1911.07.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 128.

Τῆς 1 Ἰουλίου 1911

(Παρασκευή)

Προεδρία Ν. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 6 καὶ 10′ μ. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 125 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν: 1) Οἱ κάτοικοι Σαμπαλῆ ζητοῦν βοήθημα, ὡς καταστραφέντων τῶν προϊόντων αὐτῶν ὑπὸ τῶν ἀρουραίων· 2) Οἱ κάτοικοι Λασποχωρίου ζητοῦν βοήθημα διὰ τὸν αὐτὸν λόγον· 3) Οἱ κάτοικοι Ἄνω Ὀρφανῶν ὁμοίως· 4) Οἱ κάτοικοι Καϊσλὰρ ὁμοίως· 5) Οἱ κάτοικοι Σοῦπι τῆς Καρδίτσης ὁμοίως· 6) Οἱ ἐν Ἁλμυρῷ πρόσφυγες ζητοῦσιν ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων νομοσχεδίου· 7) Ὁ ἐν Κυπαρισσίᾳ δικηγόρος Σ. Δ. Ἀναγνωστόπουλος ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ τῶν ἀνακοπτόντων φυγοποίνων· 8) Ὁ Ἐμπορικὸς σύλλογος Ναυπλίου παρακαλεῖ, ὅπως τὸ ἐκεῖ τελωνεῖον προαχθῇ εἰς αʹ τάξεως· 9) Ὁ λαὸς Ἀρακυνθίων παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ ἡ κατασκευὴ σούμας πρὸς ἰδίαν χρῆσιν δι’ ἀμβύκων 40 ὀκάδων· 10) Οἱ κάτοικοι Μεσσήνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου τοῦ κ. Φ. Βακαλοπούλου περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου· 11) Ὁ γεωργικὸς σύλλογος Φθιώτιδος παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν. 12) Ὁ λαὸς Δύμης παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐνεργήσῃ παρὰ τῇ Προνομιούχῳ καὶ ἱδρυθῶσιν ἐν Κάτω Ἀχαΐᾳ ἀποθῆκαι σταφιδοκάρπου. 13) Ὁ κατάδικος φυλακῶν Χαλκίδος Δ. Ζαχαριᾶς ζητεῖ ἀπονομὴν Β. χάριτος. 14) Οἱ ἐκ Φθιώτιδος μέτοχοι τῆς «Ἀμοιβαίας» ζητοῦσιν, ὅπως ἀποσυρθῇ πᾶν περὶ «Ἀμοιβαίας» νομοσχέδιον. 15) Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Πτελεατῶν ἐν συλλαλητηρίῳ συγχαίρει τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ ἀνορθωτικόν της ἔργον καὶ ἀποδοκιμάζει πάντα ἀντιδρῶντα. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Π. Βουρλούμης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων» ὡς καὶ ἑτέραν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων ἐν τοῖς ἄρθροις 6 καὶ 8». Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου». Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Π. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Ἅπαντα θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν ὑποβάλλεται πρότασις περὶ προτάξεως πρὸς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Καλαμῶν». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ προταχθῇ;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Καλαμῶν». (Ἐρωτωμένη ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν πρόταξιν καὶ ψηφίζει τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν δι’ ἀναστάσεως κατ’ ἄρθρον καὶ κατὰ σύνολον).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1910 ἐκ δραχ. 756,891.87». Ὁ κ. Ἰ. Ἀθηνογένης ἔχει τὸν λόγον.

§5Ι. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως, ἣν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ὁ συντάκτης τῆς ἐκθέσεως ποιεῖται τὴν παρατήρησιν ὅτι «ἐκ τῶν ζητουμένων ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων τινὲς μὲν προέρχονται ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς κειμένων νόμων, ἄλλαι δὲ ἐκ γενομένων προμηθειῶν καὶ παραγγελιῶν καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ὑπαρχουσῶν πιστώσεων καὶ ὅτι ζητοῦνται νῦν αἱ ἀναγκαῖαι πιστώσεις πρὸς πληρωμὴν ἀναληφθεισῶν ἤδη ὑποχρεώσεων». Ἐπιλέγει δὲ ὀρθότατα ἡ ἔκθεσις ὅτι «ὁ τρόπος οὗτος, ὅστις συχνάκις ἐφηρμόζετο κατὰ τὸ παρελθόν, ἀντιβαίνει ὁλοσχερῶς εἰς τὸ πνεῦμα τῶν παρ’ ἡμῖν ἐν ἰσχύι λογιστικῶν διατάξεων» καὶ συνιστᾷ, ὅπως ληφθῇ τάχιστα νομοθετικὴ πρόνοια περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν δέον νὰ γένηται ἀνάληψις ὑποχρεώσεων παρὰ τοῦ Δημοσίου, πρᾶξις ἥτις εἶναι σπουδαιοτέρα σχεδὸν καὶ τῆς πληρωμῆς, ἡ ὁποία μόνη ὑπάγεται παρ’ ἡμῖν εἰς τοσαύτας διατυπώσεις». Ἀνῆλθον, Κύριοι, τὸ βῆμα, ἵνα ὡς μέλος τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, ἐὰν ἀποδέχηται τὰς συστάσεις τῆς ῥηθείσης ἐπιτροπῆς, λάβῃ κατὰ Ὀκτώβριον τὴν προσήκουσαν νομοθετικὴν μέριμναν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὅπερ κατὰ τὴν κρίσιν μου εἶναι σπουδαιότατον. Ἐγώ, ἀτομικῶς, εἶχον ὑποβάλει τῇ 3 Μαΐου ἐνώπιον τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τροπολογίαν καθ’ ἣν ἡ ἐξακρίβωσις τῆς νομιμότητος τῶν ὑπὸ τῶν διατακτῶν ἀναλαμβανομένων ὑποχρεώσεων τῶν συνεπαγομένων δαπάνην ἀνετίθετο, συμφώνως πρὸς τὰ ἐν Ἰταλίᾳ κρατοῦντα, εἰς τὸ Συνέδριον τὸ Ἐλεγκτικόν. Ἡ συνταγματικὴ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὅτι τοιαύτη διάταξις δὲν ἦτο ἐπάναγκες νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ Συντάγματι, δὲν ἠδυνήθην δὲ ἀτυχῶς τότε, ὡς ἐκ τῆς σπουδῆς, μεθ’ ἧς ἐψηφίσθη τὸ 98 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαν μου. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ, ὡς ἐγώ, τὴν γνώμην ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ παρ’ ἡμῖν τοῦ πλήρους προληπτικοῦ ἐλέγχου τῶν δημοσίων δαπανῶν θέλει ἀποβῆ ἐπωφελὴς εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, δύναται καὶ ὀφείλει, ἀφοῦ καλῶς βασανίσῃ τὰς συστάσεις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἐμὴν πρότασιν, νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κατάλληλον νομοθέτημα, δι’ οὗ θέλουσι τεθῆ ἐν ἐφαρμογῇ αἱ ἰδέαι, ἃς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω σήμερον πρὸς ὑμᾶς ἐν πάσῃ συντομίᾳ.

§6ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἄξιον πολλῆς προσοχῆς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον θίγετε. Εἶναι ἄξιον ὅμως καὶ μελέτης.

§7Ι. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Βεβαίως, ἀλλὰ λέγω ὅτι μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, κατ’ Ὀκτώβριον, ὑπάρχει χρόνος ἐπαρκὴς πρὸς μελέτην τοῦ πράγματος. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν εἰς αʹ συζήτησιν. Ψηφίζονται εἶτα ὑπὸ τῆς Βουλῆς δι’ ἀναστάσεως εἰς αʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν τὰ νομοσχέδια· 1ον) «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1911 πιστώσεως διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτικοῦ μεγάρου τοῦ ἔτους 1911». 2ον) «Περὶ αὐξήσεως κατὰ δραχ. 60,000 τοῦ πρὸς τὸ εἰδικὸν ἀρχαιολογικὸν ταμεῖον χορηγουμένου ποσοῦ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος Λαχείου». Παραπέμπονται ἀμφότερα ταῦτα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ 3ον) «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσλήψεως ἑνὸς τοπογράφου ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν δημοσίων ἔργων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον).

§9Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ συντάξεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφιζόμενον κατ’ ἀρχὴν παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. (Ψηφίζεται συναινέσει τῆς Βουλῆς κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν σχηματισθεῖσαν ἐκ τῶν βουλευτῶν κυρίων Χαρ. Βοζίκη, Θρασ. Πετμεζᾶ, Ἀ. Πετρομανιάτου, Ἰωάννου Τσιριμώκου καὶ Ἰωάνν. Μπακοπούλου).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν». Ὁ κ. Τριγώνης ἔχει τὸν λόγον.

§11ΑΘ. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Οὐδεὶς φόρος δύναται νὰ κριθῇ ἀκριβῶς καὶ ὁλοκληρωτικῶς ἄνευ τοῦ συνδυασμοῦ του πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν φορολογίαν. Ἂν κατηργήθη ἡ δεκάτη, ὅτε ὁ Προϋπολογισμὸς ἀνήρχετο εἰς 50–60 ἑκατομμύρια, εἶναι αὐτόχρημα ἔγκλημα ν’ ἀνασυσταθῇ, ὅτε ὁ Προϋπολογισμὸς ὑπερέβη τὰ 140 ἑκατομμύρια. Ποσοστὸν τῶν ἑκατομ. αὐτῶν ἀνήκει καὶ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν χωρικῶν· καταργεῖται ἡ δεκάτη, ὅτε ὁ χωρικὸς ἐπλήρωνεν ἐπὶ τῆς γενικῆς φορολογίας ὀλίγα· ἀνασυνιστᾶται, ὅτε πληρώνει εἰς τὴν γενικὴν φορολογίαν τετραπλάσια. Ἐζητήθη εἰς τὴν κατάργησιν ἡ ἀνάκτησις τῆς ἐλευθερίας τοῦ χωρικοῦ, καὶ ὅτε συνήθισεν εἰς ταύτην ἐπιβάλλεται ἡ δουλεία τῆς βεβαιώσεως. Ἡ βεβαίωσις εἶναι ἡ δεκάτη· ἔστω καὶ ἂν 1% ἐπιβληθῇ ὡς φόρος· ἀλλ’ ἡ βεβαίωσις τάχιστα θὰ συνδυασθῇ καὶ πρὸς τὴν αὔξησιν, ὅταν ἀνοιχθῇ ἡ θύρα τῆς νέας φορολογίας, τὸ ποσὸν ταύτης εἶναι ζήτημα χρόνου. Θέλουν ἰσότητα μεταξὺ ἀστικοῦ καὶ χωρικοῦ, ἀφοῦ κατέβαλον διὰ φορολογίας τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, ἀφοῦ ἐξήντλησαν ὅλα του τὰ κέρδη, ἔρχονται νὰ ἐπιβάλλουν φορολογίαν ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουσι κέρδη, διότι ὁ γεωργὸς δὲν ἔχει κέρδη, ἔχει μόνον τὸ προϊὸν τῆς ἐργασίας του, ἀμειβόμενος ὀλιγώτερον, πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ ἐργάτου τῆς πόλεως· ἂν κατεβλήθη οὗτος, πῶς θ’ ἀντίσχῃ ἐκεῖνος; Διὰ τῆς καταργήσεως τῆς δεκάτης πρέπει νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ὁ βίος τοῦ χωρικοῦ, τοῦ κυρίως χωρικοῦ, δὲν ἐξυψώθη οἰκονομικῶς. Ἴσως διὰ τῆς συγκοινωνίας ἀνέπτυξε χρείας καὶ κατέστη δυστυχέστερος, ἀλλ’ ἡ παραγωγή του παρέμεινεν ἡ ἰδία· ἔχει νῦν βάρη τέως ἄγνωστα καὶ πλειότερα. Ποῦ θὰ θέσητε τὴν φορολογίαν; Ἰσότης φορολογίας εἶναι μεταξὺ ἰσοδυνάμων. Ἀλλ’ οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ εἶναι ἰσχυρότεροι τῶν χωρικῶν. Ἀφοῦ δὲν φορολογεῖτε τὴν ἐργασίαν εἰς τὰς πόλεις, κατὰ μείζονα λόγον δὲν πρέπει νὰ φορολογήσητε τὴν ἐργασίαν τοῦ γεωργοῦ. Ἐνδιαφέρει νὰ τεθῶσιν ἐκποδὼν τὰ φορολογικὰ προσκόμματα, ἅπερ ἀπεμάκρυνον ἐκ τῆς ἀγροτικῆς βιομηχανίας ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο ν’ ἀποπειραθῶσι νὰ καθιερώσωσιν εἰς αὐτὴν τὴν διάνοιαν καὶ δραστηριότητά των, καὶ οἱ ὁποῖοι φοβοῦνται ὅτι δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ συλλέξωσι τὸ νόμιμον κέρδος τῶν ἐπιχειρήσεών των. Ἅπαντα τὰ ἔθνη τείνουν εἰς τὴν ἐλάφρυνσιν τοῦ ἐγγείου φόρου· παρ’ ἡμῖν, ὅπου ἡ Πολιτεία οὐδέποτε ἐμερίμνησε πρὸς προστασίαν τῆς γεωργίας, οὐδὲν δικαίωμα ἔχει φορολογίας ἐπ’ αὐτῆς, διότι θὰ ἐφορολόγει τὸ κεφάλαιον, τὸν ἱδρῶτα τοῦ γεωργοῦ. Ποῦ ἡ προστασία τῆς κινητῆς περιουσίας, ἥτις θὰ ἐπέτρεπε τὴν ἐφαρμογὴν ὀργάνων τελειοτέρων καὶ λιπασμάτων ἰσχυροτέρων; Ποῦ αἱ ἐμπορικαὶ συνθῆκαι πρὸς κατανάλωσιν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ τῶν προϊόντων τῆς γεωργίας; Ποῦ ἡ ἀποξήρανσις τῶν τελμάτων, δι’ ἧς καὶ ἡ ἔκτασις τῆς παραγωγικῆς ἐπιφανείας καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς θὰ ηὐξάνετο; Οἱ κοινωνικοὶ μηχανισμοὶ δὲν ἀνανεοῦνται μὲ τὴν αὐτὴν εὐκολίαν ὅπως τὰ βιομηχανικὰ ἐργαλεῖα. Ἐπὶ τῶν φόρων ἰδίως δὲν πρέπει ν’ ἀνατρέψωμεν κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ Πασκὰλ τὰς ὑπαρχούσας συνηθείας. Δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν πειράματα ἀνατομίας ἐπὶ ζώντων σωμάτων, ἔλεγεν ὁ Νέκερ. Διατί νὰ μὴ ἔχωμεν ἕνα Ῥοβέρτον Πήλ, ἐρχόμενον ν’ ἀποδείξῃ εὐγλώττως εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αὐξανομένης τῆς εὐμαρείας τοῦ ἐργάτου καὶ καθισταμένης τῆς ἐργασίας του πλέον δραστηρίου ἐπιτελεῖται ἔργον φιλανθρωπίας ἐξασφαλίζον εἰς τὴν βιομηχανίαν νέον στοιχεῖον ἐπιτυχίας; Αὐξάνοντες τὴν εὐδαιμονίαν τῶν πολυαρίθμων τάξεων, ἐξασφαλίζοντες διὰ τῆς εὐθηνίας τῆς καθημερινῆς τροφῆς τὴν δύναμιν τοῦ ποιεῖν καθ’ ἑκάστην οἰκονομίαν τινά, καθιερωμένην εἰς ἄλλας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται σήμερον ἐν ὑστερήσει, ἀναβιβάζομεν ἐκ τῶν κατωτάτων στρωμάτων χιλιάδας νέων καταναλωτῶν διὰ τὰ προϊόντα τὰ μέχρι σήμερον εἰς αὐτοὺς ἀπρόσιτα. Ἡ κατάργησις φόρου τινὸς δὲν εἶναι διὰ τὸ Δημόσιον ξηρὰ ἀπώλεια, διότι ἡ οἰκονομία, ἣν ὁ φορολογούμενος πραγματοποιεῖ οὕτως ἐκ τῆς ἀποκτήσεως τοῦ ἀκεραίως ἀπελευθερωθέντος προϊόντος, τῷ ἐπιτρέπει νὰ κάμῃ εὐρυτέραν κατανάλωσιν ἄλλων ἐπιβεβαρημένων προϊόντων· ἐπὶ παραδείγματι ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐπὶ τῆς σακχάρεως φόρου δὲν θὰ εἶχε μόνον ἀποτέλεσμα τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καταναλώσεως αὐτῆς, ἀλλὰ θὰ ηὔξανεν ἐπαισθητῶς τὸ ποσὸν τῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ καφέ. Ὑπάρχουσι πηγαὶ εἰσφορῶν, αἵτινες διατηροῦσι τὴν γονιμότητά των διὰ τὸ Δημόσιον μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον δι’ αὐτὸ νὰ μὴ ἀντλῇ ἀφθόνως καὶ νὰ μὴ στειρεύῃ οὕτω τοὺς ῥύακας τῆς βιομηχανίας, ἣν αὗται τροφοδοτοῦσιν. Ὑπάρχουσι τρόποι εἰσπράξεως τῶν φόρων, ἐξ ὧν τὸ Κράτος πρέπει νὰ παραιτηθῇ πρὸς τὸ ἴδιόν του συμφέρον μᾶλλον παρὰ ἐν ὄψει ἱκανοποιήσεως τῶν φορολογουμένων καὶ ἀνακουφίσεως αὐτῶν, καθόσον οἱ τρόποι οὗτοι τῆς εἰσπράξεως παρασύρουσι μεγίστην ἀπώλειαν τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου, διὰ τῆς ταραχῆς τῶν ὁποίων ῥίπτουσιν εἰς τὰς γεωργικὰς καὶ ἐμπορικὰς ἐργασίας διὰ τῶν λεπτομερῶν καὶ στενοχώρων διατυπώσεων, δι’ ὧν αὗται περιβάλλουσι τὰς ἐκδηλώσεις τῆς ἀνθρωπίνης δραστηριότητος, διὰ τῶν βραδυτήτων, ἃς αὗται ἐπιφέρουσιν εἰς τὴν κίνησιν καὶ λειτουργίαν τῶν συναλλαγῶν. Ἡ τέχνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔλεγε δημοσιολόγος τις Ἄγγλος, συνίσταται νὰ λαμβάνῃ τὸ maximum τοῦ ἀργυρίου, προξενῶν τὸ minimum τῆς δυσαρεσκείας. Πῶς νὰ λησμονήσωμεν τῳόντι ὅτι αἱ μεγάλαι ἐπαναστάσεις δὲν εἶχον ἄλλην καταγωγὴν εἰμὴ τὸ ἐλάττωμα τῆς κατανομῆς καὶ τῆς εἰσπράξεως ἢ τὴν ὑπερβολὴν τῶν φόρων, οἵτινες ἐπεβάρυνον τὸν λαόν; Ὁ πόλεμος τῆς χειραφετήσεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κατὰ τὸν προτελευταῖον αἰῶνα δὲν ὑπῆρξεν ἐπιχείρησις ἐκ τῶν ὑπερβολικῶν φόρων μᾶλλον παρὰ κατὰ τῶν καταχρήσεων τῆς ἐξουσίας; Ὁ λαὸς δὲν ἐπανεστάτησε τῷ 1789 κατὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἅλατος μᾶλλον παρὰ κατὰ τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας; Ἡ ἀκρίβεια τῶν σιτηρῶν ἡ ἐπελθοῦσα ἐκ τῆς κακῆς παραγωγῆς τῷ 1847, ἡ ἐπαυξηθεῖσα ἐκ τῶν προσκομμάτων, ἅπερ ἡ κινητὴ κλῖμαξ ἔθετεν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν προωρισμένων νὰ καλύψωσι τὸ ἔλλειμμα, ὑπῆρξε ξένη εἰς τὴν πτῶσιν τῆς μοναρχίας τοῦ Ἰουλίου; Ἐὰν μοὶ ἐπαρουσίαζον ἕνα Προϋπολογισμόν, ἔλεγεν ὁ Μωγέττα, χωρὶς νὰ μοὶ εἴπωσιν εἰς ποῖον ἔθνος ἀνήκει, θὰ ἠδυνάμην ἐκ τῆς ἰδιότητος τῶν ἐν αὐτῷ θεσμῶν νὰ ἐξαγάγω ποῖοι εἶναι οἱ πολιτικοὶ θεσμοὶ καὶ οἱ ἀστικοὶ νόμοι, οἵτινες διέπουσι τὸν τόπον τοῦτον. Ἀναμφιβόλως ἡ ἱστορία τοῦ πολιτισμοῦ ἔχει πολλὰς ἀπόψεις, ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς νὰ εἴπωμεν ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ πρόοδοι, ἃς αἱ κοινωνίαι πραγματοποιοῦσιν, ἐξασκοῦσι μέγα μέρος εἰς τοὺς προορισμούς των καὶ δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὁ ὅρος τοῦ πλείστου τῶν ἄλλων προόδων. Ἡ πρώτη ἐνασχόλησις παντὸς νομοθέτου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ τροποποιῇ τοὺς οἰκονομικοὺς νόμους, πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀνακούφισις τῆς ἐργασίας. Ἡ ἐργασία δὲν εἶναι ὁ ἀρχικὸς καὶ θεῖος νόμος τῆς ἀνθρωπότητος, ἡ ἐκπλήρωσις τῆς διαταγῆς τῆς θείας προνοίας, ἥτις μᾶς κατεδίκασε νὰ κερδίζωμεν τὸν ἄρτον μὲ τὸν ἱδρῶτα τοῦ μετώπου μας; Ὁ ἀληθὴς ἀνεξάντλητος πλοῦτος τοῦ τόπου δὲν συνίσταται εἰς τὴν ἐργασίαν ἑκάστης ἡμέρας καὶ ἑκάστου τῶν κατοίκων του; Τὴν ἐργασίαν λοιπόν, τὸν μισθὸν καὶ τὸ γεωργικόν, βιομηχανικὸν καὶ ἐμπορικὸν κέρδος πρέπει πρὸ παντὸς νὰ σεβασθῶμεν καὶ νὰ κανονίσωμεν μετὰ προσοχῆς, ν’ ἀναπτύξωμεν, νὰ βοηθήσωμεν καὶ νὰ συνδράμωμεν κατόπιν διὰ καλοῦ συστήματος φορολογίας. Πρέπει ν’ ἀπέχωμεν τοῦ νὰ ταράξωμεν τὴν φειδὼ τοῦ τόπου, νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν μόρφωσιν κεφαλαίου, νὰ στενοχωρήσωμεν καὶ διακινδυνεύσωμεν τὴν παραγωγικήν του δύναμιν. Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, δὲν ὑπάρχει ὅρος τῆς ἐπιστήμης καὶ δημοσιολογίας, τὸν ὁποῖον δὲν ἀθετεῖ καὶ δὲν παραβιάζει τὸ σύστημα τῆς ἀποδεκατώσεως καὶ ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν ἐξέλιπεν ἀπὸ τοῦ προσώπου τῆς Ἑλλάδος τὸ ἄθλιον αὐτὸ σύστημα, λείψανον τῆς δουλείας καὶ βαρβαρότητος, ὅπερ ἐλυμαίνετο τὸ ὡραῖον καὶ γόνιμον ἔδαφος τῆς ὡραίας πατρίδος καὶ ἠσχήμιζε τὸ λαμπρὸν οἰκοδόμημα τῶν ἐλευθεριῶν μας, ἐθεωρήθη ὡς ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος τῆς προόδου καὶ ἀνεξαρτησίας τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο ἀποδεκατίζεται ἡ ἀκαθάριστος παραγωγὴ βεβαιουμένη ἑκάστοτε δι’ ἐπιστασίας ἢ ἐνοικιάσεως· ὑπ’ αὐτὸ ὁ καλλιεργητὴς δὲν εὑρίσκει ἀποκλειστικὸν συμφέρον εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καλλιεργείας καὶ εἰς τὴν καταβολὴν κεφαλαίου καὶ ἐντονωτέρας φιλοπονίας πρὸς ἐπίτευξιν μεγαλειτέρων ὠφελειῶν, καθόσον τοὺς καρποὺς τοιούτων βελτιώσεων ἀπορροφᾷ κατὰ τὸ πλεῖστον ἡ ἀποδεκάτωσις· ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο, τῆς ἐπιβολῆς καὶ εἰσπράξεως ἐγγείου φόρου, ἡ ἀγοραία ἀξία τῆς ἰδιοκτησίας ἐλαττοῦται καὶ ὁ ἰδιοκτήτης ἀπόλλυσιν ὄχι μόνον μέρος τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ μέρος τῆς περιουσίας του τῆς ἀνταποκρινομένης πρὸς τὸ κεφάλαιον τοῦ μέρους τούτου. Τὸ σύστημα τοῦτο ἀνῆκεν εἰς ἐποχὰς μᾶλλον ἡμιβαρβάρους, καθ’ ἃς ἡ φύσις καὶ ὁ σκοπὸς τῶν φόρων εἶναι ἄγνωστος, καὶ καθ’ ἃς ἐλλείπει ἡ ἐπιστήμη, ἱκανὴ νὰ χειραγωγήσῃ εἰς τὴν δικαίαν καὶ κανονικὴν τῶν φόρων ἐπιβολήν. Ἀνήκει τέλος εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς δουλείας τῆς πατρίδος καὶ εἶναι ἀναχρονισμός, ὃν ὀφείλομεν ν’ ἀποφύγωμεν. Τί φορολογεῖται διὰ τῆς δεκάτης; Ὄχι ἡ καθαρὰ ἀλλ’ ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος. Προχθὲς ἐψηφίσαμεν τὸ Σύνταγμα, καὶ πάλιν ἀνεγνωρίσαμεν τὴν ἀναλογικὴν φορολογίαν πρὸς τὸ εἰσόδημα. Ἡ ἀναλογικὴ φορολογία πρὸς τὸ εἰσόδημα εἶναι τὸ κτηθὲν οἰκονομικὸν ἀξίωμα ὑπὲρ τῆς πολιτευμένης ἀνθρωπότητος, τὸ δι’ ἀγώνων αἰώνων κατακτηθὲν ἀναγνωριζόμενον ἐν πᾶσι τοῖς Συντάγμασιν. Ἀνεγράφη, ὄχι διότι ὑπῆρχεν ἀνάγκη, διότι οὐδεὶς πλέον ἀμφισβητεῖ τὴν ἀναλογικὴν πρὸς τὸ εἰσόδημα φορολογίαν, ἀλλ’ ἀνεγράφη καὶ φωτοβόλος κανών, ὃν δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ἐπιχειροῦντες ἐπιβολὴν οἱουδήποτε φόρου. Τί εἶναι ἡ δεκάτη; Ὁ κύριος τύπος τῆς φορολογίας, ὁ ἀναιρῶν τελείως τὸν κανόνα: ἀκαθάριστος πρόσοδος δὲν εἶναι εἰσόδημα, διότι ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος εἶναι τὸ δαπανηθὲν κεφάλαιον, εἶναι ἡ ἐργασία. Κατὰ ταῦτα φορολογεῖτε τὰ εὔφορα ἔτη καὶ οὐχὶ τὸ εἰσόδημα. Πλήρης ἀνισότης φορολογίας. Κατὰ τὰ ἄφορα ἔτη δὲν φορολογεῖτε πλέον, ἀλλ’ ἐξοντώνετε τὸν γεωργόν. Τὸ μόνον διατυμπανιζόμενον ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς δεκάτης εἶναι ὅτι «τότε θὰ πληρώνῃ ὁ γεωργός, ὅταν καὶ καθ’ ὅσον παράγει», ἐνῷ εἰς ἄλλο σύστημα, καὶ ὅταν δὲν παράγῃ, θὰ τὰ πληρώνῃ, εἶναι ἁπλοῦν σόφισμα. Ἡ πλήρης καταστροφὴ ἢ θεομηνία ἡ τελεία, προκαλεῖ τὴν παῦσιν παντὸς οἱουδήποτε φόρου. Ἡ μερικὴ δὲν ἀπαλλάσσει οὐδ’ ἐλαφρύνει τὸν γεωργὸν διὰ τοῦ συστήματος τῆς δεκάτης. Ἔσπειρα 1 καὶ ἐθέρισα 2· ἐδῶ εἶναι ἀναλόγως μεγαλειτέρα ἡ φορολογία διὰ τῆς δεκάτης, ἂν τὸ ἓν εἶναι τὸ κεφάλαιον δραχμῶν 100, θὰ λάβητε τὸ 7 ὡς φόρον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου. Ἂν ὁ σπείρων 1 καὶ θερίζων 2 ἢ 3 χρεωστεῖ τὸ κεφάλαιον τῶν 100 δραχμῶν αὐξανόμενον δι’ 7 δραχμῶν, ἃς ἐλάβετε ὡς φόρον, τὸ δὲ 2 καὶ 3 δὲν εἶναι ἀρκετὰ οὐδὲ εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ ἐργάτου εἰς τὸ κατώτατον ὅριον νὰ ἐπαρκέσωσιν, ὅταν μάλιστα καὶ ἡ πληρωμὴ τοῦ κεφαλαίου δὲν ἐπέλθῃ, συγκεφαλαιωθῇ δὲ αὕτη τὸ ἐρχόμενον ἔτος ἐπὶ τῇ ἐλπίδι καλλιτέρας παραγωγῆς. Ἀπὸ τοῦ πεινῶντος καὶ τὸ ψιχίον ὡς φόρος δὲν εἶναι φορολογία ὑπὲρ τῆς πατρίδος, εἶναι δήμευσις διεγείρουσα καὶ καθιστῶσα ἐχθρὸν τῆς Πολιτείας τὸν γεωργόν. Καὶ ταῦτα πάντα ἀνεξαρτήτως τοῦ συστήματος τῆς βεβαιώσεως. Ὅταν προστεθῇ καὶ αὕτη, θίγεται πλέον ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία καὶ ὠθεῖται ἀκατάσχετος ὁ πληθυσμὸς πρὸς τὴν μετανάστευσιν, ἐξ ἧς μάτην προσπαθεῖτε νὰ τὸν ἀποθαρρύνητε, ἡ δὲ δεκάτη θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐλατήριον μεταναστεύσεως πλειότερον καὶ αὐτῶν τῶν πρακτόρων αὐτῆς. Ἡ Κρήτη ἔχει τὴν δεκάτην, ἀλλὰ πολὺ διάφορος εἶναι ἡ ἔννοια τῆς δεκάτης ἐκεῖ. Πόσον ὅμως διαφορετικὴ θὰ καταστῇ καὶ ἐκεῖ ἡ δεκάτη, ὅταν σὺν Θεῷ οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν σὺν τῇ ἑνώσει τῶν πόθων μεθ’ ἡμῶν ὑποστῶσι καὶ τὰ ἄλλα βάρη τὰ ἐπιβαρύνοντα ἡμᾶς; Ἡ Κρήτη ἔχει Προϋπολογισμὸν 400.000, πληθυσμὸν δὲ 300.000· ἑκάστη μονὰς ἑπομένως ἐκεῖ ἐπιβαρύνεται μὲ τὸ 1/16 τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς ἕκαστον ἡμῶν βάρους ἐπὶ τῆς γενικῆς φορολογίας. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου.

§12Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκηρύχθην κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ στηριζόμενος εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἰσότητος τῆς φορολογίας καὶ σκεφθεὶς ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται καὶ ἐδῶ περὶ ἑνὸς εἰσοδήματος, δὲν ἕπεται διὰ τοῦτο καὶ μόνον, διότι προέρχεται ἐκ τῆς γῆς, ὅτι πρέπει νὰ μὴ φορολογῆται. Ἐπέστησα καθ’ ὅλην τὴν μακρὰν συζήτησιν τῶν γενομένων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν προσοχήν μου· ἀλλὰ τὰ ἐπιχειρήματα, μεθ’ ὅσου ζήλου καὶ ἂν ἐλέχθησαν ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων, ὁμολογῶ ὅτι δὲν μὲ ἔπεισαν νὰ μεταβάλω γνώμην ὅτι τὸ εἰσόδημα τοῦτο πρέπει κατ’ ἐξαίρεσιν τῆς συνταγματικῆς ἀρχῆς νὰ μείνῃ ἀφορολόγητον. Ἠκούσαμεν ὅτι πρόκειται περὶ φορολογίας τῆς ἐργασίας καὶ ὅτι εἶναι ἀποτρόπαιον πρᾶγμα νὰ φορολογηθῇ ἡ ἐργασία· καὶ ἐρωτῶ ἂν πᾶσα πρόσοδος φορολογουμένη δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα ἐργασίας. Καὶ ἐρωτῶ διατί περισσότερον πρέπει νὰ μένῃ ἀφορολόγητος ἡ ἀγροτικὴ ἐργασία ἀπὸ τὴν ἐργασίαν τοῦ λιθοκόπου, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται νύκτα καὶ ἡμέραν μὲ τὸν μοχλὸν ἀνὰ χεῖρας, ἵνα ἐκεῖθεν προσπορίζηται τὸν ἄρτον του; Καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς πληρώνει φόρον ἐπιτηδεύματος. Δὲν θέλω νὰ ἀπαριθμήσω καὶ πόσοι ἄλλοι πτωχοὶ ἐργάται φορολογοῦνται διὰ τὸ προϊὸν τῆς ἐργασίας των. Παρεισέφρησε, φρονῶ, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, Κύριοι, πλάνη, καὶ πλάνη διττὴ διὰ τοὺς ἀντιλέγοντας, ἡ πλάνη ὅτι αἱ γεωργικαὶ πρόσοδοι τῆς γῆς καὶ οἱ μικρογεωργοὶ εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. Καὶ δεύτερον ὅτι ἡ δυστυχία τῆς γεωργίας προέρχεται ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῶν προϊόντων αὐτῶν. Καὶ αἱ δύο δὲ εἶναι πλάναι μεγάλαι, διότι ἀκριβῶς δὲν πρόκειται νὰ φορολογηθοῦν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οἱ μικροϊδιοκτῆται, ἀλλὰ πᾶν εἰσόδημα τῆς γῆς προερχόμενον ἐκ τῆς γεωργίας, εἴτε μεγάλης εἴτε μικρᾶς. Ὅτε ὅμως οὕτως ἔχομεν δεδομένον τὸ ἐναντίον, ἐρωτῶ· διατί πρέπει νὰ ἐξανιστάμεθα κατὰ τοῦ φόρου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θέλει μᾶλλον νὰ φορολογήσῃ τοὺς πλουσίους γαιοκτήμονας; Ἀλλὰ μήπως καὶ τὸ δεύτερον δὲν εἶναι πεπλανημένον; Μήπως ἡ δυστυχία τοῦ γεωργοῦ τῆς Ἑλλάδος ἀφορμὴν ἔχει τὸ ὅτι φορολογοῦνται οἱ δημητριακοὶ καρποί; Δὲν ἔχομεν, Κύριοι, καιρὸν οὔτε πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ νὰ ἐπαναλάβωμεν ὅσα ἐλέχθησαν μέχρι τοῦδε περὶ τῶν ἀφορμῶν τῆς δυστυχίας τοῦ γεωργικοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος· εἶναι ἄπειροι αἱ ἀφορμαί, εἶναι πολλαί, ὄχι δηλ. διότι ἐφορολογεῖτο ἄλλοτε εἴτε μὲ τὴν δεκάτην εἴτε κατόπιν μὲ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, ἀλλὰ διότι εὑρίσκετο ὑπὸ τοὺς δυσμενεστάτους ὅρους, ἄνευ ὑποστηρίξεως κυβερνητικῆς, θῦμα τοκογλυφίας, ἐπιβαρυνόμενος διὰ τῶν ἐμμέσων φόρων τῶν τόσον ἀνίσων καὶ δυσβαστάκτων καὶ οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὸν βίον αὐτοῦ ἀβίωτον καὶ ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ φεύγῃ διὰ τὴν Ἀμερικήν. Ὅλα αὐτὰ προήρχοντο ἆρά γε ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῶν προϊόντων; Δὲν βλέπω λοιπὸν δεδικαιολογημένην τὴν κατακραυγὴν αὐτήν, ὡς νὰ ἐπρόκειτο νὰ ἐπέλθῃ ἡ καταστροφὴ τῆς γεωργίας διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς. Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως, περὶ τούτου βεβαίως ἐλέχθησαν πολλὰ τὰ ὀρθὰ καὶ δύνανται νὰ ὑπάρχωσι διάφοροι γνῶμαι, ἀλλὰ κατόπιν τῆς τροποποιήσεως, ἥτις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβάλλεται, τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμὲς καὶ δὲν ἔχει νὰ ἀπασχολήσῃ πολὺ τὴν Βουλήν, διότι δύναται κατόπιν νὰ εὑρεθῇ μέση ὁδός, διὰ τῆς ὁποίας νὰ βεβαιῶται ἀσφαλέστατα καὶ ἄνευ πιέσεων τοῦ φορολογουμένου ὁ φόρος αὐτός. Ὁ διὰ Β. Διατάγματος προσδιορισμὸς τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου, ὡς ὁρίζει ἡ τροποποίησις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφορᾷ ἐν τούτοις μόνον τὴν γενικὴν εἰς εἶδος, δὲν θίγει δὲ ποσῶς τὴν φορολογίαν τοῦ ἄρθρου 6, δηλαδὴ τὴν φορολογίαν τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἄρθρον 6 εἶναι ἀνεξάρτητον καὶ θὰ ἔχῃ ἰσχὺν ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναπτύξω μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπιφέρει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ στιγμήν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ προσέξῃ. Λέγω, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου εἰς εἶδος, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ὁρισθῇ διὰ Β. Διατάγματος, εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου σας, τὸ ὁποῖον ὁρᾷ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος καὶ ὅτι ἐπὶ τούτου ἔχω τροπολογίαν τινά. Τί λέγει τὸ ἄρθρον 5; (Ἀναγινώσκει): «Ἐάν τις ἔχῃ μέγα ἀγροτικὸν κτῆμα... κλπ.».

§13Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πόσα στρέμματα;

§14ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀνέφερε χίλια. Τώρα ἐγένοντο πεντακόσια.

§15Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ 45 ἐγένετο 55.

§16ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου 6: «Ἐν τοῖς μεγάλοις ἀγροτικοῖς κτήμασιν, ἐκτάσεως τοὐλάχιστον 1000 στρεμμάτων, ἔνθα ἀσκεῖται ἐντατικὴ καλλιέργεια εἴτε διὰ φυσικῶν λιπασμάτων, εἴτε δι’ ἐπιμελεστέρας τοῦ ἐδάφους καλλιεργείας καὶ σπορᾶς ἐξ ὑπαμοιβῆς, εἴτε ὑπὸ οἱουδήποτε ἄλλου τρόπου, ὁ φόρος ὁρίζεται εἰς 6% εἰς χρῆμα ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος παντὸς εἴδους καλλιεργείας τοῦ κτήματος». Ἐδῶ λοιπὸν πρόκειται πλέον ἐξαιρετικῶς περὶ φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, Κύριοι, πῶς εἰς ἕνα νόμον περιελήφθη ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια ὡς ὅρος, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ ἡ φορολογία, ἄνευ πληρώσεως τοῦ ὁποίου δὲν δύναται ὁ φορολογούμενος νὰ ὠφεληθῇ ἀπ’ αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα, τοῦ νὰ ἴδῃ ἂν προτιμᾷ φορολογουμένην τὴν καθαράν του πρόσοδον καὶ ὄχι τὴν ἀκαθάριστον. Ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια εἶναί τι εὐκταῖον βεβαίως, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τείνωμεν, δὲν εἶναι ὅμως πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιδέχηται νομοθετικὸν καθορισμόν. Ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια δὲν προηγεῖται, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ὅρος· εἶναί τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑποθάλψωμεν διὰ τῆς φορολογίας τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ ὡς συνέπειαν τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, διότι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς φορολογίας θὰ παρακινήσῃ τοὺς ἀνθρώπους νὰ καταβάλλωσι μεγαλειτέρας δαπάνας εἰς τὸ κτῆμα αὐτῶν, διότι ἡ φορολογία τῶν καρπῶν ἔχει τὸ ἐλάττωμα τοῦτο, ὅτι φορολογεῖ τὰς δαπάνας. Ὅθεν, ἂν εὐκολύνωμεν, ἂν εὐνοήσωμεν τὴν φορολογίαν τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, θὰ κάμωμεν θαρραλεώτερον τὸν καλλιεργητὴν νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας ἀφαιρετέας πρὸς εὕρεσιν τοῦ φορολογητέου εἰσοδήματος δαπάνας. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἰδέαν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠδύνατο ἄριστα νὰ ἀφήσῃ ἐλευθερίαν εἰς πάντα θέλοντα νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν φορολογίαν αὐτὴν 6% τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος εἰς χρῆμα νὰ τὸ πράξῃ συμμορφούμενος μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ ὄχι νὰ θέσῃ τὸν περιορισμὸν τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας, διότι ἐν πρώτοις ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ, ἂν εἰς τὸ κτῆμα τοῦ Α ἐγένετο ἐντατικὴ καλλιέργεια; Καὶ μήπως ὁ γεωργὸς ὁ μεταφέρων τὴν κόπρον τῶν ζώων του ἀπὸ τὴν οἰκίαν του εἰς τὸν ἀγρὸν δὲν πράττει ἐντατικὴν καλλιέργειαν ἀπέναντι ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀφήνει τὰ λιπάσματα καὶ τὰ χάνει; Καὶ ὅμως αὐτός, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἀποκλεισθῇ. Οὕτω νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ μείνῃ ὡς μέτρον γενικὸν τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς καθαρᾶς φορολογίας, τὴν ὁποίαν διαγράφει τὸ ἄρθρον 6. Ἔπρεπε, λέγω, νὰ μείνῃ ὡς γενικόν, εὐεργέτημα διὰ πάντα θέλοντα νὰ ὑπαχθῇ εἰς αὐτό, ἀρκεῖ νὰ δηλώνῃ ἑκάστοτε τίνα ἔκτασιν θὰ σπείρῃ, καὶ τίνας καρποὺς συνεκόμισε, νὰ τηρηθῶσι δηλ. αἱ λοιπαὶ διατάξεις τοῦ ἄρθρου. Αὐτὰς τὰς ἐννοῶ περιοριστικὰς διατάξεις ἑνὸς νόμου, «ἐνῷ τὸ ὅστις καλλιεργεῖ ἐντατικῶς» αὐτὸ δὲν τὸ ἐννοῶ· πρέπει λοιπὸν νὰ λείψῃ. Ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ ἄρθρον εἰς ὡρισμένον ποσὸν στρεμμάτων. Διατί ὅλοι οἱ πολῖται Ἕλληνες νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ τοῦ νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ εἰς 6%, ἕκαστος ἀφοῦ πέποιθα ὅτι θὰ προτιμήσῃ νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτόν;

§17Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ ἔχοντες τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν θὰ προτιμήσωσι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει;

§18ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω περὶ τῶν θελόντων νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν. Ἐρωτῶ διατί νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς ὅλους τοὺς θέλοντας νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν, εἴτε καλλιεργοῦσιν ἤδη ἐντατικῶς, εἴτε θὰ καλλιεργήσωσιν· ὑμεῖς φρονεῖτε ὅτι δὲν εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ δὲν θὰ τὸ πράξωσιν. Ἄς μὴ τὸ πράξωσι. Ἐγὼ θέλω νὰ μὴ ἔχωσι τὴν πρὸς τοῦτο ἐξουσίαν μόνον οἱ ἔχοντες χιλιάδας στρεμμάτων καὶ ἀπέναντι αὐτῶν νὰ εἶναι ὁ μικρὸς λαὸς μὲ τὴν εἰς εἶδος φορολογίαν, οἱονεὶ νέοι πληβεῖοι. Δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον τῶν ἐξαιρέσεων, διατί εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν εἰσάγομεν ἕνα νεωτερισμόν, νὰ μὴ εἶναι οὗτος δι’ ὅλους, ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν τὴν ἐξαίρεσιν αὐτήν.

§19Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ποῖον προσπαθεῖτε νὰ πείσητε, ἡμᾶς ἢ τὸν κ. Ὑπουργόν;

§20ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἐκτελῶ καθῆκον λέγων τὴν γνώμην μου. Ὅστις θέλει δύναται νὰ τὴν ἀκούσῃ· ὁ μὴ θέλων εἶναι ἐλεύθερος νὰ πράξῃ τὸ ἀντίθετον.

§21Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Σᾶς ἀκούομεν, γνωστοῦ ὄντος ὅτι οὐδὲν θὰ μεταβάλωμεν.

§22ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Διατί δὲν θὰ μεταβληθῇ τίποτε, διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ συναινέσῃ, ἀφοῦ ὡς συμφέρον τῆς Ἐπικρατείας ἀναγνωρίζει οὗτος νὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς καθαρᾶς προσόδου λειτουργοῦν ἐκ παραλλήλου μὲ τὴν φορολογίαν εἰς εἶδος; Αὐτὸ ἀκριβῶς συζητῶ. Πῶς δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ θέτει τὴν βάσιν αὐτήν, διατί τὴν θέτει τόσον ἀτελῆ, διατί τὴν θέτει προνομιοῦχον.

§23Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τροπολογίας;

§24ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Μάλιστα ἐπὶ τῆς τροπολογίας μου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, κ. Ὑπουργέ.

§25Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Περὶ τοῦ τροπολογηθέντος νομοσχεδίου;

§26ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Δὲν τὸ μεταβάλλετε αὐτό. Εἰς τὸ διανεμηθὲν τροποποιημένον νομοσχέδιον οὐδεμίαν μεταβολὴν βλέπω ἐν τῷ ἄρθρῳ 6.

§27Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑπάρχει ἄρθρον 7, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Δύναται νὰ ἐφαρμόζηται κλπ.».

§28Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Ἐὰν ἦτο δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου, δὲν θὰ εἶχε λόγον τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ καθαρὰ πρόσοδος ἀπαιτεῖ νὰ ὑπάρχῃ μία ἔκτασις μεγάλη· ἀπαιτεῖ ἔπειτα ἔξοδα πρὸς καταμέτρησιν, καὶ τέλος ἀπαιτεῖ νὰ ὑποβληθῶσι βιβλία καὶ λογαριασμοί.

§29Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος τὴν σημερινήν.

§30ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ἀναγνωρίζω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγετε· ἀλλὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ὑποβάλωσι καὶ λογαριασμοὺς καὶ βιβλία, διατί νὰ μὴ ὑποβάλωσιν αὐτά; Ἀπαιτήσατε λογαριασμοὺς καὶ βιβλία, ἀλλὰ μὴ λέγετε ἐντατικὴν καλλιέργειαν.

§31Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι εὔκολον διὰ τὸ Κράτος, διότι θέλει νὰ ἔχῃ δεκαπλάσιον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων.

§32Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον εἰς τὸ Κράτος τοῦτο.

§33ΑΡ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Συγκεφαλαιῶν, Κύριοι, λέγω ὅτι δὲν βλέπω τὸν λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν. Τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ βεβαίως εἶναι σπουδαῖον· βεβαίως αἱ φορολογίαι εἶναι πάντοτε φευκτέαι, ἀλλὰ προκειμένου λόγου περὶ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, προκειμένου λόγου περὶ συντηρήσεως τῆς Πολιτείας εἶχον πάντοτε καὶ ἔχω τὴν ἀδιάσειστον γνώμην ὅτι πρέπει ὅλοι νὰ συνεισφέρωμεν εἰς τὰ βάρη αὐτά· ἑπομένως καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν περίστασιν τὴν εὐτυχῆ τοῦ ν’ ἀρχίσωμεν ἐλαττοῦντες τοὺς φόρους καὶ ἰδίως τοὺς φόρους τῶν πραγμάτων τῆς πρώτης ἀνάγκης, διότι ἐκεῖθεν πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν, δὲν βλέπω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς κατάργησιν φόρων ἄλλων, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελέσωσι προνόμιον οὕτως εἰπεῖν ἀσυδοσίας μιᾶς τάξεως, διότι, ἐὰν σήμερον καταργηθῇ ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν — διότι ἕως χθὲς τὸν εἴχομεν καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἀκόμη δὲν ἤκουσε, τώρα πρόκειται νὰ παύσῃ —, δὲν βλέπω πῶς ἠμπορεῖ νὰ παύσῃ ὁ φόρος αὐτὸς προνομιακῶς ὑπὲρ τάξεών τινων καὶ ἀνθρώπων πλουσιωτάτων μάλιστα, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγάλας περιουσίας καὶ μεγάλα εἰσοδήματα, δὲν βλέπω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἔναρξις τῆς καταργήσεως τῶν φόρων ἀπὸ τὸ μέρος τοῦτο, καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, τὸ μέρος τὸ λαϊκόν, τὸ μέρος τῶν ἐμμέσων φόρων, κατὰ τῶν ὁποίων ἐξανέστη ὁ λαός. Διότι γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργέ, πῶς τὰ πράγματα ἐξειλίχθησαν, διὰ νὰ εὑρισκώμεθα ἡμεῖς ἐδῶ. Ἡ ἐξέγερσις ἐκείνη ἡ λαϊκὴ ἦτο κατὰ τῶν ἐμμέσων φόρων, τῶν φόρων τοῦ σίτου, τῶν φωτιστικῶν εἰδῶν, αὐτῶν τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι καταδυναστεύουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐπὶ ποίῳ δικαιώματι λοιπὸν θὰ ἔλθωμεν σήμερον νὰ εἴπωμεν: «ἀπαλλάσσομεν μίαν τάξιν φορολογουμένων», ἐν οἷς καὶ πολλῶν μεγαλοϊδιοκτητῶν, ἐνῷ ἀκόμη δὲν ἠλαττώσαμεν τὸν φόρον τοῦ σίτου, τοῦ πετρελαίου, τοῦ ἅλατος, τόσους φόρους, οἱ ὁποῖοι βαρύνουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Ἐκτός, Κύριοι, καὶ ἂν εἴπωμεν ὅτι ἡ Ἀνόρθωσις μόνον διότι εἶναι ἀνόρθωσις πρέπει νὰ λιμοκτονήσῃ, διότι μὲ ὅσα ἐρρήθησαν ἐνταῦθα τὸ νέον σύστημα, ἡ ἐπανάστασις τίθεται εἰς τὸ δίλημμα τὸ ἑξῆς: ἤ, θέτοντες ἕνα νέον φόρον, ἔστω τὸν δικαιότερον, ν’ ἀκούσητε ὅτι εἶσθε ἀντιλαϊκοί, ὅτι εἶσθε ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ζητεῖτε νὰ καταδυναστεύσητε τὸν κόσμον, ἤ, ἂν δὲν σᾶς ἀρέσῃ αὐτό, λιμοκτονήσατε. Προτιμήσατε ὅ,τι θέλετε. Τὸ κατ’ ἐμὲ ὅμως δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῶμεν μεταξὺ αὐτοῦ τοῦ διλήμματος. Τὸ πρόγραμμα ἡμῶν εἶναι ἕν, ἑνιαῖον, πολιτικόν, λαϊκόν, καὶ αὐτὸ ἠκολουθήσαμεν καὶ ἀκολουθοῦμεν· φορολογικὴ ἰσότης· οὔτε περισσότερον οὔτε ὀλιγώτερον. Ψηφίζω λοιπὸν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ὡς στηριζομένου εἰς τὴν φορολογικὴν ἰσότητα, ἀλλὰ συγχρόνως τὴν τροπολογίαν μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 διὰ τὸν ἴδιον λόγον, διότι δηλ. αὕτη τείνει εἰς ἐξάλειψιν μιᾶς ἀνισότητος διὰ κατὰ προτίμησιν ὑπὲρ τῶν μεγάλων ἰδιοκτητῶν εἰσαγωγῆς τοῦ ἐντελῶς καθαροῦ εἰσοδήματος φορολογίας, ἣν ἐπιθυμῶ γενικὴν ὑπὲρ παντὸς δηλοῦντος ὅτι θέλει νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτήν.

§34Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν· θὰ τὴν ἀναγνώσω, διὰ νὰ τὴν ἀκούσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δώσατέ την νὰ τὴν ἀναγνώσω ἐγώ.

§36Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιμισθίων ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, διότι πρόκειται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰ ὑποβρύχια καὶ συμφώνως πρὸς τὰ ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἀγγλίᾳ μετὰ δώδεκα ἔτη ὑπηρεσίας λαμβάνουσι σύνταξιν. Νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία αὕτη, διότι πρόκειται περὶ σπουδαίου πράγματος, ἐπικαλοῦμαι μάλιστα καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Γκίνη, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰδικός.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πατσουράκου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ «περὶ ἐπιμισθίων ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ» θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§38Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ σημερινὴ συζήτησις εἶναι σπουδαιοτέρα ἢ χθές. Τὰ ἐξεταστέα σήμερον ζητήματα εἶναι σημαντικώτερα παρὰ χθές. Ἀλλὰ πρὶν φθάσω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν σημαντικωτάτων ζητημάτων ὑπάρχει ὑποχρέωσις, διὰ τὴν ἀρτιότητα τῆς συζητήσεως, νὰ ἀπαντήσωμεν, νὰ ἀνταπαντήσωμεν δηλαδὴ εἰς ἰσχυρισμούς, οἵτινες προυτάθησαν μὲ ἀξιώσεις ἀπαντήσεως. Δὲν θὰ μακρηγορήσω σήμερον, ἀλλὰ θὰ ἀπαριθμήσω τρόπον τινὰ τὰς ἀνταπαντήσεις μου. Ἀντικαθίσταται, Κύριοι, φορολογία ὑπάρχουσα ἢ τίθεται νέα φορολογία ἐπαχθής; Ἀντικαθίσταται, λέγουσιν, ἡ φορολογία τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Πόσα ἀπέδιδεν ἡ φορολογία ἐκείνη; Δύο ἑκατομμύρια περίπου. Πόσα ὑπολογίζεται ὅτι θὰ ἀποδώσῃ ἡ φορολογία αὕτη ἡ νέα; Ὑπὲρ τὰ 4.000.000.

§39Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τὸ παρόν.

§40Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀντικαθίσταται λοιπὸν ἡ φορολογία ἢ τίθεται φορολογία νέα, φορολογία ἐπαχθὴς διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Αὐτὴ εἶναι ἡ τόλμη, αὐτὸ εἶναι τὸ θάρρος τῶν νέων πολιτικῶν μεθόδων, τὰς ὁποίας εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως. Ὅταν πληρώνῃς λοιπὸν 2.000.000, εἶναι τὸ αὐτὸ πρὸς τὸ νὰ πληρώνῃς ὑπὲρ τὰ 4.000 000; Ἀλλ’ ἦτο θαυμασία ἡ δικαιολογία τοῦ πράγματος. Ἐπιβάλλεται, λέγει, ὁ φόρος χάριν τῆς συνταγματικῆς ἰσότητος! Ἂν δὲν ἐπρόκειτο περὶ νέας ἐπαχθοῦς φορολογίας λαοῦ βαρέως φορολογουμένου, λαοῦ πενομένου, τὰ λεχθέντα περὶ συνταγματικῶν ἰσοτήτων, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ τρίτου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, μόνον θυμηδίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσωσιν, ἀλλὰ δυστυχῶς εἶναι τραγικὰ τὰ πράγματα. Ποῖος εἶναι ὁ φόρος ἐκεῖνος, κύριοι Βουλευταί, ὅστις προσαρμόζεται ἐπακριβῶς πρὸς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν; Σᾶς ἐρωτῶ· γνωρίζετε σεῖς φόρον τινά; Βεβαίως ὄχι. Διότι πάντες οἱ φόροι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἀντίκεινται εἰς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν. Διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἄλλως ἡ συνταγματικὴ ἰσότης πρὸς τί; Πρὸς τί εἶναι τεθειμένη ἡ συνταγματικὴ διάταξις περὶ τῆς φορολογικῆς ἰσότητος, πρὸς τί εἶναι τεθειμένον ὁλόκληρον τὸ Σύνταγμα, πρὸς τί ἔχουσι τεθῇ πάντες οἱ νόμοι; Πρὸς τί ὑπάρχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, πρὸς τί ὑπάρχουσιν ὅλοι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, πρὸς τί ἀγωνιζόμεθα πάντες ἡμεῖς οἱ δημόσια καθήκοντα ἐκτελοῦντες; Διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν, νομίζω, τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων. Ἀλλὰ ποίαν ἔχει σχέσιν τὸ συμφέρον τὸ κοινωνικὸν πρὸς τὴν ἐπιβολὴν ἑνὸς τόσον μεγάλου καὶ τόσον ἐπαχθοῦς φόρου; Ἐπικαλούμεθα τὴν συνταγματικὴν ἰσότητα, διὰ νὰ φορολογήσωμεν τὸν λαόν; Ἡ συνταγματικὴ ὅμως ἰσότης πρέπει νὰ ἐπικαλῆται, μόνον ὅταν πρόκειται νὰ ὑπηρετηθῇ ὁ λαός.

§41Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπειδὴ πληρώνεις φόρον ἐλαίου καὶ ἔχεις ἀγρούς, διὰ τὴν ἰσότητα νὰ πληρώνῃς καὶ διὰ τὸν ἀγρόν!

§42Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς, διότι ἀκόμη δὲν θέλουσι νὰ πεισθῶσιν ὅτι ἀγνοοῦσι τελείως τὴν Ἑλλάδα.

§43Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὴν ἀγνοοῦσιν.

§44Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ σπεύσω εἰς τοὺς ἰσχυρισμούς μου ἐκ τῆς γενομένης διακοπῆς. Φαντάζονται ὅτι οἱ παράγοντες ἔλαιον ἐν Ἑλλάδι οὔτε ὀκᾶν παράγουν δημητριακῶν καρπῶν, ὅτι οἱ παράγοντες οἶνον οὔτε ὀκᾶν παράγουν δημητριακῶν καρπῶν!

§45Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ ἀγοράζοντες τὸν ἄρτον, τὸν ἔξωθεν ἐρχόμενον, παράγουν δημητριακοὺς καρπούς.

§46Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὴν συνταγματικὴν ἰσότητα ποῦ τὴν βλέπετε εἰς ὅλην τὴν ἔμμεσον φορολογίαν; Ἔχετε περιουσίαν 1.000.000 καὶ εἶσθε εἷς· εἷς τρώγει, εἷς ἐνδύεται, εἷς δαπανᾷ, δι’ ἕνα πληρώνετε φόρους ἐμμέσους. Ἔχετε ἕνα πένητα πολίτην, οἰκογενειάρχην πολυμελοῦς οἰκογενείας, ἐκ 10 ἀτόμων ἀποτελουμένης· δέκα τρώγουσι, δέκα ἐνδύονται, δέκα δαπανῶσι. Ποῦ εἶναι ἡ συνταγματικὴ ἰσότης; Ποῦ τὴν συνήντησαν τὴν συνταγματικὴν ἰσότητα εἰς ὅλον τὸ φορολογικὸν σύστημα, ὥστε νὰ τὴν ἐπικαλῶνται ὡς δικαιολογίαν μιᾶς τοιαύτης φορολογίας; Ἀλλὰ λέγουσι πρὸς ἡμᾶς καὶ ἄλλο τι: «Καὶ ἂν δὲν εἴχομεν Προϋπολογισμὸν ἐν ἐλλείμματι καὶ ἂν εἴχομεν Προϋπολογισμὸν ἐν περισσεύματι καὶ τότε ἀκόμη θὰ ἐπεβάλλομεν τὴν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν».

§47Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Σόλοικον.

§48Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρῶτον εἶναι τὸ πρᾶγμα ἐντελῶς πρωτάκουστον νὰ λέγηται ὅτι, δίδοντος τοῦ Προϋπολογισμοῦ περίσσευμα, θὰ ἐπιβληθῇ νέα φορολογία· τὸ πρᾶγμα εἶναι, κατ’ ἐπιεικῆ κρίσιν, ἄνω ποταμῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀπαντῶ πρὸς αὐτούς: Καὶ ἂν εἴχετε Προϋπολογισμὸν ἐν ἐλλείμματι, ὅπερ ἔχετε ἄλλως τε, ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴχετε φθάσει εἰς ἀπόγνωσιν περὶ τοῦ πῶς θὰ ἐξισώσητε τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, πάντα τὰ ἄλλα ἐπετρέποντο εἰς ὑμᾶς, ὄχι ὅμως νὰ φορολογήσητε τὴν γεωργίαν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐργάζηταί τις διὰ τὴν Ἀνόρθωσιν, διὰ νὰ λησμονῇ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη φορολογία ἐπὶ ἐκείνων, οἵτινες ἐξαναγκάζονται ἐξ ἐσχάτης πενίας νὰ ἐγκαταλείπωσι τὴν πάτριον γῆν, διὰ νὰ λησμονῇ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φορολογῇ τὸ εἶδος τῆς πρώτης ἀνάγκης, τὸ εἶδος ἐκεῖνο, ὅπερ αὐτὸ καὶ μόνον θὰ ἠδύνατο νὰ ὀνομασθῇ ὡς τὸ πράγματι εἶδος τῆς πρώτης ἀνάγκης, διὰ νὰ λησμονῇ, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ χώρα εἰς τὸν κόσμον, ἥτις ἔπρεπε νὰ παρέχῃ πᾶσαν προστασίαν εἰς τὴν γεωργίαν καὶ ἐναντίον ἀκόμη τῶν συνταγματικῶν ἰσοτήτων, εἶναι ἡ χώρα ἡ Ἑλληνική. Ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπιτακτική, Κύριοι, νὰ δώσωμεν θέλγητρον εἰς τὸν γεωργικὸν βίον, ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ νὰ πυκνώσωμεν τὰς τάξεις τῶν γεωργῶν, τὰς καθ’ ἑκάστην ἀραιουμένας, ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀστοὺς νὰ πυκνώσωμεν τὰς τάξεις ἐκείνας, διότι, ἂν τὸ πρᾶγμα ἐξακολουθήσῃ ὡς ἀπὸ ἐτῶν ἐξελίσσεται, μετά τινα χρόνον βεβαίως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς οἱ ἀστοὶ νὰ ζήσωμεν. Προυκλήθη, Κύριοι, διαγωνισμὸς διὰ 4 θέσεις εἰς τὴν Τράπεζαν τῶν Ἀθηνῶν· πόσοι νομίζετε ὅτι ὑπῆρξαν οἱ ὑποψήφιοι; 570! Δὲν ζῇ ἐν Ἑλλάδι ὁ ἀγνοῶν ὅτι ἐν Ἀθήναις ὑπάρχουσι 2000 ἴσως ἐπιστήμονες πεινῶντες ἢ σχεδὸν πεινῶντες. Πρέπει νὰ μὴ εἶδέ τις τοὺς πίνακας τῆς ἀπογραφῆς τῆς γενομένης τῷ 1907 τῶν κατοίκων τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἀγνοῇ ὅτι ἐπὶ ἐννέα ἕως δέκα Ἑλλήνων ὁ εἷς εἶναι ἔμπορος ἢ βιομήχανος. Ἓν βλέμμα ἐὰν ῥίψητε εἰς τοὺς ἀπογραφικοὺς ἐκείνους πίνακας, θέλετε ἴδει ὅτι ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι 333.000 γεωργοκτηνοτρόφους, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι «γεωπόνοι, γεωργοί, ἀμπελουργοί, καπνοκαλλιεργηταί, δασοκόμοι, δενδροκόμοι, κηπουροί, ἀνθοκόμοι, μισθωταὶ καὶ ἐπιστάται γεωργικῶν κτημάτων, ἁλιεῖς, κυνηγοί, ποιμένες, βουκόλοι, αἰγοβοσκοί, ἱπποτρόφοι, κτηνοτρόφοι, μελισσοτρόφοι», τὸ ὅλον 383.385. Πόσοι εἶναι οἱ ἀσκοῦντες ἀστικὰ ἐπαγγέλματα; 332.501. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἡ χώρα αὐτὴ ἡ καθ’ ἑκάστην ἐρημοῦσα τοὺς ἀγρούς, ἥτις δὲν εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐμπορική, ἥτις διὰ πλεῖστον χρόνον δὲν θὰ εἶναι ἐμπορική, ἥτις δὲν εἶναι βιομηχανική, ἥτις διὰ πλεῖστον χρόνον πάντως δὲν θὰ εἶναι βιομηχανική, ἀλλ’ εἶναι καὶ θὰ εἶναι χώρα κατ’ ἐξοχὴν γεωργοκτηνοτροφική. Ἐκεῖ θὰ ζητήσῃ τὴν σωτηρίαν αὐτῆς, ἐὰν θέλῃ νὰ ὑπάρξῃ. Ὁσαδήποτε καὶ ἂν εἴχετε ἐλλείμματα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ὁσηδήποτε καὶ ἂν ἦτο ἡ ἀδυναμία ὑμῶν νὰ ἐξουδετερώσητε τὰ ἐλλείμματα ἐκεῖνα, πάντα τὰ ἄλλα ἐπετρέποντο εἰς ὑμᾶς, οὐχὶ ὅμως νὰ βαρύνητε μὲ νέα βάρη τὰς τάξεις τὰς γεωργικάς. Ἀλλ’ ὑπάρχει, ὡς λέγει ἡ Ἀνόρθωσις, ἀνάγκη τῆς φορολογίας, διότι θὰ ἐπεκτείνωμεν τὰς φυτείας, θὰ ἀναπτύξωμεν τὴν δενδροκομίαν, θὰ δώσωμεν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν, θὰ ἱδρύσωμεν πιστωτικὰ ἱδρύματα, θὰ παγιώσωμεν τὴν ἀσφάλειαν, θὰ ἀνορθώσωμεν τὰ στρατιωτικὰ πράγματα, θὰ πράξωμεν τοῦτο, ἐκεῖνο, τὸ ἄλλο, πότε; Τουλάχιστον μετὰ τετραετίαν! Διότι τοῦτο ἔλεγε πρὸ ἡμερῶν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀνορθώσεως· δὲν ἀρκοῦσι 4 ἔτη διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Δι’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ θά, θά, θά, τὰ ὁποῖα θὰ φανῶσιν εἰς τὴν ἄποψιν τοῦ ὁρίζοντος, τοὐλάχιστον μετὰ 4 ἔτη, πρὸς τὸ παρὸν πληρώσατε μερικὰ ἑκατομμύρια φόρους! Θεαταὶ λόγων καὶ ἀκροαταὶ πραγμάτων παριστάμεθα ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συνεδρίου τούτου. Θεατὴς λόγων καὶ ἀκροατὴς πραγμάτων παρίσταται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ ἑνὸς ἔτους περίπου. Ἀλλ’ ὑπῆρξε καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς φορολογίας. Πρόκειται νὰ λάβωμεν ἐκ τῶν καλλιεργητῶν δημητριακῶν καρπῶν ὅ,τι ἐδώκαμεν πρὸς αὐτοὺς διὰ τῆς προστατευτικῆς φορολογίας τοῦ σίτου! Καὶ ἡ φορολογία ἐκείνη, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνέρχεται μέχρι τοῦ 45%. Τότε διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν φορολογεῖ ἄλλας προστασίας ἀνερχομένας εἰς 100 ἢ 200 ἢ καὶ 300 ἴσως τοῖς ἑκατόν; Ὑπάρχει βιομηχανία προστατευτικὴ 300%· διατί δὲν φορολογεῖ ἐκείνην; Ἀλλά, λέγει, δὲν μοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρω τὴν φορολογίαν τοῦ σίτου. Τουλάχιστον ἐλαττώσατέ την. Οὔτε αὐτὸ δὲν μοὶ εἶναι δυνατόν, λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ διότι δὲν δύναται, ὡς λέγει, οὔτε νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἀγρίαν φορολογίαν ἐκείνην, διὰ τοῦτο πρὸς ἐξίσωσιν ἐπιβάλλει καὶ ἄλλην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν! Διότι δὲν δύναμαι νὰ δώσω πρὸς σὲ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνω παρὰ σοῦ, λέγω ὅτι, διὰ νὰ εὑρίσκηται εἰς ἐξίσωσιν πρὸς τὸν ἄλλον, ἁρπάζω καὶ παρὰ τοῦ ἄλλου ἐκείνου ὅ,τι ἂν ἔχῃ. Ὁμοιότατα ὡς ὁ Ἀλβανὸς ἐκεῖνος, ὅστις ἔλεγε: «Τοῦτο σοῦ τὸ παίρνω, ἐκεῖνο μοὶ τὸ δίδεις, τὸ ἄλλο μοὶ τὸ χαρίζεις»! Ἱκανοποιοῦσι τὴν κακεντρέχειαν ἡμῶν, οὐχὶ τὰ συμφέροντα καὶ τὰς ἀνάγκας ἡμῶν. Ἐπειδὴ δὲν δύνανται νὰ δώσωσιν εἰς ἡμᾶς τοὺς ἄλλους τὸν ἄρτον εὐθηνότερον, διὰ τοῦτο φορολογοῦσι καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παράγουσι δημητριακοὺς καρποὺς διὰ τὴν ἰσότητα τὴν συνταγματικήν! Ἆ! Τὸ Σύνταγμα! Εἶναι παραδειγματικὴ ἡ εὐλάβεια πρὸς τὸ Σύνταγμα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως! Ἐπανέρχομαι εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ προηγουμένως εἶπον. Εἶναι ἄδικον, λέγουσι, νὰ μὴ πληρώνῃ φόρους ὁ παράγων δημητριακοὺς καρπούς, ὅταν ὑποβάλληται εἰς φορολογίαν ὁ ἐλαιοπαραγωγός. Διότι βλέπετε ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν πανταχοῦ καὶ ἐντελῶς χωριστὰ τὰ παραγωγικὰ ἐπαγγέλματα, μέχρι σημείου, ὥστε νὰ ὑπάρχωσι καὶ χάσματα ἴσως μεταξὺ τῶν μὲν καὶ τῶν δέ! Ὁ παράγων ἔλαιον δὲν παράγει δημητριακοὺς καρπούς! Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸς εἶναι ὁ πληρώνων τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου. Αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλετε τὴν φορολογίαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ὑπάρχει, κύριοι ἀνορθωταί, ποικίλη παραγωγὴ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ ὠφείλετε νὰ τὸ γνωρίζητε. Ἀλλὰ λέγουσι καὶ ἄλλο: Καταβάλλουσι βαρὺν φόρον οἱ σταφιδοκτήμονες καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ πληρώσωσι καὶ οἱ παράγοντες δημητριακοὺς καρπούς. Διὰ τὴν συνταγματικὴν καὶ τοῦτο ἰσότητα! Φορολογήσατε λοιπὸν τοὺς παράγοντας μόνον δημητριακοὺς καρπούς. Καὶ γνωρίζετε ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι; Οἱ τσιφλικιοῦχοι ἢ οἱ κολλῆγαι; Ἀλλὰ πρέπει νὰ φορολογήσητε τὸν κολλήγαν ἐκεῖνον, ἀφοῦ τὸν ἀποσπάσητε τῶν ὀνύχων τοῦ τρομεροῦ, ὡς διαλαλεῖτε, τσιφλικιούχου. Ἀλλά, πρὶν ἢ σκεφθῆτε νὰ τὸν ἀποσπάσητε τῶν ὀνύχων τοῦ τσιφλικιούχου, ἔπρεπε τότε νὰ μὴ παρέχητε πρὸς αὐτὸν τὰ ἐμπαικτικὰ ἐκεῖνα ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα παρέσχετε, διότι ὁ παρέχων τοιαῦτα ψηφίσματα, ὡς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρέσχετε σεῖς, οὔτε νὰ σκεφθῇ εἶναι ἱκανός, ὅπως ἀπελευθερώσῃ τοὺς κολλήγας, διότι οὐδὲν ἄλλο σκέπτεται ἢ πῶς διὰ τῆς ἀπάτης νὰ ἐξοικονομῇ τὰς περιστάσεις. Ποῖον εἶναι τὸ εἰσόδημα τοῦ δυστυχοῦς κολλήγα, τοῦ ὁποίου τὴν οἰκτρότητα καὶ τὴν ἐλεεινότητα πρὸ μηνῶν ἠκούσατε ἐκτιθεμένην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Ποῖον εἶναι τὸ εἰσόδημα, ὅταν ἔχητε μίαν οἰκογένειαν παράγουσαν 100 κοιλὰ σίτου ἐτησίως, ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε 20 ἕως 25 κοιλὰ, τὸν σπόρον, καὶ ἔχετε ἓν εἰσόδημα 450 ἢ 500 δραχμῶν, διὰ τὸ ὁποῖον εἰργάσθη ὁλόκληρος ἡ οἰκογένειά του; Εἰσόδημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φορολογεῖτε, ἢ πρόκειται περὶ φορολογίας ἐργασίας, ἀτελῶς, γλισχρότατα ἀμειβομένης; Ὅταν ἔχητε ἡμερομίσθιον 50 λεπτῶν οἰκογενείας βιούσης ὑπὸ πιέσεις τοῦ ἀπαισίου τσιφλικιούχου ἀγριωτάτας, φορολογεῖτε εἰσόδημα ἢ φορολογεῖτε αἷμα; Αἷμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει τόσον ὀλίγον εἰς ὀργανισμὸν τόσον ἐξησθενημένον! Αἷμα φορολογεῖ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως λαοῦ τυραννουμένου καὶ ὄχι εἰσόδημα, ὅπερ εἶναι ἀνύπαρκτον. Ἐπανερχόμεθα καὶ εἰς ζήτημα συνταγματικόν, τοῦ ὁποίου ἡ ὀρθότης μετὰ τοῦ αὐτοῦ θάρρους καὶ μετὰ τῆς αὐτῆς τόλμης ἠμφεσβητήθη. Ἐπανέρχομαι, διὰ νὰ ὑποσσηρίξω καὶ σήμερον ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν τοιαύτην νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν, ὅτε πρὸ ἡμερῶν κατεδείχθη ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι δὲν ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς τῆς Βουλῆς. Ναί, μετερρυθμίσθη τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος καὶ ἐτέθη ὅτι ἡ ἀπαρτία καὶ διὰ τὴν συζήτησιν καὶ διὰ τὴν ἀπόφασιν ὑπάρχει παρόντος τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν Βουλευτῶν. Εἶναι τοῦτο ἀλήθεια. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις, δὲν γεννᾶται ζήτημα, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὄπισθεν αὐτῆς τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ ἔθνους, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ ἡ πλειονοψηφία τοῦ ὅλου τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὅταν τὸ ζήτημα τοῦτο ἀμφισβητηθῇ, ὅταν λέγῃ τις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: «Δὲν εἶσαι Κυβέρνησις κοινοβουλευτική, διότι δὲν ἔχεις τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ ἔθνους, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς», ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ πολιτεύματος νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν. Δὲν ἀρκεῖ τὸ ⅓ ψηφίζομεν ἐγκύρως «ναί» διὰ τῶν ⅘ τοῦ ⅓ καὶ ἀποφαινόμεθα ἐπὶ πάντων τῶν ζητημάτων καὶ ψηφίζομεν νόμους εἰς πᾶσαν ἄλλην περίστασιν, ἀλλ’ οὐχὶ ὅταν τίθηται ζήτημα πολιτικόν, οὐχὶ ὅταν πρόκειται νὰ ἀποδειχθῇ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, διότι ἄλλως καταλύεται ἡ κυριωτέρα βάσις τοῦ πολιτεύματος, τοῦ νὰ κυβερνᾷ ἡ πλειονοψηφία. Εἶναι διάφορα τὰ ζητήματα. Εἶναι ἐντελῶς διάφορον, ὅταν ψηφίζωμεν ἓν νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀμφισβητηθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ μέρους τῆς πλειονοψηφίας. Ἀλλ’ ὑπῆρξε γενικωτάτη τις ἀρχή, προφανεστάτη τις ἀρχή, ἥτις δὲν ἠμφεσβητήθη χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Μετ’ ἀσφαλείας πολλῆς ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀνορθώσεως ἀπήντησεν εἰς τὸ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθὲν ὅτι, «ὅταν τὸ σύνολον τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας εἶναι τοσοῦτο βεβαρημένον, ὥστε νὰ μὴ ἀντέχῃ εἰς νέα βάρη, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ σκεπτώμεθα περὶ νέας φορολογίας, καὶ εἶναι ἀνάξια παντὸς λόγου τὰ λεγόμενα περὶ ἐπαρχιῶν καὶ περὶ τάξεων». Βεβαιότατα, ἐννοεῖ πᾶς τις ἐξ ἡμῶν, νὰ φορολογῆται περισσότερον ἡ τάξις τῶν ἐπαγγελματιῶν ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι μεγαλείτερον εἰσόδημα παρὰ αἱ ἔχουσαι μικρότερον. Τοῦτο ἐννοεῖ πᾶς τις. Ἀλλὰ τοῦτο ὀνομάζεται κατανομὴ τῶν φόρων μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαγγελματικῶν τάξεων. Ἄλλο δὲ τὸ ζήτημα τοῦ συνόλου τῶν φόρων ἀπέναντι τοῦ συνόλου τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Τὸ σύνολον, λέγω ἐγώ, τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς ὑπὸ τοῦ συνόλου τῆς φορολογίας ἔχει ἢ δὲν ἔχει ἐπιβαρυνθῆ τόσον πολύ, ὥστε νὰ μὴ ἀντέχῃ εἰς νέαν φορολογίαν; Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα τὸ τεθὲν ὑπ’ ἐμοῦ· ὅτε δὲ πάντες συμφωνοῦμεν ὅτι εἶναι ἐπιβεβαρημένον τὸ σύνολον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ σκεπτώμεθα περὶ νέων φόρων. Καὶ εἶναι ἐντελῶς διάφορον τὸ ζήτημα πῶς ἔπρεπε νὰ ἔχωσι κατανεμηθῆ οἱ ὑπάρχοντες φόροι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατανείμωμεν τοὺς ὑπάρχοντας φόρους. Ἀλλὰ περὶ νέων φόρων δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ σκεπτώμεθα. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοὺς ὁποίους εἶπον ὅτι προετάθησαν χθὲς εἰς ἀπάντησίν μου ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἰσχυρισμοὶ παράδοξοι μὲ ἀξιώσεις ἀπαντήσεως. Ἀλλὰ σήμερον συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον. Τὰ ζητήματα ἐλύθησαν θαυμάσια! Ἦτο ἐνώπιον ἡμῶν καὶ συνεζητήθη εὐρύτατα καὶ πεισματωδέστατα ἓν μέγα ζήτημα. Μία ἐκ τῶν ἀρχῶν, ἐκ τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ ζήτημα τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἦτο ἀδύνατος ἡ συμφωνία Κυβερνήσεως καὶ πλειονοψηφίας, διὰ τοῦτο τί ζητεῖται; Νὰ παραιτηθῇ τῶν δικαιωμάτων της ἡ Βουλή. Διότι δὲν κατεστάθη δυνατὸν ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦτο τί ζητεῖται; Νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν γνώμην της ἡ Βουλή, χωρὶς δὲ καὶ νὰ λάβῃ γνῶσιν ποίαν θὰ σχηματίσῃ ὁριστικῶς γνώμην ἡ Κυβέρνησις! Εἰς ἐκεῖνον, ὅστις καὶ στοιχειώδη ἔχει γνῶσιν τῆς ἱστορίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον διέπει καὶ ἡμᾶς, εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ πολίτευμα τοῦτο ἀρχὴν καὶ ἀφετηρίαν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ λαοῦ, ἤτοι τὸ δικαίωμα τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς ἑαυτὸν καὶ κατανέμῃ τοὺς φόρους καὶ νὰ ἐφορᾷ ἐπὶ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ κυριώτατον κεφάλαιον τοῦ μεγάλου χάρτου τοῦ 1815, ὅστις ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον ἐπίσημον συνταγματικόν, ἂς εἴπωμεν, ἔγγραφον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἄρχεται ἡ συνταγματικὴ ἱστορία τῆς Ἀγγλίας. Τοῦτο τὸ δικαίωμα τοῦ λαοῦ, τοῦ ἐπιβάλλειν καὶ κατανέμειν τοὺς φόρους καὶ ἐπιτηρεῖν ἐπὶ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν, καθιερώθη καὶ εἰς τὰς διακηρύξεις τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου καὶ κατὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν καὶ κατὰ τὴν Ἀγγλικήν. Τοιαύτην διάταξιν παρέλαβον ὅλα τὰ συντάγματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸ ἡμέτερον. Καὶ ἔχει ἡ διάταξις παρ’ ἡμῖν: «Οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται οὐδ’ εἰσπράττεται ἄνευ νόμου». Χωρίζεται, βλέπετε, ἐν τῇ διατάξει ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τῆς εἰσπράξεως αὐτοῦ. Δὲν λέγει ἡ συνταγματικὴ διάταξις «οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου», ἀλλ’ «οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται οὐδ’ εἰσπράττεται ἄνευ νόμου». Τί εἶναι ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου; Ἡ βεβαίωσις αὐτοῦ πρὸ παντὸς καὶ ἡ δικονομία τῆς εἰσπράξεως. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅπερ ἄλλως τε θὰ εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ πράξῃ, ἵνα ἡ Κυβέρνησις φέρῃ εἰς ὑποστήριξιν ἀντιθέτου ἐκδοχῆς μίαν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες μετὰ κύρους ἀποφαίνονται ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων. Ἤθελον νὰ φέρω ἓν παράδειγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον συνταγματικῶς ἀνετέθη εἰς Διάταγμα νὰ καθορίσῃ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως φόρων. Ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπερατώθη ἡ συζήτησις τὴν πρωίαν, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ, ὥστε νὰ ἀναφέρωμεν περικοπὰς τῶν συγγραφέων ἐκείνων, οἵτινες ἀποφαίνονται, λέγω, μετὰ κύρους περὶ τῶν θεμάτων τούτων. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, τὸ δικαίωμα τῆς λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἐπιβάλλειν τοὺς φόρους, τοῦ κατανέμειν τοὺς φόρους, τοῦ ἐπιτηρεῖν κατὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, ἀνεγνωρίσθη ἀφ’ ὅτου ἀρχίζει ἡ ἱστορία τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος. Οὕτως ἐτέθη ἡ διάταξις εἰς τὰς διακηρύξεις τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου κατὰ τὴν Ἀγγλικὴν καὶ Γαλλικὴν ἐπανάστασιν, ἐκεῖθεν δὲ ἀπέρρευσεν ἡ διάταξις ἡ συνταγματική, τὴν ὁποίαν ἔχουν ὅλα τὰ νεώτερα συντάγματα. Τοῦτο λέγεται ἐκεῖ, εἰς τὸ 14 ἄρθρον π. χ. τῆς διακηρύξεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου τοῦ 1771 κατὰ τὴν Γαλλικὴν ἐπανάστασιν. Δυνάμεθα δὲ καὶ νὰ βεβαιώσωμεν ἀκόμη ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ἄλλως ἀποφαινόμενος ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἤκουσά που ὑποστηριζόμενον ὅτι ὑπάρχει τι ἐναντίον ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν, ὅτι ἐπιτρέπεται κατὰ τοὺς δημοτικοὺς νόμους νὰ ἐπιβάλληται φορολογία οὐχὶ διὰ νόμου. Δὲν ἔπρεπεν ὅμως νὰ λησμονηθῇ ὅτι ὁ δημοτικὸς ἡμῶν νόμος ἐτέθη κατὰ τὸ 1833 ἐπὶ μοναρχίας, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν ἀρχῶν τοῦ νόμου ἐκείνου ἐτέθησαν ὑπὸ ἀπαιδεύτου γραφειοκρατικῆς ὑπηρεσίας οἱ μετέπειτα νόμοι, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐθεωρήθησαν πάντα ἐκεῖνα συνταγματικά, οὐδέποτε ἐδίστασέ τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα. Οὕτως ἀπεφάνθη μάλιστα ἡ δικαστικὴ ἐξουσία παρ’ ἡμῖν, καὶ ἔχω πρόχειρον ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ 1906, ὑπ’ ἀριθ’ 224, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀντισυνταγματικῶς κεῖνται οἱ νόμοι ἐκεῖνοι καὶ ἀντισυνταγματικῶς ἐφηρμόσθησαν.

§49Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον ὡρίσθη ἐλάχιστον καὶ μέγιστον ὅριον ποσοστοῦ φορολογίας, ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ καθορισθῇ τὸ ὅριον, ἀλλὰ ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις δὲν ἀνετέθη εἰς Βασ. Διάταγμα. Δὲν δύναταί τις ἑπομένως νὰ ἐπικαλεσθῇ αὐτὸ ὡς προηγούμενον.

§50Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθορίζει ὁ νόμος τίνι τρόπῳ βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται.

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καθορίζει ὁ νόμος, διότι εἶπον προηγουμένως ὅτι αἱ διατάξεις τῶν συνταγμάτων ἀπορρέουσιν ἀπὸ τὰς διατάξεις τῆς διακηρύξεως τῆς Ἀγγλικῆς καὶ Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου, εἰς τὰ ἄρθρα δὲ τῶν διακηρύξεων ἐκείνων ῥητῶς λέγεται ὅτι ἐν τῷ δικαιώματι τῆς λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας ὑπάρχει ὄχι μόνον ἡ ἐπιβολὴ τῶν φόρων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιτήρησις κατὰ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν.

§52Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ζήτημα εἶναι ἂν τὰ τοιαῦτα δικαιώματα ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τὰ ἐκχωρήσῃ εἰς ἄλλους.

§53ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὴ βιάζεσθε, κύριε συνάδελφε· εἶναι καὶ τοῦτο ζήτημα μέγιστον, καὶ πρέπει κατὰ τὴν τάξιν αὐτοῦ νὰ ἐξετασθῇ. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, διὰ τοὺς λόγους τούτους ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος «οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται οὐδ’ εἰσπράττεται ἄνευ νόμου». Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι ὑπάρχει φράσις ἐν τῷ Συντάγματι περιττεύουσα, πλεονάζουσα. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι κατὰ πλεονασμὸν ἐτέθη τὸ «εἰσπράττεται» τοῦ «ἐπιβάλλεται», διότι πρέπει νὰ ἔχῃ τις θράσος αὐτόχρημα, διὰ νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι, ἐνῷ εἶναι τόσον διάφορος ἡ ἔννοια τῆς ἐπιβολῆς ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς εἰσπράξεως, ἐν τούτοις κατὰ πλεονασμὸν ἐτέθη εἰς τὸ Σύνταγμα τὸ «εἰσπράττεται» τοῦ «ἐπιβάλλεται». Εἶναι τόσον πρόδηλος ἡ διαφορὰ τῶν ἐννοιῶν, ὥστε, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἐπαναλέγω, θράσος ἀπαιτεῖται, ἵνα ὑποστηριχθῇ ὅτι τὸ ἓν ἐτέθη κατὰ πλεονασμὸν τοῦ ἑτέρου. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται ἡ μεταβίβασις τοῦ ὑπάτου τούτου δικαιώματος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἐκτελεστικήν; Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς θὰ ἔλεγέ τις ὅτι λεπτομερείας τῶν δικαιωμάτων της ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία συνέβη ἐν τῇ πρακτικῇ νὰ μεταβιβάσῃ, τοῦτο δὲ εἰς ἄλλα μὲν Κράτη κατὰ ἐνδεικνυούσας αὐτὸ διατάξεις τῶν Συνταγμάτων των, παρ’ ἡμῖν δὲ κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ὕπατον αὐτῆς δικαίωμα, τὸ κυριώτατον αὐτῆς δικαίωμα, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι δικαιοῦται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ τὸ μεταβιβάσῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικήν, ὅταν κατὰ τὸ πολίτευμα ἡμῶν δὲν εἴμεθα κύριοι, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐντολοδόχοι; Θὰ μεταβιβάσωμεν δικαίωμα, ὅπερ δὲν ἔχομεν, ἀλλ’ ἀσκοῦμεν ἐν ὀνόματι ἄλλου, τοῦ λαοῦ; Ποῖον περιεχόμενον θὰ ἔχῃ τὸ Διάταγμα; Προδήλως περιεχόμενον πράξεως νομοθετικῆς, περιεχόμενον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ νόμος· ἐπιτακτικῶς κατὰ τὸ πολίτευμα νόμος πρέπει νὰ ἔχῃ τοιοῦτον περιεχόμενον. Ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ πολίτευμα ἡμῶν νὰ ὑπάρξωσι Διατάγματα ἔχοντα περιεχόμενον νομοθετικόν; Ὄχι.

§54Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰδικῶς διὰ τοὺς φόρους ὄχι· ὑπάρχουσιν εἰδικαὶ διατάξεις.

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται, πρῶτον διότι εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος· τὸ λέγει ῥητῶς ἡ διάταξις: Μόνον νόμος εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλῃ φόρους καὶ νὰ κανονίσῃ τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Δεύτερον διότι παρ’ ἡμῖν κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν ἐπιτρέπει τὸ πολίτευμα νὰ μεταβιβάζῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τὰ δικαιώματά της εἰς τὴν ἐκτελεστικήν. Δὲν ὑπάρχει τις διάταξις ἐν τῷ Συντάγματι ἡμῶν ἐπιτρέπουσα ἢ καὶ ἁπλῶς δεικνύουσα τοιοῦτό τι. Ὅσοι ἐξ ἡμῶν ἀνέγνωτε τὸ προσχέδιον τῶν συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεως, τὸ συνταχθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι ἐν τῷ προσχεδίῳ ἐκείνῳ ἐγίνετο λόγος περὶ Διαταγμάτων νομοθετικῶν, περὶ Διαταγμάτων ἐκδιδομένων κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ὑποεπιτροπαὶ δὲ τῆς συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς ἀπεπειράθησαν νὰ διατυπώσωσιν ὁμοίας τινὰς διατάξεις, περὶ Διαταγμάτων, λέγω, νομοθετικῶν, περὶ Διαταγμάτων ἐκδιδομένων κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας.

§56Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κανονιστικῶν.

§57ΕΥΣΤ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄλλο εἶναι ἐκεῖνο. Ἐτέθη «κανονιστικῶν»· τὸ ἐδέχθημεν αὐτό, ἀλλὰ μετὰ συζήτησιν ἐπισταμένην μὲν καὶ μακράν, ἕνεκα τοῦ ἐπιστημονικοῦ διαφέροντος, τὸ ὁποῖον προυκάλει τὸ ζήτημα, ἀλλὰ κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρξε διαφορὰ γνωμῶν, κατελήξαμεν πάντες εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι θὰ ἦτο μείωσις τῆς φιλελευθέρας ὑποστάσεως τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, ἐὰν ἐτίθεντο ἐν τῷ Συντάγματι ἡμῶν διατάξεις προβλέπουσαι περὶ νομοθετικῶν Διαταγμάτων, περὶ Διαταγμάτων ἐκδιδομένων κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Καὶ ἀπεκρούσαμεν μετ’ ἀγανακτήσεως μάλιστα, δύναμαι νὰ προσθέσω, καὶ ἐν τούτῳ τὸ προσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ διωρθώσωμεν παραχρῆμα σχεδιάσματά τινα τῆς ὅλης συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχουσι Συντάγματα, ἅτινα ἐνδεικνύουσιν ἢ καὶ ῥητῶς διαλαμβάνουσιν ὅτι ἐπιτρέπεται ἐκεῖ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ μεταβιβάζῃ τὰ δικαιώματά της εἰς τὰ καθέκαστα, ὑπάρχουσι καὶ Συντάγματα ἀκόμη, κατὰ τὰ ὁποῖα ῥητῶς ἐπιτρέπεται εἰς ὡρισμένας τινὰς περιστάσεις καὶ προκειμένου περὶ ὡρισμένων ζητημάτων νὰ ἐκδίδῃ Διατάγματα νομοθετικοῦ περιεχομένου ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως καὶ ἐκεῖ, ἵνα κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἂν θὰ ἔχωσιν ἢ δὲν θὰ ἔχωσι κῦρος τὰ Διατάγματα ἐκεῖνα, ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ καὶ μόνον ἡ Βουλή. Δὲν ἀπαιτεῖται τουτέστι νόμος, διὰ νὰ κυρωθῶσι τὰ Διατάγματα ἐκεῖνα, ἀλλ’ ἁπλῶς μία πρᾶξις τῆς Βουλῆς, μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Καὶ εἶναι τὰ Συντάγματα ἐκεῖνα Κρατῶν οὐχὶ κοινοβουλευτικῶν· εἶναι τὸ Σύνταγμα π. χ. τὸ Πρωσσικόν. Παρ’ ἡμῖν λοιπόν, ὅπου δὲν ἔχομεν τοιαύτας διατάξεις, ὅπου δὲν ὑπεστηρίχθησαν οὔτε ἐπιστημονικῶς τοιαῦται γνῶμαι, ὅπου ἀπεκρούσθησαν τοιαῦται γνῶμαι καὶ προσφάτως ἀκόμη ὑπὸ μιᾶς πολυαρίθμου συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς, πῶς εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ νὰ σκεφθῇ τις ὅτι ἐπιτρέπεται ἓν τῶν ὑψίστων δικαιωμάτων τῆς λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας νὰ μετατεθῇ ὁλόκληρον εἰς τὴν ἐξουσίαν τὴν ἐκτελεστικήν; Ἀλλὰ τὸ ἔκτροπον τοῦ πράγματος προχωρεῖ· ἡ παραγνώρισις τῶν ἀρχῶν τοῦ πολιτεύματος, ἡ παραγνώρισις τῶν μεγίστων λαϊκῶν δικαιωμάτων, ἡ παραγνώρισις τῶν σπουδαιοτάτων κοινωνικῶν ἀσφαλειῶν, φθάνει μέχρι τοῦ ἀπείρου. Τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο δὲν θὰ περιέχῃ διατάξεις νομοθετικὰς ἀφορώσας φόρους, ἀλλὰ θὰ περιέχῃ καὶ διατάξεις Ποινικοῦ Νόμου. Εἴδετε, Κύριοι, τὸ νῦν προτεινόμενον ἄρθρον 19 τοῦ τροπολογηθέντος νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος ἐφάπαξ ἐκδιδομένου προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ μετὰ προηγουμένην σύμφωνον γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θέλει καθορισθῆ αʹ) ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τῆς εἰσπράξεως ὡς καὶ τῆς διαθέσεως τοῦ κατὰ τὰ ἄρθρα 1–4 ἐπιβαλλομένου φόρου καὶ ἡ πρὸς τοῦτο τηρητέα διαδικασία. βʹ) Αἱ διὰ τὴν παράβασιν ἢ τὴν παράλειψιν τῶν διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου ἀνατεθησομένων καθηκόντων καὶ ὑποχρεώσεων εἰς δημοσίους ἢ δημοτικοὺς ἢ ἐκκλησιαστικοὺς ὑπαλλήλους, ἢ εἰς τοὺς φορολογουμένους ἢ ἄλλους ἰδιώτας ἐπιβλητέαι ποιναὶ χρηματικαὶ ἢ φυλακίσεως μὴ δυνάμεναι νὰ ὑπερβῶσιν ἐκεῖναι μὲν τὸ ποσὸν τῶν 500 δραχ., αὗται δὲ τοὺς ἓξ μῆνας, ἐπιφυλαττομένων καὶ τῶν ὁρισμῶν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου διὰ πᾶσαν βαρυτέραν παράβασιν».

§58Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ὁ Τσάρος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ 6 μῆνας φυλάκισιν.

§59Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχομεν, Κύριοι, τὸ ἄρθρον 7 καὶ τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον «ποινὴ δὲν ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου ὁρίζοντος προηγουμένως αὐτήν». Ταύτην τὴν διάταξιν περιέχει καὶ ὁ Ποινικὸς Νόμος. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως ταύτης; Ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα πρῶτον ἱστορικῶς. Ἡ διάταξις αὕτη προέρχεται ἐξ ἑνὸς μεγάλου νομικοῦ ἀξιώματος, διατετυπωμένου εἰς τὴν γλῶσσαν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν διετυπώθη ἡ μεγίστη καὶ σπουδαιοτάτη νομοθεσία τῆς ἀρχαιότητος, ἥτις ἐκανόνιζε τὰς σχέσεις ὅλου τοῦ μεσαιωνικοῦ κόσμου καὶ ἥτις νομοθεσία ἐνέπνευσε καὶ ῥυθμίζει ἀκόμη πάσας τὰς νεωτέρας νομοθεσίας. Τὸ ἀξίωμα ἐκεῖνο ἔχει οὕτω: «Nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege». «Οὐδὲν ἀδίκημα ἄνευ νόμου, οὐδεμία ποινὴ ἄνευ νόμου». Ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος τούτου ἀπέρρευσεν ἡ διάταξις αὕτη καὶ ὅσην ἔκτασιν ἔχει τὸ ἀξίωμα ἐκεῖνο, τόσην ἔχει καὶ ἡ διάταξις αὕτη. Ὅταν λέγωμεν «οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου», ἐννοοῦμεν νόμον, ὅστις δίδει καὶ τὰ οὐσιαστικὰ στοιχεῖα τοῦ ἀδικήματος καὶ μετὰ τοῦτο καθορίζει καὶ τὴν ποινήν. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου προκαλῶ νὰ προσαχθῇ εἷς συγγραφεύς, εἷς ποινικολόγος, εἷς συνταγματολόγος, ὅστις νὰ λέγῃ τὸ ἀντίθετον. Ἀπὸ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς προχείρως καὶ πρὸ ὀλίγου ἐζήτησα, Κύριοι, συγγραφεῖς ἡμετέρους. Ἰδοὺ ὁ μακαρίτης Σαρίπολος τί λέγει ἑρμηνεύων τὴν διάταξιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἥτις ἔχει ὁμοιότητα πρὸς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν. «Ἐπειδὴ ἀδίκημά ἐστιν ἡ πρὸς τὴν ἐν τῷ νόμῳ ἐκπεφρασμένην γενικὴν θέλησιν παράβασις, ἕπεται ὅτι, ὅπως ὑπάρξῃ τι κοινωνικῶς κακόν (ἀδίκημα), ἀνάγκη ἵνα προηγουμένως ἐξεφράσθη περὶ τούτου ἡ γενικὴ θέλησις (ὁ νόμος). Ἔνθεν ὁ κανών: nulla poena sine lege». Ταῦτα ὁ Σαρίπολος εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου. Ὁ Σαρίπολος ὡς ἑρμηνευτὴς τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου (ἀναγινώσκει): «Ὅτι δὲ ἡ ποινὴ τότε μόνον σύμφωνός ἐστι τῷ δικαίῳ, ὅτε ὁ νόμος πρὸ τῆς διαπράξεως τοῦ ἐγκλήματος τήν τε πρᾶξιν ὡς ἀξιόποινον ἐχαρακτήρισε καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῇ ἠπείλησε ποινήν, τοῦτο ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἐξηγήθημεν, ῥητῶς δὲ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Συντάγματος ὡς δημόσιον δίκαιον ἐγγυᾶται τοῖς πᾶσι». Τί λέγει ὁ Φλογαΐτης; (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ Συντάγματος παρέχει σωτήριον ἐγγύησιν εἰς τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν κατὰ τοῦτο, ὅτι ἀπαγορεύεται οὐ μόνον εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἢ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν νομοθετικήν, νὰ ἐκδώσῃ νόμον περὶ τιμωρίας οἱουδήποτε διὰ προλαβοῦσαν τὸν νόμον πρᾶξιν, μὴ χαρακτηριζομένην κολάσιμον ὑπὸ τῶν προϋπαρχόντων ποινικῶν νόμων.» Πρέπει οἱ νόμοι οἱ ποινικοὶ νὰ χαρακτηρίζωσι μίαν πρᾶξιν καὶ νὰ θεωρῶσιν αὐτὴν κολάσιμον. Τελευταῖον καὶ ὁ Κωστῆς ἀκόμη, ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὁμοίως διδάσκει. Ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ διάταξις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, κύριοι Βουλευταί (ἀναγινώσκει): «Ποινὴ δὲν καταγινώσκεται πλὴν εἰς ἐκείνας μόνον τὰς πράξεις καὶ ἐλλείψεις, κατὰ τῶν ὁποίων νόμος τις ὥρισε προηγουμένως ῥητὴν ποινήν». Λέγει δὲ ὁ Κωστῆς: «Ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ ἀδικήματος ἐν τῇ στενωτέρᾳ τῆς λέξεως ἐννοίᾳ, ὃν ἀνωτέρω ἐμνημονεύσαμεν, ἕπεται ὅτι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις τῆς μὲν καταδίκης τινὸς ὡς ἐνόχου ἀδικήματος εἶναι ἡ ὕπαρξις νόμου προνοοῦντος περὶ αὐτοῦ, τῆς δὲ τιμωρίας ἡ διὰ νόμου ἀναγραφὴ τῆς καταγνωστέας ποινῆς. Τὸ συμπέρασμα αὐτὸ συνοψίζει τὸ ἀξίωμα «nullun crimen sine lege, nulla poena sine lege», ὅπερ ὡς θεμελιώδης ἀρχὴ τῆς νεωτέρας ποινικῆς νομοθεσίας ἀνεγράφη καὶ ἐν ταῖς διατάξεσι τοῦ ἡμετέρου συνταγματικοῦ χάρτου». Ταῦτα λέγουσιν οἱ ἡμέτεροι συγγραφεῖς πάντες, ταῦτα λέγουσι καὶ ὅλοι οἱ συγγραφεῖς, καὶ προκαλῶ, λέγω, τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ἕνα συγγραφέα ἡμέτερον ἢ ξένον διδάσκοντα τὰ ἐναντία. Ὅτε δὲ ταῦτα οὕτως ἔχουσι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ, ἵνα διὰ Διατάγματος καθορισθῇ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων, ἵνα διὰ Διατάγματος καθορισθῶσιν ἀξιόποινοι πράξεις; Ἐὰν τοιαῦτα γένωνται, ἐγὼ πρῶτος δὲν θὰ διστάσω νὰ εἴπω πρὸς τοὺς φορολογουμένους Ἕλληνας πολίτας, οὐ μόνον νὰ μὴ πληρώσωσι τοὺς φόρους, ἀλλὰ ν’ ἀμυνθῶσι κατ’ ἐκείνων, οἵτινες θὰ θελήσωσι νὰ ἐξαναγκάσωσιν αὐτοὺς εἰς τὴν πληρωμὴν φόρων παρὰ τὸ πολίτευμα καθωρισμένων. Ἀλλοίμονον, Κύριοι, ἐὰν δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἵνα διὰ Διατάγματος δίδῃ τὰ στοιχεῖα τῶν ἀξιοποίνων πράξεων. Οἱουσδήποτε καὶ ὁσονδήποτε μεγάλους καὶ τρομεροὺς κινδύνους εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, ὅταν εἰς μίαν Κυβέρνησιν παρέχηται τὸ δικαίωμα ἐν λευκῷ νὰ καθορίζῃ τὰ στοιχεῖα τῶν ἀξιοποίνων πράξεων, τὴν μικροτέραν περίστασιν, τὴν ἁπλουστέραν πρᾶξιν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ ὡς ἀξιόποινον μία Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐνσπείρῃ τὸν τρόμον εἰς μίαν κοινωνίαν. Εἶναι ταῦτα δικαιώματα, Κύριοι, ἐπιτρεπόμενα εἰς μίαν Κιβέρνησιν, εἰς Κράτος φιλελεύθερον, εἰς Κράτος συνταγματικόν; Παραμένει πλέον σκιὰ πολιτεύματος φιλελευθέρου; Ὑπάρχει πλέον πολίτευμα συνταγματικόν, ὅταν τὰ ὕψιστα τῶν δικαιωμάτων, τὰ δικαιώματα τοῦ ἐπιβάλλειν τοὺς φόρους, τὰ δικαιώματα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας ἀνατίθενται εἰς τὴν ἀπόλυτον κρίσιν μιᾶς Κυβερνήσεως; Ἕν Διάταγμα θ’ ἀποτελέσῃ κεφάλαιον τοῦ Ποινικοῦ Νόμου; Καὶ ὅταν ἔχῃ ἀκόμη τόσην σημαντικότητα ἡ διάταξις αὕτη, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔρχηται ὡς τροπολογία κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν; Ποία εἶναι ἡ διάταξις ἡ συνταγματική; Ὅτι τὰ νομοσχέδια συζητοῦνται καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις. Πᾶσα διάταξις ἑνὸς νόμου πρέπει νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλει εἰς τὴν πρακτικήν, ἵνα καὶ κατὰ τὴν δευτέραν καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν γίνωνται δεκταὶ τροπολογίαι τῶν νομοσχεδίων· τροπολογίαι, συμπληρωματικαὶ φράσεις, διασαφητικαὶ φράσεις, ἑρμηνευτικαὶ φράσεις, φράσεις δίδουσαι πληρέστερον καὶ ἀκριβέστερον τὸ νόημα τοῦ νόμου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν πρακτικὴν νὰ ὑποκαθιστᾷ τὴν διάταξιν τὴν συνταγματικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ὀνομασίαν τῆς τροπολογίας νὰ θέτῃ διατάξεις τόσον σημαντικάς, διατάξεις ἀφορώσας ὕψιστα καὶ μέγιστα δικαιώματα οὐ μόνον τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πολιτικῶν ἐξουσιῶν. Ἐδῶ, λέγω, ἐγείρονται ζητήματα δικαιοδοσίας τῶν πολιτικῶν ἐξουσιῶν ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης καὶ θὰ τεθῇ αὕτη ὡς τροπολογία; Ἐκεῖ ὅπου πρόκειται καταδήλως περὶ ὑψίστων δικαιωμάτων περιουσίας, τιμῆς, ἐλευθερίας καὶ ἐκεῖ ὅπου ἀποφαίνονται ὑπὲρ τῆς γνώμης ἡμῶν πάντες οἱ συγγραφεῖς, πρόκειται περὶ τροπολογίας; Εἶναι φράσις συμπληρωτική, δίδουσα ἀκριβεστέραν τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, παρέχουσα εὐχερεστέραν τὴν ἑρμηνείαν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἢ εἶναι ὁλόκληροι διατάξεις περιέχουσαι ζητήματα τόσον μεγάλα, τόσον σημαντικά, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω πρὸς ὑμᾶς ἐπικαλούμενος τὸ κῦρος ὁλοκλήρου τῆς ἐπιστήμης, ὁμοφώνως ἀποφαινομένης; Αὗται εἶναι αἱ νέαι μέθοδοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἐπαναλάβω ἐρωτῶν ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί; Τίς ἀγνοεῖ ἐξ ὑμῶν ὅτι μία ἐκ τῶν μεγάλων αἰτιῶν τῆς ἀγανακτήσεως ἡμῶν κατὰ τοῦ παρελθόντος ἦτο τὸ ὅτι κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν παρενετίθεντο διατάξεις ἐν τοῖς νομοσχεδίοις ἀλλοιοῦσαι τὰς ἐννοίας τῶν νόμων, παρεκκλίνουσαι τῆς ἐννοίας τῶν νόμων, παρέχουσαι δικαιώματα, κατὰ τῶν ὁποίων διεμαρτύρετο ἡ νομικὴ ἢ ἠθικὴ συνείδησις; Ναὶ ἢ ὄχι; Ἐρωτῶ οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι: Καταλύομεν λοιπὸν τὸ παρελθόν, ὅτε ἐρχόμεθα καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, διὰ μιᾶς τοιαύτης διατάξεως, νὰ λύωμεν ζητήματα ἀφορῶντα οὐχί, λέγω, συμφέροντα ἁπλῶς ἑνὸς πολίτου, δύο, πέντε, δέκα, ἀλλὰ καθορίζοντα τὰ δικαιώματα τῶν πολιτικῶν ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους; Καταλύομεν τὰς μεθόδους ἐκείνας ἢ ἐπεκτείνομεν αὐτάς; Ἐξαγνίζομεν τὰ ἁμαρτήματα τοῦ παρελθόντος ἢ παρουσιαζόμεθα ἡμεῖς μεγαλωστὶ μεγάλοι νέοι ἁμαρτωλοί; Βεβαιότατα, Κύριοι, ἀναμφιβολώτατα, Κύριοι, ἔπεσεν εἰς ἀδιέξοδον ἡ Κυβέρνησις. Ὅταν θέλῃ τις νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς πάντας καὶ τὰ πάντα, νὰ συμβιβάσῃ τὰ ἀσυμβίβαστα, νὰ συνδυάσῃ τὰ ἀσυνδύαστα, ἑπόμενον εἶναι νὰ πέσῃ εἰς ἀδιέξοδον. Πρέπει νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ τὸ πράττῃ τις, νὰ πίπτῃ δηλαδὴ ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν του, οὐχὶ νὰ τὸ λέγῃ μόνον· πρέπει νὰ εἶναι ἱκανὴ μία Κυβέρνησις νὰ τὸ πράττῃ, νὰ ἵσταται μετὰ τῆς πλειονοψηφίας, ἢ νὰ πίπτῃ, ὅταν διαφωνῇ πρὸς αὐτήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν πάντοτε νὰ εὑρίσκωνται συνδυασμοί. Εὑρισκόμεθα εἰς θέσιν ἀνοικονόμητον ἀπέναντι τῆς πλειονοψηφίας, εὑρισκόμεθα μετ’ αὐτῆς εἰς ἀσυμβίβαστον διάστασιν γνωμῶν; Πῶς θὰ συμβιβάσωμεν τὰ πράγματα; Νὰ μὴ εἴπωμεν τί σκεπτόμεθα οὔτε ἡμεῖς, οὔτε σεῖς, καὶ ἀφήσατε νὰ οἰκονομήσω ἐγὼ τὰ πράγματα βραδύτερον! Δὲν οἰκονομοῦνται τὰ πράγματα, Κύριοι! Ἰδοὺ δὲ τὰ ἀδιέξοδα ἐκ τοῦ πολιτεύματος. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσητε κἂν ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης, διότι ἔρχεται ἀντικανονικῶς, κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, ἀντισυνταγματικῶς. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ θέσητε τὴν τοιαύτην διάταξιν, διότι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μεταβιβάσητε τὰ δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Δὲν δύνασθε τὸ ὕψιστον δικαίωμα τοῦ ἐπιβάλλειν τοὺς φόρους καὶ κανονίζειν τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν αὐτῶν, δικαίωμα ἑνὸς ἐλευθέρου λαοῦ, νὰ τὸ μεταβιβάσητε εἰς μίαν Κυβέρνησιν. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μεταβιβάσητε ἄλλο δικαίωμα ἡμῶν, τὸ κανονίζειν ποῖαι εἶναι αἱ ἀξιόποινοι πράξεις, εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ἥτις διὰ Β. Διατάγματος νὰ συντάσσῃ κεφάλαια τοῦ Ποινικοῦ Νόμου! Δὲν εἶναι πλέον αὐτὴ ἐλευθέρα Πολιτεία, ὅταν θέτῃ ταῦτα. Τότε θὰ ἤρκει νὰ ἔλθωμεν μίαν ἡμέραν ἐνταῦθα νὰ ἐκδώσωμεν ἕνα νόμον καὶ νὰ εἴπωμεν: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ Β. Διατάγματος νὰ συντάξῃ ὅλους τοὺς νόμους, οἵτινες χρειάζονται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν!» Ὅλους τοὺς νόμους, διότι γνωρίζετε σπουδαιοτέρους νόμους τῶν φορολογικῶν καὶ τῶν ποινικῶν; Δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συντάξῃ νόμους φορολογικούς, νόμους ποινικούς! Ὅταν τοῦτο τῇ παρέχητε, διατί δὲν θὰ ἦτο τὸ αὐτό, ὡς ἐὰν ἐλέγομεν: «Παρέχομεν εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ συντάξῃ ὅλους τοὺς νόμους τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας»; Ἴσως εἴπητε τοῦτο· δὲν θὰ πάθῃ καθ’ ὑμᾶς τίποτε ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία. Ἀλλ’ ἡ Πολιτεία αὕτη δὲν θὰ εἶναι ἐλευθέρα, καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἐλευθέρα Πολιτεία, ἡ ὀνομασία «Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων» ἀποτελεῖ αὐθάδη ἐμπαιγμὸν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§60Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Διὰ τὴν γεωργικὴν τάξιν, κύριοι συνάδελφοι, πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις πάντων τῶν ἐθνῶν ἐμερίμνησαν. Δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι τὸ ἐπίσημον Κράτος οὐδέποτε ἐσκέφθη, ὅπως βελτιώσῃ τὴν τύχην αὐτοῦ τοῦ δεινοπαθοῦντος πολίτου, τοῦ λεγομένου γεωργοῦ. Τουναντίον ἐν παντὶ καὶ πάντοτε προσεπάθησεν, ὅπως καταστήσῃ τὴν θέσιν αὐτοῦ χείρονα. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ περὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς δεκάτης. Εἶναι θεσμός, τὸν ὁποῖον κατεδίκασεν οὐ μόνον ἡ ἐπιστήμη, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐθνικὴ συνείδησις, ἥτις πικρὰν περὶ αὐτοῦ ἔχει ἀνάμνησιν. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ διὰ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καθόσον καὶ ὁ φόρος οὗτος κατεδικάσθη ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει. Θὰ ἀσχοληθῶ εἴς τινας λεπτομερείας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν ἐν Κύπρῳ φορολογίαν. Εἶπε δηλονότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐν Κύπρῳ ἐπικρατεῖ εὐδοκίμως τὸ σύστημα τῆς δεκάτης. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως, ὅπως μὴ λαμβάνωμεν παραδείγματα ἡμεῖς ἐκ τῆς Κύπρου. Φιλελεύθερον πολίτευμα διατελεῖ ἐν Κρήτῃ καὶ διετέλει καὶ εἰς ἄλλο ἤδη ἐλεύθερον τμῆμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὴν πράγματι ἐλευθερόφρονα Ἑπτάνησον. Ἐγένοντο ὅμως ἐπαναστάσεις καὶ ἀπηγχονίσθησαν Ἕλληνες πολῖται ἕως ὅτου δυνηθῶσι ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φιλελευθέρου αὐτοῦ πολιτεύματος. Ἀφοῦ ὅμως ἐρρίφθη εἰς τὸ μέσον ἡ τοιαύτη εὐδοκίμησις τῆς δεκάτης ἐν Κύπρῳ, ἀναγκάζομαι νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς μερικὰς στατιστικὰς πληροφορίας, αἵτινες προκύπτουσιν ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἐκεῖ Ἄγγλου ἁρμοστοῦ. Θέλω παραβάλει τὰ ἐξαγόμενα αὐτῶν πρὸς τὰ συμβαίνοντα ἐν ἄλλῳ διαμερίσματι τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, ἐν τῇ δεινοπαθούσῃ Θεσσαλίᾳ, ἐκ τῆς συμπαραβολῆς δὲ ταύτης θέλει πεισθῆ πᾶς τις ὅτι ὁ Ἕλλην γεωργὸς καὶ μὲ τὴν ὑφεστῶσαν φορολογίαν πληρώνει τετραπλάσια τῶν ὅσα πληρώνει ὁ Κύπριος. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς τὴν Κύπρον καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν Θεσσαλίαν, διότι ἐν Θεσσαλίᾳ ἕνεκα τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου τοῦ Βόλου εἶναι εὔκολος ἡ ἐξακρίβωσις τῶν εἰσαγομένων καὶ ἐξαγομένων, ἔχομεν τὰ ἑξῆς συμπεράσματα: Ἐν Κύπρῳ κατὰ τὸ ἔτος 1900 εἰσέπραξεν ἡ διοίκησις λίρας 64.000, ἤτοι δραχμὰς 1.600.000, ἐκ δὲ τῶν τελωνείων λίρας 31.000, δηλαδὴ 800,000 δραχμάς, χωρὶς ὁ Κύπριος πολίτης νὰ ἐπιβαρύνηται μὲ οὐδένα ἄλλον φόρον. Τονίζω τὴν λέξιν αὐτήν, διότι κατὰ κόρον ἐπανελήφθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι ὁ Ἕλλην ἀγρότης δὲν φορολογεῖται παντελῶς. Ὁ Κύπριος οὔτε δι’ εἴδη μονοπωλίου πληρώνει οὔτε ἄλλον τινὰ φόρον. Ἐξ ἀντιθέτου ἡ Θεσσαλία πληρώνει μόνον διὰ τελωνιακὰ τέλη 4.000,000, διὰ πετρέλαιον 3.000.000, διὰ φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν 1.300,000· δηλονότι, ἐνῷ ὁ Κύπριος πληρώνει φόρους πρὸς τὸ δημόσιον 2.400.000, ὁ αὐτὸς πληθυσμὸς ὁ γεωργικὸς τῆς Θεσσαλίας πληρώνει πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον 8.000,000, δηλαδὴ πληρώνει φόρον τετραπλάσιον. Ἐξ ἀντιθέτου ἡ παραγωγὴ ἐν Κύπρῳ κατὰ τὸ 1899 παρήγαγεν 1.580,000 κοιλῶν σίτου, κριθῆς 2,000,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ παρήγαγεν 6.000,000 κοιλῶν, ἐνῷ ἡ Θεσσαλία κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα παρήγαγε 4,000,000 κοιλῶν σίτου. Ἀναφέρω πάντα ταῦτα, διὰ νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ ἐκ τῶν ὑποδούλων μερῶν διδάγματα δὲν χρησιμεύουσι διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου τούτου. Ἂς μὴ παραπονώμεθα πάντες ὅτι δὲν φορολογεῖται ὁ Ἕλλην γεωργός· τοὐναντίον φορολογεῖται καὶ εἰς τετραπλάσια παρ’ ὅ,τι φορολογοῦνται οἱ ὑπόδουλοι ἀδελφοὶ ἡμῶν. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον τὴν Βουλήν, καθόσον πολλὰ περὶ τοῦ προκειμένου φόρου ἤκουσεν αὕτη· μόνον ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς μίαν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 3 καὶ 4, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ τὴν ὁποίαν δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἕνεκα τούτου ἀναγκάζομαι νὰ τὴν ἀναπτύξω.

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἀφήνετε εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον;

§62Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ μόνη ἐλπὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἶναι, ὅταν ψηφίζηται τὸ σχετικὸν ἄρθρον· δὲν λέγω ὅτι θὰ γίνῃ δεκτή, ἀλλ’ εἶναι ὁ μόνος τρόπος νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§64Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀντιτίθεμαι εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν φόρον καὶ διὰ τοῦτο ἐψήφισα εἰς τὰς δύο ἀναγνώσεις κατ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ πρέπει ὅμως νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἀντιτίθεμαι δι’ οὓς λόγους ἀντιτίθενται οἱ πλεῖστοι. Πᾶσα φορολογία εἶναι κακὴ καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον οὐδεὶς φόρος νὰ ἐπεβάλλετο. Ἀλλ’ ἐὰν εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν τὸν φόρον αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν ὡς καὶ τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶμεν τὴν βάσιν τοῦ φόρου τούτου ἄνευ τροποποιήσεών τινων εὐλόγων καὶ ῥιζικῶν, αἱ ὁποῖαι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπέρχονται, καθιστῶσι τὸν φόρον ἀποκρουστέον. Πλεῖστοι ὅσοι ὡμίλησαν κατὰ τῆς φορολογίας τῆς γῆς καὶ ἐχαρακτήρισαν ταύτην, πολὺ δικαίως, ὡς φορολογίαν κατὰ τῆς παραγωγῆς, ὡς ἐμπόδιον, ὡς τιμωρίαν κατὰ τῶν παραγωγῶν τῆς γῆς· ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ ἐλάττωμα τοῦτο ἔχει πᾶσα φορολογία. Ὁ φόρος ὁπωσδήποτε ἐπιβαλλόμενος δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τιμωρία, ὡς ἐμπόδιον διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ πλούτου, τῆς παραγωγῆς κατὰ τοὺς διαφόρους αὐτῆς κλάδους. Βεβαίως ἡ γῆ φορολογεῖται βαρέως καὶ δὲν ἔπρεπε πρὸς αὐτὴν νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἤθελε ν’ ἀντλήσῃ μέρος τι πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν καὶ τῶν κενῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ θὰ ἠδύνατό τις νὰ παρατηρήσῃ ὅτι οὔτε εἰς τὴν βιομηχανίαν θὰ εὕρισκεν ἔδαφος, ὅπως ἀντλήσῃ τὰ ἀναγκαιοῦντα χρήματα, οὐδ’ εἰς ἄλλον τινὰ παραγωγικὸν κλάδον. Ἡ βιομηχανία μας εἶναι ἀσήμαντος, ἡ δὲ ναυτιλία, εἶναι ἀδύνατον νὰ φορολογηθῇ ἐν Ἑλλάδι ἄνευ κινδύνου καταστροφῆς τελείας λόγῳ τοῦ παγκοσμίου ἀνταγωνισμοῦ. Μόνον μία τάξις δύναται νὰ φορολογηθῇ, οἱ κεφαλαιοῦχοι· ἀλλ’ αὕτη εὗρε προστάτας ἐξ ἐκείνων ἀκριβῶς, οἵτινες ἀντετάχθησαν ἐναντίον τοῦ φόρου αὐτοῦ, ὅπως κατὰ παντὸς φόρου. Ἐθεωρήθησαν οἱ ζητοῦντες τὴν φορολογίαν τοῦ κεφαλαίου ὡς ἐχθροὶ τοῦ πλούτου, ὡς θέλοντες νὰ καταστρέψωσι τὴν τάξιν τῶν πλουσίων. Ἀλλ’ ἡ φορολογία τῶν δυναμένων νὰ αἴρωσι τὰ βάρη δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ μεταστρέψῃ τοὺς πλουσίους εἰς πτωχούς, διότι τοῦτο οὐδεὶς ἐπιδιώκει οὐδ’ ὑποστηρίζει. Τουναντίον, διὰ τῆς δικαίας κατανομῆς τῶν φόρων ἐπιδιώκεται νὰ γίνωσιν ὅλοι πλούσιοι καὶ ὄχι πτωχοί. Καὶ ἂν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, νὰ γίνωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον πτωχοὶ καὶ νὰ ὑφίστανται ὀλιγώτερον τὰ δεινὰ τῆς ἀνεχείας. Θὰ ἐδεχόμην τὸν φόρον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀπαλλάξει ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον πλήσσει μεγάλην κατηγορίαν ἀρκετὰ φορολογουμένην καὶ μὴ δυναμένην ἐπὶ πλέον νὰ φορολογηθῇ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀναβιβάσει τὸ ποσὸν τὸ ἀπαλλακτέον παντὸς φόρου ἀπὸ 20 κοιλῶν εἰς μεγαλείτερον ποσόν· θὰ ἠδύνατο τότε ν’ ἀπαιτήσῃ πολὺ δικαίως τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ ποτόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ, βεβαίως δύναται νὰ ὁρισθῇ, ἀλλ’ ὅσον περισσότερον εἶναι, τόσον καλλίτερον διὰ τὰς φορολογουμένας τάξεις, καὶ τόσον ἀντιθέτως εὐχάριστον διὰ τὸν Προϋπολογισμόν, ὅστις, ἐφ’ ὅσον αὐξάνονται αἱ ἐξαιρέσεις, θὰ ἔχῃ τὸν φόρον ὀλιγώτερον παραγωγικόν. Διότι δὲν πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι εἶναι ἐξαίρεσις τὰ 20 κοιλὰ ἐπὶ παραγωγῆς μέχρις 70 κοιλῶν, διότι αὐτὰ ἀποτελοῦσι τὸν σπόρον, καὶ τότε, ἐὰν καὶ οὗτος φορολογῆται, θὰ ἠδύνατό τις ὄχι μόνον ν’ ἀποκρούσῃ τὸν φόρον, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸν χαρακτηρίσῃ ὡς ἀγριώτατον, καθόσον ἡ Πολιτεία φορολογεῖ δὶς τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ φόρος εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ ψηφισθῇ, ἐὰν γίνῃ μεγαλειτέρα ἡ ἐξαίρεσις. Δὲν θίγω τὸ ζήτημα τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων, καθ’ ὃν τρόπον ἐτροποποιήθη, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ ἄλλο στοιχεῖον τοῦ φόρου, δυνάμενον ὅμως νὰ ἐξετασθῇ χωριστά. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χθὲς ἠθέλησεν ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν φόρον, λόγῳ τῆς προστασίας, τῆς ὁποίας ἔτυχον οὐχὶ μόνον τὰ μεγάλα, ἀλλὰ καὶ τὰ μικρὰ εἰσοδήματα. Ἐπαναλέγω ὅτι τὰ μικρὰ εἰσοδήματα ἐπὶ τοσοῦτον κερδίζουσιν ἐκ τῶν προστατευτικῶν φόρων, ἐφ’ ὅσον περισσεύουσιν ἀπὸ τῆς καταναλώσεως πρὸς διατροφὴν καὶ σπόρον καὶ πρὸς πώλησιν καὶ ὄχι δι’ ἓν ἔτος ἀλλὰ διὰ πλείονα. Ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς τόσου ποσοῦ, τὸ ἐπιχείρημα τῆς προστασίας, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς ποσοῦ μὴ ἐπιτρέποντος εἰς τὸν παραγωγὸν νὰ πωλήσῃ, τὸ ζήτημα τῆς προστασίας πρέπει νὰ τεθῇ κατὰ μέρος· ἡ προστασία οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε χθές ὅτι ἡ προστασία, ἐφ’ ὅσον εἶναι μεγαλειτέρα, καὶ εἶναι μεγάλη, ἐπὶ τοσοῦτον εὐεργετεῖ πάντα. Ἐγὼ λέγω τὸ ἀντίθετον· ἐφ’ ὅσον εἶναι ἡ προστασία μεγαλειτέρα, ἐπὶ τοσοῦτον ἐπιβαρύνει τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία δὲν πωλεῖ. Εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ προστατευτικὸς φόρος δὲν εἶναι 1, ἀλλὰ 3, 4, ἐπὶ τοσοῦτον ἡ τάξις ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν πωλεῖ, ἀλλὰ παράγει, ζημιοῦται. Δὲν ἀδικῶ τοὺς Θεσσαλοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ὡρισμένην τάξιν τῆς Θεσσαλίας λέγοντες ὅτι θὰ ἦτο εὐεργετικὴ διὰ τοὺς Θεσσαλοὺς ἡ κατάργησις τοῦ προστατευτικοῦ φόρου, διότι, καθόσον ἡ τάξις ἐκείνη δὲν πωλεῖ, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένη ν’ ἀγοράζῃ, βεβαίως πιέζεται ὑπὸ τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ καὶ θὰ ἦτο εὐτύχημα δι’ αὐτήν, ἂν μὴ ὑπῆρχεν ἡ προστασία. Εἶναι καὶ οὗτος εἷς πρόσθετος λόγος ἐναντίον τῶν γεωργῶν τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βαββανάκος, τοῦ ὁποίου ἐξετίμησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν ἀγόρευσιν, ἔφερε τὸ ζήτημα κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον, ὥστε νὰ δύνασθε νὰ πιστεύσητε ὅτι θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη ἡ φορολογία αὐτὴ πίπτουσα εἰς βάρος τῆς Θεσσαλίας. Τὰ ἐπιχειρήματά του θὰ ἦσαν ὀρθά, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὴν Θεσσαλίαν τὴν θεωρεῖ ὡς χώραν ἐντελῶς διάφορον τῆς ἄλλης Ἑλλάδος. Ἀλλ’ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν δὲν πρόκειται νὰ διαιρέσωμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς γεωγραφικὰ τμήματα, ἀλλ’ εἰς τάξεις. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ποῖα γεωγραφικὰ τμήματα τῆς Ἑλλάδος ἐπιβαρύνονται, ἀλλὰ ποία τάξις ἀναλόγως τοῦ πλούτου, τὸν ὁποῖον διαθέτουσιν, ἐπιβαρύνονται ἢ δὲν ἐπιβαρύνονται, κατὰ πόσον τὰ βάρη ἐπιτίθενται κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρωσι ταῦτα ἢ ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιεζόμενοι μέχρι τοῦδε ἀρκετά, δὲν δύνανται νὰ φέρωσι καὶ ἄλλα βάρη. Βεβαίως ἡ Θεσσαλία σήμερον ἡ καλλιεργουμένη εἶναι προνομιακὴ πρὸς ὅλην τὴν ἄλλην Ἑλλάδα· ὄχι μόνον δὲν προσφέρει ἐκ τοῦ ἐκ σίτου εἰσοδήματός της εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ κερδίζει καὶ δὴ πολλά· ἐν τούτοις ἐξεταστέον εἶναι τὸ ἄλλο ζήτημα· κατοικεῖται ὑπὸ κατοίκων τῆς αὐτῆς κατηγορίας ἢ ὄχι;

§65Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἡ Θεσσαλία πληρώνει φόρον 3.000,000.

§66Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι καὶ τοῦτο· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολῇ πόσον πληρώνει ἡ Θεσσαλία. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ὑπάγεται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βαββανάκος λέγει ὅτι ἡ Θεσσαλία παράγει 33,000,000 καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγῃ ὅτι κάποτε ἡ Θεσσαλία εἰσάγει ἔξωθεν σῖτον, διότι εἰσάγει 1,000,000. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα εἶναι ὑπὲρ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν· δὲν ἐξάγει ἡ Θεσσαλία, ἀλλ’ ὑπάρχει ὡρισμένη τάξις Θεσσαλῶν, ἡ ὁποία ἀγοράζει τὸν σῖτον. Οὐδεμία παρηγορία εἶναι διὰ τὸν γεωργὸν ἂν τὸ ἀντίτιμον τοῦ σίτου δὲν τὸ λαμβάνῃ ὁ Ῥῶσος, ἀλλὰ τὸ λαμβάνει ὁ γαιοκτήμων τῆς Θεσσαλίας· συνεπῶς ἐπιμένομεν ὅτι, μολονότι ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ὅτι ἡ Θεσσαλία ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος ἔχει προνομιοῦχον θέσιν, δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἔχει ἡ Θεσσαλία, ἀλλὰ δὲν ἔχει ὡρισμένη τάξις τῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας. Ἐὰν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, εἰς τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογηθῇ ἡ τάξις ἐκείνη, ἡ ὁποία σήμερον μόλις καλύπτει τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ μεταίχμιον τῆς καταστροφῆς, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν στερηθῇ καὶ αὐτῆς τῆς μικρᾶς προσόδου, πρέπει δι’ ἕνα λόγον ἐπὶ πλέον ν’ αὐξήσωμεν τὰς ἐξαιρέσεις, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ νόμος, καὶ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ γίνῃ ὁ φόρος, ὡς θὰ γίνῃ, ὀλιγώτερον παραγωγικός, ἂς ἀναπληρώσωμεν τὰς ἐλλείψεις διὰ φορολογίας ἄλλου εἰσοδήματος, ἄλλης κατηγορίας τοῦ αὐτοῦ εἴδους, διότι, πρῶτον, καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουσι Θεσσαλοί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι μὲν τελείως πλούσιοι, παράγουσιν ὅμως δημητριακοὺς καρπούς, ὅπως πωλῶσι, πρέπει νὰ ὑποστῶσι καὶ οὗτοι βάρη τινὰ ἐφ’ ὅσον ὑφίστανται τοιαῦτα καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες· ἀλλὰ μόνον ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τοιαύτης κατηγορίας, οὐχὶ δὲ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῆς κατηγορίας, ἡ ὁποία ὑφίσταται τὸν βαρύτατον φόρον τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, ὁ ὁποῖος φορολογεῖ τὰ 30%. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀγορεύων ἐν Θεσσαλίᾳ εἶπεν ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ἡ Κυβέρνησις δὲν διστάζει νὰ κηρύξῃ κλπ». Καὶ ἐρωτῶ· δὲν εἶναι ἀκριβῶς ἐγκληματικὴ ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς τάξεως αὐτῆς, ὅταν, χωρὶς οὐδεμίαν νά κάμνῃ διάκρισιν, φορολογεῖ ὅλους τὸ ἴδιον; Κατὰ τίνα τρόπον λαμβάνει πρόνοιαν, ὅπως μετατοπισθῶσι τὰ βάρη ἀπὸ τῆς μιᾶς τάξεως εἰς τὴν ἄλλην, ἀπὸ τῆς τάξεως τῶν ἀπορωτέρων εἰς τὴν τῶν πλουσιωτέρων; Ἐγὼ διαβλέπω εἰς τὸ νομοσχέδιον μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔχῃ πολλὰ τὰ ὑπὲρ αὐτῆς ἐπιχειρήματα, ἀλλ’ ἡ ὁποία περιέχει πολλὰ τὰ προνόμια ὑπὲρ τῶν πλουσίων, διότι ὄχι μόνον δὲν γίνεται προσπάθεια ὅπως ἐπὶ τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας, τὴν ὁποίαν εὗρεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς καὶ τὴν ὁποίαν ὀρθότατα κατέκρινεν, γίνῃ κάποια τροπολογία, ἀλλὰ δι’ ἑνὸς νέου φόρου, τὸν ὁποῖον ἐπέβαλε καὶ ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ νὰ γίνῃ ἀρχή τις, ὅπως ἐπέλθῃ διαρρύθμισις τοιαύτη, ὥστε τὰ βάρη νὰ προσπαθήσῃ νὰ ῥίψῃ ἐπὶ τῶν ὤμων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὰ φέρωσι, δὲν τὸ ἔπραξεν. Ἐγὼ θεωρῶ κατακριτέαν τὴν ἀδιαφορίαν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῶν 20 κοιλῶν. Ἀλλ’ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ φθάσῃ τὸ ποσὸν τῶν 60 κοιλῶν, ἔπρεπε πάντως ν’ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν κατὰ 20 κοιλά. Καὶ ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, διακόπτων ἀγορεύοντά τινα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐλάχιστον ποσὸν λαμβάνομεν ἀπέναντι τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν παρέχομεν. Θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ γνωρίσῃ τις ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει ὅτι λαμβάνει ἐλάχιστον μέρος τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν παρέχει. Ἀλλ’ ὅτε ἡ Κυβέρνησις τονίζει τοῦτο καὶ τὸ λαμβάνει ὡς ἐπιχείρημα, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξαντλήσῃ τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀναλάβῃ, καὶ τὸ δώσῃ πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην προστασίας. Θὰ ἦτο ἐγκληματικὴ ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀφήνῃ καθ’ ὃν τρόπον πιέζονται ὡρισμέναι τάξεις μὴ ἔχουσαι, ν’ ἀφήνῃ νὰ κερδίζωσιν ἕτεραι τάξεις ἄπειρα ἔχουσαι. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης βεβαίως πρέπει νὰ συγκρίνωμεν τὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία βαρύνει τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἡ τάξις ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν κερδίζει, ἐπιβαρύνεται μὲ 33%, χωρὶς οὐδόλως νὰ προστατεύηται· ἔπρεπε λοιπὸν πρῶτον νὰ φορολογηθῶσι μὲ 33% οἱ μεγάλοι γαιοκτήμονες καὶ ἔπειτα νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ προσθέτου φορολογίας. Οὗτοι ἐκ τοῦ προστατευτικοῦ φόρου κερδίζουσι 33%· νὰ χάσωσι τὸ 33%, νὰ ὑποβληθῶσι καὶ εἰς περαιτέρω φόρον 10% καὶ ἔπειτα νὰ γίνῃ σκέψις περὶ περαιτέρω βαρῶν. Ἡ ἰδέα περὶ προστασίας δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ προκειμένου καὶ περὶ ἐλαιῶν; Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν παράγῃ ἐλαίας, τί θὰ συμβῇ; Βεβαίως ἔχει λόγον ν’ αὐξήσῃ τὴν διάθεσιν τοῦ γεωργοῦ, ἐὰν ἡ παραγωγὴ τῶν δένδρων δὲν ἀπαιτῇ δαπάνας. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ προστασία δὲν ἀφορᾷ τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οὐδόλως ἐπροστατεύθησαν διὰ τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ, ἀλλ’ ἐπιέσθησαν. Ἐφ’ ὅσον ἑπομένως ἡ τιθεμένη φορολογία ἀποβαίνει εἰς ὄφελος τῶν πλουσίων, εἶναι φορολογία ἀκατονόμαστος. Εἰς δύο φόρους, τοὺς ὁποίους προσήγαγεν ἐνώπιον ἡμῶν ἡ Κυβέρνησις, ἔλαβε πρόνοιαν περὶ ἐξαιρέσεως εἰς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ 4,000 καὶ ἄνω. Ἐζήτησε μάλιστα κατ’ ἀρχὰς 5,000. Εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου ὅπως ἀπὸ 5,000 γίνῃ 4,000, ὅπως ἐπίσης εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δεχθῇ καὶ μίαν ἄλλην ὑπόδειξίν μου, διὰ τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑπερήφανος, τὸ 3% τῶν γαιοκτημόνων, οἱ ὁποῖοι ζῶσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Ὑπεστήριξα ὅτι καὶ ἡ Ῥωμουνία ἔχει τὸ σύστημα αὐτό, καὶ δύναμαι νὰ συγχαρῶ διὰ τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργόν· ἀλλὰ θὰ ἤθελον καὶ κάτι ἀντάλλαγμα, διότι ὅλα αὐτὰ εἶναι ὅπως αὐξάνῃ ἡ φορολογία, ὅπως ἡ πρόσοδος τοῦ φόρου εἶναι μεγαλειτέρα. Οὐδεμία ὅμως ἐλήφθη πρόνοια εἰς ἀντάλλαγμα τῆς τοιαύτης αὐξήσεως περὶ προστασίας περὶ εὐεργεσίας ἄλλης τινὸς τάξεως. Καθ’ ὃν χρόνον διὰ τοῦ 3% ἴσως πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσπράξῃ 200–300 χιλιάδας καὶ τὸ 3% ἠδύνατο νὰ τὸ κάμῃ πολὺ δεδικαιολογημένως διπλάσιον, δὲν ἐφρόντισεν, ὅπως τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τοῦ φόρου —διότι ἡ διάταξις θὰ τὸ καταστήσῃ παραγωγικώτερον— δώσῃ εἰς μίαν ἄλλην τάξιν, δώσῃ καὶ εἰς τὴν ἄλλην τάξιν ἓν κομματάκι, πέντε κοιλῶν ἔστω ἢ ἕξ κοιλῶν, εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν μικρῶν παραγωγῶν. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος. Ἀπαλλάττει ἐκ τῶν σπειρομένων γαιῶν εἴκοσι κοιλά· ἀλλὰ δὲν εἶναι σοβαρὰ ἀπαλλαγὴ ἡ τῶν 20 κοιλῶν. Βλέπετε λοιπὸν τὴν μέριμναν, ἡ ὁποία λαμβάνεται ἤδη. Εἰς τὴν μέσην τάξιν καὶ τὴν πλουσίαν λαμβάνει πρόνοιαν, ὅπως ἀπαλλάξῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 4,000 καὶ ἀκόμη τὸν πλουσιώτατον, διότι καὶ ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει ἑνὸς ἑκατομμυρίου πρόσοδον, θὰ ἀπαλλαχθῇ τῶν 4,000, ἐνῷ διὰ τοὺς σιτοπαραγωγούς, δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀπολαμβάνουσιν οὔτε τὰ ἡμερομίσθιά των, αὐτῶν καὶ τῆς οἰκογενείας των, δὲν ἐφρόντισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ καμμίαν ἀπαλλαγήν, οὔτε τὴν ἐλαχίστην. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος εἶναι συμπληρωτικός. Δὲν εἶναι καθόλου συμπληρωτικὸς περισσότερον ἀφ’ ὅσον εἶναι ὁ τῶν σπειρομένων γαιῶν, διότι αὐτὸς εἶναι συμπληρωτικὸς διὰ τὴν τάξιν διὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλῶ καὶ ἡ τάξις αὐτὴ πληρώνει τὸν φόρον τοῦ εἰσαγομένου σίτου καὶ πρόκειται διὰ τοῦ φόρου τούτου νὰ πληρώσῃ συμπληρωτικὸν φόρον· εἶναι δὲ πολὺ περισσότερον δεδικαιολογημένος ὁ φόρος ὁ συμπληρωτικὸς ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν παρὰ ὁ τοῦ εἰσοδήματος. Ἡ ὀνομασία ὅτι εἶναι συμπληρωτικὸς δὲν δύναται νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ ὅλων ἐκείνων τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα τὸν χαρακτηρίζουσι. Καὶ ποία γενναιότης τῆς Πολιτείας εἰς τὰ ἀβέβαια ἐκεῖνα κέρδη! Ἅμα τὸ ἐνοίκιον ὑπερβαίνῃ τὸ ποσὸν τῶν 25,000, ἂς τὸ ὑπολογίσωμεν εἰς 10%, ὥστε νὰ δυνηθῇ χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ εἴπῃ ὅτι οἱ πλούσιοι δὲν θὰ πληρώσωσι χιλίας καὶ δύο χιλιάδας, ἀλλὰ ἕξ, ἑπτὰ χιλιάδας! Τί; Ἥμισυ τοῖς ἑκατόν· καὶ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος εἶναι ¼%, εἶναι ἄνισος διὰ τὴν τάξιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ εἶναι βαρύς, βαρύτατος, ὅπως ἐκ τῶν προσόδων, τὰς ὁποίας θὰ ἀποφέρῃ, ἀπαλλαγῇ ἄλλη τάξις, ἡ ὁποία ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν μέριμναν τῆς Πολιτείας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἢ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τρυφερωτάτην καρδίαν, διὰ νὰ ἀκούσῃ τὰ παράπονα τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι παρεπονέθησαν ὅτι ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος εἶναι ὀχληρότατος. Τὰ παράπονα τῶν ἐμπόρων ἐμάλαξαν τὴν καρδίαν τῆς Κυβερνήσεως, τὰ τῶν γεωργῶν ὅμως, οἱ ὁποῖοι δὲν κερδίζουσιν οὐδὲ τὸν ἄρτον των, εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορα. Εἶναι φοβερὸν νὰ ἀνοίγῃ τις τὰ βιβλία τοῦ ἐμπόρου, ἀλλὰ δὲν εἶναι φοβερὸν νὰ ἀφαιρέσῃ τις τὸν ἄρτον τοῦ δυστυχοῦς; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς Κυβερνήσεως! Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξαιρετικώτατον δεικνύει ἐνδιαφέρον περὶ τῆς τάξεως ἐκείνης ἀκριβῶς, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν προστασίαν της, τῆς τάξεως τῶν εὐπόρων· καὶ μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία αὕτη νὰ ἀποδείξω ματαίους τοὺς φόβους τοῦ συναδέλφου ἡμῶν ἐξ Ἀττικῆς κ. Ἡλιοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐφοβήθη, μὴ ὁ Πρωθυπουργὸς ἔγινε μονονουχὶ σοσιαλιστής, ὥστε νὰ ἐφαρμόσῃ ὅλας τὰς σοσιαλιστικὰς ἀρχάς. Ἀπήντα τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, ὡς τὸ πτηνὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ, κρύπτει τὴν κεφαλήν, διὰ νὰ μὴ ἴδῃ τὸν κίνδυνον τὸν ἐπερχόμενον, τὸν ὁποῖον ἔβλεπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον εἶδε μόνον διὰ νὰ μᾶς δώσῃ τὴν θαυμασίαν ἐκείνην ἀγόρευσίν του ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, μὴ πραγματοποιουμένην ὅμως διὰ τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ἐπέβαλε καὶ τοὺς ὁποίους μετέτρεψε κατὰ διαφόρους τρόπους, οὐχὶ ὅμως κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου ἐκείνου τοῦ Συντάγματος. Ὥστε ἦσαν ἐντελῶς ἄδικοι οἱ φόβοι ἐκεῖνοι καὶ περιττὴ ἡ μέριμνα τοῦ Πρωθυπουργοῦ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν εἶναι οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο, οὔτε σοσιαλιστής. Τὰ δύο φορολογικὰ μέτρα δεικνύουσιν ὅτι οὐδεμίαν ἀκριβῶς ἔχει σχέσιν ἡ σκέψις του πρὸς τὰ πράγματα, πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὑπεστήριζε, προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, διότι εἰς ὁλόκληρον τὴν φορολογίαν οὐ μόνον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς γῆς, δὲν δύνασθε νὰ εὕρητε ἕνα φόρον ἐξυπηρετοῦντα τὰς νέας ταύτας ἰδέας χειρότερον ἀπὸ ὅ,τι οἱ δύο οὗτοι φόροι. Οἱ δύο οὗτοι φόροι οὐδὲν μεταρρυθμιστικὸν ἔχουσι περὶ προστασίας τῶν ἀδυνάτων καὶ περὶ ἐπιθέσεως τῶν βαρῶν ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν ἰσχυρῶν· ἀπὸ βελτίωσιν οὐδὲν ἴχνος· οὐδεὶς φόρος εἶναι χειρότερος τῶν φόρων τούτων. Ποία θὰ ἦτο δικαιολογία νὰ μὴ φορολογήσῃ περισσότερον τὰς μεγάλας προσόδους ἐκ τῆς γῆς; Θὰ ἐφοβεῖτο ἆρά γε μὴ ἐλαττωθῇ ἡ πρόσοδος; Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ συμφέροντος τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀγαθὰ θὰ ἐπήρχοντο, διότι θὰ εἰσήγετο περισσότερος σῖτος ἔξωθεν καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀλιγώτερον θὰ εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα, ἐνῷ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἀξίας τῆς τιμῆς εὐκολωτέρα θὰ καθίστατο ἡ λύσις τοῦ θεσσαλικοῦ ζητήματος, καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦ ὑπάρχοντος φόρου, τελείως ῥυθμιζομένου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ κυριώτερον βῆμα πρὸς λύσιν τοῦ θεσσαλικοῦ ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις ἀκούσασα τόσας καὶ τόσας κατηγορίας κατὰ τῆς βεβαιώσεως—καὶ λυποῦμαι, διότι ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς ἐστράφη μόνον πρὸς τὴν βεβαίωσιν, ὄχι ὅτι ἦσαν ἀνάξια ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέκρινον τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως· εἶναι σοβαρώτατα, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως ἡ προσοχὴ τῶν ἀγορευσάντων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἦτο ἀκριβῶς πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν μὴ θέλουσαν νὰ καταστρέψῃ τὴν βάσιν, θὰ ἦτο ἡ αὔξησις τοῦ ἀπαλλακτέου ποσοῦ —, ἡ Κυβέρνησις, λέγω, ἀκούσασα καὶ δεχθεῖσα τὰ παράπονα ἠθέλησε νὰ μετατρέψῃ τὸ σύστημα τοῦ φόρου, διότι εὗρεν ὅτι αὐτὸ ἦτο δαπανηρόν, ἂν ὄχι ὅσον οἱ ὑπολογισμοὶ διαφόρων, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ φόρος θὰ ἦτο δαπανηρός, διότι θὰ ἦτο 20–25%, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ὁ φόρος ἦτο ἐντελῶς κατακριτέος, διότι θὰ ἀπορροφᾷ 20–25% ἐκ τῶν ἐσόδων. Ἔστρεψε, λέγω, τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις εἰς τοῦτο, ὅπως μὴ λύσῃ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα, ἀλλά, ἀντὶ τῆς βεβαιότητος ὅτι ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως ἦτο κακός, νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἀοριστίαν καὶ τὴν ἐλπίδα ὅτι δὲν θὰ εἶναι κακός. Μάτην περιέμενον ὅμως τοσοῦτον χρόνον ἀναμένων τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἠθέλησα κατὰ τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐρωτήσω αὐτὸν περὶ τούτου· ἀλλ’ ὁ ἐπακολουθήσας θόρυβος κατέστησε τὴν ἐρώτησίν μου οὐχὶ ἀκουστήν· — ποῖοι εἶναι τέλος πάντων οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ φόρου τούτου; Ποῖοι οἱ ὑπολογισμοὶ περὶ τῆς δαπάνης τοῦ φόρου τούτου; Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς οὔτε κἂν ἔθιξε τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται, λέγω, νὰ προσάγεται ἐνώπιον ἡμῶν ἓν φορολογικὸν νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ποῖαι θὰ εἶναι αἱ δαπάναι; Ἀλλ’ ἕτερον κυριώτερον χαρακτηριστικὸν τοῦ φόρου, μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῆς βάσεώς του, μετὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος ἐπὶ ποίων ἐπιπίπτει, εἶναι κατὰ πόσον ὁ φόρος εἶναι οἰκονομικὸς ἢ ἀντιοικονομικός, κατὰ πόσον εἰς τὴν εἴσπραξίν του εἶναι δαπανηρὸς ἢ μὴ δαπανηρός. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ καταρρίψῃ ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἀγορευσάντων, δὲν ἐφρόντισε νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τοὺς ὑπολογισμούς της κατὰ πόσον ὁ φόρος εἶναι ἢ δὲν εἶναι δαπανηρός· διότι ποία ἡ παρηγορία, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ εἰσπράττηται διὰ βεβαιωτῶν, διὰ σπαχήδων, καδήδων κτλ., ἀλλὰ θὰ εἰσπράττηται κατὰ ἕνα τρόπον, τὸν ὁποῖον Βασιλικὸν Διάταγμα θὰ ὁρίσῃ; Μήπως, Κύριοι, ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη ἡ ἀσχολουμένη καὶ περὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν φόρων πρόκειται κατὰ τοσοῦτον νὰ βελτιωθῇ ἀπὸ τῆς σήμερον μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος οὗτος, ὥστε νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸν χρόνον, νὰ μᾶς δώσῃ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως; Ἢ πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς στατιστικὰς πληροφορίας; Ἀλλὰ δὲν θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν φόρον τοῦτον πρὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους καὶ ἑπομένως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐκ τῆς πείρας ἓν βοήθημα πρὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως λοιπὸν ταύτης αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐβελτίωσαν τὸν φόρον, ἀλλὰ τὸν κατέστησαν χειρότερον. Ἀφήνω τὸ συνταγματικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον λαμπρῶς ἀνεπτύχθη τὴν ἑσπέραν ταύτην. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται ἢ εἰσπράττεται ἄνευ νόμου, ἡ δὲ εἴσπραξις εἶναι βεβαίωσις, διότι ὁ φόρος, διὰ νὰ εἰσπραχθῇ, θὰ βεβαιωθῇ· ἔχει δὲ σημασίαν, διότι ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως εἶναι φορολογία, ἐπαναλαμβάνω. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν προβαίνομεν εἰς τὴν δαπάνην 20–25%, ὅπως θὰ ἀπαιτήσῃ ὁ προκείμενος φόρος, βεβαίως εἶναι δαπάνη αὐτή, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὸ νομοθετικὸν Σῶμα κατὰ πόσον πρέπει νὰ δώσῃ τὴν συγκατάθεσίν του. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, οἱονδήποτε σκοπὸν βεβαιώσεως καὶ ἂν ἔχῃ, νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τοὺς ὑπολογισμούς της, πόσον θὰ στοιχίσῃ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου, κατὰ πόσον ὁ φόρος οὗτος θὰ εἶναι δαπανηρὸς ἢ ὄχι, διότι, ἂν δὲν ἔχωμεν τὸ στοιχεῖον τοῦτο, κατ’ οὐδένα λόγον δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιβάλῃ ἕνα φόρον—καὶ φόρον τόσον σοβαρὸν—χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν κατὰ πόσον θὰ ἐπιτευχθῶσι, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὰ ἀγαθὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§67Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ διακόψωμεν;

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ· ὁ κ. Ὑπουργός.

§69Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπ’ ἀριθμὸν 77 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἀναγεγραμμένον νομοσχέδιον ἐξ ἑνὸς ἄρθρου «περὶ ἀποπλανήσεως εἰς ἀσέλγειαν», εἶναι δὲ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Ἐπειδὴ ὑπάρχει καὶ τὸ ἄλλο «περὶ ἀπαγωγῆς», τὸ ὁποῖον εἶναι συναφές, εἶναι δὲ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, ἤθελον παρακαλέσει νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα ψηφίζεται εἰς βʹ, διὰ νὰ ἔλθωσι μαζὶ εἰς γʹ καὶ τὰ δύο.

§70Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τὸ περὶ ζωοκλοπῆς, κύριε Πρόεδρε· ἔχω μάλιστα ἑτοίμην ἀναφορὰν νὰ ἐγχειρίσω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης περὶ προτάξεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποπλανήσεως εἰς ἀσέλγειαν» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ ἀποπλανήσεως εἰς ἀσέλγειαν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου». (Ψηφίζεται εἰς αʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο). Θὰ διακόψωμεν διὰ τὴν 10 μ. μ.

§72Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Ὑπεβλήθη μία αἴτησις ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως, διὰ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυριακῆς ἀργίας». Πρέπει νὰ προταχθῇ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Γ. Σπυρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ 20ὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ σπειρομένων γαιῶν». Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Γ. Συγγούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Ὁ βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Δ. Κουλούμπαρδος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 3 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν τοῦ Κράτους». Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 9 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου», ὡς εἰσάγεται τροποποιημένον. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Ν. Φραγκίστας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 27 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». Ἅπασαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 10 καὶ ½ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Δογάνης ἔχει τὸν λόγον.

§75Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατάγομαι ἀποκλειστικῶς ἐξ ἐπαρχίας γεωργικῆς, ἥτις περισσότερον συνησθάνθη τὴν ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου ἐξέγερσιν, ὄχι διότι θεωρεῖ τὸν φόρον βαρύν, ἀδιαφόρως ἂν εἶναι ἢ μὴ τοιοῦτος, ἀλλὰ διότι ἔχει ἀναμνήσεις ζοφερὰς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ φόρος αὐτὸς ἐλειτούργει μὲ τοὺς λεγομένους σπαχῆδες. Ἔχομεν, Κύριοι, τὸ τρίτον νομοσχέδιον τροποποιημένον, καί, ὡς τοῦτο ὑπεβλήθη, βεβαίως δὲν μοὶ ἐπιτρέπει παράτασιν τῆς συζητήσεως, καθόσον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει κυρίως ἡ ὅλη συζήτησις ἡ διεξαχθεῖσα ἐν τῇ Βουλῇ, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον καθώριζε τρόπον βεβαιώσεως τὸν δι’ ἐνοικιάσεως· τὸ δεύτερον, διὰ νὰ μετριάσῃ τὴν ἐντύπωσιν ἐκείνην τὴν ἐκ τῶν σπαχήδων, ἐξεῦρε τρόπον, ὁ ὁποῖος περισσότερον καταπλήσσει καὶ ὁ ὁποῖος περισσότερα ζητήματα θὰ γεννήσῃ εἰς τοὺς φορολογουμένους, τὸν τρόπον τῶν βεβαιωτῶν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην καὶ ἔδωκε τὴν ὑπόσχεσιν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐξεύρῃ ἕτερον τρόπον καὶ δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου διὰ τῶν λεγομένων βεβαιωτῶν, διότι θὰ δημιουργήσῃ καὶ ἄλλο σπουδαιότερον ζήτημα καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς Βουλευτάς, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἤδη εἶναι ἀπηλλαγμένη αὕτη, τὸ ζήτημα τοῦ διορισμοῦ τόσων καὶ τόσων βεβαιωτῶν ἰδιωτῶν πλέον, διότι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου θὰ εἶναι ἀνεπαρκεῖς κατὰ τὸν ἀριθμόν, ὥστε νὰ δυνηθῶσι νὰ ἐκτελέσωσι καὶ τὰ καθήκοντα αὐτά. Θὰ εὑρεθῇ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις πρὸ μιᾶς ἐπιθέσεως ἐκ μέρους ἡμῶν, διότι καὶ εἰς ἡμᾶς θὰ γίνῃ ἐπίθεσις φοβερὰ ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μας, διὰ νὰ λάβωσι τὰς θέσεις αὐτάς. Ἀλλὰ περιπλέον θὰ φέρῃ εἰς φῶς ἐν Πελοποννήσῳ ἐκτὸς τῶν σπαχήδων καὶ τοὺς λεγομένους χαβαλέδες. Ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς βεβαιώσεως καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ εἶναι ἔτι καταθλιπτικώτερος τῶν σπαχήδων, διότι ὁ φορολογούμενος εἶναι ὑποχρεωμένος ἐπὶ 4 ἡμέρας πρὸ τοῦ λιχνίσματος νὰ εἰδοποιῇ τὸν βεβαιωτὴν καὶ νὰ λαμβάνῃ ἔγγραφον ἄδειαν αὐτοῦ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο. Τώρα τὸ ζήτημα, ἂν ὁ βεβαιωτὴς εἶναι ἀσθενὴς καὶ ἀντικαθίσταται δι’ ἄλλου βεβαιωτοῦ, εἶναι ἓν ζήτημα, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἀτυχὴς φορολογούμενος τρέχει τὸν κίνδυνον καὶ ὁλόκληρον τὸ προϊόν του νὰ χάσῃ. Ἐπίσης εἰς τὸ ζήτημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τοῦ ἀραβοσίτου πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις, ὥστε ἡ μέτρησις νὰ γίνεται κατὰ τὴν συγκομιδὴν ὁπωσδήποτε, ἔστω καὶ διὰ ζυγίσεως.

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Φαίνεσθε διατεθειμένος νὰ δεχθῆτε τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀνατεθῇ εἰς αὐτὴν καὶ ἐξεύρῃ τὸν κατάλληλον τρόπον βεβαιώσεως. Δὲν λαμβάνετε τὴν καλωσύνην νὰ ἔλθητε νὰ συνεννοηθῆτε μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ μετ’ ἐμοῦ, διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῆτε τὴν Βουλήν;

§77Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Εὐχαρίστως δέχομαι.

§78Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Καίτοι δὲν κατάγομαι ἐξ εὐφόρου διαμερίσματος τῆς Ἑλλάδος, διετέλεσα ὅμως ἐφ’ ἱκανὸν χρόνον καὶ ἐγὼ γαιοκτήμων, ὀλίγα τινὰ ἔχω, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Κατ’ ἐμὲ λόγοι ὑψίστης ἀνάγκης ἐπιβάλλουσιν εἰδικῶς τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀπορῶ δ’ ἀληθῶς πῶς διεξάγεται συζήτησις περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξιν τῆς χώρας. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν εἶναι προωρισμένον νὰ κρατήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῆς Ἀρχῆς· εἶναι προωρισμένον νὰ ῥίψῃ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐπιβάλλεται νὰ ψηφισθῇ πρὶν ἢ συμβῇ τοῦτο. Ψηφιζομένου ἄλλως τε τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐκπληροῦται τελείως ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπαναστάσεως. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπανεστάτησε διὰ διαφόρους λόγους, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν διότι ἦτο γυμνὸς καὶ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τοὺς πολεμοῦντας τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτῶν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν· εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ στρατός, στόλος, δικαιοσύνη, παιδεία, ἄνευ φορολογίας; Ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ ἀνασύνταξιν ὅλων τούτων, ἔχει ἀνάγκην χρημάτων, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὀφείλει νὰ στέρξῃ εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην. Οἱ κύριοι ἀντιφρονοῦντες εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, καὶ ἰδίᾳ οἱ ἐκ Θεσσαλίας ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἰσχυρίσθησαν ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι καταθλιπτικὸν διὰ τὸν γεωργὸν τῆς Θεσσαλίας καὶ τὸ μέλλον τῆς χώρας. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους στέργει καὶ φορολογεῖ ὅλα τὰ προϊόντα· χάριν τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς καταβάλλουσιν οἱ μὴ παράγοντες σῖτον 9 λεπτὰ τελωνιακὸν δασμόν· χάριν τῆς σιτοπαραγωγῆς κατὰ τὸ 1905, ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ κ. Ῥάλλη, ἔθηκαν πρόσθετον δασμὸν τρίλεπτον, ἐνῷ ὁ ἐγχώριος σῖτος πωλεῖται πρὸς τὴν ἰδίαν τιμήν. Εἰς ἐποχὴν λοιπόν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος ὁλόκληρον προσφέρει φόρους διὰ τοὺς ἐθνικοὺς σκοπούς, ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικούς, εἶναι ἐπιβεβλημένον, εἶναι δίκαιον καὶ ἡ Θεσσαλία νὰ συνεισφέρῃ τὸν φόρον αὐτόν. Εἶχον τὴν ὑπομονὴν νὰ ἐρευνήσω τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ δύναμαι πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ φέρω τὰ πορίσματά μου. Πλὴν τῆς Ἑπτανήσου εἰσπράττει τὸ Κράτος περὶ τὰ 2.000.000, ἐκ τῶν φόρων τῶν σύκων· 500,000 ἐκ τοῦ ἐλαίου Λακωνίας, 40· 000 ἐκ τοῦ φόρου ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου, 450.000 δραχμῶν ἐκ τῶν ἑσπεριδοειδῶν, 20.000 ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, ἐκτὸς τοῦ καθαροῦ κέρδους τῆς Προνομιούχου, 4.000.000, ἐνῷ ἀπὸ τὸν σῖτον οὐδὲν εἰσπράττει. Ὑποθέτω ὅτι πάντα ταῦτα εἶναι ἀκριβέστατα· κατὰ συνέπειαν ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος, ἰδίως εἰς τὴν Θεσσαλίαν, δὲν ἀνέρχεται οὔτε εἰς τὰ ⅔ ἐπὶ τοῦ ἐπιβληθέντος τριλέπτου προσθέτου τελωνιακοῦ δασμοῦ κατὰ τὸ 1905. Αὐτή, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων· κατὰ συνέπειαν, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ἐκ πορισμάτων ἐξαγομένων ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ ὁλόκληρον τὸ ἔθνος προσφέρει, ἐφ’ ὅσον δύναται, εἰς τὸ Κράτος φόρον, εἶναι καὶ ἐπιβεβλημένον καὶ δίκαιον, ὅπως καὶ ἡ Θεσσαλία φορολογῆται.

§79ΑΛ. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς Θεσσαλίας.

§80Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τὰ σιτοπαραγωγὰ τμήματα τῆς Ἑλλάδος. Ἓν μόνον ἐξ ἰδίας πείρας ἔχω νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καί, ἂν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἂς τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ ζήτημα τῶν βεβαιωτῶν τὸ ἀπέρριψεν, ἂν ἠδυνήθην νὰ συλλάβω τὴν σκέψιν του· ὑποθέτω ὅμως ὅτι ἓν σύστημα καὶ μόνον εἶναι κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ καταλληλότερον καὶ τὸ βεβαιῶ ἐξ ἰδίας πείρας, τὸ τῶν δηλώσεων. Εἶναι ἓν ἐκ τῶν μέσων τῆς εἰσπράξεως, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουσι τὰ ὀλιγώτερα μειονεκτήματα· τουτέστιν οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ νὰ δηλώσωσι πρὸς τὸν ἔφορον ἢ πρὸς τὸν ἀστυνομικὸν σταθμάρχην τὸ ποσὸν τοῦ σπόρου, τὸν ὁποῖον θὰ σπείρωσιν, ἐκεῖνος δὲ νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν, ὥστε τὰς δηλώσεις νὰ δίδῃ πρὸς τὸν ἔφορον· συγχρόνως δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἐπιβάλει πρὸς τὸν σταθμάρχην ἐκεῖνον καὶ ποιάν τινα ἐπίβλεψιν εἰς τὰς σπειρομένας γαίας. Ταῦτα πάντα, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, τὰ γνωρίζω καὶ ὑποστηρίζω ἐξ ἰδίας πείρας, διότι πάντως, κατὰ τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, καταχρήσεις ἀσφαλῶς, ἀσφαλέστατα θὰ προκύψωσι, διότι ὄχι μόνον ἐπιπρόσθετος δαπάνη θὰ εἶναι ὁ βεβαιωτὴς αὐτός, ἀλλὰ συγχρόνως, ἀνθρώπινον καὶ τοῦτο, ἄνθρωπος καὶ αὐτὸς δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔρχηται εἰς συμφωνίας μὲ τοὺς παραγωγοὺς καὶ συνεπῶς νὰ προέρχωνται καταχρήσεις ἢ πάντως θὰ εἶναι μικροὶ τυραννίσκοι οἱ βεβαιωταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξεγείρωσι καθ’ ἑκάστην τοὺς καλλιεργητάς. Πάντως ἡ κατάχρησις θὰ ὑπάρχῃ—ἀνθρώπινον ἄλλως τε τοῦτο—, ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν ἐξάγω ἐξ ἰδίας πείρας, ἡ κατάχρησις θὰ εἶναι ὀλιγωτέρα μὲ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύω ἐγώ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, καὶ στρέφων τὸν λόγον μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγω τοῦτο: Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς νὰ δεχθῇ ἐπ’ ἄπειρον τὴν φορολογίαν ταύτην· ἐὰν δὲ στέργῃ καὶ θὰ στέρξῃ ἤδη τοῦτο προθύμως, τὸ πράττει πρὸς ἕνα σκοπόν· ἐὰν δὲ ἡ ἰδιότης μου ὡς Βουλευτοῦ καὶ ἡ θέσις αὕτη δὲν μὲ ἐκώλυε νὰ εἴπω σαφῶς, σαφέστατα τί ἐπιθυμεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ τὸ ἔλεγον.

§81Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δικαίως καὶ εὐλόγως, κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ ἡμέρας τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἀπασχολεῖ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ κρατεῖ ἐν συγκινήσει τὴν γεωργικὴν τάξιν τῆς χώρας, διότι πρόκειται νὰ πλήξῃ, ὡς ἔλεγον καὶ πρὸ ἡμερῶν, τὴν κυριωτέραν πλουτοπαραγωγὸν πηγὴν τοῦ τόπου, τὴν γεωργίαν. Παρήλασαν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πλεῖστοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δι’ ἁδρῶν καὶ πειστικῶν ἐπιχειρημάτων κατέδειξαν καὶ τὸ ἄνισον καὶ τὸ ἄδικον τῆς φορολογίας, κατέδειξαν ἅμα καὶ τὸ καταθλιπτικὸν τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως. Ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία δὲν ἐπείσθη εἰς τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα, φρονοῦσα ὅτι καὶ δικαία καὶ ἐλαφρὰ εἶναι ἡ ἐπιζητουμένη φορολογία καὶ μόνον διαβλέπει ἐλαττώματά τινα εἰς τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως· ἐλπίζει δ’ ὅτι διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἡ ὁποία εἰσάγεται σήμερον, θὰ ἐκλείψωσι καὶ ταῦτα, διότι θὰ δοθῇ καιρὸς ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους νὰ διαρρυθμίσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως. Δὲν ἤθελον, κύριοι Βουλευταί, νὰ λάβω καὶ ἐκ δευτέρου τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δευτερολογία, ὅταν μάλιστα δὲν πρόκειται νὰ πείσῃ τινά, εἶναι περιττολογία, εἶμαι ὅμως ἠναγκασμένος νὰ πράξω τοῦτο, διὰ ν’ ἀποκρούσω ἀδίκους ὑπαινιγμούς, οὓς ἔρριψαν προαγορεύσαντες συνάδελφοι, ὅτι δῆθεν ὁ Θεσσαλὸς δὲν συνεισφέρει εἰς τὰ δημόσια βάρη ὅσον οἱ κάτοικοι τῶν τμημάτων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, νομίζοντες ὅτι διὰ τούτων θὰ ἐκφράσωσι τὰ ἀστήρικτα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιχειρήματά των. Δὲν θὰ παρακολουθήσω εἰς τὴν συζήτησιν τὸν ἔντιμον ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴν τὸν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν λαλήσαντα ἐντεῦθεν, διότι δὲν κατώρθωσεν ὁ ἀγορητὴς ἐκεῖνος, μὲ ὅλην τὴν προσπάθειάν του, νὰ φανῇ καλῆς πίστεως, ἐνῷ εἶναι ἀναγκαῖον εἰς τὰς συζητήσεις νὰ κυριαρχῇ ἡ καλὴ πίστις καὶ νὰ μὴ προκαταλαμβανώμεθα ἐκ παντὸς τυπικοῦ καὶ προσωπικοῦ συμφέροντος, διότι οὕτω καὶ μόνον θὰ εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ διακρίνωμεν τὴν ἀλήθειαν. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Λακωνίας, ὁ κ. Βαββανάκος, τὸν ὁποῖον τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν διακρίνω μεταξὺ ἡμῶν...

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀπών.

§83Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἦτο παρών, διὰ νὰ συζητήσω κατ’ ἀντιμολίαν μετ’ αὐτοῦ...ἔλαβεν ὡς βάσιν, ἐκ στατιστικῶν, τὰς ὁποίας προσεκόμισε, φορολογίαν ἐφ’ ὡρισμένου εἴδους προϊόντος, διὰ νὰ συγκρίνῃ τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἡ Θεσσαλία, πρὸς τὴν φορολογίαν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Καὶ ὡς τοιαύτην ἐξελέξατο τὴν ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ εἶχε τὴν ἀξίωσιν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἀπορία του, νὰ μεταβληθῇ ἐν μιᾷ στιγμῇ ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία εἰς ἐλαιῶνα, διὰ νὰ δύναται ν’ ἀποδίδῃ φόρον ἐξ ἐλαίου ὅσον καὶ ἡ ἐπαρχία τοῦ ἐντίμου συναδέλφου. Καὶ λέγω ὅτι δὲν κατώρθωσε νὰ παρουσιασθῇ καλῆς πίστεως, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ τί πληρώνει ἡ Θεσσαλία ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἤδη ἰσχύοντος νόμου τοῦ ἀπαλλάξαντος τὸν καλλιεργητὴν καὶ τὸν μικροϊδιοκτήτην πάσης φορολογίας, διότι, ἐνῷ ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου οἱ κολλῆγαι καὶ οἱ μικροϊδιοκτῆται, οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται ἐξακολουθοῦσι νὰ ὑποβάλλωνται εἰς φορολογίαν, καὶ ἂν ἡ Θεσσαλία κατέβαλλεν ἄλλοτε 1,000,000, ἐξακολουθεῖ ἀκόμη καὶ σήμερον ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων νὰ καταβάλλῃ 500,000. Οὔτε θέλω ν’ ἀσχοληθῶ τί πληρώνει ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν, οὔτε νὰ σᾶς παραστήσω τί πληρώνει ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δασικῶν προϊόντων καὶ ἐξ ἄλλων ἐμμέσων φόρων, ὁπότε θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶναι ὅπως ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὁ ἐκ Λακωνίας συνάδελφος, ὅτι μόνον 5000 δρ. πληρώνει· οὔτε θὰ ἐπιμείνω, Κύριοι, νὰ ἐξετάσω ταῦτα διότι ἀνέκαθεν ὑπῆρξα ἐχθρὸς τοιούτων τυπικῶν διακρίσεων, οὐδὲ ἤλθομεν ἐνταῦθα νὰ διακρίνωμεν τὴν Ἑλληνικὴν χώραν εἰς τμήματα καὶ εἰς ἐπαρχίας, διότι, ἂν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν τοιαύτην διάκρισιν, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τίνες ἐλυμαίνοντο τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους μέχρι τῆς σήμερον, καὶ νὰ ἴδωμεν ποίαν ἀναλογίαν ἔχει ἡ Θεσσαλία ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν ὄχι μόνον εἰς τὴν συνεισφορὰν τῶν δημοσίων βαρῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν συμμετοχὴν τῶν ὠφελημάτων. Καὶ ἐλέχθη ἐντεῦθεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἁπλῶς θ’ ἀντικαταστήσῃ ἓν εἶδος φορολογίας. Κατέδειξαν ὅμως οἱ προαγορεύσαντες διὰ τῶν ἰδίων ἀριθμῶν, οὓς προσεκόμισεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον νὰ ἀντικαταστήσῃ φορολογικὸν σύστημα, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ καὶ νέαν τοιαύτην φορολογίαν, διότι, ἐνῷ μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα εἰσήγετο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸ ποσὸν τῶν 2.000.000 ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων, θὰ εἰσάγωνται ἤδη εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον περὶ τὰ 4.000,000 πλέον τῆς ἀδήλου ἐκείνης φορολογίας, τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀκόμη δηλ. περὶ τὰ 2.000.000. Καὶ ἐγὼ ἔκαμον πρόχειρον, ὅσον ἀφορᾷ μόνον τὴν Θεσσαλίαν, ὑπολογισμὸν καὶ εἶδον ὅτι ἐκεῖ διπλάσιον φόρον θὰ πληρώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός· ἀλλ’ οὔτε ἐγὼ ὅμως εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ὅσον προοδεύουσι τὰ Κράτη, τόσον καὶ αἱ ἀνάγκαι πληθύνονται, ἡ θεραπεία δ’ αὐτῶν ἀπαιτεῖ προσόδους. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συζητήσω σήμερον, εἶναι τὸ εἶδος τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν. Καὶ εἶπον ἐντεῦθεν οἱ εἰσηγηταὶ καὶ οἱ συνήγοροι τοῦ νομοσχεδίου ὅτι πῶς δυνάμεθα νὰ παραλείψωμεν τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν εἰς στιγμήν, καθ’ ἣν εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἐπιβάλλεται αὕτη· λησμονοῦσιν ὅμως οἱ συνήγοροι τῆς ἀρχῆς ὅτι δὲν εἶναι ἀκόμη ἐν Ἑλλάδι ἡ κατάλληλος στιγμὴ νὰ ἐπιβληθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὅπως ἠθέλησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Θεοδωρίδης νὰ παραστήσῃ. Καὶ πλανῶνται οἱ συνήγοροι τοῦ νομοσχεδίου, ὅταν συγχέωσι τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον πρὸς τὴν καθαρὰν ἔγγειον πρόσοδον, διότι, ἂν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν παραδείγματα ἐκ τῶν συμβαινόντων εἰς τὰ λοιπὰ Κράτη τὰ πεπολιτισμένα, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐκεῖ φορολογεῖται ἡ καθαρὰ ἔγγειος πρόσοδος καὶ οὐχὶ πᾶσα ἡ ἐσοδεία. Αὐτὸ συμβαίνει ἐν Ἀγγλίᾳ, αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐν Πρωσσίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ μόνον ἐν Ἑλλάδι παρουσιάζεται σήμερον τὸ ἐξαιρετικὸν φαινόμενον εἰς τὴν ἐντελῶς ἀβοήθητον γεωργίαν μας, νὰ θελήσωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν φορολογίαν ἐφ’ ὅλης τῆς ἐσοδείας, ὡσανεὶ ἡ γεωργία ἡμῶν ἤκμασε πλέον καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον, καθ’ ὃ θὰ ἦτο ἱκανὴ νὰ βαστάσῃ πᾶν βάρος. Ἡ Πρωσσία, ἡ ὁποία μόνον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν ἐδαπάνησεν ἅπαξ περὶ τὰ 100,000,000 μάρκων, δὲν ζητεῖ φόρον ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου ἐγγείου προσόδου, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς· καὶ ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας γεωργίαν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὰ σπάργανα, νὰ φορολογηθῇ ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου. Ἔλεγον πρὸ ἡμερῶν ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων ὅτι πρέπει νὰ φορολογηθῇ ἡ καθαρὰ ἔγγειος πρόσοδος, ἀλλὰ λέγοντες ταῦτα ἐννοοῦμεν ἐκεῖνο τὸ μέρισμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ κεφάλαιον, ἡ γῆ, καὶ ὄχι ἡ λοιπὴ πρόσοδος, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει ὅλας τὰς ἄλλας τὰς συντελούσας εἰς τὴν παραγωγὴν δυνάμεις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλων νὰ μετριάσῃ τὴν ἐκ τῆς παρασκευαζομένης ἐπαχθοῦς καὶ βαρείας διὰ τὴν γεωργίαν φορολογίας ἐντύπωσιν ἰσχυρίσθη ὅτι αὕτη ζητεῖται παρὰ τῆς Πολιτείας ὡς μέρισμα ὄχι ἐκ τῆς προσόδου, ἀλλ’ ἐκ τῆς τεχνητῆς ὑψώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, εἰς τὴν ὁποίαν συνετέλεσε καὶ αὐτὴ ἡ Πολιτεία διὰ τοῦ προστατευτικοῦ της δασμοῦ. Ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἤρξατο ἡ συζήτησις, ἠκούσθη ἐντεῦθεν τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο παρὰ τῶν συνηγόρων τοῦ νέου φορολογικοῦ συστήματος καὶ ἠκούσθη ἡ πρωτάκουστος καὶ ἀκατανόητος ἐκείνη οἰκονομικὴ θεωρία, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος πρέπει ν’ ἀφαιρῇ ἀπὸ τὴν βιομηχανίαν ὅ,τι παρέχει αὐτῇ ὡς προστασίαν τῶν διαφόρων προστατευτικῶν δασμῶν. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς· ὁποίου εἴδους προστασία ἤθελεν εἶσθαι ἡ τοιαύτη; Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ὁμιλίᾳ του ἔφερε καὶ ἕτερον δικαιολογητικὸν λόγον τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἐν λόγῳ φορολογίας, ὅτι πάντες οἱ πολῖται πρέπει νὰ εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἑπομένη τῇ διὰ τοῦ Συντάγματος καθιερωθείσῃ ἀρχῇ τῆς ἰσότητος τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν δὲν δύναται νὰ μὴ ἐπιβάλῃ καὶ ἐπὶ τῆς γεωργίας φορολογίαν. Ἀλλὰ τὸ ἐπιδιωκόμενον νέον φορολογικὸν σύστημα πᾶν ἄλλο παρουσιάζει ἢ τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, διότι ἡ εἰσαγομένη φορολογία, συγκρινομένη κατὰ ποσοστὸν πρὸς ἄλλας παρ’ ἡμῖν φορολογίας, ἀποβαίνει ἄνισος, φορολογουμένης τῆς τάξεως τῶν γεωργῶν μεῖζον πολλῶν ἄλλων ἐπαγγελματικῶν τάξεων καὶ δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπός, ὃν ἐπιζητεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν οἱ ἐκφράσαντες τὴν εὐχὴν τῆς καταργήσεως τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου δὲν ἔπραξαν τοῦτο σπουδαίως, διότι γνωρίζουσι καλῶς ὅτι ὄχι μόνον τὴν ἰδιοκτησίαν ὠφελεῖ ὁ προστατευτικὸς δασμὸς ἐπὶ τοῦ σίτου, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν καλλιεργητήν, τὸν μὴ ἰδιοκτήτην. Πολλὰ ἐπιχειρήματα πρὸς ἀπόκρουσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου ἐλέχθησαν ἐντεῦθεν καὶ δὲν θὰ ἐπιμείνω· ἀλλ’ ἐγὼ θ’ ἀναφέρω ὑμῖν ἓν καὶ μόνον παράδειγμα, ἱκανὸν νὰ πείσῃ πάντα περὶ τοῦ εἰλικρινοῦς τῆς εὐχῆς τῶν καλλιεργητῶν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ, τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ κατὰ τὸν χρόνον τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου τούτου, ἐνῷ οὐδεὶς ἄλλος διεμαρτυρήθη κατὰ τοῦ φόρου τούτου ἢ μόνον ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλίας. Ὅτε κατὰ τὸ ἔτος 1904 ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις Θεοτόκη, ὑπουργοῦντος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ ἀειμνήστου Σιμοπούλου, ν’ αὐξήσῃ τὸν δασμὸν τοῦ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου σίτου, ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλίας καὶ δὴ τῶν ἐπαρχιῶν Τρικκάλων καὶ Καρδίτσης συνῆλθεν εἰς θορυβῶδες συλλαλητήριον καὶ διεμαρτυρήθη κατὰ τοῦ προστατευτικοῦ ἐκείνου δασμοῦ. Κατὰ τὸ ἔτος, λέγω, ἐκεῖνο ἐμὲ αὐτὸν βίᾳ μὲ παρέλαβε τὸ πλῆθος καὶ μὲ ὡδήγησεν εἰς τὸ τηλεγραφεῖον, ἵνα συντάξω τὴν διαμαρτυρίαν (θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις). Βεβαίως ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸ ἐνθυμῶνται καὶ εἰς τὴν διαμαρτυρίαν ταύτην προσετέθη καὶ ἡ διαμαρτυρία τῶν ἀλευροβιομηχάνων Πειραιῶς. Ἀλλ’ αἱ διαμαρτυρίαι τῶν ἀλευροβιομηχάνων παρῆλθον, διότι ἦλθεν ἐκείνη ἡ σατανικὴ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας μεταβάλλονται τὰ πίτυρα εἰς ἄλευρα. Δὲν γνωρίζω ἂν μεταξὺ τῶν διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ ἦτο καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λακωνίας, ἀλλ’ ἓν γνωρίζω, ὅτι προχθὲς ὑπεστήριξε τὴν ὕπαρξιν τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ καὶ οὐδὲν εἶπε περὶ τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων. Ἀλλὰ πλὴν ὅλων τούτων ἂς παραδεχθῶμεν ὅτι προστατεύονται πάντες ἐν γένει οἱ παραγωγοὶ καὶ καλλιεργηταὶ καὶ ἰδιοκτῆται· ἀλλ’ ἐρωτῶ: ποίαν ἄλλην προστασίαν παρέχει εἰς τὴν γεωργικὴν βιομηχανίαν ἡ Πολιτεία; Οὐδεμίαν. Ὅπως καὶ ἄλλοτε, κύριοι Βουλευταί, ἐξέθηκα ἐνώπιόν σας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐνῷ ἡ Πολιτεία οὐδεμίαν προστασίαν παρέχει εἰς αὐτούς, παρ’ ἡμῖν ὑφίσταται σωρεία ἀδικαιολογήτων ἀδήλων φορολογιῶν. Καὶ πρώτη ἡ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς συγκοινωνίας, διότι τὸ προϊόν, διὰ νὰ μετακομισθῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ Βόλου, θὰ πληρώσῃ τέσσαρα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ τοῦτο δι’ ἔλλειψιν συγκοινωνίας, ἐνῷ, ἂν μετακομισθῇ ἐκ Ῥωσίας ὁ σῖτος εἰς τὸν Βόλον, θὰ πληρώσῃ 1½ λεπτὸν κατ’ ὀκᾶν. Ἰδοὺ ἀπέναντι τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ Πολιτεία, τίνα, ἄδικον φορολογίαν ὑφίσταται ὁ Θεσσαλὸς παραγωγός. Ἐνῷ οἱ γεωργοὶ δὲν καταβάλλουσι τέλη διὰ τῆς συμβάσεως ἀλλαχοῦ, ἐν Ἑλλάδι καταβάλλουσι σημαντικὰ τοιαῦτα. Ἐνῷ ἀλλαχοῦ ἔχουσιν ἰδέαν δικαιοσύνης, ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχουσι τοιαύτην καί, ὅταν ζητήσῃ τις νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του, θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ὅτε ἐπεβλήθη ὁ προστατευτικὸς ἐκεῖνος δασμὸς ἢ μᾶλλον ὅτε ἐζητήθη ἡ αὔξησίς του καὶ ἐπετεύχθη, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦσαν οἱ εἰσηγηταί, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἠθέλησαν νὰ παραστήσωσιν ὅτι ἔπραξαν τοῦτο χάριν τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐγένετο χάριν τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς. Εἶχον τὴν τιμὴν καὶ τότε νὰ παρακάθημαι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ· ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε, ἕνεκα τοῦ μεγάλου ἐλλείμματος, τὸ ὁποῖον παρουσιάζετο, ἕνεκα τῆς σπατάλης τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἠναγκάσθη νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ ἄρτου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι τὰ ταμεῖα ἦσαν κενά. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ λόγος τῆς αὐξήσεως καὶ οὐχὶ ἡ προστασία τῆς θεσσαλικῆς παραγωγῆς. Ὥστε εἶναι καιρὸς νὰ παύσωμεν ὁμιλοῦντες περὶ παρασχεθείσης προστασίας εἰς τὴν γεωργίαν μας, διότι μέχρι σήμερον οὐδεμία τῶν Κυβερνήσεων ἔδειξε καὶ τὸ ἐλάχιστον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ αὐτῆς. Ἂν καὶ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τῆς φορολογίας ταύτης, ἐν τούτοις, προκειμένου νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν ἔπρεπε, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀρχὴν τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου διὰ δηλώσεων, ἀλλ’ αὕτη νὰ καθιερωθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι βλέπω ὀλιγώτερον καταθλιπτικὸν τὸ φορολογικὸν τοῦτο σύστημα. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν φοβεῖται ὅτι θὰ γίνωσι καταχρήσεις. Τουλάχιστον εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ὁπόθεν περιμένει ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ τὸ μεγαλείτερον ποσὸν τοῦ φόρου, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι μεγάλαι καταχρήσεις, διότι ἡ μεγαλειτέρα παραγωγὴ ἀνήκει εἰς τὰς χεῖρας τῶν μεγάλων ἰδιοκτητῶν καὶ εἶναι εὔκολον εἷς ὑπάλληλος ἐφοριακὸς εἰς ὁλοκλήρους δήμους ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ νὰ ἐξελέγξῃ τὰ βιβλία τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ νὰ εὕρῃ τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς. Τὸ αὐτὸ δὲ δύναται νὰ συμβῇ καὶ διὰ τοὺς μικροὺς ἰδιοκτήτας. Ἐλαχίστη θὰ εἶναι ἡ κατάχρησις διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἀπέναντι τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν θὰ ἐχρειάζετο ἡ Πολιτεία διὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν διὰ τοῦ τρόπου τῆς δημιουργίας τῶν βεβαιωτῶν καὶ τῶν ἐκτιμητῶν. Καὶ ἀφοῦ οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, Κύριοι, διατί διστάζει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν καθιέρωσιν τῆς ἀρχῆς τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως διὰ δηλώσεων καὶ ζητεῖ παρ’ ἡμῖν ἐν λευκῷ νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν, ἵνα αὐθαιρέτως καὶ ἀντισυνταγματικῶς αὕτη καθιερώσῃ οἱονδήποτε σύστημα θέλει; Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι Βουλευταί. Δὲν θέλω νὰ καταπονήσω περισσότερον ὑμᾶς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἀντετάχθην κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου μὲ τὴν συνείδησιν ὅτι σήμερον κατεργαζόμεθα τὴν καταδίκην τῆς γεωργίας καὶ οὐχὶ ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εὔχομαι ὅμως, ἵνα αἱ ἰδικαί μας προεικασίαι διαψευσθῶσι καὶ αἱ ἐλπίδες τῆς Κυβερνήσεως ἐπαληθεύσωσιν, ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως συμβῇ τὸ ἐναντίον.

§84Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, βεβαίως παραγνωρίζει τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπιστήμης καὶ τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν, ἡ ὁποία, εὐθὺς ὡς ἐξηγγέλθη τοῦτο, τὸ κατεδίκασεν, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀπείρων ἀναφορῶν, τηλεγραφικῶν καὶ μή, αἵτινες ἐστάλησαν ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἔρεισμα ἐπιστημονικόν, καὶ οὐδεὶς ἠδυνήθη μέχρι τῆς ὥρας ταύτης νὰ δικαιολογήσῃ τοῦτο ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς, μὴ ἐξαιρουμένου καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτοῦ, μηδὲ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πρὸς ταῦτα ἡ Βουλὴ πειθομένη εἰς τὰς εἰσηγήσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀφ’ ἑνός, προκαταληφθεῖσα ἀφ’ ἑτέρου κατά τινων τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι ἀντιφρονοῦν εἰς τὸ νομοσχέδιον, καὶ προκαταληφθεῖσα σχεδὸν ἡ Βουλὴ κατὰ τῆς Θεσσαλίας ὁλοκλήρου, ἣν προκατάληψιν ἐξεδήλωσαν τόσον εἰς ἰδιαιτέρας συζητήσεις μεταξὺ πολλῶν Βουλευτῶν γενομένας, ὅσον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διά τινων Βουλευτῶν, οἵτινες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξαν τὸ νομοσχέδιον, ἐντοπίζοντες αὐτὸ κυριολεκτικῶς εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἡ Βουλὴ, λέγω, ἔδειξε καὶ δεικνύει τὴν ἀπόφασιν νὰ ψηφίσῃ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἐν λεπτομερείᾳ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἂν δὲ ἀνῆλθον τὸ δεύτερον ἤδη τὸ βῆμα, πράττω τοῦτο, ἵνα τὸ μὲν ἄρω τὰς παρεξηγήσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, τὸ δὲ καὶ σπουδαιότερον ἀποκρούσω τὰ ἐπιχειρήματα τόσον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ἐπιχειρήματα, εἰς τὰ ὁποῖα περιωρίσθησαν κατὰ τὰς χθεσινὰς αὐτῶν ἀγορεύσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι πολλά, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἐλέχθησαν, ἐξετοπίσθησαν ἤδη. Λυποῦμαι πολύ, διότι, καίτοι ἀναγνωρίζω ὅτι ἐν γένει τὰ Κράτη, ὡς καὶ τὸ Ἑλληνικόν, ἀποτελοῦνται ἐξ ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τοιαύτην θέσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, οἵαν θέσιν ἔχουσι τὰ μέλη τοῦ σώματος πρὸς τὸν στόμαχον, καὶ ὡς εἶναι ταῦτα ὑποχρεωμένα νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὸν στόμαχον, ἵνα συντηρῆται ἐν ζωῇ ὁ ἄνθρωπος, οὕτως εἶναι ὑποχρεωμένη ἑκάστη ἐπαρχία ἑνὸς Κράτους νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ χωρὶς νὰ μεμψιμοιρῇ μηδὲ νὰ σκέπτηται ὁποῖα βάρη φέρει ἄλλη τις ἐπαρχία καὶ ἂν εἶναι σχετικῶς ἴσα πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φέρει αὕτη καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐγένετο λόγος, οὕτως εἰπεῖν, διὰ τὴν Θεσσαλίαν εἰδικῶς ὑπό τινων κυρίων Βουλευτῶν καὶ ἐστηρίχθη ἡ φορολογικὴ ἰσότης, τὴν ὁποίαν δῆθεν ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸν λαόν, εἰς τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἡ Θεσσαλία δὲν φορολογεῖται ὅπως φορολογοῦνται αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι, λυποῦμαι, λέγω, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς φορολογίας τῆς Θεσσαλίας συγκριτικῶς πρὸς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Ὁ ἐκ Λακεδαίμονος βουλευτὴς κ. Βαββανάκος, ὑποστηρίζων δι’ ἐπιχειρημάτων ἀξίων μὲν λόγου, ἀλλ’ ἀποδεικνυομένων μὴ βασίμων, ὅτι ἡ Θεσσαλία δὲν φορολογεῖται, ἀνωμολόγησεν ὅτι τῳόντι ὁ προκείμενος φόρος προώρισται νὰ πλήξῃ κυριολεκτικῶς καὶ πρωτίστως τὴν Θεσσαλίαν. Καὶ εἶχε δίκαιον εἰς τοῦτο, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων βαρύνει κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου ποσοῦ τὴν Θεσσαλίαν, καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ τὸ λοιπὸν τοῦ Βασιλείου, ὅπερ σημαίνει ὅτι τὸ ἥμισυ τῆς γεωργίας ἀνήκει εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ τὸ ἥμισυ εἰς τὸ ἄλλο Κράτος. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον ἐκ τῶν στατιστικῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν μέχρι σήμερον. Οἱ Θεσσαλοὶ ἐκτὸς τοῦ φόρου οἰκοδομῶν πληρώνουσιν ἤδη, μετὰ τὴν γενομένην αὔξησιν, δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου, τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, φόρον ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν 8% δημόσιον καὶ 3% δημοτικόν, εἰς τὰς βοσκησίμους δὲ γαίας περιλαμβάνονται καὶ αἱ ἄλλαι γαῖαι, καθόσον καὶ αὗται, καὶ ὅταν μισθῶνται καὶ ὅταν βόσκωνται ὑπὸ ζῴων αὐτῶν τῶν ἰδιοκτητῶν, ὑπόκεινται εἰς ἓν ποσὸν φόρου πολὺ ἀρκετόν, καὶ τὸ σύνολον τῶν φορολογουμένων γαιῶν ὑπερβαίνει τὸ 1.500.000 στρεμμάτων. Ἐπλήρωνον φόρον ἀμπέλων, ὡς ἀνέφερεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὁ αὐτὸς ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτής, διὰ 100,000 στρέμματα, εἰς ὅσας ἀνέρχονται αἱ ἄμπελοι εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ τὸν φόρον αὐτὸν ἡ ἐπανάστασις τὸν κατήργησεν· ἀλλ’ ἀντ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ τῶν ἀροτριώντων, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, ἔλαβεν ἡ Πολιτεία τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἡ Θεσσαλία εἶχεν ἐκ τῶν στεμφύλων καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι πάρα πολὺ μέγα. Ἐὰν διὰ τὴν Πολιτείαν εἶναι ἓν ἢ δύο ἑκατομμύρια, διὰ τοὺς Θεσσαλοὺς ἀμπελοκτήμονας εἶναι πάρα πολὺ μέγα, εἶναι δέκα ἑκατομμύρια, διότι ἑκάστη οἰκογένεια ἐκέρδιζε 50 μέχρις 100 δρχ., ἐπλήρωνεν ὡσαύτως τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων, ὁ ὁποῖος ἀνεβιβάζετο εἰς 1.200.000 περίπου. Ἀλλ’ ἐνῷ αὐτοὺς καὶ ἄλλους φόρους ἀκόμη ἐπλήρωνον οἱ Θεσσαλοί, ἔπραξαν οὗτοι κάτι τι ἀπέναντι τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ὅπερ δὲν ἔπραξαν οὐδὲ πράττουσι μέχρι τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι, καὶ ἰδίως ἡ Πελοπόννησος· διότι ἡ Θεσσαλία μὲ ὅσους ἐβαρύνετο μέχρι τῆς ὥρας τοὺς πληρώνει, σχεδὸν εἰπεῖν, εἰς ἀκέραιον.

§85Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Ὅλοι οἱ φόροι κατηργήθησαν. Τὰ ἀροτριῶντα κτήνη κατηργήθησαν. Τί πληρώνει;

§86Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν πληροφορίαν· ἀλλὰ φαίνεται, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν παρακολουθεῖτε τὴν ὁμιλίαν μου.

§87Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ γίνεται κἂν διάκρισις ἐπαρχίας ἀπὸ ἐπαρχίαν.

§88Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Παρακαλῶ. Προεκλήθημεν...

§89Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὅλοι ἀνήκομεν εἰς τὸ αὐτὸ Κράτος καὶ ὀφείλομεν νὰ συνεισφέρωμεν. Ἂν δικαίως ἢ ἀδίκως, αὐτὸ θὰ ἐξετάσητε.

§90Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐδήλωσα ὅτι μὲ λύπην μου ἀναγκάζομαι νὰ ἀναφέρω ταῦτα, ἀλλὰ πράττω τοῦτο, διότι ὑπάρχουσι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐφρόνουν καὶ φρονοῦσιν ὅτι ἡ Θεσσαλία δὲν πληρώνει φόρους.

§91Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐγὼ κακίζω πάντα συνάδελφον, ὁ ὁποῖος χωρίζει τοὺς Ἕλληνας εἰς Θεσσαλοὺς καὶ Πελοποννησίους.

§92Ι. ΧΡΥΣΟΒΕΛΟΝΗΣ. Μὴ κάμνετε διακρίσεις, κύριε συνάδελφε.

§93Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μήπως φοβεῖσθε ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μὲ διακόπτετε; Ἔλεγον, λοιπὸν Κύριοι, ὅτι ἡ Θεσσαλία, μὲ ὅσους φόρους ἐβαρύνετο μέχρι τῆς χθὲς καὶ μὲ ὅσους θὰ βαρυνθῇ εἰς τὸ μέλλον, παρουσιάζει τὸ ἐξαιρετικὸν τοῦτο, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπλήρωνεν αὐτοὺς τελείως. Ἡ Θεσσαλία δὲν θέλει νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος. (Διάλογοι καὶ θόρυβος εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια).

§94ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, εἰ δυνατόν, νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις ἐπαρχιῶν.

§95Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ ῥήτωρ ἀνασκευάζει τὰ ὅσα ἐξηνέχθησαν πρὸ τριῶν ἡμερῶν.

§96ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, κύριε Πρόεδρε.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ῥήτορα ἀπὸ ὥρας νὰ προχωρήσῃ, διὰ νὰ περατώσῃ καὶ νὰ ἀφήσῃ τὰ παρεμπίπτοντα ζητήματα. Τί ἄλλο θέλετε;

§98Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Καὶ κάμνω μίαν σύγκρισιν, Κύριοι ταμείων τινῶν Θεσσαλίας πρὸς ταμεῖα ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὡς τοῦ τῆς ἐπαρχίας τοῦ κ. ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτοῦ, ἐξ ἐπισήμου σημειώσεως, ἣν ἔχω ἐδῶ. Εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1909, ἤτοι ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1909 μέχρι Ὀκτωβρίου τοῦ 1910, ἐβεβαιώθησαν ἔσοδα 1,220,000 καὶ ἔμειναν ἀνείσπρακτα 250,000. Εἰς τὸ ταμεῖον Τρικκάλων 1,343,000 καὶ ἔμειναν ἀνείσπρακτα 130.000. Εἰς τὸ ταμεῖον Πατρῶν 3.610.000 καὶ ἔμειναν ἀνείσπρακτα 739,400. Εἰς τὸ τοῦ Βόλου 3.144.000 καὶ ἔμειναν ἀνείσπρακτα 250,000. Ἔχω ἀποτέλεσμα τῆς συγκρίσεως ταύτης ἀναλογίαν καθυστερήσεως ἓν πρὸς τρία μεταξὺ τῶν κυριωτέρων ταμείων τῆς Θεσσαλίας, Καρδίτσης, Βόλου, Τρικκάλων καὶ Λαρίσης, καὶ τῶν μεγάλων ταμείων τῆς Πελοποννήσου. Ἂς ἀφήσωμεν τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑπτανήσου, ἤτοι ἔχομεν μίαν καθυστέρησιν παρὰ πολὺ μεγάλην. Καὶ ἐνῷ ἔχομεν τὴν καθυστέρησιν αὐτὴν ἀφ’ ἑνός, Κύριοι, ἔχομεν καὶ ἐξ ἄλλης ὁδοῦ λῆψιν ἄλλων σπουδαίων ποσοτήτων ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ εἰς βάρος αὐτοῦ, ἔχομεν τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης τῆς δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβαρύνεται τὸ Κράτος μὲ εἴκοσιν ἑκατομμύρια μέχρι τοῦ 1905, ὅτε ἐτέθη ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ διὰ τὰ 20 ἑκατομμύρια αὐτά, κύριοι Βουλευταί, μὲ τὰ ὁποῖα ἐβαρύνθη τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπὸ τοὺς δήμους καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ βαρύνηται, ἔχει πολὺ ἐλάχιστον μέρος ἡ Θεσσαλία. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω εἰδικῶς ἐπαρχίας τινάς, ὡς τῆς Κερκύρας· αὕτη ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ 1904 ἐκ 269,000, τὸ ἔλαβεν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς συνδρομὴν καὶ εἰς ἔλλειμμα, πληρώσασα περὶ τὰς 70.000 μόνον· ἐπίσης ἡ τῆς Ἠλείας ἔλαβε 233,000 καὶ ἐπλήρωσεν ἐλάχιστα· ἡ τῆς Λακεδαίμονος ὡσαύτως ἔλαβε 132,000 καὶ ἐπλήρωσε 43,000 καὶ ἡ τῆς Μαντινείας 138,000 καὶ ἐπλήρωσε 52,000, ἐνῷ αἱ θεσσαλικαὶ ἐπαρχίαι Τρικκάλων, Καλαμπάκας, Λαρίσης, Φαρσάλων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους οὐδόλως ἐβάρυναν, πληρώσασαι τὴν ὅλην δαπάνην τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἀποδεικνύουσιν οἱ σχετικοὶ πίνακες τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Τοιαύτη εἶναι, Κύριοι, ἡ κατάστασις τῆς Θεσσαλίας ἀπὸ ἀπόψεως φορολογικῶν βαρῶν. Καὶ ἐρωτᾶται· τίνες ἐπαρχίαι φορολογοῦνται πλειότερον; αἱ καθυστεροῦσαι σημαντικὰ ποσὰ φόρων καὶ συντηροῦσαι τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσίν των εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, ἢ αἱ εἰς ἀκέραιον καταβάλλουσαι φόρους καὶ ἐξ ἰδίων συντηροῦσαι τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, χωρὶς νὰ βαρύνωσι τὸ δημόσιον ταμεῖον; (ἀνυπομονησίαι). Θὰ τὰ εἴπωμεν καλά· μὴ ἀνησυχεῖτε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνετε διαίρεσιν τοῦ Κράτους.

§100Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δὲν διαιρεῖται τὸ Κράτος· μὴ φοβεῖσθε. Θέλω νὰ μάθῃ, καὶ πρέπει νὰ μάθῃ, ὁ λαὸς καλῶς τὰ συμβαίνοντα.

§101Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφήνετε αὐτὸν τὸν ἐμφύλιον πόλεμον καὶ νὰ καταγίνητε εἰς τὸ δίκαιον τοῦ φόρου; Ἕλληνες εἴμεθα ὅλοι.

§102Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τὸ εἶπον ἐξ ἀρχῆς.

§103Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ἡ Θεσσαλία ἔπαθεν εἰς τὸν πόλεμον, ἐγὼ ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας συνηγόρησα καὶ τῇ ἐδόθησαν 7.000.000.

§104Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἡ φορολογία λοιπὸν τοῦ σίτου, ἡ ὁποία ἐτέθη, κύριοι Βουλευταί, τῷ 1905, ἐτέθη ἕνεκα ἀνάγκης ἀναποφεύκτου οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθε, καὶ ἐξ ἄλλων λόγων, ἀλλ’ εἰδικῶς καὶ ἐκ τῶν ἐλλειμμάτων, τῶν ἐκ καθυστερήσεων πληρωμῶν τῶν δήμων πρὸς τὸ Δημόσιον. Καὶ ἤδη ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὸ κύριον θέμα. Ἂν ἡμεῖς, Κύριοι, ἐξ ἀρχῆς ἐκηρύχθημεν κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ ἐφθάσαμεν καὶ μέχρι τοῦ σημείου οὐδεμίαν νὰ δεχθῶμεν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, ἐπράξαμεν τοῦτο οὐχὶ βεβαίως ἐξ ἐλλείψεως πατριωτισμοῦ, οὐδὲ ἐξ ἀγνοίας, τὴν ὁποίαν ἴσως θέλουσι νὰ μᾶς καταλογίσωσι, τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, ἀλλ’ ἐκ τῆς πεποιθήσεως ὅτι πρέπει καὶ χάριν τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων αὐτοῦ τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας πρὸ παντὸς ἡ τάξις αὕτη νὰ ὑποστηριχθῇ, καὶ τῆς γνώμης ἣν ἔχομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας ὀφείλει νὰ φανῇ πολὺ φειδωλὴ εἰς τὰς δαπάνας καὶ ν’ ἀναμετρήσῃ καλῶς μήπως ἡ βάσις τῶν δαπανῶν, τὴν ὁποίαν θέτει, καὶ ἡ δικαιολογία περὶ ἀναδιοργανώσεως ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους διὰ τῆς προσθήκης διαφόρων νέων θέσεων, μήπως ἡ βάσις αὕτη εἶναι πεπλανημένη. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο προτιμότερον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μετεκάλεσε δι’ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας ὀργανωτάς, ἂν μετεκάλει εἰδικῶς ὀργανωτὴν διὰ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον εὑρίσκω ὅτι ἡ Ἑλλὰς μὲ τόσον μικρὸν πληθυσμὸν ἔχει ὑπεραρκετὰ ταμεῖα, 65 περίπου, ἐξ ὧν μερικὰ εἰσπράττουσι 250,000, ἄλλα 280,000 καὶ ἄλλα 300,000 κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Πρὸς τούτοις εὑρίσκω ὅτι ἦτο δυνατόν, ἀναδιοργανουμένη ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ οἰκονομίαν νὰ φέρῃ καὶ αὔξησιν ἐσόδων. Καὶ μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Πρωθυπουργοῦ χθὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι οὐσιαστικόν, ἀλλὰ τυπικόν, διότι διαρρυθμίζεται ὁ φόρος ἁπλῶς. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, κύριοι Βουλευταί. Οὐσιαστικὸν τελείως εἶναι τὸ νομοσχέδιον, διότι, εἴτε τὸ πρῶτον ἤδη ἐπιβάλλεται ἡ φορολογία εἴτε διαρρυθμίζεται τὸ κρατοῦν σύστημα, ἡ οὐσία εἶναι ὅτι αὐξάνεται ἡ φορολογία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον εἶναι οὐσιαστικόν. Ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον μετὰ μεγάλης τέχνης ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης εἶπεν, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἐξήγγελλε πρὸς τὸν λαὸν τὸ πρόγραμμα αὑτοῦ διὰ ζώσης καὶ διὰ τοῦ τύπου ἴσχυεν ἡ φορολογία τῆς γεωργίας τῶν ἀροτριώντων, δὲν εἶναι παντάπασιν ἀληθές, καθόσον αὕτη ἐν σχέσει πρὸς τοὺς πολλοὺς γεωργούς, ἐκτὸς τῆς φορολογίας τῶν μεγαλοκτηματιῶν εἶχε καταργηθῆ· καὶ ἂν ὑπῆρξε προσπάθειά τις, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ, ἀφοῦ δὲν ἐπανῆλθε, καὶ ὅτε ἔκαμε τὴν περιοδείαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρχε, δὲν δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ σήμερον οἱονεὶ σοφιστικῶς ὅτι ὑπῆρχεν ἡ φορολογία αὕτη. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς ἑρμηνείας καὶ τῆς κρίσεως τοῦ προγράμματος αὐτῆς, τότε θὰ ἠδύνατο νὰ λέγῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅσα εἶπε χθές· τότε θὰ ἠδύνατο νὰ λέγῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐν τῷ προγράμματι αὑτοῦ περιελαμβάνετο καὶ ἡ φορολογία τῆς γεωργίας καὶ κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο· ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸ δικαίωμα τῆς κρίσεως καὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ὁ λαός, ἔχει ἡ Βουλή, δὲν δύναταί τις ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀλήθειαν καὶ εἴπῃ ὅτι εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρχε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Εἰς τὸ πρόγραμμά της ὑπῆρχεν ἄλλη ἐπαγγελία, ἄμεσος, ὑπῆρχεν ἡ ἐπαγγελία τοῦ νὰ μεταφέρῃ τοὺς φόρους ἀπὸ τοὺς ὤμους τῶν ἀπόρων τάξεων εἰς τὴν τῶν εὐπόρων. Καὶ ἐν τούτοις ἐλησμόνησεν ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ δεκάμηνον διευθύνουσα τὰς τύχας τοῦ Κράτους καὶ ἐπὶ ἑξάμηνον εὑρισκομένη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐλησμόνησε, λέγω, κύριοι Βουλευταί, τὴν ἐπαγγελίαν ταύτην. Καὶ ἀφοῦ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης πολλοὶ ῥήτορες, ἀντιφρονοῦντες εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὑπενθύμισαν αὐτῇ τὰς ἐπαγγελίας της, τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐπεχείρησε διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀναστήσῃ τὴν ἀποθανοῦσαν, ὡς εἶπεν, ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ δασμολογίου. Μόλις, χθὲς ἐνεθυμήθη ν’ ἀναστήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, ἐνῷ ὑποχρέωσιν εἶχεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐμφανίσεως ἐν τῇ Βουλῇ νὰ ἐντείνῃ τὰς δυνάμεις της καὶ ψηφίσῃ τὰ ἀπαραίτητα μέτρα, ὥστε νὰ εὑρισκώμεθα πρὸ καθαρισμένου ἐδάφους, νὰ εὑρισκώμεθα πρὸ συστήματος φορολογικοῦ ἐπιστημονικοῦ, ἵνα σήμερον γνωρίζῃ καλῶς ἡ Βουλὴ ποίαν πηγὴν πλούτου συμφέρει νὰ φορολογήσῃ, ἐὰν τὸ Κράτος ἔχῃ ἀνάγκην καὶ συμφέρον νὰ φορολογήσῃ τὴν πρώτην, τὴν δημιουργικὴν πηγὴν πλούτου, τὴν γεωργίαν ἢ ἄλλην τοιαύτην πηγὴν οὐχὶ δημιουργικὴν ἀλλ’ ἁπλῶς ἐπαυξάνουσαν τὸν πλοῦτον τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ ἐνεθυμήθη ἡ Κυβέρνησις παρὰ μόνον χθές. Ἐνεθυμήθη ὅμως τοὺς γεωργούς, διὰ νὰ τοὺς βαρύνῃ μὲ διπλάσιον φόρον ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐπλήρωνον. Διότι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Προέδρου της καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῷ ἀπήντησεν εἰς τοὺς ἀντιφρονοῦντας μὲν πλὴν πιστεύοντας ὅτι θέλει ἐπέλθει βλάβη εἰς τὸ Δημόσιον λόγῳ δαπανῶν διὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ λόγῳ τῶν ἐξαιρέσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται διὰ τὰς γεωργικὰς οἰκογενείας, δὲν ἀπήντησεν ὅμως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν γνώμην ὅτι βαρύτατα θὰ φορολογηθῇ ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς καὶ ὅτι ὑπερδιπλασιάζεται ὁ φόρος ἐν σχέσει μὲ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Καὶ ἐνεθυμήθη τοὺς γεωργοὺς χάριν τῆς φορολογικῆς ἰσότητος κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ κ. Πρωθυπουργός! Ἀλλ’ ἐλησμόνησε χάριν τῆς ἐφαρμογῆς καὶ τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου Συντάγματος νὰ λάβῃ μέτρα ἱκανοποιητικὰ διὰ τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν, ὁποία εἶναι καὶ ἡ τάξις τῶν ἀμπελουργῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἀντιπαρῆλθε καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ Σύνταγμα, δὲν ἐνδιαφέρει τὴν ἰσότητα τὴν φορολογικήν. Ὅταν σοὶ ἀπαγορεύηται νὰ ὠφελῆσαι ἐκ τῆς περιουσίας σου καὶ ἐργασίας σου 300 ἢ 500 δραχμάς, τοῦτο κατὰ τὴν Κυβέρνησιν τῶν φιλελευθέρων εἶναι ἰσότης φορολογική, τοῦτο ἐπιτρέπεται, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ λόγος· ἡ νομοθετικὴ πρόνοια καὶ σπουδὴ ἔφερε πραγματικῶς τὴν ἰσότητα καὶ ἱκανοποίησε τὰς ἀξιώσεις τοῦ λαοῦ. Δὲν ἐνεθυμήθη ἡ Κυβέρνησις οὐδὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, ὅστις εἶναι ἀνώτερος τοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου κατὰ λεπτὰ 7½ κατ’ ὀκᾶν. Δὲν ἐνεθυμήθη, λέγω, τὴν αὔξησιν ἐκ τούτου τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων, ἡ ὁποία γίνεται διὰ νὰ πλουτήσωσι μερικαὶ τάξεις, οὐδὲ ἐξήτασεν οὐδὲ ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ ἀναλάβῃ ἀπ’ αὐτὰς τὸ ὅλον ἢ μέρος τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ἐκ τῆς τεχνητῆς αὐξήσεως. Ἀλλὰ καὶ ἕτερόν τι ἔπραξεν. Ἀπεδέχθη καὶ ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου προέκειτο νὰ ἐπανέλθῃ ὁ ἐπωφελὴς εἰς τὴν χώραν καὶ εἰς τὸν λαὸν νόμος τῆς εἰσαγωγῆς σίτου καὶ ἐξαγωγῆς ἀλεύρων! Προσέθεσεν ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι οὐδόλως θὰ βλαφθῇ ἡ γεωργία ἀπὸ τὴν φορολογίαν, διότι οὐδὲν ἄλλο θὰ συνεισφέρῃ αὕτη εἰς τὸ κοινὸν ταμεῖον—τὸν κοινὸν κορβανᾶν, ὡς τὸν ὠνόμασε—παρὰ ποσοστὸν ἐκ τῆς τεχνητῆς αὐξήσεως, τὴν ὁποίαν κερδίζει ἐκ τοῦ δασμοῦ διὰ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους. Εἶπε μάλιστα ὅτι πάντες οἱ ἀντιφρονοῦντες τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τὸ ἐπιστημονικόν, τὸ πρωτότυπον διὰ τὴν Ἑλλάδα, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὸ ἀναιρέσωσι, καίτοι εἰς οὐδὲν ἄλλο Κράτος ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν νὰ προοδεύωσι καὶ προοδεύουσι καὶ τὰ ὁποῖα προστατεύουσι τῳόντι τὴν γεωργίαν οὐχὶ ὡς ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἀνάγκης οἰκονομικῆς ἐθέσαμεν τὸν δασμὸν αὐτόν, καίτοι, λέγω, ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα δίδουσι πραγματικὴν προστασίαν εἰς τὴν γεωργίαν, δὲν ἐφρόντισαν νὰ λάβωσι ποσοστόν τι ἐκ τῆς τεχνητῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν δημητριακῶν, διότι ἐκεῖ στηρίζονται ἐπὶ οἰκονομικῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν χαράσσει ἡ ἐπιστήμη. Καὶ φανεῖ ὅτι κατώρθωσε νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι ἐξ ἐναντίας ὠφελεῖται σημαντικὰ ἡ γεωργία, στηριζόμενος οὐχὶ ἐπὶ ἀληθῶν ὑπολογισμῶν. Ἐὰν ἐξετάσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Βουλὴ τὴν Θεσσαλίαν ὁλόκληρον, ἣν καὶ θὰ πλήξῃ πρωτίστως ὁ συζητούμενος φόρος, θὰ ἀντιληφθῶσιν ὅτι τῳόντι δὲν ὠφελοῦνται οἱ πολλοὶ γεωργοὶ ἀλλ’ ἐλάχιστοι τοιοῦτοι καὶ οἱ μεγαλοκτηματίαι. Ἡ Θεσσαλία ἡ κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὴ χώρα τῆς Ἑλλάδος εἶναι διῃρημένη εἰς πεδινὴν καὶ εἰς ὀρεινήν, ἀποτελεῖται δὲ ἀπὸ 70 δήμους, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 35 περίπου εἶναι ὀρεινοί. Καὶ ἐρωτῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ζῶσιν εἰς ὀρεινὰς ἐπαρχίας καὶ πάντας τοὺς γνωρίζοντας τὴν Θεσσαλίαν· οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ τῶν 35 ὀρεινῶν δήμων, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάρχει ἡ γεωργία, κερδίζουσιν ἀπὸ τὸν δασμὸν τῶν δημητριακῶν καρπῶν;

§105Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως εἰς τὰ πεδινὰ μέρη τὰ κατοικούμενα ὑπὸ τῶν κολληγῶν κερδίζουσιν;

§106Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει τις ὁ πιστεύων ὅτι οἱ ὀρεινοὶ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ παράγουσι τόσους δημητριακοὺς καρπούς, ὥστε νὰ συντηρῶσι τὰς οἰκογενείας των καὶ νὰ κερδίζωσιν, ἀλλὰ θὰ πιστεύσωσι πάντες ὅτι ζημιοῦνται, διότι εἶναι ἀγορασταί· καὶ ὅταν εἶναι ἀγορασταὶ δημητριακῶν καρπῶν τίς δύναται νὰ φέρῃ τὴν ἀντίρρησιν ὅτι δὲν ζημιοῦνται ἐκ τοῦ δασμοῦ; Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ὁ ἥμισυς πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλίας ἀναμφιλέκτως ζημιοῦται ἐκ τοῦ δασμοῦ τούτου. Ἀλλ’ ὅσοι ἔχετε πεῖραν τῶν πραγμάτων, ὅσοι ἀναμιγνύεσθε εἰς τὴν γεωργίαν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι καὶ ἐκ τοῦ ἄλλου πληθυσμοῦ τοῦ γεωργικοῦ αἱ ἡμίσειαι καὶ πλέον οἰκογένειαι ἀπολαμβάνουσιν ἢ μᾶλλον παράγουσι καρποὺς τόσους, ὥστε νὰ ἐπαρκῶσι διὰ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν καὶ διὰ τὸν σπόρον τοῦ ἑπομένου ἔτους; Πάντες, Βουλευταὶ καὶ μή, ὅσοι καταγίνεσθε εἰς ζητήματα ἀγρονομικά, ἀναφέρω δὲ καὶ τὸν κ. Πάππον, ὅστις ἔχει καὶ μελέτην ἀγρονομικὴν ἀξίαν λόγου, παραδέχονται ὅτι μία οἰκογένεια γεωργικὴ ἀποτελουμένη ἐκ πέντε ἀτόμων θέλει τοὐλάχιστον 60 κοιλὰ σίτου ἐτησίως, διὰ νὰ συντηρηθῇ· ἑπομένως, ἐρωτῶ, ὠφελοῦνται αἱ οἰκογένειαι αὗται ἐφ’ ὅσον εἶναι δεδομένον ὅτι παράγουσι τόσον, ὅσον δύναται νὰ ἐξαρκέσῃ πρὸς συντήρησίν των καὶ διὰ τὸν σπόρον, πρὸς τί ὁ δασμὸς δι’ αὐτάς; Συμπεραίνω ὅθεν, Κύριοι, ἀναντιρρήτως, ὅτι, ἐὰν ὠφελῶνται ἀπὸ τὸν δασμὸν τοῦ σίτου, ὠφελοῦνται ἐλάχιστοι γεωργοὶ καὶ οἱ μεγάλοι κτηματίαι. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι καταπίπτει ἄρδην τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ τῆς τεχνητῆς ὠφελείας, ἐκ τῆς ὁποίας θέλει ἤδη τὸ Δημόσιον νὰ λάβῃ ποσοστόν. Αὕτη ἡ ὠφέλεια εἶναι ἰδανικὴ διὰ τοὺς γεωργούς, τοὺς ὁποίους ἤδη φορολογεῖ. Ἀλλ’ ἀκόμη ἐπιπροσέθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι καὶ δικαιοσύνης ἔργον εἶναι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τούτου, ὅτι καὶ ἀσχέτως τῶν ἀναγκῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὤφειλε νὰ θέσῃ τοῦτον, διότι εἶναι φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν· ἔθεσε μίαν λέξιν ἐν τῷ μεταξύ, Κύριοι, διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ πράγματος, ἀλλ’ αἱ ἔννοιαι καὶ αἱ οὐσίαι δὲν μεταβάλλονται διὰ φράσεων. Ἔθηκε τὴν λέξιν εἰσόδημα καὶ ἐνόμισεν ὅτι παρέσυρε τοὺς πάντας, ὅτι πρόκειται πράγματι περὶ φόρου δικαίου, πράγματι περὶ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ἐνῷ δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, καθόσον δὲν πρόκειται περὶ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ τοιούτου ἐπὶ τῆς ἐσοδείας, καὶ δὴ ἐπὶ τῆς ἐσοδείας τῆς τάξεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν πρὸ παντὸς δέον πάντες νὰ ὑποστηρίξωμεν, διότι ἐκ τῆς προόδου αὐτῆς ἐπέρχεται ἡ πρόοδος πάντων τῶν λοιπῶν τάξεων καὶ παραγόντων τῆς χώρας. Καὶ εἶπε πρὸς τούτοις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅστις φορολογεῖται κατὰ διαφόρους τρόπους, νὰ μὴ φορολογηθῇ καὶ ἡ τάξις αὕτη. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς οὐδεμίαν αἴτησιν ὑπέβαλε περὶ τοιαύτης φορολογίας. Διότι ἀπὸ ποίους ἀποτελεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαός; Ἀποτελεῖται ἀπὸ ἐμπόρους, ὑποδηματοποιούς, δικηγόρους, ἰατροὺς κλπ. Πάντες δὲ οὗτοι θέλουσι νὰ προοδεύσῃ ὁ γεωργός, καθόσον, ἐὰν ὁ γεωργὸς δὲν τείνῃ τὴν χεῖρα πρὸς αὐτούς, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν δύνανται νὰ ζήσωσιν. Ἑπομένως ὁ ὑπὸ συζήτησιν φόρος δὲν εἶναι ἔργον δικαιοσύνης, ἀλλ’ εἶναι ἔργον ἀνάγκης οἰκονομικῆς, ἡ ὁποία ἴσως νὰ ὑπῆρχεν, ἀλλὰ σήμερον προκαλεῖται ὑφ’ ὑμῶν διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀναδιοργανώσεως ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῆς προσθήκης νέων δαπανῶν διὰ νέων θέσεων. Ἐὰν ἦτο φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, θὰ ἐλαμβάνοντο πρὸς ἐφαρμογὴν τὰ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα, θὰ ἐλαμβάνοντο ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀκόμη συζητοῦνται ἐν Γαλλίᾳ, θὰ ἦτο ὁ φόρος ἐλαφρότατος, θὰ ἐνεκληματίζετο καὶ ὅτε προώδευεν ἡ γεωργία μας μὲ τὰ μέτρα καὶ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθη ἡ νῦν Κυβέρνησις διὰ τὴν πρόοδον αὐτῆς, τότε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ αὐξάνωμεν τὰ ποσοστὰ τοῦ φόρου τούτου, ὥστε νὰ μὴ κλονίσωμεν τὸ βάθρον τῆς Πολιτείας, τὴν γεωργίαν. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα πάντα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατ’ οὐσίαν ἀναγνωρίζων οἱονεὶ τὸ δίκαιον τῶν ἀντιφρονούντων καὶ πολεμίων τοῦ νομοσχεδίου τούτου, οἱ ὁποῖοι, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπιχειρημάτων, εἶπον καὶ τοῦτο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: «πρὸς τί ἡ βία νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος, ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ τοῦτο τῷ 1912; Διατί νὰ μὴ ἀναβληθῇ τοῦτο μέχρις Ὀκτωβρίου καὶ ἐν τῷ μεταξὺ λάβῃ τὸν καιρὸν ἡ Κυβέρνησις καὶ μελετήσῃ καλῶς τὰ πράγματα, ἴσως εἰς τὸ παρεμπῖπτον διάστημα συνέλθῃ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ δασμολογίου καὶ καταλήξῃ εἰς ὁριστικὸν συμπέρασμα, ἴσως συντελεσθῇ καὶ ἡ μελέτη τῆς γενικῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ ἐπιτευχθῇ νὰ τεθῶσι βάσεις στερεαὶ καὶ ἐπιστημονικαὶ τῆς φορολογίας, βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην καθημερινῶς νὰ σκεπτώμεθα περὶ φορολογικοῦ συστήματος;». Ἀναγνωρίζων, λέγω, Κύριοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ δίκαιον τῶν ἰσχυρισμῶν ἡμῶν τελευταῖον οὐσιαστικῶς ἀπήλειψε τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου.

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ περὶ τούτων παράπονα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§108Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε πολύ, κύριε Πρόεδρε· ἓν νομοσχέδιον ἐξετάζεται ἐν συνόλῳ, κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας, ἐξ ὧν πάντες οἱ Βουλευταὶ προβαίνουσιν εἰς τὴν περὶ αὐτοῦ κρίσιν των. Ἀντιληφθεὶς λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δυσκόλως ἤθελεν ὑπερπηδήσει ἡ Βουλὴ τὸ περὶ βεβαιώσεως μέρος τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ κατ’ αὐτῆς ἀναπτυχθέντα ἐζήτησε τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ Β. Διατάγματος ὁ κανονισμὸς τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, ὅπερ πράγματι ἔχει δύο ἐννοίας, ἢ ὅτι ἀληθῶς θὰ ἐξεύρῃ, ὡς οἱ φίλοι αὐτῆς ἀπέδειξαν καὶ ὡς οἱ ἀντιφρονοῦντες ὑπέδειξαν, θὰ ἐξεύρῃ τρόπον τῳόντι καλλίτερον βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου, διότι δὲν ἔχει τὴν εὐκαιρίαν σήμερον νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα ὅπως καὶ ἡμεῖς ἢ ὅτι δὲν θὰ σκεφθῇ κἂν περὶ ἐξευρέσεως ἄλλου τρόπου, ἀλλὰ θὰ ἐφαρμόσῃ ἐκεῖνον, ὃν ἐξ ἀρχῆς παρουσίασεν ἡμῖν. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τῆς τοιαύτης αἰτήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνῷ ὅμως πραγματικῶς τοιαύτην ἔννοιαν ἔχει ἡ ἀξίωσις τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς περιέπεσεν εἰς σφάλμα μέγα αὕτη, διότι ἐζήτησεν ἐπισήμως ὅ,τι οὐδεμία ἄλλη Κυβέρνησις μέχρι τῆς σήμερον. Ἂν κατηγορήθη τὸ παρελθόν, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐγένετο σύγχυσις τῆς νομοθετικῆς καὶ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ ἡ Βουλὴ ἐξεχώρει τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν εἰς τὴν ἐκτελεστικήν, αὕτη δὲ μέρος τῆς ἐκτελεστικῆς εἰς τοὺς Βουλευτάς, τοῦτο ἐνηργεῖτο πάντοτε σιωπηρῶς, τηρουμένων τῶν προσχημάτων καὶ μὴ λαμβανομένων ἀποφάσεων. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἤδη διὰ τῆς ἀξιώσεώς της θέλει νὰ ὁρίσῃ τοῦτο ἐπισήμως καὶ λέγει πρὸς ἡμᾶς· μεταβιβάσατε εἰς ἐμὲ τὴν ἐξουσίαν ἣν ἔχετε τοῦ νὰ ἐπιβάλλητε φόρον καὶ φόρον βαρύτατον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§109Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικόν· δὲν θὰ ψηφισθῇ.

§110Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τὸ ἠξεύρω, ἀλλὰ καὶ ἀντικανονικῶς εἰσάγεται τὴν τελευταίαν στιγμὴν κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐὰν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἀναπόφευκτος ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλουσα εἰς ἡμᾶς ἐν λευκῷ νὰ ἐκχωρήσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἡμῶν ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν, ἄλλαι Βουλαὶ διὰ πολὺ μικρότερα ζητήματα, δὲν ἐδέχοντο νὰ ἐκχωρήσουν πρὸς τὰς Κυβερνήσεις τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς ὁ λαός. Ἀνέγνωσα τὰ Πρακτικὰ τοῦ 1880 διὰ τὸ προκείμενον θέμα καὶ ἀνεῦρον μίαν πρότασιν τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη πρὸς τὴν Βουλήν, συζητουμένης συμβάσεως ἀτελείας πρὸς μίαν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρείαν, δι’ ἧς ἐζήτει νὰ δοθῇ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάψῃ καὶ μὲ ἄλλας ἑταιρείας συμβάσεις ἀτελείας. Ἔλαβε τότε τὸν λόγον ὁ ἀοίδιμος Θρ. Ζαΐμης καὶ εἶπε πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἀξίωσις αὕτη ἀποτελεῖ ἐκχώρησιν τῆς ἐξουσίας τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ λαός, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν δώσωμεν καὶ νὰ θεσπίσωμεν τοιοῦτον νόμον, καὶ μὲ ὅλην τὴν πλειονοψηφίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Τρικούπης, δὲν ἔφερεν ἀντίρρησιν πλέον, ἀλλ’ ἐδέχθη ὡς ὀρθὴν καὶ σοφὴν τὴν γνώμην τοῦ ἀντιπολιτευομένου Βουλευτοῦ. Ἡμεῖς δὲ ἐνταῦθα μετὰ μίαν ἐπανάστασιν, μετὰ νέον Σύνταγμα, μετὰ μίαν Κυβέρνησιν κόμματος φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἐξαγγέλλει ἀνὰ τὸ Ἑλληνικὸν ὅτι τοῦ λοιποῦ θὰ εἶναι ἁπάντων Βασιλεὺς ὁ νόμος, ἔπειτα ζητοῦμεν παρὰ τῶν Βουλευτῶν, καὶ ἰδίως τῶν Βουλευτῶν τῆς πλειονοψηφίας, ἐν λευκῷ νὰ μᾶς ἐκχωρήσουν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, διὰ νὰ κυβερνῶμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ 6.000.000 δραχ. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ φορολογία, ὡς τίθεται, εἶναι βαρυτάτη καὶ θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ πληρώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς 6.000.000, ἀδιαφόρως ἂν ταῦτα θὰ θυλακώσῃ ὅλα τὸ Δημόσιον ἢ οἱ ἐνοικιασταὶ ἢ οἱ βεβαιωταὶ ἢ ἄλλη τις ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν θὰ ἐξεύρῃ ἡ Κυβέρνησις. Δι’ αὐτὸ εἴχομεν καθῆκον καὶ τὸ ὕστατον νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ τὸ κατηγορούμενον νομοσχέδιον καὶ νὰ ἀφήσωμεν πλήρη τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν, ἡ ὁποία παρακολουθεῖ αὐτήν. Διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ φορολογία θὰ εἶναι ἐπιβλαβεστάτη εἰς τὴν πρόοδον τῆς χώρας, καὶ διὰ τὰς τάξεις, καθ’ ὧν καταφέρεται, καὶ ἑπομένως ἀδικία μεγάλη καὶ διὰ τὴν χώραν καὶ διὰ τὰς τάξεις αὐτάς, ἰδίᾳ δὲ καὶ κατ’ ἐξοχήν, καθόσον ἐπιβάλλεται, ἵνα καλυφθῶσι δαπάναι, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἡ ἀναθεωρητικὴ Βουλή, παρὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὑπὸ τὴν δικαιολογίαν τῆς ἀναδιοργανώσεως ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ εὐχόμεθα, ὅπως ἡμεῖς μὲν εὑρεθῶμεν ἐν πλάνῃ, ἡ δὲ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία ἐν τῇ ἀληθείᾳ καὶ ὠφελήσωσι τὸ Κράτος.

§111ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§112Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὡς σήμερον διετυπώθη, παρέχεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα διὰ Διατάγματος νὰ ὁρίσῃ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ ποινάς. Ἐπειδὴ ὁ προαγορεύσας κ. συνάδελφος ἔθιξε τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς διατυποῦται διὰ τῆς διατάξεως τῆς γενικῆς τοῦ ἄρθρου 19, ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου.

§113ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὅλον νομοσχέδιον δὲν προσβάλλεται ὡς ἀπαράδεκτον, προσβάλλεται ὡρισμένον μόνον μέρος αὐτοῦ. Ὅταν ἔλθωμεν ἐκεῖ, τότε βεβαίως θὰ συζητήσωμεν.

§114Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Δὲν ἀποδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ διάταξις ἡ γενική, ἡ ὁποία ἀντεκατέστησε τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 7–12, αἱ ὁποῖαι ἐκανόνιζον καὶ ἐρρύθμιζον τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως, τῆς εἰσπράξεως καὶ διαθέσεως τοῦ εἰσπρακτέου φόρου, ἡ διάταξις αὕτη, ἡ γενική, ἀκριβῶς ἀφορᾷ ὄχι πλέον λεπτομερείας, ὄχι μεμονωμένην διάταξιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀλλ’ αὐτόχρημα τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως πρόκειται περὶ ἄρθρου μεμονωμένου, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο περιέχει γενικὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἀνατρέπει τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ σοφισμάτων προσπαθεῖ, ἀφοῦ ὑφαρπάσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἶτα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19.

§115ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, διὰ τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος κανονίσῃ τὰ τῆς διαθέσεως τοῦ φόρου, ἀλλὰ ὁρίζονται καὶ ποιναί, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἐφαρμοστέαι διὰ πᾶσαν παράβασιν ἐκ μέρους τῶν ἐντεταλμένων τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, εἴτε δημοσίων ὑπαλλήλων εἴτε ἰδιωτῶν, κατὰ τὸ δεύτερον τοῦτο μέρος, ἡ διάταξις προσεβλήθη ὡς ἀντικειμένη εἰς τὸ Σύνταγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ποινὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ ἄλλως ἢ διὰ νόμου. Ἔχω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ νομοθετικὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ἀφήνουσιν ἀμφιβολίαν ὅτι ἐγκύρως δύναται νὰ ὁρισθῇ ποινὴ ἐπαγγελματικὴ κατὰ προβλεπομένων παραβάσεων, τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον δύναται νὰ κανονισθῇ εἴτε διὰ Β. Διατάγματος εἴτε καὶ διὰ κανονισμοῦ ἀκόμη ὑπηρεσιακοῦ. Σᾶς ἀναφέρω τὸν νόμον ᾼΓΚΒʹ περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σιδηροδρόμων, ἐν τῷ ἄρθρῳ 6, τοῦ ὁποίου ὁρίζονται ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα παράβασις τῶν Β. Διαταγμάτων ἢ τῶν διοικητικῶν κανονισμῶν τῶν κεκυρωμένων κλπ.».

§116Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νόμος εἶναι αὐτός;

§117ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νόμος εἶναι καὶ αὐτός, τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ ψηφίσητε. Διὰ τοῦτο ὁρίζεται ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ παραβῶσι τὰς διατάξεις τῶν ἐκδοθησομένων Διαταγμάτων ἢ καὶ κανονισμῶν τῆς ὑπηρεσίας θὰ τιμωρῶνται μὲ τὴν ποινὴν τὴν ὁριζομένην ὑπὸ τοῦ νόμου. Ταῦτα ὁρίζονται καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 19. Οἱ μέλλοντες νὰ παραβῶσι τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας θὰ ὁρίσῃ τὸ Β. Διάταγμα, τιμωροῦνται διὰ ποινῆς, ἡ ὁποία ὁρίζεται ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ νόμῳ. Ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος καὶ ἐψηφίσθη κατὰ τὸ ἔτος 1883, οὐδεμία ἀντίρρησις διετυπώθη ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι συνταγματικόν. Ἀλλ’ ὅπως ἐκ ῥιζῶν ἐκκόψω καὶ τὴν τελευταίαν ἀντίρρησιν, ἡ ὁποία παρουσιάζεται κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν, ἵνα προκαλέσῃ καὶ πάλιν παρελκυσμὸν τῆς συζητήσεως, εἰσηγοῦμαι τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ποινή, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐπιβλητέα εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, δὲν θὰ εἶναι πλέον ποινὴ ἐπανορθωτική, θὰ εἶναι ποινὴ ἀστυνομική, ποινὴ προστίμου ἁπλῶς ἢ κρατήσεως. Ὑποθέτω δ’ ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ τις, ὅστις θὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι διὰ Διατάγματος κατ’ ἐξουσιοδότησιν νόμου δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ τὸ περιεχόμενον πταισματικῆς παραβάσεως, ὅταν τοῦτο δύναται νὰ ὁρισθῇ δι’ ἁπλῆς ἀστυνομικῆς διαταγῆς. Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταί, ἔχω καθῆκον νὰ ἐπικαλεσθῶ ὄχι μόνον τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ εὐρύτερον τὴν προσοχὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦσι τὰς ἐργασίας ἡμῶν ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη τὴν στιγμὴν ταύτην, ἵνα ζητηθῇ πάλιν ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, ὅπως παρελκυσθῇ ἡ συζήτησις καὶ ὅπως καταπονηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἀναγκασθῇ νὰ διακόψῃ τὸ ἔργον της. Ἔχω καθῆκον κατὰ τοιαύτης τακτικῆς νὰ διαμαρτυρηθῶ. Ἐὰν οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἀντιπολίτευσιν μετέρχωνται τοιαῦτα μέσα κωλυσιεργίας καταφώρου, ὅταν αἱ Κυβερνήσεις εἶναι εἰς τὰς παραμονὰς τῆς πτώσεώς των καὶ αἱ Ἀντιπολιτεύσεις εἶναι ἕτοιμοι νὰ διαδεχθῶσι τὸ βάρος τῆς Ἀρχῆς, τότε δύνανται νὰ παρασύρωσι τὸ κοινοβουλευτικὸν οἰκοδόμημα, νὰ παραλύωσι τὰ ἔργα διὰ τῆς κωλυσιεργίας, ἀλλ’ ὅτε αἱ προϋποθέσεις αὗται ἐλλείπουσιν, ὅτε οὔτε ἡ Κυβέρνησις κλονίζεται εἰσέτι οὔτε ὑπάρχει ἕτοιμος ὁ μέλλων νὰ διαδεχθῇ αὐτήν, τότε τοιαύτη τακτικὴ εἶναι τακτική, ἡ ὁποία θὰ ἐπισύρῃ ταχέως τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ (χειροκροτήματα παταγώδη ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων). (Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατελθὼν τοῦ βήματος ἐξέρχεται τῆς αἰθούσης).

§118Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Φεύγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· τρέπεται εἰς φυγήν, διότι δὲν ἔχει τὸ θάρρος νὰ μὲ ἀντικρύσῃ (διαμαρτυρίαι). Καὶ ἔρχομαι ἐκ τοῦ ἐπιλόγου τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπέδωκεν εἰς ἡμᾶς ῥητὴν μομφὴν ὅτι ὑποβάλλοντες τὴν πρότασιν τοῦ ἀπαραδέκτου ἐσκέφθημεν νὰ προκαλέσωμεν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Καὶ ὅμως σᾶς βεβαιῶ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεως ἀπαραδέκτου δὲν προϋποθέτει καὶ ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν ταύτην ἐσκόπουν ἁπλῶς νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ πάντων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδιδεν ἐξηγήσεις ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀπαραδέκτου, σᾶς βεβαιῶ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου ὅτι δὲν ἐπροτιθέμην νὰ προκαλέσω ψηφοφορίαν. Καὶ μᾶς ἀπέδωκε μομφὴν καὶ κατηγορίαν, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδὲν δικαίωμα εἶχε, διότι εἶναι πρωτοφανὲς αὐτό, Κύριοι, νὰ ἔρχηται ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ κατηγορῇ Βουλευτὰς διὰ πράξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξεδηλώθησαν, οὐδ’ ἀπόπειρα κἂν ἐγένετο πρὸς πραγματοποίησιν αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ εἶπον εὐθὺς ἀρχόμενος τοῦ λόγου ὅτι ἐτράπη εἰς φυγήν, διότι βεβαίως δὲν θὰ ἦτο ἱκανός... (διαμαρτυρίαι). Ὅτε ὑπέβαλον, κύριοι Βουλευταί, τὴν πρότασιν ἀπαραδέκτου, χωρὶς κἂν νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνάπτυξις τῆς προτάσεως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προλαβὼν σχεδὸν ἀνέπτυξε τὰ ἐπιχειρήματα κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου, χωρὶς νὰ ἀναμείνῃ νὰ ἀναπτύξω ἐγὼ τὰ ἐπιχειρήματά μου ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεως. Ἀλλὰ παρερχόμενος τὴν ἀνακολουθίαν ταύτην θὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν τὴν στιγμὴν ταύτην. Κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου ἀντετάχθη ἡ ἀντίρρησις ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὅτι ἔδει νὰ ὑποβληθῇ καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ συζητηθῇ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ ἡ ἀντίρρησις αὕτη συνεδέετο ἢ ἐστηρίζετο ἐπὶ τοῦ ἐπιχειρήματος ὅτι τὸ ἄρθρον 19 ἀποτελεῖ μονομερῆ διάταξιν οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσαν μὲ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου νὰ ἐπιμείνω πλέον εἰς τὸ ζήτημα, καθόσον μόνος του ἐπεξέτεινε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐπεκαλέσθη δὲ τὸ ἐπιχείρημα πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς προτάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλος νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ ἀνέθηκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς κατὰ παντός, ὅστις ἤθελε καταστῆ ἔνοχος παραβάσεως τῶν διατάξεων τῶν περιλαμβανομένων ἐν τῷ σχετικῷ Διατάγματι. Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταί, διότι εὑρίσκομαι ἀκριβῶς εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην νὰ ἀντικρούω ἀνακριβείας ἐκστομιζομένας ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σᾶς ταράσσει, καὶ σᾶς ταράσσει δικαίως καὶ εὐλόγως, διότι πρόκειται περὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἄλλου τινός, δὲν θὰ ἐταράσσεσθε. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀντικρούων τὰς ἀνακριβείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέψω εἰς τὸ πρόσωπον· εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀνακριβείας λεχθείσας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀναιρέσω καὶ ἀντικρούσω, μοὶ εἶναι δὲ ἀδιάφορον ὁποθενδήποτε καὶ ἂν αὗται προέρχωνται. Δὲν πρόκειται, κύριοι Βουλευταί, περὶ ποινῶν, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ ἀνεγράφη εἰς τὸ ἄρθρον 19 ὅτι δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ ποινάς, βεβαίως δὲν καθίσταται τὸ ἄρθρον 19 ἀπαράδεκτον ὡς ἀντισυνταγματικόν, καθόσον δὲν ἀπαγορεύεται τόσον ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκχώρησις τοιούτων δικαιωμάτων εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ αὐτοῦ τόσον, ὅσον πρόκειται περὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπονείμῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ Διατάγματος ἐφαρμόσῃ ἢ μὴ τὸ σύστημα τῶν ἐνοικιάσεων, ἢ τὸ σύστημα τῶν βεβαιώσεων, ἢ τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων. Πρόκειται περὶ τῆς βάσεως τοῦ φορολογικοῦ νόμου. Τοῦτο εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ὡς ἐὰν ἀπονέμωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ καὶ αὐτὸν τὸν φόρον ἀκόμη. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον αὐτό, οὐχὶ ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι θέλει τροποποιήσει μεταβάλλων τὴν μορφὴν ἢ τὸν χαρακτῆρα τῶν ποινῶν ἀπὸ ποινῶν ἐπανορθωτικῶν εἰς ποινὰς πταισματικὰς ἢ ἀστυνομικάς, ἐάν, λέγω, θελήσῃ—καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἐπικαλοῦμαι τὰ φῶτα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης—νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δεχθῇ, ὅπως τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ὁρίζωνται αἱ περιπτώσεις, καθ’ ἃς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα διὰ Διατάγματος ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ποινάς, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ ὁρίζηται καὶ τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου. Οὐδεμία μνεία γίνεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 19 περὶ τοῦ συστήματος ἢ τῶν συστημάτων, ἑκάτερον τῶν ὁποίων ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόσει ἐν δεδομένῃ στιγμῇ, καθ’ ἣν ἤθελε πεισθῆ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Κύριοι Βουλευταί, λυποῦμαι πολύ, διότι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ λόγου μου, δὲν γνωρίζω ἂν ἐγὼ ἔδωκα ἀφορμὴν ἢ ἐξ ὑπαιτιότητός μου, τινὲς τῶν συναδέλφων μου ἐξερράγησαν εἰς ἀποδοκιμασίας. Δι’ αὐτὸ ἀδιαφορῶ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, καὶ θὰ τοὺς παρακαλέσω θερμῶς, εἶναι νὰ μὴ ἀποδοκιμάσωσι τὴν πρότασιν τοῦ ἀπαραδέκτου. Δύνασθε ν’ ἀποδοκιμάσητε ἐμέ, ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀποδοκιμάσητε τὴν πρότασιν τοῦ ἀπαραδέκτου. Μὴ ἀπεμπολεῖτε τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς· μὴ ἀπεμπολεῖτε τὰ νομοθετικὰ δικαιώματα ὑμῶν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Δώσατε ὅσα δύνασθε νὰ δώσητε, περιορισθῆτε ὅσον θέλετε, ἀλλὰ σώσατε, πρὸς Θεοῦ, τὰ θεμελιώδη δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Δώσατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ τὰς περιπτώσεις τῆς ποινῆς διὰ Διατάγματος, νὰ ὁρίσῃ τὸ μέγεθος τῶν ποινῶν, νὰ ὁρίσῃ τὸν χαρακτῆρα τῶν ποινῶν, ἀλλά, πρὸς Θεοῦ, τηρήσατε τὸ δικαίωμα τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ συστήματος τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου, σῴζοντες τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§120Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§122Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§123Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν τηρεῖ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τῳόντι ἀξία παρατηρήσεως μεγάλης, διότι, ὅταν μὲν εὑρίσκηται ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν καὶ ἐν ἀριθμῷ ὀπαδῶν αὐτῆς μεγάλῳ, οἱαδήποτε εὐκαιρία καὶ ἂν τῇ δοθῇ, καταλαμβάνει τὸ βῆμα διὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ μέμφεται τοὺς ἀντιφρονοῦντας εἰς τὰ συζητούμενα νομοσχέδια, εἴτε οὗτοι ἀνήκουσιν εἰς τὴν καθαρὰν Ἀντιπολίτευσιν, εἴτε ἀντιφρονοῦσι μόνον καὶ μόνον εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται· ἐξ ἀντιθέτου δέ, ὅταν εὑρίσκηται ἐν μέσῳ ἡμῶν καὶ ἐν μικρῷ ἀριθμῷ ἀποτελουμένῳ περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἀντιπολιτευομένους, ἀμέσως ἀνοίγει τὰς χεῖρας αὐτῆς ἱκέτιδας καὶ λέγει πρὸς ἡμᾶς: σᾶς παρακαλῶ, τὰ νομοσχέδια εἶναι ὑπηρεσιακά, μὴ ἔχετε καμμίαν ἀντίρρησιν, ἂς εἶσθε τριάκοντα δύο, ἂς εἶσθε τεσσαράκοντα, ψηφίσατε, καὶ ψηφίζομεν κατ’ ἐπανάληψιν ἐδῶ νόμους παρὰ τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον τελευταίως ἐψηφίσαμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι. Τὴν αὐτὴν ἐπανέλαβε καὶ ἀπόψε τακτικὴν ἡ Κυβέρνησις, διότι εὑρέθησαν ἀντιφρονοῦντες εἴκοσι Βουλευταὶ ἐκ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θίγει καιρίως τὰ συμφέροντα τῶν ἐντολέων των, τὰ συμφέροντα τῶν ἀνθρώπων, μετὰ τῶν ὁποίων ζῶσι καὶ οὓς πρόκειται νὰ πλήξῃ κατ’ ἐξοχὴν ὁ φόρος οὗτος. Διότι ἐξέφερον ἀντίθετον γνώμην καὶ καθυπέβαλον τὴν Βουλὴν εἰς τινας ὥρας ἐργασίας περισσοτέρας καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα καλλίτερον, κατηγοροῦνται ἐπὶ κωλυσιεργίᾳ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: πότε ὑπῆρξε κωλυσιεργία ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἴτε ἐκ μέρους ἀντιφρονούντων ἐνταῦθα; Μία καὶ μόνη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔνστασις ὑπεβλήθη μὴ ἀπαρτίας, ἡ ὁποία ἦτο καὶ ἐπιβεβλημένη, διότι εὑρέθη ὅτι 49 μόνον Βουλευταὶ ἦσαν παρόντες καὶ εἷς Ὑπουργός, καὶ ἐσιώπησαν οἱ ἀντιφρονοῦντες καὶ ἠνέχθη ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ παρασιωπηθῇ τὸ ἀποτέλεσμα ἐνστάσεως, διότι τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του, δὲν ἐδημοσίευσε τὰ ὀνόματα τῶν ἀπόντων Ὑπουργῶν καὶ Βουλευτῶν, διὰ νὰ καταδειχθῇ ποῖοι εἶναι οἱ κωλυσιεργήσαντες, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν προσέρχονται ἐνταῦθα, ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καὶ προσέρχονται καὶ ἐκφέρουσι τὰς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων παρατηρήσεις καὶ γνώμας των, ἀλλὰ τέλος πάντων τὰς γνώμας των, τὰς ὁποίας στηρίζουσιν εἰς λόγους σπουδαίους καὶ εὑρίσκονται ἐν καλῇ πίστει; Ἤμην ὑποχρεωμένος διὰ τὴν τοιαύτην τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαμαρτυρηθῶ, καὶ ἐπιμαρτύρομαι καὶ ὑμῶν, Κύριοι, καὶ τοῦ τύπου καὶ τῶν θεατῶν ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦσι τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ μομφή, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπόψε πρὸς τοὺς ἀντιπολιτευομένους καὶ τοὺς ἀντιφρονοῦντας Βουλευτάς, ἐκ Τρικκάλων ἰδίως, ἦτο ἀδικαιολόγητος καὶ δὲν εἶχε θέσιν οὐδ’ ἀξίαν τινὰ οὐσιαστικήν· ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐμοῦ μόνον, θὰ ἐδικαιοῦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ μὲ ἐκλάβῃ καὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἄλλων, διότι δὲν ἀντεπολιτεύθημεν τὴν Κυβέρνησιν· ἐξ ἐναντίας ἐπὶ ἓξ μῆνας εἴμεθα προσηλωμένοι καὶ ἐβοηθήσαμεν εἰς πολλὰ αὐτήν. Τὴν μομφὴν λοιπὸν ταύτην δὲν ἔπρεπε νὰ τὴν ἀποτείνῃ πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§124Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἄλλως τε διεφωτίσθη αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐτροποποίησε τὰ νομοσχέδιά της.

§125Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἔχει τὴν ἀξίωσιν ἡ Κυβέρνησις τοιαύτης σπουδαιότητος νομοσχέδιον νὰ τὸ ψηφίσῃ ἀσυζητητί. Ἠθέλησε καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ Κυβέρνησις τότε μεταβάλλεται εἰς δικτατωρίαν, ἐρειδομένη εἰς τὸν μέγιστον πατριωτισμόν, ὃν ἐπεδείξατο ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἐν εἰλικρινείᾳ ἀπεκάλυψε τὴν ἀντίληψιν ἣν ἔχει ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς κυβερνητικῆς μεταβολῆς, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ διαδεχθῇ ἄλλος τὴν Κυβέρνησιν, ἠθέλησε δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀδικήσῃ καὶ τὴν νοημοσύνην τῶν ὀλίγων ἀντιφρονούντων καὶ ἀντιπολιτευομένων αὐτὴν Βουλευτῶν, ἀποδώσας αὐτοῖς ἀντιθέτους σκέψεις καὶ τάσεις. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν νομίζω ὅτι ἡ μομφὴ αὐτὴ δὲν ἀνήκει εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους Βουλευτάς, οὔτε εἰς τοὺς ἐκ Τρικκάλων ἀντιπροσώπους τοὺς ἔχοντας ἀντίθετον γνώμην ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καὶ καλῶς θὰ ἔκαμνεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνακαλέσῃ αὐτήν, διότι εἶναι ἔργον συνέσεως καὶ ὑπερηφανείας τῶν πολιτευομένων ἀείποτε τὰ λάθη των νὰ ἀναγνωρίζωσιν. Ἄλλως ἡ ἱστορία καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ κρίνῃ ἂν κωλυσιεργοῦμεν ἡμεῖς ἢ λέγομεν τὴν γνώμην μας, διὰ νὰ φωτίσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ βελτιώσωμεν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἀμελέτητα ἡ Κυβέρνησις, κατ’ ἐπανάληψιν δὲ τοιαῦτα κατεδείχθησαν καὶ σπουδαίως ἐτροποποιήθησαν.

§126Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας. Ἐπειδὴ γνωρίζω ἢ τοὐλάχιστον ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἰδιάζουσα παραφορά, ἡ ὁποία διακρίνει τὸν κ. Βουλευτήν, γνωστὸν ἄλλως τε εἰς τὴν Βουλὴν καθ’ ὅλον τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ὑπηγόρευσεν εἰς αὐτὸν νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε διὰ τοὺς Θεσσαλοὺς Βουλευτάς, δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον νὰ ἀπαντήσω εἰς ταῦτα. Ἡμεῖς ῥυθμίζομεν τὰ καθ’ ἡμᾶς καλλίτερον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας. Καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὁ κ. Βουλευτὴς οὐδὲν ἄλλο ἐπέδειξεν ἢ ἐπεισόδια. Ἑπομένως δὲν θὰ εἶμαι ἀκατάλληλος, ἐὰν εἴπω πρὸς αὐτὸν ὅτι ὁ τίτλος τοῦ ἐπεισοδιακοῦ Βουλευτοῦ ἁρμόζει πρὸς αὐτόν.

§127Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι οἱ ἐκ Θεσσαλίας ἀξιότιμοι συνάδελφοι συνέπραξαν πάντοτε μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαίτατα, ὅτε κατηρτίσθη τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ οὗτοι ὁμολογοῦσιν ὅτι εἶναι ἀπραγματοποίητον.

§128Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι ὅλοι οἱ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταί.

§129Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστὸν εἰς αὐτοὺς ὅτι μετὰ συμπαθείας πάντοτε ἀποβλέπω πρὸς τὰ αἰτήματα αὐτῶν, πρὸς τοὺς πόθους αὐτῶν τοὺς δικαίους καὶ ἱερούς. Ἤκουσεν ἀκόμη ἡ Βουλὴ ὅτι καὶ πρὸ ὀλίγων στιγμῶν περὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων οὐδὲν ἄλλο εἶπον παρὰ ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες συζητοῦσι μακρότερον καὶ ἐπιμονώτερον ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, εἶναι οἱ ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφοι οὐχὶ ἀντιπολιτευόμενοι καὶ ἑπομένως περὶ αὐτῶν ἐλάλησε καὶ περὶ αὐτῶν εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι κωλυσιεργοῦσιν. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι κωλυσιεργοῦσιν οἱ κ. συνάδελφοι ἐκ Θεσσαλίας. Τοῦτο τὸ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ μόνος ἐκτιμῶν τὰ πράγματα, ἔπρεπε δὲ νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς ὑμᾶς τοὺς ἐκ Θεσσαλίας συναδέλφους καὶ οὐχὶ πρὸς τοὺς ἀντιπολιτευομένους. Ἐγὼ δὲν ἐκτιμῶ τὰ πράγματα ὡς ἐκτιμᾷ ἐκεῖνος καὶ ἑπομένως δὲν εἶχον λόγον νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν κωλυσιεργός. Ταῦτα εἶχον νὰ ἀπαντήσω. Εἰς ἀπάντησιν δὲ εἰς τὰς χυδαίας ὕβρεις ἐγὼ ἐσυνήθισα νὰ ἀπαντῶ ὅπως πρέπει μόνον πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι μετριάζονται.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περατωμένην τὴν συζήτησιν. Ὑπάρχει πρότασις ἀπαραδέκτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§131Γ. ΣΧΙΝΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Μεσσηνίας κύριοι Π. Καράπαυλος, Γ. Ῥάλλης καὶ Ἀ. Ζησιμόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ θήρας». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ «κηλώνων ἵππων, ὄνων κλπ.» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ)

§133Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, γνωρίζω καλῶς πόσον ἀνιαρὰ εἶναι ἡ συζήτησις εἰς τοιαύτας ὥρας, μετὰ τὴν γενομένην μάλιστα διονύχισιν τοῦ θέματος. Πιστεύσατε ὅτι τὸν κάματον, τὸν ὁποῖον αἰσθάνεσθε σεῖς, τὸν αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ καὶ δι’ αὐτὸ θὰ προσπαθήσω, περιορίζων ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν ἀγόρευσίν μου εἰς γενικωτάτας γραμμάς, νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους κατ’ ἀρχὴν κηρύσσομαι ἀδιαλλάκτως ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι περίεργον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι θέλων τις νὰ ὁμιλήσῃ κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου εὑρίσκεται πρὸ δεινῆς δυσχερείας, διότι εὑρίσκεται πρὸ πολλαπλῶν μεταβολῶν τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ. Αἱ πολλαπλαῖ μεταμορφώσεις, ἃς ὑπέστη τὸ ὑπὸ συζήτησιν φορολογικὸν μέτρον, ἐνεθύμισαν εἰς ἐμὲ τὸν μῦθον τοῦ Αἰσώπου περὶ τῆς σελήνης, ἡ ὁποία ἐζήτει ἀπὸ τὴν μητέρα της νὰ τῇ κατασκευάσῃ φόρεμα, ἡ δὲ μήτηρ της τῇ ἀπήντησε «Τί φόρεμα νὰ σοῦ κάμω, ἐνῷ ἄλλοτε μὲν εἶσαι πανσέληνος, ἄλλοτε δὲ μηνοειδὴς καὶ οὐδέποτε ἔχεις τὸ αὐτὸ σχῆμα;». Παρόμοιόν τι συμβαίνει καὶ μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Καὶ μὰ τὴν ἀλήθειαν καλὸν θὰ ἦτο ἐάν, καθὼς ἡ σελήνη, ἐπάθαινε καὶ τὴν ὁλικὴν ἔκλειψιν. Διὰ ποίους λόγους κηρύσσομαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου ἀνέπτυξαν εὐρύτατα καὶ δι’ ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνεποίησαν τὴν δέουσαν ἐντύπωσιν εἰς τὴν Βουλήν, οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Λακωνίας καὶ Ἀρκαδίας, οἱ πολιτικοὶ σύντροφοι, μετὰ τῶν ὁποίων συνεργάζομαι. Ἐγὼ ἑπομένως θὰ περιορισθῶ νὰ συνοψίσω: Διὰ νὰ κρίνῃ τις ἓν φορολογικὸν νομοσχέδιον, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀπὸ τριῶν ἀπόψεων δύναται καὶ ὀφείλει νὰ κρίνῃ αὐτό: ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς Δικαιοσύνης, κατὰ πόσον τὸ προτεινόμενον φορολογικὸν μέτρον διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐξυπηρετεῖ τὴν ἰδέαν τῆς δικαιοσύνης, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς οἰκονομικῆς, κατὰ πόσον συντελεῖ ἢ παρεμβάλλει ἐμπόδια εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς στενῆς δημοσιονομικῆς. Ἡ πρώτη ἄποψις ἀναλύεται εἰς τὰ ἑξῆς κυρίως· πᾶς φόρος πρέπει νὰ εἶναι γενικός, πρέπει δὲ νὰ εἶναι καὶ προοδευτικός, πάντως ὅμως πρωτίστη ἀπαίτησις τῆς δικαιοσύνης εἶναι νὰ ἀφήνηται ἐλεύθερον τὸ ἐλάχιστον ὅριον συντηρήσεως τοῦ φορολογουμένου, τὸ existenz minimum. Ἀλλ’ ὁ εἰσαγόμενος φόρος πλήττει ἀκριβῶς τὸ ἐλάχιστον ὅριον συντηρήσεως τῶν πενεστέρων γεωργικῶν τάξεων. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εἶναι φόρος ἀναντιρρήτως ἄδικος. Θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐξυπηρετεῖ τουλάχιστον τὴν στοιχειωδεστέραν προϋπόθεσιν παντὸς φορολογικοῦ νόμου, ἐὰν ἄφηνεν ἀφορολόγητον τὸ εἰσόδημα μέχρις 60 κοιλῶν σίτου· τοῦτο ἐὰν ἐγίνετο, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περαιτέρω τὸ μέτρον, ἀλλ’ ὅπως ἔχει ἤδη τὸ νομοσχέδιον θίγονται αὐτὰ τὰ μέσα τῆς ζωῆς, τῆς ὑγείας καὶ συντηρήσεως τῶν πενεστέρων ἀγροτικῶν τάξεων, ἰδίᾳ ἐν Πελοποννήσῳ, καὶ τὸ προτεινόμενον μέτρον καθίσταται δι’ ἡμᾶς ἀμέσως ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως ἀπορριπτέον. Ἡ ἐλευθέρα ἄφεσις τοῦ ἐλαχίστου ὁρίου τῆς συντηρήσεως τῶν ἀνθρώπων ἀπαιτεῖ ὅπως λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἐλευθέρου μέρους ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας. Τὸ εἰσηγούμενον ὅμως μέτρον οὐδαμῶς ἱκανοποιεῖ τὴν ἀπαίτησιν ταύτην ὑγιοῦς πολιτικῆς οὐδ’ αὐξάνει τὸ ἀφορολόγητον ὅριον ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τέκνων. Καὶ ἂν διὰ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος πλήττονται περισσότερον οἱ ἄγαμοι διὰ τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν, καταδικάζονται εἰς ἀγαμίαν αἱ γεωργικαὶ τάξεις. Οὐδὲ ἔχομεν διαφορὰν ἀντιλήψεων καὶ διαφορὰν σκοπῶν εἰς τοὺς δύο φόρους, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις διὰ συγχρόνων νομοσχεδίων εἰσηγεῖται. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ εἰσαχθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν, διὰ νὰ φορολογηθῇ ἓν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον μένει ἀφορολόγητον, ἐνῷ ὑπερβολικὰ φορολογοῦνται ἕτεραι παραγωγαί, ὡς ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐλαίου, τῆς σταφίδος, τῆς ῥητίνης, ἡ ὁποία μάλιστα, ὡς ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀπέδειξα, φορολογεῖται καὶ ἀντισυνταγματικῶς. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ὀφείλει νὰ φορολογηθῇ ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἰσότης πρὸς τὰς ἄλλας φορολογίας. Ἀνεγνώρισεν οὕτως ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν ἄλλων παραγωγῶν ὅτι αὕτη εἶναι ἄδικος, ὅτι ἄλλα προϊόντα ἀδίκως φορολογοῦνται, καὶ ἀποτελεῖ λοιπὸν πραγματοποίησιν δικαιοσύνης ἡ ἐπέκτασις τῆς ἀδικίας ἐκείνης καὶ εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν; Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, ὅπως πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος κ. Παπαναστασίου, εἶναί τι πρωτότυπον ἀληθῶς τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ φορολογήσωμεν τὴν παραγωγήν, διότι ἡ παραγωγὴ εἶναι ἀφορολόγητος καὶ πρέπει ν’ ἀποκατασταθῇ ἰσότης μεταξὺ τῶν παραγωγῶν διαφόρων εἰδῶν. Εἶναι πρωτότυπος ἡ θεωρία αὕτη, διότι πηγὴ τῆς φορολογίας δὲν εἶναι οὐδέποτε ἡ παραγωγή· πηγὴ τῆς φορολογίας κατὰ τὰ στοιχεῖα τῆς δημοσιονομίας εἶναι τὸ εἰσόδημα, εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι εἶναί τι διάφορον ἡ παραγωγὴ καὶ διάφορον τὸ εἰσόδημα. Ὑπέδειξε δὲ πολὺ ὀρθῶς ὁ αὐτὸς ἀξιότιμος συνάδελφος ὅτι καταντῶμεν εἰς σολοικισμούς, ἐν ᾗ περιπτώσει θελήσωμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι θὰ φορολογήσωμεν τὴν παραγωγὴν ὡς παραγωγήν. Ἔπρεπε νὰ ἐρευνηθῇ κατὰ πόσον τὸ παραγόμενον ἀποτελεῖ εἰσόδημα διὰ τὸν παραγωγόν, ποικιλώταται δὲ εἶναι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης αἱ σχέσεις, ἃς ἔδει νὰ ἐρευνήσῃ καὶ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν καὶ προνοεῖ ἰδιαιτέρως μόνον προκειμένου περὶ τῶν εἰς ἀγροληψίαν δεδομένων κτημάτων. Ἡ τοιαύτη ὅμως μονομερὴς πρόνοια καθιεροῖ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἄλλην ἀδικίαν, καθόσον ἀδικίαν ἀποτελεῖ ἡ ἰδιαιτέρα πρόνοια καὶ ἡ ἰδιαιτέρα προστασία τῆς ἀγροληπτικῆς καλλιεργούντων γαίας πρὸς παραγωγὴν δημητριακῶν καρπῶν καὶ ἡ μηδαμῶς λῆψις ὑπ’ ὄψιν ὅλων ἐκείνων τῶν παραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι παράγουσι τόσους μόνον δημητριακοὺς καρποὺς ὅσον καταναλίσκουσιν, ἐλάχιστον δὲ παράγουσι ποσὸν διὰ νὰ πωλῶσιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε πάλιν ἐπικαλούμενος τὴν δικαιοσύνην, ἧς εὔκολος εἶναι ἡ ἐπίκλησις ἐν τοῖς λόγοις, νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν παραγωγὸν δημητριακῶν καρπῶν τὸ κέρδος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσδίδει εἰς αὐτὸν τὸ Κράτος διὰ τῆς φορολογίας τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Ἐὰν ἡ ἰδέα αὕτη ἐπρυτάνευεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἔδει, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ δικαιοσύνη, τὴν ὁποίαν διὰ τῶν λόγων του ἐτόνισεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ν’ ἀκολουθήσῃ τὸ νομοσχέδιον τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ ἐκ Λακωνίας ἔντιμος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διὰ ν’ ἀποκατασταθῇ πλήρης ἰσότης, πρέπει διὰ τῆς φορολογίας νὰ ἀφαιρεθῇ ὁλόκληρον τὸ περὶ οὗ πρόκειται κέρδος καὶ οὐχὶ ν’ ἀφαιρεθῇ μόνον τὸ ⅓ τοῦ κέρδους τοῦ προκύπτοντος ἐκ τῆς ἐπαυξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου συνεπείᾳ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ ὄψις τῆς δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καταπίπτει. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ δικαιοσύνη αὕτη δὲν ἰσχύει παντάπασι δι’ ἐκείνους ἐκ τῶν παραγωγῶν, καὶ εἶναι οὗτοι οἱ πολυαριθμότεροι, οἱ ὁποῖοι παράγουσι τόσον μόνον, ὅσον καὶ καταναλίσκουσιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι καὶ αὐτοί, διότι παράγουσιν ὅ,τι καταναλίσκουσι, κερδίζουσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐὰν δὲν παρῆγον, θὰ ἠναγκάζοντο ν’ ἀγοράσωσι πληρώνοντες τὸν σῖτον ὑπερτετιμημένον. Ἡ λογικὴ αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐὰν ἐφηρμόζετο καὶ εἰς τοὺς ἄλλους φόρους, θὰ μᾶς ἔδιδε τὸ ἑξῆς συμπέρασμα, τοῦ ὁποίου τὴν ἐκτίμησιν παραδίδω εἰς τὴν κρίσιν σας. Ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν ἔχω οἰκίαν καὶ ἑπομένως δὲν πληρώνω φόρον οἰκοδομῶν, ἐὰν ὅμως εἶχον οἰκίαν, θὰ ἐπλήρωνον φόρον οἰκοδομῶν, ἄρα πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς ἐμὲ ἡ φορολογία τῶν οἰκοδομῶν. Δι’ αὐτῆς τῆς λογικῆς καταντῶσιν ὅλοι οἱ φόροι εἰς κεφαλικοὺς φόρους, καὶ ἂν τοῦτο ἀποτελεῖ δικαιοσύνην ἢ ἀδικίαν δύναται νὰ τὸ κρίνῃ πλέον ἡ Βουλή. Ὁ εἰσαγόμενος φόρος δὲν εἶναι δίκαιος, ὡς ἀπεπειράθη νὰ παραστήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Εἶναι ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων ἄδικος, εἶναι ἄδικος ἐν συγκρίσει τοῦ γεωργοῦ πρὸς τοὺς ἄλλους ἐπιτηδευματίας, τοὺς ἀσκοῦντας ἐπιτήδευμα σχετικὸν πρὸς τὴν γεωργίαν. Πρέπει νὰ φαντασθῆτε ὅτι ὁ γεωργὸς ὁ καλλιεργῶν τὸν ἴδιον ἀγρὸν ἢ ὁ γεωργὸς ὁ ἐργοληπτικῶς καλλιεργῶν τὴν γῆν καὶ παράγων δημητριακοὺς καρποὺς ὑπόκειται εἰς φορολογίαν 4½ ἢ 5%, ἐνῷ ὁ ἐπιστάτης, ὅστις δύναται νὰ λαμβάνῃ μέχρι 5000 δραχμῶν μισθὸν ἐτήσιον, ὑπόκειται εἰς φορολογίαν μὴ ὑπερβαίνουσαν τὸ 2%. Εἶναι ἄδικος, διότι εἰσάγει τὴν διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἐργοληπτικῶς καλλιεργούντων πρὸς παραγωγὴν δημητριακῶν καρπῶν καὶ τῶν μικροϊδιοκτητῶν καλλιεργητῶν, τῶν ὁποίων βρίθει ἡ Πελοπόννησος καὶ τῶν ὁποίων ἡ θέσις εἶναι ἐπαχθεστέρα κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι ἄδικος, διότι οὐδεμίαν πρόολον ἔχει ἡ ἀρχὴ τῆς προοδευτικότητος, ἡ ὁποία ἀναγνωρίζεται σήμερον ὡς ἀπαραίτητον στοιχεῖον ἑνὸς καλοῦ φόρου, δὲν εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὁ φόρος εἶναι ἐντελῶς ἀναλογικός. Εἶναι ἄδικος, διότι δὲν ἀφαιρεῖ ὁλόκληρον τὸ κέρδος ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς ἐπελθούσης πρὸς ὄφελος τῶν παραγωγῶν τῆς Ἑλλάδος διὰ τοῦ εἰσαχθέντος ὑψηλοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, δὲν ἀφαιρεῖ ὁλόκληρον τὸ κέρδος, ἀλλὰ μόνον μέρος αὐτοῦ. Εἶναι ἄδικος ὅμως κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχήν, καὶ ὑπὲρ τούτου κυρίως ἐνδιαφέρομαι, διότι δὲν ἀφήνει τὰ ἐλάχιστα ποσὰ εἰσοδήματος, εἰς τὸ ὁποῖον συμπίπτουσιν ὅλοι οἱ ἀγορεύσαντες ὅτι εἶναι τοὐλάχιστον 60 κοιλὰ κατὰ γεωργικὴν οἰκογένειαν ἐλεύθερα φόρου, ἐνῷ ἐπὶ τοῦ ἄλλου φόρου ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος μέχρι 4000 δραχμῶν, τὸ εἰσόδημα κατὰ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, μένει ἐλεύθερον.

§134Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Τὸ ὑποτιθέμενον εἰσόδημα.

§135Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐξ ἄλλου, ὅταν ἐξετάζῃ τις τὸν φόρον αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς δικαιοσύνης, τῆς πρώτης ὄψεως, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἡ δημοσιονομία ὑποδεικνύει ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάζωνται καὶ νὰ κρίνωνται τὰ φορολογικὰ μέτρα, παρατηρεῖ ὅτι μίαν ἄλλην ἀξίωσιν ἐγκειμένην εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς δικαιοσύνης δὲν πληροῖ ὁ φόρος οὗτος. Δὲν πληροῖ τὴν ἀρχὴν τῆς νομιμότητος, ἥτις ἀπαιτεῖ, ὅπως ὁ νόμος καθορίζῃ ὄχι μόνον τὸ ὑποκείμενον, ὄχι μόνον τὸ ἀντικείμενον εἰς τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ ὅπως καθορίζῃ ὁ νόμος καὶ τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τοῦ συνταγματικοῦ ἡμῶν χάρτου, ἀπὸ ἀπόψεως τὴν ὁποίαν παραδέχονται ὅλοι οἱ δημοσιονομολόγοι, ὁ φόρος οὗτος δὲν πληροῖ τὴν ἀρχὴν τῆς νομιμότητος· ἡ ἀρχὴ δ’ αὕτη εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε ἐκηρύχθη, Κύριοι, εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῶν Συνταγμάτων τοῦ Ἄστρους καὶ τῆς Ἐπιδαύρου μέχρι τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864, μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου Συντάγματος. Εἶναι δ’ ἀναντίρρητον ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη κεῖται ἐν τῷ πνεύματι τοῦ Συντάγματος καὶ προκύπτει ἐκ τῆς ἱστορίας αὐτοῦ καὶ καθόσον ἡ σχετικὴ διάταξις ἐλήφθη ἐκ τῆς declaration des droits, ἐν τῇ ὁποίᾳ ῥητῶς ἀναγράφεται ἐν ἄρθρῳ 14 ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν πολιτῶν τοῦ μετέχειν διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ εἰς τὴν φορολογίαν ἐξικνεῖται μέχρι καὶ τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου, καὶ καθόσον συζητηθέντος τοῦ πράγματος ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ κατὰ τὸ 1856 οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἀμφιβολία ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα πρέπει ὁ νόμος νὰ καθορίζῃ καὶ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακαμφθῇ ἡ γνώμη, ἣν ὑποστηρίζω, ὅτι δηλ. ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, ἀντίκειται εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ πολιτεύματος, πολλῷ δὲ μᾶλλον εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὸ νὰ ψηφίζωμεν φόρους καὶ νὰ κανονίζωμεν τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὑποκείμενα καὶ τὰ ποσοστὰ τοῦ φόρου, ἀλλὰ χωρὶς νὰ κανονίζωμεν τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως αὐτοῦ, ἐπιφυλάσσοντες δὲ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ νὰ κανονίσῃ αὐτὴ τὰ κατὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν. Εἶναι βαρεῖα ἡ εὐθύνη, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις, ἐπιφυλάσσουσα εἰς ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα, ὅπως διὰ Διατάγματος κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως καὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου. Ἐφιστῶ δὲ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἑπομένης παρατηρήσεως, ὅτι ἐν Ἑλλάδι λόγῳ τῆς παραμελήσεως τῶν οἰκονομικῶν ἐπιστημῶν, ὧν ἕνεκα παρημελήθη ἡ κριτικὴ αὐτοῦ τούτου τοῦ φορολογικοῦ ἡμῶν οἰκοδομήματος, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπληττε καὶ πλήττει καὶ ἔφερε μέχρις ἐπαναστάσεως τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν εἶναι ἡ ὑπάρχουσα φορολογία, ἀλλ’ ὁ αἰσχρὸς τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Ἡ κατάστασις αὕτη ἦτο γνωστὴ εἰς τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὸ Σύνταγμα τοῦ 1844, ἦτο γνωστὴ εἰς τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 καὶ δι’ αὐτὸ περιέλαβον τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ Συντάγματος εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου διὰ νόμου νὰ κανονίζηται, διὰ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἐπιβάρυνσις φορολογικὴ ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τοῦθ’ ὅπερ ἐνέχει κινδύνους ὄχι μόνον ὑλικῆς ζημίας διὰ τοὺς φορολογουμένους, ἀλλ’ ἐνέχει κινδύνους διασαλεύσεως τῆς δημοσίας τάξεως. Δὲν ὑποθέτω δ’ ὅτι χρειάζεται μεγαλειτέρα ἔκθεσις καὶ ἀνάπτυξις τοῦ ζητήματος, διότι προσπίπτει καὶ εἰς τὴν στοιχειωδεστέραν ἀντίληψιν ὅτι καὶ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως εἶναι οὕτω συνδεδεμένοι πρὸς τὸν φόρον αὐτὸν καθ’ ἑαυτόν, ὥστε σχεδὸν πάντοτε ἐπηρεάζουσιν αὐτοὺς τούτους τοὺς φορολογικοὺς ὅρους. Ἀπὸ τῆς ἑτέρας ἀπόψεως, τῆς ἀπόψεως τῆς οἰκονομικῆς, ἐξεταζομένου δηλ. κατὰ πόσον διὰ τοῦ εἰσαγομένου μέτρου ἐπηρεάζεται ἐπωφελῶς ἢ ἐπιβλαβῶς ἡ πολιτικὴ οἰκονομία ἐν τῇ χώρᾳ, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἐξήτασε τὸ ζήτημα ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ ἀπέδειξεν ὅτι, ἤδη ἀπὸ 100 ἐτῶν καὶ πλέον, ἡ ἐπιστήμη ἔχει καταλήξει εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα περὶ τῶν τοιούτου εἴδους φόρων, ὅτι οἱ τοιούτου εἴδους φόροι ἐμποδίζουσι τὴν βελτίωσιν τῆς γεωργίας. Τὸ εἰσαγόμενον μέτρον, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκεν ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ τοὺς ὁποίους κρίνω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, θὰ ἦτο δὲ πολὺ δυσάρεστον καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀλλὰ καὶ εἰς ἐμὲ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα, θὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν καὶ θ’ ἀνακόψῃ τὰς ἀπαρχὰς τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν ἐν Ἑλλάδι, οὕτω δὲ καταδεικνύεται ἐκ τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης ὡς ἀσύμφορον εἰς τὴν καθόλου πολιτικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ἀπομένει ἤδη πρὸς ἐξέτασιν ἡ τρίτη ὄψις, ἡ καθαρῶς δημοσιονομική, κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς φόρος εἶναι καλός, ἐφ’ ὅσον καλύπτει τὰς ἀνάγκας, δι’ ἃς εἰσάγεται, ἀλλά, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἂν καλύπτει τὰς ἀνάγκας, δι’ ἃς εἰσάγεται, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ στοιχεῖον τῶν δαπανῶν τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως αὐτῶν, τὸ στοιχεῖον δὲ τοῦτο δὲν τὸ ἔχομεν, δὲν γνωρίζομεν τί θὰ εἰσπραχθῇ, διότι δὲν γνωρίζομεν τί θ’ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ ὑπολογισμοῦ μας, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ καθαρὸν κέρδος ἐκ τοῦ φόρου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν τί θ’ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῶν δαπανῶν, διότι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἀκόμη βεβαία περὶ τοῦ συστήματος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, τὸ ὁποῖον θ’ ἀκολουθήσῃ, κατὰ τὴν διαφορὰν δὲ τῶν συστημάτων τούτων διάφοροι θὰ εἶναι καὶ αἱ δαπάναι. Συμπεραίνων ἐντεῦθεν νομίζω ὅτι ἀπὸ πασῶν τῶν ἀπόψεων ἐξεταζόμενος ὁ προτεινόμενος φόρος δὲν εἶναι προσῆκον νὰ τύχῃ τῆς ἡμετέρας κυρώσεως, πρωτίστως ὅμως δὲν εἶναι προσῆκον νὰ τύχῃ τῆς ἡμετέρας ἐπιψηφίσεως, διότι ὢν ἄδικος καθ’ ἑαυτὸν θὰ ἐπιβαρύνῃ ἀδικώτατα μίαν μεγάλην τάξιν παραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι παράγουν τόσα μόνον, ὅσα ἀρκοῦσιν, ἵνα συντηρηθῶσιν οἱ ἀποτελοῦντες τὰς οἰκογενείας των, πολλάκις δὲ παράγουν καὶ ὀλιγώτερα. Ἡ ἰδέα τῆς δικαιοσύνης τοιουτοτρόπως δὲν ἐξυπηρετεῖται. Ἂν ἤδη προκειμένου περὶ ἄλλων ἐργατῶν ἡ ἐπιβολὴ μιᾶς φορολογίας ὅπως ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ σίτου ἔχει ἀντικατόπτρισμα τὴν αὔξησιν τοῦ ἡμερομισθίου, διότι τὸ ἡμερομίσθιον κανονίζεται ἐκ τοῦ σιδηροῦ νόμου τῆς ἀνάγκης τῆς συντηρήσεως τῆς ζωῆς, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν μικροϊδιοκτητῶν καλλιεργητῶν τῆς γῆς τοιοῦτο ἀντικατόπτρισμα δὲν ὑπάρχει, διότι δὲν ὑπάρχει ἡμερομίσθιον. Τὸ μόνον ἀντίκρυσμα τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ πτωχὸς γεωργός, εἶναι ἡ μετανάστευσις. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐν γενικωτάταις γραμμαῖς μὲ πείθουσι νὰ εἶμαι ἐντελῶς ἐναντίον τοῦ ψηφιζομένου μέτρου. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐπιτείνομεν τὴν οἰκονομικὴν δυσπραγίαν μεγάλης τάξεως τοῦ λαοῦ τῶν ἀπορωτέρων γεωργῶν καὶ εὑρισκόμεθα ἐν ἀσυμφωνίᾳ καὶ πλήρει ἀντιθέσει πρὸς τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι παρεσκεύασαν τὴν τελευταίαν ἐξέλιξιν τοῦ πολιτικοῦ μας βίου. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι μὲ ἔφεραν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐξήγησα εἰς τοὺς συμπολίτας μου, καὶ διὰ νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς ἰδέας τῆς δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθην, θὰ καταψηφίσω τὸν προτεινόμενον φόρον.

§136Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἤκουσα μετὰ μεγάλης προσοχῆς ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἠγόρευσαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ τοὺς ὑποστηρίξαντας τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκηρύχθησαν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου· ἤκουσα προσέτι καὶ τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθὼς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ πόρισμα, τὸ ὁποῖον ἐξήγαγον ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς συζητήσεως, εἶναι ὅτι αἱ ἰδικαί μου ἰδέαι, τὰς ὁποίας θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετοι πρὸς ὅλας τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν ἐντεῦθεν, εἶναι αἱ δικαιότεραι, αἱ καλλίτεραι καὶ αἱ μᾶλλον συντελεστικαὶ ὅπως ἀνακουφισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τὴν ὑποτέλειαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται καὶ ὑπὸ τῆς ὁποίας στενοχωρεῖται. Ὀφείλω, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐκφράσω χάριτας πρὸς τὸν ἐντιμότατον ἐκ Καρδίτσης συνάδελφον κ. Μπούσδραν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπε μίαν μεγάλην ἀλήθειαν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτής, τὸν ὁποῖον θαυμάζω καὶ διὰ τὸ θάρρος του καὶ διὰ τὰ ἄλλα χαρίσματά του, εἶπεν ἐντεῦθεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διατελεῖ φόρου ὑποτελής, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὄχι μόνον τῆς Θεσσαλίας ἀλλ’ ὁλοκλήρου τῆς χώρας σφαδάζει ὑπὸ τὸ πέλμα τῆς πλεονεξίας 300 τσιφλικιούχων. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, θέλω καταψηφίσει τὸ νομοσχέδιον, καὶ θὰ τὸ καταψηφίσω οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, οὐχὶ ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, διότι δὲν εἶμαι ἐκ τῶν ἀντιπολιτευομένων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦσι νὰ καταψηφίζωσι πᾶν μέτρον, ἔστω καὶ καταφανῶς ὠφέλιμον, ὑποβαλλόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως—ἡ πορεία μου ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ἀπέδειξεν—, ἀλλὰ θὰ τὸ καταψηφίσω, διότι εἶμαι τῆς ἀρχῆς ὅτι θὰ εἶναι σφάλμα, θὰ εἶναι ἁμάρτημα, ἔγκλημα, ὡς εἶπεν ἕτερος ἀξιότιμος συνάδελφος, θὰ πράξῃ ὁ νομοθέτης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ φορολογήσῃ τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τὸν ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δύναται νὰ φορολογῆται ὁ Γάλλος ἐργάτης· ἀλλ’ ὁ Γάλλος εἶναι πλούσιος, ἐνῷ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι πτωχότατος καὶ δὲν πρέπει νὰ φορολογῆται καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἄρτον του. Θὰ προέτεινον δὲ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁ δασμὸς τοῦ σίτου νὰ καταργηθῇ, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ καταργηθῇ, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει τὴν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἰσφέρῃ ὅσα ζητεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καθίσταται ὁ Προϋπολογισμὸς ἰσοσκελής. Πρέπει νὰ εἰσφέρῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι δὲ ἀνακριβὲς τὸ λεχθὲν ἐντεῦθεν, ὅτι ἡ Πολιτεία οὐδὲν ἀντάλλαγμα παρέχει εἰς τοὺς φορολογουμένους. Εἶναι τελείως ἀνακριβές, διότι, ἂν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας κ. Πατσουράκος, τὸν ὁποῖον διακρίνει ὀξυδέρκεια, παρετήρει, θὰ ἔβλεπεν ὅτι 55 ἑκατομμύρια φράγκων παρέχει εἰς πολεμικὴν ἀξίαν τὸ Κράτος εἰς τοὺς πολίτας, διότι 55 ἑκατομμύρια φράγκων θὰ ἐξοδεύσωμεν ἐφέτος διὰ τὸν στρατὸν καὶ τὸν στόλον. Ἐπίσης παρέχει τὸ Κράτος 35 ἑκατομμύρια φράγκων, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ ὀφείλομεν ἑκόντες ἄκοντες νὰ τὰ πληρώσωμεν, διότι οἱ δανεισταί μας εἶναι ἀδυσώπητοι καὶ οὔτε εἰς ἔνδικα μέσα πρὸς παρέλκυσιν δυνάμεθα νὰ καταφύγωμεν. Τί ἀπομένει διὰ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχει ἡ Πολιτεία;

§137Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Παρέχει αὐτὰ διὰ τὸν στρατὸν καὶ τὸν στόλον, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο.

§138Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα συζητήσιμον· τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι τὰ παρέχει. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα, ἐπειδὴ ὡμίλησε περὶ στρατοῦ καὶ περὶ στόλου ὁ κ. Βουλευτής, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσιαστικὴν συζήτησιν τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ σᾶς ὑποβάλω, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἐκθέσω μερικὰ πράγματα. Ἔχομεν, κύριοι συνάδελφοι, φθάσει εἰς κατάστασιν οὐχὶ λογικήν, εἰς κατάστασιν ἀφόρητον, ἡ ὁποία ὀλίγον ἀπέχει τῆς ἀπογνώσεως, καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς. Ἐσωτερικῶς, Κύριοι, ὁ βίος ἐν Ἑλλάδι κατέστη ἀβίωτος. Οὐδεὶς τόπος, οὐδεμία χώρα ἐν Εὐρώπῃ παρέχει τὸν βίον τόσον ἀκριβόν, ὅσον τὸν πληρώνομεν ἐν Ἑλλάδι. Ἡ στενοχωρία αὕτη ἐκτὸς τοῦ ὅτι καταστρέφει τὴν ὑγείαν μας καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς τροφῆς μᾶς καθιστᾷ σωματικῶς ἀδυνάτους, ἡ δυσφορία αὕτη καὶ ἠθικῶς μᾶς ἐπηρεάζει. Ἀλλά, ἂν εἶναι ἡ κατάστασις αὕτη οἰκτρὰ ἐσωτερικῶς, εἶναι οἰκτροτέρα, Κύριοι, ἐξωτερικῶς. Ἡ ἑλληνικὴ ἀξιοπρέπεια, τὸ ἑλληνικὸν γόητρον, ἡ ἑλληνικὴ φυλὴ καθημερινῶς, Κύριοι, ὑβρίζεται, ἐν πάσῃ στιγμῇ προπηλακιζόμεθα, δὲν μᾶς σέβονται παντελῶς, μᾶς περιυβρίζουσι καὶ δι’ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ ἀχθοφόρου των, τοῦ Κερὴμ ἀγᾶ, εἰς τὸν ὁποῖον δίδουσι τὸ δικαίωμα νὰ καταπατῇ τὴν ἑλληνικὴν τιμήν. Εἶναι δυνατὸν ἡ κατάστασις αὕτη νὰ παραταθῇ ἐπὶ πολύ; Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνεκτὴ ἐπ’ ἄπειρον εἰς τὴν ἑλληνικὴν ψυχὴν τοιαύτη κατάστασις; Ὄχι βέβαια. Τί πρέπει λοιπόν, Κύριοι, νὰ γίνῃ; Ὑπάρχει διέξοδος.

§139ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία διέξοδος;

§140ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, εἴμεθα ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι νὰ θελήσωμεν νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς καὶ νὰ δείξωμεν ὅτι ἔχομεν θέλησιν, θὰ εὑρεθῇ μία διέξοδος. Ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν σκεπτόμεθα σοβαρῶς. Στερούμεθα δὲ δυστυχῶς καὶ θελήσεως καὶ ἀποφασιστικότητος. Ὑπάρχει διέξοδος καὶ δὲν ὑπάρχει μία, ὑπάρχουσι δύο, ὅπως ἐξέλθωμεν τῆς ἀφορήτου ταύτης καταστάσεως, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα. Ὑπάρχει ἡ πρώτη διέξοδος, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὅμως ἀποκρούω. Ἡ διέξοδος αὕτη εἶναι νὰ καταργήσωμεν τὰς πολεμικὰς ἡμῶν δαπάνας· ἀλλ’ ἡ κατάργησις αὕτη εἶναι ἡ ἐγκατάλειψις παντὸς ἰδανικοῦ, παντὸς ἐθνικοῦ πόθου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν γίνεται. Εἶναι ἐκτὸς συζητήσεως. Εἶναι ἀπὸ τὰ ἀδύνατα σήμερον. Εἰς ὃ σημεῖον εὑρισκόμεθα δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποχωρήσωμεν, χωρὶς τὰ πάντα ἄρδην ν’ ἀνατραπῶσιν. Ὑπάρχει τις, κύριοι Βουλευταί, ἔχων ἀντίθετον γνώμην;

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδείς, οὐδείς.

§142ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὄχι· ἂν ἔχῃ τις, νὰ τὴν εἴπῃ ἐλευθέρως, διότι ἂς μὴ νομίσῃ ὅτι δύναται νὰ ἐκπέσῃ εἰς τὴν συνείδησίν μου. Διότι ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν γνώμην καὶ τὴν λέγει μετὰ παρρησίας, ἐγὼ τὸν ἐκτιμῶ. Καὶ ἀφοῦ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔχει ἐναντίαν γνώμην, παρουσιάζεται ἐνώπιόν μας ἡ ἄλλη διέξοδος. Ποία εἶναι ἡ ἄλλη; Ἀφοῦ προήχθημεν εἰς ἀφόρητον κατάστασιν, ἀφοῦ ὁ βίος μας κατέστη ἀβίωτος, ἀφοῦ δεχόμεθα ῥαπίσματα ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νυκτὸς καὶ ἡμέρας, ποία εἶναι ἡ ἄλλη διέξοδος; Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ προσέξητε εἰς τοῦτο, διότι εἶναι ἄφευκτον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς εἴπω.

§143ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περικοπὴ δαπανῶν.

§144ΧΡ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Περικοπὴ δαπανῶν εἶναι κατάργησις στρατοῦ. Ὄχι. Εἶναι, Κύριοι, ἡ σύντονος προπαρασκευή μας καὶ ἡ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἢ ὀλιγωτέρου μάλιστα διαστήματος στρατιωτικὴ ἡμῶν δρᾶσις, εἶναι ὁ πόλεμος. Τί; Μήπως σᾶς πτοεῖ τοῦτο; Δυοῖν θάτερον θὰ συμβῇ. Ἢ θὰ νικήσωμεν, καὶ τότε χαρᾶς εὐαγγέλια, ἤ, ὃ μὴ γένοιτο, θὰ ἡττηθῶμεν καὶ τότε θὰ σκεφθῶμεν ὅτι ἄλλος εἶναι ὁ τρόπος, δι’ οὗ πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν πόθων μας, οὐχὶ δὲ ὁ τοῦ διαρκῶς στρατεύεσθαι. Ἀλλ’ ὁ πόλεμος δὲν ἔχει ἀνάγκην μόνον φιλοπατρίας καὶ αὐταπαρνήσεως, δὲν ἔχει ἀνάγκην μόνον αἵματος· ἔχει ἀνάγκην καὶ χρημάτων. Μὴ σᾶς τρομάζει, Κύριοι, ὁ πόλεμος, τὸν ὁποῖον ὄχι μόνον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποφύγωμεν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ σημεῖον εἰς ὃ ἐφθάσαμεν πρέπει νὰ τὸν ἐπιζητῶμεν, διότι εἶναι ἡ μόνη διέξοδος ἐκ τοῦ ἀδιεξόδου, εἰς τὸ ὁποῖον περιήλθομεν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν τὰ ζητήματα, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν.

§146ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Μεϊτάνη, τοιαύτην ὥραν!

§147Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ, κ. Πρόεδρε, μία ὥρα, ὅπως ἀκουσθῶσι καὶ αὐτά. Ἡ σημερινὴ κατάστασις δὲν δύναται νὰ διαρκέσῃ ἐπ’ ἄπειρον. Τί ζητεῖ, Κύριοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν; Τί ζητεῖ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Ζητεῖ νὰ τῷ συνεισφέρῃ τόσα εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχῃ ἰσοζύγιον εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προσφέρεται εἰς τοῦτο. Ζητεῖ ἀπὸ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὴ ἐξαποστείλητε κατὰ τοῦ οἴκου αὐτοῦ οὔτε βεβαιωτάς, οὔτε ἐνοικιαστάς, οὔτε χωροφύλακας, οὔτε ἁλωνοφύλακας, οὔτε ὅλα αὐτὰ τὰ σμήνη τῶν ἀκρίδων τῶν ἀνθρωπομόρφων τῶν μόνον ψυχὴν ἐχόντων τεράτων. Σᾶς ζητεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθητε, νὰ καταβιβάσητε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου κατὰ 10 λεπτά, τὰ ὁποῖα πληρώνει εἰς τὸ τελωνεῖον· ζητεῖ νὰ τὸν ἀπαλλάξητε ἀπὸ τὰ πρωτόκολλα, ἀπὸ τὰς ἐρημοδικίας, ἀπὸ τὰ διάφορα βάσανα, τὰ ὁποῖα ἀπειλεῖται νὰ ὑφίσταται καθημερινῶς διὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων, ἀπὸ τοὺς εἰρηνοδίκας καὶ ἀπὸ τοὺς δικηγόρους. Ἐὰν ἐκπέσητε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου κατὰ δέκα λεπτά, ὅσος εἶναι ὁ δασμὸς τοῦ σίτου, ὁ ὁποῖος δασμὸς εἰσπράττεται εἰς τὸ τελωνεῖον, ἂν ἀπαλλάξητε τὸν φορολογούμενον λαὸν ἀπὸ αὐτὰς τὰς συμφοράς, ἀπ’ αὐτὰς τὰς δυστυχίας, ἃς ὑφίσταται διὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων του, ἥτις συνήθως ἀμφισβητεῖται, διὰ νὰ τὸν καταβασανίζωσι καὶ τὸν ἐκμεταλλεύωνται, λίαν ἀσμένως τότε σᾶς παρέχει τὸ ἰσοζύγιον διὰ προσωπικῆς εἰσφορᾶς ἑπτὰ δραχμῶν ἐτησίως. Τί εἰσπράττετε διὰ τοῦ δεκαλέπτου δασμοῦ τοῦ σίτου, κ. Ὑπουργέ, διὰ νὰ τρώγῃ ὁ λαὸς κατὰ 10 λεπτὰ ἀκριβότερον τὸν ἄρτον του; Δέκα τρία ἑκατομμύρια. Τί ζητεῖτε ἀκόμη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου θ’ ἀναστηθῶσιν οἱ σπαχῆδες, οἱ χαβαλέδες καὶ ἡ λοιπὴ ἀκολουθία αὐτῶν; Τέσσαρα καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια, ἤτοι ἐν ὅλῳ 17.500.000. Κάτω ὅλα αὐτὰ τὰ ἄτιμα εἴδη τῆς φορολογίας· ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς αὐτὰ τὰ 17.500.000, ἅτινα τῷ ζητεῖτε, διὰ νὰ ἔχητε τὸν Προϋπολογισμόν σας ἰσοσκελῆ, σᾶς τὰ δίδει δι’ ἑπταδράχμου κεφαλικοῦ φόρου. Εἴμεθα 2.500.000✕7=17.500.000, ἤτοι ὅσα ζητεῖτε.

§148ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κεφαλιάτικο! Χαράτσι!

§149Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Μὴ σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν τὸ ὄνομα. Ἀποβλέψατε εἰς τὴν οὐσίαν· ἀποβλέψατε εἰς τὸ πρᾶγμα. Ὁ σπαχῆς, τὸν ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου νομοθετεῖτε σήμερον, εἶναι λέξις τουρκική, ὁ χαβαλές, ὅπως ἤκουσα νὰ ὀνομάζητε τὸν βεβαιωτήν, εἶναι ἐπίσης τουρκικὴ λέξις· καὶ τίς γνωρίζει, Κύριοι, ἂν αὐτοὺς τοὺς τουρκικοὺς φορολογικοὺς νόμους καὶ ὅρους δὲν τοὺς παρέλαβεν ἡ Τουρκία ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους κατέκτησε, καὶ δὲν εἶναι ἑλληνικοὶ ἢ βυζαντηνοί; Θέλω προσπαθήσει, κύριοι Βουλευταί, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ σᾶς ἀποδείξω τοῦτο οὐχὶ διὰ στατιστικῶν ὑπόπτων, φαντασιωδῶν, ἀλλὰ δι’ ἁπλῶν παραδειγμάτων καταληπτῶν οὐ μόνον εἰς ὑμᾶς ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἁπλουστέρους πολίτας, ὅτι εἶναι μεγάλη ἡ ὠφέλεια τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προτείνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, χωρὶς νὰ διαταραχθῇ τὸ παράπαν ἡ ἰσορροπία τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πρῶτον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον σᾶς φέρω: Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν πτωχότερον πολίτην. Ποῖος εἶναι οὗτος; Ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ ὡς τὸν πτωχότερον πολίτην ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τείνει τὴν χεῖρα, τὸν ἐπαίτην.

§150Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνος εἶναι πλούσιος!

§151Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Πλανᾶσθε.

§152Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Διότι, Κύριοι, πρέπει καὶ ὁ πτωχὸς αὐτὸς νὰ συνεισφέρῃ, ἀφοῦ καὶ αὐτὸς συμμετέχει εἰς τὰ τῆς Πολιτείας καὶ ἀπολαμβάνει ἐκ τῆς Πολιτείας. Ἐὰν αὐτὸς ὁ πτωχὸς καταναλίσκῃ μίαν ὀκᾶν ἄρτου καὶ τῷ εἴπῃ ἡ Πολιτεία: δός μοι δύο λεπτὰ τὴν ἡμέραν, διὰ νὰ σοὶ καταβιβάσω τὸν ἄρτον 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, δὲν θὰ ὠφεληθῇ; θὰ ὠφεληθῇ 8 λεπτά, διότι 10 λεπτὰ θὰ ἐκπέσῃ ὁ σῖτος, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ δασμὸς καταργηθῇ. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶναι καὶ ὑπερήφανον καὶ φιλάνθρωπον καὶ τὸν πτωχὸν αὐτὸν δὲν θὰ θελήσῃ νὰ τὸν φορολογήσῃ· ἂς τὸν ἐξαιρέσωμεν αὐτῆς τῆς φορολογίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ 500 εἰς ὁλόκληρον τὸ Βασίλειον νὰ θελήσωσι νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς φορολογίας, ἐγγραφόμενοι εἰς τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους ὡς ἐπαῖται. Καὶ ἐν τούτοις ἐγὼ εἰς τὸν ὑπολογισμόν, ὃν σᾶς ἔκαμον, ἀφῆκα τριακοσίας ὅλας χιλιάδας ἀφορολογήτων πολιτῶν, διότι ὑπελόγισα τὸν φόρον ἐπὶ 2.500.000, ἐνῷ γνωστὸν εἶναι ἐπισήμως ὅτι εἴμεθα 2.800.000 κάτοικοι. Ἀφήνω αὐτοὺς καὶ θὰ λάβω ἤδη παράδειγμα ἀπὸ τὰς μεγάλας τάξεις τοῦ λαοῦ· θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὰς ἐργατικὰς τάξεις, τοὺς σκάπτοντας τοὺς ἀγρούς, οὐχὶ τοὺς σιτοπαραγωγούς — περὶ αὐτῶν θὰ ὁμιλήσω ὕστερον —, ἐννοῶ τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ τοὺς ἄλλους ἐργάτας τῆς γῆς· θὰ λάβω παράδειγμα ἀπὸ τοὺς μικροὺς βιομηχάνους, τοὺς ὑποδηματοποιούς, τοὺς ξυλουργούς, τοὺς ῥάπτας, τοὺς κουρεῖς, ἀπὸ τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀπαρτίζουσι τὰ ¾ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου μίαν οἰκογένειαν ἑνὸς ὑποδηματοποιοῦ. Ἀπὸ πόσα μέλη θέλετε νὰ ἀπαρτίζηται; ἀπὸ 4–6–8. Δεδόσθω ἀπὸ ἓξ μέλη. Λοιπὸν μία οἰκογένεια ἑνὸς ὑποδηματοποιοῦ ἢ καρραγωγέως ἀποτελουμένη ἐξ ἓξ μελῶν πόσον θὰ φορολογηθῇ; 42 δραχ. Ἡ οἰκογένεια αὕτη, ἐπειδὴ εἶναι ἐργατικὴ οἰκογένεια καὶ δὲν τρέφεται μὲ καρυκεύματα, ἀλλ’ ἡ συνήθης βάσις τῆς τροφῆς της εἶναι τὸ ψωμί, θὰ καταναλώσῃ καθ’ ἡμέραν τὸ ὀλιγώτερον τρεῖς ὀκάδας ἄρτου. Θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ ἄρτου 30 λεπτὰ τὴν ἡμέραν, τουτέστιν 108 δραχμὰς τὸ ἔτος. Ἐνῷ λοιπὸν θὰ πληρώσῃ ἐτήσιον φόρον μόνον 42, θὰ ὠφεληθῇ καὶ 66 δραχμάς. Ἄλλο παράδειγμα: Εἶμαι ὑποχρεωμένος, Κύριοι, ἀφοῦ ὑπέδειξα τοιοῦτον σύστημα, νὰ ἐξαντλήσω ὅλας τὰς τάξεις τὰς λαϊκάς. Ἀπομένει, Κύριοι, ἡ τάξις τῶν γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι παράγουσι σῖτον. Οἱ γεωργοὶ οὗτοι διαιροῦνται εἰς δύο, εἰς γεωργούς, οἱ ὁποῖοι παράγουσι σῖτον δι’ ἰδίαν χρῆσιν, καὶ εἰς γεωργούς, οἱ ὁποῖοι παράγουσι σῖτον πρὸς πώλησιν. Ἡ πρώτη τάξις αὐτὴ τῶν γεωργῶν, ἡ ὁποία εἶναι πολυάριθμος, βεβαίως ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ δασμοῦ δὲν θὰ ὠφεληθῇ, διότι θὰ ἔχῃ τὸν ἄρτον της ἐκ τοῦ ἰδίου σίτου, ὃν αὕτη παράγει· θὰ ὠφεληθῇ ὅμως ἐξ ἄλλου καὶ αὐτή, διότι δὲν θὰ πληρώσῃ οὔτε σπειρομένας γαίας οὔτε φόρον ἐπὶ τῶν κτηνῶν. Ἐνῷ λοιπὸν δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπον προηγουμένως, θὰ πληρώσῃ αὐτὴ ἡ οἰκογένεια ἀπὸ τὰ αὐτὰ πρόσωπα ἀπαρτιζομένη 42 δραχμάς, δὲν θὰ πληρώσῃ ὅμως τὸν φόρον τῶν κτηνῶν 50 δραχμάς· ἄρα καὶ αὐτὴ ὠφελεῖται. Ἀλλὰ δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν ὠφέλειαν μόνον, ἔχει τὴν μεγάλην ὠφέλειαν ὅτι ἀνακουφίζεται πλέον, ἀπαλλάσσεται διὰ παντὸς ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐπιδρομεῖς, τὰ διάφορα σμήνη, τὰ ὁποῖα προηγουμένως σᾶς ἀνέφερον. Δὲν μεταβαίνει πλέον εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον, δὲν θὰ ἔχῃ μὲ πρωτόκολλα νὰ κάμῃ, δὲν ἔχει πλέον νὰ βεβαιώσῃ φόρους, τοὺς ὁποίους πάντοτε θὰ εὑρεθῇ κάποιος ν’ ἀμφισβητήσῃ, δὲν θὰ ἔχῃ ψευδορκίας, δὲν θὰ ἴδῃ σπαχῆδες, δὲν θὰ τρομάξῃ εἰς τὴν θέαν τῆς ἄλλοτε ἐπαράτου κόφτρας· θὰ ἔχῃ ἥσυχον πλέον καὶ τὴν οἰκογένειάν του καὶ τὴν κεφαλὴν αὑτοῦ ἀπὸ αὐτὰς τὰς κατάρας.

§153Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα ἔπρεπε νὰ τὸ ἀναπτύξητε εἰς τὴν αʹ συζήτησιν, διὰ νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ τὸ μελετήσωμεν. Τώρα εἰς τὴν γʹ συζήτησιν πῶς νὰ τὸ μελετήσωμεν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§154Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Κάλλιον ἀργὰ παρὰ ποτέ. Καὶ τώρα εἶναι καιρός· ἀρκεῖ νὰ τὸ θελήσωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλλωσι τὰς θελήσεις των.

§155Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε τὸν ἀγορεύοντα· ἠκούσαμεν τόσας ὥρας τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἰδικούς σας.

§156Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἀπομένει, Κύριοι, ἡ τάξις ἐκείνη, ἡ ὁποία παράγει σῖτον οὐχὶ δι’ ἰδίαν αὑτῆς χρῆσιν ἀλλὰ πρὸς πώλησιν. Ἡ τάξις αὕτη, Κύριοι, δὲν ἀπαρτίζει παρὰ τὸ 1/50 καὶ ὀλιγώτερον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι οἱ μεγαλοκτηματίαι τῆς Θεσσαλίας οἱ γνωστοὶ ὑπὸ τὸ ὄνομα τσιφλικιοῦχοι. Καὶ δὲν μοὶ λέγετε σεῖς, κύριοι Βουλευταί, τί ὀφείλει ὁ πολὺς κόσμος, τὰ 49/50 τοῦ λαοῦ, νὰ πληρώνωσι φόρον ὑποτελείας, νὰ πληρώνωσι τὸν ἄρτον των κατὰ δέκα λεπτὰ ἀκριβότερον, διὰ νὰ πωλῶσιν οἱ ἐλάχιστοι ἐκεῖνοι κατὰ δέκα λεπτὰ περισσότερον τὸν σῖτόν των; Ποῖος ὁ λόγος, Κύριοι; Διὰ ποῖον λόγον γίνεται αὐτό; Μήπως διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ σιτοπαραγωγή; Ἂν τοῦτο, εἶναι μεγάλη ἀπάτη· διότι ὁ ἔχων γαίας καταλλήλους διὰ παραγωγὴν σίτου δὲν θὰ τὰς ἀφήσῃ χέρσους, διότι ὁ σῖτος θὰ εἶναι εὐθηνότερος, ἀλλά, καὶ εἰς λιβάδια ἂν τὰς μεταβάλῃ, ἡ χώρα δὲν θὰ ζημιωθῇ, διότι θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ κτηνοτροφία καὶ δὲν θὰ ἐξάγωμεν περὶ τὰ 20,000,000 δρ. ἐτησίως διὰ σφάγια. Οὔτε καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν ὑπῆρχε ὁ δασμὸς εἶχε σταματήσει ἡ καλλιέργεια τοῦ σίτου. Βεβαίως, Κύριοι, καθὼς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτής, δὲν πρόκειται πλέον νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον, οὔτε εἶναι εὐδιάθετος νὰ τὸ ἀποσύρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί τὸ θέλει καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ ψηφίσῃ. Τὰ σιτηρά, κύριε Ὑπουργέ, συνεκομίσθησαν πλέον· δὲν θὰ τὰ φορολογήσητε. Διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος; Θὰ ἔλθωμεν τὸν Ὀκτώβριον καὶ τότε συζητοῦμεν τὸ πρᾶγμα πλέον ἐπισταμένως καὶ ὄχι ὅπως τώρα βιαστικά. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω καὶ ἐγώ, μελετήσατέ τα· δὲν εἶναι ἀνάξια μελέτης, κύριε Ὑπουργέ. Ὁ λαός, κύριε Ὑπουργέ, θέλει νὰ ἐκπέσητε τὸν ἄρτον του, χωρὶς νὰ διαταραχθῇ ὁ Προϋπολογισμός σας. Διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὸν τιμὴν νὰ σᾶς προτείνω, αὐτὸ κατορθοῦται. Ἔχετε καμμίαν ἀντίρρησιν; Εἰπατέ την· διότι πιθανὸν νὰ σφάλλωμαι εἰς τοὺς ὑπολογισμούς μου. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοι εἴπητε τί θὰ πάθῃ ὁ Προϋπολογισμός. Ἐγὼ δὲν βλέπω τοιοῦτον κίνδυνον, ἐνῷ βλέπω ὅτι πραγματικῶς ὠφελεῖται ὁ λαὸς διὰ τῆς ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου.

§157Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ ὑποβάλητε εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§158Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Δὲν ἔχω, ἀξιότιμε κ. Βουλευτὰ ἐκ Βόλου, ἀξίωσιν ἐπιψηφίσεως. Ἡ πρότασίς μου εἶναι πρότασις, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται πᾶς τις ὅτι εἶναι ἀληθής, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἠθέλησε νὰ τὴν εἴπῃ, διότι ἐφοβήθη ὅτι θὰ ἔκαμνε κακὴν ἐντύπωσιν, ἐπειδὴ ὀνομάζεται κεφαλικὸς φόρος. Εἰς ἐμὲ ὅμως αὐτὰ τὰ μορμολύκεια, αὐτὰ τὰ ζητήματα τῶν δημοκοπιῶν, οὐδεμίαν μοι κάμνουσιν ἐντύπωσιν. Ἐγὼ θὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πιστεύω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι, ἐὰν πραγματοποιηθῇ, θὰ φάγῃ ὁ λαὸς κατὰ δέκα λεπτὰ ὀλιγώτερον τὸ ψωμί του, χωρὶς νὰ διαταραχθῇ ὁ Προϋπολογισμός, καὶ προκαλῶ πάντα ἐναντιοφρονοῦντα ν’ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα, ὅπως ἐλέγξῃ ταῦτα ὡς ἀβάσιμα, ἂν τῷ εἶναι δυνατόν. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, νὰ δώσητε μεγάλην προσοχήν, διότι εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀπαίτησις τοῦ λαοῦ ὅπως ἐλαττώσητε τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Μὴ σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν τὸ ὄνομα τοῦ φόρου, διότι καὶ ἄλλοι φόροι ἐξ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἔχομεν, οἱ περισσότεροι κεφαλικοὶ εἶναι καὶ ἐκεῖνοι.

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ δασμὸς τοῦ σίτου βεβαίως εἶναι κεφαλικός.

§160Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ἀφοῦ ὁμολογεῖτε, κ. Πρωθυπουργέ, ὅτι ὁ δασμὸς τοῦ σίτου εἶναι κεφαλικὸς φόρος, διατί διστάζετε νὰ παραδεχθῆτε τὰς 7 δρ. ἐτησίως φόρον κεφαλικόν, ὃν σᾶς προτείνω, ἤτοι 2 λεπτὰ καθ’ ἡμέραν, καὶ νὰ καταργήσητε τὰ 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν σίτου, ἀφοῦ οὐσιαστικῶς ὁ δασμὸς οὗτος εἶναι κεφαλικὸς φόρος; Μήπως διότι σᾶς κάμνει καλλιτέραν ἐντύπωσιν τὸ ὄνομα δασμός; Ἀλλὰ εἶναι τὸ ἴδιον· σεῖς ὁ ἴδιος μὲ διεκόψατε καὶ εἴπετε τοῦτο. Τί δασμὸς ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τί κεφαλικὸς φόρος; Εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Ἁπαξάπαντες τρώγομεν ψωμὶ καὶ μάλιστα, ὅσον εἶναί τις πτωχότερος, τόσον καὶ περισσότερον τρώγει ἄρτον, διότι δὲν ἔχει ἄλλας τροφὰς διὰ νὰ χορτάσῃ καὶ συνεπῶς τόσον περισσότερον κεφαλιάτικο πληρώνει. Δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία εἰς τοῦτο; Τὸ πρᾶγμα εἶναι κατάδηλον, ἐκτὸς ἂν θέλωμεν νὰ αὐταπατώμεθα. Ἐὰν θέλητε, κύριοι Βουλευταί, ὁ λαὸς νὰ αἰσθανθῇ ἐπωφελῶς τὴν ἐνταῦθα παρουσίαν σας, ἐὰν θέλητε νὰ συνδέσητε τὸ ὄνομά σας μὲ τὴν εὐλογίαν τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ καταβιβάσητε τὴν τιμὴν τοῦ σίτου διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ δεκαλέπτου δασμοῦ, διότι εἶναι ἄδικον, Κύριοι, χάριν ὀλιγίστων ἀνθρώπων, καὶ ἀνθρώπων πλουτοκρατῶν μάλιστα, διότι περὶ τῶν τσιφλικιούχων καὶ μόνον πρόκειται, νὰ πληρώνῃ ὁ λαὸς ὁλόκληρος κατὰ δέκα λεπτὰ τὴν ὀκᾶν τὸν ἄρτον του περισσότερον, διὰ νὰ πωλῶσιν ἐκεῖνοι κατὰ δέκα λεπτὰ περισσότερον τὸν σῖτόν των. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι οἱ μέλλοντες ν’ ἀγορεύσωσι θὰ εἶναι συντομώτεροι. Ὁ κύριος Χρυσοχοΐδης ἔχει τὸν λόγον.

§162Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Λόγῳ τῆς ὥρας παραιτοῦμαι. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης.

§164Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λαμβάνω, Κύριοι, τὸν λόγον, διότι ἤμην ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος διεμαρτυρήθην ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς χθὲς μετὰ τῆς συνήθους αὐτῷ ῥητορικῆς δεινότητος ἐξέθηκε τὰ πράγματα τοιουτοτρόπως, ὥστε νὰ δύνανται πολλοὶ ἐξ ἡμῶν νὰ θεωρήσωσιν ὅτι ἀληθῶς πρᾶγμα δίκαιον γίνεται διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ὅτι ὅσα διετεινόμην ἐγὼ τοὐναντίον εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι πρὸς ζημίαν καὶ τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ δικαίου. Εὐτυχῶς ἡ Κυβέρνησις ὡμίλησε καὶ μᾶς ἔδωκεν ἀριθμοὺς καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τούτους θέλομεν ἐξετάσει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι ἔχομεν γεωργοὺς περὶ τὰς 825 χιλιάδας. Κύριοι, δὲν θέλω ζητήσει πολλὰ χάριν τοῦ γεωργοῦ τούτου. Θέλω ζητήσει δι’ αὐτὸν τριάκοντα λεπτὰ τὴν ἡμέραν, ὅπως δυνηθῇ νὰ ζήσῃ. 30 λεπτὰ δηλαδὴ ὀλιγώτερα ἢ ὅσα στοιχίζει ἡ διατροφὴ τῶν ἐγκληματιῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς. Τὰ 30 λεπτὰ τὴν ἡμέραν, Κύριοι, εἶναι 100 δραχμαὶ ὡς ἔγγιστα κατ’ ἔτος. Ἔχομεν λοιπὸν ἀνάγκην δι’ ἕκαστον χωρικόν, ὅπως ζήσῃ, 100 δραχμῶν. Ἑκατὸν δραχμαὶ ἐπὶ 825,000 εἶναι 82,500,000. Καὶ τί πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ὥρισε ποῖον εἶναι τὸ εἰσόδημα ἐκ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Τὸ εἰσόδημα τοῦτο εἶναι περὶ τὰ 100 ἑκατομμύρια. Ἀφαιρέσατε ἀπὸ ταῦτα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τοὺς τσιφλικιούχους, ἅτινα θέλουσι φορολογηθῆ εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως καὶ βεβαίως φθάνετε εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 82 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα ὅπως ζήσωσιν αἱ γεωργικαὶ αὗται τάξεις. Καὶ ἐρωτῶ: ὅταν διὰ τοῦ εἰσοδήματος αὐτῶν πρόκειται μόνον ν’ ἀπολαύσωσι τὰ τριάκοντα ταῦτα λεπτὰ ὅπως ζήσωσι, τί θέλετε νὰ περικόψωμεν ἐκ τῶν τριάκοντα τούτων λεπτῶν; Ὑποθέτω ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι, ἂν οὐχὶ τόσον εὔγλωττοι, ὅσον οἱ λόγοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοὐλάχιστον ἐπίσης πειστικοί. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἀποδεικνύεται ὅτι ἀπὸ τὸν γεωργὸν τοῦτον τὸν ζῶντα μὲ τὰ 30 λεπτὰ καθ’ ἡμέραν δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ζητήσωμεν οὐδὲ τὸν ἐλάχιστον φόρον. Ταῦτα ἀκριβῶς ἔρχονται εἰς ἐνίσχυσιν τῶν ὅσα πρὸ ὀλίγου εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος στηριζόμενος εἰς τὴν ἐπιστήμην. Καὶ ταῦτα μέν, ὅπως ἐξηγήσω διατί εἶμαι ἐναντίον παντὸς φόρου ἐπὶ τῶν γεωργῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐδήλωσα, Κύριοι, ὅτι οἱ συμπολῖταί μου Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἔθνους μοὶ ἔδωκαν ἐντολὴν νὰ εἴπω ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ πληρώσωσιν, εἶναι πρόθυμοι καὶ ἐκ τῶν 30 αὐτῶν λεπτῶν νὰ δώσωσιν, ὅταν εἶναι ἀνάγκη, καὶ νὰ στερηθῶσι μέρους καὶ αὐτῶν τῶν 30 λεπτῶν· δὲν ζητῶ ν’ ἀπαλλαχθῶσιν, ἀφοῦ καὶ αὐτοὶ δὲν τὸ θέλουσιν, ἀφοῦ ἐννοοῦσι νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ ἂν δὲν ζητῶ ν’ ἀπαλλαχθῶσιν ἀπὸ τὴν συνεισφορὰν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους, ζητῶ ν’ ἀπαλλαχθῶσιν ἀπὸ τὰς καταθλίψεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀναγγέλλει τὸ νομοσχέδιον, εἴτε τὸ πρῶτον, εἴτε τὸ δεύτερον, εἴτε τὸ τρίτον. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον καὶ δεύτερον ἐνώπιον τῶν διαμαρτυριῶν μετετράπη εἰς τὸ τρίτον. Ἀλλὰ ποίαν ἐλπίδα δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν περὶ τοῦ τρίτου τούτου νομοσχεδίου; Μήπως ἐπείσαμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἅπαντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀναγράψει εἰς τὰ προηγούμενα νομοσχέδια, ἦσαν καταστρεπτικά; Οὐχί. Τοιοῦτό τι δὲν μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις· μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις: ἀφοῦ δὲν ψηφίζετε τὰς λεπτομερείας ὡς πιεστικάς, ἀφήσατέ με ἐλευθέραν νὰ εὕρω ἄλλους τρόπους εἰσπράξεως, ἀλλὰ δὲν μᾶς ὑπέδειξεν ὅτι θὰ θέση ὅρους ἐλαφροτέρους. Καὶ ἐρωτῶ: ἐὰν μείνῃ μόνος ὁ ὅρος ὅτι οἱ σωροὶ θέλουσι σφραγίζεσθαι καὶ θὰ μένωσιν ἐσφραγισμένοι καθ’ ὅλην τὴν νύκτα, μόνον ὁ ὅρος οὗτος δὲν ὀφείλει νὰ θεωρηθῇ ὡς καταστρεπτικός; Καὶ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς δίδει τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι ὁ ὅρος οὗτος θὰ ἐξαλειφθῇ, δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν χάρτην λευκόν, ὅπως ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει; Οὐχί, Κύριοι. Κύριοι, καίτοι ἀνήκω εἰς ἄλλο κόμμα, οὐδέποτε ἐνόησα ν’ ἀντιπολιτευθῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστήριξα καὶ στηρίζω πολλὰς ἐλπίδας, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ βοηθήσω αὐτὴν νὰ μὴ προβαίνῃ εἰς σφάλματα, τὰ ὁποῖα οὐ μόνον θέλουσι βλάψει τὸ ἔθνος, ἀλλὰ θέλουσι βλάψει καὶ αὐτὴν πρὸς βλάβην τοῦ ἔθνους. Καὶ πολλάκις ἐπλησίασα τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς πρὶν ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα νὰ συζητήσω διατάξεις, τὰς ὁποίας ἐθεώρουν ὄχι συμφερούσας πρὸς τὸ ἔθνος, δηλαδὴ ἤκουσα τὴν συμβουλήν, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔδωκεν εἰς τοὺς φίλους αὐτοῦ τοὺς κεκηρυγμένους. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, μὲ ἠμπόδισε ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα; Οὐχί! Ὅ,τι καὶ ἂν ὑπέδειξα καταστρεπτικόν, δὲν ἐστάθη δυνατόν, ὅπως πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ. Καὶ ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω μόνον τὸ ἑξῆς: Κύριοι, ἐν ἄρθρῳ 3 ἀναφέρεται ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ διανομὴ γίνεται ἐξ ἡμισείας μεταξὺ ἰδιοκτήτου καὶ καλλιεργητοῦ, τὸν σπόρον δὲ δίδει ὁ ἰδιοκτήτης, ὁ ἰδιοκτήτης φορολογεῖται μὲ 5%. Ὑπέδειξα ὅτι καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς ὁ ἰδιοκτήτης, ἀντὶ νὰ δώσῃ τὸν σπόρον, λέγει εἰς τοὺς καλλιεργητὰς δὲν θέλω 50%, θέλω 20%, θέλω 18%, καὶ τὸν ἰδιοκτήτην τοῦτον, ἀντὶ νὰ τὸν φορολογήσῃ μὲ 5%, τὸν φορολογεῖ μὲ 7%. Καὶ ἐρωτῶ, Κύριοι, εἶναι τοῦτο δίκαιον; Πρέπει νὰ φροντίσωμεν διὰ τὸν καλλιεργητὴν βεβαίως· ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀπονέμωμεν δικαιοσύνην καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας; Μὲ ἠκούσατε χθὲς ὁμιλοῦντα περὶ ἐντατικῆς καλλιεργείας καὶ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν ἐννοεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττετε σήμερον, ἐπικρύνοντες τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, εἶναι συμφέρον διὰ τὸν τόπον; Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει· οὕτως ἀπεφάσισα! Ἀλλ’ ἂν τοιαῦτα ἐπιβάλλετε, τοὐλάχιστον ἀφήσατε τὸν παραγωγὸν ἐλεύθερον νὰ δεχθῇ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 5 ἢ νὰ δεχθῇ τοὺς ἄλλους ὅρους τοὺς ἀφορῶντας τὴν μὴ ἐντατικὴν καλλιέργειαν; Ὄχι· ὀφείλουν νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τοὺς βαρυτέρους ὅρους, διότι προσπαθοῦσι ν’ ἀναπτύξωσι τὴν καλλιέργειαν πρὸς ὠφέλειαν τοῦ τόπου! Κύριοι, ἀφοῦ ὅλοι οἱ κόποι αὐτοὶ ἀπέβησαν μάταιοι, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ δώσωμεν χάρτην λευκὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ὄχι βεβαίως. Τὸ νομοσχέδιον θέλω καταψηφίσει· ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι καταψηφίζων τοῦτο αἰσθάνομαι ἀπογοήτευσιν ὅτι ἅπαντες οἱ κόποι, τοὺς ὁποίους κατέβαλον, ὅπως ὑποστηρίξω τοὺς συμπολίτας μου, ἀπέβησαν μάταιοι.

§165Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, ἡ ὁποία ἐὰν δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν θὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προτείνατε τὴν τροπολογίαν σας εἰς τὸ ἄρθρον 4, καί, ἂν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία σας, τότε καταψηφίζετε εἰς τὸ σύνολον.

§167Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Μάλιστα.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Σφακιανάκης;

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παραιτεῖται.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος;

§171Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι, ἀλλὰ καὶ δὲν δύναμαι κατὰ τοιαύτην ὥραν νὰ συζητήσω λόγῳ κοπώσεως.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§173Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§174Γ. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§175Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν διαρρεύσασαν σχεδὸν εἰπεῖν παννυχίδα κατεπονήθητε τόσον, ὥστε πρέπει πᾶς ἀνερχόμενος ἤδη τὸ βῆμα νὰ φεισθῇ τῆς κοπώσεως ὑμῶν ταύτης καὶ τῆς ἰδίας αὑτοῦ ὑπερεντάσεως τοῦ πνεύματος, ὅπως παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Δυστυχῶς ὅμως ἡ πρὸς τοὺς ἐντολεῖς ἡμῶν, πρὸς τὸν λαὸν τὸν Ἑλληνικόν, ὑποχρέωσις ἄλλα κελεύει· διότι νομοσχέδια ὡς τὸ παρόν, προκειμένου νὰ ἐπιβληθῶσι βάρη πρὸς τὸν λαὸν τὸν δυσπραγοῦντα καὶ μεταναστεύοντα, δὲν πρέπει νὰ παρέρχωνται ἀσυζητητί. Καὶ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ σπεύδῃ εἰς τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ψήφισιν αὐτῶν ἐξαντλοῦσα καὶ καταπονοῦσα διανοητικῶς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ αὐτῆς. Ἐπειδὴ δὲ οὕτως ἔδοξε τῇ Κυβερνήσει, ἐπιβάλλεται ἡμῖν καὶ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ ἐντείνοντες τὰς δυνάμεις ἡμῶν ν’ ἀποκρούσωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ δευτερολογοῦντες ἵνα καὶ αὖθις καταδείξωμεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς γεωργικὸς κόσμος ἔχει ἀνάγκην ἀνακουφίσεως καὶ προστασίας οἰκονομικῆς καὶ οὐχὶ ἐπιβολῆς φόρων. Ἐβαυκαλίσθην ἐπί τινα χρόνον, κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ τῆς ἐλπίδος ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας ἡμῶν κατιδοῦσα τὸ ἄσκοπον, ἄδικον καὶ ἄνισον τῆς ὑπὸ συζήτησιν φορολογίας θ’ ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον, ὡς ηὐχήθην πρὸ ἡμερῶν ἀγορεύσας, καὶ ἤλπισα ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ψέξω τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίαν ἀπόφασιν καταδεδικασμένην ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Ἀτυχῶς ὅμως ἀπεδείχθησαν φροῦδαι αἱ ἐλπίδες μου καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δευτερολογήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Μοὶ φαίνεται δέ, Κύριοι, ὅτι δεδικαιολογημένως ἤλπισα, ὅτε εἶχον πρὸ ὀφθαλμῶν ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη πρὸς τὸν λαὸν καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ σεισάχθειαν καὶ ἐλάφρυνσιν ἀπὸ τῶν δυσβαστάκτων φόρων, καὶ ἡ ἡγηθεῖσα δὲ ἐπανάστασις τοιαῦτα ἐζήτησε νὰ πραγματοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαῦτα ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ὑπὸ τοιούτων ἐμπνεόμεθα καὶ πάντες οἱ σήμερον ἀντιπροσωπεύοντες τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, πῶς ἐναντία ἀποφασίζομεν; Ἂς μὴ λησμονῆτε, Κύριοι, μετὰ πόσης ἀνακουφίσεως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπετίναξε τὸ παρελθὸν διοικητικὸν καὶ νομοθετικὸν σύστημα, ὅπερ καλοῦμεν ἐνταῦθα φαυλοκρατικὸν καὶ τὸ ὁποῖον περὶ οὐδενὸς ἄλλου ἐσκέπτετο σοβαρῶς καὶ μετ’ ἐνδιαφέροντος, ὅσον περὶ τῆς ἐπιβολῆς φόρων εἰς τὰς παραγωγικὰς τάξεις, ὅπως ἔχῃ περιθώριον ὁ Προϋπολογισμὸς πρὸς τροφοδοσίαν τοῦ κόμματος· ἡμεῖς δὲ τείνομεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς αὐτό, διὰ βοῆς ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἀπολακτισθέν. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς τάξεως τῶν πολιτῶν, δι’ ἣν ἐπιβάλλεται ὁ φόρος. Ἡ τάξις αὕτη εἶναι ἡ τῶν γεωργῶν· ἐπιβάλλεται δηλονότι φόρος εἰς τὴν γεωργίαν. Γνωρίζομεν, Κύριοι, ὅτι δύο εἶναι οἱ μεγάλοι πλουτοπαραγωγικοὶ ἄξονες, περὶ οὓς στρέφεται ἡ οἰκονομολογικὴ ἐπιστήμη· ἡ γεωργία καὶ ἡ βιομηχανία. Καὶ διὰ μὲν τὴν τελευταίαν οὔτε νὰ σκεφθῶμεν κἂν ἔπρεπεν, ἀφοῦ, διὰ νὰ εὐδοκιμήσῃ, πρέπει ἔξωθεν τὰς πρώτας ὕλας νὰ εἰσάγωμεν· οὕτω δὲ τιμαριωτικῶς προστατεύομεν τάξιν τινὰ ἐκμεταλλευτῶν τῆς ἐθνικῆς ἀδυναμίας πρὸς ἐνίσχυσιν κλάδων βιομηχανικῶν μὴ βιωσίμων, πρὸς αὔξησιν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων, ἐν ᾧ οὐδεμία ἐλπὶς ὑπάρχει εὐδοκιμήσεως καὶ προαγωγῆς. Διὰ δὲ τὴν γεωργίαν, δι’ ἣν ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν, καὶ ἥτις εἶναι καὶ ἔσται ἡ μόνη ἀπομένουσα ἐν Ἑλλάδι πλουτοπαραγωγικὴ δύναμις, τίνα προστασίαν σκεπτόμεθα ἡμεῖς οἱ καινοτόμοι πολιτικοί; Ἡμεῖς οἱ ἐλθόντες ν’ ἀναστυλώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἐρείπια τοῦ Κράτους τούτου, τίνα, λέγω, μέτρα λαμβάνομεν διὰ τὴν θεμέλιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους παραγωγήν, τὴν μοναδικὴν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας πλουτοπαραγωγικὴν δύναμιν; Ἐπιβάλλομεν, Κύριοι, καινοτομοῦντες, φόρον εἰς τὴν ἐν σπαργάνοις παρημελημένην ἔγγειον παραγωγήν. Καὶ ἐρωτῶ· εἶναι τοῦτο σκόπιμον καὶ πλουτολογικῶς ὀρθόν, ὅτε θνησιμαίας βιομηχανίας προστατεύομεν, τὴν δὲ κυρίαν καὶ φυσικὴν πηγὴν τοῦ πλούτου διώκομεν καὶ ἐγκαταλείπομεν ἀπροστάτευτον; Ἀλλὰ μὴ τοῦτο μόνον τὸ ἄσκοπον εἶναι; Ζητοῦμεν, Κύριοι, νὰ ἐπιβληθῇ φόρος πρὸς τὸν γυμνὸν καὶ ἀνυπόδητον τῆς γῆς ἐργάτην, τὸν γεωργόν, 6 καὶ 7% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, καθ’ ἣν ἐποχὴν συζητοῦμεν εἰς ½% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν κεφαλαίων, εἰσοδήματος ὅπερ οὐδεμίαν προσωπικὴν ἐργασίαν ἀπαιτεῖ, κτηθὲν ἤδη, καὶ οὐδεμίαν ἐπιβάρυνσιν αἰσθανόμενον διὰ τῶν ἄλλων φόρων, ὡς ἰσχυρίζονται πολλοί, ὅπως ἀρθῇ ὁ ὑπὸ συζήτησιν συμπληρωτικὸς φόρος. Καὶ δὲν νομίζετε ὅτι μεγίστην ἀδικίαν διαπράττομεν πρὸς τοὺς πτωχοὺς γεωργούς; Δὲν φρονεῖτε ὅτι εἶναι ἄδικος καὶ ἄντικρυς ἄνισος τοιοῦτος φόρος; Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῆς φάλαγγος ταύτης τῆς κυβερνητικῆς ἔχει ἐναντίαν πρὸς ταῦτα γνώμην. Ὀφείλομεν ὡς ἐκ τούτου πάντες ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν ἐπιβολὴν τοιούτου φόρου εἰς τὴν ἔγγειον παραγωγὴν καὶ ν’ ἀντιστῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ δι’ ὅλων ἐκείνων τῶν μέσων, ἅτινα τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα παρέχει εἰς τοὺς ἐντολοδόχους τοῦ λαοῦ. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον ἡ ἀντίστασις πρέπει νὰ εἶναι ἔντονος, καθόσον ἡ γεωργία πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἡ τροφὸς ἡ μοναδικὴ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ὡς θεωρεῖται εἰς πάντα τὰ Κράτη τὰ μὴ ἔχοντα ἄλλας πλουτοπαραγωγικὰς πηγὰς ἀξίας λόγου. Καὶ εἶναι προφανῶς ἀφαίμαξις καὶ ἀποστράγγισις τοῦ γεωργοῦ ἡ ἐπιβολὴ τοιούτου φόρου. Ποῖος δ’ ἐξ ἡμῶν θὰ διέπραττε κατὰ τῶν τέκνων του τὸ ἔγκλημα τῆς ἀφαιμάξεως τῆς τροφοῦ των καὶ τοῦ περιορισμοῦ τῆς διατροφῆς, ἐν ᾧ ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἠξίου παρ’ αὐτῆς ἄφθονον καὶ ἐπαρκὲς καὶ ὑγιὲς γάλα ὑπὲρ τῶν τέκνων του; Ἂς μὴ λησμονῇ δὲ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν εὐγενῆ καὶ καινοτόμον Γαλλικὸν λαόν, ὅτε ὑψώθη ἐν τῇ συνειδήσει τῶν νεωτέρων κοινωνιῶν ὁρμηθεὶς εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ πολιτεύματος ἐκ τῆς στερήσεως τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου καὶ ὅτι ὡς σύνθημα εἶχε νὰ βρυχᾶται «ψωμὶ» πρὸς τὸν Βασιλέα του. Ἐλέχθη, Κύριοι, καὶ ἐπανελήφθη ὅτι λόγοι φορολογικῆς ἰσότητος ὠθοῦσιν εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας καὶ ἐτονίσθη καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται ἢ ὡς εἰρωνεία καὶ ἀστεῖον μόνον νὰ θεωρηθῇ, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν βλέπομεν ὅτι ἡ μόνη τάξις, ἥτις πάσχει καὶ μεταναστεύει, εἶναι ἡ γεωργική. Εἶναι ἡ μόνη τάξις, ἥτις αἰσθάνεται τὸ βαρὺ φορτίον τῶν ἐμμέσων φόρων, εἶναι ἡ μόνη τάξις, ἥτις οὐδὲν ὠφελεῖται ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου μὴ παράγουσα πρὸς πώλησιν λόγῳ τῶν ἀτελῶν μέσων καὶ τῆς ἀμεριμνησίας τῶν Κυβερνήσεων ὅπως βελτιώσωσι ταῦτα πρὸς μείζονα παραγωγὴν δι’ ἐπιστημονικωτέρων μεθόδων καὶ παροχῆς κεφαλαίων. Ἀλλ’ ἔχομεν, προσθέτουσιν, ὑποχρεώσεις ἐθνικὰς καὶ δαπάνας καὶ πρέπει τὰ κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ πληρωθῶσι· δὲν εἶναι δὲ ἡ ἐποχὴ νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ γεωργία τῶν φορολογικῶν βαρῶν καὶ πρέπει νὰ συνεισφέρῃ ἔστω καὶ διπλάσια τῶν ὅσα πρότερον· τοῦτο τοὐλάχιστον προϋπολογίζεται κατὰ τοὺς εἰδικούς. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τηρεῖται ἡ αὐτὴ ἰσότης τοῦ διπλασιασμοῦ τοῦ φόρου καὶ πρὸς τὰς ἄλλας τάξεις τῶν φορολογουμένων, ἢ συμβαίνει τοῦτο μόνον διὰ τὴν κατ’ ἐξοχὴν ὑπομένουσαν καὶ μὴ θορυβοῦσαν τάξιν τῶν γεωργῶν; Ἔπρεπεν ἀλλαχοῦ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ τὰ μέσα τῆς καλύψεως τῶν ἐλλειμμάτων καὶ οὐχὶ εἰς τὸν πενόμενον γεωργικὸν πληθυσμόν. Ὑπάρχουν πλεῖσται ἄλλαι πηγαὶ ἀποδόσεως ἐσόδων εἰς τὸ Κράτος καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὰ δημόσια κτήματα τὰ κατεχόμενα ὑπὸ ἰσχυρῶν προσώπων, ἐξαιρετικῶς δὲ τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ δημόσια κτήματα τὰ ἰδιοποιηθέντα ὑπὸ προσώπων παρουσιαζομένων νῦν ὡς τσιφλικιούχων. Καὶ ἐνῷ δι’ ἐπερωτήσεώς μου ἐπὶ μόνῳ τῷ σκοπῷ τῆς αὐξήσεως τοῦ δημοσίου πλούτου ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐπεμβῇ ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων, τοὐναντίον οὗτος ὡς θεματοφύλαξ, σχεδὸν εἰπεῖν, ἐκείνων, οἵτινες καταχρῶνται τοῦ δημοσίου πλούτου, τῶν κτημάτων ἐν Θεσσαλίᾳ, ἠρνήθη νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ἐπειπὼν ὅτι ἡ κατάθεσις αὐτῶν διασαλεύει ἐκ βάθρων τὴν ἐν Θεσσαλίᾳ ἰδιοκτησίαν, ὡσανεὶ τὸ τοιοῦτον ἔβλαπτε τὸ Δημόσιον, ἐνῷ ὑπὲρ αὐτοῦ ἀποβαίνει κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1881 καὶ θὰ ἀποκομίσῃ τοὐλάχιστον δέκα ἑκατομμύρια, ἂν ὄχι εἴκοσι καὶ πλέον, ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου εἷς τοιοῦτος ἔλεγχος. Καὶ ἂν τοιαῦτα ἔκτακτα ἔσοδα εἶχεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, δὲν θὰ προσέφευγεν εἰς τὸ φορομανικὸν σύστημα. Ἔχομεν δὲ ἀδιάσειστον τὴν πεποίθησιν, Κύριοι, ὅτι Κυβέρνησις τῆς δυνάμεως καὶ ἐπιβολῆς οἵα τῆς παρούσης ἔχει τὸ σθένος νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν θέσιν των τοὺς ἅρπαγας τῶν δημοσίων κτημάτων ἐφαρμόζουσα ἀκριβῶς τοὺς νόμους καὶ τὴν σύμβασιν τοῦ 1881. Καὶ ἀναπτύσσων, Κύριοι, τὴν μνησθεῖσαν ἐπερώτησίν μου ἀνέγνωσα ἐντεῦθεν περικοπὴν ὑπομνήματος πρὸς τὴν τότε Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐν Ῥωμουνίᾳ ἐπὶ τῶν κτημάτων τῆς Τουρκίας τῶν μουατζελὲ καλουμένων, μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν αὐτῆς εἰς Βασίλειον, ἐπεβλήθη φόρος εἰδικὸς ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου τῆς Ῥωμουνίας, συνιστᾶτο δὲ ὅπως πράξῃ τὸ ἴδιον τοὐλάχιστον, ἂν μὴ γενναιότερον, καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τοῦ 1883, ἥτις δυστυχῶς, τίς οἶδε πόθεν δελεασθεῖσα, οὐδὲν ἐνήργησεν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου αὐτοῦ πλούτου τοῦ ἀνήκοντος αὐτῇ κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1881, ἐνῷ τοὐναντίον δρακόντεια ἐλάμβανε μέτρα κατὰ πάσης διαμαρτυρίας τῶν πτωχῶν γεωργῶν τῆς Θεσσαλίας δυσμενέστατα διακειμένη πρὸς αὐτούς. Ὅ,τι δὲ τότε δὲν ἐγένετο, ἐπιβάλλεται εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιτελέσῃ, ἂν ἀληθῶς κήδηται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, καὶ ἂν θέλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων νόμων καὶ συμβάσεων.

§176ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπερώτησιν ἀναπτύσσετε, κύριε Βουλευτά;

§177Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Οὐχί, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ τὰ μέσα, δι’ ὧν θὰ εἶχεν ἔσοδα τὸ Δημόσιον καὶ θὰ καθίστατο δυνατὸν νὰ καλυφθῇ τὸ χάσμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἄνευ προσφυγῆς εἰς νέας φορολογίας ἐπὶ τῆς ῥάχεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Νομίζω δ’ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐπερώτησις ἀλλὰ συμβολὴ εἰς αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου διὰ τῶν ἐγκαταλειφθέντων κτημάτων του ἐν Θεσσαλίᾳ.

§178ΕΛΕΥΘ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις σᾶς ἐδήλωσεν ὅτι, καὶ περισσεύματα ἐὰν εἶχε, πάλιν θὰ ἐθεώρει ἐπιβεβλημένον εἰς αὐτὴν νὰ φέρῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι θεωρεῖ ὅτι εἶναι καὶ ἔργον δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος νὰ ἐπιβάλῃ τὸν φόρον τοῦτον, δὲν γνωρίζω τίνα λόγον ἔχει ἡ τοιούτου εἴδους συζήτησις.

§179Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Καίτοι τοῦτο ἰσχυρίζεσθε, ἄλλο εἶναι τὸ τὴν Κυβέρνησιν ὠθῆσαν εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου αἴτιον. Εἶναι δὲ γεγονὸς ἀληθὲς τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειμμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ μέγα μὲ τὰς νέας διοικητικὰς πολυτελείας, ἃς εἰσηγάγετε, καὶ ὅτι ἀναπότρεπτος ἀνάγκη ἐνδεικνύει τὴν ἐπιβολὴν φόρου, ὅπως πληρωθῶσι τὰ ἐκ τῶν ἐξόδων τούτων κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐμμένει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις καὶ βεβαίως θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἐμμένῃ ἐφ’ ὅσον ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς παρέχει εἰς αὐτὴν τὴν ἐμπιστοσύνην της, ὅπως ἐπιβάλλῃ οἱανδήποτε φορολογίαν θέλει ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ βροντοφωνήσωμεν ἐντεῦθεν χάριν ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύομεν, διαμαρτυρόμενοι διὰ τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐνῷ ἄρσιν ἐπηγγέλθημεν πάντες οἱ ἐνταῦθα παρακαθήμενοι μὴ ἐξαιρουμένης καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον δὲ καὶ προηγουμένως ὅτι εἶναι ἀστεῖον νὰ θεωρηθῇ ὅτι ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος σκοπεῖ ν’ ἀφαιρέσῃ, ὡς διατείνεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μέρος τῶν κερδῶν τῶν ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἀπομενόντων εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν, ἐνῷ εἶναι προφανὲς ποία τάξις πεινᾷ καὶ ποία μεταναστεύει. Τί δ’ ἀντάλλαγμα τοῦ φόρου ἀποκτᾷ ἡ τάξις τῶν γεωργῶν; Ἀναμένομεν καὶ ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ νὰ ἐπιδείξῃ εἰς ἡμᾶς ἓν ἐκ τῶν μέτρων προαγωγῆς καὶ ὑποστηρίξεως τῆς γεωργίας, ἓν σπουδαῖον ἀντάλλαγμα, ἀντὶ τοῦ ὁποίου δεδικαιολογημένως θὰ ἠξίου τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι παρέσχε καὶ παρέχει δικαιοσύνην καὶ διοίκησιν ἱκανήν, ὅπως εὐλόγως ἀξιώσῃ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου. Πιστεύομεν ὅμως ὅτι τὰ πράγματα αὐτὰ διδάσκουσι καὶ φωνάζουσιν ὅτι οὐδεμία εἰς ταῦτα ἐπῆλθε ῥιζικὴ βελτίωσις τοὐλάχιστον ἐν τῷ παρόντι καὶ τοῦτο πρὸς ἀπογοήτευσιν, δυστυχῶς διὰ πάντας ἡμᾶς καὶ ἐκείνους, οἵτινες ἤλπισαν εἰς τὴν νέαν τῶν πραγμάτων τῆς χώρας μεταβολήν. Ἀκριβῶς δὲ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως μὴ ἐντείνῃ τὴν ἀπαγοήτευσιν πρέπει νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τῆς φορολογίας, ἀφοῦ ἄλλως τε εἶναι παραδεδεγμένον καὶ ἀληθὲς ὅτι εἰς τὸν παρόντα Προϋπολογισμὸν οὐδὲν ποσὸν θὰ συνεισφέρῃ, μὴ δυναμένου νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο ἔχω τὴν γνώμην χάριν αὐτῆς τῆς ἰδέας τῆς ἀνορθώσεως καὶ ἵνα μὴ παρασταθῇ εἰς τὸν λαὸν ὅτι βαίνομεν τὴν πεπατημένην, ὅπως ἡ Κυβέρνησις φροντίσῃ νὰ περικόψῃ καὶ περιστείλῃ πᾶσαν δαπάνην, προβαίνουσα εἰς πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ δυνηθῇ οὕτω ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἐπιψήφισιν τόσον τοῦ νομοσχεδίου τῶν σπειρομένων γαιῶν ὅλως ἀσκόπου κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ὅσον καὶ τοῦ συναφοῦς διὰ τὸ παρὸν μόνον ἔτος φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τοῦ ἐκ νεκρῶν ἀναστάντος (γέλωτες), ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Καὶ ὄντως ἀπορῶ πῶς προσαρτᾶται ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν νὰ ψηφισθῇ ἐν τοιαύτῃ ἐποχῇ. Εἶναι ἄπορον, κύριοι Βουλευταί, πῶς ἡ παροῦσα Βουλή, ἡ ὁποία εἶναι ἐν γνώσει τελείᾳ τῶν γεωργικῶν πραγμάτων, δέχεται νὰ ἐπιψηφίσῃ φορολογίαν καταργηθεῖσαν διὰ τὴν ἐπίμορτον καλλιέργειαν ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως, κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες οἱ γεωργοὶ ἀνανεώνουσι τὰ ἀροτριῶντα αὐτῶν κτήνη· θὰ εὑρεθῇ δὲ πρὸ μεγίστης δυσχερείας ὁ γεωργός, ὅταν συμβῇ νὰ γίνῃ ἀπαρίθμησις ἀπὸ τὰς διαφόρους οἰκονομικὰς Ἀρχάς, διότι οἱ πλεῖστοι κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἔχουσιν ἀνὰ τρία ἢ τέσσαρα ἀροτριῶντα κτήνη, ἐνῷ ἄλλοι ἐπλήρωσαν ἤδη τὸν ὑπάρχοντα δημοτικὸν φόρον δι’ ἓν ἢ δύο κτήνη. Τελευτῶν κύριοι Βουλευταί, καὶ τοῦτο ἵνα μὴ σᾶς καταπονῶ ἐπὶ θέματος τόσον ἄλλως τε ἀντιληπτοῦ εἰς πάντας, ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς, ὅπως χάριν τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ πνεύματος τῆς ἀνακαινίσεως τῆς πατρίδος ἡμῶν διὰ νέων ὑγιῶν ἀρχῶν τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης μὴ ἐπιψηφίσητε νομοσχέδιον ἀπόζον τῆς μακαρίᾳ τῇ λήξει πολιτικῆς τῶν φορομπήχτηδων. (Παρατεταμμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος).

§180ΑΛΚΙΒ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι, κύριοι Βουλευταί, ὁ ἐπίλογος τῆς διαμαρτυρίας τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του, εἶναι ἡ τελευταία διαμαρτυρία κατὰ τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπιμένει παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ πτωχοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ σκλάβου, ὅστις διὰ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης ἤλπιζεν ὅτι θὰ ἴδῃ καὶ αὐτὸς ἡμέραν τινὰ εὐτυχῆ, εἶναι, λέγω, ἡ διαμαρτυρία τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου ἡ μεταλλικὴ ἠχηρὰ φωνὴ ἀνὰ τὰ θεσσαλικὰ πεδία ἀκόμη ἀντηχεῖ, καὶ ἀντηχεῖ εἰς ὑποσχέσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς ἤλπισεν ὅτι τέλος πάντων ἦλθεν ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ν’ ἀποκατασταθῇ. Ἀλλ’ ἀντὶ πάντων τούτων, ἀντὶ τῶν ὑπεσχημένων, ἀντὶ ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν αὐτὸν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔρχεται διὰ μιᾶς οὐχὶ βαρυτάτης μόνον ἀλλὰ καὶ καταθλιπτικῆς φορολογίας νὰ ἀφαιρέσῃ οὐχὶ τὸν ἄρτον, ἀλλὰ νὰ ἐξαγοράσῃ αὐτὸν διὰ μίαν ἔτι φοράν, νὰ γίνῃ διὰ τρίτην φορὰν σκλάβος. Καὶ ὅτε μόλις ᾐσθάνθη ὅτι ἀνέκτησε ὀλίγον τι τὴν ἐλευθερίαν αὑτοῦ, ἀνεπόλησε καὶ πάλιν ὅτι ἐπὶ τῆς ῥάχεως αὑτοῦ θὰ ἔλθῃ ὁ σπαχῆς.

§181ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ χαβαλές.

§182ΑΛΚΙΒ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ἔχει τὸν χαβαλέν. Βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, ἀφοῦ ἡ διαμαρτυρία τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ δὲν ἐκανονίσθη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, ἀφοῦ αἱ παρακλήσεις αὐτῶν δὲν εἰσηκούσθησαν, ἀφοῦ αἱ ἱκεσίαι αὐτῶν δὲν προεκάλεσαν εἰμὴ μόνον τὸν καγχασμὸν πλείστων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἔπρεπε νὰ ἐλογάριαζον τὰ δεινὰ τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, ἔπρεπε νὰ ἐλογάριαζον ὅτι ἀφαιρεῖται ἀπ’ αὐτοῦ αὐτὸς οὗτος ὁ ἄρτος του, αὐτὸς ὁ ἱδρὼς τοῦ προσώπου του, δὲν ἔπρεπε μετὰ τοσαύτης ἀδιαφορίας καὶ μετὰ καγχασμῶν νὰ φέρωνται πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ.

§183Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Οὐδεὶς σᾶς ἐκάγχασεν.

§184ΑΛΚΙΒ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν τοιοῦτόν τι παράδειγμα.

§185Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Μὴ λέγετε ἀνακριβείας· οὐδεὶς σᾶς ἠδίκησεν.

§186ΑΛΚΙΒ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὐλάχιστον οὐδεμίαν λέγω ἀνακρίβειαν. Διὰ τοῦτο τελευτῶν ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι παρὰ πᾶν δίκαιον, παρὰ πᾶν ὅσιον, παρὰ πᾶσαν φιλανθρωπίαν, ἐπιβάλλετε τὴν βαρυτέραν τῶν φορολογιῶν εἰς τὸν Θεσσαλικὸν λαόν, καὶ ὅτι ἀπερχόμενοι ταύτην τὴν στιγμὴν τοῦ Κοινοβουλίου τούτου, ἐπιψηφίζοντες καὶ ἐπιβάλλοντες τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ῥάχεως τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, ἂς ἀναμνησθῆτε ὅτι δὲν ἐξεπληρώσατε τὸν προορισμὸν ἐκεῖνον, διὰ τὸν ὁποῖον ἤλθομεν ἐδῶ, δηλαδὴ δὲν εἶσθε ὑμεῖς οἱ ἀποκαλούμενοι φιλελεύθεροι.

§187Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον ἐκ δευτέρου τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἂν δὲν ἠσθανόμην τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι καὶ τῆς συνειδήσεώς μου καὶ ἀπέναντι καὶ ὑμῶν καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω, ἐὰν εἰς τοῦτο δὲν ἔπταιεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὰς τρεῖς συζητήσεις ἔφερε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον μεταβεβλημένον σπουδαίως παρ’ ὅ,τι κατ’ ἀρχὰς τὸ εἰσήγαγεν. Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, ὑποθέτω, εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὁ λαὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρέχῃ μέρος τῶν προϊόντων του εἰς τὴν Πολιτείαν, διότι καὶ αὐτὴ ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι αὐτοῦ νὰ ὑπερασπίζῃ τὸ Κράτος ἀπὸ παντὸς ἐξωτερικοῦ κινδύνου καὶ νὰ ὑπέχῃ ὅλας τὰς εὐθύνας ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει ἀπέναντι τοῦ ἔθνους. Κατ’ ἀρχὴν λοιπὸν ὁ ἔγγειος φόρος εἶναι δικαιότατος. Ἀλλ’ ἤδη ἐξεταστέον· τί ἀπέναντι αὐτοῦ παρέχει ἡ Πολιτεία; Τί πρέπει τουτέστιν ἢ τί ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Πολιτεία νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ λαοῦ, καὶ μάλιστα τοῦ πενομένου, καὶ τί ὡς ἀντιστάθμισμα παρέχει εἰς αὐτόν; Εἶναι ὑποχρεωμένη βεβαίως νὰ τῷ παρέχῃ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαίων του στρατὸν καὶ στόλον, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τῷ παρέχῃ δικαιοσύνην, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τῷ παρέχῃ ἐκπαίδευσιν, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τῷ ἔχῃ τὴν ἐκκλησίαν εἰς τὴν θέσιν της, εἶναι ὑποχρεωμένη, τὸ σπουδαιότερον, νὰ τῷ παρέχῃ ἀσφάλειαν, ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ὁποίων δὲν θὰ θελήσω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἵνα καταδείξω ἂν ἐκπληροῖ ὅ,τι ὑποχρεοῦται ἀπέναντι τοῦ λαοῦ· δὲν θὰ θελήσω νὰ ἐξετάσω ἂν ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἐζήτησε τὸ Κράτος, ἂν ἐζήτησεν ἡ Πολιτεία ἐκ τοῦ λαοῦ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον λαμβάνει διὰ τὸν στρατόν, ἂν ἐκπληροῖ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸν προορισμόν του. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω συζητῶν καὶ ἀποδεικνύων διὰ τῶν πραγμάτων, ἂν ὄντως τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ καὶ λαμβάνει παρὰ τοῦ λαοῦ, τὸ διαθέτει διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ στόλου, ὅπως πρέπει. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, τῆς ὁποίας τὰ χάλια ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μόλις πρό τινος· δὲν θὰ θελήσω ὡσαύτως νὰ σᾶς ἀπασχολήσω καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν, τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐξ ὑμῶν εἶναι εἰς θέσιν ὡς πολίτης Ἕλλην νὰ γνωρίζῃ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται. Γνωρίζετε ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ὅτι ὁ λαὸς ἔχει ἀπέναντί του ἐν πρώτοις τὸν εἰσπράκτορα ἀκολουθούμενον, ὡς εἰς ἄλλην ἀγόρευσίν μου εἶπον, ἀπὸ τοὺς χωροφύλακας καὶ ὄπισθεν τὸν ἀποσπασματάρχην, ἵνα λάβῃ ὅ,τι συντελεῖ εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ φορολογουμένου. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ ἐξ ὑμῶν πῶς ὑποδέχεται ὁ λαὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Πολιτείας, τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Κράτους, ἐκείνους τουτέστι, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ δέχηται μετὰ χαρᾶς, διότι θὰ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσπράξωσι τὸ περίσσευμα, ἢ τὸ ὑστέρημα, ἔστω, διὰ νὰ τὸ διαθέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Πολιτείας, εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, καὶ μάλιστα τοῦ Ἑλληνικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει ποικίλας ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχουσιν ἄλλα ἔθνη. Ἀλλ’ ἴσως θὰ προβάλῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι εὑρίσκεται εἰς εὐθύνην ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεών της πρὸ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τί ὤφειλε νὰ πράξῃ προηγουμένως, ὡς προχθὲς ἀκόμη ἐτόνισα, διὰ νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ παρὰ τοῦ λαοῦ ὅ,τι σήμερον τοῦ ζητεῖ, καὶ τὸ ὁποῖον, ὑποθέτω, εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ὑποθέτω καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις τὸ γνωρίζει, ὅτι δὲν δύναται νὰ βαστάσῃ πλέον ἀπὸ ὅ,τι βαστάζει μέχρι σήμερον; Δὲν ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμῃ πᾶσαν προηγουμένως οἰκονομίαν καὶ κατόπιν νὰ εἴπῃ εἰς τὸν λαὸν ὅτι μεθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς οἰκονομίας, διὰ τὰς ὁποίας ἀκριβῶς μὲ ἀπέστειλας ἐνταῦθα μετὰ μίαν ἐπανάστασιν, ἔχω ἀνάγκας, νὰ πράξῃ, λέγω, ὅλα ταῦτα, καὶ κατόπιν νὰ τοῦ ζητήσῃ ὅ,τι ἐνόμιζεν ὀρθόν; Ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας θέλει ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον βαρύνει τὸν Προϋπολογισμόν· ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον θέλει ἥμισυ ἑκατομμύριον· ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν πλὴν τῶν αὐξήσεων τῶν διαφόρων δαπανῶν. Ἀλλ’ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, Κύριοι, καὶ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἥμισυ ἑκατομμύριον,—καὶ εἰς ποίαν ἐποχήν; Εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν δαπανᾷ τὸ αἷμα τοῦ λαοῦ—, διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν διαφόρων Ὑπουργείων; Προχθές, Κύριοι, εἴχετε ἐνώπιόν σας καὶ θὰ τὸ ψηφίσητε ἴσως αὔριον, καὶ ἐγὼ αὐτὸς δὲ δὲν θὰ τὸ προσεῖχον, ἐὰν ἓν ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν μοὶ τὸ ὑπεδείκνυε, θὰ ψηφίσητε ποσὸν 1500 δραχμῶν—βεβαίως εἶναι ἐλάχιστον, ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ φαίνεται ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις προτοῦ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ ἀντισταθμίσματα παρὰ τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ—θὰ ψηφίσητε ἐπαναλαμβάνω, ποσὸν 1500 δραχ. δι’ ἔξοδα μεταβάσεως εἰς τὴν Εὐρώπην καθηγητοῦ τινος ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ! Διατί; Ἀναγνώσατε τὸ σχετικὸν σχέδιον νόμου καὶ θὰ ἐκπλαγῆτε, ἵνα μὴ εἴπω τι βαρύτερον. Λοιπὸν ἀπέναντι ὅλων αὐτῶν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ζητοῦσα καὶ ἄλλα πλὴν τῶν βαρῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐπὶ τῶν ὤμων του; Νομίζω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι πᾶν ἄλλο εἶναι τὸ τοιοῦτον ἢ περισυλλογή. Δὲν ἀγνοεῖ βεβαίως ἡ Κυβέρνησις οὔτε πόθεν προῆλθεν οὔτε εἰς τί προώρισται. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἷς λαὸς πρὸ μιᾶς οἰκτρᾶς πολιτικῆς καταστάσεως εὑρισκόμενος, πρὸ ἑνὸς βαράθρου οἰκονομικοῦ πρωτίστως, ἐπανεστάτησε καὶ ἐζήτησε σωτηρίαν· καὶ ὁ σωτὴρ ἐκεῖνος, ἐνῷ ἔρχεται παρακολουθούμενος ὑπὸ τοῦ λαοῦ ζητωκραυγάζοντος μετὰ βαΐων καὶ κλάδων, ὡς ἄλλος Μεσσίας, καὶ παρ’ ἡμῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀγορεύομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν στιγμὴν ταύτην, μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λέγωμεν ὅσα λέγομεν, προσθέτει ἐρείπια εἰς τὰ ἐρείπια τῆς οἰκονομικῆς τῆς χώρας καταστροφῆς. Καλὸν λοιπὸν θὰ ἦτο, καὶ εἶναι ἀκόμη εὐτυχῶς καιρός, ὁ κύριος Μεσσίας νὰ πεισθῇ εἰς τὴν φωνὴν τῆς εἰλικρινείας, καὶ νὰ μὴ προχωρήσῃ περαιτέρω τοὐλάχιστον, εἰς τὸ ὀλισθηρὸν ἔδαφος τῆς σπατάλης τοῦ δημοσίου πλούτου. Καὶ ἤδη ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀκριβῶς θέμα ἐξετάζοντες αὐτὸ ποῖον ἦτο καὶ ποῖον εἶναι μέχρι σήμερον. Δὲν γνωρίζω ἂν πρέπει κανεὶς ἀπὸ τὰ φαιδρὰ νὰ ἀρχίσῃ ἢ ἀπὸ τὰ σοβαρά. Ἐγὼ θὰ κρίνω προτιμότερον νὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὰ φαιδρά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς βιβλίον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἐξέδωκε τῷ 1894, ἐν σελίδι 13 γράφει τὰ ἑξῆς: «Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων εἶναι στίγμα..... εἶναι κλοιὸς δουλείας, εἶναι ἀπομεινάριον τῆς τουρκικῆς δεσποτείας, ἥτις ἔμενε καὶ μένει ἀτυχῶς ἔν τισι καὶ νῦν εἰς τὰ ἐδάφη τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου». Καὶ ἐξακολουθῶν ὁ αὐτὸς ἔντιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ αὐτῇ σελίδι λέγει τὰ ἑξῆς περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν....

§188Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι ἐκ τοῦ συγγράμματος ἢ ἐξ ἐφημερίδος;

§189Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐκ τοῦ συγγράμματος, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ εἰς τὴν Βιβλιοθήκην καὶ ἔχω καὶ ἐνταῦθα ἀντίτυπον εἰς τὴν διάθεσίν σας.

§190Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δὲν ἐννοῆτε πόσον εἰρωνικὸν εἶναι ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως τῆς τότε τὸ γραφόμενον...

§191Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§192Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. .. ἐὰν δὲν ἐνοήσατε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγεν ἡ τότε Κυβέρνησις, διὰ νὰ φέρῃ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τότε νὰ ἀπαντήσητε.

§193Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ ἀναγνώσω ἀπὸ τοῦ ἄλφα ἕως τὸ ὠμέγα, ἵνα πεισθῶ καὶ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, καὶ τὰ ὁποῖα ἀπεκρούσατε· ἀλλὰ καὶ ἐγὼ αὐτὸς θὰ ἀπαντήσω, ἔστω καὶ ἐὰν συμφωνήσω μεθ’ ὑμῶν. Ἐξακολουθεῖ λοιπὸν ἐν τῇ σελίδι 13 ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς λέγων τάδε: «Ἡ χονδροειδὴς αὕτη ἐργασία ἀποτελεῖ ἀκόμη....».

§194Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Χωρὶς οὐδὲν αὐτοῦ νὰ ἔχῃ προτέρημα. Φυσικά.

§195Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Τώρα θὰ ἴδωμεν παρακατιόντες, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔχει, φαίνεται, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπ’ ὄψει του, ὅτε ἔγραφεν εἰς τὸ σύγγραμμά του καὶ ταῦτα, τὰ ὁποῖα προσέθετεν εἰς τὸ τέλος αὐτοῦ: «Ἀλλὰ πρὸς τί νὰ μεταβληθῶμεν; Ἔχομεν συμφωνίαν τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς· ἔχομεν βοηθὸν τὴν συγγνώμην τοῦ τόσον δυσκόλως ἀντιλαμβανομένου καὶ τόσον εὐκόλως λησμονοῦντος Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν τὸν ἑαυτόν μας».

§196Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καὶ ἀληθῶς οὕτως ἐζήσαμεν.

§197Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καὶ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀπὸ τοῦ 1894, ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ τὴν ἔχῃ καὶ δι’ ἡμᾶς ἀτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι ἠστεΐζετο, ὅτε ἔλεγε ταῦτα· εἰρωνεύετο τὸν φόρον ἐκεῖνον. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι καὶ ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προχθὲς ἀγορεύων εἶπεν ὅτι, ἐὰν εἰς τὸ πλήρωμα τοῦ «Ἀβέρωφ» προσετίθετο 120, τὸ πλοῖον θὰ εἶχε βύθισμα περισσότερον· συνεπῶς ἡ πρόσκρουσις θὰ ἦτο σοβαρωτέρα καὶ ἡ ζημία μεγαλειτέρα! Καὶ ἐν τούτοις ἦλθε νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ εἰρωνευόμενος ἦλθον νὰ εἴπω ταῦτα. Εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν εὑρίσκεται καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁσάκις τὸν συμφέρουσι εἶναι σπουδαῖα τὰ λεγόμενα, ὁσάκις δὲν τὸν συμφέρουσι εἶναι εἰρωνεῖαι.

§198Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Τὸ πιστεύετε ὅτι εἶναι σπουδαῖα;

§199Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν· τί εἶπε τῷ 1894 κατὰ τῆς δεκάτης, αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔρχεται, μετὰ ταξίδιον ἐν Ἀμερικῇ, καὶ ὑποστηρίζει ἐν ἔτει σωτηρίῳ 1911 καὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀνορθωτικῆς τὴν δεκάτην; Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν· ἦτο καὶ εἶναι ὑπὲρ τῆς δεκάτης; Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι τόσον τὸ χειρότερον δι’ αὐτόν, ἀλλὰ καὶ χειρότερον διὰ τὸ ἔθνος δυστυχῶς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου παραβιάζεται αὐτὸ τοῦτο τὸ Σύνταγμα. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω βεβαίως ἐξετάζων καὶ ἀναλύων ἓν ἕκαστον τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον παρεβιάσθη. Θὰ ἀρκεσθῶ μόνον εἰς τὸ νὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω. Παραβιάζεται ἐν πρώτοις τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, ἐν ᾧ φέρεται ὅτι «οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου καὶ συνεισφέρουσιν ἀδιακρίτως εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῶν δυνάμεών των». Διὰ τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, προσθέτου φόρου, δι’ αὐτὸ δὲ τὸ λέγω, καὶ τὸ τονίζω ἰδιαιτέρως καὶ ἐξαιρετικῶς, ἵνα τὸ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, περὶ προσθέτου φόρου πρόκειται, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς συνεισφέρει διὰ τοῦ νέου ἐξ ἴσου πρὸς ὅλους τοὺς πολίτας; Εἶπε καὶ ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις δημοσίᾳ καὶ προχθὲς ἀκόμη ἀγορεύων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐτόνισεν ὅτι θὰ ἄρῃ τὰ βάρη ἀπὸ τοὺς ὤμους τοῦ λαοῦ καὶ θὰ τὰ ῥίψῃ εἰς τοὺς ὤμους τῶν πλουσίων. Ὁ ἔντιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος δὲν ἀρέσκεται εἰς αὐτὴν τὴν διάκρισιν. Κατὰ βάσιν καὶ κατ’ ἀρχὴν ἔχει δίκαιον, διότι ἡ διαίρεσις τῶν πολιτῶν εἰς τάξεις εἶναι ἐναντίον πάσης ἠθικῆς καὶ ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ.

§200Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι· δὲν ἀρέσκομαι εἰς τὴν διάκρισιν τῶν τάξεων. Δὲν ἀρέσκομαι καὶ ἀποκρούω ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς τὸ νὰ σπείρηται ἡ διχόνοια μέχρις ἔχθρας μεταξὺ τῶν διαφόρων τάξεων, αἵτινες εἶναι τάξεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος συνεργάζεται καὶ ὀφείλει νὰ ζῇ ἐν ἀγάπῃ καὶ νὰ αἴρῃ πᾶσαν διχόνοιαν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν συμφερόντων καὶ οὐχὶ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν νὰ ἐντείνῃ ταύτην.

§201Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶμαι συμφωνότατος κατ’ ἀρχὴν καὶ βάσιν. Δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω πρὸς τοῦτο, καθόσον εἶμαι πολίτης Ἕλλην καὶ ὀφείλω νὰ παρακολουθῶ, ὡς συνταγματικὸς πολίτης, τὸ Σύνταγμα. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι πάντες οἱ πολῖται πρέπει νὰ συνεισφέρωσιν. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν γνωρίζῃ ὅτι δύνανται νὰ συνεισφέρωσι πάντες συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν φορολογίαν, ἀλλά, ὅταν δὲν συνεισφέρῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀναλόγως τῶν δυνάμεών του, τότε ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἄντικρυς ἐναντίος πρὸς τὸ Σύνταγμα. Παρεβιάσθη τὸ ἄρθρον 7ον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ποινὴ δὲν ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου ὁρίζοντος προηγουμένως αὐτήν. Δὲν θὰ θελήσω βεβαίως νὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ συνταγματικῶν θεωριῶν, διότι δὲν εἶναι ἄλλως τε καὶ ἐμὸν ἔργον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι ὅτι ἡ βάσις τοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν. Δὲν δύναται ἡ μία ἐξουσία νὰ σφετερισθῇ τὰ δικαιώματα τῆς ἄλλης. Ἄλλη εἶναι ἡ μία ἐργασία τοῦ ἑνὸς καὶ ἄλλη εἶναι ἡ ἐργασία τοῦ ἑτέρου. Παρεβιάσθη τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται οὔτε εἰσπράττεται ἄνευ νόμου. Ἔχει τὸ δικαίωμα μία Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ ἕνα φόρον ἀδιαφοροῦσα ἂν αἱ ἀρχαί, τὰς ὁποίας ἀκολουθεῖ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετοι πρὸς τὰς διαθέσεις τοῦ λαοῦ. Δυνατὸν νὰ εἶναι Κυβέρνησις ἀριστοκρατικῶν ἀρχῶν, ὀλιγαρχικῶν καὶ ἀπολυταρχικῶν, ἀλλ’ αἱ ἀρχαί της αὗται εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετοι πρὸς τὰς διαθέσεις ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος, καὶ ὅτε εὑρίσκετο ἀκόμη εἰς τὴν ἐσχάτην βαθμίδα τῆς ἀναπτύξεώς του, καὶ τότε ἐν τῇ συνειδήσει του εἶχεν ἀρχάς. Παρεβιάσθη τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον μισθός, σύνταξις, χορηγία ἢ ἀμοιβὴ οὔτε ἐγγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους οὔτε παρέχεται ἄνευ ὀργανικοῦ ἢ ἄλλου εἰδικοῦ νόμου. Ἀλλ’ οὔτε καὶ ἐπὶ τούτου τοῦ ζητήματος θὰ θελήσω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, διότι καὶ προηγουμένως εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ἐμὸν ἔργον τοῦτο. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὀφείλετε νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, πρὶν δώσητε τὴν ψῆφόν σας, καίτοι γνωρίζω ὅτι θὰ τὴν δώσητε, ὅτι παραβιάζετε τὸ Σύνταγμα ψηφίζοντες τὸν νόμον καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ θέσητε τὴν χεῖρά σας εἰς τὴν συνείδησίν σας τώρα, διότι νομίζω ὅτι θὰ εἶναι πολὺ ἀργά, ὅταν θὰ μετανοήσητε. Ἀλλ’ ἐξεταστέον ἤδη: ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ζῶμεν; Εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι εἰσέρχεται εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ πολιτισμοῦ, νὰ σκεφθῇ νὰ ἐπιβάλῃ τοιοῦτον φόρον; Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, εἰς ὑμᾶς, καὶ ἂν δὲν εἶναι γνωστόν, πρέπει νὰ γίνῃ.

§202Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§204Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἂν δὲν εἶναι γνωστόν, ὀφείλει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ εἶναι γνωστόν, ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ πόλις, ἡ ὁποία παρεῖχε τὸ πρότυπον μιᾶς δημοκρατηθείσης ποτὲ πόλεως, εἶχε τὸν φόρον τῆς δεκάτης, τὸν ὁποῖον ἐπέβαλεν εἰς αὐτὴν ὁ Πεισίστρατος. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἄμεσοι διάδοχοι αὐτοῦ, οἱ Πεισιστρατίδαι, κατεβίβασαν τὸν φόρον αὐτὸν εἰς 20%. Οἱ Ἀθηναῖοι τότε ἵδρυσαν ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ ἀποθήκας καὶ ἐλάμβανον τὴν δεκάτην ἀπὸ τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἤρχοντο ἐκ τοῦ Ἑλλησπόντου. Σημειώσατε ἐνταῦθα ὅτι ἡ δεκάτη δὲν ἀφῃρεῖτο ἀπὸ τῶν πλοίων, ἐὰν δὲν ἀφῃροῦντο τὰ ἔξοδα τοῦ πλοῦ. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη ἐγγύτερον. Δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι καὶ οἱ Ῥωμαῖοι εἶχον τὴν δεκάτην. Δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῆτε ὡσαύτως ὅτι οἱ δημοσιῶναι, οἱ publicani, λατινιστί, ἦσαν ἡ ἀφορμὴ νὰ στασιάσωσιν οἱ Ἕλληνες κατὰ τῶν Ῥωμαίων. Ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀκολουθεῖ τὰς ἀρχὰς τοῦ Λουδοβίκου ΙΔʹ, ὅστις, ὅτε ἱερεύς τις μετέβη παρ’ αὐτῷ καὶ τὸν ἠρώτησε σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν φόρων, τῷ ἀπήντησεν ὅτι «τὸν στρατὸν τὸν παρέχουσιν οἱ εὐγενεῖς, τὰς εὐλογίας ὁ κλῆρος καὶ τοὺς φόρους ὁ λαός». Τὰς ἀρχὰς ταύτας ἴσως ἀκολουθεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος κατόπιν μιᾶς ἐπαναστάσεως θέλει νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν φόρον τῆς δεκάτης, τὸν ὁποῖον ἐν ἔτει 1894 αὐτὸς οὗτος ἐχαρακτήριζεν ὡς ἀπομεινάριον τῆς τουρκικῆς βαρβαρότητος. Δὲν ἀγνοεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἡ κατάργησις τῆς δεκάτης εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀνεβίβασε τὸν Τρικούπην εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον τὸν ἀνεβίβασεν. Ἀλλ’ ἤδη εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποταθῶ πρὸς τὸν ἔντιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ τῷ εἴπω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν Κρήτῃ λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει της ὅτι ἡ δεκάτη εἶναι ἀνάγκη ἀτυχῶς....

§205ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη.

§206Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἐὰν ὑπῆρχεν, οὐχὶ νὰ προστεθῇ ἤδη; Φαντάζομαι δὲ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους μετὰ ἕνα αἰῶνα ἐλευθέρου βίου τί θὰ λέγωσιν, ὅταν εὑρίσκηται κυβερνήτης, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι θὰ ἐπαναφέρῃ τὸν φόρον αὐτόν. Εἶμαι περίεργος νὰ μάθω ποίαν ἰδέαν ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐν τῷ νῷ του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν συμπατριωτῶν του ἐν γένει καὶ περὶ τῶν ἐμῶν κατὰ τὸ ἥμισυ. Τί ἆρά γε νὰ σκέπτηται εἷς Κρής, ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγῃ· σοὶ ἐπαναφέρω τὴν δεκάτην; Δὲν θὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῶν ἐν Κύπρῳ συμβάντων. Ἐκείνην τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ τὴν ὁποίαν ὀφείλετε νὰ ἀκούσητε, εἶναι αὕτη, ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ καθῆκον ν’ ἀκούσητε τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγόρευσαν ἄλλοτε κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς δεκάτης, διὰ νὰ ἴδητε ποίαν γνώμην ἐξήνεγκον, διὰ νὰ κανονίσητε καὶ ὑμεῖς τὴν ψῆφόν σας. Ὁ μακαρίτης Σωτηρόπουλος ὁμιλῶν περὶ τῆς δεκάτης ἀπεκάλεσε τὸ σύστημα τῆς ἀποδεκατώσεως ἅγιον, ἱερὸν καὶ δίκαιον. Τὴν ἀγόρευσιν δὲ ταύτην ἐκείνου θὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτε συνέταξε τὸ νομοσχέδιον. Ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐγὼ δὲ κλπ». Δὲν πιστεύω ν’ ἀμφιβάλῃ τις ἐξ ὑμῶν ὅτι αἱ λέξεις αὗται προήρχοντο ἀπὸ νοῦν τόσον μέγαν ὅσον καὶ ἀπὸ συνείδησιν ἐλαυνομένην πάντοτε ἀπὸ τὸ ἀγαθὸν ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Δὲν θὰ σᾶς κουράσω, ἐὰν σᾶς ἀναγνώσω τί ἔλεγεν ὁ μακαρίτης Μεσσηνέζης τότε περὶ τῆς δεκάτης. Ἰδοὺ τί ἔλεγε (ἀναγινώσκει): «Δὲν συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἐπαράτου δεκάτης, ἑπομένως ζητῶ τὴν κατάργησιν αὐτῆς». Ἀλλ’ ἤδη ἐξετάσωμεν τί εἶπεν ὁ τέως καθηγητὴς τῆς πλουτολογίας κ. Σοῦτσος. Ὁ κ. Σοῦτσος ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ κατεδίκασε καὶ αὐτὸς τὴν δεκάτην ὡς ἐπάρατον καὶ ἀντιστρατευομένην πρὸς τὰς φιλελευθέρας ἀρχάς. Τώρα, ἂν ἡ Κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων εἰσάγει φορολογίαν ἀντίθετον πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Σούτσου καὶ πρὸς τὰς φιλελευθέρας ἀρχάς, αὐτὸ ἐναπόκειται εἰς τὴν συνείδησίν σας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλήσας χθές, αὐτὸ ἀκριβῶς θὰ θελήσω νὰ προσβάλω, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι μεροληπτικώτατον καὶ ἰδοὺ οἱ λόγοι. Τὸ νέον νομοσχέδιον ἔχω τὴν γνώμην ὅτι μετεβλήθη εἰς τοὔμπαλιν, κατηργήθη δηλαδὴ ὁ φόρος τοῦ βάμβακος ἐν Λεβαδείᾳ. Εἶναι ἀξιέπαινοι οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ βοηθήσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διευθύνει τὰ κοινά, εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ τῇ εἶναι ἐπωφελής, καὶ ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς θὰ ὠφελήσῃ εἰς ψήφους τόσον τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον καὶ τοὺς ὀπαδοὺς αὐτῆς. Ἀλλ’ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 6, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ τοὐναντίον εἰς τὸ ἄρθρον 2 λέγει: (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἔκπτωσις αὕτη κλπ.» Ἀκούσατε τώρα τί λέγει περὶ τῶν πωλητῶν: «Ἡ ἔκπτωσις αὐτὴ τῆς τιμῆς.... κλπ.». Αὐτὸ σημειώσατε ὅτι εἶναι καὶ εἰς τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον. Ἐνῷ λοιπὸν κατηργήθη ὁ φόρος τοῦ βάμβακος, διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου τὸ μέρος αὐτὸ μένει ὡς ἔχει, ἤτοι θὰ πληρώνῃ 6%. Δὲν θέλω νὰ κακίσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία βεβαίως, ἐφ’ ὅσον προβάλλεται τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῶν φίλων της, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ μέχρι τέλους, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι ἐπιβάλλεται ἢ τοὐλάχιστον ἐπεβάλλετο εἰς ἡμᾶς νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, ἐὰν αὐξήσωσι τὸ ποσοστὸν εἰς 6%.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τροπολογίαν;

§208Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Βεβαιότατα καὶ θὰ τὴν ὑποβάλω. Ὑποθέτω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀπαρνηθῇ τὴν προσθήκην ταύτην, διότι δὲν θ’ ἀρνηθῇ ὅτι δύναται ὁ ἔχων νὰ πληρώσῃ τὰ 6 νὰ πληρώσῃ καὶ τὰ 8, τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι καὶ ἀσφαλέστερα ὅτι θὰ εἰσπραχθῶσι, διότι ἐκ τῶν ἄλλων εἶναι ζήτημα ἂν θὰ εἰσπραχθῶσιν, ἐπειδὴ θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξοδεύσωσι περισσότερα. Ἀλλ’ ἡ οὐσία τοῦ προγράμματος, ἡ μεγάλη, εἶναι ὅτι θέλω ν’ ἀφήσωμεν τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως διὰ Β. Διατάγματος.

§209Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, διότι μὲ προκαλεῖ ὁ ῥήτωρ. Θ’ ἀποδείξω ὅτι ὁ βάμβαξ δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς φορολογίαν τινά.

§210Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μήπως εἶσθε σεῖς ὁ μόνος Βουλευτὴς Ἀττικῆς; Ἐγὼ κατηγορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι, ἐνῷ εἰς τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον εἶχε τὸν φόρον αὐτόν, εἰς τὸ παρὸν τὸν ἀφαιρεῖ τῇ μεσολαβήσει τινὸς ἢ τινῶν βεβαίως ἐν τῷ μεταξύ. Θέλετε νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας; Ἐπιέσατε τὴν Κυβέρνησιν.

§211Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Οὐδεὶς ἀνεμίχθη.

§212Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὀφείλετε ν’ ἀκούσητε τὴν ἀλήθειαν· ἄλλως τε δύνασθε ν’ ἀπέλθητε τῆς αἰθούσης.

§213Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Σεῖς ν’ ἀπέλθητε.

§214Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Πῶς εἴπετε;

§215Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Σεῖς ν’ ἀπέλθητε καὶ αὐτὰ μὴ τὰ κάμνετε εἰς ἐμένα.

§216Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Διατί; Εἶσαι παλληκαρᾶς;

§217Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Μάλιστα καὶ ἂν νομίζῃς ὅτι δύνασαι νὰ μοὶ ἐπιβληθῇς, εἶμαι ἕτοιμος.

§218Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Εἶσαι ἀνόητος.

§219Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Εἶσαι σύ (ὁρμᾷ πρὸς τὸ Προεδρεῖον).

§220Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. (Ἁρπάζων τὸ μελανοδοχεῖον τοῦ Προεδρείου...).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λαζαρῆ, ν’ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν σας. Ὑβρίσατε πρῶτος.

§222Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ὄχι· δὲν ὕβρισα πρῶτος.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου. Σᾶς προσκαλῶ ν’ ἀνακαλέσητε.

§224Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀντελήφθητε ὑμεῖς ὅτι ἐγὼ πρῶτος ἐξέφρασα τὴν φράσιν αὐτήν, οὐδένα λόγον ἔχω νὰ μὴ ἀνακαλέσω.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Προσκαλεῖται ὁ κ. Πατσουράκος ν’ ἀνακαλέσῃ.

§226Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Καθ’ ὑποχρέωσιν, κ. Πρόεδρε.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Προχωρήσατε.

§228Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἐζήτησε παρ’ ἡμῶν νὰ δώσωμεν ψῆφον εἰς λευκὸν περὶ τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι εἶναι ὕβρις κατὰ τῆς Βουλῆς, διότι ὤφειλε νὰ εἴπῃ τοῦτο ἁπλῶς καὶ οὐχὶ νὰ τὸ κρατῇ δι’ ἑαυτήν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ὕβρις κατὰ τῆς Βουλῆς, διότι φωρᾶται ἀνίκανος νὰ κανονίσῃ τὰ καθ’ ἑαυτήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν πιστεύω ν’ ἀμφισβητῇ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ ποτὲ τοιοῦτόν τι ἐν λευκῷ. Ἀλλὰ δὲν ἀμφιβάλλω ὡσαύτως ὅτι ἠκούσατε ὅτι ὁ ἔντιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὠργισμένος βεβαίως, εἶπεν ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι κωλυσιεργοῦμεν. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω καὶ ἐγὼ ἤδη· τίς κωλυσιεργεῖ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι σήμερον; Κωλυσιεργοῦσιν οἱ δύο, οἱ τρεῖς, οἱ πέντε ἐκεῖνοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦσι τακτικῶς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ ἐκφέροντες τὴν γνώμην των καὶ παρακολουθοῦντες τὰς παννυχίδας περισσότερον παντὸς ἄλλου καὶ μάλιστα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον πρωτίστως νὰ προσέρχωνται ἢ οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν πιστεύω ν’ ἀμφισβητῇ τις ἐξ ὑμῶν ὅτι ἐκ 44 Βουλευτῶν Ἀττικῆς μόλις περὶ τοὺς 15 παρακολουθοῦσι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς.

§229Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔχετε δίκαιον.

§230Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Λοιπὸν ἐκ τῶν τριακοσίων πεντήκοντα φίλων τῆς Κυβερνήσεως, πότε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος ἀκόμη, παρέστησαν περισσότεροι τῶν διακοσίων; Ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος καὶ ἐντεῦθεν παρέστησαν φίλοι τῆς Κυβερνήσεως πλείονες τῶν 150; Ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, συνδέει τὸ παρὸν νομοσχέδιον πρὸς τὴν τύχην της καὶ τὴν παραμονήν της εἰς τὴν Ἀρχήν. Πόσοι ἐκ τῶν φίλων της εἶναι παρόντες; Ἀλλ’ ἐκτὸς ταύτης τῆς κωλυσιεργίας, ἀγνοεῖτε τὴν ἑτέραν κωλυσιεργίαν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων; Εἰς πόσην ὥραν θὰ ἐψηφίζοντο τὰ νομοσχέδια, ἂν οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως δὲν παρέτεινον τὰς συζητήσεις διὰ μακρῶν καὶ ἀσκόπων ἀγορεύσεων; Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐρωτήσω ἐκεῖνον ἀκριβῶς, ὁ ὁποῖος τὴν στιγμὴν ταύτην μειδιᾷ· πόσοι εἶναι παρόντες σήμερον κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, μετὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις συνδέει τὴν τύχην αὐτῆς; Ἐγὼ φειδόμενος τῆς Βουλῆς δὲν ἀνέγνων ὅσα ἔπρεπε νὰ ἀναγνώσω, ἀκριβῶς ἵνα λάβῃ αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν του ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν τὰ εἶχε λάβει. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν τῷ ἀδίκῳ κατηγοροῦσα ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦσι τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς τακτικώτατα, καὶ ὀφείλει νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ ὅτι δὲν ἔπταισαν οἱ 2 ἢ 3 ἢ 5 ἀντιπολιτευόμενοι, ἀντιπολιτευόμενοι πάντοτε ἀπὸ χρηστοῦ συνειδότος. Ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις ὅτι πταίει αὐτὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία μᾶς παρουσιάζει νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπιβάλλουσιν ἐνσυνειδήτως νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι ἀμελέτητα, διότι δὲν πιστεύω νὰ ἀμφισβητῇ τις ἐξ ὑμῶν καὶ νὰ ἰσχυρίζηται ὅτι εἶναι μεμελετημένον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκουρελιάσθη, συγχωρήσατέ μοι τὴν λέξιν, ἐν τῇ συζητήσει. Μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν Ἀρχὴν μὲ τόσας ὑπαχρεώσεις ὤφειλε νὰ ἔχῃ παρεσκευασμένον τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, ἄλλως τε ὤφειλε νὰ κάμῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τῇ ἐπέβαλλε τὸ πολιτικὸν συμφέρον, νὰ τὸ ἀναβάλῃ διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κράτους ὀφείλομεν νὰ περιμένωμεν τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ ζητηθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς διὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὅπερ ὅμως πρέπει νὰ ἔλθῃ λίαν μεμελετημένον, διὰ νὰ ζητήσωμεν εἶτα τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου.

§231ΕΥΣΤΡΑΤ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§232ΑΘ. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Συνεζητήθη, κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ εἰς τὸν νομόν, ὅστις μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀποστείλῃ ἐνταῦθα, καὶ εὑρέθη ἀσύμφορον καὶ ἐπαχθές. Ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ τόσον σπουδαίου οἰκονομικοῦ μέτρου, τὸ μὲν διότι κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ ἐντολεῖς μου εἶναι γεωργοί, τὸ δὲ διότι οἰκείως ἔχω πρὸς τὰ οἰκονομικά. Δὲν εἶχον ὅμως τὴν τύχην νὰ μὲ καλέσῃ ὁ κ. Πρόεδρος εἰς τὴν σειράν μου καὶ ἤδη ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη. Δηλῶ ὅτι φιλελεύθερος ὢν ἀπὸ φύσεως καὶ ἀνατροφῆς κατὰ τύχην ἔλαβον τὴν ἐντολὴν νὰ ἀκολουθήσω τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ ἐντολὴ εἶναι γενικὴ καὶ τὴν ἀκολουθῶ καὶ οὐδεμίαν παρέλειπον ἡμέραν ἀπὸ τοῦ νὰ ἔρχωμαι ἐνταῦθα. Ἤδη ὅμως εὑρίσκομαι ἄντικρυς δύο ἐντολῶν, μιᾶς γενικῆς καὶ μιᾶς εἰδικῆς, καθ’ ἣν οἱ γεωργοὶ ἐνετείλαντό μοι νὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον. Φρονῶ ὅτι τὰς δύο ταύτας ἐντολὰς θέτω ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὴν συνείδησίν μου ἀφ’ ἑτέρου, καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψει τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὤφειλον νὰ ὑποβάλω, δέον νὰ κανονίσω καὶ ἤδη τὴν ψῆφόν μου οὕτως ὥστε νὰ εὑρεθῶ ἐν τῇ ὄψει τῆς ἀποστολῆς μου.

§233Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ δύο λεπτά.

§234ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ διὰ τὸν βάμβακα;

§235ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐτελείωσεν αὐτό.

§236Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ὅποιος δὲν θέλει νὰ ἀκούσῃ ἂς φύγῃ.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι φρασεολογία αὐτή, πρὸς Θεοῦ.

§238Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φέρονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, οὕτω πρέπει νὰ ὁμιλῇ τις. Προκειμένου περὶ τοῦ βάμβακος δύο λόγοι ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιβάλῃ φορολογίαν. Ὁ πρῶτος εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου βάμβακος.

§239ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία πρότασις περὶ φορολογίας τοῦ βάμβακος· ὅλα αὐτὰ ἑπομένως εἶναι περιττά.

§240Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Δὲν ἐξηναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις παρ’ οὐδενός· οὔτε ἦτο δυνατὸν μία τοιαύτη Κυβέρνησις νὰ ἐξαναγκασθῇ καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ ἐκ τῆς ἐπιβολῆς φορολογίας τινὰς εἰς τὸν βάμβακα.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι «ναὶ»· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «ὄχι». (Ἐνεργεῖται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κυρίων Μ. Νεγροπόντη καὶ Ε. Μπαρδοπούλου κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 155, ἐξ ὧν 126 εἶπον ναί, 1 ἠρνήθη καὶ 28 εἶπον ὄχι. Κατὰ συνέπειαν τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Ἄρχεται ἤδη ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κυρίου Β. Κυρέλλου προτείνουσα νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «σανοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§243Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ φράσις τοῦ 3ου ἐδαφίου παντὸς ἄλλου εἴδους κλπ. δημητριακῶν καρπῶν» διὰ τῆς φράσεως «τοῦ σανοῦ (κριθῆς ἢ βρόμης)».

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τῶν βουλευτῶν κυρίων Ἀ. Χριστίδου καὶ Π. Βουρλούμη. Ἀποσύρονται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§245Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐνταῦθα τὴν ἔκπτωσιν τὴν μέχρι τῶν ἑκατὸν κοιλῶν αὐξήσῃ εἰς 40 κοιλά. Ἄγομαι εἰς τοῦτο, διότι θεωρῶ ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ ἡ αὔξησις αὕτη, καθόσον ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 ἐπὶ ἐπιμόρτου καλλιεργείας λέγεται ὅτι ἡ ἔκπτωσις θὰ εἶναι 20% διὰ τὸν ἰδιοκτήτην καὶ ἄλλο τόσον διὰ τὸν ἐπίμορτον καλλιεργητήν, οὕτως ὥστε εἰς τὴν ἐπίμορτον καλλιέργειαν θὰ ἔχωμεν ἔκπτωσιν ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς παραγωγῆς 40%. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια.

§246Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἴκοσι τὸ μέρος τοῦ καλλιεργητοῦ καὶ εἴκοσι τὸ μέρος τοῦ ἰδιοκτήτου.

§247Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Μάλιστα· εἴκοσιν ἐπὶ τοῦ ἡμίσεως. Ἀλλ’ ὁ ἐπίμορτος καλλιεργητὴς δὲν ἔχει καταβάλει οὔτε σπορὰν οὔτε ἄλλο τι, ἐνῷ ὁ αὐτοκαλλιεργῶν καὶ καταβάλλων αὐτὸς τὴν σπορὰν καὶ παράγων μόνον 100 κοιλὰ θὰ εὑρίσκηται ἐν ἴσῃ μοίρᾳ. Συνεπῶς εἶναι δίκαιον νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τῆς ἀπαλλαγῆς. Τοὐλάχιστον νὰ ὁρισθῇ ὅτι μέχρις 100 κοιλῶν ἡ ἀπαλλαγὴ εἶναι 30–40, δύνασθε δὲ τὴν ἐκ τούτου μείωσιν — διότι πραγματικῶς θὰ ἐπέλθῃ μείωσις τοῦ ποσοστοῦ — νὰ τὴν ἀντικαταστήσητε μὲ μίαν αὔξησιν δικαιοτάτην εἰς τὸ ἄρθρον 6, διότι ἐκεῖ προστίθεται 6% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας.

§248Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ναί, ἀλλὰ φορολογεῖται καὶ ὁ βάμβαξ εἰς τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν.

§249Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐπιεικεῖς καὶ ἀρκεταὶ αἱ ἀπαλλαγαί, κύριε Βουλευτά· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ ἄλλη.

§250Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Εἶναι πολὺ μικρὰ ἡ ἀπαλλαγή. Ἠδύνατο ἐπίσης νὰ αὐξηθῇ καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦ ἄρθρου 8 ἐπὶ τῶν διαμενόντων εἰς τὸ Ἐξωτερικόν.

§251Γ. ΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ παραγωγῆς μέχρις 100 κοιλῶν εἶναι δίκαιον, κύριε Ὑπουργέ, νὰ καθιερωθῇ ἡ ἔκπτωσις 30 κοιλῶν σίτου καὶ ἀραβοσίτου, ἵνα ἐξασφαλισθῇ ὁ ἄρτος τῶν γεωργῶν. Αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ τρέφονται μὲ ἀραβόσιτον, ἡ δὲ τροφὴ τοῦ ἀραβοσίτου εἶναι σημεῖον ἐσχάτης ἐνδείας. Ἡ δικαιολογικὴ βάσις δὲν πρέπει νὰ εἶναι τὸ εἶδος τῆς σπορᾶς.

§252Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ σίτου, κριθῆς ἢ ἀραβοσίτου, καὶ ἡ ποσότης τῶν 20 κοιλῶν ὑπερβαίνει πολὺ τὸν σπόρον. Καθὼς γνωρίζετε, οἱ καλλιεργηταὶ συνήθως καλλιεργοῦσι δύο εἴδη τοιούτων καρπῶν, ὁπότε θὰ ἔχωσι δύο τοιαύτας ἀπαλλαγάς, θὰ ἔχωσι δηλαδὴ ὁπωσδήποτε ἀπαλλαγὴν 35 κοιλῶν.

§253Γ. ΠΟΛΙΤΗΣ. Θεωρῶ δικαίαν τὴν αὔξησιν διὰ δύο λόγους, διότι, ἐὰν παράγῃ τις 75 κοιλά, τότε βεβαίως εἶναι μία αὔξησις, ἐὰν ὅμως ἡ παραγωγὴ εἶναι 70 κοιλά, τότε οὐδεμία αὔξησις ὑπάρχει, διότι, ἂν λάβωμεν τὴν ἀναλογίαν ἕν πρὸς τρία, τότε τὰ 20 κοιλὰ εἶναι ὁ σπόρος. Δὲν τῷ χαρίζομεν τίποτε, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἢ πρέπει νὰ αὐξηθῇ κατὰ 5 κοιλά, δηλαδὴ νὰ γίνῃ 25, ἢ τοὐλάχιστον διὰ τὸ ὑπόλοιπον, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ φορολογηθῇ, νὰ τοῦ ἀφαιρῶνται 20% τῆς γενικῆς ἐκπτώσεως. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει 25 κοιλά.

§254Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐξ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπή, πόσην μείωσιν τῆς ἀποδόσεως τοῦ φόρου ὑπολογίζετε; Ἔχετε κάμει ὑπολογισμόν;

§255Γ. ΠΟΛΙΤΗΣ. Ὄχι.

§256Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἔκαμα πρόχειρον ὑπολογισμὸν καὶ εὑρῆκα ὅτι δὲν εἶναι πλειότερον τῶν 300,000 δραχμῶν.

§257Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ μετὰ πάσης ἐπιμελείας ἐπεξειργάσθημεν τὸ νομοσχέδιον, ὑπεδείξαμεν δὲ μάλιστα καὶ αὔξησιν φορολογικήν, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός, διότι περιέλαβεν εἰς τὸ δεύτερον νομοσχέδιον ταύτην, τὴν ὁποίαν δὲν περιέλαβεν εἰς τὸ πρῶτον. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς μεγάλους ἰδιοκτήτας περιέλαβεν ἐπίσης αὔξησιν 1%, ἤτοι ἀπὸ 6 ἐγένοντο 7. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἀφήνομεν ἔκπτωσιν εἰς τοὺς κολλήγας 30% διὰ τὸν σῖτον καὶ 25% διὰ τὰ ἄλλα εἴδη, ὁμοφώνως δὲ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ κατελήξαμεν πάντες ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀφήσωμεν 25 κοιλὰ εἰς ἕκαστον παραγωγόν.

§258Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι 30%, διότι ἐννοεῖται ὄχι ἐπὶ τῆς ὅλης παραγωγῆς, ἀλλ’ ἐφ’ ἑνὸς μέρους· ὁ χωρικὸς δηλαδὴ ἐργάζεται, ἀλλ’ ἀπολαμβάνει πολὺ ὀλιγώτερον προϊὸν καὶ δι’ αὐτὸ ἡ αὔξησις εἶναι 30%.

§259Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Τὸ ἴδιον λέγομεν καὶ ἡμεῖς.

§260Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι καθόλου τὸ ἴδιον, διότι δὲν ἔχει ὅλην τὴν παραγωγὴν ἰδικήν του. Δὲν δύνασθε νὰ συγκρίνητε παραγωγὴν ἠλαττωμένην πρὸς μείζονα.

§261Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι παραγωγοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν 70 κοιλά, καταντᾷ νὰ φορολογῶνται τὸν σπόρον, διότι ἀφήνομεν 20 κοιλὰ διὰ σῖτον κατ’ ἐλάχιστον ὅρον καί, ἐάν τις κάμῃ 70 κοιλά, πάλιν θὰ εἶχε δέκα ἑπτά. Νὰ διαγράψωμεν τότε αὐτὴν τὴν παράγραφον, διότι εἶναι δῶρον ἄδωρον. Εἶναι δὲ καὶ μία ἄλλη ἀδικία, τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξητε, καὶ νὰ μείνωσιν αὐτὰ τὰ κοιλὰ εἴκοσιν. Ἐὰν ἔχῃ τρία κτήματα καὶ σπείρῃ κριθήν, σῖτον καὶ ἀραβόσιτον, δύναται νὰ παραγάγῃ 20, 15 καὶ 15, ἤτοι 50· ἕτερος παράγει μόνον ἀραβόσιτον ἢ μόνον σῖτον καὶ παράγει κοιλὰ 50· εἰς αὐτὸν μὲ τὰ 50 ἀφήνομεν ἀφορολόγητα μόνον 15, τὰ ἄλλα δὲ 35 τὰ φορολογοῦμεν· τὸν ἕτερον, ὁ ὁποῖος ἔχει τριῶν εἰδῶν παραγωγήν, δὲν τὸν φορολογοῦμεν διόλου. Ὑπάρχουσι δὲ ὁλόκληροι ἐπαρχίαι, ὅπως ἡ τῶν Φαρσάλων, εἰς τὰς ὁποίας σπείρεται μόνον σῖτος, εἶναι δὲ καὶ ἕτερα μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα σπείρεται μόνον ἀραβόσιτος, δὲν φθάνει δὲ διὰ τὴν τροφήν των καὶ ἀναγκάζονται νὰ ἀγοράσωσιν ἐπιβαρυνόμενοι καὶ μὲ ἀγώγιον ἀπὸ τῆς θαλάσσης μέχρι τῶν ὀρέων. Νομίζω λοιπὸν δικαιότατον νὰ αὐξήσωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ τοῦ ἀραβοσίτου, ἢ νὰ τὸ κάμωμεν τοὐλάχιστον 25 ἐξ ἑκάστου· ὅταν δὲ εἶναι 25 ἐξ ἑκάστου εἴδους παραγωγῆς, νὰ τὸ κάμωμεν 40 κοιλά.

§262Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν τὸ δέχομαι.

§263Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Εἶναι ἐλάχιστον τὸ ποσὸν αὐτό. Πρόκειται δὲ περὶ τῶν πενεστέρων τάξεων.

§264Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον.

§265Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅτε ἡ Κυβέρνησις προσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὡρισμένον ποσόν. Νομίζω ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως δὲν πρέπει νὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισεν. Ἅπαξ σκεφθεῖσα νὰ αὐξήσῃ ἐκ μιᾶς πηγῆς τὸ ἔσοδον τῶν κατοικούντων εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ δεχθῇ μίαν ἀνάλογον μείωσιν ἀπὸ ἕν μέρος.

§266ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι καλύπτει αὐτὸ τὸ ποσὸν τὴν μείωσιν, κύριε Βουλευτά;

§267Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς. Ἔχομεν 150 χιλιάδας οἰκογενειῶν. Ἐκ τούτων, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι τὸ ἥμισυ παράγουσι τὰ 70 κοιλὰ—ἐγὼ μένω εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου—ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι 75,000 παράγουσιν ἕως 70 κοιλά, καὶ ἐξαιρεθῶσι κατὰ 10, ἀντὶ εἴκοσι τριάκοντα κοιλά, θὰ ἔχωμεν 750 κοιλὰ ἐξαιρετέα· ἀπὸ 5% ποῦ εἶναι ὁ φόρος 31,000, ἀπὸ ἕξ δραχμὰς 220,000· ὑποθέτω δὲ ὅτι 220,000 θὰ εἰσπραχθῶσιν ἐκ τῶν κατοικούντων εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης αὐξήσεως. Καὶ λέγω τοῦτο, κύριε Ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ αὐξήσητε τὰ εἴκοσιν εἰς τριάκοντα. Ἅμα δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι οὐδεμία γίνεται ἐξαίρεσις δι’ αὐτούς, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τότε θὰ εἶναι μὲ τὴν συγκατάθεσιν ὅλων, καὶ ἐκείνων ἀκόμη, ὑποθέτω, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν. Ἀπὸ ἄλλην τινὰ μείωσιν θὰ εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβωσι 50–60 χιλιάδας.

§268Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι μεγίστη.

§269Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι. Διότι εἶναι 220,000. Πάντοτε ἡ αὔξησις θὰ φέρῃ ἕν ποσὸν καὶ ἡμεῖς, ἐπαναλαμβάνω, θὰ παραστήσωμεν τὸν φόρον τότε ὡς δίκαιον.

§270ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πειράζει. Χαρακτηρίσατέ τον ὡς ἄδικον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἀφοῦ κατηναλώσαμεν τόσον χρόνον, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως μὴ ζητῆτε νὰ καταναλίσκεται περισσότερος χρόνος. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ἀρξαμένου τοῦ νομοσχεδίου νὰ ψηφίζηται, ὅτι εἶναι βαρύ, δὲν ἔχουσι παρὰ νὰ προκαλέσωσι μίαν ψηφοφορίαν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἀπορρίψωσι τὸ νομοσχέδιον ἢ νὰ ἀποκλείσωσι μίαν βάσιν αὐτοῦ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν αὕτη νὰ κάμῃ οὔτε τὴν ἐλαχίστην μεταβολὴν νομίζω ὅτι προσῆκον εἶναι ἢ νὰ ψηφισθῇ καὶ νὰ προχωρήσωμεν, ἢ νὰ καταψηφισθῇ καὶ πάλιν νὰ τελειώσωμεν· νὰ μὴ ὑποβαλλώμεθα τὴν τελευταίαν στιγμήν, μετὰ τοιαύτην συζήτησιν ἐπὶ τόσας ἡμέρας, καὶ εἰς ἄλλους κόπους. Τὸ νὰ ἐρχώμεθα τώρα καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι: —ἐὰν δεχθῆτε τοῦτο, τότε δὲν θὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαὸν ὅτι εἶναι βαρὺ—δὲν μοὶ φαίνεται σοβαρόν. Ἕκαστος ἂς εἴπῃ εἰς τὸν λαὸν ὅ,τι θέλει!

§271Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θὰ ἠδύνατο πᾶς τις ἐξ ἡμῶν νὰ ἐννοήσῃ ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, μετὰ τοσαύτην συζήτησιν, δὲν θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις εὐδιάθετος νὰ μεταβάλῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἅπαξ ἀπεφάσισεν, ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων ὑπολογισμῶν καταρτίσασα τὸ νομοσχέδιόν της. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ὁ φόρος, ὡς εἶπον, εἶναι ἄδικος. Ἐκφράζω διὰ τοῦτο μόνον τὴν εὐχήν, ὅπως κατὰ τὸ φθινόπωρον ἡ Κυβέρνησις εἰσαγάγῃ τροποποίησιν τοῦ νόμου ἐπὶ τῇ βάσει προοδευτικῆς φορολογίας καὶ συνεπῶς νὰ ἀφήσῃ ἀφορολόγητα τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα, ἐὰν φορολογηθῶσιν, ἀναντιρρήτως θὰ ἐπιβαρύνωσι φοβερὰ τὸν λαόν.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Τὸ 2 ἄρθρον ἐν τῷ πρώτῳ ἐδαφίῳ διορθοῦται ὡς ἑξῆς κατόπιν τῆς μεταβολῆς τοῦ 1 ἄρθρου. Ἄρθρον 2.— «Ἐκ τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον φόρου ὁρίζονται ἐκπτώσεις: αʹ) 20% διὰ τὸν σῖτον καὶ σμιγόν, 15% δὲ διὰ τοὺς λοιποὺς δημητριακοὺς καρπούς, ὡς καὶ τὸν σανόν (κριθῆς ἢ βρώμης), ἐπὶ τοῦ συγκομιζομένου ποσοῦ ἐν οἱᾳδήποτε περιπτώσει καὶ ἐν πάσῃ σχέσει καλλιεργείας». Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Μ. Σφακιανάκη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μ. Σφακιανάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τροπολογία τοῦ κ. Α. Χριστίδου.

§273Α. ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀποσύρω. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην ἀκεραίαν νὰ πείσῃ τὸν λαὸν ὅτι εἶναι ὁ φόρος δίκαιος.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Β. Κυρέλλου, καθὼς καὶ ἡ τοῦ κ. Σακελλαρίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Καρᾶς.

§275ΧΡ. ΚΑΡΑΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχομεν νὰ ἐπιμείνωμεν, ἀλλὰ θὰ ὑποβάλωμεν μίαν παράκλησιν διὰ μίαν τάξιν καὶ ἂν θέλῃ ἂς τὴν δεχθῇ. Πρόκειται περὶ τῶν καλλιεργητῶν τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων. Ὡς γνωστόν, αὐτοὶ ἐπὶ τριακονταετίαν εἶναι ὑποχρεωμένοι τὸ ἥμισυ τοῦ εἰσοδήματός των νὰ πληρώνωσι πρὸς τὸ Δημόσιον ὡς τοκοχρεολύσιον. Πῶς θὰ τοὺς χαρακτηρίσωμεν; Ὡς ἰδιοκτήτας ἢ ὡς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς; Διότι ὑπάρχει διαφορά· οἱ μὲν ἐπίμορτοι θὰ δίδωσι 4%, οἱ δὲ ἰδιοκτῆται θὰ δίδωσιν 6%. Ἑπομένως παρακαλοῦμεν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν οἱ ἀγορασταὶ τῶν Στεφανοβικείων, διότι ὁ αὐτὸς ὑφίσταται λόγος, καθόσον οὗτοι, ἀντὶ νὰ καταβάλλωσι πρὸς τὸν τσιφλικιοῦχον, ὅπως οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταί, καταβάλλουσιν εἰς τὸ Δημόσιον χρεολυτικὰς δόσεις.

§276Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἔχω τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς. Τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὑπεδεικνύετο ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν γεωργῶν τούτων ἐκ τῆς προκειμένης φορολογίας, εἶχον ἀναπτύξει διὰ μακρῶν. Εἰς ἐνίσχυσιν τῶν λόγων μου εἶχον ἐπικαλεσθῆ καὶ τὰ ἀλλαχοῦ συμβαίνοντα, ἰδίᾳ δὲ τὰ ἐν Ρωμουνίᾳ. Κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν ὅμως τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ δύο ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ὑπέβαλον τὴν ἀμφισβήτησιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου. Εἰς ἀντίκρουσιν τῆς ἀμφισβητήσεως ταύτης εἶχον δηλώσει εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐγγράφως ἤθελον ἀναιρέσει. Συντομώτατα θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω περικοπήν, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται τί ἀκριβῶς συμβαίνει ἐν Ρωμουνίᾳ (ἀναγινώσκει Ἐφημ. Συζητήσεως τῆς Βουλῆς Περιόδου Ηʹ, Συνόδου Αʹ, σελ. 995, αʹ στήλην, ἀπὸ τρίτον στίχον): «Ὅτε ἀπηλευθέρωσαν ἐκεῖ τοὺς δούλους, ἐσυλλογίσθησαν ὅτι, διὰ νὰ τοὺς καταστήσουν πράγματι ἐλευθέρους, ἔπρεπε νὰ τοῖς δώσωσι καὶ γῆν, ὅση τοῖς ἦτο ἀπαραιτήτως ἀναγκαία διὰ νὰ ζήσουν. Μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα—ἔλεγεν ὁ μακαρίτης Σωτηρόπουλος κατὰ τὸ 1880— δὲν ἐσυλλογίσθημεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ μέχρι τοῦ 1871 ὁ περισσότερος γεωργικὸς πληθυσμὸς ἔμενεν ἄνευ ἰδιοκτησίας μέχρις οὗ ἐπῆλθεν ὁ νόμος περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς. Ὑπεχρέωσαν λοιπὸν ἐκεῖ τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ δώσουν εἰς ἕκαστον ἀπελεύθερον 55 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ πληρώσουν ἐπὶ μετριωτάτῳ τιμήματι ἑνὸς φλωρίου κατὰ στρέμμα (τὸ φλωρίον ἰσοδυναμεῖ πρὸς 12 ἢ 14 δραχ. τὸ στρέμμα) καὶ τοῦτο χρεολυτικῶς ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἐνόσῳ δὲ ἐξακολουθεῖ ἡ πληρωμὴ τῆς χρεολυτικῆς ταύτης δόσεως αἱ γαῖαι ἐκεῖναι δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν ἔγγειον φόρον· εἶμαι δὲ περίεργος νὰ ἴδω, ὅταν θὰ λήξουν αἱ χρεολυτικαὶ δόσεις, τίνι τρόπῳ ἡ Ῥωμουνικὴ Κυβέρνησις θέλει προσδιορίσει καὶ αὐτῶν τῶν γαιῶν τὴν καθαρὰν πρόσοδον, διότι αὐταὶ δὲν ἐνοικιάζονται, ἀλλὰ καλλιεργοῦνται ἀπὸ τοὺς ἰδίους χωρικούς». Ἡ πληροφορία αὕτη εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ ὁ κ. συνάδελφος πρὸ ὀλίγου. Τὴν ἀξίωσιν ταύτην καὶ ὁ νόμος τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τὴν ἀνεγνώριζεν ἄλλοτε. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἡ φορολογία τῶν ἀροτριώντων ἐτηρήθη μὲν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μεγαλοϊδιοκτήτας, ἀπήλλασσεν ὅμως οὗτος τοὺς καλλιεργητὰς ἀπὸ τῆς φορολογίας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ δίκαιον νὰ ἀπαλλαγῶσιν, ἂς κάμῃ τὴν σύστασιν ταύτην δεκτήν, ἄλλως ἂς ἀφομοιώσῃ τοὺς ἀγοραστὰς τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων πρὸς τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ θὰ ἔδιδον εἰς τὸν τσιφλικιοῦχον, τὸ δίδουσι σήμερον εἰς τὸ Δημόσιον.

§277Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸν τσιφλικιοῦχον δὲν ἔδιδον τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ γεώμορον, εἰς τὸ Δημόσιον δίδουσιν ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ γίνωσι κύριοι τῆς γῆς, δηλαδὴ ἀγοράζουσι τὸ κτῆμα.

§278Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ὅτι ὑπάρχει ἀντίρρησις, κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἐγνώριζον. Ἀντίρρησις ἐπὶ ἑκάστης προτάσεως ὑπάρχει καὶ ὑπὲρ καὶ κατά. Εἶναι δικαίωμά σας νὰ κάμητε δεκτὴν τὴν πρότασιν ἢ ὄχι. Ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ κάμωμεν πρότασιν, ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι οὔτε τοὺς μὲν δύναται νὰ ἀφομοιώσῃ οὔτε τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητὰς νὰ ἀπαλλάξῃ τῆς φορολογίας, θὰ εἶναι δίκαιον τὸ ποσοστὸν τὸ ἀφορολόγητον νὰ τὸ αὐξήσῃ.

§279Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ οὔτε αὔξησιν φόρου ἐπιθυμῶ οὔτε ἄλλο τίποτε· ἁπλῶς εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγνώσητε. Ἡ τροπολογία μου ἀφορᾷ τὰ εὐεργετήματα, τὰ ὁποῖα παρέχονται εἰς τοὺς κολλήγας. Ὅπως ὅμως ἔχει διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον 5 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 3, εἶναι μόνον εἰς τὸ χαρτὶ γραμμένον. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέγνωσε τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς κολλήγας, κολλῆγαι δὲ μόνον ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Φθιώτιδι ὑπάρχουσιν. Ὁ ἐνοικιαστὴς εἶναι ὁ πράγματι κύριος τοῦ κτήματος. Ὁ ἰδιοκτήτης ἕνα σκοπὸν ἔχει, νὰ τσεπώσῃ τὸ ἐνοίκιον, κατὰ δὲ τὰ ἄλλα ἀδιαφορεῖ. Οἱ ἰδιοκτῆται θὰ καταδολιεύωνται τὸν νόμον καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ χωρικοὶ θὰ πληρώνωσιν 9½%.

§280Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Προβλέπει περὶ τούτου τὸ νομοσχέδιον.

§281Κ. ΠΑΠΑΚΥΡΙΤΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ κάμνω τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι ἔκαμον, περὶ ἀπαλλαγῆς ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν ἐντελῶς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ ὑπόκεινται εἰς ὅλας τὰς δαπάνας τῆς συγκομιδῆς καὶ τῆς καλλιεργείας καὶ αἱ δαπάναι αὗται βαρύνουσιν αὐτοὺς καὶ μόνον. Εἶναι ἑπομένως δίκαιον οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπολαμβάνουσι παρὰ τοὺς καρποὺς τῆς ἐργασίας των, νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἐντελῶς, οἱ δὲ ἀπολαμβάνοντες τὸ καθαρὸν εἰσόδημα δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν σπειρομένων γαιῶν. Πιστεύω ὅτι πάντα ταῦτα θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν θὰ εἶναι ἐν τελείᾳ γνώσει τοῦ συστήματος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ διατελοῦσι. Θὰ παρακαλέσω, ὅπως εὐαρεστηθῆτε, καίτοι γνωρίζω ὅτι πρὸς κέντρα λακτίζω, νὰ δεχθῆτε καὶ τὴν πρότασιν ἡμῶν.

§282Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν θὰ μείνωσιν εἰς τὴν ἱστορίαν, διότι οὔτε οἱ στενογράφοι ἀκούουσιν οὔτε ἄλλος τις. Παρακαλῶ νὰ ἔλθητε ἐγγύτερον.

§284Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ἐν Ἄρτῃ ὑπάρχουσι χωρία, ὁ δὲ ἰδιοκτήτης λαμβάνει 30% ἐκ τοῦ παραγομένου ποσοῦ, μένουσι δὲ εἰς χεῖρας τοῦ καλλιεργητοῦ 70%. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ τί ἐννοεῖ διὰ τῆς φράσεως τοῦ ἄρθρου 3, ἥτις λέγει (ἀναγινώσκει:) «Ἄν δὲ ὁ σπόρος καταβάλληται ὁλόκληρος κλπ.».

§285Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἑπτὰ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν τριάκοντα καὶ κατόπιν θὰ ἀφαιρέσητε 3 Χ 21.

§286Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τριάκοντα τοῖς ἑκατόν.

§287Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἑβδομήκοντα τοῖς ἑκατὸν ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ 30% ἀπὸ τὸν ἄλλον.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 οὐδεὶς ἕτερος ἔχει τὸν λόγον. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἡ τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ κ. Χριστίδου ἀποσύρεται. Ἡ τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Συγγούρη ἔχει περιληφθῆ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, καὶ κατὰ συνέπειαν ἀποσύρεται. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας ἤδη τοῦ κ. Νέγρη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νέγρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν Δ. Μπούσδρα, Ν. Γαρδικιώτου καὶ Κ. Παπακυρίτση. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν βουλευτῶν Τρικκάλων Ν. Γαρδικιώτου, Ν. Καρᾶ κλπ. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται).

§289Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἔχω καθῆκον, καίτοι περιμένω διαμαρτυρίας πανταχόθεν, διότι εἶναι καταπεπονημένη ἡ Βουλή, ἔχω καθῆκον, λέγω, νὰ ὑποδείξω ὅτι ἐκ πλάνης αἱ διαβαθμίσεις τῆς φορολογίας δὲν εἶναι ἀνάλογοι καὶ ἴσαι, καὶ ἰδοὺ διατί. Τὸ ἄρθρον 4 ὁρίζει ὅτι (ἀναγινώσκει)· «ἐκ τοῦ μισθοῦ του θὰ καταβάλληται κλπ...» Τὸ μίσθωμα εἶναι πρόσοδος καθαρά. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι βέβαιον ὅτι εἰς μίαν πρόσοδον τὸ ἥμισυ εἶναι δαπάνη, τὸ δὲ ⅙ εἶναι σπόρος, διὰ τοῦτο ἡ καθαρὰ πρόσοδος εἶναι τὸ ἥμισυ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Ἑπομένως οὔσης καθαρᾶς τῆς προσόδου ἔπρεπε νὰ φορολογηθῇ τὸ μίσθωμα πρὸς 8%. Ἀφ’ ἑτέρου φορολογεῖται τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν μισθωτὴν πρὸς 4%, ἀφοῦ ἀφαιρεθῇ 30%, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 φορολογεῖται ἡ ἀκαθάριστος πρὸς 5%, ἀφαιρουμένου τοῦ 20, τὸ ὁποῖον ἀναλογεῖ πρὸς 4%. Φορολογεῖται σχεδὸν ὁμοίως ἡ πρόσοδος τοῦ μισθωτοῦ, ὁ ὁποῖος δίδει μίσθωμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὀλιγώτερον τοῦ ⅓. Ὅταν εἰς τὸν ἐπίμορτον καλλιεργητὴν καταβάλλῃ ζημίας ὁ καλλιεργητής, δίδει τὸ ⅓, τὸ λεγόμενον τριτάρι.

§290Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὅταν καταβάλλῃ ὁ καλλιεργητὴς τὴν ζημίαν, τῷ δίδει τὸ ⅓ ὡς μίσθωμα.

§291Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ μοιράσῃ τοὺς καρπούς. Λέγω ὅτι τὸ μίσθωμα κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν σχέσεων, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τί θ’ ἀναλογῇ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος τὸ προσδιορίζει ἐκ τῶν προτέρων, διὰ νὰ εἶναι ὡρισμένον καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποχρεοῦται ὁ μισθωτὴς νὰ μεταβαίνῃ νὰ τὸ λαμβάνῃ ὁ ἴδιος. Ὅταν λοιπὸν δοθῇ τὸ ⅓ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ κτήματος, καταντᾷ, ὥστε ἡ καθαρὰ πρόσοδος νὰ ἔχῃ τὸ τρίτον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἐπ’ ἰδίου κτήματος καλλιεργήσας.

§292Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ποία εἶναι ἡ καθαρὰ πρόσοδος.

§293Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Βεβαίως.

§294Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται περὶ τοῦ πῶς θὰ κανονισθῇ ἡ πρόσοδος. Ἡ ἔκτασις, περὶ τῆς ὁποίας κάμνετε λόγον, εἶναι ἡ ἔκτασις μὲ τὸ τριτάρι. Διὰ τοῦ μέσου τούτου ὁ μὲν ἰδιοκτήτης φορολογεῖται μὲ 7%, ὁ δὲ καλλιεργητὴς μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ 20% φορολογεῖται μὲ 4%.

§295Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν εἶναι ἀναλογία αὐτή. Ὁ καλλιεργητὴς ὁ καλλιεργῶν ἐπὶ ἰδίου κτήματος νὰ πληρώνῃ 7%· διότι ἐπὶ μισθῷ καλλιεργῶν ἔχει πρόσοδον καθαρὰν τὸ 3% δὲν θ’ ἀφαιρεθοῦν μόνον αἱ δαπάναι καὶ ὁ σπόρος, ἀλλὰ καὶ τὸ μίσθωμα. Ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ τονίσω αὐτό, ὅτι πρέπει πάντοτε ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν καθαρὰν πρόσοδον.

§296Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἀποβλέπω εἰς τίποτε ἀπολύτως. Ἀποβλέπω εἰς τὴν φορολογίαν ἐπ’ ἐκτάσει.

§297Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὥστε, καὶ ἄν ποτε δὲν ἔχῃ καθαρὰν πρόσοδον, οὐδόλως θὰ τὸν φορολογήσητε;

§298Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα. Αὐτὸ συνεζητήθη ἐπὶ τοῦ 4 ἄρθρου.

§299Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ὥστε, καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ καθαρὰ πρόσοδος, θὰ τὸν φορολογήσητε.

§300Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Βεβαίως.

§301Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι.

§302Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Εἰς τὰ μεγάλα κτήματα γίνεται διάκρισις· εἰς τὰ πρὸς βοσκὴν δι’ αὐτὰ πληρώνει ὁ ἰδιοκτήτης, ἐνῷ δὲν ἐπλήρωνε μέχρι τοῦδε. Ἐδῶ δὲν γίνεται διάκρισις. Ἑπομένως θὰ πληρώνῃ καὶ τὸν φόρον τοῦ 7%.

§303Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει ὁ εἷς φόρος μὲ τὸν ἄλλον;

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Νέγρη ἀποσύρεται, ὡς καὶ ἡ τοῦ κ. Συγγούρη. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σκιαδαρέση ἀπορρίπτεται. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπαποστόλου μετατίθεται εἰς τὸ 5ον ἄρθρον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§305Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ διορθωθῇ οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἀπαγορεύεται πᾶσα καθ’ οἱονδήποτε τρόπον συμφωνία κτλ....).

§306Δ. ΜΑΝΘΟΣ. Πῶς θ’ ἀνατραποῦν συμφωνίαι γενόμεναι πρὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ; Ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἰσχύσῃ τὸ μέτρον τοῦτο· δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ἀναδρομικὴν ἰσχύν.

§307Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πολὺ καλά. Νὰ διορθωθῇ οὕτω.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀ. Παπαποστόλου ἀποσύρεται. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀ. Θεοδωρίδου ἀπορρίπτεται, αἱ δὲ τροπολογίαι τῶν κυρίων Χριστίδου καὶ Νέγρη ἀποσύρονται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 5 ἄρθρον). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§309Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Γίνεται μεταβολὴ τις ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ. Ὁ φόρος διὰ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν ἀναβιβάζεται εἰς 7%, τὸ δὲ κατώτατον ὅριον τῆς φορολογίας εἶναι 60 λεπτά.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πατσουράκου ἀπορρίπτεται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ἀπορριπτομένης τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Νέγρη). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§311Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τοὐλάχιστον εἰς 8%. Συντρέχουσι σπουδαιότατοι λόγοι ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσοστόν, διότι οἱ ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ διαμένοντες καὶ μὴ ἔχοντες μόνιμον ἐγκατάστασιν ὠφελοῦνται ἅπασαν τὴν διαφορὰν τοῦ φόρου· οὕτως ὥστε ἐπὶ 100,000 ὀκάδων σίτου λαμβάνουσι 10,000 δραχμῶν. Ὅταν ζητήσητε παρ’ αὐτῶν ὅσα ζητεῖτε ἤδη, δὲν θὰ πληρώσωσιν οὔτε πολλοστημόριον, ἐνῷ, ἂν εἶχον τὸ κτῆμα εἰς ἕτερον Κράτος, δὲν θὰ ὠφελοῦντο τὸ 8%, τὸ ὁποῖον ὠφελοῦνται διὰ τοῦ δασμοῦ. Μὴ κατοικοῦντες ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπόκεινται εἰς ἔμμεσον φορολογίαν καὶ αὐξάνουσι τὰ εἰσοδήματά των εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὅταν μάλιστα ἔχωμεν τοὺς βαρεῖς φόρους τῆς ἐλαιοδεκάτης, καθ’ οὓς πληρώνονται 10% ἐπὶ τῆς ἀνεκκαθαρίστου προσόδου, καὶ τὸν βαρὺν φόρον τῆς σταφίδος, εἶναι δικαιότατον ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦτο, ἵνα δυνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μελετῶν τὰ πράγματα, νὰ παράσχῃ ἀνακούφισιν ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τὰς ἄλλας τάξεις.

§312Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ ἐπιβάλωμεν ἀμέσως τοιαύτην φορολογίαν· ἂς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸ 3% καὶ βλέπομεν. (Ψηφίζεται τὸ 8 ἄρθρον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 9).

§313Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη τελευταῖον. Τὸ 2% τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἡ Κυβέρνησις μεταβάλλει εἰς 1½, ὅπερ θὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν δημοτικῶν ἀναγκῶν, καὶ εἰς ½%, ὅπερ διατίθεται ὑπὲρ ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἱδρυθῇ δι’ εἰδικοῦ νόμου καὶ τὸ ὁποῖον ἵδρυμα θὰ παρέχῃ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς μηχανὰς γεωργικάς, ζῶα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα θὰ δίδωνται ἐπὶ πιστώσει, Τὸ ἵδρυμα οὕτως αὐτὸ θ’ ἀποβῇ εὐεργετικὸν διὰ τὴν γεωργίαν.

§314Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω ἐγὼ ἰδικιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι αὐτὸ ἦτο πρότασις ἰδική μου. Θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ 1% ἀντὶ τοῦ ½.

§315Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι.

§316Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§317Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἀρκετὰ αὐτά.

§318Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω· ἐγὼ εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§319Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ὁ δημόσιος φόρος ὡρίσθη νὰ εἰσπράττηται ἢ εἰς εἶδος ἢ εἰς χρῆμα· θὰ ἠδύνασθε νὰ ὁρίσητε ὅτι θὰ εἰσπράττηται εἰς χρῆμα καὶ ὁ δημοτικός.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται). Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι ἐκπροσωπῶ τὴν γνώμην ὅλων τῶν ὑποβαλόντων τροπολογίας, ἂν δηλώσω ὅτι ἀποσύρονται πᾶσαι αἱ τροπολογίαι αἱ ὑποβεβλημέναι ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς βεβαιώσεως, ὡς ἐκλιπόντων τῶν ἄρθρων. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σκιαδαρέση. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης καλεῖται νὰ τὴν ἀναπτύξῃ.

§321Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν, καθ’ ἣν δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τὰ καθαρῶς μεταγωγικὰ καὶ φορτηγὰ ζῶα, τῶν ὁποίων ἔτυχε νὰ γίνῃ χρῆσις καὶ ὡς ἀροτριώντων.

§322Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὅλοι ἐδήλωσαν ἐφέτος διὰ τὸν δημοτικὸν φόρον· ὥστε οὐδεμία ὑπάρχει δυσκολία.

§323Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Οἱ Λευκάδιοι, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὴν Στερεὰν δι’ ὀλίγου χρόνου, θὰ πληρώνωσι τὸν βαρὺν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§324Χ. ΚΑΡΑΣ. Εἶναι γνωστὸν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὅλα τὰ δίχηλα, οἱ βούβαλοι καὶ οἱ βόες εἶχον πάθει ἀπὸ νόσον, ἠναγκάσθησαν δέ, ἐπειδὴ δὲν ἠδύναντο νὰ τὰ μεταχειρισθῶσι, νὰ ζεύξωσι καὶ ἵππους καὶ ἡμιόνους δι’ ὀλίγον χρόνον. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον, ἐπειδὴ ἐπί τινας ἡμέρας ἕνεκα ἀνωτέρας ἀνάγκης ἠναγκάσθησαν νὰ ζεύξωσι τοὺς ἵππους, νὰ πληρώνωσι φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν.

§325Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Ἐδῶ ἐπιβάλλεται φόρος ἀροτριώντων κτηνῶν.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σκιαδαρέση παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 11, 12, 13, 14 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 15).

§327Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς τροπολογίας μου παρακαλῶ νὰ ἐξομοιωθῶσιν οἱ καλλιεργηταί, οἱ ὁποῖοι ἐκ Λευκάδος μεταβαίνουν εἰς τὰ κτήματα τῆς Εὐρυτανίας μὲ τοὺς εἰς Θεσσαλίαν μεταβαίνοντας· νὰ καταβάλλωσι δηλ. τὸν φόρον οἱ κύριοι τῶν κτημάτων, δικαιούμενοι νὰ στρέφωνται, εἶτα κατὰ τῶν καλλιεργητῶν.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σκιαδαρέση παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 15, 16 καὶ 17, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 18).

§329Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ διάταξις ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἀκυρωθῇ ἡ διάταξις συμψηφίζεται τὸ πληρωθέν.

§330Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι πολὺ ὀρθὴ καὶ εὔλογος.

§331Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ τεθῇ ὅτι ἀποδίδονται τὰ εἰσπραχθέντα.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῇ· «τὰ δὲ εἰσπραχθέντα ἀποδίδονται».

§333Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 18 ὡς ἐτροπολογήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 19).

§334Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ «ἐφάπαξ» παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ.

§335ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 19 ὡς ἐτροπολογήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 20).

§337Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ· αἱ ποιναὶ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος θὰ ὁρισθῶσιν;

§338Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλήφθη πρόνοια περὶ τούτου καὶ ὡρίσθη ὅτι αἱ ποιναὶ θὰ εἶναι πταισματικαί, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ὑπάρξῃ τις ἀμφιβολία ὅτι δύνανται νὰ ὁρισθῶσι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§339Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε βεβαίως.

§340Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ἂν τὸ σύστημα θὰ εἶναι ἑνιαῖον ἢ διάφορον κατὰ γεωγραφικὰ ὅρια.

§341ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ σύστημα δύναται νὰ εἶναι διάφορον, ἀλλὰ πάντως κατὰ τάξεις κτημάτων, ὄχι κατὰ γεωγραφικὰ ὅρια.

§342ΧΡ. ΠΕΤΡΕΑΣ. Ἐλλείπουσι, κύριε Ὑπουργέ, δύο λέξεις ἐνταῦθα, τὰς ὁποίας νομίζω ὅτι εἴχετε δηλώσει ὅτι ἀποδέχεσθε. Νὰ προστεθῇ δηλ. «καὶ Καστάνια τοῦ δήμου Μελιτίνης».

§343Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα νὰ προστεθῶσι. (Γίνεται δεκτὴ ἡ προσθήκη αὕτη καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 20).

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ κ. Φλαμῆ περὶ προσθήκης ἄρθρου 21.

§345Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Τὴν ἀποσύρω, διὰ νὰ τὴν φέρω ὡς πρότασιν νόμου.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μετὰ τοῦτο ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων).

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 7ῃ πρωινῇ).