1911.06.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 127.

Τῆς 30ῆς Ἰουνίου 1911.

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Ν. Ἀ. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 10 καὶ 50′ π. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 129 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφορὰς: 1) Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ παρακαλεῖ νὰ ψηφισθῇ εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ἐπαρχίας των εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. 2) Ὁ ἐν Ἀθήναις σύλλογος «Ὁμόνοια» ἐξ ὑπαλλήλων τῶν ξενοδοχείων ζητεῖ νὰ παρεμποδισθῇ ἡ διεύθυνσις τῆς Ἀστυνομίας ἀπὸ τοῦ νὰ τοὺς φωτογραφῇ ἀνθρωπομετρικῶς, ὡς ἤρχισε πράττουσα. 3) Αἴτησιν τοῦ καταδίκου Γ. Μητσέα περὶ ἐξετάσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν δίκην του καὶ καταδίκην του. 4) Οἱ κάτοικοι Παληομανίνης τοῦ δήμου Οἰνιαδῶν παρακαλοῦν νὰ ἐνεργηθῇ νέα καταμέτρησις τῶν ὑπ’ αὐτῶν κατεχομένων ἐθνικῶν γαιῶν. 5) Οἱ κάτοικοι Βαθέος τῆς Αὐλίδος ζητοῦν νὰ ὑπαχθοῦν διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς εἰς τὸν δῆμον Χαλκιδέων. 6) Οἱ κάτοικοι Λεβαδείας διαμαρτύρονται, διότι ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος καὶ οἱ κάτοικοι Μπράμαγα καὶ Ῥωμαίϊκο καθυστεροῦσιν αὐτοῖς τὸ ἀρδευτικὸν ὕδωρ. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Μ. Σφακιανάκη ὑποβάλλονται τροπολογίαι καὶ προσθῆκαι «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΣΙΗʹ περὶ ἀγροφυλακῆς». Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Ἐμ. Κυταριόλου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κυρίων Δ. Πλαπούτα, Θ. Πέρρου, Δ. Γκλαβᾶ, Γ. Σχινᾶ, Ἀ. Παπαποστόλου καὶ Ν. Γαρδικιώτου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου νομοσχέδιον». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Φραγκίστας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 80 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Πρωτοδικείου Εὐρυτανίας εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ βουλευτὴς κ. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων». Ὁ κ. Π. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν». Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ) Κατὰ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν».

§2ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῶσι τὰ ὑπ’ ἀριθ. 56, 57 καὶ 58 νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα κυρώσεις συμβάσεων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἑλβετίας συνθήκης περὶ ἀμοιβαίας ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον. Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, συναινούσης τῆς Βουλῆς, τὰ νομοσχέδια 1) «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας συμβάσεως περὶ κληρονομικῶν τελῶν ἐπὶ κινητῶν περιουσιῶν» καὶ 2) τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συνθήκης συνομολογηθείσης τῇ 11)24 Σεπτεμβρίου 1910 καὶ τῆς τηρητέας πρὸς ἔκδοσιν ἐγκληματιῶν διατυπώσεως»).

§4ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταί, νὰ δεχθῆτε νὰ συζητηθῇ ἤδη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 53 νομοσχέδιον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ τῆς ἐνεργοῦ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1911». Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 52, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζονται ἐπιμίσθια εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τοῖς καταδυομένοις ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας. Πρέπει νὰ ἔχωμεν νόμον ἐπιτρέποντα τὴν παροχὴν ἐπιμισθίων εἰς τοὺς ὑπηρετήσοντας εἰς αὐτά.

§5Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω τι, ἀλλά, διὰ νὰ μὴ ἐμποδίσω τὴν ψήφισιν αὐτοῦ εἰς βʹ συζήτησιν, ἀναβάλλω διὰ τὴν γʹ συζήτησιν. Θὰ παρακαλέσω ὅμως νὰ καθορισθῇ μία τακτικὴ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§6ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 61 νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ καταμετρήσεως καὶ ἀνακαταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων διατάξεων». Ἔχει ὁρισθῆ προθεσμία ἑνὸς ἔτους καὶ ἀπετελέσθη μέγας ἀριθμὸς ἐμπορικῶν πλοίων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποφάσει τῆς Βουλῆς κηρύσσονται ἐπείγοντα τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προταθέντα πρὸς συζήτησιν νομοσχέδια καὶ ἄρχεται ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις. Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιμισθίου θέσεως ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐνεργοῦ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1911». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ καταμετρήσεως καὶ ἀνακαταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων διατάξεων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Ἐπανερχόμεθα ἤδη εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον συμφώνως τῇ προαγγελθείσῃ ἀποφάσει τῆς Βουλῆς. Ἐξακολούθησις τῆς βʹ συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βέρροιος.

§8Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν, παρετηρήθη πραγματικὴ δυσφορία καὶ ἐν μέρει ἀγανάκτησις ἐκ μέρους τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας ἡμῶν. Ἡ ἀγανάκτησις ἐκείνη, ἡ ὁποία παρετηρήθη εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν, καὶ ἡ δυσφορία δὲν ὀφείλεται τόσον εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου, ὅσον εἰς τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως αὐτοῦ, διότι ἀναμιμνήσκεται ὁ λαὸς παρελθοῦσαν ἐποχὴν καὶ ἔχει ἀναμνήσεις πικροτάτας τοῦ παρελθόντος. Καὶ αἱ ἀναμνήσεις ἐκεῖναι κατόπιν τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἠγάλλετο ὁ λαός, δικαιολογοῦν τὴν παρατηρουμένην δυσφορίαν του, διότι ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν ἐζητήθη ἡ πραγματικὴ ἀνόρθωσις τῆς χώρας, δὲν ἀναμένει τὴν ἐπάνοδον τῆς φορολογίας ἐκείνης, τῆς ὁποίας ἡ εἴσπραξις εἶχεν ἀναμνήσεις ὁμολογουμένως πικροτάτας. Ἡ ἐξέγερσις τῆς κοινῆς συνειδήσεως τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου, ὡς εἶπον, ἀλλ’ εἰς τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως αὐτοῦ. Ἡ δυσφορία τοῦ λαοῦ, τὰ παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὑπεχρέωσαν αὐτὴν καὶ διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον δεύτερον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ συζητοῦμεν σήμερον. Ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρατηροῦνται ἀτέλειαι πολλαί, αἱ ὁποῖαι δὲν ηὐχαρίστησαν τὴν κοινὴν συνείδησιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, διότι ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως, καθὼς δικτυποῖ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι τοιοῦτος, ὥστε ἐμβάλλει εἰς πραγματικὴν δυσφορίαν καὶ στενοχωρίαν τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας ἡμῶν. Δὲν παραπονεῖται ὁ λαός, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὸν φόρον, οὔτε οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ, καίτοι παρετηρήθη ἀπὸ μέρους αὐτῶν ὅτι παραπονοῦνται καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ φόρου. Ἐὰν ἐξετάσῃ τις ἀκριβῶς τὴν συνείδησιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, δύναται νὰ βεβαιωθῇ ἀσφαλῶς ὅτι τὸ παράπονόν του δὲν εἶναι κατὰ τοῦ φόρου, τὸ παράπονόν του εἶναι κατὰ τῆς βεβαιώσεως, καὶ δικαίως καὶ εὐλόγως παραπονεῖται ὁ λαός, διότι ὁ βεβαιωτὴς ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἀγοραστοῦ καὶ ἐν ἀνάγκῃ καὶ τρίτος ἀκόμη, ὁσάκις ὑπάρχει διένεξις κατὰ τὴν μέτρησιν μεταξὺ τοῦ φορολογουμένου καὶ τοῦ βεβαιωτοῦ, εἶναι ὅλα προσκόμματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ φορολογούμενος μέλλει νὰ εἰσκομίσῃ ἐκ τοῦ κτήματος αὑτοῦ τὸ μόνον προϊόν, τὸ ὁποῖον παράγει ἀπὸ μίαν ἐργασίαν ὁλοκλήρου ἔτους, οὐχὶ μόνον αὑτοῦ, ἀλλὰ ὅλων τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας αὑτοῦ. Ἡ στενοχωρία ἡ ψυχική, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὴν τελευταίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλει ἀνθρωπίνως νὰ αἰσθανθῇ χαρὰν καὶ ἀγαλλίασιν, διότι ἔχει εἰς χεῖράς του τὸ προϊόν τῶν κόπων καὶ τοῦ ἱδρῶτός του, ἡ στενοχωρία ἡ δικαία καὶ εὔλογος τὸν ἀναγκάζει, ὥστε νὰ εἶναι ἐναντίον τοῦ φόρου αὐτοῦ. Ἀλλά, ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος ζημιοῦται πράγματι ὁ φορολογούμενος, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ζημιοῦται καὶ αὐτὸ τὸ Δημόσιον, διότι, διὰ νὰ βεβαιωθῇ ὁ φόρος αὐτὸς καὶ διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς χρῆμα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἶναι ζήτημα πάλιν ἂν κατόπιν τῆς ὅλης ἐργασίας, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται νὰ γίνῃ, θὰ ὑπάρξῃ ποσὸν ἐπαρκές, ὥστε καὶ τὸ Δημόσιον νὰ εἶναι ηὐχαριστημένον. Δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ ἔχωμεν στατιστικὴν ἐκ πληροφοριῶν, ὥστε νὰ ὑπολογίσωμεν ἐπακριβῶς τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τούτου, ἀλλὰ πάντοτε ἐκ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Δημοσίου, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ βεβαιώσωσι τὸν φόρον τοῦτον, ἐκ τοῦ χρόνου τοῦ μᾶλλον μακροῦ, ὅστις θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν βεβαίωσιν ταύτην, ἐκ τῶν καταχρήσεων τῶν ποικίλων, αἱ ὁποῖαι θὰ συμβαίνωσι παρὰ τῶν φορολογουμένων καὶ παρὰ τοῦ Δημοσίου, οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτηθοῦν διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τούτου, θὰ ὑπερβοῦν τὸ ἑκατομμύριον, καίτοι δὲ τὸ Δημόσιον θὰ προσπαθήσῃ νὰ εὑρεθῶσιν ἀγορασταί, ἵνα διὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ προϊόντος ἐξασφαλισθῇ τὸ εἰσόδημα, δὲν εἶναι πάντοτε βέβαιον ὅτι εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις θὰ εὕρῃ τοὺς καταλλήλους ἀγοραστάς, διότι ἕνεκα πολλῶν λόγων εἴς τινα διαμερίσματα τῆς γεωργικῆς χώρας δὲν θὰ εὑρεθῶσιν ἀγορασταὶ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ φορολογούμενος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος τρόπον τινὰ διὰ δηλώσεως νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον εἰς χρῆμα, καὶ τοῦτο θὰ συμβῇ πολλάκις καὶ οὐχὶ ἅπαξ. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ ὁπωσδήποτε νὰ εὕρῃ ἀγοραστάς, τότε μὲ μεγάλην ὑποτίμησιν θὰ προσφέρῃ τὸν φόρον αὐτόν. Ἑπομένως ἐκ τοῦ τρόπου τούτου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνεται ἡ πώλησις πρὸς τοὺς ἀγοραστάς, πάντοτε ζημία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ μάλιστα διπλασία καὶ ἕνεκα τῶν ὑπηρετῶν καὶ ἐκ τῶν ἀγοραστῶν. Πάντως δὲ τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσκομίσῃ τὸ Δημόσιον, θὰ εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προϋπολογίζεται σήμερον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ζημίας, κύριοι Βουλευταί, ἡ πίεσις, τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθάνηται ὁ γεωργικὸς πληθυσμός, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἀφόρητος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ὑπηρέτας τοῦ Δημοσίου ἔχοντας τοιαύτην τὴν συνείδησιν καὶ τοιοῦτον τὸν χαρακτῆρα, ὥστε νὰ προσφέρωνται ὡς ἀληθεῖς ὑπηρέται τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν φορολογούμενον, δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν ἀπὸ τοῦδε ποῖα θὰ εἶναι τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετῶσι τὸν σκοπὸν τοῦτον, πρόσωπα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μὴ ἔχοντα ἐργασίαν, ζητοῦντα νὰ καταλαμβάνωσι τὰς ὑπηρεσίας αὐτὰς ὄχι ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ παραγωγοῦ, ἀλλ’ ἵνα ἐκμεταλλεύωνται τὰς περιστάσεις. Ὁ βεβαιωτὴς θὰ προσπαθῇ νὰ συνεννοῆται μὲ τὸν φορολογούμενον πολίτην, ὅπως λαμβάνῃ ἐξ αὐτοῦ ὀλίγα κέρματα καὶ οὕτω νὰ ζημιώνῃ τὸ Δημόσιον.

§9Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θὰ τὸ ψηφίσητε ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον;

§10Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Σήμερον δέ, ὅτε ζητοῦμεν ν’ ἀναμορφώσωμεν καὶ ν’ ἀναπλάσωμεν τὸν πολίτην, εἰς τοῦτο πρὸ παντὸς δέον νὰ ἐντείνωμεν τὰς δυνάμεις ἡμῶν, ν’ ἀναμορφώσωμεν καὶ ν’ ἀναπλάσωμεν πρὸ πάντων τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἶναι ἀδιάφορος, διότι ὁ πολίτης ὁ φορολογούμενος, ὁ ἀγρότης δὲν εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ νομίζῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶναι κακῆς πίστεως. Μόνον ὅσοι δὲν ἔχουσι πλησιάσει τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, μόνον ἐκεῖνοι ἴσως δὲν δύνανται νὰ ἐκτιμήσωσι τὰς πολλαπλᾶς ἀρετὰς τοῦ λαοῦ τούτου. Ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ἔχει σεβασμὸν εἰς ἑαυτόν, σπανίως δὲ θὰ εὑρεθῇ φορολογούμενος γεωργός, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ νοθεύσῃ τὰ προϊόντα αὐτοῦ. Αἰσθάνεται ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ ποιάν τινα πίεσιν, ἡ ὁποία τὸν δεσμεύει νὰ μεταχειρισθῇ πᾶσαν νοθείαν. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσω ποτὲ ὅτι ἀφιέμενος ὁ φορολογούμενος γεωργὸς νὰ δηλώσῃ μόνος του τὸ προϊόν του θ’ ἀποφασίσῃ νὰ καταχρασθῇ τὸ Δημόσιον. Ἡ ἐξαίρεσις βεβαίως θὰ ὑπάρξῃ, ἀλλ’ αὕτη δὲν εἶναι ὁ κανών· ἴσως ὁ κανὼν οὗτος εἶναι εἰς τὰς πόλεις, ὅπου τὸ συνειδὸς καὶ ὁ χαρακτὴρ τῶν ἀνθρώπων ἔχει χαλαρωθῆ, ἀλλ’ ὁ χαρακτὴρ τοῦ ἀγρότου δὲν εἶναι τόσον χαλαρωμένος καὶ διεφθαρμένος, ὅσον ἴσως ὁ χαρακτὴρ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων. Ὁ ἀστός, ἐνῷ προσπαθεῖ νὰ καταχρασθῇ τὸ Δημόσιον ἐν τοῖς τελωνείοις καὶ εἰς ἄλλους ἀμέσους φόρους, ὁ ἀγρότης ἔχει χαρακτῆρα ἁγνότερον, εἶναι εὐγενέστερος, καὶ ἀπόδειξις τρανοτάτη ὅτι ἔχει ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ὅλα τὰ ἁγνὰ καὶ εὐγενῆ αἰσθήματα εἶναι τοῦτο, ὅτι, ὅτε ἐζητήθη ἡ ἀνόρθωσις τῶν πραγμάτων τῆς Πολιτείας, πρῶτος αὐτὸς ὕψωσε τὴν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας αὐτοῦ. Ἔχομεν λοιπὸν καθῆκον νὰ διαπλάσωμεν καὶ ἀναμορφώσωμεν τὸν χαρακτῆρα τοῦ πολίτου, ἀφοῦ ὅλους τοὺς ἀμέσους αὐτοῦ φόρους τοὺς πληρώνει διὰ δηλώσεων εἰς τὸ Δημόσιον, ὡς καὶ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τὸν ἀντικαταστήσαντα τὸν φόρον τῶν σπειρομένων γαιῶν διὰ δηλώσεων πληρώνει. Δὲν πρέπει διὰ τοῦ φόρου τούτου νὰ διαφθείρωμεν αὐτὸν ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν. Ἔχομεν καθῆκον νὰ καθοδηγήσωμεν τοὺς γεωργοὺς καὶ νὰ τοῖς εἴπωμεν· ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ σεβασθῆτε τὸ Δημόσιον, νὰ συντρέχητε εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ. Καὶ ὄντως ὁ πολίτης οὐδέποτε ἠρνήθη νὰ προσφέρῃ ὅ,τι ἂν ἐζήτησεν ἡ Πολιτεία. Ἀλλὰ καὶ τί ἀντιστάθμισμα προσήνεγκεν ἡ Πολιτεία πρὸς τὸν πολίτην αὐτόν; Μέχρις ἐσχάτων οὐδεμίαν εἶχεν ἀσφάλειαν τῆς τιμῆς του, τῆς ζωῆς του καὶ τῆς περιουσίας του. Διότι ἀγροτικὴ ἀσφάλεια δὲν λέγεται ἡ προφύλαξις τῶν σπειρομένων γαιῶν, διότι φύλαξ τῶν σπειρομένων γαιῶν εἶναι αὐτὸς ὁ ἴδιος καὶ εὑρίσκει τοὺς ζημιοῦντας αὐτόν, ἀλλ’ ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν ἐννοοῦμεν τὴν ἀσφάλειαν ἐκείνην, ἡ ὁποία προσομοιάζει πρὸς τὴν ἀσφάλειαν τῶν πόλεων. Τοιαύτην ἀσφάλειαν οὐδέποτε εἶχεν ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμός, καὶ ἐνῷ στερεῖται τοιούτων ἀγαθῶν δὲν δυσανασχετεῖ, δὲν φωνάζει ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου, εἶναι πρόθυμος νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον, ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ πίεσιν, δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ παλαιὸν σύστημα ἔστω καὶ ὑπ’ ἄλλον τρόπον. Ἔχει πικροτάτην τὴν ἀνάμνησιν καί, ἐὰν ἐπιμένωμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦτο, ἀσφαλῶς τὸ σύστημα τοῦτο δὲν θὰ εἶναι βιώσιμον. Εἴτε ἡ ὑπάρχουσα Κυβέρνησις εἴτε ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ διαδεχθῇ ἡμέραν τινὰ αὐτήν, πάντως θ’ ἀναγκασθῇ νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον αὐτόν, ἐὰν ψηφισθῇ ὡς ἔχει. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ παντάπασιν ὅτι οἱ ἐλλοχῶντες ἐχθροὶ εἰς τὸ μέλλον, ὅταν ὑπάρξῃ ἀνάγκη ν’ ἀντιπολιτεύηται τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνορθωτικήν, τοῦτο θὰ εἶναι τὸ πρῶτον σημεῖον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀναγράφουν εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτῶν. Ἔχομεν λοιπὸν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς ἀνάγκην νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ παρεμποδίσωσι τὴν πρόοδον τοῦ ἀνορθωτικοῦ ἀγῶνος, νὰ εὑρίσκωσι μέσα, ἵνα ἐκμεταλλεύωνται τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας περιστάσεις. Λέγουν ὅτι ἔχομεν διαιρεθῆ εἰς φυλὰς ἐδῶ μέσα. Δὲν εἴμεθα βεβαίως διῃρημένοι. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι μία καὶ ἀδιαίρετος καί, ἂν οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐκ Θεσσαλίας παραπονοῦνται κατὰ τοῦ φόρου τούτου, ἂς μοὶ ἐπιτρέψουν νὰ εἴπω εἰς αὐτοὺς ὅτι ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον ἤρξαντο κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος, διότι ἐν τῇ συνειδήσει αὐτῶν, ὅσοι παρήλασαν καὶ ὡμίλησαν κατὰ τοῦ φόρου τούτου, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι δὲν ἀποκρούεται ὁ φόρος, ἀλλ’ ἡ κακὴ βάσις, διὰ νὰ πολεμήσουν τὰ ἐλαττώματα τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι, ἐὰν τροποποιηθῇ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως, θὰ εἶναι σύμφωνοι βεβαίως.

§11Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνέπεσε οὐδέποτε νὰ εἶμαι ὑπουργικός, κύριε Βέρροιε.

§12Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἄν βεβαίως ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω ὅλην τὴν ἐκτίμησιν, εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ φέρω ἐγὼ τὸ πρόσκομμα καὶ τὸ ἐμπόδιον εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει ...

§13ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε ἦσαν περιττὰ ὅσα εἴπετε.

§14Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπ’ ἀγαθοῦ τοῦ συνειδότος ἐπιμένει εἰς τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως, ἀλλά, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δειχθῇ τόσον ἐπίμονος εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἰδέας αὐτοῦ, ἂς ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐμπνέονται καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τῆς ἰδέας νὰ ἴδωσι τὴν πραγματικὴν τῆς χώρας ἡμῶν ἀνόρθωσιν, ἂς ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ μὴ εἶναι σύμφωνοι εἰς τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἔχει, προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως. Στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰδέας, τῆς ὀρθοτάτης κατ’ ἀρχήν, ὅτι πᾶς φορολογούμενος ἐχθρὸς πρὸς τὸ Δημόσιον ἵσταται, ἀλλ’ ἐξήγησα τὸν λόγον καὶ εἶπον ὅτι ὁ ἀγρότης, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι ταιοῦτος, ὁποῖος εἶναι ὁ ἀστός. Ἂν δὲ πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ὄντως δὲν θὰ εἶναι ὁ κανὼν ἡ κατάχρησις, ἀλλὰ θὰ εἶναι πάντοτε ἡ ἐξαίρεσις, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ εἰσακούσῃ τοὺς λόγους τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν εἶναι χρήσιμος ὁ βεβαιωτής, ὁ ὑπηρέτης τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, ἂν παρ’ αὐτῷ εἶναι χρήσιμος ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου, ἂν ἀκόμη εἶναι χρήσιμος ὁ ἀγοραστής, ἂν ἀκόμη χρειασθῇ καὶ τέταρτος συμφώνως μὲ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τί θὰ μειωθῇ ἡ ἀξία τοῦ φόρου εἰς τὴν βεβαίωσιν, ἂν δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλοῖ ὁ ἴδιος ὁ φορολογούμενος τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς καὶ συνυπογράφωσιν ὑπευθύνως τὴν δήλωσιν αὐτοῦ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς κοινότητος; Ὁ νόμος θὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸ 1912, ὅτε ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ὑπάρχωσιν αἱ κοινότητες, εἰς ἕκαστον δὲ χωρίον θὰ ὑπάρχῃ ἐπιτροπὴ τῆς κοινότητος, ἥτις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν φορολογούμενον, διὰ νὰ κλέψωσι τὸ Δημόσιον.

§15Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐθεώρησεν ὡς βάσιν τοῦ οἰκονομικοῦ της προγράμματος· ἑπομένως εἶναι περιττὰ ὅσα εἴπετε· θὰ τὸ ψηφίσητε ’σὰν παλληκαράκια.

§16Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Γνωρίζετε καλῶς ὅτι ἡ ῥητορικὴ εἶναι δημιουργὸς πειθοῦς.

§17Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι διὰ τοιούτου τινὸς τρόπου δηλώσεως, ὄχι ἐπὶ τῆς σπορᾶς διὰ νὰ γίνεται ἔλεγχος ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ σπειρομένου, διὰ νὰ γίνηται ἄλλος ἔλεγχος διὰ τὴν δήλωσιν κατὰ τὴν ὥραν τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἁπλῶς διὰ δηλώσεως κατὰ τὴν ὥραν τῆς παραγωγῆς, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ εἶναι συνυπεύθυνα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς κοινότητος, εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ Δημόσιον οὐδὲ ἓν λεπτὸν θὰ χάσῃ ἐκ τοῦ φόρου τούτου καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δημιουργήσωμεν γεωργικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἕως τώρα δὲν ἐδημιουργήθη ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δημιουργήσωμεν τὸν παράγοντα τοῦτον τὸν πλουτοπαραγωγὸν τὸν ἰσχυρότατον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐγκαταλειφθῆ μέχρι σήμερον, δυνάμεθα διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ δείξωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς, καὶ ἐνόσῳ βεβαίως εἰσπράττομεν μόνον τὸν φόρον ἀπὸ μέρους τοῦ φορολογουμένου δὲν ἐνδεικνύομεν εἰς αὐτὸν ὅτι σκεπτόμεθα νὰ ἀνακουφίσωμεν αὐτὸν καὶ νὰ τῷ δώσωμεν μίαν πίστιν γεωργικήν. Ἐὰν μείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, διὰ τῆς βεβαιώσεως τὸ Δημόσιον θ’ ἀπολέσῃ ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον λόγῳ τῶν ἐξόδων, λόγῳ τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ χάριν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Δημοσίου. Τὰ ἔξοδα ταῦτα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπερβῶσι τὸ ἑκατομμύριον, θὰ ἦτο δίκαιον, ἀφοῦ δὲν εἰσέρχονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀφοῦ χάνονται ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, θὰ ἦτο, λέγω, δίκαιον ἡ δαπάνη αὕτη νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, καὶ μένων εἰς τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον, τοῦ νὰ πληρώνῃ 5% ὡς φόρον τοῦ Δημοσίου καὶ 2% διὰ τὰς κοινότητας, θὰ ἔλεγον μετὰ σεβασμοῦ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ εἰσπράττῃ 5% τὸ Δημόσιον, νὰ εἰσπράττῃ μόνον 4%, διότι τὸ 1% θὰ τὸ χαρίσῃ, ὥστε νὰ λαμβάνῃ 3% ἡ κοινότης, ἐκ τῶν ὁποίων 1% νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, καί, ὅταν τοιοῦτόν τι εἴπῃ εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν, λέγει πρὸς αὐτὸν ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δίδει διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου αὐτός, τῷ τὰ ἐπιστρέφει τὸ Δημόσιον διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς ἰδικάς του. Ὅταν δὲ παράσχωμεν τοιαύτην ἐνθάρρυνσιν εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα δίδει, δὲν τὰ δίδει μόνον εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ τὰ προσφέρει καὶ χάριν τῶν ἰδίων αὐτοῦ συμφερόντων, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιδράσῃ σπουδαίως εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν πολιτῶν αὐτῶν καὶ εἰς τὴν ἀνάπλασιν αὐτῶν, ὥστε σπανιώτατα θέλουσι προβαίνει εἰς κατάχρησιν καὶ καταδολίευσιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἂν ἤθελεν ἐπιμείνει ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, καίτοι ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ μελετήσῃ ἀκόμη τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ νὰ μεταβάλῃ αὐτόν, οἱ φίλοι αὐτῆς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μὴ φέρωμεν πρόσκομμα καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§18Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀσφαλῶς θὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις.

§19Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἐλπίζομεν βεβαίως πάντοτε ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δείξῃ ἀδιαφορίαν τινά, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκτιμῶσα ἀκόμη καὶ τὴν κοινὴν συνείδησιν, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν εἰς ὅλας τὰς σκέψεις αὐτῆς, ἐκτιμῶσα τὴν συνείδησιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ, ἡ ὁποία εἶναι τεταραγμένη καὶ ὅτι θὰ ἐξεύρῃ ἐπὶ τέλους τὸν καταλληλότερον τρόπον, ὥστε καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου νὰ μὴ θίγωνται καὶ οἱ πολῖται καὶ ἰδίως ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς νὰ μὴ καταπιέζηται ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι δικαία ἡ ἀγανάκτησις αὐτοῦ, καὶ κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ συλλέξῃ τὸ προϊόν αὐτοῦ, μετὰ τοὺς κόπους τοὺς βαρεῖς, τοὺς ὁποίους καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ὑπέστη, νὰ μὴ αἰσθάνηται τὴν ψυχικὴν ἐκείνην ταραχήν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὀδυνηροτάτη, ὅτι οὐχὶ ἐκ θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐκ μιᾶς ἐπιμονῆς εἰς τὰς σκέψεις αὐτῆς ἐπεβλήθη κατ’ αὐτοῦ μία πραγματικὴ τιμωρία, ἥτις δὲν εἶναι δικαία διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας ἡμῶν (χειροκροτήματα).

§20Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἀποτείνομαι πρὸς ἀνθρώπους οὐχὶ ἀγνοοῦντας ὅτι ὁ φόρος τῆς δεκάτης, προϊόν τῆς ἀπολυταρχίας τοῦ παρελθόντος, προϊόν τῶν χρόνων ἐκείνων, κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἦτο γνωστὴ ἡ ἰδέα τοῦ ἀτόμου, εἶναι θεσμὸς τυραννικός, θεσμὸς ἀνελεύθερος, αὐτόχρημα ἀπολυταρχικός. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, τὸ γέννημα αὐτὸ τῆς ἐπαναστάσεως τῆς λαϊκῆς, ἐθεώρησε τὸν θεσμὸν τοῦτον ὡς βάσιν αὐτοῦ τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ της προγράμματος, ἐθεώρησε τοῦτον ὡς στενώτατα συνδεόμενον πρὸς τὴν ὕπαρξίν της καὶ τὴν παραμονήν της ἐν τῇ Ἀρχῇ, βεβαίως ὀφείλομεν καὶ ἡμεῖς οἱ μέλλοντες ν’ ἀγορεύσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ν’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰς θεωρίας καὶ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλ’ ἵνα χρησιμεύσωσιν οἱ λόγοι ἡμῶν ὡς φωνὴ διαμαρτυρίας κατὰ τῶν νεοϊδεατῶν, οἱ ὁποῖοι ποιούμενοι κατάχρησιν τῆς ἀντιλήψεως τῶν νέων ἰδεῶν στρέφονται συνήθως ἢ μᾶλλον πάντοτε κατὰ τοῦ λαοῦ, στρέφονται κατὰ τοῦ ἄρτου τοῦ πενομένου λαοῦ. Βεβαίως δὲν λαλῶ πρὸς ἀνθρώπους ἀγνοοῦντας ὅτι καὶ τὸ ἡμέτερον Κράτος ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1880 εἶχε τὸν φόρον τοῦτον ἐν ἰσχύϊ μέ τινας μόνον παραλλαγὰς τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως, ἀλλ’ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον διετηρεῖτο, εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον προηγουμένως ἀνέφερα, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἐλευθεριῶν, τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου, ἦτο εἰς τὸ κατώτατον ὅριον τῆς ἀντιλήψεως. Μόνον κατὰ τὸ 1880 ἀντικατέστησεν ὁ μακαρίτης Τρικούπης διὰ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ὁποῖος βεβαίως καὶ οὗτος εἶναι καταθλιπτικός, ἀλλὰ δὲν παρουσιάζει τὴν εἰδέχειαν, τὴν ὁποίαν ὁ φόρος οὗτος παρουσιάζει. Κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἐμὴν ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἄδικος, ἄνισος, ἀντισυνταγματικός, ὁ δὲ τρόπος τῆς εἰσπράξεως εἶναι τυραννικώτατος, καταθλιπτικώτατος. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτε εἶπον ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἄδικος, εἶναι δὲ τοιοῦτος ὄντως, διότι φορολογεῖ τὸ ἀκαθάριστον εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου. Τουτέστιν ὁ ἀγρότης, ὁ ὁποῖος σπείρει μετὰ τοῦ φόρου αὐτοῦ καὶ τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸ αἷμά του καὶ τὴν τροφήν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος μετὰ τῆς οἰκογενείας του, ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ θερίσῃ καὶ ἔχῃ ἐνώπιον τὸ χάρμα τῆς οἰκονομίας του, θὰ ἔρχηται τὸ Κράτος καὶ θὰ τῷ λέγῃ: «δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἰσαγάγῃς εἰς τὰς ἀποθήκας σου, διότι θὰ λάβω ἐγὼ τὴν μερίδα μου, εἶναι δὲ αὕτη συνήθως ἡ τοῦ λέοντος».

§21Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὡς λέων.

§22Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ἠκούσατε τοῦ κ. συναδέλφου εἰπόντος διατί τὸ Κράτος λαμβάνει τὴν μερίδα τοῦ λέοντος· διότι ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος νὰ φορολογῇ τὸ ὅλον, ἐνῷ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ κατὰ μέρος ὁ σπόρος διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, νὰ τεθῇ κατὰ μέρος ἡ τροφὴ τῆς οἰκογενείας, νὰ τεθῇ κατὰ μέρος ἡ τροφὴ τῶν κτηνῶν, νὰ τεθῇ κατὰ μέρος ἐκ τοῦ ἰδίου ἐκείνου σωροῦ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὴν δαπάνην διὰ τὴν κατασκευὴν ἢ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ἐργαλείων τοῦ γεωργοῦ, τὴν δαπάνην διὰ τὴν ἐνδυμασίαν τῆς οἰκογενείας του, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ νὰ τὸν ἴδῃ γυμνητεύοντα· νὰ τεθῇ κατὰ μέρος τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζει πᾶς ἄνθρωπος νὰ χρησιμοποιήσῃ κατὰ τὸν γάμον αὐτοῦ, κατὰ τὴν γέννησιν τῶν τέκνων του, ἀκόμη δὲ καὶ κατὰ τὸν θάνατον τὸν προβλεπόμενον ἑνὸς μέλους τῆς οἰκογενείας του. Μετὰ τοῦτο ἂς ἔλθῃ τὸ Κράτος νὰ εἴπῃ: Τώρα θὰ λάβω τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Ἀλλ’ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ ἐξ ἀρχῆς λέγει: θέλω τὴν μερίδα τοῦ λέοντος, θέλω τὸ δέκατον τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματός σου. Ἐρωτῶ λοιπόν: εἶναι ἢ δὲν εἶναι ὁ φόρος αὐτὸς ἄδικος; Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ καλλιεργητὴς ἑνὸς ἀγροῦ σπείρει σῖτον καὶ δαπανᾷ 1000 δραχμὰς καὶ εἰσπράττει 4000, ὁ ἄλλος δὲ δαπανᾷ 300 καὶ εἰσπράττει 1000, εἶναι ὁ φόρος ἢ δὲν εἶναι ἄνισος; Ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος τῶν πολιτῶν εἰσφέρει ἀναλόγως τῶν δυνάμεων αὐτοῦ· ὅταν ἀπὸ τὸν σωρὸν ἐκεῖνον τοῦ πτωχοῦ ἀγρότου, προτοῦ ἐκκαθαρισθῇ, ζητῆτε νὰ λάβητε τὸ ποσοστόν σας αὐτό, χωρὶς νὰ ἀφαιρέσητε τίποτε, ὁ ἀγρότης ἐκεῖνος προσφέρει εἰς τὸ Κράτος, ὑπείκων εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ Κράτους ἐξ ἀνάγκης, προσφέρει τὸ κατὰ δύναμιν; Ἐκτὸς τούτου πρέπει νὰ φορολογηθῇ τὸ εἰσόδημα ὄχι ὅπως τὸ ἐννοοῦμεν ἡμεῖς, ἀλλ’ ὅπως τὸ ἐννοοῦν οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας, τῶν ὁποίων τὰς ἀρχὰς ἔπρεπε πάντοτε ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν. Οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἐφορολόγουν τὸ εἰσόδημα κατὰ τὴν δύναμιν ἑκάστου. Ὑπῆρχον καὶ οἱ ἔχοντες, καὶ αὐτοὶ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τῆς ἐξαιρετικῆς θέσεώς των, νὰ ἐκτελέσωσι δηλονότι μίαν λειτουργίαν. Ἐὰν τὸ Κράτος ἤθελεν ἀντιληφθῇ ὅτι ὁ ὑπόχρεος δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν λειτουργίαν, ἤρχετο καὶ ἔλεγε διὰ τοῦ νόμου τῆς ἀντιδόσεως: ἔρχομαι ἐγώ, λαμβάνω τὴν περιουσίαν σου, ἵνα ἐκπληρώσω τὴν λειτουργίαν ταύτην. Οὕτω σκέπτονται τὰ Κράτη, ὅταν θέλωσιν ὡς ἐκπληροῦντα ὑποχρεώσεις νὰ λαμβάνωσι φόρους. Ἀλλ’ ὄχι μόνον πᾶς λαός, ἀλλὰ καὶ πᾶς ἄνθρωπος φυσικῶς δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ αἰσθανθῇ μίαν στενοχωρίαν, ὅταν πρόκειται νὰ δώσῃ τι εἰς ἕτερον, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐμπνεύσῃ εἰς αὐτὸν τὸ Κράτος τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον προσφέρει, θὰ χρησιμεύσῃ δι’ αὐτὸν καὶ τὴν οἰκογένειάν του. Ἀλλ’ ἐν τούτοις τὴν λέξιν φόρος δὲν ἤθελον νὰ τὴν ἀκούσωσιν οἱ ἀρχαῖοι· εἶχον τὴν λέξιν εἰσφορά. Ἐν τούτοις ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἀριστείδου οἱ φόροι ὀνομασθέντες οὕτω δὲν ἐκίνησαν τὴν δυσφορίαν οὔτε τῶν Ἀθηναίων οὔτε τῶν συμμάχων διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι εἶχον ὑπ’ ὄψει των ὅτι τὸ Κράτος ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τί ἕκαστος αὐτῶν ἠδύνατο νὰ προσφέρῃ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἔρχεται τὸ Κράτος, διὰ νὰ εἰσπράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι δύναται νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὸν ἀγρότην ἐκεῖνον κατὰ τίνα τρόπον; Κατὰ τὸν τυραννικώτερον τρόπον· ἔρχεται ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ, ὁ χωροφύλαξ, τὰ σμήνη τῶν κοράκων, τὰ ὁποῖα εἰσορμῶσιν ἐντὸς τοῦ σωροῦ ἐκείνου, πρὶν ἢ αὐτὸς αἰσθανθῇ τοὐλάχιστον τὴν χαρὰν ὅτι ἔχει ἐνώπιόν του τὴν ἀπόδοσιν ὁλοκλήρου τοῦ ἔτους. Ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ Εὐαγγέλιον· ποίαν σημασίαν εἶχεν ἡ λέξις τελώνης, προτοῦ ἔλθωμεν εἰς τοὺς σπαχῆδες. Γνωρίζετε πάντες, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναπτύξω ταῦτα· γνωρίζετε σεῖς ἴσως καλλίτερον ἡμῶν, διότι ἡμεῖς δὲν εἴχομεν τὴν ἀτυχίαν νὰ ὑποστῶμεν τὴν τοιαύτην δοκιμασίαν, γνωρίζετε τί ἦσαν οἱ σπαχῆδες, ὁποίου εἴδους τύραννοι. Καὶ διὰ νὰ τοὺς ἐννοήσῃ τις καλῶς, ἀρκεῖ νὰ λάβῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου, ἐν τῇ ὁποίᾳ θὰ ἴδῃ τί ἦσαν οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἰσέπιπτον εἰς τὴν καλύβην τοῦ γεωργοῦ, ἵνα ἁρπάσωσι τὸ πᾶν ἐξ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως εἶναι καταθλιπτικός, διότι παρουσιάζεται ὁ βεβαιωτής, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς θὰ ἔχῃ ὁ μὲν τὸν ἕνα ὑπὲρ αὐτοῦ, ὁ δὲ τὸν ἄλλον, καὶ οὐδέποτε ἐν συνειδήσει θὰ δυνηθῇ μία Κυβέρνησις νὰ κρίνῃ περὶ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα θὰ προκαλέσῃ ἡ πολιτεία τοῦ βεβαιωτοῦ αὐτοῦ. Μετὰ τοὺς βεβαιωτὰς ἔχομεν τοὺς καταδότας, τὰς κατ’ οἶκον ἐρεύνας, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἀπαραίτητοι, διότι οὐδέποτε ἡ Πολιτεία θὰ πεισθῇ ὅτι εἷς γεωργὸς δὲν προσεπάθησε νὰ ἀποκρύψῃ μέρος τοῦ εἰσκομισθέντος καρποῦ. Βλέπετε λοιπὸν πόσα ἐπέρχονται, τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο, κακὰ ἐξ αἰτίας αὐτοῦ τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, εἶναι ἐναντίον τῶν ἀρχῶν καὶ ἐναντίον τῶν πεποιθήσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Βεβαίως δύναται νὰ εἴπῃ ἡ Πολιτεία: ἔχω δικαίωμα νὰ εἰσπράττω πᾶν ὅ,τι ἀπαιτεῖται διὰ τὴν συντήρησιν καὶ λειτουργίαν τοῦ Κράτους· συνεπῶς ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ φορολογῶ τὸ συγκομισθὲν ὑπὸ σοῦ, ἵνα ἐπαρκέσω εἰς τὰς ἀνάγκας μου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνάγκαι ἰδικαί σου. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν τὸ εἶπέ ποτε ἡ Πολιτεία· οὐδέποτε ἔδωκε νὰ ἐννοήσῃ ὁ φορολογούμενος ὅτι πρόκειται περὶ ἀναγκῶν οὐχὶ ἰδικῶν της, ἀλλ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου φορολογουμένου· ἀλλὰ λέγει εἰς τὸν ἀγρότην ἰδίως, πρὸς τὸν ὁποῖον στρέφονται αἱ σημεριναὶ φιλελεύθεροι ἀρχαὶ καὶ ἰδέαι, πρέπει νὰ μοὶ καταβάλῃς ὅ,τι διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς κυβερνητικῆς μηχανῆς ἀπαιτεῖται. Ἀλλὰ τί ἀπέναντι αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ζητήσητε, τί ἀπέναντι αὐτοῦ μοὶ παρέχετε; Τῷ παρέχετε δικαιοσύνην; Τῷ παρέχετε ἀσφάλειαν; Τῷ παρέχετέ τι ἐκ τῶν ἀγαθῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔστω καὶ πλανηθεὶς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι παρέχονται εἰς τὸν λαὸν τῆς Κύπρου, ὡς παρεστάθη, ἐξ ἐκείνων, λέγω, τὰ ὁποῖα παρέχονται εἰς ἐκείνους, οἵτινες παρὰ πᾶσαν ἀρχὴν ἠθικὴν καὶ παρὰ πᾶσαν ἀρχὴν δικαίου στενάζουσιν ὑπὸ ζυγὸν κατ’ εὐθεῖαν ἀνάλογον τοῦ ὃν ὁ νῦν διεδέξατο; Τῷ παρέχει τὸν χωροφύλακα πρὸς ἀσφάλειάν του. Τῷ παρέχει τὸν εἰσπράκτορα ἀκολουθούμενον ὑπὸ τοῦ χωροφύλακος καὶ τοῦ ἀποσπάσματος, τὸ ὁποῖον ἔρχεται πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν δύο πρώτων, ἵνα συντρίψῃ πᾶν ὅ,τι ἔχει ἐντὸς τῆς καρδίας του ὁ γεωργός, ὁ μὴ δυνάμενος νὰ διεκδικήσῃ τὸ δίκαιόν του. Ἀπέναντι πάντων τούτων οὐδὲν τῷ παρέχει ἡ Πολιτεία, καὶ ἐν τούτοις ἔχει τὴν ἀξίωσιν μετὰ μίαν ἐπανάστασιν ἡ Κυβέρνησις νὰ τῷ ζητήσῃ περισσότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον καὶ μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις τῷ ἀφῄρει. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ποῖον εἶναι τὸ ἄλλο τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐξ ὅλων αὐτῶν; Ἡ μετανάστευσις καθ’ ἑκάστην δὲν βλέπετε εἰς τί ὑπέρογκον σημεῖον ἔχει φθάσει, ἀπερχομένων τῶν νέων εἰς τὸν Νέον Κόσμον ὄχι πρὸς εὕρεσιν τύχης, ἀλλὰ πρὸς ἐξοικονόμησιν τοῦ ἄρτου, τὸν ὁποῖον ἀτυχῶς οὔτε ἐκεῖ εὑρίσκουσιν οὐ μόνον διὰ τὰς οἰκογενείας των, ἀλλ’ οὔτε καὶ δι’ ἑαυτούς; Ἀλλὰ τίς πταίει διὰ πάντα ταῦτα; Ἔπταιον βεβαίως αἱ φαῦλαι Κυβερνήσεις τοῦ φαύλου παρελθόντος; Ναὶ λέγω καὶ ἐγώ, ἐὰν θέλητε πρὸς στιγμὴν νὰ συμφωνήσω μεθ’ ὑμῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς διατί ἤλθομεν ἐνταῦθα; Μήπως ἤλθομεν, ἵνα συνεχίσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπὸ τῶν φαύλων ἐκείνων Κυβερνήσεων, ὡς καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἤρξατο νὰ λέγηται ὑπὲρ κόρον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Ἤλθομεν, ὡς φαίνεται, νὰ συνεχίσωμεν τὰς αὐτὰς μεθόδους, τὰς ὁποίας μετήρχοντο ἀνέκαθεν οἱ κυβερνῆται τοῦ παρελθόντος, καὶ νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ πλειοδοτοῦντες εἰς πολιτικὴν φαυλότητα, νὰ λέγωμεν εἰς τοὺς φορολογουμένους· «Σᾶς ἐπιβάλλομεν τὸν φόρον τοῦτον, ἵνα σᾶς ἀνακουφίσωμεν». Ἐγὼ τοὐλάχιστον, κ. συνάδελφοι, παρακολουθῶν τὰ γινόμενα ἀπὸ ἱκανοῦ χρόνου δὲν εἶδον τοιοῦτόν τι εἰμὴ ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ἐνθρονίσεως τῆς ἀνορθώσεως. Οὐδέποτε εἶπον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον μεταβάλει τὴν Βουλὴν ταύτην εἰς ἐργαστήριον παραγωγῆς φόρων, «Σοὶ ἐπιβάλλω φόρον ἐπὶ τοῦ ψωμιοῦ σου, ἵνα εὐθηνήνω τὸ ψωμί σου». Αὐτὸ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὸ χαρακτηρίσω, Κύριοι. Ἀλλ’ ἐπανερχόμενος πρὸς στιγμὴν ἐπὶ τῆς γνώμης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, εἶναι, καὶ στοιχειωδῶς ἔστω, λογικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χθὲς ἀκριβῶς εἶπε: μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου θὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου, ὡσεὶ ἐπρόκειτο ἡ τιμὴ τοῦ σίτου νὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς ἀγορᾶς, γνωστοῦ ὄντος παγκοίνως ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου εἶναι διεθνής, ἐξαρτᾶται τουτέστιν ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῆς Ἀμερικῆς πρωτίστως καὶ τῆς Ῥωσίας; Ἐλέχθη προσέτι ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι κακῆς πίστεως. Δὲν εἶναι κακῆς πίστεως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐπαναλαμβάνω καὶ διὰ δευτέραν φοράν, κύριε Πρωθυπουργέ.

§23ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ καλὴ πίστις πρωτίστως ἐπιβάλλεται εἰς σᾶς. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι κακῆς πίστεως. Τὸ νὰ ἰσχυρίζησθε σεῖς ὅτι ἐγὼ εἶπον τοιοῦτόν τι, τοῦτο εἶναι κακῆς πίστεως. Εἶπον ὅτι ὁ φορολογούμενος εἰς πᾶσαν περίστασιν προσπαθεῖ κατὰ τὸ δυνατὸν ν’ ἀποφύγῃ τὴν ὑποχρέωσίν του πρὸς τὸ Δημόσιον, τοῦτο δὲ ἐξηγεῖται ἰδιαιτέρως, διότι ὑπέστημεν ἐπὶ μακρὸν χρόνον δουλείαν· προσέθεσα δὲ καὶ ἐγὼ κατόπιν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐλευθερίας καὶ ὕστερον δὲν κατώρθωσε τὸ Κράτος νὰ πείσῃ τὸν κόσμον ὅτι εἶναι φίλος καὶ προστάτης τοῦ πολίτου εἰς πᾶσαν περίστασιν, καὶ ὄχι ἐχθρός.

§24Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Θέλετε ἐγὼ ἤδη νὰ σᾶς ἀναπτύξω ὅ,τι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ἵνα ἴδητε ὅτι καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐπανέλαβεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι κακῆς πίστεως; Κύριε Πρόεδρε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, σᾶς εἶμαι εὐγνώμων, μὲ ἀπηλλάξατε ἑνὸς κόπου τοῦ νὰ ἑρμηνεύσω τὴν φράσιν, διὰ τὴν ὁποίαν μοὶ ἐζητήσατε ἐξηγήσεις. Τὴν ἡρμηνεύσατε σεῖς θαυμάσια, οἱ κ. Βουλευταὶ τὴν ἤκουσαν, καὶ ἂς τὴν μάθῃ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι τουτέστι δὲν εἴπετε ὅτι εἶναι κακῆς πίστεως, ἀλλ’ ὅτι πάνυ εὐχαρίστως, ἐὰν μόνον δυνηθῇ, οὐδὲν θὰ πληρώσῃ καὶ οὐδέποτε εἰς τὸ Δημόσιον! Εἰς ἐμέ, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ ἐπιτρέψητε, παρακαλῶ, νὰ μὴ ἀντιλαμβάνωμαι πῶς ἐννοεῖτε τὰς ἐξηγήσεις ταύτας. Ἀλλὰ τώρα ἴσως θὰ μᾶς ἐρωτήσῃ ἡ Κυβέρνησις: ἀλλά, Κύριοι, ἀπέναντι τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐκληροδότησε τὸ παρελθόν, πῶς θέλετε ν’ ἀντεπεξέλθωμεν, γνωστοῦ ὄντος ὅτι ἀνελάβομεν καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις ἀπὸ τῆς κηρύξεως τῆς Ἐπαστάσεως μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀνελάβομεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας; Πῶς θέλετε ν’ ἀντεπεξέλθωμεν ἀπέναντι τῶν πολλαπλῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως τὸ Κράτος ἡμῶν; Εἰς ἐμὲ ἂς ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπαντήσω: Ἀλλὰ τί ἔπραξεν αὕτη προτοῦ ἀκόμη φθάσῃ εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν ῥάχιν τοῦ λαοῦ νέους φόρους, διὰ νὰ καλύψῃ τὰ δημιουργηθέντα κακὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καθ’ ἑκάστην τονίζει ἀπὸ τῆς ἀνόδου αὐτῆς εἰς τὴν Ἀρχὴν μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις; Τί ἔπραξεν, ἵνα καλύψῃ τὰς ἀνάγκας κατὰ τὸ δυνατόν, πρὶν φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον νὰ ζητήσῃ φόρον καὶ ἀπὸ τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ; Τί ἔπραξε; Σπατάλαι πανταχοῦ—οὕτω τοὐλάχιστον φαίνεται — καὶ καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Ἐὰν ἀρχίσητε ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τῶν δικαστικῶν νόμων, ἢ μᾶλλον ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, θὰ ἰδῆτε ἑκατοντάδας ἐπὶ ἑκατοντάδων δραχμῶν νέας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐν ὅλῳ ἀποτελοῦσιν ἑκατομμύρια ὅλα εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ τὰς ὁποίας συνεσώρευσεν ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἤδη δὲ ἔρχεται, ἵνα καλύψῃ τὰ ἐλλείμματα, τῶν ὁποίων πολλὰ αὐτὴ αὕτη ἐδημιούργησε ζητοῦσα φόρον παρὰ τίνος; Ζητοῦσα φόρον παρὰ τοῦ δυστυχοῦς τοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ἐλησμόνησεν ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἀναλήψεως τῆς Ἀρχῆς, ὁμιλῶν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ μάλιστα ἀγορεύων ἐν Πειραιεῖ— ἐτύγχανε δὲ νὰ εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐκ τῶν ἀκροατῶν του —ῥητῶς, σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς εἶπεν ὅτι θὰ ἄρῃ τὰ βάρη ἀπὸ τῶν ὤμων τοῦ πενομένου λαοῦ καὶ θὰ ῥίψῃ ταῦτα εἰς τοὺς ὤμους τῶν ἐχόντων. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι ἡ ἐπαγγελία αὕτη, τὴν ὁποίαν ἔδωκε δημοσίᾳ πρὸς τὸν λαὸν τοῦ Πειραιῶς καὶ πρὸς ἕνα τῶν κατοίκων αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἦτο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀκροατής του καὶ θαυμαστής του;

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος;

§26Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Ὁ ὑποφαινόμενος. Τοὐναντίον βλέπομεν ἐνταῦθα μίαν αὔξησιν δαπανῶν ὑπερβολικήν: Συμβούλια Ἐπικρατείας, Συμβούλια ἐπὶ συμβουλίων διάφορα, αὔξησιν πολυτελῆ προσωπικοῦ εἰς τὰς ὑπηρεσίας. Δὲν δύναται, λέγει ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐννοηθῇ ὑπηρεσία, ἐὰν δὲν μισθοδοτῶνται καλῶς οἱ ὑπάλληλοι. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ταῦτα, ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωμεν. Ἀλλὰ γνωρίζετε πῶς ἐφαντάσθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν Ἐπανάστασιν προκειμένου περὶ οἰκονομίας; Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ οἰκονομίαν καὶ τοῦ τελευταίου λεπτοῦ πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν, καί, ἐὰν μετὰ τοῦτο παρουσιάζοντο κενά, ἦτο πρόθυμος νὰ δεχθῇ πᾶσαν φορολογίαν, ἔστω καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρτου του, ἔστω καὶ αὐτὴν τὴν ὁποίαν προβάλλει ζητοῦσα σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς στάσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ τηρήσῃ ἡ Κυβέρνησις ὡς προελθοῦσα ἐκ τοῦ λαοῦ καὶ μάλιστα μετὰ μίαν Ἐπανάστασιν, τί ἔπραξεν, ὡς εἴπομεν; Ὅ,τι ἠκούσατε καὶ ὅ,τι γνωρίζετε ἀτυχῶς πάντες ὑμεῖς. Ἔρχεται δὲ σήμερον νὰ ζητήσῃ νὰ φορολογήσῃ τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ, ἐπιβάλλουσα τὸν φόρον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον φύσει ἀποκρούει ὁ ἄνθρωπος, κατὰ μείζονα δὲ λόγον ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρός του ἀποκρούει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἡ ἐπαγγελία σας λοιπόν, κύριε Πρωθυπουργέ, περὶ ἄρσεως τοῦ βάρους ἀπὸ τῶν ὤμων τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἀναθέσεως αὐτοῦ εἰς τοὺς ὤμους τοῦ πλουσίου δὲν ἀπεδείχθη τοὐλάχιστον μέχρι σήμερον οὔτε εἰλικρινὴς οὔτε ἀληθής, ἡ δὲ ὑποβολὴ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἀποτελεῖ ὅλως τὸ ἐναντίον πόρισμα, ὅτι αἱ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ θέλει νὰ ἐνσπείρῃ καὶ παρὰ τῷ λαῷ, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ἰδέαι ἀριστοκρατικαί, εἶναι ἰδέαι ὀλιγαρχικαί. Ἀλλ’ ἂς ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς οὐδέποτε ἠνέχθη τοιαύτας ἀρχάς, ἃς λάβῃ, λέγω, ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι καιρὸς ἀκόμη νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν κανονικὴν τροχιὰν αὐτῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβῇ εἰς ὠφέλειαν καὶ ἑαυτῆς καὶ τοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ ἐὰν ὅμως ἐπιμείνῃ εἰς τὰς ἀρχὰς αὐτῆς ταύτας, ἰδίως δὲ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου οὐδὲν ἄλλο φορολογεῖται εἰμὴ αὐτόχρημα αὐτὸ τοῦτο τὸ ψωμὶ τοῦ πενομένου λαοῦ, ἂς εἶναι βεβαία ὅτι σπείρει ἀκάνθας καὶ ὅτι θὰ θρέψῃ καὶ θὰ θερίσῃ τριβόλους καὶ ζιζάνια (χειροκροτήματα).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Μιχαλόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «Περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». Ἐπίσης ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσιν. (Ὄρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, τεῦχος Αʹ.)

§28ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, ἐδήλωσε πρὸ πολλοῦ ὅτι πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ πρὸς ἑδραίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας ἔχει ἀνάγκην τῶν δύο φόρων, τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου οὐδεμία ἠγέρθη διαφωνία ἐκ μέρους πλείστων ἀγορευσάντων φίλων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπῆρξαν ὅμως ἄλλοι, οἵτινες συστηματικῶς ἐπολέμησαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ παρέστησαν ὅτι θὰ καταθλίψῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, θὰ βαρύνῃ αὐτὸν ὑπερμέτρως καὶ ὅτι παρὰ τὰ μειονεκτήματα ταῦτα δὲν θὰ εἰσκομισθῇ σπουδαῖον ποσὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ὁμολογῶ ὅτι πολλὴ εὐγλωττία κατηναλώθη καὶ πολλὰ ἐπιχειρήματα προσήχθησαν καὶ ἀνεπτύχθησαν εἰς ὑποστήριξιν τοῦ θέματος τούτου ὑπὸ τῶν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀγορευσάντων. Χωρὶς νὰ παρακολουθήσω αὐτοὺς εἰς ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξετέθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, θέλω ἐρωτήσει αὐτοὺς νὰ μοὶ εἴπωσιν ἂν ὁ φόρος οὗτος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν θὰ βαρύνῃ τὰς λαϊκὰς γεωργικὰς τάξεις ἢ θέλει ἀνακουφίσει αὐτὰς συγκρινόμενος πρὸς τὸν φόρον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε κατέβαλλον, τουτέστι τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐὰν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ψηφισθῇ, οἱ μὲν μικροκαλλιεργηταὶ εἰς οὐδένα φόρον θὰ ὑποβληθῶσι, διότι διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὁριζομένου ποσοστοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἐπιβολὴν φόρου ἔχουσι νὰ ὑποβληθῶσι, γνωρίζομεν δὲ πάντες ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ μικροκαλλιεργητοῦ ἐν συνόλῳ οὐδέποτε ὑπερβαίνει τὰ 60 ἢ 70 κοιλά. Ὅταν λοιπὸν ἀπὸ τὸν μικροκαλλιεργητὴν ἀφαιρῶμεν 20 κοιλὰ ἐκ τοῦ σίτου, 15 κοιλὰ ἀπὸ πᾶν ἄλλο εἶδος παραγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν, ἐρωτῶ: τίνα φόρον θέλει πληρώσει οὗτος; Ἔρχομαι εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τοὺς μετρίους, εἰς τοὺς παράγοντας οὐχὶ μεγάλην ποσότητα δημητριακῶν καρπῶν, ἀλλ’ εἰς τοὺς παράγοντας ποσότητά τινα, 100–120 κοιλῶν. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα μέρος τῶν καλλιεργούντων δημητριακοὺς καρπούς. Ἐρωτῶ ὑμᾶς: κατὰ τί θὰ πληρώσωσι περισσότερον, ἐὰν ἀπαλλάξωμεν αὐτούς, ὅπως τοὺς ἀπηλλάξαμεν ἐν σχέσει πρὸς τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον πληρώνουσι διὰ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη; Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ καλλιεργητὴς παράγει 60 κοιλὰ σίτου καὶ παράγει ἐκ τῶν ἄλλων προϊόντων ἕτερα ἴσα ποσά, θὰ φορολογήσωμεν ἐκ μὲν τοῦ σίτου τὰ 40 κοιλά, ἐκ δὲ τῶν ἄλλων προϊόντων, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τρεῖς κατηγορίας, θὰ φορολογήσωμεν μόνον 15, διότι τοῦτο τὸ ποσοστὸν μένει νὰ φορολογήσωμεν, ἀφοῦ ἀφαιρέσωμεν 15 κοιλὰ ἐξ ἑκάστου εἴδους. Θὰ φορολογήσωμεν λοιπὸν αὐτὸν ἐπὶ 40 κοιλῶν σίτου πρὸς 5%, δηλαδὴ δύο κοιλά, θὰ φορολογήσωμεν αὐτὸν μὲ τὰ 15 κοιλὰ τῶν ἄλλων εἰδῶν καὶ θὰ εἶναι ἓν ποσοστὸν ἀνάξιον λόγου. Καὶ ποία εἶναι ἡ τιμὴ τῶν δύο κοιλῶν τοῦ σίτου, διὰ τῶν ὁποίων θὰ φορολογηθῇ ὁ καλλιεργητὴς ἐκεῖνος ὁ ὁπωσδήποτε ἄξιος λόγου; 2 Χ 7 = 14 δραχμὰς καὶ 2 διὰ τὰ ἄλλα εἴδη, τὸ ὅλον δραχ. 16. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: τί πληρώνει ἕκαστος καλλιεργητὴς δι’ ἓν ζεῦγος ἀροτριώντων; Κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 40 δραχμάς.

§29ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶναι πολὺ βλὰξ νὰ σπείρῃ καὶ νὰ πληρώνῃ φόρον.

§30Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐγώ, ὁ ὁποῖος λέγω ταῦτα, δὲν τὰ λέγω ἐξ ἀριθμῶν οὔτε κατέφυγον εἰς στατιστικὰς καὶ ἄλλας πληροφορίας. Ταῦτα γνωρίζω ἐξ ἰδίας πείρας καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Ὅταν ὁ φορολογούμενος καλῆται νὰ πληρώσῃ καὶ κατὰ τὸν τρόπον τὸν πλέον ἀνώδυνον—καὶ θὰ τὸ ἐξηγήσω κατόπιν αὐτό—16 δραχμὰς ἀπέναντι τῶν 40 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ πληρώσῃ διὰ τὰ ἀροτριῶντα αὐτοῦ κτήνη, ἐρωτῶ· εἶναι καταθλιπτικὸς ὁ φόρος οὗτος δι’ αὐτὸν ἢ εἶναι τοὐναντίον ἀπαλλακτικός; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αἱ 40 δραχμαί, τὰς ὁποίας πληρώνει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§31Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πῶς κάμνετε τὸν λογαριασμὸν ὅτι πληρώνει 40;

§32Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶναι ὁ μέσος ὅρος. Πληρώνει καὶ πολὺ περισσότερα· π. χ. ἐν τῇ Μεσσηνίᾳ πληρώνει 70 καὶ 80 δραχμὰς τὸ ζεῦγος τῶν ἀροτριώντων.

§33Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν. Τριάκοντα δραχμαὶ εἶναι ὁ ἀνώτατος ὅρος.

§34Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ὁ κάτοχος ἀροτριώντων κτηνῶν ἔχει ὡρισμένην προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τὰ κτήνη του, διότι ἄλλως θὰ ὑποστῇ τὰς γνωστὰς συνεπείας τοῦ νόμου· θὰ καταγγελθῇ, θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον, θὰ πληρώσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου καὶ θὰ ὑποστῇ τὰς ἄλλας πιέσεις καὶ βαρυτάτας συνεπείας τὰς ἐκ τῆς δηλώσεως.

§35Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ κατηργήθη ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων.

§36Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι συνεμορφώθη πρὸς τὸν νόμον καὶ ἐδήλωσεν ἐμπροθέσμως τὸν φόρον αὐτόν, καὶ ἔρχεται ἡ ἐποχὴ τῆς πληρωμῆς πρὸς τὸν εἰσπράκτορα —πάντες δὲ γνωρίζομεν ὅτι ὁ χωρικὸς πολὺ σπανίως ἔχει χρήματα μετρητά, ἵνα καταβάλῃ εἰς τὸν δημόσιον εἰσπράκτορα—σᾶς ἐρωτῶ, ὅταν προσέρχηται ὁ εἰσπράκτωρ κατὰ τοὺς 10 μῆνας τοῦ ἔτους καὶ ζητῇ παρ’ αὐτοῦ νὰ ἐκτίσῃ τὴν ὀφειλήν του πρὸς τὸ Δημόσιον, νομίζετε ὅτι εἶναι ἱκανὸς αὐτὸς νὰ πληρώσῃ 30–40 δραχμὰς πρὸς τὸν εἰσπράκτορα; Τὶ δὲ θέλει συμβῆ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, καὶ τὸ ὁποῖον συνηθέστατα συμβαίνει; Νὰ κηρυχθῇ ὑπερήμερος, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ 20% πρόστιμον καὶ 8% τόκον ὑπερημερίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον· θὰ ἐπακολουθήσῃ ὁ εἰσπράκτωρ ἢ ὁ χωροφύλαξ μὲ τὸ ἔνταλμα καὶ θὰ προσέλθῃ εἰς τὴν καλύβην τοῦ χωρικοῦ ζητῶν τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, αὐτὸς δὲ ἅμα τῇ ἐμφανίσει τοῦ χωροφύλακος νὰ πληρώσῃ θὰ τραπῇ εἰς τὰ ὄρη, ὁ δὲ χωροφύλαξ θὰ ἐρευνήσῃ τὸ κοτέτσι τοῦ οἰκοκύρη· καὶ τοῦτο θὰ συμβῇ κατ’ ἐπανάληψιν. Προκαλῶ δὲ πάντας ὑμᾶς καὶ οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν, νὰ ἀμφισβητήσῃ ἂν δύναται αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγω. Ἐλέχθη ὅτι ὁ φόρος οὗτος πιέζει μέχρι τοιούτου σημείου τὸν καλλιεργητὴν καὶ φορολογεῖ τὸ κεφάλαιον καὶ φορολογεῖ τὸν ἱδρῶτα αὐτοῦ καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἀκόμη. Ταῦτα δύνανται νὰ λέγωνται ἐντεῦθεν, διὰ νὰ κάμνωσιν ἐντύπωσιν, ἀλλ’ οἱ ὁμιλοῦντες ἐντεῦθεν ὀφείλουσι νὰ εἶναι εἰλικρινεῖς, πρέπει νὰ λέγωσι τὴν ἀλήθειαν. Τί κάμνει σήμερον ἡ Πολιτεία, ὅταν φορολογῇ καὶ τὸν ὑπηρέτην ἀκόμη τοῦ παντοπώλου διὰ τῶν φόρων τοῦ ἐπιτηδεύματος αὐτοῦ, τὸν μικροπωλητήν, τὸν ἀρτοπώλην καὶ τὸν πλανόδιον ἀκόμη ἔμπορον; Δὲν φορολογεῖ τὸ αἷμά του;

§37Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ καταργηθῶσιν αὐτά.

§38Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Νὰ καταργηθῶσιν ὅλα;

§39Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§40Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Δὲν θὰ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελον ζητήσει τὴν ἐπιβολὴν φόρων· ἀλλὰ δυστυχῶς ἐρχόμεθα καὶ ζητοῦμεν: — Θέλομεν δικαιοσύνην, θέλομεν στρατόν, θέλομεν στόλον, θέλομεν δημοσίαν ἀσφάλειαν, θέλομεν ὀργανωτάς—καὶ ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῶν—. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα, Κύριοι, δὲν γίνονται ἄνευ τῆς πληρωμῆς φόρων. Ὑπεστηρίχθη ἀκόμη ἐντεῦθεν ὅτι, καὶ ἐπιβαλλομένου τοῦ φόρου τούτου, τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν πρέπει νὰ προσδοκᾷ μεγάλας εἰσπράξεις, διότι δῆθεν στατιστικαί τινες, κί ὁποῖαι δὲν ἠξεύρω ποῦ εὑρέθησαν, διότι στατιστικαὶ ἐδῶ δὲν ὑπάρχουσι, προσεκομίσθησαν καὶ δι’ αὐτῶν ἠθέλησαν νὰ ἀποδείξωσιν οἱ λαλήσαντες κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ἡ ὅλη παραγωγὴ δημητριακῶν καρπῶν ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπερβαίνει κατ’ ἀνώτατον ὅρον τὰ 15 ἑκατομμύρια, ἐπὶ πλέον δὲ ὅτι ἕκαστον ἄτομον, ἕκαστος κάτοικος τοῦ Βασιλείου, δαπανᾷ διὰ τὴν τροφήν του ἑπτὰ κοιλὰ σίτου. Ταῦτα πάντα, Κύριοι, εἶναι αὐθαίρετα. Ἐν Ἑλλάδι οὐδεὶς ὑπάρχει, ὅστις νὰ καταναλίσκῃ πρὸς ἰδίας ἀνάγκας ἔλαττον τῶν 200 ὀκάδων. Δίδομεν ὡς σιτηρέσιον εἰς τοὺς στρατιώτας 300 δράμια καθ’ ἑκάστην· τὸ αὐτὸ ποσὸν δίδομεν καὶ εἰς τοὺς φυλακισμένους· εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι δέκα ὀκάδες ἀλεύρου παράγουσι δώδεκα ὀκάδας ἄρτου. Ἐὰν λοιπὸν βασισθῶμεν ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς τῆς ἀδιασείστου καὶ ὑπολογίσωμεν ὅτι ἐπὶ 2,700,000 ψυχῶν ἕκαστον ἄτομον δαπανᾷ δι’ ἑαυτὸ 200 ὀκάδας σίτου, ἔχομεν οὕτω τὸ ποσὸν τῶν 540,000,000 ὀκάδων καρπῶν δημητριακῶν. Ἐὰν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἀφαιρέσητε τὸ ἔξωθεν εἰσκομιζόμενον ποσόν, τὸ ὁποῖον κατὰ μέσον ὅρον δὲν ὑπερβαίνει τὰ 130–140 ἑκατομμύρια ὀκάδων, ἀπομένουσι 400 ἑκατομμύρια ὀκάδων, ἤτοι 20 ἑκατομμύρια κοιλῶν ἐν τῷ τόπῳ παραγομένων. Τὸ ποσὸν τοῦτο μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ 20% θὰ τὸ φορολογήσωμεν, δηλαδὴ θὰ φορολογήσωμεν ἐκ τῆς παραγωγῆς τοῦ σίτου μόνον 16 ἑκατομμύρια κοιλῶν. Ἀλλὰ μήπως πρόκειται περὶ τῆς φορολογίας τοῦ σίτου μόνον; Ἔχομεν τὴν φορολογίαν τῆς κριθῆς, τοῦ ἀραβοσίτου, τῆς βρόμης καὶ τόσων ἄλλων προϊόντων, τῶν ὁποίων ἡ παραγωγή, χωρὶς νὰ εἶναι τὸ παράπαν αὐθαίρετος, χωρὶς νὰ εἶναι ὑπερβολική, δὲν δύναται νὰ ὑπολογισθῇ εἰς ποσὸν ἔλαττον τῶν 10 ἑκατομμυρίων κοιλῶν. Ἐὰν καὶ ταῦτα ὑπολογισθῶσι, θὰ ἔχωμεν 26 ἑκατομμύρια κοιλῶν ἐν ὅλῳ πρὸς φορολογίαν· ἀφαιροῦντες καὶ ἐκ τούτων τὰ 15%, δηλαδὴ 3 ἑκατομμύρια, θὰ ἔχωμεν 23 ἑκατομμύρια πρὸς φορολογίαν, ἐκ τῶν ὁποίων 16 ἑκατομμύρια κοιλῶν σίτου καὶ 7 ἑκατομμύρια ἐκ τῶν ἄλλων προϊόντων· 16 ἑκατομμύρια δὲ κοιλῶν σίτου πρὸς 5% θὰ ἀποδώσωσιν εἰς τὸ Δημόσιον 800,000 κοιλῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία πρὸς 7 δραχμὰς κατὰ κοιλὸν εἶναι 5,600,000 δρχ., ἐκ τῶν ἑπτὰ ἑκατομμυρίων δὲ τῶν ἄλλων προϊόντων θὰ ἔχωμεν 350,000 κοιλῶν· πρὸς πέντε δραχμὰς τὸ κοιλὸν θὰ ἔχωμεν 1,750,000 δρχ. Ἡ ὅλη ὅθεν πρόσοδος τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ τῶν φόρων τούτων δὲν δύναται νὰ ὑπολογισθῇ εἰς ὀλιγωτέρας τῶν 7,000,000 δραχμῶν. Ἀλλά, ἐνῷ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκει τοῦτον τὸν ταμιευτικὸν σκοπόν, συντρέχει, ὡς εἴπομεν, καὶ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἐπαγγελιῶν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς μεταθέσεως τῶν ὑποχρεώσεων καὶ τῆς ἀναθέσεως αὐτῶν ἐκ τῶν ἀσθενεστέρων ὤμων εἰς τοὺς μᾶλλον εὐρώστους· ὅλα δὲ ὅσα ἐλέχθησαν ἐντεῦθεν περὶ τοῦ ὅτι ὁ πτωχόκοσμος θὰ φορολογηθῇ, ὅτι ὁ πτωχόκοσμος θὰ καταπιεσθῇ, ὅλα αὐτὰ δύνανται νὰ λέγωνται, διὰ νὰ κάμωσιν ἐντύπωσιν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς. Ἡ οὐσία καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι τοῦτο, ὅτι οὔτε ὁ λαὸς θὰ πιεσθῇ οὔτε θὰ φορολογηθῇ ἐπὶ μᾶλλον παρ’ ὅσον ἤδη φορολογεῖται, ἐὰν δὲ φορολογηθῶσιν ἐπὶ πλέον, θὰ φορολογηθῶσι τὰ πρόσωπα, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ καταβάλωσι πλείονα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Καὶ ἐνῷ συμφώνως πρὸς ταῦτα κηρύσσομαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ εὑρίσκω τὸ συνταγματικώτερον, τὸ λαϊκώτερον, τὸ ὀρθότερον, τὸ δικαιότερον, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν προτείνεται ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου, εἶναι ἀσύμφορος καὶ διὰ τὸν καλλιεργητὴν καὶ διὰ τὸ Δημόσιον. Διότι, ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπιψηφίσωμεν αὐτό, ὡς ἔχει, τῆς βεβαιώσεως τουτέστι καὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου, μέγα μέρος τοῦ εἰσοδήματος τούτου τοῦ δημοσίου, μέγα μέρος τοῦ φόρου τοῦ δημοσίου θὰ ἀποδοθῇ πρὸς τρίτους, πρὸς τοὺς λεγομένους βεβαιωτάς. Καὶ ἐνῷ καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ζημιωθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου θὰ εἶναι πιεστικὴ διὰ τὸν παραγωγόν. Οἱ Κύριοι ἐκ τῶν προλαλησάντων ἀνέφεραν ἀριθμοὺς ἰσχυρισθέντες ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τὴν ἀμοιβὴν τῶν βεβαιωτῶν καὶ τῶν ἄλλων ὀργάνων τῆς ἐξουσίας θὰ πληρώσῃ κατ’ ἄλλους μὲν 700,000 δραχμῶν, κατ’ ἄλλους δὲ 1,000,000 καὶ πλέον. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ διόλου μὲ τοὺς Κυρίους αὐτούς. Εὑρίσκω ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ καταβάλῃ πρὸς τοὺς βεβαιωτάς, θὰ ὑπερβῇ κατὰ πολὺ τὰ 2½ ἑκατομμύρια, διότι γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι ὁ θερισμὸς τῶν καρπῶν καὶ ἡ συγκομιδὴ αὐτῶν ἄρχεται τὸ βραδύτερον ἀπὸ τῆς 1ης Ἰουνίου καὶ λήγει εἰς τὸ τέλος Ὀκτωβρίου.

§41Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Τότε εἶναι τὰ σανά.

§42Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶπον ἀπὸ 1ης Ἰουνίου. Ἔχομεν λοιπὸν πέντε τοὐλάχιστον μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους τὰ ὄργανα τοῦ Δημοσίου πρέπει νὰ παρίστανται ἁπανταχοῦ ὅπου παράγονται δημητριακοὶ καρποί, φυσικῶς δὲ καὶ εὐλόγως τὰ ὄργανα ἐκεῖνα ἐκτελοῦντα τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην δικαιοῦνται εἰς ἀμοιβὴν ἢ εἰς ἀποζημίωσιν, ὅπως θέλετε ὀνομάσατέ την. Ἐὰν εἰς τὰ ὄργανα ἐκεῖνα τὸ Δημόσιον παρέχῃ ἀποζημίωσιν ἢ ἀμοιβὴν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον πρὸς τρεῖς δραχμὰς καθ’ ἡμέραν, θέλομεν δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν 450 δραχμὰς δι’ ὅλην τὴν περίοδον τῆς συγκομιδῆς καὶ τοῦ θερισμοῦ τῶν καρπῶν. Θέλομεν λοιπὸν δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν 450 δραχμάς. Γνωρίζετε δὲ πόσος ἀριθμὸς χρειάζεται τοιούτων προσώπων διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης; Μὲ ὅλην τὴν οἰκονομίαν, μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν καὶ μὲ ὅλην τὴν ἐνδελεχῆ ἀφοσίωσιν τῶν ὑπηρετῶν αὐτῶν τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ χρειασθῶμεν τοὐλάχιστον 7.000. Λοιπὸν δι’ 7.000 ἄτομα ἀμειβόμενα πρὸς 450 δραχμὰς ἕκαστον μᾶς χρειάζονται, δι’ αὐτὰ καὶ μόνα, 3.000 000 δραχμῶν.

§43Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τρία ἑκατομμύρια ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδες.

§44Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ἔχομεν καὶ ἓν ἄλλο βάρος· διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως μέρος τοῦ ἐσόδου, 2%, ἀποδίδηται εἰς τοὺς δήμους καὶ μεθαύριον εἰς τὰς κοινότητας. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν καὶ τοὺς βεβαιωτὰς τοῦ δήμου. Θὰ παρίστανται, λέγει τὸ νομοσχέδιον, καὶ αὐτοὶ ὁμοῦ μετὰ τοῦ βεβαιωτοῦ τοῦ Δημοσίου, θὰ παρίστανται καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς.

§45Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸν φόρον τὸν δημοτικὸν τοῦτο.

§46Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ πράγματα καὶ εἰς τὴν οὐσίαν διαφωνεῖτε.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν διαφωνοῦμεν πολύ.

§48Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Δὲν διαφωνοῦμεν.

§49Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς δαπάνας εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος.

§50Α. ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ δαπάνη εἶναι 3.000 000 δραχμῶν, δὲν γνωρίζω τί θὰ μείνῃ εἰς τὸ Δημόσιον.

§51Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Τὸ μέτρον τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τὸ εὑρίσκω καὶ καταθλιπτικώτερον καὶ λίαν δαπανηρὸν διὰ τὸ Δημόσιον. Ἔχει δὲ καὶ ἄλλας τινὰς διατάξεις τὸ νομοσχέδιον, τὰς ὁποίας κατ’ ἄρθρον θὰ πραγματευθῶμεν, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, ὅπως ἔχει. Ὑποθέτω ὅμως μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνῃ. Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, οὐδεμία διέξοδος, οὐδεὶς τρόπος ὁμαλώτερος καὶ σκοπιμώτερος διαθέσεως τοῦ ἐσόδου τούτου τοῦ Δημοσίου παρὰ ὁ δι’ ἐνοικιάσεως. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου, ὡς εἶχε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τὸ πρῶτον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς οὐδεμίαν ἄλλην δαπάνην παρὰ ἑνὸς ποσοστοῦ ἐλαχίστου, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς ἐφοριακοὺς καὶ ταμειακοὺς ὑπαλλήλους, εἰς οὐδεμίαν ἄλλην δαπάνην ὑποβάλλεται τὸ Δημόσιον διὰ τῆς εἰσπράξεως καὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πολεμεῖτε τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν;

§53Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐκηρύχθην ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, εὑρίσκω ὅμως ἀτελείας καὶ πλημμελείας αὐτοῦ, τὰς ὁποίας ἀναφέρω. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, τὰ ἀποτελέσματα διὰ τὸ Δημόσιον θὰ εἶναι ἀνάξια λόγου, ἐνῷ τὰ βάρη θὰ εἶναι τὰ αὐτὰ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διὰ τοῦ συστήματος τοῦ πρώτου ἔχομεν τοῦτο τὸ πλεονέκτημα, ὅτι ὁ παραγωγὸς θὰ ἔχῃ ἀπέναντί του ἰδιώτην, μετὰ τοῦ ὁποίου εὐκολώτερον θὰ προέρχηται εἰς συνεννόησιν καὶ δὲν θὰ ἔχῃ ἀπέναντί του τὸ Κράτος, διότι διὰ τῶν βεβαιώσεων θὰ ἔρχηται ἀντιμέτωπος ὁ καλλιεργητὴς πρὸς αὐτὸ τὸ Κράτος.

§54Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θαυμάσιον Κράτος, ὅταν ἀφίνῃ τὸν ἐνοικιαστὴν ἔκπτωτον!

§55Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὅταν ἔχῃ ἀφορμὴν κατὰ τοῦ βεβαιωτοῦ, παρὰ τίνος θὰ ζητήσῃ προστασίαν; Ἐξανέστην καὶ ἤκουσα ἐντεῦθεν ἀναφερόμενα τὰ ὀνόματα τοῦ σπαχῆ, τοῦ χαβαλὲ καὶ ἄλλων. Ὅλοι οἱ διάφοροι αὐτοὶ χαβαλέδες, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τοιαῦτα καθήκοντα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, δὲν προεκάλεσαν τοιαύτας διαμαρτυρίας. Ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου κατὰ τίνα τρόπον γίνεται; Ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις αὐτοῦ γίνεται διὰ τῶν ἐνοικιαστῶν;

§56Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶσθε βέβαιος ὅτι εἶναι ηὐχαριστημένοι αὐτοί;

§57Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Πάντα ταῦτα εἶναι θεωρίαι, εἶναι λαμπρὰ καὶ ἅγια, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἔχουσι σημασίαν. Λοιπὸν τὸ Κράτος σήμερον εἰσπράττει ἀνελλιπῶς τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, οἱ δὲ φορολογούμενοι δὲν ἠκούσθησάν ποτε νὰ διαμαρτυρηθῶσιν ἢ νὰ ἐξεγερθῶσι, καίτοι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι βαρύς. Ἐὰν ἦτο εὔκολος ἡ μεταβολή, οὐδεμίαν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ ταχθῶ μαζί σας. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου εἶναι αὕτη, ὅτι διὰ τὸν βεβαιωτὴν θὰ καταβάλλῃ τὸ Δημόσιον ὁλόκληρα ἑκατομμύρια καὶ αἱ πιέσεις καὶ αἱ στενοχωρίαι θὰ εἶναι πολὺ μεγαλείτεραι, διότι, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, μετὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ συνεννοηθῇ ὁ παραγωγὸς παρὰ μὲ τὸν βεβαιωτήν, ὁ ὁποῖος μὴ ἔχων ἄμεσον συμφέρον θὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἐπιμελὴς τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ ὀλιγωτέραν ἐπιμέλειαν θὰ καταβάλλῃ νὰ εἰσπράξῃ τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὸν ἐνοικιαστήν. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ μεταβάλῃ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου· ἐπὶ πλέον δὲ ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλετε, ἐπειδὴ ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἴμεθα ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου καὶ συνεισφέρομεν ἀναλόγως τῶν δυνάμεών μας τῶν οἰκονομικῶν, ἀπηλλάξατε διὰ τῆς τροπολογίας τῆς φορολογίας τῶν πάντων, ἀπηλλάξατε καὶ τὰ ὄσπρια, δηλαδὴ ἀνεβιβάσατε τὸ ποσοστὸν μέχρι 400 ὀκάδων.

§58Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μέχρι τελείας ἀπαλλαγῆς.

§59Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶναί τι δυσανάλογον. Τὸ ποσοστὸν δὲν πρέπει νὰ ὑπερβῇ τὰς 50 ὀκάδας κατ’ οἰκογένειαν. Ἐπὶ πλέον νὰ μὴ ἐξαιρεθῇ τῆς φορολογίας ὁ βάμβαξ, διότι δὲν καλλιεργεῖται δοκιμαστικῶς, ὡς ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις, ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ παγίως ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου εἰς τὰ πλεῖστα μέρη. Θὰ ηὐχόμην νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τὸ πρῶτον νομοσχέδιον καὶ ὄχι τὸ ὑποβαλλόμενον, διότι δι’ αὐτοῦ θὰ φθάσῃ εἰς ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων, διότι ἐπεβάλομεν πολλὰς δαπάνας καὶ θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα μεγαλείτερον τοῦ ἐξαγγελλομένου, ἔχομεν δὲ ἀνάγκην νὰ τὸ καλύψωμεν καὶ ἂς παρίδωμεν τοὺς μεμψιμοιροῦντας.

§60Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐμελετήσατε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν δύναται νὰ φορολογηθῇ ὁ βάμβαξ; Εἶναι δυνατὸν νὰ φορολογηθῇ ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογηθῇ, διότι βαρύνεται καταπληκτικῶς διὰ τῆς ἀτελείας τοῦ βάμβακος τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ.

§61Δ. ΑΝΔΡΕΟΥ. Πληρώνει διπλοῦν φόρον ὁ βάμβαξ.

§62Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐὰν ἤμεθα εὔποροι, ἠδυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν τοὺς φόρους. Καὶ ὁ βάμβαξ δύναται νὰ φορολογηθῇ, ὅπως ὁ σανὸς καὶ τὰ ὄσπρια.

§63Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι εὔκολον νὰ τὸ φανταζώμεθα, ἀλλὰ δύσκολον εἰς τὴν πραγματικότητα ἐκτὸς τοῦ οὐσιώδους λόγου, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Δ. Κλάδης καὶ Ἰ. Λούντζης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΒʹ (3702) τῆς 31 Μαρτίου 1910». Συναινεῖ ἤδη ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις νόμου «περὶ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν»;

§65Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν.

§66Λ. Θ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Μόνον διὰ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§67Λ. ΦΛΑΜΗΣ. Τότε μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις νόμου περὶ λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν καὶ παραπέμπεται συγχρόνως εἰς ἐπιτροπὴν ἀποτελεσθεῖσαν ἐκ τῶν κυρίων Λ. Θ. Ῥούφου Κανακάρη, Π. Βουρλούμη, Γ. Λαμπρινοπούλου, Ἰ. Βαββανάκου, Ἰ. Μάνου, Ἀ. Μιχαλακοπούλου, Θ. Κουτσομητοπούλου καὶ Ἐπ. Λαμπράκη).

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ «περὶ Ἀμοιβαίας». Αὐτὸ τὸ θέλει ὅλος ὁ κόσμος.

§69Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἄν δὲν ψηφισθῇ αὐτό, κινδυνεύομεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τοὺς παλαιοὺς διαχειριστάς.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατὰ προτίμησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς περιουσίας τῆς ἀσφαλιστικῆς ἑταιρείας «Ἡ Ἀμοιβαία»).

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εὑρεθῇ σύμφωνος, ὅπως ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ «περὶ διαγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ Δημόσιον χρεῶν ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων». (Χαρακτηρίζεται ὡς κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο).

§72Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν βʹ συζήτησιν νὰ λάβῃ τακτικὴν σειρὰν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, παρακαλῶ, διότι θὰ συζητηθῇ ἐν ταῖς λεπτομερείαις.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ «περὶ κυρώσεως πράξεων συνταχθεισῶν κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν κληρονομιῶν κλπ».

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως πράξεων συνταχθεισῶν κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 60 τοῦ ͵ΓΤϞΑʹ τοῦ 1909 νόμου περὶ φορολογίας κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν καὶ αἰτίᾳ θανάτου δωρεῶν». (Χαρακτηρίζεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συνέχεια ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ σπειρομένων γαιῶν.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5ην μετὰ μεσημβρίαν. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Ἰγγλέσης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 14 τοῦ σχεδίου νόμου περὶ διδακτηρίων»· θὰ ἐκτυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ.

§78Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πᾶσα φορολογικὴ καινοτομία, εἴτε πρὸς μεταρρύθμισιν τοῦ ὑφισταμένου φορολογικοῦ συστήματος ἀποβλέπουσα εἴτε τὴν λῆψιν νέων μέτρων σκοποῦσα, ἐπιδρᾷ ἐπιβλαβῶς καὶ ἐπιζημίως εἰς τὴν παραγωγήν. Ἕνεκα τούτου μετὰ λόγου δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ παραγωγικὸς κόσμος ἐξανέστη κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος συστήματος καὶ ἀπὸ διάφορα σημεῖα ὑπέδειξε τὰ παράπονά του. Ἡ διαρρύθμισις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος καὶ ἐν γένει ὁ φόρος τῆς ἐγγείου προσόδου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διανεμητικῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν ἀρχῶν τῆς ἀναλογικῆς ἰσότητος ὑπῆρξε καὶ εἶναι τὸ κυριωδέστερον μέλημα ἑκάστης Κυβερνήσεως. Αἱ ἀλλεπάλληλοι Ἐθνοσυνελεύσεις ὑπεσχέθησαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἕκαστος θὰ φορολογηθῇ ἀναλόγως τῆς δυνάμεώς του. Εἰς ὑμᾶς ἐναπόκειται νὰ κρίνητε ἂν αἱ ὑποσχέσεις τῶν Συνελεύσεων ἐκείνων ὡς καὶ τὸ ψήφισμα τῆς ἡμετέρας πραγματοποιεῖται ἐν τῇ πράξει. Ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ὁ φόρος οὗτος, καθ’ ὃν τρόπον μέχρι τοῦ νῦν εἰσπράττεται, εἶναι τὸ στίγμα τοῦ Κράτους ἡμῶν, εἶναι ὁ ῥύπος, τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ ἐλεύθερον πολίτευμά μας. Ἠκούσατε, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πόσων εἰδῶν φόροι ὑπάρχουσι καὶ μὲ ποίους σήμερον τὰ πεπολιτισμένα Κράτη φορολογοῦσι τὸν λαόν. Ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πόσων εἰδῶν καλλιεργείας ἔχομεν καὶ ποίαν ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ προστατεύῃ ἡ Πολιτεία. Διατελεῖ λοιπὸν ἐν πλήρει γνώσει ἡ Βουλὴ καὶ τῶν συστημάτων τῶν φορολογικῶν καὶ τῶν εἰδῶν τῆς καλλιεργείας. Καὶ ἐνῷ αἴφνης ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγνωρίζει ὅτι ἡ κατ’ ἔντασιν καλλιέργεια εἶναι ἡ καλλιτέρα, ἐν τούτοις ἔρχεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου του καὶ πλήττει θανασίμως τὴν γεωργίαν καὶ ὑποδουλώνει τὸν γεωργόν. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν, εἶναι ἓν τῶν ἀκανθωδεστέρων, καὶ φρονῶ ὅτι οὔτε τὰ φῶτα τῆς Κυβερνήσεως οὔτε τὰ φῶτα τῆς Βουλῆς θὰ συντελέσωσι πρὸς ἐπίλυσιν αὐτοῦ, ἀλλὰ θὰ χρειασθῇ νὰ γίνῃ γενικὴ μελέτη, νὰ κληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σύμπας νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Πρό τινων ἐτῶν συνῆλθεν, ὡς γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ἐνταῦθα Πανελλήνιον γεωργικὸν συνέδριον, τοῦ ὁποίου αἱ εὐχαὶ καὶ τὰ συμπεράσματα διεβιβάσθησαν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Εἶναι ἄλλως τε γνωστὰ ταῦτα πρὸς ὑμᾶς, διότι καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν ἔλαβον μέρος εἰς τὸ συνέδριον ἐκεῖνο. Πλὴν τούτου καὶ ἡ Γεωργικὴ ἑταιρεία, τῆς ὁποίας προεδρεύει ἡ Α. Μεγαλειότης, εἴδετε ποίαν γνώμην ἔχει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔδειξεν ἀληθῶς διά τινων αὑτῆς μέτρων ὅτι ἐπεδίωξεν, ἵνα ἡ προσοχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ στραφῇ εἰς τὴν γεωργικὴν πολιτικήν, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πραγματικῶς ἔδωκεν αὕτη ὤθησιν γενναιοτάτην πρὸς τοῦτο. Ἐν τούτοις ὅμως ἐπιτρέψατέ μοι κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν νὰ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του τὰς διαφόρους μελέτας, τὰ διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μέχρι τοῦδε καταρτισθῇ πρὸς ἐπίτευξιν καλλιτέρας φορολογικῆς διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου τούτου. Διότι, ἐὰν συνεβουλεύετο μετὰ προσοχῆς πάντα ταῦτα, εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι θὰ εἴχομεν πολὺ ἀρτιώτερον νομοσχέδιον. Ἀπὸ τοῦ 1860 καὶ 1863 ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ὁ ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἡ βάσις νομίζω ὅτι ἦτο μᾶλλον δικαία, ὁ δὲ ἀείμνηστος Σωτηρόπουλος τῇ 11 Μαρτίου 1871 ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος καὶ ἐπεδείκνυε τὸν λογικώτερον καὶ δικαιότερον τρόπον τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος τούτου διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Φρονῶ ὅτι εἰς τοῦτο θὰ ἐτείνομεν καὶ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἐὰν ἤθελεν ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχθῇ τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι τῷ ὑπεβλήθησαν ὑπὸ πολλῶν τῶν ἀξιοτίμων κυρίων Βουλευτῶν. Ὁ ἀοίδιμος Σωτηρόπουλος ἦτο βαθὺς γνώστης τῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος, τῆς καταστάσεως τῶν γεωργικῶν ἰδίᾳ πληθυσμῶν, τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν, ἡ δ’ ἔκθεσίς του εἶναι πολύτιμος σύμβουλος διὰ πάντα ὅστις θέλει νὰ λάβῃ σαφῆ καὶ ἀκριβῆ γνῶσιν τῶν καθ’ ἡμᾶς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἀντικείμενον, περὶ οὗ πρόκειται, λέγει ὁ ἀείμνηστος Σωτηρόπουλος, εἶναι ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος. Ἡ Κυβέρνησις προτείνουσα εἰς ὑμᾶς κατὰ καθῆκον τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν νομίζει κατάλληλον, δὲν ἔχει τὴν ἀξίωσιν ὅτι τὸ ἔργον της εἶναι τέλειον. Διὰ τὴν λύσιν ἑνὸς τοιούτου μεγάλου ζητήματος δὲν ἀρκοῦσιν αἱ δυνάμεις ὀλίγων μόνον προσώπων, ἐξ ὧν συγκροτεῖται ἡ Κυβέρνησις, ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ εἴπω ὅτι δὲν θέλουσιν ἴσως ἀρκέσει οὔτε ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς τὰ φῶτα καὶ ἡ πεῖρα. Διὰ νὰ λυθῇ ταχέως καὶ ἐπιτυχῶς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶναι ἀνάγκη κατ’ ἐμὲ νὰ ἐξαναγκασθῇ, οὕτως εἰπεῖν, ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, ὅπως ἐνασχοληθῇ εἰς τὴν μελέτην αὐτοῦ, τοῦτο δὲ θέλει κατορθωθῆ, ἐὰν σπεύσωμεν νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν νόμον, ὅστις, ἐνῷ δὲν θέτει εἰς ἐνέργειαν τὴν μεταβολήν, ὑποχρεοῖ ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους νὰ καταγίνωσι μετὰ σπουδαιότητος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων τῶν προκαταρκτικῶν ἐργασιῶν, ἐφ’ ὧν μέλλει νὰ στηριχθῇ τὸ νέον σύστημα. Μόνον δὲ οὕτω θὰ δυνηθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ προλάβῃ πᾶσαν ἀδικίαν, νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου φορολογικοῦ συστήματος εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἀπαλλάττουσα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὸν ἐφιάλτην τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ὅστις λυμαίνεται τὸν ὡραῖον ἡμῶν τόπον καὶ ἀσχημίζει τὸ λαμπρὸν οἰκοδόμημα τῶν ἐλευθεριῶν μας». Δύνανται κάλλιστα νὰ λεχθῶσι καὶ σήμερον ὅσα ὁ ἀείμνηστος Σωτηρόπουλος ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγε τότε πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Ὁ Ἀριστοτέλης ἐχαρακτήριζε τὸν θεσμὸν τοῦτον ὡς σατραπικόν, διότι δὲν ἐξετάζει τὴν δύναμιν τοῦ φορολογουμένου, ἀλλὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ φορολογοῦντος. Διὰ ταῦτα ἐλπίζω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θέλει δεχθῆ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ μεταρρυθμίσει τοῦ ἔργου αὐτοῦ τὰς ἀληθείας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐπὶ στατιστικῶν πληροφοριῶν στηριζόμενος ἐξέθηκεν ἐνώπιον ἡμῶν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας συνάδελφος κ. Κασίμης. Ἔχομεν δὲ πάντα λόγον νὰ πιστεύωμεν ὅτι αἱ πληροφορίαι ἐκεῖναι, ἐφ’ ὅσον οὐδεὶς ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος, ἵνα διασείσῃ αὐτάς, εἶναι ἀληθέσταται. Ἔργον λοιπὸν ἀληθῶς ἐθνικὸν θέλομεν ἐπιτελέσει, ἂν δεχθῶμεν ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος προέτεινεν εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, βλέπομεν διαφαινομένην τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ, ἵνα προικοδοτήσῃ τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους μὲ διάφορα ποσοστά. Δὲν εἶμαι ἐναντίος αὐτοῦ· ἀλλ’ ἂς βεβαιωθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὅτι τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς οὗτος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπεκάλεσε τυράννους, ὅσα ποσοστὰ καὶ ἂν λάβωσι, δὲν θὰ μεταβληθῶσι· θὰ ὠθηθῶσι τοὐναντίον εἰς τὴν ἰδιοτέλειαν καὶ θὰ ἐξαναγκασθῶσι διὰ μυρίων τρόπων νὰ πιέσωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ γεωργικὸς πληθυσμός, Κύριοι, δὲν λυπεῖται διότι φορολογεῖται· τοὐναντίον λίαν προθύμως καὶ ἀσμένως εἰσφέρει εἰς τὰ δημόσια βάρη· λυπεῖται μόνον διότι, μολονότι ἐξέρχονται ἐκ τοῦ βαλλαντίου του μεγάλα ποσά, δὲν κατορθώνουσι ταῦτα νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλ’ ἐξατμίζονται πρὶν φθάσωσιν εἰς αὐτό. Αὐτὸ παρατηρεῖ μετὰ λύπης του ὁ γεωργικὸς πληθυσμός, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ τόσον ἀπηνῶς φορολογεῖται, βλέπει συγχρόνως ὅτι οὐδεμία πρόνοια ἔχει ληφθῆ περὶ αὐτοῦ, οὐδεμία γεωργικὴ Τράπεζα ἱδρύθη χάριν αὐτοῦ καὶ ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁρίζει ποσοστὰ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, διστάζει νὰ ὁρίσῃ ἐν ἐπίσης ποσοστόν, ἐλάχιστον ἔστω, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς προὶξ τοιούτου τινὸς πιστωτικοῦ ἱδρύματος. Βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι, καὶ ἂν διπλασίως ἤθελε φορολογηθῆ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἤθελεν εὐχαριστηθῆ, ἐὰν ἔβλεπε συγχρόνως νὰ λαμβάνηται ποιά τις μέριμνα περὶ ἱδρύσεως γεωργικῆς Τραπέζης, ἀπὸ τὴν ὁποίαν νὰ δύναται νὰ λαμβάνῃ τὸν σπόρον, νὰ προμηθεύηται τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας. Ἀφοῦ ἀναγράφετε ποσοστὰ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, μὴ διστάζετε νὰ ἀναγράψητε ποσόν τι, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς προὶξ πρὸς ἵδρυσιν γεωργικῆς Τραπέζης, ἔστε δὲ βέβαιοι ὅτι, πράττοντες τοῦτο, θέλετε ἀνακουφίσει τὸν λαὸν ἀπὸ τὴν δυσφορίαν, τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθανθῇ διὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν ἐπιβάρυνσιν, τὴν ὁποίαν τῷ ἐπιβάλλετε. Διὰ ταῦτα πάντα νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῆτε τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων καὶ νὰ δεχθῆτε καὶ διὰ τοὺς μικροὺς γεωργοὺς τὸ μέτρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν δι’ ἐκείνους, οἵτινες ἐνεργοῦσι τὴν κατ’ ἔντασιν καλλιέργειαν.

§79ΧΡ. ΚΑΡΑΣ. Εἶναι ὄντως λυπηρόν, κύριοι Βουλευταί, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔβυσεν ἑρμητικῶς τὰ ὦτα αὐτοῦ εἰς τὰς δικαίας διαμαρτυρίας σύμπαντος τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, διαμαρτυρηθέντος κατὰ τοῦ συζητουμένου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν φόρου παρακωλύσας καὶ καταστρέψας πᾶσαν πρόοδον τῆς γεωργίας. Καὶ δὲν θὰ προσπαθήσω ἐγὼ δι’ ἐπιχειρημάτων ἐντεῦθεν, δι’ ἀριθμῶν καὶ διὰ στατιστικῶν πινάκων νὰ καταδείξω ὑμῖν ὅτι, ἐνῷ διὰ τοῦ φόρου τούτου ἐλάχιστα θὰ προσπορισθῇ τὸ Δημόσιον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν πολλαπλῶν ὑποχρεώσεων, θὰ καταστήσῃ ἀφ’ ἑτέρου τὴν τύχην τῶν γεωργῶν μας δυσχερεστάτην. Περὶ τούτων οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι ἀρκούντως ἠσχολήθησαν, ἰδίᾳ δὲ ὁ ἐκ Μεσσηνίας κ. Κασίμης, Αἰσθάνομαι ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τὰς εὐχὰς καὶ τοὺς πόθους, τοὺς ὁποίους ὑποβάλλουσιν οἱ γεωργοὶ τῆς Θεσσαλίας συνελθόντες ἀλλεπαλλήλως εἰς συσκέψεις καὶ λαβόντες ἀποφάσεις περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὁ γεωργικὸς λαὸς τῆς Θεσσαλίας εἶναι κεκηρυγμένος κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ διότι τὸν φόρον τοῦτον θεωρεῖ ἀδικώτατον, διότι φορολογεῖται ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος, ἀλλὰ καὶ διότι ἀναπολεῖ εἰς τὴν συνείδησιν τῶν πατέρων καὶ ἀδελφῶν μας τὴν ἐποχὴν τῶν σπαχήδων καὶ τῶν δαούτηδων. Ἔργον φρονήσεως καὶ ἔργον δικαιοσύνης θέλει πράξει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Ἀνορθωτικὴ Κυβέρνησις, ἂν ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἀφοῦ προηγουμένως ἐκπληρώσῃ τὰς ἐξαγγελθείσας πρὸς τὸν γεωργικὸν λαὸν ὑποσχέσεις καὶ διαρρυθμίσῃ τὰς σχέσεις τῶν καλλιεργητῶν πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας, φροντίσῃ δὲ καὶ περὶ συστάσεως γεωργικῆς Τραπέζης, ὑποβάλῃ τότε τοῦτο πρὸς ψήφισιν, ὅτε καὶ ἡμεῖς θέλομεν εὐχαρίστως δεχθῆ αὐτό. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν διερμηνεύων τὰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις τῶν συμπολιτῶν μου.

§80ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εὐλόγως, Κύριοι, κατὰ τὴν γνώμην μου, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐξετέθησαν οἱ λόγοι τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως· καὶ ἐπὶ τούτου θὰ προσῆκε νὰ προσθέσῃ τις ὀλίγα τινά, χωρὶς βεβαίως νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου εἰδικῶς, καίτοι ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις ὑπῆρξε τοσοῦτο διαφωτιστική, ὥστε νὰ εἶναί τις ὑπόχρεος ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης καὶ ἐφεξῆς νὰ προσπαθήσῃ, ὅπως εἴπῃ νέον τι, καθ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, διότι, ἐὰν ὑπῆρξαν ἐπιχειρήματα ἄξια καὶ ἐπαναλήψεως, ἐπανελήφθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἀνιαρὰ νὰ καθίσταται πλέον ἡ ἐμμονὴ εἰς αὐτά. Ὅτι δὲ θὰ καθίστατο ἀνιαρὰ πᾶσα συζήτησις ἐπαναληπτικὴ ἐπὶ τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν ἀποκρουστικῶν τοῦ νομοσχεδίου, ἀποδεικνύει αὐτὴ ἡ ὄψις τῆς Βουλῆς. Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ κατήντησε νὰ εἶναι ἡ φωνὴ ἡμῶν. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει, Κύριοι, ὅτι, ἰδίᾳ κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, αἱ μάχαι αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διεξήγοντο ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ἀποτελεσματικῶς. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει ἀκόμη ποῖον ὑπῆρξε τὸ πρόγραμμα, εἰς τὸ κύριον αὐτοῦ μέρος, τῆς ἐπαναστάσεως, τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἡμῶν εἶναι προϊόν. Τὸ πρόγραμμα, τοῦ ὁποίου τὴν πραγμάτωσιν ἀνέλαβεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, δύναμαι νὰ εἴπω, ὁλόκληρον, ἦτο τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπαυε νὰ ἐπιβαρύνηται διαρκῶς ἡ κοινωνικὴ οἰκονομία διὰ τῶν αὐξανομένων φόρων ἀπὸ Συνόδου εἰς σύνοδον τῆς Βουλῆς, θὰ ἔπαυον νὰ αὐξάνωνται ἀπὸ Συνόδου εἰς Σύνοδον τῆς Βουλῆς αἱ δαπάναι αἱ ἀναγραφόμεναι ἐπὶ πλέον εἰς τοὺς Προϋπολογισμούς. Τοῦτο ἐζήτησαν πανταχοῦ κυρίως τὰ συναγερθέντα συλλαλητήρια· τοῦτο ἐζήτησαν ὅσοι ἐν ὀνόματι τοῦ ἔθνους ἐλάλησαν, ἔγραψαν, διεμαρτυρήθησαν· τοῦτο ἑπομένως κυριώτατα ἦτο τὸ καθῆκον ἡμῶν, νὰ προσπαθήσωμεν κατὰ πάντα τρόπον, ὅπως παύσῃ ἡ ἐπιβάρυνσις τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας, ὅπως κατορθωθῶσιν ἐλαττώσεις τῶν δαπανῶν διὰ τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους· αὕτη ἑπομένως ἦτο ἡ ἐντολή, τῆς ὁποίας τὴν πραγμάτωσιν ἀνέλαβεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις κυριώτατα· τοῦτο ἔδει νὰ ἀναμένῃ πᾶς τις γνήσιος ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐπαναστατήσαντος Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως προσέλθῃ ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἀπεκλήθη Κυβέρνησις Ἀνορθώσεως, καὶ εἴπῃ: «Ἰδοὺ ὅτι δὲν ἦσαν ἄδικοι αἱ μομφαὶ αἱ ἀπευθυνόμεναι κατὰ τῶν παλαιῶν κομμάτων· ἰδοὺ ὅτι ἦσαν δίκαιαι αἱ διαμαρτυρίαι ἡμῶν. Ἰδοὺ ὅτι ἦτο δικαία ἡ ἐπανάστασις· ἰδοὺ ὅτι δικαίως καὶ εὐλόγως παριστάμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· ἰδοὺ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῶσιν αἱ δαπάναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· ἰδοὺ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ τὸ Κράτος τοῦτο, χωρὶς νὰ προβαίνῃ καθ’ ἑκάστην εἰς ἐπαύξησιν τῶν φόρων καὶ ἐπαύξησιν τῶν βαρῶν τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας». Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου τί συνέβη; Προσῆλθεν ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως ἔχουσα ἕνα Προϋπολογισμὸν κατ’ αὐστηρὰν ἀντιγραφὴν τῶν Προϋπολογισμῶν τοῦ καλουμένου ἁμαρτωλοῦ παρελθόντος.

§81Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχε καιρὸν νὰ συντάξῃ νέον;

§82ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δικαιολογία τὸ ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων· δὲν εἶναι δικαιολογία τοῦτο, οὐ μόνον διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἀναλαμβάνουσα νὰ πραγματοποιήσῃ τοὺς πόθους μιᾶς ἐπαναστάσεως πρέπει νὰ ἔχῃ ἕτοιμον πρόγραμμα νομοθετικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ βασίσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν κειμένων νόμων ἔδει νὰ ἀναγραφῶσιν αἱ πιστώσεις κατ’ αὐστηρὸν πνεῦμα οἰκονομίας καὶ οὐχὶ καθὼς ἀνεγράφοντο κατὰ τὸ καλούμενον ἁμαρτωλὸν παρελθόν, ἵνα ἐξυπηρετηθῶσιν οὐ μόνον αἱ ἀνάγκαι τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ αἱ ἀνάγκαι αἱ κομματικαί. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ ἡ συζήτησις τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἔδει νὰ λάβῃ, θὰ ἔφερον ἐνταῦθα τὸν Προϋπολογισμόν, θὰ ἀνεγίνωσκον αὐτὸν καὶ θὰ ἐβλέπετε κατὰ ποῖον τρόπον ζητεῖται ἡ ἐκτέλεσις τῶν κειμένων νόμων· καὶ θὰ ἐβλέπετε ὅτι ὁ Προϋπολογισμός, ὅστις προσήχθη ἐνώπιον ἡμῶν, δὲν εἶναι παρὰ αὐστηρά, λέγω, ἀντιγραφὴ τῶν παρελθόντων Προϋπολογισμῶν δὲν, εἶναι παρὰ Προϋπολογισμὸς σπατάλης καὶ οὐχὶ Προϋπολογισμὸς αὐστηρᾶς οἰκονομίας, αὐστηροῦ οἰκοκυριστικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διέπῃ τὰς πράξεις μιᾶς Κυβερνήσεως Ἀνορθωτικῆς, ἥτις ἦλθε νὰ πληρώσῃ τοὺς πόθους μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἥτις ἐζήτησε τὸν περιορισμὸν τῆς σπατάλης καὶ οὐχὶ τὴν ἐπέκτασιν αὐτῆς. Ἕν θέλω εἴπει πρὸς ὑμᾶς, τὸ ὁποῖον καὶ θὰ ἐπαναλάβω: Εἴμεθα πάντες σύμφωνοι ὅτι ἐκ τῶν 25.000.000 ἐσόδων τῶν δήμων τοὐλάχιστον τὸ ⅓ σπαταλᾶται, διασπαθᾶται, σφετερίζεται κατὰ τρόπους, κατὰ τῶν ὁποίων ἀραὶ ἔχουσιν ἀκουσθῆ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐκ μέρους ἡμῶν; Ἐὰν εἴμεθα ἐπὶ τούτου σύμφωνοι, ὅτι δεκὰς ὅλων ἑκατομμυρίων ἁρπάζεται κακοήθως καὶ ἀναιδῶς ἀπὸ τῶν δημοτικῶν ταμείων, πῶς δὲν ἐφρόντισεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνορθώσεως τοιαύτην νὰ ἐπιφέρῃ δημοτικὴν μεταβολήν, ὥστε νὰ ἐξοικονομήσῃ ἐκεῖθεν τὰ δέκα ἐκεῖνα ἑκατομμύρια, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἐλλείμματα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν αὐτῆς, καὶ νὰ μὴ ἐξαναγκασθῶμεν, οὕτως εἰπεῖν, νὰ θέσωμεν νέους φόρους; Ἡ Κυβέρνησις ὅμως τῆς Ἀνορθώσεως οὐ μόνον τοῦτο δὲν ἔπραξεν, ἀλλὰ προσήγαγε καὶ ἕν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀμφιβάλλω ἂν θὰ θελήσῃ νὰ συζητήσῃ· διὰ τούτου στέλλονται εἰς τοὺς τέσσαρας ἀνέμους οὐ μόνον τὰ δέκα ἐκεῖνα ἑκατομμύρια, ἀλλὰ καὶ ἄλλα ἀκόμη ἑκατομμύρια, καὶ ἐπιφυλάσσεται, εἶπεν, εἰς τὸ μέλλον νὰ θέσῃ ἄλλην φορολογίαν, νὰ ἀναστατώσῃ ὅλον τὸ δημοσιονομικὸν σύστημα, νὰ ἐπιβαρύνῃ μὲ ἄλλα ἑκατομμύρια τὴν οἰκονομίαν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν καὶ νὰ φθάσῃ εἰς ἄλλο ἀπροχώρητον, ὅταν τέλος πάντων θὰ παύσῃ μίαν ἡμέραν νὰ ἔχῃ ἰσχὺν τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀναστέλλεται ἡ ἰσχὺς τῆς συνταγματικῆς διατάξεως, καθ’ ἣν πάσας τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἰσχυρογνώμονες, ἀδικοῦντές με, ὅτε λέγω ὅτι ἦτο ἀπαράσκευος ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ ἐκπληρώσῃ τοὺς σκοποὺς τῆς ἐπαναστάσεως. Ἀλλ’ ἐὰν μόνον αὐτὸ σκεφθῶσι, τὸ ὁποῖον λέγω, ἐὰν μόνον τοὺς λόγους τούτους ζυγίσωσιν, ὅτι εἶχεν ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον αὑτῆς δεκάδα ὅλων ἑκατομμυρίων, σπαταλωμένων καὶ σφετεριζομένων κακοήθως καὶ ἀναιδῶς, καὶ ὅμως δὲν ἐφρόντισε νὰ ὠφεληθῇ ἐξ αὐτῶν, ἀλλ’ αὐτὰ μὲν στέλλει, ὡς εἶπον, εἰς τοὺς τέσσαρας ἀνέμους, ἐπιβαρύνει δὲ τὸν λαὸν μὲ νέους φόρους, νομίζω ὅτι θὰ αἰσθανθῶσι νυγμοὺς εἰς τὴν συνείδησιν αὑτῶν καὶ θὰ παύσωσι νὰ λέγωσιν ὅτι ἀδικῶ τὴν Ἀνορθωτικὴν Κυβέρνησιν.

§83Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπλασις ἀπαιτεῖ χρόνον.

§84ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κηρύσσομαι, Κύριοι, ἀπολύτως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, οὐχὶ διὰ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν λεπτομέρειαν, οὐχὶ ἕνεκα τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα ἐπιχειρήματος, οὐχὶ διότι οὗτος εἶναι προτιμότερος ἢ μὴ προτιμότερος ἄλλου τινὸς φόρου, ἀλλὰ διότι, κύριοι συνάδελφοι, γενικώτατα σκέπτομαι ὡς ἑξῆς: Ἔχει ἢ δὲν ἔχει ἐπιβαρυνθῆ μέχρι σήμερον ἡ ὅλη κοινωνικὴ οἰκονομία ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἀνέχηται πλέον νέαν ἐπιβάρυνσιν; Διὰ νὰ κρίνωμεν τοῦτο, ἔδει βεβαίως νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει στατιστικάς, ἀλλὰ τὰς στατιστικὰς πάσας τὰς ἐκήρυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀφερεγγύους. «Μὴ πιστεύετε», εἶπεν «εἰς στατιστικὰς Ἑλληνικάς· οὐδεμία εἶναι ἀληθής, οὐδεμία περιέχει τὴν ἀκρίβειαν τῶν πραγμάτων». Ἔστω· ἀλλὰ πένεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς; Ναὶ ἢ ὄχι; Ἔχει ἐπιβαρυνθῆ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι ἀνίκανος πλέον νὰ ὑποστῇ νέα βάρη; Ναὶ ἢ ὄχι; Ἀπαντῶ ναί, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ταῦτα: Ἐὰν δὲν ἐπένετο ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τότε διατί ἀποδημεῖ εἰς τὴν Ἀμερικὴν κατὰ μυριάδας κατ’ ἔτος, ὥστε 250 ὅλαι χιλιάδες Ἑλληνοπαίδων τῆς ἐλευθέρας Ἑλληνικῆς γῆς νὰ θερίζωνται σήμερον ὑπὸ τῆς φθίσεως καὶ πασῶν τῶν ἄλλων μεταδοτικῶν νόσων εἰς τὴν Ἀμερικήν; Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς πάντας ἐρχομένους καὶ καθ’ ἑκάστην μεταβαίνοντας εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ βλέποντας τοὺς Ἕλληνας πολίτας, τοὺς Ἕλληνας γεωργούς, νὰ εἴπητε: Ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι τοῦ βίου του; Πῶς ζῇ; Πῶς τρέφεται; Πῶς κατοικεῖ; Πῶς ἐνδύεται; Τί σημαίνει πόσα πληρώνει ὁ μέν, πόσα πληρώνει ὁ δέ, πόσα πληρώνουσιν οἱ μέν, καὶ πόσα πληρώνουσιν οἱ ἄλλοι; Εἶναι ἀπηλλαγμένοι φόρων, ἔστω, οἱ Θεσσαλοί — ἐγὼ τὸ ἀρνοῦμαι ὁλοκλήρως —, ἀλλ’ ἐὰν μεταβῆτε εἰς τὰς θεσαλικὰς πεδιάδας — ὅστις δὲ θέλει, προλαμβάνει ἴσως πρὶν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν συνόλῳ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως —, θέλετε ἴδει ὅτι οἱ γεωργοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες, κατά τινας, ἄλλο πληρώνουσι καὶ οὐδὲν τρώγουσι καὶ οὐδὲν ἀπολαμβάνουσιν. Ἄρτον καὶ ὄξος, καὶ ὄξος ὡς ὁ σταυρωθεὶς Χριστός, ἔχουσι τροφήν.

§85Ι. ΠΑΤΣΟΥΡΑΚΟΣ. Μόνον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζει πῶς ζοῦν οἱ χωρικοί, τοὺς ἀδικεῖ.

§86Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί οἱ ἄλλοι γεωργοὶ τῆς Ἑλλάδος;

§87Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι φερέγγυοι πᾶσαι αἱ στατιστικαί, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τούτου. Ἡ ὅλη πρόσοδος τῆς χώρας, εἶπε πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργός, ὑπολογίζεται εἰς 500.000.000 περίπου. Πόσα εἶναι τὰ βάρη, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβάλλεται ὁ λαός, ὁ ἔχων τὴν ὅλην πρόσοδον αὐτοῦ ἀνερχομένην εἰς 500.000.000; 160.000.000 δῆλα, 135.000.000 τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ, 25.000,000 τῶν δημοτικῶν φόρων, τὰ φανερά. Πόσα εἶναι τὰ ἄδηλα; Πόσα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πληρώνει εἰς τοὺς διαφόρους ἀπατεῶνας καὶ ἐκβιαστάς, οἵτινες καλοῦνται ὄργανα τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, εἰς τοὺς τυράννους, ὡς ἀπεκάλεσεν αὐτοὺς αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Ἀλλ’ ἐγὼ ἀρκοῦμαι εἰς τὰ 160.000.000. Εἶναι τοῦτο τὸ τρίτον τῆς ὅλης ἐθνικῆς προσόδου; Ναὶ ἢ ὄχι; Ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν νομοσχέδιον περὶ τοκογλυφίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζομεν ὡς φόρον τοκογλυφικὸν πέρα τοῦ 10%. Ἐδῶ ἔχετε ὡς φορολογίαν πέρα τοῦ 30%. Πόσα λαμβάνουσιν οἱ ἰδιοκτῆται τῆς Θεσσαλίας παρέχοντες τὴν γῆν εἰς τοὺς κολλήγας; Νομίζω κατὰ κανόνα τὸ ⅓.

§88Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὴν ἡμίσειαν τὸ ⅓, εἰς τὴν ἄλλην τὸ ἥμισυ. Ἀλλ’ εἶναι διάφοροι οἱ ὅροι. Τὸ ⅓ εἶναι ἀπολύτως καθαρόν.

§89Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐκεῖ ὅπου παρέχουσι μόνον τὴν γῆν τὸ ⅓ εἶναι ἀπολύτως καθαρόν. Ὥστε τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν δὲν εἶναι παρὰ ὁ ἀπαίσιος τσιφλικιοῦχος, τοῦ ὁποίου τὴν εἰκόνα πολλάκις εἴδετε προβάλλουσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὅτε τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, ὅτε τοσαῦτα εἶναι τὰ βάρη, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τολμηθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀπαιτήσῃ αὕτη καὶ ἄλλα βάρη ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ὅταν ὁ λαὸς ὁ τυραννούμενος, ὡς ὡμολογήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁ λαὸς ὁ πενόμενος, ὁ ἐξαναγκαζόμενος νὰ ἀποδημῇ κατὰ μυριάδας, παρέχῃ ἤδη τὸ τρίτον τῆς ὅλης προσόδου αὐτοῦ, τί ἄλλο πλέον ζητεῖτε παρ’ αὐτοῦ; Ἔλθετε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, ὑποστηρίξατε, ἀποδείξατε ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλος λαὸς πτωχὸς ὅσον ὁ Ἑλληνικός, ὑποβαλλόμενος εἰς βάρη ὅσα καὶ ὁ Ἑλληνικός, παρὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦσι καὶ ἄλλους φόρους, καὶ τότε θὰ εὕρω τὰ ἐπιχειρήματα ὑμῶν εὔλογα, καὶ τότε θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ὑμῶν. Δὲν θὰ ἐξετάσω, λέγω, τὰ ἐπιχειρήματα εἰς τὰ καθέκαστα, δὲν θὰ κατατριβῶ εἰς τὰς λεπτομερείας, ἀλλὰ θέλω νὰ πεισθῶ ὅτι ἀντέχει πλέον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ νὰ πληρώσῃ καὶ ἄλλους φόρους. Διότι, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἀπαίσια καὶ ἐγκυμονοῦσι πολλοὺς κινδύνους τὰ εἰσαγόμενα νέα δόγματα ἀπό τινος χρόνου εἰς τὸν τόπον ἡμῶν.

§90Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ποῖα;

§91Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διαιροῦμεν τὸν λαὸν εἰς πλουσίους καὶ πτωχούς, εἰς πλουσίους καὶ πλουτοκράτας, εἰς κερδαίνοντας τὰ χρήματα αὑτῶν ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ ἢ ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, διαιροῦμεν τοὺς φόρους εἰς πλήσσοντας ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν τάξιν, διαιροῦμεν κατ’ ἐπαρχίας, ποιούμεθα τὴν ἔναρξιν ἀγρίου πολέμου τάξεων κατὰ τάξεων, ἐπαρχιῶν κατὰ ἐπαρχιῶν. Ἀκούω ἀσφαλεῖς κραυγὰς «κάτω ἡ πλουτοκρατία» καὶ ἐὰν δὲν μὲ ἠμπόδιζεν ἡ ἱερότης τοῦ βήματος τούτου, ἡ σεμνότης, ὑπὸ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἐμπνέωμαι, θὰ ἐχαρακτήριζον προσηκόντως τὰς ἀφελεῖς ἐκείνας κραυγάς, αἵτινες νομίζουσιν ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον σήμερον νὰ ἀπειλῶσι τὴν δημοσίαν τάξιν, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν σημερινὴν ἀκριβῶς, κατὰ τὴν ὁποίαν τοσοῦτον ἔχουσιν ἐξετασθῆ τὰ κοινωνικὰ ζητήματα καὶ τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀντίληψις ὅτι εἰς λαὸς εἶναι εἷς, εἶναι ἓν σύνολον συνεργαζομένων, συναπολαμβανόντων, συμπασχόντων, συνεπηρεαζομένων, ἐκ ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς καταστάσεως, καὶ ὅτι τὰ ἄτοπα τὰ παρατηρούμενα ἐν τῷ συνόλῳ τοῦ κοινωνικοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι νοσηραὶ περιπτώσεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν, ἀλλ’ οὐχὶ φθάνοντες μέχρι τοῦ σημείου νὰ κηρύσσωμεν ἔχθραν τάξεως κατὰ τάξεως, ὡσανεὶ ἐκηρύσσομεν ἔχθραν μέλους τινὸς τοῦ αὐτοῦ σώματος κατὰ ἑτέρου αὐτοῦ μέλους. Θὰ ἦτο ἀστεῖον νὰ ἐλέγετε εἰς τὰς χεῖρας: «Τί μέλει ὑμῖν ἂν γίνηται ἀφαίμαξις ἐκ τῶν ποδῶν;» Τὴν αὐτὴν ἀστειότητα ἔχει, ὅταν λέγητε: «Τί πειράζεσθε; Θὰ πλήξωμεν τὰς πλουτοκρατικὰς τάξεις». Νὰ πλήξητε τὰς πλουτοκρατικὰς τάξεις, ὅταν πρέπῃ, ὅταν τὸ σύνολον τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας δὲν θὰ ἔχῃ ἐπιβαρυνθῆ διὰ φόρων ἀφορήτων. Τότε ναί, νὰ πλήξητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ βαστάσωσι τὰ νέα βάρη. Ἀλλ’ ὅταν τὸ σύνολον τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας δὲν ἀντέχῃ πλέον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποφέρῃ ἄλλα βάρη· πλήσσοντες τὴν μίαν τάξιν συντρίβετε καὶ τὴν ἄλλην. Σέβομαι πάσας τὰς γνώμας, παρακολουθῶ μετ’ εὐλαβείας πάντας τοὺς ῥήτορας, ἀλλὰ κατὰ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχω, νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου καὶ ὅταν συμβαίνῃ νὰ εἶναι ἀντίθετος, λέγω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι: Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν καὶ μίαν στιγμὴν ὅτι ἀποτελοῦμεν τὸ ὕπατον τοῦ ἔθνους Συνέδριον, ὅτι ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης ἐξέρχονται αἱ πολιτικαὶ γνῶμαι, αἱ ἰδέαι αἱ πολιτικαὶ τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, τὰ συναισθήματα τὰ πολιτικὰ αὐτῶν. Καὶ ὅταν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀφελεῖς ἀκούωνται κραυγαὶ «κάτω ἡ πλουτοκρατία», ἐκεῖ, ὅπου ὑποστηρίζετε ὅτι ὑπάρχει καὶ δυστυχία, ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου ὑπάρχει ὁ ἄδικος πλοῦτος καὶ ἡ ἀξιόμεμπτος εὐμάρεια, παγιοῦται ἓν συναίσθημα ἔχθρας καὶ τὸ συναίσθημα ἐκεῖνο εἶτα ἐκπέμπεται εἰς κεραυνόν, ὅστις θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐξάρθρωσιν τοῦ τόπου τούτου· ἂν δὲν προκαλοῦμεν μίαν ἐπανάστασιν προσεχῆ, πάντως συντελοῦμεν εἰς τὸ νὰ διαταράσσηται συχνὰ καὶ πυκνὰ ἡ δημοσία τάξις, εἰς τὸ νὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ συνεργασία πάντων ἡμῶν ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, συντελοῦμεν εἰς τὸ νὰ προβάλλωνται μετ’ ἐπιμονῆς καὶ ἀγριότητος ὑπερβολικὰ δικαιώματα καὶ ἀπότομοι ἀξιώσεις. Καὶ ταῦτα πάντα ποίαν ἔχουσι συνέπειαν; Συντελοῦμεν εἰς τὴν παρεμπόδισιν πάσης προόδου τοῦ τόπου οὐ μόνον τῆς κοινωνικῆς ἀλλὰ καὶ εἰδικώτερον τῆς οἰκονομικῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶσθε σύφωνοι ὅτι ἐξαρτᾶται ὅλον τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν μέλλον. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, ἐπαναλαμβάνω, διαφωνῶ πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἵτινες κατετρίβησαν, κατ’ ἐμέ, ἐξετάζοντες τὰς λεπτομερείας εἰς τὰ καθέστατα. Ἀλλ’ ὑπῆρξε περίεργος καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἡ δῆθεν πολεμικὴ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ ἀγωνιώδης προσπάθεια νὰ ἐξευρεθῶσι δικαιολογίαι, δικαιολογίαι ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, δικαιολογίαι ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, δικαιολογίαι ἀπέναντι κυριώτατα τῆς συνειδήσεως!... Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχητε ζωηρὰν ἐν τῇ φαντασίᾳ ὑμῶν πάντες τὴν ὡραίαν καὶ ποιητικὴν πράγματι εἰκόνα, τὴν ὁποίαν παρουσίασεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε ἔλεγεν ὅτι ὁ φόρος οὗτος θὰ εἰσπράττηται δι’ ἐνοικιάσεως! Ἡ κραυγὴ αὐτοῦ ἦτο κραυγὴ ἀγαλλιάσεως, κραυγὴ θριάμβου, κραυγὴ ἐνθουσιασμοῦ. Ἔχετε ἀμφιβολίαν, κύριε Ὑπουργέ, διὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀγόρευσίν σας;

§92Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν κραυγὴν ἀγαλλιάσεως δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§93Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κραυγὴν ἀγαλλιάσεως. Ὅτε ἀπηγγέλλετε τὸ «δι’ ἐνοικιάσεως», ἐνόμισα ὅτι ἡ χείρ σας ἔψαυσε τὴν στέγην.

§94Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δι’ αὐτὸ ἐρωτῶ ἂν εἶναι ἀληθές. Ἀμφιβάλλω.

§95Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μετά τινα ὅμως χρόνον ἐγκαταλείπεται τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως καὶ ἔρχεται τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως δι’ ἱερέων, νομίζω, διδασκάλων, χωροφυλάκων, ἐκτιμητῶν — δὲν ἀνέγνων, λέγω, εἰς τὰς λεπτομερείας τὸ νομοσχέδιον — καὶ ἤδη ἀντιλαμβανόμεθα πάντες τῆς ἀγωνιώδους προσπαθείας ὅπως ἄλλο σύστημα βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως διατυπωθῇ! Ἐὰν ἔγραφέ τις πάντα ταῦτα, τὰ ἀληθῶς φαιδρότατα, θὰ ἦτο ἠναγκασμένος νὰ ἀναμνησθῇ τοῦ περιβοήτου Ναστραδὶν–Χότζα καὶ τοῦ κλιβάνου του. Ὁ φοῦρνος τοῦ Ναστραδὶν–Χότζα κατήντησε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Καὶ παραξενεύεταί τις μὲ τὴν ἀγωνιώδη, λέγω, προσπάθειαν πολλῶν κυρίων συναδέλφων, οἵτινες ἔρχονται ἐνταῦθα καὶ κηρύσσονται ἐνθουσιωδέστατα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ καταλήξωσι λυσσωδέστατα πολεμοῦντες τὴν βάσιν αὐτοῦ, διότι ἡ βάσις βεβαίως παντὸς φορολογικοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου. Εἰπέ τις, νομίζω, τῶν ἀγορευσάντων ἤδη ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου πρὶν ἀναιρέσῃ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας κ. Κασίμη. Ἐπὶ τούτου θὰ ἤμην σύμφωνος καὶ ἐγώ, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω, λέγω ὅμως πρὸς τοὺς ἀγωνιωδῶς προσπαθοῦντας νὰ διατυπωθῇ τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, ὡς ἀποκαλεῖται, ἐμελετήσατε τὸ σύστημα τοῦτο;

§96Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμοῦνται τὸν φόρον τοῦ οἴνου τί ἐγένετο.

§97Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πῶς θὰ γίνωνται αἱ δηλώσεις; Καὶ θὰ γίνωνται αἱ δηλώσεις ἄνευ ἐπαληθεύσεως.

§98Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ μελετηθῶσιν αὐτά.

§99Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ μελετηθῶσιν αὐτά, κ. συνάδελφε, ἀλλ’ ὅταν ἔρχωνται φορολογικὰ νομοσχέδια τοιαῦτα, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐδηλώθη ὅτι ἐξαρτᾶται ἡ ὑπόστασις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ μέλλουσα πολιτικὴ μεταρρύθμισις τοῦ τόπου, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φθάνωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ τότε νὰ σκεπτώμεθα ποῖον θὰ εἶναι τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως. Τοιαῦτα πράττοντες, τοιαῦτα ὁμολογοῦντες δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ παριστάμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§100Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὥστε νὰ μὴ τὰ συζητῶμεν.

§101Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ συζητῶμεν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ὅταν πρόκειται νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν της ἢ νὰ μὴ μείνῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅταν πρόκειται νὰ μείνωμεν ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ ἢ νὰ μὴ μείνωμεν εἰς τὰς θέσεις μας, διότι, ὅταν τοιαῦται διεξάγωνται συζητήσεις εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ θὰ ἐξακολουθήσωσι καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἢ ἡ Κυβέρνησις, λέγω, δὲν πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν αὐτῆς ἢ ἡ Βουλή.

§102ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ δὲν μείνωσι μέχρι τέλους σύμφωνοι.

§103Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν μείνωσι μέχρι τέλους σύμφωνοι Κυβέρνησις καὶ Βουλή, ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη δὲν πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν της, διότι οὔτε ἡ μία οὔτε ἡ ἄλλη συμφωνεῖ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, οὔτε ἡ μία οὔτε ἡ ἄλλη συμφωνεῖ πρὸς τὰ στοιχεῖα τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, πρὸς τὰ στοιχεῖα τῶν πολιτικῶν ὑποχρεώσεων, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ μεταβάλλωνται αἱ βάσεις φορολογικῶν νομοσχεδίων, νομοσχεδίων φορολογικῶν, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται, ὡς ἐδηλώθη, τὸ πολιτικὸν μέλλον τῆς χώρας, ἡ πραγματοποίησις τῶν πόθων τῆς Ἀνορθώσεως, τῶν σκοπῶν τῆς Ἐπαναστάσεως, τῶν ἐλπίδων τοῦ ἔθνους. Νομοσχέδια τοιαῦτα, πρέπει καλῶς νὰ τὸ σκεφθῶμεν, βαθέως νὰ τὸ συναισθανθῶμεν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ νομίζηται ὅτι εἶναι, τὸ ἐπαναλέγω ὁ φοῦρνος τοῦ Ναστραδὶν Χότζα. Ἐθαύμασα καὶ κατεπλάγην, ἀκούσας ἀνδρὸς γηραιοῦ, ἀλλὰ πολιτικοῦ νέου, λέγοντος ὅτι θὰ ἀποτύχῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματός της, καὶ ἐν τούτοις νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ κρατήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ πρόγραμμά της! Καὶ ἀφοῦ κατ’ αὐτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἀποτύχῃ, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ πραγματοποίησις τοῦ προγράμματός της....

§104Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἦτο αὐτὸς ὁ γερονέος;

§105ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ γερονέος;

§106Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ ἀγορεύων τὴν στιγμὴν ταύτην πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι μεθ’ ὑμῶν τῆς αὐτῆς προελεύσεως· ὡς Βουλευτὴν παρήγαγεν αὐτὸν ἡ αὐτὴ ἐπαναστατικὴ λαῖλαψ, ἐνέπνευσαν οἱ αὐτοὶ πόθοι, αἱ αὐταὶ ἐλπίδες, ἡ φλογερωτέρα δὲ ἐπιθυμία του ἦτο νὰ συναγωνισθῇ μεθ’ ὑμῶν κατὰ τοῦ αὐτοῦ συστήματος· οὗτος εἶναι ἀκόμη ὁ φλογερώτερος αὐτοῦ πόθος. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδικήσητε αὐτὸν μέχρι τοσούτου, ὥστε νὰ εἴπητε πρὸς αὐτόν: «Ἀμφισβητεῖς τὰς προθέσεις ἡμῶν, ἀμφισβητεῖς τοὺς πόθους ἡμῶν;». Δὲν ἀμφισβητῶ καὶ περὶ πάντων πιστεύω. Ἀλλ’ ὅταν ἔρχηται εἷς Βουλευτὴς ἐπὶ τοῦ βήματος, καί, συζητουμένου τοιούτου νομοσχεδίου, λέγει ὅτι εἶναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐν τούτοις θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, νομίζω ὅτι δίδει, χωρὶς νὰ τὸ θέλῃ, χωρὶς νὰ τὸ φαντάζηται, χωρὶς νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι θὰ ἀποτροπιάζηται, ἐὰν προσεκτικῶς κρίνῃ τὸ πρᾶγμα, ὡς ἐγὼ κρίνω αὐτό, δίδει καὶ παρέχει τὸν τελειότερον τύπον, τὸν κλασσικώτερον τύπον τοῦ νέου πολιτικοῦ ἀνδρός, τοῦ νέου δημοκόπου, θέλω νὰ εἴπω, εὐπειθὴς ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, εὐχάριστος ἀπέναντι τοῦ λαοῦ! Ὅτε, Κύριοι, καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ καταλέγωμαι εἰς τὰς τάξεις τῶν ἐπαναστατῶν, καὶ νὰ ἐκτρέπωμαι κυριολεκτικῶς νὰ ἐκτρέπωμαι εἰς ὑπερβολικὴν ζωηρότητα ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦσι τὸ παλαιὸν σύστημα, ἐφ’ ἑνὸς κυριώτατα ἐβάσιζον τὰς ἐλπίδας μου ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἐπαναστατικὸς ἀγών. Ἐπίστευον ὅτι ἡμεῖς οἱ νέοι ἄνδρες μὴ ἔχοντες δεσμοὺς κομματικούς, ἀνεπηρέαστοι ἐκ τοῦ παρελθόντος, μὴ ἔχοντες ἕξεις νὰ ὀλισθαίνωμεν ἀνεπαισθήτως ἐπὶ τοῦ λεγομένου ἐδάφους τῆς συναλλαγῆς, θὰ εἴχομεν ὅλην τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς γνώμης ἡμῶν, ὅλην τὴν ὑπερηφάνειαν Ἑλλήνων Βουλευτῶν ἐπαναστατῶν, οὕτως ὥστε, συνδυάζοντες τὰς ἰδιότητας ταύτας πρὸς λελογισμένην καὶ μεμετρημένην κομματικὴν εὐπείθειαν, νὰ ψηφίζωμεν μὲν κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ κομματικοῦ ἡμῶν ἀρχηγοῦ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξαναγκάζωμεν αὐτὸν κατὰ πᾶσαν ἡμέραν νὰ βολιδοσκοπῇ καὶ αὐτὸς τὰς διαθέσεις μας καὶ νὰ βλέπῃ μέχρι πόσου πρέπει νὰ ἐντείνῃ τὴν δοκιμασίαν τῆς συνειδήσεως ἡμῶν, μέχρι πόσου πρέπει καὶ δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν εὐπείθειαν ἡμῶν. Διότι οὐδέποτε μοὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποθέσω ὅτι εἷς λαὸς ἐλευθέρως ἐκπροσωπούμενος, μία Συνέλευσις Βουλευτῶν ἐπαναστατῶν, Βουλευτῶν ἐλευθέρων κομματικῶν δεσμῶν θὰ ἐφαντάζετο, θὰ ἐπίστευεν, ὅτι ὑπὲρ πᾶσαν γνώμην, ὑπὲρ πᾶν συμφέρον, ὑπὲρ πάντα ὑπολογισμὸν ὑπάρχει ἡ κομματικὴ εὐπείθεια. Δὲν ἔχω δυσκολίαν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὁμολογήσω ὅτι οἱ ἐκπροσωποῦντες τὸ παλαιὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς κατελύσαμεν, ἔχουσιν ἀποδιωχθῆ τοῦ ἐκλογικοῦ πεδίου. Ἀναζητοῦσιν ἀγωνιωδῶς ἀτραπούς, διὰ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ματαίως ἀγωνίζονται. Ἀλλ’ ἐνῷ ματαίως ἀγωνίζονται, ἵνα διεύρωσιν ἀτραπούς, φοβοῦμαι, ὅτι ἡμεῖς ἀνοίγομεν εἰς αὐτοὺς μεγαλοπρεπεῖς λεωφόρους καὶ ἑτοιμαζόμεθα νὰ ἀποστείλωμεν τιμητικὰ ἅρματα, νὰ κομίσωσιν αὐτοὺς θριαμβευτικῶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλὰ διότι δὲν ὑπῆρχον ἐπιχειρήματα ἐντὸς τῆς χώρας ταύτης, ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῆς χώρας ταύτης, διότι δὲν ὑπῆρξαν ἐπιχειρήματα εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἀνεζητήθησαν ἐπιχειρήματα εἰς παρέκκλισιν τῶν σκέψεων ἡμῶν, εἰς ἀναζήτησιν ἄλλων τρόπων, ἄλλων συστημάτων ἐκτὸς τῆς χώρας ταύτης. Εἰς παρέκκλισιν τῶν σκέψεων, αἵτινες ἔδει νὰ συνεχισθῶσιν εἰς πᾶσαν στιγμὴν μετὰ ἐντεταμένης προσοχῆς, διότι ἐπεζητήθη σύγκρισίς τις πρὸς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλὰ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τὸν κατήργησεν ἡ Ἐπανάστασις, τῆς ὁποίας ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ἐντολοδόχοι καὶ ὁριστικοὶ ἐκτελεσταί. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶπεν: «Εἶναι πολλαὶ αἱ δαπάναι· σπαταλᾶται τὸ χρῆμά μου, θέλω περιορισμὸν τῶν δαπανῶν, καὶ ἐνῷ θέλω τοῦτο, ἀφ’ ἑτέρου δὲν θέλω καὶ ἄλλους φόρους».

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὀλίγους ἔθεσεν ἡ Ἐπανάστασις;

§108Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἦσαν ἐπαναστάται ἐκεῖνοι· τὸ εἴπομεν καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπανερχώμεθα. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι: Εἴμεθα ἆρά γε ἡμεῖς οἱ ἐπαναστάται; Φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἀποδείξωμεν ὅτι οὔτε ἡμεῖς εἴμεθα ἡ ἐπανάστασις καὶ θὰ ἀποδείξωμεν ὅτι θέλω καὶ ἐγὼ νὰ εἶμαι αἰσιόδοξος. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ εὕρωμεν, ὡς εἶπον, ἀλλαχοῦ ἐπιχειρήματα, εἰς τὴν Κρήτην καὶ εἰς τὴν Κύπρον. Τὸ γνωρίζομεν τοῦτο. Καὶ ἐν Κρήτῃ καὶ ἐν Κύπρῳ τὸ σύστημα τῆς τοιαύτης φορολογίας ὑπάρχει ἕνεκα τῆς Τουρκοκρατίας, ἕνεκα τῆς ὁποίας ὑπῆρχε καὶ παρ’ ἡμῖν μέχρι πρὸ τριάκοντα ἐτῶν.

§109Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Καὶ αἱ ἐνοικιάσεις.

§110Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ Ἀγγλία ἤδη ἐν Κύπρῳ, ἀλλ’ εἶναί τις ἐξ ἡμῶν, ὅστις νὰ ἀγνοῇ ὅτι ἡ Ἀγγλία διὰ νὰ ἔχῃ ἀδιατάρακτον καὶ ἑδραίαν τὴν κατάκτησίν της καὶ τὴν ἐκμετάλλευσίν της, ὡς ἡ ἀρχαία Ῥώμη, προσπαθεῖ κατὰ πάντα τρόπον νὰ διατηρήσῃ τοὺς παλαιοὺς θεσμοὺς τῶν ὑπ’ αὐτῆς κατακτωμένων, βελτιοῦσα αὐτοὺς καθ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, ἀλλὰ διατηροῦσα αὐτοὺς ἐν τῇ παλαιᾷ των ὑποστάσει; Ἂν εἶναι ηὐχαριστημένοι οἱ Κύπριοι, ἐδηλώθη ἤδη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐὰν δὲ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ πιστεύσῃ καὶ εἰς μίαν μαρτυρίαν μου ἡ Βουλή, θὰ ἔλεγον πρὸς αὐτὴν ὅτι τοῦ περιοδικοῦ, τοῦ ὁποίου ἀνεγνώσθησαν περικοπαί, ἤμην ἐκ τῶν τακτικωτέρων συντακτῶν καὶ δύναμαι καὶ αὐτοπροσώπως νὰ βεβαιώσω ὅτι καὶ ἐν Κύπρῳ ἐν ἀγανακτήσει διατελοῦσι καὶ ἐν ἀπογνώσει εὑρίσκονται ἐξ αἰτίας τοῦ συστήματος τῆς δεκάτης.

§111Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Πρὸ πέντε ἐτῶν μάλιστα ὑπεβλήθη εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν ὑπόμνημα τῶν Κυπρίων κατὰ τῆς δεκάτης.

§112Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τοῦ Δίλκε.

§113Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τοῦτο θὰ ἤρκει, ἡ μαρτυρία τοῦ Δίλκε θὰ ἤρκει. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ ὑπάρχῃ τις, ὅστις νὰ μὴ ἀμφισβητῇ ὅτι ὁ Δίλκε ἦτο ἡ μεγαλειτέρα πολιτικὴ φυσιογνωμία κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλ’ ὑπῆρξαν καὶ ἄλλα ἐπιχειρήματα. Χωρὶς καλά, λέγουσιν, οἰκονομικὰ εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίξωμεν ὀργανωτικὴν πολιτικήν; Ἀλλὰ διὰ τοῦτο εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ῥητῶς καὶ σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς καὶ ἀπεριφράστως εἶπεν· «Ἐπειδὴ τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον συνέταξα κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, κατ’ ἀντιγραφὴν τῶν παρελθόντων Προϋπολογισμῶν, εἶναι περισσότερα τῶν ἐσόδων κατὰ 5,000,000, εἶμαι ἄρα ὑποχρεωμένος νὰ ἐξεύρω νέους πόρους». Προχείρως ἔδωκεν εἰς αὐτὸν τὸν ἕνα ὁ κ. Πρωθυπουργός, τὸν ἐν Κρήτῃ, προχειρότερον δὲ ἔκαμε τὴν διασκευὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Περὶ ποίου πολιτικοῦ προγράμματος ὀργανωτικοῦ ὁμιλοῦσι πρὸς ἡμᾶς; Ποῖον πολιτικὸν πρόγραμμα πρόκειται νὰ στηρίξωμεν; Πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς ἐνασμενίζεσθε νὰ καλῆτε αὐτό, παρελθόντος, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐπανεστατήσαμεν, καὶ πρὸς τοῦτο ἐπιβάλλομεν νέους φόρους, νέα ἀφόρητα βάρη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τοῦτο εἶναι καὶ μόνον. Οὐδεμία ὑπῆρξε προμελέτη, οὐδεμία προπαρασκευή, οὐδεμία κατεβλήθη προσπάθεια· ναί, Κύριοι, οὐδεμία, οὐδεμία, οὐδεμία. Διότι κατὰ τὴν αὐτὴν ἀγόρευσίν του ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν: «Ἐὰν συνωμολογεῖτο τὸ ὅλον δάνειον, ὁ τόπος θὰ εἰσήρχετο εἰς κρίσιν οἰκονομικήν, τῆς ὁποίας ἀδύνατον θὰ ἦτο νὰ προΐδῃ τις τὰς συνεπείας». Καί, ἐνῷ ταῦτα ἔλεγε τὸν Ἀπρίλιον, τὸν Μάϊον συνωμολογεῖτο τὸ μέγιστον μέρος τοῦ δανείου. Ἄρα ὁ τόπος εἰσῆλθεν ἤδη εἰς τὴν ἐπικίνδυνον οἰκονομικὴν κρίσιν, κατὰ τὸ λέγειν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ὁποίαν κρίσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσῃ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, διότι ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς «θὰ εἰσήρχετο εἰς κρίσιν», ὅτε ὑπέβαλλεν ἀμέσως τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον; Αὐτὴ εἶναι ἡ οἰκονομικὴ πολιτική; Αὐτὴ εἶναι ἡ προβλεπομένη πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ ὀργάνωσις τοῦ Κράτους; Ἄνευ ἀκμαίων οἰκονομικῶν, προσθέτουσι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίξωμεν ἑδραίαν πολιτικήν; Ἔχετε ἕνα ἐξηντλημένον ὀργανισμὸν ἀνθρώπου δουλεύοντος καὶ λέγετε: «Ἐὰν δὲν τονώσω τὸν ὀργανισμὸν ἐκεῖνον, ἐὰν δὲν ἐπαναφέρω εἰς αὐτὸν ὅλην τὴν ὑγείαν, πῶς θὰ δυνηθῶ νὰ ἐλπίσω μελλούσας ὑπηρεσίας αὐτοῦ;». Καὶ διὰ νὰ κατορθώσητε τοῦτο ὑποβάλλετε αὐτὸν εἰς κοπιωδεστέραν ἐργασίαν καὶ φορτώνετε αὐτὸν μὲ ἄλλα βάρη, διὰ νὰ δυνηθῆτε ἀκολούθως νὰ τὸν τονώσητε! Θέλετε, Κύριοι, τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων· τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων ναί, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις λέγει πρὸς ὑμᾶς: «Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσω ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῶν δηλώσεων θὰ ἔχω τόσας εἰσπράξεις, ὥστε νὰ στηρίξω ἑδραίαν τὴν πολιτικήν μου, ὥστε νὰ πραγματοποιήσω τὸ πρόγραμμά μου». Διαφωνεῖτε λοιπὸν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀνορθώσεως; Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς: Ἐμελετήσατε τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων; Θὰ δηλώνῃ ἕκαστος πόσον παράγει καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς δηλώσεως θὰ φορολογῆται; Ἀλλὰ στέργομεν αὐτό, διότι πλήσσονται οἱ πλούσιοι. Ἀλλ’ ὅταν ὁ φόρος ἄρχηται πέρα τῶν 20 κοιλῶν, ὅταν φορολογῆται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παράγει 40 κοιλά, ἐκεῖνος ὅστις δὲν ἐπλήρωνε φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐκεῖνος ὅστις ὡς ἐπλήρωνε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας θὰ τὰ πληρώνῃ καὶ νῦν, ἀλλά, ὅτε ἐπλήρωνε πρότερον τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, δὲν ὑπεβάλλετο εἰς φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐνῷ νῦν θὰ ὑποβάλληται καὶ εἰς τὸν φόρον τὸν ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, σᾶς ἐρωτῶ· οἱ πλούσιοι ἢ οἱ πτωχοὶ πλήσσονται; Μὴ ἀπατώμεθα, λοιπόν. Κυριώτατα πλήσσονται αἱ πενέστεραι τάξεις, καίτοι δὲν φεύγω οὐδὲ βῆμα ἀπὸ τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστήριξα τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἡ κοινωνία εἶναι εἷς ὀργανισμός, ἓν σύνολον καὶ δι’ ἑνὸς φόρου πλήσσεται ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς. Ἐξακριβώσατε, λέγω, τὸ σύνολον τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας, ὑπολογίσατε ἀκριβῶς πόσον ἐπιβαρύνετε αὐτήν, μελετήσατε ἔπειτα ἂν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβαρύνητε αὐτὴν ἀκόμη, ἀλλὰ καὶ πρὸ τούτου περιορίσατε τὰς δαπάνας, εἰσαγάγετε πνεῦμα οἰκοκυρισμοῦ εἰς τὸ σκέλος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, ἀκολούθως σκεφθῆτε, διότι τότε μόνον σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ σκεφθῆτε πῶς εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ἄρητε φόρους τινάς, νὰ μεταβάλητε σύστημα φορολογικόν, νὰ μεταφέρητε τοὺς φόρους ἀπὸ τῆς μιᾶς τάξεως εἰς τὴν ἄλλην. Πρὶν μελετήσητε πάντα ταῦτα, πρὶν φθάσητε ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἡ ἐνέργειά σας δὲν εἶναι σύστημα καὶ δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον τὸ δῆθεν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλετε διαρκῶς φόρους, αὐξάνετε διαρκῶς τὰς δαπάνας καὶ παρέχετε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὑποσχέσεις καὶ μόνον ὑποσχέσεις καὶ σπείρετε ἐν μέσῳ αὐτοῦ τὴν διχόνοιαν, τὸν μέλλοντα σπαραγμὸν τῆς ἔχθρας τάξεων κατὰ τάξεων, ἐνῷ ἐπιβάλλετε εἰς τὴν μίαν τάξιν φόρους, χωρὶς νὰ ἀνακουφίζητε τὴν ἑτέραν. Πλήξατε ἐπὶ τέλους τὰς τάξεις τὰς πλουτοκρατικάς, φορολογήσατε τοὺς πλουσίους, ἀλλ’ ἀπαλλάξατε ἡμᾶς τοὺς πτωχούς. Ὅτε πλήσσοντες ἐκείνους δὲν ἀπαλλάσσετε ἡμᾶς, πρὸς τί θέλετε νὰ ἀγαλλώμεθα μεθ’ ἡμῶν; Μήπως ἔχομεν ἐχθροὺς αὐτοὺς πράγματι; Εὑρισκόμεθα ἴσως εἰς μίαν ἀντίθεσιν ἢ μᾶλλον διαφορὰν συμφερόντων, εἰς μίαν ἀνισορροπίαν συμφερόντων, ἀλλὰ δὲν εἴμεθα ἐχθροὶ κατ’ ἐχθρῶν. Μόνον διὰ τὴν ψυχικὴν εὐχαρίστησιν ἡμῶν πλήσσετε τὰς τάξεις τῶν πλουσίων; Ἐὰν ἐπιβάλλητε, λέγω, ἐπὶ τέλους τοὺς νέους τούτους φόρους τοὺς δῆθεν πλήσσοντας τὰς πλουτοκρατικὰς τάξεις, ἐνῷ, ὡς ἀπέδειξα, πλήσσονται αἱ πενέστεραι τάξεις, ἀλλ’ ἐὰν εἶναι ἀληθὴς ἡ γνώμη ὑμῶν, ὅτι πλήσσονται αἱ τάξεις αἱ πλουτοκρατικαί, ἀπαλλασσόμεθα ἡμεῖς οἱ πένητες φόρου τινός; Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ ἱκανοποιηθῶσι τὰ συμφέροντα ἡμῶν, οἱ πόθοι ἡμῶν, οἱ πόθοι οἱ ἐπιτετραμμένοι, οἱ πόθοι οἱ δίκαιοι, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ κακεντρέχεια ἡμῶν; Ἀλλ’ αἱ προσπάθειαι πρὸς τοὺς διαφόρους συμβιβασμοὺς ὑπερέβησαν ὅλα τὰ ὅρια. Εἶπέ τις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων: «Μετ’ ἀγανακτήσεως καὶ ὀργῆς θὰ ἐλάλουν πρὸς πᾶσαν Κυβέρνησιν τοῦ παρελθόντος, ἥτις ἐτόλμα τοιοῦτο νὰ προσαγάγῃ φορολογικὸν νομοσχέδιον. Πρὸς τὴν παροῦσαν ὅμως Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὑπόσχεται νὰ καταστήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐπίγειον παράδεισον, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον! Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐλπίδων τοῦ μέλλοντος στέργομεν τὰ ἀφόρητα βάρη τοῦ παρόντος! Δὲν πιστεύω ὅτι τοῦτο εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἕνα συνάδελφον, τοῦ ὁποίου ἐγὼ ὑπὲρ πάντα ἄλλον γινώσκω καὶ τὴν ἐξαιρετικὴν μόρφωσιν καὶ τὸν λαμπρὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Βουλευτὴν ἐπαναστάτην νὰ λέγῃ: «ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀορίστων ἐλπίδων τοῦ μέλλοντος στέργομεν τὰ ἀφόρητα βάρη τοῦ παρόντος». Διότι, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ παρέχῃ ὑποσχέσεις διὰ τὸ μέλλον, ἔπρεπε κάτι τι νὰ εἶχε πράξει ἐπὶ 9 μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους κατέχει τὴν ἐξουσίαν. Ἠκούσατε χθὲς μόλις ποία εἶναι ἡ κατάστασις εἰς τὸ Ναυτικόν, εἰς ποίαν ἐξάρθρωσιν ἔχει περιέλθει ἡ πειθαρχία ἐν αὐτῷ. Καὶ ἔχει 9 μῆνας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ μέγας ἀνορθωτής, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνεπιστεύθημεν τὴν διοίκησιν τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, διὰ νὰ ἐμπεδώσῃ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν ἁρμονίαν εἰς τὸ στράτευμα τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης· καὶ ἐνῷ κατέχει τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ 9 μῆνας, οὐχὶ μόνον δὲν ἐπανῆλθεν ἡ πειθαρχία καὶ ἁρμονία εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ἀλλ’ ἡ κατάστασις ἐχειροτέρευσεν ἀπεριγράπτως, διότι συνεργάζεται μετὰ τοῦ ἑνὸς τῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ κομμάτων. Τὴν πειθαρχίαν καὶ ἁρμονίαν εἰς τὸ στράτευμα τῆς ξηρᾶς καὶ ἄλλα, ἀλλὰ κυριώτατα ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως τὴν ἐξησφάλισαν, ὥστε περὶ τούτου οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω. Ἀλλ’ ἠνορθώθη ἡ Δικαιοσύνη, ὥστε δικαίως νὰ ζητῶνται παρ’ ἡμῶν φόροι; Εἶναι πράγματι ἀνεπηρέαστοι πλέον οἱ δικασταί; Δὲν μετατίθενται πλέον οἱ δικασταὶ καὶ δὲν προάγονται κατὰ τὰς διαθέσεις τῶν πολιτευομένων; Ἀλλ’ εἶναι αὔθαδες νὰ διαλαλῆται τοῦτο ὡς κατόρθωμα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἔτος ὁλόκληρον πρὶν ἢ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ ἐτέθη ὁ νόμος, ὅστις ἐξησφάλιζε τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν δικαστῶν. Ἀλλ’ ἐβελτιώθη ἡ Παιδεία; Σύστημα πλῆρες νομοθετικὸν προσήχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Νομοσχέδιον περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, νομοσχέδιον περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, νομοσχέδιον περὶ ἀνωτάτης καὶ ἄλλης ἀκόμη ἐκπαιδεύσεως; Δύο νομοσχέδια πανεπιστημιακὰ μόνον, προχωροῦντα βραδύτατα, μετ’ ἀνυπερβλήτων ἐμποδίων ἑτοιμαζόμενα νὰ ὑποστῶσιν ὀδυνηροτάτας ἐγχειρήσεις, διὰ νὰ προσαχθῶσι κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ οὐδὲν ἄλλο. Εἴδετε, λέγω, νομοσχέδια περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, περὶ κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως; Ἀγόρευσιν μακρὰν τοῦ Ὑπουργοῦ μάλιστα ἠκούσαμεν, ἄλλο ὅμως οὐδέν. Ποῖα εἶναι τὰ ἔργα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ παρ’ ἡμῶν φόρους; Μήπως τὸ νομοσχέδιον τοῦ 1892 περὶ διαθηκῶν; Μήπως τὸ νομοσχέδιον τοῦ 1906 περὶ ἐρημοδικιῶν; Ἢ μήπως ἡ κατάργησις τοῦ Ἀναστασιανοῦ νόμου; Αὐτὰ εἶναι, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνορθώσουν τὸ Κράτος; Ἀλλ’ εἰς τὸ πρόγραμμά της ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει νὰ βελτιώσῃ καὶ τὴν γεωργίαν καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ φόρους παρὰ τῶν γεωργῶν. Ἔχει ἐννέα μῆνας ἡ Κυβέρνησις, ἐμίσθωσε μεγαλοπρεπὲς καὶ πολυδάπανον μέγαρον δι’ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, γενικὸς γραμματεύς, ἰδιαίτερος μὲ μισθὸν καὶ βαθμὸν γραμματέως πρώτης τάξεως, πολυτελὴς ὑπηρεσία, πολυτελὴς ἐπίπλωσις, ἄρθρα εἰς τὰς ἐφημερίδας, συνεντεύξεις, ὑποσχέσεις.

§114Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιβήτορας.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπιβήτορας. Ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς γεωργίας τί; Σᾶς ἐρωτῶ. Εἴδετέ τι ἄλλο παρὰ τὰς ὑποσχέσεις πρὸς τὸν Θεσσαλικὸν λαόν; Ὅτε τίποτε δὲν ἐπράξατε ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ὅτε οἱ γεωργοὶ ἀποδημοῦσιν εἰς τὴν Ἀμερικὴν κατὰ μυριάδας, ὅτε οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ πληρώνουσι τόκους 20 καὶ 40%, τὰ δύο καὶ τρία τοῦ κ. Κυρέλλου, ὅτε οἱ γεωργοὶ τρέφονται μὲ ξηρὸν ἄρτον καὶ ὄξος, ὅτε στεροῦνται ἀγροτικῆς ἀσφαλείας παντελῶς, ὅτε οἱ γεωργοὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐσχάτην ἀθλιότητα, ὅτε οἱ γεωργοὶ ἀποθνήσκουσι κατὰ χιλιάδας ἐκ τῶν ἑλωδῶν πυρετῶν, ὅτε δὲν ἐφροντίσατε, κύριοι ἀνορθωταί, οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον περὶ τῶν γεωργῶν, ἀλλὰ μόνον διὰ πολυτελῆ παράστασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, πῶς ἔχετε τὸ δικαίωμα παρὰ τοιούτων γεωργῶν νὰ ζητῆτε φόρους; Δὲν ἐξετάζω ποῖος εἶναι ὁ φόρος, δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ, ἀλλὰ ποῖος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ὑμᾶς νὰ ζητήσητε ἄλλους φόρους παρὰ λαοῦ, ὅστις παρέχει τὸ τρίτον τῆς ὅλης αὑτοῦ προσόδου εἰς φόρους, ὅστις εἶπε πρὸς ἡμᾶς, τοὺς ἀναλαβόντας νὰ συνεχίσωμεν τὴν Ἐπανάστασιν: «Κυριώτατα δύο πόθους ἔχω, τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ δημοτικοῦ συστήματος»; Τὰ οἰκονομικὰ ποῦ τὰ ἄγετε; Ποῦ θὰ τὴν ἔχητε τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ δημοτικοῦ συστήματος; Φέρετε λοιπὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον, φέρετέ το, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ ὁδηγεῖ τὸν τόπον οἰκονομικῶς, ἐγκληματικῶς, διοικητικῶς, ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Φέρετέ το, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἔχετε ἐνώπιόν σας σπαρταριστὰ δέκα ἑκατομμύρια, ἐὰν εἴχετε παρασκευασθῆ, πῶς νὰ μεταρρυθμίσητε τὸ δημοτικὸν σύστημα, νὰ τονώσητε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, νὰ ἑδραιώσητε ἑδραίαν οἰκονομικὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ στηρίξητε πραγματικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ διαρρέουσιν ἀπὸ τῶν χειρῶν ὑμῶν τῶν ἀδεξίων τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα καὶ τὰ ζητεῖτε διὰ φορολογίας ἀπηνοῦς, ἀγρίας, βαρβάρου καὶ ἀπαραδέκτου εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ τολμᾶτε νὰ λέγητε ὅτι πράττετε τοῦτο, διὰ νὰ πραγματοποιήσητε τοὺς πόθους τῆς Ἀνορθώσεως, διὰ νὰ καταλύσητε τὸ παλαιὸν σύστημα, ἐνῷ οὐδὲν ἄλλο πράττετε ἢ νὰ ταπεινώσητε εἰς τὰ ὄμματα τοῦ λαοῦ τὴν Συνέλευσιν ταύτην, νὰ καταστήσητε ἀδύνατον τὴν ἐπιτυχίαν ἡμῶν τῶν νέων Βουλευτῶν καὶ νὰ ἐπαναφέρητε ἐνταῦθα ἐκείνους, οἵτινες ἐπὶ τοσοῦτον θὰ ὑπερφρονῶσιν ὑμῖν, κ. Ἀνορθωτά, ὥστε νὰ σᾶς κολλήσωμεν εἰς μίαν γωνίαν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀνίκανον νὰ ἐκβάλητε κραυγὴν μίαν. Ἄλλως βεβαίως θὰ ἐσκεπτόμην ἐγώ. Ἐγὼ θὰ εὕρισκον τὴν δύναμιν εἰς τὴν Συνέλευσιν πᾶσαν. Οὐχὶ εἰς ἕνα ἄνθρωπον. Διότι πᾶς καλῆς πίστεως συζητητὴς εἰς τὸ σύνολον τῆς Συνελεύσεως, τῆς ἠδικημένης ταύτης Συνελεύσεως, θὰ εὕρισκε τόσα φῶτα καὶ ἐπιστήμην καὶ διάθεσιν καὶ δύναμιν, ὥστε κατὰ πᾶσαν περιπέτειαν ἐπιτυχῶς νὰ συνεχίσῃ τὸν ἀγῶνα τὸν ἐπαναστατικόν, ἐὰν πραγματικῶς καὶ σταθερῶς ἤθελε νὰ καταργήσῃ τὸ παλαιὸν σύστημα. Ἀλλὰ φοβοῦμαι μὴ ἡ Συνέλευσις αὕτη δὲν ἐπίστευσεν εἰς ἑαυτήν, ἀλλ’ ἐπίστευσεν ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἔπρεπε νὰ πιστεύσωσιν ἐλεύθεροι ἄνδρες, ὁσηνδήποτε καὶ ἂν εἶχον ὑπόληψιν. Ἔπρεπε νὰ ἀνεχθῶσι τὴν ἡγεσίαν, ἀλλὰ μέχρις ἑνὸς ὁρίου, μέχρι τοῦ ὁρίου ἐκείνου, πέρα τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ὑπῆρχε πλέον τὸ πρόγραμμα τὸ ἐπαναστατικόν, ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα τῆς δημιουργίας νέου προσωπικοῦ κόμματος, προσπαθοῦντος κατὰ πάντα τρόπον νὰ συνδεθῇ μὲ τὸν τόπον, μὲ διορισμούς, προβιβασμούς, μεταθέσεις, μὲ συναλλαγήν, πρὸ τῆς ὁποίας θὰ ὠπισθοχώρει μετὰ φρίκης καὶ αὐτὸ τὸ παρ’ ὑμῶν καθ’ ἑκάστην καλούμενον ἁμαρτωλὸν παρελθόν. Τοιαύτην γνώμην θὰ εἶχον ἐγώ, νὰ πιστεύσωμεν εἰς ἡμᾶς αὐτούς. Ἡμεῖς ὅλοι κατελύσαμεν τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο, ἡμεῖς ὅλοι εἴμεθα οἱ ἐντεταλμένοι, οἱ ἔχοντες καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνεχίσωμεν τὸν ἀγῶνα. Ἀλλὰ ἀφέθημεν, φοβοῦμαι, πιθανὸν νὰ πλανῶμαι, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι ἀφέθημεν ἔρμαιον ἑνὸς ἀνδρός, ὅστις ἦλθε νὰ ἀναλάβῃ ἀγῶνα γιγάντειον, κατόπιν ἀγώνων ἐπιμόνων πολλῶν ἐτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν συμμετέσχε, δὲν συνέπαθε καὶ δὲν συνεπόνει, δὲν συνωνειρεύθη, ἀλλὰ μακρόθεν παρηκολούθει τοὺς ἀγῶνας ἡμῶν, καὶ ἐν ἑαυτῷ δὲν ἀνεπτύσσοντο καθ’ ἑκάστην ὅλα τὰ ζωηρὰ ἐκεῖνα συναισθήματα, τὰ ὁποῖα συμποσοῦνται σήμερον εἰς ἕνα ἀποτροπιασμόν, μήπως ἐπανέλθῃ ἐκεῖνο τὸ παρελθόν, τοῦ ὁποίου ἐκεῖνος ἴσως ἔχει τὴν φιλοδοξίαν νὰ ἴδῃ τὴν παρουσίαν, ἵνα ἀντιμετρηθῇ μετ’ αὐτοῦ. Καὶ οὕτω παρασυρθέντες φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἔχομεν ἴσως τὴν δύναμιν σήμερον, ἀπωλέσαμεν, φοβοῦμαι, καὶ αὐτὴν τὴν δύναμιν νὰ συνεχίσωμεν τὸν ἀγῶνα τὸν ἐπαναστατικόν. Ἀλλὰ λέγω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἀνορθώσεως: Μὲ ποῖον δικαίωμα ἐκ τοῦ πολιτεύματος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ζητεῖς τοιοῦτον φόρον; Ὁ λαὸς ἔδωκε πρὸς ὑμᾶς 350 ὀπαδούς. Ψηφισθέντος δὲ νομοσχεδίου σπουδαιοτάτου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξήρτησε ἑαυτῆς τὴν τύχην, ἐψήφισαν τὸ ὅλον 158, ἐξ ὧν μόνον 134 ὑπὲρ αὐτῆς. Ψηφισθέντος τοῦ νομοσχεδίου τοῦ νῦν συζητουμένου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως 117 μόλις, τὸ ⅓ τῶν ἐν ἀρχῇ ὀπαδῶν αὐτῆς, μὴ ἀποτελοῦντες ἀπαρτίαν. Ἐπίστευον, ἤλπιζον μᾶλλον, ὅτι, ὅτε ἔθετον ὡς ἔθεσαν τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος, ἤθελον νὰ οἰκονομῶσι τὰ πράγματα, ἀναγράφοντες ἀπαρτίαν ἐκ τοῦ ⅓ τῶν Βουλευτῶν. (Ἀκούεται εἷς ψιθυρισμός). Παραξενεύεται εἷς τῶν κυρίων συναδέλφων, διότι νομίζει ὅτι εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα αὐτοσχεδιάζονται ἀγορεύσεις, καὶ διότι εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα αὐτοσχεδιάζονται ἀγορεύσεις, κατὰ τὴν ἀντίληψίν του, οὐχὶ κατὰ τὴν γνώμην του, διότι, ἐὰν ὑπάρχῃ δυσκολία εἰς ῥήτορα, ὑπάρχει εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, ὅπου ἡ ὑπόθεσις παρουσιάζεται συμπεπιεσμένως δυσχερὴς καὶ ἀπαιτοῦσα ταχεῖαν τὴν διαχείρισιν, καὶ ἐκεῖ ἀκριβῶς ὑπάρχει ἡ μεγαλειτέρα δυσκολία διὰ ῥήτορα, ἀλλὰ διότι ἴσως αὐτοσχεδιάζονται ἔστω ἀγορεύσεις εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα, διὰ τοῦτο δύναται νὰ κρίνῃ τις τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ τὰς πολιτικὰς πράξεις, ἔστω καὶ ἂν οὐδέποτε ἄλλοτε ἤκουσεν εἴτε ῥήτορα ἐν Δικαστηρίῳ εἴτε ἐν Κοινοβουλίῳ, ἀλλὰ συνέβη, δὲν ἠξεύρω, πόσας τάξεις μετὰ τὸ ἀλληλοδιδακτικόν, νὰ ἀκολουθήσῃ στάδιον, ἐν ᾧ συνήθισε προχείρως πάντοτε νὰ διατυπώνῃ τὰς σκέψεις του. Τοιουτοτρόπως ἀντιλαμβανόμενός τις τῶν πραγμάτων, ἐὰν ἤθελε συμβῆ νὰ ὑπάρξῃ τοιοῦτός τις οὕτως ἀντιλαμβανόμενος τῶν πραγμάτων, θὰ ἐπίστευεν ὅτι τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος, ὁρίσαν ὅτι ἀρκεῖ τὸ τρίτον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν, διὰ νὰ συζητῇ καὶ ἀποφασίζῃ ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ, καταργεῖ τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν κυβερνᾷ ἡ πλειονοψηφία. Βεβαίως ἐγκύρως θὰ ψηφίζωνται οἱ νόμοι ψηφιζόμενοι ὑπὸ Βουλῆς εὑρισκομένης ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων τοῦ τρίτου τῶν μελῶν αὐτῆς, ἀλλ’ ὅταν τίθηται ζήτημα πολιτικόν, ὅταν τίθηται ἡ πολιτικὴ τῶν Κυβερνήσεων καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν κατορθώνῃ νὰ συγκεντρώσῃ ὑπὲρ τῶν μέτρων αὐτῆς τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀπαρτίας, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται πλέον νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς της ἔχει κηρυχθῆ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐξακολουθεῖ πλέον νὰ κυβερνᾷ κοινοβουλευτικῶς; Καὶ ἀποδεικνύει ὅτι εἶναι ὑπὲρ αὐτῆς ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας; Αὐταὶ εἶναι αἱ περιστάσεις, Κύριοι, κατὰ τὰς ὁποίας, διότι παρουσιάζει στοιχεῖά τινα πλειότερα δικαιοσύνης ὁ φόρος τῆς δεκάτης ἀπὸ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διὰ τοῦτο δικαιούμεθα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, μὲ τοιαύτην κοινοβουλευτικὴν ἀντίληψιν, νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ 2.000.000 ἐπιπλέον, μὲ 3.000.000 ἴσως ἐπιπλέον τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ποῖος ἐνδιαφέρεται, Κύριοι, νὰ ζυγίσῃ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ τῆς δικαιοσύνης μὲ ζυγὸν κινίνης; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ πρέπει νὰ ἐνδιαφέρῃ τὴν Συνέλευσιν ἡμῶν καὶ πρέπει νὰ ἐνδιαφέρῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν τὴν κοινοβουλευτικὴν καὶ τὴν φιλοτιμίαν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, μετὰ τοιαῦτα γεγονότα ζητοῦνται πλέον τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, 2.000.000, 2.500.000, 3.000.000 ἴσως δραχμῶν,

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ τὰ πληρώσουν οἱ εἰσοδηματίαι οἱ μεγάλοι.

§117Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ τὰ πληρώσῃ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα ἀγωνιζόμεθα νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι οἱ Προϋπολογισμοὶ τοῦ παρελθόντος ἦσαν σπάταλοι, ὅτι οἱ πολιτικοὶ τοῦ παρελθόντος ἦσαν φορομπῆκται, καὶ ἐρχόμεθα ἡμεῖς, τὰ προϊόντα τῆς ἐπαναστάσεως, οἱ ἐντολοδόχοι τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ἀποδεικνυόμεθα σπαταλώτεροι ἐκείνων καὶ φορομπηκτικώτεροι αὐτῶν. Ὅταν, Κύριοι, ζητῶμεν ἐξ ἑνὸς λαοῦ, ἐξηντλημένου οἰκονομικῶς καὶ βλέποντος τὰ τέκνα αὐτοῦ οἰκτρῶς ἀποθνήσκοντα εἰς τὴν ξένην κατὰ μυριάδας, ζητῶμεν ἑκατομμύρια φόρων, δὲν ἀρκοῦσι πρὸς παρηγορίαν αὐτοῦ αἱ λέξεις «Ἀνόρθωσις» καὶ «ἀνορθωτικὸς ἀγών». Δὲν εἶναι δυνατόν, Κύριοι, ἡ Συνέλευσις ἐν τῇ συνειδήσει της νὰ μὴ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ποίαν εὐθύνην βαρυτάτην ἀναλαμβάνει ἀπέναντι τῆς ἱστορίας ἑνὸς λαοῦ, τοῦ ὁποίου συντρίβει τὰς ἱερωτέρας ἐλπίδας, τοῦ ὁποίου διαψεύδει τὴν σκοπιμότητα μεγάλων ἀγώνων, πολυετῶν ἀγώνων, τοῦ ὁποίου ἐμποδίζει ἀνυπερβλήτως τὸ ἐθνικὸν μέλλον. Καὶ οὕτως ἐξαντλοῦντες αὐτὸν φορολογικῶς, ἐξαντλεῖτε τὰς δυνάμεις αὐτοῦ νὰ ζήσῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§118Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω ἀπὸ τοῦδε τὸν λόγον, διότι νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις παρετάθη παρὰ πολὺ καταπονοῦσα τὴν Βουλήν, ἐνδεχόμενον δὲ νὰ παραταθῇ ἀκόμη πλειότερον καὶ θὰ καταναλώσωμεν πολύτιμον χρόνον, ἐνῷ πλεῖστα ἄλλα μέτρα πρέπει νὰ ψηφίσωμεν, ἀπομένει δὲ καὶ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Πρέπει νὰ ἐξηγήσω τινὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου καὶ συστήσω εἰς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ταχέως προβῶσιν εἰς τὴν λῆξιν τῆς εἰς δευτέραν ἀναγνώσεως συζητήσεως, ἵνα εἰσέλθωμεν εἰς τὴν τρίτην. Ὅλοι ἢ μᾶλλον οἱ πλεῖστοι τῶν παρελθόντων τὸ βῆμα τοῦτο ἀναγνωρίζουσι τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὅστις θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν παγίωσιν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἄνευ παγιώσεως τοῦ ἰσοζυγίου οὐδὲν μέτρον ὀργανωτικὸν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Καὶ ὅλα ὅσα ἡ Κυβέρνησις ἐμελέτησε καὶ ὅσα θὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῶσιν, ἐὰν μὴ ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι ἰσοσκελής. Εἶναι ἀδύνατον πρῶτον νὰ δαπανήσωμεν καὶ ὕστερον νὰ εἰσπράξωμεν. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅλα τὰ μέσα, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ δαπανήσωμεν, πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν καὶ ἀσφάλειάν τινα κατὰ ἐνδεχομένων ἐλλειμμάτων, διότι οἱαδήποτε διατάραξις τοῦ καθεστῶτος θὰ ἐπιφέρῃ καὶ διατάραξιν ἐν αὐτῇ τῇ διοικήσει, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ εἰσπράξει τῶν φόρων. Πολλοὶ ἀντετάχθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ μάλιστα ἠρύσθησαν ἐπιχειρήματα ἐκ τῆς στατιστικῆς. Νομίζω ὅτι στατιστικὴ ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει στατιστικὴ μόνον φαινομένων τινῶν δημοσιονομικῶν καὶ αὐτὴ εἶναι ἀτελής, ἀλλὰ στατιστικὴν δὲν ἔχομεν, καὶ ἴσως θὰ εἶναι μάταιον νὰ ἐπιμένω νὰ ἀνατρέψω ὅλους τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς βασισθέντας ἐπὶ τῆς φαντασίας τῶν ἀγορευσάντων. Ἐλέχθη μεταξὺ ἄλλων παραδειγμάτων ὅτι ὁ γεωργικὸς καὶ ποιμενικὸς λαὸς τῆς Ἑλλάδος ἀνέρχεται εἰς 77% τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ, κατὰ χάριν δὲ ἀπὸ τοῦ ἀκριβοῦς αὐτοῦ ἀριθμοῦ ὁ ἀγορεύσας ἀφῄρεσεν 27% καὶ εἶπεν ὅτι δέχεται 50%. Στατιστική, ἡ ὁποία ἀφαιρεῖ τόσον εὐκόλως 27%, ἔπρεπε νὰ μὴ τολμᾷ νὰ ἐμφανίζηται δημοσίᾳ. Οὐδὲν Κράτος ἐν Εὐρώπῃ ὑπάρχει ἔχον τόσον γεωργικὸν πληθυσμόν. Ἡ Βουλγαρία, χώρα ἐγγὺς ἡμῶν, ἡ ὁποία ἔχει τὸν μεγαλείτερον γεωργικὸν πληθυσμόν, ἔχει δὲ καὶ ἀξίαν λόγου στατιστικήν, ἀναγράφει ἀναλογίαν μόνον 41% διὰ τὸν γεωργικόν της πληθυσμόν, ἡ δὲ ἰδική μας ἀπογραφὴ λέγει ὅτι ἐκ τῶν ἐργαζομένων μόνον 9 καὶ 8% ἀνήκουν εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν καὶ 2% ἀνήκει εἰς τὸν ποιμενικὸν πληθυσμόν. Ἐὰν δὲ ὑπολογίσητε ὅτι οἱ ἐργαζόμενοι ἐν Ἑλλάδι, κατὰ τὴν ἀπογραφὴν πάντοτε, εἶναι πρὸς τοὺς μὴ ἐργαζομένους ἐν ἀναλογίᾳ 1 πρὸς 3 καὶ 6%, θὰ εὕρητε ὅτι οἱ ἐργαζόμενοι οὗτοι ἀντιστοιχοῦν πρὸς οἰκογενείας 160.000. Οὗτος περίπου εἶναι καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν οἰκογενειῶν τῶν δηλωσάντων τὰ ἀροτριῶντα κτήνη. Αἱ οἰκογένειαι αἱ δηλώσασαι τὰ ἀροτριῶντα κτήνη εἶναι 156.000. Ὁ δηλῶν ἀροτριῶν κτῆνος εἶναι ὁ κάτοχος αὐτοῦ, εἶναι δὲ καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν γεωργικῶν οἰκογενειῶν μεγαλείτερος ἄλλων τινῶν Κρατῶν, μικρότερος ὅμως τοῦ ἐν Σερβίᾳ, μικρότερος τοῦ ἐν Βουλγαρίᾳ. Ἄν δὲ ὅλοι οἱ φαντασιώδεις ὑπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐστηρίχθησαν ἐπὶ 257.000 οἰκογενειῶν, ἀριθμὸς ὅστις κατὰ τὸ δοκοῦν ἐξευρέθη, γίνωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 160.000 οἰκογενειῶν, ἀνατρέπονται ὅλοι.

§119Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§120Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Παρακαλῶ. Ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα. Δεύτερος ὑπολογισμὸς ἐπίσης φαντασιώδης: θέλουσι πολλοὶ ἀγορεύσαντες νὰ ὑπολογίσωσι τὴν παραγωγὴν τῆς Ἑλλάδος, μὴ ὑπαρχούσης στατιστικῆς, ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἕκαστος Ἕλλην καταναλίσκει, τοῦ ποσοῦ τοῦ ἄρτου — εὐτυχῶς τὸ κακὸν δὲν ἐξετάθη καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον καταναλίσκουσι τὰ ἄλλα ζῷα τὰ οἰκοῦντα ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς γῆς, — καὶ ὑπελογίσθη ὅτι ἕκαστος Ἕλλην καταναλίσκει 140 ὀκάδας ἄρτου ἐτησίως. Ἀμέσως ἕτερος εἶπεν ὅτι ἡ κατανάλωσις εἶναι 180 ὀκάδων καὶ ἄλλος ὅτι εἶναι 200. Ἀλλὰ πρὸ τῆς μεγίστης διαφορᾶς, ἥτις ἐξήγετο ἐκ τοιούτων ὑπολογισμῶν, οἱ ἀγορεύσαντες ἀμέσως ὑπεχώρησαν καὶ μετέβαλον τοὺς ἀριθμούς. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, μὲ τοιαύτην εὐκολίαν νὰ μεταβάλῃ τις τοὺς ὑπολογισμούς του καὶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ στηρίξῃ ἐπιβολὴν φόρου τινός; Θὰ δεχθῶμεν τὸ 140 ἢ τὸ 200, τὸ ὁποῖον παραδόξως εἶναι ἐγγὺς πρὸς μίαν ἀλήθειαν; Γνωρίζομεν ἀκριβῶς τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἄρτου ἐν Γαλλίᾳ — ἡ ἐντύπωσις ἡμῶν εἶναι ὅτι οἱ Γάλλοι καταναλίσκουσιν ὀλιγώτερον ἡμῶν ἄρτον —, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἐντύπωσις, δὲν εἶναι στατιστική· ἡ κατανάλωσις τοῦ ἄρτου ἐν Γαλλίᾳ εἶναι 192 ὀκάδες κατ’ ἄτομον.

§121Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πόσα γεώμηλα ὅμως;

§122Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι λοιπὸν 192 ὀκάδες. Ἂν ὑπολογίσητε μὲ αὐτὸν τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον σεῖς δέχεσθε, κατώτερον τῆς ἀληθείας, ἀφοῦ θέλετε νὰ ὑπολογίσητε καὶ τὰ γεώμηλα, τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὴν Ἑλληνικὴν κατανάλωσιν εἶναι 523.000.000 ὀκάδων μόνον δι’ ἄρτον, δηλαδὴ 26.000.000 κοιλῶν μόνον δι’ ἄρτον, ἂν δ’ ἐκ τούτου ἀφαιρέσητε τὰ εἰσαγόμενα ἑκάστοτε κατ’ ἔτος, κατὰ μέσον ὅρον θὰ εὕρητε ὅτι ἡ παραγωγὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι 19½ ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος μόνον δι’ ἄρτον.

§123Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δι’ ἄρτον, παρακαλῶ, ἢ δι’ ἄρτον καὶ σποράν;

§124Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μόνον διὰ καταναλισκόμενον ἄρτον. Περὶ τῆς σπορᾶς εἶχε λησμονήσει ὁ ἀγορεύσας νὰ κάμῃ λόγον καὶ ὅτε τῷ παρετηρήθη τοῦτο ἀμέσως ἐδέχθη μὲν τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθη νὰ μεταβάλῃ τοὺς ἄλλους ὑπολογισμοὺς καὶ ἀνέγνωσε τοὺς παλαιοὺς πίνακας τοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μὴ ἀφαιρέσεως τῆς σπορᾶς καταρτισθέντας. Ἀλλὰ στατιστικαὶ βασιζόμεναι ἐπὶ τοιούτων στοιχείων δὲν εἶναι στατιστικαὶ οὐδὲ δύναμαι νὰ τὰς λάβω ὑπ’ ὄψιν. Ἂν θελήσω νὰ προχωρήσω ἀκόμη περισσότερον, θὰ παρατηρήσω ὅτι π. χ. προκειμένου περὶ τῶν γεωργικῶν συνοικισμῶν, οὓς ἀνεβίβασεν εἰς 5.000 χωρία ὁ ἀγορεύων, ἅμα τῷ ἐγένετο ἡ παραμικρὰ παρατήρησις, ἀφῄρεσε μὲν ἀμέσως 2.000 χωρία, ἀλλ’ οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους ἀνέγνωσεν ὁπωσδήποτε, ἀνεγνώσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μὴ ἀφαιρέσεως τῶν 2.000 χωρίων. Ἕτερος τῶν ἀγορευσάντων ἐγγύτερον θελήσας νὰ ἐξακριβώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν χωρίων εὗρε 3.300 γεωργικοὺς συνοικισμοὺς ἐν Ἑλλάδι. Σημειωτέον ὅτι ἐκ τῶν 3.300 χωρίων 930 περίπου ἔχουσι πληθυσμὸν κατώτερον τῶν 100 ψυχῶν, δηλαδὴ μέσον ὅρον πληθυσμοῦ 45 ἕως 50 ψυχῶν, ἤτοι 7 ἢ 8 οἰκογενείας. Ὅτε δὲ ἐγένετο ὁ περίφημος ὑπολογισμὸς τοῦ τίς δαπάνη θὰ ἀπαιτηθῇ, ἵνα εἰσπραχθῇ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, πρὸς χάριν μου ὑποθέτω εἶπεν ὁ ἀγορεύσας ὅτι ὑπολογίζει διὰ δύο τοιαῦτα χωρία 15 ἢ 16 οἰκογενειῶν ἕνα βεβαιωτὴν ἐργαζόμενον ἐπὶ 2½ μῆνας πρὸς οἱονδήποτε ἡμερομίσθιον. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ τὰ χωρία δὲν εἶναι γεωργικά· τὰ περισσότερα αὐτῶν, ὡς βλέπετε ἐν τῇ ἀπογραφῇ, ἂν θελήσητε νὰ ἐγκύψητε ἀκριβέστερον, εἶναι ποιμενικὰ καὶ ἁλυκικὰ ὡς καὶ ἄλλα — ἡ Ἀνάφη π. χ. ἔχει ἁλυκάς —, καὶ ἂν ὅμως δεχθῶ ὅτι ὅλα τὰ χωρία εἶναι γεωργικὰ καὶ ὅτι παράγουσι κατὰ μέσον ὅρον 120 κοιλά, θὰ ἴδητε ὅτι θὰ ἔχωσι 2.880 κοιλὰ ἕκαστον νὰ μετρήσωσι. Φαντάζεσθε δὲ βεβαιωτὴν ἐπὶ 2½ μῆνας καταγινόμενον νὰ μετρῇ 2.880 κοιλά, τὰ ὁποῖα μετροῦνται εἰς 5 ἡμέρας ὁ βεβαιωτὴς τόσον θὰ λάβῃ, ὅσον κόπον θὰ καταβάλῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου, ὄχι νὰ μετρῇ τόσα κοιλὰ τὴν ἡμέραν, ὥστε νὰ κατορθώσῃ νὰ φθάσῃ τὰς 60 ἡμέρας.

§125Χ. ΚΑΡΑΣ. Ἐντὸς πόσων ἡμερῶν θὰ ἁλωνίσωσι τοὺς καρπούς; Φαντάζεσθε ὅτι εἰς μίαν ἑβδομάδα θὰ ἁλωνίσωσι;

§126Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μὴ νομίζετε ὅτι εἶσθε ὁ μόνος γεωργὸς ἐνταῦθα. Γνωρίζετε πῶς γίνεται ὁ ἁλωνισμός, ἡ καταμέτρησις καὶ πόσον δύναται ὁ βεβαιωτὴς νὰ μετρήσῃ.

§127Χ. ΚΑΡΑΣ. Ἔπειτα ἔχει πρωίμους καὶ ὀψίμους καρπούς.

§128Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν λεχθέντων. Δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω ἔπειτα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὑπολογίζω ἀκριβέστερον τῶν προβληθεισῶν στατιστικῶν, αἱ ὁποῖαι βασίζονται εἰς ὑποθέσεις παρὰ πολὺ τολμηράς. Τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν πρὸ τοῦ 1880 ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου τῶν δημητριακῶν καρπῶν, εἶναι τὰ μόνα ἀκριβῆ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν. Γνωρίζομεν ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ ἐπλήρωσαν διὰ 950.000 κοιλῶν, ἂν δὲ προσθέσητε τὸν μέσον ὅρον τοῦ κέρδους τοῦ ἐνοικιαστοῦ, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὅτι ἠδύνατο νὰ εἶναι 20 καὶ 25, ἐγὼ δὲ παραδέχομαι ὅτι ἀνέρχεται εἰς 15%, θὰ ἴδητε ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐβεβαιώθη ὡς παραγωγὴ πράγματι φορολογουμένη, εἶναι 15.600.000 κοιλῶν τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος πλὴν τῆς Θεσσαλίας. Ἔχομεν καὶ τὰ πρωτόκολλα τοῦ 1880, τὰ ὁποῖα καὶ ταῦτα εἶναι στοιχεῖα στατιστικῆς, ἀλλὰ στοιχεῖα κατώτερα τῆς ἀληθείας, διότι ἐγίνωσκον ὅλοι οἱ φορολογούμενοι ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ αἱ μεταβᾶσαι ἐκεῖ, ἵνα συλλέξωσι στατιστικὰς πληροφορίας, μετέβαινον ἐκεῖ, ἵνα καθορίσωσι τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ἑπομένως ὅλαι αἱ δηλώσεις ἦσαν κατώτεραι τῆς ἀληθείας καὶ δι’ αὐτὸ ἐδηλώθη τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς εἰς 19.000.000, βραδύτερον δὲ αἱ δηλώσεις τῶν ἀροτριώντων, τὰς ὑπολογίσητε ἐπὶ τῷ μέσῳ ὅρῳ τῆς ἀποδόσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἂν ἀναβιβάζουσι κατὰ τὸ 1905 τὴν παραγωγὴν εἰς 20½ ἑκατομμύρια, εἶναι δὲ κατώτερα τῆς ἀληθείας καὶ ταῦτα. Ἡ μέση παραγωγὴ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος ὑπολογίζεται πρὸ τοῦ 1880 εἰς 15.600.000 κοιλῶν. Ἡ τῆς Θεσσαλίας, περὶ τῆς ὁποίας δὲν ὑπάρχουσιν ἀκριβεῖς στατιστικαὶ πληροφορίαι, εἶναι κατὰ τὸν Ἐμπορικὸν Σύλλογον Βόλου ὑπὲρ τὰ 7.000.000 κοιλῶν κατὰ μέσον ὅρον· ἑπομένως ἡ παραγωγὴ τῆς Ἑλλάδος δύναται νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 22 ἢ 23 ἑκατομμύρια καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐβασίσθη ἡ ὑπηρεσία ὑπολογίσασα τὴν ἀπόδοσιν τοῦ φόρου. Μεθ’ ὅσα εἶπον περὶ τῶν στατιστικῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις σὺν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δηλώσασα ὅτι ἀποτελεῖ μέρος τοῦ προγράμματός της, δηλώσασα πρὸς τούτοις ὅτι ἦτο ἀδύνατον ἡ μεγάλη αὕτη παραγωγὴ νὰ μὴ συμβάλλῃ, ὅπως καὶ ὅλη ἡ ἐπίλοιπος διοίκησις τῆς χώρας, καὶ εἰς τὴν παρασκευὴν τῶν στρατιωτικῶν αὐτῆς δυνάμεων. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι κατ’ αὐτὴν θὰ ἦτο κατάφωρος ἀδικία, ἂν αἱ γεωργικαὶ τάξεις, τῶν ὁποίων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξυμνήθη τόσον πολὺ ἡ εὐγένεια τῶν αἰσθημάτων, ἡ προσήλωσις πρὸς τὴν πατρίδα καὶ τὸ καθῆκον αὐτῶν, ἂν οἱ γεωργικοὶ οὗτοι πληθυσμοὶ δὲν συνέβαλον καὶ οὗτοι, ὅπως ὅλοι οἱ Ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς πατρίδος. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξηνέχθη, ὅτι οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ προστατεύονται ὑπὸ δασμοῦ, εἶναι ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ πολεμηθῇ ἐπαρκῶς οὔτε κἂν πιθανῶς. Πληρώνει 14.000.000 κατὰ μέσον ὅρον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς φόρον εἰσαγωγῆς σίτου. Ἄλλα 28.000.000 δραχ. ἀντιπροσωπεύουσι τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ σίτου ἐπὶ τοῦ ἐνταῦθα παραγομένου καὶ καταναλισκομένου σίτου. Οὕτω τὰ 28.000.000 δραχμῶν καταβάλλουσι τὰ ⅔ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος ὑπὲρ τὴν τιμὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ταῦτα δὲ τὰ 28.000.000 δρ. δὲν τὰ πληρώνουσιν οἱ παραγωγοί. Ἠμφεσβητήθη καὶ τοῦτο καὶ ἐλέχθη ὅτι οἱ παραγωγοὶ δὲν ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, διότι τρώγουσι τὸν σῖτον, διότι πληρώνουσι δι’ αὐτὸν δαπάνας καλλιεργείας ἢ μίσθωμα γαιῶν· ἀλλ’ ἓν δὲν ἐλέχθη, ὅτι ταῦτα πάντα ἀληθῶς τὰ πληρώνουσι τὰ ⅔ τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ τὸ ἐπίλοιπον ⅓ δὲν τὰ καταβάλλει πάντοτε. Ἂν δὲ ὑπολογίσητε πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ⅔ τῶν οἰκογενειῶν, θὰ ἴδητε ὅτι 340.000 περίπου οἰκογενειῶν πληρώνουσι 28.000.000 δρ. ἐτησίως, δηλαδὴ πλέον τῶν ἄλλων φόρων πληρώνουσι 70 δραχμὰς ἑκάστη οἰκογένεια ὑπὲρ τὴν τιμὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὅτι δὲ ταύτας τὰς 70 δραχμὰς δὲν τὰς πληρώνουσιν οἱ παραγωγοὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ὁ παραγωγὸς δημητριακῶν καρπῶν ὠφελεῖται ἢ μέρος τοῦ δασμοῦ ἢ καὶ τὸ ὅλον τοῦ δασμοῦ, εἴτε διαθέσῃ τὸ προϊὸν αὐτοῦ πρὸς μίσθωσιν ἐργασίας, κατεργασίας, ἁλωνίσματος, εἴτε διαθέτει αὐτὸ εἰς μίσθωσιν γαιῶν. Βεβαίως ἡ ἐπίπτωσις τοῦ φόρου, οἱουδήποτε φόρου, εἶναι πολυσύνθετον πρᾶγμα καὶ δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἀπολύτως ὅτι τὰ 28.000.000 δραχμῶν τὰ ὑπὸ τοῦ ὑπολοίπου πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος πληρωνόμενα δὲν ἐπιπίπτουσι κατά τι καὶ ἐπὶ τοῦ ⅓ τοῦ παράγοντος, ἀλλ’ ἐπιπίπτουσι πάντοτε εἰς πολὺ μικρὸν ποσοστόν. Ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐννοεῖ ὅτι, ἂν τὰ ⅔ τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος καταβάλωσιν 28.000.000 δραχμῶν, τοὐλάχιστον πρέπει νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τοὺς παραγωγεῖς τῶν δημητριακῶν καρπῶν τὸ ⅐, τὸ ⅛, τὸ ⅑ τοῦ ποσοῦ τούτου, τὸ ὁποῖον καταβάλλει ὁ ἐπίλοιπος πληθυσμός. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἀσκόπως καὶ ἀμελετήτως καταργηθεῖσαν φορολογίαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἐξήγησε τοὺς λόγους τοὺς οἰκονομικούς, διὰ τοὺς ὁποίους ἔπρεπεν ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ λάβῃ αὐτὴν τὴν εἰσφορὰν ἐκ τῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ νομίζει ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἐντεῦθεν ἀγορευσάντων δὲν ἠμφεσβήτησαν τὸ πρᾶγμα, οὔτε ἀντέστησαν. Ὡμολογήθη ὅτι λόγοι ἀνάγκης καὶ λόγοι δικαιοσύνης ἐπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν φορολογίαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἡ συζήτησις, καθ’ ὅσον ἐγὼ ἠδυνήθην ν’ ἀντιληφθῶ, περιστράφη εἰς τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ὁ τρόπος οὗτος τῆς εἰσπράξεως ὁ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφόμενος εἶναι τρόπος πρωτογενής, ἀλλ’ εἶναι πάντως ἀνώτερος τοῦ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐπειδὴ δὲ κατέκρινον τόσον δριμέως ἄλλοτε τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ ἐπαναλάβω ὅσα τότε εἶπον. Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διετηρήθη λόγῳ ἀνάγκης· ἀφ’ ὅτου ἐπεβλήθη ὅλη ἡ Ἑλλὰς ἐζήτει νὰ τὸν ἀποσείσῃ ἐκ τῶν ὤμων της, μόνον δὲ ἀδυναμία νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλο σύστημα ἐπέβαλε τὴν διατήρησίν του. Ἐὰν δὲ εἴχομεν ὑπηρεσίαν ἐξησκημένην καὶ ἐπαρκῆ, καλλίτερον ὠργανωμένην, οἰκονομικὴν καὶ διοικητικήν, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀπέβλεπε νὰ φορολογήσῃ καὶ τὰς γεωργικὰς οἰκογενείας συμφώνως πρὸς τὸ πραγματικόν των εἰσόδημα, ὡς ἐν Πρωσσίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι παρεσκευασμένοι οὔτε ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία οὔτε ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος εἰς τοιοῦτον φόρον εἰσοδήματος. Ἔχουσα δὲ ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις ἢ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἢ νὰ εὕρῃ ἄλλον τρόπον φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐπροτίμησε τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῆς ἐσοδείας, τὸ ὁποῖον ἔχει μὲν ἐλαττώματα, ἀλλ’ ἔχει καὶ πλεονεκτήματα. Ἔχει ἐλαστικότητα ἡ φορολογία αὕτη, εὐκολύνει τὸν γεωργόν, διότι δὲν ἔρχεται νὰ τῷ ζητήσῃ χρήματα, ὅταν οὗτος δὲν ἔχῃ, ἀλλὰ ζητεῖ τὸν φόρον εἰς εἶδος. Ἡ Κυβέρνησις προυτίμησε τοῦτον τὸν τρόπον, καίπερ δὲ μὴ θαυμάζουσα καθόλου τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως, ἔκρινεν ὅτι εὐκολώτερον τοῦτο θὰ προσηρμόζετο πρὸς τὰς περιστάσεις. Αἱ ἀναμνήσεις τοῦ φόρου εἶναι ἀληθῶς ὀδυνηραὶ παρὰ τῷ λαῷ. Ὁ φόβος τοῦ παρελθόντος, ἡ νευρικότης, ἥτις κατέλαβε τοὺς πάντας, συνετέλεσαν, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξεύρῃ ἀντὶ τοῦ ἐπαχθοῦς ἐνοικιαστοῦ ἕτερον πρόσωπον, ἐκ τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως. Παραδόξως ὅμως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ δι’ ὀργάνου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἓν ὄνομα καὶ ἔλαβε τὸ ὄνομα τοῦ βεβαιωτοῦ, ἐφοβήθησαν ἀμέσως τὸν βεβαιωτήν, ὅτε τὸν εἶδον ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐζητήθη ἡ διὰ κυβερνητικῶν ὀργάνων βεβαίωσις, ἐπῆλθε νέα νευρικότης, νέοι φόβοι, τοὺς ὁποίους ἔχετε ἐν τῇ φαντασίᾳ σας, δὲν τοὺς ἔχετε ἐν τῇ πραγματικότητι. Καὶ αἱ ἐπικρίσεις κατὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου προῆλθον ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ δὲν ἤθελον τὸν ἐνοικιαστήν, ὅτε εἶδον ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν εἶχε δυσκολίαν νὰ μεταβάλῃ τρόπον βεβαιώσεως, ἤρχισαν νὰ φοβῶνται αὐτὸν πλειότερον τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἐλπίζοντες ὅτι οἱ πολλαπλοῖ φόβοι των θὰ συνέβαλλον εἰς τὴν ἀπόρριψιν τοῦ φόρου. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει διάταξις, εἰσηγουμένη διά τινα κτήματα, ἐντατικῶς καλλιεργούμενα διὰ τρόπου καλλιεργείας ὡρισμένου, ἄλλον τρόπον βεβαιώσεως, ἐπὶ τῇ βάσει σχεδιαγράμματος καὶ ἐπὶ πλήρους ἐρεύνης βιβλίων. Εἰσάγει δηλ. τὴν φορολογίαν τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Ἡ διαφορὰ αὕτη τοῦ νὰ φορολογῆται ἓν μέρος τῆς παραγωγῆς ἄλλως καὶ ἄλλως ἕτερον μέρος ὑπάρχει εἰς πλεῖστα Κράτη καὶ εἰς πλείστους φόρους.

§129Α. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τίνος εἴδους βιβλία ἐννοεῖτε;

§130Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Βιβλία λογιστικά, κύριε Βουλευτά, ἄνευ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀσκῆται ἐντατικὴ καλλιέργεια. Τὸ ἄρθρον 5 ἐγέννησε παρὰ πολλοῖς φίλοις τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἰδέαν νὰ ἐπεκταθῇ ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς φορολογίας καὶ ἐπὶ ἄλλων κτημάτων ἡμιεντατικῶς καλλιεργουμένων ἢ καὶ ἐπὶ μικροτέρων κτημάτων, ἂν θελήσωσιν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν κτημάτων τούτων νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 5. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψει βεβαίως ὅτι τὸ ἄρθρον 5 ἔθηκε τὰς βάσεις καλλιτέρου μέλλοντος ἐν τῇ φορολογίᾳ καί, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦτο παρεσκευασμένη ἡ ὑπηρεσία, θὰ ἐπεξέτεινε τὸ ἄρθρον 5 καὶ εἰς ἄλλα κτήματα ἐντατικῆς καλλιεργείας. Μὴ νομίζετε ὅμως ὅτι ἡ δι’ ἀνακρίσεως βεβαίωσις δὲν ἔχει ὀχλήσεις καὶ βάσανα. Ἔχομεν πεῖραν τὴν Γερμανικήν, τὴν Πρωσσικήν. Προτοῦ ὁ φόρος τῶν τάξεων καταργηθῇ ἐν Πρωσσίᾳ, ἐπὶ 5.000.000 φορολογουμένων, ἓν ἑκατομμύριον φορολογουμένων ὑπέστη κατασχέσεις περιουσιῶν, ἀπεδείχθη δ’ ὅτι ἐκ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου φορολογουμένων αἱ 500.000 κατασχέσεις εἶχον ἐπιβληθῆ ἀδίκως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπαναλαμβάνω, ἓν ἑκατομμύριον κατασχέσεων ἐπὶ πέντε ἑκατομμυρίων φορολογουμένων. Ἀφοῦ δ’ ὁ φόρος τῶν τάξεων ἐν Πρωσσίᾳ ἀντικατεστάθη διὰ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος καὶ ἐγένετο οὕτως εἰπεῖν τὸ πρότυπον τῆς Εὐρώπης, ἐγένετο φόρος, τὸν ὁποῖον θαυμάζουσιν οἱ ἔξω τῆς Γερμανίας ἐπιστήμονες πλειότερον καὶ αὐτῶν τῶν Γερμανῶν ἐπιστημόνων καὶ τῶν Γερμανῶν φορολογουμένων, ἀφοῦ, λέγω, ἐβελτιώθη ὁ φόρος οὗτος, ἔχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. Ὁ φόρος ἐν πρώτοις ἐβελτιώθη ἐν μέρει μόνον, διότι διὰ τὰ εἰσοδήματα τὰ κάτω τῶν 3000 μάρκων ἐτηρήθη τὸ παλαιὸν σύστημα· μεταβαίνει δηλ. ἐπιτροπή, ἡ ὁποία κατατάσσει τοὺς φορολογουμένους ἐπὶ τῇ βάσει ἐνδείξεων! Διὰ τὰ εἰσοδήματα τὰ ἄνω τῶν 3000 μάρκων ἐπιβάλλεται ἡ δήλωσις. 26% τῶν δηλώσεων τούτων ἀμφισβητοῦνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατ’ ἔτος, ἥτις ἐπιβάλλει ποινάς. Εἶναι δὲ Κράτος ἡ Γερμανία, ἔνθα ἡ ὑποταγὴ εἰς τοὺς νόμους εἶναι γενική, ἔνθα ἡ συνήθεια τοῦ φόρου τόσον ἔχει ῥιζωθῆ, ἔνθα ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἀρτία, παραπολὺ ἀνωτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐδῶ. Ἐν τούτοις 26% τῶν δηλωσάντων τὸ εἰσόδημα ὑφίσταται τὰς ποινάς, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ νόμος δι’ ἀνακριβείας. Ἡ εἰς τρίτον βαθμὸν ἐπιτροπή, ἡ κατ’ ἔφεσιν δικάζουσα, ἐδίκασε ποσὸν δηλώσεων 388,000. Κάμετε τὴν ἀναλογίαν καὶ θὰ ἴδητε ὅτι τὸ ¼ τῶν φορολογουμένων βασανίζεται δι’ ἀνακριβεῖς δηλώσεις καὶ ὅτι παρ’ ὅλα ταῦτα ἐν Πρωσσίᾳ αἱ δηλώσεις ἐξακολουθοῦσι νὰ εἶναι ἀνακριβεῖς. Ὅτε εἰσήχθη ὁ φόρος κατὰ τὸ 1892, οἱ ἔχοντες εἰσόδημα δεδηλωμένον κατώτερον τῶν 900 μάρκων ἀπηλλάσσοντο τῆς φορολογίας, ἦσαν δὲ τότε 70% τοῦ ὅλου, κατὰ τὸ 1905 ἦσαν 56%. Ταῦτα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς φορολογίας ἐν Πρωσσίᾳ. Ὁ Βάγνερ, ὁ μέγας Γερμανὸς ἐπιστήμων, ἔλεγεν ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς οὐδέποτε θ’ ἀποδώσῃ ὅ,τι πρέπει ν’ ἀποδώσῃ, μόνον ὅταν κατ’ ἀρχὴν ἡ διοίκησις ὅλους τοὺς δηλοῦντας τοὺς θεωρῇ ὡς ψευδῶς δηλοῦντας καὶ μόνον ὅταν παύσωσι νὰ ὑπάρχωσι λαϊκὰ στοιχεῖα ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς, προέτεινε δὲ πλὴν τούτου νὰ φυλακίζωνται οἱ ψευδῶς δηλοῦντες· μόνον οὕτως, ἔλεγεν, ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ καλλίτερος τύπος τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ. Λοιπὸν τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις περιέλαβε μεταξὺ τῶν διατάξεων αὐτοῦ, μὴ νομίσῃ τις ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ ὀχλήσεις, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ διαμαρτυρίας κατὰ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅτι δὲν θὰ πληρώσῃ τὰς καρδίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν τὸ ἀνέγνωσαν φόβου, ὁμοίου πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος προῆλθεν ἐκ τοῦ βεβαιωτοῦ.

§131Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ τὸ εἶδον καὶ δὲν ἐφοβήθην.

§132Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ εἴδετε, ἀλλὰ τὸ εἴδετε φιλολογικῶς μόνον. Τὸ εἴδετε ὡς ἰδέαν. Ἴδετέ το μὲ ἐξακρίβωσιν, ἴδετέ το μὲ ἐπαλήθευσιν καὶ τότε θὰ μοὶ εἴπητε τί θὰ αἰσθανθῆτε.

§133Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἴχομεν, κύριε Ὑπουργέ, καὶ τὸ κατηργήσαμεν διὰ γενικῆς κραυγῆς.

§134Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν λέγω ταῦτα, ἵνα πολεμήσω τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, ἀφοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 5ῳ ἐγὼ πρῶτος τὸ εἰσήγαγον, λέγω μόνον ὅτι δὲν εἶναι ἡ νομιζομένη πανάκεια, διότι θὰ ἀκούσωμεν ἀμφισβητήσεις καὶ διαμαρτυρίας καὶ διὰ τὸ σύστημα τοῦτο. Λέγω ὅτι τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων ἔχει πολλὰ τὰ τρωτά, ἔχομεν λ. χ. τὸν φόρον τῶν περιβολίων. Ὁ φόρος τῶν περιβολίων καθ’ ἕκαστον ἔτος βεβαίωσιν δὲν ἔχει, ἐξακρίβωσιν δὲν ἔχει. Ἔχομεν μόνον ἓν κτηματολόγιον πρὸ ἐτῶν κατηρτισμένον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ περιβόλια φορολογοῦνται συμφώνως πρὸς τὸ κτηματολόγιον ἐκεῖνο. Ἡ δυσφορία ὅλων τῶν κατοίκων εἶναι ἐν τούτοις μεγίστη. Τὰ καθυστερούμενα εἶναι 60%. Ὅλοι παραπονοῦνται κατὰ τοῦ φόρου. Ἔχομεν καὶ ἄλλον φόρον, τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀμπέλων. Καὶ ἐκεῖ ἡ δήλωσις ἐγίνετο ἐφάπαξ, δύναται δὲ ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν δήλωσιν· ἔχομεν ἐν τούτοις καὶ ἐκεῖ καθυστερούμενα, τὰ ὁποῖα ὑπερβαίνουσι τὰ 50%. Τὰ καθυστερούμενα προῆλθον, διότι δὲν κατεδιώχθησαν οἱ ὀφειλέται διὰ τὰ μικρὰ ποσά· τὴν ὥραν ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καταδιωχθῶσι, τότε θὰ ἀκούσωμεν διαμαρτυρίας. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἀδύνατον οἱονδήποτε σύστημα νὰ μὴ ἔχῃ ἐλαττώματα. Καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐφαρμόσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι τὸ ὀλιγώτερον ὀχληρὸν διὰ τὸν λαόν. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι πρέπον νὰ μὴ παραταθῇ ἡ συζήτησις αὕτη, θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ἵνα λήξῃ ἡ συζήτησις εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, τροπολογίαν, ἡ ὁποία θὰ συζητηθῇ εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν καὶ διὰ τῆς ὁποίας θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀφήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐκλέξῃ τὸν καταλληλότερον τρόπον τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τούτου, ἵνα οὕτω δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὰ ἔργα ἡμῶν καὶ μὴ καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον ματαίως.

§135ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον προτιθέμενος νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ εἴπω τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τούτου. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, θὰ παρακαλέσω, ὅπως διακοπῇ ἡ συνεδρίασις διὰ τὸ δεῖπνον, ἀλλὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη κατὰ τὴν 10ην ὥραν καὶ οὐχὶ κατὰ τὴν 11ην, ὡς ἐγίνετο μέχρι τοῦδε· θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην θὰ τερματισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἢ κατὰ τὸν ἕνα ἢ κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον. Δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον πρὸς τὴν βάσιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου συνδέει τὴν παραμονήν της ἐν τῇ Ἀρχῇ, νὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλήν, ἰδιαίτατα δὲ τοὺς φίλους αὐτῆς, ὅπως συνέλθωσι προθύμως εἰς τὴν συνεδρίασιν, διὰ νὰ τερματισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐλπίζω μάλιστα ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ψιφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ προχωρήσωμεν καὶ ἔτι περαιτέρω, διότι ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι εἰργάσθημεν πολὺ καὶ καλὸν εἶναι νὰ περατώσωμεν τὰς ἐργασίας τῆς παρούσης Βουλῆς, νὰ παραπέμψωμεν δὲ τὸν ὄγκον τῆς λοιπῆς ἐργασίας διὰ τὴν προσεχῆ Βουλήν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν δεκάτην ὥραν ἀκριβῶς. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8.30′ μ. μ.). Μετὰ τὴν διακοπήν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§138ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τύπους ζητεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ ἐπιβολὴ νέας φορολογίας. Ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι, ἂν κατὰ τύπους ἡ Βουλὴ συζητεῖ νομοσχέδιον νέας φορολογίας, κατ’ οὐσίαν συζητεῖ τοιοῦτον μεταρρυθμίσεως τῆς φορολογίας τῆς κρατούσης, διότι ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἦτο τόσον ὀλίγον μεμελετημένη καὶ τόσον ὀλίγον σοβαρά, ὥστε αὐτὴ αὕτη ἡ ἐπανάστασις, τῆς ὁποίας ἡ πρώτη Κυβέρνησις κατήργησε τοῦτον, διὰ τῆς δευτέρας Κυβερνήσεώς της ἐπεζήτησε νὰ ἐπαναφέρῃ καὶ πάλιν αὐτόν. Καὶ ἡ Βουλή, ἡ καταργήσασα τὸν φόρον τοῦτον, ἐψήφισε πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ Συνόδῳ της εἰς δύο ἀναγνώσεις νομοσχέδιον ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς δευτέρας Κυβερνήσεως τῆς ἐπαναστάσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπανήρχετο ἐν ἰσχύϊ ὁ φόρος οὗτος.

§139Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἄλλην Σύνοδον.

§140ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς ἔκτακτον; Ὄχι εἰς τὴν ἰδίαν;

§141Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι εἰς τὴν ἰδίαν.

§142ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς ἀπόστασιν τριῶν μηνῶν μόλις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς καταργήσεως. Ἀλλά, καὶ ἂν ἀκόμη, κύριοι Βουλευταί, δὲν ὑπῆρχεν ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ἂν ἀληθῶς ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν σήμερον τὴν ἐπιβολὴν νέας φορολογίας ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦτο συνεπὴς πρὸς τὸ πρόγραμμα αὑτῆς, ἂν δὲν ἔσπευδε πρὸ πάσης ἄλλης φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἀνισότητα, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς φόρου ἐκ μέρους εἰσοδήματος τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἂν δὲν ἔσπευδε νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἀνισότητα ταύτην πρὸ παντὸς ἀποκαθιστῶσα τὴν ἰσότητα μεταξὺ πάντων τῶν παραγωγῶν διὰ τῆς ἐπιβολῆς ἀναλόγου φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν. Ἰσχυρίζομαι ὅτι ὤφειλε νὰ πράξῃ τοῦτο, καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἐπέβαλλε τὴν ἀνάγκην τῆς φορολογίας ταύτης ἡ ἐπιβαλλομένη ἑδραίωσις τοῦ ἰσοζυγίου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἰσχυρίζομαι δηλαδὴ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφέρετο ἅμα τῇ μελέτῃ τῶν δημοσίων ἡμῶν οἰκονομικῶν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προτείνῃ τὴν προκειμένην φορολογίαν, καὶ ἂν ἀκόμη ὁ ἐφετινὸς Προϋπολογισμὸς δὲν ἦτο ἀνισοσκελής, καὶ ἂν ἀκόμη ὁ ἐφετινὸς Προϋπολογισμὸς ἦτο ὑπεράρτιος, καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ καταλίπῃ πλεόνασμα ἐκ δύο καὶ τριῶν καὶ πέντε ἑκατομμυρίων (χειροκροτήματα). Ἦτο ἀναγκαία ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου, ἀνεξαρτήτως τῆς φυσιογνωμίας, τὴν ὁποίαν παρέχει ὁ ἐφετινὸς Προϋπολογισμός, διότι τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ Συντάγματι, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου καὶ συνεισφέρουσιν εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῶν δυνάμεών των, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λησμονηθῇ τόσον ταχέως, ὥστε καλούμενοι νὰ ψηφίσωμεν τὸν πρῶτον Προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, νὰ μὴ ἄρωμεν τὴν κατάφωρον ταύτην ἀδικίαν, τὴν κατάφωρον ταύτην ἀνισότητα μεταξὺ τῶν διαφόρων Ἑλλήνων παραγωγῶν. Καὶ ὅταν ὁμιλῶ περὶ ἀνισότητος δὲν ἀποβλέπω εἰς τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα χωρίζουσι τὰς διαφόρους ἐπαρχίας· ἀποβλέπω μόνον εἰς τὴν διαφορὰν τῶν διαφόρων παραγωγῶν, διότι, ἐὰν εἰς μίαν εἰδικώτερον τῶν ἐπαρχιῶν ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν εἶναι ἀνωτέρα πάσης ἄλλης, καὶ ἂν ἀποτελῇ καὶ τὸ κυριώτατον τῶν ἐσόδων αὐτῆς, οὐδεμία ὅμως σχεδὸν ἐπαρχία τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχει μὴ παράγουσα δημητριακοὺς καρπούς. Εἷς μάλιστα ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀγορεύων χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπέδειξε, νομίζω, ὅτι ἡ παραγωγὴ τῆς Πελοποννήσου μόνης ὀλίγον ἀφίσταται ἀπὸ τὴν παραγωγὴν ἄλλου μέρους, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται κατ’ ἐξοχὴν σιτοπαραγωγόν. Ὁμιλῶ λοιπὸν περὶ τῆς ἰσότητος μεταξὺ τῶν διαφόρων τάξεων τῶν παραγωγῶν ἀνεξαρτήτως τῶν γεωγραφικῶν ὁρίων, ἐντὸς τῶν ὁποίων κατοικοῦσιν οὗτοι. Ἰσχυρίζομαι ἑπομένως ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξισώσεως ταύτης θὰ ἐπέβαλλεν εἰς Κυβέρνησιν σεβομένην ἑαυτὴν νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸν φόρον τοῦτον, νὰ εἰσαγάγῃ τὴν φορολογίαν ταύτην, ἐνῷ συγχρόνως βεβαίως, ἐὰν εὑρίσκετο ἀπὸ τοῦδε ἐνώπιον Προϋπολογισμοῦ ἔχοντος μεγαλείτερα τὰ ἔσοδα τῶν ἐξόδων, θὰ ἦτο εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, ἐὰν εἶχον συμπληρωθῆ καὶ ὅλαι αἱ μελέται ἐπὶ τῆς δασμολογικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ αἱ διεθνεῖς ἀπόψεις δὲν ἐπέβαλλον ἐφεκτικότητά τινα, προτοῦ προταθῇ μεταρρύθμισίς τις, νὰ προσέλθῃ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐλάφρυνσιν τῶν βαρῶν τῶν ἀμέσων φόρων, τῶν πληττόντων τὰ ἀντικείμενα τῆς πρώτης ἀνάγκης διὰ βαρυτάτων δασμῶν, ἀμέσων φόρων, οἱ ὁποῖοι ἐξαντλοῦσιν ἐν γένει μὲν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἰδικώτερον ὅμως τὰς ἀπορωτέρας τάξεις αὐτοῦ. Διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἀσφαλιζομένη θεωρητικῶς διὰ τοῦ Συντάγματος ἰσότης τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν καὶ ἡ μετοχὴ αὐτῶν κατὰ τὴν δύναμιν ἑκάστου εἰς τὰ δημόσια βάρη εἶναι πράγματι ἀληθὴς καὶ δὲν εἶναι φενάκη, ὅτε ὁ μὲν ἐλαιοπαραγωγὸς βαρύνεται διὰ δασμοῦ περὶ τὰ 10% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου παραγωγῆς του, ὁ δὲ σταφιδοπαραγωγὸς βαρύνεται διὰ διπλασίου σχεδὸν δασμοῦ, μένει δ’ ἐντελῶς ἀφορολόγητος ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἐπαγγελίας ἥκιστα σοβαρᾶς, ὅπως ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου ὑπεστήριξα, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παράγει δημητριακοὺς καρπούς. Καὶ ἡ ἀνισότης αὕτη, κύριοι Βουλευταί, θὰ ἦτο ἀκόμη μᾶλλον κατάφωρος, ἀκόμη μᾶλλον κραυγάζουσα, καθόσον, ἐνῷ ὁ παραγωγὸς τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς σταφίδος δὲν ἀπολαύει ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας οὐδεμιᾶς ἰδιαιτέρας προστασίας, ὁ παραγωγὸς τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἀπολαύει κατ’ ἐξαίρεσιν αὐτῆς τῆς προστασίας, ἡ ὁποία τεχνητῶς ὑψώνει τὴν τιμὴν τοῦ σίτου, τὴν ὁποίαν κανονίζει ὁ διεθνὴς ἀνταγωνισμός, ὑψώνει αὐτὴν κατὰ 35%, νομίζω.

§143Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. 40%.

§144ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ ὅπως σᾶς ἀπέδειξε πρὸ μικροῦ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν παράγει δημητριακοὺς καρπούς, πληρώνει οὐ μόνον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον περὶ τὰ 14.000.000 δραχμῶν κατ’ ἔτος ἕνεκα τοῦ φόρου τοῦ εἰσαγωγικοῦ τοῦ σίτου, ἀγοράζων τὸν ἄρτον του εἰς ὑπέρογκον σχετικῶς τιμήν, ἀλλὰ πληρώνει καὶ ἄλλα τόσα, ἂν μὴ πλείονα, ἀκόμη ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τοὺς ἐγχωρίους παραγωγοὺς τοῦ σίτου, διότι τὴν τιμὴν τοῦ σίτου ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ κανονίζει πλέον ὄχι ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως τοῦ διεθνοῦς ἀνταγωνισμοῦ, ἀλλ’ οὗτος ὁ νόμος σὺν τῇ προσθήκῃ τοῦ δασμοῦ τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου. Ὅτε, Κύριοι, ὁ σταφιδοκτήμων ὁ μὴ παράγων καὶ δημητριακοὺς καρπούς, ἢ ὁ ἐλαιοκτήμων ἢ ὁ κάτοικος τῆς πόλεως ἢ ὁ βιομήχανος ἐργάτης πληρώνει πρὸς τὴν τάξιν τῶν σιτοπαραγωγῶν 28.000.000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, ἐρωτῶ, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος ὁρμᾷ εἰς τὸν νέον πολιτικὸν βίον τῆς Ἀνορθώσεως, Ἀνορθώσεως ἐχούσης ἀνάγκην ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν δαπανῶν — καὶ περὶ τούτου θὰ ὁμιλήσω μετὰ μικρόν — ἐρωτῶ, λέγω, τὸ νέον τοῦτο καθεστὼς ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, καὶ θὰ προσθέσω ἀκόμη, ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ καὶ ἀπὸ τὴν τάξιν τὴν ἐπωφελουμένην τόσον ὀγκωδῶς ἀπὸ τὴν παρέμβασιν αὐτὴν τῆς Πολιτείας, ἔχει ἢ δὲν ἔχει οὐ μόνον τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ἀκόμη νὰ ζητήσῃ νὰ εἰσφέρωσιν οἱ λαμβάνοντες τὰ 14.000.000 αὐτὰ ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν παραγωγῶν, ὅπως καταβάλλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸ ⅓ τοῦ ποσοῦ τούτου ἢ τὸ ¼; Ὅταν ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως, κύριοι Βουλευταί, ἐξετάσητε τὴν δικαιολογικὴν βάσιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, θέλετε ἀναγνωρίσει, ἐλπίζω, ὅτι ὅλαι αἱ ἀτέλειαι, τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτής, ἀτέλειαι τοῦ συστήματος τούτου, ὡς ἐκ τῆς ἀνισότητος πράγματι τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἔχοντος γόνιμον ἀγρὸν καὶ τοῦ μὴ ἔχοντος γόνιμον ἀγρόν, αἱ ἀνισότητες αὗται θὰ τίθηνται κατὰ μέρος, ἀφοῦ ὁ φόρος ὁ ζητούμενος δὲν πρόκειται νὰ πλήξῃ, ὅπως πολλάκις ἰσχυρίσθην, οὔτε τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, ἀλλ’ οὔτε τὴν καθαρὰν πρόσοδον τῆς γῆς, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἀναζητήσῃ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου ἓν μέρος ἀπὸ τὴν τεχνητὴν αὔξησιν τοῦ προϊόντος, τὴν ὁποίαν ἐπέφερε τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς του; Καὶ ὅταν, λέγω, ἀπὸ τοῦτο μόνον τὸ στοιχεῖον τῆς ἀξίας τῆς παραγωγῆς πρόκειται νὰ λάβῃ τὸ Κράτος τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ δι’ ἑαυτό, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι αἱ ἄλλαι ἀνισότητες μὲ συγκινοῦσιν ὀλίγον τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔρχομαι νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ λάβω ποσοστὸν ἐκ τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν παρέχω ἐγὼ ὡς Κράτος, καὶ τὴν ὁποίαν προστασίαν ἐπίσης ἀνίσως παρέχω δίδων ὁμοίαν τοιαύτην καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας γονίμους ἀγροὺς καὶ εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας γονίμους ἀγρούς; Εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τὸ ἀμάχητον, κύριοι Βουλευταί, τὸ ἀκατανίκητον, οὐδὲν ἐναντίον ἐπιχείρημα ἀντετάχθη. Ὑπεβλήθη μόνον μία δήλωσις ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀντιτασσόμενοι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀντίρρησιν, ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος οὗτος ὁ προστατευτικός, ὁ ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Ἀλλὰ τοιαύτη δήλωσις, κύριοι Βουλευταί, ἐννοεῖτε καλῶς πόσον εἶναι ἐστερημένη σοβαρότητος, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι εἶναι ἐστερημένη εἰλικρινείας. Θὰ ἔλεγον εἰλικρινείας, διότι ἐὰν εἴχομεν αὐτοὺς τούτους τοὺς παραγωγοὺς ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ἐθέτομεν εἰς αὐτοὺς τὸ ζήτημα ῥητῶς ὅπως ἀπαντήσωσιν ἂν δέχωνται νὰ καταργηθῇ ὁλοσχερῶς ὁ προστατευτικὸς δασμός, διὰ νὰ ἀπαλλαχθῶσι τοῦ φόρου ἢ ἂν δέχωνται καλλίτερον νὰ ὑφίσταται ὁ προστατευτικὸς οὗτος δασμός, καὶ νὰ πληρώνωσι τὸ ἓν τρίτον τοῦ ἐκ τοῦ δασμοῦ τούτου προερχομένου κέρδους εἰς τὸ Δημόσιον, γνωρίζω ποία θὰ ἦτο ἡ ἀπάντησις αὐτῶν. Ἀλλὰ λέγω ὅτι εἶναι καὶ ἥκιστα σοβαρὸν τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο διὰ τὸν λόγον ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ προκαλῇ τις τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα εἰσαγάγῃ νόμον ὁ ὁποῖος νὰ καταργῇ φόρον ἀποδίδοντα εἰς τὸν ἐφετινὸν Προϋπολογισμὸν πλέον τῶν 15,000,000 δραχμῶν, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ κατάργησις θὰ ἀπετέλει αὐτὴν τὴν στιγμὴν οὐδὲν ἄλλο ἢ ἀνατροπὴν τοῦ παντὸς καὶ χρεοκοπίαν τοῦ Κράτους. Ἂν λοιπὸν δὲν δύναμαι νὰ εἰσηγηθῶ τὴν κατάργησιν τοῦ προστατευτικοῦ δασμοῦ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τοῦ σίτου, ἔχω τὸ δικαίωμα ὅμως καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως εἶπον, νὰ ζητήσω ἀπὸ τοὺς ἀπολαμβάνοντας τὰ ἐντεῦθεν ὠφελήματα νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὰ δημόσια βάρη ὄχι κἂν ὅσα συνεισφέρουσιν οἱ ἄλλοι παραγωγοὶ οἱ μὴ ἀπολαμβάνοντες τοιούτων προστασιῶν καὶ τοιούτων ὠφελημάτων, ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερα τῶν ἄλλων. Ἐλέχθη ἀληθῶς, Κύριοι, ὑπό τινος ἐκ τῶν ῥητόρων, οἵτινες ἠγόρευσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ προστασία ἡ παρεχομένη ὑπὸ τῆς Πολιτείας δὲν εἶναι ἐπωφελὴς παρὰ μόνον εἰς τοὺς μεγάλους παραγωγούς· καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἶναι κυρίως ἐπωφελὴς εἰς τοὺς μεγάλους παραγωγούς, περὶ τῶν ὁποίων ὅμως καὶ ἰδιαιτέραν πρόνοιαν κατὰ τὸ δυνατὸν λαμβάνει τὸ νομοσχέδιον διὰ τῶν διαφόρων διαβαθμίσεων τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον εἰσάγει. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ὠφελοῦνται ἀπὸ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ καὶ οἱ παράγοντες ὀλίγον σχετικῶς σῖτον. Ἐκεῖνοι βεβαίως, οἱ ὁποῖοι παράγουσι μόνον τὸ δι’ αὐτοὺς ἀναγκαῖον, ὠφελοῦνται ὀλιγώτερον· ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτῶν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι κυρίως οὗτοι μένουσιν ἀφορολόγητοι διὰ τῆς νέας ταύτης φορολογίας. Πλὴν καὶ οὗτοι δὲν παύουσιν ἀπὸ τοῦ νὰ ὠφελῶνται ἐκ τοῦ δασμοῦ τούτου, διότι, ἂν δὲν παρῆγον σῖτον καὶ εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀνάγκην ὡς ἄποροι νὰ ἐπιδίδωνται εἰς ἄλλην ἐργασίαν, ὅπως ὁ βιομηχανικὸς ἐργάτης, θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνουσι πέρα τῆς ἀξίας τοῦ σίτου 35%, ὅπως πληρώνουσιν ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐργάται οἱ μὴ πληρώνοντες σῖτον. Ἀλλὰ πέρα τοῦ ποσοῦ τούτου εἶναι προφανές, Κύριοι, ὅτι, δέκα ἀκόμη κοιλὰ ἂν παραγάγῃ ὁ μικρὸς καλλιεργητής, καὶ ταῦτα πωλήσῃ, θὰ πωλήσῃ αὐτὰ βεβαίως εἰς τιμὴν ἀνωτέραν ἢ μικροτέραν ἀναλόγως τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας τοῦ μέρους, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται, ἀλλὰ πάντως ηὐξημένην κατὰ τὴν ἀξίαν διὰ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου τοῦ εἰσαγωγικοῦ, διότι, καὶ ἂν ὁ φόρος οὗτος ἔλειπε, θὰ ἐπώλει τὸν σῖτον ἀναλόγως μὲν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας εὐθηνότερον ἢ ἀκριβότερον, ἀλλὰ πάντως ἠλαττωμένον κατὰ τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου τοῦ εἰσαγωγικοῦ. Εἶπεν ὅμως πρὸς ἡμᾶς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ὅτι, ἐνῷ ἐπηγγέλθημεν διὰ τοῦ προγράμματος ἡμῶν καὶ ἐπανελάβομεν ἀνὰ πᾶσαν περίστασιν καὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου ὅτι θέλομεν στρέψει πᾶσαν τὴν προσοχὴν ἡμῶν εἰς ἀνάπτυξιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τὰς δηλώσεις ἡμῶν ὑπὲρ τῶν παραγωγικῶν τάξεων δὲν ἐξεδηλώσαμεν κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον παρὰ μόνον διὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως αὐτῶν διὰ νέων φορολογικῶν βαρῶν. Ἀλλ’ ἰσχυρίζομαι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἰδιαιτέρας αὐτῆς μερίμνης πρὸς προστασίαν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας οὐ μόνον δὲν εὑρίσκονται ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ φορολογικὴ ἰσότης, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιδιώκεται ἡ ἑδραίωσις τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ἣν δέον νὰ ἔχῃ, ἄνευ τῶν ὁποίων οὐδὲν τὸ γενναῖον εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ εἰς οἱονδήποτε ἐκ τῶν κλάδων τῆς ἐπιδιωκομένης ἀνορθώσεως. Καὶ ἰσχυρίζομαι ἀκόμη ὅτι ἐκεῖνος, διὰ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποδυσπετῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἰδιαιτέρως δὲ ὁ παραγωγὸς τῶν δημητριακῶν καρπῶν, δὲν εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϊόντος αὐτοῦ μὲ ἓν ποσοστόν, ἀρχόμενον ἀπὸ τρία καὶ ἀνερχόμενον εἰς τέσσαρα, εἰς πέντε, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τοὺς ἰσχυροτέρους ὤμους καὶ ἓξ καὶ ἑπτὰ τοῖς ἑκατόν, ἐκεῖνο, λέγω, διὰ τὸ ὁποῖον ἀποδυσπετεῖ ὁ λαός, δὲν εἶναι ἡ τοιαύτη ἐλαφρὰ φορολογία, ἀλλ’ εἶναι ἡ ὕπαρξις τῶν ἀδήλων φορολογιῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας στενάζει ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι πολλαπλάσιον τοῦ φόρου τούτου, τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖται νὰ εἰσφέρῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι ἡ ἔλλειψις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἀποτελεῖ φορολογίαν ἄδηλον, ἡ ὁποία πλήττει τὴν παραγωγὴν τοῦ παραγωγοῦ ὄχι κατὰ τέσσαρα ἢ πέντε ἢ ἑπτὰ τοῖς ἑκατόν, ἀλλὰ πολλάκις καὶ κατὰ τεσσαράκοντα καὶ πεντήκοντα τοῖς ἑκατόν, αὐτὴ αὕτη μάλιστα οὐ μόνον πλήττουσα τὸ εἰσόδημα τῆς ὑπαρχούσης περιουσίας, ἀλλὰ καὶ ἀναστέλλουσα πᾶσαν ὁρμὴν καὶ πᾶσαν διάθεσιν πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, πρὸς ἐπέκτασιν τῶν φυτειῶν, πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς δενδροκομίας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κάμνει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸν παραγωγὸν νὰ στενάζῃ, εἶναι ἡ ἔλλειψις πάσης προνοίας, ὅπως ἐπέρχηται βοηθὸς τὸ Δημόσιον κατὰ τῶν ἐπιζωοτιῶν, αἱ ὁποῖαι διαρκῶς μαστίζουσι τὰ κτήνη αὐτοῦ τὰ ἀγροτικά, εἶναι ὁ ἐπαχθὴς τρόπος τῆς εἰσπράξεως τῶν ὑπαρχόντων φόρων, εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν πιστωτικῶν καθιδρυμάτων, ἡ ὁποία ἔλλειψις ὁμοῦ μετὰ τῆς ἀδιαφορίας τῆς Πολιτείας πρὸς τὴν ἐπὶ τοσαύτην σειρὰν ἐτῶν ἀσκουμένην τρομερὰν τοκογλυφίαν παρέδωκε τὸν ἀγρότην τὸν πενέστερον εἰς τοὺς ὄνυχας πάσης Ἁρπυίας, εἶναι ἡ καταστροφή, τὴν ὁποίαν ἀπεργάζεται ἡ καθ’ ἡμέραν ἐπέκτασις ἀντὶ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ὑπὸ τῶν ὑδάτων καὶ τῶν πλημμυρῶν καταλαμβανομένων εὐφόρων ἐκτάσεων τῆς γῆς, εἶναι ἡ καταστροφὴ τοῦ προϊόντος του, τὴν ὁποίαν ἀποτελοῦσι κατὰ πᾶν ἔτος οἱ ἀρουραῖοι μῦς καὶ ἡ ἀκρίς.

§145Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τὰ 130,000,000 τί γίνονται τότε, τὰ ὁποῖα πληρώνει ὁ λαός;

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριε Γαρουφαλλιᾶ, παρακαλῶ.

§147Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἡ ἀτελὴς ἐκμετάλλευσις τῆς γῆς, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ μόνον ἐπιδίδεται ὁ ἀγρότης ὁ Ἕλλην, διότι τὸ Κράτος δὲν ἐφρόντισεν ἐπὶ τόσας δεκάδας ἐτῶν νὰ διδάξῃ αὐτὸν ὅτι χρήζει καλλιτέρου ἀρότρου, ὅπερ αὐτὸ καὶ μόνον θὰ ἠδύνατο νὰ πολλαπλασιάσῃ τὴν παραγωγήν του. Περὶ πάντα ταῦτα ἔχει καθῆκον νὰ στραφῇ ἡ μέριμνα τῆς Πολιτείας, διὰ νὰ ἐπικουρήσῃ ἀμεσώτερον τὰς γεωργικὰς παραγωγικὰς τάξεις, ἵνα μὴ περὶ τῶν ἄλλων ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν τὴν στιγμὴν ταύτην, περὶ ὧν ἐν σπέρματι ἤδη, τοὐλάχιστον, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐμερίμνησε, καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτῆς, ἡ ὁποία τοσοῦτον παραγνωρίζεται, διότι δὲν ἐξαγγέλλεται ἐπιδεικτικῶς, εἰς μόνον τὸ ζήτημα τῆς καταδιώξεως τῆς ἀκρίδος ἐφέτος καὶ τῶν ἀρουραίων μυῶν καὶ τῆς παροχῆς τοῦ θειικοῦ χαλκοῦ διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ περονοσπόρου ἀποτελεῖ ἀληθῆ εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν τῆς Πολιτείας. Ἡ μέριμνα αὕτη, δύναμαι νὰ εἴπω μεθ’ ὑπερηφανείας, προέλαβε τὴν ἐπέκτασιν τῆς διαδόσεως τῆς ἀκρίδος, ἡ ὁποία αὐτὴ καὶ μόνη δὲν θὰ κατέστρεφε μόνον ἐφέτος ἱκανὸν μέρος τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ θὰ ἐδημιούργει κίνδυνον καὶ διὰ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Καὶ δὲν ἰσχυρίζομαι βεβαίως ὅτι ἀπηλλάχθημεν τοῦ κινδύνου, τοῦ ἐκ τῆς ἀκρίδος, ἀλλ’ αἱ διακόσιαι χιλιάδες ὀκάδων ἀκρίδος, ἡ ὁποία κατεστράφη μόνον εἰς τὸν νομὸν Λαρίσης, ἰσχυρίζομαι ὅτι ἀποτελεῖ μίαν γενναίαν ἄμυναν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπρωτοστάτησεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ περιορίσῃ τὴν μάστιγα ταύτην τῆς γεωργίας τοῦ τόπου, βεβαίως δὲ πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ μέριμνα αὕτη ἐπὶ σειρὰν ἀκόμη ἐτῶν, διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀπαλλαγῶμεν ὁριστικῶς, καίτοι ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου ἤδη κατωρθώσαμεν νὰ περισώσωμεν μέγα μέρος τῆς παραγωγῆς ἡμῶν, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ διεκινδύνευεν ἐκ μόνης τῆς μάστιγος ταύτης. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπεβάλλετο, Κύριοι, ὅπως ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἐπὶ τῶν παραγωγῶν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὡς μέτρον δικαιοσύνης, ἀνεξαρτήτως, ἐπαναλαμβάνω, τῆς φυσιογνωμίας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἰσχυρίζομαι συγχρόνως ὅτι μὲ τὰ ἀτελῆ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν, μὲ τὴν ἔλλειψιν στατιστικῆς ἀληθοῦς, δυναμένης νὰ φωτίσῃ τοὺς κυβερνήτας εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἔρευναν, εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν διατύπωσιν τῶν φορολογικῶν μέτρων, ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν φόρον τοῦτον ἦτο τὸ μᾶλλον ἐνδεδειγμένον μέτρον, ὅπως ἐκ τῶν ἐνόντων κατορθώσωμεν νὰ εἰσφέρῃ καὶ ἡ παραγωγικὴ αὕτη τάξις τοῦ Κράτους διὰ τὰς δημοσίας ἀνάγκας μέρος, ἐπαναλαμβάνω, τῶν ὅσα ἀπολαμβάνει διὰ αὕτη τῆς προστασίας τῆς Πολιτείας. Ἀληθῶς δὲν εἶναι οὗτος ὁ ἰδεώδης φόρος, — τοιοῦτος ἄλλως τε καὶ δὲν εὑρέθη ἀκόμη —, βεβαίως ὑστερεῖ πολὺ ἀπὸ τοὺς φόρους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐγγύτερον πρὸς τὸ ἰδεῶδες. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον — ἀναγκάζομαι καὶ τρίτην φορὰν νὰ τὸ εἴπω — δὲν ζητεῖ τὸ Κράτος νὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν πρόσθετον ἀξίαν, μέρος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν αὐτὸ τοῦτο ἀποδίδει εἰς τὸ προϊὸν διὰ τῆς δημοσιονομικῆς του πολιτικῆς, ἰσχυρίζομαι ὅτι αἱ ἀνισότητες, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ φόρος οὗτος, εἶναι σχετικῶς παραβλεπτέαι, διὰ τῶν διακρίσεων δέ, αἱ ὁποῖαι ἐπιχειροῦνται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας, διακρίσεων αἱ ὁποῖαι πρέπει ἀκόμη νὰ ἐπεκταθῶσι, διὰ νὰ πληχθῇ διὰ ποσοστοῦ ἀκόμη μεγαλειτέρου ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατοικεῖ ἔξω τοῦ Κράτους, ἀπολαμβάνει τὰ εἰσοδήματα κτημάτων ἐντὸς τοῦ Κράτους κειμένων, καὶ ὁ ὁποῖος ταῦτα δαπανᾷ ἐπίσης εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἀπαλλασσόμενος ὅλων τῶν ἄλλων βαρῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπόκεινται οἱ ἐντὸς τοῦ Κράτους κατοικοῦντες, ἰσχυρίζομαι, λέγω, ὅτι διὰ τῶν διακρίσεων τούτων καὶ τῆς προσθέτου αὐτῆς διακρίσεως, τὴν ὁποίαν θὰ προτείνωμεν εἰς τὴν γʹ συζήτησιν, ὁ φόρος οὗτος οὐ μόνον ἀνταποκρίνεται ἐν ἱκανῷ μέτρῳ πρὸς τὴν μεταξὺ τῶν διαφόρων παραγωγῶν τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἀναγκαίαν διάκρισιν, ἀλλ’ ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς του ὁ φόρος οὗτος θέλει παράσχει εἰς ἡμᾶς τὰ μέσα, ὅταν μᾶς δώσωσι καὶ ὅλα τὰ στατιστικὰ δεδομένα, ὅπως ὀλίγον κατ’ ὀλίγον φθάσωμεν οὐχὶ μόνον διὰ τοῦτον τὸν ἄμεσον φόρον ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους φόρους τοὺς ἀμέσους τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, εἰς τὸ νὰ διατυπώσωμεν τοὺς φόρους τούτους ὡς φόρους οὐχὶ πλέον τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ἀλλὰ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐπιζητεῖτε, Κύριοι, νὰ φθάσωμεν ἀπὸ μιᾶς ἡμέρας εἰς ἄλλην εἰς τοῦτο τὸ ἰδεῶδες, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἐπιδιώκωμεν, ζητεῖτέ τι ἀδύνατον. Καὶ εἰς τοῦτο τοῦ λόγου μου ἐλθών, ὅπερ εἶναι καὶ τὸ κυριώτερον ἴσως μέρος τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία διεξήχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐν σχέσει πρὸς τὸν προκείμενον φόρον, διότι οἱ πλεῖστοι τῶν ῥητόρων, οἵτινες ἔλαβον τὸν λόγον, καί, νομίζω, πολλοὶ ἀκόμη ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται ἢ ἐπρόκειτο νὰ λάβωσι τὸν λόγον, ἐνῷ ἀναγνωρίζουσι μετ’ εὐθύτητος τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσφέρῃ καὶ ἡ τάξις αὐτὴ τῶν παραγωγῶν εἰς τὰ δημόσια βάρη, διαφωνοῦσι μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου· εἰς τοῦτο τοῦ λόγου μου ἐλθὼν δὲν διστάζω νὰ διακηρύξω, Κύριοι, ὅτι τὸν ἄριστον τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου ἐν ἀρχῇ τῆς ἐπιβολῆς αὐτοῦ παρεῖχε, κατ’ ἐμέ, τὸ πρῶτον ὑποβληθὲν νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω καθῆκον νὰ διακηρύξω ἀπροκάλυπτοι τὴν γνώμην ταύτην, διότι ταῦτα λέγων δὲν στηρίζομαι, Κύριοι, ἐπὶ θεωριῶν, στηρίζομαι καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῆς πείρας, ἡ ὁποία εἶναι ὁ καλλίτερος ὁδηγὸς εἰς τοιαῦτα ζητήματα, καὶ τὴν πεῖραν ἔχω ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, ὅπου ὁ φόρος οὗτος ὑφίσταται οὐχὶ ὡς κατάλοιπον τῆς δουλείας, ὅπως ἰσχυρίσθη τις τῶν ῥητόρων ἐντεῦθεν, ἀλλ’ ἐξ ἐπιγνώσεως καὶ ἀποκτήσεως αὐτοῦ τούτου τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, μόλις φθάσας εἰς τὴν πολιτικήν του χειραφέτησιν, ἐνόμιζεν ὅτι θὰ προώδευε κατὰ τοῦτο, ἐὰν ἀπεμιμεῖτο τὰ ἐνταῦθα κρατοῦντα, καὶ εἰσήγαγεν ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους τοῦ αὐτονόμου πολιτεύματος τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, καὶ ὁ φόρος οὗτος, Κύριοι, δὲν διετηρήθη παρὰ μίαν μόνον διετίαν, ὅση ἦτο ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τῆς μιᾶς Συνόδου τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ἄλλης κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1899 καὶ διατηρηθεὶς δύο ἔτη κατηργήθη, χωρὶς νὰ εὕρῃ ἕνα ἐν τῇ Βουλῇ τὸν συνήγορον, διὰ νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῆς εἰσπράξεώς του δι’ ἐνοικιαστῶν, ἄνευ βελτιώσεων μάλιστα, διότι αἱ βελτιώσεις εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶχον ἐπέλθει ἐν Κρήτῃ καὶ πρὸ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς πολιτικῆς τοῦ τόπου, διότι τὸ σύστημα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἐν Κρήτῃ ἡ διὰ ἐνοικιαστῶν εἴσπραξις τῆς δεκάτης ἀπέχει τόσον πολὺ ἀπὸ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου τὰς ἀναμνήσεις διατηρεῖ ἐνταῦθα ὁ λαός, συμβολίζων αὐτὰς μὲ ἓν ὄνομα τρομερὸν ἐν τῇ φαντασίᾳ, τὸ τοῦ σπαχῆ, ἀπέχει ὅσον αἱ ἀνατολαὶ ἀπὸ δυσμῶν. Ὁ ἐνοικιαστὴς ἐκεῖ εὑρίσκεται ὡς ἴσος πρὸς ἴσον ἀπέναντι τοῦ φορολογουμένου, ἔχει εἰς τὸ μέσον τὴν Πολιτείαν καὶ τὸ Κράτος ἱστάμενος διαιτητὴς καὶ μὴ ἔχων κανένα λόγον βεβαίως νὰ δείξῃ ἰδιαιτέραν εὔνοιαν ὑπὲρ τοῦ φορολογοῦντος παρὰ ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου. Ἀλλὰ ταῦτα, Κύριοι, κηρύττων σπεύδω συγχρόνως νὰ δηλώσω ὅτι δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τοῦτο μετὰ τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν περὶ αὐτοῦ τηρεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι ἡ ψυχολογία ἐν τῇ φορολογίᾳ εἶναι παράγων σπουδαῖος, τὸν ὁποῖον μόνον ἄπειρος πολιτικὸς θὰ ἠδύνατο νὰ παραγνωρίσῃ. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ὅτε ταῦτα τὰ ἐπιχειρήματα ἀντετάχθησαν καὶ ὅτε ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συνεστήθη εἰς αὐτὴν νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως, δὲν ἐδίστασε νὰ ἔλθῃ καὶ πρὸς τὸ σύστημα τοῦτο· ἀλλά, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ σύστημα τοῦτο θὰ εἶχε πολλὰς ἀντιρρήσεις, ἐφ’ ὅσον ἐν λόγοις μόνον διατυπούμενον μόλις κατεγράφετο εἰς τὸν χάρτην καὶ μόλις ἐξετυπώθη τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον εὑρέθη ὅτι ὁ μὲν ἐνοικιαστὴς εἶναι σπαχῆς, ὁ δὲ βεβαιωτὴς εἶναι χαβαλές. Εἰς τοῦτο δὲ ἤχθησαν πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἰδιαίτατα δὲ οἱ ἐκ Λαρίσης καὶ ὁ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτής, ὅπως προτείνωσι τὴν προσφυγὴν εἰς τὰς δηλώσεις, σύστημα, τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καθιερωθῇ ἁπλῶς καὶ καθαρῶς ἄνευ τινὸς ἀντιστοίχου ἐλέγχου, θὰ ἦτο σύστημα εἰς ἄκρον ἐπικίνδυνον καὶ τὸ ὁποῖον ἄλλως τε οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑποστηρίζουσι δεχόμενοι ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἔλεγχός τις προλαμβάνων τὰς ἐνδεχομένας καταχρήσεις. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις σήμερον, κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσχωρήσῃ ἀπὸ σήμερον οὔτε εἰς τὸ σύστημα τοῦτο, ἐφ’ ὅσον αὐτὴ δὲν ἔχει ἐνώπιον αὑτῆς τὰ πορίσματα τοῦ συστήματος τούτου καὶ τῆς βελτιώσεως τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, εἰσπρακτορικῶν, ταμειακῶν καὶ ἐφοριακῶν, ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει ἐνώπιον αὑτῆς σαφῶς πλέον διαγεγραμμένον διὰ νόμου ψηφισθησομένου ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ τὸν ὀργανισμὸν τῆς νέας κοινότητος, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀνοίξῃ εἰς ἡμᾶς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι λίαν καθαραί. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, διὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε καὶ ἐγὼ ζητῶ τὴν στιγμὴν ταύτην παρ’ ὑμῶν, ὅπως τὸ σχετικὸν κεφάλαιον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, δεχθῆτε νὰ ἀντικατασταθῇ κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν δι’ ἑνὸς βραχυτάτου ἄρθρου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξουσιοδοτῆται ἡ Κυβέρνησις, ὅπως διὰ Διατάγματος κανονίσῃ τὰ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου. Ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν χρόνον ἱκανὸν ἀκόμη, ὅπως πορισθῶμεν τὰ φῶτα, περὶ τῶν ὁποίων πρὸ μικροῦ ὡμίλησα πρὸς ὑμᾶς. Ἐὰν ἐγκαίρως φθάσωμεν εἰς ἀποτελέσματα σαφῆ καὶ καθαρά, δὲν θὰ διστάσωμεν βεβαίως νὰ ζητήσωμεν τὴν παρέμβασιν ὑμῶν κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ συνεχισθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἀξιοῖ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ τοῦ περιβόλου τούτου παρὰ ἄρτιον, ὅπως ἐκτελέσῃ αὐτὸ καὶ ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος. Εἶναι περιττὸν βεβαίως νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμμένουσα ἀμετάτρεπτος εἰς τὴν γνώμην αὑτῆς, ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ αὕτη εἶναι ἐπιβλητέα, ἄλλο δὲν ποθεῖ παρὰ πῶς ἡ εἴσπραξις τῆς φορολογίας ταύτης νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ὀλιγοδάπανον ὅσον τὸ δυνατόν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τρόπον ἐνοχλοῦντα ὀλιγώτερον τὸν φορολογούμενον ἐν συνδυασμῷ πάντοτε πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ δημοσίου ταμείου. Διὰ τοῦτο νομίζω ὄχι βεβαίως ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ψηφίσῃ τοιαύτην πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως οἱ ἀκολουθοῦντες πολιτικῶς αὐτὴν δύνανται ἄνευ ἐνδοιασμοῦ τινος ἐμπιστευόμενοι εἰς αὐτὴν ὅσον ἀφορᾷ τὰ μεγάλα καὶ κεφαλαιώδη συμφέροντα τοῦ Κράτους νὰ ἐμπιστευθῶσιν εἰδικώτερον εἰς αὐτὴν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δευτερεῦον τοῦτο ζήτημα (χειροκροτήματα). Ἐὰν καὶ κατὰ τοῦτο μόνον δὲν ἤθελεν ἐπαληθεύσει τὰς προσδοκίας καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην ὑμῶν ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἶσθε πάντοτε ἐλεύθεροι νὰ τὴν ἀποδοκιμάσητε καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἀλλά, Κύριοι, μόλις διεφάνη ὅτι οὔτε τὸ ζήτημα τοῦτο ἦτο ἱκανὸν νὰ χαλαρώσῃ βραδύτερον ἢ νὰ διαταράξῃ τὰς σχέσεις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ πλειονοψηφίας, μόλις, λέγω, διεφάνη τοῦτο, ἀμέσως διετυπώθη καταγγελία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀναξιοπρεποῦς. Πῶς, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μὲ σύστημα εἰσπράξεως στηριζόμενον εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς, πῶς ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦτο καὶ ἐπῆγεν εἰς τοὺς βεβαιωτὰς καὶ πῶς, ἀφοῦ κατῆλθε τὴν κλίμακα κατὰ μίαν βαθμίδα, κατέρχεται πάλιν αὐτὴν κατὰ μίαν βαθμίδα. Καὶ ταῦτα, φαίνεται, ἀποδεικνύουσιν ὅτι ἔχομεν Κυβέρνησιν ἐνώπιον ἡμῶν περὶ οὐδενὸς φροντίζουσαν παρὰ πῶς νὰ διατηρήσῃ τὴν θέσιν της εἰς τὰ θρανία ταῦτα. Ὄχι, Κύριοι, διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς τοιαύτης κατηγορίας. Τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν βάσιν αὐτοῦ μένει ἀκέραιον, οἷον ἀρχικῶς διετυπώθη, μὲ μικρὰς παραλλαγὰς βελτιούσας αὐτό. Ἀλλ’ ἡ δικονομία, ὄχι ἡ οἰκονομία τοῦ φόρου αὐτοῦ, πρόκειται νὰ μεταρρυθμισθῇ· καὶ βεβαίως δὲν θὰ ἦτο ἀξία ἑαυτῆς καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης ὑμῶν πρὸς αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι πρέπει νὰ συνδέσῃ τὴν φιλοτιμίαν αὐτῆς πρὸς τὴν δικονομίαν αὐτῆς τῆς εἰσπράξεως (χειροκροτήματα), καὶ ἂν ἐξαρτήσῃ τὴν τύχην τῆς παραμονῆς αὐτῆς ἀπὸ τὰ δευτερεύοντα ταῦτα σημεῖα. Καὶ διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει κοινοβουλευτικὴν εὐθιξίαν, διετυπώθη καὶ μία καινὴ θεωρία, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἂν ἐχειροκροτήσαμεν τὴν μεταβολὴν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος πρὸς συγκράτησιν ἀπαρτίας, διότι κατὰ τοιοῦτον τρόπον εὐκολώτερον κάμνομεν τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος τούτου, ἐλησμονήσαμεν ὅμως ὅτι θὰ παραμείνῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι μία ἀρχὴ ἔξω τῆς συνταγματικῆς ταύτης διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν, λέγω, τὰ νομοσχέδια θὰ ἐψηφίζοντο ὄχι ἁπλῶς διὰ τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν λαμβανόντων μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν Βουλευτῶν, ὄχι κἂν διὰ τῆς μεγάλης πλειονοψηφίας, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ ὁποία ὑπερβαίνει τὸ ½ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὅλου τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δύνανται νὰ λαμβάνωνται ἐγκύρως αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ἐὰν τὰ νομοσχέδια ψηφίζωνται δι’ ὅλου τοῦ ἀναγκαίου ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν πρὸς συγκρότησιν ἀπαρτίας, ὅτι λοιπὸν ἡ μὴ ψήφισις κατὰ τοιοῦτον τρόπον, καὶ ὅταν εἰς ὡρισμένα μόνον νομοσχέδια ψηφίζωσιν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως 117, ὅπως ἐψήφισαν προχθὲς καὶ κατὰ τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως 27, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχασε τὴν ἐμπιστοσύνην αὑτῆς καὶ ἡ πλειονοψηφία δὲν τὴν ἀκολουθεῖ.

§148Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑποθέτω ὅτι τοῦτο ἀναφέρεται πρὸς ἐμέ.

§149ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρὸς τὴν δεξιὰν πλευρὰν ἀναφέρεται, κ. Βουλευτά.

§150Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι, ἐὰν δὲν ἀντελήφθητε τί εἶπον, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον.

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἀναφέρεται πρὸς ὑμᾶς. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη τις θεωρία ἐξετάθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τῆς θεωρίας ταύτης ἡ ἐπίκρισις ἂς στραφῇ τώρα πρὸς τὴν ἀριστερὰν πλευράν. Εἶναι ἡ θεωρία, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι ἐξ Ἑπτανήσου Βουλευταὶ εἰς τὴν ψηφοφορίαν ταύτην δὲν πρέπει νὰ λάβωσι μέρος, διότι δὲν θὰ πληρώσωσι φόρον, ὑπολογιζομένων δὲ τῶν ψήφων αὐτῶν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§152Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἐξ ὑπολογισμοῦ, ἀλλὰ χάριν τῆς ὑποθέσεως εἶπον εἰς τοὺς Ἑπτανησίους Βουλευτὰς νὰ μιμηθῶσι τοὺς προκατόχους των. Λόγῳ δὲ τῆς εὐγενοῦς ἀνατροφῆς, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, δὲν πρέπει νὰ λάβωσι μέρος εἰς ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν τοὺς ἀφορᾷ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι, κ. Πρόεδρε, ἕτοιμος νὰ διαδεχθῶ τὴν Κυβέρνησιν.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι εἶναι καθῆκον τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐξ Ἑπτανήσου νὰ μετάσχωσιν εἰς ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία σχετίζεται πρὸς αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπὸ τὴν σημαίαν ἡμῶν συνέχισιν τοῦ ἀνορθωτικοῦ ἀγῶνος.

§154Σ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν εἴμεθα Ἑπτανήσιοι Βουλευταί· εἴμεθα Ἕλληνες.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι εἶναι καθῆκον τῶν Βουλευτῶν ἐξ Ἑπτανήσου καὶ οὐχὶ τῶν Βουλευτῶν Ἑπτανήσου. Εἶσθε Βουλευταὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ὑπῆρξεν ἄλλως τε καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμην νὰ προτάξω ὑπὲρ τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ ἐξ Ἑπτανήσου συνάδελφοι νὰ ψηφίσωσι, θὰ ἦτο ὅτι ἡ ψῆφος αὐτῶν δὲν συνδέεται μόνον πρὸς τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ φορολογίᾳ, καὶ πρὸς ἑδραίωσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, διὰ τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἔχωσιν ἴσον ἐνδιαφέρον, ὅσον ἔχουσι καὶ οἱ λοιποὶ Βουλευταί. Διότι, Κύριοι, διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου τούτου, διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, διὰ τῶν βελτιώσεων, τὰς ὁποίας ἐπιδιώκομεν, διὰ τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν βελτίωσιν καὶ τῆς ταμειακῆς καὶ τῆς ἐφοριακῆς καὶ τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τοῦ ὑποβληθέντος χθὲς νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως τῆς τελωνοφυλακῆς, δι’ αὐξήσεως τῶν προσόδων τοῦ Κράτους, διὰ τῆς ἀποδόσεως πάντων τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπέλθωσιν ἐκ τῆς βελτιώσεως πασῶν τούτων τῶν ὑπηρεσιῶν, διὰ τῆς προλήψεως ἐν τῷ μέλλοντι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν καταχρήσεων ἐκείνων εἰς μεγάλην κλίμακα, αἱ ὁποῖαι ἔφθανον τὰ ἑκατομμύρια καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπερρόφουν ἐκ τῶν προσόδων τοῦ Κράτους ἓν ἱκανὸν κατ’ ἔτος ποσόν, διὰ πάντων τούτων τῶν μέσων ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους θὰ τεθῶσιν ἐπὶ ἑδραίων, ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων ἐπιτρεπουσῶν ὅπως ἡ ἐπαγγελθεῖσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀναδιοργάνωσις πασῶν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους ἐπιτευχθῇ ἀληθῶς. Διότι εἶναι χιμαιρικὸν καὶ δὲν εἶναι εἰλικρινὲς τὸ νὰ κηρύττῃ τις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι θὰ τῷ ἀποδώσῃ καλλιτέραν δικαιοσύνην καὶ καλλιτέραν διοίκησιν καὶ μεγαλειτέραν ἀσφάλειαν καὶ ὅτι θὰ τῷ παράσχῃ ὠργανωμένας τὰς στρατιωτικὰς αὑτοῦ δυνάμεις, διὰ νὰ τῷ ἀποδοθῇ τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας ἐν εἰρήνῃ, ἐὰν διὰ πάντα ταῦτα αἱ δαπάναι αἱ καταβαλλόμεναι δὲν αὐξηθῶσιν. Ἀλλ’ ὅ,τι ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις, ὅ,τι πέποιθεν ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ, ὅ,τι ἐπαγγέλλεται καὶ ἐπηγγέλθη νὰ ἐπιτύχῃ, εἶναι ὅτι δι’ αὐτῶν τούτων τῶν ὑπαρχόντων ἤδη φόρων, διότι καὶ τοῦτον, ἐπαναλαμβάνω, θεωρῶ φόρον μεταρρυθμίζοντα φόρον ὑφιστάμενον πέρυσιν, ὅτε ἐξηγγέλλετο τὸ πρόγραμμα ἡμῶν, ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον ἐλπίζει, ἀλλὰ πιστεύει ἀκραδάντως, καὶ τοῦτο ἐπαγγέλλεται, ὅτι διὰ τούτων τῶν πόρων καὶ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ φέρῃ ἡ ὅλη ἀνακαινιστικὴ ἐργασία, θέλομεν πορισθῆ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα χρηματικὰ μέσα, ὅπως ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς διαφόρους, εἰς τὰς πολλαπλᾶς ἀνάγκας, τῶν ὁποίων ἡ θεραπεία συνδέεται ἀναποσπάστως πρὸς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ αὐτὸ ὕψος τοῦ πολιτισμοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται τὰ ἄλλα Κράτη, (χειροκροτήματα), εἰς τὴν μὴ καθυστέρησιν αὐτῆς ὡς πρὸς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου, εἰς τὴν ἑδραίωσιν τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας, ἀλλ’ ἰδιαίτατα εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν, ὅπως ἀναπτύξῃ τὴν παραγωγὴν αὐτῆς, εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τέλος τῆς ἐν εἰρήνῃ, ἐντίμῳ ὅμως πάντοτε, ἀφοσιώσεως πρὸς τὰ ἔργα τῆς παραγωγῆς. Ταῦτα δὲ θὰ ἀσφαλισθῶσιν, ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν στηριχθῶσιν ἐπὶ ἑδραίων θεμελίων καὶ ἐπὶ τοιούτων ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα φρονεῖ ὅτι θὰ στηριχθῶσι ταῦτα, χωρὶς νὰ εἰσαχθῇ οὐδεὶς νέος φόρος, ἁπλῶς διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τούτων τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους καλεῖσθε νὰ ψηφίσητε τὰς ἡμέρας ταύτας. Ἡ Κυβέρνησις μάλιστα, ἂν μέχρι τοσούτου φθάνει νὰ ἔχῃ πεποίθησιν καὶ δίδει ἐπαγγελίας, ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει ἀκόμη ὅτι ἡ ἑδραίωσις αὕτη τῶν οἰκονομικῶν παρέχουσα εἰς αὐτὴν τὸ ἀναγκαῖον περιθώριον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ θὰ τῇ ἐπιτρέψῃ νὰ προβῇ εἰς ῥιζικωτέρας δασμολογικὰς μεταρρυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι, ἐνῷ θὰ ἀνακουφίσωσι τὰς ἀπορωτέρας τάξεις διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν μεγάλων δασμῶν, οἱ ὁποῖοι πλήττουσι τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, θὰ βαίνωσιν ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ συμφωνότερα πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν ἰδανικῶν, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη, τῆς δικαιοσύνης ὅσον ἔνεστι πληρεστέρας ἐν τῇ φορολογίᾳ καὶ τῆς πολιτικῆς τῆς δημοσιονομικῆς, ἡ ὁποία τείνει, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν ταχέως τὰ βάρη μετατιθέμενα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀπὸ τοὺς ὤμους τῶν ἀσθενεστέρων νὰ ἐπιβάλλωνται ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τοὺς ἰσχυροτέρους. Τοῦτο ἐπηγγέλθημεν καὶ τοῦτο πέποιθα ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν. Ἀλλὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ ἄλλη θεωρία καινὴ ἐξηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐὰν ἐπιβάλλητε μίαν φορολογίαν καὶ ταύτην διατυποῦτε, δικαίως πλήττοντες ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὐλογώτερον εἶναι νὰ τὴν πληρώνουν, εἶπόν τινες τῶν κυρίων ἀγορευσάντων, ἐν τούτοις πράττετε ἔργον ἀνίερον, διότι μία φορολογία, καὶ ἀπευθυνομένη ὅπου πρέπει νὰ ἀπευθύνηται, εἶναι φορολογία, ἡ ὁποία πλήττει ὅλην τὴν κοινωνίαν, ὡσανεὶ τάχα τὰ ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης προϊόντα πρόκειται νὰ δοθῶσιν ὡς φόρος ὑποτελείας εἰς ξένον Κράτος ἢ νὰ περιέλθωσιν εἰς ἰδιωτικὰ θυλάκια, καὶ ὡσανεὶ τὰ ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης τῆς δικαίως ἐπιβαλλομένης μέλλοντα νὰ εἰσκομισθῶσι χρήματα δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν δημόσιον, τὸν κοινὸν κορβανᾶν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἀρυσθῶμεν ὅλα τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, διὰ νὰ ἐπαρκέσωμεν πρὸς ὅλας τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ταῦτα εἶναι ὅσα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως θέλουσιν ἀρκεσθῆ εἰς τὰς δηλώσεις ταύτας, ὅτι θέλουσιν ἐπιδοκιμάσει τὰς δηλώσεις ταύτας καὶ ὅτι ταύτας δεχόμενοι καὶ ἀπέχοντες τοῦ λοιποῦ νὰ λάβωσι τὸν λόγον θὰ ἀφήσωσι τὴν ἐνδεχομένην διάθεσιν πρὸς ἐπέκτασιν τῆς συζητήσεως πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰς οὐδὲν συμφωνοῦντες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν φυσικὸν εἶναι καὶ ἐν τούτῳ νὰ διαφωνῶσιν. Οὕτω θὰ κατορθώσωμεν νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὸ τέρμα τῶν παρουσῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα νὰ ἐπικαλεσθῶ, μόνον ἡ ἐξαιρετικὴ θερμότης τῆς ἑσπέρας ταύτης, ὑφ’ ἧς πάσχω ἐγὼ περισσότερον ὁμιλῶν ἢ ὑμεῖς ἀκούοντες, θὰ εἶναι ἐπιχείρημα μέγα, ὅπως τὰς ἐργασίας ἡμῶν μὴ παρεκτείνωμεν πέρα παντὸς μέτρου. Ὅτι δὲ πρὸς τὴν κατὰ τοιαύτην διατύπωσιν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου συνδέεται ἀναποτρέπτως ἡ τύχη τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσω καὶ πάλιν πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί. (Χειροκροτήματα).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλλιᾶς. Δηλῶ, Κύριοι, ὅτι, ὅστις ἤθελε ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ παρεμπίπτοντος, μόνον ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσῃ, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ συντρέξῃ εἰς τοῦτο, ὅπως τηρήσω μετ’ αὐστηρότητος τὸν Κανονισμόν. Ὁρίσατε, κ. Γαρουφαλλιᾶ· θὰ ὁμιλήσητε μόνον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, διότι ἄλλως παρεμβαίνετε εἰς σειρὰν ἄλλου.

§157Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Νὰ διακοπῇ πέντε λεπτὰ ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ ἀπευθύνησθε καὶ ὄχι πρὸς τὸν Ὑπουργόν.

§159Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Τότε παραιτοῦμαι.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Γιουβρῆς.

§161Ν. ΓΙΟΥΒΡΗΣ. Πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ πάντες ἀπέδειξαν ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι τυραννικόν, ἄδικον, ἄνισον καὶ συνάμα ἀντισυνταγματικόν· καὶ πολὺ δικαίως. Κατάγομαι ἐκ τῆς Θεσσαλίας, τῆς κατ’ ἐξοχὴν γεωργικῆς χώρας καὶ ἐκ τῶν σπλάγχνων αὐτῶν τῶν ἀγροτῶν, γνωρίζω τὰ καθέκαστα, γνωρίζω εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται οἱ ἀγρόται, γνωρίζω ποῖα εἶναι ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα πάσχουσι, καὶ διὰ τοῦτο μοὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς φορολογίας, διότι χωρὶς φόρους οὔτε Κράτος δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἀλλ’ εἶμαι ὑπὲρ τῆς δικαίας φορολογίας, ὑπὲρ τῆς φορολογίας ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνουσι παρὰ τοῦ Κράτους. Ἐκεῖνοι πρέπει νὰ φορολογηθῶσι καὶ ὄχι ὁ ἀγρότης, ὁ πτωχὸς πληθυσμός, ὁ δυστυχής, ὁ πένης, ὁ ταλαίπωρος, ὁ ὁποῖος νυχθημερὸν ἐργάζεται καί, ἀφοῦ ἐκκαθαρίσῃ τὴν πρόσοδόν του, θὰ περισσεύῃ αὐτῷ τί νομίζετε; ἓν εἰκοσάλεπτον ἡμερομίσθιον. Αὐτὸ πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δηλαδὴ τὸ εἰκοσάλεπτον ἡμερομίσθιον τοῦ ἀγρότου. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ θὰ ὁμιλήσω ἀκριβῶς διὰ τὸν χωρικὸν τῆς Θεσσαλίας, διότι δι’ ἐκεῖνο τὸ μέρος γνωρίζω καλλίτερον καὶ ἂς μοὶ τὸ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, διότι δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω δι’ ὅλα τὰ μέρη, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, εἶπον, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καθὼς καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ποῖα μέτρα ἔλαβον ὅσον ἀφορᾷ τὸν τόπον ἐκεῖνον νὰ ἐνισχύσωσι τὴν γεωργίαν τῆς Θεσσαλίας, νὰ προστατεύσωσιν αὐτήν, νὰ καλλιτερεύσωσι τὴν κατάστασιν τοῦ γεωργοῦ, ὥστε νὰ τὸν φορολογήσωσιν ἤδη.

§162Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον τὴν ἀκρίδα καὶ τοὺς ἀρουραίους.

§163Ν. ΓΙΟΥΒΡΗΣ. Οἱ γεωργοὶ τῆς Θεσσαλίας εἶναι εἰς ἀξιοθρήνητον καὶ ἐλεεινοτάτην κατάστασιν, καὶ ἕνεκα τούτου διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ φορολογήσωμεν λαὸν πένητα καὶ ἀνάξιον νὰ πληρώνῃ φόρους, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος, ὅστις, ὅτε πρό τινος χρόνου εἶχε μεταβῆ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, δὲν εὑρῆκεν οὔτε μίαν γεωργικὴν οἰκίαν νὰ κατοικήσῃ καὶ νὰ φιλοξενηθῇ. Ἀλλὰ καὶ ὅτε ἄλλοι ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἠθέλησαν νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ, δὲν εὗρον κατοικίαν, ἀλλ’ ἔμειναν εἰς τὰς ἐπιστασίας τῶν τσιφλικιούχων.

§164Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Διὰ τοῦτο ἐψηφίσαμεν νόμους, νὰ σᾶς κάμωμεν οἰκοκυραίους.

§165Ν. ΓΙΟΥΒΡΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι, φοβοῦμαι ἓν ἄλλο ἀκόμη κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ εἰς τὴν Θεσσαλίαν: οὐχὶ μόνον τὸ ποσοστὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐπιβάλλει διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ πληρώσουν οἱ ἀγρόται τῆς Θεσσαλίας, θὰ πληρώσουν, — καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψουν μερικοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν προηγουμένως διὰ τοὺς ὑπὸ τὸ κράτος τῶν τσιφλικιούχων ζῶντας σήμερον—, φοβοῦμαι, εἶπον, μὴ πληρώσουν καὶ τὸ ποσοστὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τοὺς τσιφλικιούχους. Καὶ θὰ μοὶ εἴπῃ τις· πῶς θὰ τὸ πληρώσωσιν αὐτοί; Θὰ τὸ ἀποδείξω ἀμέσως. Ἀφοῦ τόσας καὶ τόσας ἄλλας συμβάσεις ἔχουν συνάψει μέχρι τοῦδε, ἀφοῦ τόσα βάρη τοὺς ἔχουν ἐπιβάλει, ἀφοῦ κατώρθωσαν νὰ ἐπισυνάψουν συμβάσεις τοιαύτας καὶ τοσαύτας, ὥστε νὰ εἶναι στίγμα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος μέρος αὐτοῦ νὰ εὑρίσκηται ἀκόμη εἰς τοιαύτην κατάστασιν, στίγμα εἰς τὸν αἰῶνα, τὸν ὁποῖον ζῶμεν, ἀφοῦ ἔχουσι τοιαύτας συμβάσεις, νὰ μεταβαίνωσι δὶς τῆς ἑβδομάδος μέλη τῆς οἰκογενείας τοῦ ἀγρότου νὰ ἐργάζωνται εἰς τὰ κονάκια των, πῶς βεβαίως δὲν θὰ τοὺς ὑποχρεώσουν νὰ πληρώσουν καὶ φόρους; Ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις περὶ τούτων; Καὶ μήπως δὲν ὑπάρχουσι καὶ σήμερον ἀκόμη τοιαῦται συμβάσεις; Καὶ μήπως ἐφηρμόσθη ὁ ἤδη ὑφιστάμενος νόμος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ὁποῖος ὑποχρεοῖ τοὺς τσιφλικιούχους νὰ πληρώνουν καὶ οὐχὶ τοὺς ἀγρότας; Ἀμέσως ἐπρότειναν τοιαύτας συμφωνίας, ἀμέσως, λέγω, ἠθέλησαν νὰ ἐπιβάλουν τὸν φόρον αὐτὸν εἰς τοὺς ἀγρότας. Τώρα πῶς θὰ μᾶς πείσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι αὐτὴν τὴν φορὰν δὲν θὰ τὸν πληρώσουν αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς χωρικοί; Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, καὶ εἶναι βεβαίως δυνατόν, νὰ ἀπαλλάξῃ τῆς φορολογίας ταύτης τοὺς μικροὺς ἐκείνους καλλιεργητὰς τοὺς ἐπὶ μορτῇ καλλιεργοῦντας καθὼς καὶ τοὺς μικροϊδιοκτήτας μέχρι 200 στρεμμάτων, διότι ἄλλως θὰ ἐξαναγκάσωμεν πάντας τοὺς ἀγρότας, πάντας τοὺς κατοικοῦντας εἰς τὰ ἀγροτικὰ μέρη νὰ λάβωσι τὴν πρὸς τὴν Ἀμερικὴν ἄγουσαν.

§166Α. ΒΟΥΤΣΗΣ. Μετὰ τὴν ἐξαίρετον ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπείσθην ἀληθῶς ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς κατ’ ἀρχὴν εἶναι ὠφέλιμος. Ὄντως ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου αὐτοῦ ὁ καθιερωθεὶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ δευτέρου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπολλαπλασίαζε τὰ σμήνη τῶν ἀέργων κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐπικίνδυνον, ὥστε ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀνέρχεται εἰς 7000, ἦτο ἱκανὸς νὰ πείσῃ πάντα Βουλευτὴν νὰ ψηφίσῃ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὸν κίνδυνον νὰ πέσῃ καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπεκήρυξε τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως αὐτόν, δὲν μένει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει. Μίαν παράκλησιν μόνον ἔχω νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἑξῆς. Τὸ ποσοστὸν τὸ χαριζόμενον εἰς ἑκάστην γεωργικὴν οἰκογένειαν ν’ αὐξηθῇ ἀπὸ 300 ὀκάδων εἰς 1000. Τοῦτο τὸ στηρίζω εἰς δεδομένον ὅτι ἑκάστη γεωργικὴ οἰκογένεια ἐκ 5 ἀτόμων κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δαπανᾷ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος οὐχ ἧττον τῶν 1000 ὀκάδων. Ἅμα χαρίσωμεν εἰς ἑκάστην γεωργικὴν οἰκογένειαν 1000 ὀκάδας σίτου, τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι ἄρτιον καὶ ὅλη ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ αὐτό.

§167Γ. ΚΟΣΟΝΑΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ὑπεδήλωσεν ὅτι ὑποχωρεῖ εἰς τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν ν’ ἀγορεύσω, δὲν ἔχω δὲ ἢ νὰ συνδέσω τὴν παράκλησίν μου, ὥστε νὰ καταλήξῃ εἰς ἀπόφασιν παρὰ τῇ Κυβερνήσει ὅ,τι ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§168Λ. ΦΛΑΜΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας περὶ ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν», «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἑλβετίας συνθήκης περὶ ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν» καὶ «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας συμβάσεως περὶ κληρονομικῶν τελῶν ἐπὶ κινητῶν περιουσιῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ἡ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν νομοσχεδίων ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ συνδρομῶν καὶ ἑτέρων δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν», «περὶ τῶν ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ τηρουμένων μητρώων» «περὶ τῆς τροφοδοτικῆς μερίδος ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ» καὶ «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων περὶ καταμετρήσεως καὶ ἀνακαταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀ. Παπαποστόλου ἀπευθύνει ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου». (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρητ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ) Ὁ κ. Μπουφίδης ἔχει τὸν λόγον.

§170Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης.

§172ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§173Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§174Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω πρότασιν ἀναβολῆς. Κύριοι Βουλευταί, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν, τοῦτο ἀπησχόλησεν οὐ μόνον τὸ κοινὸν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀπησχόλησε πολὺ σπουδαιότερον καὶ τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἡ ἀπασχόλησις αὕτη, ἡ ὁποία ἔλαβε μορφὴν ἀντιδράσεως κατὰ τοῦ φορολογικοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου, δικαιολογεῖται, διότι ἐπιβάλλεται φορολογία κατ’ ἀθέτησιν καὶ κατὰ παράβασιν τῆς ῥητῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις αὕτη ἀπὸ τὸν λαόν, διότι—καὶ δύναμαι νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν, —εἶναι ψευδὲς τὸ λεγόμενον ὅτι δηλαδὴ ἐδόθη ἐντολὴ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ ἐπιβάλλῃ νέα φορολογικὰ βάρη. Δὲν εὑρίσκεται ἐν τάξει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ἐπικαλεσθῇ ὅτι ἐπηγγέλθη εἰς τὸν λαὸν ὅτι θὰ ἐπιβάλλῃ φορολογίαν. Ἐὰν τολμᾷ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπικαλεῖται αὐτό, ἂς ἀποταθῇ εἰς τὸν λαόν, ἂς προκαλέσῃ αὐτὸν τὸν λαόν, καὶ θὰ ἴδωμεν ἂν ὁ λαὸς θὰ δώσῃ τοιαύτην ἐντολήν. Ἀλλὰ πλὴν αὐτοῦ, Κύριοι, ἡ φορολογία αὕτη εἶναι ἐπαχθεστάτη, καὶ πρόκειται ἀκριβῶς νὰ προξενήσῃ ὄλεθρον, νὰ προξενήσῃ δὲ ὄλεθρον εἰς τὴν πολυπληθεστέραν καὶ πενεστέραν γεωργικὴν τάξιν. Ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, ἐδικαιολογήθη ὅτι ζητεῖ παρὰ τῶν γεωργῶν 4.000.000 δραχμῶν, διὰ νὰ καλύψῃ ἐνδεχόμενον ἔλλειμμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μέχρι σήμερον ἐπηκολούθησαν γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν δικαιολογοῦσι ποσῶς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου. Κατὰ πρῶτον ἀνεγράφη καὶ ἐπιστεύθη ὅτι αἱ τελωνειακαὶ εἰσπράξεις ηὔξησαν κατὰ τὸ διαρρεῦσαν τελευταῖον χρονικὸν διάστημα τῶν τελευταίων 6 μηνῶν πλέον τῶν 5.000.000. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, κύριοι Βουλευταί, δὲν καλύπτεται τὸ ἐνδεχόμενον ἔλλειμμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ; Δὲν εἶναι πλέον περιττὴ ἡ βάρβαρος αὕτη φορολογία, ἡ καταστρεπτικὴ δι’ ὁλόκληρον τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος; Πλὴν αὐτοῦ ἐπῆλθεν ἕτερον γεγονὸς ἀκόμη, τὸ ὁποῖον ποσὸν δὲν δικαιολογεῖ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου καὶ ἐπιβάλλει τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, τὸ γεγονὸς ὅτι παρῆλθεν ὁ χρόνος ὁ κατάλληλος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου, δηλαδὴ δὲν εἶναι δυνατόν, καὶ ἂν ψηφισθῇ σήμερον ὁ νόμος οὗτος, νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸ 1911, καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προϋπελόγισεν ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ καλύψῃ ἐνδεχόμενον ἔλλειμμα. Ἀλλὰ πλὴν αὐτῶν τῶν δύο γεγονότων ἔχομεν ἀπόψε καὶ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσαν ὅτι θέλουσιν ὑποβάλει τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δίδηται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσῃ αὕτη τὸ ἕτερον τῶν δύο συστημάτων τῶν προτεινομένων πρὸς βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀναιρεῖ ἄρδην τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀποτελεῖ πλέον νομοσχέδιον ὑπὸ νέαν μορφήν, καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν οὐδὲ ἓν βῆμα πρὸς συζήτησιν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν τετυπωμένην τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ μελετήσωμεν ταύτην καὶ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς. Ἀπορῶ δὲ πῶς αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε, ἐνῷ προέβη εἰς τοιαύτην δήλωσιν, ἐνῷ ὑπέβαλε τοιαύτην τροπολογίαν μεταβάλλουσαν ἄρδην τὸ νομοσχέδιον αὐτό, πῶς προέβη, λέγω, μέχρι τοῦ σημείου νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτὴν νὰ προβῇ εἰς δευτέραν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, πρὶν ἢ διαταχθῇ ἡ τύπωσις καὶ ἡ διανομὴ τῆς τροπολογίας, ἵνα μελετηθῇ αὕτη ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§175Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγείρεται καὶ ζήτημα συνταγματικὸν σπουδαιότατον καὶ πολὺ συζητήσιμον.

§176Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ὅπως ἀποβλέποντες εἰς τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβάλητε εἰς τὴν ράχιν τοῦ λαοῦ, δώσητε πρὸς Θεοῦ ἀναβολήν, διότι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου· δὲν ὑπάρχει καμμία αἰτία πλέον, ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς κατεπείγοντος, οὐδὲ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ τοῦτο κατὰ τὸ 1911, καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάρχει λόγος, ὁ ὁποῖος νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν σπουδὴν τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου κατ’ ἄλλους ὑπολογισμοὺς θὰ ἀφαιμαχθῶσι πλέον τῶν 6.000.000 δραχ. ἀπὸ τοὺς γεωργούς· πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν συντελεῖ ποσῶς εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς γεωργίας, ἀλλὰ προφανῶς καὶ ἐκ τῶν προτέρων προεξοφλεῖ τὸν ὄλεθρον καὶ τὴν καταστροφὴν τῶν γεωργικῶν τάξεων. Πρὸς Θεοῦ δώσατε ἀναβολήν· δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἡ Βουλὴ βολιδοσκοποῦσα καὶ σφυγμομετροῦσα καὶ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν θέλησιν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ ἐπανέλθῃ ἐνταῦθα κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, θὰ εἶναι δὲ τότε δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τῆς ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κυρίων Δ. Θεοδοσοπούλου, Δ. Μπούσδρα, Ε. Γαρουφαλλιᾶ, Ἀ. Παπακυρίτση, Κ. Σταμούλη, Ἀλ. Παπαποστόλου, Ἀ. Θανοπούλου, Ε. Μαντοπούλου, Δ. Κουκουλέτσου, Χρ. Καρᾶ, Γ. Σπυροπούλου, Λ. Περιστέρη, Ἀ. Βαθυλοπούλου, Γ. Ζούκα, Ν. Γιουβρῆ, Π. Ζωγλοπίτη καὶ Ἡρ. Βελλοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς θὰ λέγωσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι θὰ λέγωσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κύριοι Μ. Νεγροπόντης καὶ Ε. Γαρουφαλλιᾶς, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 161, ἐξ ὧν 127 εἶπον ὄχι, 28 εἶπον ναὶ καὶ 6 εὑρέθησαν λευκαί. Ἑπομένως ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπερρίφθη. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§179Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὔριον.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§181Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τώρα εἶναι ἀργά.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§183Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὑπάρχει πρότασις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Θὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν αἴτησιν Βουλευτῶν. (Ἀναγινώσκονται τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν αἴτησιν Βουλευτῶν, ἅτινα εὑρίσκονται δεκαπέντε, καὶ ἄρχεται ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κύριοι Μ. Νεγροπόντης καὶ Δ. Κανελλόπουλος καὶ ἐνεργεῖται ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑξῆς πρωτόκολλον).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 168, ἐξ ὧν 135 εἶπον ναὶ καὶ 33 ὄχι. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§186Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θέλω ὁμιλήσει μόνον ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου ἐπιφυλασσόμενος νὰ ὁμιλήσω εἰς τὰ ἄλλα ἄρθρα κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν. Ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου, διότι νομίζω ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὁριστικὴ καὶ τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ ὡς προτείνεται. Ὁ φόρος ὁρίζεται εἰς 5% εἰς εἶδος, ἄρα καὶ ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ σανοῦ, καθὼς λέγει καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, εἶναι δύσκολος καὶ προτείνω τὴν φορολογίαν τὴν στρεμματικήν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ κάμω τὰς ἑξῆς τροπολογίας. Μετὰ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ὁ φόρος ὁ καταβαλλόμενος ὑπὸ τῶν φορολογουμένων εἰς εἶδος ὁρίζεται εἰς 5% κτλ., νὰ προστεθῇ ἕτερον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ ὅτι «ἡ φορολογία τοῦ σανοῦ ὁρίζεται εἰς τὸ ἄρθρον 5», ὥστε νὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσητε τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν εἴτε οἱανδήποτε ἄλλην θέλετε.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Νέγρη θέλει τυπωθῆ.

§188Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ κατέστη ἀδύνατον νὰ πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ πρώτου ἄρθρου ἐπιβάλλεται φόρος 5% ἐπὶ τοῦ παραγομένου καὶ τοῦ συγκομιζομένου ποσοῦ. Ὡς εἶναι γνωστόν, διὰ τοῦ ἄρθρου 3 καθορίζεται τὸ ποσοστόν, ὅπερ θὰ δίδηται ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς, καὶ καθορίζεται τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνῃ ὁ ἰδιοκτήτης τσιφλικιοῦχος, καὶ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνῃ ὁ κολλήγας. Ἐπίσης διὰ τοῦ ἄρθρου 4 ὁρίζεται τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνουν οἱ ἐκμισθώσαντες γαίας. Καὶ τὸ ἄρθρον 5 καθορίζει τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνουν οἱ ἐνεργοῦντες ἐντατικὴν καλλιέργειαν. Ἀπομένει μόνον διὰ τοὺς μικροϊδιοκτήτας, διὰ τοὺς ὁποίους καθορίζει τὸ ἄρθρον 1ον, καὶ τὸ ποσοστὸν αὐτῶν ἀνέρχεται εἰς 5%. Φαίνεται ὅτι ὑπάρχει δυσαναλογία τις τοῦ φόρου ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἄλλους παραγωγούς, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν πολὺ ὀλιγώτερα ἀφ’ ὅ,τι πληρώνουν οἱ ἄλλοι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως δεχθῇ νὰ περιορίσῃ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου αὐτοῦ ἀπὸ 5% εἰς 4%, καὶ τοῦτο διότι, ἐνῷ ἐπὶ τῶν κολληγῶν τῶν μὴ συνεισφερόντων εἰμὴ μόνον ἐργασίαν ἐπιβάλλεται φόρος 5% ἐπὶ τῶν ἰδιοκτητῶν 7% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ κέρδους, ἐπὶ τῶν μικροϊδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦσι μερικὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν· ἑπομένως ὑποβάλλονται εἰς δαπάνας πολὺ μεγαλειτέρας. Δίκαιον λοιπὸν εἶναι νὰ περιορισθῇ εἰς 4%, ἵνα ὑπάρξῃ ἰσότης ἐν τῇ φορολογίᾳ, διότι ἄλλως ὑπάρχει μεγίστη ἀνισότης.

§189Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ρόβη χρησιμεύει ὡς τροφὴ τῶν ζώων, οὐδέποτε δὲ ἐφορολογεῖτο καὶ πρὸ τῆς μεταβολῆς τῆς δεκάτης εἰς φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§190Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γίνεται καὶ πολλή.

§191Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν γίνεται πολλή, διότι χρησιμεύει ὡς τροφὴ τῶν ζώων, εἶναι ἀσήμαντον τὸ ἔσοδον, ἀλλ’ ἡ καταπίεσις εἶναι μεγάλη, διότι ὅλοι οἱ χωρικοὶ τὰς γαίας, αἱ ὁποῖαι δὲν παράγουσιν ἄλλο τι, τὰς σπείρουσι ρόβην καὶ τὴν θερίζουσιν, ἵνα τοῖς χρησιμεύσῃ ὡς τροφὴ τῶν ζώων· ὀλίγον σπόρον ἁλωνίζουσιν, ὅπως σπείρωσι τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἐπίσης πρέπει νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ σανὸς εἶναι ἀδύνατον νὰ φορολογηθῇ κατ’ εἶδος· πάντοτε ἐφορολογεῖτο κατὰ στρέμμα καὶ πρὸ 30 ἐτῶν εἶχε καταργηθῇ τὸ ἔσοδον τοῦτο, διότι ἦτο ἀσήμαντον. Ταῦτα εἶχον νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, διότι ἐγὼ οὔτε φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δέχομαι οὔτε φόρον ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν.

§192Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ἀρτιώτερον καὶ δικαιότερον.

§193Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 1 νὰ ὁρισθῇ ὁ φόρος καὶ ἐπὶ τοῦ βάμβακος.

§194Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔχει εἴδησιν περὶ βάμβακος.

§195Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καλλιεργηθῇ.

§196Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Οὔτε λόγος εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ περὶ φορολογίας τοῦ βάμβακος. Αὐτὸ τὸ ὑπεδείξαμεν καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ κατενόησε.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως· ἡ Κυβέρνησις δὲν υἱοθετεῖ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παπαχελᾶ· ὥστε μὴ ἀνησυχεῖτε.

§198Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ὁ κ. Παπαχελᾶς δὲν γνωρίζει πῶς γίνεται ἡ συλλογὴ τοῦ βάμβακος.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ ἐτελείωσε.

§200Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ὁ κ. Παπαχελᾶς μᾶς ἐπιτίθεται.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καθόλου· ἐπιτίθεται κατὰ τοῦ βάμβακος.

§202Α. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Χάριν τῆς ἰσότητος. Οὐδένα ἄλλον λόγον ἔχω.

§203ΑΝ. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ μία διασάφησις. Εἰς τὸ γʹ ἐδάφιον, ἔνθα λέγει τοῦ σανοῦ, δὲν περιλαμβάνει καὶ τὸ ἄχυρον.

§204Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἄλλο σανὸς καὶ ἄλλο ἄχυρον.

§205ΑΝ. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§207Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἐφρόνουν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἂν ἦτο δεκτὴ συζήτησις ἐν πολλαῖς λεπτομερείαις τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ παρουσιάζετο ὅλη ἡ ἀντίδρασις ἐκ μέρους μεγάλης μερίδος τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι προδιατεθειμένος νὰ δεχθῇ μερικὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναμφισβητήτως θὰ διευκολύνωσι μεγάλως τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας.

§208ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν ἀφορῶσι τὴν μείωσιν τοῦ ποσοστοῦ, οὐδεμία θὰ γίνῃ δεκτή.

§209Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰς ὑποβάλω.

§210ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς τὸ εἶπον, διὰ νὰ ἠξεύρητε τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως· εἶσθε ἐλεύθερος νὰ ὑποστηρίξητε ὅ,τι θέλετε.

§211Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Προκαταβολικῶς δὲν δύνασθε νὰ καταδικάζητε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω.

§212ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι βεβαίως, ἀλλ’ ἔχει ἀρκετὰ συζητηθῆ τὸ πρᾶγμα, ὥστε νὰ εἶναι γνωστὴ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως.

§213Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Εἰς τὴν § 2 τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχει ἔκπτωσις 20% ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τοῦ σμιγοῦ, 15% ἐπὶ δὲ τοῦ ἀραβοσίτου. Ὁ ἀραβόσιτος εἶναι μία ἀπὸ τὰς κοινοτέρας καλλιεργείας τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἐν Ἑλλάδι, συνήθως δὲ χρησιμεύει αὐτὸς κυρίως ὡς τροφὴ εἰς τὰς πενεστέρας τάξεις. Ὑποθέτω ὅτι, ἂν δὲν εἶναι προδιατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ ἄλλην τινὰ ἐλάττωσιν, ὅτι εἶναι ἀπολύτως δίκαιον, ἀλλὰ καὶ ἀπολύτως ὀρθὸν ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, ἵνα τοὐλάχιστον εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τὸν σμιγόν, τοῦ ὁποίου ἡ καλλιέργεια εἶναι σπανία ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ, τεθῇ καὶ ἡ καλλιέργεια τοῦ ἀραβοσίτου. Δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι οὐδὲν δεχόμεθα ἀλλ’ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λέγωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἀληθῆ καὶ τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐξ ἀκριβοῦς τῶν πραγμάτων ἐξετάσεως.

§214Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΣ. Φρονῶ ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἂν τὸ 20% παρουσιάζετο ὑπ’ ἄλλον τύπον, ὅτι δι’ ἑκάστην γεωργικὴν οἰκογένειαν ἐξαιρεῖται τῆς φορολογίας 20%.

§215ΑΘ. ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν παράκλησιν, ὅπως τὸ ἀπαλλασσόμενον ποσὸν τῶν ὀσπρίων ἀντὶ νὰ εἶναι 400 ὀκάδες, ὅπερ ἀποτελεῖ ἀσυδοσίαν πλήρη, νὰ μειωθῇ εἰς 50 ὀκάδες (διαμαρτυρίαι).

§216ΑΝ. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Θὰ προέτεινον, ὅπως ἡ ἔκπτωσις τῶν 20%, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προτείνηται ὡς ἀνταποκρινομένη εἰς τὸν σπόρον, διότι θὰ ἦτο μεγάλη ἡ ἔκπτωσις, ἂν ἀφηροῦμεν τὸ ⅕ διὰ σπόρον, νὰ ἠλαττοῦτο εἰς 15%, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου θὰ προέτεινον νὰ γίνῃ ἔκπτωσις εἰς τὴν μικρὰν παραγωγὴν ἐλαττουμένη ἀναλόγως τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, οὕτως ὥστε εἰς σημεῖόν τι, εἰς τὰ 100 κοιλὰ ἐπὶ παραδείγματι, νὰ παύῃ ἡ ἔκπτωσις. Θὰ εἴχομεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὔξησιν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, διότι, ἐνῷ ἤδη τὸ 20% ἐκπίπτει ἀνὰ πᾶσαν ἑκατοντάδα, θὰ εἴχομεν 5% ὀλιγωτέραν ἀφαίρεσιν, ἀλλ’ ἐν τούτοις θὰ ηὐκολύνοντο αἱ πτωχαὶ γεωργικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ πληρώνωσιν ὀλιγώτερον ποσόν, ἀφοῦ θὰ ἐγίνετο ἔκπτωσις ἐπὶ τῆς ὅλης παραγωγῆς.

§217Δ. ΚΟΥΚΟΥΛΕΤΣΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, ὅπως τὸ ποσὸν τῶν 20% αὐξηθῇ εἰς 40%, διότι τὸ 20% δὲν ἀντιπροσωπεύει οὔτε τὸν σπόρον καὶ διὰ τοῦτο καλὸν εἶναι νὰ αὐξηθῇ εἰς 40%.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§219Χ. ΚΑΡΑΣ. Τυγχάνων μέλος, κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἔν τινι συνεδριάσει τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἐλάβετε μέρος, σᾶς παρεκάλεσα, ἵνα καὶ τοὺς καλλιεργητὰς τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὰ Στεφανοβίκεια κτήματα τοὺς ὑπαγάγητε εἰς τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἀπεδέχθησαν τὴν πρότασιν ταύτην διὰ παμψηφίας, καθόσον οἱ καλλιεργηταὶ οἱ ἐγκατεστημένοι εἰς τὰ Στεφανοβίκεια κτήματα δὲν εἶναι μικροϊδιοκτῆται, διότι μόνον κατὰ τὸ 1/30 εἶναι κύριοι, καθόσον ἐκ τῶν 30 μίαν μόνον τοκοχρεολυτικὴν δόσιν ἔχουσι καταβάλει καὶ ἑπομένως εἶναι ἔργον δικαιοσύνης νὰ μὴ πληρώσωσιν ὁλόκληρον τὸν πρὸς τὸ Δημόσιον φόρον.

§220Γ. ΣΥΓΓΟΥΡΗΣ. Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ παρίδητε ὅτι θὰ ἐπιβάλητε μὲν ὑμεῖς σήμερον εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τὰ 7%, ἀλλ’ ὅ,τι συνέβαινε κατὰ τὸ παρελθὸν θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον, ὅπως καὶ συνέβη ἤδη, καὶ διὰ συμβολαίων συνομολογηθέντων θὰ ἐπιβάλλωσιν οἱ ἰδιοκτῆται τὸ 7% εἰς τοὺς καλλιεργητάς.

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἴπομεν ἤδη ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ. Ὑποβάλετε τὰς τροπολογίας σας.

§222ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Ὅ,τι συμβαίνει ἐν Θεσσαλίᾳ συμβαίνει καὶ ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης. Ὑπάρχουσι τσιφλίκια, εἰς τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦσιν οἱ λεγόμενοι ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ καὶ εἰς τὰ ὁποῖα κατ’ ἔθιμον ἐπικρατῆσαν ἀπὸ ἐτῶν ὑποχρεοῦνται νὰ δίδωσιν οὗτοι πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην 30%. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν· ὁ ἰδιοκτήτης πρὶν φορολογηθῇ τὸ εἰσόδημα θὰ λαμβάνῃ τὸ 30% ἢ ἀπὸ τὸ καθαρὸν εἰσόδημα καὶ εἰς ποίαν ἔκπτωσιν θὰ δικαιοῦται ὁ καλλιεργητής; Σημειωτέον δὲ ὅτι ἐκεῖ τὸν σπόρον καὶ πᾶσαν τὴν παραγωγικὴν δαπάνην τὴν καταβάλλει ὁ ἐπίμορτος καλλιεργητής.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§224ΕΥΑΓ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν πρέπει νὰ ἀπαξιοῖ νὰ ἀπαντήσῃ.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς ἤλθετε ἐκ τῆς ἐπαρχίας σας ἀποκομίζοντες πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μελετήσῃ, διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§226Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φρονεῖ ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου ἐκ μέρους τῶν καλλιεργητῶν. Ἔχω σχετικὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω.

§227ΑΝ. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ αὕτη ὑπ’ ὄψιν, καθόσον ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔκαμα καὶ ἣν θὰ ἐκθέσω κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τροπολογίας, ὁ φόρος, ὅστις ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ μισθώματος τοῦ 7%, δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸν φόρον, ὅστις ἐπιβάλλεται εἰς τὸ προϊὸν τοῦ μισθωτοῦ, ἤτοι πρὸς τὸ 4%. Τὸ 4%, ἐὰν ἀναχθῇ εἰς τὴν καθαρὰν πρόσοδον, ἀνέρχεται εἰς 16%. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Τὸ 4% μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς δαπάνης καὶ ἀφοῦ ἀφαιρεῖται τὸ μίσθωμα γίνεται 16% ἐπὶ τῆς προσόδου. Προτείνω, ὅπως τὸ μὲν μίσθωμα τοῦ ἐνοικιαστοῦ φορολογῆται πρὸς 8%, τὸ δὲ προϊὸν τοῦ μισθωτοῦ φορολογηθῇ μόνον πρὸς 2%. Οὕτω πως φορολογούμενον τὸ προϊὸν τοῦ μισθωτοῦ θὰ ἀποδίδῃ μαζὶ μὲ τὸ 8% τοῦ ἐκμισθωτοῦ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον θὰ εἰσπράττῃ τὸ Κράτος μὲ τὸ 7% καὶ τὸ 4%. Καὶ ἡ φορολογία αὕτη θὰ εἶναι ἡ μόνη δικαία καὶ ἀνάλογος ἀναγομένη εἰς τὴν καθαρὰν πάντοτε πρόσοδον. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα θέλω σᾶς ἀναπτύξει ἐν ἐκτάσει κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς τροπολογίας μου.

§228Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Οἱ μισθωτοὶ κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐξομοιοῦνται πρὸς τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητάς. Αὐτοὶ θὰ φορολογῶνται εἰς ἐκεῖνο τὸ εἶδος, τὸ ὁποῖον θὰ δώσωσιν ὡς ἀντίμορον εἰς τὸν ἐκμισθωτήν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§229Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Παρακαλῶ νὰ δοθῇ μία διασάφησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι δὲν γίνεται ἰδία μνεία περὶ τοῦ βάμβακος, ἂν δηλονότι συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν κατ’ ἔντασιν καλλιέργειαν καὶ ἡ καλλιέργεια τοῦ βάμβακος. Ὡς παρατηρεῖτε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γίνεται διάκρισις μεταξὺ τῆς βαμβακοπαραγωγῆς ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ τῆς βαμβακοπαραγωγῆς εἰς ἄλλα μέρη· καθόσον ἡ βαμβακοπαραγωγή, ἡ ὁποία δοκιμαστικῶς εἰσήχθη ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐκτελεῖται πάντοτε κατ’ ἔντασιν, διότι ἐκεῖ εἰσήχθη ὁ αἰγυπτιακὸς βάμβαξ καὶ δὲν δύναται παρὰ νὰ γίνεται κατ’ ἔντασιν ἡ καλλιέργεια. Ἑπομένως ἡ καλλιέργεια αὕτη συμπεριλαμβάνεται κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ προηγουμένως ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τούτου καὶ εἶπον ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μὴ εἶναι περιοριστικὴ ἡ διάκρισις καὶ νὰ ἀναφέρηται μόνον εἰς κτήματα 1000 στρεμμάτων καὶ καλλιεργούμενα κατ’ ἔντασιν, καὶ νὰ ὁρισθῇ δι’ ὅλους τοὺς καλλιεργητάς, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσι κατ’ ἔντασιν. Θὰ ὑποβάλω δὲ τροπολογίας, κατὰ τὰς ὁποίας φρονῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο κατ’ ἄλλον τρόπον.

§230Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος εἰς τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, ἤθελον ἐρωτήσει ἂν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ διάταξις αὕτη διὰ τὸν κατ’ ἔντασιν καλλιεργητήν. Ἐὰν θὰ ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ὁρίζει καὶ ὅπως ὑμεῖς τὴν ἑρμηνεύετε, κ. Ὑπουργέ, νὰ φορολογήσητε τὰ πάντα, δύναται ὁ καλλιεργῶν ἐν Θεσσαλίᾳ βάμβακα νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ὑπαχθῶ εἰς τὴν διάταξιν τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας, ἀλλὰ νὰ ὑπαχθῶ εἰς τὴν ἄλλην διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ βάμβαξ δὲν φορολογεῖται. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ κάμητε τὴν διάκρισιν διὰ τὰ μεγάλα κτήματα, διότι τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν πρέπει νὰ τὴν περιμένωμεν ἀπὸ τὴν μικρὰν καλλιέργειαν καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ μεγάλα κτήματα. Πρὸ παντὸς ἐν Θεσσαλίᾳ δὲν δυνάμεθα νὰ περιμένωμεν εἰς τὰ μεγάλα κτήματα νὰ ἐπιτύχῃ ἡ ἐντατικὴ καλλιέργεια, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλα τὰ κτήματα τῆς μικρᾶς ἐκτάσεως, ὥστε τὸ προνόμιον αὐτὸ νὰ ἔχωσι καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μικρῶν κτημάτων, νὰ ληφθῇ δὲ πρόνοια καὶ περὶ διαβαθμίσεως τῶν γαιῶν.

§231Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν λαμβάνω τὸν λόγον, εἰμὴ ἀκριβῶς διότι οἱ κύριοι συνάδελφοι ὡμίλησαν περὶ πράγματος, περὶ τοῦ ὁποίου εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω. Βεβαίως τὸ ἄρθρον τοῦτο ἕνα ἔχει σκοπόν, τὴν ἐνθάρρυνσιν τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας. Ὥστε δὲν νομίζω ὅτι γεννᾶται καὶ ὑποχρέωσις. Ὅστις θέλει νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον βεβαίως θὰ κάμῃ τὴν δήλωσίν του.

§232Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. «Ὀφείλουσι» λέγει τὸ ἄρθρον.

§233Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τότε θέτετε εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν τὸν καλλιεργητήν, διότι τὸν ὑποχρεοῦτε.

§234Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὴν γʹ συζήτησιν θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἀπατᾶσθε. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5).

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ ἄρθρα 6–12 διαγράφονται, κ. Πρόεδρε.

§236Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἀντίρρησιν εἰς τὴν τοιούτου εἴδους διαγραφήν.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὔριον θὰ εἰσαχθῇ ὑπὸ τύπον τροπολογίας ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν εἴπομεν σήμερον, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ Διατάγματος θὰ ἐπιτραπῇ ὁ καθορισμὸς τοῦ συστήματος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου. Τότε θὰ κάμητε τὰς παρατηρήσεις σας.

§238Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ ἀφορῶσι τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου. Κατὰ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας καὶ ὑμεῖς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐποιήσασθε πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλήν, ζητεῖτε ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐν λευκῷ, ἵνα διὰ Διατάγματος καθορισθῇ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅταν θὰ εἰσαγάγωμεν αὔριον, τότε θὰ συζητήσωμεν.

§240Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ ψηφισθῶσι τὰ ἄρθρα.

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἄνευ ἀντιρρήσεως πρόκειται νὰ ψηφισθῶσι, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῶσι. Προετείναμεν νὰ διαγραφῶσι ταῦτα ἐπὶ τῷ φόβῳ μὴ ἔχωμεν συζητήσεις ἀσκόπους.

§242Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὀρθότερον εἶναι νὰ ἐψηφίζοντο τὰ ἄρθρα ταῦτα, διότι διαγράφοντες ταῦτα δὲν θὰ πράξωμεν τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ προκρίνωμεν τὴν ἄδειαν, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε νὰ δώσωμεν.

§243Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἐπιφυλασσόμεθα.

§244Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ὀρθότερον εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κύριος Πρωθυπουργός, διότι θὰ ἔχωμεν συζητήσεις ἀσκόπους.

§245Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη ἐψηφίσθησαν πέντε ἄρθρα, δι’ ὧν ἐπιβάλλεται φόρος, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν τρόπον βεβαιώσεως.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ ἄρθρα 6–12 ἀποσύρονται. Τώρα ἔχομεν τὸ ἄρθρον 13 λαμβάνον θέσιν ἄρθρου 6ου.

§247ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τί σύστημα θὰ εἰσαχθῇ.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱονδήποτε σύστημα καὶ ἂν εἰσαχθῇ, πρόκειται περὶ συστήματος πληρωμῆς εἰς δόσεις. Αὕτη εἶναι ἡ βάσις. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13–18 λαμβάνοντα θέσιν ἄρθρων 6–11). Ἄρθρον 19 λαμβάνον θέσιν 12 (ἀναγινώσκεται).

§249Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 19, ὡς εἰδικῶς φορολογοῦντος τὴν Θεσσαλίαν, παρεκάλεσα δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως διαγραφῇ ἡ σχετικὴ διάταξις, διότι ἀποβλέπει πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ Θεσσαλικὸν γεωργικὸν ταμεῖον, καὶ μοὶ ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ. Ἤδη ἐπαναλαμβάνω τὴν αὐτὴν παράκλησιν, διότι δημιουργεῖται ἀνισότης φορολογική. Ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Θεσσαλίαν εἰδικῶς πρόσθετος φορολογία 30% ὑπὲρ τοῦ Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ Ταμείου. Δὲν διαφεύγει τὴν ἀντίληψιν κανενὸς ὅτι τὸ Θεσσαλικὸν γεωργικὸν Ταμεῖον δὲν ἐξυπηρετεῖ κανένα Θεσσαλικὸν σκοπὸν ἐντελῶς, ἀλλ’ εἶναι πρὸς περίθαλψιν τῆς καταστάσεως τῶν προσφύγων.

§250Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 19 24, λαμβάνοντα θέσιν 13–17). Ἄρθρον 25 λαμβάνον θέσιν 18 (ἀναγινώσκεται).

§251Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ 25ου ἄρθρου καὶ ἐφεξῆς ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911. Τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἄδικον, διότι ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ τοῦ ἔτους 1911 ψηφίζομεν φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911. Πῶς θὰ ἀνακαλυφθῇ ὁ φόρος αὐτός, ἀφοῦ καὶ κατὰ τὸν νόμον τὸν καταργηθέντα περὶ φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἡ δήλωσις ἔδει νὰ γένηται κατ’ Ὀκτώβριον τοῦ 1910, διότι τότε ἐγένετο ἡ σπορά, διὰ τὴν ἑπομένην χρῆσιν, δηλαδὴ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1911; Ἤδη ἐρχόμεθα μετὰ πάροδον τοῦ πλείστου χρόνου νὰ ψηφίσωμεν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1911. Διατί; Διότι τὸ δημόσιον ταμεῖον ἔχει ἀνάγκην χρημάτων. Παύει πλέον ἡ δικαιολογικὴ βάσις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ δικαιολογικὴ βάσις, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν διὰ τῶν ἀγορεύσεών των καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Διότι διὰ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἀπηγγέλθησαν τόσοι Φιλιππικοὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκεῖ ἀπηγγέλθησαν τόσοι Φιλιππικοὶ ἐκ μέρους αὐτῆς, ἐρχόμεθα τώρα καὶ λέγομεν: Προσωρινῶς διὰ τὸ 1911 ἂς ψηφισθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλὰ διὰ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, κύριε Ὑπουργέ, εἰσεπράξατε τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ διὰ τὸ 1910 καὶ διὰ τὸ 1911. Εἶναι λοιπὸν ἄδικον νὰ θελήσητε νὰ εἰσπράξητε τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὸ 1911, ἐνῷ διὰ τὴν αὐτὴν χρῆσιν εἰσεπράξατε τὸν διπλάσιον φόρον ἐκ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος. Ταῦτα εἶχον νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως.

§252Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὁ φόρος αὐτὸς τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δὲν κατηργεῖτο, ἐὰν ἴσχυεν ἀπὸ τῆς ὑπάρξεως τῆς χρήσεως τοῦ τρέχοντος ἔτους 1911, φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ ἐτίθεντο εἰς ἐνέργειαν καὶ ἐφαρμογὴν καὶ ὅλαι αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν, δηλαδὴ ἕκαστος ἰδιοκτήτης ἢ κάτοχος ἀροτριῶντος κτήνους θὰ ἔκαμνε τὴν δήλωσίν του κατὰ τὸν δεῖνα μῆνα, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει κατηγγέλλετο. Σᾶς παρακαλῶ νὰ δηλώσητε ἂν θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ὁ νόμος αὐτὸς ἀπὸ τῆς ψηφίσεως του καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἢ κατόχους ἀροτριώντων νὰ ἐνασκήσωσιν ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐνήσκουν, ἐὰν ὁ νόμος ἐλειτούργει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους; Δηλαδή, ἐὰν καταγγελθῇ ὁ Α ἢ ὁ Β ὅτι ἐλλιπῶς ἐδήλωσε τὰ ἀροτριῶντα ἢ ὅτι ἐντελῶς παρέλειψε νὰ δηλώσῃ αὐτά...

§253Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἶναι ποινικὴ διάταξις.

§254Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡσυχάσατε, παρακαλῶ. Ἡμεῖς βλέπομεν τὰς διατάξεις. Σεῖς βλέπετε τὸν φόρον!

§255Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ γίνῃ ἔλεγχος τῶν δηλώσεων.

§256Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω. Εἰς ποῖον ὄργανον δίδετε τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἀκριβοῦς τῶν δηλώσεων; Ποία προθεσμία τάσσεται εἰς αὐτοὺς τοὺς ἰδιοκτήτας ἢ κατόχους νὰ ἐνασκήσωσι τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀνακοπῆς τῶν πρωτοκόλλων;

§257Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει 26 ἄρθρον, κύριε συνάδελφε.

§259Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Δὲν λέγει αὐτὸ τὸ ἄρθρον 26. Ποῖον ἄρθρον εἶναι;

§260Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἦτο παρών, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ γνωρίζει τὰ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἔγινε περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων, ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων. Ἐὰν τὸ Κράτος κατεδιώκετο καὶ ἔφερεν εὐθύνας ἀπέναντι τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, βεβαίως θὰ κατηγγέλλετο ἐπὶ ἀπάτῃ, διότι ἐξηπάτησεν.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐπικαλεῖσθε τὴν μαρτυρίαν μου, ἐγὼ ἀπεκάλεσα δημοκοπίαν τὴν κατάργησιν αὐτήν.

§262Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως ἐγὼ δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην;

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μὴ ἐπικαλεῖσθε τὴν μαρτυρίαν μου. Ἐγὼ αὐτὸν τὸν τίτλον ἔδωκα εἰς τὸν εἰσαγαγόντα τοιοῦτον νόμον.

§264Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡς καὶ ὑμεῖς μοὶ ὑπεδείξατε ἀκριβῶς τὸ ἄρθρον 26. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις τοῦ τέως νόμου. Δὲν ἔχει οὕτω, κύριε Ὑπουργέ; Ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον ἀκριβῶς ἐνθυμοῦμαι καὶ γνωρίζω κατὰ ῥητὴν διάταξιν ὅτι μόνον μέχρι τῆς 1 Ἰουλίου εἶχον τὸ δικαίωμα τὰ δημόσια ὄργανα νὰ καταγγείλωσι τοὺς ἀνελλιπῶς δηλώσαντας ἢ τοὺς μὴ ποσῶς δηλώσαντας.

§265Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐὰν λάβητε τὸν κόπον νὰ τὸ ἀναγνώσητε περαιτέρω, πάντα αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, ἐμπεριέχονται.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως εἰς βʹ συζήτησιν τὰ ἄρθρα 19–24. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§267Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω, κύριοι Βουλευταί, περὶ προσθέτου φόρου, θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως λαμβάνων πρόνοιαν περὶ τῶν ὑπαλλήλων του χορηγεῖ ½% ἐκ τοῦ φόρου, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ δεχθῇ ἐπίσης παρόμοιον ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ εἰσπραττομένου φόρου, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς κεφάλαιον πρὸς ἵδρυσιν γεωργικῆς Τραπέζης πρὸς εὐκολίαν καὶ ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας.

§268Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ εἴπετε αὐτό.

§269Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοῦτο, πιστεύω, δὲν θὰ ἔχητε ἀντίρρησιν.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 25 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 26 καὶ 27). Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§271Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πόσα ἄρθρα εἶναι;

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 27.

§273Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἔχωμεν χωριστὰ τετυπωμένας τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπεβάλομεν.

§274Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ περιέχῃ καὶ τὰς τροπολογίας.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§276Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ «περὶ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος» παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§277Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς γʹ ἀνάγνωσιν;

§278Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς βʹ. Νὰ πλησιάσωμεν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§279Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ὥραν;

§280Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί σημαίνει; Ἄλλοτε ἐμείναμεν μέχρι τῆς 7ης ὥρας.

§281Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§282Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§283Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Καὶ ἐγώ.

§284Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπειδὴ προτίθεμαι νὰ λάβω τὸν λόγον, θεωρῶ καθῆκον νὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς πάντας μέν, ἰδιαίτατα δὲ τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μείνωσιν, ὅπως βοηθήσωσιν αὐτὴν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ περατώσωμεν τὴν συζήτησιν τούτου, διὰ νὰ μείνῃ οὕτως εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν μόνον. Θὰ γίνωσι καὶ αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ.

§285ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§287Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ πολλὰς Συνόδους, κύριε Πρόεδρε, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνεδρεύω ἐν τῇ Βουλῇ καὶ βεβαίως ἔλαβον μέρος καὶ εἰς παννυχίδας, ἀλλ’ εἰς τοιαύτην ὥραν νὰ ἀρχίζῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοιούτων νομοσχεδίων τοσοῦτο σπουδαίων, μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν.

§288Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βʹ συζήτησις. Προηγήθη πρώτη.

§289Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ μακρὰ συζήτησις.

§290Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο αʹ συζήτησις, ἀλλὰ κατὰ τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ συζητῶνται εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις. Ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ οὔτε τὸ νομοσχέδιον ἔχω μαζί μου, οὔτε τὰς σημειώσεις μου. Ἡ ὥρα εἶναι 4 τῆς νυκτός. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι τοιαύτης σπουδαιότητος νομοσχεδίου πρέπει νὰ ἀρχίσῃ τὴν συζήτησιν, τὰς εὐθύνας θὰ φέρῃ αὐτή.

§291Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§293Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἔχει ἀριθμὸν 14 εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§294Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Βουλή, ὅπως προταχθῇ.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἀποφανθῇ, διότι τὰ μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 13, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, δὲν ἦτο δυνατὸν πλέον νὰ ψηφισθῶσι, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα ἔπρεπε νὰ μεσολαβήσῃ μετὰ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως καὶ τῆς τρίτης χρόνος, τούτου δ’ ἕνεκα δὲν εἶναι ὥριμα πρὸς ψήφισιν καὶ τυπικῶς προηγοῦνται. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ε. Γαρουφαλιᾶς, Ἀ. Παπαναστασίου, Ἰ. Μπακόπουλος, Ε. Κουλουμβάκης καὶ Ε. Μαντόπουλος ὑποβάλλουσιν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. (Ληξάσης τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου γενομένης ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν βουλευτῶν κ. Ε. Γαρουφαλλιᾶ καὶ Μ. Νεγροπόντη, ἄρχεται ἡ διαλογὴ μετὰ τὸ πέρας τῆς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος λαμβάνει τὸν λόγον).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων Βουλευτῶν 130. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§297Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὡς ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλή, κύριοι συνάδελφοι, καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιλαμβανώμεθα κατὰ τοιαύτας ὥρας συζητοῦντες καὶ μετὰ τοσαύτην μάλιστα ἐξάντλησιν, καὶ ἄλλος φόρος ἐπιβάλλεται, καὶ ἄλλος φόρος κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν προστίθεται ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, βαρύτατος, ἀπεχθέστατος, ἀγριώτατος, ἀντιλαϊκώτατος.

§298Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Συζητεῖτε ἐπὶ τῆς οὐσίας, κύριε συνάδελφε;

§299Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατ’ ἀρχήν...Φόρος ὅστις πλήσσει τὰς μᾶλλον πενομένας τάξεις, ὅστις πλήσσει τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἵτινες διεξάγουν ἀγῶνα περὶ βίου δεινόν. Μόλις 3% ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν εἰσόδημα πλέον τῶν 100.000 δραχ. κατ’ ἔτος. Δὲν χρειάζεται παρὰ νὰ ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον, νὰ δώσητε ὀλίγην προσοχὴν εἰς τοὺς ἐν αὐτῷ πίνακας, ἵνα ἴδητε πόσον τοῖς ἑκατὸν καταβάλλουν οἱ βιοπαλαισταὶ ἐπιστήμονες, οἱ δαπανήσαντες καὶ κεφάλαια σημαντικά, ἀλλὰ καὶ ἀγῶνα πολύν, ἓν μέρος τῆς ζωῆς των, διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ φθάσουν εἰς θέσιν, ὥστε νὰ ἔχουν εἰσοδήματά τινα, ἐκ τῶν ὁποίων δαπανῶσιν οὐχὶ ἀναλόγως πρὸς αὐτά, ἀλλ’ ἀναλόγως πρὸς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχουν, διότι εἶναι ὑποχρέωσις δι’ αὐτοὺς ἀπέναντι τῆς κοινωνίας, νὰ ζῶσι μετὰ τοιαύτης ἀξιοπρεπείας, ὥστε νὰ δαπανῶσιν οὐχὶ ἀναλόγως τῶν ἐσόδων, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς θέσεως αὐτῶν. Πλήσσονται ἀκόμη οἱ ἔμποροι, οἱ Ἕλληνες ἔμποροι, οἱ μεγάλοι ἐκεῖνοι σκαπανεῖς τοῦ ἐξελισσομένου πολιτισμοῦ, ἐννοεῖται, ἄνθρωποι καὶ ἐκεῖνοι βιοπαλαισταὶ καὶ αὐτοὶ ἔχοντες καταβάλει ὅλα τὰ κεφάλαια τὰ μικρά, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν οἱ ἀγῶνες ὅλης των τῆς νεότητος καὶ πρὸς τούτοις, τὴν δραστηριότητα αὐτῶν, τὴν τιμιότητα αὐτῶν, τὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς ἑαυτοὺς ἡ ἐργασία των. Ἐκεῖνοι καὶ μόνοι πλήσσονται, ἐνῷ οἱ πλούσιοι καὶ πάλιν μένουν σχεδὸν ἀσύδοτοι. Δύναταί τις μάλιστα ἐξ ἁπλῆς ἀναγνώσεως νὰ παρατηρήσῃ ὅτι ἐλήφθη φροντὶς μετ’ ἐπιμελείας καὶ προσοχῆς, ἵνα μὴ ἐνοχληθῶσιν οἱ πλουσιώτατοι τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν. Ἐπισταμένως ἐμερίμνησαν, ἵνα μὴ πληχθῶσιν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἵτινες, κατὰ παράδοξον τρόπον, κατ’ ἀνέλπιστον τρόπον συνεμάχησαν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερεν εἰς τὰ πράγματα οὐχὶ αὐτῶν ἡ προσπάθεια, ἀλλ’ ἡ ἐξέγερσις τῶν τάξεων τῶν λαϊκῶν, ἡ ἐξέγερσις ἐκείνων τῶν βιοπαλαιστῶν, οἵτινες ἀγωνίζονται ἐπὶ ἔτη νὰ βελτιώσωσι τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου τούτου, νὰ θέσωσιν ἄλλην κατεύθυνσιν εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ τόπου τούτου, καὶ οἵτινες εἶδον παραδόξως, καὶ οἵτινες εἶδον ἀνελπίστως νὰ τεθῶσιν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀγῶνος ἄνδρες, οἵτινες οὐδέποτε ἠγωνίσαντο, ὅπως ἐπέλθωσι τὰ προσδοκηθέντα ἀποτελέσματα, οὐδέποτε εἴδομεν αὐτοὺς προσπαθήσαντας καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ μεταβληθῇ ἡ κατάστασις. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὀνομάσω αὐτοὺς ἕνα πρὸς ἕνα, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱστορήσω αὐτοὺς ἕνα πρὸς ἕνα, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον ποτὲ συνετέλεσαν, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἡ σημερινὴ τῶν πραγμάτων κατάστασις, καὶ ἐν τούτοις εὑρίσκονται ἐπὶ κεφαλῆς τῆς σημερινῆς πολιτικῆς κινήσεως. Καταβάλλεται τοιαύτη προσπάθεια; Ἀκούσατε: Ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὸ 5ον ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Πρὸς ὑπολογισμὸν τοῦ ἐσόδου κλπ.». Ὥστε ἡ προσαύξησις τῶν 30% τούτων εἶναι κατὰ 30% ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου τῆς κατοικίας των. Ἡ ἑτέρα παράγραφος (ἀναγινώσκει): «Ὡσαύτως προσαυξάνεται τοῦτο κλπ.». Τοῦ τραπεζίτου, τοῦ μεγαλεμπόρου, τοῦ σταφιδεμπόρου, τῶν ἐμπόρων κατὰ ποσότητας, τῶν μεγάλων τοκιστῶν προσαυξάνεται κατὰ 30%, τὸ ἐνοίκιον τῆς κατοικίας των, τοῦ πτωχοῦ δὲ βιοπαλαιστοῦ, ὅστις ἐπάλαισεν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα καὶ ἔχυσεν αἷμα, ὥστε νὰ κατορθώσῃ νὰ κερδίσῃ 15–30.000 δραχ., τὰς ὁποίας καταθέτει ὁλοκλήρους εἰς ἐπίπλωσιν ἑνὸς ξενοδοχείου, διὰ τὸ ὁποῖον πληρώνει 30.000 δραχ. κατ’ ἔτος ἐνοίκιον, προσαυξάνεται τὸ ἐνοίκιον τοῦ ξενοδοχείου 25% ἐπὶ τῶν 30.000, τοῦ ἑτέρου 30% ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου 400–500 δραχ. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅλη ἡ προσπάθεια, ἀποδεικνυομένη ἐκ τῶν ἀριθμῶν καὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ὅπως μὴ πληχθῶσιν οἱ προσφιλεῖς σύμμαχοι. Ὑπάρχει μία λαϊκὴ παροιμία, Κύριοι, περὶ ἑνός, εἰς τὸν ὁποῖον δίδονται θύραι καὶ παράθυρα καὶ ἐφαπλώματα νὰ σκεπασθῇ. Ἐλησμονήθημεν πλέον ἡμεῖς, ἡμεῖς οἵτινες ἠγωνίσθημεν, ἵνα μεταβληθῇ ὁ τόπος, ἠγωνίσθημεν, ἵνα εὕρωμεν παραδόξως ἄρχοντας, οἵτινες οὐδόλως πλέον σκέπτονται περὶ ἡμῶν· ἄλλοι εἶναι οἱ ἱκανοί, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ συγκρατήσουν αὐτοὺς εἰς τὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆλθον διὰ τῶν ἀγώνων ἡμῶν. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ ὥρα ἡ κατάλληλος νὰ τὸ ἀναγνώσω, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε αὐτό, διὰ νὰ πεισθῆτε ἂν δύναταί τις νὰ πιστεύῃ ὅτι εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πλήσσει τοὺς πλουσίους. Πλήσσει τὴν μεσαίαν ἀστικὴν τάξιν, τὴν τάξιν τῶν ἐπιστημόνων, πλήσσει π. χ. ἕνα νέον ἰατρόν, ὅστις κατηνάλωσεν ὁλόκληρον αὐτοῦ τὴν νεότητα εἰς σπουδὰς καὶ ἔχει ἀνάγκην καὶ ἔχει καθῆκον νὰ ἐνοικιάσῃ μίαν οἰκίαν ἀντὶ μισθώματος 300 δραχμῶν κατὰ μῆνα, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ κερδίσῃ ἑτέρας 150 νὰ ζήσῃ. Πλήσσει δὲ ἀκόμη τὸν πρώην ὑπηρέτην ἑνὸς παντοπωλείου, ὅστις ἤρχισε νὰ ἐργάζηται ἀπὸ τῆς παιδικῆς αὐτοῦ ἡλικίας, ὑφιστάμενος ὅλα τὰ μαρτύρια, ὅλους τοὺς κινδύνους καὶ κατορθώνει εἰς ἡλικίαν 35 ἐτῶν, 40 ἴσως, νὰ ἴδῃ ἑαυτὸν ἀποκαθιστάμενον εἰς ἔμπορον ἀποικιακῶν ἢ ἐδωδιμοπώλην καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκ τῆς ἐργασίας του νὰ καταβάλλῃ μεγαλείτερόν τι ποσὸν μισθώματος. Ἐκείνους καὶ μόνους πλήσσει. Εἶναι ὁ Κρόνος, κατατρώγων τὰ τέκνα του· εἶναι ὁ εὐεργετηθείς, ὁ κηρύσσων πόλεμον ἀμείλικτον κατὰ τοῦ εὐεργέτου· εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀνυψώσαμεν καὶ ἔρχονται καὶ ἐγκαταλείπουν ὄχι τὸν ἀγῶνά των, ἀλλὰ τὸν ἀγῶνα ἡμῶν. Ποῦ εἶναι οἱ πλούσιοι οἱ πλησσόμενοι; Ὁ ἔχων 100.000 δραχμῶν εἰσόδημα πληρώνει 3%, ὅτε ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν φθάνει μέχρι 10%, ὅτε ὁ φόρος τῶν δικηγόρων ἐν Ἀθήναις φθάνει εἰς τεράστια ποσά. Καὶ κατὰ ποῖον τρόπον συντελοῦνται ταῦτα; Κατὰ ποῖον τρόπον ἀπειλεῖται ἡ ἐξάντλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ἐξόντωσις τῶν ἐργαζομένων τάξεων; Ὑποφώσκει ἤδη ἡ ἡμέρα καὶ ἔχουσι καὶ παράπονον ἀκόμη λέγοντες «δὲν μᾶς ἀφήνουσι». Τί δὲν ἀφήνομεν; Τί δὲν ἐπιτρέπομεν; νὰ φορολογῆται ἀγρίως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἄνευ συζητήσεως. Τί δὲν ἐπιτρέπομεν; Δὲν ἐπιτρέπομεν νὰ παραβιάζηται τὸ πολίτευμα, διότι βεβαίως εἶναι παράβασις τοῦ πολιτεύματος τὸ συμβαῖνον τὴν ὥραν ταύτην, διότι τὸ πολίτευμα ἐπιτάσσει συζήτησιν, συζήτησιν οὐχὶ μόνον διὰ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ διὰ νὰ πληροφορηθῇ καὶ ἐκεῖνος, ὅστις εἶναι ὁ ἐντολεὺς τῆς Βουλῆς. Τί δὲν ἐπιτρέπομεν; Νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς κατὰ ποῖον τρόπον χειρίζονται τὰ μέγιστα αὐτοῦ δικαιώματα, διότι δὲν ὑπάρχουσι μεγαλείτερα καὶ μᾶλλον ἀνεγνωρισμένα δικαιώματα ἑνὸς ἐλευθέρου λαοῦ, παρὰ ὅταν πρόκειται νὰ τεθῶσι φόροι. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπιβάλλειν τοὺς φόρους εἶναι ἐκεῖνο, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀπέρρευσε τὸ πολίτευμα τὸ συνταγματικόν, τὸ πολίτευμα τὸ κοινοβουλευτικόν. Εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοιαύτας ὥρας, μετὰ τοιοῦτον κάματον τῆς Βουλῆς, κοιμωμένων τῶν πλείστων Βουλευτῶν, ἀπουσιαζόντων τῶν πλείστων Βουλευτῶν ἐκ τῆς αἰθούσης νὰ διεξάγηται συζήτησις ἐπὶ τοιούτου φορολογικοῦ νομοσχεδίου;

§300Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὶν ὁ ἀλέκτωρ φωνήσῃ τρίς, διότι τρὶς θὰ ἀλλάξῃ γνώμην ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον τῶν σπειρομένων γαιῶν.

§301ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραξενεύομαι, διότι ἐγὼ ἐξεδήλωσα τὰς ὑπονοίας μου καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι πλανᾶται ἡ Κυβέρνησις, ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ἁπλῶς εἶναι ἄστοχος ἡ πολιτεία της· ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ πολιτεία της εἶναι εὐστοχωτάτη, εἶναι τὰ μᾶλλον ἐπιτυχής, βαίνει ἀσφαλῶς πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει.

§302Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ποῖον;

§303ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον ποῖος εἶναι ὁ σκοπός· νὰ περιέλθῃ τὸ Κράτος εἰς παντελῆ ἀδυναμίαν νὰ ἐκπληρώσῃ τοὺς σκοπούς, διὰ τοὺς ὁποίους ἱδρύθη. Ταῦτα καταγγέλλω καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην συντελεῖται ἡ καταστροφή του.

§304ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προδοσία!

§305ΕΥΣΤΡ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τὴν λέξιν.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλέας.

§307Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶμαι εἰδικὸς περὶ τὰ οἰκονομικά· ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι οἱ συντάξαντες τὸ παρὸν νομοσχέδιον θὰ ἦσαν ἀσφαλῶς ἢ ἑκατομμυριοῦχοι ἢ κάτι ἄλλο. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, δὲν ἔχω πρόθεσιν νὰ μακρηγορήσω οὔτε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὁμιλήσω· θέλω νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ψηφισθῇ.

§308ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε τί θέλετε;

§309Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δύνασθε, κύριε ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτά, νὰ χαριτολογῆτε εἰς βάρος ἄλλων καὶ ὄχι εἰς βάρος ἐμοῦ. Αὐτὸ διὰ τελευταίαν φοράν.

§310ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ψηφισθῇ, τότε καταβῆτε τοῦ βήματος.

§311Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Θέλω νὰ ψηφισθῇ καὶ θὰ ψηφισθῇ, διότι ἐλπίζω καὶ πιστεύω ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, ἡ ὁποία δὲν ἀπέχει πολύ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ φουστανελλοαριστοκρατία τῆς Ἑλλάδος θὰ συντριβῇ ἐξεγειρομένου τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος λαὸς ἐπὶ δεκάδας ὁλοκλήρους ἐτῶν στραγγίζεται καὶ στραγγαλίζεται. Βεβαίως Ἕλλην ἐγὼ ἐπαγγελματίας καὶ Βουλευτὴς οὐδέποτε θὰ ἀρνηθῶ νὰ προσφέρω τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον δύναμαι νὰ προσφέρω, χάριν τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, τὴν στιγμὴν ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν, Κύριοι, θὰ φορολογήσητε καθ’ ὃν τρόπον φορολογεῖτε οὐδὲν ἄλλο θὰ κάμνητε ἢ νὰ ἐξεγείρητε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν θᾶττον ἢ βράδιον καὶ συγχρόνως νὰ αὐξήσητε τὴν τάξιν τῶν κατεργαραίων. Μάλιστα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, κύριοι Βουλευταί, παρὰ ὁ μικρέμπορος, ὁ μικροεπιστήμων, ὁ μικροεπαγγελματίας, ὁ μικροεισοδηματίας, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαραιτήτους ἀνάγκας τῆς ζωῆς, εἰς τὰς ἀπαραιτήτους ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ τῆς Πολιτείας τὰς ἀπαιτήσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ καταφύγῃ εἰς μέσα οὐτιδανά, εἰς μέσα τὰ ὁποῖα ἀποκρούει ἡ συνείδησις παντὸς ὑπερηφάνου ἀνθρώπου. Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τὴν Κυβέρνησιν οὔτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσωσι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ συντείνῃ καὶ θὰ συντελέσῃ, ὅπως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ποθῶ καὶ θέλω νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ ταχύτερον. Δὲν εἶναι, κύριοι Βουλευταί, συμφέρον ὡρισμένων προσώπων ἢ ὡρισμένης τάξεως, ἥτις μὲ ἀναγκάζει νὰ ὁμιλήσω ὡς ὁμιλῶ, ἀλλὰ βλέπω καὶ ἀντιλαμβάνομαι ὅτι πλήττονται κυρίως ἐκεῖνοι, ἐκ τῶν ὁποίων προέρχονται ὅλα τὰ ὑγιᾶ στοιχεῖα καὶ εἰς τὰς ἐπιστήμας καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ εἰς τὰς τέχνας καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Πολιτείαν. Δὲν θέλετε κάμει ἄλλο ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ἢ νὰ δημιουργήσητε κατεργαραίους ἀσυνειδήτους, διεφθαρμένους μέχρι μυελοῦ ὀστέων. Καὶ τὴν τάξιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ Ἔθνη ἀπὸ καταβολῆς κόσμου ἐστήριξαν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίξῃ ἓν Ἔθνος, ἓν Κράτος, ἔρχεσθε νὰ τὴν στραγγαλίσητε, νὰ ἀπονεκρώσητε, νὰ συντρίψητε. Δὲν θὰ βραδύνῃ ἡ ἡμέρα, εἶμαι βεβαιότατος, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος καὶ τὸ Κράτος θὰ αἰσθανθῇ τὰ ὀλέθρια τῆς τοιαύτης φορολογίας ἀποτελέσματα. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι, κύριοι Βουλευταί, συνεπὴς εἰς τὰς ἀρχάς μου, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι θὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Θὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι μόνον διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ, κύριοι Βουλευταί, φρονῶ ὅτι θὰ δημιουργηθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφυγεν ἀπὸ τὰς χεῖρας ἡμῶν καὶ πολὺ σύντομα ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἴσως δημιουργηθῇ μία Ἑλλὰς ἀκμαία, εὔρωστος, μὲ ὑγιεῖς ἀρχὰς καὶ τέλος πάντων ἴσως συντριβῇ ἡ τάξις ἐκείνη, ἥτις διέφθειρεν, ἐχαλάρωσεν, ἀπενέκρωσεν ὅ,τι ὑγιὲς ὑπῆρχεν ἐν τῷ τόπῳ αὐτῷ.

§312ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι μοι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφήσω ἀνανταπαντήτους τὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι προεβλήθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὡς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον τάχα δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἐπαγγελίας ἡμῶν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, πρὸς τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅπως ἀρχίσωσι φορολογούμεναι ἐπὶ τέλους αἱ τάξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δύνανται ἀνετώτερον νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὰ δημόσια βάρη, ὡς νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον πρόκειται ἀκριβῶς καὶ τοῦτο κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα νὰ πλήξῃ τοὺς ἀπορωτέρας τάξεις; Δὲν ἔχω, Κύριοι, νὰ ἀναφέρω τίποτε ἄλλο πρὸς ἀπάντησιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, παρὰ μόνον ἓν παράδειγμα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ψηφίζεται. Ὁ πληρώνων, Κύριοι, ἐν Ἀθήναις κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐνοίκιον 1250 δραχμῶν κατ’ ἔτος πληρώνει φόρον εἰσοδήματος 10 δραχ., ὁ πληρώνων ἐνοίκιον διπλάσιον τοῦ προηγουμένου, δηλαδὴ 2500 ἐνοίκιον, ὅπερ εἶναι τὸ ἐνοίκιον τῆς μεσαίας τάξεως, δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι πληρώνει ὄχι πλέον 20 δραχ., ἀλλὰ 64, πληρώνει τὸ τριπλάσιον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἀνελόγει αὐτῷ. Ἀναφέρω ταῦτα, διὰ νὰ ἴδητε τὴν προοδευτικὴν φορολογίαν, τὸν δημοκρατικὸν φόρον τὸν εἰσαγόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ πληρώνων ἐνοίκιον ὄχι πλέον τῶν 2500 δραχ. ἀλλὰ 25,000 δραχμῶν, ὁ πλούσιος, τίνα φόρον εἰσοδήματος νομίζετε ὅτι θὰ πληρώνῃ; Εἶπον ὅτι ὁ πληρώνων 2500 ἐνοίκιον θὰ πληρώνῃ 64 δρ. Ὁ πληρώνων 25000 δραχ. μήπως νομίζετε ὅτι θὰ πληρώνῃ 640 ἢ 1000 ἢ 1600 ἢ 2640 ἢ 3640 ἢ 4640 ἢ 5640; Πλανᾶσθε· θὰ πληρώνῃ 7500 δρ. Ταῦτα μόνον εἶχον νὰ εἴπω.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§314Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἐνόμιζον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συνησθάνετο ἐπὶ τέλους ὅτι ἔχει καὶ ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ πάντων ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἀπέναντι ἑαυτῆς. Καὶ μία ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν εἶναι νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλει βαρύτατα βάρη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ οὐχὶ νὰ θέλῃ νὰ ὑφαρπάζῃ τὴν ψήφισιν τοιούτων νομοσχεδίων εἰς τοιαύτην ὥραν, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη. Ἡ Κυβέρνησις, δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ, χωρὶς νὰ διατρέξῃ τὸν κίνδυνον νὰ παρεξηγηθῇ, σκοπίμως παρείλκυσε τὴν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων μέχρι τῆς 16 Ἰουνίου ὡς καὶ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι, ὅτε ἡ Κυβέρνησις μετέβαλε τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ἐξετόπισε τὸ Σύνταγμα, ἵνα παρεμβάλῃ δικαστικὰ νομοσχέδια, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἤλεγξα τὴν τοιαύτην μεταβολὴν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ εἶπον ὅτι καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις, καθῆκον ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ προτάξῃ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τότε ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ λάβῃ τὴν τόλμην νὰ μὲ ἀποκηρύξῃ ἀπὸ φίλον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν κοινοβουλευτικὴν εὐπρέπειαν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον διαφέρει ἐμέ, ἀφορᾷ τὸ σφάλμα, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ αἱ συνέπειαι τοῦ σφάλματος εἶναι ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι μέχρι τοῦ Πάσχα τὸ Σύνταγμα θὰ ἔχῃ ψηφισθῆ καὶ ὑπελόγιζε τὰς συνεδριάσεις τρεῖς, δέκα, δεκατέσσαρας, ὡς ὑπολογίζει σήμερον χιλίας, δύο χιλιάδας, ἑπτὰ χιλιάδας. Παρῆλθε τὸ Πάσχα, παρῆλθεν ὁ Ἰούνιος, προετάχθησαν νομοσχέδια πάντως ἥσσονος σπουδαιότητος, ἥσσονος ἀξίας, καὶ ἐπεφυλάχθη ἡ Κυβέρνησις τὴν τελευταίαν ὥραν νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ψήφισιν φορολογικῶν νομοσχεδίων, καθὼς καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, λαμβάνει πλέον ἄλλην μορφήν, λαμβάνει ἄλλον χαρακτῆρα. Εἶναι ζήτημα κοινοβουλευτικῆς σοβαρότητος, εἶναι ζήτημα κυβερνητικῆς σοβαρότητος. Ὅτε ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ Φεβρουάριον καὶ ἐγκατέλιπεν αὐτὸν καὶ ἔρχεται σήμερον 30 Ἰουνίου νὰ ὑφαρπάσῃ τὸν Προϋπολογισμόν, βεβαίως δὲν ἐπιδιώκει σοβαρὰν ἐργασίαν. Ἔχει δὲ παρατηρηθῆ καὶ οὐδενὸς τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἀντίληψιν διέλαθεν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἄριστος ψυχολόγος, ἄριστος λογοτέχνης, οὐδεμίαν εὐκαιρίαν κατέλειπε, διὰ νὰ μετατοπίζῃ τὰ ζητήματα καὶ νὰ καταλήγῃ εἰς ἕνα στερεότυπον ἐπίλογον ὅτι οὗτος θὰ ἀνυψώσῃ τὸ Κράτος εἰς τὴν βαθμίδα ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ πρώτης τάξεως πεπολιτισμένα Κράτη· ἄνευ βαρῶν, ἄνευ δαπανῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο. Τοιαύτας ἐπικρίσεις, ἐὰν ἄλλοι μετεχειρίζοντο εἰς ἄλλην ἐποχήν, βεβαίως δὲν ἐπετρέπετο σήμερον εἰς τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὡς σημαίαν τὴν βάσιν τῶν φιλελευθέρων ἀρχῶν, νὰ μεταχειρισθῶσι. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀπαρτία· τὰ ἑδώλια εἶναι κενά.

§315ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά.

§316Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐνασκεῖ καὶ πρέπει νὰ ἐνασκῇ ἐπ’ ἐκείνων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως ἔχουσιν ἄμεσον τὴν σχέσιν πρὸς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν βίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι προκειμένου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν φορολογικοῦ νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα αὐτό, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, διότι θέτουσα ζήτημα ἐμπιστοσύνης αὐτή, ἡ ὁποία καυχᾶται ὅτι θὰ διοικήσῃ διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ ἀποβλέψαντος εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, θέτουσα ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἐνώπιον τοιαύτης Βουλῆς, ἐκλεχθείσης μὲ τοιοῦτον πρόγραμμα, νομίζω ὅτι εἰσάγει τὴν Βουλὴν εἰς ἓν δίλημμα, ἀπὸ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ, τὴν εἰσάγει εἰς ἕνα φαῦλον κύκλον. Τί θέλετε; Ἂν ψηφίσητε τὸ φορολογικὸν τοῦτο νομοσχέδιον, βεβαίως θὰ φανῆτε συνεπεῖς πρὸς τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἔχετε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δὲν θὰ φανῆτε συνεπεῖς πρὸς τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν ἐλάβετε ἀπὸ τὸν λαόν. Εἶναι γνωστόν, οὐδ’ ἐπιδέχεται ἀντίρρησιν, ὅτι ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἐξελέγη ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας καὶ πρὸς εἰδικὸν σκοπόν· εἶχεν εἰδικὸν σκοπόν, εἰδικὴν ἐντολήν, τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος· ἂν δὲ μοὶ ἐπιτρέπετο, ἤθελον ἀποκαλύψει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ εἶπεν ἰδιαιτέρως. Ὅτε, πρὶν ἀναλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Πρωθυπουργός, τὸν ἠρώτησα εἰς τὸ ξενοδοχεῖον ποία θὰ εἶναι ἡ ἔκβασις τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἡ ἀπάντησις ἦτο μόνον καὶ μόνον ἡ Ἀναθεώρησις ταχυτάτη, Ἀναθεώρησις ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ καὶ τὸ πολὺ πολὺ ἡ ψήφισις δύο ἢ τριῶν ὀργανικῶν νόμων. Καὶ σήμερον ἔρχονται καὶ ὑποστηρίζουσιν ὅτι εἰς τὸν λαὸν ἀνέπτυξαν καὶ πρόγραμμα καὶ μάλιστα φορολογικόν, καὶ ἔχει τὴν τόλμην ὁ κ. συνάδελφος νὰ ὑποστηρίζῃ ὅτι ὁ λαὸς ἐν γνώσει τοῦ τοιούτου φορολογικοῦ προγράμματος τὸν ἀπέστειλεν ἐνταῦθα. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος πρέπει νὰ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι μετὰ μεσημβρίαν θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὅπως καὶ τῶν ἄλλων καὶ ὑπὸ συνθήκας εὐμενεῖς δι’ αὐτὸν καὶ ὄχι εἰς τοιαύτην ὥραν, ὅτε ζητεῖ νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Παρακαλῶ, Κύριοι, ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς 28ης καὶ 29ης Ἰουνίου. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς 28ης καὶ 29ης Ἰουνίου ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§318ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, αὔριον ν’ ἀναγραφῇ πρῶτον μετὰ τὰς πιστώσεις τὸ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν νομοσχέδιον «περὶ φόρου ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν», ἔπειτα τὸ «περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος», καὶ ἔπειτα κατὰ σειρὰν τὰ ἄλλα. Παρακαλῶ συνεδρίασιν νὰ ἔχωμεν αὔριον τῇ 5 μ. μ.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή;

§320ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τῇ 5 μ. μ. αὔριον θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 καὶ 45′ τῆς πρωίας).