1911.06.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 125.

Τῆς 28 Ἰουνίου 1911.

(Τρίτη)

Προεδρία Ν. Στράτου.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 10 καὶ 45′ π. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 127 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: 1) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Φαρσάλων ζητεῖ ὑποκατάστημα Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν Φαρσάλοις· 2) Οἱ κάτοικοι τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ζητοῦν ἀσφαλτόστρωσιν τῆς ὁδοῦ· 3) Οἱ καφεπῶλαι Πατρῶν μετὰ τῶν πελατῶν των ζητοῦν νὰ ἐπιτραπῇ τὸ παιγνίδιον Τόμπολα· 4) Οἱ ἐν Ἑλλάδι ποτοποιοὶ ζητοῦν νὰ ψηφισθῇ τὸ περὶ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος νομοσχέδιον· 5) Οἱ ἀμπελοκτήμονες Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ζητοῦν νὰ υἱοθετηθῇ ἡ πρότασις νόμου 60 καὶ πλέον Βουλευτῶν περὶ τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος· 6) Οἱ λαχανοπῶλαι Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ἀναφέρονται διὰ τὸ νέον νομοσχέδιον περὶ κυριακῆς ἀργίας· 7) Οἱ οἰνοπῶλαι καὶ μάγειροι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ὁμοίως· 8) Αἱ ἐν Πειραιεῖ ἐργάτιδες ὑποβάλλουν ἀναφορὰν περὶ ἐπιβολῆς φορολογίας εἰς τὰς ῥαπτομηχανάς· 9) Ὁ σύνδεσμος ἀλληλοβοηθείας τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων Λεβαδείας ὑποβάλλει ἀναφορὰν ὑπὲρ τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων· Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Χριστίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ταμειακῆς ὑπηρεσίας», ἥτις θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Βουρλούμης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν σπειρομένων γαιῶν. Τυπωθήσονται πρὸς διανομήν. (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ. Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§2Α. ΣΛΗΜΑΝ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος» καὶ κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν συζητοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις κατὰ τὴν Δευτέραν.

§3Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι, ἵνα ἐντὸς τῆς ἡμέρας ψηφισθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ ὄχι κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως.

§4ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΚΖʹ (ἀριθ. 3427) τῆς 20 Νοεμβρίου 1909 «περὶ ὁδοποιΐας».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται νομίζω ἡ Βουλή. Ὥστε οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΓΥΚΖʹ περὶ ὁδοποιΐας» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων προσόδων καὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους νόμων».

§6Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντῶν προχθὲς εἰς πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐδήλωσεν ὅτι τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ὑποβολῆς τῶν ὑπηρεσιακῶν νομοσχεδίων, διὰ τῶν ὁποίων ὑπόσχεται τὴν βελτίωσιν τῆς ταμειακῆς καὶ ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας ὡς καὶ τὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἔσχεν ὁ ἴδιος καὶ ἐπέβαλε ταύτην εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτὸν ὑπαλλήλους καὶ ὄχι ὅτι συνεμορφώθη πρὸς ὑποδείξεις αὐτῶν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω πῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντελήφθη ἄνευ ἐπιθεωρήσεως τῶν ταμείων ὅτι ὡρισμένα ταμεῖα ἔχουσιν ἀνάγκην διπλασιασμοῦ, καὶ κατὰ πόσον ὑπάρχει ἀνάγκη πρὸς τούτοις πεντήκοντα νέων γραμματέων ὡς καὶ ἄλλης αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας. Βεβαίως εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ μέριμνα, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς εἰσπράκτορας. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως διὰ τῶν εἰσπρακτόρων, τῶν ὁποίων αἱ ἀπολήψεις στηρίζονται εἰς τὰ ποσοστά, ἐκτελεῖται πλημμελῶς, καθόσον οἱ εἰσπράκτορες χάριν τῶν ποσοστῶν βιάζουσι τοὺς φορολογουμένους καὶ δὲν ἀρκοῦνται εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα νομίμως λαμβάνουσιν· ἀλλ’ αὐξάνουν ταῦτα διὰ πιέσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι καταστῆ νόμιμοι εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀναγνωρίζηται τὸ δικαίωμα εἰς τὰ ταμεῖα καὶ νὰ προστίθηται εἰς τὸ τέλος τοῦ λογαριασμοῦ ποσόν τι ὡς ἀναγνωριζόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἂν ὑπῆρχεν ἀνάγκη βελτιώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν εἰσπρακτόρων καὶ ἀλλαγῆς τοῦ συστήματος, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι δικαιολογεῖται καὶ ἡ λοιπὴ μέριμνα, ἡ ὁποία λαμβάνεται διὰ τὴν ἐν γένει μεταρρύθμισιν τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας, ὅταν μάλιστα διὰ τῆς τοιαύτης μεταρρυθμίσεως σημαντικώτατα αὐξάνουσιν αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους. Τὸν τρόπον τῆς βελτιώσεως τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας διὰ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸν ἀποκαλέσω δοκίμια νομοθετικὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, καθόσον ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ὀνομασθῶσιν οὐδὲ κἂν ἐμπειρικά, ἀλλ’ οὐδὲ μέριμνα λαμβάνεται περὶ πραγματικῆς βελτιώσεως τῆς ὑπηρεσίας, διότι βεβαίως δὲν εἶναι βελτίωσις ἡ αὔξησις. Εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας διπλασιάζει τὸν ἀριθμόν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐκπληροῦσι μέχρι τοῦδε τὰ καθήκοντα τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Μᾶς ἔχουσι συνηθίσει ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ μὲ τοιαύτας αὐξήσεις καὶ διὰ τοῦτο ἄγομαι νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ ἀνωτέρα κεντρικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία γίνεται εἰσηγητὴς τοιούτων μέτρων. Ἕκαστος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν τελευταίαν πενταετίαν ἐφιλοτιμήθη νὰ ὑποβάλῃ διάφορα νομοθετήματα περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Εἰς τὰς διατάξεις δὲ ταύτας ὑπεισέρχονται ὡρισμέναι διατάξεις πρὸς πραγματοποίησιν ὡρισμένων βλέψεων, διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι σήμερον οἱ ὑπάλληλοι εἰσάγονται διὰ διαγωνισμοῦ καὶ προάγονται προτάσει ἑνὸς συμβουλίου τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας. Ὅλοι ὅμως ἐξ ὑμῶν ἀντελήφθητε κατὰ τίνα τρόπον οἱ ἀποτελοῦντος τὸ συμβούλιον τοῦτο διεξάγουσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένον τῶν τοιούτων διατάξεων. Ὑπῆρξαν ὅμως καὶ διατάξεις περὶ προσόντων τινῶν, ὡς ἐν τῷ ἄρθρῳ 9, αἱ ὁποῖαι βεβαίως εἶναι προσωπικαί. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πράγματι ἤγετο ἀπὸ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸν πόθον νὰ βελτιώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, ἔπρεπε βεβαίως ἐπὶ ἄλλων βάσεων καὶ ἄλλου συστήματος νὰ στηριχθῇ. Ἡ αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ, ἥτις ἔφθασεν εἰς τρόπον, ὥστε ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία νὰ ἀπορροφᾷ μέγα μέρος τῶν ποσοστῶν καὶ τῶν εἰσπράξεων, εἶναι καταδεδικασμένη, καὶ εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη ὁ ἀριθμὸς τῶν ταμιῶν κατὰ χρονικὰ διαστήματα σμικρύνεται καὶ ἡ εἴσπραξις ἐνεργεῖται κατὰ διάφορον τρόπον, ὅπως μὴ ἀπασχολῶνται εἰδικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους. Ἡ Ἀγγλία ἐν παραδείγματι ἔχει ἓν ταμεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει οὐδὲ λεπτόν. Ὁλόκληρος ἡ ὑπηρεσία διεξάγεται διὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἀγγλίας, ἥτις βοηθεῖται ὑπὸ ἄλλων Τραπεζῶν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα τυχὸν αὐτὴ ἡ Τράπεζα δὲν ἔχει ὑποκαταστήματα. Παρ’ ἡμῖν βεβαίως ὅλαι αἱ πόλεις δὲν ἔχουσιν ὑποκαταστήματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· θὰ ἦτο ὅμως λόγος συστάσεως τοιούτων Τραπεζῶν εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὸ Κράτος ἀνέθετε τὴν εἴσπραξιν καὶ ἐπλήρωνεν εἰς τὴν Τράπεζαν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδίδετο εἰς τὴν Τράπεζαν ταύτην, θὰ διηυκόλυνε τὴν σύστασιν τῶν καταστημάτων εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὅτε θὰ ἐξυπηρετοῦντο καὶ τὰ συμφέροντα τῆς γεωργίας καὶ τῶν ἐμπόρων, ὁσονδήποτε μικρὸν ἐμπόριον καὶ ἂν διεξάγηται εἰς τὴν χώραν ταύτην. Ἀλλὰ καὶ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα εἶχον τὸ σύστημα τῶν ταμιῶν, ὡς εἶναι ἡ Γερμανία, ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία διεξάγεται μόνον δι’ ἐπαρχιακῶν ταμείων, ἀλλὰ ταῦτα εἶναι ἐπικουρικά, καθόσον τὸ μεγαλείτερον μέρος διεξάγεται διὰ τῆς Τραπέζης τῆς Αὐτοκρατορίας βοηθουμένης καὶ δι’ ἄλλων Τραπεζῶν. Αἱ Τράπεζαι δ’ αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀνταλλάγματα ἐκ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἔχει ἡ Ἐθνική, θὰ ἠδύναντο ἀντὶ ἐλαχίστου ποσοστοῦ νὰ ἀναλάβωσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, ἀφοῦ μάλιστα τὸ Κράτος προθυμοποιεῖται νὰ δαπανᾷ οὐχὶ ὀλίγα πρὸς περιφρούρησιν τῶν Τραπεζῶν διὰ τῶν φυλάκων, τοὺς ὁποίους καθ’ ἑκάστην δικθέτει πρὸς φρούρησιν αὐτῶν. Διὰ νὰ παραχωρήσῃ ἡ Ἀγγλία εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ εἰσπράττῃ 16.000.000 λιρῶν, ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράξῃ 200.000 λιρῶν. Θὰ ἦτο δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν καλόν, ὅπως τοιαύτη ληφθῇ πρόνοια, ἢ τοὐλάχιστον ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις θέλουσα νὰ διαρρυθμίσῃ τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν διὰ προσπαθείας σοβαρᾶς νὰ ἀποπειραθῇ ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ συστήσῃ, ἂν ὄχι γενικῶς, ἐν μέρει τὸ σύστημα τοῦτο, καθόσον θὰ ἐδίδετο καὶ ἀφορμὴ ἀναπτύξεως τῶν τραπεζιτικῶν ἐργασιῶν. Ἡ Ἑλλὰς κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς ἔχει ἀνάγκην 130.000,000 ἕως 140.000.000 νομίσματος, καὶ τὸ ποσὸν αὐτό, ἀναλόγως τῶν συναλλαγῶν, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται ἐν Ἑλλάδι, εἶναι κολοσσιαῖον. Τοῦτο δὲ ὀφείλεται εἰς τὴν μὴ κίνησιν τῶν διαφόρων ἐμπόρων διὰ τῶν Τραπεζῶν. Ἡ διὰ τῶν Τραπεζῶν εἴσπραξις καὶ πληρωμὴ τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων θὰ ἐπέφερε τοιαύτην πραγματικὴν κίνησιν εἰς τὸ Κράτος καὶ θὰ ἐχρειάζετο ὀλιγώτερον νόμισμα πρὸς κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν. Εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀποφασίσει, ὅπως ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, πρέπει νὰ σκεφθῇ, ὅπως ἐξοικονομήσῃ ποσὸν 50.000.000 καὶ πλέον, ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ κίνησις, τὸ ποσὸν δ’ αὐτὸ θὰ ἀπαιτήσῃ βεβαίως μίαν δαπάνην, τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τόκου τοῦ δανείου τούτου. Διὰ τῆς βελτιώσεως ὅμως τῶν τραπεζιτικῶν ἐργασιῶν, ἐὰν κρίνωμεν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἄλλων χωρῶν, θὰ πεισθῶμεν ὅτι πολὺ μικρότερον ποσὸν νομίσματος θὰ χρειασθῇ εἰς χαρτονόμισμα εἴτε εἰς χρυσόν. Ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ πᾶσαν Κυβέρνησιν, λυποῦμαι δὲ βλέπων ὅτι δὲν ἀπασχολεῖ καὶ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν ἀπασχολήσῃ καὶ τὰς Κυβερνήσεις τοῦ μέλλοντος. Φρονοῦσιν ὅτι διὰ τοῦ ἤδη συστήματος τοῦ πεπαλαιωμένου καὶ καταδικασθέντος θὰ βελτιώσωμεν τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν. Ἐφ’ ὅσον τὸ ἀνόητον ἐκεῖνο καὶ κατακριτέον σύστημα τοῦ πλήθους τῶν διαφόρων ἐγγράφων δὲν κατορθώνομεν νὰ τὸ διεξάγωμεν διὰ μικροτέρου ἀριθμοῦ καὶ ἐξακολουθοῦμεν προσθέτοντες καὶ ἄλλους ἀκόμη, δι’ ὧν ὄχι μόνον δὲν εἶναι τελειότερος ὁ ἔλεγχος, ἀλλ’ εἶναι καὶ δυσχερέστερος, τελματοῦνται αἱ διάφοροι ὑποθέσεις καὶ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ὁ ἔλεγχος καθίσταται ἐντελῶς φαινομενικός. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνετο πρόνοια πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ ταμειακοῦ συστήματος, ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως βελτιώσῃ τὸ ποιὸν τῶν ταμειακῶν ὑπαλλήλων, διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια. Κατὰ τίνα τρόπον μορφοῦνται οἱ ταμειακοὶ ὑπάλληλοι παρ’ ἡμῖν γνωρίζετε πάντες. Οἱ ὑπάλληλοι εἰσέρχονται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μὲ ὀλίγας γνώσεις, τὰς ὁποίας ἀπεκόμισαν ἀπὸ τὰς διαφόρους τάξεις τῶν Γυμνασίων, οὐδεμίαν ἔχουσιν εἰδικὴν μόρφωσιν καὶ ἡ μόνη μόρφωσις, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσιν, εἶναι ἡ πεῖρα, ἣν ἀποκτῶσι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὑπηρεσίας αὑτῶν, πεῖραν ὑπὸ τὰ διδάγματα τῶν προϊσταμένων, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολὺ ἀνικανώτεροι καὶ πολὺ περισσότερον ἀγράμματοι. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν μορφοῦνται οἱ διάφοροι ταμειακοὶ ὑπάλληλοι, ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ διὰ τοιούτου ποιοῦ ὑπαλλήλων βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένῃ κανεὶς βελτίωσιν τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας, ὅτε καὶ αὐτὴ ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία ἡ διευθύνουσα τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν ἐκ τοῦ ἰδίου προσωπικοῦ ἀποτελεῖται, εἰς τρόπον ὥστε καὶ εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ βασιλεύσῃ γενικωτέρα τις σκέψις καὶ παρακολούθησις τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται ἀλλαχοῦ. Καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις σήμερον νὰ ζητήσῃ τὴν ἵδρυσιν τεσσάρων νέων ταμείων, πεντήκοντα γραμματεῖς εἰσπράξεως καὶ πληρωμῆς καὶ ἄλλο προσωπικόν, τοῦ ὁποίου δικαιολογία εἶναι οἱ νέοι φορολογικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι εἰσάγονται καὶ οἵτινες θὰ καταστήσουν ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας, ὅσον καὶ τῆς ἐφοριακῆς. Βεβαίως καὶ τὰ δύο φορολογικὰ νομοσχέδια ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ εἶναι νόμοι τοῦ Κράτους, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τούτων στηρίζει τὸ οἰκονομικὸν αὑτῆς πρόγραμμα· ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων τούτων βραδύνει· τοῦ μὲν ἑνὸς θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους, τοῦ δὲ ἑτέρου ἀπὸ τοῦ τρέχοντος ἔτους, χωρὶς νὰ φαίνηται καὶ νὰ δικαιολογῆται διατὶ θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας καὶ δὴ αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ, καθ’ ὃν τρόπον προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ζητεῖται δαπάνη κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ δρ. 211,040. Εἰς τὸ ποσὸν ὅμως αὐτὸ δὲν γνωρίζω διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν προσέθηκεν ἄλλας δαπάνας ἢ δὲν ὑπελόγισεν ἄλλας δαπάνας ἀοράτους, θετικὰς ὅμως πάντοτε, ἐκτὸς τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀρχίσωσιν ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὸ νομοσχέδιον γίνῃ νόμος. Εἰς τὴν δαπάνην δὲν συγκαταριθμεῖ τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον δι’ ἐνοίκιον τῶν νέων ταμείων, ὅπως καὶ δι’ αὐξήσεις τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, ἀλλὰ πρὸ πάντων δὲν λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως δὲν ἐλήφθη ποτέ, παρ’ ὅλας τὰς δικαιολογίας περὶ τοῦ ἐναντίου, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ὑφίσταται μόνον τὴν δαπάνην τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον θέλει δίδει εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ὑφίσταται βραδύτερον τὴν δαπάνην τῆς συντάξεως. Ὑποτίθεται παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐξετάσωσι λεπτομερῶς ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀφήνοντες κρατήσεις ἐκ τοῦ μισθοῦ των, καλύπτουσι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον λαμβάνουσιν ὡς σύνταξιν, ἂν ὅμως παρατηρήσωσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, θὰ ἴδωσιν ὅτι, ἐνῷ οἱ ὑπάλληλοι καταβάλλουσιν 1½ ἑκατομμύριον διὰ σύνταξιν, τὸ Κράτος πληρώνει κατ’ ἔτος 5,000,000 διὰ συντάξεις πολιτικῶν ὑπαλλήλων.

§7Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Πόσον ηὔξησαν τελευταίως αἱ συντάξεις ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἐντεῦθεν;

§8Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ ὅλον εἶναι 4,000,000.

§9Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τρία καὶ ½ ἑκατομμύρια διὰ τὸν στρατόν.

§10Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὸν ἀριθμόν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι 5,000,000.

§11Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂν δὲν εἶναι 5,000,000, ἀναμφιβόλως εἶναι κάτι ὀλιγώτερον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ διαφορὰ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον πληρώνει τὸ Κράτος διὰ συντάξεις τῶν ὑπαλλήλων, καὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἐκ τῶν κρατήσεων, εἶναι σημαντικόν, ἀνερχόμενον εἰς πολλὰ κατ’ ἔτος ἑκατομμύρια, πᾶσα δὲ αὔξησις ὑπαλλήλων, ὅπως καὶ αὔξησις ἀξιωματικῶν, δὲν συνεπάγεται μόνον τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία θὰ δίδηται διὰ τὸ μισθολόγιον αὐτό, ἀλλὰ συνεπάγεται καὶ τὴν αὔξησιν εἰς τὸ μέλλον τῶν συντάξεων, καὶ ἡ δαπάνη αὕτη πρέπει νὰ ὑπολογίζηται, διὰ νὰ εἴμεθα ἐν ἀκριβείᾳ.

§12Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δὲν ὑπολογίζετε καὶ τοὺς τόκους τῶν καταθέσεων;

§13Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε συνάδελφε, οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισαν νὰ ἔχωσι τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, τὸ ὁποῖον λυποῦμαι, διότι καὶ σεῖς τὸ ἐδανείσθητε, διὰ νὰ τοὺς ἐνισχύσητε.

§14Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§15Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν μετὰ συγκινήσεως, Κύριοι, ἀνέγνωσα ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων, καθόσον πληρώνουσι τοὺς κολοσσιαίους ἐκείνους τόκους διὰ τὰς ἐγγυήσεις αὐτῶν. Ἐγγυήσεις χιλίων καὶ δύο χιλιάδων δραχμῶν μὲ οἱονδήποτε τόκον, κύριε συνάδελφε, καὶ ἂν τοὺς ὑπολογίσητε, θὰ ἰδῆτε ὅτι δὲν πληρώνουσι κολοσσιαίους τόκους καὶ τοιούτους, ὥστε νὰ δικαιολογῆται τοιαύτη αὔξησις. Αὐτὰ εἶναι δικαιολογίαι τῶν ὑπαλλήλων, ὅπως εἶναι καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι δικαιολογίαι, τὰς ὁποίας θὰ ἀναγνώσῃ τις εἰς τὴν δικαιολογικὴν ἔκθεσιν, ὅπως εἶναι ἡ ἐπελθοῦσα αὔξησις εἰς τὴν κατανάλωσιν ἐν γένει τοῦ ἐνσήμου καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ἄλλα καθήκοντα.

§16Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ ἀριθμὸς τοῦ ποσοῦ τῶν συντάξεων, ὡς βλέπω εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον· εἶναι 3,107,000.

§17ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. 4,274,000.

§18Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον καταβάλλεται, εἶναι τριπλάσιον τοῦ ἐκ τῶν κρατήσεων εἰσπραττομένου.

§19Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε συνάδελφε. Ἐγὼ σᾶς διέκοψα, διὰ νὰ σᾶς δώσω ἀφορμὴν νὰ κατακρίνητε δι’ ἐπιχειρημάτων καὶ μετὰ λόγου τὸ ὑφιστάμενον σύστημα περὶ συντάξεων, διότι ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει ὅτι, ἂν ἦτο δυνατόν, τὰ χρήματα τὰ καταβαλλόμενα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ διετίθεντο τοκοφόρως, θὰ ἔδιδον ἓν ποσόν, ἐνῷ σήμερον μένουσι νεκρὰ κεφάλαια καὶ οὐδὲν μᾶς δίδουσιν. Αὐτὸς ἦτο ὁ ἰσχυρισμός μου.

§20Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἀντελήφθην τὴν διακοπὴν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ἀλλὰ σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξε, νομίζω ὅτι θὰ ἐνθυμῆται ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὁμιλῶν ἐπ’ ἄλλου θέματος, παρετήρησα ὅτι τὸ μόνον ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ ἱδρυθῇ, ὅπως τεθῇ ὁ ἐπιβαλλόμενος φραγμός, εἶναι τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων τῶν ὑπαλλήλων στηριζόμενον ἐπὶ τῶν βάσεων τῆς ἀσφαλείας. Ἂν ὁ μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων δὲν εἶναι ἐπαρκής, ὥστε νὰ δύνανται οὗτοι νὰ καταβάλλωσιν ἀρκετὸν ποσόν, ὅπως ἀπολαύσωσιν ἀρκούσης συντάξεως, ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ αὐξήσῃ τὸν μισθόν, διότι οὐδέποτε τὰς ἀνάγκας τοῦ παρόντος ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ παραπέμπῃ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς μελλούσης γενεᾶς. Τί ἐπιβαρύνεται ἡ Κυβέρνησις μὲ ἕνα ὑπάλληλον ὀφείλει νὰ τὸ γνωρίζῃ σήμερον καὶ τότε δὲν θὰ συνέβαινε τοῦτο, νὰ ζητῆται ἡ αὔξησις προσωπικοῦ καὶ νὰ ὑπολογίζηται εἰς 211,000, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὑπολογισθῇ εἰς πολὺ περισσότερον καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων πρέπει ἀπὸ τοῦδε διὰ τοὺς νεωστὶ τουλάχιστον εἰσαγομένους ὑπαλλήλους νὰ κανονισθῇ. Ὁ ὑπάλληλος πρέπει νὰ ἀμείβηται κατὰ τρόπον, ὥστε διὰ τῶν κρατήσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἄφηνε, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνηται τὸ Κράτος, νὰ δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ ἓν ποσὸν διὰ τὸ γῆρας αὑτοῦ ἢ εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ἤθελε καταστῆ ἀνίκανος παραδέχομαι νὰ ἔρχηται τὸ Κράτος ἀρωγόν, ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι κεκανονισμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καθ’ ἕκαστον ἔτος, διότι τότε μόνον παρέχει τὸ Κράτος ἀκριβῆ εἰκόνα τῶν ὑποχρεώσεών του καὶ δὲν ἐπιρρίπτει τὰς σήμερον δαπάνας εἰς τὰς μελλούσας γενεάς. Ἡ ἐπελθοῦσα ἐκκαθάρισις ἐπέφερε τὴν τοιαύτην αὔξησιν τῶν συντάξεων καὶ δὲν θὰ τὴν ἐπέφερεν εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη ἐλάμβανε μέριμναν, ὅπως οἱ ὑπάλληλοι ἀμείβωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὀψέποτε ἤθελον τεθῆ ἐν συντάξει νὰ ὑπάρχῃ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο καὶ νὰ μὴ ληφθῇ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ θὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ μίαν τοιαύτην κολοσσιαίαν αὔξησιν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἔτους εἰς τὸ ἄλλο, χωρὶς νὰ συμβῇ τίποτε ἐν τῷ μεταξύ, χωρὶς οὐδόλως νὰ ἀλλοιωθῇ τὸ σύστημα τῶν εἰσπράξεων, ἔρχεται νὰ ζητήσῃ κολοσσιαίαν αὔξησιν προσωπικοῦ καὶ δαπάνας καθ’ ἣν ἐποχὴν λαμβάνεται πρόνοια δι’ ἄλλο Ὑπουργεῖον νὰ συσταθῶσι τρία ταμεῖα τῶν Μεραρχιῶν τοῦ στρατοῦ. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέρχονται σήμερον εἰς εἴκοσι καὶ πλέον ἑκατομμύρια δραχμῶν, μὲ τὸ Ταμεῖον δὲ τῆς Ἀμύνης εἰς πολὺ περισσότερα, εἰς 30,000,000, καὶ τὸ ποσὸν αὐτό, ἀφαιρέσει τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὸ δημόσιον χρέος, ἀποτελεῖ τὸ ⅓ σχεδὸν τῆς ὅλης δαπάνης τοῦ Κράτους. Διὰ τὸ τρίτον τῶν ὅλων δαπανῶν, ὅταν πρόκειται διὰ τούτου νὰ καλύπτωνται αἱ ἀνάγκαι 30,000 ὑπηρετῶν τοῦ Κράτους, διὰ τοιοῦτον ποσὸν ἡ Κυβέρνησις μᾶς πιστοποιεῖ ὅτι τρία ταμεῖα δύνανται νὰ ἀναλάβωσι τὴν ὑπηρεσίαν του. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ ὕπαρξις ὅλου τοῦ ἄλλου ἀριθμοῦ τῶν ταμείων, τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον ὑπάρχουσι καὶ τὰ ὁποῖα διεξάγουσι τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναλάβωσι τὰ τρία ταμεῖα τῶν Μεραρχιῶν, διὰ τὰς εἰσπράξεις τοῦ Κράτους. Ἐπέρχεται συνεπῶς μία σημαντικωτάτη αὔξησις· καθ’ ὃν χρόνον ἀφαιρεῖται ἀπὸ τῶν ὑποχρεώσεων ὅλων τῶν ταμείων τοῦ Κράτους ἡ ὑπηρεσία σημαντικωτάτου ὄντως ποσοῦ, 30,000,000, ἐπέρχεται αὔξησις εἰς ταμεῖα, εἰς προσωπικὰ ταμείων καὶ εἰς ἄλλας δαπάνας. Ἡ δικαιολογία ὅτι ηὔξησαν τὰ ἔνσημα εἶναι ἐντελῶς ἀναξία λόγου. Ἡ πώλησις τῶν ἐνσήμων δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία αὐξάνει τὴν ὑπηρεσίαν. Τὴν ὑπηρεσίαν αὐξάνει τὸ σύστημα καὶ τὰ κατ’ ἔτος λαμβανόμενα μέτρα ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων, ὅπως τὰ δικαιολογητικὰ τῶν πληρωμῶν καὶ τῶν εἰσπράξεων πληθύνωνται κατὰ τρόπον ὥστε νὰ εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον εἰς τὰ διάφορα ὄργανα τῆς Πολιτείας νὰ τὰ παρακολουθῶσιν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀναγνωρίζομεν πάντες ὅτι ὑπάρχει μία ἀκατονόμαστος πολυγραφία εἰς τὰ δικαιολογητικά, ἐν τούτοις ἐξακολουθοῦμεν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, ἀφοῦ διατηροῦμεν ἀκόμη τὸ πεπαλαιωμένον λογιστικὸν σύστημα, νὰ αὐξάνωμεν τὰ κακά, τὰ ὁποῖα τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον χρονολογεῖται ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος, μᾶς ἐκληροδότησεν. Ἀλλ’ ἀναγράφονται καὶ ἄλλαι δικαιολογίαι. Πρώτη τούτων εἶναι ὅτι διὰ τοὺς εἰσπράκτορας διετίθετο ποσὸν 1, 31%, σχεδὸν 1½% τοῦ εἰσπραττομένου ποσοῦ καὶ εὑρίσκει ὁ συντάκτης τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἀσήμαντον, ποσὸν ἀπαιτούμενον διὰ μόνους τοὺς εἰσπράκτορα, καὶ οὐχὶ δι’ ἄλλας ὑπηρεσίας, τὰς προϊσταμένας ὑπηρεσίας, τὰς ταμειακάς, τὰς ἐν γένει ὑπηρεσίας τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Καὶ ἐνῷ σήμερον πᾶς φόρος, διὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ ὁποίου ἀπαιτεῖται δαπάνη περισσοτέρα τῶν 3%, θεωρεῖται φόρος ἀντιοικονομικός, δαπανηρός, ἀντιεπιστημονικός, ἐν τούτοις διατίθενται μόνον διὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων ποσὸν 1,31% καὶ εὑρίσκει ἡ δικαιολογητικὴ ἔκθεσις ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἀσήμαντον καὶ ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρεξηγήσας τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Λαρίσης εἶπον περὶ τῶν τόκων τῶν ὑπερόγκων, τοὺς ὁποίους πληρώνουσι καταβάλλοντες τὰς ἐγγυήσεις. Τὸ Κράτος οὐδένα εἶχε λόγον νὰ ζητῇ τοῖς μετρητοῖς τὴν δαπάνην ταύτην· τὸ Κράτος, ἐὰν θέλῃ νὰ συνάπτῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ δάνεια, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀρκῆται εἰς ἐγγύησιν ὁμολογιῶν ἢ ἄλλων καταθέσεων εἰς μίαν Τράπεζαν, διότι τὸ κακὸν τῆς ἐγγυήσεως δὲν ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι καταβάλλοντες ταύτην καταβάλλουσι μέγαν τόκον, ἀλλ’ εἰς τὸ δύσκολον τῆς ἐπιστροφῆς τῆς ἐγγυήσεως, ἡ ὁποία διὰ πολλοὺς εἶναι χαμένη, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη ἡ ἐξέλεγξις τῆς διαχειρίσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ τελειώσῃ ἢ ὅταν τελειώσωσι καὶ οἱ κληρονόμοι τοῦ καταβαλόντος τὴν ἐγγύησιν. Καὶ ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι αἱ εἰσπράξεις θ’ αὐξήσωσι διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος καὶ μᾶς ζητεῖ μίαν τοιαύτην αὔξησιν 220.000 δραχμῶν, καθ’ ὃν χρόνον οὐδὲν μαρτύριον ἔχομεν ὅτι, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, θὰ αὐξήσωσιν αἱ εἰσπράξεις. Αἱ δαπάναι θὰ αὐξήσωσι θετικῶς μέχρι τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζει, καὶ ἄλλαι δαπάναι θὰ προκύψωσι, τὰς ὁποίας δὲν ὑπολογίζω, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας εἶπον· αἱ δαπάναι θὰ αὐξηθῶσιν, ἀλλὰ δὲν θὰ φέρωσι συγχρόνως διευκόλυνσίν τινα εἰς τὰ δυσβάστακτα βάρη, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ ταυτοχρόνως ὄχι πρὸς βελτίωσιν μιᾶς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ πρὸς βελτίωσιν ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν, χωρὶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀντιληφθῇ καὶ πεισθῇ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς τοιαύτης βελτιώσεως, χωρὶς νὰ συμβῶσι ταῦτα, ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ τὴν αὔξησιν τοιούτου κολοσσιαίου ποσοῦ, χωρὶς νὰ πληροφορῇ τὴν Βουλὴν πόθεν θὰ καλύψῃ τὴν δαπάνην ταύτην. Ἔσπευσε νὰ εἴπῃ ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσπράξεων, ἀλλ’ ἐπαναλέγω ὅτι τοῦτο εἶναι ἐντελῶς προβληματικόν. Ἐὰν ἤθελέ τις παραβάλει τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους ἀπὸ δεκαετίας εἰς δεκαετίαν, ἤθελεν ἴδει τὴν κολοσσιαίαν αὔξησιν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως, χωρὶς ἡ διοίκησις νὰ γίνεται καλλιτέρα, διότι οὐδεὶς ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ Πολιτεία εἶναι εὐεργετικωτέρα, ὅτι παρέχει μεγαλειτέρας ὑπηρεσίας εἰς τοὺς ὑπηκόους τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἀφ’ ὅ,τι ἦτο πρὸ ἐτῶν. Καὶ ὅμως αἱ δαπάναι αὐξάνουσι κατ’ ἔτος ἄνευ οὐδεμιᾶς ὠφελείας. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἡ ἀλλαγὴ τοῦ συστήματος τῶν εἰσπρακτόρων καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν βασάνων θὰ εἶναι ἀληθῶς εὐεργετική, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ πράγματι τοιαύτη διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ συστήματος. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε καθῆκον νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ τρόπου τῆς βελτιώσεως τῆς εἰσπράξεως καὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ εἰσπράκτορος οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ἀλλ’ οὐδεὶς αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν ταμιῶν, ἵνα ἀπαλλαγῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος οὐδόλως θ’ ἀπαλλαγῇ, ἐὰν τὸ ταμεῖον τῆς Αἰγίνης θὰ εἶναι αʹ τάξεως ἢ ἂν ὑπάρχῃ καὶ εἷς ἄλλος γραμματεύς. Ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων τούτων ὁρίζονται ποσοστά, ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ, ὅπως τὰ ποσοστὰ ταῦτα κατανεμηθῶσι δικαίως; Διένειμε ταῦτα, ἵνα καταστήσῃ μίαν τάξιν προνομιακὴν ἀπέναντι ἄλλης τάξεως· διότι δὲν βλέπω διατί ὁ τελώνης Πειραιῶς νὰ ἔχῃ τετραπλασίας ἀποδοχὰς ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῆς τελωνιακῆς ὑπηρεσίας, τὸν τμηματάρχην τοῦ τελωνιακοῦ τμήματος. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ λόγος ν’ αὐξάνωμεν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ τελώνου Πειραιῶς, ὑπάρχει πολὺ μεγαλειτέρα ἀνάγκη ν’ αὐξήσωμεν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ διευθύνοντος τὴν τελωνιακὴν ὑπηρεσίαν. Τὰ ποσοστὰ δὲν ἐκρίθησαν ἐπαρκῆ καὶ διὰ τῶν δύο νόμων, τοὺς ὁποίους συζητοῦμεν τὰς ἡμέρας ταύτας, δίδεται 1% καὶ περιλαμβάνονται εἰς τὰ ποσοστὰ ταῦτα ὄχι μόνον οἱ ταμίαι καὶ οἱ ἔφοροι, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ διεξάγοντες τὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν, χωρὶς νὰ βλέπωμεν ποῖος εἶναι ὁ λόγος νὰ ἔχωσι καὶ αὐτοὶ μεγαλειτέρας ἀποδοχὰς ἀπὸ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι διεξάγουσι τὴν αὐτὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ μὴ σχετιζομένην μὲ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Θὰ ηὐχόμην νὰ ἔβλεπον τὴν Κυβέρνησιν νὰ βελτιώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην κατ’ ἄλλον τρόπον. Πᾶς ὁ πληρώνων σήμερον νόμισμα εἴς τι τῶν ταμείων τοῦ Κράτους εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μεταλλάσσῃ τὸ νόμισμα, τὸν ἄργυρον, καὶ νὰ καταβάλλῃ εἰς τὸ ταμεῖον χαρτονόμισμα μὲ ἀπώλειαν 1%. Ἐὰν ἔχῃ νὰ πληρώσῃ δέκα χιλ. δραχμῶν, ὁ ταμίας δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ πλέον τῶν 100 δραχμῶν εἰς ἄργυρον.

§21Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐδόθη διαταγὴ νὰ δέχωνται πᾶν ποσὸν ἀπεριορίστως.

§22Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι καλὸν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως αἱ Τράπεζαι καὶ οἱ ἄλλοι συναλλασσόμενοι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δέχωνται παρὰ μικρὰ ποσὰ ἀπέναντι καὶ ἑπομένως οἱ λαμβάνοντες τὸ χρῆμα παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποστῶσι μίαν ἀπώλειαν, ὅπως ἀποκτήσωσι χρῆμα δεκτὸν εἰς τὰς Τραπέζας καὶ τοὺς ἰδιώτας. Τοῦτο δὲ προῆλθε, διότι σπεύδουσιν οἱ ταμίαι νὰ κυκλοφορήσωσιν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν μεταλλικῶν κερμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἀπέκτησεν ἐσχάτως, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο ἡ ὑπηρεσία, ἐὰν δὲν ἤγετο ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀναισθησίαν πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον νὰ κυκλοφορήσῃ τοῦτο. Ἡ κυκλοφορία τῶν ἀργυρῶν κερμάτων ἔπρεπε νὰ γίνῃ βαθμηδόν, νὰ γίνῃ κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ διὰ τῆς πληρωμῆς χιλιάδων καὶ δεκάδων χιλιάδων. Ἐκτὸς τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας μένουσι καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι ὑπηρεσίαι εἰς κατάστασιν ἐντελῶς ἀξιοκατάκριτον. Ἡ Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισε νὰ βελτιώσῃ τὰς τρεῖς ὑπηρεσίας, τὴν ταμειακήν, τὴν ὑπηρεσίαν τῶν εἰσπρακτόρων καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ πρὸ παντός, εἶναι ἡ τελωνιακὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία διεξάγεται κατὰ τρόπον βαρέως ἐπαχθῆ διὰ τοὺς φορολογουμένους. Ἔχομεν παραδείγματα, Κύριοι, ὅτι ἐσχάτως παρεξηγοῦντες τὰς διατάξεις τῶν τελωνιακῶν νόμων ἐξέδωκαν ἐγκυκλίους, διὰ τῶν ὁποίων ὄχι μόνον εἰσπράττεται περισσότερον χρῆμα εἰς τὸν ἐκτελωνισμόν, ἀλλὰ γίνεται καὶ ἀναθεώρησις τῶν εἰσπράξεων καὶ ὑποχρεοῦνται οἱ φορολογούμενοι οἱ ἐκτελωνίσαντες ἐμπορεύματα νὰ πληρώσωσι μετὰ ἔτη καὶ ἄλλα ποσὰ προσθέτως. Τὸ τμῆμα τῶν ἀμέσων φόρων, μὴ ἀρκεσθὲν εἰς τὴν βαρυτάτην φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι π. χ. τὰ εἰσαγόμενα ἡδύποτα, τὰ ὁποῖα πληρώνουσι 2,90 κατ’ ὀκᾶν, ἐσκέφθη ὅτι εἰς τὸ εἶδος τοῦτο ὑπάρχει οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πληρώνῃ ἰδιαιτέρως, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ ὅτι θὰ φαντασθῇ πολὺ ταχέως ὅτι τὸ ἡδύποτον περιέχει σάκχαρον, τὸ ὁποῖον πρέπει ἐπίσης νὰ φορολογηθῇ· ἑπομένως κατὰ ταῦτα τὸ ἡδύποτον θὰ φορολογῆται τόσον κατ’ ὀκᾶν ὡς ἡδύποτον, τόσον κατ’ ὀκᾶν ὡς οἰνόπνευμα, τόσον κατ’ ὀκᾶν ὡς σάκχαρον· σήμερον πληρώνει 300%, θὰ καταντήσῃ δὲ νὰ πληρώνῃ 400%. Ἄλλο παράδειγμα: Τὰ εἴδη πρέπει νὰ δηλώνωνται κατὰ ποσὸν καὶ ἐδηλοῦντο ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν οὕτω τὰ ἐμπορεύματα εἰς κομμάτια· ὁ ἔμπορος ἐδήλου τόσα κομμάτια, ποῖον δὲ εἶναι τὸ βάρος αὐτῶν ἐξήλεγχεν ὁ ἐλεγκτής. Κατελογίσθησαν ὅμως τώρα οἱ ἔμποροι ὅτι κακῶς ἐδήλωσαν εἰς κομμάτια, διότι ἡ δήλωσις τοῦ ποσοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰς κομμάτια, ἀλλ’ εἰς ὀκάδας. Προεχώρησαν καὶ περκιτέρω· οἱ σάπωνες κρίνονται ἄξιοι νὰ φορολογῶνται ὡς ἀρωματικοί, διότι ἔχουσιν εὐωδίαν τινὰ καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ἡ προτεινομένη δαπάνη εἶναι σημαντικὴ ἀφ’ ἑνὸς καὶ μὴ ἐπαρκῶς δεδικαιολογημένη ἀφ’ ἑτέρου. Εἶναι δὲ καὶ ἀδικαιολόγητος, διότι βεβαίως πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἀλλάξῃ τὸ ταμειακόν μας σύστημα, ἀφοῦ τὸ ἴδιον σύστημα ἰσχῦσαν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἰς ἄλλα Κράτη μετεβλήθη ὡς μὴ κανονικῶς λειτουργοῦν, ὡς μὴ τὸ καλλίτερον. Δὲν εἶναι δὲ ἡ Ἑλλὰς σήμερον εἰς ἣν κατάστασιν ἦτο ἄλλοτε, ὅτε δὲν ὑπῆρχε συγκοινωνία, ὅτε ἐδικαιολογεῖτο κατά τι μία διαφορὰ ταμειακοῦ συστήματος μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν. Ἡ συγκοινωνία ἀνεπτύχθη ἐπαρκῶς διεξαγομένη ἀφθονώτατα κατὰ θάλασσαν, δυνάμεθα δὲ νὰ εἴπωμεν ὅτι εὑρίσκεται εἰς ἀρκετὰ ἀξιέπαινον σημεῖον. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ πραγματοποιήσῃ μίαν δαπάνην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν οὐδέποτε θ’ ἀπαλλαχθῇ τὸ Δημόσιον, διότι, ἅμα μίαν φορὰν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ προστεθῶσιν, οὐδέποτε θὰ λείψουν, καὶ ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, καίτοι ἐγένετο λόγος ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους κατεστράφησαν, διότι ηὔξησαν ὀλίγα Πρωτοδικεῖα, καὶ βεβαίως ἡ δαπάνη αὕτη ἦτο ἀσήμαντος, ἀλλὰ τὴν δαπάνην αὐτὴν τὴν ᾐσθάνθη ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι δὲν ἦτο παραγωγική, διότι ἦτο μόνον μισθολογία.

§23Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁσάκις ὑπηρεσία τις παρουσιάζει ἐλαττώματα ὀφείλει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐπιδιορθώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων. Ἀλλά, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πᾶσα ἀνατροπὴ πλήρης ἔχει τι τὸ ἄγνωστον καὶ ἐπικίνδυνον, κατ’ ἐμὴν γνώμην ἡ ἐπιδιόρθωσις δέον νὰ ἐπιζητηθῇ ἀκριβῶς εἰς ἐκεῖνα μόνον τὰ σημεῖα, ὅπου ἡ ἀνάγκη προβάλλεται ἀφ’ ἑαυτῆς. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσπρακτόρων τῆς δικαίας ἀμοιβῆς αὐτῶν, αὕτη ἔχει ἀποδειχθῆ τελείως; Καὶ ἄλλοτε εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι διῆλθον σχεδὸν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα· παντοῦ εἰς πάντα τὰ χωρία ἐβεβαιώθην ὅτι πιέζονται οἱ χωρικοί, ὄχι διότι ὀφείλουσι καὶ δὲν πληρώνουσι τοὺς φόρους, ἀλλὰ διότι δυστυχῶς δὲν ζητοῦνται οἱ φόροι τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει, διότι ὁ εἰσπράκτωρ δὲν εἰδοποιεῖ τοὺς χωρικούς, δὲν μεταβαίνει νὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον· ὡς ἐκ τούτου οἱ χωρικοὶ βλέπουσι τὸ πλεῖστον τὸν χωροφύλακα ἐρχόμενον μὲ τὰ ἐντάλματα καὶ μὴ ἀρκούμενον πλέον εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου, ἀλλ’ ἀπαιτοῦντα ὅπως ἀκολουθήσωσιν αὐτὸν ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους μέχρι τοῦ ταμείου, ἵνα πληρώσωσι, πολλάκις δὲ συνέβη γέροντες τοιοῦτοι χωρικοὶ ν’ ἀποθνήσκωσι καθ’ ὁδόν. Ὅλα ταῦτα τὰ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθην καὶ διὰ τῆς δημοσιογραφίας νὰ ἐκθέσω ταῦτα, ὅτε ἐζητοῦντο οἰκονομίαι ὅπου δὲν ἔπρεπε, καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐδήλουν ὅτι θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ τὴν δέουσαν εἰς τοῦτο θεραπείαν. Καὶ ἀναγινώσκω εἰς τὰς ἐκθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι κατὰ μέσον ὅρον ὁ μὲν ἄμισθος εἰσπράκτωρ λαμβάνει σήμερον ἀνὰ 25 δρ. τὸν μῆνα· καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι· εἶναι δυνατὸν εἰσπράκτωρ, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 25 δρ. κατὰ μῆνα, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κάμνῃ καταχρήσεις, καὶ καταχρήσεις εἰς βάρος τοῦ λαοῦ; Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ εἰσπράξῃ ἕν, εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι διὰ τῆς πιέσεως θὰ εἰσπράξῃ δύο. Οἱ δὲ ἔμμισθοι εἰσπράκτορες βλέπομεν ὅτι λαμβάνουσιν 65 δραχ. τὸν μῆνα. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ διορθώσωμεν, καὶ εἶναι ἀξιέπαινος ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐπιζητεῖ τοῦτο.

§24Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διωρθώθη οὕτως ἡ κατάστασις;

§25Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μὴ βιάζεσθε· θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὰ ἐναντία. Ἐνῷ ἐβλέπομεν τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἐνῷ ἐπεβάλλετο νὰ γίνῃ τοῦτο, βλέπομεν μίαν ὁλόκληρον νέαν εἰκόνα ταμειακὴν καὶ ἐρωτῶ· εἴμεθα βέβαιοι ὅτι τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιθυμεῖ ὁ κ. Ὑπουργός; Καταργοῦνται οἱ ὑποταμίαι καὶ περιέμενον βεβαίως, ὅπως ἴδω ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ποῖον παράπονον ἔχομεν ἐναντίον τῶν ὑποταμιῶν. Οὐδὲν τοιοῦτον ἀναγινώσκω. Ἐλαττώματα ὑπάρχουσι, τὰ γνωρίζομεν, ἀλλὰ τὰ ἐλαττώματα δὲν προέρχονται ἐκ τῶν προσώπων, ἀλλ’ ἐκ τῶν πραγμάτων. Ὁ ὑποταμίας δὲν δικαιοῦται ὁ ἴδιος νὰ ἐκδώσῃ τὸ ἔνταλμα. Τὸ ἔνταλμα θὰ ἐκδοθῇ ἀπὸ τὸν ταμίαν, ὁ ταμίας θὰ τὸ στείλῃ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ἡ Ἀστυνομία θὰ τὸ ἐκτελέσῃ καὶ εἰς τὸ μεταξὺ ὁ ὑποταμίας δὲν ἔχει ν’ ἀναμιχθῇ. Συμβαίνει μάλιστά τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἴσως θὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ κάμνω αὐτὸν προσεκτικὸν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ὅτι ἐκ τῶν 50 λεπτῶν, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὸν νόμον ὀφείλει νὰ λάβῃ ὁ χωροφύλαξ, ὁσάκις συλλαμβάνει τινά, δὲν λαμβάνει παρὰ ὀλίγα λεπτὰ—, οὔτε πέντε λεπτὰ ἴσως—, ἀλλὰ φροντίζει ἡ Ἀστυνομία, ὅπως τὰ 50 ταῦτα λεπτὰ διαμοιρασθῶσιν εἰς σωρείαν ἀτόμων. Δότε εἰς τὸν ὑποταμίαν τὸν χωροφύλακα εἰς τὸ πλευρόν του, δότε εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ τὸ ἔνταλμα καὶ θὰ ἴδητε μὲ τοὺς ὑποταμίας ἐκπληρουμένους ὅλους τοὺς πόθους ὑμῶν, κ. Ὑπουργέ.

§26Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶχεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα ὁ ὑποταμίας καὶ κατηργήθη.

§27Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δικαιούμεθα νὰ φέρωμεν ἐντελῶς νέον ταμειακὸν σύστημα πρὶν βεβαιωθῶμεν ὅτι διὰ τῶν ὑποταμιῶν τῶν ἤδη ἐργαζομένων δυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν ὅσα θέλομεν; Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ὑποταμίας τὴν σήμερον «σᾶς ἀπολύω, καὶ σᾶς ἀπολύω χωρὶς νὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν», διότι οἱ πλεῖστοι τῶν σημερινῶν ὑποταμιῶν εὑρίσκουσι τὰς θύρας κλειστὰς εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας συνεπείᾳ τῶν νόμων τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν; Καὶ δικαιούμεθα ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ ῥίψωμεν εἰς τοὺς δρόμους τοὺς ὑπαλλήλους τούτους, τοὺς πλείστους ἄνευ συντάξεως; Καὶ πότε, Κύριοι; Ἐνῷ ἐξ αὐτῶν πλεῖστοι ἔχουν καταθέσει ἐκ τοῦ χρήματος αὐτῶν καὶ 10 καὶ 15 ἔτη εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεων. Δυνάμεθα λοιπὸν σήμερον νὰ τοῖς εἴπωμεν: «σᾶς ῥίπτομεν εἰς τοὺς δρόμους καὶ ὅ,τι ἔχετε καταθέσει ἐκ τῆς περιουσίας ὑμῶν εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεων τὸ κατάσχω, διότι δὲν δύνασθε πλέον νὰ συμπληρώσητε κατ’ οὐδένα τρόπον καὶ λόγον τὸ ὑπόλοιπον»; Κύριοι, ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὰ ζητήματα τὰ ἐργατικὰ καὶ ζητοῦμεν νὰ διορθώσωμεν τὰς ἀδικίας, ἃς ἡ Πολιτεία ἐν γένει παράγει, καὶ θέλομεν ν’ ἀναγκάσωμεν τοὺς ἐργοδότας νὰ μὴ κάμνωσι κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας αὑτῶν, ἀλλὰ νὰ δίδωσιν εἰς αὐτοὺς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται ν’ ἀπαιτήσωσιν ὡς ἐκ τῆς πολυετοῦς ἐργασίας· καὶ ἐνῷ ταῦτα ζητοῦμεν νὰ πράξωμεν διὰ τῆς Βουλῆς, ἔρχεται ἡ ἰδία Κυβέρνησις, ἔρχεται τὸ Δημόσιον καὶ πράττει ἐντελῶς τὸ ἐναντίον. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ὑποταμίαι εἶναι 40, οἱ ἐργάται εἶναι σχεδὸν 10,000, καὶ τοὺς 40 τοὺς ποδοπατοῦμεν καὶ φοβούμεθα τὰς 10 χιλιάδας.

§28Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐλήφθη πρόνοια διὰ τοὺς ἐργάτας.

§29Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ ληφθῇ καὶ δικαίως θὰ ληφθῇ. Ἡ δικαιοσύνη εἶναι μία· δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ φερώμεθα οὕτω σκληρῶς πρὸς ὑπαλλήλους, ἐκ τῶν ὁποίων ἐμένομεν μέχρι τοῦδε ηὐχαριστημένοι· τοῦτο δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ἀφοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει οὐδὲν παράπονον βλέπομεν ἐναντίον των. Ἡ δικαιοσύνη, εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, εἶναι μία· δὲν ἔχομεν δικαίωμα τοιούτους ὑπαλλήλους νὰ τοὺς ῥίπτωμεν εἰς τοὺς δρόμους. Διὰ τοῦτο εἶχον ζητήσει τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, διότι νομοσχέδιον τόσον σπουδαῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ ποδός. Τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐπ’ αὐτοῦ, τὰ εἶπον ἐκ μελετῶν ἐντελῶς ἐσπευσμένων, καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐξακολουθήσω λέγων ὅσα ἠδυνήθην ν’ ἀντιληφθῶ ἐν τῇ ταχείᾳ ταύτῃ μελέτῃ καὶ βλέπω μεταξὺ τῶν ἄλλων ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ νέοι οἱ διοριζόμενοι θέλουσιν ἀποχωρεῖ εἰς ἡλικίαν 55 ἐτῶν...

§30Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. 65 καὶ θὰ λαμβάνουν σύνταξιν.

§31Φ. ΝΕΓΡΗΣ. 55· ἐνῷ τοῦτο θὰ ἦτο ἐπιζήμιον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· καὶ ἐνταῦθα προβάλλει τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων, τὸ ὁποῖον εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον ὅτι τὸ ἔφερε, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθοῦν πράγματα περὶ τοῦ ταμείου τούτου, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε εἶναι ἄγνωστα εἰς τὴν Βουλήν. Κύριοι, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι σήμερον τὸ ταμεῖον συντάξεων εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τὸ Δημόσιον, ὅτι τὸ Δημόσιον εἰσπράττει 1,600,000 καὶ πληρώνει 4,000,000. Διατί; Πταίει ὁ νῦν ὑπάλληλος; Δὲν καταβάλλει ἀρκετὰ ὁ νῦν ὑπάλληλος καταβάλλων 9% καὶ ἀποχωρῶν εἰς ἡλικίαν 60 ἐτῶν; Ὄχι· ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω τὸ ζήτημα, Κύριοι, ἐνώπιον ὁμίλου ἐπιστημόνων καὶ νὰ δημοσιεύσω τὴν μελέτην, ἐκ τῆς ὁποίας καὶ δι’ ἀριθμῶν ἀναμφισβητήτων ἀποδεικνύω ὅτι ὁ ὑπάλληλος, ὁ ἀποχωρῶν εἰς ἡλικίαν 60 ἐτῶν, ὁ εἰσελθὼν εἰς ἡλικίαν 25 ἐτῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καταβαλὼν δὲ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα 9% ἐπὶ τοῦ μισθοῦ του, ὄχι μόνον δικαιοῦται νὰ λάβῃ ὅσα λαμβάνει, ἀλλὰ καὶ περισσότερα. Ἄρα ὁ νῦν ὑπάλληλος δὲν χρεωστεῖ τίποτε εἰς τὸ Δημόσιον· τοὐναντίον τὸ Δημόσιον εἶναι ὀφειλέτης. Ἀλλὰ τί συμβαίνει; Συμβαίνει ὅτι εἰς τὰ παρελθὸν τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον κατεβάλλετο, ἦτο μικρότερον, ἦτο 7½%, ἀλλὰ τὸ χειρότερον πάντων, συνέβαινεν, ὥστε μετὰ μεγίστης εὐκολίας νὰ ἀποχωρῶσιν οἱ ὑπάλληλοι μετὰ 20 ἔτη. Καὶ τότε συνέβαινεν ὑπάλληλοι νὰ ἀποχωρῶσι τῆς ὑπηρεσίας ἐν ἡλικίᾳ 40 ἐτῶν· ἀλλ’ ὁ ὑπάλληλος ὁ ἀποχωρῶν 40 ἐτῶν εἶναι εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ἐπὶ διπλάσιον καὶ τριπλάσιον χρόνον ἢ ὁ ὑπάλληλος ὁ ἀποχωρῶν εἰς ἡλικίαν 60 ἐτῶν καὶ οὕτως ἐκ τοῦ παρελθόντος ἔχομεν ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἔπεσαν εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον σήμερον πάσχει ἐκ τῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὸ παρελθὸν ἐκ νόμων, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν αὐτὸ τὸ Δημόσιον. Ὅ,τι λοιπὸν καὶ ἂν πράξωμεν δὲν δικαιούμεθα νὰ τὸ πράξωμεν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς σημερινούς. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μία ἐξαίρεσις ἀναμφισβήτητος, καὶ εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην ἔκαμον προσεκτικὴν τὴν Κυβέρνησιν καὶ κάμνω καὶ σήμερον προσεκτικὴν τὴν Βουλήν. Εἶναι καὶ σήμερον εἷς κλάδος, ὁ ὁποῖος ἀποχωρεῖ τῳόντι εἰς ἡλικίαν ὄχι 60 ἐτῶν, ἀλλὰ πολὺ μικροτέραν, 50 καὶ πολλάκις καὶ 40. Εἶναι οἱ δημοτικοὶ διδάσκαλοι. Τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια συνεννοούμενα ἐνίοτε μὲ τοὺς δημοδιδασκάλους, εὐθὺς ὡς φθάσωσιν οὗτοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν 20 ἐτῶν, θεωροῦν αὐτοὺς ἀνικάνους καὶ τοὺς ἀπολύουσι, λαμβάνοντες δὲ τὴν σύνταξίν των εἰς ἡλικίαν, ὡς εἶπον, 40– 50 ἐτῶν μεταβαίνουσιν εἰς ἄλλα μέρη καὶ γίνονται διδάσκαλοι— λόγου χάριν εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, Μακεδονίαν —, ἔνθα κάμνουν ἄλλην ἐργασίαν, καὶ οὕτως ἔχομεν ἐκεῖθεν ἓν βάρος, τὸ ὁποῖον εἶναι μέγα. Ποῖον λοιπὸν εἶναι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβωμεν; Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται εἰς κανένα ὑπάλληλον νὰ λάβῃ σύνταξιν, ἐὰν δὲν φθάσῃ εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν 60 ἐτῶν, ἐκτὸς ἂν πιστοποιηθῇ ἀνικανότης βεβαία. Τοῦτο ἐπεζητήθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1905 τοῦ κ. Ῥάλλη, ὁ ὁποῖος ὅμως ἀφῆκε τὴν θύραν αὐτὴν τῶν δημοδιδασκάλων ἀνοικτήν. Ἡ θύρα αὕτη ὀφείλει ἀναμφισβητήτως νὰ κλείσῃ, ὡς καί τινες ἄλλαι. Ἀλλ’ εἶναι μόνον ταῦτα τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει τὸ νομοσχέδιον; Οὐχί. Εἶπον ὅτι τὸ Δημόσιον ἐσυνήθισε νὰ θεωρῇ τὸν πολίτην, εἴτε ὑποταμίας εἶναι οὗτος εἴτε πολίτης ἁπλοῦς, εἴτε ἰδιοκτήτης, νὰ τὸν θεωρῇ ὡς πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Καὶ τί βλέπομεν; Βλέπομεν ὅτι εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις εἰς τὸ ἄρθρον 32, ἐδάφιον 3, λέγει: «Ἡ γινομένη τυχὸν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ τοῦ Δημοσίου κατασχέσει δήλωσις ἐκ μέρους αὐτῶν περὶ προκαταβολικῆς ἐξοφλήσεως ὁλοκλήρου τοῦ συμφωνημένου ἐνοικίου ἢ μέρους αὐτοῦ, πλὴν ἐπὶ τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τὸ ἐνοίκιον τοῦ μηνὸς τῆς κατασχέσεως μέρους, εἴτε διὰ μετρητῶν εἴτε δι’ ἐκδόσεως συναλλαγματικῶν ἢ γραμματίων εἰς διαταγήν, οὐδεμίαν ἔχει ἰσχὺν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὸ Δημόσιον ποσὸν ἐκ φόρου οἰκοδομῶν τοῦ ἔτους τῆς μισθώσεως καὶ τοῦ προηγουμένου». Κύριοι, εἶναι γνωστὸν τὴν σήμερον ὅτι πλεῖστοι ἰδιοκτῆται ἐνοικιάζουσι τὰς οἰκίας αὐτῶν μὲ τριμηνίαν προπληρωτέαν. Αὔριον ὁ νόμος λέγει: δὲν τὰ ἀναγνωρίζω ἐγὼ αὐτά· ἂν καὶ ἐπλήρωσες τὸ ἐνοίκιον, θὰ ἐπιβάλω κατάσχεσιν, θὰ μοὶ πληρώσῃς καὶ τὸ προηγούμενον ἔτος καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἐὰν χρεωκοπήσῃ ὁ ἰδιοκτήτης. Μοὶ φαίνονται αὐτὰ πράγματα ἄνω ποταμῶν, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τέλους καθιστῶσι τὸν καθ’ ἡμέραν βίον ἀβίωτον· δὲν γνωρίζομεν τί νὰ πράξωμεν, δὲν γνωρίζομεν πῶς νὰ ζήσωμεν. Εἶναι ἀνάγκη, διὰ νὰ εἴμεθα συνεπεῖς, νὰ ψηφίσωμεν νόμον ὅτι πολίτης Ἕλλην δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ εἰμὴ ὁ διδάκτωρ τῆς Νομικῆς. Δὲν εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ εἴμεθα πολῖται Ἕλληνες, γνωρίζοντες τὰ πρὸς τὸ Δημόσιον καθήκοντα, ἐὰν δὲν εἴμεθα καὶ διδάκτορες τῆς Νομικῆς. Μόνον αὐτοὶ δύνανται νὰ γνωρίζωσι τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις, ἂν τὰς γνωρίζωσι καὶ οὗτοι.

§32Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Καὶ μάλιστα πεπειραμένοι δικηγόροι!

§33Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ σπουδάσωσιν ὅλοι οἱ φορολογούμενοι πολιτικὰς ἐπιστήμας.

§34Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὁ ἄνθρωπος πονεῖ καὶ πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν πόνον. Ὁ Ὑπουργὸς συνήθως θεωρεῖται ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ καρδίαν. Ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπόνουν διὰ τὰ ἀδικήματα τῆς Πολιτείας πρὸς τοὺς συμπολίτας μου. Πρέπει, βλέπω, νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἤμην κακὸς Ὑπουργός.

§35Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Ἐὰν καταστῇ νόμος τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, θὰ ἀπέλθωσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας οἱ ὑπάρχοντες ὑποταμίαι, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι πολλοὶ ἔντιμοι καὶ ὑπηρετήσαντες τὸ Δημόσιον εὐσυνειδήτως. Δύναμαι μεταξὺ τούτων ν’ ἀναφέρω καὶ τὸν ὑποταμίαν Β. Παπαθανασίου ἐν Βόλῳ, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ εὐσυνειδήτως· ἀτυχῶς ὅμως δὲν ἔχει δίπλωμα Νομικῆς. Δὲν θὰ πεταχθῇ αὐτὸς εἰς τοὺς πέντε δρόμους; (Διαμαρτυρίαι τινές).

§36Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Προσωπικά; Τί εἶναι αὐτά;

§37Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι προσωπικά. Δὲν εἶναι καθόλου προσωπικά. Ὑπηρέτησεν ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν ἔχει κανὲν ἐλάττωμα.

§38Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα.

§39Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Τὸν ἠξεύρω ὡς ἔντιμον ἄνθρωπον. Δὲν ἔχω καμμίαν συμπάθειαν· ἔχει δὲ συζευχθῆ, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ἀπὸ τὰς Κυκλάδας. Οὐδεμίαν λοιπὸν ἔχω συγγένειαν, οὔτε ἐξ ἀγχιστείας οὔτε ἐξ αἵματος.

§40Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Διὰ προσωπικὰ δὲν εἶναι προωρισμένα τὰ νομοσχέδια αὐτά.

§41Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι γέρων, Κύριοι, καὶ φωνάζετε καὶ δὲν ἀκούω. Λοιπὸν θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀπαλείψητε τὸ μέτρον αὐτὸ τοῦ νὰ ἔχωσι δίπλωμα οἱ ὑποταμίαι πανεπιστημιακὸν προκειμένου περὶ συμμετοχῆς εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῶν γραμματέων ταμείων εἰσπράξεων, καὶ νὰ προσθέσητε ὅτι οἱ διατελοῦντες εἰς ὑποταμεῖα δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς διαγωνισμὸν καὶ ἄνευ διπλώματος, διότι ἄλλως θὰ ἀπομακρυνθῶσιν ὑποταμίαι τιμιώτατοι, ἐμπειρότατοι καὶ χρησιμώτατοι εἰς τὸ Δημόσιον.

§42Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δύνανται νὰ προσληφθῶσι καὶ ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§43Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Καὶ μὲ διαγωνισμὸν ἐπὶ τέλους.

§44Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Οἱ ὑποταμίαι εἶναι δεκτοὶ εἰς διαγωνισμόν.

§45Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ διορισθῇ γραφεὺς ἢ γραμματεὺς ταμειακός, ὀφείλει νὰ ἔχῃ δίπλωμα Πανεπιστημίου.

§46Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Ἀπολυτήριον Γυμνασίου.

§47Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι, φίλε μου. Τὸ ἄρθρον 7 λέγει: «Εἰς τὰς προστιθεμένας παρὰ τοῖς ἀνωτέρω ταμείοις θέσεις γραμματέων καὶ εἰς τὰς ἐπὶ βαθμῷ ὑπουργικοῦ γραφέως αʹ τάξεως θέσεις γραμματέων τῶν συνιστωμένων κατὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ παρόντος νόμου ταμείων διορίζονται οἱ κεκτημένοι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ πρωτεύσαντες ἐν διαγωνισμῷ τελουμένῳ συμφώνως τῷ νόμῳ ͵ΓΧΟΘʹ τοῦ 1910».

§48Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις· ἀλλά, ἐπειδὴ εἶναι προσωπική, εἶναι ἀπαράδεκτος.

§49Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ποιοῦμαι ἐκ συνειδήσεως αὐτὴν τὴν ἐπίκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ταύτην ἡ Βουλή. Ἕν ἄλλο ἀκόμη. Τοὺς εἰσπράκτορας ἐπίσης θὰ τοὺς ἀπολύωσι καὶ ἀπαιτεῖται νὰ ἔχωσιν ἐνδεικτικὸν βʹ τάξεως Γυμνασίου.

§50Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι. Τῆς πρώτης.

§51Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Τῆς δευτέρας τάξεως, κύριε Πετροπουλάκη. Λοιπὸν δὲν εἶναι λόγος ὅπως οἱ ὑπάρχοντες εἰσπράκτορες ἢ τοὐλάχιστον οἱ κεκτημένοι ἀπολυτήριον Ἑλληνικοῦ σχολείου προσέρχωνται καὶ οὗτοι εἰς τὸν διαγωνισμόν; Δὲν θὰ ἐπερίττευε τοῦτο; Ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εἴμεθα θερμόαιμοι. Ἅμα διέλθωμεν τὸ Σχολαρχεῖον καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Γυμνάσιον, μεταβαλλόμεθα ἄρδην. Λοιπὸν καλὸν εἶναι νὰ προστεθῇ νὰ προσέρχωνται εἰς διαγωνισμὸν καὶ οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Ἑλληνικοῦ σχολείου. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. (Χειροκροτήματα).

§52ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι οἱ ταμειακοὶ ὑπάλληλοι ἐργάζονται περισσότερον· ἐν τούτοις παρατηρῶ ὅτι γίνεται μία ἀδικία. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἀφομοίωσις πρὸς τοὺς ἄλλους οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους καὶ δὴ τοὺς ἐφοριακούς, διότι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος δευτέρας τάξεως λαμβάνει 240 δραχμάς, ἐνῷ ὁ ταμίας 220. Τοῦτο δὲ ἔχει ἐπιρροὴν μεγάλην ὡς πρὸς τὴν σύνταξίν των. Προτιμῶσι νὰ λάβωσιν ὀλιγώτερα, ἐν τούτοις νὰ ἐξομοιωθῶσι μὲ τοὺς ἄλλους οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους, διότι ἄλλως παραβλάπτονται ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν τῆς συντάξεώς των, οἱ ταμίαι δὲ εἶναι γνωστὸν γενικῶς ὅτι ἐργάζονται διπλασίως παρ’ ὅ,τι σήμερον οἱ ἔφοροι.

§53Ι. ΑΚΡΙΔΑΣ. Ἔχουσι καὶ ποσοστά.

§54ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμοῦσι νὰ θυσιάσωσι τὰ ποσοστά, νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις καὶ νὰ ἀνορθωθῇ τὸ ζήτημα τῆς συντάξεως. Ἄλλως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ βαθμός των, διότι ἐργάζονται ὁμολογουμένως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§56Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1;

§58Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γʹ συζήτησις.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις εἶναι. Ποῦ εὑρέθη γʹ; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§60Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Παρατηρῶ τὰ ἑξῆς· λέγει ὅτι «δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τῇ δημοσίᾳ διαχειρίσει διατήρησις ταμίου, ἐξαιρέσει τοῦ κεντρικοῦ, ὑπερβάντος τὸ ἑξηκοστὸν πέμπτον ἔτος τῆς ἡλικίας του». Δὲν δύναμαι, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ γνωρίζω διατί αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις διὰ τὸν κεντρικὸν ταμίαν.

§61Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι ἔχει μεγαλειτέραν ἐργασίαν.

§62Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἄρα ἔπρεπε νὰ εἶναι νεώτερος.

§63Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι προσωπικόν.

§64Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δηλαδὴ αὐτό, τὸ ὁποῖον γίνεται τώρα διὰ τὸν κεντρικὸν ταμίαν ἐδῶ, εἶναι κατ’ ἀντίστροφον λόγον πρὸς ὅ,τι ἔγινε διὰ τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ ὁ παρᾶς!

§66Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί εἶναι ἀνάγκη ὥστε νὰ ἀποχωρῶσιν ἅμα τῇ συμπληρώσει τοῦ 65 ἔτους. Γνωρίζομεν τίνες εἶναι οἱ ταμίαι πρώτης τάξεως οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν 30 καὶ 35 ἐτῶν. Δὲν συντελεῖ τοῦτο εἰς τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων καὶ τῶν μισθολογιῶν τῶν συντάξεων; Δὲν δύναταί τις νὰ νομίσῃ ὅτι εἶναι προσωπικὸν τοῦτο, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἀποχωρήσωσιν ἔχοντες τὸ 55 ἔτος καὶ νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν των; Εἶναι δὲ ἀναντίρρητον, διότι ἐντὸς τοῦ ἔτους τοὐλάχιστον ἀποχωροῦσι πλέον τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων. Ταμίαι δὲ πρώτης τάξεως, ὅπως καὶ εἰσπράκτορες, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν 65 ἐτῶν ἡλικίαν, εἶναι ἐργατικώτατοι· ἐργάζονται θαυμασίως καὶ οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ ἀποπέμψωμεν τούτους ἁπλῶς καὶ μόνον διότι συνεπλήρωσαν τὸ 65 ἔτος.

§67Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ναί. Ἀλλὰ νὰ μὴ ἰσχύῃ ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων.

§68Ι. ΒΑΒΒΑΝΑΚΟΣ. Ἐφ’ ὅσον θέτετε ὅριον διὰ τοὺς ταμίας, οἵτινες ἔχουσι καθιστικὸν βίον, διατί δὲν θέτετε ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς οἰκονομικοὺς ἐπιθεωρητάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ τρέχωσιν ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν πρὸς ἐπιθεώρησιν καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἀκμαιότεροι; Παρατηρήσατε δὲ τὸν ἔλεγχον τοῦ Δημοσίου, ὅτι αὐτὸς δὲν ἔχει ἐπιθεωρητὰς ἡλικίας μεγαλειτέρας τῶν 40 ἐτῶν.

§69Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ διορθώσωμεν τὴν ταμειακὴν καὶ τὴν ἐφοριακὴν ὑπηρεσίαν, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι τὸ σπουδαιότερον αὐτό, περὶ τοῦ ὁποίου ὅμως ἀκόμη δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς οὔτε εἶναι δυνατόν, μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, νὰ τὰ διορθώσωμεν.

§70Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔχομεν τὸ Σύνταγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ὑπάλληλοι ἀποχωροῦσιν ἕνεκεν ἀνεπαρκείας. Ὅταν ἔχωμεν τὴν ἀνεπάρκειαν, δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν νὰ ἀποχωρήσωσιν οἱ ἄγοντες τὴν ἡλικίαν ἀκόμη 50 ἐτῶν καὶ οἱ ἄγοντες τὴν ἡλικίαν 55, 60, 62· διατί νὰ θέσωμεν ὑποχρεωτικῶς, ὥστε νὰ εἶναι ἐξηναγκασμένη ἡ ὑπηρεσία νὰ ἀποπέμψῃ ἕνα ὑπάλληλον συμπληρώσαντα τὸ 65 καὶ ἱκανὸν νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας, ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος ἀνεπίληπτον ἐτήρησε βίον 30 καὶ 40 ἔτη; Εἶναι ἐντελῶς ἀσύμφορον δι’ αὐτὴν τὴν Πολιτείαν αὐτό, τὸ ὁποῖον γίνεται, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ἠθικὸν μέρος πρὸ πάντων πρέπει νὰ ἐξετάζηται ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἡ δὲ διάκρισις διὰ τὸν κεντρικὸν ταμίαν εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος. Διατί δι’ ἓν πρόσωπον θὰ γίνῃ διάκρισις, ὥστε αὐτὸ καὶ πέρα τοῦ 65 ἔτους νὰ δύναται νὰ ὑπηρετῇ, ἐνῷ οἱ ταμίαι οἱ ἄλλοι πρώτης τάξεως θὰ ἀπολύωνται; Οὐδένα λόγον ἔχω νὰ ὁμιλήσω διὰ πρόσωπα. Δὲν παραδέχομαι ὅτι εἰς τὸ Κράτος τοῦτο καὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον ὑπάρχει τις ὁ ἀναντικατάστατος· ὅλοι εἶναι ἀντικαταστατοί. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ ὅριον διὰ τοὺς ταμίας πρέπει νὰ διορθωθῇ, νὰ τὸ ἀφήσητε ἀπεριόριστον. Ἐπίσης δὲ δηλῶ ὅτι καὶ εἰς τὴν κατόπιν διάταξιν θὰ ἔχω ἀντίρρησιν, ὅσον ἀφορᾷ διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, διὰ τοὺς ὁποίους λέγετε ὅτι πρέπει νὰ ἀποχωρῶσι κατὰ τὸ 65 ἔτος. Δὲν ἐννοῶ πρὸς τί ἡ αἰτίασις ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐχόντων ἀνωτέραν πως ἡλικίαν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐκτελέσωσιν ὑπηρεσίαν καὶ ὅτι δύνανται νὰ ἐκτελέσωσιν ὑπηρεσίαν οἱ ἔχοντες 22 ἐτῶν ἡλικίαν καὶ ἐν γένει οἱ νέοι. Θὰ ἤθελον ἀπὸ τοῦδε τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ σκεφθῶ καὶ νὰ ὁμιλήσω καλλίτερον εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§71Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§72Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ παρασκευασθῶμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§73Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὶν ἢ γίνω Βουλευτής, κύριοι συνάδελφοι, ἤμην κατὰ τῆς γεροντοκρατίας· ἔπρεπεν ὅμως νὰ γίνω Βουλευτής, διὰ νὰ μετανοήσω. Αἱ διατάξεις αὗται τοῦ νομοσχεδίου δὲν σημαίνουσι τίποτε ἄλλο παρὰ ὁμολογίαν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ ἀφ’ ἑνὸς σπουδαιότατον καὶ ἀφ’ ἑτέρου στοιχειωδέστατον καθῆκον. Ὁμολογεῖ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποδιώξῃ ἐκ τῶν τάξεων τῆς ὑπηρεσίας τῆς δημοσίας τοὺς ἀνικάνους καὶ ἀμελεῖς καὶ διὰ τοῦτο θέτει ὅλα αὐτὰ τὰ δεσμὰ καὶ ὅλους αὐτοὺς τοὺς φραγμούς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχωσιν εἰς ἓν μέλλον ἄλλο ἀποτέλεσμα παρὰ νὰ ἐπικυρώσῃ ἕνα τραγικὸν σαρκασμὸν τοῦ Βολταίρου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι Κράτος εἶναι ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐργάζεται τὸ ⅓, διὰ νὰ τρέφωνται τὰ ⅔. Νομίζω ὅτι ἀφ’ ἑνὸς αὐξάνοντες τὰς δαπάνας καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἔχοντες τὴν μετανάστευσιν θὰ μείνωμεν τὰ ⅔ τρεφόμενοι ἀπὸ τὸ ⅓, τὸ ὁποῖον θὰ ἐργάζηται εἰς τὴν γεωργίαν. Ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ τίθηνται αὐτὰ τὰ ὅρια τῆς ἡλικίας, ὅτε ἔχομεν παράδειγμα ὅτι οἱ πρεσβύτεροι τῶν κυρίων συναδέλφων εἶναι καὶ οἱ συνήθως ἐργατικώτεροι; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἑξήκοντα πέντε ἐτῶν καὶ ἐργάζεται καλλίτερον ἀπὸ ἡμᾶς (Ἱλαρότης). Ὁ κ. Δραγούμης ὑπερέβη τὸ ἑβδομηκοστὸν καὶ ἐν τούτοις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος εἰργάζετο περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς. Ὁ κ. Φ. Νέγρης διατρέχει τὸ ἑξηκοστὸν πέμπτον ἔτος, ὁ κ. Τριγώνης τὸ ἑβδομηκοστὸν πέμπτον, ὁ κ. Χριστίδης τὸ ἑβδομηκοστὸν (ἱλαρότης), ὁ κ. Χηνιάδης ἐπίσης διατρέχει τὸ ἑβδομηκοστὸν, ὁ κ. Κατριβάνος ἦτο πληρεξούσιος κατὰ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τοῦ 1862 καὶ ὅμως παρίσταται καθ’ ὅλας τὰς ὁλονυκτίους συνεδριάσεις, ἔχει δὲ δικηγορικὸν γραφεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐργάζεται ὑπὲρ πάντα ἄλλον. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ἀπὸ μιᾶς ὑπερβολῆς ἐπέσαμεν εἰς τὴν ἄλλην ὑπερβολήν, καὶ ἐπιβαρύνομεν τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἀπομακρύνομεν ὑπαλλήλους ἀκμαίους ἀκόμη, καὶ ταῦτα πάντα διατί; Πρὸς ἠθικὴν ζημίαν τοῦ Κράτους. Διότι βεβαίως τὸ Κράτος ὑφίσταται ἠθικὴν ζημίαν ὁμολογοῦν ὅτι εἶναι ἀνίκανον νὰ ἐκπληρώσῃ στοιχειῶδες καθῆκον. Διὰ τοὺς λόγους τούτους φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ διάταξις.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6–9. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§75Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀξιέπαινος ἡ πρόνοια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀποκαθάρῃ τὸ προσωπικὸν τῶν εἰσπρακτόρων, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐστρατολογεῖτο ὡς ἐστρατολογεῖτο. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ ἀξιέπαινος προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 10ῳ ὑπερακοντίζεται, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπομακρύνει πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὰ προσόντα τοῦ ἄρθρου 15. Καὶ ἐρωτᾶται ποῖα εἶναι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται διὰ τοῦ ἄρθρου 15. Ἀντὶ λ. χ. νὰ ἔχωσιν ἀπολυτήριον Ἑλληνικοῦ σχολείου χρειάζεται τώρα νὰ ἔχωσιν ἐνδεικτικὸν πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως Γυμνασίου. Καὶ ἐρωτῶ: κατὰ τί θὰ εἶναι ἡ κατάρτισις τοῦ προσώπου τούτου τελειοτέρα, ὅταν φέρῃ τοιοῦτον ἐνδεικτικὸν ἀπὸ τὴν κατάρτισιν τοῦ ἀποφοίτου τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου; Διὰ τοῦτο θὰ ἐνόμιζον, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ὑπάρχον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει κακὰ στοιχεῖα, περιέχει ὅμως καὶ καλὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ στερηθῇ ἡ ὑπηρεσία, θὰ ἐνόμιζον ὅτι δύνανται νὰ διατηρηθῶσιν ἐκ τῶν ἐχόντων ἀπολυτήριον Ἑλληνικοῦ σχολείου οἱ ἱκανοί.

§76Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Οὐδεὶς θὰ μείνῃ τότε.

§77Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὕρῃ τρόπον, ὥστε τὰ καλὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι σήμερον, νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶσι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστευθῇ ὅτι εἷς, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ἐνδεικτικὸν πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως Γυμνασίου, θὰ εἶναι καλλίτερος ἀπὸ τὸν ἔχοντα τὰ προσόντα τοῦ ἀποφοίτου τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου. Θέλω καὶ ἐγὼ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν δύναται διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς νὰ λάβῃ τὸ Κράτος νέον προσωπικὸν καὶ νὰ στερηθῇ τοῦ παλαιοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχουσι καὶ καλὰ στοιχεῖα. Ἡ ὑπηρεσία δύναται νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν προσώπων τῶν παλαιῶν τὰ καλλίτερα.

§78Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν ὀρθοτάτην παρατήρησιν τοῦ κ. Πετμεζᾶ.

§79Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν αὐτήν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§81ΑΝΤ. ΒΟΥΤΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§82Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὴν εἴσπραξιν ἐκείνην, διὰ τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζομεν ὅτι πρέπει νὰ δίδηται ποσοστόν, τὴν ἐννοοῦμεν ὡς εἴσπραξιν γενομένην διὰ μεταβάσεως τοῦ εἰσπράκτορος εἰς τὸν φορολογούμενον, δὲν τὴν ἐννοοῦμεν ὅμως τὴν εἴσπραξιν, ἡ ὁποία γίνεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ὁ καταδικασθεὶς εἰδοποιεῖ ἕνα τῶν συγγενῶν του ἢ φίλον του, ὁ ὁποῖος μεταβαίνει εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ἀφοῦ τῷ ὁρίσῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος ποῖα εἶναι τὰ ἔξοδα, μεταβαίνει εἰς τὸ ταμεῖον καὶ πληρώνει. Διατί νὰ δίδωνται λοιπὸν ποσοστά; Τοῦτο γίνεται τώρα. Ὁ εἰσπράκτωρ ἔχει διαταχθῆ νὰ μένῃ διαρκῶς εἰς τὸ δικαστήριον κατὰ πᾶσαν δικάσιμον καὶ δι’ αὐτὸ ἡ εἴσπραξις γίνεται παραχρῆμα.

§83Ν. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐδῶ γίνεται αὐτό.

§84Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πανταχοῦ γίνεται αὐτό. Εἰς τὰς Καλάμας, ὅτε ἐδικηγόρουν, ἐγίνετο τοῦτο· ἄλλως τε εἰς τὰ δικαστήρια τῶν ἐπαρχιῶν ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τὸ δικαστήριον ἕως τὸ ταμεῖον εἶναι μικρά· δὲν εἶναι ὅπως εἶναι τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν βλέπω ποία εἶναι ἡ ἐπιμέλεια, τὴν ὁποίαν καταβάλλει ὁ εἰσπράκτωρ. Ὅλην τὴν ἐπιμέλειαν τὴν καταβάλλει ὁ καταβάλλων τὰ ἔξοδα, διότι, ἂν δὲν πληρώσῃ τὰ ἔξοδα, θὰ μεταφερθῇ ἐκ τοῦ δικαστηρίου εἰς τὰς φυλακάς. Ποῖος εἶναι λοιπὸν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ δίδωνται τὰ ποσοστά;

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12, 13, 14, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 15). Ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Μεσσηνίας κυρίων Θ. Κοτσομητοπούλου, Ἀ. Περρωτοῦ καὶ Δ. Κάβουρα ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὴν πρότασιν νόμου «περὶ ἀναγραφῆς ἐδαφίου ἐν τῷ νόμῳ ͵ΓΨΚʹ (3720) πιστώσεως διὰ τὰς σχολὰς ἀπόρων παίδων Πύργου καὶ Αἰγίου». Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Μεσσηνίας κυρίων Γ. Κορομηλᾶ, Ἀν. Κοκκέβη, Ἐ. Μπαρδοπούλου καὶ Δ. Κάβουρα ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου». Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Π. Βουρλούμη ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν σπειρομένων γαιῶν». Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Δ. Κανελλοπούλου ὑποβάλλεται τροπολογία εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρωτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». (Ἅπαντα θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ). (Ἰδὲ Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ).

§86Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι καὶ ἐδῶ πάλιν τὸ ζήτημα τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας καὶ διὰ νὰ εἰσέλθωσι πρέπει νὰ μὴ ἔχωσιν ὑπερβῆ τὸ 35 ἔτος διὰ τοὺς εἰσπράκτορας· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ὁρίσει τὸ 35ον ἔτος, διότι καὶ εἰς ἡλικίαν 40 καὶ 45 ἐτῶν εἶναι ἱκανώτατοι νὰ εἰσπράττωσι χρήματα. Τοῦτο συνδυάζεται μὲ τὸ ἄρθρον 6, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἀπομακρύνονται, ὅταν συμπληρώσωσι τὸ 55 ἔτος. Εἰς τὰ προσόντα θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀπολυτήριον τῆς πρώτης τάξεως τοῦ Γυμνασίου, ὡς καὶ τὸ ἀπολυτήριον τοῦ διδασκαλείου. Εἶναι ἀκατάλληλον τάχα τοῦτο;

§87Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι ἔχοντες ἀπολυτήριον πρώτης τάξεως Γυμνασίου. Ἀπολυτήριον Σχολαρχείου εἶναι ἀρκετόν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 15 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 16).

§89Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετμεζᾶ, ἡ θέσις της εἶναι ἐδῶ, διότι θὰ γράψωμεν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 16 ὅτι εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν δύναται νὰ διορισθῇ ὑποταμίας παλαιὸς ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§90Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑποβάλετε τροπολογίαν καὶ κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν βλέπομεν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 16, 17 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 18).

§92Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον αʹ λέγεται «οἱ εἰδικοὶ τῆς εἰσπράξεως γραμματεῖς καὶ οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες δὲν δύνανται νὰ μετατεθῶσι κλπ.». Ἀλλ’ ἔχομεν τὸν προηγούμενον νόμον, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τριετίαν, ὥστε τὴν τριετίαν τὴν μεταβάλλετε εἰς ἓν ἔτος.

§93Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρὸ τῆς λήξεως τῆς λογιστικῆς χρήσεως τοῦ ἔτους. Ὁ λόγος εἶναι νὰ τελειώσῃ μία χρῆσις, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ἐκκρεμεῖς λογαριασμούς.

§94Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει συχνότατα νὰ μετατίθηνται, διὰ νὰ ἐλέγχωνται.

§95Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ νόμος λέγει ὅτι μετάθεσις δὲν ἐπιτρέπεται πρὸ τῆς παρελεύσεως τριετίας.

§96Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν εἰσπρακτόρων· εἶναι ὑπηρέται, δὲν εἶναι ὑπάλληλοι, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω.

§97Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τώρα θὰ σᾶς παρακαλέσω διὰ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἀπὸ 55 νὰ τὸ μεταβάλητε εἰς 60.

§98Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν.

§99Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως νὰ αὐξηθῇ τὸ ὅριον, διότι ὅστις ἔκαμεν ἐκλογικὴν περιοδείαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ περιώδευσε μὲ ἀγωγιάτην 60 ἢ καὶ 70 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὅλην τὴν ἀκμὴν τῶν ποδῶν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 18–30 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 31).

§101Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν θὰ ἀναπτύξω τὰς τροπολογίας μου δι’ ὁλοκλήρου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἀποφασίσητε νὰ τὰς ἀπορρίψητε ἀδικαιολογήτως. (Ἀναγινώσκει): «Οὐδεμία καταδίωξις πρὸς εἴσπραξιν ἐπὶ δύο μῆνας ὁριζομένους ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου κλπ. Κατ’ ἔτος εἰσπράττονται ὀφειλαὶ δύο μόνον χρήσεων, τῆς τρεχούσης καὶ μιᾶς καθυστερουμένης κλπ.». Ὁ λόγος εἶναι εὐνόητος, διότι ὑπάρχουσιν ἐντάλματα 8 χρήσεων καὶ δὲν λαμβάνεται διοικητικὸν μέτρον, ὅπως περιορισθῇ ὁ χρόνος τῆς εἰσπράξεως εἰς δύο τοὐλάχιστον χρήσεις.

§102Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑπάρχει νομοσχέδιον περὶ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν.

§103Π. ΚΑΣΙΜΗΣ. Ὁμιλῶ καὶ διὰ τὸ μέλλον. «Καταδιωκτικὰ μέτρα ληφθέντα καθ’ ἑνός, ἐντὸς μηνός, δέον νὰ ἀσκηθῶσι καθ’ ὅλων τῶν ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας ὀφειλετῶν ἐπὶ ποινῇ ἀπολύσεως». Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἴμεθα διηρημένοι εἰς προνομιούχους καὶ ἰσχυροὺς μὴ καταδιωκομένους καὶ εἰς Παρίας, οἱ ὁποῖοι ἐκπληροῦσιν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους. Εἶναι ἄλλαι δύο παράγραφοι, αἵτινες διευκολύνουσιν σπουδαίως τοὺς φορολογουμένους καὶ καταδιωκομένους ἀδίκως ὅσον ἀφορᾷ τὴν βεβαίωσιν τῆς ταυτότητος, ἕνεκεν τῆς ὁποίας καθημερινῶς οἱ πολῖται καὶ οἱ πολιτευόμενοι ἐνοχλοῦνται. Αἱ τροπολογίαι χρήζουσι τροποποιήσεως, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἔργον ἰδικόν σας.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιφυλαχθῆτε νὰ γίνῃ συζήτησις κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§105Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς κατασχέσεως τοῦ ἐνοικίου πλὴν τοῦ ἀναλογοῦντος διὰ τὸν πρῶτον μῆνα, τοὐλάχιστον τρεῖς μῆνας νὰ γίνῃ.

§106Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑποβάλετε τροπολογίαν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 31 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 31 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 32).

§108Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Μίαν παρατήρησιν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Νομίζω ὅτι ἡ αἰτίασις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Νέγρης, ὅτι ἡ ἔνστασις, κατὰ τῆς ὁποίας ἡ ἐκχώρησις ἡ τυχὸν γενομένη ἢ δι’ ἐκδόσεως γραμματίου προεξοφλητικοῦ τοῦ ἐνοικίου οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν ἀπέναντι τῆς κατασχέσεως τοῦ δημοσίου τῆς ἐπὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, διότι ἡ διάταξις αὕτη καθιστᾷ τὸν ἐνοικιαστὴν ὑπόχρεον νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον ἀπέναντι τῶν ὀφειλῶν αὐτοῦ, ἡ διάταξις αὕτη ἀποτελεῖ παγίδα τοῦ ἰδιώτου. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἰδιώτης νὰ γνωρίζῃ τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι παρεισηγμέναι εἰς τοὺς διαφόρους νόμους· δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ ὅτι, καίτοι ἔχει κάμει δήλωσιν καὶ ἔχει συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἐν τούτοις, καίτοι δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία τῆς δηλώσεως ἐπὶ τῆς κατασχέσεως, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσῃ. Εἶναι παγὶς αὕτη.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου θὰ τὸ γνωρίζῃ.

§110Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς βεβαίως πᾶς πρέπει νὰ γνωρίζῃ τοὺς νόμους, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικῆς...

§111Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ πληρώσουν τὸν φόρον.

§112Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὁ ἐνοικιαστὴς εἶναι ἁπλῶς ἔνοικος. Εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐνοικιάζει ἓν οἴκημα. Τῷ ἐπιβάλλει κατάσχεσιν ὁ δικηγόρος. Θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ νόμους, τοὺς ὁποίους καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἐγνώριζον, ἐὰν δὲν συνέβαινε νὰ εἶμαι Βουλευτής.

§113Π. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις ἡ περιεχομένη εἰς τὸ ἄρθρον 32 δὲν θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ ὡς παγὶς κατὰ τοῦ πολίτου. Δὲν εἶναι δικαία καὶ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν.

§114Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐνθυμίζω εἰς ἀμφοτέρους καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι κατέθηκε πρὸ ὀλίγου νομοσχέδιον ἀφέσεως τῶν προστίμων τῶν συμβολαιογράφων, διότι δὲν εἶχον λάβει γνῶσιν τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν. Καὶ ὅταν οἱ συμβολαιογράφοι δὲν λαμβάνωσι γνῶσιν τῶν νόμων, πῶς θέλετε οἱ ἰδιῶται νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν αὐτῶν; Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ διάταξις, Κύριοι, ἔχει καὶ θεωρητικὴν ἀξίαν πολλήν. Ἐγὼ θὰ τὴν ἐξετάσω κατὰ θεωρίαν. Μᾶς ἀπαγορεύει ἡ διάταξις ὡρισμένον εἶδος συναλλαγῶν ὑπὸ ὅρους συμφέροντας. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀπαγορεύηται δι’ ἓν ἔτος ὡρισμένον εἶδος συναλλαγῶν ὑπὸ ὅρους συμφέροντας καὶ τιμίους. Συμφέρον δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ προβληθῇ τὸ ἐνοίκιον πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Ἀναλαμβάνει π.χ. ὁ ἐνοικιαστὴς ὡρισμένας ἐπισκευὰς τοῦ οἰκήματος ὑπὸ τιμίους ὅρους, διότι, ὅταν συνομολογῆται ἡ συμφωνία, ὁ ἰδιοκτήτης οὐδεμίαν ἔχει πρόθεσιν νὰ καθυστερήσῃ τὸν φόρον τοῦ Δημοσίου. Ἀπαγορεύεται δὲ ἡ συναλλαγὴ αὐτῶν, χωρὶς νὰ εἶναι πάντοτε ἐξησφαλισμένον τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, διότι θὰ περιέρχηται εἰς ἀνικανότητα ὁ ἰδιοκτήτης νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον. Καὶ εἶναι ἄδικον ὁ ἐνοικιαστής, ὅταν συνομολογηθῇ ὑπὸ ὅρους τιμίους μία σύμβασις, νὰ ὑποχρεώνητε ἀκολούθως νὰ πληρώσῃ ἐκεῖνος. Ἴσως αὐτὸς δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ, διότι ἀκριβῶς συνομολογεῖ τὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ ἰδιοκτήτου ἁπλῶς διότι τὸν συμφέρει. Ἀλλ’ οὔτε ὁ ἰδιοκτήτης οὔτε ὁ ἐνοικιαστὴς εἶχόν ποτε τὴν πρόθεσιν νὰ καθυστερήσωσι τὴν πληρωμὴν τοῦ Δημοσίου. Ὑποθέτω ὅτι δὲν χρειάζεται περισσότερα νὰ εἴπῃ τις, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι σαθρὰ ἡ διάταξις ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ νομικῆς καὶ ἠθικῆς καὶ συμφεροντολογικῆς διὰ τὸ Δημόσιον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 32 ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 33 (ἀναγινώσκεται).

§117Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχετε νὰ ἀποφανθῆτέ τι; Κατ’ αὐτὴν ἐπεκτείνεται ἡ παραγραφὴ τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων. Αἱ ἀποφάσεις αἱ ἐπιβάλλουσαι πρόστιμον παραγράφονται μετὰ δεκαετίαν ὄχι ἀπὸ τῆς τελεσιδικίας, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀναγραφῆς αὐτοῦ τοῦ προστίμου ὡς ἐσόδου εἰς τὰ βιβλία τῶν ταμιῶν. Τοῦτο μεταβάλλει τὰς βάσεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Κατὰ τὴν Ποινικὴν Δικονομίαν αἱ ἀποφάσεις αἱ δικαστικαὶ αἱ ἐπιβάλλουσαι πρόστιμα παραγράφονται μετὰ δεκαετίαν ἀπὸ τῆς τελεσιδικίας.

§118Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδὴ ὁ κ. συνάδελφος θὰ ἤθελε νὰ εἴπῃ τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ τὸ ἑξῆς. Ἡ ἀπόφασις μετὰ δύο ἔτη παραγράφεται· ὑποθέσατε ὅτι παρῆλθον 4 ἔτη καὶ μετὰ τὴν τετραετίαν ἐβεβαίωσε τὸ πρόστιμον· ἀπὸ τῆς τετραετίας ἀρχίζει δεκαετὴς παραγραφή.

§119Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ βεβαιώσεως, ἀφοῦ τὸ πρόστιμον ἐθεωρήθη, ἡ ἀπαίτησις ἔχει παραγραφὴν δεκαετῆ· ἐὰν δὲ ἐντὸς διετίας δὲν θεωρηθῇ, παραγράφεται.

§120Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ πρόστιμον, ὁσάκις ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ πταισματοδίκου, εἶναι ὅπως ἡ κράτησις ἢ ἡ φυλάκισις. Εἶναι ἀπαίτησις τοῦ Δημοσίου ἰδιωτικῆς φύσεως· εἶναι δημοσίου δικαίου ἀπαίτησις. Φρονῶ δὲ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη νομικὴ ἀντίληψις.

§121Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα· ἐὰν δὲν βεβαιωθῇ τὸ πρόστιμον, τότε θὰ μετουσιωθῇ ἡ ἀπαίτησις καὶ βεβαίως ἡ παραγραφὴ εἶναι κατὰ τὴν ὥραν καθ’ ἣν ἔχει βεβαιωθῆ ἔγκαιρος.

§122Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἐξεταστέα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως σκοπιμότητος, οὐδεμίαν δ’ ἔχει σκοπιμότητα διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι ὅλαι αἱ χρηματικαὶ ποιναὶ καὶ τὰ πρόστιμα εἰσπράττονται αὐτοστιγμεί. Δὲν εἰσπράττονται δὲ τὰ πρόστιμα ἐκεῖνα τὰ ἀφορῶντα ἀνήλικα, γυναῖκας ἢ ὑπερήλικας, οἵτινες δὲν ὑπάγονται εἰς προσωπικὴν κράτησιν. Τί θέλει δὲ συμβῆ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης; Μεταβάλλονται διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, καθ’ ἣν αἱ ποιναὶ παραγράφονται διὰ μόνον τὰ κακουργήματα μετὰ εἰκοσαετίαν, διὰ τὰ πλημμελήματα μετὰ δεκαετίαν, αἱ δὲ ἀποφάσεις αἱ ἐπιβάλλουσαι πρόστιμον μετὰ διετίαν ἀπὸ τῆς τελεσιδίκου. Τὴν διετίαν τὴν καθορίζετε σεῖς εἰς δεκαετίαν ὄχι ἀπὸ τῆς τελεσιδίκου ἀποφάσεως, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς βεβαιώσεως αὐτῆς ἐν τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους, δηλαδὴ θέλετε νὰ καταδιώξητε τοὺς ἀνηλίκους καὶ τὰς γυναῖκας ἐφ’ ὅρου ζωῆς. Ἑπομένως νομίζω ἄδικον τὴν διάταξιν αὐτήν, χωρὶς νὰ αὐξάνῃ τὸ ἔσολον τοῦ Δημοσίου οὔτε κατὰ 1 λεπτόν.

§123Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως. Ἡ διάταξις δὲν ἤθελεν ἴσως νὰ εἴπῃ δικαστικὰ ἔξοδα καὶ τέλη.

§124Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 33 ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 34, 35 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§125Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Τὸ περὶ οἰνοπνεύματος,

§126Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐὰν δὲν προκαλέσῃ συζήτησιν, εὐχαρίστως.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἰδικόν σας ἢ τὸ τῆς ἐπιτροπῆς;

§128Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τὸ Ὑπουργικόν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμων». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς δύο νομοσχέδια: 1) Σχέδιον νόμου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Καλαμῶν» καὶ 2) σχέδιον νόμου «περὶ προσλήψεως ἑνὸς τοπογράφου ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν δημοσίων ἔργων». Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἵνα δεχθῇ τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων ὡς κατεπειγόντων καὶ τὴν παραπομπὴν τούτων εἰς ἐπιτροπήν. (Γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν τὰ νομοσχέδια). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι κατήρτισα τὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὸ αʹ νομοσχέδιον, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἐκ τῶν κυρίων Ἀ. Κοκκέβη, Εὐστ. Μπαρδοπούλου, Μ. Δαζέα, Ἀθ. Παπαχελᾶ, Δ. Κάβουρα, Ἀ. Πετρομανιάτου, Ἀ. Περρωτοῦ, Θ. Κουτσομητοπούλου καὶ Ν. Δελακοβία. Ἀνακοινῶ ἐπίσης πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι κατήρτισα τὴν ἐπιτροπὴν καὶ διὰ τὸ βʹ νομοσχέδιον, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἐκ τῶν κυρίων Γ. Βλάχου, Π. Ἀγγελίδου, Ν. Παπαϊωάννου, Δ. Οἰκονόμου, Ν. Ῥούση, Γ. Καθάργιου, Ἀθ. Βαβυλοπούλου, Χρ. Καρᾶ καὶ Γ. Σχινᾶ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 5ῃ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§131ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι σήμερον περιμένεται ἡ ἔκθεσις ἡ σχετικὴ πρὸς τὸ ἀτύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ». Ἤδη λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν πρῶτον ἔκθεσιν τοῦ πλοιάρχου κ. Δαμιανοῦ περὶ τοῦ ἀτυχήματος τῆς προσκρούσεως τοῦ «Ἀβέρωφ» εἰς τὴν ὕφαλον παρὰ τὸ Dewenport, καὶ δεύτερον πρωτόκολλον ἐξετάσεως τῶν βλαβῶν, συνταχθὲν ὑπὸ ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε συστήσει αὐτὸς οὗτος ὁ πλοίαρχος κ. Δαμιανὸς μετὰ τὸ ἀτύχημα. Ταῦτα καταθέτων δηλῶ συγχρόνως ὅτι εἶμαι ἕτοιμος, ὅπως δεχθῶ τὴν συνέχισιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς σχετικῆς. Μετὰ μικρὸν θὰ ἔχωμεν ἀντίτυπα τῆς ἐκθέσεως, τὰ ὁποῖα θὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς. Ἂς προχωρήσωμεν λοιπὸν εἰς τὴν ἄλλην ἐργασίαν καὶ ὅταν διανεμηθῶσι τὰ ἀντίτυπα εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ, νὰ προχωρήσωμεν τότε εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§133ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ περιμένωμεν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ θὰ διανεμηθῶσιν ἐν τῷ μεταξὺ τὰ ἀντίτυπα τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων. Κατὰ συνέπειαν προχωροῦμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ἅμα γίνῃ ἡ διανομὴ καθ’ οἱανδήποτε στιγμὴν θελήσουν οἱ κ. κ. Βουλευταί, θὰ διακοπῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία καὶ θὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Τοῦτο εἶναι ὀρθότερον, διὰ νὰ λάβωσιν ἐν τῷ μεταξὺ γνῶσιν τῶν ἐγγράφων οἱ κ. Βουλευταί.

§135ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου». Ὁ κ. Ἀθηνογένης ἔχει τὸν λόγον.

§137Ι. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Ἐνδείκνυται, κύριοι Βουλευταί, ἡ ἐνίσχυσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ διὰ τοῦτο δηλῶ ὅτι θέλω ὑπερψηφίσει, ἄνευ ἐνδοιασμοῦ, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον διὰ δαπάνης οὐχὶ σημαντικῆς ἐπιτυγχάνεται ἀξιόλογον ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔβλεπον τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκδηλουμένην διὰ μέτρου ῥιζικωτέρου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἔλλειψις ἐνημερότητος δὲν εἶναι ἡ μόνη πληγὴ τῆς λογιστικῆς παρ’ ἡμῖν ὑπηρεσίας. Τὴν λογιστικὴν καὶ τὴν ταμειακὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν διέπει ἀτυχῶς σύστημα πολύπλοκον καὶ ἀπηρχαιωμένον, σύστημα μὴ ἔχον κἂν ὑπὲρ ἑαυτοῦ οὐδὲ τῆς σαφηνείας τὸ πλεονέκτημα. Τὰ ἐκ τούτου προκύπτοντα κακὰ ὑποπίπτουσιν ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν παντός. Δυσχέρεια περὶ τὸν ἔλεγχον τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν ἀφ’ ἑνός, εὐχέρεια περὶ τὴν διάπραξιν καὶ τὴν ἀπόκρυψιν καταχρήσεων ἀφ’ ἑτέρου. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐξέφραζε τὴν ἀπορίαν πῶς τὸ παρελθὸν ἠνέχθη ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον τὴν τοιαύτην κατάστασιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἀλλά, Κύριοι, οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τοῦ παρελθόντος καλῶς ἐγίνωσκον τὴν ἀκαταστασίαν ἐκείνην τῶν λογαριασμῶν τοῦ Κράτους, εἶχον ὅμως συμφέρον εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ λογιστικοῦ σκότους, ἵνα δύνανται νὰ ἐξαγγέλλωσι περισσεύματα ἐκεῖ ἔνθα μόνον ἐλλείμματα ὑπῆρχον. Ἵνα ὅθεν τεθῇ ὁριστικῶς τέρμα εἰς τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων, δέον ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἄδειαν ὅπως μετακαλέσῃ ξένον ὀργανωτὴν τῆς τε λογιστικῆς καὶ ταμειακῆς τῆς ὑπηρεσίας πρὸς πλήρη ἀναχώνευσιν τῶν δύο τούτων κλάδων τῆς παρ’ ἡμῖν διοικήσεως. Ἄλλως ναὶ μὲν φρονῶ ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον προσῆκον εἶναι νὰ τύχῃ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, πλὴν ἰσχυρίζομαι ὅτι ἀποτελεῖ ἡμίμετρον.

§138Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλῶ ὅτι δὲν περιελήφθη ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ ἡ διάταξις περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαποῦ διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, διότι δὲν εἶχον ἀκόμη συντελεσθῆ αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς ξένης Κυβερνήσεως. Ἤδη δηλῶ ὅτι θὰ περιληφθῇ ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτρέπηται ἡ μετάκλησις ἀλλοδαποῦ διευθυντοῦ.

§139Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ μετακληθησόμενος ὀργανωτὴς θὰ εἶναι διευθυντής;

§140Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Περὶ προσκλήσεως ἀλλοδαπῶν ὀργανωτῶν ἔχω ἄλλην γνώμην παρὰ τὴν ἐκπεφρασμένην ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ. Οἱοσδήποτε ἀλλοδαπός, ἵνα σχηματίσῃ γνώμην περὶ τῆς καταστάσεως οἱουδήποτε κλάδου, ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐργασθῇ ἐν αὐτῷ καὶ νὰ διευθύνῃ τὸν κλάδον. Δι’ αὐτὸ καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τελωνοφυλακῆς, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω σήμερον ἢ αὔριον, ὁρίζεται ὅτι οἱ μετακαλούμενοι ἔρχονται ὡς διευθυνταί, ὥστε οὗτοι μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη νὰ δυνηθῶσι νὰ ὑποβάλωσιν ὀργανισμοὺς μεμελετημένους.

§141Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ ὡς πρὸς ταῦτα δὲν θὰ μὲ εὕρῃ ἀντιλέγοντα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὴν περὶ τούτου γνώμην μου ἀνευρίσκετε καὶ εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου Εὐταξίου ὑποβάλλοντος τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1910, προκειμένου περὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, κακίζων ἐμὲ ὅτι ἐζήτουν ἔτι μεγαλειτέραν δαπάνην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Ἐννοεῖται ὅτι, ἀφοῦ ταῦτα ἐγένοντο πρὸ τριῶν ἐτῶν, τὴν σήμερον δὲν δύναμαι ἢ νὰ εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος ὅτι ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀλλοδαπὸν ὀργανωτὴν οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐὰν ἐπιτύχωμεν καλὸν τοιοῦτον, τὰ πράγματα θὰ ἀποβῶσιν ὡς ἄριστα. Ἀλλ’ ἐπὶ τούτου χρειάζεται μεγάλη προσοχὴ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς γνωρίζει πόσας δυσκολίας παρουσιάζει ἡ ὀργάνωσις αὕτη ἐν Κρήτῃ ἕνεκα τοῦ ξένου ὀργανωτοῦ, μὴ ἀποδειχθέντος ἀνταξίου τῆς θέσεώς του. Προκειμένου περὶ τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου θέλω καὶ ἐνταῦθα κάμει τὰς αὐτὰς παρατηρήσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἃς ἔκαμον καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου. Δὲν νομίζω ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ συστήσωμεν νέας ὑπηρεσίας, πρέπει νὰ παραβλέπωμεν ἐντελῶς τὸ παλαιὸν προσωπικόν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ λόγος πρὸς τοῦτο. Καὶ βλέπομεν ἐνταῦθα τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπὸ δεκαετίας παρέχει μεγάλας ὑπηρεσίας, νὰ παραγκωνίζηται τελείως καὶ ἀντ’ αὐτοῦ νὰ προσλαμβάνωνται ἄλλοι (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἔκτακτοι λογισταὶ προσλαμβάνονται ἐκ λογιστικῶν ὑπαλλήλων εὐδοκίμως ὑπηρετησάντων ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ, τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ καὶ ἐν τῇ ταμειακῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐπὶ βαθμῷ τοὐλάχιστον ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ τάξεως, ἢ διατελεσάντων λογιστῶν τῆς Ἐθνικῆς ἢ ἄλλης νομίμως ἀνεγνωρισμένης Τραπέζης ἐπὶ πενταετίαν τοὐλάχιστον». Ὥστε ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη λαμβάνομεν, καὶ μόνον τοὺς παλαιοὺς λογιστὰς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἔστω καὶ ἂν ἔχωσιν ὑπηρεσίαν δεκαετῆ, τοὺς παραγκωνίζομεν.

§142Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Περιλαμβάνονται καὶ αὐτοί. Κατ’ οὐσίαν πάντες οἱ νῦν ὑπηρετοῦντες περιλαμβάνονται.

§143Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Περὶ τούτου θὰ ὑποβάλω καὶ τροπολογίαν· ἀλλ’ ἐρωτῶ ἂν εἶναι δυνατὸν ὑπάλληλοι λογισταί, ἐργασθέντες εἰς τὰς Τραπέζας ἐπὶ πενταετίαν, νὰ δεχθῶσι νὰ ἔλθωσι μὲ τὸν γλίσχρον μισθόν, τὸν ὁποῖον τοῖς παρέχομεν, ἐὰν πράγματι εἶναι ὑπάλληλοι ἀξίας, δυνάμενοι νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἀπορρίμματα τῆς προτέρας αὐτῶν ὑπηρεσίας, τοὺς ὁποίους καὶ δὲν θὰ γνωρίζωμεν, ὥστε κατὰ προτίμησιν πρέπει νὰ κρατήσωμεν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους γνωρίζομεν καὶ εἶναι καλοί. Διὰ τοῦτο κατέθηκα τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας προστίθεται εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 5 ἡ φράσις «ἢ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ πενταετίαν ἐπίσης ὡς ἔκτακτοι λογισταὶ ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ».

§144Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ τὴν μελετήσω.

§145Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, θὰ φέρω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸ ἄρθρον 5. Λέγεται ἐν αὐτῷ ὅτι «οὐδεὶς ἔχων τὰ προσόντα διορίζεται, προάγεται ἢ μετατίθεται εἰς ὑπουργικὸν γραμματέα βʹ τάξεως ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ, ἂν μὴ ὑπηρέτησεν ἐν αὐτῷ ἐπὶ διετίαν τοὐλάχιστον κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν». Τί ἐννοεῖτε;

§146Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Νὰ ὑπηρέτησεν ἐπὶ διετίαν κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν.

§147Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πόση ὑπολογίζει ὅτι θὰ εἶναι ἡ δαπάνη δι’ ὅλους τοὺς ἀλλοδαπούς, τοὺς ὁποίους θὰ μετακαλέσῃ. Βεβαίως τοῦτο θὰ τὸ ἔχῃ ὑπολογίσει, διότι εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ κεφάλαια τοῦ προγράμματός της. Ἡ δαπάνη βεβαίως θὰ εἶναι ὑπὲρ τὸ ἓν ἑκατομμύριον, ἀλλὰ μέχρι τίνος σημείου νομίζει ὅτι θέλει φθάσει 1½ ἑκατομμύριον, 2 ἑκατομμύρια;

§148Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ περιλαμβάνεται ἡ δαπάνη· ἀπομένει μόνον ἡ δαπάνη τῆς Χωροφυλακῆς, τῆς Τελωνοφυλακῆς, τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τῶν δασῶν. Ἡ δαπάνη διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων εἶναι πολὺ μικρά, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀριθμοῦ μεγάλου. Αἱ δηλώσεις, τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ διαλύσωσι πᾶσαν ἀπορίαν.

§149Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι, ἐπειδὴ μετάκλησις ξένων ὀργανωτῶν εἶναι ἓν τῶν κεφαλαίων τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔχῃ ὑπολογίσει τὴν δαπάνην.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησις ἐπερατώθη. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§151Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐκ τῶν ἕξ ὑπουργικῶν γραμματέων οἱ πέντε εἶναι πρώτης τάξεως καὶ ὁ εἷς δευτέρας. Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς μεγάλης αὐτῆς δυσαναλογίας, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι ἀδικαιολόγητος. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καιρός, διότι προστίθεται προσωπικόν, καὶ θὰ ἔχωσι τὸ εὐτύχημα νὰ προβιβασθῶσιν ὡς ἐκ τῆς περιστάσεως αὐτῆς πολλοὶ ὑπουργικοὶ γραμματεῖς, ἢ νομίζω ὅτι δύνανται ἐκ τῶν ἕξ τούτων ὑπουργικῶν γραμματέων κατὰ μέγιστον ὅρον οἱ ἡμίσεις νὰ εἶναι πρώτης τάξεως καὶ οἱ ἡμίσεις νὰ εἶναι δευτέρας.

§152Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὴν γʹ συζήτησιν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§154Φ. ΝΕΓΡΗΣ. «Προάγεται εἰς τμηματάρχην ὁ γραμματεὺς αʹ τάξεως». Ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι πάντοτε ζητοῦμεν, ὅπως ἔχῃ ὁ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ δίπλωμα Πανεπιστημίου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπαιτήσωμεν ἄλλο τι διὰ τοὺς ἔχοντας ὑπηρεσίαν, τοὐλάχιστον δυνάμεθα νὰ θέσωμεν τὸν ἑξῆς ὅρον, ὅτι μεταξὺ ὁμοιοβάθμων κατὰ τὴν προαγωγὴν προτιμᾶται ὁ ἔχων πλειότερα ἔτη ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ δίπλωμα διδάκτορος. Τοῦτο ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι διάφορον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου.

§155Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Νέγρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 5 καὶ 6. Ἐπίσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ περὶ δημοσίων προσόδων νόμου». Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Θεοδωρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος». Θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσιν. (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς, τεῦχος Αʹ.) Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6, 7 καὶ 8, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῶν οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν τοῦ Κράτους». Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουτούπης.

§157Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐψηφίσαμεν, κύριοι Βουλευταί, τὴν πρωίαν δαπάνην πρὸς διαρρύθμισιν τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας ἐξ ἑκατοστύων τινῶν χιλιάδων δραχμῶν, ἑτέραν δὲ πρὸ ὀλίγου δαπάνην δεδικαιολογημένην, κατὰ τὴν κρίσιν μου, πρὸς τακτοποίησιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Καλούμεθα τώρα νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται χιλιάδων δραχμῶν δαπάνη ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν διὰ τὰς δύο ἄλλας ὑπηρεσίας. Καὶ ἐνῷ καθ’ ἑκάστην ὑποβάλλονται νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων αὐξάνονται αἱ δαπάναι, οὐδὲν εἶδον μέτρον λαμβανόμενον, ὅπως γίνῃ καὶ μείωσις δαπάνης διὰ θέσεις περιττάς. Θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ν’ ἀποδείξω ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ἐγένετο ἐλάττωσις, καὶ σημαντικωτάτη μάλιστα, δαπανῶν πληρέστατα δεδικαιολογημένη· λυποῦμαι ὅμως, διότι δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τοῦτο καὶ διὰ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀνατρέξῃ εἰς πολὺ παλαιοτέραν ἐποχήν, εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς Βενετίας, καὶ ἐκεῖ θὰ ἀνεύρῃ μίαν ὑπηρεσίαν ἐγκατεστημένην, ἡ ὁποία εἶχε σκοπὸν νὰ εὑρίσκῃ τὰς περιττὰς δαπάνας καὶ ὠνομάζετο Scanzatori delle spese superflue, ἤτοι θηρευταὶ τῶν περιττῶν δαπανῶν. Ἐὰν συνιστᾶτο μία τοιαύτη ὑπηρεσία παρ’ ἡμῖν, θὰ εὕρισκε πολλὰς δαπάνας περιττάς, τὰς ὁποίας βεβαίως οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοί, μὴ δυνάμενοι νὰ γνωρίζωσι τὰς λεπτομερείας δὲν εὑρίσκουσι. Μία ὑπηρεσία τοιαύτη, οἱανδήποτε δαπάνην καὶ ἂν ἀπῄτει, θὰ ἦτο πληρέστατα δεδικαιολογημένη, διότι ὁ ἀναδιφῶν τὰς σελίδας τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους βεβαίως θὰ συναντήσῃ διαφόρους δαπάνας, αἱ ὁποῖαι δὲν δικαιολογοῦνται ἐκ τῶν πραγμάτων. Ὁπωσδήποτε σήμερον διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ζητεῖται αὔξησις προσωπικοῦ, ἵδρυσις νέας ὑπηρεσίας καὶ μία δαπάνη κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐξ 140 χιλιάδων δραχμῶν, κατὰ τὴν κρίσιν μου δέ, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν βλέπω τόσον σοβαρούς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ὑπεσχέθη ῥύθμισιν τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία, καθὼς γνωρίζετε, ἔχει ἀναλάβει τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀμέσων φόρων, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ ποία μεταρρύθμισις καὶ ποία τελειοποίησις δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐπὶ τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν λαμβάνῃ πρόνοιαν, ὅπως παύσῃ τὸ καθεστὼς τῆς ἐνοικιάσεως τῶν φόρων. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν πᾶσα Πολιτεία θεωρεῖται ὅτι φέρει ἀκόμη ἴχνη παρελθούσης βαρβαρότητος εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων δι’ ἐνοικιάσεως. Τοῦτο κατενόησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε περὶ τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος ἐκ τῶν σπειρομένων γαιῶν, ἀπήλειψε τὴν διάταξιν ταύτην περὶ ἐνοικιάσεως καὶ μετέτρεψε ταύτην εἰς ἓν σύστημα ἐπίσης ἀξιοκατάκριτον, ἀλλ’ ὀλιγώτερον ἐκείνου κακόν, μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ ἄρῃ αὐτὸ τελείως, ὅπως πράγματι ὑπάρξῃ τρόπος εἰσπράξεως μὴ ὀχληρὸς διὰ τοὺς φορολογουμένους. Καὶ ὑπάρχουσιν ἀρκετοὶ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἀκόμη ἐξακολουθοῦν νὰ ἐνοικιάζωνται, χωρὶς νὰ εἶναι ἱκανὴ ἡ ἐφοριακὴ ὑπηρεσία νὰ προλάβῃ τὸ κακὸν αὐτό, καὶ χωρὶς νὰ λαμβάνηται πρόνοια ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως παύσῃ τὸ κακὸν αὐτό. Φόρος σπουδαιότατος, φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ ἐνοικιάζηται, καὶ ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἤθελέ τις ἰσχυρισθῆ ὅτι δὲν εἶναι ὀχληρὸς ὁ τρόπος οὗτος τῆς εἰσπράξεως, διότι ὁ φόρος εἰσπράττεται εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα, πάντοτε ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν εἶναι δυνατὸν οὐ μόνον νὰ μὴ εἶναι ὀχληρός, ἀλλὰ καὶ νὰ λαμβάνῃ περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται. Τὴν τοιαύτην μεταβολὴν τοῦ συστήματος τῆς μὴ ἐνοικιάσεως τῶν φόρων πρῶτος ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἐφήρμοσε, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι καὶ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως δὲν εἶναι ὀχληρὸς καὶ τὰ δημοτικὰ ἔσοδα δὲν ἠλαττώθησαν παντάπασι, διότι τὴν βαρβαρότητα τοῦ ἐνοικιαστοῦ διεδέχθη ἡ καλωσύνη ὁπωσδήποτε τῶν ὀργάνων τοῦ δήμου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ αἰσθάνωνται τὴν πίεσιν τῆς φορολογίας οἱ πολῖται τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Κατορθώνει δὲ νὰ εἰσπράττῃ ὁ δῆμος Ἀθηναίων περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰσέπραττε δι’ ἐνοικιάσεως. Βεβαίως λοιπὸν ἡ μεταβολὴ τοῦ συστήματος τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων δι’ ἐνοικιάσεως καὶ διὰ τὸ δημοτικὸν ταμεῖον οὐ μόνον δὲν θὰ φέρῃ ζημίαν, ἀλλὰ καὶ ὠφέλειαν ἐξ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἡ φορολογία δὲν θὰ εἶναι ὀχληρὰ διὰ τοὺς φορολογουμένους, εἰσπραττομένων τῶν φόρων ὑπὸ ὀργάνων τῆς Πολιτείας, ἀρκεῖ νὰ εὑρεθῇ ἡ Πολιτεία εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ μορφώσῃ ὑπαλλήλους. Εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ὡς δικαιολογία τοῦ προτεινομένου μέτρου εἶναι καὶ πάλιν φόροι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ εἰσπραχθῶσιν, οἱ προτεινόμενοι φόροι ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν καὶ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, διότι οἱ φόροι οὗτοι εἶναι ἄμεσοι, καὶ ἑπομένως ὑπάγονται εἰς τὸ ἐφοριακὸν τμῆμα, εἰς τὸ τμῆμα τῶν ἀμέσων φόρων. Ἀλλὰ δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον πρέπει νὰ δικαιολογηθῇ ἡ αὔξησις αὕτη, ὅτε ὁ φόρος ἐπὶ τῶν σπειρομένων γαιῶν ἀντικαθιστᾷ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑποτίθηται ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ αὔξησις μιᾶς ὑπηρεσίας, ὅτε μάλιστα λαμβάνεται πρόνοια, ἵνα γίνηται εἴσπραξις διὰ βεβαιωτῶν εἴτε δι’ ἐκτάκτων ὀργάνων, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ διατεθῇ ἓν κολοσσιαῖον ποσόν. Θὰ προέτεινον, ἂν καὶ ἡ πρότασίς μου δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καμμίαν ἀξίαν εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, θὰ προέτεινον, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν στηρίξῃ τὴν μεταρρύθμισιν εἰς τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως τῶν ἀμέσων φόρων, τὴν βεβαίωσιν εἰς τὰς δηλώσεις τῶν κατόχων. Διὰ τῆς ἱδρύσεως τῶν κοινοτήτων θὰ εἶναι εὐκολώτερον, ὅπως αἱ δηλώσεις γίνωνται ἀκριβῶς· εἰς τὰ μικρὰ μέρη εἶναι ἀδύνατον νὰ διαφύγῃ τὴν γνῶσιν τῶν ἁρμοδίων τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς μέχρι τοῦ ἐλαχίστου ποσοῦ. Πάντες γνωρίζουσι ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παράγῃ, οὐδὲ θὰ εἶναι εὔκολος ἡ συνεννόησις τῶν κατοίκων ὁλοκλήρων χωρίων ἢ δήμων, ὅπως διὰ τῶν ὑπευθύνων τῶν ἀποτελούντων τὴν κοινότητα αἱ δηλώσεις περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς προσόδου ἑκάστου εἶναι ψευδεῖς. Κατὰ τοιοῦτόν τινα τρόπον καὶ αἱ δαπάναι πρὸς εἴσπραξιν θὰ ἠλαττοῦντο σημαντικῶς καὶ θὰ ἠθικοποιεῖτο ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος θὰ ἐγνώριζεν ἐπὶ τέλους ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν εἶναι κατακτητής, θὰ ἔπαυε δὲ ἐξ ἄλλου καὶ ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ δυστυχῶς νὰ ὑπάρχῃ, ὅτι πᾶν τὸ πληρωνόμενον εἰς τὸ Κράτος εἶναι ἀπώλεια. Καὶ ἔχουσι δίκαιον μέχρι τινὸς οἱ νομίζοντες ὅτι πᾶν τὸ πληρωνόμενον εἰς τὸ Κράτος εἶναι ἀπώλεια· ἀλλ’ ἐλπίζομεν ὅτι ἡ Πολιτεία θὰ δώσῃ εἰς τὸ μέλλον ἀνταλλάγματα, ὥστε ἡ κακὴ αὐτὴ ἰδέα νὰ ἐκλίπῃ. Νομίζω λοιπόν, διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶ, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῇ μετὰ τοιαύτης σπουδῆς ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔκαμνε πολὺ καλλίτερον νὰ ἐμελέτα περισσότερον τὸ ζήτημα καὶ εἰς τὴν μέλλουσαν Σύνοδον νὰ παρουσίαζε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτε καὶ ὁ ἴδιος θὰ ἐπείθετο ὅτι ἄλλα τινὰ ἀποτελοῦσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ προτείνῃ, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο καλλίτερον παρεσκευασμένη, ὅπως συζητήσῃ τὰ μέτρα ταῦτα.

§158Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δύο εἶναι τὰ κεφαλαιώδη τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπὶ τῶν ὁποίων εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς προκαλεῖται ἡ προσοχὴ τοῦ ἀναγνώστου· πρῶτον ὅτι ἀπαιτεῖται δαπάνη ἐπὶ πλέον κατὰ τὴν ἐν τῇ ἐκθέσει δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ 140,870 δρ. καὶ δεύτερον ὅτι γίνεται ἀναδιοργάνωσις ὑπὸ τύπον ἀναστατώσεως ὅλης τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας, διορισμοί, προαγωγαί, μεταθέσεις, διαγωνισμοί.

§159Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναστάτωσις ὑπὸ τύπον ἀναδιοργανώσεως.

§160Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ὅλα ταῦτα ὀνομάζονται ἀναδιοργάνωσις. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ νομίζω ὅτι ζῶμεν κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1883–1890. Καὶ τότε μεγάλοι ἄνδρες παρουσιάζοντο εἰς τὸν Ἑλληνικὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα, καὶ τότε παραγωγικαὶ δαπάναι, καὶ τότε ἔργα μεγάλα ὑπισχνοῦντο εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τότε οὐ μόνον δαπάναι παραγωγικαί, ἀλλὰ καὶ δάνεια ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων παρείχοντο δωρεὰν κατὰ τὰς δηλώσεις τῶν μεγάλων ἀνδρῶν τῆς ἐποχῆς τῆς τότε. Ὅστις ἀμφιβάλλει ἂς ἔλθῃ νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἀγόρευσιν τῆς 4 Φεβρουαρίου τοῦ 1892 τοῦ ἐκπροσωποῦντος τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι ἐδήλου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ συνεπῶς πρὸς τὸν λαὸν τὸν Ἑλληνικόν, ὅτι συνωμολόγησε δωρεὰν δάνειον 135 ἑκατομμυρίων, καὶ ἡ πολιτικὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία συνωμολόγει δωρεὰν δάνεια ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, ἡ πολιτική, ἥτις ἐδήλου τοῦτο τῇ 4 Φεβρουαρίου 1892, τῇ 10 Δεκεμβρίου 1893, δηλαδὴ μετὰ πάροδον οὐχὶ ὁλοκλήρου ἔτους, ἔλεγε τὸ περίφημον: δυστυχῶς ἐπτωχεύσαμεν!

§161Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἦτο πολὺ πρότερον· τῷ 1887.

§162Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ λέγω ὅτι, ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι τὸ δάνειον ἐκεῖνο τῶν 135,000,000 τὸ ἀπέκτησε δωρεὰν τῷ 1883. Ἐδήλου μάλιστα καί τι περιπλέον, ὅτι κατεσκεύασε δωρεὰν καὶ τὰ τρία θωρηκτά. Ὅστις ἀμφιβάλλει ἂς εὕρῃ τὴν ἀγόρευσιν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς 4 Φεβρουαρίου 1892 καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι ἐδήλου—τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τὸ τονίζω—ὅτι συνωμολόγησε δωρεὰν τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων καὶ ἐπὶ πλέον τῷ ἐχάρισαν καὶ τρία θωρηκτὰ καὶ μετὰ πάροδον οὐχὶ ὁλοκλήρου ἔτους ἔλεγε τὸ: δυστυχῶς ἐπτωχεύσαμεν!

§163Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὰ 135 ἑκατομμύρια ἦτο καὶ ἡ ἀξία τῶν θωρηκτῶν.

§164Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐχί. Ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου εἶπε: «τὰ πλοῖα κατεσκευάσθησαν δωρεάν». Τὸν διέκοψεν εἷς Βουλευτὴς καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν: «Εἴπετε ἄλλοτε ὅτι καὶ τὸ δάνειον ἀπεκτήθη δωρεάν».—«Μάλιστα· καὶ τὸ δάνειον ἀπεκτήθη δωρεάν».

§165Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μέρος τοῦ δανείου.

§166Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι. Δὲν ἔλεγε τοῦτο.

§167Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι τοῦτο, ὅτι μέρος τοῦ δανείου καὶ τὰ τρία θωρηκτά.

§168Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εὑρίσκομαι, λέγω, καὶ ζῶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπίσης ἐγίνοντο νόμοι ὀργανωτικοί, ἀναδιοργανωτικοί, ἀναμορφωτικοί, δὲν ἠξεύρω ποῖοι ἄλλοι, οἱ νόμοι π. χ. περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, διὰ νὰ ἐξυγιάσωσι τὴν δημόσιον ὑπηρεσίαν, καὶ οἵτινες οὐδένα ἄλλον εἶχον σκοπὸν παρὰ νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὴν δημόσιον ὑπηρεσίαν ὅλους τοὺς φίλους καὶ ὀπαδοὺς τοῦ κόμματος! Καὶ διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἂς ἐπιτραπῇ εἰς ἐμὲ νὰ πιστεύω ὅτι οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖται. Ἀλλ’ ἐπειδή, ὡς ἔλεγον καὶ πρὸ ἡμερῶν, ἐμποδίζουσιν οἱ ἀποκεντρωτικοὶ νόμοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδώσαμεν μεῖζον κῦρος καὶ διὰ συνταγματικῆς διατάξεως, διὰ τοῦτο ἔρχονται οἱ νόμοι οἱ ἀναδιοργανωτικοί, οἱ νόμοι οἱ ἀνορθωτικοὶ νὰ ἐπιτρέψωσιν ὅλην τὴν ἐξοικονόμησιν τῶν κομματικῶν ἀναγκῶν· διότι τί περισσότερον θὰ ἐκέρδαινε μία κομματικὴ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον οἱ ἀποκεντρωτικοὶ νόμοι; Τί περισσότερον τοῦ κερδαινομένου διὰ τοῦ νόμου τούτου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ γίνωσι προαγωγαὶ ἐπὶ προαγωγῶν, μεταθέσεις ἐπὶ μεταθέσεων, διαγωνισμοὶ ἐπὶ διαγωνισμῶν, καὶ εἰς τὸ τέλος δαπάναι ἐπὶ δαπανῶν; Ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ἔφερε τὴν πτώχευσιν τοῦ Κράτους καὶ ἀναμφιβόλως ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ἀκολούθως ἔφερε τὸν ἐπαίσχυντον πόλεμον. Εὔχομαι ἐξ ὅλης ψυχῆς ἡ πολιτικὴ ἡ σημερινὴ νὰ μὴ φέρῃ τὸ οἰκονομικὸν βάραθρον τοῦ τόπου, τὴν παντελῆ ἀδυναμίαν τοῦ Κράτους νὰ ἐκπληρώσῃ οἱονδήποτε ἐκ τῶν σκοπῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἱδρύθη.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§170Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου λαμβάνων ἀφορμὴν καταθέτω μίαν τροποποίησιν πρὸς ὄφελος τῶν ὑπαλλήλων τῶν καπνοκοπτηρίων. Εἶναι πρᾶγμα δικαιότατον. Συμβαίνει πρᾶγμα ἀξιοπερίεργον. Ἠξεύρετε ὅτι ἐξ ὅλων τῶν ὁμοιοβάθμων αὐτῶν ὑπαλλήλων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται ὀλιγώτερον, εἶναι οἱ ὑπάλληλοι τῶν καπνοκοπτηρίων. Σημειωτέον δὲ ὅτι αὐτοὶ ἀποτελοῦσι μίαν τάξιν ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὀνομασθῇ τάξις χειρωνάκτων· διότι, σᾶς παρακαλῶ, ἠξεύρει κανεὶς εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑπαλλήλων ἄλλους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐργάζωνται ὅπως οἱ τσούσηδες, ἀπὸ τὰς 6½ τὸ πρωΐ—σημειώσατέ το καλῶς προκειμένου περὶ ὑπαλλήλων — καὶ νὰ φεύγωσιν εἰς τὰς 6½ τὸ ἑσπέρας; Ἀνεξαρτήτως δὲ αὐτοῦ εἶναι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἀμείβονται κατὰ τρόπον χειρωνακτικόν, εἶναι ὑπάλληλοι, τῶν ὁποίων ἡ ὑγεία διατρέχει κίνδυνον πάντοτε πολὺ περισσότερον τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων ἕνεκα τοῦ περιβάλλοντος τῶν καπνοκοπτηρίων καὶ ἕνεκα τῶν περιστάσεων. Εἶναι λοιπὸν παράδοξον πῶς πληρώνονται οὗτοι μὲ μισθὸν ὀλιγώτερον. Καὶ πῶς; Μὲ μισθὸν ὀλιγώτερον τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος, τὸν μειούμενον, ὄχι τὸν αὐξανόμενον. Λαμβάνουσι καὶ ἤδη ὀλιγώτερον μισθόν, ἑπομένως θὰ λαμβάνωσι πολὺ ὀλιγώτερον, καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ αὔξησις, τὴν ὁποίαν παρουσιάζουσι τὰ νομοσχέδια. Πρὸς τούτοις δὲ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἐκτελοῦντες τὴν ὑπαλληλικὴν ὑπηρεσίαν καταστρέφουσι καὶ τὰ φορέματά των. Ἔχουσι δὲ ὡς ἐκ τοῦ μικροτέρου κύκλου αὐτῶν ὀλίγην προαγωγήν. Δὲν ἠξεύρει τις ἀπὸ ποῦ νὰ ἀρχίσῃ καὶ ποῦ νὰ τελειώσῃ! Διατί, παρακαλῶ, αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι, διὰ τοὺς ὁποίους λέγομεν ὅτι εἶναι ἐξευτελιστικὴ ἡ ὑπηρεσία των καὶ ὅτι εἶναι καθαρῶς χειρωνακτική, νὰ μὴ λαμβάνωσι μισθόν, τὸν ὁποῖον ὅλοι οἱ ἄλλοι; Ἐξ αὐτοῦ λαμβάνων ἀφορμὴν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐξομοιῶν αὐτοὺς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν.

§171Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχεται ὁ κ. Ὑπουργός;

§172Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι δέχεται.

§173Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀνομολογῶ ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν διευθυντῶν τῶν καπνοκοπτηρίων, ὅπως καὶ ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων τῶν καπνοκοπτηρίων, εἶναι μικροί, ὅπως καὶ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων εἶναι δυσανάλογοι, διότι ἔχουσι κανονισθῆ πρὸ τεσσαρακονταετίας ἢ πεντηκονταετίας. Δὲν δύναμαι ὅμως τώρα εἰς τὸν ταμειακὸν κλάδον νὰ εἰσαγάγω διάταξιν ἀποβλέπουσαν εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν. Δὲν θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις αὕτη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ἀλλ’ οὐδὲ πρέπον. Ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν καπνοκοπτηρίων, θὰ γίνῃ ἰδιαίτερον νομοσχέδιον, ὅπως θὰ γίνῃ καὶ περὶ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ φροντίσωμεν. Θὰ λάβωσι τὴν καλωσύνην οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι νὰ ἀναμείνωσι. Νῦν ὅμως δὲν δύναται νὰ προστεθῇ διάταξις εἰδικὴ διὰ τοὺς διευθυντὰς καπνοκοπτηρίων.

§174Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰ ἑξῆς: Μεταξὺ τῶν νέων θέσεων, αἵτινες δημιουργοῦνται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι καὶ θέσεις δεκατριῶν ἐλεγκτῶν αʹ καὶ βʹ τάξεως, αἱ ὁποῖαι κανονίζονται διὰ τοῦ ἄρθρου 2. Ἔρχεται τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον εἰς τοὺς ἐλεγκτὰς αὐτοὺς κανονίζει μισθὸν διὰ μὲν τοὺς αʹ τάξεως δραχμὰς 240, διὰ δὲ τοὺς βʹ τάξεως δραχμὰς 190 κατὰ μῆνα. Ἐκ τοῦ ὅλου νομοσχεδίου φαίνεται ὅτι οἱ ἐλεγκταὶ οὐδεμίαν ἔχουσιν ἰδιάζουσαν ὑπηρεσίαν ἢ μόνον ὑπηρεσίαν γραμματέως Ἐφοριῶν. Τώρα διατί λαμβάνουσι τὴν ὀνομασίαν τῶν ἐλεγκτῶν; Ἴσως λαμβάνουσιν αὐτὴν μόνον διὰ νὰ δικαιολογῆται ἡ διαφορὰ αὕτη τῆς ἐπὶ πλέον μισθοδοσίας, διότι ἐξ ὅλου τοῦ νομοσχεδίου δὲν φαίνεται νὰ ὑπάρχῃ διαφορά τις τῆς θέσεως τοῦ γραμματέως. Ἤθελον λοιπὸν ἐρωτήσει· διατί αὐτὴ ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ; Ἐνῷ οἱ γραμματεῖς αʹ τάξεως ἔχουσιν 160 δραχμάς, διατί οἱ ἐλεγκταὶ αʹ τάξεως ἔχουσι 240, καὶ ἐνῷ δημιουργεῖται ἡ θέσις αὐτή, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶχε λόγον τινά, ἴσως εἴς τινας Ἐφορίας νὰ προσετίθετο μία θέσις γραμματέως καὶ νὰ ἔχωμεν μίαν δαπάνην πολὺ μικράν;

§175Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τοὺς ἐξομοιοῖ μὲ ἐφόρους βʹ τάξεως.

§176Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τοὺς τοποθετήσητε εἰς Ἐφορίας τότε. Ἀκριβῶς ἐγὼ θέλω νὰ ἐννοήσω ποίαν θέσιν ἔχουσιν οἱ ἐλεγκταὶ παρὰ ταῖς Ἐφορίαις, ἀφοῦ εἶναι ἴσοι κατὰ τὰ καθήκοντα μὲ τοὺς γραμματεῖς καὶ ποίαν ὑπηρεσίαν θὰ ἔχωσι παρὰ ταῖς Ἐφορίαις.

§177Δ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ. Εἶναι οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταί, λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν δὲν ἔχωσιν ὑπηρεσίαν, θὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ ταμεῖα.

§178Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, οἱ ἐλεγκταί, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος, εἶναι ὑπάλληλοι ἀνώτεροι τῶν μέχρι τοῦδε ὑπαρχόντων ἐν ταῖς οἰκονομικαῖς Ἐφορίαις. Δὲν θέλω νὰ παραβάλω τί γίνεται ἀλλαχοῦ· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλειπε καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινε πολλάκις ἐκ τύχης, εἶναι ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι, ὅταν εἶναι μόνοι, κάμνουσιν ὅ,τι θέλουσι, καὶ δὲν εἶναι ἄξιοι νὰ ἐπιβάλλωσι τὸ κράτος τοῦ νόμου. Καὶ ἕνεκα τῶν προσόντων των καὶ ἕνεκα τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κατέχωσι, θὰ συνεργάζωνται μετὰ τῶν ἐφόρων κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων. Ὅπως δὲ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τοιούτων ἀνωτέρων ὑπαλλήλων συνέβη πρὸ καιροῦ νὰ κατατμήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν Ἐφορίαν εἰς δύο, διότι ὁ εἷς ὑπάρχων δὲν ἐπήρκει καὶ νὰ χρειασθῇ δεύτερος, οὕτω καὶ νῦν, ὁπότε θ’ αὐξηθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, ὅτε θὰ ἔχωμεν πλείονας ἀμέσους φόρους, πρὸ πάντων τὸν τοῦ εἰσοδήματος, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις ζητήσῃ ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων ἐν τῇ ἐφοριακῇ ὑπηρεσίᾳ. Οἱ ἐλεγκταὶ εἶναι ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνώτεροι τῶν ὑπαρχόντων ὑπαλλήλων, καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐργάζωνται μετὰ τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων. Δι’ αὐτὸ δημιουργοῦνται αὐταὶ αἱ θέσεις, διότι ἀπαιτεῖται ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος νὰ ἔχῃ συμπράκτορα ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ μέχρι τοῦδε ὑπάρχοντος. Λέγεται ἐλεγκτὴς κατὰ μετάφρασιν τῆς Γαλλικῆς λέξεως contrôleur.

§179Ι. ΔΟΓΑΝΗΣ. Δὲν θὰ ἔρχηται εἰς σύγκρουσιν μὲ τὸν ἔφορον;

§180Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι. Εἶναι ὑφιστάμενος.

§181Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 3 λέγει τὰ ἑξῆς: Ὁ μηνιαῖος μισθὸς τῶν ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων ὁρίζεται ὡς ἑξῆς:

Ὁ δὲ μηνιαῖος μισθὸς τῶν κλητήρων τῶν οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν ὁρίζεται ὡς ἑξῆς:

Τὸ δὲ ἄρθρον 4 λέγει τὰ ἑπόμενα: Ὁ βαθμὸς τῶν ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων ὁρίζεται ὡς ἑξῆς: Οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι αʹ τάξεως ἔχουσι βαθμὸν τμηματάρχου βʹ τάξεως. Οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι βʹ τάξεως καὶ οἱ ἐλεγκταὶ αʹ τάξεως ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως. Οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι γʹ καὶ δʹ τάξεως, οἱ ἐλεγκταὶ βʹ τάξεως, οἱ ἐφοριακοὶ γραμματεῖς αʹ τάξεως καὶ οἱ ἐφοριακοὶ γραμματεῖς αʹ τάξεως παρὰ τοῖς ταμείοις τῆς Ἑπτανήσου ἔχουσι βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ τάξεως. Οἱ ἐφοριακοὶ γραμματεῖς βʹ καὶ γʹ τάξεως ἔχουσι βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραφέως αʹ τάξεως, οἱ δὲ ἐφοριακοὶ γραμματεῖς δʹ τάξεως καὶ οἱ ὑπογραμματεῖς ἔχουσι βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραφέως βʹ τάξεως. Δηλαδὴ εἶναι ἴσοι κατὰ βαθμὸν πρὸς τοὺς ὑπουργικοὺς γραμματεῖς βʹ τάξεως. Ὁ ὑπουργικὸς γραμματεὺς βʹ τάξεως λαμβάνει μισθὸν 190 δραχμάς· διατί, ἐνῷ ὁ ὑπουργικὸς γραμματεὺς βʹ τάξεως λαμβάνει μισθὸν 190, καὶ ὁ ἐφοριακὸς γραμματεὺς αʹ τάξεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ἴσος κατὰ βαθμὸν μὲ τὸν ὑπουργικὸν γραμματέα βʹ τάξεως, θὰ λαμβάνῃ 160 δραχμὰς τὸν μῆνα; Φρονῶ ὅτι καὶ ἐκεῖ πρέπει ὁ μισθὸς νὰ ὁρισθῇ εἰς 190 δραχμάς. Ἐπίσης δυνάμει τοῦ παλαιοῦ νόμου οἱ ἐφοριακοὶ γραμματεῖς γʹ τάξεως λαμβάνουσι μισθὸν 130 δραχ., ἐνῷ εἶναι κατὰ τὰ προσόντα καὶ κατὰ τὸν βαθμὸν ἴσοι πρὸς τοὺς γραμματεῖς βʹ τάξεως. Διατί λοιπὸν εἰς ἐκείνους νὰ δίδετε 160 δραχμὰς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους νὰ δίδετε 140; Φρονῶ ὅτι καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐξομοιωθῶσι πρὸς τοὺς ἄλλους. Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου σας εἶναι ὅτι ἱδρύονται ἑπτὰ Ἐφορίαι καὶ τοῦτο χάριν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔχετε ὑποβάλει. Οἱ ἰσχυροὶ πολιτευόμενοι, οἱ παλαιοί, κατώρθωσαν ἄλλοτε νὰ ἱδρύσωσιν Ἐφορίας ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη. Ἡ ἐπαρχία Τυρνάβου εἶναι ἡ μόνη, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἔχῃ Ἐφορίαν καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔχει· καλὸν εἶναι νὰ προστεθῇ μία ἀκόμη Ἐφορία εἰς τὸν Τύρναβον.

§182Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὅσον μεγάλη καὶ ἂν εἶναι ἡ ἀνάγκη ἐν Τυρνάβῳ, ὑπάρχουσιν ἄλλα μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐφοριακὴ ὑπηρεσία. Δὲν δύναμαι ν’ ἀνεχθῶ τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης, ὅπως δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ καὶ τὰς ἄλλας αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι οὐδένα ἔχουσι λόγον.

§183Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Πέριξ τοῦ Τυρνάβου εἶναι ἡ Ῥαψάνη, ἡ Λυγαριά, τὰ Δελέρια καὶ ἄλλα πολλὰ μέρη, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ τὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ Ἐφορία Τυρνάβου, διότι ἀπέχουσι πάρα πολὺ ταῦτα ἀπὸ τὴν Λάρισαν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ πάντα ταῦτα ὑπ’ ὄψιν του.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§185Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ ἄρθρον 5 λέγει· «Οἱ ἐφοριακοὶ γραμματεῖς τετάρτης τάξεως, οἱ ὑπογραμματεῖς καὶ οἱ κλητῆρες διορίζονται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.» Αὐτοὶ δὲν εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι;

§186Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Μάλιστα.

§187Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ διορίζωνται διὰ διαγωνισμοῦ;

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§189Α. ΠΕΤΡΟΜΑΝΙΑΤΗΣ. Εἰς τὴν ἑβδόμην παράγραφον ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Πρόκειται περὶ τῶν γραμματέων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ δὲν δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐφόρου. Ἤθελον παρακαλέσει, ἐπειδὴ ἔχουσι πολλὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἀπολυτήριον Γυμνασίου, νὰ μὴ ἀφαιρέσητε παρ’ αὐτῶν τὴν προσδοκίαν ὅτι δύνανται νὰ φθάσωσί ποτε εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφόρου δʹ τάξεως, διὰ νὰ λάβωσι σύνταξιν. Νομίζω ὅτι διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους ἡ διάταξις αὐτὴ ἐνέχει τι τὸ ἄδικον καὶ ἀπογοητευτικόν. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τοῦτο.

§190Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πολὺ καλά.

§191Α. ΒΑΒΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν τροπολογίαν μου ἐπὶ τῆς παραγράφου 8, ἡ ὁποία ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἐντὸς τριετίας ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς κλπ.».

§192Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Θὰ τὴν λάβω ὑπ’ ὄψιν μου.

§193Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 6 χρήζει ἀναθεωρήσεως, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνος ἑκάστη παράγραφος πρὸς τὴν ἑτέραν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸ ἄρθρον 6 ἐν συνόλῳ καὶ εἰς τὴν ἑπομένην τρίτην συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τούτου τὸ φέρῃ τροποποιημένον, ἐὰν ἐκ τῆς μελέτης πεισθῇ ὅτι ἔχει ἀνάγκην τροποποιήσεως. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει περίπτωσις, καθ’ ἣν προάγεται εἰς ἐφοριακὸν γραμματέα τρίτης τάξεως ὁ ἐπὶ τριετίαν ὑπηρετήσας εἰς μίαν τῶν ἐν τῇ προηγουμένῃ παραγράφῳ ὁριζομένων θέσεων ἢ δύναται νὰ διορισθῇ ὁ ἔχων δίπλωμα τῆς Νομικῆς ἢ Μαθηματικῆς Σχολῆς ἢ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ πρωτεύσας ἐν διαγωνισμῷ. Εἰς τὴν ἑπομένην παράγραφον βλέπομεν προαγωγὴν εἰδικὴν καὶ ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος ὑπαλλήλων, οἵτινες εἰσῆλθον μὲ τὰ αὐτὰ προσόντα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, βλέπομεν ὅμως νὰ γίνεται λόγος περὶ τῶν ἐχόντων δίπλωμα νομικῆς ἐπιστήμης· ἄρα εἶναι προνομιοῦχοι οἱ ἔχοντες δίπλωμα νομικῆς ἐπιστήμης. Ἐγὼ ἐμελέτησα τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ βλέπω μεγάλην διαφοράν, θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ ὑμᾶς ἀφοῦ τὸ μελετήσητε καὶ ἴδητε ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασίς τις, τότε νὰ φέρητε τροποποιήσεις. Ἐπίσης λέγει τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ἐντὸς τριετίας κλπ.». Νομίζω ὅτι εἰσάγομεν κάτι τι τὸ προνομιακόν, διότι, ἐὰν ἐντὸς τριετίας ἐπιτρέπωμεν τὴν προαγωγὴν ὡρισμένων ὑπαλλήλων, τότε θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν κάτι τι τὸ προνομιακόν.

§194Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἶναι ἐξαιρετικὴ ἡ διάταξις.

§195Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§196Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀδικίας· δὲν ἀδικοῦνται οἱ νῦν εἰσελευσόμενοι. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἐξαιρετικὴ διάταξις.

§197Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ δίπλωμα δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ τὸν ἄνθρωπον ἱκανόν. Ὀρθὸν θὰ ἦτο εἰς τὸν διαγωνισμὸν νὰ ἐλάμβανον μέρος πάντες οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἔχοντες ὡρισμένων ἐτῶν ὑπηρεσίαν, διότι εἶναι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸν καιρὸν νὰ λάβουν δίπλωμα Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐργαζόμενοι ἀπέκτησαν γνώσεις ἀνωτέρας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δίπλωμα, καὶ πρόκειται μόνον νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἔχοντες ὡρισμένα ἔτη ὑπηρεσίας νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθωσιν εἰς διαγωνισμὸν καὶ οἱ κριταὶ ἂς κρίνουν, καθόσον οὕτω πως εἰσαγομένου τοῦ διαγωνισμοῦ αὐξάνομεν τὸν ζῆλον τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἤδη εὑρισκομένων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἰς πᾶσαν προαγωγὴν θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ἐπιβάλληται ὁ διαγωνισμὸς καὶ τῶν ἐχόντων καὶ τῶν μὴ ἐχόντων δίπλωμα, ἀλλ’ ἐχόντων ὡρισμένον χρόνον ὑπηρεσίας, διὰ νὰ προάγεται. Τοῦτο τὸ σήμερον εἰσαγόμενον ἀντιφάσκει πρὸς ἄλλας διατάξεις τοῦ ἄρθρου 7. Ἐνῷ σκοπὸς εἶναι νὰ προαχθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἔχοντες δίπλωμα καὶ οἱ κρινόμενοι διὰ διαγωνισμοῦ ἱκανοί, ἔρχεται τὸ ἄρθρον 7 καὶ δίδει τὸ δικαίωμα διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου ἐντὸς τριετίας νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἄνθρωποι προϋπηρετήσαντες. Ποῖα προσόντα ἔχουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί; Εἰσῆλθον διὰ διαγωνισμοῦ; Τοὺς μὲν ἀποπεμφθέντας νὰ τοὺς προστατεύσωμεν, τοὺς δὲ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ νὰ τοὺς ἀφήσωμεν στασίμους. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν παράγραφον τοῦ διαγωνισμοῦ. Ἡ παράγραφος ἐκείνη τοῦ ἄρθρου 7 δὲν συμβιβάζεται πρὸς ὅλον τὸ ἄρθρον 6.

§198Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρώτην φορὰν ἐν τοιούτῳ νομοσχεδίῳ περιλαμβάνεται διάταξις περὶ διαγωνισμοῦ πρὸς προαγωγὴν εἰς ἀνωτέρους βαθμούς. Τὸ νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν οἱ ὑπάλληλοι διὰ διαγωνισμοῦ ἐγένετο ἤδη ὑπὸ πάντων ἀποδεκτόν. Ἀλλ’ ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ περιλαμβάνεται διάταξις, δι’ ἧς ἡ προαγωγὴ εἰς ἀνωτέραν θέσιν δὲν γίνεται πλέον κατ’ ἀρχαιότητα μόνον, ἀλλὰ γίνεται κατόπιν πρακτικῶν ἐξετάσεων. Δὲν πρόκειται περὶ διαγωνισμοῦ μέλλοντος νὰ βεβαιωθῇ ὅτι ὁ ὑπάλληλος ἔχει τὰς θεωρητικὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, ἵνα εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐξετάσεων, ἐξ ὧν θὰ βεβαιωθῇ τίνας προσθέτους γνώσεις καὶ πεῖραν ἀπέκτησεν ὑπηρετῶν καὶ ἂν αὐταὶ αἱ γνώσεις καθιστῶσιν αὐτὸν ἱκανὸν ν’ ἀναλάβῃ ἀνωτέραν θέσιν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτυχεστάτη ἡ πρόνοια, ἡ ὁποία λαμβάνεται.

§199Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Προάγετε μόνον τοὺς διπλωματούχους.

§200Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἔχω, καὶ τὴν ἔχω ἀπὸ τοῦ 1898, ὅτε ἤμην ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ὅτι οἱ εἰσελθόντες μὲ δίπλωμα ἐπὶ τῇ βάσει διαγωνισμοῦ εἶναι ἱκανώτεροι οἱουδήποτε ἄλλου, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἄξιοι προαγωγῆς. Δὲν δύναμαι δὲ ἀληθῶς, διότι ἔχουσι δίπλωμα, νὰ τοὺς θέσω εἰς χειροτέραν τῶν ἄλλων θέσιν.

§201Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐδάφιον 10ον. Οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι τρίτης τάξεως κλπ.». Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον τοῦ 1895 ἀπαιτεῖται τριετία. Δὲν φρονεῖτε ὅτι εἶναι πολὺς ὁ χρόνος τῆς ἑξαετίας; Δι’ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ἱκανοὶ καὶ ἔχουσι τὴν θέσιν τρίτης τάξεως ἐφόρου, προκειμένου νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνωτέραν θέσιν ν’ ἀπαιτῆται χρόνος ἐλάσσων. Ἡ ἑξαετία εἶναι μεγάλη.

§202Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Καλῶς ἔχει.

§203Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἀλλ’ ἦτο τριετία.

§204Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Τώρα εἶναι ἑξαετία.

§205Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Αὐτοὶ θεωροῦνται ἱκανοί· διατί τώρα θ’ ἀπαιτῆται διπλάσιος χρόνος, ἐνῷ πρότερον ἀπῃτεῖτο ἐλάχιστος;

§206Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Δὲν ἐπέτυχον.

§207Α. ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Πῶς δὲν ἐπέτυχον; Τότε πρέπει ν’ ἀπολυθοῦν, ἐὰν δὲν θεωρῶνται ἱκανοί, ἐφ’ ὅσον δὲ θεωροῦνται ἱκανοὶ νὰ διπλασιάζηται ὁ χρόνος τῆς ἐργασίας μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§208Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ δίπλωμα δὲν εἶναι πάντοτε ἀπόδειξις ἀξίας, ἀλλὰ πάντως ἡ ἔλλειψις αὐτοῦ ἀποδεικνύει τὴν ἔλλειψιν ἀξίας. Ἀφ’ ἑτέρου δύναμαι νὰ ἐννοήσω καὶ ἐπιδοκιμάζω ὁλοψύχως τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων προσόντων, παρεχόντων τεκμήρια ἱκανότητος, καὶ κατόπιν διαγωνισμοῦ, ὅστις παρέχει ἄλλο ἰσχυρότερον τεκμήριον. Ἀλλὰ τὰ προσόντα καὶ τοὺς διαγωνισμοὺς μετὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν οὔτε τοὺς ἐννοῶ οὔτε τοὺς ἐπιδοκιμάζω, διότι ὁ ὑπηρετῶν ὑπάλληλος κατὰ πᾶσαν ἡμέραν, κατὰ πᾶσαν αὐτοῦ πρᾶξιν καὶ ἐνέργειαν ἀποδεικνύει τὰ προσόντα καὶ τὴν ἱκανότητά του. Κατὰ πᾶσαν ἡμέραν, κατὰ πᾶσαν αὐτοῦ πρᾶξιν καὶ ἐνέργειαν δοκιμάζεται καὶ ἐπιτυγχάνει ἢ ἀποτυγχάνει. Καὶ ἐνῷ εἶναι ὀρθὸν νὰ θέσωμεν τὰς ἀρχὰς ταύτας, καὶ θὰ συμφωνήσητε, ὑποθέτω, μετ’ ἐμοῦ ὅτι πρέπει νὰ τὰς θέσωμεν, τίνα λόγον ἔχουν πλέον αἱ διακρίσεις ἐν τῷ συζητουμένῳ ἄρθρῳ, κατὰ τὰς ὁποίας προάγονται ἀπὸ τάξεως εἰς τάξιν μετὰ τριετίαν οἱ ἔχοντες δίπλωμα καὶ μετὰ ἑξαετίαν οἱ μὴ ἔχοντες; Τί χρησιμεύουσι πλέον τὰ τεκμήρια, τὰ ὁποῖα παρέχουν τὸ δίπλωμα καὶ οἱ διαγωνισμοὶ μετὰ 15 ἐτῶν εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, κατὰ τὰ ὁποῖα ἔτη κατὰ πᾶσαν ἡμέραν δοκιμάζεται καὶ ἀποδεικνύει ἢ δὲν ἀποδεικνύει τὰ προσόντα αὐτοῦ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος; Τίνα λόγον ἔχει, ἐπαναλαμβάνω, ἡ διάκρισις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἔχοντες δίπλωμα προάγονται μετὰ τριετίαν, οἱ δὲ μὴ ἔχοντες δίπλωμα προάγονται μετὰ ἑξαετίαν; Θὰ εἴπωμεν εἰς τὸν ἔφορον βʹ τάξεως «ἐδοκιμάσθης ἐπὶ 12 ἢ 15 ἔτη, ἐξητάσθης ἐπὶ 15 ἔτη, ὑπηρετῶν εὐδοκίμως, ἀλλὰ κατεῖχες ὄχι ἐπὶ ἴσοις ὅροις τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατεῖχες»; Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὀρθὸν εἶναι ν’ ἀπαιτήσητε τὸ δίπλωμα, κατὰ τὴν εἰσαγωγήν, ἀλλὰ μετὰ εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν δὲν ἔχει πλέον λόγον ἡ ἐξέτασις τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τοῦ διπλώματος. Ἔχετε, λέγω, δύο ἐφόρους δευτέρας τάξεως, ἀμφοτέρους ὑπηρετήσαντας ἐπὶ μακρὰ ἔτη, τὸν ἕνα μὴ ἔχοντα δίπλωμα ὅτε εἰσῆλθε, τὸν ἕτερον ἔχοντα, ἀλλ’ ὁ μὴ ἔχων δίπλωμα πιθανῶς ηὐδοκίμησε περισσότερον τοῦ ἔχοντος, καὶ ἐν τούτοις ὁ εἷς προάγεται μετὰ τριετίαν, ὁ μὴ εὐδοκιμήσας τελείως, καὶ ὁ ἕτερος ὁ ἐντελῶς εὐδοκιμήσας, προάγεται μετὰ ἑξαετίαν. Κατόπιν τῆς εἰκοσαετοῦς ὑπηρεσίας, νομίζω ὅτι αἱ διατάξεις αὗται, τοιαύτας περιέχουσαι διακρίσεις, δὲν εἶναι συμβιβασταὶ πρὸς τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν, ὅτι τὸ δίπλωμα καὶ ὁ διαγωνισμὸς δέον ν’ ἀπαιτῶνται κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ δυνατὸν τεκμήριον περὶ τῆς ἱκανότητος, ἀλλὰ κατόπιν τῶν 20 ἐτῶν δὲν ἔχουσι θέσιν τὰ τεκμήρια αὐτά, ἀλλὰ μόνον αἱ ἀποδείξεις αἱ τραναί, τὰς ὁποίας ἔδωκε διαγωνιζόμενος κατὰ πᾶσαν ὥραν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν.

§209Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὁ διαγωνισμὸς κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἔχει σκοπὸν τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀρίστων ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται καὶ οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχωσι θεωρητικήν τινα μόρφωσιν. Κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ εἶναι πολὺ ἱκανός, πρόκειται νὰ προβιβασθῇ εἰς οἰκονομικὸν ἔφορον τετάρτης τάξεως...

§210Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι δευτέρας τάξεως καὶ πρόκειται νὰ γίνῃ πρώτης.

§211Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὄχι· ὁ διαγωνισμὸς εἶναι ὡς ἑξῆς: «διὰ τὴν εἰς τὴν θέσιν οἰκονομικοῦ ἐφόρου τετάρτης τάξεως». Ἀφοῦ πρόκειται νὰ γίνῃ οἰκονομικὸς ἔφορος ἀπὸ γραμματεύς, εἶναι πρώτης. Τὴν ὥραν λοιπόν, λέγω, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπάλληλος ὁ κατώτερος πρόκειται ν’ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν ἀνωτέραν, τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται ν’ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν γραφείου, τὴν ὥραν ἐκείνην ἐξέτασίς τις, ἵνα δειχθῇ ἂν ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ εἶναι προϊστάμενος ἢ ἀρχηγὸς ὑπηρεσίας, νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαία. Ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας δὲν εἶναι ἀρκετὸν τεκμήριον, διὰ νὰ κριθῇ ἂν εἶχε τὰ προσόντα νὰ διευθύνῃ γραφεῖον.

§212Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὰ ἔχει. Εἶναι ἀρχηγὸς γραφείου ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος δευτέρας τάξεως.

§213Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ προαγωγῆς εἰς οἰκονομικὸν ἔφορον τρίτης ἢ τετάρτης τάξεως.

§214Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρόκειται καὶ περὶ προαγωγῆς οἰκονομικοῦ ἐφόρου δευτέρας τάξεως εἰς πρώτης, ὁ ὁποῖος ἔχει ἤδη προαχθῆ εἰς προϊστάμενον τῆς ὑπηρεσίας. Ἴδετε τὴν τελευταίαν παράγραφον.

§215Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ἀλλὰ τότε δὲν πρόκειται περὶ διαγωνισμοῦ· σεῖς ὡμιλήσατε περὶ διαγωνισμοῦ.

§216Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ διαγωνισμοῦ. Εἶμαι σύμφωνος περὶ διαγωνισμοῦ διὰ τὴν εἰσαγωγήν, ἀλλ’ ὅταν εἷς ὑπάλληλος ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν ἔχῃ εὐδοκιμήσει τοσοῦτον, ὥστε νὰ προαχθῇ εἰς οἰκονομικὸν ἔφορον βʹ τάξεως καὶ ἔχετε ἴδει αὐτὸν ὡς ἱκανὸν ἔφορον δευτέρας τάξεως, καὶ ἔχετε ἴδει αὐτὸν εὐδοκιμήσαντα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐπὶ 20 ἢ 25 ἔτη, ποίαν θέσιν ἔχει πλέον τὸ δίπλωμα καὶ ὁ διαγωνισμός; Διατί οἱ διπλωματοῦχοι νὰ προάγωνται μετὰ τρία ἔτη καὶ οἱ μὴ διπλωματοῦχοι μετὰ 6 ἔτη;

§217Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Εἴπετε ἄλλα.

§218Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὰ εἶπον. Ἔχετε δύο ὑπαλλήλους, τὸν ἕνα ἔχοντα δίπλωμα, τὸν ἕτερον μὴ ἔχοντα, ἀμφοτέρους ὅμως ὑπηρετήσαντας ἐπὶ 25 ἔτη, τὸν μὴ ἔχοντα δίπλωμα εὐδοκιμήσαντα πιθανῶς περισσότερον τοῦ ἔχοντος· καὶ ἐν τούτοις ἐκεῖνος, διὰ νὰ προαχθῇ ἀπὸ οἰκονομικοῦ ἐφόρου βʹ τάξεως εἰς οἰκονομικὸν ἔφορον αʹ τάξεως, δέον νὰ ὑπηρετήσῃ καὶ ἐπὶ ἕξ ἔτη, ἐνῷ ὁ ἔχων δίπλωμα ἀλλὰ μὴ εὐδοκιμήσας ὅσον ὁ μὴ ἔχων, διὰ νὰ προαχθῇ, ἀπαιτεῖται μόνον τριετία. Τὴν διάταξιν ταύτην εὑρίσκω ἄτοπον.

§219Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ γνώμη ὅλων εἶναι ὅτι ὁ ἔχων δίπλωμα θὰ καταρτισθῇ ἐντὸς τριῶν ἐτῶν.

§220Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ πρόληψις αὕτη δὲν ἔχει θέσιν μετὰ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν 20 ἐτῶν. Αὐτὸ δὲν δέχομαι.

§221Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Ὑπάλληλοι εἰσελθόντες ἀκατάρτιστοι παρέμειναν διαρκῶς τοιοῦτοι.

§222Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ὁ ἔχων δίπλωμα δύναται νὰ εἶναι ἐπὶ ζωῆς του ἀκατάρτιστος.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 6–13 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 14).

§224Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ὑποβάλλων τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου εὐθὺς ἀμέσως σᾶς δηλῶ ὅτι αὕτη ἀφορᾷ ὡρισμένως πρόσωπόν τι, τὸ ὁποῖον ὑπηρέτησε τὸ Κράτος ὡς ἐφοριακὸς ὑπάλληλος ἐπὶ 18½ ἔτη. Ἔχω τὴν γνώμη ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ ἐν τῇ νομοθετικῇ δράσει πρέπει ν’ ἀπασχολῶνται ἐν τῇ ἰδέᾳ τῆς γενικωτέρας μερίμνης, ἀλλ’ ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς δικαίως καὶ ἐπιβαλλόντως προκαλεῖται ἡ προσοχὴ τῆς Πολιτείας καὶ ἐπὶ μονάδων τῆς κοινωνίας. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς μετὰ τόσων ἐτῶν ὑπηρεσίαν προσεβλήθη ὑπὸ ῥευματισμῶν, τὸ δὲ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἔκρινεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ σύνταξιν, διότι δὲν ἔπαθεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἐξακολουθεῖ μένων κλινήρης ἀπὸ 6 ἐτῶν, ἔχει δὲ σύζυγον καὶ τέκνα καὶ στερεῖται σχεδὸν καὶ τοῦ ἐπιουσίου. Ἐδέχθην νὰ ὁμιλήσω διὰ τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν νομίζων ὅτι δὲν ἔπραττόν τι παρὰ τὴν συνείδησίν μου. Ἀνέλαβον, διὰ νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἵνα σᾶς δοθῇ καιρὸς νὰ ζητήσητε καὶ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας σας πληροφορίας κατὰ πόσον αἱ προτάσεις μου ἔχονται ἀληθείας. Πρόκειται περὶ συντάξεως διὰ τῆς τροπολογίας μου 50 ἕως 60 δραχμῶν, δι’ ὧν θὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ ἐπιούσιος ἄρτος τοῦ παθόντος αὐτοῦ, τὰς ὁποίας ἄλλως ἔχει καταβάλει. Ἐὰν ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ λάβητε, πεισθῆτε περὶ τοῦ δικαίου τοῦ αἰτήματος, σᾶς παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μου.

§225Λ. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ. Οὐδεμίαν δύναμαι νὰ δεχθῶ προσωπικὴν τροπολογίαν ἐν τοιούτῳ νομοσχεδίῳ. Ἐὰν ὁ ὑπάλληλος ἠδικήθη, θὰ προσπαθήσω δι’ ἄλλου τρόπου νὰ ἀνορθώσω τὸ ἀδίκημα.

§226Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Θὰ συμπληρώσω κατά τι τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου. Ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ὑπηρέτησεν ἐπὶ 18 ἔτη, ἔπαθεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ εἶχε τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἀπολυόμενος τῆς θέσεώς του θὰ τύχῃ τῆς συντάξεως ὡς παθὼν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἐξ αὐτῆς. Ἀλλὰ τοῦτο ἀπέτυχε, διότι ὑπῆρχε τυπικὴ παράλειψις εἰς τὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἰατρῶν καὶ τὸ συνέδριον ἔκρινεν ὅτι παρατύπως δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκρίνῃ σύνταξιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκ τυπικῆς παραλείψεως νὰ ῥιφθῇ εἰς τοὺς δρόμους ὑπάλληλος ἄνευ περιθάλψεώς τινος. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὑμᾶς ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διεβεβαίωσε τοὺς ἐνδιαφερομένους δι’ αὐτὸν ὅτι θὰ τύχῃ συντάξεως ὡς παθὼν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Δὲν βλέπω κατὰ τί θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, ἐὰν παράσχῃ εἰς ὑπάλληλον εὐδοκίμως ἐπὶ τόσα ἔτη ἐργασθέντα ὅ,τι αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος κατέθετε.

§227Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως διὰ τῆς υἱοθεσίας τῆς προτάσεως ἀποδείξῃ ὅτι ἡ Πολιτεία ἀπεφάσισε νὰ βραβεύσῃ τοὺς ἱκανοὺς καὶ τιμίους ὑπαλλήλους. Ἐὰν ὁ ζητῶν τὸ εὐεργέτημα τῆς συντάξεως εἶχεν ἀναπτύξει πλοῦτον παράνομον, δὲν θὰ παρεκαλοῦμεν δι’ αὐτόν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔζησε βίον ἐν νομιμότητι καὶ ἀξιοθαυμάστῳ καὶ ἀγαστῇ πολιτείᾳ δι’ αὐτὸ θαρροῦμεν νὰ συνηγορήσωμεν ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἄλλως τε αὐτὸς ἔχει καταβάλει τὰ χρήματα, καὶ ἡ Πολιτεία, δὲν εἶναι τοκογλύφος, ὥστε νὰ κατακρατῇ ὅ,τι δὲν ἀνήκει εἰς αὐτὴν ἀπὸ ἕνα ἀνίκανον νὰ ζήσῃ ἐργαζόμενος. Σημειώσατε δὲ ὅτι τὰ δικαιολογητικά του ἔγγραφα ἐνεκρίθησαν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας· ἀπελύθη τῷ 1906 συνεπείᾳ τρομώδους παραλυσίας, ἀλλ’ ὁ νόμος τοῦ 1905, ἐπειδὴ ἐγένοντο πολλαὶ καταχρήσεις, ἀπεφάνθη, ὅπως σύνταξιν λαμβάνωσι μόνον οἱ παθόντες ἀπὸ λοιμώδη νοσήματα ἢ ἐπιδημικά, ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔπαθεν αὐτὸς τοιοῦτο νόσημα, ἀπώλεσε τὴν σύνταξιν.

§228ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τί θέλετε νὰ κάμωμεν, ἀφοῦ ὁ νόμος εἶναι ῥητός;

§229Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁπωσδήποτε ἀφίεμαι εἰς τὴν ἐπιείκειαν καὶ εὐσπλαγχνίαν τῆς Κυβερνήσεως.

§230Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, νομίζω ὅτι καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικούς, δι’ οὓς ἐτέθη ὅριον ἡλικίας, ὅτι δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ ὅριον διὰ τὸν ἀνθυπασπιστὴν καὶ τὸν στρατηγόν. Τὸ ὅριον εἶναι ἀνάλογον τοῦ βαθμοῦ. Καὶ ἐδῶ θέτετε ὅριον ἡλικίας τὸ 65ον ἔτος διὰ πάντας τοὺς ἐφοριακοὺς ὑπαλλήλους. Εἶναι κατάλληλον τὸ ὅριον τοῦτο διὰ τὸν πρώτης τάξεως ἔφορον, ὁ ὁποῖος καὶ σωματικῶς καὶ πνευματικῶς ὑγιῶς ἔχων δύναται νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὸ Κράτος; Πρέπει νὰ ἀπολύσητε αὐτὸν δίδοντες σύνταξιν καὶ ἐπιβαρύνοντες τὸ Δημόσιον; Δύνασθε ν’ ἀποδιώξητε τοὺς μὴ ἐπαρκεῖς ἢ τοὺς νοσοῦντας, ὄχι ὅμως καὶ τοὺς ἱκανοὺς καὶ ὑγιεῖς. Διὰ τοὺς ἐφόρους πρώτης τάξεως πρέπει νὰ τεθῇ ὅριον τοὐλάχιστον 70 ἐτῶν. Πρέπει νὰ μὴ βιάζωνται τόσον πολὺ οἱ μέλλοντες νὰ τοὺς διαδεχθῶσι προαγόμενοι, ὥστε νὰ θέλωσι καὶ τὴν ἀποπομπὴν τῶν ἱκανῶν.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 14 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον). Ὁ κ. Ἀλαβάνος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Τήνῳ Πανελληνίου ἱδρύματος». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Λ. Φλαμῆς, Π. Πολυχρονιάδης, Γ. Παπακυριακόπουλος, Ἀ. Καφετζόπουλος, Ν. Συριόπουλος, Ἰ. Δογάνης, Ν. Ῥαφτόπουλος, Π. Ἠλιόπουλος, Λ. Ῥοῦφος Κανακάρης, Γ. Γαζέπης καὶ Δ. Γκλαβᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων προσόδων καὶ τῶν ἀφορώντων τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους». (Ὅρα Παράρτημα Βʹ Ἀναθ. Βουλῆς, Τεῦχος Αʹ). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 107 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§232ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ τῶν πόρων τοῦ ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». Ἐπειδὴ εἶναι ἐπεῖγον, νὰ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχήν.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχετε ἡ Βουλή;

§234ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπήν).

§235Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Πρόκειται περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ «Ἀβέρωφ».

§236Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἐπιτρέπεται; Εἶμαι ἐγγεγραμμένος, κύριε Πρόεδρε, πρῶτος νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ναυτικῆς συζητήσεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα νὰ συζητηθῇ τὸ ναυτικὸν ζήτημα, παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις.

§238Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν· ὁρίσατε.

§239Π. ΓΚΙΝΗΣ. Δὲν μὲ φέρει, Κύριοι, ἐπὶ τὸ βῆμα πρόθεσις ὑπερασπίσεως τῶν ὑπαιτίων τῆς προσαράξεως τοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ». Τὸ Κράτος εἶναι ὑπόχρεον νὰ ἀνεύρῃ τούτους, πρῶτος δὲ θὰ εἶμαι ἐγὼ ὁ αὐστηρὸς κριτὴς τῆς πράξεως αὐτῶν. Γνώμην σαφῆ καὶ ἀσφαλῆ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχω παρ’ ὅλην τὴν ἀνάγνωσιν, ἣν ἔκαμα, τῆς ἐκθέσεως τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ, κυβερνήτου τοῦ «Ἀβέρωφ», ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω γνώμην σαφῆ καὶ ἀσφαλῆ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἔργον ἡμῶν τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ἐτυμηγορίαν φυσικῶν καὶ νομίμων δικαστῶν τοῦ ἀτυχήσαντος πλοιάρχου, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς εὐθύνης. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θὰ εἰσέλθῃ ἡ Βουλή, διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀποδειχθῇ ὅτι ἠμέλησε νὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της κατόπιν τῆς ἐτυμηγορίας τῶν φυσικῶν δικαστῶν τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα, Κύριοι, εἶναι τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον μόνη ἡ θλῖψις, εἰς ἣν διετέλει προχθὲς ἡ Βουλή, εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ, ἡ σιωπηρὰ στάσις αὐτῆς ἀπέναντι τῆς προσωπικῆς ἐπιθέσεως τοῦ Βουλευτοῦ Λακωνίας ἀπέναντι τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ.

§240Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὀνομάσατέ τον, κ. Γκίνη.

§241Π. ΓΚΙΝΗΣ. Τοῦ κ. Κουτούπη.

§242Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Νὰ γίνεται διάκρισις, διότι ἔχομεν ὑπ’ ἀριθ. 1, 2 καὶ 3 Βουλευτὰς Λακωνίας.

§243Π. ΓΚΙΝΗΣ. Εἶναι, Κύριοι, εἰς ἄκρον λυπηρὸν ὅτι Βουλευτὴς καὶ δὴ ἀξιωματικὸς ἐπέτρεψεν εἰς ἑαυτὸν νὰ προπηλακίσῃ ἀπόντα ἀνώτερόν του καὶ ἀναπολόγητον.

§244Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τί ἐννοεῖτε προπηλακισμόν, κύριε συνάδελφε; Διότι τὴν λέξιν αὐτὴν δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ λέγητε.

§245Π. ΓΚΙΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ καθίσητε κάτω· οὐδεμίαν ἐπιτρέπω διακοπήν. Καθίσατε κάτω.

§246Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τίνος λέγετε «καθίσατε κάτω»; (Φωναὶ καὶ ἀποδοκιμασίαι κατὰ τοῦ κ. Κουτούπη).

§247ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε δίκαιον, κ. Κουτούπη.

§248Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης οὐδένα προπηλακίζω.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε· ὅτε ὡμιλήσατε προχθές, οὐδεὶς σᾶς διέκοψεν. (Ἐξακολουθεῖ φωνάζων ὁ κ. Κουτούπης μὴ ἀκουόμενος ἐκ τῶν κωδωνοκρουσιῶν τοῦ κ. Προέδρου).

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν. Καθίσατε κάτω· δὲν εἶναι τρόπος αὐτός. Δὲν δύνασθε νὰ διακόπτητε τὸν ρήτορα.

§251Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νὰ συστήσητε εἰς τὸν ἀγορεύοντα ὅτι ὁ Βουλευτὴς δὲν προπηλακίζει, ὅταν ἐλέγχῃ.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε, νὰ καθίσητε κάτω. Ἂν ἐξακολουθήσητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διακόπτητε, θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν· δὲν εἶναι τρόπος αὐτός!

§253Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. (Ἐξακολουθεῖ διακόπτων, ἀλλὰ φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης πνίγουσι τὴν φωνήν του).

§254Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἂν νομίζῃ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ἐγὼ ἦλθον ἐπὶ τὸ βῆμα ἢ ἐξελέγην Βουλευτής, διὰ νὰ δώσω ἐξετάσεις παλληκαρισμοῦ, ἀπατᾶται. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ τεθῶ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ οἱανδήποτε στιγμὴν θέλει, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ τῷ εἴπω ὅτι τὴν φωνὴν αὐτὴν ὤφειλε νὰ τὴν ἀπευθύνῃ ἐναντίον ἐπιστολῆς ἀνοικτῆς δημοσιευθείσης πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης).

§255Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. (Διαμαρτύρεται καὶ φωνάζει). (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ τρία λεπτά. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταί, νὰ καθίσητε εἰς τὰς θέσεις σας ὅλοι καὶ ἐπικαλοῦμαι πᾶσαν τὴν Βουλὴν νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν μετὰ πάσης ψυχραιμίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὕτη ἀντικείμενον καὶ ἀφορμὴ προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων· εἶναι συζήτησις πολὺ ἀνωτέρα τῶν προσώπων.

§258ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§260ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λακωνίας πρὸ τριῶν ἡμερῶν κατὰ τοῦ ἀτυχήσαντος πλοιάρχου Δαμιανοῦ ὁ ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀξιότιμος Βουλευτὴς Σπετσῶν ἐχαρακτήρισεν ὡς προπηλακισμὸν τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας διεμαρτυρήθη· δὲν διεμαρτυρήθη ἁπλῶς, ἀλλὰ προυκάλεσεν ἀνωμαλίαν ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἐθεώρησε τὸν χαρακτηρισμὸν βαρύν. Ἔχω καθῆκον νὰ τῷ εἴπω — καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι κατὰ τοῦτο διερμηνεύω τὸ φρόνημα τῆς πλειονοψηφίας — ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ δὲν ἀπετέλουν προπηλακισμὸν μόνον· ὁ ῥήτωρ μετεχειρίσθη ἔκφρασιν πολὺ μετρίαν, διότι ἀπετέλουν κάτι περισσότερον ἀπὸ προπηλακισμόν, ἐκπλήττομαι δὲ πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας τοιαύτην μετῆλθε στάσιν ἀπέναντι τῆς ἐκφράσεως τοῦ ἀγορεύοντος. Ἂν προχθὲς κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν διετελοῦμεν ὑπὸ τὰς ἀμέσους συγκινήσεις τοῦ ἀτυχήματος, ἠδύνατο ὁ προπηλακισμὸς αὐτὸς νὰ ἔχῃ ἐλαφρυντικὰ διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν Λακωνίας, μολονότι ὑπερέβη πᾶν ὅριον ἐπιτρεπόμενον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, σήμερον μετὰ τὴν πάροδον τῶν πρώτων ἐντυπώσεων τῆς συγκινήσεως καὶ ὅτε ἄλλος εἶναι ὁ ὁμιλῶν καὶ ἔρχεται ν’ ἀπαντήσῃ κατὰ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει, διότι εἶναι ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, τὸ νὰ προκαλῇ σήμερον νέον ἐπεισόδιον ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας, διότι δὲν ἐπιτρέπει νὰ γίνῃ χρῆσις τῆς λέξεως προπηλακισμὸς δι’ ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τοῦ πλοιάρχου, εἶναι ἄξιον πάσης ἐπικρίσεως, νομίζω δ’ ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο ἐκ μέρους τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ ὀλίγα, διὰ νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των καὶ ἐκδηλώσω ποίαν γνώμην ἔχει αὕτη (χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης ἐπὶ τοῦ παρεμπεσόντος ζητήματος.

§262Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὰ χειροκροτήματα τῆς πλειονοψηφίας βεβαίως δὲν θὰ δικαιολογήσωσι τὸ ἀδικαιολόγητον. Βουλευτὴς ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἔχει δικαίωμα νὰ χαρακτηρίζῃ πάντα ὑπεύθυνον...

§263ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι νὰ ὑβρίζῃ.

§264Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ὕβρισα· εἶπον σχετικῶς...(θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι). Ἔχετε τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε· δὲν θὰ μὲ καταπλήξητε ὑμεῖς ἐδῶ· μὴ νομίζετε ὅτι θὰ μὲ καταπλήξητε.

§265Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν τὸν ὑβρίσατε; Τὸν εἴπετε καπετὰν οὖζον.

§266Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν εὐθύνην εἶπον, ὅτι, ἂν ἔχῃ τις τὴν εὐθύνην, τὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ὁ ἐπὶ τῆς γεφύρας ἱστάμενος πλοίαρχος. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι ἔχει εὐθύνην. Ἐγὼ εἶπον, ἂν ἐνθυμῆσθε καλῶς, ὅτι χρειάζεται χρόνος μακρὸς καὶ ἐξέτασις τῶν γεγονότων, ὅπως πεισθῇ τις ποῖος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος. Ἀλλὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐβεβαιώθη τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπὶ τῆς γεφύρας ἵστατο ὁ πλοίαρχος Δαμιανός, καὶ ὤφειλε νὰ εἶναι ἐπὶ τῆς γεφύρας, διότι εἰσήρχετο εἰς τὸν λιμένα, εἶπον, ἂν ἐνθυμῆσθε, ὅτι, εἴτε ὑπῆρχε πλοηγὸς εἴτε δὲν ὑπῆρχεν, ἡ εὐθύνη παραμένει ἀκεραία, διότι ἡ παρουσία τοῦ πλοηγοῦ δὲν ἀπαλλάσσει τῆς εὐθύνης τὸν κυβερνήτην.

§267ΗΡ. ΒΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῶν ὕβρεων.

§268Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Προχωρῶν διὰ νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν εἶπον ὅτι ὡρισμένοι χαρακτηρισμοὶ τοῦ ἀνδρὸς ἔπρεπε νὰ κάμωσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐμπιστευθῇ τὴν μεγαλειτέραν μονάδα, τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους, εἰς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν. Διατί, Κύριοι, νομίζετε ὅτι εἶναι προπηλακισμὸς εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἀποδίδει τις εἰς ἕνα διευθύνοντα μίαν σπουδαιοτάτην ὑπηρεσίαν ὡρισμένους χαρακτηρισμούς, ὡρισμένας ἰδιότητας, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ διαψεύσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐχαρακτήρισε τὰς λέξεις μου ὡς προπηλακισμόν; Προκαλῶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Σπετσῶν νὰ δηλώσῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἂν ἡ ὀνομασία, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκα εἰς τὸν κ. Δαμιανόν, δὲν κυκλοφορεῖ ἀνὰ τὰ στόματα ὁλοκλήρου τοῦ Ναυτικοῦ, ἐὰν ὁ κυβερνήτης τοῦ «Ἀβέρωφ» δὲν ἔχει ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἂν δὲν ἐπιτρέπηται εἰς ἕνα Βουλευτήν, ἂν θέλῃ νὰ ἐνδιαφέρηται περὶ τῆς εὐκοσμίας κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα Βουλευτὴν καὶ ἀκόμη περισσότερον εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς πλειονοψηφίας νὰ λέγῃ ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ χαρακτηρίσῃ τὰς λέξεις ταύτας ὡς προπηλακισμόν (θόρυβος). Ὁ λέγων τὴν ἀλήθειαν, Κύριοι, δὲν ὑβρίζει· ὑβρίζει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπερτιμᾷ τὰ γεγονότα ἢ λέγει τὰ μὴ ὑπάρχοντα, διότι γνωρίζετε καὶ ἡ λέξις πόθεν παράγεται, τὴν στιγμὴν δέ, καθ’ ἣν ἐγὼ δύναμαι ν’ ἀποδείξω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον, τὸ νὰ χαρακτηρίζῃ τις ταῦτα κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον εἶναι δικαίωμα τοῦ ἀγορεύοντος, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Σπετσῶν νὰ εἴπω ὅτι ἐμνημόνευσεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἓν δημοσίευμα ἑνὸς καθάρματος...

§269ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄλλα πάλιν!

§270Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. .. τὸ ὁποῖον μαθὼν ποίας ὑποστάσεως εἶναι ἔκρινα ἀνάξιον ἀπαντήσεως, προκαλῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Σπετσῶν, ὁ ὁποῖος ἐμνημόνευσε ταῦτα, νὰ εἴπῃ ἂν οἰκειοποιεῖται ταῦτα τὰ γεγονότα καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν τὴν προσήκουσαν. Ἀνέγνωσε καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐμνημόνευσε τὰ γεγονότα. Τὸν προκαλῶ νὰ δηλώσῃ ἂν οἰκειοποιεῖται ταῦτα. Ἀλλ’ εἶπεν ὅτι δὲν ἦλθεν ἐδῶ νὰ λάβῃ μαθήματα παλληκαρισμοῦ. Ὁ βίος μου, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὁμαλώτατος, μεθ’ ὅλα τὰ 40 ἔτη, τὰ ὁποῖα φέρω ἐπὶ τῆς ῥάχεώς μου, καὶ οὐδέποτε ἦλθεν εἰς διένεξίν τινα καὶ οὐδέποτε ἀντήλλαξα οὔτε ἓν ῥάπισμα. Γνωρίζουσιν οἱ γνωρίζοντές με ἐγγύτερον πόσον ὁ βίος μου ὑπῆρξεν ὁμαλὸς καὶ πόσον εἶμαι ἐναντίος ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐκληφθῶσιν ὡς παλληκαρισμοί· ἀλλὰ δικαιοῦμαι ἀπαντῶν πρὸ πάντων εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς πλειονοψηφίας, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται περὶ τῆς εὐκοσμίας τῆς Βουλῆς, νὰ εἴπω ὅτι πρέπει ὀλιγώτερον νὰ ἐνδιαφέρηται ὑπὲρ τῶν φίλων του καὶ περισσότερον ὑπὲρ τῆς ἀληθείας (διαμαρτυρίαι καὶ ἐπιδοκιμασίαι ἀφ’ ἑτέρου ἔκ τινων ἑδρῶν).

§271Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἐξακολουθῶ, Κύριοι. Ἐπὶ πλέον δ’ εἶναι εἰς ἄκρον λυπηρὸν ὅτι ὁ ἔντιμος συνάδελφος δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονήσῃ ὁποίας ἐκτιμήσεως, ἔστω καὶ φαινομενικῶς, δέον ν’ ἀπολαμβάνωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποστέλλονται ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος εἰς ξένας χώρας, καὶ νὰ τηρήσῃ ἐναντίον τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ στάσιν πᾶν ἄλλο ἢ ἐξυπηρετοῦσαν τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν ὑπόστασιν. Δὲν προσεβλήθη, κύριοι Βουλευταί, ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν σημαία ἐκ τοῦ ἀτυχήματος τοῦ «Ἀβέρωφ», διότι, ἐὰν προσεβάλλετο, οὐδεμία σημαία τοῦ κόσμου θὰ ἔμενεν ἀπρόσβλητος, ὅσον θὰ προσβληθῇ, ὡς ὁλοψύχως ἀπεύχομαι, καὶ οὔτε κἂν θέλω νὰ τὸ συλλογισθῶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀληθῆ ἔστω καὶ τὸ πολλοστημόριον τὰ διαδιδόμενα ὡς συμβαίνοντα ἐπὶ τοῦ «Ἀβέρωφ», καὶ ὅσον τὴν προσεβάλετε σεῖς, παραστήσαντες ἐνώπιον τῶν ξένων ὅτι ὁ ἀπεσταλμένος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς τελετὰς τῆς Ἀγγλίας ἦτο εἷς ἐλεεινὸς ἀνθρωπίσκος, ἀνάξιος ὄχι μόνον νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως τῆς Ἀγγλίας εἰς τὴν ἐπίσημον ἰδιότητα ἀντιπροσώπου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, ἀλλ’ ἀνάξιος νὰ εἶναι καὶ μεταξὺ τῶν ἑκατομμυρίων θεατῶν τῶν τελετῶν ἐκείνων. (Ἐπιδοκιμασίαι). Ἡ παραχθησομένη ἐντύπωσις ἐκ τῶν λόγων ὑμῶν εἰς ἐκείνους, οἵτινες μᾶς ἐκάλεσαν εἰς τὰς τελετὰς ἐκείνας, καὶ εἰς τοὺς Ἕλληνας τῆς Ἀγγλίας θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε οὐδεμία ψυχικὴ εὐχαρίστησις διὰ τοὺς λόγους τοὺς προκαλέσαντας ὑμᾶς ἵνα τηρήσητε τὴν στάσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐτηρήσατε ἀπέναντι τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην, θὰ εἶναι ἱκανὴ ὅπως ἀντισταθμίσῃ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἡμῶν θέλει ὑποστῆ ἐκ τῶν λόγων ὑμῶν. Πρὸ μηνῶν, Κύριοι, ὁμιλῶν ἐνώπιον ὑμῶν εἶχον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν πόσον οἱ διάφοροι ἀγορεύοντες δέον νὰ εἶναι προσεκτικοὶ περὶ τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν διαφοροτρόπως ἀδικούντων τὴν Πολιτείαν στρατιωτικῶν, χωρὶς νὰ θέλω διὰ τούτου νὰ ἀποκλείσω οὔτε τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον τὸν αὐστηρόν, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν τῶν ὁπωσδήποτε ἀδικούντων τὴν Πολιτείαν στρατιωτικῶν· ἡ παράκλησίς μου ὅμως αὕτη δυστυχῶς δὲν εὗρεν ἠχὼ παρὰ τῷ ἐντίμῳ Βουλευτῇ Λακωνίας καὶ ἀξιωματικῷ καὶ οὕτως εὑρέθη ἡ Βουλὴ πρὸ τοῦ μοναδικοῦ καὶ λυπηροῦ θεάματος τῆς παρελθούσης Πέμπτης. Ποῖος εἶναι ὁ ὑπηρεσιακὸς βίος τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου ν’ ἀναπτύξω τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς ὑπεύθυνος πλέον Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀναπτύξας αὐτὸς εἰς ὑμᾶς ὁποῖος εἶναι ἐν τῇ περιωρισμένῃ δράσει τοῦ Ναυτικοῦ μας οὗτος, ὁποῖος δὲ ὁ κοινωνικός του βίος, θὰ εἶναι δ’ ἄλλως ἀνιαρὸν δι’ ἐμὲ νὰ θελήσω νὰ ἀναιρέσω τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ἐνώπιον ὑμῶν. Μόνον λέγω ὅτι ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἐξελέχθη ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ναυτικῶν ἡμῶν πραγμάτων πρὸς ἀνόρθωσιν αὐτῶν, ἀξιωματικὸς ἐκλεχθείς, μετ’ ἰσχυρογνωμοσύνης μάλιστα ἀρκετὰ χαρακτηριστικῆς, γνωστῆς εἰς ὅλον τὸν ναυτικὸν κόσμον, ὑπὸ τῆς μεσεγγυούχου τῆς ἐπαναστάσεως Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δραγούμη, ἐκλεχθεὶς αὐτὸς μεταξὺ τῶν τεσσάρων πλοιάρχων ὅπως μεταβῇ καὶ κυβερνήσῃ τὸ μοναδικὸν θωρηκτὸν ἡμῶν «Ἀβέρωφ», ἐπὶ τέλους ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἐξελέγη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τοῦ Ναυτικοῦ, τοῦ Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου καὶ τῆς κοινῆς γνώμης ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἀντιρρήσεως, ὅπως λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐκκαθαριστικὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι τοιοῦτος, οἷος παρεστάθη ἐνώπιον ὑμῶν· καὶ τὰ γεγονότα ταῦτα μὲ ἀπαλλάσσουσι τοῦ κόπου νὰ θελήσω νὰ ἀναιρέσω τὰ ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Λακωνίας λεχθέντα. Θὰ ἦτο ἐξόχως ἀπελπιστικὸν ἡ ἐπανάστασις νὰ εἶχεν ἀποτύχει ἀπὸ τὸ πρῶτον αὐτῆς βῆμα περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν πρωτίστων ὀργάνων αὐτῆς, ἅτινα ἐτέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀνορθωτικοῦ ἀγῶνος, καθόσον οὕτω θὰ ὑφίστατο ἡ ἐπανάστασις διάψευσιν τῶν ὅσα ὑπέσχετο ἀπὸ τῶν πρώτων βημάτων αὐτῆς. Θὰ ἦτο δὲ ἀκόμη ἐξόχως λυπηρόν, διότι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Κουτούπης ἀποτελῶν δρῶν πρόσωπον τοῦ Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ἐνέκρινε τὰς πράξεις προκειμένου περὶ ἀνθρώπου, περὶ οὗ εἶχε τόσῳ ταπεινὴν ἰδέαν. Τὰ γεγονότα ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω, μὲ ἀπήλλαξαν τοῦ κόπου, καθόσον καὶ βιάζομαι τὸ ταχύτερον νὰ ἐξέλθω τοῦ σημείου τούτου τοῦ λόγου μου, νὰ θελήσω νὰ ἀναιρέσω ὅσα ἐλέχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Τὴν ἀπότομον μεταστροφὴν τὴν ἐξήγησεν ἄλλος, καὶ ὁ ἄλλος αὐτὸς ἐνυπογράφως τὴν ἐδήλωσε δι’ ἀνοικτῆς ἐπιστολῆς εἰς τὸν τύπον.

§272Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ....

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτητε ἐξ ἐπαγγέλματος.

§274Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τῆς τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύω ἐντελῶς τὰς διακοπάς.

§276Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ γίνῃ μνεία γραφέντων ἔξω τῆς αἰθούσης.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ πεισθῆτε ὅτι δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί· μὴ ἐγείρετε ζητήματα παρεμπιπτόντως.

§278Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ νὰ φροντίζητε καὶ ὡς πρὸς τὸν ῥήτορα νὰ μὴ ἐξέρχηται τῆς τάξεως τῆς συζητήσεως.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φροντίζω δι’ ὅλους καὶ ἐλάβετε πεῖραν τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην, ὅτε ἀφέθητε ἐλεύθερος νὰ εἴπητε ὅ,τι ἠθέλετε.

§280Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ οὔτε ἠδύνατο νὰ ἐμποδίσῃ κανείς.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἐγίνετο παρατήρησις, τότε δὲν θὰ εἴχομεν αὐτὰ σήμερον· ἔσφαλον τότε ἴσως.

§282Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ὅσην ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶ τὰς ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ ἀτυχήματος γνώμας τοῦ ναυάρχου Τῶφνελ, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀναμείνω καὶ τὴν ἐτυμηγορίαν τῶν δικαστῶν κατόπιν τῆς ἀπολογίας τοῦ κυβερνήτου ἐπὶ τοῦ ἀτυχήματος τούτου, εἶμαι δὲ πεπεισμένος ὅτι ὁ ἔνοχος, εἴτε εἷς εἶναι εἴτε πολλοί, πρέπει νὰ αἰσθανθῶσι βαρεῖαν τὴν χεῖρα τῆς δικαιοσύνης. Ὑλικὴν ζημίαν τὸ Κράτος ὑπέστη ἐκ τοῦ ἀτυχήματος τούτου, ἀργοπορίαν τοῦ κατάπλου τοῦ «Ἀβέρωφ» εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ὕδατα ἀρκετήν, ἠθικὴν ὅμως ζημίαν διὰ τοὺς γνωρίζοντας τοὺς κινδύνους τῆς θαλάσσης εἰς τὰ παράλια ἐκεῖνα δὲν νομίζω ὅτι ὑπέστη τὸ ναυτικόν μας τοιαύτην, δικαιολογοῦσαν τὴν κατόπιν τοῦ ἀτυχήματος τούτου παρά τισι σχηματισθεῖσαν γνώμην περὶ τοῦ τέλους τοῦ ναυτικοῦ μας, ἂν μόνον εὑρισκώμεθα πρὸ καθαρῶς ναυτικοῦ ἀτυχήματος. Ἡ μὴ πρόσκλησις πλοηγοῦ ἀποτελεῖ παράλειψιν, δὲν εἶναι ὅμως πρᾶξις ἀτιμάζουσα τὸ ναυτικὸν ἡμῶν. Εἶναι καιρός, Κύριοι, νὰ σταματήσωμεν ἀπὸ τὸν κατήφορον αὐτόν, εἰς τὸν ὁποῖον φερόμεθα, χαρακτηρίζοντες ἑκάστοτε τά διάφορα ζητήματα κατὰ τρόπον μέλλοντα νὰ γεννήσῃ συμφορὰς εἰς τὸ ναυτικὸν ἡμῶν. Ἡ ναυτικὴ τέχνη εἶναι τέχνη ἐξόχως δύσκολος, τέχνη ὑποχρεοῦσα τοὺς κυβερνήτας τῶν ναυτικῶν μονάδων εἰς ἀνάληψιν βαρειῶν εὐθυνῶν πρὸς ἐκτέλεσιν κινήσεων καὶ ἑλιγμῶν ἐν καιρῷ εἰρήνης ἀρκετὰ δυσκόλων πλὴν ἀναποφεύκτων πρὸς ἀπόκτησιν κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐν εἰρήνῃ προπονήσεως τῶν ἀναγκαίων στοιχείων πρὸς ἐκτέλεσιν ἐν καιρῷ πολέμου διαφόρων ναυτικῶν ἐπιχειρήσεων. Πολὺ φοβοῦμαι μήπως ὁ γενόμενος θόρυβος καὶ οἱ χαρακτηρισμοί, τοὺς ὁποίους ἀποδίδομεν εἰς τοὺς ἀτυχήσαντας ἀξιωματικούς, χαρακτηρισμοὺς ξένους πρὸς ὅλας τὰς συνηθείας ἁπάντων τῶν ναυτικῶν ἐθνῶν, πολὺ φοβοῦμαι μήπως καταστήσωσι τοὺς ἀξιωματικοὺς ἡμῶν ἀτόλμους περὶ τὴν ἀνάληψιν τοιούτων εὐθυνῶν ἐν καιρῷ εἰρήνης, ἡ δὲ ἐπιφυλακτικότης ἡμῶν αὕτη μήπως μᾶς καταστήσῃ ἐκ συνηθείας ἀνικάνους καὶ ἀτόλμους κατὰ τὴν ὑστάτην στιγμὴν τῆς ἐνεργείας τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν. Τὸν τοιοῦτόν μου φόβον θὰ ἴδητε καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ναυάρχου Τῶφνελ προκειμένου περὶ τιμωρίας τῶν ὑπευθύνων διὰ τὴν σύγκρουσιν τῶν ἀντιτορπιλλικῶν. Τιμωρήσατε, Κύριοι, μέχρις ὑπερβολῆς τοὺς ὑπαιτίους τῶν ναυτικῶν ἀτυχημάτων, προβῆτε ἀνηλεῶς καὶ ἄνευ οἴκτου ἐναντίον τῶν ὁπωσδήποτε ἀδικούντων τὴν Πολιτείαν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ πέρα τοῦ σημείου τούτου, Κύριοι, μὴ προβαίνετε, διότι πᾶσα ἐνέργεια γινομένη πέρα τοῦ σημείου τούτου ἐκ μέρους ὅλων μας εἰς οὐδὲν ἄλλο συντελεῖ παρὰ εἰς τὸ ἀσυνειδήτως ἄνοιγμα τοῦ τάφου, εἰς τὸν ὁποῖον διὰ παντὸς θὰ ταφῇ ἡ Ἑλληνικὴ φυλή· διότι ναυτικόν, τὸ ὁποῖον καθημερινῶς διὰ τῶν διαφόρων συζητήσεων τῶν ἔξω, τῶν ἔσω, διὰ τοῦ τύπου καὶ ὁπωσδήποτε γινομένων φέρει τὸ ἔθνος εἰς θέσιν κλονίζουσαν τὴν ἐπ’ αὐτὸ πεποίθησιν αὐτοῦ, ναυτικόν, τοῦ ὁποίου ἡ ἱκανότης ὑφίσταται καθημερινῶς τοιοῦτον κλονισμόν, ὅσα στοιχεῖα καὶ ἂν ἔχῃ ζωῆς, μοιραίως βαίνει πρὸς τὴν ἀποσύνθεσιν, ἡ δὲ ἀποσύνθεσις τοῦ ναυτικοῦ ἔθνους τινός, γράφει Γάλλος συγγραφεύς, εἶναι ὁ προάγγελος τῆς ἀποσυνθέσεως αὐτοῦ τούτου τοῦ ἔθνους. Ἀλλὰ τοιοῦτον ἄδοξον θάνατον τοῦ ναυτικοῦ ἀποστέργει ἡ Ἑλληνικὴ ψυχὴ καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι τὰ δάκρυα, τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχυσεν ἐπὶ τῇ ψευδεῖ διαδόσει τῆς ἀπωλείας τοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ». Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐπιβάλλει εἰς τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ταχέως προβῇ καὶ θέσῃ τὰς βάσεις τῆς βελτιώσεως ἰδίως εἰς τὰ πρόσωπα, καὶ εἰς τὰ πρόσωπα ἀποδίδω τὴν ὑπόστασιν τοῦ ναυτικοῦ, καθόσον ἡ ὕπαρξις τοῦ ὑλικοῦ εἶναι ζήτημα οἰκονομικὸν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀνάγκη τὸ Κράτος βαθέως νὰ γνωρίσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως ναυτικοῦ, ἀντὶ πάσης θυσίας, γεγονὸς τὸ ὁποῖον τὸ ἔθνος ἔχει ἀναγνωρίσει καὶ πάντοτε ἐζήτησεν, ὡσανεὶ νὰ ἔχῃ τὴν προαίσθησιν ὅτι ἡ μὴ ὕπαρξις ναυτικοῦ θὰ τῷ στοιχίσῃ τὴν ἀπώλειαν τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ καὶ θέλει βεβαίως χάσει τὴν ὑπόστασιν αὐτῆς ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν δὲν θὰ ὑπάρχῃ ναυτικόν, καὶ τὴν στιγμὴν ἐκείνην εἰς μάτην θὰ ζητήσῃ τοὺς ὑπευθύνους, οἱαδήποτε δὲ τιμωρία αὐτῶν δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ πληρώσῃ τὴν ἀπώλειαν τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος. Τὴν τοιαύτην ἐργασίαν ἀναμένω ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως σύντονον, ἀποτελεσματικήν, ἀμείλικτον εἰς τὸν ἐκκαθαρισμὸν καὶ τὴν λῆψιν οἱωνδήποτε ἀποφάσεων καὶ θυσιῶν, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται νὰ πατήσῃ ἐπὶ πτωμάτων, ἵνα ἐκκαθαρίσῃ τὸ ἔδαφος. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα καὶ ἐπιδοκιμασίαι). Ἐὰν νομίζῃ ὅτι ὑπάρχουσι προσκόμματα εἰς τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ εἰς τὴν τελικὴν ἀποκάθαρσιν τοῦ ναυτικοῦ, ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, ὅπως πείσῃ τοὺς ἀληθῶς πονοῦντας τὸ ναυτικὸν καὶ ἐκείνους οἵτινες γνωρίζουσι τί τὸ ναυτικὸν θέλει καὶ τί ἀπαιτεῖται νὰ διοικηθῇ ὅτι πρὸς τοῦτο ἐργάζεται, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην τὸ Κράτος, νὰ βαδίσῃ συντόνως καὶ ἀποτελεσματικῶς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, πεποιθυῖα ὅτι θέλει εὕρει τὸ ναυτικὸν ἕτοιμον νὰ θυσιασθῇ ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Μόνον διὰ τῆς τοιαύτης ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας ἀντιλήψεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ ναυτικοῦ, τῶν πόθων αὐτοῦ θὰ καταστῇ δυνατόν, Κύριοι, τὸ ναυτικὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ ὄνειρα ἡμῶν, εἰς τοὺς πόθους ἡμῶν. Ἄνευ τῆς παραδοχῆς τοιαύτης ναυτικῆς πολιτικῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πᾶν ἄλλο μέτρον νομίζω ὅτι εἶναι ἄσκοπον, ὅτι εἶναι ἀλυσιτελές, ἀλλὰ νομίζω ἀκόμη ὅτι εἶναι καὶ ἐθνικῶς ἐπιζήμιον, μέλλον νὰ ὁδηγήσῃ εἰς μεγίστας καταστροφὰς τὸ ἔθνος ἡμῶν, τὴν ἔκτασιν τῶν ὁποίων πάντες ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προκειμένου περὶ τοῦ ναυτικοῦ πάντοτε ἐγνώρισεν ἡμῖν τί ζητεῖ, οὐδέποτε διστάσας νὰ δώσῃ καὶ τὸν τελευταῖον ὀβολὸν αὐτοῦ διὰ τὸ ναυτικόν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι πάντες ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν τοιαύτην ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, ἐφ’ ὅσον δι’ ἄλλης ἐτυμηγορίας αὐτοῦ δὲν μᾶς ἐπιβάλλει πολιτείαν ἀντίθετον. Θὰ εἶναι ἐθνικῶς ἀπελπιστικόν, ἂν ὁ λαὸς διαψευσθῇ εἰς τὰς τόσον σαφεῖς καὶ κατηγορηματικὰς ἀπαιτήσεις αὐτοῦ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§283Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, πῶς ἠγόρευσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Πέμπτης. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, καίτοι δὲν δύναμαι νὰ φθάσω εἰς τὸ ὕψος τῆς εὐγλωττίας αὐτοῦ, νὰ παρακολουθήσω τοὐλάχιστον τὴν ὁδόν, ἣν ἐκεῖνος ἠκολούθησε. Παρῆλθεν οὗτος τὸ βῆμα τοῦτο κρατῶν εἰς μὲν τὴν δεξιὰν τὸν κεραυνόν, εἰς δὲ τὴν ἀριστερὰν τὴν νεφέλην καὶ ἀφοῦ συνεσκότισε καὶ ἐκεραύνωσε, ἀπεφασίσθη τότε ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις καὶ οὕτω νὰ μείνωμεν ἡμεῖς οἱ ἄλλοι ὑπόδικοι. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπέμεινε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, διὰ ν’ ἀγορεύσῃ τελευταῖος εἰπὼν «μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν μάλιστα ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων Βουλευτῶν ἐκ Λακωνίας, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν μάλιστα ὑπὸ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2» ἐννοῶν ἐμέ. Τότε ἠναγκάσθην νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν: «—Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; —». Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡσεὶ βρυχώμενος, ἀπαντᾷ: «Δὲν ἐπιτρέπω». Βεβαίως ἡ ὀργὴ ἐκείνη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατά τι εἶναι δικαία· ἔχει τὴν συναίσθησιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς πάντες ἡμεῖς οἱ παρακαθήμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μετὰ σεβασμοῦ, καθὼς ἐμπρέπει, νὰ ὁμιλῶμεν περὶ αὐτοῦ, ἐκεῖνος ὅμως, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, λησμονεῖ τοῦτο, ἴσως ἕνεκα τῆς σημερινῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν ὡμίλει ὡς ὡμίλει περὶ ἐμοῦ, θὰ ἐσκέφθη καὶ θὰ εἶπεν: ἐγὼ ὅστις κατέβαλον σύμπασαν τὴν πολιτικὴν ἀριστοκρατίαν τῆς Ἑλλάδος...

§284ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν φαυλοκρατίαν.

§285Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὀφείλω, κύριοι Βουλευταί, νὰ κάμω μίαν παρένθεσιν καὶ νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψεν, ὅτι ὁ ἀγὼν ἀτυχῶς ὑπῆρξε κυρίως κατὰ τῶν προσώπων καὶ ὄχι κατὰ τῶν μεθόδων. Ἂν δὲ σήμερον φαίνεσθε ἁγνοί, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ ὄρεξις ὅπως ἀρχίσῃ πάλιν τῶν δημοσίων ἡ λαφυραγωγία καὶ ἡ διαρπαγή. Δυστυχῶς τοῦτο ἐκ πολλῶν σημείων ἀποδεικνύεται. Ἐδῶ σταματῶ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ, λέγω, ἠδυνήθη νὰ καταβάλῃ ὁλόκληρον τὴν πολιτικὴν ἀριστοκρατίαν τοῦ τόπου μας, ἀφοῦ ἠδυνήθη νὰ ἀπειλῇ Αὐλὰς καὶ Στέμματα καὶ νὰ ταπεινώνῃ πορφυρογεννήτους, ἀφοῦ σύρει ὁλόκληρον Βουλήν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κρατηθῇ, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ φερθῇ ὡς ἐφέρθη, καὶ νὰ ὁμιλήσῃ ὡς ὡμίλησεν.

§286ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Μιχαλέα, εἶναι καθῆκόν μου νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν ἀντίληψίν σας ταύτην, ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν μαρτυρίαν ὅλης τῆς Βουλῆς ὅτι μὲ τὴν φράσιν, ἣν μετεχειρίσθην κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, δὲν ἐσκόπουν νὰ προσβάλω τινὰ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν Λακωνίας, νομίζω δ’ ὅτι καὶ οἱ ἕτεροι κ. Βουλευταὶ Λακωνίας δὲν ἀπέδωκαν καμμίαν βεβαίως ὑποτίμησιν τῆς θέσεώς των, διότι εἶπον «ὁ ὑπ’ ἀριθμὸν 1 ἢ ὁ ὑπ’ ἀριθμὸν 2 Βουλευτὴς Λακωνίας».

§287Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τῆς φράσεως ταύτης γίνεται χρῆσις διὰ καταδίκους, τῶν ὁποίων ἡ πολιτικὴ ὑπόστασις ἔπαυσεν.

§288Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἀπέδωκα σημασίαν, διότι ἐσυνήθισα καθ’ ὅλον μου τὸν πολιτικὸν βίον, ὅταν ἀποδίδω εἴς τι σημασίαν, νὰ δίδω καὶ τὴν ἀπάντησιν παραχρῆμα.

§289Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω καὶ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λακωνίας ὅτι ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐπιτρέπῃ, μίαν διακοπήν, καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπει, καὶ τότε ἐγώ, ὡς εἶχον δικαίωμα, ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τὸν λόγον.

§290Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν παραπονεῖται, διότι ἐλέχθη ἡ φράσις «ὑπ’ ἀριθμὸν 1 καὶ ὑπ’ ἀριθμὸν 2», ἀλλὰ διότι δὲν τῷ ἐπετράπη ἡ διακοπή.

§291Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὄχι· παραπονοῦμαι δι’ ἀμφότερα. Ὀφείλω ὅμως νὰ γνωρίσω κάτι τι πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, τὸ ὁποῖον ἴσως ἀγνοεῖ. Ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὁμιλῶν ὡς ὡμίλησε περὶ ἐμοῦ θὰ εἶπεν ἐνδομύχως, φαίνεται, ὅτι καὶ ἐγὼ ὀφείλω τὴν παρουσίαν μου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἰς τὴν παρουσίαν του καὶ ὅτι κατὰ συνέπειαν καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐκ τῶν τυχαρπάστων· ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι καὶ δὲν ἀνήκω καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὲ κατατάξῃ εἰς τὴν τάξιν τῶν τυχαρπάστων· ὀφείλω νὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι τὴν εἴσοδόν μου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν ὀφείλω εἰς τὴν ἄγκυραν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν ἀγάπην τῶν συμπολιτῶν μου, εἰς τὸ ἔντιμον τῆς οἰκογενείας μου ὄνομα καὶ τὴν προσωπικήν μου ἐργασίαν. Ἐὰν δὲ μετέσχον εἰς τὸν συνδυασμὸν τῶν Φιλελευθέρων, ἔπραξα τοῦτο κληθεὶς καὶ παρακληθείς, ὡς δύναται νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο ὁ πολιτικὸς φίλος τῆς Κυβερνήσεως κ. Θεοδωρόπουλος. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ μὲ μεμφθῇ, εἶναι ὅτι ὑπῆρξα φίλος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ φανατισμοῦ, καὶ θιασώτης καὶ ὀπαδὸς μέχρι παρεξηγήσεως. Ἔπρεπε νὰ μὴ λησμονήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν τρόπον, καθ’ ὃν προσηνέχθην πρὸς αὐτόν, καὶ ποίας προσήνεγκον ὄχι πρὸς αὐτόν, ἀλλὰ πρὸς τὴν πατρίδα μας ὑπηρεσίας, θυσιάζων χάριν τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος μας καὶ αὐτὴν τὴν δημοτικότητά μου. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος. Ἔρχεται κατόπιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ λέγει: «Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Μιχαλέα παρ’ ὅλην τὴν ἀγαθὴν αὐτοῦ πίστιν καὶ τὰς καλάς του προθέσεις προέρχονται ἐξ ἀκαθάρτων πηγῶν». Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, διότι ἐγὼ διὰ τῆς ζωῆς μου δὲν δίδω τοιοῦτον δικαίωμα εἰς κανένα, νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ ἀρύομαι ἐξ ἀκαθάρτων πηγῶν τὰς πληροφορίας μου, διότι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀρυόμενός τις ἐξ ἀκαθάρτων πηγῶν τὰς πληροφορίας του εἶναι καὶ αὐτὸς ἀκάθαρτος. Ἴδωμεν ὅμως, κύριε Πρωθυπουργέ, ἂν ἐπετρέπετο νὰ λεχθῇ τὸ τοιοῦτον δι’ ἐμέ.

§292ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Μιχαλέα, ἀνεγνώσατε μόνος σας τί εἶπον· εἶπον ὅτι, χωρὶς νὰ ἀμφισβητήσω τὴν καλήν σας πίστιν καὶ τὰς ἀγαθάς σας προθέσεις, ἀξιῶ ὅτι αἱ πληροφορίαι σας προέρχονται ἐξ ἀκαθάρτων πηγῶν. Δὲν σᾶς θίγει κανεὶς προσωπικῶς, οὔτε ἀμφισβητῶ τὴν ἀγαθὴν πίστιν σας, ἀλλὰ λέγω ὅτι αἱ πληροφορίαι, ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ἐδόθησαν, εἶναι κακαί. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια.

§293Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τώρα ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς συζητήσεως θὰ ἴδωμεν. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὅτι ἔχω ὦτα νὰ ἀκούω, κρίσιν νὰ κρίνω καὶ ἀντίληψιν νὰ ἀντιλαμβάνωμαι, ὁσάκις δ’ ὁμιλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἢ καὶ ἐκτός, σταθμίζω καλῶς τὰ ἐκ τοῦ στόματός μου ἐξερχόμενα. Ὅτε δὲ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐξήνεγκον τὰς βαρείας ὁμολογουμένως φράσεις περὶ τοῦ προσώπου ἐκείνου, ἔπραξα τοῦτο, διότι ἠγανάκτησα, ἐπειδὴ ὑπὸ πολλῶν προεκαλούμην κατὰ τρόπον ἀπελπιστικόν, καὶ οὐ μόνον διότι ἠγανάκτησα, ἀλλὰ καὶ διότι εὑρισκόμην ἐν τῇ ἀπολύτῳ ἀληθείᾳ, ὡς εὐθὺς τώρα θέλω ἀποδείξει τοῦτο ἐν τῇ Βουλῇ. Ἔλεγον λοιπὸν περὶ ἑνὸς προσώπου ἀνήκοντος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γιλδίζ, ὅτι τὸ ἄτομον αὐτὸ εἶναι σφετεριστής, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μόλις ἤκουσε τοῦτο καὶ ἄλλα τινὰ ἐπίσης ἀληθῆ, ἔρχεται ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ ἀμύνεται ὑπὲρ ὅλων αὐτῶν καὶ ἐπιτίθεται ἐναντίον μου, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε τὴν γλῶσσαν τῆς ψευδολογίας μετεχειρίσθην, οὐδέποτε τὸ δηλητήριον τῆς συκοφαντίας, ἀλλ’ ἔχων πάντοτε τὴν ἀλήθειαν ὡς ὁδηγὸν καὶ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος μας ὡς σκοπόν. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρόκειται περὶ δύο τινῶν, ἢ ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑβριστὴς καὶ συκοφάντης, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶμαι ἄξιος κατακρίσεως, ἢ εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ, καὶ κατὰ συνέπειαν ὑποθέτω ὅτι μοὶ ἀνήκει ἄλλο κοσμητικὸν ἐπίθετον. (Ἀναγινώσκει): «Διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθμοὺς 3504 καὶ 4089 ἀπὸ 7 Μαρτίου 1902 ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὁ λογιστὴς Τηλέμ. Κουτσουβέλης κατελογίσθη ὀφειλέτης εἰς τὸν «Ἀλφειὸν» δραχμῶν 2800, ἃς κατεχράσθη ὡς ταμίας τοῦ πλοίου· διετάχθη ποινικὴ καταδίωξις ἐναντίον του καὶ δικασθεὶς κατεδικάσθη εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν».

§294Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἐπληροφορήθητε ἂν αὐτὸς μόνος κατεδικάσθη ἢ καὶ ἄλλοι τινές, καὶ ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἄλλοι, καὶ τίνα θέσιν κατέχουσι σήμερον εἰς τὸ ναυτικόν;

§295Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τώρα τί λέγετε δι’ ὅλα αὐτά, κύριε Κουλούμπαρδε, ὁ ὁποῖος τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἠγανακτήσατε τοσοῦτον, ὥστε ἐνόμισα πρὸς στιγμὴν ὅτι θὰ ὑποστῶσι διάρρηξιν αἱ κροταφικαί σας ἀρτηρίαι; Τί δὲ σεῖς ἐκ Λακωνίας, κύριε συνάδελφε, ὁ ὁποῖος διεμαρτυρήθητε, καὶ σεῖς, κύριε Πρωθυπουργέ, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἴπετε ὅτι ἐγὼ ἐκ πηγῶν ἀκαθάρτων ἀρύομαι τὰς πληροφορίας μου, καὶ ὅτι ὑμεῖς ἀρύεσθε ταύτας ἀπὸ τὰς διαυγεῖς πηγὰς τῆς Κασταλίας;

§296Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ μὲ ἐπικαλεῖσθε, σᾶς λέγω ὅτι εἶναι δυνατὸν κάλλιστα νὰ συνέβη αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπετε, καὶ μάλιστα συνέβη ὅτι ἔκαμε νύξιν ὁ κ. Λαγοπάτης· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀφοῦ μὲ ἐπικαλεῖσθε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατόπιν τοῦ παραπτώματος αὐτοῦ καὶ τῶν ἐπακολουθησασῶν ποινῶν, πάντα τὰ ἄλλα ἐξηλείφθησαν πλέον μὲ τὸ σφουγγάρι, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὰ φέρωμεν ἐξ ἀρχῆς καὶ νὰ τὰ ἀνανεώσωμεν.

§297Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὁ χαριτολόγος συνελήφθη ἐν τῇ παγίδι· βλέπετε ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἀφωπλίσθη τέλεον ταύτην τὴν στιγμὴν καὶ οὐδὲν ἔχει νὰ εἴπῃ παρὰ ὅτι τὰ γεγενημένα ἐγένοντο! Φαντασθῆτε ἀντίληψιν! Ταῦτα πάντα ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἱστορίαν, καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ὅ,τι συνέβη πρὸ μιᾶς ὥρας ἀνήκει εἰς τὴν ἱστορίαν, ἄρα δὲν πρέπει νὰ τὰ θίγωμεν, καὶ συνεπῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς ἐδῶ οὐδεμίαν ἔχομεν θέσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι περὶ τοῦ παρελθόντος πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶμεν καὶ τοῦτο νὰ διορθώσωμεν. Βλέπετε ὅτι δὲν εἶχον, ὑποθέτω, δικαίωμα, ἐκεῖνοι, οἵτινες κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἐξηγέρθησαν, καθ’ ὃν τρόπον ἐξηγέρθησαν, ἐναντίον μου, ὁ ὁποῖος ἔλεγον ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀληθείας. Ὁμολογῶ μόνον ὅτι ἠδυνάμην νὰ διατυπώσω τὰ γεγονότα κατὰ τρόπον διάφορον· ἀλλ’ ἂν ἔπραξα ὅ,τι ἔπραξα τοῦτο συνέβη, διότι ἠγανάκτησα μέχρι τοιούτου σημείου ὡς ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς ἐνίων Βουλευτῶν, ὥστε εὑρέθην εἰς στιγμὴν ψυχικῆς ἀγωνίας τοιαύτην, ὥστε νὰ μεταχειρισθῶ λέξεις, ἃς ὁμολογῶ ὅτι ἀποδοκιμάζω, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει ὅτι εἶπον γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν καὶ ὅτι ἐμμένω εἰς τὴν οὐσίαν τῶν λεχθέντων, καὶ οὔτε εἶμαι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἀνακαλέσωσιν ὅ,τι εἶπον. Καὶ ὁμιλῶν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς, μὲ ἐχαρακτήρισε καὶ ὡς παλληκαρᾶν. Τὸν παλληκαρᾶν, κύριε Πρωθυπουργέ, οὐδέποτε ἐπηγγέλθην, ἀλλὰ καὶ οὐδέποτε εἰς βάρος μου ἠνέχθην τοιοῦτον. Ὅτε ἦτο καιρὸς νὰ ἐπιδείξω παλληκαριὰν καὶ γενναιότητα, ὡς ὑμεῖς, τὸ ἔπραξα, καὶ τὸ ἔδαφος τῆς πατρίδος μου διεξεδίκησα βῆμα πρὸς βῆμα καὶ διὰ τοῦ αἵματός μου τὸ ἐπότισα, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ κατήσχυνε καὶ τὸ ἐξευτέλισεν ὁ Στρατηλάτης, τὸν ὁποῖον ὑμεῖς ἡλιεύσατε. Καὶ προχωρῶ, κύριοι Βουλευταί. Κατόπιν λοιπὸν δι’ αἰτήσεως αὐτοῦ τοῦ Κυρίου πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου διέταξε περαιτέρω ἀνακρίσεις τῆς ὑποθέσεως. Τέλος πάντων ὁ Κύριος αὐτὸς παρεπέμφθη εἰς τὸ πειθαρχικὸν συμβούλιον καὶ ἐτέθη εἰς ἀπόταξιν, καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κ. Καραπάνος ἐμετρίασε τὴν ποινὴν εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως. Ἔμεινεν ὑπὸ τὸ βάρος τῆς κατηγορίας αὐτῆς ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον. Ὁ ἀγών μου δέον νὰ ἐννοηθῇ ὅτι δὲν στρέφεται κατὰ προσώπων οὐδὲ μὲ συνδέει μὲ τὰ πρόσωπα· καὶ ἀδιαφορῶν οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ὅσον ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵστανται, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου θὰ πράξω τὸ καθῆκόν μου. Φρονῶ ὅτι προσφέρω οὕτως ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν πατρίδα ἀποκαλύπτων ἀδικήματα, καταχρήσεις καὶ παρανομίας. Ἐνῷ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, κύριοι Βουλευταί, ἐσχάτως διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 19,832 ἐγκυκλίου του διατάσσει τοὺς κυβερνήτας τῶν πλοίων νὰ γνωρίσωσιν αὐτῷ τὰς ὀφειλὰς τῶν ἀξιωματικῶν, ἵνα διαταχθῇ ἡ εἴσπραξις, ἐν τούτοις, καίτοι μικρὰς ὀφειλὰς προερχομένας ἀπὸ προκαταβολὰς εἰσέπραξε, τὴν ἐκ καταχρήσεων ὀφειλήν, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Λακωνίας, δὲν εἰσέπραξεν, ἐνῷ κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον, κύριε Πρωθυπουργέ, ἔπρεπε νὰ εἰσπραχθῇ ἐντὸς εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν. Θὰ ἐλέγετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἀξιωματικὸς ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας διατελῶν δὲν πρέπει νὰ εὑρίσκηται ἐκτὸς ὑπηρεσίας; Ὄχι. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὑπηρετεῖ ὡς ὄργανον, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τῆς ἐμπιστευτικῆς ὑπηρεσίας, ὡς ὄργανον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνατεθῆ σπουδαῖος κλάδος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Τὸ πρόσωπον αὐτὸ διατελεῖ εἰσέτι ὑπὸ κατηγορίαν. Ἐκτὸς τούτου εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον ὑπηρετεῖ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, ὑπηρέτει, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, καὶ πρὸ ἐτῶν, ἐξεδιώχθη δὲ ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης διὰ κατάχρησιν δύο ἀντισηκωμάτων ἐκ 250 δραχμῶν καὶ ἑνὸς ἀντισηκώματος 50 δραχμῶν, ὡς ἀπεδείχθη κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ὑποθέσεως τοῦ «Ἀλφειοῦ» ἐν τῷ Ναυτοδικείῳ. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἐξεμάνησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἐναντίον μου, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς εἶναι καὶ στάσιμος, Βλέπετε, οὐδεὶς θόρυβος, οὐδεμία ἐξέγερσις, οὐδεμία ἀπειλή. Ἰδού· διαψεύσατε λοιπόν, Κύριοι! Τώρα θὰ ἀπαντήσω καὶ πρὸς τὸν κύριον συνάδελφον, τὸν κ. Λαγοπάτην, ὁ ὁποῖος λαγοπατεῖ εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, ἀλλὰ δὲν θὰ φθάσῃ. (Ἱλαρότης). Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 8 ἀπόφασις τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ τοῦ 1902 διατάσσει, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, διὰ τὸν Κουτσουβέλην περαιτέρω ἔρευναν τῆς ὑποθέσεως μὴ ἀπαλλάξασα αὐτόν· ἑπομένως ὢν καταδεδικασμένος εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν ἐξακολουθεῖ ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ποινῆς καὶ ὑπόδικος, μὴ ἐκδοθείσης ἐν τῷ μεταξὺ ἀπαλλακτικῆς ἀποφάσεως.

§298Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Εἰς τὸ πλοῖον «Ἀβέρωφ» εἶναι αὐτοί;

§299Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουσιν αὐτά;

§300Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριε ἐκ Κερκύρας Βουλευτά, αὐτά, τὰ ὁποῖα μοὶ λέγετε, εἶναι ζήτημα ἀντιλήψεως καὶ ἰδιοσυγκρασίας. Ὑμεῖς ὑπὸ τὸ χαρίεν κλῖμα τῆς χώρας τῶν Φαιάκων ἀντιλαμβάνεσθε τὸ πρᾶγμα ἄλλως· ἡμεῖς ὑπὸ τοὺς ἀπορρῶγας βράχους τῆς Μάνης ἀντιλαμβανόμεθα διαφορετικὰ τὰ πράγματα. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ἀνὴρ αὐτός, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ, εἶναι ἀπὸ τὴν χώραν τῶν Φαιάκων.

§301Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τί ἐννοεῖτε μὲ αὐτό; Οὐδεὶς ἔλαβε τὸν λόγον, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐγκληματίου.

§302Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐννοῶ ὅτι δι’ αὐτὸ κόπτεται ὁ κ. συνάδελφος.

§303Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὑμεῖς ὑπεστηρίξατε θεωρίας νομικὰς, αἱ ὁποῖαι ὁμολογουμένως δὲν δύνανται παρὰ νὰ προκαλέσωσι τὸν γέλωτα, καὶ ἠρώτησα τίνος εἴδους διαδικασία εἶναι αὐτή. Τίποτε ἄλλο.

§304Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, ἐὰν θέλητε, μίαν διακοπήν, διὰ νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις καὶ πεισθῆτε μὲ τὴν καλὴν πίστιν, ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει, ὅτι διατελεῖτε ἐν πλάνῃ; Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, Κύριοι, ὅτι ὁ Κουτσουβέλης συγκατηγορήθη μετὰ τοῦ κυβερνήτου καὶ ὑπάρχου τοῦ «Ἀλφειοῦ» ἐπὶ καταχρήσει. Τὸ γεγονὸς εἶναι τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν παρετηρήθη ἔλλειμμα, διετάχθη ποινικὴ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία ἐβεβαίωσεν ὅτι ὑπῆρξεν ἔλλειμμα, ὅτι δὲ εἰς τὰς ἐγγραφὰς ὑπῆρξαν εἰς βάρος τῶν ὑπολόγων ἐγγραφαὶ μὴ ἀληθεῖς.

§305Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ματαιοπονεῖτε, κύριε συνάδελφε!

§306Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἐπὶ τῇ πράξει ταύτῃ ὁ κυβερνήτης, ὁ ὕπαρχος καὶ ὁ ἐν λόγῳ λογιστὴς κατεδικάσθησαν εἰς δύο ἐτῶν φυλάκισιν ἐν τῷ Ναυτοδικείῳ· ἐγένετο ἀναθεώρησις καὶ τὸ ἀναθεωρητικὸν ἐδέχθη ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀξιόποινος πρᾶξις, ἀφοῦ ἡ γενομένη ψευδὴς ἐγγραφή—διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὸν ἀκριβῆ ὅρον—ἐγένετο εἰς βάρος τῶν ὑπολόγων καὶ δὲν ἐγένετο ἐπὶ σκοπῷ καλύψεως τοῦ ἐλλείμματος· τοὐναντίον ἡ ἐγγραφὴ ἐκείνη ηὔξανε τὸ ἔλλειμμα· κατ’ ἀκολουθίαν τὸ ἀναθεωρητικὸν ἀπεφάνθη ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀξιοποίνου πράξεως.

§307Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶχε δίκαιον λοιπὸν ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος ἐρωτήσας διὰ τὴν διαδικασίαν.

§308Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, οὔτε κατ’ ὄψιν κἂν γνωρίζω τὸν ἄνθρωπον· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Λακωνίας ὁμιλῶν εἶπεν ὅτι οὗτος κατάγεται ἐκ Κερκύρας, δι’ αὐτὸ καὶ μόνον ἀπηύθυνα παράκλησιν νὰ μὴ καταλήξῃ εἰς προσωπικὰ ζητήματα, ἐνῷ ὤφειλε νὰ εἰσέλθῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκριβῶς περὶ τῆς καταστροφῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ὁ «Ἀβέρωφ». Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§309Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριε Βουλευτά, δὲν ἀντελήφθητε κάτι τι, φαίνεται. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, κύριε συνάδελφε, ἐξ αἰτίας τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅσα εἶπεν καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι ἐλυπήθην καὶ ἠθικῶς ἐζημιώθην καὶ δι’ αὐτὸ ἀναγκάζομαι, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ τὸ ζήτημα αὐτό.

§310Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ διέκοψε τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, διὰ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ «Ἀβέρωφ». Δὲν ἦλθε διὰ τὸ ζήτημα τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἤλεγξεν ὁ κ. Μιχαλέας.

§311Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Θὰ παρετήρουν εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν ὅτι πῶς θὰ κανονίζω τὰς ἀγορεύσεις μου ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος καὶ ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος.

§312Δ. ΛΑΖΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἀκούσω καὶ θὰ ἀκούσω ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἐλήφθη ἀπόφασις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ὅπως γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ δι’ αὐτὸ μᾶς διενεμήθη αὐτὴ ἡ ἔκθεσις τοῦ Δαμιανοῦ καὶ ὄχι διὰ νὰ συζητήσωμεν προσωπικὰ καὶ ἀπαντήσητε εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§313Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐγὼ μετ’ οὐδενὸς ἔχω προσωπικὰ καὶ προκαλῶ νὰ μὲ διαψεύσητε. Δηλῶ ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν σχέσιν, κανὲν συμφέρον, οὔτε ἄμεσον οὔτε ἔμμεσον, οὔτε ὑλικὸν οὔτε ἠθικόν, οὔτε μὲ τὴν μίαν μερίδα οὔτε μὲ τὴν ἄλλην· ἔχω ὅμως ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσω τὸ καθῆκόν μου καὶ νὰ ἀμυνθῶ καὶ ἀμύνομαι ὅπως ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι. Ὀφείλω δὲ νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἐκ Κερκύρας κ. Ζαβιτσᾶνον ὅτι, ἂν ταῦτα εἶναι ἄξια γέλωτος, ὀφείλονται εἰς τοὺς δικαστὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξεδίκασαν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, κύριε συνάδελφε.

§314ΘΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Βεβαίως. Αὐτὸ ἐννοεῖ ὁ κ. συνάδελφος.

§315Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Πολὺ καλὰ καὶ ἐγὼ αὐτὸ ἔχω νὰ ἀπαντήσω.

§316Λ. ΜΑΒΙΛΗΣ. Τί ἔχετε νὰ ὑπαινιχθῆτε τὸν τόπον; Δὲν πρέπει νὰ προσβάλητε τὸν τόπον. (Διαμαρτυρίαι καὶ θόρυβος).

§317Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐγὼ δὲν προσέβαλον οὔτε πρόθεσιν ἔχω νὰ προσβάλω τόπον τινά. Αὐτὸ δηλῶ.

§318Λ. ΜΑΒΙΛΗΣ. Προσεβάλετε. Τίνα σχέσιν ἔχει τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν αὐτός, μὲ τὸν τόπον; Ποῖος τόπος παράγει περισσοτέρους ἐγκληματίας;

§319Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐννοῶ τὸν ὑπαινιγμόν σας καὶ ἀπαντῶ· ἡ Μάνη· ἡ Μάνη....(ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος). Ἐδήλωσα τέλος πάντων, Κύριοι, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶχον πρόθεσιν νὰ πειράξω κανένα, ἀπολύτως δὲ τὴν Κέρκυραν· εἶπον μόνον ὅτι ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος ὡμίλησεν ἴσως, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι ἀπ’ ἐκεῖ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸν κ. Μαβίλην ἀπαντῶ ὅτι ἡ Μάνη παράγει περισσοτέρους ἐγκληματίας· ἀλλ’ εἰς τὴν Μάνην φονεύουσιν, ἀλλὰ δὲν κλέπτουσι, καὶ ἂν φονεύωσι, φονεύουσιν ὅπως καὶ ἀλλοῦ φονεύουσι· τοῦτο ὅμως δὲν ἐμποδίζει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι ὑπόδειγμα ἀνδρείας καὶ ἡρωισμοῦ.

§320Λ. ΜΑΒΙΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη σας.

§321Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Εἶναι γνώμη μου καὶ γνώμη παντὸς ἀμερολήπτου καὶ εἰλικρινοῦς. (Νέαι διαμαρτυρίαι καὶ θόρυβος).

§322Ν. ΒΑΡΘΗΣ. (Πλησιάζει πρὸς τὸ βῆμα) Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἓν ζήτημα εὐρύτατον....

§324Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§325Λ. ΜΑΒΙΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ προσβάλλῃ. Ἡ Κέρκυρα κλέπτει περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλο μέρος τῆς Ἑλλάδος;

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τὸ περιπλέκετε περισσότερον ὑμεῖς, ἀφοῦ ὁ κ. Μιχαλέας ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ προσβάλῃ· ὁ κύριος Βουλευτὴς παρέσχε πᾶσαν ἐξήγησιν. Αὐταὶ αἱ φωναὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς σας καὶ αἱ κάθοδοι πρὸς τὸ βῆμα δημιουργοῦσι περιπλοκὰς περισσοτέρας. Ἐὰν θέλητε νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸ παρεμπῖπτον ζήτημα ταχύτερον, νὰ παύσητε καὶ τὰς διακοπάς, διότι ἄλλως σᾶς εἰδοποιῶ ὅτι θὰ προσαράξωμεν κακά.

§327Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔκαμον τὴν διακοπήν, διότι ἠρώτησα τὸν ἀγορεύοντα νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν εἶναι ἐντὸς τοῦ πλοίου αὐτοῦ, περὶ οὗ πρόκειται, αὐτοὶ οἱ καταδικασθέντες.

§328Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὄχι. Ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, κ. Βουλευτά, ὅτι μεγίστη ὑπάρχει σχέσις πρὸς ὅσα εἶπον μὲ τὸ θλιβερὸν τοῦ πλοίου πάθημα. Σκεφθῆτε ὀλίγον καὶ θὰ πεισθῆτε περὶ τούτου. Καὶ γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἐὰν δὲν εἶχον μεγίστην σχέσιν μὲ τὸ ἀτύχημα ὅσα λέγω, βεβαίως οὐδέποτε θ’ ἀπῃσχόλουν τὴν Βουλήν. Καὶ τώρα κύριοι Βουλευταί, θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου καὶ θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς συγκινεῖ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Θὰ λάβω τὸ ἀποτέλεσμα, θὰ ἀνεύρω τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν καὶ τὸ ζήτημα ὅπερ μᾶς ἀπασχολεῖ, ὡς καὶ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ συγκινήσουν βραδύτερον τὸν Ἑλληνισμόν. Ἀλλ’ ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν εἶχον τὰ πάντα ὑπ’ ὄψει μου, κύριε συνάδελφε, καὶ βλέπετε ὅτι εἶμαι ὡπλισμένος καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν καὶ πρὸς ἐπίθεσιν ὡς καὶ πρὸς ἄμυναν. Τὸ ἀναθεωρητικὸν λοιπὸν στρατοδικεῖον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 8 ἀποφάσεως τοῦ 1902 ἀπήλλαξε τὸν Γούδαν πάσης κατηγορίας, δι’ οὐσιαστικοὺς λόγους, διὰ δὲ τὸν Κύριον, περὶ τοῦ ὁποίου κόπτεσθε ὑμεῖς, ἠκύρωσε τὰς ἀποφάσεις ἕνεκα ὡρισμένων παρατυπιῶν, ἀλλὰ δὲν διέταξε τὴν ἀποφυλάκισίν του, διότι αἱ κατ’ αὐτοῦ ἀπαγγελθεῖσαι κατηγορίαι καὶ τὸ βούλευμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου εἶχε προφυλακισθῆ, ἐθεωρήθησαν ὡς βάσιμα.

§329Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Τότε διατί δὲν εἶναι εἰς τὰς φυλακάς;

§330Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λαγοπάτη, δὲν ἐπιφυλάττεσθε νὰ ἀπαντήσητε καὶ σεῖς ἐπὶ τέλους; Θὰ λύσωμεν τὰ ζητήματα τῆς στρατιωτικῆς νομοθεσίας ἐδῶ;

§332Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ὁμιλῶν, κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡσεὶ θέλων νὰ παρηγορήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν διὰ τὴν συμφορὰν αὐτὴν τὴν ἐθνικήν, εἶπεν ὅτι καὶ ἄλλα ποικίλα δυστυχήματα εἰς ἄλλα ἔθνη καὶ εἰς ἄλλας ἐποχὰς συνέβησαν. Καὶ ἀσφαλῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἐνόει τὸν βυθισμὸν τῆς «Βικτωρίας» ὑπὸ τοῦ «Καπερντάουν». Ἀλλὰ τὸ Ἀγγλικὸν ἐκεῖνο θωρηκτὸν ἐβυθίσθη εἰς τὰ παράλια τῆς Ἀφρικῆς καθ’ ὃν χρόνον ἐξετέλει γυμνάσια, τὸ δὲ πλήρωμα τοῦ θωρηκτοῦ ἐκείνου κατὰ τὴν ὥραν τῆς καταστροφῆς καὶ τῆς συμφορᾶς εὑρίσκετο ἐν γαλήνῃ ἐπὶ τοῦ καταστρώματος. Ὁ πλοίαρχος συναισθανόμενος τὸ σφάλμα του ηὐτοκτόνησε καθὼς καὶ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτοῦ. Ἐβυθίσθη τὸ πλοῖον αὐτὸ καὶ ἡ καταστροφὴ τοῦ πλοίου ἐκείνου δὲν ἦτο καταισχύνη πρὸς τὸν Ἀγγλικὸν λαόν, ἀλλὰ τὸ Ἀγγλικὸν Κράτος καὶ ὁ Ἀγγλικὸς λαὸς ἐξῆλθον ὑπερήφανοι, ἐπιβλητικοὶ καὶ ἀξιοπρεπέστατοι. Καὶ τὸ λάθος τοῦτο δὲν ὠφείλετο εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ἦτο λάθος τοῦ ναυάρχου, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τὰς ἀσκήσεις αὐτὰς τὰς ναυτικάς. Ὑπεδείχθη ἄλλοτε ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ὡρισμένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀσκοῦσι μεγίστην ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἢ μᾶλλον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐξανέστη καὶ μετὰ πικρίας ὡμίλησε περὶ ἐμοῦ, ἀλλ’ ἐδήλωσα καὶ τότε καὶ τώρα δηλῶ ὅτι δὲν ἔχω τίποτε ἀπολύτως προσωπικόν, μάλιστα δὲν γνωρίζω καλῶς οὔτε τὰ πρόσωπα, ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι ὅτι ὡρισμένα γεγονότα μὲ πείθουσιν ὅτι πρέπει νὰ ἐλέγξω καὶ νὰ ὑποδείξω ὅ,τι πρέπει νὰ γίνῃ, ἀδιαφορῶν ἂν ἡ γνώμη μου ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἢ ὄχι. Τὰ γεγονότα λέγουσι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διῄρεσε τὸ Ναυτικὸν εἰς δύο ἀντίπαλα κόμματα, κόμματα ἀντιπαλαίοντα μετὰ μανίας καὶ ἀντιμαχόμενα μέχρις ἐξοντώσεως. Τὰ ὄργανα αὐτὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διῄρεσαν τὸ ναυτικὸν εἰς δύο μέρη, ἔσπειραν καὶ σπείρουσι τὸ μῖσος καὶ τὴν ἀπέχθειαν, συγχρόνως δὲ διὰ σκανδαλωδεστάτων ταραχῶν ἐδημιούργησαν μίση, ἐδημιούργησαν ἔριδας, ἐδημιούργησαν πράγματα, τὰ ὁποῖα βραδέως μὲν ἀλλ’ ἀσφαλῶς θέλει αἰσθανθῆ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ἔθνος. Οὐδέποτε κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον αὑτῆς μετ’ εἰλικρινείας καὶ ὑπερηφανείας, μεθ’ ἧς ἐγὼ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐκτελέσῃ. Ὅλα τὰ γεγονότα βοῶσιν ὅτι δὲν δύναται οὔτε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν οὔτε οἱοσδήποτε ἄλλος ὑπεύθυνος νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς ἠθικῆς εὐθύνης διὰ τὸ σημερινὸν δυστύχημα. Ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἐμπάθεια, ἡ ἔλλειψις ναυτικῆς τέχνης ἔθεσαν τὸν στόλον ἡμῶν ἐν τελείᾳ ἀδυναμίᾳ. Ἀφ’ ἧς, κ. Πρωθυπουργὲ καὶ Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, παρελάβετε τὴν διοίκησιν τῆς χώρας, ὁ στόλος ἡμῶν ἠκρωτηριάσθη ἀξιοθρηνήτως. Τὸ ἀντιτορπιλλικὸν «Βέλος» προσέκρουσεν εἰς τὸν ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου καὶ ἔπαθε σοβαρὰν βλάβην τῆς πυξίδος καὶ τῆς ἕλικος. Ἐπίσης ἡ «Νίκη» προσέκρουσεν εἰς τὸν Ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου καὶ ὑπέστη βλάβην τῆς ἕλικος. Ἐπίσης ὁ «Ἀλφειὸς» εἰς τὴν Χαλκίδα καὶ ἡ «Δόξα» ὑπέστησαν καταστροφὰς σοβαράς. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ἡ πολεμική μου δὲν στρέφεται κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ στρέφεται κυρίως κατὰ τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν εὑρίσκομεν κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς.

§333ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πταίουσιν οἱ ἀξιωματικοί.

§334Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Εἶναι ὑπεύθυνος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἡ ὁποία ἐκλέγει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κυβερνῶσι τὰ ἀντιτορπιλλικά. Καὶ προχθές, Κύριοι, ἓν τορπιλλοβόλον ἐν Πειραιεῖ ἔσπασε τὰ μοῦτρά του προσκροῦσαν ἐφ’ ἑνὸς πλοίου.

§335Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ποία σαπίλα μέχρι τοῦδε ὑπῆρχεν εἰς τὸ Ναυτικόν.

§336ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Φαντασθῆτε, Κύριοι, ἂν ἦτο ἐν ὑπηρεσίᾳ ὁ πρίγκιψ!

§337Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἤκουσα, Κύριοι, μίαν διαμαρτυρίαν. Εἰς αὐτὴν θὰ ἀπαντήσω. Βεβαίως τὸ ναυτικόν μας ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ χαριτωμένου πορφυρογεννήτου ἤρχισε νὰ ἀκμάζῃ καὶ νὰ ἀνθῇ καὶ ἴσως ἡ ἀκμὴ καὶ ἡ ζωὴ τοῦ ναυτικοῦ σήμερον ὀφείλεται εἰς τὰς ἁμαρτίας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἀλλοίμονον! Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὡς πρὸς τὸν «Ἀβέρωφ», ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἀκόλουθα. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ἀγνοεῖ ἂν ὑπῆρχον μεταξὺ κυβερνήτου καὶ ἐπιτελείου δυσαρέσκειαι. Εἶπεν ἀκόμη ὅτι ἐνήργησεν ὡς ἐπέβαλλε τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ ναυτικοῦ. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω εἰς αὐτὸν ὅτι ἔχω ἀντίθετον γνώμην, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν πολεμικῶν πλοίων (ἀναγινώσκει) «ἐκτὸς τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κλπ.» Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος καὶ κατὰ νόμον ἐνήργησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν; Ὄχι. Διότι κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ τούτου, ὅπερ σᾶς ἀνέγνωσα, ὁ μόνος πλοίαρχος τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κ. Δαμιανοῦ ἦτο ὁ κ. Βρυάκος, λέγω δὲ τοῦτο, διότι καθ’ ἣν ἐποχὴν διετάχθη ἡ ἀνάκρισις αὐτὸς ὁ κυβερνήτης τοῦ «Ἀβέρωφ» ἐνήργησε νὰ μὴ ἀνακληθῇ, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον διὰ διαταγῆς ἀνεκάλεσε τὸν Βρυάκον. Εἰς μάτην δὶς διεμαρτυρήθη ὁ κ. Δαμιανός· ἡ διαμαρτυρία αὐτοῦ ἦτο φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Ἀλλὰ τὸ ἀξιοπερίεργον εἶναι ὅτι καὶ ὁ ἀξιωματικὸς Δραγάτσης φοβούμενος ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς παραλαβῆς ὑλικοῦ ἐζήτει ἐπιμόνως τὴν ἀνάκλησιν αὐτοῦ. Διατί ἐζήτει τοῦτο; Δὲν δύναμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπω, διότι ἀσφαλῶς θὰ λυπήσῃ φίλον ἔθνος. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ μάθῃ, ἂς ζητήσῃ τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλου καὶ τότε θὰ μάθῃ τὸ διατί. Δὲν ἤθελε λοιπὸν ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς παραλαβῆς τοῦ ὑλικοῦ καὶ εὐθὺς ἐδήλωσε πρὸς τὴν κυβερνήτην ὅτι θέλει νὰ φύγῃ. Τέλος πάντων ἐπῆλθε ῥῆξις μεταξὺ τοῦ κ. Δραγάτση καὶ τοῦ κ. Βρυάκου, ἣν ἐπεδίωξεν ὁ πρῶτος, καὶ ὁ Βρυάκος ἀνεκλήθη, ὁ ὁποῖος ἦτο ἄξιος τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κυβερνήτου, ὁ δὲ Δραγάτσης, ὅστις εἶχεν ὑπάγει εἰς Ἀθήνας, ἀφοῦ τὰ ἄλλα μέλη παρέλαβον τὸ ὑλικόν, διετάχθη καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν του παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ κυβερνήτου. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ τὸ μάθω, θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω διατί διετάχθη ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς παρὰ τὴν θέλησιν καὶ τὴν παράκλησιν καὶ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ κυβερνήτης τοῦ «Ἀβέρωφ», νὰ παραλάβῃ ἐπὶ τοῦ θωρηκτοῦ ὑπηρεσίαν. Διισχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὅτι ἀπεστάλη τὸ μοναδικὸν ἡμῶν θωρηκτὸν εἰς τὰς Ἀγγλικὰς ἀκτάς, ὅπως παρευρεθῇ εἰς τὰς ἐκεῖ τελουμένας ἑορτάς, διότι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ὤφειλε νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην αὑτοῦ πρὸς τὸ Ἀγγλικὸν ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἔχει εὐεργετήσει τὸ Ἑλληνικόν. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον συγχρόνως νὰ διευθύνῃ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, ὅπως αὐτὸς νομίζει, ἀλλ’ ἔχομεν ὅμως καὶ ἡμεῖς τὸ καθῆκον καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωμεν τὰς γνώμας μας καὶ τὰς ἰδέας μας. Ὅτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγεν ὅτι ὀφείλομεν ν’ ἀποστείλωμεν τὸ θωρηκτόν, διότι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔχει εὐεργετηθῆ ὑπὸ τῆς Ἀγγλίας, βεβαίως θὰ ὑπενόει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατ’ ἐξοχὴν τὴν ναυμαχίαν τῆς Πύλου, ἡ ὁποία ναυμαχία συνετέλεσε τὰ μάλιστα εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ὀφείλομεν, κύριοι Βουλευταί, μετὰ ψυχραιμίας νὰ σκεφθῶμεν τοῦτο· ἂν τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο, ἡ ναυμαχία ἐκείνη, ἐγένετο καὶ ἔλαβε χώραν χάριν τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλλάδος ἢ διότι....

§338Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν ἀνάπτυξίν σας καὶ πρὸς τὸν πατριωτισμόν σας.

§339Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, κακῶς ὁμιλῶ, ἔχω νὰ δώσω λόγον πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καὶ πρὸς τὴν Ἱστορίαν.

§340Δ. ΧΗΝΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ εἴμεθα εὐγνώμονες.

§341Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐγὼ δὲν εἶπον, ἂν πρέπει νὰ εἴμεθα εὐγνώμονες ἢ ἀγνώμονες. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ γεγονότος ἐκείνου. Ὀφείλω δυστυχῶς ὑπείκων εἰς τὴν γενικὴν ἀπαίτησιν καὶ παράκλησιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν διεθνῆ πολιτικὴν κατάστασιν νὰ παρέλθω τὸ ζήτημα τοῦτο σήμερον, ἐπιφυλασσόμενος νὰ θίξω εἰς ἄλλην στιγμὴν καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν (εὖγε). Πῶς, κύριοι Βουλευταί, τὸ δυστύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ» συνέβη ἀκόμη σαφῶς καὶ ὡρισμένως δὲν ἔχει γνωσθῆ. Ἀορίστους καὶ ἀσαφεῖς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἔχομεν εἰδήσεις, ὅταν ὅμως τὰ πράγματα θ’ ἀποκαλυφθῶσιν, ὅταν τὰ γεγονότα καὶ τὰ διαπραχθέντα γνωσθῶσι, τότε θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι δὲν εἶναι εἷς καὶ μόνος ὁ ὑπεύθυνος, ἀλλὰ κυρίως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν ἐθνικὴν αὐτὴν συμφοράν, καὶ ὀφείλει νὰ τὴν ζητήσῃ, ὄχι ἐντὸς τοῦ «Ἀβέρωφ», ἀλλ’ ἀλλαχοῦ, ἐκεῖ ὅπου χαλκεύονται καὶ σφυρηλατοῦνται τὰ μίση καὶ αἱ διαιρέσεις τοῦ ναυτικοῦ, αἵτινες, ἐὰν ἐξακολουθήσουν, θὰ παραστῶμεν ἡμέραν τινὰ πρὸ θλιβερῶν διὰ τὸ ἔθνος γεγονότων· οὔτε θὰ εἶναι παράτολμον καὶ μακρὰν τῆς ἀληθείας, ἂν εἴπω ὅτι διὰ τὸ δυστύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ» οὐδεὶς τῶν πραγματικῶν ἐνόχων θὰ τιμωρηθῇ (θόρυβος). Μὴ θορυβεῖτε, ἀλλ’ ἀναμένετε καὶ τότε θὰ πεισθῆτε. Ἀλλὰ δὲν ἀντιλαμβάνεσθε τέλος πάντων ὅτι ἡ σαπίλα ἤρχισε καὶ πάλιν νὰ κατατρώγῃ τὸν ἐθνικὸν ὀργανισμὸν καὶ ὅτι, ἂν δὲν κτυπηθῇ ἀλύπητα, τὸ τέλος μας καὶ ὡς Κράτος καὶ ὡς ἔθνος θὰ εἶναι ἐπαίσχυντον; Οἱ χλιαροὶ τὸν ὀργανισμὸν θὰ εὑρίσκωσι τὴν γλῶσσάν μας τραχεῖαν καὶ πικράν, ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια ἀδύνατον ἄλλως νὰ διατυπωθῇ. Ἔχω ἐπιστολὴν εἰς χεῖράς μου, δι’ ἧς γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀκόλουθον: τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν συνέβη τὸ δυστύχημα καὶ ὁ κυβερνήτης τοῦ πλοίου περίλυπος καὶ δακρύων εὑρίσκετο εἰς τὸ δωμάτιόν του, πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ναυτικοῦ καθήμενοι μεταξὺ των ἐκένουν κύπελα καμπανίτου, οἱονεὶ ἑορτάζοντες...

§342ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀνευθύνων ἐπιστολῶν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου θὰ ἐπιτίθησθε ἐνταῦθα καὶ δὲν θὰ δέχησθε νὰ συζητήσητε ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα προσάγονται;

§343Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἀλλ’ ἐπὶ ποίων ἐγγράφων;

§344Χ. ΜΕΪΤΑΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ τοὺς ἀφήσῃ ἔτσι;

§345Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀρνεῖσθε τόσην μικρὰν φιλοπατρίαν ὄχι εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς τελευταίους ναυτόπαιδας;

§346Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Τότε αὐτοὶ θὰ εἶναι τέρατα!

§347Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἡ ἀλγεινὴ ἀλήθεια δὲν θὰ βραδύνῃ νὰ γνωσθῇ, καὶ τελευτῶν ὀφείλω νὰ γνωρίσω ἀκόμη μίαν φορὰν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦτο, ὅτι πάντες ἐκεῖνοι οἱ ἀχαρακτήριστοι δὲν θὰ τιμωρηθῶσι (θόρυβος). Θορυβεῖτε, διαψεύδετε ὅσον θέλετε, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι παρὰ πᾶσαν προσπάθειαν ἡ ἀλήθεια θ’ ἀποκαλυφθῇ καὶ τότε, ἐὰν ὑπάρχῃ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ τιμωρήσῃ ἀμειλίκτως τοὺς ἐνόχους. Κύριε Πρωθυπουργέ, ἐπισπεύδετε τὴν πτῶσίν σας· ἡ πτῶσίς σας εἶναι προσεχής. Δυστυχῶς ἡ ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθητε καὶ τὴν ὁποίαν δὲν θίγω, ἡ ἀθώωσις τοῦ Ἠπίτου, ὃν ὑμεῖς ἠθωώσατε, ἀλλ’ ἔχει αὐτὸν καταδικάσει ἡ κοινὴ συνείδησις, ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ Διαδόχου εἰς τὸ στράτευμα, τὸ δυστύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ», πάντα ταῦτα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης θὰ σᾶς φέρωσιν ἀσφαλῶς καὶ πολὺ ταχέως εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην. (Δεικνύει τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα).

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν δεκάτην καὶ ἡμίσειαν. Μετὰ τὴν διακοπήν. (ὥρα 11 μ. μ.)

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§350Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸ ἀξίωμά του ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ μὲ τὴν μεγάλην του ἐπιβολὴν ἐκάλυψε τὸν δημόσιον βίον ἀρκούντως τοῦ κ. Δαμιανοῦ. Ὁ κ. Γκίνης, πλοίαρχος τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ συνάδελφος τοῦ κ. Δαμιανοῦ, ἀρκετὰ εἶπε καὶ περὶ τοῦ ἰδικοῦ του βίου καὶ ὅσην ἐπιβολὴν εἶχεν ἡ ἀγόρευσις ὑπὲρ τοῦ κ. Δαμιανοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἄλλην τόσην σημασίαν καὶ ἀλήθειαν εἶχεν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Γκίνη. Περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι παρὰ ὀλίγα τινά, διὰ νὰ ἐκτελέσω ὑποχρέωσιν ἁπλῆν πρὸς τὸν κ. Δαμιανόν, ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν μὲ κάμνει νὰ αἰσθάνωμαι ἡ ἀξία ἡ παραγνωρισθεῖσα αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐπιβάλλει ἡ συμβίωσις μετὰ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχον προϊστάμενον ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Βεβαίως αἱ κρίσεις αἱ προσωπικαὶ εἶναι πάντοτε ποικίλαι, εἶναι δὲ πολὺ ποικιλώτεραι, ὅταν ἀφορῶσι πρόσωπα. Ἐὰν δὲν εἶχον ἀνάγκην δικαιολογίας, βεβαίως ἡ ἰδική μου κρίσις ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν θὰ εἶχε περισσοτέραν δικαιολογίαν ἀτομικὴν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ἡ κρίσις τῶν ἀντιθέτων, τῶν ὁμιλησάντων ἀντιθέτως περὶ τῆς ἀξίας τοῦ κ. Δαμιανοῦ. Διὰ τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω, χωρὶς νὰ ζητήσω νὰ προβῶ περαιτέρω, ὅτι ἐγὼ διατελέσας ἐπὶ πολὺν χρόνον ὑφιστάμενος τοῦ κ. Δαμιανοῦ τὸν εἶδον ὡς ἄνθρωπον πολὺ διάφορον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ παρουσιάσωσιν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Εἶναι ἐν γένει ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος, παραβαλλόμενος πρὸς τὸ σημερινὸν περιβάλον, δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ σχέσεις πρὸς τοὺς ἄλλους τοὺς συνεργάτας δίπλα του, εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος συνδυάζει ἐν ἑαυτῷ καὶ τὴν ἀνδρικότητα, τὴν ὁποίαν οὕτως ἢ ἄλλως ἔχουν οἱ ἀρχαιότεροι, συγχρόνως καὶ τὰ φῶτα καὶ τὴν πρόοδον, τὴν ὁποίαν προσδοκᾷ τις καὶ περιμένει νὰ ἔχουν οἱ νεώτεροι.

§351Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Τί εἶναι αὐτά; Ποῖος εἶπεν ὅτι εἶναι δειλός;

§352Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Ἐλέχθη. Ἐγὼ δὲν τὸν εἶδον, κατὰ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ὑπηρέτησα μετ’ αὐτοῦ, νὰ εἶναι δειλός. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι, ὑπάρχουν καὶ περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἄνθρωπος συναισθανόμενος τὴν εὐθύνην δύναται νὰ δείξῃ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἄλλος τις δύναται νὰ ἐκλάβῃ ὡς σημεῖα δειλίας, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ψυχολογικώτερον ἐξεταζόμενα εἶναι δείγματα ἐχεφροσύνης καὶ ὑπὸ ταύτην τὴν ἔποψιν ὁ κ. Δαμιανὸς παριστᾷ πρότυπον ἀνθρώπου προσεκτικοῦ, ἀλλ’ αὐτὸ πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ καθιστᾷ τὸν ἄνθρωπον δειλόν. Ἄλλως τε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πραγμάτων ἀνθρωπίνων, ἀνθρωπίνως πρέπει ν’ ἀναφέρω καὶ ἐγὼ ὅτι ὁ Δαμιανὸς ἐπανειλημμένως ἐμονομάχησε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δεικνύει βεβαίως ἄνθρωπον δειλόν. Περὶ ἄλλων ἐλαττωμάτων αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθησαν, ἐγὼ δὲν ἀντελήφθην ποτὲ τοιαῦτα ἐλαττώματα μειοῦντα τὴν προσωπικὴν αὐτοῦ ἀξίαν. Παρεστάθη τουτέστιν ὅτι ἔχει ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ φέρωσιν ἕνα ἄνθρωπον εἰς ἔκπτωσιν προσωπικὴν καὶ κυρίως νὰ τὸν φέρωσιν εἰς ἔκπτωσιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπάγγελμα.

§353ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί συζήτησις εἶναι αὐτή; Προσωπικὴ περὶ τοῦ κ. Διαμιανοῦ; Εἰς αὐτὸ θὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλή;

§354Δ. ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΔΟΣ. Εἰς αὐτὸ ἀπησχολήθη μέχρι τοῦδε. Ἄλλως τε, ὅταν ἀγορεύητε σεῖς, δίδετε ἄλλην τροπὴν εἰς τὸ ζήτημα. Τὸ πάθημα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέκυψε σήμερον ὁ κ. Δαμιανός, ὡς διοικητὴς ἑνὸς πλοίου, εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν τὸ παθαίνει, τοῦτο δὲ δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ὑπὸ τοιαύτην προσωπικὴν ἔννοιαν ἐξετάζων τὸ ζήτημα νομίζω ὅτι, ἂν ὑπάρχωσιν, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ἀληθεῖς, ἰδιότητες τοιαῦται εἰς ἓν πρόσωπον, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προσάψωσι μομφὴν εἰς τὸ πρόσωπον ἑνὸς ἀνθρώπου, νομίζω ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα εἰς πᾶσαν στιγμὴν καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ προσβάλλῃ τὰς ἰδιότητας ταύτας, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ἀληθεῖς. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ τοιαύτη ἀντίληψις εἶναι τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε νομίζω ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ νόμος, προκειμένου περὶ ὕβρεων, δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἔνστασιν τῆς ἀληθείας. Τὸ γεγονὸς τοῦτο τὸ ἀναφέρω, διὰ νὰ δείξω εἰς ὅλους ὅσοι ὡμίλησαν, λαβόντες ἀφορμὴν ἀπὸ τὸ ἀτύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ» νὰ δείξω, λέγω, χωρὶς νὰ ἐρευνήσω περαιτέρω τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων καὶ νὰ τοῖς εἴπω ὅτι, καὶ ὅταν ὑπάρχουν τοιαῦται ἰδιότητες ἀδικοῦσαι πρόσωπόν τι, οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσι ν’ ἀναφέρωσιν ἑκάστοτε ταύτας καὶ νὰ ῥίπτωσι κατὰ πρόσωπον τῶν ἐχόντων αὐτάς.

§355Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε: θὰ παρεκάλουν τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἐὰν νομίζωσιν ὅτι τοῦτο θὰ προσῆκεν εἰς τὴν κανονικωτέραν ἐξέλιξιν τῆς συζητήσεως, ὅπως μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ διακόψω τὴν ἀρξαμένην συζήτησιν, διότι ἐσκόπουν καὶ σήμερον, ὅπως καὶ πρὸ ἡμερῶν, ν’ ἀπαγγείλω μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐξ αἰτίας τῶν γενομένων. Ἐὰν λοιπὸν νομίζουν ὅτι τοιαύτη συζήτησις θὰ προσῆκε νὰ προηγηθῇ πάσης ἄλλης συζητήσεως καὶ δὴ τῆς ἀρξαμένης, θὰ τοὺς παρεκάλουν νὰ δεχθοῦν τὴν παρένθεσιν ταύτην, ὅπως συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις.

§356ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι· δὲν εἶναι παρένθεσις. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία μοὶ ἀπηυθύνθη.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰγγλέσης ἔχει τὸν λόγον.

§358Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι πασίγνωστος ἡ στοργή, μεθ’ ἧς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περιβάλλει τὸ πολεμικὸν αὐτοῦ ναυτικόν. Ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐγώ, ὅτε μαθητὴς ἀκόμη ἔτρεχον μετ’ ἄλλων συμμαθητῶν μου εἰς τὴν προκυμαίαν τοῦ Ἀργοστολίου, ὁσάκις εἰς τὸν λιμένα αὐτοῦ περιέπλεον Ἑλληνικὰ πολεμικὰ πλοῖα, ὅτι ἡ θέα αὐτῶν διήγειρεν ἱερὰν συγκίνησιν εἰς τὴν ψυχήν μας. Τὰ αἰσθήματα ταῦτα συμμερίζονται ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τοῦ Ἰονίου πελάγους μέχρι τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἀπὸ τοῦ Δουνάβεως μέχρι τῆς Κρήτης τῆς ἡρωικῆς καὶ μέχρι τῶν ὀχθῶν τοῦ Νείλου. Τοῦτο εἶναι φυσικόν, διότι πᾶς κυματισμὸς τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ἐπὶ πολεμικοῦ πλοίου ὑπενθυμίζει ἀγῶνας καὶ θριάμβους τριάκοντα αἰώνων, ὑπενθυμίζει ἔνδοξον παρελθὸν καὶ γεννᾷ χρυσᾶ ὄνειρα περὶ τοῦ μέλλοντος. Ὅτε ἦλθεν ἡ ἐπανάστασις, ὅπως θέση τέρμα εἰς τὰς ἀχρειότητας τοῦ παρελθόντος, καὶ ἐνίσχυσε τὸν Ἑλληνικὸν στόλον διὰ τοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ», ᾐσθάνθη χαρὰν καὶ ἀγαλλίασιν πᾶσα Ἑλληνικὴ καρδία. Ἀλλ’ ἀνάλογος πρὸς τὴν χαρὰν καὶ τὴν ἀγαλλίασιν ὑπῆρξεν ἡ λύπη καὶ ἡ ἀπογοήτευσις ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τοῦ δυστυχήματος τοῦ πλοίου. Καὶ ὁ μὲν λαὸς ἐζήτησε πάραυτα τοὺς ἐνόχους, ἡ δὲ Κυβέρνησις καλῶς καὶ φρονίμως ποιοῦσα παρεκάλεσε ν’ ἀναβληθῇ ἡ περὶ τούτου συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις τοῦ κυβερνήτου τοῦ πλοίου. Ἰδοὺ δὲ αὕτη. Τὴν ἔκθεσιν ταύτην, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἀνάγνωσις ταύτης μὲ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος. Μὴ ἐκπλήττεσθε ὅτι ἐγὼ ἰατρὸς ὢν θὰ κρίνω περὶ ναυτικῶν πραγμάτων.

§359ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι· ὄχι.

§360Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Θὰ ἀκούσητε καὶ θὰ ἴδητε μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε, ὡς φαίνεται, διέφυγον τὴν ὑμετέραν προσοχήν. Τὸ σφάλλεσθαι εἶναι ἀνθρώπινον, ἀλλὰ τὸ μὴ ἀναγνωρίζειν τὰ ἴδια λάθη δὲν γνωρίζω πῶς δύναται νὰ ὀνομασθῇ. Ἐνεθυμήθην, κύριοι Βουλευταί, ὅτε ἀνεγίνωσκον τὴν ἔκθεσιν ταύτην, τὸν πόλεμον τῆς Ἀγγλίας κατὰ τῶν Μπόερς. Τότε κατὰ τὴν πολιορκίαν τῆς Λαίδυσμιθ ὁ Ἄγγλος φρούραρχος αὐτῆς συνταγματάρχης Οὐάϊτ ἐνήργησεν ἔξοδόν τινα, ἥτις ἀπέβη ὀλεθρία εἰς τὸν Ἀγγλικὸν στρατόν. Τὴν ἑπομένην ὁ αὐτὸς συνταγματάρχης Οὐάϊτ ἐτηλεγράφησεν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν κυβέρνησιν τὰ ἑξῆς: «ὁ στρατὸς ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του· διὰ τὴν ἧτταν ἐγὼ μόνος εἰμὶ ὁ ὑπεύθυνος». Τοιοῦτό τι ἔπρεπε νὰ πράξῃ καὶ ὁ κυβερνήτης τοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ ὄχι ν’ ἀναθέτῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καθορίσῃ, ὡς γράφει, τὰς εὐθύνας του, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται μὲν ἀπὸ σοφοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν εἶναι ναυτικοί, ὅπως ἐξακριβώσωσι τὰ πράγματα. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως ταύτης μοὶ ὑπενθύμισε καὶ τὸ γνωστὸν ναυτικὸν μυθιστόρημα τοῦ μεγάλου μυθιστοριογράφου Ἰουλίου Βέρν, τὸ ἐπιγραφόμενον «Εἴκοσι χιλιάδας λεύγας ὑπὸ τὴν θάλασσαν». Ὁ πολυμαθὴς καὶ εὐφάνταστος ἐκεῖνος μυθιστοριογράφος, προμαντεύων τὴν εἰς τὸ μέλλον κατασκευὴν ὑποβρυχίων πλοίων, φαντάζεται ὅτι ὑπερωκεάνειον ἀτμόπλοιον διερχόμενον τὸν ὠκεανὸν δέχεται κροῦσιν ἐν μέσῳ πελάγει εἰς τὰ ὕφαλά του καὶ ὅτι οἱ ναυπηγοὶ ἐν τῇ δεξαμενῇ κατόπιν ἐξεπλάγησαν διὰ τὸ παράδοξον σχῆμα τοῦ ῥήγματος καὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐξακριβώσωσιν ὑπὸ ποίας δυνάμεως ἐγένετο ἡ βλάβη, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἐν ᾗ θέσει εἶχεν ἐπέλθει ἡ σύρραξις δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸν χάρτην σεσημειωμένος ὕφαλός τις ἢ σκόπελος. Μυστηριώδης δύναμις εἶχε πλήξει τὸ πλοῖον. Ἦτο τὸ ὑποβρύχιον πλοῖον, τὸ ἄγνωστον εἰς ὅλον τὸν τότε κόσμον. Ἀνάλογα πρὸς αὐτὰ μᾶς γράφει καὶ ὁ κυβερνήτης τοῦ «Ἀβέρωφ», ὅστις ἀρνεῖται ὅτι προσέκρουσεν ἐπὶ ὑφάλου, ἀφοῦ προηγουμένως περιγράφει ὅτι «ἐγένετο αἰσθητὸς μᾶλλον ἐλαφρὸς κρότος ἐπὶ τῶν ὑφάλων τῆς ἀριστερᾶς πλευρᾶς τοῦ πλοίου, ὃν μετ’ ὀλίγον ἐπηκολούθησεν ἄλλος μᾶλλον ἐλαφρότερος», παρακατιὼν δὲ λέγει ὅτι «ὕδατα εἶχον εἰσρεύσει εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 διπύθμενον τοῦ λεβητοστασίου καὶ μετ’ ὀλίγον εἰς 6 διπύθμενα τῶν 3 λεβητοστασίων». Παρακατιὼν παραδέχεται τὴν πρόσκρουσιν, διότι γράφει· «τὸ δὲ ὕψος τῶν ὑδάτων τῆς παλιρροίας κατὰ τὴν ὥραν τῆς προσκρούσεως ἦτο περίπου κλπ.» καὶ ὀλίγον κατωτέρω «εὑρίσκομεν ὅτι τὸ πλοῖον προσέκρουσεν ἐπὶ ἀντικειμένου κειμένου εἰς βάθος 14 ποδῶν κλπ». Εὐθὺς κατόπιν ὅμως ἀρνεῖται ὅτι προσέκρουσε, διότι γράφει αὐτολεξεί· «ἐὰν ὅμως τὸ πλοῖον προσέκρουε, πρῶτον νομίζω ὅτι θὰ ἐκάθιζε κλπ.». Ἐπειδὴ ὅμως ἡ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν δεξαμενὴν εἴσοδος τοῦ πλοίου εἶχεν ἀποκαλύψει φοβερὸν ῥῆγμα εἰς τὰ ὕφαλα αὐτοῦ, ὁ κ. κυβερνήτης παρεδέχθη πάλιν κατωτέρω ὅτι προσέκρουσέ που τὸ πλοῖον καὶ γράφει ὡς ἐν συμπεράσματι· «ἑπομένως φρονῶ ὅτι τὸ πλοῖον προσέκρουσεν ἐπὶ ἐξοχῆς τινος ἄλλης (!) βραχώδους ἢ ἀντικειμένου τινὸς μὴ σημειουμένου ἐν τῷ ὑδρογραφικῷ χάρτῃ καὶ κειμένου νοτιώτερον τοῦ σημαντῆρος». Καὶ εὐθὺς κατόπιν γράφει· «φρονῶ ὅτι αὕτη—ἡ πρόσκρουσις—δὲν ὀφείλεται εἰς σφάλμα μου» κλπ. Καὶ τὸ δυστύχημα τοῦ καλλιτέρου μας πλοίου τὸ ἀποκαλεῖ «συμβὰν δυσεξήγητον ὅσον καὶ ἀτυχές». Ἰδοὺ σωρεία ἀντιφάσεων...

§361ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ἰγγλέση, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§362Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Πολὺ εὐχαρίστως, κύριε Πρόεδρε.

§363ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξάγεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν ἀφορᾷ τὸν πλοίαρχον Δαμιανόν. Δὲν πρόκειται νὰ ζητήσῃ τις ἐνταῦθα εὐθύνας παρ’ αὐτοῦ. Ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι ἁρμοδία, ἀλλ’ οἱ μέλλοντες νὰ ζητήσωσιν εὐθύνας εἶναι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, εἶναι τὰ Δικαστήρια τὰ ναυτικά. Ταῦτα θὰ ζητήσωσι τὰς εὐθύνας καὶ ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι ἁρμοδία νὰ ζητήσῃ εὐθύνας παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι νὰ ζητήσωσιν εὐθύνας ἀπὸ τὸν κ. Δαμιανόν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἔρχηται νὰ ἐλέγχῃ καὶ νὰ δικάζῃ τὰς εὐθύνας τοῦ κυβερνήτου τοῦ «Ἀβέρωφ».

§364Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐγὼ ὡς Βουλευτὴς ἔχω ὄχι μόνον δικαίωμα ἀλλὰ καὶ καθῆκον νὰ ἐξετάσω τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν.

§365Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐπιμείνω εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Δὲν πρόκειται νὰ δικάσωμεν τὸν κυβερνήτην. Ἡ ἐπερώτησις ἀπευθύνεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως: «διατί ἔπεσεν ὁ «Ἀβέρωφ» ἔξω καὶ πταίει ἡ Κυβέρνησις». Καθ’ ὅσον τὰ γεγονότα τὰ διάφορα δύνανται νὰ ἔχωσι σχέσιν μὲ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, δύνασθε νὰ κάμητε χρῆσιν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀρχίσωμεν ἐδῶ νὰ ἐλέγχωμεν τὰς εὐθύνας τοῦ κυβερνήτου.

§366Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἐγὼ ἀπεναντίας θέλω νὰ ὑπερασπίσω τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγὼ θὰ κρίνω καὶ θὰ ἐπικρίνω ὡς Βουλευτὴς καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ κάμω χρῆσιν τῆς ἐκθέσεως. Διατί ἄλλως τε μᾶς διενεμήθη αὕτη, ἂν δὲν προέκειτο νὰ γίνῃ χρῆσις αὐτῆς;

§367ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ νομίζετε ὅτι, ἐπειδὴ ἔχομεν τὴν ἀσυλίαν τὴν βουλευτικήν, δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ὅ,τι θέλομεν.

§368Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Οὐδεὶς κρύπτεται ὄπισθεν τῆς ἀσυλίας.

§369ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂν ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Δαμιανοῦ, δὲν θὰ εἶσθε ἐντὸς τοῦ θέματος. Ἐδῶ ἤλθομεν νὰ συζητήσωμεν τὴν ἐπερώτησιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἀτύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ». Ὡς πρὸς τὰς εὐθύνας τοῦ κυβερνήτου τοῦ «Ἀβέρωφ» τὴν πειθαρχικὴν καὶ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἀσκεῖ ἡ ἐκτελεστικὴ καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία· δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ οὖσα Σῶμα νομοθετικὸν καὶ ἐλεγκτικὸν νὰ ἐπεμβῇ εἰς ταῦτα, διότι οὔτε τὰς ἀναγκαίας γνώσεις ἔχει καὶ τῆς πρὸς τοῦτο ἐξουσίας στερεῖται ἐκ τοῦ Συντάγματος. Ἂν θέλητε νὰ εἴπητε ὅτι τὰ σφάλματα τὰ ἰδικά του εἶναι καὶ ἰδικά μου, ἂν θέλητε νὰ εἴπητε ὅτι ὁ κ. Δαμιανὸς δὲν ἦτο κατάλληλος, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας, ἂν θέλητε νὰ εἴπητε ὅτι πταίω ἐγώ, διότι διώρισα τὸν κ. Δαμιανόν, τότε δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν σκοπεῖτε νὰ μεμφθῆτε ἐμοῦ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐπιτίθησθε κατὰ τοῦ κ. Δαμιανοῦ.

§370Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Δὲν ἐπιτίθεμαι· κατακρίνω. Ἐγὼ θέλω νὰ ἀποδείξω τὸν ἰσχυρισμὸν τὸν ἐν τῇ ἐκθέσει ὅλως ἀστεῖον.

§371ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ τὴν ἔκθεσιν δὲν τὴν διένειμα, διὰ νὰ προκαλέσω συζήτησιν διὰ τὸν κ. Δαμιανόν, ἀλλ’ ἐν σχέσει μὲ τὰς εὐθύνας τὰς ἰδικάς μου.

§372Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Ἀκριβῶς διὰ τὰς εὐθύνας τὰς ἰδικάς σας. Λοιπὸν ἐγὼ λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ κ. Δαμιανὸς ἀμφιβάλλων ποῦ καὶ πῶς ἐκτύπησεν ἀποδίδει τὸ κτύπημα, τὸ ὁποῖον ὑπέστη τὸ πλοῖον, εἰς βράχον ἢ ὕφαλον ἄγνωστον εἰς τὸν ναυτικὸν κόσμον, εἰς ὕφαλον, ἡ ὁποία δὲν εἶναι σεσημειωμένη εἰς τοὺς ὑδρογραφικοὺς χάρτας τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυαρχείου! Εἶναι πασίγνωστον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οἱ χάρται τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυαρχείου εἶναι ὅ,τι τελειότερον ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον, καὶ τοὺς χάρτας αὐτούς, ὡς τελείως ἀκριβεῖς, τοὺς μεταχειρίζονται, τοὺς ἔχουσιν ὡς ὑπόδειγμα τὰ ναυτικὰ ὅλου τοῦ κόσμου, καὶ σήμερον ἔρχεται ὁ πλοίαρχος κ. Δαμιανός, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω καὶ ὅστις κατὰ τὰ ἄλλα δύναται νὰ εἶναι ὁ λαμπρότερος ἄνθρωπος τοῦ κόσμου, καὶ μᾶς λέγει ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς Ἀγγλικὸν λιμένα νὰ ὑπάρχῃ ὕφαλος, τὴν ὁποίαν δὲν ἀναγράφουσιν οἱ Ἀγγλικοὶ χάρται! Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ παραδεχθῇ τις. Ἀλλὰ κατὰ τί εἶναι δυνατὸν πάντα ταῦτα νὰ ἀποτελέσωσιν αἰτίαν μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως; Αὐτοὺς τοὺς πλοιάρχους ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ αὐτοὺς μεταχειρίζεται. Αὐτὰ εἶναι ἀποτελέσματα τῆς κακοδιοικήσεως τοῦ παρελθόντος καὶ αὐτὸ μόνον καταδικάζω. Ἐκ τούτων πάντων συμπεραίνω ὅτι ὁ κ. Δαμιανὸς δύναται νὰ εἶναι λαμπρὸς ἄνθρωπος καθ’ ὅλα, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του ὡς ναυτικὸς καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λαμβάνουσα ἀφορμὴν ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης φροντίσῃ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ πολεμικὸν ἡμῶν ναυτικὸν ὡς τάχιστα, ἵνα τοῦτο δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν του καὶ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς μεγάλας ἐλπίδας, τὰς ὁποίας τὸ ἔθνος στηρίζει ἐπ’ αὐτοῦ.

§373Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀνέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, κύριοι συνάδελφοι, μνήμων ὅτι τὸ βῆμα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύῃ διὰ προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις, προσωπικὰς βλέψεις ἢ ὠφελείας, ἀλλ’ ὅτι ἓν καὶ μόνον πρέπει νὰ θεραπεύῃ, τὸ γενικὸν τοῦ τόπου συμφέρον, τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ μόνον. Ἀτυχῶς ἡ συζήτησις δὲν ἔλαβε τὴν τροπήν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπεν ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς νὰ λάβῃ, διότι σκοπὸν εἶχε μόνον καὶ μόνον τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δηλονότι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε καλῶς ἢ κακῶς διατάξασα τὴν μετάβασιν τοῦ «Ἀβέρωφ» εἰς τὰς ὁμιχλώδεις ἀκτὰς τῆς Ἀγγλίας ἢ ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξε, καίπερ γνωρίζουσα, ὡς λέγεται, ὅτι μεταξὺ τοῦ ἐπιτελείου καὶ τοῦ κυβερνήτου ὑπῆρχε διάστασις, διατάσσουσα τὸν ἀπόπλουν αὐτοῦ ἐξ Ἰταλίας.

§374Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Νὰ τὸν πᾶμε εἰς τὸν Ναύσταθμον νὰ καμαρώνῃ!

§375ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτετε.

§376Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀφήσατέ τον νὰ διακόψῃ, διότι μὲ ἐνεθουσίασεν ἡ ἀγόρευσίς του ἡ προηγουμένη τόσον πολύ, ὥστε, ἂν ἐξακολουθήσῃ, θὰ μὲ ἐνθουσιάσῃ βεβαίως ἀκόμη περισσότερον. Εἰς αὐτὰ τὰ δύο σημεῖα κρίνω ὅτι πρέπει νὰ περιστραφῇ ὁ ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀντιπολιτευόμενος, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, τὴν Κυβέρνησιν ἐκ πεποιθήσεως δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ ἀτύχημα, ὅπως εὕρω ἀφορμὴν νὰ ἀντιπολιτευθῶ τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς ἐπεκράτησε κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§377ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε.

§378Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἀτυχῶς δυνάμεθα εἰπεῖν ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ γνώμη ἐν τῇ Βουλῇ διῃρέθη εἰς δύο στρατόπεδα, τὰ ὁποῖα ὑπερέβησαν τὰ ἐσκαμμένα. Καὶ οἱ μὲν θέλοντες νὰ ἀντιπολιτευθῶσι τὴν Κυβέρνησιν ἐπέρριψαν εἰς ταύτην μομφὴν καὶ ἠθέλησαν νὰ εὕρωσιν εἰς ταύτην ἀφορμὰς εὐθύνης, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα τῷ δικαίῳ προσκείμενοι ν’ ἀποδώσωμεν αὐτῇ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα, ἂν ἡ Κυβέρνησις διατάξασα τὴν μετάβασιν τοῦ «Ἀβέρωφ» εἰς Ἀγγλίαν ἔπραξε καλῶς ἢ κακῶς, νομίζω ὅτι αὕτη εὑρίσκεται ὅλως ἐν τῷ δικαίῳ, διότι βεβαίως, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅ,τι συμβαίνει καὶ ἀλλαχοῦ, ὅταν κατὰ τὴν ἔξοδον ἐκ τοῦ ναυπηγείου διατάσσονται μακρότατοι πλόες τῶν πλοίων, δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς, ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ ἀντιπολιτευθῶμεν τὴν Κυβέρνησιν μόνον καὶ μόνον, νὰ ἀποδώσωμεν εἰς ταύτην τὴν ἀνωτέρω μομφήν. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, ἂν συμβαίνει νὰ ἀληθεύωσιν ὅλα ὅσα γράφονται κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ὅσα λέγονται καὶ βεβαιοῦνται, τότε βεβαίως εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀποδώσωμεν ὄχι μόνον μομφὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλά, ἐὰν πραγματικῶς ἔχωνται ταῦτα ἀληθείας, νὰ ἀποδώσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν μομφὴν ὅτι φέρεται πρὸς τὸ ἔθνος προδοτικῶς. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ πιστεύσω εἰς τὴν ἀλήθειαν αὐτῶν· τοῦτο μόνον ἐπιζητῶ, ἵνα ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς ἀνάκρισιν πραγματικὴν καὶ ἀμερόληπτον, καί, ἂν βεβαιωθῶσι ταῦτα, τότε νὰ προβῇ εἰς ἀμείλικτον τιμωρίαν τῶν ἐνόχων, ἐνόχων οὐχὶ πλέον ἀπέναντι τῶν πειθαρχικῶν κανόνων, ἀλλ’ ἐνόχων προδοσίας ἀπέναντι τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου.

§379ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖα γεγονότα ἐννοεῖτε;

§380Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὅ,τι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας κατηγορεῖται, ἰδίως τὸ καταγγελλόμενον ὅτι ὁ προσωπάρχης τοῦ Ὑπουργείου ἔστειλεν ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τελείαν διάστασιν μετὰ τοῦ κυβερνήτου τοῦ πλοίου καὶ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀπὸ σκοποῦ ἔφερον δυσκολίας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ. Ἐὰν ταῦτα ἀληθεύουν, τὸ ὁποῖον ἀπεύχομαι, τότε αὐτοὶ εἶναι ἔνοχοι ἐσχάτης προδοσίας.

§381Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Συγχρόνως, ἐπειδὴ ἀπὸ πεποιθήσεως ὁμιλεῖτε καὶ θέλετε νὰ εὑρεθῶσιν οἱ ἔνοχοι καὶ αἱ εὐθῦναι τῶν προσώπων, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιαῦται, θὰ δεχθῆτε ὡς ἀναγκαῖον συμπλήρωμα ὅτι πρέπει ἡ ἀνάκρισις νὰ περιλάβῃ καὶ τὰς ἐφημερίδας καὶ τοὺς διατριβογραφοῦντας, ἐὰν αἱ εἰδήσεις, τὰς ὁποίας σερβίρουν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἐλεγχθῶσιν ἀνακριβεῖς καὶ ἐκ κακῆς πίστεως προερχόμεναι, νὰ ὑποστῶσι δὲ τὰς εὐθύνας τῶν νόμων, νὰ ἐξακριβωθῇ πλήρης ἡ ἀλήθεια ὁπουδήποτε κεῖται.

§382Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ἐγὼ εἰς οὐδένα θέλω νὰ ἀποδώσω τὴν μομφὴν ὅτι εἴτε διὰ τῶν γραφομένων εἰς τὰς ἐφημερίδας εἴτε διὰ τῶν λεγομένων ἀλλαχοῦ, τῆς δολίας προθέσεως, καὶ ὅτι χάριν τοῦ σκοποῦ νὰ ἀντιπολιτευθῶσι τὴν Κυβέρνησιν ἐργάζονται προδοτικῶς ἀπέναντι τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους. Ὑποθέτω ὅτι ὅλα αὐτὰ προέρχονται ἐκ τοῦ πλήγματος, τὸ ὁποῖον ἔπληξεν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ συνεκίνησεν ὄχι μόνον τοὺς ἐντὸς τοῦ ἐλευθέρου Κράτους ἀλλὰ καὶ τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν, ἰδιαίτατα δὲ τὸ Σῶμα τοῦτο, τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαταχθῇ εὐρυτέρα ἀνάκρισις, ὅτι δὲ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ ἀνακριτικὸν συμβούλιον, νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσωσι τὴν ὑπόνοιαν τοῦ ὅτι πρᾶξίν τινα αὐτῶν ἐξαρτῶσιν ἐκ συμπαθείας ἢ ἀντιπαθείας πρὸς ἕν ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων προσώπων, εὐρυτάτη ἀνάκρισις, λέγω, θὰ ἐπεθύμουν νὰ διετάσσετο ἐκ προσώπων, εἰ δυνατόν, ξένων πρὸς τὸ ναυτικόν, ἐκ προσώπων τοῦ στρατεύματος τῆς ξηρᾶς, προσώπων ἀνωτέρων πάσης ὑπονοίας, ὅπως ἐμπνευσθῇ ἐκ νέου ἡ πεποίθησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τὸ ναυτικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τόσας καὶ τόσας στηρίζει ἐλπίδας (ἐπιδοκιμασίαι).

§383Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἀκριβῶς εἰπεῖν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν γνωρίζω τί θέμα πρόκειται εἰς συζήτησιν, διότι, ἐὰν πρόκειται περὶ εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ θὰ ἐζήτει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τοιαῦται δὲν διετυπώθησαν εἰσέτι τοὐλάχιστον καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ συνειδήσεως εὑρέθην σύμφωνος πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους, τοὺς κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν αἰτησαμένους τὴν ἀναβολὴν μέχρις οὗ κατετίθεντο πάντα τὰ ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐκρίνετο, ἂν συντρέχει ἀφορμὴ πρὸς αἴτησιν εὐθυνῶν. Ἀλλὰ δὲν ἠδίκησα καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε ἀντετάχθη εἰς τὴν πρότασιν τῶν αἰτησαμένων τὴν ἀναβολήν, διότι εὗρον εὐλογώτατα ὅτι ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ ἀτυχοῦς ἐκείνου γεγονότος ἡ συζήτησις δὲν ἐνετοπίσθη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐξετάθη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προσώπων τῶν ἀπαρτιζόντων τὸ ναυτικὸν σῶμα καὶ ἐξετράπη εἰς ὕβρεις. Καὶ δὲν ἐννοῶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἐκ Λακωνίας συνάδελφος κ. Κουτούπης ἢ οἱ ἄλλοι ἀγορεύσαντες συνάδελφοι, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν καὶ γράφονται ἀπὸ ἡμερῶν ἀνευθύνως καὶ τὰ ὁποῖα τείνουν, ὅπως ἡ κοινὴ συνείδησις διατεθῇ ὑπόπτως ἀπέναντι ἀνδρῶν, πρὸς τοὺς ὁποίους ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν πᾶσαν ἐμπιστοσύνην. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ συνεχίζωσιν ἐν τῷ βουλευτικῷ βήματι τὸ δικανικόν, ἐπειδὴ ὅμως εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τοὺς γράφοντας καὶ τὰ ἐλατήρια, διὰ τὰ ὁποῖα γράφουσιν, ἐθεώρησα ἐμαυτὸν ὑπόχρεον νὰ φέρω ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καίτοι δὲν μὲ λανθάνει ὅτι ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος τούτου δὲν εἶναι εὐχάριστος. Καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον δι’ ἐμὲ νὰ μὴ προηγόμην εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην, διότι ἔλαβον γνῶσιν αὐτῶν ἐν τῇ ἰδιότητί μου ὡς δικηγόρου καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἔφερον εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔμαθον ἐν ἄλλῳ σταδίῳ ἐργασίας. Ἐν τούτοις θὰ προσπαθήσω νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς γεγονότα ἐξηκριβωμένα, ἀλλὰ καὶ μετὰ φειδοῦς πρὸς τὰ πρόσωπα. Τὸ βῆμα τοῦτο παρέχει ἀσυλίαν, ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἐπιβάλλει εἰς ἐμὲ πολὺ μεγαλειτέραν τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως προσέξω εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ εἴπω παρὰ ἐὰν εἶχον νὰ δώσω εὐθύνας. Εἶναι ἀληθέστατον ἀτυχῶς ὅτι ἐν τῷ ναυτικῷ ἡμῶν δὲν βασιλεύει ἁρμονία καὶ ἡ λυπηρὰ αὐτὴ κατάστασις χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ 1904 ἢ 1905. Τὰς αἰτίας τῆς μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης λανθανούσης διχονοίας ἀπεκάλυψε δίκη τις γενομένη ἐν Λαμίᾳ. Τῆς δίκης ἐκείνης μετεῖχον τότε ὡς συνήγοροι ὁ τιμῶν νῦν τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, οἱ συνάδελφοι κύριοι Τσιριμῶκος καὶ Ἀραβαντινὸς καὶ ἐν αὐτοῖς ὕστατος καὶ ἐγώ. Κατηγορεῖτο ὁ διευθυντὴς τῆς «Ἑστίας» καὶ ὁ κ. Ματθαιόπουλος ἀξιωματικὸς ἐπὶ ἐξυβρίσει καὶ συκοφαντίᾳ. Μηνυτὴς αὐτῶν ἦτο ὁ νῦν πλωτάρχης κ. Τσουκαλᾶς. Τὸ δικαστήριον ἀπήλλαξε τοὺς κατηγορουμένους τῆς ἐπὶ συκοφαντίᾳ κατηγορίας καὶ κατεδίκασε τὸν κ. Κύρου μόνον ἐπὶ ἐξυβρίσει.

§384Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἄσχετα πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα.

§385Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Σχετικώτατα, διότι σχετίζονται πρὸς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκτυλιχθῶσιν, ἵνα ἀποδειχθῇ τίνες ἀξιωματικοὶ συνεχίζουσι σήμερον τὰς ἔριδας εἰς βάρος τοῦ ναυτικοῦ καὶ τίνες εἶναι ὑπόχρεοι ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἔποψιν νὰ δώσωσιν εὐθύνας. Καὶ διὰ νὰ δώσω ἐξήγησιν τούτου πρέπει ἀμέσως νὰ προσθέσω ὅτι, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκρίθη ὡς ὑπεράγαν νομιμόφρων, ὑπεράγαν ἐπιεικὴς πρὸς τοὺς ὑπαιτίους, τοῦτο προῆλθε, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης μία ὑπάρχει γνώμη, ὅτι ἐνέχονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1904 δὲν ἀφήνουσιν εὐκαιρίαν, δὲν ἀφήνουσι περίστασιν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκθέσωσι τὸ ναυτικὸν εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν ἀπὸ τοῦ νὰ σπείρωσι ζιζάνια ἐν τῷ ναυτικῷ. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀναμφισβητήτως εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ προσωπικὴν πεποίθησιν ἐσχηματισμένην, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν εἰσέτι σημεῖα τῆς καθόλου ὑποθέσεως ὑπὸ κρίσιν εὑρισκόμενα, ἐφ’ ὅσον πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ δικαστικὴν βεβαίωσιν καὶ τούτων, ἴσως ἐντεῦθεν ἐπεῖχε νὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις του. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ δὲν νομίζω ὅτι δὲν προσήκει μᾶλλον νὰ ἐνεπιστεύετο εἰς τὴν ἰδίαν πεποίθησιν καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διεκήρυξεν ἐνώπιον ἐξάλλου λαοῦ, τεχνητῶς ἐξεγερθέντος ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μεγάλων καταχρήσεων, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ψευδοῦς κατεργασίας, ἐκ τῆς αὐτῆς πεποιθήσεως ἀγόμενος νὰ ἐλάμβανε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐνεδεικνύοντο ὑπὸ τῶν πραγμάτων, ἵνα ἔκτοτε ἐφιμοῦντο ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦσι μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς τὸ ἔργον. Κατάπληξιν μοὶ ἔκαμεν, ὅτε τὴν ἑπομένην τοῦ ἀτυχήματος ἀνεγίνωσκον εἰς ἐφημερίδα ἀπὸ ἀγαθωτάτης προαιρέσεως δεχθεῖσαν ν’ ἀναγράψῃ ταῦτα, ὅτι αἰτία, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐξώκειλεν ὁ «Ἀβέρωφ», ἦτο ὅτι ἔσπευσεν εἰς τὴν παραλαβὴν αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις. Ἐκ τούτου ὁ πλοίαρχος δὲν ἐγνώριζε τὰς ἑλικτικὰς ἰδιότητας τοῦ σκάφους καὶ ἐντεῦθεν ἔσφαλε, νομίσας ὅτι ἠδύνατο νὰ ποιήσηται ἑλιγμοὺς ἐν χώρῳ, ἔνθα οἱ ἑλιγμοὶ δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἐκτελεσθῶσι. Καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν ψυχραιμίαν νὰ σκεφθῶ πῶς εἶχε τὰς πληροφορίας ὁ γράφων εὐθὺς τὴν ἑπομένην τοῦ ἀτυχήματος καὶ ὁμολογῶ ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν διενεμήθη ἡ ἔκθεσις τοῦ πλοιάρχου κ. Δαμιανοῦ, διενοούμην μήπως ἐκ τῶν προτέρων εἶχεν ὑποβληθῆ ἀναφορὰ τοῦ πλοιάρχου, δηλοῦντος ὅτι δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰς ἑλικτικὰς ἰδιότητας τοῦ πλοίου. Δὲν εἶμαι ναυτικὸς καὶ ἐνόμιζον ὅτι αἱ ἰδιότητες αὗται τοῦ πλοίου εἶναι τοσοῦτον δυσδιάγνωστοι καὶ κεκρυμμέναι. Ὑπέθετον ὅτι ὁμοιάζει πρὸς γυναῖκα, τὴν ὁποίαν βλέπετε ὑπὸ ὡραῖον ἔνδυμα, ἀλλὰ πρέπει ἐπὶ μακρὸν χρόνον νὰ σπουδάσητε αὐτήν, ἵνα γνωρίσητε ὅλας αὐτῆς τὰς ἰδιοτροπίας. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1904 ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ μάθωμεν τὴν ἀληθῆ αἰτίαν, ἕνεκα τῆς ὁποίας οἱ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης διαταράσσοντες τὴν γαλήνην τοῦ ναυτικοῦ ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ τραπῶσι τὴν ὁδὸν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦ νῦν ἀκολουθοῦσιν. Ἦτο μία σειρὰ περιέργων συμπτώσεων εἰς μίαν ἀτυχῆ προμήθειαν, τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσεν ὁ κ. Τσουκαλᾶς, μία πολὺ ἐσπευσμένη ἐνέργεια καὶ τοσοῦτον ἐσπευσμένη, ὥστε νὰ δώσῃ εὔλογον ἀφορμὴν νὰ ἐννοηθῶσι μυρία τὰ αἴτια τῆς τοιαύτης ἐνεργείας εἰς τὴν λῆψιν τῶν ταχυβόλων. Τὸ πρᾶγμα καθ’ ἑαυτὸ οὕτως ἀνώμαλον, οὕτως ὑπηρεσιακῶς ἄτακτον κατηγγέλθη δημοσιογραφικῶς. Ἔκτοτε οἱ τολμήσαντες νὰ φέρωσι μέχρι τῆς ὑπηρεσίας τὰς ἀτελείας ἐκείνας ἐτέθησαν σκοπὸς πάσης καταδιώξεως. Ἀλλὰ καταδιώξεως τίνος; Ἀπὸ τοῦ φανεροῦ; Παντάπασι. Τῆς διαβολικωτέρας, τῆς τεχνικωτέρας καταδιώξεως, ἡ ὁποία καὶ ἐμὲ αὐτὸν θὰ ἠδύνατο νὰ πείσῃ καὶ ἐμοῦ αὐτοῦ θὰ ἠδύνατο νὰ κλονίσῃ τὴν πεποίθησιν, ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος γνωρίζω ἐκ τοῦ πλησίον τὰ πράγματα, ὁ ὁποῖος φύλλον πρὸς φύλλον γνωρίζω τὴν δικογραφίαν, ὁ ὁποῖος ὤφειλον νὰ ἔχω καὶ εἶχον ἐσχηματισμένην τὴν πεποίθησιν. Εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἐκείνην ἐγνώσθη ὅτι εἶχεν ὑποβάλει ἔκθεσιν ὁ κ. Ἠπίτης, διὰ τῆς ὁποίας ἤλεγχε τὸ ἀνώμαλον τῆς προμηθείας ἐκείνης. Ἐτέθη εἰς σκοπὸν ὁ κ. Ἠπίτης ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ παρεσκευάσθη κατηγορία διὰ τρόπου τοσοῦτον τεχνικοῦ, ὥστε ἤμην ἐγὼ πρῶτος, ὅτε εὑρέθην πρὸ λαοῦ μαινομένου ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου, ὅστις δὲν παρεξενεύθην, ἀλλὰ συνεχάρην τὸν λαὸν ἐκεῖνον, διότι ὤφειλε νὰ τηρήσῃ τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν, ἐφ’ ὅσον δὲν τῷ ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ πιστεύσῃ ὅσα ἤκουσε. Θέλετε νὰ ἔχητε τὸ μέτρον τῆς μεθόδου τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν; Ἀναγινώσκετε καθ’ ἑκάστην τὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης γραφόμενα. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρὸ ἡμερῶν διεδίδετο ὡς βέβαιον καὶ ἐγράφετο ὅτι ἐξεδόθη τὸ βούλευμα, διὰ τοῦ ὁποίου παρεπέμπετο ὁ Ἠπίτης εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον διὰ τὰ ἀντιτορπιλλικά, ἐνῷ ἦτο γνωστότατον ὅτι ἀπηλλάγη. Ἀλλ’ οἱ γράφοντες καὶ διαδίδοντες ταῦτα γνωρίζουσιν ὅτι ἡ συκοφαντία εἶναι, ὡς ἐλέχθη, ἄνθραξ, ὁ ὁποῖος, ἂν δὲν καίῃ, μαυρίζει. Καὶ ἀτυχῶς ὁ ἄνθραξ αὐτὸς ἐμαύρισε κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην, διότι ὑπάρχουσι καὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι πιστεύουσι πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τοιαύτης φύσεως πηγῆς λαμβάνουσιν εὐκαιρίαν νὰ μανθάνωσι. Καὶ δὲν τοὺς ἀδικῶ, διότι, ὡς τίθενται ὑπὸ τὰς ὄψεις αὐτῶν, εἶναι τοσοῦτον παρεσκευασμένα, τοσοῦτον τεχνικά, ὥστε θὰ τοὺς ἠδίκουν, ἐὰν δὲν τὰ ἐπίστευον. Δὲν δύνανται, Κύριοι, νὰ συγχωρήσωσι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ἐξετίμησε τὴν σοφίαν αὐτῶν καὶ τοὺς ἔχει ὑπὸ διαθεσιμότητα. Καὶ ὅταν βλέπουν καὶ ὅταν ἀνευρίσκουν ὅτι δὲν εἶναι εἰσέτι καιρὸς νὰ στραφῶσι καὶ κατ’ αὐτοῦ, στρέφονται κατὰ τῆς κλίκας, ὡς ὀνομάζουσι τὸ ἄθροισμα τῶν κυρίων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ὅσοι ἐτέθησαν ἀντιμέτωποι αὐτῶν τῶν εἰς τοὺς δακτύλους τῆς μιᾶς μόνον χειρὸς μετρουμένων, τῶν ὁποίων δὲν δύνανται πλέον ν’ ἀνεχθοῦν τὴν συνεργασίαν, διότι δὲν νομίζουν ὅτι τοὺς τιμᾷ. Ὑπῆρχεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτοί, τοὺς ὁποίους ὀνομάζουσι κλίκαν, διεμαρτυρήθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτε κατηγγέλλετο ὁ κ. Ἠπίτης ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου ἐκεῖνος ἔλεγεν ὅτι ἐσυκοφαντεῖτο, ὅτι ἐτηρεῖτο ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις αὕτη. Κατηγγέλλετο ὁ Κοντόσταυλος, ὁ Γιωτόπουλος. Καὶ τίνες δὲν κατηγγέλλοντο; Ἔχω σημείωσιν ἐξ ἐπισήμου ἐγγράφου εἰλημμένην, ἵνα ἴδητε ὅτι ἀπὸ τοῦ 1904 μέχρι σήμερον ἐκ περιτροπῆς κατηγγέλθησαν πάντες, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον συνεργάζονται μετ’ ἐκείνων.

§386Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι;

§387Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω ἀμέσως. Καὶ ἡ λεγομένη κλίκα διεμαρτυρήθη τότε, διότι ἢ οἱ μὲν εἶναι κλέπται ἢ οἱ δὲ εἶναι συκοφάνται. Ἀλλ’ ἐν ἑκατέρᾳ τῶν περιπτώσεων τούτων ἠξίουν ὅτι ταχέως ἔπρεπε νὰ καθαρθῇ τὸ ναυτικόν, ἵνα μὴ ἔχουν τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς αὐτῶν, νὰ συνεργαζώμεθα μετὰ καταχραστῶν ἢ συκοφαντῶν. Καὶ ὅτε ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων, ὅτε ἐκ τῆς ἀποκαλύψεως ὅλων, ὅτε ἔσχον μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν εὐκαιρίαν νὰ βεβαιωθῶσι περὶ τῆς ἄκρας ἐντιμότητος ἐκείνων, τοὺς ὁποίους πάντοτε περιέβαλον δι’ ὅλης τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῶν, τότε εἶπον πλέον ὅτι οἱ ἄλλοι εἶναι οἱ ὑπαίτιοι, ἐκεῖνοι πρέπει νὰ ἐκδιωχθῶσιν, ἐκεῖ πρέπει νὰ στραφῇ πᾶσα ἡ ἐκκαθάρισις. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ποία εἶναι ἡ κλίκα; Ὁ κ. Ἀθ. Μιαούλης, ὁ κ. Ἀν. Μιαούλης, ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ κ. Παπαχρήστου, ὁ κ. Δουρούτης, ὁ κ. Κοντόσταυλος, ἡ κλίκα εἶναι ὅ,τι ἔντιμον, ὅ,τι χρηστόν, ὅ,τι πολύτιμον ἐγκλείει τὸ ναυτικὸν ἡμῶν εἰς ὄνομα, εἰς ὑπηρεσίαν, εἰς τιμήν, εἰς χρηστότητα, εἰς ἱκανότητα (χειροκροτήματα). Καὶ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ στέρξῃ εἰς συνεργασίαν μετὰ τῆς κλίκας αὐτῆς, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ προσεταιρισθῇ τὴν συμμορίαν. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε, Κύριοι, τὸ Ναυτικὸν τὸ Ἑλληνικὸν νὰ στέρξῃ εἰς τοιούτου εἴδους συνεργασίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν μετ’ ἐκείνων, διότι τότε δὲν θὰ εἶχε λόγον ὑπάρξεως τὸ Ναυτικόν, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶχε λόγον ὑπάρξεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ὑπάρχει ὑποβεβλημένη καταγγελία, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἴσως θὰ ἦτο καιρὸς νὰ ἐπηρώτων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τί μέχρι τοῦδε ἐνήργησε; Ὑπάρχει καταγγελία, λέγω, ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαχρήστου κατὰ τοῦ πλωτάρχου κ. Τσουκαλᾶ, διὰ τῆς ὁποίας καταγγέλλει αὐτὸν ὅτι συστηματικῶς προσπαθεῖ νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν ὑποψίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ ναυτικόν, ὅτι διασπείρει ζιζάνια μεταξὺ τῶν κύκλων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὅτι περιήγαγεν εἰς σημεῖον ἀξιοθρήνητον τὴν ἐνεστῶσαν κατάστασιν, τὴν ὑπηρεσιακὴν καὶ προσωπικὴν τοῦ ναυτικοῦ. Εἰς βεβαίωσιν δὲ τῆς καταγγελίας του ταύτης ἀριθμεῖ τὰς καταγγελίας, τὰς ὁποίας μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης εἶχεν ὑποβάλει ὁ καθ’ οὗ ἡ μήνυσις κ. πλωτάρχης. Καὶ ἀριθμεῖ (ἀναγινώσκει): «Διὰ τοῦ «Κώδωνος», ἐφημερίδος σατυρικῆς, ἐπετέθη κατὰ τῶν ὑποναυάρχων Σταματέλου καὶ Κριεζῆ, τοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ ἤδη ὑποναυάρχου Ζώτου, τῶν πλοιάρχων Γ. Μπούμπουλη καὶ Μ. Σαχτούρη». Τὸ ἄξιον σημειώσεως εἶναι ὅτι ἦτο ὑπασπιστὴς τοῦ τελευταίου. Καὶ πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι ἔμαθον τὰ τῆς μηνύσεως κατὰ τοῦ κ. Τσουκαλᾶ ἐκ τῆς βεβαιώσεως τοῦ Παπαχρίστου ἐν τῷ Ναυτοδικείῳ Πειραιῶς, δικαζομένης τῆς δίκης τοῦ κ. Ἠπίτου. «Εἰς τὸ «Ἄστυ» τῷ 1905 ἔγραψε κατὰ τῆς προμηθείας τῶν ἀντιτορπιλλικῶν αἰτιάσεις τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ». Ἐστράφη δηλαδὴ κατὰ τοῦ κ. Ῥάλλη Πρωθυπουργοῦ τότε καὶ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Δηλιγιάννη.

§388Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τοῦ Ἐπαμεινώνδα;

§389Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Τοῦ Ἐπαμεινώνδα. Διὰ νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὴν εὐκαιρίαν τοῦ ἐνθουσιασμοῦ, σᾶς λέγω ὅτι μετ’ ὀλίγον ἔγραψε καὶ κατὰ τοῦ κ. Θεοτόκη.

§390ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε· εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θέσω ὑπό τινα ἀμφισβήτησιν τὴν πληροφορίαν σας ταύτην. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ἔγραφέ τις διατριβὴν ἐν τῇ ἐφημερίδι ἐκείνην, δι’ ἣν βεβαίως δὲν εὐθύνομαι. Ἐνθυμοῦμαι ὅμως, διότι ἐγὼ διηύθυνα τὴν ἐν λόγῳ ἐφημερίδα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτι ἔγραψα ὁ ἴδιος κατὰ τῆς παραγγελίας τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, πῶς δὲ ἔγραψα καὶ ὑπὸ ποῖον πνεῦμα καὶ ὑπὸ ποίας σκέψεως, δύναται πᾶς τις νὰ ἴδῃ ἀνατρέχων εἰς τὰ σχετικὰ ἄρθρα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Διότι τὸ ζήτημα εἶχε τεθῆ καθαρῶς ἐπὶ βάσεως ἐπιστημονικῆς καὶ οἰκονομικῆς. Λέγω δὲ ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῆς πολιτικῆς τοῦ «Ἄστεως» τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι τὰ γραφέντα τότε εἶχον γραφῆ ὑπ’ ἐμοῦ ἐπικρίνοντος, ἐκ πολιτικῆς ὄψεως, τὰ τῆς ναυτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης.

§391Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, ἐφ’ ὅσον οὕτω βεβαιοῦνται ὑφ’ ὑμῶν, καὶ συνεπῶς εὑρίσκω ἐμαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ ἀμφιβάλω περὶ τοῦ ἂν ὁ κύριος νῦν πλωτάρχης ἔγραψεν εἰς τὸ «Ἄστυ» ἢ εἰς ἄλλην τινὰ ἐφημερίδα....

§392Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νομίζω, εἰς τὸ «Ἐμπρός».

§393Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἀλλ’ ἡ συνέπεια τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἶναι ὅτι ἐθεωρήθη ὑπὸ τοῦ Δηλιγιάννη τότε καὶ ὑπὸ τοῦ Ματθαιοπούλου, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι εἶχεν ἀνάμιξιν τινα εἰς τὴν ἱστορίαν ἐκείνην, ἐθεωρήθη, λέγω, ὡς ὑπαίτιος τῶν τότε γραφέντων εἰς τὸ «Ἄστυ» ἢ εἰς ἄλλην τινὰ ἐφημερίδα ὁ κ. Τσουκαλᾶς. Κατ’ αὐτοῦ ἔγραψαν ἐπιτεθέντες, ἀνταπήντησεν ὁ κ. Τσουκαλᾶς, καὶ ἔφθασεν ἡ ὑπόθεσις μέχρι τοῦ Κακουργιοδικείου Λαμίας.

§394ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Δὲν διεξήχθη διὰ τῆς ἐφημερίδος ἐκείνης ὁ ἀγών. Θὰ πρόκειται περὶ ἄλλου φύλλου.

§395Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ (Ἀναγινώσκει). «Κατηγγέλθη ἐπίσης ὅτι ἔγραψε δι’ ὑβριστικῶν ὑπαινιγμῶν κατὰ τοῦ ἀνωτέρου του κ. Γούδα ἐν τῷ «Ἄστει». Ἔγραψεν ἐπίσης εἰς τὸ «Σκρὶπ» κατὰ τοῦ κ. Ἀθανασίου Μιαούλη. Ἔσχε δὲ ὡς συνέπειαν ἐν πρωτοκόλλῳ νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι αὐτὸς τὰ ἔγραφε, τὰ ἀνεκάλεσε καὶ ἐζήτησε συγγνώμην». Ἐπίσης ἔγραψεν ἐν τῇ «Ἑσπερινῇ» κατὰ τοῦ κ. Μελᾶ ὑποπλοιάρχου ἀποκαλῶν αὐτὸν λαθρέμπορον, ἐξ οὗ ἐπηκολούθησε μονομαχία. Ἐπίσης εἰς τοὺς «Καιροὺς» τῷ 1908 ἔγραψε κατὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Τρικούπη καὶ τοῦ πλωτάρχου κ. Δουρούτη μὲ τοὺς φοβεροὺς καὶ τρομεροὺς τίτλους «Φρικταὶ ἀποκαλύψεις», «Πυριταποθῆκαι εἰς φελλούς», «Τυφλὸς τυφλὸν ὁδηγεῖ». Ἐπίσης ἔγραψεν ὑπὸ τοὺς τίτλους «Ἐγκλήματα κατὰ τῆς πατρίδος», Περιεργότατα παρασκήνια», «Τὸ ψευδὲς μίλλιον» εἰς τοὺς «Καιροὺς κατὰ τῶν Δουρούτη καὶ Ματθαιοπούλου, ὅτι διετέλουν εἰς ἐγκληματικὸν συνεταιρισμὸν μετὰ τῶν μηνυθέντων ὑπὸ τοῦ Τσουκαλᾶ μακαρίτου Γιωτοπούλου καὶ Ἠπίτου, διὰ τὰ ἀντιτορπιλλικά». Καὶ ταῦτα, διότι διαταχθείσης πραγματογνωμοσύνης διὰ τὴν ταχύτητα τῶν ἀντιτορπιλλικῶν παρηγγέλθη ὁ κ. Ματθαιόπουλος νὰ καθορίσῃ τὸ ναυτικὸν μίλλιον, καὶ ἀτυχῶς διὰ τὸν συγγραφέα τῆς μηνύσεως καὶ τῶν ἄρθρων, εὑρέθη ὅτι τὰ πλοῖα εἶχον μεγαλειτέραν ταχύτητα. Καὶ κατηγγέλθη ὁ Ματθαιόπουλος καὶ ἕτεροι τέσσαρες ἀξιωματικοὶ συνεργασθέντες μετὰ τοῦ Ματθαιοπούλου εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ μιλλίου, ἔμπειροι διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ὡς ἐργασθέντες εἰς τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ διορίζονται ἄλλοι πραγματογνώμονες καὶ εὑρίσκουσι καλῶς τὰ γενόμενα. Εἰσέτι δὲν κατηγγέλθησαν καὶ ἐκεῖνοι. Ὑποβάλλει τὴν καταγγελίαν κατὰ τοῦ Ἠπίτου, διορίζεται ὁ δυστυχὴς Γιωτόπουλος ἀνακριτής. Ἐφρόντισε νὰ τὸν πείσῃ νὰ κηρύξῃ ἑαυτὸν ἀναρμόδιον, καὶ ὅτε ὁ μακαρίτης Γιωτόπουλος δὲν εὗρεν ἐκ τοῦ νόμου εὔλογον ἀφορμήν, εὔλογον πρὸς τοῦτο δικαιολογίαν, κατηγορεῖ τὸν Γιωτόπουλον ὡς συνένοχον μὲ τὸν Ἠπίτην, διὰ νὰ προκύψῃ ἐντεῦθεν κώλυμα ἐκ τοῦ νόμου διὰ τὸν Γιωτόπουλον. Ἐθεώρησεν ἑαυτὸν κωλυόμενον ὁ Γιωτόπουλος, καὶ ἀνετέθη ἡ ἀνάκρισις εἰς τὸν Κοντόσταυλον. Καὶ ὅτε ὁ Κοντόσταυλος δὲν ἐπείσθη ἐκ τῶν νομικῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ μηνυτοῦ, μηνύεται καὶ ὁ Κοντόσταυλος ἐπὶ συνεργίᾳ.

§396Θ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Εἴπετε ὅτι ἔγραψεν ἐδῶ καὶ ἐκεῖ ὁ μηνυτής. Ἔγραψε καὶ κανὲν σύγγραμμα τῆς ναυτικῆς ἐπιστήμης;

§397Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Εἶναι διεθνοῦς φήμης.

§398Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Νὰ εἴμεθα ἐν ἀληθείᾳ. Πρόκειται ἀτυχῶς περὶ ἐπιστήμονος ἀξιολογωτάτου. Πρόκειται περὶ ναυτικοῦ, τὸν ὁποῖον διακρίνει ἐπιστημονικὴ μόρφωσις οὐχὶ ἡ συνήθης· ἀλλὰ τὸ λυπηρὸν εἶναι ὅτι πᾶσαν τὴν ἱκανότητα αὐτοῦ δὲν ἐντοπίζει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὸς προαγωγὴν αὐτῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀπέβαινε πολύτιμος, ἀλλὰ τὴν χρησιμοποιεῖ εἰς πράξεις, ἐξ ὧν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προάγωμαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεμφθῶ αὐτοῦ, ἐνῷ θὰ ηὐχόμην νὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαινέσω. Τοῦτο ἀναμφιλέκτως εἶναι τὸ λυπηρόν, καὶ ἐὰν θέλητε τὴν αἰτίαν τῆς λυπηρᾶς ταύτης καταστάσεως, εἶναι ἴσως ὅτι τὸ Ναυτικὸν ὅπως καὶ ὁ στρατὸς μέχρις ἐσχάτων δὲν εἶχον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀφορμὰς εἰς ἀπασχόλησιν, ἡ δὲ ἀργία ἀπεργάζεται πᾶσαν κακίαν. Ἐὰν τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν ἔκτοτε εἶχεν ὀργανωθῆ καθ’ ὃν τρόπον τώρα φροντίζομεν νὰ τὸ ὀργανώσωμεν, ἐὰν ἕκαστος ἐκαλεῖτο νὰ ἐργάζηται, δὲν θὰ εἶχε καιρὸν νὰ σκέπτηται νὰ γίνῃ δημοσιογράφος, δὲν θὰ εἶχε καιρὸν νὰ σκέπτηται μήπως ὁ συνάδελφος αὐτοῦ τῷ φράσσῃ τὴν ὁδόν, διότι θὰ ἠνοίγοντο πολλαὶ ὁδοί, πρὸς ἀνάδειξιν, καὶ θὰ εὑρίσκετο ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς ὁρίζων θὰ ἦτο ἀρκετὰ εὐρὺς διὰ νὰ περιλάβῃ πολλὰς δόξας, δὲν θὰ ἐνετοπίζετο ἡ φιλοδοξία εἰς μικρὰ πράγματα καὶ εἰς ταπεινά. Καὶ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου εὑρίσκω πᾶσαν δικαιολογίαν εἰς τὴν τοιαύτην ἐκτροπήν. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἀναγινώσκων μέχρι τέλους τὴν σημείωσιν, ἐν ᾗ ὁ κ. Παπαφίλου καταγγέλλει τὸν κ. Τσουκαλᾶν. Ἀλλ’ ἐκ ταύτης συνάγεται ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκ λόγων προσωπικῶν ἢ ὑπηρεσιακῶν ἔχων θέσιν καὶ ὄνομα, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ κατηγγέλθη.

§399Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Οἱ προϊστάμενοι τῆς ὑπηρεσίας τί ἔκαμνον;

§400Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τί ἔκαμνε πρὸ τοιαύτης καταγγελίας;

§401Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ὑπῆρχον μέχρι τινὸς μερικαὶ καταγγελίαι τοῦ κ. Τσουκαλᾶ κατ’ ἀξιωματικῶν ἐκκρεμεῖς. Καὶ ἐν τούτῳ ἔλεγον ὅτι ἴσως ἀπέναντι τῆς συρροῆς ὅλων αὐτῶν τῶν γεγονότων δὲν θὰ ἔπρεπεν ἐπὶ πλέον νὰ ἐξακολουθῶμεν διατελοῦντες ἐν τῇ ἐφεκτικότητι καὶ ν’ ἀναμένωμεν νὰ ἔχωμεν ἐπὶ πασῶν τῶν καταγγελιῶν δικαστικὴν τὴν βεβαίωσιν. Εἴχομεν πᾶν δικαίωμα, ἴσως καὶ καθῆκον, ἵνα λάβωμεν τέλος πάντων μίαν ἀπόφασιν κατ’ ἐκείνου, δι’ οὗ καθ’ ἡμέραν προέρχεται τὸ σκάνδαλον. Κύριοι, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ βεβαιωθῆτε ὅτι εἶμαι βαθύτατα λυπημένος, διότι προήχθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω ὅπως ὡμίλησα. Μέχρι τῆς ἡμέρας ταύτης ἐκτιθέμενος καθ’ ἑκάστην εἰς ἀγῶνας ἐπαγγελματικοὺς καὶ εἰς πάλην καὶ εἰς ὀξυτάτας ἀντιδικίας, οὐδέποτε ἐξετράπην τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ τηρῶ πρὸς τὰ πρόσωπα. Ἴσως εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν μετὰ τοσαύτης αὐστηρότητος ὁμιλῶ. Λυποῦμαι δέ, διότι ὁμιλῶ καὶ ἀπὸ βήματος, τὸ ὁποῖον δι’ ἐμὲ εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ὑπεύθυνον, ὅσῳ διότι εἶναι ἀνεύθυνον. Ἀλλὰ τέλος πάντων δὲν ἀνέχεται ἡ συνείδησίς μου ὡς Ἕλληνος, δὲν μοὶ ἐπιτρέπει τὸ καθῆκόν μου ὡς Βουλευτοῦ, λαβόντος τὴν εὐκαιρίαν νὰ γνωρίζω ἐγγύθεν τὰ πράγματα, νὰ μὴ ἀποκαλύψω πρὸς ὑμᾶς πόθεν ὁ θόρυβος, ἀλλὰ πρὸ παντὸς νὰ μὴ ἀποκαλύψω ταῦτα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον, τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκει ἐφημερίδας, τὸ ὁποῖον βλέπει γεγονότα τοσοῦτον τεχνικῶς παρεσκευασμένα, μὲ τοσαύτην πειστικότητα, ὥστε εὐλόγως νὰ ἄγηται εἰς δυσπιστίαν, ἂν ἔχομέν τι ἐν τῷ ναυτικῷ, πρὸς τὸ ὁποῖον ν’ ἀποβλέπωμεν, ἢ πρόκειται περὶ καταβόθρας, εἰς τὴν ὁποίαν χάνονται σπαταλώμενα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ ἱδρῶτος αὐτοῦ, ἐκ τοῦ στερήματος αὐτοῦ προσφέρει τοσοῦτον ἐνθουσιωδῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Πρέπει νὰ γνωσθῇ τέλος πάντων ποία ἡ πηγὴ αὕτη, τὴν ὁποίαν τοσοῦτον προσφυῶς ὠνόμασεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως «ἀκάθαρτον». Δὲν ἐπεθύμουν, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ὑποθέσεων, τῶν ὁποίων μετέσχον ὡς συνήγορος, ἀλλ’ ἡ ἀντικειμενικότης τῶν γεγονότων μοὶ παρέχει τὸ δικαίωμα καὶ περὶ αὐτῶν νὰ μὴ παραλίπω τὸν λόγον. Καὶ εὑρίσκω, Κύριοι, ἐν ἐμαυτῷ ἐπιτακτικὴν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς ὑπευθύνως ὅτι ἡ πεποίθησις, τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισα, ἄνευ ἐπιφυλάξεως, ἐκ τῆς μελέτης τὴν ὁποίαν ἐνδελεχῆ ἔκαμον ἐπὶ τῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ ἀντιπλοιάρχου κ. Ἠπίτου, εἶναι ὅτι αἱ κατηγορίαι πᾶσαι κατ’ αὐτοῦ ἦσαν ψευδεῖς.

§402Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἄνευ προκαταλήψεως;

§403Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἄνευ οὐδεμιᾶς.

§404Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Εἶναι φυσικὸν εἰς τὴν δικηγορικὴν ἐπιστήμην, νομίζω, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ λάβῃ ὁ δικηγόρος προκατάληψίν τινα· ἐπειδὴ εἶσθε ἔξοχος δικηγόρος, θὰ ἔχητε προκατάληψιν.

§405Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Κύριε Κλάδη, εἶπον ὅτι ἡ πεποίθησις, τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισα. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅπως καὶ ὑμεῖς φρονεῖτε, θὰ εἶχον ἐπιφυλάξεις περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς ἰδίας πεποιθήσεως. Πρέπει ὅμως νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι πᾶσαν τοιαύτην ἐπιφύλαξιν ἀπέβαλον, ὅτε ἤκουσα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως οὐχὶ ἐξ εἰσηγήσεων ἄλλων πεισθέντος, ἀλλ’ ἐκ προσωπικῆς μελέτης τῆς δικογραφίας συναγαγόντος πεποίθησιν καὶ διακηρύξαντος πρὸ καιροῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι πᾶσα ἡ κατηγορία ὑπῆρξε ψευδής. Ὅτε δέ, Κύριοι, βλέπομεν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν τοιαῦτα κροκοδείλεια δάκρυα χυνόμενα διὰ τὸν «Ἀβέρωφ», δὲν εἶναι ἴσως ἄκαιρον νὰ προσθέσω ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀντετάχθη δι’ ὅλων τῶν δυνάμεών του, διὰ τῶν συνήθων αὑτοῦ μέσων κατὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ «Ἀβέρωφ», εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις σήμερον εἰσηγεῖται εἰς τὰς ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι παρέχουσι πρόχειρον τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῶν, ὅσα γράφονται καθ’ ἑκάστην. Καὶ ἐχρειάσθη, Κύριοι, ἡ ἐπανάστασις νὰ ἀποστείλῃ πρὸς αὐτὸν ἐπιστολήν, διὰ τῆς ὁποίας τῷ παρήγγελλε νὰ μὴ προβῇ εἰς δημοσίευσίν τινα, διότι θὰ εἶχε προσωπικῶς νὰ λογαριασθῇ μαζί της, διὰ νὰ παύσῃ ἡ πολιτικὴ αὐτοῦ κατὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ «Ἀβέρωφ».

§406Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Εἶναι τόσον σαφῆ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, ὥστε διαβεβαιῶ καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν περὶ αὐτῶν, ἀποτελῶν μέλος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐνέκρινε τὴν ἀγορὰν τοῦ «Ἀβέρωφ». Δύναμαι μάλιστα νὰ βεβαιώσω ὅτι οὐ μόνον δι’ ἐκθέσεων, ἀλλὰ καὶ τὰ πάντα ἐνεργῶν ἐκ τῶν παρασκηνίων προσεπάθει ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικὸς νὰ πείσῃ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ ἐγκρίνωσι τὴν ἀγορὰν τοῦ «Ἀβέρωφ».

§407Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Θέλετε νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ἀκόμη γεγονότα εἰς ὅσα λέγετε; Ὁ κ. διευθυντὴς τῶν «Ἀθηνῶν», πρὸς τὸν ὁποῖον εἶχον δοθῆ τὰ χειρόγραφα, ἐβεβαίωσεν ὅτι τὰ χειρόγραφα αὐτὰ ἐδόθησαν ἐκ μέρους τοῦ κ. Τσουκαλᾶ πρὸς δημοσίευσιν, ἀλλ’ ὅτι κατόπιν τῶν παραστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο αὐτῷ ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπαναστάσεως, ἀνεύρισκεν ἐν τῇ συνειδήσει του τὸ καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα ν’ ἀναστείλῃ πᾶσαν δημοσίευσιν αὐτῶν. Ταῦτα εἶναι τὰ γεγονότα.

§408Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω τί εἶναι ὁ κ. Τσουκαλᾶς. Δέχομαι ὅτι εἶναι οἷος ὑμεῖς παρεστήσατε αὐτόν. Τίνα σχέσιν ἔχει μὲ τὴν μείωσιν ἢ τὴν ἐπίτασιν τῆς εὐθύνης τοῦ Δαμιανοῦ, σχετιζομένης μὲ τὴν εὐθύνην, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ ναυτικόν; Δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω ὅλας τὰς δίκας τοῦ Ναυτοδικείου. Ἐκορέσθην τοσούτων δικῶν, ὥστε δὲν θὰ ἐπεθύμουν ἐδῶ νὰ μάθω ἄλλας δίκας.

§409Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον. Θὰ ἤμην ἀναπολόγητος, ἐὰν θὰ ἐχρειάζετο ἐκ τῶν κοινοβουλευτικῶν κανόνων νὰ δικαιολογήσω τὴν στάσιν μου καὶ νὰ δικαιολογήσω τὴν τροπὴν τοῦ λόγου μου. Ἀλλ’ εἶπον ἀρχόμενος ὅτι τὸ ζήτημα ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ἀγορευόντων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν καθ’ ἑκάστην γραφομένων, δὲν ἐτέθη εἰς ἀναζήτησιν εὐθυνῶν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§410Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι. Οὕτως ἐτέθη. Τί ἄλλο; Μόνον ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν δύναμαι νὰ δεχθῶ καὶ νὰ μάθω πληροφορίας ἂν εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις ἢ ὄχι περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον διηυθύνετο τὸ πλοῖον εἰς τὸν λιμένα ἐκεῖνον.

§411Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ὑμεῖς διατυπώνετε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ διατυπωθῇ ἡ ἐπερώτησις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν καθώρισε κανεὶς τοιαύτην πρότασιν μομφῆς. Τοιαύτη πρότασις δὲν ὑπάρχει.

§412Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν δύναται ἄλλως νὰ νοηθῇ συζήτησις. Ἐδῶ δὲν εἶναι αἴθουσα εἰδήσεων οὔτε πληροφοριῶν. Ἐδῶ εἶναι ἡ αἴθουσα, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐξετάζεται ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, πάντοτε ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἐνεργείας τῶν κατωτέρων ὀργάνων, καὶ αὐτὴν ἐπιθυμῶ νὰ ἐξετάσω.

§413Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Εἰς ὅλα ἔχετε δίκαιον. Εἰς ἓν μόνον δὲν ἐννοῶ ποῦ εἶναι τὸ δίκαιόν σας. Πῶς δὲν μοὶ παρέχετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς δικαιολογήσω τὴν στάσιν μου; Σᾶς ἔλεγον λοιπὸν ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν διετυπώθη καμμία αἰτίασις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἠγόρευσαν ἐντεῦθεν, οἱ μὲν ἀπαγγέλλοντες ἐπικηδείους ὑπὲρ ζώντων ὅτι ὑπῆρξαν χρηστοί, γενναῖοι, θαυμάσιοι, ἄλλοι ψέγοντες αὐτοὺς μετὰ δριμύτητος ὑπερβολικῆς.

§414Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καὶ τὴν ὑμετέραν ἀγόρευσιν θὰ ἐννόουν, ἐὰν ἐν ταύτῃ πρόκειται ὅτι ὁ κ. Τσουκαλᾶς εἶναι οἷος τὸν παρεστήσατε.

§415Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπέσυρε τὴν προσοχήν, ἔπρεπε δὲ καὶ ὑμῶν νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχήν, εἶναι ὄχι τόσον ὅσα εἶπον οἱ ἐντεῦθεν ὁμιλήσαντες, ὅσον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην γράφονται ἀνευθύνως, ἀλλὰ τοσοῦτον ὀλεθρίως διὰ τὴν γαλήνην τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως. Ἔθηκαν τὸ ζήτημα ὑπὸ ἄλλην τινὰ μορφήν, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδενὸς ὑπευθύνου αἰτιῶνται· ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπείγει νὰ καθορίσωμεν, ἵνα μὴ ἀφήσωμεν τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν εἰς ἀγωνίαν. Ἐτέθη τὸ ζήτημα ἂν ἔχομεν ἀξιωματικούς, χρηστοὺς κἄν, εἰς τοὺς ὁποίους νὰ ἀτενίζωμεν. Κατηγορήθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ δὲν διετυπώθη κατὰ τούτου αἰτίασις ὅτι ἄγεται καὶ φέρεται ὑπὸ κλίκας. Ὄχι πλέον ἀμυνόμενος τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀμυνόμενος ὑπὲρ τῆς χρηστότητος, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύουσιν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὀνομάζουσι κλίκαν, ἀλλ’ ἀμυνόμενος ὑπὲρ ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους μετὰ τόσης ἐμπιστοσύνης ἀτενίζομεν πάντες οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι τόσον ἀξίως συνεχίζουσι μεγάλα ὀνόματα διὰ μεγάλων ἰδίων ὑπηρεσιῶν, εὑρέθην ἰδίως ὑποχρεωμένος, λέγω, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ ζητήσω τὸν λόγον, πρῶτος ἐγὼ ἐκφράζων τὴν βαθυτάτην λύπην, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι ἐκ τῆς ἀνάγκης νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἀλλ’ ἦτο καιρὸς πλέον, Κύριοι, νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν οἰκτροτάτην ταύτην ἱστορίαν. Ἐὰν τὸ ἀτυχὲς γεγονὸς τοῦ «Ἀβέρωφ» θὰ δώσῃ καιρὸν εἰς τοὺς Κυρίους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ζητήσωσιν εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἦτο ἡ ὁμαλωτέρα τροπὴ τῆς ὑποθέσεως. Θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ ν’ ἀκούσω τὰς εὐθύνας ταύτας, διὰ νὰ ἴδω καὶ ἂν τέλος πάντων εἶναι ἀληθὲς ἢ ὄχι, ἂν καταβάλλεται ἡ προσήκουσα στοργὴ πρὸς τὸ πλοῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσεν ὅλας τὰς ἐλπίδας τοῦ λαοῦ καὶ τὸ ὁποῖον συναπαρτίζεται ἀπὸ τὸ στέρημα τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον διὰ μέσου τόσων δεκάδων ἐτῶν καταβάλλει. Ἐὰν ἡ στοργὴ αὕτη ἠμφεσβητήθη ἢ θὰ ἀμφισβητηθῇ, θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ νὰ ἀκούσω· εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἐτηρήθη; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐμειώθη ἔν τινι σημείῳ; Θὰ ἤμην πρῶτος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν τὸν εὕρισκον ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ λησμονήσαντα τὴν αὐστηρότητα, μετὰ τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἀκολουθῇ πρόσωπα καὶ πράγματα, νὰ ἐντείνῃ τὴν αὐστηρότητα. Ἀλλά, ἐνῷ τοῦτο θ’ ἀπετέλει ζήτημα εἰλικρινῶς ἐνδιαφέρον πάντας ἡμᾶς, διὰ μέσου αὐτοῦ, ὥς τις κακοήθης ὄγκος, ἐξεφύη ἄλλο ζήτημα περισσότερον ἐκείνου καὶ ῥιζικώτερον συγκινοῦν τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν.

§416Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ μὴ διαιροῦν εἰς Συμπολίτευσιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν.

§417Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Καὶ κατενίκησα, Κύριοι, συναισθήματα προσωπικά, τὰ ὁποῖα θὰ μοὶ ἀπηγόρευον ἴσως νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν προσώπων ἐκείνων, διὰ τὴν ἱκανότητα τῶν ὁποίων μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τρέφω ἀμείωτον τὴν ἐκτίμησιν, κατέπνιξα, λέγω, τοιαῦτα ζωηρὰ συναισθήματα. Ἐνόμισα ὅτι ὑπὲρ ταῦτα εἶχον ἓν ὑπέρτερον καθῆκον, τὸ καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον πρὸς ὑμᾶς, ὅσοι τυχὸν ἀγνοεῖτε τὴν σύγχρονον ἱστορίαν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§418Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τὸν λόγον.

§419ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§420Π. ΓΚΙΝΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, Κύριοι, νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν παράκλησιν: Εἶναι καιρός, νομίζω, νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις αὕτη, διότι οὐδὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἡ συζήτησις αὕτη προῆλθεν ἐκ δύο κεχωρισμένων ζητημάτων. Τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην ἠγέρθη ζήτημα τοῦ ναυτικοῦ ἀτυχήματος τοῦ «Ἀβέρωφ». Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, προχθὲς ἠγέρθη ζήτημα ἐξ ἐπερωτήσεως τοῦ κ. ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτοῦ περὶ τῶν γραφέντων εἰς τὰς ἐφημερίδας περὶ στάσεως πληρώματος κλπ. Τὴν γνώμην, ἣν ἔχω ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος, εἶχον τὴν τιμὴν πρὸ ὀλίγου ἀκόμη νὰ εἴπω.

§421ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀγόρευσίς σας δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ· εἶναι ἐπὶ τοῦ θέματος.

§422Π. ΓΚΙΝΗΣ. Θέλω νὰ ζητήσω ἀναβολήν.

§423ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν. Θὰ ἐρωτήσω τοὺς ἄλλους Κυρίους, διὰ νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσωσιν, ὡς ἔχοντες τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωσι πρὸ ὑμῶν, ἂν συναινοῦσι. Συναινεῖτε;

§424Δ. ΚΛΑΔΗΣ. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ μᾶς εἴπητε.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε. Ἐλπίζω ὅτι οἱ κύριοι Κουτούπης, Βάρθης καὶ Κουλουμβάκης συναινοῦσι νὰ δώσω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος εἰς τὸν κ. Γκίνην.

§426Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν γνώμην αὑτοῦ, θὰ εἶναι βραχύτατος.

§427ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ διὰ νὰ εἶναι ἀκόμη βραχύτερος, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπεμβῶ ἐγώ, διὰ νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι ἡ ἐπερώτησις στρέφεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀρχῆθεν ἐπεζητήθησαν εὐθῦναι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἀτύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ» στηριζόμεναι εἰς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔγινε ἔρμαιον κλικῶν καὶ ὅτι ἐκεῖνες συνεπλήρωσαν τὸ πλήρωμα ἀπαράσκευον κλπ. Ἐννοεῖται καλῶς ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι δυνατὸν ἐγὼ νὰ δεχθῶ νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτητις καὶ παρακαλῶ νὰ εἶσθε σύντομος.

§428Π. ΓΚΙΝΗΣ. Σύντομος. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ἐπιχειρήματά σας.

§429ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅταν εἰσάγεται πρότασις σκοπὸν ἔχουσα τὴν ἐπίκρισιν τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται νὰ σταματήσῃ αὕτη εἰς τὸ μέσον. Γνωρίζετε καλῶς πόσον στοιχίζει ἡ σημερινὴ συνεδρίασις, τὴν ὁποίαν χάνομεν.

§430ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τάξει· ὁ κ. Γκίνης ὁμιλεῖ ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ ὄχι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δέχονται τοῦτο οἱ κύριοι Βουλευταί;

§431ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκίνης ἔχει τὸν λόγον.

§433Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως λέγω ὅτι ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ ζήτημα τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως δὲν βλέπω πῶς τίθεται ζήτημα εὐθύνης κυβερνητικῆς, ἀφοῦ ὁ κυβερνήτης τοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» λέγει ὅτι εἶναι αὐτὸς ὑπεύθυνος. Ἐὰν ὑπάρχῃ ζήτημα κυβερνητικῆς εὐθύνης ἐπὶ διαφόρων θυμῶν, περὶ δυσφορίας τῶν πληρωμάτων κλπ., νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν αὐτὰ τὰ διάφορα στοιχεῖα, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἡ δυσφορία αὐτὴ συνδέεται πρὸς τὸν κυβερνήτην τοῦ πλοίου καὶ πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἐπιτελείου, καὶ κατὰ πόσον αἱ σχέσεις αὗται ἔχουσιν ἐπαφὴν καὶ ἐνέργειαν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν ἔχομεν στοιχεῖα, διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή, νομίζω ὅτι πᾶσα συζήτησις εἶναι ἄσκοπος.

§434Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§435Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Ὀλίγας λέξεις, κύριοι συνάδελφοι, θὰ προσθέσω. Ὡς εἴδετε πάντες, ἀτυχῶς ἡ συζήτησις ἡ διεξαχθεῖσα ἐνταῦθα ὑπῆρξεν οἰκτρὰ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ἀπέβλεψε δὲ εἰς προσωπικὰ ζητήματα καὶ μόνον, οὐδόλως δὲ ἀπέβλεψεν εἰς τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, οὐδόλως εἰς τὸ τῆς θαλάσσης οὐδὲ εἰς τὸ συμφέρον τὸ ἐθνικόν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀπέβλεψεν ἡ συζήτησις παρὰ εἰς τὸ πῶς νὰ θεραπεύσῃ πάθη προσωπικά. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὸ ναυτικὸν ἡμῶν εἶναι διῃρημένον εἰς δύο ὁμάδας, αἵτινες οὐδὲν ἄλλο σκοποῦσι παρὰ πῶς ἡ μία νὰ ἐξοντώσῃ τὴν ἄλλην. Ὑπάρχει ὁμάς, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξόντωσιν τοῦ κ. Τσουκαλᾶ, ὑπάρχει δὲ καὶ ἄλλη ὁμάς, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξόντωσιν τοῦ προσωπάρχου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἡμεῖς παριστάμεθα ἐνταῦθα καὶ ἀκούομεν ὅλους τοὺς ἀγορεύοντας, οἵτινες οὐδὲν ἕτερον πράττουσι παρὰ οἱ μὲν νὰ ὑποστηρίζωσι τοὺς μέν, οἱ δὲ νὰ ὑποστηρίζωσι τοὺς ἑτέρους. Ἐγὼ ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος εἰς ἓν ἀποβλέπω, εἰς τὸ νὰ ἀποκατασταθῇ εἰς τὸ ναυτικὸν ἡμῶν ἡ ὁμόνοια, ἡ ὁποία καὶ μόνη δύναται νὰ ἀναδείξῃ αὐτὸ ἀντάξιον τῶν προσδοκιῶν τοῦ ἔθνους. Ἀπαιτῶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ συστήσῃ κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐξ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐμπνέωσιν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην, ὑπεράνω πάσης ὑπονοίας, ἡ ὁποία νὰ ἐξακριβώσῃ τὰ πάντα καὶ νὰ κτυπήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔνοχοι, ἐὰν δὲ εἶναι ἔνοχοι ἀπέναντι τῶν ἐθνικῶν πραγμάτων, νὰ τυφεκίσῃ αὐτοὺς ὡς ἐνόχους ἐσχάτης προδοσίας.

§436ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλέας ἔχει τὸν λόγον.

§437Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶμαι ἠναγκασμένος καὶ πάλιν νὰ σᾶς κουράσω ἐπ’ ὀλίγον.

§438ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἡ τρίτη φορά, καθ’ ἣν ἀγορεύετε. Πρέπει νὰ ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς.

§439ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή, ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς ἀγορεύσῃ ἐκ τρίτου;

§440ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§441Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Δυστυχῶς ἢ ἀτυχῶς, κύριοι Βουλευταί, ἀνεμίχθην εἰς τὰ τοῦ ναυτικοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, παρελθὼν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἀποκαλυπτώμεθα πρὸ τῶν ἐνδόξων ὀνομάτων. Βεβαίως ἐμοῦ ἡ καρδία καὶ ἡ ψυχὴ ἀγάλλεται καὶ χαίρει, ὅταν ἀκούω ὀνόματα μεγάλα, διότι τὰ μεγάλα ὀνόματα προσήνεγκον ὑπηρεσίας πρὸς τὴν πατρίδα, ἀπέκτησαν δὲ ταῦτα ἐκεῖνοι, οἵτινες κατέβαλον θυσίας μεγάλας. Ἀλλὰ δὲν πρέπει τις νὰ ἐπαίρηται ἐπὶ πατραγαθίᾳ, ἀλλ’ αὐτὸς ἑαυτὸν νὰ καθιστᾷ εὐκλεᾶ καὶ ἔνδοξον καὶ τὴν εὔκλειαν καὶ τὴν δόξαν εἰς τοὺς προγόνους αὑτοῦ νὰ ἐγκαταλίπῃ. Ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος κατὰ τοῦ Τσουκαλᾶ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συνηγορήσω. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἶναι οὔτε συμπολίτης μου ἰδιαίτερος οὔτε φίλος μου· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐπείσθην ὅτι ὁ Τσουκαλᾶς εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ὡς ἄλλως τε ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἡμεῖς δέ, οἵτινες ἀντιπολιτευόμεθα τὴν Κυβέρνησιν, τὴν στιγμὴν ταύτην ὀφείλομεν νὰ δηλώσωμεν ὅτι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι αὐτὴν φρονοῦμεν καὶ πιστεύομεν ἀδιστάκτως ὅτι προσφέρομεν ὑψίστας ὑπηρεσίας καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν πατρίδα, ὅτι δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει, θὰ τὸ ἀποδείξῃ τὸ μέλλον. Ἐπειδὴ δὲ δὲν θέλω νὰ ἀφήσω τὴν ἐντύπωσιν τῆς Βουλῆς καθὼς καὶ τοῦ ἀκροατηρίου μετὰ τὰ λεχθέντα τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, δηλῶ τοῦτο, σημειώσατέ το καλῶς, αὔριον ὄχι, μεθαύριον ὄχι, θέλω δημοσιεύσει διὰ τῆς ἐφημερίδος ὑπευθύνως ὅλα τὰ ὑπὸ τοῦ πλωτάρχου Ἠπίτου καὶ συντροφίας διαπραχθέντα καὶ θέλω προκαλέσει αὐτὸν νὰ μὲ καταγγείλῃ ἐπὶ συκοφαντίᾳ ἐνώπιον τοῦ ὁρκωτοῦ Δικαστηρίου, ὁπότε θὰ ἀποκαλυφθῶσιν ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διέπραξεν εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἔθνους.

§442ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν δὲν σὲ καταγγείλῃ;

§443Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἐὰν δὲν μὲ καταγγείλῃ, τοῦτο σημαίνει ὅτι εἶναι ἔνοχος.

§444ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὸ καθῆκον ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Ἐὰν τὰ μέλλοντα νὰ καταγγελθῶσιν ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Λακωνίας περιλαμβάνωσιν αὐτὰ ταῦτα τὰ γεγονότα, διὰ τὰ ὁποῖα κατηγγέλθη ὁ κ. Ἠπίτης καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἔδωκε λόγον, πληροφορῶ αὐτὸν ὅτι θὰ ἀπαγορεύσω εἰς τὸν κ. Ἠπίτην, καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα, νὰ καταγγείλῃ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐπὶ συκοφαντίᾳ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ παρατείνηται ἐπ’ ἄπειρον αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις διὰ τῆς παρεμβολῆς ὑμῶν ἢ οἱουδήποτε ἄλλου. Περὶ αὐτοῦ νὰ εἶσθε βέβαιος.

§445Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Πολὺ καλά.

§446Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σκοπῶ νὰ εἴπω, εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν διάφορα τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων. Ἀφ’ ἑτέρου ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἔχει καὶ ἄλλα ἔγγραφα νὰ καταθέσῃ, εἶναι δὲ καταφανὲς ὅτι ἐνώπιόν του ἔχει σωρείαν ἐγγράφων. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ καταθέσῃ, καὶ ἀκολούθως θέλω σκεφθῆ πλέον ἂν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ὁμιλήσῃ, βεβαίως ἐγὼ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἀνοίξω νέαν συζήτησιν.

§447ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κατηγορήθην ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν περιστοιχίζομαι ἀπὸ λωποδύτας καὶ ἡ κατηγορία εἰδικεύθη ὡς ἀφορῶσα τὸν ἀξιωματικὸν κ. Κουτσουβέλην. Πρέπει νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ κ. Κουτσουβέλης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν δὲν κατέχει καμμίαν ἐμπιστευτικὴν θέσιν. Ὁ κ. Κουτσουβέλης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διευθύνει τὸ γραφεῖον τῆς στρατολογίας ἐν τῷ τμήματι τοῦ προσωπικοῦ. Ὁ κ. Κουτσουβέλης εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἄλλοτέ ποτε εἶχε κατηγορηθῆ δι’ ἔλλειμμα 2,000 δρ. περίπου μετὰ τοῦ λοιποῦ οἰκονομικοῦ συμβουλίου τοῦ «Ἀλφειοῦ», κατεδικάσθη δὲ εἰς δύο ἐτῶν, νομίζω, φυλάκισιν, ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις ἐκείνη ἀνεθεωρήθη, παρεπέμφθη δὲ εἰς συμβούλιον καὶ ἐτέθη εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως μετὰ τῶν δύο ἄλλων ἀξιωματικῶν, τοῦ ὑποπλοιάρχου Γούδα καὶ τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου Παπαβασιλείου καὶ ἐπανῆλθε πάλιν καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ταῦτα ἐγένοντο κατὰ τὸ 1903. Ἔκτοτε ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς εὑρίσκεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω δύο ἢ τρεῖς ἐκθέσεις, σχετικὰς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἔκτοτε τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου, ἵνα ἴδητε ἂν ἡ προσωπικὴ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου καὶ ἡ πολιτικὴ κατ’ ἐμοῦ ἐπίθεσις, ὡς ἀνεχομένου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔστω καὶ εἰς μὴ ἐμπιστευτικὴν θέσιν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος εἶναι λωποδύτης, ἂν αὐτὴ ἡ ἐπίθεσις εἶναι δεδικαιολογημένη. (Ἀναγινώσκει τὰς ἐκθέσεις). Ταύτας τὰς τρεῖς μόνον ἐκθέσεις ἀναφέρω, κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ παραλείψω δύο παλαιοτέρας μέν, μεταγενεστέρας ὅμως τοῦ περιστατικοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορήθη, ἔδωκε λόγον, ἐτέθη δι’ εἰς ἀργίαν ἀπολύσεως καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐρωτῶ μετὰ ταῦτα ἂν μένει ἔδαφος κατηγορίας διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἠνέχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν του ὑπάλληλον τεθέντα μὲν εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως πρὸ ὀκταετίας, τοιαύτην δ’ ἔκτοτε δείξαντα διαγωγὴν καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἡ ὑπηρεσία τοιαύτας εἶχε πληροφορίας καὶ τοιαύτας εἶχε συστάσεις.

§448Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Εἶναι στάσιμος, κ. Πρωθυπουργέ;

§449ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· τὸ ἐκκαθαριστικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον κατηρτίσθη διὰ τοῦ περυσινοῦ νόμου τῆς ἐπαναστάσεως, μεταξὺ ἄλλων ἔθηκε τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον εἰς στασιμότητα. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· τίνα σημασίαν ἔχει ἡ διακοπή; Μήπως τὸν προήγαγον ὡς κατηγορήθην, ὅτι τὸν προήγαγον; Ἢ μήπως δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸν χρησιμοποιήσω, ἀφοῦ εἶναι ἀξιωματικὸς ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ τοιαύτας εἶχον συστάσεις περὶ αὐτοῦ; Εἶναι δυνατὸν νὰ καλῶμαι, ὅπως δώσω λόγον διότι ἔχω εἰς τὸ τμῆμα τοῦ προσωπικοῦ κατὰ πρότασιν τοῦ οἰκείου τμηματάρχου, διότι πάντας τοὺς ὑπαλλήλους τῶν τμημάτων δέχομαι διοριζομένους κατὰ πρότασιν τῶν τμηματαρχῶν, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς στρατολογίας ἄνθρωπον τοιαύτην ἔχοντα ἱκανότητα καὶ τοιαύτην δείξαντα διαγωγὴν μετὰ τὴν θέσιν του εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως; Ἀλλ’ ἠρωτήθην ἀκόμη: Τί ἐγένετο τὸ ποσὸν τῶν 2000 δρ.;

§450Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. 2,800.

§451ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τῶν 2,800 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἔλειψεν ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τότε καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐτέθησαν εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί; Καὶ δίδω τὴν ἀπάντησιν ὅτι, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μοὶ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐπληροφορήθην ὅτι πολλαὶ ἀπὸ τὰς λεγομένας παγίας προκαταβολὰς εἶναι ἠκρωτηριασμέναι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου διὰ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην αἰτίαν.

§452Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. 300,000.

§453ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ κατήρτισα ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθηκα νὰ προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον ὅλων τούτων τῶν προκαταβολῶν καὶ νὰ μοὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν περὶ τοῦ τίνα εἶναι τὰ ὀφειλόμενα, τίνα δὲ τὰ ἐλλείποντα, ὅπως ἐπιδιώξω τὴν ἀνελλιπῆ εἴσπραξιν αὐτῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἀνέβαλεν, ὅπως ἐγὼ ἐξετίμων τὰ πράγματα, νὰ μοὶ ἐκθέσῃ τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας της, πρὸ ὀλίγου ἀκόμη χρόνου ἔστειλα δεύτερον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεμίμνησκον τὸ πρῶτον καὶ προσεκάλουν αὐτὴν νὰ μοὶ ὑποβάλῃ ταχύτατα τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας της, διὰ νὰ ἐξακριβώσω πόσα εἶναι τὰ χρηματικὰ ποσά, καὶ δὲν εἶναι ὀλίγα, καὶ ἐπιδιώξω τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ ἀπαντήσω ἐν σχέσει πρὸς τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς στρατολογίας.

§454Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Κύριε Πρωθυπουργέ....

§455ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτετε.

§456Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. (Διαμαρτυρίαι).

§457ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ σᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ λάβητε καὶ τετάρτην φορὰν τὸν λόγον.

§458Β. ΜΙΧΑΛΕΑΣ. Ἔχετε τὴν δύναμιν ὡς κυβερνήτης, καὶ διευθύνοντες μίαν πλειονοψηφίαν ἰσχυράν, νὰ τὸ κάμητε· ἐν τούτοις τὸ δίκαιον εἶναι ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δὲν δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ κανείς.

§459ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔρχομαι ἤδη, Κύριοι, εἰς τὰ τῆς εὐθύνης μου διὰ τὸ ἐπελθὸν ἀτύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ». Ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία διενεμήθη εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς σήμερον, ἀποδεικνύει ὑπὸ ποίας περιστάσεις ἐγένετο τὸ ἀτύχημα. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ εἴπω δι’ ὅσων τὴν στιγμὴν ταύτην λέγω ὅτι τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα καταλήγει ὁ πλοίαρχος περὶ τῆς αἰτίας τῆς συγκρούσεως, τὰ ἀποδέχομαι. Εἶναι πρόωρον νὰ κρίνω ταῦτα, θὰ κρίνω δὲ ταῦτα μόνον ὅταν θὰ ἔχω πλῆρες τὸ φῶς, τὸ φῶς τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ παράσχωσιν αἱ πληροφορίαι καὶ ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ μοὶ ὑποβάλῃ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς ἀναχωρῶν αὔριον ἐκ Λονδίνου διὰ νὰ ἐπιστρέψῃ ἐδῶ τὴν Δευτέραν, καὶ τὸ πόρισμα τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως, ἡ ὁποία, πλὴν τῆς διοικητικῆς, θὰ διαταχθῇ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν αἰτίων τοῦ ἀτυχήματος. Ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις τοῦ κυβερνήτου ἀποδεικνύει, Κύριοι, ὅτι ὅλα τὰ λεχθέντα περὶ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα προηγήθησαν, ὡς ὄντα σύγχρονα πρὸς τὸ ἀτύχημα, ὅτι ὅλα ἦσαν ψευδολογήματα. Τὸ πλοῖον ἔπλεε πρὸς τὴν Πλυμούθην, ἔχασε πρὸς στιγμὴν τὸν φωτεινὸν τομέα, ὁ ὁποῖος ὡδήγει αὐτὸ εἰς τὴν ἀσφαλῆ ὁδόν, προσέκρουεν εἰς ὕφαλον καὶ ἐπῆλθε τὸ ἀτύχημα, τοῦ κυβερνήτου ἀναλαμβάνοντος ὅλην τὴν εὐθύνην ὅτι ἄλλος τις δὲν εἶναι ὑπεύθυνος παρὰ αὐτὸς—ἂν ἤθελέ τις νὰ θεωρηθῇ ὑπεύθυνος—, διότι ὁ κ. πλοίαρχος ζητεῖ νὰ θεωρήσῃ ἑαυτὸν ἀνεύθυνον, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν προσέκρουσεν ἐπὶ ὑφάλου γνωστῆς, ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλου τινὸς σώματος, ἐπὶ ὑφάλου ἴσως μὴ σημειουμένης, ὅπερ εἶναι ἀπίθανον, εἰς τὸν χάρτην τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυαρχείου. Πάντως ὅμως ἐκ τῆς ἐκθέσεώς του ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ὡς σύγχρονα πρὸς τὸ ἀτύχημα καὶ ὡς αἰτία τοῦ ἀτυχήματος, ἔλαβε χώραν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Δὲν θέλω, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐπανέλθω, ἐφ’ ὅσον ἤδη εἶπον, ἐξηγῶν διατί ἀπέστειλα τὸ θωρηκτὸν «Ἀβέρωφ» εἰς τὰς ἑορτὰς τῆς στέψεως. Ὡμίλησα ἤδη ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς καὶ πάλιν, διὰ νὰ δικαιολογήσω ἀποστολήν, ἡ ὁποία θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἐκ μόνου τοῦ λόγου ὅτι ἐγένετο, ὅπως ἐγένοντο παρόμοιαι ἀποστολαί, εἰς πᾶσαν ἄλλην ὁμοίαν περίστασιν τακτικῶς καὶ εἰς τὰς ἑορτὰς τῆς στέψεως τοῦ Ἐδουάρδου καὶ εἰς τὰς ἑορτὰς τῶν Φωκαέων τῆς Μασσαλίας καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ πανταχοῦ ὅπου ἐκλήθη ἡ Ἑλλὰς ὡς ναυτικὴ δύναμις νὰ ἀντιπροσωπευθῇ εἰς τοιαύτας ἑορτάς· ἀκόμη πέρυσιν ἀπέπλευσεν ὁλόκληρος ἡ μοῖρα τοῦ στόλου ἡμῶν εἰς τὸ Ἀντίβαρι διὰ τὰς ἑορτὰς τῆς στέψεως τοῦ Βασιλέως τοῦ Μαυροβουνίου. Θὰ ἦταν ἀρκετὰ ταῦτα καὶ μόνα, ἂν δὲν ὑπῆρχον καὶ ἕτεροι λόγοι, οἱ τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Ναυστάθμου, τῆς παραλαβῆς τῶν πυρομαχικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξαιρετικῶς ἐν προκειμένῳ ἐπέβαλον τὴν ἀποστολὴν τοῦ «Ἀβέρωφ». Ἀπήντησα προχθὲς ἀκόμη, Κύριοι, ἐπὶ τῆς κατηγορίας ὅτι τὸ πλοῖον ἀπέπλευσε μὲ πλήρωμα ἀνεπαρκὲς καὶ ἀπέδειξα ὅτι ἦτο ἐπαρκέστατον, δηλαδὴ πλειότερον τοῦ ὅσον συνήθως ἀπαιτεῖται ἐν καιρῷ εἰρήνης. Ἂν δὲν ἐλέχθη τοῦτο ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἐλέχθη ὅμως ἐκτὸς αὐτῆς καὶ ἐπεδιώχθη νὰ πιστευθῇ ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκα πρὸς ὑμᾶς, ἐκθέσας ποῖος ἦτο ὁ ἀριθμὸς ὁ ζητηθεὶς ὑπὸ τοῦ πλοιάρχου κ. Δαμιανοῦ ἵνα ἀποτελέσῃ τὸ πλήρωμα τοῦ «Ἀβέρωφ», ὅτι αἱ πληροφορίαι δὲν ἦταν ἀληθεῖς. Διότι εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ πλοίαρχος Δαμιανὸς ἐζήτησε 288, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ναύτας καὶ ὅτι ἔπεμψα πρὸς αὐτὸν ὑπὲρ τοὺς 400, ὅπως σᾶς ἀνέφερα. Ἐλέχθη λοιπὸν ὅτι δὲν ἔλεγον τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι μοὶ ἐζητήθησαν τάχα ἀπὸ τὸν πλοίαρχον Δαμιανὸν 288 μόνον ναῦται καταστρώματος. (Ἀναγινώσκει σχετικὸν ἔγγραφον, διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸν ἰσχυρισμόν του καὶ ἐξακολουθεῖ): Οὐχὶ λοιπὸν 288 ναῦται καταστρώματος μοὶ ἐζητήθησαν, ἀλλὰ 48 ναῦται καταστρώματος μόνον, καὶ ἀπέναντι τῶν 288 ἐν ὅλῳ ἔπεμψα 420 ἢ 430, ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ πληρώματος τοῦ «Ἀβέρωφ». Ἀλλ’ ἡ κατηγορία ἐξετάθη καὶ διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ἐπιτελείου, τῶν ἀξιωματικῶν δηλαδὴ τοῦ «Ἀβέρωφ». Ἔχω πρὸ παντὸς ν’ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδεμίαν ἐκ μέρους τοῦ κ. πλοιάρχου Δαμιανοῦ εἶχον ἔνδειξιν ἀνάλογον πρὸς τὴν ἀφορῶσαν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ τοὺς ναύτας. Οὐδεμίαν ἐξεδήλωσεν ἐπιθυμίαν ὁ πλοίαρχος κ. Δαμιανός, διὰ ν’ ἀποστείλω εἰς αὐτὸν τὸν Α ἢ Β ἀξιωματικόν.

§460Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ποῖος ἦτο, κ. Πρόεδρε, ὁ ἀξιωματικὸς τῆς πορείας; Δύναται νὰ λεχθῇ τοῦτο.

§461Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἦτο ὁ κ. Πλατσούκας.

§462Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἦτο αὐτὸς τῆς ἰδιαιτέρας ἐμπιστοσύνης τοῦ κ. Δαμιανοῦ; Δὲν ἦτο συνδεδεμένος διὰ στενωτάτης φιλίας μετ’ αὐτοῦ;

§463Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ αὐτό. Ἡ ἐπίκρισις περιορίζεται εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ κ. Δραγάτση. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ λοιπὸν ἐπιτελεῖον οὐδὲ πρὸς στιγμὴν εἶχον ἔνδειξίν τινα ὅτι ἠδύνατο νὰ μὴ εἶναι ἀρεστὸν τοῦτο, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς Λακωνίας ἀνέφερεν ἀκόμη, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς τῆς πορείας ὁ κατὰ τὴν ὥραν τοῦ ἀτυχήματος εὑρισκόμενος ἐπὶ τῆς γεφύρας, ἦτο τῆς ἰδιαιτέρας ἀκριβῶς ἐμπιστοσύνης τοῦ κ. Δαμιανοῦ. Ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον δι’ ὅλους μὲν τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς τοῦ πληρώματος καλῶς νὰ ἐνήργησε τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐνήργησε καλῶς διὰ τὴν ἀποστολὴν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, τοῦ κ. Δραγάτση. Βεβαίως, Κύριοι, δὲν θὰ ὑποθέσητε ποτὲ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ «Ἀβέρωφ» ἐξέκλινε τῆς φωτεινῆς γραμμῆς τῆς σημειουμένης ὑπὸ τοῦ φανοῦ τοῦ κυματοθραύστου καὶ προσέκρουσεν ἐπὶ τῆς ὑφάλου τῆς σημειουμένης ἐν τῷ χάρτῃ τοῦ ἀγγλικοῦ ναυαρχείου ἢ ἔμεινεν ἐν τῇ γραμμῇ, ἀλλὰ προσέκρουσεν ἐπὶ ἀγνώστου ὑφάλου ἢ ἄλλου τινὸς κινητοῦ ναυαγίου, διότι ἐπέβαινε καὶ εἷς ἐκ τῶν 30 ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος, φαίνεται, δὲν ἦτο τῆς τελείας ἀρεσκείας τοῦ κ. Δαμιανοῦ. Ἀλλ’ αἰσθάνομαι ἐν τούτοις τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπολογηθῶ δι’ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, διὰ τὸν ἕνα αὐτὸν ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς τὰ μαχαίρια, ὡς ἐλέχθη, μὲ τὸν κ. Δαμιανόν, καὶ νὰ ἐξηγήσω διατί ἀπέστειλα τὸν κ. Δραγάτσην.

§464Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Οὐδεμία προσοχὴ πρέπει νὰ δίδηται οὔτε ἀπάντησις κἄν.

§465Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ τὴν 12 Φεβρουαρίου, κύριοι Βουλευταί, ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ κ. Δαμιανοῦ. Πρέπει ν’ ἀναφέρω προηγουμένως κατὰ χρονολογικὴν σειρὰν ὅτι μέλος τῆς ἀποστολῆς τῆς ἐπιβλεπούσης τὴν κατασκευὴν τοῦ «Ἀβέρωφ» ἐν Ἰταλίᾳ ἦτο καὶ ὁ κ. Δραγάτσης, εἰδικὸς διὰ τὰ ἀφορῶντα τὸ πυροβολικὸν τοῦ «Ἀβέρωφ». Ὑπηρετεῖ ἐκεῖ μέχρι τῆς 12 Φεβρουαρίου, ὅτε ἔλαβον τὸ ἑπόμενον τηλεγράφημα τοῦ κ. Δαμιανοῦ· «Παρακαλῶ ἐγκρίνατε ἐπάνοδον Δραγάτση εἰς Ἀθήνας. Ταχυδρομικῶς ἀναφέρω». Αὐθημερὸν ἀπέστειλα τηλεγράφημα, ἀνακαλῶν τὸν κ. Δραγάτσην. Ὁ πλωτάρχης κ. Δραγάτσης ἀπεστάλη ἐνταῦθα· μετὰ δύο ἡμέρας ἔλαβον τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ἀνεφέρετο ἐν τῷ τηλεγραφήματι ὅτι ταχυδρομικῶς θὰ ἐστέλλετο ἐκ μέρους τοῦ κ. Δαμιανοῦ. Ἀναγινώσκω τὴν ἔκθεσιν ταύτην καὶ παρατηρῶ ὅτι οὐδεμία ἔρις μεταξὺ Δαμιανοῦ καὶ Δραγάτση ἔλαβε χώραν. Ὁ κ. Δραγάτσης μὲ τὸν κ. Δαμιανὸν οὐδεμίαν ἀφορμὴν εἶχεν ἐρίδων, ἀλλὰ προῆλθεν εἰς ἔριδας μετὰ τοῦ ὑποπλοιάρχου κ. Βρυάκου, καὶ ὁ πλοίαρχος κ. Δαμιανὸς ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸν ἀνακαλέσω ἐνταῦθα, διότι ἐφοβεῖτο μὴ αἱ ἔριδες ἠδύναντο νὰ φθάσωσιν εἰς ἐκδηλώσεις ἄλλας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο βεβαίως ὠφέλιμον νὰ συμβῶσιν ἐκεῖ. Ἐννοεῖται ὅτι ἅμα ἐπανελθὼν ἐνταῦθα ὁ κ. Δραγάτσης ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιόν μου, μοὶ ἐξέθηκε τὰ γεγονότα, μοὶ κατέθεσε δὲ καὶ ἐπιστολὴν τοῦ κ. Βρυάκου ἀπευθυνομένην πρὸς αὐτόν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν διάθεσιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ τὴν ἀναγνώσῃ, καὶ ἔκαμε καταγγελίαν κατὰ τοῦ κ. Βρυάκου ἐπὶ ἐξυβρίσει. Ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ὁ κ. Βρυάκος κατήγγειλε τὸν κ. Δραγάτσην ἐπὶ συκοφαντίᾳ καὶ ἐξυβρίσει. Ἀμφοτέρας τὰς καταγγελίας ταύτας παρέπεμψα εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον, ὅπως γίνῃ ἡ δέουσα ἀνάκρισις. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πορίσματος τῶν ἀνακρίσεων ἐξεδόθησαν δύο βουλεύματα· κατὰ τὸ πρῶτον ὁ κ. Δραγάτσης ἀπαλλάσσεται πάσης κατηγορίας. Ὅστις ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν θέλει, δύναται ν’ ἀναγνώσῃ τὰς ἐκθέσεις τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ τοῦ βασιλικοῦ ἐπιτρόπου, ἵνα ἴδῃ διατί ἀπηλλάγη ἐντελῶς πάσης κατηγορίας ὁ κ. Δραγάτσης. Ἀλλ’ αὐθημερόν, νομίζω, ἐξεδόθη καὶ τὸ βούλευμα τὸ ἀφορῶν τὸν κ. Βρυάκον, καθ’ ὃ ἀπαλλάσσεται καὶ οὗτος τῆς κατηγορίας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, Κύριοι, ἂν καὶ δὲν ἐπεθύμουν ν’ ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολήν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ πράξω, ἵνα ἴδητε ποία ἦτο ἡ ἐμὴ ἀπόφασις ἐν σχέσει πρὸς τὸ παράπτωμα τοῦ κ. Βρυάκου. Ἡ μήνυσις τοῦ κ. Βρυάκου ἐστηρίζετο εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Δραγάτσης εἶπε τάχα ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἰταλίας παρεκλήθη ν’ ἀποστείλῃ δύο ἀξιωματικούς, ἵνα παραστῶσιν εἰς τὰς δοκιμὰς τοῦ «Ἀβέρωφ», καὶ ἀπέστειλεν ἕνα ἐπὶ πλέον, καὶ ἀπέδιδεν ὁ κ. Δραγάτσης τὴν ἀποστολὴν τοῦ ἑνὸς ἐπὶ πλέον, ὅστις θὰ παρίστατο εἰς τὰς δοκιμὰς τοῦ πυροβολικοῦ, εἰς τὸν κ. Βρυάκον, ὁ ὁποῖος εἶχε μεταβῆ εἰς Ῥώμην, ἵνα παρακαλέσῃ τὸν κ. πρέσβυν νὰ συστήσῃ ν’ ἀποσταλῶσιν οἱ δύο ἀξιωματικοί, καὶ ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ συκοφαντίαν τοῦ κ. Βρυάκου. Ἡ δὲ καταγγελία τοῦ κ. Δραγάτση ἀντιθέτως ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, τὴν ὁποίαν ἔστειλε πρὸς αὐτὸν ὁ κ. Βρυάκος. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν). Ἠναγκάσθην, κύριοι Βουλευταί, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολήν, διότι ἐπὶ ταύτης ἐστηρίχθη ἡ ἐνέργειά μου ἡ διοικητική. Ἀφοῦ ἐθεώρησα ὅτι ἠδυνάμην νὰ μὴ θεωρήσω ὅτι ὑπῆρξε ποινικὸν ἀδίκημα, ἦτο φυσικὸν ὅτι, καθ’ ὃν τρόπον διαχειρίζομαι τὴν ἐξουσίαν μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἦτο ἀδύνατον νὰ παρέλθω ἀπαρατήρητον τὴν ἐπιστολὴν ταύτην. Τὸ παράπτωμα ἦτο βαρύτατον κατ’ ἐμέ, ἠδύνατο δὲ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπιβολὴν ποινῆς βαρυτέρας· ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλω τὴν ποινὴν φυλακίσεως δύο μηνῶν εἰς τὸν κ. Βρυάκον. Ἀφήνω εἰς ὑμᾶς νὰ κρίνητε ἂν ἐδείχθην ὑπεράγαν αὐστηρὸς ἢ ἐπιεικής. Ὅτε αὐθημερὸν ἐπέβαλον τὴν ποινὴν ταύτην εἰς τὸν ὑποπλοίαρχον κ. Βρυάκον, ὅτε οὕτω διηυκρινίσθη τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλε τὴν ἐνταῦθα μετάθεσιν τοῦ κ. Δραγάτση, ἐρωτῶ ὑμᾶς: μοὶ ἐπεβάλλετο ἢ δὲν μοὶ ἐπεβάλλετο, καλουμένῳ ἤδη νὰ καταρτίσω τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ «Ἀβέρωφ», νὰ περιλάβω μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπέβαινον αὐτοῦ, καὶ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, ἕνα τῶν ἀρίστων τοῦ ναυτικοῦ μας, εἰδικῶς παρακολουθήσαντα τὴν κατασκευὴν καὶ τοποθέτησιν τοῦ πυροβολικοῦ, ἑνὸς τῶν κυριωτάτων στοιχείων τοῦ σκάφους; Μοὶ ἐπεβάλλετο ἢ δὲν μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ συμπεριλάβω καὶ τὸν κ. Δραγάτσην τὸν ἐπιστατήσαντα ὁμοῦ μετὰ τοῦ κ. Δαμιανοῦ εἰς τὴν κατασκευήν;

§466Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τιμωρήσητε καὶ τὸν κ. Δαμιανόν.

§467ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶχον λόγον νὰ τιμωρήσω τὸν κ. Δαμιανόν. Ὁ κ. Δαμιανὸς ἔκρινεν ἄλλως τὰ πράγματα καὶ ἄλλως ἔκρινον ἐγὼ αὐτά. Τοῦτο οὐδὲν ἄλλο ἀποδεικνύει ἢ ὅτι ὁ κ. Δαμιανός, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ τηλεγραφήσῃ, ἵνα ἀνακαλέσω τὸν κ. Δραγάτσην, εἶπεν ἐκ τούτου, ὅτι «ἡ ἔρις σας μετὰ τοῦ κ. Βρυάκου μὲ ἀναγκάζει νὰ τηλεγραφήσω νὰ ἀνακληθῆτε». Ὁ κ. Δραγάτσης, πειθαρχικώτατος ὡς εἶναι, ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν καὶ ἀναμένει διαταγάς· δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς ὅτι ὁ κ. Δραγάτσης ἐλθὼν ἐνταῦθα καὶ βλέπων ὅτι εἰς τὴν ἔριδα μεταξὺ ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου ἀξιωματικοῦ, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπεμακρύνθη, ἦτο ὁ ἀνώτερος, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ ἀδικηθείς, ἐνόμισεν ὅτι προσεβάλλετο ἡ ἠθική του ὑπόστασις, μοὶ ὑπέβαλε δὲ τὴν παραίτησίν του εὐλαβέστατα καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς πειθαρχίας. Τὴν παραίτησιν ἐκείνην ἠρνήθην νὰ ἀποδεχθῶ. Καὶ πάλιν μοὶ ὑπέβαλεν ἐγγράφως παραίτησιν καὶ πάλιν δὲν ἀπεδέχθην αὐτήν, καὶ ἐκάλεσα αὐτὸν καὶ τῷ ὡμίλησα ὡς προϊστάμενος, ἀλλὰ καὶ πατρικῶς, καὶ προσεπάθησα νὰ τὸν πείσω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ παραιτήσεως.

§468ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσθε ἄξιος συγχαρητηρίων.

§469ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ μεθ’ ὅλα ταῦτα, ἂν ἠδυνάμην νὰ παραλείψω τὸν κ. Δραγάτσην, ἂν δὲν μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ τὸν ἀποστείλω καὶ ἂν ἔχει βασιμότητα ἡ κατηγορία ὅτι ἀπέστειλα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο εἰς διηνεκεῖς ἔριδας μετὰ τοῦ κυβερνήτου.

§470Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εὑρίσκετε τὴν στάσιν τοῦ κυβερνήτου ὀρθὴν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἔριδα τῶν δύο ἀξιωματικῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπόφασιν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ἀνωτέρου;

§471ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶχον ἄλλον ἀξιωματικὸν πλοίαρχον, ἵνα διορίσω κυβερνήτην τοῦ «Ἀβέρωφ».

§472Ν. ΒΑΡΘΗΣ. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, δὲν δύναται νὰ σᾶς ζητηθῇ εὐθύνη. Ὁ κ. Δαμιανὸς ἦτο πλοίαρχος. Ἦσθε ἐλεύθερος ν’ ἀναθέσητε εἰς αὐτὸν τὴν κυβέρνησιν τοῦ σκάφους. Δὲν εἴχετε νὰ δώσητε εἰς οὐδένα λόγον.

§473ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω καθῆκον, Κύριοι, νὰ ἀπολογηθῶ καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Εἶπον ὅτι δὲν εἶχον ἄλλον πλοίαρχον, ὥστε νὰ ἔχω ἐκλογὴν εὐρυτέραν. Βεβαίως θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀποστείλω εἰς Ἀγγλίαν ἄλλον ἀξιωματικὸν ἀντιπλοίαρχον, ἀλλ’ ὁμολογῶ, καὶ τὸ ἐξήγησα κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι μοὶ ἐφαίνετο πολὺ βαρὺ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ὁ πλοίαρχος οὗτος εἶχε κατὰ τὰ λοιπὰ ὑπηρετήσει καλῶς ἐν τῇ ἰδιότητί του, ὡς προέδρου τῆς ἀποστολῆς ἡ ὁποία ἐπεστάτησε τῆς κατασκευῆς, τὸ ἐθεώρουν λίαν σκληρὸν δι’ ὡρισμένην ὑπηρεσιακὴν ἀφορμὴν νὰ τὸν ἀντικαθίστων δι’ ἄλλου, ἀφοῦ δὲν εἶχον πολλούς, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἠδυνάμην νὰ ἐκλέξω. Καὶ ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι ἐντελῶς εἰλικρινὴς καὶ ὄχι μόνον τὰς πράξεις μου νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν ἀλλὰ καὶ τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου, πληροφορῶ ὑμᾶς ὅτι ἐπρόκειτο νὰ καταρτισθῇ τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ νὰ ἐκλέξω τὸν κυβερνήτην καὶ ἐσκέφθην πρὸς στιγμὴν νὰ ἀπομακρυνθῶ τοῦ κ. Δαμιανοῦ· τοῦτο ἔκρινον ὅτι ἠδυνάμην νὰ πράξω μόνον εἰς μίαν περίστασιν, εἰς περίστασιν καθ’ ἣν θὰ εἶχον ἐντελῶς περατωμένην τὴν δίκην τῶν ἀντιτορπιλλικῶν τὴν ἀφορῶσαν τὸν πλοίαρχον κ. Ἠπίτην, ὁπότε ἔκρινον ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο ἀπονέμων οἱονεὶ μίαν ἀμοιβὴν πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον τὸν διασυρθέντα ἐπὶ δύο καὶ ἥμισυ ἔτη, τὸν κατορθώσαντα μόλις καὶ μετὰ βίας νὰ διασωθῇ ἀπὸ μίαν ἀτιμωτικὴν καταδίκην, μοὶ ἐπεβάλλετο, λέγω, νὰ καλέσω αὐτὸν καὶ τὸν ἀποστείλω κυβερνήτην εἰς τὰς ἑορτὰς τῆς στέψεως· ἀλλὰ δὲν τὸ ἔπραξα διότι δυστυχῶς ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶχεν ἀκόμη περατωθῆ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἀλλὰ κατηγορήθην ἀκόμη, Κύριοι, ὄχι, ἀληθῶς, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλ’ ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διεξάγουν ὅλον αὐτὸν τὸν ἀγῶνα διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἕτεροι ὡμίλησαν, κατηγορήθην καὶ διότι τὸ σκάφος, ὅτι ἀντὶ νὰ διατάξω νὰ καθαρισθῇ καὶ χρωματισθῇ εἰς τὸ Πόρτσμουθ, τὸ ὁποῖον ἀπέχει ἀπὸ τὸ Σπίτχεδ ὀλίγον, τὸ διέταξα νὰ κάμῃ πλοῦν 150 ναυτικῶν μιλλίων καὶ πλεύσῃ εἰς Πλυμούθην. Καὶ ἠρωτήθην: «Διατί, Κύριε, δὲν τὸ ἔστειλες εἰς Πόρτσμουθ, ἀλλὰ τὸ ἔστειλες εἰς Πλυμούθην καὶ παρ’ ὀλίγον νὰ καταστρέψῃς τὸ πλοῖον;». Τὴν ἀπάντησιν εἴδετε δημοσιευθεῖσαν, νομίζω. Μοὶ ὑπεδείχθη ὑπὸ τοῦ κ. Δαμιανοῦ ἡ ἀνάγκη τοῦ καθαρισμοῦ τοῦ πλοίου καὶ ἡ ἀπάντησις ὑπῆρξε νὰ καθαρισθῇ ὅπου ἐνόμιζε κατάλληλον ὁ κυβερνήτης. Δὲν ὑποθέτω δὲ νὰ μοὶ καταγνωσθῇ ἀμέλεια ὡς ἐκ τοῦ ἐπελθόντος ὕστερον ἀτυχήματος, διότι δὲν ἐπρονόησα νὰ μὴ πλεύσῃ εἰς Πλυμούθην, ἀλλ’ ἀφῆκα ἐλεύθερον τὸν κυβερνήτην νὰ πλεύσῃ ὅπου ἔκρινε συμφορώτερον, καὶ οὗτος ἐπροτίμησε νὰ μεταβῇ εἰς Πλυμούθην.

§474Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἂν ἐκόλλαγεν εἰς Πόρτσμουθ;

§475ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ κατηγορήθην ἀκόμη, Κύριοι, διότι τὸ πλοῖον παρελήφθη ἀνέτοιμον καὶ ἐσπευσμένως, ὅτι ἤθελον νὰ τὸ χρησιμοποιήσω εἰς τὰς ἑορτάς, καὶ σπεύδων εἰς τοῦτο ἠδιαφόρουν ἂν ἦτο ἐντελῶς ἕτοιμον καὶ εἶπον εἰς τὸν Ὀρλάνδο: «Δός μου τὸ καράβι ὅπως ὅπως, διότι μοὶ χρειάζεται νὰ τὸ στείλω διὰ πανηγύρια καὶ ἂς μὴ εἶναι ἐντελῶς ἕτοιμον». Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ πάλιν ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Δαμιανοῦ ὑπὸ χρονολογίαν 30 Μαΐου 1911· εἶναι ἡ τελευταία ἔκθεσις περὶ τῶν δοκιμῶν τοῦ «Ἀβέρωφ», ἔχουσα οὕτω: «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ κατὰ τὴν τελικὴν παραλαβὴν τοῦ ναυπηγηθέντος εὐδρόμου θωρηκτοῦ «Γ. Ἀβέρωφ», τῆς ὁποίας γενομένης ἔληξαν αἱ ἐργασίαι τῆς ὑφ’ ἡμᾶς ἀποστολῆς τῆς ἐπιβλέψεως τῶν ἐργασιῶν ναυπηγήσεως τοῦ σκάφους καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς παραλαβῆς αὐτοῦ. Ὡς ἐν ταῖς προηγουμέναις μου ἀναφοραῖς ἀνέφερον, τμηματικῶς καὶ καθ’ ὅσον τὸ Ναυπηγεῖον παρεσκευάζετο πρὸς τοῦτο ἐξετελοῦντο αἱ μερικαὶ δοκιμαὶ τῆς λειτουργίας τῶν διαφόρων μηχανημάτων τοῦ σκάφους ὡς καὶ ἡ μερικὴ παραλαβὴ τῶν διαφόρων διαμερισμάτων καὶ τῶν διαφόρων ἀντικειμένων ἐξοπλισμοῦ αὐτοῦ. Κατόπιν τῶν δοκιμῶν τούτων καὶ παραλαβῶν συνετάσσοντο διάφορα μερικὰ πρωτόκολλα πιστοποιοῦντα ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τούτων ἦσαν ἱκανοποιητικά, συμφώνως ταῖς ἀπαιτήσεσι τοῦ συμβολαίου καὶ τῶν παραρτημάτων αὐτοῦ καὶ ὅτι ἐκρίνοντο παραληπτέα. Τὰ μερικὰ ταῦτα πρωτόκολλα εἶναι 42 τὸν ἀριθμόν. Τῶν δοκιμῶν τούτων περατωθεισῶν καὶ διατυπωθεισῶν τῶν ἀπαιτουμένων τελωνιακῶν διατάξεων ὑπὸ τοῦ Ναυπηγείου καὶ μὴ ὑπαρχούσης πρὸς ἐκτέλεσιν οὐδεμιᾶς ἐργασίας οὐδὲ ἀπαιτήσεως ἡμῶν τινος, πλὴν τῶν ἐκ τῆς διαιτησίας ἀπορρεουσῶν, προέβημεν, μετὰ τὸν κανονισμὸν τῆς ἀντισταθμίσεως διὰ τὴν μικροτέραν ἐπιτευχθεῖσαν ταχύτητα ὑπὸ τῆς μεγάλης ἀτμακάτου, εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ τελικοῦ πρωτοκόλλου παραλαβῆς κλπ». Εἶπον πρὸ ὀλίγου ὅτι δὲν ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ φέρω ὅλας τὰς ἐκθέσεις τῆς παραλαβῆς. Ἔκαμα λάθος· αἱ ἐκθέσεις αὗται εὑρίσκονται εἰς τὸ πλοῖον, ἅμα δὲ ἔλθῃ τὸ πλοῖον, θὰ τὰς παραλάβωμεν. Τὰ μερικὰ πρωτόκολλα, ὡς προεῖπον, εἶναι 42 καὶ φέρουσι τοὺς ἀκολούθους σχετικοὺς πρὸς τὸ εἰς ὃ ἀναφέρονται ἀντικείμενον τίτλους: 1) Γάστρα καὶ ἐξαρτήματα αὐτῆς· 2) Θωράκισις κλπ. 16) Μηχανὴ πρυμνησίων καὶ ἐργάτου· 17) Μηχανὴ πηδαλίου· 18) Πυξίδες. Ἐπαναλαμβάνω: «Τῶν δοκιμῶν τούτων, μερικῶν καὶ γενικῶν δηλαδή, περατωθεισῶν κλπ. καὶ μὴ ὑπαρχούσης πρὸς ἐκτέλεσιν οὐδεμιᾶς ἐργασίας οὐδὲ ἀπαιτήσεως ἡμῶν τινος, πλὴν τῶν ἐκ τῆς διαιτησίας ἀπορρεουσῶν, προέβημεν κλπ. εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ τελικοῦ πρωτοκόλλου παραλαβῆς, συμφώνως ταῖς ἀπαιτήσεσι τοῦ συμβολαίου, πραγματευομένου περὶ τῶν γενομένων δοκιμῶν παραλαβῆς τοῦ πλοίου ὑπὸ τῆς ἀποστολῆς, ἐποπτείας καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς παραλαβῆς». Τὰ λοιπὰ τῆς ἐκθέσεως θεωρῶ περιττὸν ν’ ἀναγνώσω. Ἀλλ’ ἂν τὸ πλοῖον παρελήφθη ἐντελῶς ἕτοιμον κατὰ πάσας τὰς γενομένας δοκιμάς....

§476ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὸν ἁγιασμόν;

§477ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. ... δὲν ἐφρόντισα νὰ ἐρωτήσω διὰ τοῦτο. Ὁ ἁγιασμὸς θὰ ἐτελέσθη κατὰ τὴν καθέλκυσιν τοῦ πλοίου, κατ’ ἐποχὴν προγενεστέραν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Εἰς μίαν ἐφημερίδα ὅμως εἶδον, καὶ δὲν ἔχω λόγον ν’ ἀμφιβάλλω περὶ τοῦ γεγονότος ὅτι εἰς κινηματογράφον, ἐκτεθέντα ἐνταῦθα, φαίνεται ὅτι κατὰ τὴν καθέλκυσιν τοῦ πλοίου παρίστατο ὁ ἱερεύς, ὅστις ἔκαμε τὴν δοξολογίαν, ὅτε ἐγένετο τὸ βάπτισμα τοῦ πλοίου, δὲν ἐσκέφθην δὲ νὰ διατάξω τὸν κ. Δαμιανὸν νὰ κάμῃ καὶ ἄλλον ἁγιασμόν, διότι ἐνόμιζον ὅτι εἷς ἤρκει.

§478Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ βεβαιῶ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ ὑπεσχέθη ὅτι, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἐδῶ ὁ «Ἀβέρωφ», θὰ τὸν στείλῃ εἰς τὴν Τῆνον, διὰ νὰ κάμῃ ἁγιασμόν.

§479ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ δώσω ἐπ’ αὐτοῦ ἄλλην δικαιολογίαν. Ἀλλά, Κύριοι, ἀνέφερα πρὸ ἡμερῶν ὅτι ἐπέβαινον καὶ 5 ἀντιπρόσωποι τῶν διαφόρων ἐργοστασίων τῶν μηχανημάτων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐπὶ 6 μῆνας νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ πλοῖον, δι’ ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὸ κατάστημα. Καὶ ἐλέχθη ὅτι αὐτὸ ἐγένετο, διότι τὸ πλοῖον παρελάβομεν ἐσπευσμένως καὶ ἐνδοιάζοντες περὶ τῆς ἀσφαλείας του ἢ ἀδυνατοῦντες ἡμεῖς νὰ τὸ χειρισθῶμεν, ἐζητήσαμεν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, διὰ νὰ προλάβωμεν ἐνδεχόμενον δυστύχημα τοῦ πλοίου. Ἔχω τὸ συμβόλαιον ἐνταῦθα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ἐν ἄρθρῳ 14 ὅτι: «Οἱ κατασκευασταὶ ὑποχρεοῦνται νὰ ἀσφαλίσωσιν—ἐγγυηθῶσιν ἐπὶ περίοδον ἕξ μηνῶν ἀπὸ τῆς παραδόσεως—τὴν καλὴν λειτουργίαν τῶν κινητηρίων μηχανῶν. Ἡ ἀσφάλεια αὕτη περιλαμβάνει τὰς μηχανάς, τοὺς λέβητας, τὰ βοηθητικὰ μηχανήματα καὶ πᾶν ἄλλο μηχάνημα—καὶ ὁρίζεται— εἰς τὴν ἐπισκευὴν ἢ ἀντικατάστασιν ὅλων τῶν τεμαχίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπεδείκνυον κακὴν λειτουργίαν ἢ ἐλάττωμα ὑλικοῦ εἴτε πλημμελῆ ἐκτέλεσιν». «Διὰ τὴν ἀνωτέρω περίπτωσιν οἱ κατασκευασταὶ θὰ ἐπιβιβάσωσιν ἕνα ἢ περισσοτέρους μηχανικοὺς τῆς ἐμπιστοσύνης των». Εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερον πρὸ μικροῦ, ἀναφέρονται ὅλαι αἱ δοκιμαί, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὅσον ἀφορᾷ τὴν ταχύτητα τοῦ πλοίου· εἰδικώτερον μνημονεύω εἰς ὑμᾶς, διότι ἐγράφη ὅτι τὸ πλήρωμα καὶ τὸ ἐπιτελεῖον πρώτην φορὰν ἐπέβαινε τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἀνεχώρει διὰ τὸν πλοῦν τῆς Ἀγγλίας, ὅτι πρὸ τῆς ὁριστικῆς παραλαβῆς του ὁ «Ἀβέρωφ» εἶχεν ἐκτελέσει τοὺς ἑπομένους δοκιμαστικοὺς πλόας: 1) Πλοῦν δεκάωρον πρὸς δοκιμὴν τῆς οἰκονομικῆς λεγομένης ταχύτητος τῶν 12¼ μιλλίων. 2) Πλοῦν δεκάωρον πρὸς δοκιμὴν τῆς ταχύτητος τῶν 20 μιλλίων μὲ φυσικὸν ἑλκυσμόν. 3) Πλοῦν δεκάωρον πρὸς δοκιμὴν τῆς μεγίστης ταχύτητος, καθ’ ἣν ἔγινε καὶ ἡ δοκιμὴ ποντίσεως ἀγκυρῶν εἰς μέγα βάθος, ἤτοι 50 μέτρων. 4) Πλοῦν πρὸς δοκιμὴν τοῦ βαρέος πυροβολικοῦ. 5) Πλοῦν πρὸς δοκιμὴν τοῦ μέσου πυροβολικοῦ καὶ πρὸς ἐκσφενδόνισιν τορπιλλῶν· 6) Δεύτερον πλοῦν πρὸς δοκιμὴν τῆς μεγίστης ταχύτητος μὲ τεχνητὸν ἑλκυσμόν. Κατ’ αὐτὸν ἀπεζεύχθη τὸ βοηθητικὸν ἀτμοκίνητον μηχάνημα τοῦ πηδαλίου καὶ ἐζεύχθη τὸ χειροκίνητον καὶ ἔπειτα ἔγινε τὸ ἀνάπαλιν. Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν εἰς ἀπάντησιν τῶν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν νὰ ἐπιρριφθῶσι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἀτύχημα τοῦ «Ἀβέρωφ», ἀτύχημα εὐτυχῶς τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύεται ὁσημέραι πολὺ μικρότερον ἢ ὅσον ἀρχικῶς ὑπετέθη ὅτι ἦτο, διότι κατὰ τηλεγράφημα τοῦ κ. Δαμιανοῦ τῆς 26ης Ἰουνίου—ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἀρχικῶς σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ τμήματος τοῦ ναυπηγικοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐξετίμα ὅτι ἡ δαπάνη διὰ τὴν ἐπισκευὴν δὲν θὰ ὑπερέβαινε τὸ ποσὸν τῶν 100,000 δραχμῶν, βραδύτερον δὲ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἀνεκοίνωσα ὅτι κατὰ τηλεγράφημα τοῦ κ. Γενναδίου ἐβεβαιοῦτο ὅτι δὲν θὰ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν τῶν 2000 ἢ 3000 λιρῶν. Τηλεγράφημα ἤδη τοῦ κ. Δαμιανοῦ ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «Ναύσταθμος μὲ εἰδοποιεῖ ὅτι τὴν Δευτέραν ἀλλάζει δεξαμενήν, ἵνα ἄρξηται ἐπισκευῆς, ἥτις διαρκέσει ἓξ ἑβδομάδας, στοιχίσει δὲ 2000 λίρας». Ταῦτα, Κύριοι, εἶναι ὅσα εἶχον ν’ ἀπαντήσω διὰ τὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν νὰ ἐπιρριφθῶσιν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἐπελθὸν ἀτύχημα, εὐτυχῶς πολὺ μικρότερον τοῦ ἐξαγγελθέντος. Ἀλλὰ τὸ ἀτύχημα τοῦτο, Κύριοι, ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον καθ’ ἑαυτὸ εἶναι μικρόν, ἐπεδιώχθη, ὅπως χρησιμοποιηθῇ εἰς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν, ἀλλ’ ἐπεδιώχθη, ὅπως χρησιμοποιηθῇ καὶ διὰ τὴν ἐπίτασιν τῶν διαιρέσεων, ἐὰν εἶναι δυνατόν, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ αἱ ὁποῖαι ἀκόμη δὲν ἐξέλιπον ἀπ’ αὐτοῦ. Ἐγράφη, Κύριοι, πρὸς τοῖς ἄλλοις ὅτι ἀξιωματικοὶ τοῦ ἐπιτελείου τοῦ «Ἀβέρωφ» μετὰ τὸ ἐπελθὸν ἀτύχημα παρεκάθησαν εἰς συμπόσιον καὶ ἐκραιπάλησαν διὰ τὴν ἐπελθοῦσαν ἀτυχίαν.

§480Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὰ αὐτά.

§481ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω τὸν κ. Μπουφίδην.

§482Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Λέγω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι φύσει ἀδύνατον νὰ γίνωσιν αὐτά, καὶ δὲν ἀξίζει τὸν κόπον οὔτε νὰ τὸ διαψεύσητε.

§483Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐν τούτοις ἐγράφησαν, κύριε Μπουφίδη, ἐγράφησαν μετ’ ἐπιμονῆς, ὅπως δηλητηριασθῇ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ πιστευθῶσι ταῦτα. Πιστεύω καὶ ἐγώ, καὶ χωρὶς νὰ ἔχω ἔκθεσιν περὶ τούτου, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, κύριοι Βουλευταί, νὰ παρακαθήσωσιν εἰς συμπόσιον ἀξιωματικοὶ Ἕλληνες διὰ τὸ ἐπελθὸν ἀτύχημα. Εἶναι περιττὸν βεβαίως νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι, ἐὰν ἤθελεν ἀποδειχθῆ ὑπάρξασα τοιαύτη κακουργία, οὐδεμία ποινὴ θὰ ἦτο ἀρκετὰ μεγάλη, διὰ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς ἐνόχους τοιούτου πράγματος. Ἐγράφη ἀκόμη Κύριοι, ἢ μᾶλλον ἐπεξετάθη ἡ ἐπίθεσις καὶ κατὰ τῆς ἀγγλικῆς ἀποστολῆς. Ἐγράφη, Κύριοι, ὅτι τὸ πλοῖον κατὰ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν προσέκρουσεν, ἐκυβέρνα οὐχὶ ὁ Ἕλλην κυβερνήτης, ἀλλ’ Ἄγγλος ἀξιωματικὸς ἐπιβαίνων τοῦ πλοίου, καὶ ἐπερρίφθη οὕτως ἡ εὐθύνη τοῦ ἀτυχήματος εἰς ἐκείνους, οὓς χθὲς ἀκόμη μετεκαλέσαμεν, διὰ νὰ βοηθήσωσιν ἡμᾶς, ὅπως ἀνορθώσωμεν τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα· καὶ δὲν εἶχον βεβαίως ἀνάγκην νὰ προκαλέσω βεβαίωσιν τοῦ πλοιάρχου Δαμιανοῦ ὅτι ταῦτα ἦσαν ψευδῆ, ὅτε εἶχον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὸ τηλεγράφημά του ἀρχόμενον διὰ τῆς φράσεως «ἐμοῦ κυβερνῶντος ἐγένετο τοιοῦτον δυστύχημα». Ἀλλ’ ὁ κ. Δαμιανὸς, καὶ μὴ προκληθεὶς πρὸς τοῦτο, μοὶ τηλεγραφεῖ τὴν ἑσπέραν ταύτην: «Σήμερον εἶδον ἐφημερίδας 22 καὶ σπεύδω ἀναφέρω ὅτι οὐδεὶς Ἄγγλος ἀξιωματικὸς ἀνεμίχθη κατὰ τὸν πλοῦν μέχρις ἐνταῦθα. Δέβενπορτ». Ἐγράφη προσέτι, Κύριοι, ὅτι ὁ Ἄγγλος ναύαρχος ἔλαβε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως 100 χιλ. δραχμῶν ὡς ἔκτακτα ὁδοιπορικά, διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὰς ἑορτάς. Ἐγράφησαν καὶ ἐλέχθησαν ὅσα ἦτο ἀδύνατον νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι ἠδύναντο νὰ γραφῶσι καὶ λεχθῶσιν ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς ἀτυχήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε βεβαίως νὰ θλιβῶμεν βαθύτατα, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τόσον ἀνοσίως, διὰ νὰ ῥυπάνωμεν πέρα παντὸς μέτρου τὸ ναυτικὸν ἡμῶν.

§484Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὁ εἰσαγγελεύς, κ. Πρόεδρε, πῶς δὲν ἐπελήφθη ἀκόμη τῆς ὑποθέσεως ταύτης; Αὐτὸ εἶναι, διὰ τὸ ὁποῖον ἀγανακτοῦμεν ἡμεῖς.

§485ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας, κύριοι Βουλευταί, ἀναγνωρίζω ὅτι ἠγόρευσε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος τιμᾷ αὐτόν. Τὸ λέγω πρὸς ἕνα ἀντιπολιτευόμενον τὴν Κυβέρνησιν. Κατέληξεν ὅμως τὴν δευτέραν φορὰν ζητήσας νὰ γίνῃ ἀνακριτικὴ πάλιν ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ γίνῃ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν θέσιν της, ἐὰν νομίσῃ ὅτι εἶναι ἀνίκανος νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν εἰς τὸ ναυτικόν, νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ, νὰ ἀνοργανώσῃ καὶ τὸ ναυτικόν, ὅπως ἀνοργανοῖ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐνόμιζεν ὅτι τὸ ἔργον εἶναι ὑπέρτερον τῶν δυνάμεών της, δὲν θὰ ἐζήτει παρ’ ὑμῶν νὰ κάμῃ ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, διὰ νὰ τὴν βοηθήσητε· Θὰ ἐξεχώρει τὴν θέσιν της εἰς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν ἁρμόδιοι καὶ ἱκανοί, ἵνα ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ ἔργον τοῦτο δὲν ἐννοοῦμεν οὐδὲ πόρρωθεν ὅτι ὑπερβαίνει τὰς ἠθικὰς δυνάμεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Τὸ ἔργον θὰ γίνῃ. Τὰ κατὰ τὸ ναυτικόν, ἐφ’ ὅσον ἔχουσι κακῶς, θὰ θεραπευθῶσι ταχέως. Ἂν παρατηρῆται μεταξὺ τῶν γιγνομένων εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς καὶ τῶν γιγνομένων εἰς τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης διαφορά τις, ἡ ὁποία κάμνει τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὸ δεύτερον μέρος νὰ ζηλοτυπῶσι πρὸς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸ πρῶτον, ἡ διαφορὰ αὕτη εἶναι εὐεξήγητος· δὲν ἐξηγεῖται μόνον ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς ἔλαβεν εἰς χεῖρας, ὅπως διοικήσῃ αὐτὸν ἀπὸ πολλῶν ἤδη μηνῶν ὁ ἀρχηγὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀποστολῆς, ἐνῷ τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης δὲν ἔλαβεν ἀκόμη εἰς χεῖράς του, ὅπως διοικήσῃ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς, τοῦ ὁποίου εἰσέτι δὲν ὑπεγράφη τὸ συμβόλαιον τῆς προσλήψεώς του μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων, οὗ ἕνεκα καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ διορισθῇ ἀκόμη ὡς ὑπεύθυνος διοικητὴς τοῦ στόλου καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ σχετικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου τούτου, τοῦ ἐξηγοῦντος διατί ἡ ἀνόρθωσις τῶν πραγμάτων τῶν ναυτικῶν δὲν ἐχώρησε μετὰ τῆς αὐτῆς ταχύτητος ὅσον καὶ τῶν πραγμάτων τῆς ξηρᾶς, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσῃ τις ὅτι τὰ κατὰ τὸ ναυτικὸν ἐνόσουν πολὺ βαρύτερον παρ’ ὅσον ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς, ἡ δὲ νόσος κατὰ τὴν περίοδον αὐτῆς τῆς τελευταίας περίπου πενταετίας ἢ ἑξαετίας, συνεδέετο πρὸς μίαν δίκην, ἡ ὁποία τὸ νόμιμον αὑτῆς πέρας ἔλαβε μόλις τὴν Δευτέραν, χθές· νομίζω ὅτι χθὲς ἐδημοσιεύθη τὸ βούλευμα. Ὅτε, Κύριοι, ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εὑρέθην ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν ἐνώπιον αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἀπὸ πολλοῦ ὑφισταμένη εἶχε παροξυνθῆ ἰδιαίτατα κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη ἐν σχέσει καὶ πρὸς τὴν δίκην ταύτην τὴν ἐκκρεμῆ, ἐπεδίωξα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ περατώσω τὴν δίκην ταύτην τὸ ταχύτερον. Ἂν ἐβράδυνε, Κύριοι, ἂν ἐχρειάσθησαν ἐννέα ὅλοι μῆνες ὅπως περατωθῇ ἡ δίκη, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν παρέλιπον κανὲν μέσον ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔκειντο εἰς τὴν ἐξουσίαν μου, ὅπως κατορθώσω νὰ περατωθῇ τὸ ταχύτερον· δὲν τὸ κατώρθωσα, διότι εὑρίσκοντο αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι ἐνώπιον δικογραφίας ὀγκωδεστάτης, ἀφοῦ, ὡς μανθάνω ἐκ τῶν ἐφημερίδων, τὸ βούλευμα τὸ χθεσινὸν καταλαμβάνει 400 σελίδας· ἀλλ’ ἀκόμη εὑρισκόμεθα καὶ ἐνώπιον διαδίκων, τῶν ὁποίων ὁ ὑπαίτιος, ὁ μὴ ἐν δικαίῳ εὑρισκόμενος, εἶχε πάντα λόγον νὰ παρεμβάλλῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν πᾶν κώλυμα καὶ πᾶν ἐμπόδιον πρὸς τὴν ταχεῖαν περάτωσιν τῆς δίκης. Ἐν τῷ καθήκοντι τῆς ἀπολύτου ἀμεροληψίας, τὴν ὁποίαν, Κύριοι, εἶχον, ὅτε ἐπεδίωξα νὰ περατωθῇ τὸ ταχύτερον ἡ δίκη, ἔκρινα ὅτι μοι ἐπεβάλλετο, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, νὰ λάβω καὶ τοὺς δύο τούτους κυρίους διαδίκους, τοὺς ἐκπροσωποῦντας τὰ δύο ἀντίπαλα στρατόπεδα τῆς δίκης ταύτης, καὶ νὰ τοὺς θέσω εἰς διαθεσιμότητα καὶ τοὺς δύο, μηδεμίαν λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἠδυνάμην νὰ πορισθῶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας μου περὶ τοῦ ποῦ εὑρίσκεται τὸ δίκαιον, ἀλλὰ δὲν ἔπραξα τοῦτο ἐπιφυλάττων ἐντελῶς ἀκεραίαν καὶ ἀνεπηρέαστον τὴν κρίσιν εἴτε τῶν ἁρμοδίων δικαστικῶν Ἀρχῶν, καθ’ ὅσον ἡ ὑπόθεσις ὑπήγετο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν τακτικῶν Δικαστηρίων, εἴτε καὶ τὴν κρίσιν τὴν ἐμήν, ὡς καλουμένου νὰ ἐκδώσω τὸ βούλευμα ἐπὶ τῆς ἀνακρίσεως τῆς ναυτικῆς δικαιοσύνης, μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν θὰ ἠδυνάμην ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν δικογραφίαν νὰ ἀποφανθῶ ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων περὶ τῆς ὑποθέσεως. Οὕτως ἐνεργήσας κατηγορήθην ὅτι ἔδωκα ἴσως ἀφορμὴν νὰ παραταθῇ τὸ ἐν τῷ ναυτικῷ ὑφιστάμενον κακὸν ἐπὶ χρόνον τινά· ἀλλ’ ἔχω τὴν συναίσθησιν, Κύριοι, ὅτι προέβην μεθοδικῶς κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, διότι τὸ κακὸν ἦτο πολὺ προκεχωρημένον, διότι ἐνδεχομένη παραπλάνησις τῆς γνώμης ἦτο πολὺ φυσικὴ καὶ εἶχον καθῆκον μετὰ τῆς μεθοδικότητος αὐτῆς προβαίνων, νὰ φθάσω εἰς τὸ νὰ ἔχω τερματισμένην τὴν δίκην κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος εἰς οὐδένα καλῆς πίστεως συζητητὴν θὰ ἄφηνεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφισβητήσῃ πλέον περὶ τοῦ ποῦ εὑρίσκεται τὸ δίκαιον. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ ἀναμένω, ὅπως ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ ἀποφανθῇ περὶ τῆς προκειμένης δίκης καὶ νὰ μὴ ζητήσω τὴν παρεμβολὴν ἀνακριτικοῦ συμβουλίου, τοῦ ὁποίου ἡ σύνθεσις ἦτο ἀδύνατον νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς διαθέσεις τῶν μελλόντων νὰ παραπεμφθῶσι, διὰ τοῦτον τὸν λόγον, λέγω, ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ ἔχω περατωμένην τὴν δίκην δικαστικῶς, καὶ τότε νὰ κανονίσω τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ θέσῃ τέρμα ἐντελῶς εἰς μίαν ἐκ τῶν ἀφορμῶν τῶν κυριωτάτων, κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη, τῆς διαστάσεως ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ. Εἶπον μίαν τῶν ἀφορμῶν, καὶ τὴν ὠνόμασα σπουδαιοτάτην. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν εἶναι ἡ μόνη. Ὅ,τι δύναμαι νὰ βεβαιώσω εἶναι ὅτι σήμερον, ὅτε ἡ δίκη αὕτη ἐπερατώθη ἐντελῶς, ὅτε θὰ προχωρήσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας διὰ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὴν δίκην ταύτην, σήμερον ἀκόμη, ὅτε μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ ἔχω τὴν συνεργασίαν καὶ τὰ φῶτα τῶν ἀρχηγῶν τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς ἐπιβεβλημένης εἰς τὸν ναυτικὸν ἡμῶν στρατόν, τὸ ἔργον τῆς ἀνορθώσεως τοῦ Ναυτικοῦ, τὸ ἔργον τῆς πλήρους ἀποκαταστάσεως τῆς πειθαρχίας, ἀλλὰ θὰ προσθέσω καὶ τῆς ἁρμονίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαία καὶ αὕτη, διὰ νὰ ἀσφαλίζηται ἡ πειθαρχία δι’ ἠθικῶν παραγόντων, καὶ ὄχι ἁπλῶς διὰ τοῦ φόβου τῆς ποινῆς, ἡ πειθαρχία, λέγω, καὶ ἡ ἀνοργάνωσις καὶ ἡ ἁρμονία ἐν τῷ Ναυτικῷ θὰ ἐπέλθῃ. Δὲν θέλω νὰ ὁρίσω χρόνον, διότι θὰ ἦτο τολμηρὸν νὰ ὁρισθῇ χρόνος. Δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδεμία ἡμέρα θὰ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ, χωρὶς τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ μὲ ἀπασχολῇ καὶ χωρὶς νὰ ἐπιδιώκω νὰ φθάσω εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀμφιβάλλῃ οὐδὲ στιγμὴν ἡ Βουλὴ ὅτι εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ θὰ φθάσω ἀσφαλῶς, καὶ ταχέως θὰ κληθῶμεν ὅλοι, ὅπως χαιρετίσωμεν τὴν ἐν τῷ ναυτικῷ τελουμένην ἀνακαινιστικὴν καὶ ἀνορθωτικὴν ἐργασίαν μετ’ ἴσων, ὄχι ἁπλῶς ἐλπίδων, ὄχι προσδοκιῶν, ἀλλὰ πεποιθήσεων, μετὰ τῶν ὁποίων χαιρετίζομεν τὴν αὐτὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία γίνεται καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἐπιζητεῖται, Κύριοι, νὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἀτυχήματος τούτου πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν. Θὰ κατηγορηθῶ καὶ πάλιν, διότι σᾶς φέρω τὸ φάσμα τῶν ἐλλοχευόντων ἐχθρῶν κατὰ τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ πῶς δύναμαι, κύριοι Βουλευταί, νὰ μὴ διακηρύξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἓν ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὸ πλοῖον ἡμῶν, τὸ θωρηκτὸν «Ἀβέρωφ», ἐπεδιώχθη νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς κατάρριψιν παντὸς ὅ,τι ὑφίσταται ἐν τῷ πολεμικῷ ἡμῶν ναυτικῷ, καὶ ὅτε, ἐπειδὴ πᾶσα μέχρι σήμερον ἐπίθεσις κατὰ τῆς Ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως δὲν εὗρε καμμίαν ἀπήχησιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἐκρίθη εὔθετον ὅπως ἡ εὐκαιρία ἑνὸς γεγονότος, τὸ ὁποῖον συνεκίνησε βαθύτατα τὴν ἐθνικὴν ψυχήν, χρησιμοποιηθῇ, ἵνα διὰ συστηματικῶν ψευδολογιῶν, προερχομένων ἀπὸ ἀκαθάρτους πηγάς, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, πηγάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὴν ἔδραν των εἰς αὐτὸ ἀκόμη δυστυχῶς τὸ ναυτικόν, καὶ διὰ συκοφαντίας παρασυρθῇ ἡ κοινὴ γνώμη εἰς ζήτημα, τὸ ὁποῖον τόσον συνετάραξε τὴν ἐθνικὴν ψυχήν, διὰ νὰ ἐκπέσῃ ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει ἡ Κυβέρνησις; Ἐκ τῶν ῥητόρων τις, τῶν παρελθόντων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, προεῖδε ταχεῖαν τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἐξαγγείλας τὴν προφητείαν αὐτήν, ἐὰν μὲ ἤκουσε πολλάκις ἐκθέσαντα μετὰ ποίας εὐκολίας συνηθίζω νὰ πίπτω ἐκ τῆς Ἀρχῆς, ὅταν εἶναι καιρός, θὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ ἀπειλὴ αὕτη δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐναντίον μου· πολλὰ ἄλλα πράγματα δύναμαι νὰ φοβῶμαι, δὲν συνήθισα ποτὲ νὰ φοβῶμαι τὴν πτῶσιν ἐκ τῆς Ἀρχῆς· γνωρίζω μάλιστα νὰ πίπτω ἐγκαίρως· ἀλλὰ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τοὺς προβλέποντας ταχεῖαν πτῶσιν διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ζητήματος τούτου ὅτι εὑρίσκονται ἐν πλάνῃ, ὅπως εὑρέθησαν μέχρι σήμερον, πλανηθέντες ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διὰ τὴν μίαν ἢ διὰ τὴν ἄλλην αἰτίαν ἐθεώρησαν ὅτι τοῖς ἐπεβάλλετο ν’ ἀποσπασθῶσι τῆς στρατιᾶς τῆς ἀνορθωτικῆς καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι ἡ ἀποχώρησίς των θὰ ἦτο πλῆγμα ἀνεπανόρθωτον διὰ τὴν στρατιὰν τὴν ἀνορθωτικήν. Δύναμαι νὰ τοὺς βεβαιώσω ὅτι ἡ προφητεία των δὲν θὰ ἐπαληθεύσῃ, καὶ ὅτι καὶ τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο θ’ ἀφήσῃ ἐντελῶς ἀμείωτον τὸ κῦρος τῆς ἀνορθωτικῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ κοινῇ γνώμῃ. Μακρὰν δὲ τοῦ νὰ ἐπιτύχωσι διασάλευσιν τῆς κοινῆς γνώμης ὅσοι ἐνόμισαν ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον δύνανται νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὸ μικρὸν αὐτὸ ἀτύχημα, εἶμαι βέβαιος ὅτι οὐδὲν ἄλλο θὰ ἐπιτύχωσι παρὰ νὰ καταστήσωσι προσεκτικωτέραν τὴν κοινὴν γνώμην, ἥτις ἄλλως τε εἶναι προσεκτικὴ πρὸ πολλοῦ, ὥστε εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ παρασυρθῇ ἀπὸ συκοφαντικὰς διαδόσεις, αἵτινες γίνονται πρὸς μείωσιν τῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐμπιστοσύνης. Ἔχω πεποίθησιν, Κύριοι, ὅτι τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο, περὶ τὸ ὁποῖον τοσοῦτος ἐγένετο θόρυβος, θέλει παρέλθει, χωρὶς νὰ ἀφήσῃ ἄλλας συνεπείας παρὰ μόνον τὴν ἐνίσχυσιν, τὴν ἐκ τῆς κοινῆς γνώμης προσθέτως παρεχομένην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιδιώξῃ σύμφωνα πρὸς τὸ πρόγραμμά της ταχέως τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν ναυτικῶν μας πραγμάτων. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§486ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Θὰ κανονισθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς αὔριον.

§487ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον εἶναι ἑορτὴ καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ συνεδρίασις.

§488ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ περατωθῶσιν αἱ ἐργασίαι μέχρι τῆς 8ης Ἰουλίου καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ συνεδρίασις αὔριον. Ἡ αὐριανὴ Ἡμερησία Διάταξις θὰ εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δὲν θὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν συζήτησιν τὰ σήμερον ψηφισθέντα νομοσχέδια, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ἀνάγκην μελέτης. Θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ἐσταματήσαμεν σήμερον.

§489ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον τῇ 10ῃ π. μ. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 1 καὶ 50′ τῆς νυκτός).