεν ἁπλῶς φίλος, συντρέχων ἄνευ ἀμοιβῆς καὶ ἐξ ἀγάπης πρός με, ἐφ’ ὅσον δὲν ἠδυνάμην ἐγὼ νὰ παράσχω ἐργασίαν, ἕνεκα διαφόρων πολιτικῶν περιστάσεων. Εἶπον εἰς τὸν κ. Ἰατρίδην ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς Κυρίους ὅτι οὐδαμῶς ἠδυνάμην νὰ ἀναμιχθῶ ἐγὼ εἰς ὑπεράσπισιν τοιούτων δικῶν καὶ ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀναλάβω τοιαύτην ὑπόθεσιν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Τὸν κ. Καλύβαν ἐξεκαθάρισεν ἡ Κυβέρνησις Δραγούμη. Μεταξὺ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα συνεβουλεύθησαν οἱ τότε Ὑπουργοί, ὅπως παράσχωσι πληροφορίας περὶ τῶν ὑπαλλήλων, ἤμην καὶ ἐγώ. Ἐθεώρησα καθῆκόν μου, χρηματίσας Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ καλούμενος νὰ δώσω πληροφορίας εἰς τοὺς ὑπευθύνως μέλλοντας νὰ ἀσκήσωσιν ἔργον τοσούτῳ βαρύ, οἷον τὸ τῆς ἐκκαθαρίσεως δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ παράσχω τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας καὶ νὰ μὴ ἀποκρύψω τὴν ἀλήθειαν, ὅσον ἐγνώριζον ταύτην, ἀποβλέπων συγχρόνως εἰς τὸ ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶχε ζητηθῆ παρ’ ὅλης τῆς κοινωνίας, παρὰ τῆς Βουλῆς παρὰ τῆς ἐπαναστάσεως, ὡς ἔργον ἀποκαταστάσεως τῆς ἠθικῆς ἐν τῷ Κράτει. Ἑπομένως ἐνόμιζον ὅτι καθῆκόν μου ἱερὸν ἦτο νὰ μὴ ἀποκρύψω τὴν ἀλήθειαν, ὅπου εὑρίσκετο αὕτη. Ἐγνωμοδότησα λοιπὸν πρὸς τοὺς τότε Ὑπουργοὺς ὅτι ὁ Καλύβας ἦτο ἐκκαθαριστέος, καὶ ἀναγκάζομαι νὰ τὸ εἴπω καὶ ἤδη δημοσίᾳ, ἔστω καὶ μὲ κίνδυνον ὅτι θὰ πικράνω τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, ἐὰν τυχὸν δὲν ἐγίνωσκεν ὅτι καὶ ἐγὼ ἤμην ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν νὰ ἀπέλθῃ τῆς ὑπηρεσίας. Λυποῦμαι δὲ ὅτι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ συνάδελφος κ. Καλέργης, ὁ ὁποῖος ἐγνωστοποιήθη ὡς μάρτυς εἰς τὴν ἀνάκρισιν καὶ θέλει καταθέσει ἀναμφιβόλως ὅτι πρὸς αὐτόν, ὡς πρὸς Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τότε, παρέσχον σημείωμα τῶν κατὰ κρίσιν μου ἐκκαθαριστέων ὑπαλλήλων, καὶ ὅτι, ὅτε ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις, ὁ κ. Καλέργης ἰδών με μὲ ηὐχαρίστησε διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν πληροφοριῶν μου καὶ διὰ τὴν μεγίστην σύμπτωσιν τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν μέχρις ἑνὸς πρὸς τὰς εἰσηγήσεις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὰς αὐτὰς πληροφορίας παρέσχον καὶ πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας κ. Παναγιωτόπουλον, ὁ ὁποῖος καὶ οὗτος ἐγνωστοποιήθη ὡς μάρτυς, ἵνα βεβαιώσῃ τοῦτο, θὰ βεβαιώσῃ δὲ τοῦτο καὶ ὁ τότε διευθυντὴς τῶν Δημοσίων ἔργων κ. Σάουρωτ. Κατόπιν λοιπὸν τοιαύτης γνώμης, τὴν ὁποίαν εἶχον περὶ τοῦ Καλύβα, γνώμης ἥτις μετεβλήθη εἰς ἔμπρακτον ἀποτέλεσμα, προκαλέσασα δι’ αὐτὸν ἀπόλυσιν, δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον ν’ ἀναλάβω ὑπεράσπισιν τούτου κατὰ τοῦ Δημοσίου καὶ ἠρνήθην νὰ πράξω τοῦτο. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη καὶ διὰ τὸν μηχανικὸν Γʹ τάξεως Νέγκαν. Καὶ περὶ αὐτοῦ ὑπέβαλον γνώμην ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπολυθῇ, δηλῶ δὲ ὅτι τὸν Νέγκαν, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχον τιμωρήσει διὰ 100 δραχ. προστίμου ἐπὶ παραπτώματι περὶ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐν τῇ μηνύσει μου πρὸς τὸν εἰσαγγελέα ἀναφέρω τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀποφάσεώς μου ταύτης ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐθεώρησα λοιπὸν ὅτι καὶ δι’ αὐτὸν δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον ν’ ἀναλάβω τὴν ὑπεράσπισιν, κατὰ τοῦ ὁποίου εἶχον ἐκφράσει γνώμην ἐκκαθαρίσεως καὶ τὸν ὁποῖον εἶχον τιμωρήσει διὰ προστίμου. Διὰ τὸν κ. Ναύλερην, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, παρουσιάσθη ὑπόθεσις ἀναφερομένη εἰς ἀμφισβήτησιν τῆς ἡλικίας τοῦ ταχυδρομικοῦ καὶ τηλεγραφικοῦ ἐπιθεωρητοῦ κ. Νικολαΐδου, παρουσιάσθη δὲ ὁ κ. Ναύλερης ὡς σκευωρῶν κατὰ τοῦ ἀνωτέρου του καὶ ὡς ἐπιζητῶν νὰ παραστήσῃ αὐτὸν ὡς ὑπερβάντα τὴν νόμιμον ἡλικίαν καὶ ὡς ψευδῶς δικαιολογοῦντα πρὸς τὰς προϊσταμένας Ἀρχὰς τὴν δῆθεν κατωτέραν τοῦ ὁρίου ἡλικίαν του. Ὅτε ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις ἐκείνη ἐνώπιόν μου, τότε τῇ συνεργασίᾳ τῶν τμηματαρχῶν κυρίων Μαυρογένους καὶ Ἀγκωνάκη καὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ταχυδρομείου κ. Σιδερᾶ ἐξηλέγξαμεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἀπεφάνθην ὑπὲρ τοῦ δικαίου τοῦ κ. Νικολαΐδου καὶ ἐβεβαιώθην ὅτι αἱ κατ’ αὐτοῦ καταγγελίαι τοῦ Ναύλερη ἦσαν σκευωρίαι. Ἔκρινα καὶ τότε ὅτι χάριν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ σώματι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ μείνῃ ἀτιμώρητος μία τοιαύτη ἐλευθερία τῶν κατωτέρων, ἵνα σκευωρῶσι κατὰ τῶν ἀνωτέρων των, καὶ διὰ τοῦτο διέταξα τὸν κ. Μαυρογένην, ἵνα μοὶ προσαγάγῃ πρὸς ὑπογραφὴν ἀπόφασιν αὐστηροτάτης τιμωρίας τοῦ Ναύλερη καὶ ἑτοιμάσῃ ἐγκύκλιον κοινοποίησιν ταύτης πρὸς τὸ προσωπικὸν πρὸς παραδειγματισμόν. Δυστυχῶς τὴν ἐπαύριον τῆς τοιαύτης ἐντολῆς — λέγω δυστυχῶς δι’ ἐμέ, ἀλλ’ εὐτυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα — ἐπῆλθεν ἡ στρατιωτικὴ ἐπανάστασις, παρῃτήθημεν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ τοιαύτη ἀπόφασις ἔμεινεν ἀνυπόγραφος. Οὐχ ἧττον ὅμως τρεῖς ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας θέλουσι καταθέσει τὰ γεγονότα ταῦτα ἐνώπιον τῆς ἀνακρίσεως. Ἀλλὰ πλὴν τῶν λόγων, οὓς ἀνέφερα, δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀναλάβω ὡσαύτως τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἐν λόγῳ προσώπων, καθόσον ὁ νόμος τῶν Δημοσίων ἔργων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐξεκαθαρίσθησαν, ἦτο ἔργον ἀποκλειστικῶς ἰδικόν μου. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς συνέταξα τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη κατὰ λέξιν ὡς εἶχε συνταχθῆ. Πρὸς πίστωσιν τοῦ πράγματος καὶ ἀνακριτικῶς, διότι παρέχει σημεῖα σπουδαῖα διὰ τὴν ὑπόθεσιν, προσήγαγον ἐνώπιον τῆς ἀνακρίσεως καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα παραβάλῃ αὕτη τοῦτο πρὸς τὸν νόμον καὶ βεβαιωθῇ ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἔργον ἰδικόν μου. Ἔπαθον μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πάντες οἱ συντάσσοντες νομοσχέδια πάσχουσι, νὰ πονῶσι ταῦτα ὡς τέκνα των καὶ νὰ παρακολουθῶσι τὴν τύχην των. Ὅτε ἐφηρμόσθη ὁ νόμος καὶ ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἐγεννήθη ζήτημά τι, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ἀκριβῶς ὁ νομομηχανικὸς Καλύβας. Οὗτος ἀπολυθεὶς τῆς ὑπηρεσίας ἔσπευσε νὰ ἐρωτήσῃ νομομαθεῖς, ὡς ἔλεγεν, οἵτινες ἐγνωμοδότησαν πρὸς αὐτὸν ὅτι ὁ νόμος δὲν περιέχει τελικὴν διάταξιν, καθ’ ἣν νὰ ὁρίζῃ ὅτι ἡ ἰσχύς του ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του, καὶ ὅτι τοιαύτην διάταξιν ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περιέχει μόνον τὸ ἄρθρον 91 τοῦ νόμου, τὸ καθορίζον τὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως, ὅτι δὲ τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδημοσιεύθη τῇ 20ῇ Ἰανουαρίου, ἐνῷ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἤρχιζε κατὰ τὰς γενικὰς περὶ τούτου διατάξεις ἡμέρας τινὰς μετ’ αὐτό, καὶ ὅτι ἑπομένως τὸ πρακτικὸν αὐτὸ εἶναι πρακτικόν, δημοσιευθὲν χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ εἰδικὴ διάταξις θέτουσα ἐν ἰσχύϊ τὸν νόμον πρὸ τῆς κατὰ τοὺς γενικοὺς κανόνας ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τούτου καὶ συνεπῶς πάσχον ἐκ τούτου ἀκυρότητα. Μαθὼν τοῦτο ἐκ τῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ κ. Καλύβα ἀνακοινώσεων ἔσπευσα παρὰ τῷ τότε Ὑπουργῷ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Πετμεζᾶ καὶ ἀνεκοίνωσα αὐτῷ τὴν πληροφορίαν μου ταύτην καὶ τὰς ἐλπίδας τῶν ἐκκαθαρισθέντων ὅτι εἶναι πιθανὸν δικαστικὸς ἀγὼν νὰ ἀποκλίνῃ ὑπὲρ τῆς θεωρίας ταύτης. Ἀλλὰ πρὸς πρόληψιν παντὸς τυχὸν ἀτυχήματος τοῦ Δημοσίου, καίπερ φρονῶν ἢ μᾶλλον ὢν πεπεισμένος ὅτι ἡ ὁπουδήποτε τοῦ νόμου ἀναγραφὴ τῆς διατάξεως περὶ ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ λύει τὸ ζήτημα ἐντελῶς, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς θέλοντας νὰ ὑποστηρίξωσιν ὅτι ἔδει νὰ ἀναγραφῇ τελικὴ διάταξις ὁρίζουσα τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ, πρὸς πρόληψιν, λέγω, τοιούτου ἀπευκταίου διὰ τὸ Δημόσιον συνεβούλευσα τὸν τότε κ. Ὑπουργὸν νὰ δημοσιεύσῃ τὸ Διάταγμα περὶ ἀπολύσεως τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπόρροια τῆς ἐκκαθαριστικῆς ἀποφάσεως κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν συνέπιπτεν ἡ κατὰ τοὺς γενικοὺς κανόνας τοῦ Δικαίου ἔναρξις τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου. Τοῦτο δέ, διότι κατὰ τελευταίαν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ Δημοσίων ἔργων καταργοῦνται πάντες οἱ προϋφιστάμενοι νόμοι οἱ καθορίζοντες ἅμα τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ κλάδου τούτου, συνεπῶς δὲ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου συνέπιπτεν ἄρσις τῆς μονιμότητος τοῦ ὑφισταμένου προσωπικοῦ, καὶ ἔναρξις τῆς μονιμότητος τοῦ ἀναδιοριζομένου. Ἄν ἄρα τὸ Διάταγμα τῆς ἀπολύσεως ἐδημοσιεύετο κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην, καὶ ἐν περιπτώσει ἔτι ἀκυρότητος τοῦ πρακτικοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θὰ εἶχεν ἀπόλυτον κῦρος ὡς προερχόμενον ἀπὸ τοῦ ἀπολύτου δικαιώματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐλευθέρως προκαλέσῃ τὴν ἀπόλυσιν ὑπαλλήλων τῆς δικαιοδοσίας του μὴ προστατευομένων ὑπὸ τῆς μονιμότητος. Εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν προέβην. Καὶ θέλων ἀκόμη νὰ περιφρουρήσω τὴν ἐνέργειάν μου, ἐπειδὴ ὁ κ. Πετμεζᾶς ἦτο στρατιώτης, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ μὴ ἔχῃ οἰκείως πρὸς τοιαύτας λεπτοτάτας διατάξεις τῶν νόμων, κατέστησα καὶ εἰς τὸν τμηματάρχην κ. Μαζαράκην γνωστὸν τὸ πρᾶγμα καὶ συνεβούλευσα αὐτὸν καὶ παρεκάλεσα νὰ παρακολουθήσῃ παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ τὴν ἐνέργειαν ταύτην, ἵνα μὴ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον. Ἐφρόντισα λοιπὸν ἐγὼ νὰ περιφρουρήσω τὸ Δημόσιον ἐναντίον πάσης ἀγωγῆς. Καὶ δὲν ἠρκέσθην εἰς τοῦτο. Ὁ κ. Ἐ. Μαυρομμάτης, ὁ διάδοχος τοῦ κ. Πετμεζᾶ, ὑποβαλὼν σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου τούτου περὶ Δημοσίων ἔργων κριθεισῶν ὡς παρακωλυουσῶν τὴν ἐλευθέραν κίνησιν τοῦ Ὑπουργοῦ μὲ παρεκάλεσεν, ἵνα ὡς συντάκτης καὶ εἰσηγητὴς τοῦ πρώτου νόμου συνεργασθῶ μετὰ τῆς ὑπηρεσίας πρὸς διατύπωσιν τοῦ νέου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀπετελεῖτο ἐκ τεσσάρων ἄρθρων. Συνέταξα τοῦτο ὁλόκληρον μόνος, ἐν ἄρθρῳ δὲ τρίτῳ συμπεριέλαβον διάταξιν, καθ’ ἣν οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ὑπέχει τὸ Δημόσιον πρὸς ἀποζημίωσιν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ΓΡΜΒʹ νόμου ὡς καὶ παντὸς νόμου ἀφορῶντος εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη ἐκ παρεξηγήσεώς τινος, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου ὁ τότε ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κ. Ράλλης παρεξηγήσας τὴν διάταξιν περὶ κατατάξεως τῶν μηχανικῶν ἐνόμισεν ὅτι αὕτη εἶχε προσωπικὸν χαρακτῆρα, ἐνῷ δὲν εἶχε παντάπασι τοιοῦτον, καὶ ἀντετάχθη κατὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, οὕτω δ’ ἔμεινεν ἀψήφιστον τὸ νομοσχέδιον οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητός μου. Ταῦτα θέλουσι βεβαιωθῆ δικαστικῶς, τοῦ κ. Μαυρομμάτη προσκληθέντος ἐνώπιον τῆς ἀνακρίσεως. Κατὰ συνέπειαν παρουσιάζονται ὅλαι αἱ ἀποδείξεις ὅτι ἔσπευσα νὰ ὁδηγήσω τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ συντελέσω ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως τὸ Δημόσιον περιφρουρηθῇ κατὰ πάσης ἀποζημιώσεως δικαστικῆς ἐκ τυχὸν κακῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἢ ἀτελείας αὐτοῦ. Ἀφήνω, Κύριοι, κατὰ μέρος τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ ἀπεδείκνυον πώρωσιν πολιτικὴν μεγίστην, ἂν ἐδεχόμην νὰ ἀναλάβω ὑπόθεσιν ὑπαλλήλων, οἵους ἐχαρακτήρισα τούτους ἢ περὶ ὧν προέβην εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν, ἀποδεικνυομένην καὶ διὰ προσεπιβεβαιώσεως τῶν προσώπων, ἅτινα μετέσχον ταύτης, ἀλλ’ ὡς ἐπιχειρηματίας εἰδικώτερον, ἀναλαμβάνων ἐργολαβικῶς δίκας, βεβαίως θὰ ἐννοῆτε οἱ δικηγοροῦντες ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι θὰ ἤμην ἠλίθιος τοῦ τελευταίου βαθμοῦ, ἂν ἐδεχόμην νὰ ἀναλάβω ἰδίαις δαπάναις καὶ κινδύνῳ δίκην, περὶ τῆς ὁποίας ἐφρόντισα, ἵνα περιφρουρήσω τοσοῦτον τὸ Δημόσιον, ὥστε μηδεμία ἀγωγὴ γίνῃ δεκτὴ κατ’ αὐτοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἡ ὁποία ἔχει καὶ συνέχειάν τινα ἀπευθυνομένην πλέον εἰς τὴν καλὴν πίστιν τοῦ γράψαντος δημοσιογράφου. Εἰδοποιήθην τὴν νύκτα τῆς 30ῆς Ἰουνίου ὅτι τοιοῦτο δημοσίευμα ἐπέκειτο κατ’ ἐμοῦ ἐν τῷ «Χρόνῳ». Θεωρῶν ὅτι καλὴ εἶναι καὶ ἡ δικαστικὴ δίωξις, ἀλλ’ ὀρθοτέρα ἡ παροχὴ προληπτικῶν ἐξηγήσεων καὶ ἡ ἀποτροπὴ τῶν διαπομπεύσεων τούτων, ἐξ ὧν πάντοτε εἴτε διὰ τὴν φυσικὴν ἔχθραν τῶν ὀλίγων ἢ διὰ τὴν ἀδιαφορίαν τῶν πολλῶν ἴσως δύναται νὰ παραμείνῃ τι κατ’ ἐκείνου, καθ’ οὗ στρέφονται, ἔσπευσα νὰ καλέσω τὸν ὑπεύθυνον συντάκτην τοῦ «Χρόνου» εἰς τὸ γραφεῖόν μου, ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀνακαλύψας τὴν ἐπικειμένην δημοσίευσιν ἦτο ὁ κλητὴρ τῆς Βουλῆς Ν. Λαζάνης, ὁ ὁποῖος καὶ μοὶ μετέδωκε τὴν εἴδησιν, ὅτε προσεκάλεσα τὸν ὑπεύθυνον συντάκτην τοῦ «Χρόνου», ἀφῆκα καὶ τὸν κλητῆρα τοῦτον νὰ παρίσταται κατὰ τὴν συνομιλίαν, ἥτις ἐγένετο, διότι δὲν ἤθελον οὔτε εἰς τὸν κλητῆρα νὰ γεννηθῇ ἡ ὑπόνοια ὅτι κάτι τι συμβαίνει.

§6Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν κλητῆρα;!....

§7Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ συνομολογήσητε καὶ ὑμεῖς ὅτι, ἂν εὑρίσκεσθε εἰς τοιαύτην περίστασιν, οὐδένα θὰ ἀφήνετε νὰ εὑρεθῇ ὑπὸ δυσπιστίαν, πολὺ ὀλιγώτερον δὲ τοὺς ὑφισταμένους σας. Ἠρώτησα λοιπὸν τὸν συντάκτην: Ποῦ εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχετε, καὶ τί πρόκειται νὰ γράψητε; Ὁ συντάκτης μοὶ προσήγαγεν ὅλα τὰ δημοσιεύματα ἐν χειρογράφοις καὶ τὴν περίληψιν τοῦ πληρεξουσίου φέροντος οὐχὶ τὸ ὄνομα τοῦ μηχανικοῦ Νέγκα, ὡς φέρει τὸ δημοσίευμα τοῦ «Χρόνου», ἀλλὰ τὸ τοῦ Καλύβα. Λέγω πρὸς αὐτόν: «ὅλα αὐτὰ εἶναι ψευδέστατα. Ἐγὼ μετ’ οὐδενὸς συνέταξα συμβόλαιον. Ὑποθέτω ὅτι ἴσως ὑπάρχουσι συμβόλαια πληρεξούσια συντεταγμένα, τὰ ὁποῖα μετ’ ἄλλων δικηγόρων φέρουσι καὶ ἐμέ. Ἀλλὰ σᾶς δίδω τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου ὅτι δὲν προέβην εἰς τοιαύτην δικαστικὴν πρᾶξιν, οὐδ’ ἀπεδέχθην τοιαύτην πληρεξουσιότητά ποτε». Εἶπον μάλιστα εἰς τὸν συντάκτην τοῦ «Χρόνου» ὅτι ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. Γλαράκη τοῦ δεχομένου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν τὰς κοινοποιήσεις τὰς σχετικὰς πρὸς τὰς δίκας κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἵνα μάθῃ ἂν φέρει οἱονδήποτε τοιοῦτο δικόγραφον τὴν ὑπογραφήν μου. Καὶ τοῦτο ἐπικαλοῦμαι κατὰ τὴν ἀνάκρισίν μου. Τῷ εἶπον ὅτι τὰ συμβόλαια ταῦτα ἄλλως εἶναι ἁπλᾶ πληρεξούσια, περὶ δὲ τοῦ κ. Καλύβα εἰδικῶς τῷ εἶπον καί τι ἱστορικόν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἐξήγησα ἐν τῇ Βουλῇ. Περὶ τοῦ κ. Καλύβα εἰδικῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναλάβω ὑπόθεσιν, διότι πρὸς τὸν κ. Καλύβαν συναντήσαντά με καθ’ ὁδὸν καὶ ἐρωτήσαντά με διατί σπεύδω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ συμβουλεύω, ἵνα ἐξασφαλισθῇ τὸ Δημόσιον κατ’ αὐτοῦ, καὶ τί ἔχω κατ’ αὐτοῦ, εἶπον κατὰ πρόσωπον καὶ ἐν μέσῃ ὁδῷ: ἔχω περὶ σοῦ κακὴν ὑπόληψιν. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν μετὰ τοιαῦτα γεγονότα νὰ ἀναλάβω τοιαύτην ὑπόθεσιν. Παρεκάλεσα τὸν συντάκτην τοῦ «Χρόνου» νὰ ἀναμείνῃ, ὅπως ἴδω καὶ ἐγὼ τὰ συμβόλαια καὶ ἀντιληφθῶ μὴ τυχὸν ἐμωράνθην καὶ ὑπέγραψα τοιαῦτα συμβόλαια, ὅτι δέ, ἐὰν εὑρίσκωμαι ἐν ἀδίκῳ, εἶναι κύριοι πλέον ἐν καλῇ τῇ πίστει νὰ προβῶσιν εἰς δημοσίευσιν, καθόσον ἄλλως πᾶν δημοσίευμά των θὰ ἦτο ἀπόρροια κακῆς πίστεως. Ὄντως ὁ κ. συντάκτης ἀνέστειλε τὴν δημοσίευσιν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην. Χθὲς σπεύδω τὴν πρωίαν καὶ βλέπω τὰ συμβόλαια. Βλέπω ὅτι ἐπρόκειτο περὶ πληρεξουσίων ἁπλῶν, περὶ τῶν ὁποίων οὐδὲν ἔδωκα σχέδιον οὔτε γνώμην τινά. Συγχρόνως πληροφοροῦμαι ἄλλοθεν ὅτι ὁ Καλύβας ἀνέθηκε τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ὑποθέσεώς του εἰς τὸν κ. Τσάτσον, ὁ ὁποῖος ἤγειρεν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἥτις καὶ ἀπερρίφθη. Σπεύδω εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Τσάτσου καὶ λαμβάνω σημείωμα τῆς ἀποφάσεως, εἰδοποίησα δὲ τὸν κ. Χαιρόπουλον παραδώσας τὸ σημείωμα καὶ παρήγγειλα ὅτι δύναται νὰ βεβαιωθῇ λαμβάνων γνῶσιν τῆς ἀποφάσεως, ὅτι ὁ κ. Τσάτσος εἶναι δικηγόρος τοῦ κ. Καλύβα, ὅτι δέ, ἂν οὗτος ἀνέγραψε καὶ ἐμὲ ἐν τῷ πληρεξουσίῳ μεταξὺ τῶν ἄλλων δικηγόρων, παρῃτήθη ἔκτοτε τῆς ἰδέας ταύτης, διότι δὲν ἀνεῦρε πρόθυμον καὶ ἐμὲ εἰς παροχὴν ὑπερασπίσεως καὶ ἔσπευσε νὰ παραδώσῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν κ. Τσάτσον. Μοὶ ἀπήντησεν ὁ συντάκτης τοῦ «Χρόνου» κ. Ἀλεξάνδρου ὅτι θὰ διαβιβάσῃ πάντα ταῦτα εἰς τὸν κ. Χαιρόπουλον καὶ ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκα, δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῶν δημοσιευμάτων, ἐκτὸς ἂν ἀναλάβῃ ταύτην προσωπικῶς ὁ κ. Χαιρόπουλος, διότι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, εἶπε, δὲν δύναμαι οὔτε σᾶς νὰ ἀδικήσω οὔτε ποινικὴν καταδίωξιν κατ’ ἐμοῦ νὰ ἐπισύρω. Σήμερον παραδόξως βλέπω γενομένην τὴν δημοσίευσιν, καὶ περιπλέον, πληρεξούσιον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπεδείχθη ὑπὸ τοῦ συντάκτου τοῦ «Χρόνου» ὡς φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Καλύβα, δημοσιεύεται ἐν τῷ «Χρόνῳ» ὡς φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Νέγκα. Ἐν τούτῳ καταφωρᾶται πλέον ἡ κακὴ πίστις τοῦ «Χρόνου», διότι πληροφορηθεὶς ὁ «Χρόνος» τὰς κατὰ τῆς ἀναμίξεώς μου εἰς τὴν δίκην Καλύβα ἀνταποδείξεις ἀνέγραψε τὰς διατάξεις τοῦ πληρεξουσίου Καλύβα μὲ τὸ ὄνομα τοῦ Νέγκα, ὁ ὁποῖος δὲν ἐνήγαγεν ἔτι τὸ Δημόσιον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐν τούτῳ ὑπὲρ ἐμοῦ ἡ ἀπόδειξις ὅτι ἄλλος δικηγόρος ἀνεμίχθη. Ἀλλ’ ἐν τῷ πληρεξουσίῳ ὅμως τοῦ Νέγκα δὲν ὑπάρχουσιν αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας ἀναγράφει ὁ «Χρόνος» καὶ αἱ ὁποῖαι μόνον ἐν τῷ πληρεξουσίῳ Καλύβα ὑπάρχουσι. Βλέπετε λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι συνεσωρεύθησαν, ἵνα κατασπιλωθῇ ἡ ὑπόληψίς μου, σκευωρίαι, ὄπισθεν τῶν ὁποίων ὑποθέτω ὅτι δὲν κρύπτεται μόνον ἡ κακοήθεια τῆς συντάξεως τοῦ «Χρόνου», ἀλλὰ καὶ ἄλλων, τοὺς ὁποίους ἡ ἀνάκρισις θὰ ἀνακαλύψῃ βεβαίως.

§8Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Τὰ συμβόλαια αὐτὰ ἦσαν μονομερῆ;

§9Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Μάλιστα, ἁπλᾶ πληρεξούσια. Ἔσπευσα νὰ παραδώσω τὴν μήνυσίν μου εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἔφθασα δὲ μέχρι τοιούτου σημείου ἀποδείξεως, ὥστε νὰ προσαγάγω καὶ ἀπόσπασμα ἐκ τῶν Ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τῆς ἀγορεύσεώς μου ἐν σχέσει πρὸς νομοσχέδιον περὶ τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τοῦ κλάδου τούτου, καὶ ἑτέρας ἀγορεύσεως, καθ’ ἣν συνέχαιρον τὸν τότε κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἔσχε τὸ θάρρος τῆς πλήρους ἐκκαθαρίσεως τοῦ κλάδου τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἐλπίζω ὅτι ἡ ἀνάκρισις θέλει προβῆ τάχιστα εἰς τὴν διεκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τὸ φῶς δέ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιχυθῇ εἰς ὅλην τὴν ὑπόθεσιν, θὰ εἶναι ἄπλετον. Ὑπῆρξα, Κύριοι, κατὰ τὸν πολιτικόν μου βίον πολλάκις ὀξύς, ἴσως δ’ ἔσχον τὸ εὐτύχημα, μετὰ τοῦ ἀτυχήματος τούτου, ἵνα ἕνεκα τῆς νευρικῆς ἐνεργητικότητός μου σταδιοδρομήσω λίαν ταχέως. Τὸ δεύτερον προκαλεῖ τὸν φθόνον καὶ τὴν μοχθηρίαν, τὸ πρῶτον προκαλεῖ τὰς παρεξηγήσεις τῶν πολιτικῶν μου ἀντιπάλων, μὴ ἀναζητούντων πολλάκις ὑπὸ τὴν ὀξύτητα τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴν ἀγαθοπιστίαν, ἀλλὰ πλειστάκις παρεξηγησάντων ταύτας. Ὑπῆρξα μακρόθυμος πρὸς τοὺς δημοσιογράφους, ὅτε κατεῖδον ὅτι ὅσα ἔγραψαν κατ’ ἐμοῦ ἦσαν προϊὸν πλάνης ἢ προϊὸν πολιτικῆς διαπάλης, καθ’ ἣν ὁτιδήποτε ἀναγραφόμενον δὲν θίγει τὸν ἰδιωτικὸν βίον καὶ δὲν ἐπιρρίπτει δυσωδίαν κατὰ τοῦ ἐγκαλουμένου, δύναται δ’ ἕνεκα τούτου νὰ συγχωρηθῇ. Δὲν κρύπτω ὅτι κατὰ τοῦ διευθυντοῦ τῶν «Καιρῶν» Κανελλίδου ἐλέγξαντός με μέχρις ὕβρεως, διότι ἡμέραν τινὰ ἐν τῇ Βουλῇ ἐζήτησα παρὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Ἐμπειρίκου τὴν ἐπέμβασιν καὶ τὴν ταχεῖαν ἐκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως Τσουκαλᾶ–Ἠπίτου πρὸς ἀπακατάστασιν τῆς εἰρήνης ἐν τῷ Ναυτικῷ, ἐπέδωκα μήνυσιν, ἀλλ’ ὅτε ὁ κ. Κανελλίδης κατιδὼν τὸ λάθος του ἔσπευσε νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ γραφέντα αὐτοβούλως καὶ πρὶν ἢ λάβῃ γνῶσιν, ἂν εἶχον προβῆ εἰς τὴν κατ’ αὐτοῦ μήνυσιν, οὐδαμῶς ἐπεδίωξα τὴν μήνυσιν, οὐδὲ προέβην μετέπειτα εἰς ἀνακίνησιν τῆς ὑποθέσεως, διότι δὲν ἤθελον νὰ γίνω αἴτιος, ἵνα εἷς γέρων δημοσιογράφος ὑπηρετήσας τὴν πατρίδα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν συρθῇ εἰς τὸ ἀκροατήριον ὡς κατηγορούμενος δι’ ἔλεγχόν του ὑπέρμετρον. Μετὰ τοῦτο ὁ «Χρόνος» μὲ κατηγόρησεν ὅτι ἐξέδωκα εἰς δημοπρασίαν τὴν ἐπισκευὴν τῶν Ἀνακτόρων καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος εὑρίσκετο ὑπὸ τὰς ἀπειλὰς τῆς Τουρκίας, ἐνῷ τοῦτο δὲν ἦτο ἀληθές, διότι οὐδὲν ἕτερον εἶχον πράξει εἰμὴ νὰ προβῶ εἰς διακήρυξιν ἐπαναληπτικῆς δημοπρασίας, ἣν εἶχε διακηρύξει πρὸ ἐμοῦ ἀρχικῶς ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ν. Λεβίδης. Ἐν τούτοις ἠρκέσθην νὰ διαψεύσω τὸ πρᾶγμα, χωρὶς νὰ μνησικακήσω. Ὁ διευθυντὴς τοῦ «Ἐμπρὸς» ἔγραψε κατ’ ἐμοῦ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγένετο ἡ στάσις τοῦ Τυπάλδου ὅτι ἤμην συναίτιος αὐτῆς καὶ κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἠδύνατο νὰ τεθῇ καὶ ἡ ζωή μου ἐν κινδύνῳ, ἕνεκα τοῦ ἐπικρατήσαντος ἐρεθισμοῦ κατὰ τῶν στασιαστῶν. Δὲν ἐδίστασα νὰ προκαλέσω τὸν κατέχοντα τότε τὴν προεδρίαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ δηλώσῃ ἂν ἤμην καὶ ἐγὼ συναίτιος, κατήγγειλα δὲ ταυτοχρόνως τὸν γράψαντα, ἵνα βεβαιωθῇ ἡ ἀλήθεια τοῦ πράγματος. Ὅτε ὅμως κατόπιν καταθέσεως αὐτοῦ τοῦ κ. Ζορμπᾶ ἐν τῇ δίκῃ Τυπάλδου ἐβεβαιώθη καὶ ἐπιστώθη ὅτι οὐδεμίαν εἶχον συμμετοχὴν εἰς τὴν στάσιν, δὲν ἐπεδίωξα τὴν περαιτέρω κίνησιν τῆς μηνύσεώς μου κατὰ τοῦ κ. Καλαποθάκη θεωρήσας ὅτι ἐν τῇ νευρικότητι τῆς πολιτικῆς διαπάλης, ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἠδύνατο νὰ γίνῃ οὗτος ἐν πλήρει ἀγαθοπιστίᾳ θῦμα μιᾶς ψευδοῦς εἰσηγήσεως καὶ νὰ ἀδικήσῃ ἕνα ἄνθρωπον, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ εἶχεν ἴσως ψυχραίμως τὴν γνώμην ταύτην. Ἀλλὰ σήμερον δὲν γίνεται μόνον ἔλεγχος πολιτικός. Θίγομαι, Κύριοι, εἰς σημεῖα ἱερώτατα, εἰς τὰ ὁποῖα ὅταν θίγηταί τις, αἰσθάνεται τὴν πικρίαν βαθυτάτην, ἰδιαίτατα δὲ αἰσθάνεται ταύτην, ὅταν ὁ βίος του ὁ πολιτικὸς καὶ ἐπιστημονικὸς ὑπῆρξεν ἐντελῶς ἀντίθετος τοιούτων κἂν προθέσεων, αἵτινες τῷ ἀποδίδονται. Ἐγεννήθη, Κύριοι, κατόπιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ Δημοσίων ἔργων διαφωνία τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τρεῖς ἀνακαταταχθέντας ὑπαλλήλους τῶν Δημοσίων ἔργων, ἐντίμους καὶ χρηστούς, τοὺς ὁποίους κατέταξαν ὑπὸ βαθμὸν κατώτερον κατ’ ἐμὲ παρανόμως. Ἐζήτησαν τὴν συνδρομήν μου παρὰ τῷ κ. Μαυρομμάτῃ Ὑπουργῷ τῶν Ἐσωτερικῶν τότε, ὅπως ἐξηγήσω πρὸς αὐτὸν τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ πείσω τοῦτον ὅτι κακῶς ἐγένετο ἡ κατάταξίς των ὑπὸ βαθμὸν κατώτερον. Προέβην εἰς προφορικὰς παραστάσεις. Παρεκλήθην ὑπὸ τοῦ κ. Μαυρομμάτη νὰ δώσω καὶ ἔγγραφον σημείωσιν τῆς γνώμης μου. Παρέσχον τοιαύτην. Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον δὲν εἰσήκουσε τὴν τοιαύτην εἰσήγησιν καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι προσῆλθον πρὸς ἐμὲ παρακαλοῦντες ἂν δέχομαι νὰ ἀναλάβω τὰς ἀγωγάς των κατὰ τοῦ Δημοσίου. Τοῖς ἀπήντησα ὅτι «δέχομαι, μάλιστα, διότι εἶναι δικαία ἡ ὑπόθεσίς σας καὶ εἶμαι πεπεισμένος περὶ τούτου, ἀλλ’ ὑπὸ ἕνα ὅρον, ἐπειδὴ εἶσθε χρηστοὶ ὑπάλληλοι καὶ σᾶς ἐξετίμησα ὡς τοιούτους, δέχομαι, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἔχετε φίλον καὶ ὄχι δικηγόρον». Καὶ ἀνέλαβον τὰς ὑποθέσεις ταύτας τῶν ὑπαλλήλων τούτων μὴ καταβαλόντων μέχρι τοῦ Ἐφετείου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἔχουσιν ἐκδικασθῆ αἱ ἀγωγαί των, εἰμὴ μόνον τὰ χαρτόσημα. Ἡμέραν τινὰ παρακληθεὶς ὑπὸ συναδέλφου συγγενοῦς τοῦ κ. Ἠπίτου ἐποιησάμην σύστασιν πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκδίκασιν τῆς γνωστῆς ὑποθέσεώς του. Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ὁ κ. Ἠπίτης σπεύδει καὶ μοῦ ζητεῖ τὴν συνδρομήν μου τὴν δικηγορικήν. Ἐθεώρησα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ μὴ ἀρνηθῶ, διότι καθῆκον τοῦ δικηγόρου εἶναι νὰ μὴ ἀρνῆται, ὅταν πείθηται περὶ τοῦ δικαίου· ἀλλ’ ἔθηκα ὡς ἀπαραίτητον ὅρον ὅτι θέλει εὕρει παρ’ ἐμοὶ φίλον καὶ οὐχὶ δικηγόρον, καὶ εἰργάσθην καθ’ ὅλην τὴν προδικασίαν μέχρι τῆς παραπομπῆς τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον μετ’ ἔκδοσιν τῶν γνωστῶν βουλευμάτων τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν καὶ μέχρι πρὸ ἕξ μηνῶν, ὁπότε ἐγενόμην Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ἔπαυσα ἀναμιγνυόμενος εἰς οἱανδήποτε δικηγορικὴν ὑπόθεσιν, εἰργάσθην, λέγω, ἐπὶ ἑξάμηνον ὅλον ἀπὸ πρωίας μέχρις ἑσπέρας εἰς πολύπλοκον τοιαύτην ὑπόθεσιν ἀρνηθεὶς νὰ λάβω καὶ τὴν ἐλαχίστην ἀμοιβήν. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς ὅλους ὑμᾶς ὅτι, ἀφ’ ἧς ἔσχον τὴν τιμὴν διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν νὰ ἀναλάβω τὸ ὑπέρτατον ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἔπαυσα δικηγορῶν καὶ ὅτι τὸ γραφεῖόν μου εἶναι κεκλεισμένον.

§10Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ περιπλέον πρώτην φορὰν ἐγένετο τοῦτο.

§11Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Εὐχαριστῶ πολύ.

§12ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι γνωστόν.

§13Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι γνωστόν, ἀλλὰ δὲν διστάζω ποσῶς νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἀρχίσας νὰ πολιτεύωμαι εἶχον μικράν τινα ἀκίνητον περιουσίαν. Τὸ κέρδος τῆς πολιτικῆς δι’ ἐμὲ εἶναι οὐχὶ πράξεις μεταγραφῶν καὶ πωλήσεων ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν μεταγραφῶν, ἀλλὰ πράξεις ἐπιβολῆς βαρῶν ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν ὑποθηκῶν. Δὲν διστάζω δὲ νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν οἱουδήποτε πολιτευομένου νὰ διατηρῇ τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα τῷ ἐμπιστεύεται ἡ ἐκτίμησις τῶν συναδέλφων του ἢ ἡ Πολιτεία, ἡ ἐπιθυμία μου εἶναι ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν συντομευθῇ ὁ χρόνος τῆς προεδρίας μου, διότι δὲν εἶναι εἰς ἐμὲ δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῶ ὑποβαστάζων τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ὁ προεδρικὸς βίος μοὶ ἐπιβάλλει. Ἔχων τοιαῦτα δεδομένα μέχρι τοῦδε πολιτικοῦ καὶ ἰδιωτικοῦ βίου ἐννοεῖτε, Κύριοι, ποίαν πικρίαν ᾐσθάνθην σήμερον, βλέπων προσβαλλόμενα τὰ ἱερώτατά μου. Κύριοι, ἐὰν ἄλλος τις ἦτο ἐν τῇ θέσει μου, θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν ἢ θὰ ἐσκέπτετο νὰ μὴ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ἄνευ ἀποδείξεως τῆς ἐκτιμήσεως τῶν συναδέλφων του.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη...

§15Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦτο δὲν θέλω πράξει, διότι οὐδένα τῶν συναδέλφων μου δικαιοῦμαι νὰ ὑποτιμήσω ὅτι ἔχει ἐπ’ ἐλάχιστον δυνηθῆ νὰ διατηρήσῃ ἐν τῇ ψυχῇ του ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ ψευδοῦς τῶν γραφομένων, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ὑπερηφάνειαν καὶ τὴν συνείδησιν ἀναπεπαυμένην ὅτι ὁ βίος μου ὑπῆρξε λευκὸς καὶ ἀκηλίδωτος καὶ ὅτι καταλαβὼν τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου διὰ τῆς ὑμετέρας ψήφου δύναμαι ν’ ἀτενίσω ὑπερηφάνως πᾶσαν ὕβριν καὶ πᾶσαν συκοφαντίαν. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§17Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. Θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ νὰ προταχθῇ τὸ «περὶ τῶν διδακτηρίων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νομοσχέδιον». Εἶναι ὑπηρεσιακὸν καὶ οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντίρρησιν.

§18Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πέντε λεπτῶν διακοπὴν δὲν κάμνομεν;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ προτάξεως τοῦ περὶ διδακτηρίων νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§20Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διεκόπη ἡ συνεδρίασις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν διέκοψα τὴν συνεδρίασιν. Πῶς διεκόπη;

§22Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἴπομεν νὰ διακοπῇ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τυπικόν· ἀφήσατε νὰ ἐργασθῶμεν. 1η συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν διδακτηρίων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 ἕως 4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§24Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ 5 ἄρθρου τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§25Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Ἀντὶ «ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχίᾳ» νὰ τεθῇ «ἐν τῷ αὐτῷ δήμῳ».

§26Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡ λέξις «ἐπαρχίᾳ» νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «δήμῳ».

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰγγλέσης.

§28Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐν τέλει τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 5 ἀναγράφεται ὅτι «κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος δὲν δύναται νὰ διαταχθῇ ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχίᾳ ἡ ἀνέγερσις πλειόνων τοῦ ἑνὸς διδακτηρίων».

§29Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔχει ὀλίγας λέξεις διαγραπτέας ἡ πρώτη παράγραφος τελευταίως. Λέγει: «κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος δὲν δύναται νὰ διαταχθῇ ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχίᾳ ἡ ἀνέγερσις πλειόνων τοῦ ἑνὸς διδακτηρίων». Ὁλόκληρος αὕτη νὰ διαγραφῇ.

§30Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Πολὺ καλά.

§31Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§33Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἔλλειψίν τινα βλέπω. Ὁσάκις πρόκειται νὰ γίνῃ ἐξαγορὰ οἰκοδομήματος ἰδιωτικοῦ, νομίζω ὅτι ὁ αἰτῶν νὰ πωλήσῃ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ὀφείλει ἐκτὸς τῶν τίτλων αὐτοῦ τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τοῦ σχεδίου τοῦ κτιρίου νὰ συνοδεύῃ τὴν αἴτησιν καὶ μὲ γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἀπὸ τὸν γυμνασιάρχην, διότι νομίζω ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ καταλληλότερος παντὸς ἄλλου, ἀπὸ τὸν μηχανικόν, καὶ ἀπὸ ἕνα ἰατρὸν πολιτικὸν ἢ ἕνα ἰατρόν, τὸν ὁποῖον νὰ ὑποδείξῃ τὸ Δημόσιον, διότι εἶναι ἀστεῖον βεβαίως ὁ ἐπιθεωρητὴς νὰ γνωμοδοτῇ περὶ τῆς καταλληλότητος τοῦ οἰκοπέδου. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ γνώμη ἰατροῦ, ὅπως παντοῦ συμβαίνει, ἂν τὸ οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκλεχθῇ, εἶναι κατάλληλον πρὸς τοῦτο, διότι πολλάκις βλέπομεν γινόμενα τὰ κτίρια εἰς μέρη προβαλλόμενα ὑπὸ τῶν ἑλῶν.

§34Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τοῦ νομάρχου, τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου, τοῦ οἰκείου ἐπιθεωρητοῦ καὶ τοῦ οἰκείου οἰκονομικοῦ ἐφόρου, γνωρίζει πολὺ καλῶς ποῦ νὰ ἐκλεχθῇ· δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ προσφεύγωμεν πάντοτε εἰς ἰατρούς, διὰ νὰ πληρώνῃ τὸ Δημόσιον ἐκεῖνα τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα πάντες γνωρίζετε, ἄνευ λόγου.

§35Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ γνώμη τοῦ μηχανικοῦ δὲν εἶναι τίποτε.

§36Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ ὁλοσχερῶς τὸ ἄρθρον 6. Οἱαδήποτε προληπτικὰ μέτρα καὶ ἂν λάβωμεν, οὐδέποτε θέλομεν ἀποφύγει τὸ ἀποτέλεσμα συνεπείᾳ τῆς διατάξεως ταύτης καὶ θὰ ἀγοράσῃ τὸ Δημόσιον κτίρια ὁπωσδήποτε ἄχρηστα, τὰ ὁποῖα, ὅταν δὲν δύνανται νὰ χρησιμοποιῶσιν οἱ ἰδιοκτῆται, θὰ τὰ προσφέρωσιν εἰς τὸ Δημόσιον. Σήμερον γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς σχεδίου ὡρισμένον τι κτίριον. Νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ διατηρηθῇ· ἐὰν τὸ Δημόσιον θέλῃ νὰ ἀγοράσῃ κτίρια, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι οἱαδήποτε προφύλαξις καὶ ἂν ἤθελε τηρηθῆ, βεβαίως ἤθελε συντελέσει ὄχι εἰς τὴν δημιουργίαν, ἀλλ’ εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν διδακτηρίων, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι θὰ ἀγορασθῶσι διὰ τοῦ νόμου ἐντελῶς ἀκατάλληλα κτίρια ἐκείνων τῶν νῦν ὑφισταμένων. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπιτροπαί, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει σήμερον τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, συνεστήθησαν ἀπειράκις, δι’ ἄπειρα ζητήματα, καὶ δυνάμεθα νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν ἀπροκαλύπτως ὅτι ἀπέτυχον οἰκτρῶς, εἴτε διότι ἐπηρεάσθησαν, εἴτε διότι ἔγινεν οἱαδήποτε ἄλλη ἐνέργεια. Ἓν μόνον εἶναι ἀσφαλές, ὅτι οὐδεμίαν ἀπολύτως παρέχουσιν αὗται ἐγγύησιν. Ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως λοιπὸν συνηγορῶ, διότι ἐννοῶ τὸ Κράτος νὰ ἀποκτήσῃ διδακτήρια, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ ἐκπληρῶσι τὸν προορισμὸν αὑτῶν, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον.

§37Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου τὴν ὑπηγόρευσεν ἡ πρακτική, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἀπέδειξεν ὅτι τὸ Δημόσιον θέλον νὰ προβῇ εἰς ἀγορὰν οἰκημάτων, τὰ ὁποῖα, εἰς αὐτὸ προετείνοντο ἐκ μέρους ἰδιωτῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἦσαν λίαν ἀκατάλληλα διὰ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προωρίζοντο, ἐζημιώθη μέγα ποσόν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὁ ὑφιστάμενος νόμος δὲν κωλύει τὴν ἀγορὰν οἰκημάτων. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν πρὸς ἀγορὰν διδακτηρίων, ἐδόθησαν καλῶς. Ὑπάρχουσιν εἰς διαφόρους τόπους ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ πωλήσωσι τὰ οἰκήματά των, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄριστα συμφώνως μὲ τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Νομάρχου, τοῦ κ. προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ τοῦ οἰκείου τμηματάρχου. Ὅταν ἔχωμεν λοιπὸν τοσαύτας διαβεβαιώσεις καὶ ὅταν θὰ ἔχωμεν σχεδιάγραμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐρωτῶ: ποίας ἄλλας προφυλάξεις δυνάμεθα νὰ λάβωμεν, διὰ νὰ φρουρήσωμεν τὰ δίκαια τοῦ Δημοσίου;

§38Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἀντίληψίς μου ἦτο ὅτι κατὰ τὸν ὑφιστάμενον νόμον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς ἀγορὰν οἱουδήποτε κτήματος δι’ ἀνέγερσιν ἐκπαιδευτικοῦ κτιρίου. Δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας ὡς καὶ τὴν τῆς ἐπιτροπῆς· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὡς καὶ πᾶς τις ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ὁρισθῇ συνεπείᾳ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ὑπὸ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου, εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλα, διὰ νὰ ἀποφανθῶσιν ἐν εἰλικρινείᾳ καὶ πεποιθήσει, ἔχοντα ὑπ’ ὄψει τὸ ἀνώτερον συμφέρον.

§39Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Θέλετε νὰ προσθέσωμεν ἄλλα καταλληλότερα πρόσωπα; Ἡ ἀρχὴ ὅμως εἶναι ἀγαθή, διότι ὑπάρχουσι κτίρια κατάλληλα, τὰ ὁποῖα πληροῦσιν ὅλους τοὺς ὅρους καὶ πρέπει νὰ ἀγορασθῶσι.

§40Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγοράζῃ ὡς ὁ ἰδιώτης· ἑπομένως, ὅταν τὸ Δημόσιον ἀγοράζῃ, ἀγοράζει ἑτοίμους κατοικίας, οὐχὶ δὲ κατὰ τρόπον καθ’ ὃν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀγοράσῃ ὁ ἰδιώτης.

§41ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον προυτιμήθη, διότι ὑπετέθη ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ συζήτησις. Ἀφοῦ ὅμως ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις, παρακαλῶ νὰ διακοπῇ αὕτη.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται λοιπὸν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6;

§43Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ Κράτος θ’ ἀπολέσῃ 200,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι σήμερον εἴμεθα ἠναγκασμένοι ν’ ἀνεγείρωμεν σχολεῖα, τοῦθ’ ὅπερ δὲ δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸν νόμον αὐτόν.

§44ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ καὶ τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ εἶναι πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν,

§45Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀγορὰ ἑτοίμων κτιρίων δὲν θὰ δώσῃ εἰς τὸ Κράτος τὰ κατάλληλα ἱδρύματα διὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωσιν ὡρισμένον τύπον.

§46Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι ἐσφαλμένον τοῦτο· εἰς οὐδὲν Κράτος ὑπάρχει ὡρισμένος τύπος σχολείου.

§47Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές, διότι ἐν Εὐρώπῃ τὰ σχολεῖα κτίζονται καθ’ ὅμοιον τρόπον, ἐξασφαλίζοντα ὅλους τοὺς ὑγιεινοὺς σχολικοὺς ὅρους. Τὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἐγείρονται εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, δὲν πληροῦσι τοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται δι’ ἓν σχολεῖον. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ προσφερθῶσιν εἰς τὸ Δημόσιον ἀκατάλληλα κτίρια, καὶ ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσωσι τὴν ἐπιτροπήν, οὐδεμίαν ἔχουσιν ἱκανότητα, διὰ νὰ διακρίνωσι τοὺς ὅρους αὐτούς, καὶ ἑπομένως θὰ κληροδοτήσωσιν εἰς τὸ Κράτος ἀκατάλληλα κτίρια.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§49Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Εἰς τὴν παράγραφον 3 ἀναφέρεται ὅτι παρέχεται ὑπὸ τῆς Μονῆς γήπεδον δωρεάν. Τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι ἡ Μονὴ εἶναι νομικὸν πρόσωπον καὶ πρέπει νὰ ἀποζημιωθῇ.

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν θέλῃ.

§51Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι ὑποχρεωτικῶς. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «Μονή».

§52Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Προκειμένου νὰ γίνῃ καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ δωρεά, καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ἰσχύωσιν αἱ διατάξεις τοῦ Ἰονίου ἀστικοῦ Κώδικος, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δωρήσωμεν ἐν Ἑπτανήσῳ οἰκόπεδα πρὸς ἀνέγερσιν διδακτηρίων.

§53Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρέπει νὰ εἶναι καὶ εἷς σχολικὸς ἰατρός.

§54Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ εἶναι παιδίατρος.

§55Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Πρέπει νὰ εἶναι σχολικὸς ἰατρός. Εἰς τὸ Ἀργοστόλιον τὸ σχολεῖον ἔχει οἰκοδομηθῆ εἰς τὸ χειρότερον μέρος, εἰς μέρος κάθυγρον καὶ σκοτεινόν, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸ μέλλον.

§56Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἀπεδέχθη, κ. Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν τροποποίησιν ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις διὰ τὸν Ἰόνιον Κώδικα;

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8ον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 ἕως 13). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σ. Ἰγγλέση, ἥτις ἔχει οὕτως· «Ὁ παραλαβὼν τὸ κτίριον μηχανικὸς καθίσταται ὑπεύθυνος κλπ.».

§58Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Καίτοι γνωρίζω ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία μου, οὐχ ἧττον ἐνόμισα καλὸν νὰ τὴν ὑποβάλω, διότι ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι πολλαὶ οἰκοδομαὶ μετ’ ὀλίγον χρόνον κατέρρευσαν, δὲν εἶναι πολὺς δὲ καιρός, ὅτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατηγγέλθη ὅτι τὰ οἰκήματα τῶν προσφύγων ὑπέστησαν τὴν αὐτὴν τύχην. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς ἡ Πολιτεία νὰ περιφρουρήσῃ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἰγγλέση παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 14 καὶ 15 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδεμία πρότασις νόμου θὰ συζητηθῇ ἀπόψε.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν πρὸς ἀνέγερσιν στρατιωτικῶν κτιρίων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ ἀποπερατώσεως τῶν ἀνεγειρομένων ἤδη στρατώνων, τοῦ ἀνεγειρομένου στρατιωτικοῦ νοσοκομείου ἐν Λαρίσῃ καὶ περὶ ἀνεγέρσεως ἀποθηκῶν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐπιστρατεύσεως». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχμῶν 1500 εἰς βάρος τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ 1910». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1911, πρὸς πληρωμὴν ἀπαιτήσεως τοῦ ἐργολάβου τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐν Ναυπλίῳ δικαστικοῦ μεγάρου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 28,000 πρὸς πληρωμὴν ἀμοιβῶν τοῦ διενεργηθησομένου κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος 1911 διαγωνισμοῦ πρὸς σύνταξιν μελετῶν διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀθήναις».

§62Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἡ προκήρυξις, διὰ τὰς δαπάνας τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ προκειμένη πίστωσις, ἀφορᾷ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου ἐν τῷ χώρῳ, ὃν κατέχουσι σήμερον οἱ στρατῶνες τοῦ πυροβολικοῦ. Πόθος παλαιὸς ἤδη, καὶ ἀνάγκη πανθομολογουμένη καὶ ἀναμφισβήτητος εἶναι ἡ ἀπόκτησις εὐπρεποῦς μεγάρου διὰ τὰ δικαστήρια τῆς πρωτευούσης. Ἀλλ’ ἡ θέσις, ἣν φέρει ἡ αὐτὴ προκήρυξις, γενικῶς ἐκρίθη ἀκατάλληλος, ὁ δὲ δικηγορικὸς σύλλογος ὑπέδειξε τρία ἢ τέσσαρα ἄλλα μέρη· διότι ἴσως τὸ μέρος ἐκεῖνο εἶναι ἀριστοκρατικόν, ἀλλ’ εἶναι μακρὰν τοῦ κέντρου καὶ παρέχει δυσχερείας καὶ χρόνου πολλοῦ ἀπώλειαν διὰ τὴν ἐκεῖσε μετάβασιν οὐ μόνον τῶν δικηγόρων ἀλλὰ καὶ τῶν διαδίκων καὶ τῶν μαρτύρων καὶ ὅλων ἐκείνων ἐν γένει, οἵτινες προσέρχονται πρὸς ἐργασίαν ἢ ἐκπλήρωσιν νομίμου ὑποχρεώσεως εἰς τὰ δικαστήρια. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ μὴ σπεύσῃ εἰς τὴν προτεινομένην δαπάνην, ἥτις ἐνδέχεται ν’ ἀποβῇ ἄσκοπος, ἀφοῦ γενικῶς θεωρεῖται τὸ μέρος ἐκεῖνο ὡς ἀκατάλληλον.

§63Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Συμφωνῶ πρὸς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Ῥακτιβάν, προσθέτω δὲ εἰδικῶς διὰ τὸ ἀκατάλληλον τοῦ γηπέδου ὅτι εἶμαι ἐντελῶς ἐναντίος τῆς δαπάνης διὰ δικαστικὰ μέγαρα ἐν Ἀθήναις, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, διὰ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἐπιβάλλομεν φορολογίας ἐπαχθεστάτας διὰ τὸν λαόν. Ὑπάρχουν ἄλλαι δαπάναι, εἰς τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲ ἐπρόκειτο νὰ γίνουν δαπάναι διὰ τὴν δικαιοσύνην, ἀναντιρρήτως προέχει τῆς σκέψεως περὶ ἱδρύσεως οἱουδήποτε δικαστικοῦ μεγάρου ἡ σκέψις τῆς ἀνιδρύσεως φυλακῶν, διότι ἀποτελεῖ στίγμα διὰ τὸν πολιτισμόν μας ἡ ὕπαρξις τοιούτων φυλακῶν καὶ ἐν μέσαις Ἀθήναις. Εἶμαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ δαπάνην πολυτελῆ.

§64Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ἀκαταλλήλου τοῦ γηπέδου συμφωνῶ καὶ ἐγώ. Κοινὴ γνώμη ἔχει μορφωθῆ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ τὸ γήπεδον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐνδείκνυται νὰ ἐγερθῇ τὸ δικαστικὸν μέγαρον, εἶναι γνωστόν, εἶναι τὸ γήπεδον τοῦ δημοτικοῦ νοσοκομείου καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι κοινὴ ἀπαίτησις καὶ τοῦ δικηγορικοῦ σώματος καὶ τῆς κοινωνίας νὰ ἐγερθῇ τὸ δικαστικὸν μέγαρον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας φρονῶ ὅτι οἱ φόροι δι’ αὐτὸ πληρώνονται, διὰ νὰ ἐξυπηρετῶνται αἱ ἀνάγκαι τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, καὶ μία μεγάλη ἀνάγκη τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας εἶναι καὶ ἡ εὐπρόσωπος παράστασις τῆς δικαιοσύνης. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωτικῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν συμπληρωτικῆς δαπάνης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν ἔργων ὁδοποιΐας, ὧν ἕκαστος ἀπαιτεῖ δαπάνην μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνωτέραν τῶν 10.000 δραχ., πάντων δ’ ὁμοῦ ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς δραχ. 16.397.59». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον). Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δραχ. 48.000 διὰ τὴν κατασκευὴν λιθοδμήτων βάθρων μετὰ σιδηροῦ ζεύγματος τῆς ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Βωβοῦ καὶ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἄρτης–Κοπραίνης κατασκευασθησομένης γεφύρας» καὶ 2) «Περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δρ. 412.000 ἐν ὅλῳ πρὸς κατασκευὴν κτιρίων τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Δικαιοσύνης». Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γκλαβᾶς.

§66Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§67Γ. ΣΧΙΝΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§68Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, ἵνα λεχθῶσι τινὰ διὰ τὴν κατάταξιν, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶμεν διὰ τὴν κατάταξιν. Ἀλλὰ πρὸ τούτου βεβαίως εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι ἐγὼ εἶχον ἀντιταχθῆ κατὰ πάσης φορολογίας καὶ μάλιστα κατὰ τοιαύτης φορολογίας, ἡ ὁποία πλήσσει τὴν ὁμάδα τῶν ἀστικῶν τάξεων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν ὁμάδα, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην πάσης προστασίας κατὰ καθῆκον τῆς Πολιτείας, τὴν τάξιν τῶν νέων ἐπιχειρηματιῶν. Διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, παρ’ ἡμῖν αἱ ἐπιχειρήσεις αἱ ἐμπορικαὶ καὶ βιομηχανικαὶ προέρχονται καὶ ὀφείλονται οὐχὶ εἰς τὰ κεφάλαια κυρίως, ἀλλ’ εἰς τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν φιλοτιμίαν τῶν βιοπαλαιστῶν. Εἶμαι λοιπὸν καὶ κατ’ ἀρχὴν κεκηρυγμένος κατὰ πάσης φορολογίας, εἰδικῶς δ’ ἕνεκα τῶν σκέψεων τούτων καὶ κατὰ τῆς φορολογίας τῆς διατασσομένης ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως θὰ ἐπεθύμουν νὰ σημειωθῇ τοῦτο. Τὸ ἐνοίκιον δὲν φαίνεται ἐκ τῶν ὅλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὑπάρχῃ λόγος ὅπως ἀναγράφηται εἰς τὸ νομοσχέδιον ὡς βάσις τῆς τασσομένης φορολογίας, διότι, ἀφοῦ ἐπιτρέπεται δήλωσις...

§69Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἐπιτρέπεται, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται.

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα· ἐπιβάλλεται. Ἀλλά, ἀφοῦ μετὰ τὴν δήλωσιν ὑπάρχει δικδικασία ὁλόκληρος, κατόπιν τῆς ὁποίας θὰ ἐξακριβωθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν τὸ πραγματικὸν εἰσόδημα, ποίαν θέσιν ἔχει τὸ ἐνοίκιον; Τί χρησιμεύει πλέον τὸ ἐνοίκιον; Ὁ φορολογούμενος θὰ ποιῆται τὴν δήλωσιν αὐτοῦ, ἡ ἐφοριακὴ Ἀρχὴ θὰ ἀποδέχηται τὴν δήλωσιν ἐκείνην ἢ θὰ τὴν πολεμήσῃ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τί χρησιμεύει, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἐνοίκιον. Ἔχοντες τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς δυνάμεθα ἀκολούθως νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀρχήν, ἀπὸ τῆς ὁποίας θ’ ἀπορρέωσιν αἱ σκέψεις μας καὶ ἑπομένως αἱ προτάσεις μας. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ δώσω μίαν ἄλλην ἀπάντησιν καὶ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐλέχθη ὅτι ἐκεῖνος, ὅστις πληρώνει 25,000 δρ. ἐνοίκιον, θὰ ὑποβάλληται εἰς ἓν ποσὸν μέγα φόρου. Ἐγὼ ἀμφιβάλλω ἂν ὑπάρχουσιν οἱ πληρώνοντες παρ’ ἡμῖν 25.000 κατ’ ἔτος ἐνοίκιον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ φόρος πληρώνεται ἀναλόγως τοῦ εἰσοδήματος, ὅταν δὲ τὸ εἰσόδημα εἶναι πέρα τῶν 100.000 δραχ., ὁ φόρος εἶναι 3%. Ὅταν τοῦτο ἔχῃ τις ὑπ’ ὄψει, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ πλέον ὅτι φορολογοῦνται τὰ μεγάλα κεφάλαια, τὰ μεγάλα εἰσοδήματα. Ἐγὼ δὲν ἐτάχθην ποτὲ μὲ τὸ μέρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κηρύξει ἔχθραν κατὰ τῶν κεφαλαίων.

§71Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν κεφάλαια;

§72Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλη συζήτησις. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ οὐδέποτε ἐκήρυξα ἔχθραν κατὰ τῶν κεφαλαίων.

§73Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Οὐδεὶς ἐκήρυξεν ἔχθραν.

§74Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Οὐδείς.

§75Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑμεῖς, κ. Θεοδωρίδη, ἄσπονδον ἔχθραν ἔχετε κηρύξει.

§76Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε ποτέ.

§77Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀναγινώσκω τὰ ὑφ’ ὑμῶν γραφόμενα ἀπὸ ἐτῶν, καὶ ἔχετε κηρύξει ἔχθραν ἄσπονδον κατὰ τῶν κεφαλαίων. Ὅτε λοιπὸν τοῦτο ἀναγράφεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς νὰ λέγωνται ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ φορολογοῦνται οἱ πλούσιοι. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου φορολογοῦνται ἐπιεικῶς οἱ πλούσιοι, ἀλλ’ ἀμειλίκτως αἱ μεσαῖαι ἀστικαὶ τάξεις καὶ οἱ ἔμποροι. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τοῦδε νὰ ζητήσωμεν μίαν ἄλλην ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν καὶ κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἔχομεν προσαυξήσεις εἰς διαφόρους ἐπαγγελματίας. Ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ τὸ σημεῖον τοῦτο τῶν προσαυξήσεων, οὐ μόνον διὰ τὰς περιλαμβανομένας εἰς τὸ ἄρθρον 4, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἑπόμενον. Ἐπίσης πρέπει νὰ γίνεται μία ἄλλη διασάφησις· ἐὰν ἐμπορικόν τι ἢ βιομηχανικὸν κατάστημα ἔχει ἐνοικιασθῆ ὑπὸ δύο, τριῶν, τεσσάρων ἢ πέντε συνεταίρων, πῶς θὰ γίνεται ἡ προσαύξησις αὐτῶν;

§78Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα· προστίθεται τὸ ἐνοίκιον τοῦ καταστήματος, ἐὰν δὲ εἶναι τρεῖς, οἱ ὁποῖοι τὸ πληρώνουν, θὰ πληρώσῃ ἕκαστος τὸ τρίτον.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§80Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, Κύριοι, ἐπιβάλλεται ἐτήσιος συμπληρωτικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ ἐτησίου εἰσοδήματος ἑκάστης οἰκογενείας, ἡμεδαπῆς ἢ ἀλλοδαπῆς, κατοικούσης ἢ διαμενούσης ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ ἓν ἔτος. Ὑπόχρεος εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας. Θεωροῦνται ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν καὶ τὰ συνοικοῦντα ἔγγαμα τέκνα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς οἰκογενείας. Ἐπεθύμουν, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως κηρυχθῶ κατ’ αὐτοῦ, καὶ εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ἀλλὰ, ἀφοῦ ἐψηφίσθη ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ, ἐπὶ τέλους ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ μᾶλλον ἤθελον γνωστοποιήσει εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ νομοσχέδιον συμφώνως πρὸς τὴν ἐπιγραφὴν αὐτοῦ, συμπληρωτικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, φορολογεῖ ὅλας τὰς ἐτησίας προσόδους. Αἱ πρόσοδοι ἐν Ἑλλάδι, Κύριοι, συνίστανται εἰς τὴν ἔγγειον πρόσοδον ἀστικὴν εἴτε ἀγροτικήν, εἰς τὰ κινητὰ κεφάλαια, εἰς τὰ προϊόντα τῆς ἐργασίας καὶ εἰς τὰ κέρδη αὑτῶν τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ἢ τοὺς ὁμιλοῦντας κατὰ τῶν πλουτοκρατῶν νὰ μοὶ ἐξηγήσωσι τοῦτο, διότι ἤδη βλέπω ὅτι ἐδημιουργήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ μία κοινωνικὴ τάξις ἐν Ἑλλάδι, ἄγνωστος εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον, τάξις πλουτοκρατῶν. Ἐγώ, Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι πλουτοκρατικὴν τάξιν ἐν Ἑλλάδι δὲν βλέπω. Βλέπω μόνον μερικοὺς οἰκοκυραίους, οἱ ὁποῖοι διὰ στερήσεως ἢ αὑτῶν ἢ καὶ τῶν προγόνων των κατώρθωσαν νὰ ἔχουν τὸν ἄρτον ἄφθονον καὶ οὐδὲν πλέον. Ἂν δὲ βλέπετε ἐν Ἀθήναις μέγαρά τινα κοσμοῦντα αὐτάς, ἐγὼ εὔχομαι, ὅπως καὶ ἄλλοι τοιοῦτοι κεφαλαιοῦχοι ἔλθωσιν εἰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἵνα κοσμήσωσι τὴν Ἑλλάδα διὰ μεγάρων πολυτελεστέρων.

§81Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν περιμένομεν νὰ εἴπητε σεῖς ὅτι ὑπάρχουσι πλουτοκράται.

§82Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν περιέμενον νὰ δημοκοπήσητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διαιροῦντες τὴν Ἑλλάδα εἰς δύο, εἰς πλουτοκράτας καὶ πένητας.

§83Θ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δημοκοπεῖτε σεῖς.

§84Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον χάριν δημοκοπίας κάμνετε τοῦτο. Ἐγὼ εὔχομαι, Κύριοι, ὅπως προσέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἄλλοι πλούσιοι χρησιμοποιροῦντες (sic) τὸν πλοῦτόν των ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ τόπου. Δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ παρεξηγηθῶσιν οἱ λόγοι μου, διότι πᾶσαν ἄλλην ἰδιότητα δυνατὸν νὰ ἀποδώσωσιν εἰς ἐμὲ παρὰ σχέσιν ἔχοντα μὲ πλουσίους.

§85Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρεξηγεῖσθε, κύριε συνάδελφε, διότι εἶσθε πλούσιος.

§86Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιπροσωπεύω ἐκλογεῖς, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται συνεχῶς καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἐπὶ εἴκοσιν ὥρας τὸ ἡμερονύκτιον καὶ οἱ ἐκλογεῖς ἐκεῖνοι δὲν ἐζήτησαν οὔτε διακανονισμὸν ὡρῶν ἐργασίας οὔτε αὔξησιν μισθῶν οὔτε μισθοδοσίας. Μεταβῆτε εἰς Τρίπολιν, ἵνα ἴδητε τὴν ἐργασίαν· ἐπὶ εἴκοσιν ὥρας ἐργάζονται, ἀλλ’ ὁ λιτὸς βίος ἐκείνων καθιστᾷ τὸν βίον αὐτῶν ἐπαρκῆ ἐκ τῆς ἐργασίας.

§87Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δι’ ἴδιον λογαριασμὸν ὅμως ἐργάζονται.

§88Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνην ἀξίωσιν ἔχουσιν οἱ συμπολῖταί μου ἐκεῖνοι ἐργαζόμενοι ἐπὶ εἴκοσιν ὥρας καθ’ ἡμερονύκτιον, ἵνα ἔχωσιν ἰσότητα δικαιοσύνης, καλὴν διοίκησιν, εὔχονται δὲ οἱ συμπολῖταί μου ἐκεῖνοι, ἵνα εἰσρεύσωσι κεφάλαια καὶ εἰσρέουν ἀρκετὰ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὅπως εὐημερήσωσι, διότι ἐκεῖ ἐκ τῆς μεγάλης ἐργασίας καὶ τῆς μεγάλης οἰκονομίας εἶναι ἄγνωστος ἡ τοκογλυφία, περὶ τῆς ὁποίας τόσους φιλιππικοὺς ἀκούω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Πᾶς φερέγγυος ὀφειλέτης δύναται νὰ εὕρῃ χρήματα ὅσα θέλει πρὸς 6–7% κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ ἐκεῖ καὶ οἱ ἐργάται καὶ οἱ ἐκλογεῖς καὶ οἱ γεωργοὶ διδάσκονται τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους, τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν περιουσίαν τῶν ἄλλων. Καὶ ταῦτα, Κύριοι, ἐν παρεκβάσει, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι θὰ μοὶ συγχωρήσητε, διότι, ὅτε ἀντέστην εἰς τὴν διαίρεσιν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας εἰς πλουτοκράτας καὶ μὴ πλουτοκράτας, ἐξηγέρθησαν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ἀντιλήψει των, πολὺ δικαίως ἴσως, ἔχουσι συλλάβει τὴν ἰδέαν ὅτι αἱ πενέστεραι τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πιέζονται ὑπὸ τῶν πλουτοκρατῶν, ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν συνήντησα ἐν τῷ βίῳ μου πλουτοκράτας, ἀλλ’ ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν: ὅτε ἐβεβαίωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι αἱ οἰκοδομαὶ φορολογοῦνται πρὸς 10%, εἶναι δίκαιον νὰ αὐξήσῃ ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν; Ὅτε τὰ ἐπιτηδεύματα εἶναι ἀρκετὰ ἐξωγκωμένα, εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβαρυνθῶσι διὰ τοῦ φόρου αὐτοῦ; Καταργήσατε τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐκείνων, οἵτινες μόλις ἀποζῶσιν ἐκ τῆς ἐργασίας των, καὶ τότε θέσατε τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, εἴτε ὑπὸ τὴν ὀνομασίαν τοῦ συμπληρωτικοῦ εἴτε αὐτοτελοῦς, διότι δικαιότερος φόρος τοῦ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος δὲν ὑφίσταται ἄλλος. Ἀλλὰ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ὄχι, ἀφοῦ φορολογοῦνται ὅλαι αἱ πρόσοδοι αἱ ἄλλαι. Ὅτε φορολογεῖτε πάσας τὰς προσόδους καὶ αὐτὸν τὸν μισθὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ αὐτὴν τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ ἐδιπλασίασεν ἡ Βουλή, κακῶς κατ’ ἐμέ, ὅτε φορολογεῖτε τὴν κίνησιν τῶν κεφαλαίων, ἐξ ἧς εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ φόρου τοῦ χαρτοσήμου, τὸν ὁποῖον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι δὲν θέλουσι νὰ ὀνομάσωσι φόρον, ἐνῷ εἶναι φόρος βαρύτατος ἀνελθὼν εἰς τὴν ἀνωτάτην βαθμίδα τῆς φορολογικῆς κλίμακος, καὶ πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων ἐζήτησαν τὴν κατάργησιν τῶν ἐμμέσων φόρων, καὶ εὔχομαι νὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς καταργήσεως αὐτῶν, ὄχι, διότι, ὡς εἶπον οἱ κύριοι συνάδελφοι, τοὺς ἐμμέσους φόρους καταβάλλουσιν αἱ πενέστεραι τάξεις, διότι αὐταὶ δὲν εἶναι οἱ μεγαλείτεροι καταναλωταὶ τῶν ἔξωθεν ἐρχομένων εἰδῶν τῶν πρὸς συντήρησιν τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, ὅτε ὅλα αὐτὰ συμβαίνουσι, βεβαίως κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τοῦ 1ου ἄρθρου, διότι ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῶν φορολογουμένων ἤδη προσόδων.

§89Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἄξιον ἀπορίας πῶς πλεῖστοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ἀπεφάσισαν νὰ ὑπερασπίσουν μίαν τάξιν, κατὰ τῆς ὁποίας οὐδεὶς ἐκηρύχθη πολέμιος. Οὐδεὶς ὡμίλησεν ἐναντίον τῆς τάξεως τῶν πλουσίων ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς φορολογίας τῶν πλουσίων καὶ ὅσοι ὡμίλησαν ὑπὲρ τῆς φορολογίας αὐτῆς, εἶχον ἓν ὑπ’ ὄψει των, ὅπως ἡ Πολιτεία ἀποκτήσῃ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην, καὶ νὰ μὴ φορολογήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ φέρωσι τὰ βάρη. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀρκαδίας, χωρὶς νὰ κηρύξω τὸν πόλεμον κατὰ μιᾶς τάξεως, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισα ὡς πλουτοκρατικήν, εἶπεν, ὅτε ὡμίλησεν ὅτι τοιαύτη τάξις δὲν ὑπάρχει, ἀναγκάζομαι, διότι πολὺ ἠσθάνθημεν τὰς συνεπείας τῆς τάξεως ταύτης, νὰ ἐρωτήσω ποῖοι ἐγένοντο Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν. Δὲν ὀφείλουσιν εἰς τὰ πλούτη των τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανον; Ποῖαι εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας προσέφερον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο Ὑπουργοὶ κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν; Δὲν ἦτο ὁ πλοῦτός των ἡ δύναμίς των, καὶ δὲν ὀφείλουσιν εἰς αὐτὸν καὶ ἄλλα δικαιώματα μεγαλείτερα ὅπως καὶ τοῦ πλούτου των τὴν αὔξησιν; Δὲν χαρακτηρίζετε αὐτοὺς ὡς πλουτοκράτας, καὶ δὲν εἶναι γνωστοί; Πρέπει νὰ γνωσθῇ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν, ὅπως καὶ αὐτὸς ὁ φόρος ἐπιβληθῇ καὶ ἐπιβληθῇ βαρύτερος, ἓν μέλημα εἶχον καὶ ἕνα σκοπόν, οὐχὶ νὰ θίξωσι τοὺς πλουσίους, οὐχὶ νὰ τιμωρήσωσιν αὐτούς, ἀλλὰ νὰ ἄρωσιν ἓν μέρος τῶν βαρῶν τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ φέρωσιν αὐτά. Δὲν προέτεινον τὴν φυρολογίαν τῶν πλουσίων, ὅπως τιμωρήσωμεν αὐτούς, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἤμεθα ἀνόητοι· Θὰ ὑπετίθετο τότε ὅτι ὁ πλοῦτος θὰ ἀπετέλει ἀδίκημα καὶ ἔπρεπε νὰ τεθῶσι ποινικαὶ διατάξεις κατὰ τοῦ πλούτου. Ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσι τὰς οἰκονομικὰς ἐπιστήμας, νὰ μὴ εἶναι φίλτατοι τοῦ πλούτου. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐννοήσαντες ποία εἶναι ἡ δύναμις τοῦ πλούτου, τὸν ὁποῖον σεβόμεθα καὶ λατρεύομεν, τείνομεν νὰ ἀναβιβάσωμεν τὰς πτωχὰς τάξεις εἰς τὴν τάξιν τῶν πλουσίων καὶ οὐχὶ νὰ καταβιβάσωμεν τοὺς πλουσίους εἰς τὴν τάξιν τῶν πτωχῶν. Ὀπαδοὶ τῆς ἰδέας ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ὅλοι sans culottes δὲν εἴμεθα ἡμεῖς. Ἀλλ’ ἔρχεσθε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ ἕνα ἔμμεσον φόρον, καὶ λέγετε· διατί φορολογεῖτε τὰς πτωχὰς τάξεις; Φορολογία ἐπὶ τῆς γῆς εἶναι ἐγκληματική, φορολογία ἐπὶ τοῦ ἄρτου εἶναι βάρβαρος, τυραννική, καὶ ὅμως ἡ Πολιτεία ἔχει ἀνάγκην νὰ εὕρῃ πόρους. Ποῖοι εἶναι δημοκόποι; Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι τὰς τάξεις τῶν πλουσίων καὶ τῶν πτωχῶν καὶ θέλουσι καὶ τοὺς φόρους τοὺς ἀμέσους καὶ ἐμμέσους, ἢ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν εἰλικρίνειαν νὰ λέγωσιν ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει ἀνάγκην φόρου; Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τοὺς φέρωσι; Βεβαίως θὰ δυσαρεστηθῇ μία τάξις, διότι ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων. Διακρίνονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δῆθεν δὲν εἶναι κατὰ τῶν πλουσίων, καὶ εἶναι οὗτοι οἱ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικόφρονες, καὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατηγορήσαντες ἡμᾶς. Ἡμεῖς θέλομεν καὶ στόλον καὶ στρατὸν καὶ θέλομεν νὰ δώσωμεν τὰ μέσα εἰς τὴν Πολιτείαν, ὅπως ἀποκτήσῃ τὰ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον μέσα. Ποῖοι λοιπὸν εἶναι οἱ δημοκόποι; Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν εἰλικρίνειαν καὶ λέγουσι τί εἶναι καλὸν καὶ τί δὲν εἶναι, ἢ οἱ ἔχοντες τὴν ἀνειλικρίνειαν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις, νὰ ὑποστηρίξωσιν ἐθνικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ νὰ ἀποκλείσωσι τὴν ἐξεύρεσιν τῶν μέσων ἐθνικῆς πολιτικῆς;

§90Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἀντὶ συζητήσεως περὶ φόρου εἰσοδήματος κατήντησε, Κύριοι, νὰ δημιουργήσωσί τινες ζήτημα κοινωνικὸν καὶ ἐθεωρήθημεν ὑπαίτιοι ἡμεῖς τοῦ κοινωνικοῦ ζητήματος. Κατηγορούμεθα δὲ ἐπὶ ἰδέαις κοινωνιστικαῖς ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθημεν καθ’ ὅλον μας τὸν βίον ὑπὲρ μιᾶς ἀρχῆς, ὑπὲρ μιᾶς ἰδέας, τῆς συντηρηκωτάτης ἰδέας ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες πρέπει νὰ φορολογῶνται ἀναλόγως τῶν εἰσοδημάτων των. Καὶ ἀπηυθύνετο καὶ κατ’ ἐμοῦ προσωπικῶς ἡ μομφὴ ὅτι εἶμαι κεκηρυγμένος πολέμιος τοῦ κεφαλαίου. Διατί; Διότι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω καὶ ἐγὼ εἰς τοὺς ἀγωνισθέντας ὑπὲρ τῆς φορολογικῆς ἰσότητος καὶ ἑπομένως ὑπὲρ τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος τοῦ κεφαλαίου. Καὶ ἐπειδὴ ὡμίλησα περὶ πλουτοκρατίας ἐκφράζουσι τὴν ἀπορίαν των πῶς καὶ ποῦ πλουτοκράται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοὺς ἀπαντῶ ὅτι πλουτοκράται, ὡς καὶ ἡ λέξις δεικνύει, λέγονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ κράτος, τὴν ἰσχὺν νὰ ἐπιβληθῶσι. Καὶ ἰδοὺ ὅτι ἐπιβάλλονται τῳόντι εἰς τὴν φορολογίαν, κατορθώνουσι νὰ εἶναι ἀφορολόγητοι. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀφορολόγητοι, ἀφοῦ ἕως τώρα διόλου δὲν ἐφορολογοῦντο; Μὴ σκανδαλίζωνται λοιπὸν ἀκούοντες ὅτι αὐτοὶ κρατοῦσι. Τί δὲ ἄλλο ἦτο καὶ κατὰ τίνος ἀπηυθύνετο ἡ ἐξέγερσις καὶ ἡ ἐπανάστασις ἢ κατὰ τῆς ὀλιγαρχίας τῆς πολιτικῆς, κατὰ τῆς ἀσυδότου κεφαλαιοκρατίας, αἱ ὁποῖαι ἔφθειρον ἀμφότεραι τὸν τόπον; Πρέπει νὰ τὸ μάθῃ ὁ λαὸς ὁ ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ μιᾶς ἰδέας, ὀρθῆς ἢ ἐσφαλμένης, καὶ φρονῶ ὅτι ἀγωνιζόμεθα ὑπὲρ τῆς ὀρθῆς ἰδέας, πρέπει νὰ μάθῃ ὅτι εὑρίσκεται πρὸ συστηματικῆς ἀντιδράσεως, ὅταν πρόκειται νὰ τεθῇ οἱοσδήποτε φόρος ἐπὶ τῶν ἀνωτέρων τάξεων. Δὲν ἐφωνάζομεν πανταχόθεν ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος; Ἀλλ’ ἰδού, μόλις κατώρθωσεν ἡ ἐπανάστασις νὰ φέρῃ ἕνα νόμον ἀτελῆ περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος καὶ ἐψηφίσθη οὗτος, ὅλοι οἱ πλουτοκράται ἔρρηξαν φωνὴν καὶ ἐπέτυχον τὴν ἀναστολήν του. Καὶ σήμερον δὲν ἀρέσκονται οὔτε εἰς τὸ νέον νομοσχέδιον καὶ θέλουσι νὰ ῥίψωσι καὶ αὐτό. Ἡ ἐπανάστασις ἕως τώρα ἐπέβαλε νέους φόρους καταναλώσεως — τὸ ὁμολογῶ μὲ λύπην μου —, ἐνῷ ἀπὸ τοὺς εὐπορωτέρους δὲν ηὐτύχησε οὐδὲν εἰσέτι νὰ λάβῃ. Εἶναι τοῦτο πλουτοκρατία;

§91Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἔχετε κηρυχθῆ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπειδὴ φέρει τίτλον φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος· ἐὰν εἶχεν ἄλλον τίτλον, θὰ ἦσθε κεκηρυγμένος κατ’ αὐτοῦ. Τόσον πολὺ σᾶς ἔχει παρασύρει ἡ θεωρία, φόρος τοῦ εἰσοδήματος, ὥστε ἐνομίσατε ὅτι πρόκειται περὶ φόρου τοῦ εἰσοδήματος.

§92Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἡ ἀπάντησις εὑρίσκεται εἰς τὴν κυρίαν ἰδέαν μου, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται πρὸ τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, εἶναι ἂν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ φορολογικὴ ἰσότης. Δὲν ἀποβλέπω εἰς τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου ἀλλ’ εἰς τὴν ἀρχήν του, ζητοῦσαν φόρον ἀπὸ πᾶν εἰσόδημα.

§93ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει ὅμως νὰ ἀφήσητε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἂν θέλητε νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν φορολογικὴν ἰσότητα.

§94Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἦτο ἐν τούτοις ἀνάγκη νὰ διαμαρτυρηθῶ, κ. Πρόεδρε, κατὰ τῆς τοιαύτης συκοφαντίας, ἡ ὁποία ἠκούσθη κατὰ τῶν ἰδεῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας καὶ ὑμεῖς πολλάκις καὶ ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπεστηρίζετε, καὶ ἡμεῖς πρεσβεύομεν, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ τὰς ἀφήσωμεν ἐκθέτους εἰς προσβολάς.

§95Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προταχθῇ τὸ «περὶ ζωοκλοπῆς» νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εὐρύτατα συνεζητήθη καὶ εἶναι ὥριμον.

§96Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ λάβω τὸν λόγον.

§97Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη παρατηρήσεών τινων.

§98Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἂς ἀναβληθῇ.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 10 καὶ 30′ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§101Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὸ «περὶ ἀποπλανήσεως εἰς ἀσέλγειαν», διὰ νὰ συζητηθῇ ὁμοῦ μετὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαγωγῆς».

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ ἀποπλανήσεως εἰς ἀσέλγειαν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου», τὸ ὁποῖον ἐκηρύχθη κατεπεῖγον. Δέχεται ἡ Βουλή;

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ ἀποπλανήσεως εἰς ἀσέλγειαν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἀναστάσεως εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Συνέχεια τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μερλόπουλος.

§104Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§105Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 εἰς τὴν 3ην § ἀναγράφεται «θεωροῦνται ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν καὶ τὰ συνοικοῦντα ἔγγαμα τέκνα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς οἰκογενείας». Ἐπειδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας ἔχει σχέσιν μὲ τὰς ἐκπτώσεις, παρακαλῶ νὰ σαφηνισθῇ ὅτι ὄχι μόνον τὰ τέκνα ἀλλ’ ἐὰν καὶ οἱ συγκατοικοῦντες συγγενεῖς ἀποτελῶσι τὴν οἰκογένειαν, διότι λόγῳ τῆς ἀσαφείας καὶ τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς οἱ νόμοι εἶναι ἐπαχθέστατοι.

§106Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἀπὸ τοῦδε θὰ ἔχωμεν καλλιτέραν ὑπηρεσίαν. Τὸ νόημα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι ὅλοι οἱ συγκατοικοῦντες ἀποτελοῦσι μίαν οἰκογένειαν. Ἀλλαχοῦ τὰ μὴ ἔγγαμα τέκνα ἐξαιροῦνται· ἕκαστος ἔγγαμος ἀποτελεῖ οἰκογένειαν ἰδίαν· ὅταν πάντες ἐνοικῶσιν ἐν τῇ αὐτῇ κατοικίᾳ, ὑποτίθεται ὅτι ἡ οἰκογένεια αὐτὴ ἔχει εἰσόδημα.

§107Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἐνοίκιον εἶναι τρόπος πρόχειρος ἀποδείξεως τοῦ εἰσοδήματος, μὴ ἐπιτρεπομένης ἀνταποδείξεως. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως διευκρινισθῇ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας κατοικεῖ μετ’ ἐγγάμων ἢ ἀγάμων τέκνων, τὰ δὲ τέκνα ἔχουσιν ἰδιαιτέραν περιουσίαν μεγάλην, θὰ ὑποβληθῶσι καὶ τὰ τέκνα αὐτὰ εἰς τὴν φορολογίαν αὐτὴν καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ φορολογηθῶσι, διότι τὸ ἐνοίκιον εἶναι μαχητὴ ἀπόδειξις, κατὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται καὶ ἀνταπόδειξις. Διὰ τοῦτο ἡ ἔννοια τοῦ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ εἶναι ὅπως καὶ τὰ τέκνα τὰ ἔγγαμα καὶ τὰ ἄγαμα ἐφ’ ὅσον ἔχουσιν ἰδίαν περιουσίαν νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην.

§108Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι οἱ συγκατοικοῦντες ἀποτελοῦσι μίαν οἰκογένειαν.

§109ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔνδειξις εἶναι μαχητή. Ἐὰν δύνασθε νὰ ἀποδείξητε ὅτι καὶ ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱὸς συγκατοικοῦντες ἔχουσι περισσοτέραν περιουσίαν, θὰ τοὺς φορολογήσητε καὶ τοὺς δύο.

§110ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὅρα Παράρτημα).

§111Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχω ἀπορίας τινάς, Κύριοι, προκειμένου περὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ πρώτου ἄρθρου (ἀναγινώσκει): «Ἐπιβάλλεται ἐφεξῆς ἐτήσιος συμπληρωτικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Ὀρθῶς ἔχει ἡ ἔκφρασις αὕτη τοῦ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, διότι ἔχομεν ἤδη φόρους διαφόρους ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος.

§112Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι οἱ φόροι εἶναι τοῦ εἰσοδήματος.

§113Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι ἀπ’ εὐθείας. Ὁ φόρος τῶν εἰσοδημάτων, ἐφ’ ὅσον κατὰ ποσὸν ὁρίζεται ἄλλως διὰ τοὺς μὲν καὶ ἄλλως διὰ τοὺς δέ, τοῦ αὐτοῦ ἐπιτηδεύματος φορολογουμένους, δὲν εἶναι παρὰ φόρος τοῦ εἰσοδήματος.

§114Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναλόγως τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν εἶναι φόρος τοῦ εἰσοδήματος. Δηλ. ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λείπει ἀκόμη, εἶναι ὅτι δὲν ἔχομεν γενικὸν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἀναπληροῦντα φόρους τμηματικοὺς οὕτως εἰπεῖν τοῦ εἰσοδήματος (ἀναγινώσκει)· «ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἑκάστης οἰκογενείας ἡμεδαπῆς ἢ ἀλλοδαπῆς κατοικούσης ἢ διαμενούσης ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ ἓν ἔτος. Ὑπόχρεος εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας, εἴτε ἀνὴρ εἴτε γυνὴ εἶναι οὗτος. Θεωροῦνται ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν καὶ τὰ συνοικοῦντα ἔγγαμα τέκνα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς οἰκογενείας». Ἔχω ἀπορίας ἢ ἀντιρρήσεις, ὡς θέλετε, ὀνομάσατέ τας, ἐπὶ τῆς διατυπώσεως τῆς βʹ παραγράφου. Ποῖός τις εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας καὶ διατὶ νὰ εἶναι ὑπόχρεος ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας; Ὑπόχρεος πρέπει νὰ εἶναι ὁ εἰσοδηματίας, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι εἰσοδηματίας ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας. Ὑποθέσατε πατέρα, ὅστις συνέβη ἴσως νὰ ἔχῃ λάβει προῖκα 500.000 δρ. γεννήσαντα, ἐνηλικιωθέντα τὸν υἱὸν αὐτοῦ καὶ μετὰ τὴν ἐνηλικίωσιν τούτου σχόντα τὸν πατέρα τὸ ἀτύχημα ν’ ἀποθάνῃ ἡ σύζυγός του. Εἶναι ἐκεῖνος ὁ εἰσοδηματίας; Καὶ ὅμως ὁ πατὴρ εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας. Διὰ τοῦτο ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ἔλειπεν ἡ ἔκφρασις «ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας», διότι ἄλλως pater familias δὲν ὑπάρχει σήμερον κατὰ τὴν ῥωμαϊκὴν ἔννοιαν. Ὅταν ἀναγινώσκῃ τις «ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας», ἔρχεται εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ pater familias.

§116Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐδόθη ἡ ἑρμηνεία ὅτι θὰ συνυπολογισθῶσιν ὅλων τὰ εἰσοδήματα καὶ ὅτι τὰ ἐνοίκια εἶναι ἔνδειξις μαχητὴ πολεμουμένη καὶ ἐκ τοῦ ἑνὸς μέρους καὶ ἐκ τοῦ ἄλλου, ποίαν δυσκολίαν ἔχετε;

§117Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἴδητε τὰς δυσκολίας. Ποῖος θὰ ἐκβιάζηται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου; Ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας; Ἀλλ’ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ υἱὸς ἐκεῖνος τὸν ἔχει καὶ κατοικεῖ εἰς τὴν οἰκίαν του σεβόμενος τὴν κοινωνίαν καὶ ἀποφεύγων τὴν κοινωνικὴν κατάκρισιν καὶ δὲν πληρώνει τὸν φόρον, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποχρεοῦται ἐκεῖνος, τί θὰ γίνῃ; Παρακαλῶ, ἀκούσατε τὴν τελευταίαν παράγραφον, τῆς ὁποίας θὰ ζητήσω τὴν παντελῆ διαγραφήν. «Θεωροῦνται ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν καὶ τὰ συνοικοῦντα ἔγγαμα τέκνα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς οἰκογενείας». Εἶπον καὶ προηγουμένως, Κύριοι, ὅτι ἔχει ἐπιβαρυνθῆ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ἀστικὴ μεσαία τάξις, ὥστε ὁ βίος αὐτῆς νὰ καταστῇ ἴσως ἴσως ἀφόρητος, καὶ ἡ πενία τέχνας κατεργάζεται καὶ ἀναγκάζονται οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν τάξιν ταύτην νὰ προβαίνωσιν εἰς διαφόρους συνδυασμούς, ἵνα ἀξιοπρεπέστερον καὶ ἀνετώτερον διέλθωσι τὸν βίον αὐτῶν, μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρας δαπάνας. Οἰκογένειαν συνιστᾷ ὁ γάμος. Ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς θὰ ἀρνηθῇ αὐτό. Εἴτε νομικῶς εἴτε μή, ὁ γάμος συνιστᾷ οἰκογένειαν καὶ ἑπομένως εἶναι ἐκ πρώτης ἀρχῆς κακῶς διατετυπωμένη ἡ παράγραφος αὕτη, διότι οὔτε θεωροῦνται οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀποτελοῦντες μίαν οἰκογένειαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς διαφόρους ἑνώσεις γάμου καὶ εἶναι ἄτοπον οἱ φορολογικοὶ νόμοι νὰ ἔρχωνται νὰ μεταχειρίζωνται ὅρους, τοὺς ὁποίους ἄλλοι νόμοι καθορίζουσι καὶ εἰς τοὺς ὁποίους δίδουσιν ὡρισμένας ἐννοίας. Ταῦτα ἀπὸ θεωρητικῆς ἀπόψεως. Ἀπὸ πρακτικῆς ἀπόψεως· ἔχει τις ἔγγαμα τέκνα καὶ μάλιστα ἀδιακρίτως, ὡς λέγει καὶ τὸ νομοσχέδιον, ἄρρενα ἢ θήλεα. Ἕκαστος γάμος, εἴπομεν, συνιστᾷ οἰκογένειαν, ἑκάστη δὲ οἰκογένεια ἔχει ἴδιον εἰσόδημα. Ὑποθέσατε λοιπὸν ὅτι ἔχει τις δύο τέκνα ἔγγαμα καὶ ἔχει ἐκεῖνος 3½ χιλ. εἰσόδημα καὶ ἕκαστον τῶν τέκνων, δηλαδὴ ἑκάστη οἰκογένεια, ἔχει ἐπίσης εἰσόδημα 3½ χιλ. Ἔχομεν τὸ ὅλον 10½ χιλιάδας. Συνενούμενα εἰς ἕνα οἶκον ἐν Ἀθήναις π. χ. κατορθώνουν μὲ τὸ εἰσόδημα αὐτὸ νὰ ἔχωσιν οἶκον ἀξιοπρεπέστερον, ἀνετώτερον, συνενοῦν δὲ καὶ τὰ εἰσοδήματά των καὶ κατορθώνουν νὰ ζοῦν ἀφ’ ἑνὸς καλλίτερον καὶ ἀφ’ ἑτέρου οἰκονομικώτερον. «Θεωροῦνται ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν», ἑπομένως ἓν εἰσόδημα, ἑπομένως εἷς φόρος. «Θεωροῦνται ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν». Ἔχομεν λοιπὸν καὶ τὸ εἰσόδημα ὡς εἰσόδημα μιᾶς οἰκογενείας, ὄχι ὡς ἡ οἰκογένεια ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ ἀστικοῦ νόμου, ἀλλ’ ὡς καθορίζεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐδῶ ἔχομεν ὑπὸ φορολογικοῦ νομοσχεδίου ἀνατροπὴν τῶν ὅρων τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου.

§118Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πλάττεται μία συνθήκη χάριν τῆς φορολογίας.

§119Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Χάριν τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία, ἐνῷ εἶναι καθ’ ἑαυτὴν ἀπηνής, καθίσταται ἀπηνεστέρα διὰ τῶν πλασμάτων τούτων, διότι τὸ εἰσόδημα τῶν 3½ χιλ. εἶναι ἀφορολόγητον, ἀλλὰ τὸ εἰσόδημα τῶν 10½ χιλ. εἶναι φορολογήσιμον καὶ ἱκανῶς μάλιστα. Διατί οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ν’ ἀναγκασθῶσι νὰ διαιρέσωσι τὰς δαπάνας των, διὰ ν’ ἀποφύγωσι τὸν φόρον;

§120ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ φόρος θὰ μεταβάλῃ τοὺς ὅρους τῆς ζωῆς;

§121Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν θὰ μεταβάλῃ τοὺς ὅρους, ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι εἶναι ἐξηναγκασμένοι ὁπωσδήποτε νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὰ βάρη τῆς ζωῆς, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία κατέστησεν ἐπαχθέστατα, διὰ τοῦτο ἡ Πολιτεία ἐπιβάλλεται καὶ ζητεῖ νὰ τοὺς φορολογήσῃ ἐπὶ πλέον; Τοῦτο, λέγω, δὲν φθάνει ὅτι τοὺς ἐξαναγκάζει νὰ συμμαζεύωνται εἰς μίαν κατοικίαν, ἵνα κατορθώσωσι ν’ ἀντιμετωπίσωσι τὰς δυσκολίας τῆς ζωῆς, ἀλλὰ τοῦτο νὰ χρησιμεύῃ ὡς αἰτία, ἵνα καὶ αὖθις φορολογηθῶσι; Τοῦτο θέλω νὰ εἴπω. Καὶ νὰ γίνηται τοῦτο διὰ τοιούτων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀνατρέπουσιν ὅλας τὰς νομικὰς ἐννοίας; Λοιπὸν νομίζω ὅτι ἡ τελευταία παράγραφος πρέπει νὰ διαγραφῇ. Διὸ ἔχει θέσιν. Τί εἶναι αὐτὸ τὸ «θεωροῦνται ἀποτελοῦντα μίαν οἰκογένειαν»; Ἀποτελοῦν χωριστὴν οἰκογένειαν ἕκαστος, ὡς χωριστὰ εἶναι καὶ τὰ εἰσοδήματά των. Συμβαίνει πολλάκις νὰ συνοικοῦν, ἁπλῶς διὰ τὴν ἀξιοπρεπεστέραν κοινωνικήν των παράστασιν. Ἔχουσι χωριστὰ εἰσοδήματα καὶ χωριστὰς πολλάκις δαπάνας.

§122Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα, διότι, ἐὰν τὸ παραδεχθῶμεν, ὅπως λέγετε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πολλοὶ ἄνθρωποι συνοικοῦντες θὰ λέγωσιν ὅτι εἶναι χωριστά.

§123Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ἐγὼ κατ’ οὐσίαν εἶμαι σύμφωνος νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία παράγραφος, διότι ἡ διαγραφὴ αὐτῆς εἰς οὐδεμίαν φέρει ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον, δεχθὲν τὴν ἔνδειξιν ἐνοικίου ὡς βάσεως, βεβαίως ὑποθέτει ὅτι, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ἐντὸς μιᾶς οἰκογενείας κατοικοῦσι τρεῖς ἔχοντες διάφορον περιουσίαν, τῶν ὁποίων τὸ εἰσόδημα εἶναι κατώτερον τῶν 4000 δρ., δὲν θὰ φορολογηθῶσιν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ ἐνοίκιον αὐτῶν. Ὑπαρχούσης ὅμως τῆς παραγράφου ταύτης, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐκ τοῦ νόμου ὑπάρχει τὸ τεκμήριον ὅτι πᾶν μέλος τῆς οἰκογενείας συνοικοῦν ἀποτελεῖ μίαν οἰκογένειαν, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἡ παρεξήγησις. Περὶ παρεξηγήσεως ἁπλῶς πρόκειται, ὅτι, καίτοι ἡ ἔνδειξις αὕτη εἰς τοὺς κατοικοῦντας εἰς μίαν οἰκογένειαν εἶναι μαχητή, εἰς τοὺς κατοικοῦντας εἰς περισσοτέρας τῆς μιᾶς οἰκογενείας εἶναι ἔνδειξις ἀμάχητος.

§124Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ δυσκολία νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος αὕτη, διότι δὲν βλάπτει τὸ νομοσχέδιον οὐδ’ ἐλάχιστον. Οὐδεμία λεπτομέρεια τοῦ νομοσχεδίου διασαφηνίζεται δι’ αὐτῆς. Δὲν εἶναι εὐεργέτημα, εἶναι κατάθλιψις.

§125Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐφ’ ὅσον, Κύριοι, μένει ἡ μάσκα, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, τοῦ ἐνοικίου, θὰ παρατηρῶνται πλεῖστα ὅσα ἄτοπα. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν τί ὑποτίθεται ὅτι δύναται νὰ γίνῃ; Ὅτι θὰ συμφέρῃ εἰς μίαν οἰκογένειαν νὰ διαιρεθῇ καὶ νὰ καταρτίσῃ δύο οἰκογενείας ἢ καὶ περισσοτέρας, ἵνα ἐπιτύχῃ πλειστάκις τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν 4,000. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ οἰκογένεια αὐτὴ κατοικήσῃ εἰς μίαν οἰκίαν, θὰ ἔχῃ μὲν ἐξ ἄλλου μικρότερον ἐνοίκιον καὶ ἑπομένως θ’ ἀπαλλαχθῇ μόνον τῶν 4,000, τὸ δὲ ὑπόλοιπον θὰ ἐπιφέρῃ μικρὰν φορολογίαν, ἐκεῖ, ἐὰν διῃροῦντο, θὰ ἐκέρδιζε μὲν δὶς τὰς 4,000, διότι θὰ ἦσαν δύο οἰκογένειαι, ἀλλ’ ἐξ ἄλλου, ἐὰν τὸ ἐνοίκιον ἦτο μεγαλείτερον, θὰ ἐπλήρωνε περισσότερον, καὶ θὰ κατήντα εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν τὸ ἐνοίκιον δὲν φέρει τὰ χείριστα ἐκεῖνα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἀλλοῦ. Ἀλλαχοῦ ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν μεγάλην περιουσίαν τὸ ἐνοίκιον, ἐκ τοῦ ὁποίου τεκμαίρεται ἡ περιουσία, νὰ εἶναι τὸ δεκαπλάσιον, ἐνῷ εἶναι τὸ 25ον. Τί μᾶς κάμνει ἐντύπωσιν αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία φέρει αὐτὰ τὰ ἄτοπα, ἀπέναντι ἄλλων ἀτόπων, τὰ ὁποῖα θὰ φέρῃ ἄλλη διάταξις κατωτέρω;

§126Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἔλθωμεν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἤδη ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Κουλουμβάκη προτείνοντος ὅπως διαγραφῇ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν διαγραφήν;

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§130Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐξαιτοῦμαι τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου τούτου καθὼς καὶ τῶν ἑπομένων μέχρι τοῦ ἄρθρου 14, τὸ ὁποῖον ἄρθρον 14 καὶ ἐφεξῆς νὰ διαρρυθμισθῶσιν ἄλλως, διότι αὐτοὶ οἱ ὑπολογισμοὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου θὰ δημιουργήσωσιν αὐτόχρημα τραγέλαφον, ἀνάξιον πάσης προσοχῆς καὶ παντὸς λόγου.

§131Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἰσήχθη τὸ πρῶτον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐδικαιολογεῖτο νὰ ἔχῃ τὴν κλίμακα αὐτὴν τοῦ ἐνοικίου· ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐνοίκιον μόνον ὡς τεκμήριον χρησιμεύει, ὑποχρεοῦται δ’ ἕκαστος φορολογούμενος νὰ δηλώσῃ τὸ εἰσόδημά του, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ κλῖμαξ τοῦ ἐνοικίου, ἀφοῦ ἕκαστος τῶν φορολογουμένων εἶναι ὑπόχρεος νὰ δηλώσῃ τὰ ἐτήσια αὑτοῦ ἔσοδα. Εἶναι δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον σμερδόν, μέχρι τοῦ ἄρθρου 14 στηρίζεται εἰς τὴν κλίμακα τοῦ ἐνοικίου, ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 14 δὲ μέχρι τέλους διαγράφεται ἄλλη διαδικασία πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου, δηλαδὴ ἡ δήλωσις, ὁ ἔλεγχος τῆς δηλώσεως ὑπὸ τοῦ ἐφόρου, καὶ ὅλη ἐκείνη ἡ διαδικασία. Ἢ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πᾶς φορολογούμενος ἔχει ἀνάγκην ἑνὸς διδάκτορος τῶν Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν νὰ τὸν καθοδηγῇ πρὸς κανονισμὸν τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ δηλώσῃ, καὶ δυστυχῶς σπουδάσαντας τὰς πολιτικὰς ἐπιστήμας ἔχομεν ὀλίγους ἐν Ἑλλάδι.

§132Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, διότι φρονῶ ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο δύναται νὰ περιληφθῇ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 6, διαγραφομένου κατὰ τὰ λοιπὰ τοῦ ἄρθρου 6, κατὰ τὸν ἑξῆς συλλογισμόν. Ὡς θεμελιώδης φορολογικὴ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τίθεται ἡ ἀρχὴ ὅτι ὑπόχρεος εἰς τὴν φορολογίαν εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας, καὶ μόνος ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 καθορίζεται τὸ μέτρον τοῦ φόρου ἀναλόγως τοῦ ἐνοικίου, ἐφ’ ὅσον δὲν συντρέχουσιν ἄλλαι ἀποδείξεις, ἵνα κανονισθῇ δικαίως ἡ φορολογία. Τὸ δὲ ἄρθρον 3 καθορίζει τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας πληρώνει πλειότερα ἐνοίκια. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 6, ὡς διαιτυποῦται, φαίνεται νὰ καθιεροῖ καὶ ἄλλην ἀρχήν, ἐκτὸς ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τεθειμένης θεμελιώδους, ἤτοι ὅτι ὑπόχρεος εἶναι διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου οὐ μόνον ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας ἀλλὰ καὶ πᾶν μέλος τῆς οἰκογενείας, ὁσάκις συμβαίνει τὸ μέλος τοῦτο τῆς οἰκογενείας νὰ κατοικῇ εἰς ξενοδοχεῖον. Ἄλλην ἔννοιαν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ἄρθρον 6· ἀφοῦ δὲ τίθεται ἡ ὡς εἴρηται γενικὴ ἀρχὴ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, ἔρχεται ἔπειτα τὸ ἄρθρον 6 καθιεροῦν ἑτέραν ἀρχήν, ὅτι καὶ τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας εἰσὶν ὑπόχρεα εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τούτου, ὁσάκις κατοικοῦσιν εἰς ξενοδοχεῖον.

§133Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ δὲν συνοικοῦσι μετὰ τῆς οἰκογενείας, αὐτοὶ ἐξαιροῦνται ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μεταβαίνει καὶ κατοικεῖ εἰς ξενοδοχεῖον, δὲν συνοικεῖ, καὶ βεβαίως φορολογεῖται ἰδιαιτέρως.

§134Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἀλλ’ ὁ κατοικῶν ἐν ξενοδοχείῳ, λ.χ. φοιτητὴς ἢ ταξιδιώτης, προσωρινῶς διαμένων, δὲν εἶναι πάντοτε βέβαιον ὅτι ἀποτελεῖ καὶ ἰδίαν οἰκογένειαν· κατὰ ποῖον ἄρα τρόπον θὰ ἀπαλλαγῇ οὗτος τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, εἰς ὃν ὑποβάλλεται ὡς ἐκ τοῦ ἐνοικίου, ὅπερ πληρώνει εἰς τὸ ξενοδοχεῖον, ἀφοῦ εἶναι ῥητὴ καὶ ἄνευ τινὸς διακρίσεως ἡ διάταξις τοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κατοικοῦντες ἐν ξενοδοχείῳ θὰ πληρώνωσιν, ἀδιακρίτως, εἴτε ἀποτελοῦσιν ἰδίαν οἰκογένειαν εἴτε μή· τοῦτο ὅμως αὐξάνει τὰς φορολογητέας τάξεις παρὰ τὴν τεθεῖσαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θεμελιώδη ἀρχήν.

§135Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐάν τις εἶναι μεγαλέμπορος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας, τί θὰ συμβῇ; Πῶς θὰ πληρώνῃ τότε; Διὰ τὴν προσαύξησιν ὁμιλῶ.

§136Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἐψηφίσθη ἤδη τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θέτει αὐτὴν τὴν ἀρχήν, ὅτι ὑπόχρεος εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας. Κατὰ συνέπειαν θεωρῶ ὅτι τὸ ἄρθρον 6 ἐξέρχεται τῆς ἀρχῆς ταύτης, ὑποβάλλον εἰς φορολογίαν καὶ πᾶν μέλος οἰκογενείας, διαμένον ἐν ξενοδοχείῳ ἐξ οἱουδήποτε λόγου. Πῶς τὸν θεωρεῖτε, κ. Ὑπουργέ, αὐτόν; Ὡς μέλος ἢ ὡς ἀρχηγὸν οἰκογενείας καὶ κατὰ ποίαν διάκρισιν;

§137Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὡς νέαν φορολογικὴν οἰκογένειαν τὸν δέχομαι, ἀφοῦ δὲν συνοικεῖ.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι φανερώτατον.

§139Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ὥστε οἱ φοιτηταὶ οἱ σπουδάζοντες ἐν Ἀθήναις, ἐὰν συμβαίνῃ νὰ πληρώνωσιν ἐνοίκιον ποσοῦ σκοπευομένου ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ὑπόχρεοι εἰς πληρωμὴν φόρου;

§140Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Φυσικά.

§141Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἔχει καλῶς, ἀλλ’ ἐὰν οὗτος ἔχῃ καὶ ἰδίαν περιουσίαν· ἄλλως ὁ φόρος θὰ πλήττῃ δὶς τὴν περιουσίαν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς οἰκογενείας τούτου, ἐκ τῆς ὁποίας φυσικὰ οὗτος δαπανᾷ.

§142Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 2 προτείνω νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Ἐπίσης, ὅταν συνυπολογίζηται πρὸς καθορισμὸν τοῦ ὅλου εἰσοδήματος καὶ μέρος τοῦ ἐνοικίου τοῦ καταστήματος ἢ ἐργοστασίου ἢ κλινικῆς ἢ ἐπαύλεων ἢ στάβλων ἢ ἀποθηκῶν αὐτοκινήτων (garages), λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐν τοῖς φορολογικοῖς καταλόγοις τῶν οἰκοδομῶν ἀναγεγραμμένον ἐνοίκιον αὐτῶν»· τοῦτο διότι ἐγεννήθη ἀμφιβολία περὶ τοῦ τί ἐνοίκιον ὑπολογίζεται. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐνοικίου τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τοῖς φορολογικοῖς καταλόγοις.

§143Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§144ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος προσθέτω καὶ τὰ ἑξῆς: Ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸ ἐνοίκιον, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι δύναται νὰ γίνῃ συμφωνία μεταξὺ τοῦ μισθωτοῦ καὶ τοῦ ἐκμισθωτοῦ, οἱ ὁποῖοι ἀμφότεροι ἔχουσι συμφέρον νὰ συμφωνήσωσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ἐνοικίου. Ὁ ἐκμισθωτὴς λοιπὸν ἔχει συμφέρον νὰ εἴπῃ ὅτι ὀλιγώτερον ἐκμισθοῖ, ἵνα ἐλαφρύνῃ τὴν θέσιν του ἀπέναντι τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ὁ δὲ μισθωτὴς νὰ ἐλαφρύνῃ τὴν θέσιν του ἀπέναντι τοῦ φόρου τοῦ ἐπιβλητέου διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης προτείνει τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 2. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ διαγραφῆς τοῦ 2ου ἄρθρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου προσθήκη τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Νεγροπόντη ἔχουσα οὕτως: «Ἐν ᾗ περιπτώσει συγκατοικοῦσι πλεῖσται οἰκογένειαι, πρὸς ὑπολογισμὸν τοῦ εἰσοδήματος ἑκάστης διαιρεῖται τὸ πληρωνόμενον ἐνοίκιον διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν οἰκογενειῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 μετὰ τὴν τροπολογίαν καὶ προσθήκην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§146Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καίτοι εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως πρὸς καθορισμὸν τοῦ εἰσοδήματος μὴ συνυπολογίζηται καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ ἐνοικίου τῶν κατοικουμένων ἐπαύλεων, ἵνα μὴ ἐκ τοῦ φόρου τούτου ἐπέλθῃ ἀδίκημα λίαν ἐπιζήμιον εἰς τάξεις τινας πολιτῶν. Καὶ φέρω ὡς παράδειγμα τὰς ἐπαύλεις τῆς Κηφισίας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, εὐθὺς ὡς ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν πρὸς ὑπολογισμὸν τῆς περιουσίας ἐκτὸς τῆς κατοικίας τῆς κυρίως καὶ τὸ ἐνοίκιον τῆς ἐπαύλεως, θὰ ἴδωμεν τὰς ἐπαύλεις ἐκπιπτούσας ἀναμφισβητήτως, διότι πολλοὶ θὰ προτιμήσωσιν, ἀντὶ νὰ πληρώνωσι φόρον εἰσοδήματος ἐξογκούμενον διὰ τῆς ἐπαύλεως, νὰ παραθερίζωσιν εἰς ξένα μέρη. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ὅτι ὁλόκληροι περιουσίαι ἀντιπροσωπεύουσαι τοὺς ἰδιοκτήτας ἐπαύλεων ἐν Κηφισίᾳ θὰ ἐλαττωθῶσι καὶ ὡς ἐκ τούτου νομίζω ὅτι τὸ μέτρον, τὸ διατυπούμενον ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, θέλει βλάψει ἐμμέσως καὶ εἰδικῶς κατηγορίαν πολιτῶν, χωρὶς ἐκ τῆς βλάβης ταύτης νὰ ὠφελῆται τὸ Δημόσιον.

§147Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§148Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω δύο λέξεις, ὅτι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν τὰ ἐνοίκια, αὐτοὶ εἶναι οἱ πλούσιοι, διότι π. χ. ἐδῶ ἔχομεν μίαν ἐξοχήν, τὴν Κηφισίαν ἢ τὸ Ἀμαρούσιον. Ἡ Κηφισία ἔχει ἐπαύλεις, τῶν ὁποίων οἱ ἰδιοκτῆται εἴτε διότι ἕνεκα ἐκπτώσεως εἴτε ἕνεκα ἄλλου λόγου τὰς ἐνοικίαζον, ἐκεῖνοι ἑπομένως οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουν καὶ οἰκοῦσιν ἐν αὐταῖς, αὐτοὶ εἶναι κυρίως οἱ πλούσιοι, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ ἰδιοκτήτης εἶναι πτωχός. Προσέτι ἤθελον νὰ παρατηρήσω ὅτι παρέχεται δυσκολία εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, καί, ὅταν ὁ φόρος ἔχῃ δυσκολίαν εἰς τὴν βεβαίωσιν, τότε εἶναι καὶ ἐπαχθής. Οὕτω π. χ. τὸ πρῶτον ἔτος ὁ ἰδιοκτήτης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσῃ ὅτι ἔχει ἔπαυλιν, τὸ δεύτερον θὰ τὴν ἐνοικιάσῃ· εἶναι πάλιν ὑπόχρεος νὰ δηλώσῃ ὅτι δὲν ἔχει ἔπαυλιν. Τὸ τρίτον ἔτος θὰ μείνῃ ὁ ἴδιος, θὰ δηλώσῃ καὶ πάλιν καὶ οὕτω καθεξῆς, καὶ ὁ φόρος οὕτω καθίσταται ἀφόρητος. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ οὕτως ὁ φόρος, ὥστε νὰ ἠξεύρῃ πᾶς τις ὅτι, ἅπαξ ἐβεβαιώθη ὁ φόρος, θὰ μείνῃ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, καὶ νὰ μὴ εἶναι ὑπόχρεος ὁ φορολογούμενος κατ’ ἔτος νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν Ἐφορίαν καὶ νὰ δηλώνῃ.

§149Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ μία ἰσότης εἰς τὸ μέτρον τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὸ ἄρθρον 4, διότι οἱ πληρώνοντες ἐνοίκια ἐπαύλεων θὰ πληρώνουν ὀλιγώτερα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πληρώνουσιν ἐνοίκια χάριν τῆς σπουδῆς τῶν τέκνων των, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ διατηρῶσιν ἐν ἄλλῃ πόλει.

§150ΑΝ. ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται ἔχουσι τὰς οἰκίας των εἰς τοὺς ἀγροὺς, ἔνθα συγκομίζεται ἡ σταφίς. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν αἱ οἰκίαι αὗται ὡς ἐπαύλεις. Ἐπαύλεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐνοικιάζονται. Λέγω τοῦτο, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν μετέπειτα διαφωνίας.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Ἀπορρίπτεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Ε. Κουλουμβάκη ὡς καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Νεγροπόντη καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§152Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 νομίζω ὅτι εἶναι συμφυῆ καὶ δύνανται νὰ συζητηθῶσι. Πρόκειται περὶ τῆς προσαυξήσεως λόγῳ συρροῆς διαφόρων προσαυξήσεων.

§153Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ σᾶς εἴπω πῶς θὰ μεταβληθῇ τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ 5 ἄρθρου· «ἐν περιπτώσει συρροῆς τῶν κατὰ τὰς δύο προηγουμένας παραγράφους προσαυξήσεων τὸ σύνολον τούτων δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 40% τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας».

§154Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πολὺ καλά. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν δι’ ἓν ἄλλο ζήτημα. Βαρύνεται ἕν εἶδος ἐργοστασίων, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν γʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 5, τοῦ καθωρισμοῦ σταφίδων. Εἶναι γνωστόν, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξεν, ὅτι ἡ ἔλλειψις τοῦ καθωρισμοῦ τῆς σταφίδος εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία μειοῖ τὴν κατανάλωσιν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ καὶ κάμνει κακὴν ἐντύπωσιν. Θὰ ὑπέβαλλον τὴν γνώμην, ὅπως, λόγῳ ἠθικῆς ἐνθαρρύνσεως διὰ τοὺς ἐργαζομένους, ἡ διὰ τοιούτου εἴδους μηχανημάτων καθαριζομένη σταφὶς ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς φορολογίας. Θὰ εἶναι μία προστασία, καὶ θὰ ἀνέμενον ταύτην ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον ἐκδηλουμένην, διὰ τρόπου, ὥστε καὶ οἱ λοιποὶ σταφιδέμποροι νὰ ἀποκτήσωσι τοιούτου εἴδους ἐργοστάσια. Τοιαύτην προστασίαν θὰ ἐνόουν νὰ εἰσῆγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κατάργησιν τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ἐχόντων τοιαῦτα ἐργοστάσια. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 10. κατηγορία, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἠθικῆς τινος ζημίας, ἀλλὰ περὶ ἠθικῆς ἐνισχύσεως.

§155Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς 1 παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τὰ ἐνοίκια τῶν φορολογουμένων προστίθενται εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς οἰκογενείας. Ἄλλος ὁ φορολογούμενος καὶ ἄλλος ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας.

§156Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Βεβαίως.

§157Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὥστε εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος δύναται νὰ ἔχῃ διαφόρους κατοικίας;

§158Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα.

§159Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Μονοκατοικία εἶναι καὶ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔχει κατάστημα κάτωθεν αὐτῆς, καὶ πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ τὸ ζήτημα.

§160Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μονοκατοικία εἶναι ἡ ἀποτελοῦσα μίαν οἰκίαν, οὐχὶ δὲ καὶ ἡ ἔχουσα κάτωθεν αὐτῆς καταστήματα.

§161Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς 1 παραγράφου μοὶ γεννᾶται ἡ ἑξῆς ἀπορία· ἂν εἰς τὴν προσαύξησιν, τὴν ὁποίαν περιλαμβάνει ἡ 3 παράγραφος τοῦ ½%, ὑπολογίζεται τὸ ἐνοίκιον τῆς ἰδιοκτήτου μονοκατοικίας μόνον οὐχὶ καὶ τῆς ὑπενοικίου, διότι μονοκατοικίαν δύναταί τις νὰ ἔχῃ εἴτε ἰδιόκτητον εἴτε μεμισθωμένην. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὡς ἰδιόκτητον μονοκατοικίαν· ἐντεῦθεν λοιπὸν συνάγω τὸ συμπέρασμα ὅτι μόνον ἂν κατοικῇ εἰς μονοκατοικίαν, ἥτις εἶναι ἰδιόκτητος, θὰ γίνῃ ἡ προσαύξησις, οὐχὶ δέ, ἂν κατοικῇ εἰς μεμισθωμένην μονοκατοικίαν. Ἀλλὰ τὸ κατοικεῖν τινα εἰς μονοκατοικίαν, εἴτε ὑπὸ μίσθωμα εἴτε ἰδιόκτητον τοιαύτην, τοῦτο μαρτυρεῖ πλοῦτον· καὶ ἐρωτῶ· δὲν συντρέχει ὁ αὐτὸς λόγος, ἵνα γένηται ἡ προσαύξησις, εἴτε κατοικεῖ τις εἰς ἰδιόκτητον μονοκατοικίαν εἴτε εἰς πολυτελῆ, πλουσιωτάτην μονοκατοικίαν, τὴν ὁποίαν κατέχει ὡς μισθωτής; Πάντως πλούσιος εἶναι, πάντως τὸ κατοικεῖν εἰς μονοκατοικίαν εἶναι σημεῖον εὐπορίας.

§162Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ δέχομαι.

§163Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι συνεπὲς πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι αἱ πλούσιαι τάξεις τῆς κοινωνίας εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ὀφείλουσι νὰ φορολογῶνται διὰ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος οὐχὶ δὲ αἱ μέσαι, αἱ ἐργατικαί, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν εἰσόδημα 4 ἢ 5 χιλιάδων. Ἐνταῦθα συντρέχει ὁ λόγος, ἵνα οἰκογένεια κατοικοῦσα εἰς μονοκατοικίαν, εἴτε ἰδιόκτητος εἴτε ὑπὸ μίσθωμα εἶναι αὕτη, ὑποστῇ τὴν προσαύξησιν, χαίρω δέ, διότι ἀναγνωρίζετε τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεως.

§164Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Λοιπὸν διαγράφεται ἡ λέξις «ἰδιόκτητος».

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τίνα δικαιολογίαν ἔχει ἡ ἐπαύξησις τῆς μονοκατοικίας;

§166Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι ἔνδειξις πλούτου.

§167Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί; Ὅταν δίδῃ τὸ ἴδιον ἐνοίκιον, τίς διαφορὰ ὑπάρχει;

§168Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας εἶναι μονοκατοικίαι.

§169Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὑποθέσατε μονοκατοικίαν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν φαντάζεσθε· εἰς τὰς ἐπαρχίας ὅλοι κάθηνται εἰς μονοκατοικίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι καὶ μαγαζειά, τὰ ὁποῖα ἐνοικιάζουσι.

§170Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐταὶ δὲν εἶναι μονοκατοικίαι.

§171Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Βεβαίως, ἀλλὰ νὰ δηλωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά, διότι οἱ ἔφοροι κάμνουσι καταχρήσεις.

§172ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐπιμένω νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρος ἡ παράγραφος περὶ μονοκατοικίας, διότι, ἂν τὸ ἐνοίκιον εἶναι ἔνδειξις τοῦ εἰσοδήματος, εἴτε εἰς μονοκατοικίαν εἴτε εἰς ἓν πάτωμα κατοικεῖ τις, ἡ ἔνδειξις εἶναι ἡ αὐτή. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν κανεὶς λόγος, ἐκτὸς ἂν σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ περιορίσῃ τὰς μονοκατοικίας.

§173Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ διάταξις, διότι δὲν πρόκειται περὶ μικρῶν ποσῶν, ἀλλὰ περὶ μεγάλων· πρόκειται νὰ φορολογηθῶσι κατὰ 25% τὰ μέγαρα τῶν πλουσίων.

§174Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μόνον τὸ ἰδιόκτητον νὰ ἀπαλειφθῇ.

§175ΙΩ. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Ἡ λέξις «ἰδιόκτητος», κύριε Ὑπουργέ, εἶχε λόγον σπουδαῖον νὰ τεθῇ καὶ βεβαίως τὴν ὥραν καθ’ ἣν ἐγράφετο δὲν ἐγράφετο ἄνευ οὐσιώδους λόγου. Ἡ ἰδιόκτητος μονοκατοικία ἔχει τι ἰδιαίτερον, τὸ ὁποῖον εἶναι τιμαλφέστερον διὰ τὸν ἰδιοκτήτην καὶ δι’ αὐτὸ φορολογεῖται, διότι γίνεται ὡρισμένως πρὸς ἀπόλαυσιν ἰδίαν, ἐνῷ, ὅταν ὑπάρχωσιν ἐνοικιαζόμεναι οἰκίαι καὶ εἶναι μονοκατοικίαι, ὅπου κατοικεῖ μία οἰκογένεια, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου καὶ μόνου πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ τεκμήριον τοῦ εἰσοδήματος. Ἡ προσαύξησις, ἂν τεθῇ, γεννᾷ ἀδικίαν εἰς τὰς ἐπαρχίας, διότι εἰς τὰς Ἀθήνας ἔχουσιν αἱ οἰκίαι πολλαπλᾶ πατώματα, πολλαπλᾶς εἰσόδους, ἐνῷ εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν γίνεται αὐτό. Ἑπομένως καθιεροῦται μία κατὰ 20% ἐπὶ πλέον φορολογία εἰς τὰς ἐπαρχίας παρὰ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδικώτατον.

§176Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Γνωρίζω πολὺ καλῶς ὅτι οὐδεὶς φορολογικὸς κατάλογος ἐπαρχίας ἔχει ἐνοίκια τοιαῦτα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§178Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὑπὸ διαφόρων ἐμπόρων ὅτι τὰ ἐνοίκια τῶν καταστημάτων καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις εἶναι τόσον μεγάλα, ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μεγάλη ἀδικία, θὰ προτείνω λοιπὸν νὰ καταβιβασθῇ εἰς 10% ἡ προσαύξησις. Βελτιοῦται οὕτως ἐν γένει τὸ πρᾶγμα, διότι προστίθενται μετὰ τὴν γʹ παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τὰ ἑξῆς: «αἱ κατὰ τὰς προηγουμένας παραγράφους προσαυξήσεις δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν εἴτε μόναι εἴτε ἐν συρροῇ τὰ 4% τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας».

§179Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριοι, ἐνῷ ἤμην ἐντελῶς ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τοὐναντίον ἤδη νομίζω ὅτι εὐθὺς ὡς παρεδέχθη ἡ Βουλὴ τὰς προσαυξήσεις τοῦ ἄρθρου 5 ὀφείλω νὰ πολεμήσω τὸ νομοσχέδιον μόνον καὶ μόνον ἕνεκα τοῦ ἄρθρου τούτου. Ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου ὅτι ἐναντίον τῆς πεποιθήσεως πολλῶν συναδέλφων ἐν Ἑλλάδι ἐθεώρουν τὸ κάκιστον πάντων τὸ νὰ ἔχωμεν τὴν ἔρευναν τῶν ἐφόρων. Ἤδη ἐν Εὐρώπῃ εἶναι γνωστὸν πόσον ἡ ἔρευνα αὕτη εἶναι καταθλιπτικὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ ἦτό τι περισσότερον· θὰ ἦτο τυραννικὴ καὶ δι’ αὐτό, κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην, ἐπολέμησα μὲ πᾶσάν μου δύναμιν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Τοὐναντίον εὐθὺς ὡς εἶδον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν φέροντα τὸ νομοσχέδιον ἐπ’ ἄλλης βάσεως, ὥστε νὰ λείψῃ ἡ ἐπέμβασις τοῦ ἐφόρου, ἀμέσως παρεδέχθην αὐτό, διότι καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος νὰ εἰσαχθῇ, ἀρκεῖ νὰ λείψῃ ἡ κατάθλιψις, ἡ τυραννία. Καὶ βεβαίως μὲ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ οὐδεμία ὑπῆρχε τοιαύτη κατάθλιψις, ἀλλ’ ὑπῆρχε τὸ κακὸν ὅτι πολλὰ εἰσοδήματα ἠδύναντο νὰ διαφύγωσι καὶ διὰ τοῦτο καθιεροῦτο ἡ ἀρχὴ τοῦ μαχητοῦ τοῦ τεκμηρίου, καί, ἐνόσῳ τὰ πράγματα οὕτως εἶχον, οὐδεμίαν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, ἀλλὰ δυστυχῶς μὲ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλάβετε, νὰ αὐξήσητε τὴν φορολογίαν εἰδικῶν τάξεων φθάνομεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ ἀποφύγωμεν. Διότι, ἐνόσῳ μὲν τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας εἶναι μικρόν, ὁ φορολογούμενος, καὶ ἂν ἀκόμη ἡ ἐκτίμησις τῆς περιουσίας του δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰ πράγματα, παραβλέπει καὶ δέχεται ἀνεξέλεγκτον τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς τὸ ποσοστὸν ἐξογκοῦται, ἂν ἡ ἐκτίμησις τῆς περιουσίας δὲν εἶναι ἀκριβὴς καὶ ἀδικῆται, τὸν ἀναγκάζομεν νὰ προβῇ εἰς ἐνστάσεις· ἀναγκάζοντες δ’ αὐτὸν νὰ προβῇ εἰς ἐνστάσεις τὸν ὑποβάλλομεν εἰς ὅλας τὰς ἐρεύνας, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβάλλετο καὶ διὰ τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Εὐταξίου. Λέγω μάλιστα ὅτι τὸν ἐξαναγκάζομεν καὶ εἰς μεγαλειτέρας ἐρεύνας, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Εὐταξίου δὲν ἔλεγεν ὅτι ὑποβάλλονται εἰς «παντὸς εἴδους ἐρεύνας», ὡς τὸ παρόν. Πολεμήσας τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Εὐταξίου κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, διότι ἔβλεπον ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ δι’ ὑπαλλήλων Ἑλλήνων, τῶν ὁποίων γνωρίζομεν τὸ τυραννικόν, ἐννοεῖται ὅτι δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀντιταχθῶ καὶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι τυραννικώτερον.

§180Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, νὰ λάβητε πρόνοιαν περὶ τῆς τάξεως τῶν σταφιδεμπόρων, οἵτινες πληρώνουσι φόρον ἐπιτηδεύματος, πληρώνουσι προσαύξησιν 40%, πληρώνουσιν εἰδικὸν φόρον διὰ τὸ ἐργοστάσιον, πληρώνουσι φόρον εἰσοδήματος. Δὲν εἶναι ἀπὸ τοὺς ἐμπορευομένους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ φορολογήσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, προκειμένου μάλιστα περὶ σταφιδικοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποδεικνύει πλοῦτον, καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ περίοδος αὕτη ἢ νὰ ἀπαλλάξητε αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ φόρου τοῦ εἰδικοῦ.

§181Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, κατ’ ἀρχὴν συζητουμένου, διότι ἐφρόνουν καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ διὰ τοῦτο ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, μολονότι εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι δὲν εἶναι, ἀκριβῶς εἰπεῖν, ὁ εἰσαγόμενος φόρος, ὁ τεχνικὸς καὶ ἐπιστημονικὸς φόρος εἰσοδήματος, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἡ πρώτη βαθμίς, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὴν καθαρὰν καὶ ἐπιστημονικὴν μορφὴν τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος. Καὶ ἀκριβῶς τοῦτο ἔπρεπε νὰ πράξωμεν, ἵνα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐθισθῇ ὁ λαὸς πρὸς τὸν φόρον τοῦτον καὶ λάβῃ μίαν φορολογικὴν ἀγωγήν. Ὁ παρουσιαζόμενος φόρος εἰσήχθη ἀπὸ τοῦ 1791 εἰς Γαλλίαν καὶ πρὸ ὀλίγου καιροῦ κατηργήθη ἐν Ὁλλανδίᾳ, ὅπου ἴσχυεν. Εἶναι μᾶλλον ὁ λεγόμενος φόρος προσωπικὸς ἐπὶ τῆς μισθωτικῆς ἀξίας· impôt personnel sur le valeur locative: διὰ τὴν Ἑλλάδα δὲ εἶναι ὁ προσήκων, διότι εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος εἰσάγεται ὡς πρώτη βαθμὶς τῆς κλίμακος, ἕως ὅτου ἀποκτήσωσι τὴν φορολογικὴν ἀγωγὴν οἱ πολῖται, μορφωθῇ δ’ ἀρκούντως καὶ τὸ προσωπικόν, ἵνα φθάσωμεν μετὰ καιρὸν εἰς τὸν καθαρῶς ἐπιστημονικὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος. Ἤθελον ὅμως παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν παρατηρήσεις τινὰς καὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ ἐμοῦ. Οὕτω κατὰ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 5 οἱ ἰατροὶ ὑφίστανται πρόσθετον φορολογίαν βαρεῖαν καὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποστῶσι τὴν ἐπαύξησιν ταύτην. Ἀκριβῶς ὅτε συνεζητεῖτο ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἠθέλησάν τινες νὰ τεθῇ ὡς ἔνδειξις τὸ ἐνοίκιον, τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα τῶν ἰατρῶν ἤχθη ἐναντίον τῆς τοιαύτης ἐνδείξεως· οἱ πλεῖστοι τῶν ἰατρῶν εἶναι ὑποχρεωμένοι, ἐν ἀρχῇ μάλιστα τοῦ σταδίου των, νὰ ἐνοικιάσωσιν οἴκημα δυσανάλογον πρὸς τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον ἔχουσι.

§182Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Γνωρίζετε τὰς συνθήκας τῶν ἐν Γαλλίᾳ ἰατρῶν. Ἄλλως τὸ τεκμήριον δύναται νὰ ἀνατραπῇ.

§183Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λησμονῶ, ἀλλὰ θὰ ἴδωμεν ὅτι τὸ μαχητὸν αὐτοῦ τοῦ τεκμηρίου τοῦ ἐνοικίου δὲν θὰ ἔχῃ μεγάλην ἀποτελεσματικότητα. Μαχηταὶ εἶναι ὅλαι περίπου αἱ ἐνδείξεις τῶν φόρων, διότι δικάζουσι συνήθως ἐπιτροπαὶ τὰ παράπονα, ἀλλ’ ἐν τούτοις ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι αἱ φορολογικαὶ ἐπιτροπαὶ μετατρέπουν τὰ μαχητὰ τεκμήρια εἰς ἀκαταμάχητα, διότι ἀτυχῶς ἐξετάζουσι τὴν ἐξωτερικὴν ἐμφάνειαν μόνον....

§184Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Οἱ ἰατροὶ οἱ διατηροῦντες κλινικὰς πρέπει νὰ ἐξομοιωθῶσι μὲ τοὺς ἐπαγγελματίας.

§185Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἰατροὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δέχωνται ἀσθενεῖς πολλάκις δωρεάν, δαπανῶντες καὶ ἐξ ἰδίων....

§186Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νομίζω ὅτι συμβιβάζονται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀπαντήσεις, ἐὰν εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου δεχθῆτε νὰ προστεθῇ «αἱ κατὰ τὰς προηγουμένας παραγράφους προσαυξήσεις δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν εἴτε μόναι εἴτε ἐν συρροῇ τὰ 40% τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας.

§187Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καλῶς. Ἀλλὰ πρέπει νὰ διασαφηθῇ πρὸς τούτοις ὅτι ἐν γένει ὁ φόρος εἶναι ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ὅτι ὑπολογίζονται δηλαδὴ καὶ τὰ χρέη καὶ ἀφαιροῦνται οἱ πληρωτέοι ἀπὸ τὸν φορολογούμενον τόκοι.

§188Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ ἔνδειξις ὑποθέτει καθαρὸν εἰσόδημα καὶ τοῦτο θὰ φορολογῆται μόνον.

§189Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά, διότι εἶναι σπουδαία. Κατὰ ταύτην πρὸς εὕρεσιν τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος ἐκπίπτονται καὶ οἱ τόκοι τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν φορολογημένων παντοίων χρεῶν. Καὶ ἤδη μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω. Ἀφοῦ τὸ Δημόσιον λαμβάνει ἤδη φόρον τινὰ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ζυθοποιοῦ καὶ τοῦ οἰνοπνευματοποιοῦ, ἐρωτῶ· διατί λαμβάνει ἐκ νέου ἕτερον φόρον διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου; Ἐγὼ θέτω τὴν βάσιν πάντοτε ὅτι αὐστηρῶς ἐπιστημονικῶς καὶ τεχνικῶς καὶ κατὰ τὰ διδάγματα τῆς ἐπιστήμης δὲν εἶναι ὁ φόρος οὗτος ὁ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος· κατὰ συνέπειαν δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι συμπληρωτικῶς πρέπει νὰ φορολογήσωμεν καὶ τὰ ἄνω πρόσωπα ἐκ δευτέρου, ἀφοῦ γνωρίζομεν ὅτι ἡ ζυθοποιία καὶ ἡ οἰνοπνευματοποιία φορολογεῖται ἤδη ἀρκετὰ σοβαρῶς ἐν Ἑλλάδι καὶ δὲν δίδουσι μεγάλα κέρδη ἕνεκα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ.

§190ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἔχων εἰσόδημα μόνον ἀπὸ οἰκοδομάς, αἱ ὁποῖαι φορολογοῦνται βαρέως, ὑποβάλλεται ὡσαύτως εἰς φόρον.

§191Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ αὐτοὶ εἶναι τρόποι, τοὺς ὁποίους κατ’ ἀνάγκην εὑρίσκομεν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φορολογηθῇ ἀμέσως τὸ εἰσόδημα, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ἂς μετριάσωμεν τὰ κακά, τὰ ὁποῖα θὰ πλήξωσι τὰς τάξεις τὰς φορολογουμένας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ γίνωσι δεκταὶ μειώσεις τινές. Ἐπίσης ἤθελον συνενώσει τὴν παράκλησίν μου μὲ τὴν τοῦ κ. συναδέλφου διὰ τὰ ἐργοστάσια καθαρισμοῦ σταφίδος, διότι δὲν εἶναι καταστήματα, τὰ ὁποῖα ἐν ἑαυτοῖς κερδίζουσιν, ἀλλ’ εἶναι ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται, δὲν εἶναι δὲ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κερδίζουσι πολλά.

§192Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι αὐταὶ αἱ προσαυξήσεις εἶναι προσαυξήσεις ἐπὶ τοῦ ὀργάνου τῆς ἐργασίας, δηλαδὴ ἐπὶ τῶν ἐξόδων διαχειρίσεως, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνδεικνύουσι καὶ τὸ εἰσόδημα. Προστίθεται π. χ. 30% ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας τοῦ ἐμπόρου ξυλείας, ἀλλὰ πόθεν συνάγεται ὅτι ἔχει οὗτος εἰσόδημα δικαιολογοῦν τὴν προσαύξησιν ταύτην; Διατί τάχα ἐπιβαρύνετε αὐτοὺς καὶ ὄχι ἕνα σιδηρουργὸν ἢ οἱουσδήποτε ἄλλους ἐπιτηδευματίας, ἔχοντας τὸ αὐτὸ ἐνοίκιον;

§193Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Διότι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν πρώτην τάξιν.

§194Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Διότι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν πρώτην τάξιν ἀποδεικνύει ὅτι φορολογοῦνται περισσότερον παντὸς ἄλλου. Διότι τάχα φορολογοῦνται ἐπὶ πλέον ὑποτίθεται ὅτι καὶ ἐσοδεύουσι πλείονα; Ὁ μεγαλέμπορος ἢ ὁ σταφιδέμπορος πληρώνει φόρον ἐπιτηδεύματος 700 ἕως 1000 δραχμάς· εἶναι ἐνδεικτικὸν αὐτὸ ὅτι ἔχει καὶ ἀνάλογον εἰσόδημα; Καθόλου, διότι, καὶ ὅταν ζημιώνηται καὶ οὐδὲν ἔχῃ ἐκ τῶν ἐπιχειρήσεων αὐτοῦ κέρδος, ἐξακολουθεῖ νὰ πληρώνῃ αὐτὰ τὰ λίτρα εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ λίτρα, τὰ ὁποῖα πληρώνει ὡς φόρον ἐπιτηδεύματος, πρέπει ν’ ἀποτελέσωσι καὶ τεκμήριον εἰσοδήματος περιουσίας; Οὐσιαστικὴν διαφορὰν τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει, ἀφοῦ ὁ φόρος βασίζεται ἐπὶ τῆς δηλώσεως, ἀλλὰ διατί νὰ τὸν ἐξαναγκάζητε ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς τεκμηρίου, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται αὐθαιρέτως, νὰ κάμνῃ ἐνστάσεις, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ἂν ἔχει ἢ ὄχι τὸ τεκμαιρόμενον εἰσόδημα; Εἰς τὴν βʹ παράγραφον προχθὲς ἔκαμα παρατήρησιν διὰ τοὺς ξενοδόχους ὕπνου ἢ φαγητοῦ.

§195Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐμελέτησα τὸ πρᾶγμα ὡς εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ καταλόγῳ τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§196Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Θὰ ἠρώτων πολλοὺς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ζῶσιν ἐν Ἀθήναις, ἂν γνωρίζουσι ποίαν κρίσιν διέρχονται τὰ περισσότερα τῶν ξενοδοχείων. Γνωρίζουσιν ἂν οἱ ξενοδόχοι κερδίζουσι κἂν τὰ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα πληρώνουσι;

§197Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Λαμβάνεται ὁ ἀνώτατος ὅρος τῆς κατοικίας των.

§198Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ναί· ἀλλ’ ἀναγράφεται καὶ προσαύξησις ἐκ 10% τοῦ ἐνοικίου τοῦ καταστήματος.

§199Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐν περιπτώσει συρροῆς τοιούτων προσαυξήσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὑπέρβασις πέρα τοῦ 40% τῆς κατοικίας των, ὄχι τοῦ καταστήματος, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἄξιον συζητήσεως.

§200Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ναί. Ἀλλὰ προχθές, κ. συνάδελφε, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐχώρισε τὰ ξενοδοχεῖα τοῦ ὕπνου ἀπὸ τὰ τοῦ φαγητοῦ.

§201Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὅλα, ὅλα.

§202Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἡ δήλωσις αὐτή. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν προσαύξησιν ἐργοστασίων καθαρισμοῦ σταφίδος ὄχι πάλιν διὰ τὸν συστατικὸν λόγον—διότι ἡ ἐπιβάρυνσις δὲν εἶναι οὐσιώδης—, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἔκαμνε κακίστην ἐντύπωσιν εἰς τὸν σταφιδικὸν κόσμον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἐπαγγέλλεται καὶ γεωργικὴν πολιτικήν, ἀντὶ νὰ διανείμῃ καθαριστικὰς μηχανὰς εἰς ὅλον τὸν σταφιδικὸν κόσμον, διὰ νὰ βελτιώσῃ τὴν ποιότητα τοῦ καρποῦ, τοὐναντίον φορολογεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ βελτιώσῃ τὴν ποσότητα ταύτην. Ὅταν κοπτώμεθα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ παραπονώμεθα, διότι τὸ ἐμπόριον δὲν ἀποστέλλει εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καλὰς ποιότητας, ποίαν ἐντύπωσιν θὰ παραγάγῃ εἰς τὸν σταφιδικὸν κόσμον τὸ γεγονὸς ὅτι φορολογοῦμεν τὰ ἐργοστάσια καθαρισμοῦ; Τὴν αὐτὴν πολιτικὴν ἐτήρησε καὶ τὸ παρελθόν, διότι, μόλις ἐφάνησαν αἱ πρῶται καθαριστικαὶ μηχαναί, ἀμέσως ἐπεβλήθη ὡς φόρος ἐπιτηδεύματος 240 δρ. Ἐκ τοῦ ὅτι πληρώνει 240 δραχμὰς ἐπιτήδευμα αὐτὴ ἡ καθαριστικὴ μηχανὴ συνάγεται ἆρά γε τεκμήριον ἰδιαίτερον εἰσοδήματος, ὥστε νὰ φορολογηθῇ καὶ ἰδιαιτέρως;

§203Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Φορολογεῖται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὴν ἔχει.

§204Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὴν ἔχει, πληρώνει τὸ ἐπιτήδευμα· ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὴν ἔχει πληρώνει τὸν φόρον ἐπὶ τῆς οἰκοδομῆς του· δὲν σᾶς ἀρκεῖ;

§205Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ πληρώσῃ καὶ φόρον εἰσοδήματος.

§206Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ φανῇ ἀνένδοτος εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§207Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, εἶμαι θιασώτης τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐφανταζόμην ὅτι ἤθελε λάβει τοῦτο τόσον κατήφορον, ὥστε νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ φορολογήσῃ μηχανικὰ ἐργαλεῖα καὶ τὰ χρησιμεύοντα πρὸς καθαρισμὸν τῆς σταφίδος. Ὅτε πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εὑρισκόμην ἐν Γερμανίᾳ, ἐπεσκέφθην ἓν μέγα κατάστημα, τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰς μίαν ἔπαυλιν σωροὺς σταφίδος ἐντελῶς ἀκαθαρίστου καὶ εἰργάζετο ἱκανὸς ἀριθμὸς Γερμανῶν ἐργατῶν πρὸς καθαρισμόν. Φίλος μου μοὶ ἔλεγε: δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἐργασία αὕτη νὰ γίνηται ἐν Ἑλλάδι; Φαίνεται ὅτι ἐν Ἑλλάδι λείπουσιν αἱ χεῖρες. Δὲν λείπουσιν αἱ χεῖρες ἀτυχῶς, τῷ εἶπον. Λείπει ὁ νοῦς. Δὲν δίδομεν ἐργασίαν.

§208Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἶναι ὁ φόρος περὶ ἐπιτηδεύματος αὐτῶν τῶν μικρῶν χειρωνακτῶν, ὁ ὁποῖος δὲν τοῖς ἐπιτρέπει νὰ ἐργασθῶσι. Νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τότε νὰ αὐξήσῃ ὁ τοῦ εἰσοδήματος.

§209Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε; Ἐδῶ δὲν φορολογεῖται τὸ μηχάνημα τῆς σταφίδος.

§210Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ φροντὶς τῶν Πελοποννησίων εἶναι ἡ σταφίς. Θέλετε νὰ στέλλωμεν σταφίδα καὶ ὄχι χώματα εἰς τὴν Εὐρώπην; Ὀφείλομεν ὅλους τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς νὰ τοὺς διδάξωμεν τὸν τρόπον τοῦ καθαρισμοῦ τῆς σταφίδος των. Λοιπόν, ὅταν γίνῃ αὐτό, εἶναι ὡς νὰ τοῖς φορολογήσῃ τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα.

§211Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν ἔχητε σεῖς μηχάνημα καὶ καθαρίζητε, δὲν ἔχετε ἐργοστάσιον.

§212Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γεωργικὸν ἐργαλεῖον εἶναι. Ἐλπίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δώσῃ τὴν δέουσαν προσοχήν.

§213Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι, ὄχι. Εἶπον ὅτι δὲν τὴν δέχομαι.

§214ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ὁ καπνός, Κύριοι, ἐπιβαρύνεται μὲ τὸν μεγαλείτερον φόρον. Θὰ ἐμποδίσωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, ὅταν ἐμποδίζωμεν τὰ ὄργανα, διὰ τῶν ὁποίων ὁ καπνὸς αὐτὸς κινεῖται. Ἐκτὸς τούτου καπνεμπόρους ἔχομεν δύο εἰδῶν· ἔχομεν καπνεμπόρους, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουσι καπνὸν καὶ τὸν λιανοπωλοῦσιν, ἔχομεν καὶ καπνεμπόρους, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουσι μόνον καὶ τὸν μεταποιοῦσιν εἰς πακέτα καὶ σιγαρέττα. Πρὸς τί ἡ διάκρισις καπνέμποροι ἢ καπνοπῶλαι; Βαρύνονται δηλαδὴ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀγοράζουσι καπνόν, ἀλλὰ πακέτα ξηρά; Λέγει ἐδῶ «καπνέμποροι ἢ καπνοπῶλαι». Τὸ ὀρθὸν εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσιν αὐταὶ αἱ κατηγορίαι, διότι ὁ φόρος εἶναι 14 δραχμαὶ καθ’ ἑκάστην ὀκᾶν. Αὐτὸν τὸν πληρώνουσιν εἰς τὸ Δημόσιον· νὰ τοὺς ἐπιβαρύνητε καὶ μὲ ἄλλον φόρον καθ’ ἣν ἐποχὴν στενάζουσι; Κύριε Ὑπουργέ, ἐννοεῖτε καὶ τοὺς καπνοπώλας εἰς τὴν κατηγορίαν ὑπ’ ἀριθμὸν 7, ὅπου λέγει «καπνέμποροι ἢ καπνοπῶλαι»; Καὶ οἱ δύο;

§215Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα. Ὅσοι ἀνήκουσιν εἰς τὰς δύο ἀνωτέρας τάξεις τοῦ φόρου ἐπιτηδευμάτων· ὄχι οἱοσδήποτε καπνοπώλης. Μόνον οἱ δύο ἀνώτεροι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πληρώνουσι τὸν ἀνώτερον φόρον.

§216ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι καπνέμποροι.

§217Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. «ἢ καπνοπῶλαι» λέγει.

§218Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Ἢ τὸ ἕν ἢ τὸ ἄλλο.

§219Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ γνωρίζω τί θὰ γίνῃ μὲ τοὺς ἀναφερομένους εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσι κατάλογοι ἐπιτηδευμάτων.

§220Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ γίνωσι.

§221Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Δὲν δύνανται νομοὶ ὁλόκληροι νὰ ἔχωσι προνόμιον ἐπὶ τοῦ ἄλλου Κράτους.

§222Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ εἰς τὴν βʹ παράγραφον.

§223Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν.

§224Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἶναι μηχαναὶ καθαρισμοῦ σταφίδος μεμονωμέναι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσιν.

§225ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσοι πρὸς τὴν ἰδίαν χρῆσιν ἔχουσι δὲν πληρώνουσι.

§226Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πῶς ἐτροποποιήθη;

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν στιγμήν. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Τὸ ἄρθρον 5 λοιπὸν ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Αἱ κατὰ τὰς προηγουμένας παραγράφους προσαυξήσεις δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν εἴτε μόναι εἴτε ἐν συρροῇ τὰ 40% τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας. Ἡ ἐκ τοῦ ἐνοικίου τῶν καταστημάτων προσαύξησις διανέμεται μεταξὺ συνεταίρων ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν».

§228Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει συζήτησιν πλέον. Ἡ τροπολογία τοῦ Βουλευτοῦ κ. Κανελλοπούλου.

§230Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε. Μίαν παρατήρησιν ἔχω κατόπιν.

§231Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Τὸ «ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν» σημαίνει κατὰ κεφαλάς, ἐνῷ ἡ ἔννοια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀναλόγως τῆς συμμετοχῆς.

§232Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀναλόγως τῆς συμμετοχῆς αὐτῶν. Ἡ ἐκ τοῦ ἐνοικίου τῶν καταστημάτων προσαύξησις μεταξὺ συνεταίρων διανέμεται ἀναλόγως τῆς συμμετοχῆς αὐτῶν.

§233Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Θὰ εἶναι δύσκολον πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἐνοικίων.

§234ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. «Κατ’ ἴσην μοῖραν» νὰ προστεθῇ.

§235Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Κατ’ ἴσην μοῖραν. Τὸ καλλίτερον εἶναι αὐτό.

§236Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. «Ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν κατ’ ἴσην μοῖραν».

§237Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ «ξενοδόχοι ὕπνου μετὰ φαγητοῦ νὰ γίνῃ «ξενοδόχοι ὕπνου ἢ φαγητοῦ».

§238Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι, ὄχι. Οὕτως εἶναι ἀναγεγραμμένοι εἰς τὸν φορολογικὸν κατάλογον καὶ οὕτω τοὺς ἔγραψα.

§239Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ξενοδόχοι ὕπνου ἢ φαγητοῦ.

§240Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οὕτως εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν κατάλογον.

§241Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ὁ ἔχων ξενοδοχεῖον ὕπνου θὰ πληρώνῃ καὶ ὁ ἔχων ξενοδοχεῖον φαγητοῦ θὰ πληρώνῃ πάλιν;

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς: «Πρὸς ὑπολογισμὸν τοῦ εἰσοδήματος τῶν ἐν τοῖς φορολογικοῖς καταλόγοις τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐγγεγραμμένων ὡς τραπεζιτῶν, μεγαλεμπόρων καὶ σταφιδεμπόρων καθὼς καὶ τῶν εἰς τὰς τρεῖς ἀνωτέρας τάξεις τῆς οἰκείας κλάσσεως κατατεταγμένων τοκιστῶν, ἐμπόρων εἰς ποσότητας καὶ ἐμπόρων ξυλείας προσαυξάνεται τὸ ἐνοίκιον τῆς κατοικίας αὐτῶν κατὰ 30%. Ὡσαύτως προσαυξάνεται τοῦτο κατὰ 10% τοῦ ἐνοικίου τοῦ καταστήματος, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀσκοῦσι τὸ ἐπιτήδευμά των οἱ ἐν τοῖς φορολογικοῖς καταλόγοις τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ εἰς τὰς δύο ἀνωτέρας τάξεις τῆς οἰκείας κλάσσεως κατατεταγμένοι ἑξῆς ἐπιτηδευματίαι· 1) διευθυνταὶ λεσχῶν, 2) ἐδωδιμοπῶλαι, 3) ἔμποροι ἀποικιακῶν, 4) ἔμποροι εἰδῶν πολυτελείας, 5) ἔμποροι ὑφασμάτων, 6) ξενοδόχοι ὕπνου ἢ φαγητοῦ, 7) καπνέμποροι ἢ καπνοπῶλαι. Προσαυξάνεται ἐπίσης κατὰ 30% τοῦ ἐνοικίου τοῦ ἐργοστασίου τῆς κατοικίας τῶν βιομηχάνων τῶν ἐχόντων ἓν τῶν ἀκολούθων ἐργοστασίων· 1) οἰνοπνευματοποιίας, 2) οἰνοποιίας, 3) ζυθοποιίας, 4) σαπωνοποιίας ἢ πυρηνελαιοποιίας, 5) κατασκευῆς μηχανῶν καὶ ἐργαλείων, 6) ἀτμοκίνητον ἢ ἠλεκτροκίνητον πιλοποιεῖον, 7) ἀλευρόμυλον κινούμενον δι’ ἠλεκτρισμοῦ, φωταερίου ἢ ἀτμοῦ, 8) ἀτμοκίνητον ἢ ἠλεκτροκίνητον βυρσοδεψεῖον, 9) κατασκευῆς φακέλων καὶ καταστίχων καὶ 10) καθαρισμοῦ σταφίδων. Τῶν ἰατρῶν τῶν διατηρούντων ἐπ’ ὀνόματί των ἰατρικὰς Κλινικὰς παντὸς εἴδους ἢ ὄντων κυρίων ἰατρῶν ἐν κλινικαῖς διατηρουμέναις ἐπ’ ὀνόματι ἄλλων προσαυξάνεται τὸ ἐνοίκιον τῆς κατοικίας κατὰ 30% τοῦ ἐνοικίου τῆς κλινικῆς. Αἱ κατὰ τὰς προηγουμένας παραγράφους προσαυξήσεις δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν εἴτε μόναι εἴτε ἐν συρροῇ τὰ 40% τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας. Ἡ ἐκ τοῦ ἐνοικίου τῶν καταστημάτων προσαύξησις διανέμεται μεταξὺ τῶν συνεταίρων ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν κατ’ ἴσην μοῖραν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 οὐδεὶς ἔχει ζητήσει τὸν λόγον. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§244Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ τεθῇ 40%.

§245ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τεσσαράκοντα τοῖς ἑκατόν.

§246Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ μείνῃ ὅπως εἶναι 30%.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μ. Νεγροπόντη, ἥτις ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Οἱ κατοικοῦντες κλπ....». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8). Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μ. Νεγροπόντη, ὅπως τεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου ἡ φράσις «μὴ ἐνοικιαζομένου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 9). Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§248Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Εἰς τὴν βʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου καλὸν εἶναι νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν τῶν 4,000 δραχμῶν.

§249Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κοσόνα ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἐξαιροῦνται οἱ ἀρχηγοὶ τῆς οἰκογενείας κλπ....».

§251Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κοσόνα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§253Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Προτείνω νὰ προστεθῇ καὶ τρίτη στήλη εἰς τὰς πόλεις τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ἀπὸ 10,000 ἕως 35,000 κατοίκων, θὰ γίνῃ στήλη ἰδιαιτέρα ἀρχομένη ἀπὸ 800 δραχμάς.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ ἡ στήλη θὰ εἶναι ἐν τῇ λοιπῇ χώρᾳ.

§255Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρὸ τοῦ «ἐν τῇ λοιπῇ χώρᾳ», μεταξὺ δευτέρας καὶ τρίτης στήλης θὰ τεθῇ τρίτη στήλη καὶ ἡ τρίτη στήλη θὰ γίνῃ τετάρτη.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ τίτλον;

§257Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐν πόλεσι πληθυσμοῦ ἀπὸ 10,000 μέχρι 35,000 κατοίκων.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐπὶ τοῦ 11 ἄρθρου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἀ. Παναγιωτοπούλου ἀφορῶσα τὸν ὑπὸ τὸ στοιχεῖον Α πίνακα, ἔχει δὲ οὕτως (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἐτησίου εἰσοδήματος κλπ.....». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§259Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσέξῃ καὶ πάλιν εἰς ὅσα καὶ ἰδιαιτέρως εἶπον εἰς αὐτόν. Νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησίς μου εἶναι ἀκριβής. Δίδομεν τὸ δικίωμα νὰ ἀφαιρεθῶσι 400 δραχμαὶ δι’ ἕκαστον μέλος οἰκογενείας ὑπὲρ τὰ πέντε μέλη· ἀλλ’ ὁ πίναξ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ προσαύξησις τοῦ ἐτησίου εἰσοδήματος, ὁ πίναξ αὐτὸς αὐξάνει εἰς 500 δραχμάς, εἶναι δὲ ὁ πίναξ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀντίστοιχον τὸν πίνακα τῆς φορολογίας· βλέπομεν π.χ. ὅτι (ἀναγινώσκει)· «ὁ ἔχων εἰσόδημα κλπ,». Λοιπὸν ἡ μόνη λύσις εἶναι, ὅπως μὴ συμβῇ ἀδίκημα, ἀντὶ 400 δραχμ. κατ’ ἄτομον νὰ τεθῇ 500 δραχμ. καὶ τότε τὸ δῶρον εἶναι πραγματικὸν δῶρον καὶ ὄχι δῶρον ἄδωρον.

§260Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἐσκόπουν νά κάμω μὲ τὴν προσθήκην ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντινομία θὰ διωρθοῦτο, ἐὰν δι’ ἕκαστον μέλος οἰκογενείας πέρα τῶν πέντε ἀτόμων ἐλαμβάνετο ἡ προηγουμένη τάξις. Πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως τῶν 500 δραχμῶν· ἀφοῦ ἔχετε τὸν πίνακα τῶν 500 δραχμῶν δι’ ἕκαστον μέλος οἰκογενείας, πρέπει νὰ λαμβάνηται ἡ προηγουμένη τάξις.

§261Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι πρὸ πάντων διὰ τὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν εἰσόδημα 4,600 δραχμῶν.

§262Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἅμα ἐξετάσητε τὸν βʹ πίνακα, οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν τὸ ἄλλο. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ μείνῃ ἡ προηγουμένη τάξις.

§263Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αἴτησις τῶν προαγορευσάντων εἶναι δικαιοτάτη. Ἀφοῦ κατὰ τὸν νόμον ἀφαιρεῖται δι’ ἕκαστον μέλος τῆς οἰκογενείας, ὅταν ἡ οἰκογένεια ἔχῃ ὑπὲρ τὰ πέντε μέλη, 400 δραχ., ὑποθέτω ὅτι ἐλαττοῦται καὶ ἡ φορολογία κατὰ τοῦτο καὶ ὅμως ἀντὶ νὰ ἐλαττοῦται ἡ φορολογία μένει ἡ αὐτή.

§264Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὅταν εἶναι δύο, ὅταν εἶναι τρία, ἀμέσως ἐλαττοῦται καταπληκτικῶς.

§265Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ βοηθήσητε τὴν γονιμότητα τοῦ ἀνθρώπου; Ἀλλὰ σᾶς κάμνω μίαν ἄλλην ἐρώτησιν. Ἀφαιρεῖται ἐκ τῆς φορολογίας τὸ εἰσόδημα 4000 δραχμῶν καὶ 400 δραχ. δι’ ἕκαστον μέλος ὑπὲρ τὰ πέντε, Οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων θὰ συνυπολογισθῶσι;

§266Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Φυσικά.

§267Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ὡριμάσει ἡ ἰδέα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν.

§268Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἕτερον ζήτημα.

§269Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί· ἀλλά, ἀφοῦ δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν ν’ αὐξήσωμεν τοὺς μισθούς, τοὺς φορολογοῦμεν; Ἄλλο θέμα εἶναι αὐτό;

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12 ὡς ἔχει). Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§271Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ πίνακος σημειοῦται ὅτι εἰσόδημα ἄνω τῶν 100.000 δραχ. φορολογεῖται πρός 3%. Τὸ 3% εἶναι τὸ ἐλάχιστον ὅριον τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν, ὡς ἐκ τοῦ πίνακος ἐξάγεται, καὶ αἱ 500 δραχ. φορολογοῦνται πρὸς 5%.

§272Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὴ τὸ ὑπολογίζετε οὕτω. 4500 πληρώνουν 10%.

§273Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχετε ἐπὶ τοῦ ἄλλου πίνακος ὅτι ἐνοίκια εἰς τὰς Ἀθήνας ἄνω τῶν 14.000 δραχ. ὑπολογίζονται μόνον εἰς τὸ ⅒ καὶ ἐκ τοῦ τοιούτου ὑπολογισμοῦ οἱ ἔχοντες 100.000 ἐνοίκιον θὰ πληρώσωσιν 6000, θὰ πληρώσωσι δηλ. ½%. Λοιπὸν τὸ 3% εἶναι φαινομενικόν, διότι καταντᾷ μόνον ½%.

§274Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀφήσατε νὰ τεθῇ αὐτὸς ὁ φόρος καὶ βραδύτερον θὰ ἴδωμεν.

§275ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Παρατηρῶ καὶ μίαν ἄλλην ἔλλειψιν. Εἰς τὸν πίνακα τὸν δεύτερον παρατηρῶ τὸ ἑξῆς· ὅτι 500 φέρουσι δρ. 10, τουτέστι πρὸς 2%.

§276Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι· 2% εἶναι τὸ ὑπὲρ τὰς 4000.

§277ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἀκούσατε ἄλλο· 2000 ἕως 2800 ποσὸν πρέπει νὰ εἶναι πρὸς 2%; Ἔπρεπε νὰ εἶναι 40, τὸ ἔχετε 30. 4000 δρ. πρὸς 2% ἔπρεπε νὰ εἶναι 60, τὸ ἔχετε 52. Βλέπω λοιπὸν μίαν κατιοῦσαν κλίμακα, καὶ αὐτὸ μέχρι τῶν 5550.

§278Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπολογίζετε ἐπὶ 500 δρ. ἔχει οὕτως. Ἀλλά, ἅμα ὑπολογίσητε ἐπὶ 4500, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν ἔχει οὕτω.

§279Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας καὶ προτείνω, ἐὰν τουλάχιστον δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν δι’ ὅλα τὰ εἰσοδήματα τὰ ἄνω τῶν 100.000 δραχ. ἡ προσθετικὴ κλῖμαξ, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν διὰ τὰ κινητὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα δὲν πληρώνουν ἄλλον φόρον.

§280Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ὅπου δὲν ὑπάρχουν κατάλογοι φορολογικοί, τί θὰ γίνῃ;

§281Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Προστίθενται ἐπικουρικοὶ ὑπάλληλοι εἰς τὰ ταμεῖα τῶν Ἰονίων νήσων.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. (Ἀπορρίπτεται δι’ ἀναστάσεως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Θεοδωρίδου καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 ὡς ἔχει). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§283Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἄρθρων 14, 15 καὶ ἑξῆς μοὶ ἐγεννήθη ἡ ἑξῆς σκέψις, ὅτι, ἀφοῦ ἐδέχθημεν ὡς ἀναγκαίαν προϋπόθεσιν τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου τὴν δήλωσιν τοῦ φορολογουμένου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε κύρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ φορολογουμένου νὰ κάμῃ τὴν δήλωσιν, διατρέχετε τὸν ἑξῆς κίνδυνον: νὰ ἔχητε φορολογουμένους, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἔχουν κάμει δήλωσιν. Τοῦτο φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως ἀδύνατον ἐκ τοῦ νομοσχεδίου· ἐν τούτοις συμβαίνει. Τὸ ἄρθρον 14 λέγει ὅτι τὴν δήλωσίν του ὁ φορολογούμενος πρέπει νὰ τὴν κάμῃ ἐντὸς τοῦ Μαρτίου. Κατωτέρω λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ ἡ δήλωσίς του καὶ μετὰ τὸν Μάρτιον ἐκπροθέσμως, ἐφ’ ὅσον γίνεται ἐντὸς τόσων ἡμερῶν ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινοποιήσεως τοῦ καταλόγου τοῦ συντασσομένου κατὰ τὸ ἄρθρον 17.

§284Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Βεβαίως θὰ συμπληρωθοῦν οἱ κατάλογοι μετά τινα χρόνον.

§285Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν δύναται ἐκ πρωτοβουλίας τῆς ἐφοριακῆς ἀρχῆς νὰ προσδιορισθῇ τὸ εἰσόδημα, ἐφ’ ὅσον δὲν συντρέξῃ καὶ ὁ φορολογούμενος.

§286Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές, διότι λέγει τὸ ἄρθρον 17: «ὑπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου κλπ.».

§287Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸ ἄρθρον 17.

§288Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ὑποβάλλονται καὶ εἰς 30% ἐπιπλέον.

§289Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ γεννηθῶσιν ἀντιρρήσεις διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου· ἐφ’ ὅσον τὸ ἄρθρον 17 λέγει ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων γίνεται ὁ κατάλογος.

§290Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι.

§291ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα δὲν δύναται νὰ συμπληρώσῃ αὐτά;

§292Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ γίνωσι συμπληρωτικοὶ κατάλογοι μετ’ ἀπογραφὴν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μετέπειτα δηλώσεων, διότι λέγει ὁ νόμος εἰς τοὺς φορολογουμένους «κάμετέ μοι δήλωσιν· ἂν δὲν μοὶ κάμητε, θὰ ὑποστῆτε τὰς ποινάς».

§293Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ἄρθρον 17 ἐν ἐδαφίῳ 2 λύει τὸ ζήτημα (ἀναγινώσκει): «Τῶν κατόπιν ἐλέγχου ἢ ἀπογραφῆς συντασσομένων συμπληρωτικῶν καταλόγων ὡς καὶ τῶν περιλαμβανόντων φορολογητέον εἰσόδημα ἀνώτερον τοῦ δηλουμένου κοινοποιεῖται ἀπόσπασμα κλπ.», ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται ὅτι θὰ γίνῃ ὁ πρῶτος κατάλογος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων καὶ ὁ δεύτερος ἐπὶ τῇ βάσει ἐλέγχου.

§294ΘΡΑΣ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἄλλος συμπληρωτικός· δὲν εἶναι ὁ πρῶτος. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ ὑποβάλω. Ἡ δευτέρα παρατήρησις εἶναι ἡ ἑξῆς. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 14 μὴ ὥριζε γενικῶς ὅτι ὁ τύπος καὶ τὸ περιεχόμενον τῶν δηλώσεων θέλουσι κανονίζεσθαι διὰ Β. Διατάγματος», ἀλλ’ ὅπως, εἰ δυνατόν, ὁρισθῇ τὸ περιεχόμενον τῆς δηλώσεως. Νὰ ὡρίζετο δηλ. ὅτι ὁ φορολογούμενος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὁρίσῃ τὸ ποσόν, διότι τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα ἠδύνατο νὰ προχωρήσῃ πολὺ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν.

§295Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐπιβάλλει διατάξεις πέρα τοῦ νόμου δὲν εἶναι ὑποχρεωτικόν, πέρα τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου.

§296Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κυριώτερον εἶναι νὰ ὁρισθῇ ἂν θὰ ἐκπίπτωνται τὰ χρέη, τὸ ὁποῖον δὲν ἐδηλώθη.

§297Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τελευταῖον μέρος μὲ ἀπαλλάσσει ἡ διακοπὴ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος θὰ ἐπεθύμουν νὰ διευκρινισθῇ ποῖον ἐννοεῖται ἐν τῷ νόμῳ καθαρὸν εἰσόδημα καὶ οὕτως ἐξαντλῶ τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14.

§298Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν ἐπεθύμουν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ τὰς τελευταίας δύο παραγράφους τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ θεωρεῖται καθαρὸν εἰσόδημα τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν βαρῶν καὶ δαπανῶν, τῆς παραγωγῆς ὑπολειπόμενον. Ὑποθέσατε τοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι πωλοῦσι διάφορα ἀντικείμενα ἐπὶ πιστώσει. Κατὰ τὸν ἰσολογισμὸν τὰς πιστώσεις τὰς μὴ ἐπισφαλεῖς τὰς ἀναγράφουσιν εἰς τὰ κέρδη, ἀλλ’ αἱ πιστώσεις ἀπόλλυνται συνήθως· θ’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τῶν καθαρῶν κερδῶν;

§299Κ. ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν, τὴν κατ’ ἀρχήν, ἐδήλωσεν ὅτι ἐννοεῖ καθαρὸν εἰσόδημα τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν χρεῶν. Τὸ τοιοῦτον δὲν περιέχεται ἐν τῷ νόμῳ· τοὐναντίον περιέχεται ἑτέρα διάταξις, κατ’ ἀντιδιαστολὴν πρὸς τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποτεθῇ ὅτι δὲν ἀφαιροῦνται ταῦτα. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὑπεβάλομεν τροπολογίαν μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, καθ’ ἣν ὡς καθαρὸν εἰσόδημα λογίζεται τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐνυποθήκων χρεῶν τῶν χορηγουμένων, ἐπὶ ἐνεχύρῳ εἰς ὡρισμένας Τραπέζας. Θὰ ἦτο τολμηρὸν νὰ ἐκτείνωμεν τοῦτον ἐφ’ ὅλων τῶν χρεῶν. Θὰ ἐγέννα ἐρεύνας, προκειμένου νὰ πιστοποιῶσιν αἱ ἐπιτροπαί, καὶ ἐξ ἄλλου τὰ μεγάλα χρέη, τὰ ὁποῖα βαρύνουσι τὰς περιουσίας, εἶναι τὰ ἐνυπόθηκα καὶ τὰ ἐπὶ ἐνεχύρῳ εἰς Τραπέζας, ὧν καὶ τούτων ἡ ἐξαίρεσις δύναται νὰ γίνῃ, ἄνευ καταδολιεύσεως τῶν νόμων. Μὴ εἰσάγοντες τὴν ἔρευναν, μὴ δίδοντες δικαιώματα εἰς τὸ Δημόσιον, ὅπως ἐξελέγξῃ τὰς δηλώσεις διὰ παντὸς μέσου καὶ δι’ ἐρεύνης, θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ δώσωμεν μέσον τι κατ’ ἐνδεχομένων καταδολιεύσεων. Βεβαίως ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος προϋποτίθησιν ἔρευναν καὶ ἐξέλεγξιν καὶ τῶν δανείων τῶν στηριζομένων εἰς ὑποθήκας, ἀλλὰ μὴ δίδοντες τὸ δικαίωμα εἰς ἔρευναν, μὴ δίδοντες τὸ δικαίωμα ν’ ἀποκρούῃ τὰ στηριζόμενα ἐπὶ ἐγγράφων ἁπλῶν, διότι ταῦτα ἦσαν ἐπαχθῆ διὰ τὸν φορολογούμενον, φοβοῦμαι μήπως ἀνοίξωμεν μίαν πληγὴν εἰς τὸ Δημόσιον, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀπαλλαγῇ πλὴν ἂν γίνῃ δεκτὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέτεινα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀπεδέχθη, ἀλλ’ ὅπερ ἐφάνη ἀποδεχόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Νὰ ἔχῃ τουτέστι τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος πλὴν τῶν ἐπισήμων τίτλων καὶ ἐγγράφων, διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀπεδείκνυε τὸ μεῖζον εἰσόδημα, ν’ ἀποδείξῃ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ διαλογικὴν συζήτησιν γενομένην κατὰ τὴν αʹ ἢ βʹ συζήτησιν, ἐπιβάλλον ὅρκον εἰς τὸν φορολογούμενον ὅτι δὲν κέκτηται ἄλλο εἰσόδημα. Ἂς δεχθῇ τὴν γνώμην αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἀσφαλεστέρα, διότι, ἂν δὲν γίνῃ δεκτή, θὰ διαφύγῃ τὸ ἥμισυ εἰσόδημα τῆς ὅλης ἐθνικῆς οἰκονομίας, πρῶτον τὸ εἰσόδημα τὸ στηριζόμενον εἰς τίτλους ἡμεδαποὺς καὶ ἀλλοδαπούς, ἔπειτα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ διὰ φορολογικῶν καταλόγων, ὅπως τῶν Ἰονίων νήσων, ἔπειτα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν φορολογοῦνται δι’ ἀμέσων φόρων, ὅπως διάφορα ἀντικείμενα καὶ μάλιστα τὰ ἐξαιρεθέντα διὰ τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἔπειτα τὰ εἰσοδήματα τὰ προερχόμενα ἐκ τῶν σταφιδοφόρων μερῶν, οὕτως ὥστε, ἂν μὴ ἐπιτραπῇ ἄλλη ἀπόδειξις, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ φορολογῇ παρὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Τοιαύτη ὅμως δὲν εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ φόρου· δὲν ἔχομεν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ὄχι ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου, καὶ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιβάλληται ὅρκος εἰς τὸν φορολογούμενον ὅτι δὲν ἔχει ἕτερον εἰσόδημα· νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ μέσον νὰ τῷ εἴπῃ τὸ Δημόσιον ὅτι ὡρκίσθης, ἀλλ’ ἔχεις καὶ ἄλλο εἰσόδημα, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ ψευδορκίᾳ νὰ δύναται νὰ τὸν καταδιώξῃ. Διὰ τοῦτο θὰ συνίστων νὰ γίνῃ δεκτὸς ὁ ὅρκος, ἂν πρόκειται νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἄλλα χρέη. Ἂν ὅμως δὲν γίνῃ δεκτὸς ὁ ὅρκος διὰ τὸ μεῖζον εἰσόδημα, τότε νὰ ἐξαιρέσωμεν μόνον τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια καὶ τὰ δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ εἰς ἀνεγνωρισμένας Τραπέζας, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὸ Δημόσιον, ἵνα μὴ εἶναι τοῦτο ἀντικείμενον γενικῆς καταδολιεύσεως ἐκ μέρους τῶν φορολογουμένων.

§300Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὅρκον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῇ τις τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου. Τοῦτο δὲν εἶναι γνώμη ἰδική μου· ἀρκεῖ νὰ μελετήσῃ τις ἓν ἐγχειρίδιον δημοσιονομίας, διὰ νὰ ἴδῃ ἂν συμφέρει ἠθοπλαστικῶς τὸ Δημόσιον νὰ ἐπιβάλλῃ ὅρκον εἰς τοὺς φορολογουμένους. Ὅλοι ὑποστηρίζουσι, καὶ δικαίως, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: ὁ φορολογούμενος θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἰδικήν του συνείδησιν καὶ ἐκτίμησιν τῷ ἐπιτρέπουσι νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον, διὰ νὰ πληρώσῃ τόσον φόρον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ψυχολογικὴ σειρά, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ αὐτὸν εἰς τὸ νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον. Αὐτὰ τὰ παρατηροῦμεν καθ’ ἡμέραν. Ὅσοι ἔτυχε νὰ ἀναμιχθῶσιν εἰς ὑποθέσεις ἐχούσας σχέσεις μὲ χρηματικὰς δοσοληψίας παρετήρησαν ὅτι ὁ δίδων τὸν ὅρκον δὲν δίδει αὐτὸν ἀποβλέπων εἰς τὸν ὅρκον ὅπως εἶναι διατετυπωμένος εἰς τὴν ἀπόφασιν, ἀλλ’ εἰς τὸ ἄν, κατὰ τὴν συνείδησίν του, ἔχει δίκαιον. Καὶ ὁ φορολογούμενος οὕτω θὰ σκεφθῇ· τόσον πρέπει νὰ πληρώσω, διότι ἔχω καὶ μίαν ἀδελφήν, εἰς τὴν ὁποίαν δίδω τόσα, καὶ θὰ κάμῃ ἰδικόν του κριτήριον. Τί δὲ θὰ συμβῇ; Θὰ συνηθίσωσιν οἱ φορολογούμενοι νὰ λαμβάνωσιν ὅρκους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι ἀκριβεῖς ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, ὀλίγον δὲ ἀπέχει τὸ ὀλισθηρὸν ἔδαφος, εἰς τὸ ὁποῖον θέλουσι περιπέσει, νὰ λαμβάνωσι τοὺς ψευδεῖς ὅρκους καὶ εἰς τὰς ἰδιωτικὰς διαφοράς. Ἠθοπλαστικῶς λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ βλάψῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἤδη πρόκειται, τὸ ἄρθρον 19 λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἐν περιπτώσει ἐκδικάσεως ἐνστάσεως, δι’ ἧς ὁ ἐνιστάμενος ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχει πραγματικὸν εἰσόδημα κατώτερον τοῦ τῆς ἐνδείξεως, ἐπιτρέπεται εἴς τε τὸν ἐνιστάμενον καὶ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον ἡ χρῆσις παντὸς ἀποδεικτικοῦ καὶ ἀνταποδεικτικοῦ μέσου ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, παρέχεται δ’ ἅμα εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐνστάσεως καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν ἐκδίκασιν νὰ ἐνεργῶσι παντὸς εἴδους ἔρευναν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας». Λοιπόν, ἂν ὑπάρχῃ ἔνδειξις ὅτι συμφώνως μὲ τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπλήρωνε διὰ τὴν ἔπαυλιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ φορολογούμενος, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσῃ 1000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι πρέπει νὰ πληρώνῃ ὀλιγώτερον διὰ τὰ χρέη, τὰ ὁποῖα ἔχει, παρεχομένου τοῦ δικαιώματος εἰς τὸ Δημόσιον τῆς ἀνταποδείξεως. Δὲν πρέπει δὲ νὰ περιορισθῶσι τὰ δάνεια εἰς μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνυπόθηκα καὶ εἰς τὰς Τραπέζας, καθόσον μάλιστα εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν ἔχουσιν οὔτε Τραπέζας οὔτε μόνον ἐνυπόθηκα δάνεια, ἀλλὰ μᾶλλον ἰδιωτικὰ χρέη ὑπάρχουσιν.

§301Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Προκειμένης ἐρεύνης καὶ φιλονεικίας περί τινος πράγματος, ὅτι ὁ ὅρκος εἶναι δεκτὸς πάντοτε, εἴπομεν ὅτι ὁ ἔφορος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἐναντίον τῆς δηλώσεως τοῦ φορολογουμένου νὰ πληρώνῃ τόσον φόρον. Τὸ Δημόσιον δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ ὅρκον· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ ὅρκος εἶναι ἐπιβεβλημένος. Ὁ φορολογούμενος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ἀνακοπὴν καὶ νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἐναντίον. Διατί νὰ ἀποκλείσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Δημόσιον νὰ ἐπαγάγῃ ὅρκον εἰς τὸν φορολογούμενον;

§302Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 14 προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): «Ἕκαστος φορολογούμενος κλπ.....»: δηλαδὴ νὰ πληρώνῃ οὐχὶ ἐφάπαξ, ἀλλὰ κατὰ δύο δόσεις, τὸν ἀναλογοῦντα φόρον.

§303Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου.

§304Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, ἐν σχέσει πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργός, πρέπει νὰ τροποποιηθῇ καὶ ἡ 3η παράγραφος τοῦ ἄρθρου.

§305Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ τελευταίου ἐδαφίου θεωρεῖται καθαρὸν εἰσόδημα κατὰ τὰς δύο προηγουμένας παραγράφους τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν βαρῶν καὶ τῶν δαπανῶν τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ ὑπολειπόμενον. Νομίζω δ’ ὅτι, διὰ νὰ εἴμεθα σαφέστεροι, δέον νὰ ἀρχίζῃ τὸ ἄρθρον 14 ὡς ἑξῆς: «ὁ φόρος καταβάλλεται κατὰ Μάρτιον καὶ Ὀκτώβριον ἑκάστου ἔτους εἰς δύο ἴσας δόσεις».

§306ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβληθείσας τροπολογίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Ἀ. Διομήδους, Κ. Ζαβιτσάνου καὶ Κ. Δεμερτζῆ.

§308Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἀποσύρεται, κ. Πρόεδρε.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 14 καὶ 15). Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§310Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν τάσσεται προθεσμία διὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἐφόρου πρὸς σύνταξιν τοῦ συμπληρωτικοῦ καταλόγου. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ δικαίωμα τοῦτο νὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ τριακονταετίαν, ἂν εὑρίσκῃ παράλειψιν εἰς τὰς δηλώσεις, νὰ συντάσσῃ ἄλλας. Πρέπει νὰ τεθῇ μία προθεσμία ἕξ μηνῶν μέχρις ἑνὸς ἔτους.

§311ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Οἱ κατάλογοι φυσικὰ πρέπει νὰ γίνωνται ἐντὸς ἔτους.

§312Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιοῦτόν τι συνέβη ἐν Τριπόλει· ὁ ἔφορος ἐν Τριπόλει μετὰ πενταετίαν συντάσσει φορολογικὸν κατάλογον ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος τοῦ ἀφορῶντος τοὺς ἐπιτηδευματίας. Πρὸ πέντε ἐτῶν ἐγένετο λόγος καὶ ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τούτου καὶ διετάχθη ὁ ἔφορος νὰ ἀκυρώσῃ τὸν κατάλογον. Πολὺ δικαίως λοιπὸν ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας νὰ ὁρισθῇ ὁ χρόνος ἐντὸς ἑκάστου ἔτους.

§313Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρόμοιον ἐγένετο εἰς τὴν Ἀμαλιάδα· παρεπονέθησαν ὅλοι οἱ ἔμποροι.

§314Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἄλλως θὰ ἔλθῃ μετὰ 30 ἔτη νὰ κάμῃ συμπληρωτικὸν κατάλογον καὶ ἔλθετε νὰ ἀποδείξητε ὅτι δὲν εἶναι ὀρθός.

§315Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐντὸς τῆς πρώτης τριμηνίας τοῦ ἑπομένου ἔτους.

§316Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον εἶναι κατάλληλος θέσις νὰ τεθῇ καὶ ὁ ὅρκος καὶ ἐδῶ προτείνω νὰ τεθῇ.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§318Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥακτιβάν;

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§320ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς: ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐμπροθέσμων δηλώσεων «ἢ ἐν ἐλλείψει τοιούτων καὶ οἴκοθεν». (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 17).

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§322ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, εἰ δυνατόν, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ προσθέσῃ δύο λαϊκὰ στοιχεῖα.

§323Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἔχει αὐτὸ ἡ Πρωσσία καὶ θέλει νὰ τὸ καταργήσῃ.

§324ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν θέλω νὰ καταπονήσω τὴν Βουλὴν ἀναπτύσσων τὴν γνώμην μου· περιορίζομαι μόνον νὰ εἴπω τοῦτο.

§325Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἀκαταλληλότερος διὰ τὴν ἐκδίκασιν εἶναι ὁ ἀρχαιότερος πρωτοδίκης. Ἢ ὁ νεώτερος νὰ εἶναι ἢ οὐδείς. Ἐπίσης ἐξ ἑνὸς οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἢ ἄλλου δημοσίου ὑπαλλήλου· ποῦ θὰ φθάσῃ αὐτό;

§326Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μέχρι γραμματέως βʹ τάξεως.

§327Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ. Ἐξ ἄλλου νομίζω ὅτι οἱ πρόεδροι, ὅπου ὑπάρχουσιν ἐμπορικοὶ σύλλογοι καὶ κτηματικοί, θὰ ἦσαν καταλληλότατοι διὰ τὴν ἐπιτροπήν, ἀποτελουμένην πλέον ἐκ πέντε μελῶν, ἐνῷ ἀκατάλληλα ἐντελῶς, διότι ἀγνοοῦσι τὸν τόπον, εἶναι τὰ δικαστικὰ πρόσωπα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν τοιαύτην ἐργασίαν καὶ ἐνέργειαν τὴν θεωροῦσι πάρεργον, οὐδόλως προσέχουσι καὶ ἀκούουσι μόνον τὸν ἔφορον.

§328Ν. ΡΟΥΣΗΣ. Ὁ δικαστὴς εἶναι ἐχέγγυον.

§329Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι οὐδὲν ἐχέγγυον εἶναι δι’ ἄλλας πράξεις, πλὴν τῶν καθαρῶς δικαστικῶν. Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι περιέλαβον δικαστικὰ πρόσωπα εἰς τὰς ἐνοικιάσεις τῶν οἰκημάτων καὶ δὲν προσέχουσι διόλου οἱ πρόεδροι καὶ οἱ δικασταὶ ἀφιέμενοι ἑκάστοτε εἴτε εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν Ἀστυνομιῶν εἴτε εἰς ἄλλους, διότι θεωροῦσι πάρεργον πᾶσαν ἐργασίαν μὴ δικαστικήν. Θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῶσιν οἱ πρόεδροι τῶν ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν συλλόγων.

§330Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Νὰ προστεθῶσι καὶ οἱ πρόεδροι, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Γόντικας. Τοιούτου δὲ μὴ ὑπάρχοντος νὰ δύναται ὁ δήμαρχος νὰ προτείνῃ ἕνα τῶν ἐμπόρων καὶ ἕνα τῶν κτηματιῶν ἀπὸ τοὺς μᾶλλον φορολογουμένους, ὥστε νὰ ἀπαρτισθῇ μία ἐπιτροπὴ πενταμελής, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ δικάζῃ τὰς ἐνστάσεις.

§331Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρομοίαν παρατήρησιν ἔκαμον καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον νὰ ἐμμείνω εἰς τὴν γνώμην μου ὅτι καὶ ἐγὼ μαζὶ μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος θεωρῶ ὡς τὸν ἀκαταλληλότερον πάντων τὸν ἀρχαιότερον πρωτοδίκην, διότι εἶναι γνωστὸν ἐκ πείρας κατὰ ποῖον τρόπον οἱ κύριοι πρωτοδίκαι, παρέργως καὶ οὐδεμίαν ἀποδίδοντες προσοχὴν καὶ οὐδεμίαν σημασίαν, ὑπογράφουσι τὰς ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς· δὲν λαμβάνουσι πολλάκις γνῶσιν τοῦ περιεχομένου τῶν ἀποφάσεων. Λοιπὸν μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ψιλῷ ὀνόματι εἶναι μέλη, πράγματι δὲ δὲν μετέχουσι καὶ δὲν συνεκδικάζουσιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, τὰ θεωρῶ περιττά. Ἀλλά, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐμμένῃ εἰς τὴν γνώμην νὰ διατηρήσῃ τοιαῦτα μέλη, δὲν εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχει ἐγγύησίς τις ἐκ τῆς παρουσίας ἑνὸς πρωτοδίκου εἴτε ἀρχαίου εἴτε ἐκ τῶν νεωτέρων, καὶ λέγω ὅτι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένῃ εἰς τὴν γνώμην τοῦ νὰ διατηρήσῃ τοὺς ὑπαλλήλους τούτους, θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον, ἵνα ἐκεῖ ὅπου μετέχει εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς ὁ εἰρηνοδίκης τῆς ἕδρας τῆς οἰκονομικῆς Ἐφορίας ἐπέλθῃ μεταβολή τις. Αἱ οἰκονομικαὶ Ἐφορίαι εἶναι κατ’ ἐπαρχίας· συμβαίνει πολλάκις εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ εἶναι πλείονα τοῦ ἑνὸς Εἰρηνοδικεῖα, καὶ ὅταν θὰ καλῆται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ εἰσοδήματος θὰ συμπίπτῃ νὰ εἶναι ὁ εἰρηνοδίκης ἄλλης δικαιοδοσίας ἢ τῆς τοῦ φορολογουμένου. Διὰ τοῦτο ὀρθότερον καὶ συνεπέστερον πρὸς τὰ πράγματα εἶναι νὰ κληθῇ ὁ εἰρηνοδίκης, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγεται ὁ φορολογούμενος πολίτης, διότι οὗτος εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος καὶ διότι οὗτος γνωρίζει τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα καὶ δύναται νὰ ἔχῃ ἔγκυρον γνώμην. Τὴν αὐτὴν πρότασιν ποιοῦμαι καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν πρόεδρον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διότι ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἔνθα ἑδρεύει ἡ οἰκονομικὴ Ἐφορία, θὰ εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος νὰ γνωρίζῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ ἔχῃ γνώμην ὁπωσδήποτε αὐθεντικὴν καὶ ἀσφαλῆ.

§332Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐκδικάζεται καὶ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὸ Δημόσιον νὰ ἔχῃ ἡ φορολογία δύο ἀνωτέρας τάξεις. Δικάζεται ἀπὸ ἕνα οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητήν, ἀπὸ ἕνα πρωτοδίκην, ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἕνα πρόεδρον συντεχνίας. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ σύγκειται ἐκ πέντε μελῶν καὶ ταῦτα ἐκδικάζουσι τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§333ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καλῶς ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ ὡς ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκεῖ, εἶναι ἐκείνη ἥτις κρίνει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσα γνωρίζει, ἐνῷ ἐδῶ εἶναι δικαστήριον καθαρῶς, τὸ ὁποῖον θὰ δικάζῃ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποδείξεων· δὲν εἶναι ἐκτιμητικὴ ἐπιτροπή, ὅπως εἶναι αὐτὴ ἡ ἄλλη, ἡ ὁποία δικάζει μὲ πλειότερα πρόσωπα.

§334ΑΘ. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 19 ὁ ἐνιστάμενος δικαιοῦται νὰ λάβῃ μέρος κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐνστάσεώς του· καί, ἐνῷ τοῦτο ὁρίζεται ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, δὲν τάσσεται προθεσμία ἐν τῷ ἄρθρῳ 18, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ προσκληθῇ, διὰ νὰ λάβῃ μέρος κατὰ τὴν συζήτησιν.

§335ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὸ Διάταγμα θὰ ὁρισθῇ. Λεπτομερείας τώρα θέλετε νὰ καθορίσωμεν; Τὸ Διάταγμα θὰ κανονίσῃ πάντα ταῦτα.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§337ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχει τίποτε.

§338Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν. Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως—διότι βεβαίως τὸν λόγον τὸν εἶχον ζητήσει προτοῦ ὁμιλήσῃ—ἡ ἐπιτροπὴ βεβαίως εἶναι δικαστήριον, ὡς εἴπετε.

§339ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα.

§340Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει τοὐλάχιστον ἡ ἀπόφασίς της νὰ εἶναι ἀρκούντως δεδικαιολογημένη;

§341ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λέγει τὸ Σύνταγμα. Δικάζει ᾐτιολογημένως.

§342Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ λέγει. «Καὶ ἀποφαίνεται ᾐτιολογημένως»:

§343Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἐνστάσεις τὰς ἐκδικάζει εἷς ἐπιθεωρητὴς ἢ ἄλλος δημόσιος ὑπάλληλος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διοριζόμενος. Ὑποθέσατε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἀναθέτει τὴν ἐκδίκασιν εἰς ἕνα ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζει τὸν τόπον. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος τεκμηρίου;

§344ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ ἐνιστάμενοι ὀφείλουσι νὰ προσαγάγωσι τὰς ἀποδείξεις. Ἐὰν δὲν προσαγάγωσι ταύτας, ἰσχύει τὸ τεκμήριον τῆς ἐνδείξεως τοῦ ἐνοικίου.

§345Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 18 καθίσταται ἕν διοικητικὸν δικαστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ δικάσῃ κατὰ νόμον καὶ καθ’ ὡρισμένην δικονομίαν, τὴν ὁποίαν περίπου διαγράφει τὸ ἄρθρον 18 καὶ τὸ ἄρθρον 19· διότι εἶναι διοικητικὸν δικαστήριον, διότι θὰ ἐφαρμόσῃ νόμον, διότι θὰ ἐνεργήσῃ κατὰ μίαν δικονομίαν, νομίζω ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρχῃ δικαστής. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὅτι θὰ ἦτο συντελεστικώτερον, θὰ ἦτο τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπ’ ὄψει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰνομικῶν· ἀντὶ νὰ εἴπωμεν ὁ ἀρχαιότερος πρωτοδίκης, νὰ εἴπωμεν: «ὁ ἀρχαιότερος κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ διοικητικοῦ τούτου δικαστηρίου πρωτοδίκης». Ἔχω διατυπώσει μίαν σχετικὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§346ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἅμα ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι εἶναι δικαστήριον δικάζον ἐπὶ τῇ βάσει ἀποδείξεων καὶ ὄχι ἐκ προσωπικῶν γνώσεων, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη τῆς τροπολογίας.

§347Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὀφείλει νὰ μὴ δικάσῃ ὅπως δικάζουσι τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Νὰ λάβωμεν ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, ἀλλὰ νὰ μὴ δικάσῃ ὅπως δικάζουσι τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Τώρα ἐκτὸς τούτου κρίνω σκόπιμον καὶ ὑπέβαλον μετὰ τοῦ κ. Βουρλούμη σχετικὴν τροπολογίαν ὅπως εἰς τὸ δικαστήριον τοῦτο μετάσχωσι καὶ μέλη οὐχὶ ὑπάλληλοι, ἀλλὰ πολῖται.

§348ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐκ τῶν τριῶν ὁ εἷς εἶναι πολίτης.

§349Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μάλιστα. Λέγομεν νὰ εἶναι δύο πολῖται.

§350ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι εἷς πολίτης, εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἷς τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεξάρτητος, δὲν εἶναι οὔτε πρὸς τὸ ἓν μέρος οὔτε πρὸς τὸ ἄλλο.

§351Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἦτο μία ἐγγύησις περιπλέον, διότι ὁ πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου μάλιστα δὲν ἐμπνέει καὶ πολλὴν ἐμπιστοσύνην. Καλλίτερον νὰ ἔλειπε καὶ αὐτός· καλλίτερον νὰ ἐκληροῦτο εἷς πολίτης: καλλίτερον νὰ ἐκληροῦτο εἷς τῶν φορολογουμένων, καὶ τότε μάλιστα.

§352Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἔχει καὶ συμφέρον ὁ πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§353Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τώρα, αἱ ἐνστάσεις αὗται ἐκδικάζονται δημοσίᾳ, πρέπει νὰ εἴπωμεν.

§354ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ λέγωμεν ἐδῶ;

§355Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Λέγω ὅτι εἶναι διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν δυσχεραίνουσι παντάπασι τὴν οὐσίαν· τοὐναντίον διευκολύνουσι. Τὸ ἄλλο δὲ δὲν προνοεῖ περὶ γραμματέως, ὁ ὁποῖος θὰ τηρῇ τὰ πρακτικά, καὶ φυσικὰ θὰ εἶναι ὁ γραμματεὺς τῆς Ἐφορίας.

§356ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ Διάταγμα θὰ τὰ κανονίσῃ. Ὅλας αὐτὰς τὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας ἀναζητεῖτε ἀπ’ ἐδῶ, θὰ τὰς ἔχῃ τὸ Διάταγμα.

§357Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Ὁ ἔφορος θὰ κάμῃ τὴν ἀπόφασιν· ὁ ἔφορος θὰ δικάζῃ μόνος του.

§358Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν θὰ δικάζῃ. Ἀλλά, ἀφοῦ ὁ νόμος ὁρίζει τὴν ἕδραν τῆς οἰκονομικῆς Ἐφορίας ὡς τόπον συνεδριάσεως, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τοῦ γραμματέως, ὁ ὁποῖος θὰ τηρῇ τὰ πρακτικά.

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 18 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Δ. Κανελλοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§360Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19 ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου γίνεται ἀπόπειρα ὥστε νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς τὰς νέας συνταγματικὰς διατάξεις, τουτέστιν εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ εἰς τὸ ᾐτιολογημένον τῆς ἀποφάσεως. Λέγω δὲ ἀπόπειρα, διότι «ὁ ἐνιστάμενος δικαιοῦται νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐπιτροπῆς», ἡ δὲ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐπιτροπὴ ἐπίσης «δικαιοῦται νὰ προσκαλῇ τὸν ἐνιστάμενον». Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσαρμοσθῇ τελείως πρὸς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν· ἀντὶ τοῦ «δικαιοῦται» νὰ τεθῇ «ὑποχρεοῦται». Εἶναι δὲ ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη ἐκ μέρους τοῦ Συντάγματος, ὥστε νὰ τίθηται οὕτως.

§361Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀνάγκην νὰ τὸν προσκαλέσῃ, θὰ ὑποχρεοῦται ἐπ’ ἄπειρον;

§362Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ δημοσιεύωνται αἱ δικάσιμοι.

§363Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρόκειται περὶ δικαστηρίου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ καθορισθῶσι δύο τινά· πρῶτον ἡ ἡμέρα τῆς συνεδριάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ συνεδριάζῃ ἡ ἐπιτροπή· πρέπει καὶ ὁ πολίτης νὰ γνωρίζῃ πότε εἶναι ἡ ἡμέρα διὰ νὰ προσέλθῃ, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὰς ἐνστάσεις του ἢ ἀποκρούσῃ τὴν τοῦ φόρου ἀναγραφήν.

§364Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὰ θὰ γίνωσιν ὅλα.

§365Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πῶς θὰ γίνωσιν;

§366ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ γίνωσι.

§367Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. «Ἡ ἐπιτροπὴ δικαιοῦται» λέγει, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως (διάλογοι). Κατὰ ὡρισμένην ἡμέραν. Αὐτὸ ζητῶ. Εἶναι ἀνάγκη ἐκ τοῦ Συντάγματος· διότι εἶναι ἀντισυνταγματικόν, ἐὰν δὲν τὸ δεχθῆτε. Ἐπίσης εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου ὁρίζεται ποσὸν ἀποζημιώσεως, τὸ ὁποῖον θὰ δίδηται ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν ἐπιτροπήν. Θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ταχθῇ χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ συνεδριάζῃ, νὰ μὴ παρατείνηται ἐπ’ ἄπειρον διὰ νὰ λαμβάνῃ πέντε δραχμὰς ἕκαστος δι’ ἑκάστην συνεδρίασιν. Λοιπὸν νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλει νὰ περατώσῃ τὰς ἐργασίας της, διότι θὰ διορισθῇ, θὰ λαμβάνῃ δὲ καθ’ ἡμέραν ἕκαστον μέλος ἀπὸ πέντε δραχμὰς ἐπ’ ἄπειρον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ ὅπερ εἶπον ἀρχικῶς νομίζω ὅτι εἶναι ὑποχρεωτικὸν καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ διασαφηνισθῇ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσκαλῇ τὸν ἐνιστάμενον, νὰ ὁρισθῇ δὲ καὶ ἡ ἡμέρα.

§368ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἄρθρα 92 καὶ 93 τοῦ Συντάγματος, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖσθε, οὐδὲν λέγουσι.

§369Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι τὸ 92 καὶ 93. Κατὰ τὸ ἄρθρον 101: «καὶ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις κλπ.».

§370ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 101, λέγει «Αἱ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις ἐξακολουθοῦσιν ὑπαγόμεναι εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια, ὑφ’ ὧν δικάζονται ὡς κατεπείγουσαι, πλὴν ἐκείνων, δι’ ἃς εἰδικοὶ νόμοι συνιστῶσι διοικητικὰ δικαστήρια, παρ’ οἷς τηροῦνται αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 92 καὶ 93». Τὸ ἄρθρον 92 λέγει: «αἱ συνεδριάσεις τῶν Δικαστηρίων εἶναι δημόσιαι» — τοῦθ’ ὅπερ σημαίνει ὅτι ὀφείλουσι νὰ συνεδριάζωσι δημοσίᾳ — «ἐκτὸς ὅταν ἡ δημοσιότης ἤθελεν εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη», δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει. Τὸ ἄλλο ἄρθρον τὸ 93 λέγει: «πᾶσα ἀπόφασις πρέπει νὰ εἶναι εἰδικῶς ἠτιολογημένη καὶ ν’ ἀπαγγέλληται ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει», τοῦθ’ ὅπερ θὰ συμβῇ. Οὐδαμοῦ λοιπὸν ὁρίζεται ὅτι θὰ γίνεται κατ’ ἀντιμολίαν δίκη κλπ. καὶ θὰ ἦτο τρομερόν, ἐὰν τὸ ἀνεγράφομεν εἰς τὸ Σύνταγμα.

§371Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δημοσίαν συνεδρίασιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ὡρισμένη ἐκ τῶν προτέρων ἡ ἡμέρα τῆς συνεδριάσεως.

§372Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ γίνῃ εἰς τὴν δικονομίαν αὐτό.

§373Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ποίαν δικονομίαν;

§374Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν διοικητικὴν δικονομίαν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ.

§375Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐδῶ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς συνεδριάσεως, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§376ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τοὐλάχιστον ἔπρεπε τοιαῦται τροπολογίαι νὰ ὑποβληθῶσιν ἐνωρίτερον, ὄχι τὴν τελευταίαν στιγμήν, καὶ νὰ ζητᾶτε νὰ νομοθετηθῶσιν. Ἀφήσατε τότε πάντα ταῦτα εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα.

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης.

§378Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συνενῶ καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, τὴν διαμαρτυρίαν μου, ἐὰν πρόκειται νὰ μείνῃ τὸ «δικαιοῦται», χωρὶς νὰ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ τοῦ «ὑποχρεοῦται», διότι ἐπιδίδει τις τὴν ἔνστασιν καὶ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος καθ’ ἑκάστην ἡμέραν νὰ εἶναι εἰς τὴν θύραν τοῦ καταστήματος, ὅπου θὰ συνεδριάζῃ ἡ ἐπιτροπή. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γινώσκῃ τὸ ἑξῆς, ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικὴν παραδείγματος χάριν, ὅταν τις ἔχῃ ἔνστασιν διὰ τὸ ποσόν, διὰ τὸ ὁποῖον κατετάχθη ὡς ἐπιτηδευματίας, καὶ ὑποβάλῃ τὴν ἔνστασίν του, μετά τινα χρόνον λαμβάνει ταχυδρομικὸν δελτάριον, διὰ τοῦ ὁποίου εἰδοποιεῖται ποίαν ἡμέραν θὰ ἐκδικασθῇ ἡ ἔνστασίς του καὶ ποίαν ὥραν μάλιστα, καὶ μεταβαίνει ἐκεῖ, φέρει τὰς ἐνστάσεις του καὶ δὲν ἀπασχολεῖται ἐπὶ χρόνον ἄπειρον. Ἐπίσης θὰ εἶχον ἀντίρρησιν διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ νὰ ἐπάγηται ἢ νὰ ἀντεπάγηται ὅρκος εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον. Ὑποτίθεται ὅτι ἔχει ἔνστασιν ἐπιτηδευματίας τις, διότι δὲν ἔχει τὸ ἐκ τοῦ ἐνοικίου τεκμαιρόμενον εἰσόδημα: πρέπει ἐκεῖνος νὰ προσαγάγῃ τὰς ἀποδείξεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ἔχει τὸ τεκμαιρόμενον εἰσόδημα. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, ποίας ἀποδείξεις νὰ προσαγάγῃ ὁ ἰατρός; Πάντας τοὺς πελάτας του κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος; Ποίας ἀποδείξεις θὰ προσαγάγῃ ὁ δικηγόρος; Πάντας τοὺς πελάτας του;....

§379ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ βιβλία του.

§380Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποῖα βιβλία θὰ ἔχῃ ὁ δικηγόρος; Θὰ καταγράφῃ ὅλας τὰς εἰσπράξεις; Αὐτὰ εἶναι τὰ τεκμήρια ἐκ τοῦ ἐνοικίου, διότι οὐδεμίαν ἐγὼ ἀπόδειξιν δύναμαι νὰ προσαγάγω. Θὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἐνοίκιον ὁ νέος ἰατρὸς ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην μιᾶς παραστάσεως;

§381Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα.

§382Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τῆς Βουλῆς ἐν τῷ μέλλοντι θὰ ἴδητε τί θὰ ὑποστῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἡ ἀμοιβὴ ἡ παρεχομένη, ἡ τόσον μάλιστα γενναία, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα ὅτι ὁ κ. ἔφορος θὰ τοὺς κατατάσσῃ μὲ ὑπερβολικὸν ποσόν· ὅταν τῷ κανονίσητε πέντε δραχμὰς τὴν ἡμέραν, θὰ τοὺς κατατάξῃ ὅλους μὲ ὑπερβολικὸν ποσόν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία παράγραφος.

§383Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ διέκοψεν, ὅτε ὡμίλουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ μοὶ εἶπε πράγματά τινα, τὰ ὁποῖα μὲ κατέπληξαν. Πρόκειται περὶ τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 19, ἡ ὁποία λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐν περιπτώσει ἐκδικάσεως κλπ...». Κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Δημοσίου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀνταπόδειξις παρὰ μόνον ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἐξάγεται ὅτι ἡ πρόσοδος τοῦ φορολογουμένου εἶναι μεγαλειτέρα ἐκείνης, ἡ ὁποία τεκμαίρεται ὑπὸ τοῦ ἐνοικίου, καὶ εἶπον ὅτι, ἐκτὸς τοῦ ἀδυνάτου νὰ ἀποδείξῃ τὸ Δημόσιον, ἡ πρόσοδος εἶναι ἀνωτέρα. Δι’ ἐγγράφου γεννᾶται τὸ ζήτημα τί θὰ γίνῃ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται περὶ εἰσοδημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, καὶ διὰ τὰ εἰσοδήματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουσιν ἔγγραφα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ὅτι οἱ φόροι, τοὺς ὁποίους πληρώνουσιν, ἀποτελοῦσιν ἔγγραφον ἀπόδειξιν, ἐγὼ δὲ ἔσπευσα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου δὲν ἀποδεικνύεται πάντοτε, καὶ ἔφερον ὡς παράδειγμα τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, ὁ ὁποῖος ἐνοικιαζόμενος εἰσπράττεται ὑπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, χωρὶς νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος οὗτος νὰ κρατῇ βιβλία δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πληρώνει.

§384Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ στείλῃ τὰ διπλότυπα εἰς τὸν ἔφορον.

§385Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλοίμονον εἰς τὸ Δημόσιον, ἐὰν περιμένῃ ἀπὸ τὸν ἐνοικιαστὴν νὰ συλλέξῃ ἀποδείξεις. Οὐδεὶς ἐνοικιαστὴς κρατεῖ βιβλίον. Δύναται νὰ στηριχθῇ τὸ Δημόσιον τώρα εἰς τὸν ἐνοικιαστήν, διὰ νὰ ἔχῃ ἀποδείξεις; Καὶ ἐπαναλαμβάνω δὲν εἶναι πλεῖστα ἄλλα εἰσοδήματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἀποδείξεις; Πάντοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ διαταγῆς θέλει νὰ δώσῃ τὸ τεκμήριον τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον πάντοτε πρέπει νὰ μένῃ, καὶ ἐπέτρεψεν εἰς φορολογουμένους νὰ ἀποδείξωσιν ὅτι ἡ πρόσοδος εἶναι μικροτέρα τῆς τεκμαιρομένης.

§386Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἐπὶ πλέον.

§387Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι πολὺ δύσκολον δι’ ἐγγράφων νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ φορολογούμενος ἔχει περισσότερον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὸ Δημόσιον ἀποδείξεις προσόδου τῶν ἰδιωτῶν παρὰ μόνον μέρους τινός. Δὲν δύναται τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸν φόρον, οὔτε τὴν ἔνδειξιν νὰ ἔχῃ, ἀκόμη δὲ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ φραγμὸν ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία ἐτροποποίησε τὸ ἀρχικὸν σχέδιον. Διὰ μυρίων μέσων οἱ φορολογούμενοι θὰ ἀποδείξωσιν ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς τὸ φορολογούμενον ποσόν, τὸ Δημόσιον ὅμως οὐδέποτε θὰ ἀποδείξῃ ὅτι τὸ εἰσόδημα τοῦ φορολογουμένου εἶναι ἀνώτερον. Ὑπάρχουσί τινες ἐν Ἑλλάδι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πρόσοδον 500,000 ἢ 1.000.000, κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲ θὰ φορολογηθῶσι πρὸς 3% ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου, νομίζω δ’ ὅτι ὅλοι δὲν θὰ εἶναι ἀγαθοὶ χριστιανοὶ νὰ δηλώσωσι τὸ ἀληθὲς ἐνοίκιόν των, ἐλάχιστοι δὲ θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποδειχθῶσιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὅτι ἔχουσι πραγματικὸν εἰσόδημα. Οἱ κύριοι Μπενάκης, Σκουζὲς καὶ ἄλλοι τινὲς ἔχουσιν εἰσόδημα ἐτήσιον ἄνω τῶν 100,000 δραχμῶν· αὐτοὺς θὰ τοὺς φορολογήσῃ τὸ πολὺ τὸ Δημόσιον μὲ 6,000 δραχμάς, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἀποδείξῃ ἡ Πολιτεία εἰς τὸν φορολογούμενον ὅτι ἔχει ἀνώτερον εἰσόδημα τῶν 140.000 δραχμῶν, ἐνῷ εἶναι καταφανὲς εἰς πάντα ὅτι ἡ περιουσία του εἶναι ἑξαπλασία καὶ ἑπταπλασία, τὸ δὲ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ παρ’ αὐτῶν τὸν ἀπαιτούμενον φόρον;

§388Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Τί νὰ γίνῃ;

§389Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἀποδείξω τὰ τερατώδη ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα φέρει ἡ διάταξις αὐτή.

§390Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἔχῃ οἰκίας, ἐὰν ἔχῃ ἐνυπόθηκα δάνεια, δὲν εἶναι ἀπόδειξις αὐτή;

§391Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι.

§392Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Διαφεύγουσι μόνον τὰ χρεόγραφα.

§393Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ πρόσοδος ἡ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ;

§394Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ φορολογηθῇ αὕτη· θὰ διαφεύγῃ πάντοτε.

§395Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν τοῦτο ἦτο, Κύριοι, ἀληθές, ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος θὰ ἦτο ἀνάξιος λόγου εἰς ὅλα τὰ ἔθνη. Παντοῦ θέλουσι νὰ ἀποφύγωσι τὸν φόρον τοῦτον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν. Σᾶς ἐρωτῶ· εἶσθε εἰς θέσιν νὰ γνωρίζητε ποία εἶναι ἡ πρόσοδος ὅλων τῶν πλουσίων τῶν Ἀθηνῶν;

§396Γ. ΣΤΡΑΤΟΥΛΗΣ. Ὄχι.

§397Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δι’ αὐτὸ ὁ πλούσιος θὰ ἐξακολουθῇ νὰ πληρώνῃ ὡρισμένον ποσόν, διότι ἡ Πολιτεία δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ ποσὸν τὸ πραγματικόν, διότι βεβαίως ἡ ἐπιτροπὴ ἢ οἱαδήποτε ἄλλα ὄργανα δὲν θὰ καταλογίζωσιν εἰς τοὺς πλουσίους τὴν πρόσοδον τὴν πραγματικήν, ἀλλὰ πάντοτε θὰ καταλογίζωσιν ὀλιγωτέραν. Τώρα κατόπιν τῆς μεγάλης ζημίας τοῦ Δημοσίου ἐκ πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ ὁμιλήσω περὶ μικρῶν δαπανῶν. Ἡ τελευταία παράγραφος λέγει ὅτι «εἰς ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, πλὴν εἰς τὸν εἰσηγητὴν κλπ.». Διὰ τίνα λόγον δίδεται ἡ ἀμοιβὴ αὕτη;

§398Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος αὐτή.

§399Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πόσον χρόνον θὰ διαρκέσῃ ἡ ἐξέλεγξις αὐτή, καὶ ποῖοι θὰ εἶναι οἱ ἐνεργοῦντες αὐτήν;

§400Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος αὐτή.

§401Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅλοι οἱ φόροι τοῦ Δημοσίου θὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὰ θυλάκια τῶν ὑπαλλήλων.

§402Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδὴ καθιεροῦται μία διαρκὴς κατασκοπεία....

§403Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου τῆς ὑπηρεσίας τῆς συνταξάσης τὸ νομοσχέδιον καὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβραβευθῇ αὐτὸς ὁ ὑπηρεσιακὸς ζῆλος, νὰ τὸν πλουτίζωμεν μὲ μισθοὺς καὶ ἐπιμίσθια.

§404Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ ἓν ἔχει δίκαιον, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ εἶναι συνηθισμένοι, ἀλλ’ ἡ συνήθεια αὕτη πρέπει νὰ λείψῃ. Εἰς ποίους ἔχει ἀνατεθῆ ἡ ἐξέλεγξις τῶν δηλώσεων; Εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἐφοριακοὺς ἰδίως. Αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμὸς τῶν ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων, διὰ τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν προχθὲς αὔξησιν δαπανῶν 100.000 δραχμῶν διὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν ἀμέσων φόρων. Δώσατε οἱονδήποτε μισθὸν θέλετε, διότι βεβαίως οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ πρέπει ν’ ἀμείβωνται, μὴ δίδετε ὅμως ἐπιμίσθια καὶ ἀμοιβὰς, ὅταν ἐκτελῶσι τὴν ὑπηρεσίαν των, διότι θὰ χρησιμεύσῃ ἡ ἀμοιβὴ αὕτη ὡς δελέασμα παραβιάσεως τοῦ καθήκοντος.

§405Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω· αἱ ἐφοριακαὶ ὑπηρεσίαι ἔχουν ἢ δὲν ἔχουν μόνον καὶ ἀποτελεσματικὸν καθῆκον τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων; Ἔχουν καὶ ἄλλα τινὰ καθήκοντα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν μισθοδοτοῦνται; Προχθὲς δὲν συνεζητήσαμεν ἐπὶ νομοσχεδίου ἐφοριακοῦ καὶ δὲν ηὐξήσαμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοὐλάχιστον κατὰ 140.000 δραχμῶν; Ποῖον εἶναι τὸ ἔργον τῶν ἐφόρων; Εἶναι ἡ βεβαίωσις τῶν ἀμέσων φόρων, ναὶ ἢ ὄχι;

§406Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καὶ πολλὰ ἄλλα.

§407Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸς τί ἡ ἀποζημίωσις;

§408Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Διότι αὐτὴ εἶναι ἐξέλεγξις καταλόγων ἰδιαιτέρα.

§409Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ Τμῆμα τὸ ἐφοριακὸν τοῦ Ὑπουργείου καὶ θέλει νὰ λάβῃ τοῦτο καὶ ἄλλα.

§410Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον ἐπιμένει νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον αὐτοῦ, ἐπειδὴ δὲν ὁρίζεται ποῖοι εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιχειρήσουν τὴν ἐξέλεγξιν τῶν δηλώσεων, νὰ ὁρισθῇ ὅτι θὰ εἶναι ὑπάλληλοι δημόσιοι.

§411ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι νομοθετικὴ πολιτικὴ αὐτή, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε, παρεισάγοντες ὅλας τὰς λεπτομερείας εἰς ἕνα νόμον.

§412Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Τοὐλάχιστον νὰ ὁρισθῇ δι’ ἕκαστον ἄτομον μία ὡρισμένη ἀμοιβή, διὰ νὰ μὴ καταντᾷ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ παρατείνωσι τὴν ἐργασίαν ἐπίτηδες λόγῳ τῆς ἀμοιβῆς.

§413ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε πολὺ καλά. Πότε παρετάθη ἡ ἐργασία αὕτη;

§414Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Ἔχομεν χίλια παραδείγματα.

§415Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Παρετάθη, ὅτε ἤθελον αἱ Κυβερνήσεις, καὶ τὸ ἤθελον λόγῳ οἰκονομίας, διότι, ὅταν θέλητε νὰ τελειώσῃ ἡ ἐργασία ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν, θὰ ἔχητε ἀνάγκην ἀπὸ πολλοὺς ὑπαλλήλους· ἐὰν θέλητε νὰ προβῆτε μετ’ οἰκονομίας, θὰ ἔχητε ἀνάγκην ἴσως ἀπὸ ὀλιγωτέρους ὑπαλλήλους καὶ δὲν θὰ ἔχητε ποτὲ ἑτοίμους τοὺς καταλόγους.

§416Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι ἐγὼ τοὺς εἶδον τοὺς ὑπαλλήλους περισσότερον ἀπὸ σᾶς νὰ παίζουν πρέφα διηνεκῶς.

§417Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 26 δίδονται ποσοστά· ἑπομένως εἶναι ἐντελῶς περιττὴ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἰδίαν ἡ διαγραφὴ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου.

§418Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι εἶναι κακὴ αὐτὴ ἡ νομοθετικὴ πολιτική· βεβαίως θὰ εἶναι τοιαύτη, ἐφ’ ὅσον εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ συζητῶμεν ἐπὶ τοιούτων διατάξεων τὴν τελευταίαν στιγμήν, καὶ ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀσυζητητί.

§419ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καθόλου ἀσυζητητί. Συνεζητήσατε διὰ μακρῶν εἰς ἑκάστην ἀνάγνωσιν.

§420Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κατ’ ἀρχήν, οὐχὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις.

§421ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ συζητήσητε ἐν ταῖς λεπτομερείαις, θὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, δὲν θὰ δεχθῶμεν ὅμως παρὰ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε ὑμεῖς.

§422Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω, εἶναι ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας.

§423ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, καὶ μόλις γίνῃ ψηφοφορία θὰ ἴδητε ἂν ἡ πλειονοψηφία ἔχει αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον φέρονται τοιαῦται ἀντιρρήσεις.

§424Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς καθήμεθα ἐνταῦθα ἀκριβῶς, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καλλιτέραν ἐντύπωσιν.

§425ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κάμνετε κατάχρησιν τῆς θέσεως τῆς μειονοψηφίας, διότι θέλετε νὰ ἐπιβάλητε τὴν γνώμην σας. Σᾶς ἀκούομεν μετὰ προσοχῆς, ἀλλά, ἀφοῦ βλέπετε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν γνώμην της, εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμένητε τόσον.

§426Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην της, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τοῦτο, οὔτε ἐγώ.

§427ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε λοιπὸν εἶναι περιττὸν νὰ γεννᾶται συζήτησις. Ἐννοῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον.

§428Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἦτο ἕτοιμον νὰ ψηφισθῇ, σεῖς ἐδίδετε ἀφορμήν, λέγοντες ὅτι αὐτὴ εἶναι κακὴ νομοθετικὴ πολιτικὴ καὶ ἡμεῖς, ἐγὼ τοὐλάχιστον, τὴν ἑσπέραν ταύτην ὡμίλησα ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κανονισθῇ ἐντὸς τοῦ νόμου. Δύνασθε νὰ ὁρίσητε τὴν ἀμοιβὴν διὰ Διατάγματος; Ἀκριβῶς αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὸν νόμον.

§429ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πᾶσα ἔκτακτος ὑπηρεσία δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ἀμοιβήν.

§430Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ τὸ λέγῃ ὁ νόμος. Δὲν δύνασθε ἄνευ νόμου νὰ δίδητε ἀμοιβήν.

§431ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ γενικαὶ διατάξεις δίδουν δικαίωμα πάντοτε εἰς ἀμοιβήν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐργασθοῦν εἰς τὸ ἴδιον γραφεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εἰργάζοντο καὶ χθές, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐργασθοῦν μὲ τὸ ἴδιον χρονικὸν διάστημα, πόθεν θὰ ἐξελεγχθῇ ὅτι εἶναι ἔκτακτος ὑπηρεσία;

§432Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐξελέγχεται ὅτι εἶναι ἔκτακτος ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐκ διαφόρων προσώπων.

§433ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀμείβομεν ἐνταῦθα τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἐνεργοῦντες ἐξέλεγξιν τῶν δηλώσεων καὶ ἀπογραφὴν τῶν κατοίκων δὲν ἐκτελοῦσι παρὰ μόνον ἓν κεκανονισμένον καθῆκον, τὴν τακτικήν των ἐργασίαν.

§434Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἡ τακτικὴ εἶναι ἡ ἐργασία ἢ ἔκτακτος, ἡ δαπάνη πάντως διὰ νόμου θὰ κανονισθῇ.

§435Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη ἐνταῦθα ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται. Οἱ ὑπάλληλοι τῶν ἀμέσων φόρων ἐνδιαφέρονται νὰ ὑπαγάγωσιν ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν των εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην, ὅταν ἐνεργῶσιν ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν δηλώσεων εἰς τρόπον ὥστε ἔχουσιν 150 δραχ. κατὰ μῆνα. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι μία κατηγορία ὑπαλλήλων κατορθώνει διὰ διαφόρων διακρίσεων νὰ λαμβάνῃ τὸ διπλάσιον ἀπὸ ὅ,τι λαμβάνουσιν ἄλλαι, διότι δὲν λαμβάνεται πρόνοια, ὅταν ψηφίζωνται οἱ νόμοι. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὁρίσῃ τὸ μέγιστον εἰς 100 ἢ 150 δραχμάς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ὡρισμένη κατηγορία ὑπαλλήλων θὰ λαμβάνῃ 150 δραχ., διότι θὰ ὑπάρχωσιν οὕτως εὐνοούμενοι καὶ μὴ εὐνοούμενοι ὑπάλληλοι, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται σήμερον, ἐνῷ ψηφίζομεν αὔξησιν 200.000 δραχ. διὰ τὴν ἐφοριακὴν ὑπηρεσίαν, νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους νὰ λαμβάνωσι καὶ ἄλλα ποσά, διότι καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ σπειρομένων γαιῶν καὶ ἐδῶ ὑπάρχουσιν ἄλλαι διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων ηὔξησεν ὁ μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων διπλασίως, πολλῶν δὲ καὶ ὑπερδιπλασιάζεται. Διότι τίς θὰ δύναται νὰ διαβεβαιώσῃ ὅτι καὶ γραφεῖς γʹ τάξεως δὲν θὰ εἶναι τόσον εὐνοούμενοι, ὥστε νὰ θεωρῶνται ὅτι ἐργάζονται ἐπὶ τῶν δηλώσεων;

§436Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ἐὰν δὲν εἶναι, θὰ φροντίσουν οἱ Βουλευταὶ οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως νὰ τοὺς θεωρήσωσιν ὡς τοιούτους.

§437Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπὲρ τίνος ἐνδιαφερόμεθα ἡμεῖς τὴν στιγμὴν ταύτην κοπτόμενοι καὶ καθήμενοι ἐδῶ μὲ τὸ ἐνδιαφέρον πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὴν ὑποστηρίζουσαν καὶ παρέχουσαν τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πλειονοψηφίαν; Ἐνδιαφερόμεθα, ὅπως βελτιώσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὴ ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀνεξήγητος.

§438Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον προτιθέμενος ἐπὶ ἄλλου θέματος νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις, καὶ εἰδικώτερον θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν θὰ καθορισθῇ καθόλου ἡ δημοσιότης τῶν συνεδριῶν, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐπαρκὲς εἶναι τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπαρκῶς δηλοῦται ἐκ τῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου ἡ δημοσιότης τῶν συνεδριῶν.

§439Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι τὸ ὁρίζει τὸ Σύνταγμα. Εἶναι σαφές.

§440Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λησμονῶ τί εἴπετε προηγουμένως· εἴπετε ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη εἶναι διοικητικὸν δικαστήριον, καὶ ἐπικαλούμενος τὸ ἄρθρον 82 τοῦ Συντάγματος εἴπετε ἐντεῦθεν ὅτι δημοσίᾳ κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶναι ἡ συνεδρίασις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ δημοσιότητα τοιαύτην δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἄνευ ἀντιμολίας τοῦ διαδίκου. Διότι ποίαν ἄλλην δημοσιότητα θὰ ἐννοῇ τὸ Σύνταγμα παρ’ ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ἀντιμέτωποι οἱ διάδικοι ἐνώπιον τοῦ κοινοῦ καὶ ἐκθέτουσι τὰ δίκαια αὑτῶν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ὥστε ἐν γνώσει τῶν δικαίων τούτων νὰ δύναται τὸ κοινὸν νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως; Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς δημοσιότητος, καὶ πέρα τοῦ σημείου τούτου οὐδεμία ἄλλη δημοσιότης ὑπάρχει. Βεβαίως δὲ δὲν ὑπάρχει δημοσιότης, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ ἐνεργῇ δημοσίᾳ τὰς συνεδριάσεις αὑτῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει πλήρεις τὰς ἐνδείξεις τῶν δικαίων τῶν διαδίκων, τὰς ἐνδείξεις τὰς ὑπὲρ τῆς ἐνστάσεως καὶ τὰς κατὰ τῆς ἐνστάσεως. Τότε ὑπάρχει δημοσιότης καὶ τότε θὰ κρίνῃ ὁ φρουρὸς τῆς νομιμότητος τῶν ἀποφάσεων λαὸς ἂν συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους ἐδίκασε τὸ δικαστήριον τοῦτο. Ἐκ τούτου συμπεραίνων λέγω ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὅπως τεθῇ οὐχὶ «δικαιοῦται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προσκαλῇ τὸν ἐνιστάμενον», ἀλλὰ «ὑποχρεοῦται νὰ προσκαλῇ ἡ ἐπιτροπὴ τὸν ἐνιστάμενον». Καὶ ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 πρέπει νὰ διαρρυθμισθῇ οὕτως: «Ὁ ἐνιστάμενος ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐπιτροπῆς». Ἀλλ’ ἐρχόμενος ἐπὶ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἀπησχόλει τὴν Βουλήν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ εἴπω ὅτι, ἂν κακὴ νομοθετικὴ πολιτικὴ εἶναι ἐκείνη, καθ’ ἣν δύνανται νὰ περιλαμβάνωνται λεπτομέρειαι ἐν τῷ νόμῳ, κακίστη βεβαίως νομοθετικὴ πολιτικὴ εἶναι ἐκείνη, καθ’ ἣν οὐσιαστικαὶ διατάξεις, διατάξεις ἀναγόμεναι εἰς μόνην τὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διατάξεις ἀναγόμεναι εἰς δαπάνας, δὲν περιλαμβάνονται ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλ’ ἀφίενται νὰ κανονισθῶσιν ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας διὰ Διαταγμάτων. Καὶ θὰ ἠρώτων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν: Ἔχομεν ἆρά γε ὑπολογισμὸν τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον, ἐὰν καθιερώσωμεν τοιαύτην ἀμοιβὴν ὑπὲρ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ἐνεργούντων τὴν ἐξέλεγξιν; Ἔχομεν ὑπὲρ τὰς 70 Ἐφορίας ἐν τῷ Κράτει· ἐὰν λοιπὸν πρὸς τοὺς τρεῖς ὑπαλλήλους τῆς συγκροτηθείσης ἐπιτροπῆς....

§441Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἴδητε ὅτι προϋπελογίσθησαν ὅλα αὐτά.

§442Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν ὁμοίας νομοθετικὰς διατάξεις ὅμως.

§443Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἴδητε ὅτι ἡ ἀπαρίθμησις τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἡ ὁποία εἶχεν ἀνθρώπους πληρωνομένους ἐκτάκτως, ἐστοίχιζεν...

§444Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα αὐτό.

§445Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἴδητε ὅτι ὁ καταρτισμός, ἡ ἐκδίκασις τῶν φορολογικῶν καταλόγων τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ὁ ἔλεγχος τούτων ἀπαιτεῖ 25–30,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος.

§446Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὰ ποσοστὰ αὐτά.

§447Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Διὰ τὸν καταρτισμὸν καὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν φορολογικῶν καταλόγων τῶν βοσκησίμων γαιῶν εἶναι 5000 δραχμαί. Ἡμεῖς διὰ τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος ἀνεγράψαμεν 10,000 δραχμάς.

§448Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὔριον θὰ ζητήσητε ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Αὐτὸ θὰ ἴδητε.

§449Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς οὐδὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν ἀπόψε ἀποτέλεσμα καὶ παρακαλῶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§450ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον αὔριον θὰ εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 3 καὶ 10′ τῆς πρωίας)