1910.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

τῆς 13 Μαρτίου 1910

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Ν. Τσαμαδοῦ.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 10 καὶ 30′ π. μ.

ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων Βουλευτῶν 90.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Ὁ πρόεδρος τοῦ Συλλόγου τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως παρακαλεῖ, ὅπως κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἑλληνικοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου· Ὁ Σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως Λαρίσης παρακαλεῖ, ἵνα ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἄνευ τροποποιήσεώς τινος· Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Ζακυνθίων παρακαλεῖ, ὅπως τὸ Δημόσιον ἔλθῃ ἀρωγὸν πρὸς κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου τῆς πόλεως· Κάτοικοί τινες τῆς Κερκύρας παρακαλοῦσιν, ὅπως τὰ ληφθησόμενα μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν Θεσσαλίας ἐπεκταθῶσι καὶ ἐπὶ τῶν ἀγροτῶν τῆς Κερκύρας· Ὁ Σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τοῦ νομοῦ Μαγνησίας συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου· Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Σύρου παρακαλεῖ, ὅπως πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς διακοπείσης λόγῳ τῆς ἀπεργίας τῶν μηχανικῶν συγκοινωνίας ἀποσταλῇ πολεμικὸν πλοῖον καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν· Ὁ πρόεδρος τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Σητείας παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νομοσχέδιον· Οἱ ἐν Κυπαρισσίᾳ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως περιληφθῇ διάταξις ὑποχρεωτικῆς ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς μεταθέσεως τῶν λειτουργῶν αὐτῆς μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν· Κάτοικοί τινες χωρίων τοῦ δήμου Ἤλιδος τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων φόρων τοῦ ἔτους 1909, ἅτε καταστραφέντες ἐκ τῶν σεισμῶν· Ὁ Ἰωάννης Ἐλευθεριώτης δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ, ὅπως συσταθῇ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν τῆς ὑπ’ αὐτοῦ ἐφευρεθείσης στενογραφικῆς μεθόδου· Ὁ κ. Ε. Λυκούδης πληρεξούσιος δικηγόρος τῆς ἐν Λονδίνῳ ἑδρευούσης Ἀνωνύμου Νευσιατελίου Ἑταιρείας τῆς ἀσφάλτου ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τῆς διὰ δημοπρασίας ἀσφαλτοστρώσεως τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν. (Ψηφίζονται εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «περὶ ἐγκρίσεως τριῶν συμπληρωτικῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς ἀποπληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων δι’ ἐκτελεσθέντα ἔργα ὁδοποιίας, ὧν ἕκαστος μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπερβαίνει τὴν ποσότητα τῶν δραχ. 10,000, πάντων δ’ ὁμοῦ ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς δρ. 24,683.22». 2) «περὶ ἐγκρίσεως ὀκτὼ συμπληρωτικῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῆς ἀπαιτουμένης συμπληρωτικῆς δαπάνης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν ἔργων ὁδοποιίας, ὧν ἕκαστος μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπερβαίνει τὰς δραχμὰς 10,000, πάντες δ’ ὁμοῦ ἀπαιτοῦσι δαπάνην ἐκ δραχμῶν 19,866.33 ο)ο»· 3) «περὶ ἐγκρίσεως τριῶν συμπληρωτικῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ἐκτελέσεως ἢ ἀποπληρωμῆς ἐκτελεσθέντων ὑδραυλικῶν ἔργων, ὧν ἕκαστος μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπερβαίνει τὴν ποσότητα τῶν δραχμῶν 10,000, πάντων δ’ ὁμοῦ ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 92,930.09»· 4) «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δραχμῶν 11,000 πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης»· 5) «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἀπαιτουμένης ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δραχ. 21,000 διὰ τὴν κατασκευὴν ἀναχώματος ἐπὶ τοῦ χειμάρρου Πορταϊκοῦ, πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ χωρίου Πόρτας»· 6) «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δραχμῶν 16,000 πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν»· 7) «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δραχμῶν 50,500 ἐν ὅλῳ πρὸς κατασκευὴν κτιρίων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· καὶ 8) τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως ἐξ εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης ἐκτελέσεως ἔργων γεφυρῶν ἐπὶ ποταμῶν ἢ χειμάρρων, ὧν ἕκαστος ὑπερβαίνει τὰς δραχμὰς 10,000, πάντων δ’ ὁμοῦ ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 410,000, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν).

§2ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ἤδη, κ. Πρόεδρε, νὰ προταχθῶσί τινα ἅτινα δὲν ἔχουσι συζήτησιν, ὅπως ἔπειτα μείνωμεν εἰς τὰ ἔχοντα συζήτησιν. Πρῶτον τοιοῦτον εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πιστώσεως πρὸς συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς δημοσυντήρητά τινα Γυμνάσια καὶ εἰς φιλανθρωπικὰ καὶ ἄλλα ἱδρύματα». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1.)

§4ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπέφερα, κ. Πρόεδρε, τροπολογίας τινὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, τὰς ὁποίας παραδίδω ὑμῖν.

§5ΜΙΛ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Θὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν, ἡ ὁποία γνωρίζω ὅτι δὲν θὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν Ἀργοστολίῳ διατηρεῖται Σχολὴ ἀπόρων παίδων, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ πέρυσιν ἀνέγραψεν ὁ Προϋπολογισμὸς βοήθημα 600 δραχμῶν. Ἐπειδὴ διὰ τὰς Σχολὰς ταύτας ἐλήφθη γενικὸς κανὼν νὰ προσέλθῃ ἐπίκουρον τὸ Δημόσιον, παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ ὑπὲρ τῆς Σχολῆς ταύτης ἀνάλογον ποσόν.

§6ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ δέχομαι, διότι εἴπετε ὅτι δὲν θὰ τὸ δεχθῶ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ποσὸν δραχμῶν 500 διὰ τὴν Σχολὴν τῶν ἀπόρων παίδων Ἀργοστολίου. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ 14. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιμισθίου τῶν καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ προσωπικοῦ τῶν γραφείων αὐτοῦ κλπ.».

§8ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐνταῦθα πάντα κανονίζονται κατὰ τὴν παραπομπὴν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1909. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσόντων, πειθαρχίας καὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Νομαρχιῶν καὶ τῶν Ἀρχειοφυλακείων».

§9Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχον ὑποδείξει ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διαφωνεῖ τελείως πρὸς τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν διὰ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Πρῶτον ἠλλάξαμεν τὴν ὀνομασίαν τῶν γραφέων καὶ ἐκαλέσομεν αὐτοὺς ἀκολούθους ἄνευ λόγου. Δεύτερον ἀπέδειξα ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· ἐξ ἑνὸς μὲν μέρους ὁρίζεται ὅτι θὰ εἶναι μόνιμοι οἱ ὑπάλληλοι, ἐξ ἄλλου ὅμως μέρους ἀναιρεῖται ἐν μέρει τοῦτο. Τρίτον ὁρίζεται ὅτι οἱ γραμματεῖς ὁσάκις μένουσι πέρα ὡρισμένου χρόνου θέλουσι λαμβάνει ἐπιμίσθιον.

§10ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ διαγραφῇ αὐτό.

§11Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πάντα ταῦτα ἀποδεικνύουσιν ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τοιούτου, ὥστε ἄλλα θὰ εἶναι τὰ κρατοῦντα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἄλλα εἰς τὰ ἄλλα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὑπεβάλομεν καὶ προετείναμεν εἰς αὐτὸν δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρωθυπουργόν, δύναται νὰ παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως τὸ ὑπεβάλομεν. Καὶ πάλιν ἤθελον παρακαλέσει, ὅπως γίνῃ δεκτόν, ἵνα μὴ ἔχωμέν τι μὴ ὁμοιόμορφον.

§12ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν παρέλαβον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ πεντηκοντάδος ἄλλων νομοσχεδίων, ὁμολογῶ δ’ ὅτι δὲν εἶχον τὸν καιρὸν νὰ ἐξονυχίσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶχεν ἐξονυχισθῆ καὶ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τὴν αʹ καὶ βʹ συζήτησιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἦτο λοιπὸν φυσικῶς ἀδύνατον μετὰ τὴν τοιαύτην διασκευὴν νὰ διασκευάσω ἐγὼ αὐτὸ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν κατὰ τὰς ὑποδείξεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Εἶπον ὅμως ὅτι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ κάμωμεν πᾶσαν δυνατὴν ὑποχώρησιν καὶ παραδοχὴν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἤθελον ἀλλοιώσει τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ κατ’ ἐμὲ τὴν μόνην τροποποίησιν ἢ προσθήκην τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκον εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 εἶναι ἡ ἑξῆς. Προσέθηκα ὡς τελευταῖον ἐδάφιον τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Προάγεται εἰς νομάρχην ὁ διατελέσας.... κλπ.» Προσέθηκα ἐπίσης ὅτι «Ὑπόκεινται δὲ καὶ οὗτοι εἰς τὴν μονιμότητα κλπ.»

§13Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου τούτου δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Οἱ νομάρχαι δὲν δύνανται νὰ εἶναι μόνιμοι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§15Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς πλείστας διατάξεις τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας παρατηρῶ ὅτι λαμβάνεται πρόνοια περὶ δημοσίας ἀσφαλείας καὶ δημοσίας ὑγιεινῆς, καὶ ὅτι πᾶσαι αὐταὶ αἱ διατάξεις ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχει καὶ τμῆμα δημοσίας ὑγείας, ἀλλὰ τὸ τμῆμα τοῦτο μέχρι τοῦδε πλημμελῶς διῳκεῖτο ὑπ’ ἀνθρώπων ἀδαῶν, οὐδεμίαν ἐχόντων σχέσιν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τμήματος τούτου.

§16Ι. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ ὑπάγῃ ἰατρός, θέλετε;

§17Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ ἐνοήσατε. Λοιπὸν πρὸ μικροῦ ἐλήφθη φροντὶς ὅπως εἰς τὸ τμῆμα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας διορισθῇ ἄνθρωπος ἐκ τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας προσλαμβανόμενος, ἠδύνατο δὲ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο νὰ διευθύνῃ καὶ πολιτικὸς ἀνὴρ ἐντριβὴς περὶ τὰ τῆς ἀστυνομίας καὶ τὰ τῆς διοικήσεως. Ἀλλ’ εἰς τὸ ὑγειονομικὸν τμῆμα εἶναι ἀδύνατον πᾶς τις νὰ ὑπηρετήσῃ, ἂν μὴ τυγχάνῃ ὢν ἰατρὸς ἐπιστήμων. Ὑπάρχει γνωμικὸν παρὰ τοῖς Ἔθνεσιν ἐκείνοις ὅπου ὁ πολιτισμὸς γιγαντιαίοις βήμασι προοδεύει, τὸ ὁποῖον λέγει ὡς ἑξῆς, ὅτι ὅλος ὁ κόσμος ὁ ἕτερος ἀπέναντι τῶν ἰατρῶν εἰς τὰ ἰατρικὰ ζητήματα θεωρεῖται ὡς ὄχλος. Τόσον δύσκολον εἶναι νὰ εἰσέλθῃ τις καὶ νὰ γνωρίσῃ τὴν οὐσίαν τῶν ἰατρικῶν πραγμάτων.

§18Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο γνωμικὸν περὶ τῶν ἰατρῶν! (Γέλωτες).

§19Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Γνωμικὰ τοιαῦτα οἷα ὑπονοεῖ ὁ κ. συνάδελφος ὑπάρχουσι διὰ πάντας τοὺς ἐπιστημονικοὺς κλάδους. Ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία παρ’ ἡμῖν εὑρίσκεται εἰς τὸ ἐλεεινότερον σημεῖον παντὸς ἄλλου κλάδου. Ἔπρεπε δὲ πρὸ παντὸς νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τοῦ σώματος ἡμῶν τῶν ἰδίων, τὸ ὁποῖον ἔχομεν παραμελήσει τελείως. Διότι, ὅταν φροντίζωμεν διὰ διαφόρους ἄλλους κλάδους ἐπουσιώδεις ἀπέναντι τῆς ὑγείας τοῦ ἀνθρώπου, νομίζω ὅτι πράττομεν ἔργον ἀφροσύνης. Πρὸ παντὸς ὀφείλομεν νὰ ἐργασθῶμεν ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῶν ἀτόμων ἀπὸ ἐπιδημιῶν, αἵτινες, ὅταν ἐνσκήψωσι, καταστρέφουσιν εἰς πόλιν ἢ χώραν τινὰ πλῆθος ἀτόμων παντοιοτρόπως χρησίμων ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Καὶ ἐνῷ λαμβάνομεν μέτρα προφυλακτικὰ ἵνα μή τις τραυματισθῇ ἢ προφυλακισθῇ, δὲν φροντίζομεν ὑπὲρ τῆς σωτηρίας πληθυσμῶν καὶ ἀτόμων χρησίμων ἐν τῇ Πολιτείᾳ, ἐνῷ οὗτος εἶναι κυρίως ὁ σκοπὸς τοῦ τμήματος τῆς δημοσίας ὑγείας.

§20Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ὑπάρχει ὡς πρὸς τὴν δημοσίαν ὑγείαν τὸ Ἰατροσυνέδριον, τὸ ὁποῖον συμπράττει καὶ γνωμοδοτεῖ.

§21Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Διατελεῖτε, ὡς βλέπω, ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι τὸ Ἰατροσυνέδριον ἔχει καθαρῶς συμβουλευτικὸν προορισμόν.

§22Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Πάντα τὰ συμβούλια ἔχουσι συμβουλευτικὴν ψῆφον πρὸς τὸν Ὑπουργόν.

§23Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὄχι· πρέπει μάλιστα νὰ γνωρίζητε ὅτι τὸ Ἰατροσυνέδριον καθ’ ὑπέρβασιν ἐκτελεῖ καθήκοντα τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκτελῇ. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἐνδιαφέρηται ὑπὲρ ἑνὸς προσώπου διοικητικοῦ, ἵνα καταλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ τμήματος τῆς δημοσίας ὑγείας, ἂς ἔλθῃ νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ, ἀλλὰ τὸ νὰ κάμῃ διακοπὰς ἐκεῖ ὅπου ἀγνοεῖ τὰ πράγματα νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἡ νομοθεσία περὶ ἐπιδημιῶν, περὶ διεθνῶν ὑγειονομικῶν ζητημάτων ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς καθάρσεις, ἡ νομοθεσία περὶ δημοσίων κτιρίων ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐξυγίασιν αὐτῶν, πάντα ταῦτα καὶ τὰ παρόμοια ἔχουσιν ἀνάγκην εἰδικοῦ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος θὰ περισυλλέξῃ ὅ,τι διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν συνιστᾶται πανταχόθεν τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ὑπὸ τῶν Ἰατροσυνεδρίων καὶ τῶν συνεδρίων ὑγιεινῆς. Αἱ ἀποφάσεις τῶν τοιούτων συνεδρίων ὡς εὐχαὶ διατυπούμεναι περισυλλέγονται, κωδικοποιοῦνται καὶ διατυποῦνται εἰς νομοσχέδια ἢ ὑγειονομικὰς διατάξεις παρ’ εἰδικῶν ἀνδρῶν. Ἂν συνέβη κάτι τι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, συνέβη διότι ἀνὴρ ἰατρὸς κατεῖχε τὴν θέσιν ἐπί τινα ἔτη καὶ ἔκαμε μεγάλην ἐργασίαν πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας. Δὲν εἶναι ἡ περίστασις κατάλληλος, λόγῳ τῆς σπουδῆς ὅπως περατώσωμεν τὰς ἐργασίας, νὰ μακρηγορῶ καὶ ἀναγκάζομαι νὰ μὴ ἐπεκτείνω τὴν ὁμιλίαν μου ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος. Ὁπωσδήποτε ὅμως πρέπει νὰ κατανοηθῇ ὅτι πρέπει εἰδικοὶ ἄνδρες νὰ προΐστανται τῶν τοιούτων ὑπηρεσιῶν καὶ ἐπειδὴ οὕτως ἐγὼ φρονῶ φέρω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου, ὅπως εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἢ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, προκειμένου περὶ τοῦ ὑγειονομικοῦ τμήματος». Ἐπίσης προκειμένου περὶ τμηματάρχου προτείνω νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς τετάρτης παραγράφου ὅτι «τμηματάρχης τοῦ ὑγειονομικοῦ τμήματος διορίζεται ὁ ἔχων δίπλωμα Ἰατρικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου τινὸς καὶ ἰατρικὴν ἐξάσκησιν δεκαετῆ τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος». Ἐὰν θέλητε νὰ βελτιωθῶσι τὰ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, ὥστε τὸ Κράτος νὰ βαίνῃ ἐκ παραλλήλου πρὸς τὰ διδάγματα τῆς Ἐπιστήμης καὶ τὴν νομοθεσίαν τῶν ἄλλων πεπολιτισμένων Κρατῶν, τοῦτο ὅπερ δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμόσωσιν ἄνθρωποι ἀδαεῖς οὔτε δύνανται νὰ δώσωσι τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσωσι, πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι μου αὗται. Ἐάν τις εἶναι προωρισμένος νὰ καταλάβῃ ἐκ τῆς διοικήσεως τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου, ἂς τοποθετηθῇ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ νὰ καταληφθῇ ἡ θέσις τοῦ τμηματάρχου τοῦ ὑγειονομικοῦ τμήματος παρ’ ἀνθρώπου ἀδαοῦς εἶναι, νομίζω, σόλοικον πρᾶγμα.

§24Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται νὰ διορίζηται τμηματάρχης τοῦ ὑγειονομικοῦ τμήματος καὶ ἰατρός, νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ εὔλογος, διότι εἰς πάντα τὰ Κράτη τὴν ὑπηρεσίαν τῆς δημοσίας ὑγιεινῆς διευθύνουσιν ἐπιστήμονες ἰατροί. Νομίζω καὶ ἐγώ, χωρὶς νὰ ὠθῶμαι ἐκ τοῦ ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ συναδέλφου, ὅτι εἶναι εὔλογον νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ ἡ ἐξαιρετικὴ αὕτη διάταξις, ὅτι δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰατρὸς διακεκριμένην κατέχων θέσιν ἐν τῇ Ἐπιστήμῃ.

§25Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Πρόκειται περὶ καθαρῶς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία εἰς πᾶσαν στιγμὴν προστρέχει εἰς τὸ Ἰατροσυνέδριον, ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ἐνδιατρίψωμεν περισσότερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§26Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ καθαρῶς Διοικητικὴ ὑπηρεσία μᾶς ἤγαγεν εἰς τὰ αἴσχη τῶν λοιμοκαθαρτηρίων τὰ ὁποῖα περιέγραψαν οἱ Εὐρωπαῖοι ἀνταποκριταί. Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρῶς Διοικητικὴ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον μέχρι τοῦδε ἐξήσκησαν. Ἐὰν ἦτο διακεκριμένος ἰατρὸς ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ τμήματος τοῦ ὑγειονομικοῦ, οὐδέποτε θὰ ἠνείχετο νὰ εἶναι εἰς τοιαύτην κακὴν κατάστασιν τὰ λοιμοκαθαρτήρια.

§27Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐλήφθη πρόνοια περὶ λοιμοκαθαρτηρίων, ὡς εἴδετε, καὶ λαμβάνεται πρόνοια καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ.

§28Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἁπλῆν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου. Νομίζω ὅτι, ἐὰν κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου δύνασθε νὰ διορίζητε ἀπ’ εὐθείας τοὺς γραμματεῖς βʹ τάξεως τῶν Νομαρχιῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου, θὰ ἔχητε ἓν φυτώριον διὰ τὸ μέλλον.

§29Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι οἱ φόβοι τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Μαντινείας θὰ διασκεδασθῶσιν, ἐὰν τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ φθάσωμεν μετ’ ὀλίγον, τροποποιηθῇ κατὰ τρόπον δι’ οὗ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μετὰ γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ὁ διορισμὸς καὶ ἐκ τῶν προϋπηρετησάντων, μὲ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα εἶχον, ὅτε ὑπηρέτησαν, διότι σήμερον λαμβάνεται πρόνοια, ἵνα οἱ κατέχοντες τὰς θέσεις, μὲ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα τὰς κατέχουν, δύνανται νὰ τὰς διατηρήσωσιν, ἀλλὰ προκειμένου νὰ εἰσαχθῶσι νέα πρόσωπα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, μὴ ὑπηρετήσαντα ποτέ, εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τοὺς ὅρους αὐτούς, διότι τότε εἶναι περιττὸν νὰ νομοθετῶμεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ γραμματεὺς χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε εἰς τοιαῦτα πράγματα.

§30Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ κατὰ τοῦτο διαφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Στράτου, ὅτι ὁ κ. Στράτος εἶναι ὑπὲρ τῶν προϋπηρετησάντων, καὶ ἐγὼ ἔχω προκατάληψιν κατ’ αὐτῶν, διότι, ἂν ἡ Διοικητικὴ ὑπηρεσία ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἰς τίνα ὀφείλεται; Εἰς τοὺς προϋπηρετήσαντας. Διὰ νὰ γίνῃ τις γραμματεὺς βʹ τάξεως, διπλωματοῦχος τοῦ Πανεπιστημίου, πρέπει νὰ διαπρέψῃ ὡς ἀκόλουθος, τοιούτους ὅμως ἀκολούθους δὲν ἔχομεν.

§31Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἔχωμεν τοὺς γραφεῖς πρώτης τάξεως.

§32Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος (ἀναγινώσκει)· «Διορίζεται ἀκόλουθος κλπ.». Τοιοῦτον ἐνδεχόμενον νὰ εὕρητε, καίτοι ἐγὼ ἀμφιβάλλω ὅτι εἷς καλὸς διπλωματοῦχος εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀκόλουθος. Ἀλλὰ κατωτέρω λέγει (ἀναγινώσκει)· «Προάγεται εἰς γραμματέα βʹ τάξεως, ἐὰν ἐπὶ διετίαν ὑπηρέτησεν ὡς ἀκόλουθος». Ἔχετε σήμερον ἀκολούθους ὑπηρετήσαντας ἐπὶ διετίαν;

§33Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ἀναγινώσκει) «Ἢ ὁ κεκτημένος δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς.... κλπ».

§34Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ θὰ εὕρητε αὐτούς;

§35Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Γραφεῖς βʹ τάξεως δὲν θὰ εὕρωμεν σήμερον; Τί λέγετε;

§36ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ δίπλωμα Πανεπιστημίου δὲν ἔχετε. Ἐγὼ αὐτὸ ἤθελον νὰ παρατηρήσω· ἐὰν ὑμεῖς νομίζητε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτός, ἔχει καλῶς.

§37Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ Ὑπηρεσία, ἡ ὁποία συνέταξε τὸ νομοσχέδιον, βεβαιοῖ ὅτι ὑπάρχουσι.

§38Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν μὴ ἔχῃ ἀντίρρησιν, νὰ ἐτίθετο ὅτι προάγεται μετὰ διαγωνισμὸν εἰς γραμματέα βʹ τάξεως ὁ ἐπὶ ἓν ἔτος ὑπηρετήσας ὡς ἀκόλουθος ἢ ἐπὶ διετίαν ὡς γραμματεύς.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Παππαβασιλείου.

§40Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε....

§41ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀνεπτύξατε τὴν γνώμην σας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν σας· τώρα τί θέλετε νὰ γίνῃ; Ἡ ἀπάντησις δὲν εἶναι ἀναξία λόγου, διότι, ὅταν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάρχῃ τὸ Ἰατροσυνέδριον, πρόκειται δὲ περὶ καθαρῶς διοικητικῆς θέσεως τμηματάρχου, ἐὰν ὁ τμηματάρχης εἶναι κακῶς ἐκλελεγμένος εἴτε ἰατρὸς εἶναι εἴτε μὴ ἰατρός, τὸ πρᾶγμα εἶναι τὸ αὐτὸ μετὰ τῆς διαφορᾶς ὅτι ὁ ἰατρός εἶναι κατώτερος διοικητικῶς, ἂν δ’ εἶναι καλῶς ἐκλελεγμένος πάντως θὰ εἶναι διοικητικῶς ἀνώτερος, διότι καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ εἰδικὰ ἔχει σύμβουλον παρόντα πάντοτε τὸ Ἰατροσυνέδριον εἰς ὃ καὶ θὰ προσφεύγῃ ὅπως συμπληρώσῃ τὴν γνώμην του. Προκειμένου δὲ περὶ τῆς διοικητικῆς ἐργασίας οὗτος βεβαίως θὰ εἶναι ὑπέρτερος ὡς πρὸς τὰς γνώσεις τὰς διοικητικὰς καὶ τὴν πεῖραν. Σημειώσατε δ’ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον σμικρύνεται διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐμπορίας, μόλις θὰ ἔχῃ τρεῖς ἢ τέσσαρας τμηματάρχας, καὶ μάλιστα μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ τμήματος τῆς Ἀστυνομίας, τὸ ὁποῖον σήμερον διοικεῖται ὑπὸ ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς.

§42Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι τὰ νομοθετήματα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν ὑγειονομικὸν κλάδον δὲν εἶναι μόνον τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ Ἰατροσυνέδριον· τὰ νομοθετήματα ταῦτα προέρχονται ἀπὸ διεθνῆ συνέδρια, τὰ ὁποῖα συντάσσουσι τὰ νομοσχέδια μὲ ὅρους ἐπιστημονικούς, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς δύναται νὰ ἐννοήσῃ, ἂν δὲν εἶναι ἰατρός. Νὰ ἔλθῃ διοικητικὸς ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος νὰ ἑρμηνεύσῃ τοὺς νόμους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὅλως διόλου ὅρους ἐπιστημονικούς, τοῦτο μοὶ φαίνεται σόλοικον. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη πᾶσα νομοθεσία ἀφορῶσα εἰς τὴν ὑγιεινὴν τῶν πόλεων καὶ τῶν κωμῶν προκύπτει ἐκ διεθνῶν Ἰατροσυνεδρίων, καὶ ἰδίως ἐκ συνεδρίων ὑγιεινῆς· ἑπομένως πρέπει νὰ κατέχωσιν εἰδικοὶ ἄνδρες τὸ Ἰατροσυμβουλευτικὸν αὐτὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν ἄλλην Διοίκησιν. Καθόσον ὅμως ὑπάρχουσιν ἀνίκανα καὶ ἀκατάλληλα πρόσωπα εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο κατὰ τοσοῦτον προσφεύγουσιν εἰς τὸ Ἰατροσυνέδριον. Τὸ ζήτημα εἶναι πρωτοφανὲς καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ πεισθῇ ὅτι ἂν ἀντιφρονῶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου τὸ κάμνω χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσωμεν τὰ ζητήματα τῆς δημοσίας ὑγιεινῆς. Τίς ἄλλος θὰ φροντίσῃ περὶ τῆς λειτουργίας τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων παρὰ ἰατρός; Τίς ἐννοεῖ καλύτερον τὰ τῆς δημοσίας ὑγείας ἀπὸ τὸν ἰατρόν;

§43ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ Ἰατροσυνέδριον. Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παππαβασιλείου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία, τοῦ κ. Καρπετοπούλου. Ἀπορρίπτεται καὶ αὕτη.

§45Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὅπως εἶχεν ἀρχικῶς ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μαντινείας ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὥριζε προσόντα διὰ τὰς θέσεις τῶν νομαρχῶν.

§46ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μεγαλυτέρα βλασφημία ταύτης προκειμένου περὶ διοικήσεως νομάρχου δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ. Ἐννοεῖτε τί ἀποκλείετε ἀπὸ τὴν Διοίκησιν, ὅταν ζητῆτε προσόντα. Θὰ εἴπητε νὰ εἶναι ὁ ἔχων δίπλωμα Νομικῆς, καὶ αὐτὸ εἶναι προσόν, καὶ ἀποκλείετε δι’ αὐτοῦ ἄνδρα ὅστις ἐνταῦθα διεκρίθη μὴ ἔχων δίπλωμα Νομικῆς. Ἀποκλείετε π. χ. ἕνα ἀνώτατον ὑπάλληλον τῶν καταστημάτων Ῥάλλη, πεπαιδευμένον ἄνθρωπον ἀλλ’ ἄνευ διπλώματος, τὸν κ. Ζηρόν· αὐτὸς λέγετε ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι νομάρχης· ἀποκλείετε ἕνα ἰατρὸν ὅστις δὲν ἔχει δίπλωμα Νομικῆς καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει πάντα τὰ προσόντα νὰ διοικῇ, ἀποκλείετε πολλούς.

§47Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Σημειώσατε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπιστήμονος ἀλλὰ περὶ προσώπων τὰ ὁποῖα νὰ ἔχωσι διάφορα προσόντα, ὡς ἀναφέρονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς.

§48ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχωσι τρία προσόντα, πρῶτον ἠθικήν, δεύτερον γραμμάτων ἐπάρκειαν καὶ τρίτον νοῦν.

§49Θ. ΛΕΚΑΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς δʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 διὰ τῆς φράσεως «κεκτημένος δίπλωμα τῆς Νομικῆς» τὸ νομοσχέδιον στερεῖ τοῦ δικαιώματος τῆς προαγωγῆς τοὺς ὑπηρετοῦντας γραμματεῖς Νομαρχιῶν ἐπὶ εἰκοσαετίαν καὶ πλέον, καὶ ἐρωτῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· Θὰ ὑπάρχῃ γραμματεὺς καλύτερος ὁ ἔχων δίπλωμα καὶ ἐπὶ τριετίαν ὑπηρετῶν ὡς γραμματεὺς ἢ οἱ σήμερον διοικοῦντες τὰς Νομαρχίας καὶ ὑπηρετοῦντες ἐπὶ εἰκοσαετίαν καὶ πλέον; Καὶ εἰς τὴν Ἀττικὴν ἔχω τὸ παράδειγμα. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργόν· ὁ γραμματεὺς τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς στερεῖται διπλώματος, ἐν τούτοις δὲν τὸν θεωρεῖ ἄξιον προαγωγῆς διὰ τὴν θέσιν τμηματάρχου καὶ θεωρεῖ ἄξιον τὸν ὑπηρετήσαντα ἐπὶ τριετίαν καὶ ἔχοντα δίπλωμα; Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσω παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μίαν δικαιοτάτην διόρθωσιν. Ἂν νομίζητε ὅτι μόνον τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς θὰ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ καταρτίσῃ ὑπάλληλον διοικητικόν, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε πλέον. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§50Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 δημιουργεῖ ἐννέα θέσεις γραμματέων δευτέρας τάξεως καὶ ἕνδεκα θέσεις ἀκολούθων οἱ ὁποῖοι θὰ μισθοδοτῶνται εἰς βάρος τῶν δήμων. Οἱ δῆμοι αὐτοὶ φαίνεται ὅτι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θεωροῦνται ὡς Πακτωλοί, καὶ δι’ αὐτὸ ἀπεφάσισε νὰ τοῖς ἐπιβάλῃ καὶ νέα χρηματικὰ βάρη, ἐνῷ εἶναι εἰς ἀθλιωτάτην κατάστασιν.

§51ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὑφίσταται τὸ βάρος.

§52Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιπλέον τῶν δημολογιστῶν.

§53Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι· καταργεῖται ὁ νόμος τῶν δημολογιστῶν.

§54ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὄχι μόνον ἐπιβάλλεται βάρος, ἀλλ’ ἐλαττοῦται, διότι οἱ δημολογισταὶ γίνονται βʹ τάξεως καὶ ἐνῷ ἐλάμβανον 140 δραχμὰς λαμβάνουσι τώρα 90.

§55Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ δημολογιστικὴ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον, διότι μὲ ἕνα γραμματέα καὶ ἕνα γραφέα θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἐν τοῖς νομοῖς οἱ ὁποῖοι σήμερον ἐμεγάλωσαν κατ’ ἔκτασιν. Λοιπὸν πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλο προσωπικόν.

§56ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Προστίθεται μία ἔτι θέσις ἀκολούθων.

§57Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπή, ὅτε συνέταξε τὸ νομοσχέδιον, εἶχε λάβει ὑπ’ ὄψιν ἀκριβῶς ὅτι ἔδει ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰς μὲν θέσεις τῶν δημολογιστῶν διὰ γραμματέων βʹ τάξεως, τὰς δὲ τῶν βοηθῶν δι’ ἀκολούθων. Ἔθηκε λοιπὸν εἰς τὸ νομοσχέδιον τόσας θέσεις βοηθῶν τῶν Νομαρχιῶν ὅσαι ἦσαν αἱ θέσεις τῶν ἀκολούθων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς διατύπωσιν (ἀναγινώσκει)· «Πρὸς διεξαγωγὴν τῆς παρὰ τοῖς νομοῖς ἐνεργουμένης λογιστικῆς ὑπηρεσίας ὡς καὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς διαχειρίσεως τῶν δήμων, κοινοτήτων καὶ τῶν ἀγαθοεργῶν καὶ κοινωφελῶν ἱδρυμάτων συνιστᾶται παρ’ ἑκάστῃ τῶν Νομαρχιῶν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, Ἀρκαδίας, Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, Λαρίσης, Κυκλάδων, Μεσσηνίας, Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, Λακωνίας, Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας θέσις ἑνὸς γραμματέως βʹ τάξεως, παρ’ ἑκάστῃ δὲ τῶν λοιπῶν Νομαρχιῶν θέσις ἑνὸς γραμματέως βʹ τάξεως. Ἐπίσης δὲ συνιστῶνται δύο θέσεις ἀκολούθων παρ’ ἑκάστῃ τῶν Νομαρχιῶν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, Ἀρκαδίας, Λακωνίας, Μεσσηνίας, Κυκλάδων, Λαρίσης καὶ Τρικκάλων, καὶ μία ἔτι θέσις ἀκολούθου παρ’ ἑκάστῃ τῶν Νομαρχιῶν Κερκύρας, Κεφαλληνίας, Ζακύνθου καὶ Εὐβοίας». Οὕτως ἀντικαθίστανται πάντες οἱ σήμερον δημολογισταὶ καὶ βοηθοὶ δημολογιστῶν διὰ γραμματέων καὶ ἀκολούθων καὶ ἐκλείπει πᾶν παράπονον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Στράτου). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§58Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Τὸν λόγον.

§59Π. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ· τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει)· «Οὐδεὶς διορίζεται ἀρχειοφύλαξ ἢ βοηθὸς ἀρχειοφύλακος, ἂν μὴ ὑποστῇ δοκιμασίαν ἐν τῇ Ἰταλικῇ γλώσσῃ...».

§60ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ τροποποιηθῇ αὐτό, καὶ θὰ ἐξαιρέσωμεν τὴν Κέρκυραν.

§61Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀφοῦ ἀπεδέχθητε τὸ ζήτημα τοῦ κλητῆρος, ν’ ἀπαλείψητε τὴν δοκιμασίαν εἰς τὴν Ἰταλικὴν γλῶσσαν· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν.

§62Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λέγετε ὅτι «διορίζεται ἀρχειοφύλαξ βʹτάξεως, ὁ διατελέσας κλπ.»· πρέπει νὰ προστεθῇ «ἢ προβιβάζεται εἰς βʹτάξεως». Νὰ τὸ διορθώσητε.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§64Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει (ἀναγινώσκει)· «Διορίζεται κλητὴρ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐν Νομαρχίᾳ ὁ γνωρίζων γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν καὶ ἐκπληρώσας τὴν στρατιωτικὴν αὐτοῦ ὑποχρέωσιν». Ἐνδέχεται ν’ ἀπηλλάγη νομίμως. Τότε;

§65ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. «Ἢ ὁ νομίμως ἀπαλλαγεὶς τῆς στρατιωτικῆς αὐτοῦ ὑποχρεώσεως» νὰ προστεθῇ.

§66Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ ἑξῆς περίοδος (ἀναγινώσκει)· «Προτιμῶνται διὰ τὰς θέσεις ταύτας οἱ τυχόντες ἀπολυτηρίου μετὰ διαγωγῆς ἐξαιρέτου ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ διαγωγῆς καλῆς τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης». Δὲν βλέπω τὸν λόγον.

§67Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἄλλοι νόμοι δι’ αὐτούς. Πρώην ὑπαξιωματικοὶ καὶ πρώην ὑπαξιωματικοί! Διατί αὐτό;

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ὑπάρχουσι τροπολογίαι.

§69Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὑπάρχει ἐνταῦθα μία ἀνισότης καὶ μία ἀδικία, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ διορθώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Πρόκειται περὶ τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων. Λέγει ὅτι· (ἀναγινώσκει)· «Καθίστανται μόνιμοι ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, ἐκ τῶν διατελούντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ἔν τινι τῶν ὑπηρεσιῶν περὶ ὧν ὁ παρὼν νόμος ὁρίζει, οἱ ἔχοντες τριετῆ ἐν συνόλῳ ὑπηρεσίαν καὶ βαθμὸν τοὐλάχιστον γραμματέως βʹ τάξεως παρὰ τῷ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείῳ ἢ Νομαρχίᾳ ἢ Ἀρχειοφυλακείῳ ἢ βαθμὸν τοὐλάχιστον γραφέως αʹ τάξεως παρὰ τῷ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείῳ ἢ Νομαρχίᾳ ἢ Ἀρχειοφυλακείῳ». Διατί καὶ ὁ τῆς αὐτῆς θέσεως ἔχων δίπλωμα Πανεπιστημίου καὶ ὑπερτριετῆ ὑπηρεσίαν νὰ μὴ καθίσταται καὶ αὐτὸς μόνιμος; Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ περὶ τοῦ γραφέως αʹ ἢ βʹ τάξεως πρέπει νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις.

§70ΣΤ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Παρακαλῶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 6, ἐδαφίῳ ϛʹ, νὰ διαγραφῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Τί ὅριον ἡλικίας ἀπαιτεῖτε;

§71ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό.

§72ΣΤ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ μεταβῶσι νὰ πολεμήσωσι. Καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῇ ὡς ὅριον ἡλικίας τὸ 70ὸν ἔτος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ ἀκούσῃ. Ὑμεῖς εἶσθε Ὑπουργός. Ἔχετε περισσότερα βάρη ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔχῃ εἷς γραμματεὺς ν’ ἀντιγράφῃ καὶ δύνασθε εἰς τὴν ἡλικίαν αὐτὴν νὰ εἶσθε Ὑπουργὸς καὶ δὲν δύνανται ἐκεῖνοι; Εἶναι πράγματα αὐτά;

§73ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). 65 θέλετε; Ἂς τεθῇ 65.

§74ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ δικασταὶ εἶναι ἑβδομήκοντα ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκδίδουσιν ἀποφάσεις (θόρυβος)!

§75ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Ἀδύνατον. Ὀλίγην ἡσυχίαν καὶ συζητοῦμεν. Δὲν ἀρνούμεθα τὴν συζήτησιν. Ὅ,τι ζητεῖ ἕκαστος θὰ τὸ ζητῇ κατὰ τὴν σειράν.

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 ἐγένετο παρατήρησις ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Νέγρη, τὴν ὁποίαν ὑπομιμνήσκω, διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἄλλως θὰ ἦτο ἐν ἀνακολουθίᾳ καὶ ἀκατάληπτον. Εἰς τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἄρθρου ὁρίζεται τίνες ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῶν διοικητικῶν καθίστανται μόνιμοι, εἰς τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἄρθρου ὁρίζεται κατὰ τίνας ὅρους ἀπολύονται πάντες οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι καὶ ἐπεθύμουν νὰ μάθω τίς ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν μονίμων καὶ τῶν μὴ μονίμων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐφαρμόζονται αἱ αὐταὶ διατάξεις περὶ ἀπολύσεως αἱ ὁποῖαι καὶ ἐπὶ τῶν μονίμων. Δὲν ἐννοεῖται ποσῶς ἡ διάταξις καὶ ἡ οἰκονομία τοῦ ἄρθρου τούτου. Τὸ ἄρθρον 6 λέγει (ἀναγινώσκει)· «Καθίστανται μόνιμοι ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, ἐκ τῶν διατελούντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ἔν τινι τῶν ὑπηρεσιῶν περὶ ὧν ὁ παρὼν νόμος ὁρίζει οἱ ἔχοντες κλπ.» καὶ κατόπιν· «οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι ἀπαλλάσσονται τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὰς ἑξῆς διατάξεις...». Αἱ διατάξεις αὗται ἐφαρμόζονται ἐπὶ πάντων τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων.

§77Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λείπει ἡ λέξις «μόνιμοι». «Οἱ μόνιμοι διοικητικοὶ ὑπάλληλοι».

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὥστε οἱ λοιποί;

§79Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπολύονται· φυσικά.

§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον ὅμως...

§81Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λείπει ἡ λέξις ἐκείνη· «οἱ μόνιμοι». Διότι κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἐδάφια καθίστανται μόνιμοι οἱ ἐκ τοῦ ἀκολούθου ἅμα τῷ διορισμῷ αὐτῶν, οἱ δ’ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐφ’ ὅσον ἔχουσι τριετῆ ὑπηρεσίαν, ἐπειδὴ δὲ πάντες οἱ γραφεῖς αʹ τάξεως ἔχουσι τριετῆ ὑπηρεσίαν—διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι γραφεύς, ἐὰν δὲν ἔχῃ τριετῆ ὑπηρεσίαν—, δι’ αὐτὸ ἐτέθη ἡ φράσις.

§82Θ. ΓΚΟΦΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, κύριε Ὑπουργέ, προτείνω εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Καθίστανται ὡσαύτως μόνιμοι οἱ γραφεῖς βʹ τάξεως οἱ ἔχοντες δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς ἐξομοιούμενοι κατὰ βαθμὸν καὶ μισθὸν μὲ τοὺς ἀκολούθους»· διότι κατὰ τὴν πρώτην παράγραφον καθίστανται μόνιμοι οἱ ἔχοντες τριετῆ ὑπηρεσίαν χωρὶς ν’ ἀπαιτῆται δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς· προτείνω ἐγὼ νὰ ἐξομοιωθῶσι πρὸς αὐτοὺς οἱ ὄντες ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, κεκτημένοι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς καὶ μὴ ἔχοντες τριετῆ ὑπηρεσίαν.

§83ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Γραφεῖς βʹ τάξεως μὲ δίπλωμα καὶ μὴ ἔχοντες τριετίαν.

§84Θ. ΓΚΟΦΑΣ. Ὄντες ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἀλλ’ ἔχοντες δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαιτεῖται διὰ τοὺς ἔχοντας τριετῆ ὑπηρεσίαν.

§85Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ βοηθοὶ δημολογιστῶν.

§86Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι βοηθοὶ δημολογιστῶν. Τοὺς βοηθοὺς ἐξαιροῦμεν τῆς μονιμότητος. Θέλετε τώρα πάλιν νὰ τοὺς θέσωμεν;

§87Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅταν ἔχωσιν ὑπηρεσίαν καὶ δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς;

§88Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ μονιμοποιήσωμεν τοὺς βοηθοὺς δημολογιστῶν, οἵτινες ἔχουσι δίπλωμα, τότε δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ μονιμοποιήσωμεν καὶ τοὺς δημολογιστάς· ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ λείψωμεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν βρώμαν ἐπὶ τέλους!

§89Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅλη ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ βάσις εἶναι νὰ εἰσαχθῶσιν οἱ ἔχοντες δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς. Ἀφοῦ λοιπὸν τοῦτο ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θὰ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰς σκέψεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου Βουλευτοῦ οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν καὶ δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς νὰ μὴ καταστῶσι μόνιμοι. Εἶναι ἓν μῖσος κατὰ τῶν ἤδη ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διὰ τίνα λόγον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου ἐπιμένει εἰς τὸ νὰ μὴ καταστῶσι μόνιμοι οἱ ἔχοντες δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς ὑπάλληλοι, οἱ γραφεῖς, οἱ βοηθοὶ δημολογιστῶν.

§90Κ. Ι. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Βεβαίως.

§91ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ δημολογισταί.

§92Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀφοῦ λαμβάνουσι μισθὸν ἴσον. Ἐπίσης ἐν τῷ ἄρθρῳ 6, τετάρτῃ παραγράφῳ, λέγεται· «Ὁ ἔχων δικαίωμα μονιμότητος δὲν μετατίθεται οὐδ’ ὑποβιβάζεται». Νὰ γίνῃ «προάγεται».

§93Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. «Οὐδὲ προάγεται» νὰ γίνῃ.

§94Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπίσης ἡ διάταξις ὅτι «Ἐξαιροῦνται τῆς μονιμότητος ὁ γενικὸς γραμματεὺς καὶ οἱ νομάρχαι» δὲν ἔχει, ὑποθέτω, ἐνταῦθα τόπον, διότι θὰ ἦτο εἰλημμένον ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον προενόησε περὶ νομαρχῶν. Πρέπει νὰ τεθῇ ἐνταῦθα «ἐξαιροῦνται τῶν προσόντων καὶ τῆς μονιμότητος».

§95ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπιστήσω καὶ ἐγὼ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Ὁρίζεται ἡ ἡλικία τὸ 60ὸν ἔτος. Ὅταν ἡ Πολιτεία διὰ τὸν δικαστήν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην νὰ μελετᾷ, νὰ σκέπτηται, νὰ κανονίζῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἀτόμων, θέλῃ τὴν ἡλικίαν τῶν 70 ἐτῶν, δὲν ἐννοῶ διατί ἀπαιτεῖτε διὰ τοὺς κατέχοντας θέσιν μέχρι τῶν γραμματέων τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος. Ὅταν ὁ στρατηγὸς ἔχῃ ἑβδομήκοντα ἐτῶν ἡλικίαν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἱππεύῃ, νὰ διατάσσῃ...

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. 65 νὰ γίνῃ, 65.

§97ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἑξήκοντα πέντε.

§98ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑβδομήκοντα, κ. Ὑπουργέ.

§99ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι· 65.

§100ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί, σᾶς παρακαλῶ;

§101Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἓν πρᾶγμα θὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, προκειμένου περὶ τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ψηφίζομεν. Ἄλλοτε ἐγένοντο δεκταὶ τοιαῦται ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ ἐν τούτοις εἰς τὴν δημοσίευσιν τῶν νόμων δὲν περιείχοντο. Δι’ αὐτὸ ποιοῦμαι τὴν σύστασιν αὐτὴν διὰ νὰ προσέξητε.

§102Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 6 λέγει (ἀναγινώσκει)· «Ὁ ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας, σωματικῆς ἢ πνευματικῆς ἀνικανότητος ἢ καταργήσεως θέσεως ἀπαλλασσόμενος τῆς ὑπηρεσίας δικαιοῦται εἰς σύνταξιν κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ΡΛΘʹ νόμου τοῦ 1866». Ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου. Εἰς ἄλλα ψηφισθέντα νομοσχέδια εἴπομεν ὅτι οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν 25 ἐτῶν ὡς διοικητικοὶ ἢ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι λαμβάνουσι τόσα πεντηκοστὰ ὅσων ἐτῶν ἔχουσιν ὑπηρεσίαν· οἱ ἔχοντες τεσσαρακονταπενταετῆ ὑπηρεσίαν δὲν δικαιοῦνται νὰ λάβωσι τόσα πεντηκοστὰ ὅσα εἶναι τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας των, ἀφοῦ ἀπομακρύνονται λόγῳ ὁρίου ἡλικίας ἢ δι’ ἄλλον λόγον; Εἶναι δὲ οὗτοι οὐχὶ πλείονες τῶν τριῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι προσφέρει πραγματικὴν ὑπηρεσίαν, καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν εἴχομεν τοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχομεν σήμερον. Νομίζω ὅτι ἡ ἀξίωσίς μου εἶναι δικαία καὶ παρακαλῶ ἐν σχέσει καὶ ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τῶν ἄλλων κλάδων, τοὺς ὁποίους εὐηργετήσαμεν πολύ, νὰ κριθῶσι καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, γινομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας μου.

§103ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Προκειμένου περὶ τοιαύτης διατάξεως φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ νόμος εἰδικός.

§104Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀλλοῦ νὰ τὰ εἴπητε αὐτά. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ δὲν εἶναι πλείονες τῶν τριῶν, θὰ ζήσωσι δὲ ἓν ἢ δύο ἔτη καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ παράκλησίς μου.

§105ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν καὶ συμπάθειαν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τούτους. Τοὺς γνωρίζω καλῶς καὶ τοὺς ἐκτιμῶ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους κλάδους ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ὑπὲρ τὰ τεσσαράκοντα πέντε ἔτη καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐγένετο τίποτε δι’ αὐτούς.

§106Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀπεδέχθημεν εἰς πάντα τὰ νομοσχέδια ὅτι οἱ ἀποχωροῦντες τῆς ὑπηρεσίας καὶ οἱ ἔχοντες τόσων ἐτῶν ὑπηρεσίαν λαμβάνουσιν ὁλόκληρον τὸν μισθόν των. Ἐγὼ δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν, ἀλλ’ ἔχω ἐλάσσονα ἀξίωσιν, νὰ λάβωσι τόσα πεντηκοστὰ ὅσα εἶναι τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας των. Τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ ἐπὶ τῶν δικαστικῶν, ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν νομοσχεδίων.

§107ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ πανεπιστημιακοῦ.

§108Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μάλιστα. Ἐνταῦθα δὲν ἐννοῶ τοιοῦτό τι, ἀλλ’ ἐννοῶ τὰ πεντηκοστὰ τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας των.

§109Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει ἀντίρρησιν.

§110Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἔχει ἀντίρρησιν. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μεσιτεύσητε παρὰ τῷ κ. συναδέλφῳ σας Ὑπουργῷ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα δεχθῇ μίαν τοσούτῳ δικαίαν ἀξίωσιν.

§111Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἶναι ἄηθες, εἶναι ἀσύνηθες εἰς νόμον περὶ προσόντων.

§112Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἄηθες. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ σᾶς παρακαλεῖ.

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§114Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀπέναντι τῆς ἀξιώσεως τῆς Βουλῆς τὸ δεχόμεθα.

§115Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ.

§116Β. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 6 λέγετε ὅτι καθίστανται μόνιμοι οἱ ὑπουργικοὶ γραφεῖς πρώτης τάξεως οἱ ἔχοντες τριετῆ ὑπηρεσίαν καὶ δίπλωμα Πανεπιστημίου. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον διατί ἐξῃρέθησαν τῆς μονιμότητος οἱ δευτέρας τάξεως ὑπουργικοὶ γραφεῖς καὶ οἱ ἔχοντες δίπλωμα Πανεπιστημίου.

§117Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐγένετο δεκτὸν τοῦτο.

§118Β. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τσιριμώκου, ὅπως αἱ δημολογισταὶ καταστῶσι μόνιμοι καὶ οἱ βοηθοὶ αὐτῶν οἱ ἔχοντες δίπλωμα Πανεπιστημίου. Ἐγένετο δεκτὸν αὐτό;

§119Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὄχι.

§120Β. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προηγούμενον ὅμως ἐγένετο δεκτόν.

§121Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μάλιστα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7–9.) Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει)· «Παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καθίσταται Συμβούλιον τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας ἀποτελούμενον ἐξ ἑνὸς ἀρεοπαγίτου, ἐκ τῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητῶν τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου, τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου καὶ Δημοσιονομίας, τοῦ γενικοῦ γραμματέως καὶ δύο τμηματαρχῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκ τῶν ἐχόντων δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου τινός· ἐν ἐλλείψει γενικοῦ γραμματέως ἀντικαθιστᾷ τοῦτον ἕτερος τμηματάρχης. Τὸν ἀρεοπαγίτην ὁρίζει κατ’ Ἰανουάριον ἑκάστου ἔτους ὁ Ἄρειος Πάγος ἐν ὁλομελείᾳ, ὁρίζων ἅμα καὶ ἕνα ἀρεοπαγίτην ἀναπληρωτὴν τούτου κωλυομένου, τοὺς δὲ τμηματάρχας ὁρίζει κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον δι’ ἀποφάσεώς του ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ὁρίζων ἅμα ἕνα τμηματάρχην ἀναπληρωτήν. Μὴ ὑπάρχοντός τινος τῶν ἀνωτέρω ὁριζομένων καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας μετέχει ὁ καθηγητὴς τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, τούτου δὲ κωλυομένου ἢ μὴ ὑπάρχοντος ὁρίζεται πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ Συμβουλίου ἕτερος τῶν καθηγητῶν τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ὑπὸ ταύτης ἐκλεγόμενος. Τὸ Συμβούλιον συνεδριάζει ἐν τῷ Καταστήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀρεοπαγίτου, παρόντων πέντε τοὐλάχιστον ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ, συμπεριλαμβανομένου τοῦ προέδρου. Τὸν πρόεδρον ἀπόντα ἢ κωλυόμενον ἀναπληροῖ ὁ ἀρεοπαγίτης, καὶ ἐν ἀπουσίᾳ ἢ κωλύματι τούτου ὁ ἀρχαιότερος καθηγητής. Τὸ Συμβούλιον, ἀποτελοῦν ἰδίαν ἀρχήν, συνέρχεται προσκλήσει τοῦ Προέδρου, ὁσάκις κριθῇ παρ’ αὐτοῦ ἀναγκαῖον ἢ κληθῇ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ Συμβούλιον ἀποφαίνεται κατὰ πλειονοψηφίαν, ἐν ἰσοψηφίᾳ δὲ νικᾷ ἡ ψῆφος τοῦ προέδρου. Καθήκοντα γραμματέως τοῦ Συμβουλίου ἄνευ ψήφου ἐκτελεῖ εἷς τῶν γραμματέων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ὁριζόμενος. Τὸ Συμβούλιον παρασκευάζει ἢ ἐπεξεργάζεται, ἐντολῇ τοῦ Ὑπουργοῦ, σχέδια νόμων καὶ Βασιλικῶν Διαταγμάτων καὶ γνωμοδοτεῖ περὶ παντὸς ἀντικειμένου ἐφ’ οὗ ζητεῖται ἡ γνώμη αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀποφαίνεται δ’ ἐπὶ τῶν ἐν τῷ παρόντι νόμῳ εἰδικῶν περιπτώσεων. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας εἰσὶν ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐκτελοῦνται ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινοποιήσεως τούτων. Καθ’ ἣν περίπτωσιν τοῦ Συμβουλίου καλεῖται ὅπως ἀποφανθῇ περὶ ἐπιβολῆς πειθαρχικῆς ποινῆς εἰς τμηματάρχην αʹ τάξεως ἢ περὶ ἀπολύσεώς τινος τούτων, ἀντὶ τῶν δύο τμηματαρχῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν μετέχουσι τούτου ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου προεδρεύων ἅμα τοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου. Χορηγεῖται ἐτήσιον ἐπίδομα δραχμῶν 500 εἰς ἕκαστον τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας καὶ δραχμῶν 200 εἰς τὸν γραμματέα τοῦ Συμβουλίου».

§123Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοῦ νόμου ὅστις ἐψηφίσθη προχθὲς ὑπὸ τῆς Βουλῆς περὶ ἐκκαθαρίσεως ἀνετέθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἡ ἐκκαθάρισις διὰ τοὺς ἔχοντας ἀνώτερον βαθμὸν τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως πρώτης τάξεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας ἀνετέθη ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἐχόντων βαθμὸν κάτω τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως δευτέρας τάξεως συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀνάγκη εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὴν σύνθεσιν τοῦ Συμβουλίου, νὰ ὁρισθῇ καὶ περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν, διότι προκειμένου περὶ ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων πρέπει νὰ ἔχωσι γνώμην ἐκτὸς τῶν τμηματαρχῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οἱ προϊστάμενοι τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως συμπληρωθῇ ἐπὶ τοιαύτῃ βάσει τὸ συζητούμενον ἄρθρον.

§124ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω καὶ ἄλλην παρατήρησιν. Ἐν τῷ τελευταίῳ ἐδαφίῳ νὰ τεθῇ (ἀναγινώσκει)· «Τὸ Συμβούλιον συνεδριάζει ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ γενικοῦ γραμματέως ἢ κωλυομένου ἀναπληροῖ αὐτὸν ὁ προεδρεύων ἀρεοπαγίτης καὶ ἐν ἀπουσίᾳ αὐτοῦ ὁ ἀρχαιότερος καθηγητής».

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκει)· «Οἱ δυνάμει τοῦ νόμου ͵ΒϞΤΘʹ τῆς 31 Μαρτίου 1896 διορισθέντες δημολογισταὶ καὶ βοηθοὶ δημολογιστῶν δύνανται νὰ διατηρηθῶσι καὶ διορισθῶσιν ὡς τοιοῦτοι ἐφ’ ᾧ βαθμῷ καὶ μισθῷ ἔχουσι καὶ ἐν αἷς Νομαρχίαις ὑπηρετοῦσιν, οἱ μὲν δημολογισταί, ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένην πενταετῆ ὑπηρεσίαν δημολογιστοῦ, οἱ δὲ βοηθοὶ δημολογιστῶν, ἂν κέκτηνται δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἢ διετέλεσαν γραμματεῖς βʹ τάξεως Νομαρχίας ἢ δημολογισταὶ ἢ βοηθοὶ δημολογιστοῦ ἐπὶ διετίαν. Οἱ δημολογισταὶ καὶ βοηθοὶ δημολογιστῶν δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς περὶ μονιμότητος διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου. Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου πᾶσα κενουμένη θέσις δημολογιστοῦ πληροῦται διὰ γραμματέως βʹ τάξεως, πᾶσα δὲ θέσις βοηθοῦ δημολογιστοῦ δι’ ἀκολούθου, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ παρόντος νόμου. Ὁ νόμος ͵ΒΤϞΘʹ τῆς 31 Μαρτίου 1896 καταργεῖται ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου».

§127ΣΤ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, ὥστε νὰ διατηρηθῶσι καὶ νὰ διορισθῶσιν οἱ διατελέσαντες...

§128ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «διορισθῶσιν».

§129ΣΤ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Εἶναι τοῦτο μία ἀδικία.

§130Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος θὰ εἴπω ὀλίγα. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου ὑπῆρχεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ συνταχθέντι ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ διεμαρτυρήθη ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, κατόπιν δ’ ἐσκέφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐκανόνισε τὸ ζήτημα οὕτως, ὥστε νὰ δύνανται ν’ ἀναδιορισθῶσι, κατόπιν ὅμως γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ὅπερ παρέχει ἐγγυήσεις. Ὑμεῖς μετεβάλετε τὴν διάταξιν καὶ εἴπετε νὰ διατηρηθῶσιν ἢ ν’ ἀναδιορισθῶσιν ἄνευ τοῦ αὐτοῦ ἐλέγχου τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικήσεως. Ἡ ἡμετέρα τροπολογία ὅμως ἔρχεται καὶ λέγει ὅτι πρέπει νὰ διορισθῶσι καὶ οἱ ὑπάρχοντες καὶ οἱ διατελέσαντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ἔχωσι προηγουμένην ὑπηρεσίαν, πρέπει ὅμως νὰ δοθῇ προσοχὴ εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ἵνα μὴ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπάλληλοι ἀκατάλληλοι. Τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς ὑμᾶς, διότι νομίζω ὅτι καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἐξασφαλίζει καὶ δικαιώματα ὑπηρετησάντων δὲν καταργεῖ. Δημιουργεῖτε διὰ τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον εἰσάγετε τὴν ἀνισότητα. Ταῦτα λέγω ἐκ πόνου πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ παρακαλῶ νὰ τὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας.

§131ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀμφιβάλλω πολὺ ἂν ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι συμφέρουσα.

§132Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τμῆμα σᾶς συνιστᾷ νὰ προσλάβητε γραφεῖς καὶ νὰ τοὺς προαγάγητε εἰς γραμματεῖς δευτέρας τάξεως.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς ἔχει διατυπωθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Πρέπει νὰ τεθῇ «δύνανται νὰ διατηρηθῶσι καὶ διορισθῶσι», διότι τὸ «μακάριοι οἱ κατέχοντες» δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ. Οἱ δημολογισταὶ πρέπει νὰ λείψωσι, διότι, ἀφοῦ δὲν δίδομεν μονιμότητα εἰς αὐτούς, εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ ζητήσωμεν πρόσθετα προσόντα. Νὰ λείψωσι τὰ δύο ταῦτα. Ἡ διάταξις αὕτη περὶ δημολογιστῶν πρέπει νὰ συνδυασθῇ πρὸς τὴν τοῦ ἄρθρου 2 περὶ γραμματέων δευτέρας τάξεως δυνάμει διαγωνισμοῦ γενομένων, διότι διὰ τούτων ἠθελήσαμεν ν’ ἀντικαταστήσωμεν τοὺς δημολογιστάς. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ προσθήκη τοιαύτη δι’ ἧς νὰ ἐνδεικνύηται ὅτι οἱ δημολογισταὶ θὰ μείνωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μέχρις ὅτου ἀναπληρωθῶσιν ὑπὸ τῶν γραμματέων.

§134Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οἱ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας;

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ λάβωσι θέσιν ἄλλου γραμματέως.

§136Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Οἱ δημολογισταὶ βαθμηδὸν ἀφαιροῦνται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἐφ’ ὅσον εἰσάγονται εἰς αὐτὴν γραμματεῖς δευτέρας τάξεως ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ προερχόμενοι.

§137Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διατί νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τοῦ διαγωνισμοῦ;

§138Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπερρίφθη ἐκ τοῦ ἄρθρου 2.

§139Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δυστυχῶς ἡ παροῦσα Σύνοδος παρουσίασε τὸ γινόμενον εἰς τοὺς ναοὺς κατὰ τὴν ὥραν τῶν μνημοσύνων, ὅτι ἐκ τοῦ δίσκου τῶν κολλύβων λαμβάνει πρῶτος ὁ ἀρχιεπίσκοπος, ἔπειτα οἱ ἐφημέριοι, οἱ ψάλται καὶ οὕτω καθεξῆς, ὁ δὲ λοιπὸς κόσμος λαμβάνει ὅ,τι δύναται. Ἡ Βουλὴ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει οὕτω νὰ νομοθετῇ, ἀλλὰ δικαίως, νὰ μὴ ἀδικῇ πολίτην Ἕλληνα ἔχοντα τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ ἔχῃ τὰ μέσα πλησίον τῆς Ἐπαναστάσεως ἢ πολιτευομένων ἢ κυβερνητῶν. Ἔχομεν νομοσχέδια τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ὑποβεβλημένα, ἅτινα πάντες γνωρίζομεν ὅτι εἶναι καθαρῶς προσωπικά, ἐνῷ ἡ ἐκκαθάρισις πρέπει νὰ γίνῃ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει συμπαθειῶν ἢ ἀντιπαθειῶν. Δὲν ἔχω κανένα λογιστὴν ὑπὲρ οὗ νὰ ἐνδιαφέρωμαι, ἀλλὰ βεβαίως ἡ ἱκανότης δὲν πρέπει νὰ κρίνηται ἐξ ἑνὸς πτυχίου.

§140ΕΠΑΜ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ δίπλωμα εἶναι ἀναγκαιότατον.

§141Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δέχεσθε ὅτι δύνανται νὰ διορισθῶσιν ὡς ἔχοντες τὰ προσόντα καὶ οἱ ἐκτὸς ὑπηρεσίας τελοῦντες, ἀλλὰ διατελέσαντες προηγουμένως δημολογισταί, δέχεσθε δὲ συνάμα ὅτι πᾶσα κενωθησομένη θέσις πληρωθήσεται ὑπὸ τῶν γραμματέων μετὰ διαγωνισμόν, νομίζω ὅτι δὲν κάμνετε τίποτε.

§142Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἀντελήφθητε τὴν τροπολογίαν τὴν γενομένην δεκτὴν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§143Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Σήμερον κατέχονται αἱ θέσεις ὑπ’ ἐκείνων οἵτινες τὰς κατέχουσιν, ἀλλ’ ἵνα διορισθῇ ὁ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας πρέπει νὰ κενωθῇ θέσις, ἥτις ὅμως πληροῦται διὰ τῶν γραμματέων.

§144Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ τῶν ἀκολούθων.

§145Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Μάλιστα. Ἄρα οἱ διατελοῦντες ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὑπηρετήσαντες προηγουμένως ὡς δημολογισταί, δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι.

§146Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐντὸς τριετίας δύνανται νὰ διορισθῶσιν. Ἀλλὰ τέλος πάντων πρέπει νὰ βγῇ καὶ ὁ τρόπος αὐτός.

§147Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βαθμηδὸν θέλετε εὑρεθῇ εἰς τὸ ἀπροχώρητον, διότι, ὅταν οἱ δημολογισταὶ παυθῶσι, δὲν θὰ ἔχητε τοὺς διαγωνισθησομένους γραμματεῖς. Ἄρα διὰ τίνων θὰ τοὺς ἀντικαταστήσητε; Διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ θέλετε τρία ἔτη, ἵνα φθάσητε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Τοὺς νῦν ὑπηρετοῦντας δὲν δύνασθε νὰ διορίσητε. Λοιπὸν θέσατε «μετὰ τριετίαν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου κλπ.».

§148Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας μου προλαμβάνεται τὸ ἄτοπον. Ἵνα γίνῃ γραμματεύς τις διὰ διαγωνισμοῦ, ἀπαιτεῖται τριετία, καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι τοιοῦτοι, ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι, διορίζονται δημολογισταί.

§149Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σύμφωνοι.

§150Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν πρώτοις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀναγράφεται «ἐν αἷς Νομαρχίαις ὑπηρέτησαν»· διατί ὄχι εἰς ἄλλας;

§151Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐλύθη τὸ ζήτημα.

§152Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἐλύθη. Ἄς λείψωσιν αὐτὰ τὰ σανσκριτικά, τὰ ὁποῖα μεταχειριζόμεθα, ὅταν θέλωμεν νὰ καλύψωμεν τὴν πραγματικὴν ἔννοιαν. Πρέπει νὰ γραφῇ ὅτι «δύνανται νὰ διορισθῶσιν οἱ δημολογισταὶ ἢ προϋπηρετήσαντες ἐν πάσαις ταῖς Νομαρχίαις».

§153ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ δέχομαι.

§154Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς ἑτέραν διάταξιν. Ἐπιμένει ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Βάλτου ὅτι τὸ «ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου» ἔχει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν διισχυρίσθη, ἐνῷ δύναται νὰ τεθῇ ὅτι «πᾶσα κενουμένη θέσις δημολογιστοῦ πληροῦται διὰ γραμματέως δευτέρας τάξεως ἢ προϋπηρετήσαντος ὡς δημολογιστοῦ».

§155ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐδέχθημεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στράτου.

§156Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν.

§157Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰ τρία πρῶτα ἔτη, ὡς διεσκευάσθη, ἔχει.

§158Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰ τρία πρῶτα ἔτη δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διορίσητε δημολογιστὰς ἄνευ διαγωνισμοῦ· διατί νὰ μὴ ἔχητε δικαίωμα κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου νὰ διορίζητε ὑπουργικοὺς γραμματεῖς;

§159Σ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω διὰ τὴν σύνταξιν τῶν ὑπαλλήλων. Διατί νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεων τῶν ὑπαλλήλων τῶν πολιτικῶν; Διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ὑπηρέτησαν εἰς τὴν οἰκονομικήν, τελωνειακήν, ἢ ταμειακὴν ὑπηρεσίαν.

§160ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§162Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 ἔχω μίαν παρατήρησιν. Νομίζω ὅτι εἴχετε ἀποδεχθῆ ὅτι προκειμένου περὶ ἐκείνων οἵτινες διετέλεσαν ἢ διατελοῦσι διοικητικοὶ ὑπάλληλοι νὰ μὴ δύνανται νὰ προαχθῶσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουσι μὲν δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς, ἀλλ’ ἔχουσι τὰ ἄλλα προσόντα. Ὅπως ὅμως εἶναι ἡ διατύπωσις περιλαμβάνει καὶ τοὺς νομάρχας καὶ διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ κάμητε διάκρισιν.

§163Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πλὴν τῶν νομαρχῶν.

§164Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο παρέλκει ἐντελῶς.

§165Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι δά!

§166Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀφοῦ ἀπεφασίσαμεν ὅτι οἱ προϋπηρετήσαντες εἰς θέσεις διοικητικὰς νὰ δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς τὰς θέσεις ἃς κατεῖχον, ἐνταῦθα κάμνομεν μίαν ἐξαίρεσιν, ὅτι μέχρι γραμματέως αʹ τάξεως δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο. Οἱ προϋπηρετήσαντες τμηματάρχαι δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι; Τὸ τοιοῦτον ἐπετρέψαμεν χθὲς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, αὐτὸ δὲ ἦτο καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, νὰ δύνανται καὶ οἱ προϋπηρετήσαντες τμηματάρχαι νὰ διορισθῶσι, καὶ αὐτὸ ἦτο ἡ ἔννοια πάντων τῶν λεχθέντων. Πῶς θὰ ἐκβιάσητε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν εἰς ἀνωτέραν θέσιν νὰ δεχθῇ τὴν κατωτέραν; Διατί ἐξαιρεῖτε αὐτοὺς τῆς εὐεργετικῆς διατάξεως;

§167Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ διατί οἱ ὑπηρετοῦντες ἤδη δὲν ὑπάγονται εἰς τοῦτο;

§168Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἷς ἦτο τμηματάρχης ἄνευ διπλώματος, ὅστις καὶ ἔφυγε· δὲν ὑπάρχει πλέον.

§169ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 14 ἔγινεν ἤδη ἡ ἑξῆς τροποποίησις (ἀναγινώσκει)· «Δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἄνευ διαγωνισμοῦ, εἰς ἣν θέσιν εἶχον κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀπολύσεώς των διατελέσαντες τμηματάρχαι, γραμματεῖς παρὰ τῷ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείῳ ἢ γραμματεῖς παρὰ Νομαρχίᾳ, ἐὰν ἐπὶ τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν ἀπεφήνατο κτλ., οἱ δὲ τμηματάρχαι, καὶ ἂν κέκτηνται δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς».

§170ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Αὐτὴ εἶναι προσθήκη ἡ ὁποία ἐγένετο τώρα. Ἡμεῖς δὲν νομοθετοῦμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψει πρόσωπα· (ἂν εἷς ὑπάρχει τμηματάρχης, δύο ἢ τρεῖς ἄνευ διπλώματος, τοῦτο εἶναι ἄγνωστον εἰς ἡμᾶς. Ὅταν νομοθετῶμεν, δέον νὰ νομοθετῶμεν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ. Οἱ προϋπηρετήσαντες ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἐπανακτήσωσι τὰς θέσεις των ὄχι εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ μετὰ γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας. Ὅταν τὸ Συμβούλιον συνιστᾶτε ἀπὸ καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἀπὸ τόσους ἀνωτέρους ὑπαλλήλους, διατί δυσπιστεῖτε ἀκόμη; Ἂν εἶναι ἱκανοί, θὰ εἰσαχθῶσιν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου· ἄλλως οὐχί.

§171ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὅπως εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου νομίζω ὅτι δὲν ἀποβλέπει εἰς πρόσωπα· τοὐναντίον ὅπως ὑμεῖς ἐπιζητεῖτε νὰ γίνῃ ἠδύνατό τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι τοῦτο ἀποβλέπει εἰς πρόσωπα.

§172ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποθέτητε ὅ,τι θέλετε, κατὰ τὸν ἴδιον δὲ τρόπον ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποθέτω περὶ παντὸς συζητοῦντος ἐνταῦθα. Δὲν δυνάμεθα διὰ γενικῆς διατάξεως νὰ καλύψωμεν προσωπικὰς ἀξιώσεις. Ἂν ὑπάρχουσι, Κύριοι, τμηματάρχαι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν οἵτινες θέλουσι νὰ ἔχωσι τὸ μονοπώλιον, διότι ἔχουσιν αὐτοὶ δίπλωμα, αὐτὸ δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Βουλήν. Ἡμεῖς προστατεύομεν τοὺς προϋπηρετήσαντας ὑπαλλήλους, οἵτινες ἀπελύθησαν οὐχὶ δι’ ἔλλειψιν χρηστότητος, οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ διότι δὲν ἦσαν συμπαθεῖς πρὸς τὴν ἰσχύουσαν πολιτικήν, ἐξ αὐτῶν δὲ τῶν ὑπαλλήλων τῶν οὕτω πως ἀπολυθέντων νομίζετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ τις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ θέτετε τοιαύτην διάταξιν;

§173ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχοντες τὰς ἐγγυήσεις τοῦ Συμβουλίου, ὅπερ θὰ γνωμοδοτήσῃ, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ παραχωρήσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖτε ὑπὲρ τῶν προϋπηρετησάντων. Πᾶς μὴ χρηστός, ἂν τυχὸν ὑπάρχῃ μεταξὺ τῶν προϋπηρετησάντων, ἔχομεν τὴν ἐγγύησιν τοῦ συμβουλίου ὅτι δὲν θὰ διορισθῇ.

§174Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εὐχαριστῶ, κύριε Πρόεδρε. Ἐν τῇ βʹ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἄρωμεν ἓν ἄτοπον. Λέγει ἡ παράγραφος αὕτη (ἀναγινώσκει)· «Οἱ διατελοῦντες ἐν ὑπηρεσίᾳ γραμματεῖς αʹ τάξεως, οἱ μὴ κεκτημένοι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς, ἐφ’ ὅσον διατηροῦνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ δικαιοῦνται εἰς προσαύξησιν τῆς μισθοδοσίας των κατὰ δραχμὰς 30 μηνιαίως κλπ.».

§175ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Αὐτὸ θὰ διαγραφῇ, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεδέχθη τὴν γνώμην σας.

§176Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι· νὰ μὴ διαγραφῇ.

§177Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρεχώρησε τοῦτο, ὥστε οἱ προϋπηρετήσαντες ἐπὶ βαθμῷ τμηματάρχου νὰ δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν ἐπὶ τῷ αὐτῷ βαθμῷ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἄνευ διπλώματος, ἀλλὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὴν ὑποχώρησιν ὥστε οἱ γραμματεῖς οἱ μὴ ἔχοντες δίπλωμα νὰ δύνανται νὰ προαχθῶσι. Προτιμότερον νὰ σχίσωμεν ὅλον τὸν νόμον καὶ νὰ τὸν ἀκυρώσωμεν.

§178Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ λέγομεν κατωτέρω.

§179Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε μάλιστα.

§180Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Λοιπὸν ἡ βʹ παράγραφος προβλέπει περὶ προσαυξήσεως ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς. Ἐρωτῶ ὑμᾶς· ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς —καὶ ὁμιλῶ τώρα ὑπὲρ αὐτῶν—διατί νὰ μὴ ἀπολαύωσι τῆς προσαυξήσεως ταύτης; Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι αὐτοὶ προάγονται, ἀλλὰ πόσαι εἶναι αἱ θέσεις τῶν τμηματαρχῶν; Τρεῖς ἢ τέσσαρες· θὰ ὑπηρετῶσι λοιπὸν ὡς γραμματεῖς Ὑπουργείου ἢ γραμματεῖς Νομαρχίας ἐπὶ ἔτη μακρά. Διὰ τοῦτο πρέπει ν’ ἀπαλείψητε τὰς λέξεις «οἱ μὴ κεκτημένοι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς», διότι ἡ εὐεργετικὴ αὕτη διάταξις, ἂν τεθῇ, πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὲρ πάντων, ἄλλως ν’ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρος.

§181ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὴ ἡ διάταξις ἡ εὐεργετικὴ ἐτέθη δι’ ἐκείνους οἵτινες κατ’ ἀνάγκην εἶναι στάσιμοι, δὲν δύνανται νὰ προαχθῶσι, διότι δὲν ἔχουσι δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς· ἐτέθη δ’ ὡς ἀρχὴ ὅτι ὁ τμηματάρχης πρέπει ἐφεξῆς νὰ ἔχῃ δίπλωμα. Λοιπὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς οὕτω στασίμους παρέχεται ἡ ἐνθάρρυνσις τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ μέχρις ὡρισμένου ὁρίου, ὥστε, ὅταν ἐξέλθωσι τῆς ὑπηρεσίας, λόγῳ τοῦ μακροῦ χρόνου νὰ ἔχωσι σύνταξιν ἀνωτέραν, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ νὰ ἔχωσι μισθὸν αὐξανόμενον ἐπαρκέστερον πρὸς τὰς ἀνάγκας. Περὶ τῶν γραμματέων τῶν ἐχόντων δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς, ἐπειδὴ δὲν ἀποκλείεται ἡ προαγωγή, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ ἡ προσαύξησις.

§182Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀλλὰ ποία προαγωγή; Θὰ τοὺς θέσητε εἰς ἥσσονα μοῖραν ἀπὸ τοὺς μὴ ἔχοντας δίπλωμα.

§183ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂν γραμματεὺς ἔχων δίπλωμα δὲν κατορθώσῃ σὺν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου μιᾶς γενεᾶς νὰ φθάσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τμηματάρχου, τοῦτο σημαίνει ὅτι αὐτὸς δὲν ἔχει ἱκανότητα.

§184Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν τῷ τέλει τῆς βʹ παραγράφου λέγετε· «ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως δεκαπενταετοῦς ἐν ὅλῳ διοικητικῆς ὑπηρεσίας». Διατί ὄχι «δημοσίου συνταξίμου ὑπηρεσίας», ἵνα ὁ ὑπάλληλος ὁ ἔχων δεκαπενταετῆ εἴτε διοικητικὴν εἴτε δικαστικὴν ὑπηρεσίαν καὶ συμπληρώσας ὑπηρεσίαν ἐξερχόμενος τῆς ὑπηρεσίας νὰ τυγχάνῃ τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ; Αὐτὸ ἐδέχθητε εἰς πάσας τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Ἄν ἠθέλετε ν’ ἀκούσητε τὴν γνώμην μου, θὰ προετίμων νὰ διεγράφετο ἡ διάταξις αὕτη.

§185ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἠδύνατο νὰ διαγραφῇ αὐτὸ διότι δὲν ὑπάρχει εἰς κανὲν ἄλλο Ὑπουργεῖον, καὶ ὁ ὀργανισμὸς τῶν Ὑπουργείων ἔπρεπε νὰ εἶναι ὁμοιόμορφος, ἀλλὰ τοῦτο παρεισέφρησεν ἐνταῦθα καὶ δὲν θέλω ἐγὼ ν’ ἀξιώσω τὴν διαγραφήν.

§186Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐννοεῖτε τὴν προσαύξησιν· ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὴν ἐν τέλει τῆς βʹ παραγράφου φράσιν «ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως δεκαπενταετοῦς ἐν ὅλῳ διοικητικῆς ὑπηρεσίας», καὶ ζητῶ νὰ διορθωθῇ ἀντὶ «διοικητικῆς» εἰς «δημοσίας συνταξίμου», διότι ὑπάλληλοι ἔχοντες δεκαετῆ ὑπηρεσίαν διοικητικὴν καὶ πενταετῆ δικαστικὴν δὲν σημαίνει ὅτι δὲν πρέπει νὰ τύχωσι τοῦ αὐτοῦ εὐεργετήματος. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει δυσκολίαν νὰ δεχθῇ τοῦτο.

§187ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μάλιστα· τὸ δέχομαι.

§188Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς ὅσα εἶπε πρὸ ὀλίγου, διότι θὰ εἶναι δῶρον ἄδωρον ἡ διάκρισις τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐχόντων δίπλωμα. Λέγετε ὅτι ἔχουσι προαγωγήν, ἀλλὰ ποίαν προαγωγήν ἔχουσιν, ὅταν ἔχωμεν τέσσαρας θέσεις τμηματαρχῶν καὶ εἶναι 26 ἢ 28 οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι; Πότε θὰ προαχθῶσι;

§189ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχουσι καὶ θέσεις νομαρχῶν.

§190Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Θὰ σᾶς παρακκαλέσω πολὺ νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τοῦτο.

§191Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοιαύτη ἀδικία, ὥστε ὁ ἔχων δίπλωμα νὰ λαμβάνῃ μικρότερον μισθὸν ἀπὸ τὸν μὴ ἔχοντα.

§192Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§193Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διαγραφὴν τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι τὸ δεύτερον ἐδάφιον ἔχει τοῦτον τὸν σκοπὸν τὸν εἰδικόν, ὁ ὁποῖος ἀποκλείει τὴν ἀνάμιξιν τοῦ πρὸς τὴν ἄλλην τροπολογίαν ἥτις ὑπεβλήθη. Ἐσταματήσαμεν τοὺς γραμματεῖς αʹ τάξεως εἰς τὸν βαθμόν των καὶ δὲν ἐπιτρέπομεν εἰς αὐτοὺς προαγωγήν, ἐὰν δὲν ἔχωσι δίπλωμα. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς ἀντάλλαγμά τι καὶ τοιοῦτον ἐδώσαμεν τὴν αὔξησιν 30 δραχμῶν κατὰ πενταετίαν.

§194Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰς οὐδένα ἐξ ἡμῶν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν βάσιν τῆς Πολιτείας, τὸ Σύνταγμα. Πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διάταξιν εὐνοοῦσαν τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τούτου καὶ τὴν διάταξιν ταύτην δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν ἄλλων Ὑπουργείων. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν ταύτην. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ ἰσότης μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν; Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης.

§195ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ἡ ἐπίκλησις τοῦ Συντάγματος νὰ γίνῃ ἐν δέοντι. Ἐγὼ δὲν ἀποδέχομαι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοιαύτην διάταξιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν· ἐγὼ, ἂν ἠκούετο ἡ γνώμη μου, θὰ συνεβούλευον νὰ διαγραφῇ καὶ ἐντεῦθεν· κατὰ συνέπειαν εἶμαι ἐν πλήρει τάξει. Ἂν ὑμεῖς ἀρέσκεσθε εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν· δεχθῆτέ την διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο.

§196Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὑφ’ οὓς ὅρους λέγετε αὐτὴν τὴν στιγμήν, δηλαδὴ νὰ μὴ ἐπεκταθῇ εἰς πάντων τῶν Ὑπουργείων τοὺς ὑπαλλήλους, εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐναντίος τῆς διατάξεως ταύτης.

§197Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ αὐτὴ ἡ ἀνισότης. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 14).

§198Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἔχοντας βαθμὸν κατώτερον τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως καὶ μὴ διατελοῦντας ἐν τῇ θέσει, τί μέτρον ἐλήφθη; Δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν;

§199Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ δευτέρας τάξεως γραμματεῖς δύνανται, οἱ δὲ γραφεῖς θὰ γίνωσιν ἀκόλουθοι κατόπιν διαγωνισμοῦ. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὸ ἄρθρον 15, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 16).

§200Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Μίαν ἁπλῆν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, κύριοι Βουλευταί. Τὸ ἄρθρον 16 ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Δὲν ἐννοῶ διατί πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς διατάξεως τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων οἱ δημολογισταί.

§201Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶναι διοικητικοὶ ὑπάλληλοι.

§202Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι μὲν διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, ἀλλ’ ἀκριβῶς, ἐὰν ὑπάρχωσιν ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου, εἶναι οἱ δημολογισταί, διότι αὐτοὶ εἶναι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων, τὰ οἰκονομικὰ τῶν κοινοτήτων, τὰ οἰκονομικὰ πάντα. Παρακαλῶ λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ διαγράψητε ἐκ τοῦ τετάρτου στίχου τοῦ ἄρθρου τούτου τὴν λέξιν «δημολογισταί».

§203ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν δικαιολογεῖται ἡ ἐξαίρεσις τῶν δημολογιστῶν. Γινώσκομεν πάντες ὁποίας ἀξίας εἶναι οὗτοι. Λοιπὸν ἡ ἐξαίρεσις πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§204Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι καὶ οἱ μὴ ἐντόπιοι ὑπάλληλοι δὲν εἶναι καλυτέρας χρηστότητος ἀπὸ τοὺς ἐντοπίους.

§205ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς δοκιμάσωμεν. Λοιπὸν ἂς διαγραφῇ ἡ λέξις «δημολογισταί». (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἐτροπολογήθη). (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17). Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§206ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 18 τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Τὰ καθήκοντα Βασ. Ἐπιτρόπου παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ ἀνατίθενται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῷ Γενικῷ Γραμματεῖ κλπ.».

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν προστίθεται νέον ἄρθρον 19. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν. Ἄρθρον 19 γινόμενον 20 (ἀναγινώσκεται).

§208Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁρίζεται ὅτι οἱ ὑγειονόμοι εἰς τὸ μέλλον θὰ εἶναι μόνον ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ· ἀποκλείονται ἐντελῶς οἱ πολιτικοί.

§209ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Διὰ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν εἰς ἕτερον νομοσχέδιον.

§210Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι προκατάληψις σᾶς ἔφερεν εἰς τοῦτο ἕνεκεν ἑνὸς προσώπου.

§211Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πρὸ ὀλίγου εἴπετε ὅτι τὸ τμῆμα τῆς ὑγιεινῆς πρέπει νὰ διευθύνηται ὑπὸ διοικητικοῦ ὑπαλλήλου, τώρα δὲ λέγετε ὅτι ὁ ὑγειονόμος πρέπει νὰ εἶναι ἀξιωματικός. Διότι ὁ Τσιφλάκος ἔκλεψε πρέπει νὰ κλείσωμεν τὴν θύραν εἰς τοὺς πολιτικούς;

§212Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀκούσητε τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔχω (ἀναγινώσκει)· «Ὑγειονόμος δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰατρὸς τοῦ κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν στρατοῦ κλπ.»

§213ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, διὰ ν’ ἀποκτήσωμεν τὸν ἀγαθὸν ὑγειονόμον ἀλλὰ καὶ οἰκονομίαν ἐνταυτῷ προσεφύγομεν εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἰατροὺς τῆς ξηρᾶς, καὶ τοῦτο διότι τὸ ζήτημα λύεται δι’ ἐπιμισθίου, ἐνῷ, ἂν θέσωμεν πολιτικοὺς ἰατρούς, δὲν θέλομεν πλέον ἐπιμίσθια, ἀλλὰ μισθούς, καὶ μάλιστα καλούς.

§214Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑγειονόμων, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑγειονόμοι οὗτοι ὑποπίπτοντες εἰς παραβάσεις ὑπάγονται εἰς τὰ κοινὰ ποινικὰ δικαστήρια.

§215ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§216Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δι’ ὅσων εἶπε κατεδίκασεν ὁλόκληρον τὸ ἰατρικὸν σῶμα τὸ πολιτικόν.

§217ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§218Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ ἐξηγηθῶ. Εἴπετε ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἰατροὶ δὲν παρέχουσιν ἐγγυήσεις.

§219ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι, διὰ νὰ ἔχωμεν χρησίμους πολιτικοὺς ἰατρούς, πρέπει νὰ τοὺς ἔχωμεν ἐμμίσθους· ἐπειδὴ δὲ διὰ νὰ ἔχωμεν ἐμμίσθους ὑγειονόμους πολιτικούς, πρέπει νὰ πληρώσωμεν μισθούς, καὶ καλοὺς μισθούς, ἠναγκάσθημεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τοὺς στρατιωτικούς, ἵνα τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἐκτελῶμεν δι’ ἐπιμισθίων.

§220Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· ποῦ ἔχει αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικούς; Ἔχει ἐν διαθεσιμότητι ἰατροὺς ἀξιωματικοὺς μὴ χρησίμους;

§221ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἰατροὺς ὅσους θέλετε.

§222Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τοὺς ἔχοντας ὀργανικὰς θέσεις, ὥστε νὰ τοὺς τοποθετήσητε ὑγειονόμους; Θὰ δημιουργήσητε νέας θέσεις ἐν τῷ στρατῷ;

§223ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§224Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μάλιστα, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἰατροὶ εἶναι τοποθετημένοι εἰς ὀργανικὰς θέσεις. Ὅταν τοὺς προσλάβητε ἀπ’ ἐκεῖ, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ προσθέσητε νέας θέσεις δι’ ἐκείνας εἰς ἃς ἦσαν τοποθετημένοι οἱ ἰατροί. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ οἰκονομίας, ἀλλὰ περὶ δημιουργίας νέων θέσεων.

§225ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ προσθέσωμεν «δι’ ἀποσπάσεως».

§226Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§227ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχετε δίκαιον. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον· «ἀποσπώμενοι».

§228ΑΝΤ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ ἀπόσπασις πάντοτε συνεπάγεται τὴν δημιουργίαν κενῶν, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ συμπληρώσητε. Συνεπῶς λόγος οἰκονομίας δὲν δύναται νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου τούτου, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀποκλεισθῶσιν οἱ ἰδιῶται ἰατροί, οἱ ὁποῖοι τὰς αὐτὰς γνώσεις ἔχουσιν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν πρέπει τὰ πάντα νὰ διαθέσωμεν ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ν’ ἀποκλείσωμεν ἐντελῶς τοὺς ἰδιώτας. Νομίζω ὅτι τὸ μέτρον τῆς δικαιοσύνης ἐπιβάλλει ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον διὰ τῆς λέξεως «δύναται», ἵνα ὁ Ὑπουργὸς προσλάβῃ καὶ ἰδιώτας.

§229Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς ὁ συνάδελφος κ. Μοσχούλας εἶπεν ὅ,τι ἤθελον νὰ εἴπω καὶ ἐγώ. Ἐγὼ λέγω τοῦτο· ὁ ἰατρὸς αὐτὸς ὁ στρατιωτικὸς ἢ ὁ ναυτικός, ὁ ὁποῖος θὰ μετατεθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ὑγειονόμου λ. χ. Πειραιῶς, ἔχει ἐργασίαν τινὰ ἐν τῷ στρατῷ ἢ τῷ ναυτικῷ ἢ εἶναι ἀργόμισθος, εἰς ὃν θὰ δώσωμεν ἐνασχόλησιν; Ἐὰν εἶναι χρήσιμος εἰς τὸν στρατόν, ἕπεται ὅτι ἡ ἀπόσπασις αὐτοῦ θέλει ἐπιφέρει κενόν, ἐὰν δὲν εἶναι χρήσιμος, τότε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι στρατιωτικὸς ἰατρός.

§230ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν Δήλῳ π. χ. καὶ σήμερον ὁ ὑγειονόμος εἶναι πάντοτε ἀπεσπασμένος ἰατρός, δὲν ἀπαγορεύεται δὲ ἡ τοιαύτη ἀπόσπασις εἰς τοιαῦτα ἔργα λόγῳ τοῦ ὅτι ἔχει καὶ ἄλλην ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ. Διὰ νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἀπόσπασις τούτου σημαίνει ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ δὲν ἀπαιτεῖ ὅλον τὸν χρόνον αὐτοῦ καὶ δύναται νὰ ἐκτελῇ καὶ ἄλλην ὑπηρεσίαν.

§231Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν παραδέχεται ὅτι ὁ ὑγειονόμος Πειραιῶς ἔχει ἀσχολίαν ἀπὸ πρωίας μέχρι νυκτός;

§232ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἷς εἶναι αὐτός.

§233Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν οὗτος νὰ προσφέρῃ ἄλλην ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ; Εἶναι ἀδύνατον. Δὲν ἐννοεῖτε ὅτι θέλομεν ἐκεῖ ἕνα ἀξιωματικὸν ἀπεσπασμένον διὰ μίαν θέσιν;

§234ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς ὡρισμένον χρόνον.

§235Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ συνηθίσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου, διότι πάντες θὰ ζητῶσι νὰ γίνωσιν ὑγειονόμοι καὶ θὰ παραιτῶσι τὸ κύριόν των ἔργον.

§236ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς διαφεύγει ὅτι εἶναι ἐπὶ μίαν τριετίαν;

§237Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ διὰ τρεῖς μῆνας ἐὰν εἶναι ὑγειονομικός τις ἀξιωματικὸς μακρὰν ἀπὸ τὸν κλάδον του, πάντοτε θὰ τὸν παραμελήσῃ.

§238ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ, θὰ μείνωμεν πάλιν μὲ τὸ σύστημα τῶν ὑγειονόμων τοὺς ὁποίους εἴχομεν καὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ λείψωμεν.

§239ΕΜ. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, κύριε Πρόεδρε, ἂν θὰ δημιουργηθῶσι κενὰ καὶ θὰ ληφθῇ ἀνάγκη προσθήκης νέων θέσεων εἰς τοὺς στρατοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι ἡ παρεμβολὴ προσκομμάτων εἰς τὴν λιμενικὴν καὶ ναυτικὴν ἐν γένει κίνησιν διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποδειχθῇ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ὡς ἐπιβλαβὲς καὶ ἄστοχον. Διότι ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀστόχου ἐκείνου μέτρου ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, δι’ οὗ κατηργήθησαν τὰ ὑγειονομεῖα τοῦ Κράτους καὶ ἀπὸ τοὺς μεγαλυτέρους λιμένας καὶ συνεχωνεύθησαν αἱ δύο ὑπηρεσίαι μετὰ τῆς λιμενικῆς εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον, πολλαὶ δυσκολίαι ἀνεφύησαν κατὰ τὴν λιμενικὴν κίνησιν, ἐξ ἧς πολλὰς ζημίας ὑπέστη ἡ ναυτιλία. Οὕτω πρὸ ἡμερῶν, διότι εἷς ἐπιβάτης ἀπέθανεν ἐν πλῷ, ὁ ἁρμόδιος λιμενάρχης ἐκτελῶν χρέη καὶ ὑγειονόμου διέταξεν ὅπως τεθῇ τὸ πλοῖον ὑπὸ κάθαρσιν, καὶ οὕτως οὐ μόνον ἐπλήρωσεν ὁ ἰδιοκτήτης 600 δρχ., ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκ τούτου, ἐκ τῆς ἐπιγενομένης βραδύτητος, ἀπώλεσε τὸ δρομολόγιόν του, ἐξ οὗ τῷ ἐπῆλθε ζημία 7–8 χιλιάδων δραχ. Καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε· ποῦ ἠκούσθη, εἰς ποίαν ξένην νομοθεσίαν ἀναγράφεται, ὅτι, ὅταν ἀποθάνῃ ἐπιβάτης τις ἐν τῷ ἀτμοπλοίῳ, τὸ ἀτμόπλοιον πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ κάθαρσιν; Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ παραλύσῃ ἐντελῶς ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία, καὶ ἐν περιπτώσει ποινικῆς παραβάσεως οὐδὲ κἂν θὰ ὑπάγωνται οὗτοι εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια.

§240ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶπον ὅτι θὰ ὑπάγωνται εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια.

§241ΕΜ. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, ἢ τοὐλάχιστον νὰ γένηται δυνητικόν, ὥστε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θ’ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἄστοχον τοῦ μέτρου νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ καθεστὼς καὶ νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ψηφίσῃ νόμον ἀναστέλλοντα τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου τούτου.

§242Ν. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Πάντες γνωρίζετε, ὅτι ὅσον καὶ ἂν ὑπηρέτησαν οἱ στρατιωτικοὶ ἰατροί, οὐδαμοῦ ἔχομεν παράδειγμα ὅτι συνέβη σκάνδαλον, ἐνῷ ὅπου ἰδιῶται ἰατροὶ εἰς διάφορα μέρη ὑπηρέτησαν ἔχομεν πλεῖστα ὅσα παραδείγματα.

§243Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιασθῶσιν εἴτε ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως εἴτε ἐν καιρῷ γυμνασίων καὶ νὰ περιλάβητε διάταξιν ὅτι ἐν περιπτώσει κωλύματος νὰ ἐπιτρέπηται ὁ διορισμὸς πολιτικοῦ ὑγειονόμου, διότι, ἐὰν εὑρεθῆτε πρὸ μιᾶς ἀρνήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἕνεκεν ὑπηρεσιακοῦ λόγου, τί θὰ κάμητε;

§244Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τρεῖς εἶναι ἐν ὅλῳ.

§245Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐπίσης φρονῶ ὅτι ἀντὶ τριετίας καλὸν θὰ ἦτο νὰ ὑπηρέτουν μόνον διετίαν.

§246ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ προστεθῇ, δυνάμεθα δὲ νὰ εἴπωμεν ἐπίσης ἐνταῦθα ὅτι ἐλλείψει τῶν στρατιωτικῶν τούτων ἰατρῶν δύνανται νὰ προσληφθῶσιν ἰατροὶ πολιτικοὶ εἴτε στρατιωτικοὶ συνταξιοῦχοι μετὰ τοῦ ἐπιμισθίου.

§247Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν διαφωνῶ, κύριε Πρόεδρε· σᾶς παρακαλῶ μόνον χάριν αὐτοῦ τοῦ συμφέροντος τῆς ὑπηρεσίας, χάριν αὐτῆς τῆς τιμῆς τῶν ἀξιωματικῶν νὰ μὴ θέσητε τὴν διετίαν, ἀλλὰ νὰ θέσητε μόνον ἓν ἔτος.

§248ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· τὸ δέχομαι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20, ὡς ἐτροποποιήθη, εἶτα δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 21).

§249Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκει)· «Διὰ Βασ. Διατάγματος κανονισθήσονται τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρόντος νόμου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22 τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§250ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια ὑπ’ ἀριθ. 16, 17, 18, 19 καὶ 20 νὰ γίνωσι μετὰ μεσημβρίαν, ὡς δεόμενα συζητήσεως, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ παραμείνωσιν ἐπὶ πέντε λεπτὰ τῆς ὥρας ὅπως ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια τῶν Ὑπουργείων τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουσι συζήτησιν. Ταῦτα εἶναι τὰ ὑπ’ ἀριθ. 24, 25, 26, 27 καὶ 28.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 24. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς γʹ καὶ δʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ͵ΓΥΙΖʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3417) νόμου τῆς 16 Νοεμβρίου 1909 περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου ᾼΧΜʹ καὶ τῶν νόμων περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν». Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπάρχουσι τροπολογίαι τῶν κ. Καβαλιεράτου καὶ Μπούμπουλη.

§252ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν γίνονται δεκταί. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 25. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Σχολῆς ἐμποροπλοιάρχων).

§254ΙΑΣ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω τροπολογίαν.

§255ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· ἐδέχθημεν τὴν παρατήρησίν σας ὅτι 18 ἐτῶν ἡλικία εἶναι μικρὰ καὶ εἴπομεν ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἐνῆλιξ ὁ πλοίαρχος.

§256ΙΑΣ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἀντὶ τῆς δευτέρας τάξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου νὰ τεθῇ τοῦ Σχολαρχείου τοὐλάχιστον. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μπούμπουλη.

§258ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§259Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐνταῦθα πρέπει νὰ προστεθῇ «ἢ ἀπολυτήριον ἑξαταξίου δημοτικοῦ σχολείου».

§260ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 μὲ τὴν προσθήκην τοῦ κ. Αἰγιαλείδου, εἶτα δὲ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 4–8).

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§262ΙΑΣ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία μου καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ τὴν δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργός. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μπούμπουλη).

§263ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἡ ἑξαετὴς ὑπηρεσία εἶναι πολλή· ἂς γίνῃ πενταετής.

§264ΙΑΣ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, διότι εἶναι δυνατὸν νέος τις ἐξερχόμενος τοῦ Σχολαρχείου 14 ἐτῶν νὰ γίνῃ πλοίαρχος πρώτης τάξεως.

§265ΑΝΔΡ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὰ ἄλλα δέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§266ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου ἄρχεται ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους· ἑπομένως οἱ δικαιούμενοι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους νὰ λάβωσι δίπλωμα θὰ ὑποστῶσι τὴν ἐξέτασιν; Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν νόμον τοῦτον καταργεῖται· ἑπομένως αἱ ἐξετάσεις κατὰ τὸ 1911 δὲν θὰ γίνωσι.

§267Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἂν εἶναι δυνατόν, καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα νὰ δύνανται νὰ προσέρχωνται εἰς ἐξετάσεις ἐμποροπλοιάρχων.

§268Π. ΣΑΚΚΗΣ. Οἱ ἔχοντες βαθμὸν ὑποκελευστοῦ τοὐλάχιστον.

§269Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, Κύριοι, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωμεν τοιαύτας ὑποχρεώσεις εἰς αὐτὰ τὰ παιδιὰ τὰ ὁποῖα ἔρχονται εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐνδεικτικὸν Ἑλληνικοῦ σχολείου, νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις καὶ νὰ λάβωσι τὸ δίπλωμα τοῦ πλοιάρχου, νὰ γνωρίζωσι καὶ μίαν ξένην γλῶσσαν. Ἀλλὰ σήμερον εἶναι δυνατὸν τὰ παιδιὰ τῶν ναυτικῶν, οἱ ὁποῖοι πάσχουσι καὶ διὰ τοὺς ὁποίους οὐδεμίαν προστασίαν ἔλαβεν ἡ Πολιτεία, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωσι τὰ παιδιὰ αὐτὰ νὰ κατοικήσωσιν εἰς τὸν Περαιᾶ, διὰ νὰ λάβωσιν αὐτὰ τὰ προσόντα; Θὰ εὑρεθῶσι πρὸ ἀπροόπτου.

§270Ι. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ ὅπως ὁ Ὑπουργὸς δώσῃ τὴν διασάφησιν ὅτι ἡ τροπολογία περὶ τῶν προσόντων ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἐκ τῆς Σχολῆς ἐξελθόντας.

§271Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὸ ἐννοεῖται· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ γράψωμεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς γʹ συζήτησιν. Ἐπίσης εἰς γʹ συζήτησιν γίνονται δεκτὰ τὸ «περὶ παραχωρήσεως μέσων πρὸς σύστασιν ἑνὸς τῶν τριῶν ἱπποφορβείων τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ νόμου ͵ΓΦΝϚʹ προβλεπομένων», τὸ «περὶ συστάσεως Ἀνωτάτου μικτοῦ ἐπιτελείου», ὡς καὶ τὸ «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΦΠΕʹ (3585) τῆς 24 Φεβρουαρίου 1910 περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν ὑπηρεσιῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν». Εἶτα ψηφίζεται εἰς βʹ συζήτησιν ἡ πρότασις νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν διατελούντων ἢ διατελεσάντων βουλευτῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ συμπληρωματικοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τοῖς διαφόροις βαθμοῖς ͵ΓΥΙϚʹ νόμου τῆς 18 Νοεμβρίου 1901»).

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 1 μ. μ.). Μετὰ τὴν διακοπὴν (ὥρα 5 καὶ 30′ μ. μ.)

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§274Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Προϋπολογισμόν, κύριε Πρόεδρε.

§275ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Προϋπολογισμὸς ἔχει καὶ ἐπικούρους.

§276Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶδον τὸ τεῦχος καὶ συνεκινήθην!

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 10. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων καὶ περὶ μονιμότητος αὐτῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν).

§278ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ἔχω τὸν λόγον.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μπασιᾶ. (Πρὸς τὸν κ. Μπασιᾶν). Ἐπιμένετε; Ἀπορρίπτεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Πονηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§280ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 νὰ μοὶ χαρίσῃ τὴν προσοχήν του. Κατὰ τὴν τετάρτην παράγραφον (ἀναγινώσκει)· «Δὲν ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου οὐδὲ πρόσκλησις πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων προκειμένης πληρώσεως θέσεως τμηματάρχου αʹ ἢ βʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ διὰ προαγωγῆς ἢ διορισμοῦ ἐκ τῶν προϋπηρετησάντων ἐν ὁμοιοβαθμίῳ θέσει τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἢ τῆς πληρώσεως θέσεως μέλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἢ θέσεως μὴ μονίμου». Ὡς εἶναι τὸ ἄρθρον συντεταγμένον, ἡ προαγωγὴ δὲν ἔχει ἔννοιαν ἐνταῦθα, διότι ὁ διοριζόμενος δέον νὰ ἔχῃ προϋπηρετήσει «ἐν ὁμοιοβαθμίῳ θέσει τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας», ἤτοι ἐν τῷ βαθμῷ αʹ καὶ βʹ τάξεως.

§281ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι. Τὸ «διὰ προαγωγῆς» εἶναι ἓν καὶ τὸ διὰ «διορισμοῦ ἐκ τῶν προϋπηρετησάντων» εἶναι ἄλλο. Διὰ προαγωγῆς ἐκ τοῦ Ὑπουργείου, ἔσωθεν, ἢ διορισμοῦ ἐκ τῶν προϋπηρετησάντων ἐν ὁμοιοβαθμίῳ θέσει, ἔξωθεν.

§282ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἀποκλείονται ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν συνέπεσον μὲν νὰ ἔχωσι προϋπηρετήσει ἐν ὁμοιοβαθμίῳ θέσει, ἔχουσιν ὅμως πρότερον προϋπηρετοῦντες κεκτημένα πλήρη τὰ προσόντα ἵνα καταλάβωσι τὴν θέσιν αὐτήν. Εἶναι δὲ ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι καὶ αὐτοὶ ἱκανοὶ ἐπίσης.

§283ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτοὶ θὰ πρέπῃ νὰ πατήσωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἔπειτα ἐκεῖθεν νὰ προαχθῶσιν.

§284ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς;

§285ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅπως λόγου χάριν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν· ἐξῆλθέ τις τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἔχων βαθμὸν γραμματέως αʹ τάξεως, εἶχε δ’ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῆς παλαιοτέρας τὸ δικαίωμα, ἐὰν εἶχε μείνει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νὰ προαχθῇ, ἀλλ’ ἐξῆλθεν· ἐπανερχόμενος θὰ διορισθῇ εἰς τὴν θέσιν του, καὶ ἔπειτα τὴν ἐπιοῦσαν θὰ προαχθῇ.

§286ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ παρατηρήσω. Εἶναι σκόπιμον αὐτό;

§287ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σκόπιμον.

§288ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶχε θέσιν γραμματέως αʹ τάξεως ὑπουργικῆς καὶ πενταετῆ ἢ ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν—ὅση ἀπαιτεῖται κατὰ νόμον διὰ τὴν προαγωγὴν—καὶ πρόκειται νὰ διορισθῇ ἐκ νέου, ἀντὶ νὰ διορισθῇ τὴν πρώτην μὲν ἡμέραν γραμματεὺς αʹ τάξεως καὶ νὰ προαχθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῇ ἀμέσως;

§289ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ μείνας ἐν τῷ μεταξὺ ἔξω τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἔχει διατηρήσει τὴν ἕξιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς ἑαυτόν, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς ὁμοιόβαθμον θέσιν, ἀλλ’ εἶναι συμφέρον νὰ περιμένῃ ὀλίγον.

§290ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ ἐπιμένητε, διότι ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας εὑρισκόμενος δὲν παύει ν’ ἀσχολῆται. Ἀφοῦ τοῦτο δὲν δέχεσθε, ἐν τῇ ἑπομένῃ παραγράφῳ τοὐλάχιστον πρέπει νὰ γίνῃ ἡ συμπλήρωσις, διὰ νὰ εἴμεθα ἐν ἀκριβείᾳ καὶ ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν προηγουμένην. Λέγει (ἀναγινώσκει)· «Ὡσαύτως δὲν ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου προκειμένης πληρώσεως οἰκονομικῆς ἐν γένει θέσεως βαθμοῦ ἀνωτέρου τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως διὰ προαγωγῆς, ἐπὶ τῶν αἰτήσεων ἀποφαινομένου μόνου τοῦ Ὑπουργοῦ». Αὐτὸ λέγεται καὶ ἀνωτέρω. Τὴν αὐτὴν ἔννοιαν περιέχουσιν αἱ δύο παράγραφοι, καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα, ἐκτὸς ἂν προστεθῇ τὸ «ἢ διορισμοῦ».

§291ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ «διορισμοῦ» ἐκεῖ τὸ θίγει.

§292ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ δευτέρᾳ ὅμως ἁρμόζει τὸ «διορισμοῦ».

§293ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· διότι ἐκεῖ πρόκειται ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Κενουμένης θέσεως, πλὴν τῶν ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἀναφερομένων, ἡ πλήρωσις αὐτῆς γίνεται εἴτε προκηρυσσομένου διαγωνισμοῦ, ὅπου οὗτος χωρεῖ, εἴτε προσκαλουμένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων περὶ διορισμοῦ ἢ προαγωγῆς εἰς αὐτὴν τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα τῆς θέσεως. Αἵ τε προκηρύξεις περὶ διαγωνισμοῦ καὶ αἱ προσκλήσεις περὶ διορισμοῦ ἢ προαγωγῆς δημοσιεύονται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. ... Δὲν ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου οὐδὲ πρόσκλησις πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων προκειμένης πληρώσεως θέσεως τμηματάρχου αʹ ἢ βʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ διὰ προαγωγῆς ἢ διορισμοῦ ἐκ τῶν προϋπηρετησάντων ἐν ὁμοιοβαθμίῳ θέσει τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἢ τῆς πληρώσεως θέσεως μέλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἢ θέσεως μὴ μονίμου». «Διὰ προαγωγῆς ἢ διὰ διορισμοῦ». Νὰ θέσωμεν τώρα τὸ «διά», διὰ νὰ εἶναι σαφέστερον.

§294ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ αὐτὸ δέον νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ἐν τῇ ἑπομένῃ παραγράφῳ διὰ τὸ ὁμοιόμορφον.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ τροπολογία σας ἐγένετο δεκτή.

§296ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐπιθεωρητοῦ.

§297ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ γραμματέως.

§298ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ περὶ ἐπιθεωρητοῦ ἀκόμη, ὁ ὁποῖος εἶναι ἰσόβαθμος τοῦ τμηματάρχου.

§299ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λέγει (ἀναγινώσκει)· «Ὡσαύτως δὲν ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου προκειμένης πληρώσεως οἰκονομικῆς ἐν γένει θέσεως βαθμοῦ ἀνωτέρου τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως διὰ προαγωγῆς, ἐπὶ τῶν αἰτήσεων ἀποφαινομένου μόνου τοῦ Ὑπουργοῦ».

§300ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐνταῦθα χρειάζεται τὸ «ἢ διορισμοῦ», νομίζω.

§301ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν νομίζω.

§302ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, διότι ἐκεῖ μὲν πρόκειται περὶ τμηματάρχου εἰδικῶς, ἐνταῦθα δὲ περὶ πάσης προαγωγῆς εἰς θέσιν ὁμοιόβαθμον τμηματάρχου ἀπὸ τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως καὶ ἄνω.

§303ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς ἀκούσω καὶ τὰς ἄλλας παρατηρήσεις καὶ θὰ σκεφθῶ ἐπ’ ὀλίγον.

§304ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλην παρατήρησιν δὲν ἔχω, κύριε Πρόεδρε. Ἔχω καὶ τροπολογίαν ὑποβάλει σχετικὴν καὶ πρὸς τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν παράγραφον καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου.

§305ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πονηρόπουλε, ἀπαντῶ: Διότι εἰς αὐτοὺς τοὺς διορισμοὺς ὁ διορισμὸς δὲν γίνεται ἐλευθέρως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐνῷ ἡ προαγωγὴ γίνεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Αἰγιαλείδης ἔχει τὸν λόγον.

§307Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν ἤθελον νὰ κάμω ὡς πρὸς τὴν τετάρτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 4. Ἐγένετο ἤδη δεκτὸν εἰς πάσας τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἄλλων Ὑπουργείων καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ προσόντα ὅπως μὴ ἀποκλείωνται οἱ ἔχοντες ἤδη κεκτημένα τὰ προσόντα ἀλλ’ ἐκτὸς ὑπηρεσίας εὑρισκόμενοι.

§308ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ τὴν πρωίαν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔγινε δεκτόν.

§309Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔφερεν ἐπιχείρημα ὅτι οἱ ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου εὑρισκόμενοι ἀπέβαλον τὰς ἕξεις τῆς ὑπηρεσίας, ἐνῷ τοὐναντίον συμβαίνει, διότι ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ὄντες μελετῶσι διὰ νὰ εἶναι καταλληλότεροι καὶ ἱκανώτεροι ἀκόμη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ κεντρικῇ, καὶ νομίζω ὅτι ὀρθὴ καὶ δικαία εἶναι ἡ προσθήκη ὅπως μὴ ἀποκλείωνται οἱ κεκτημένοι τὰ προσόντα.

§310ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία καὶ ὑπ’ ἄλλων προυτάθη τὴν πρωίαν, διότι ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι εἰδική, εἰδικωτέρα παρὰ ἐν τοῖς ἄλλοις Ὑπουργείοις, καὶ δι’ αὐτὸ βλέπετε ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται μετάθεσις ἀπὸ τμήματος εἰς τμῆμα.

§311Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ τοῦ αὐτοῦ κλάδου ὑπάλληλοι· λόγου χάριν τοῦ Ἐφοριακοῦ εἰς τὸ Ἐφοριακόν, τοῦ Ταμιακοῦ εἰς τὸ Ταμιακόν.

§312ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προτείνεται γενικῶς ἡ τροπολογία.

§313Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Τότε δυνάμεθα νὰ τὴν εἰδικεύσωμεν.

§314ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ τροπολογία λέγει (ἀναγινώσκει)· «Μετὰ τὰς λέξεις «ἐκ τῶν προϋπηρετησάντων» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἢ τῶν ἐχόντων κεκτημένα τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα». Αὐτὸ εἶναι γενικόν.

§315Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δύναται νὰ γίνῃ συμπλήρωσις, κύριε Πρόεδρε.

§316ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φαρμακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§318Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει περὶ τῶν ἐκτὸς ὑπηρεσίας διατελούντων καὶ μελλόντων νὰ εἰσέλθωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως. Ἀλλά, ὡς γνωρίζετε, εἶναι καὶ γραμματεῖς ἐν τῇ οἰκονομικῇ ὑπηρεσίᾳ βʹ καὶ γʹ τάξεως, ὅπως εἶναι καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν ταμείων μὲ διαφόρους βαθμούς, αʹ, βʹ, γʹ καὶ δʹ τάξεως. Αὐτοὶ ἔχουσι βαθμὸν ἐλάσσονα τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως. Ἀφοῦ διὰ τοὺς μέχρι τοῦ βαθμοῦ ἀνωτέρου τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως ἀφήνεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ ὁ διορισμὸς τῶν ἐκτὸς ὑπηρεσίας εὑρισκομένων πρώην οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, διατί νὰ μὴ ἀφήνηται καὶ διὰ τοὺς κατωτέρους τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως βαθμούς;

§319Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διὰ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε.

§320ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διότι πάντα ταῦτα κανονίζονται ὑπὸ τοῦ νόμου ΓΥΟΒʹ τοῦ 1909. Ἐνταῦθα μεταρρυθμίζονταί τινα καὶ ἐπὶ τούτων νομοθετοῦμεν.

§321Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς διότι μεταρρυθμίζονται, δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ οἱ κατωτέρου βαθμοῦ τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως ἀφίενται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ.

§322ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ σύστημα δὲν ἐθίξαμεν τὸν νόμον. Ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται τώρα νὰ ταράξωμεν τὴν οἰκονομίαν τῶν πραγμάτων. Τέλος πάντων κεῖται ὁ νόμος καὶ ἐνταῦθα προτείνομεν μόνον ταύτην τὴν τροπολογίαν.

§323Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνετε μόνον διὰ τοὺς τμηματάρχας.

§324ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν θὰ εἶμαι ἕτοιμος καὶ ὡς Ὑπουργὸς νὰ κάμω ὁτιδήποτε μὴ συμβουλευόμενος τὴν Ὑπηρεσίαν.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§326Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπάρχουσί τινες ὑπάλληλοι, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι κατέχουσι τὴν θέσιν γραμματέως αʹ τάξεως καὶ γραφέως βʹ τάξεως. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχοντες δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἀπὸ δεκαετίας καὶ δεκαπενταετίας ὑπηρετοῦντες ἔχουσι μισθὸν 110, νομίζω, δραχμῶν. Φρονῶ ὅτι εἶναι εὔλογον καὶ ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν νὰ ληφθῇ πρόνοια ὥστε ν’ αὐξάνῃ κατὰ πενταετίαν ὁ μισθὸς αὐτῶν.

§327ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐδήλωσα τὴν πρωίαν ὅτι δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ πεισθῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅπως μάλιστα ἔχουσι σήμερον τὰ καθ’ ἡμᾶς. Ἐὰν κατόπιν πεισθῶ ἄλλως, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ὀρθόν, δὲν ἔχω παρὰ νὰ εἰσαγάγω νέον νομοσχέδιον.

§328Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Διὰ τοὺς διδασκάλους ἐψηφίσαμεν.

§329ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. Ἐγὼ τὴν πρωίαν ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσα ὅτι προσωπικῶς ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης αὐτῆς.

§330Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1909 ἐκανονίσθησαν οὕτω τὰ πράγματα, ἐπειδὴ ὅμως ὁ νόμος τοῦ 1909 ἀναστέλλεται καὶ ἰσχύουσι τὰ πρὸ αὐτοῦ, ἐρχόμεθα νῦν καὶ ποιοῦμεν τὸ ἑξῆς· σήμερον ὑπάρχουσι δευτέρας τάξεως γραμματεῖς ταμείου...

§331Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας.

§332Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας. Δὲν βλέπω αὐτὴν τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν ὑπηρετούντων ἤδη εἰς θέσεις κατωτέρας τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας. Διατί θέτομεν αὐτὴν τὴν ἀνισότητα ἐν τῷ νόμῳ καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς κενουμένης θέσεως νὰ συμπληροῖ τὴν θέσιν ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκτὸς ὑπηρεσίας;

§333ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον 1 δίδει τὴν ἐξήγησιν τοῦ πράγματος, διότι λέγει (ἀναγινώσκει)· «Μέχρις οὗ δι’ ἑτέρου νόμου καθορισθῶσιν ὁριστικῶς τὰ περὶ προσόντων ἐν γένει καὶ μονιμότητος ἁπάντων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων ἀναστέλλεται ἡ ἰσχὺς τοῦ ͵ΓΥΟΒʹ νόμου τῆς 12 Ὀκτωβρίου 1909, τὰ δὲ ἀφορῶντα εἰς τὸν διορισμόν, τὴν προαγωγήν, τὴν μετάθεσιν, τὰς πειθαρχικὰς ποινάς, τὴν βαθμολογίαν καὶ τὴν ἀπόλυσιν τῶν οἰκονομικῶν ἐν γένει ὑπαλλήλων διέπονται ἀπὸ τῆς καταχωρίσεως τοῦ νόμου τούτου ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τῶν ἰσχυουσῶν πρὸ τοῦ ͵ΓΥΟΒʹ νόμου διατάξεων τῶν περὶ τούτων γενικῶν καὶ εἰδικῶν νόμων, τροποποιουμένων κατὰ τὰ ἑπόμενα.». Ὥστε κατὰ ταῦτα μόνον τροποποιεῖται. Ὁ νόμος ὁ πρότερος εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰς ἰδέας σας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον πρότερον ἦτο σφαλερόν.

§334Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνοῦμεν τώρα.

§335Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μπούμπουλη.

§337ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§338Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία τοῦ κ. Βελλιανίτου.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βελλιανίτου ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)· «Ὁ μισθὸς τῶν γραμματέων πρώτης τάξεως κλπ.».

§340ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν. Ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἶναι λίαν περιωρισμέναι αἱ τροποποιήσεις. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀναστέλλεται ὁ νόμος τοῦ 1909 καὶ ἰσχύουσι τὰ πρὸ αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει λόγος σήμερον ἐνταῦθα νὰ θέσωμεν κανὲν νέον.

§341Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀπορρίπτεται.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη, κ. Κρεμεζῆ, ἡ τροπολογία σας.

§343Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§344ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ζήτημα ἐμπιστοσύνης θὰ θέσητε;

§345Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι ἀπελπιστικὸν ἐντελῶς, Κύριοι, καθ’ ἣν στιγμὴν δίδομεν συντάξεις, καθ’ ἣν στιγμὴν δίδομεν τόσας παροχὰς εἰς πάντας τοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἐγκαταλείψωμεν τοὺς γραφεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀδιακόπως ἐργάζονται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ μὲ μικρὰν καὶ ὡρισμένην μισθοδοσίαν. Θὰ εἶναι εὐχάριστον καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δι’ αὐτούς, ἐὰν αὐξήσωμεν κατ’ ἐλάχιστον τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν, αὐξάνοντες δὲ τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν γεννῶμεν εἰς αὐτοὺς τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἐργάζωνται πλειότερον. Πρέπει νὰ πράξωμεν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ὅ,τι ἐπράξαμεν διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, τοὺς δικαστικούς, τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ διὰ τοὺς διδασκάλους, διότι εἶναι οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐργάζονται καὶ δὲν εἶναι εἰς τὰ γραφεῖά των εἶναι οἱ τμηματάρχαι καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ ἐν τούτοις διὰ τοὺς γραφεῖς οὐδεμίαν πρόνοιαν λαμβάνομεν. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν μου μὲ τὴν προσθήκην εἰς τὸ τέλος τῆς φράσεως· «μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τῆς προϊσταμένης Ἀρχῆς». Ἔχομεν νομοθετήσει καὶ τὴν προϊσταμένην Ἀρχήν, ἡ ὁποία πιστεύω ὅτι θὰ εἶναι ἔντιμος καὶ ἠθική, ἐὰν δ’ αὐτὴ γνωμοδοτήσῃ, ὅτι ὑπάλληλός τις εἶναι ἄξιος, νὰ λάβῃ περισσότερον μισθὸν μετὰ παρέλευσιν μιᾶς πενταετίας. Ἐὰν δὲν προνοήσωμεν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται διαρκῶς, θὰ τοὺς ἀπαγοητεύσωμεν.

§346Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως οἱ γραφεῖς ἐργάζονται τακτικῶς καὶ δικαίως συνηγόρησεν ὑπὲρ αὐτῶν ὁ κ. συνάδελφος. Δὲν ἔχει ὅμως δίκαιον νὰ ἐπιτίθεται κατὰ τῶν τμηματαρχῶν καὶ νὰ λέγῃ ὅτι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰς θέσεις των.

§347Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὑπάρχουσι καὶ ἐξαιρέσεις.

§348Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντες ἐν Ἱερουσαλὴμ παροικοῦμεν καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀδικῶμεν μίαν τάξιν ὑπαλλήλων.

§349Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Συνηθίσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ ὑπερασπίζωμεν πάντας τοὺς ὑπαλλήλους, διὰ νὰ τοὺς εὑρίσκομεν καλούς. Καὶ ἐρωτῶ· ποία εἶναι ἡ κατάστασις σήμερον ἡ κρατοῦσα; Τίς συνετέλεσε σήμερον νὰ εὑρισκώμεθα ὑφ’ οἵαν κατάστασιν εὑρισκόμεθα; Ποία εἶναι ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων κατὰ τὸ πλεῖστον, διότι εἶναι μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἔντιμοι; Ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι ἐξετέλουν τὸ καθῆκόν των, δὲν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν σήμερον.

§350Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἄν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ ὑποχωρήσῃ, τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅσα εἶχον εἴπει τὴν πρωίαν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας περὶ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἀναγράφεται ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ γραμματέως πρώτης τάξεως μετὰ μίαν πενταετίαν αὐξάνει. Εἰς πάντα τὰ Ὑπουργεῖα γίνεται τοῦτο. Ὁπωσδήποτε δὲν δυνάμεθα νὰ διαιρέσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους εἰς εὐνοουμένους καὶ μὴ εὐνοουμένους. Τὸ εἶπον τὴν πρωίαν καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα.

§351Ν. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§352Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Πάντες.

§353Ν. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἐργάζονται μὲ ἐλάχιστον μισθὸν εἰς τὰ ἀνήλια καὶ σκιερὰ δωμάτια, εἶναι δὲ δίκαιον ν’ ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς ἀνὰ πέντε ἔτη ποσόν τι 20 δραχμῶν.

§354ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ πάλιν νὰ ἐκτιμήσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει ὀλίγα ἄρθρα. Τί πράττει δέ; Ἀναστέλλει τὸν νόμον τὸν τελευταῖον τοῦ 1909 μέχρις ὅτου ψηφισθῇ εἰδικὸς νόμος πλήρης περὶ προσόντων, διότι δὲν ἐθεωρήθη ἄξιον ὁ ἀναστελλόμενος νόμος νὰ καταργηθῇ, ἐκρίθη δὲ καλὸν νὰ διατηρηθῇ ἐν ἀναστολῇ, ὅπως χρησιμεύσῃ καὶ αὐτὸς ὡς ἀφετηρία ἐξετάσεως γενικῆς τῶν προσόντων, μέχρις ὅτου γένηται ἡ κατασκευὴ νέου νόμου. Ἐνταῦθα εἰσάγομεν ἐντελῶς εἰδικὸν νόμον καὶ οὐχὶ πλήρη ὀργανισμὸν καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ οἱανδήποτε τροπολογίαν εἰσάγουσαν καινοτομίαν. Ὅταν εἰς τὸ μέλλον ἔλθῃ ἄλλη Βουλή, ἂς πράξῃ ὅ,τι νομίζει ὅτι εἶναι καλόν.

§355Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἡ τροπολογία δὲν εἰσάγει, κ. Πρωθυπουργέ, καινοτομίας.

§356ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐνδεχόμενον, κ. συνάδελφε, νὰ φανῶ κατά τι ἄδικος, οὐχ ἧττον οὐδεμίαν τροπολογίαν δύναμαι νὰ δεχθῶ.

§357Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐν τῷ νόμῳ περὶ γραφέων τῶν Στρατοδικείων ἰσχύει ἡ διάταξις αὐτὴ ὡς καὶ ἐν τῷ νόμῳ περὶ Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους, δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον διατί νὰ μὴ ἐπεκταθῇ ἡ εὐεργετικὴ αὐτὴ διάταξις καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν ὑπαλλήλων. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου.

§358Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προστεθῇ ὡς ἐδάφιον τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· Εἰς τὰς κενουμένας θέσεις διορίζονται οἱ ἔχοντες ἔντιμον καὶ πολυχρόνιον ὑπηρεσίαν».

§359Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀφῃρημένον.

§360Π. ΣΑΚΚΗΣ. Τότε νὰ τεθῇ «εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν».

§361ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ προτιμήσεις εἶναι ἐπικίνδυνοι.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§363Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ βʹ ἐδαφίου τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Οἱ διοριζόμενοι καὶ προαγόμενοι ἀποφάσει τοῦ συμβουλίου ἐν οἷς συμπεριλαμβάνονται οἱ μὴ μόνιμοι ὑπάλληλοι...».

§364ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν τὸ δέχομαι.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 6 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὰς ὑπαγομένας εἰς τὸ Ζʹ Τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπηρεσίας διατάξεων».

§366ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω τροπολογίας ἐπ’ αὐτοῦ, αἵτινες θ’ ἀπαλλάξωσιν ἡμᾶς ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 προστίθεται καὶ τὸ ταμεῖον Ἁλμυροῦ, διότι ἐπείσθην ὅτι σήμερον μετὰ τὸν ἐποικισμὸν ἔχει πολλὰς ἐργασίας τοῦτο, καὶ ἑπομένως εἰς τὸ ἄρθρον 2 προστίθενται παρὰ τῷ ταμείῳ Βόλου 3 ἔμμισθοι καὶ 2 ἄμισθοι εἰσπράκτορες, παρὰ τῷ ταμείῳ Ἁλμυροῦ 1 ἔμμισθος εἰσπράκτωρ, τὸ ἄρθρον 3 μένει ὡς ἔχει, τὸ 4 καὶ τὸ 5 διαγράφονται, τὸ 6 γίνεται 4, τὸ 7 διαγράφεται, τὸ 8 γίνεται 5, τὸ 9 γίνεται 6 καὶ προστίθεται ἄρθρον 7 ἔχον οὕτως, ὡς δηλαδὴ θ’ ἀναγνωσθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Γραμματέως. Τοῦτο κανονίζει τὰ ποσοστὰ γενικῶς καὶ θέτει ἀνώτατον ὅριον, διότι παρετηρήθη ὅτι τὰ ποσοστὰ φθάνουσι συχνὰ εἰς ὀγκώδη ποσά. Καὶ ἀφήνονται μὲν πλούσια, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἀπεριορίστως, διότι ἐνομίσαμεν δίκαιον νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὸ μέτρον ἡ τοιαύτη διὰ ποσοστῶν ἀμοιβή, ἐνταυτῷ δὲ καὶ νὰ οἰκονομηθῇ τι ἐξ αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου (ἀναγινώσκει)· «Τὰ ἀποδιδόμενα δυνάμει τῶν ὑφεστώτων νόμων ποσοστὰ εἰσπράξεων εἰς τοὺς ταμίας καὶ ὑποταμίας τοῦ Κράτους καὶ τοὺς παρ’ αὐτοῖς δημοσίους εἰσπράκτορας ἐκ τῶν ἐνεργουμένων ὑπ’ αὐτῶν εἰσπράξεων δημοσίων ἐσόδων καθορίζονται κατ’ ἀνώτατον ὅρον, καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ εἰσπράξεις των αὗται δικαιολογοῦσι τοῦτο, ὡς ἑξῆς: αʹ) Εἰς τὸν κεντρικὸν ταμίαν δρ. 500 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 6,000· βʹ) Εἰς τὸν ταμίαν τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου δραχ. 400 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ 4,800, τὸν ταμίαν τῶν εἰσπράξεων ἐσόδων Ἀττικῆς, τὸν αʹ ταμίαν τῶν ἐπαρχιακῶν ἐξόδων Ἀττικῆς καὶ τοὺς ἐπαρχιακοὺς ταμίας Πατρῶν, Βόλου, Λαρίσης καὶ Πειραιῶς–Αἰγίνης δρ. 350 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 4,200· γʹ) Εἰς τοὺς λοιποὺς αʹτάξεως ταμίας δρ.300 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 3,600· δʹ) Εἰς τοὺς βʹ τάξεως ἐπαρχιακοὺς ταμίας, εἰς τὸν βʹ ταμίαν ἐπαρχιακῶν ἐξόδων Ἀττικῆς καὶ εἰς τὸν αʹ γραμματέα τοῦ ταμείου τοῦ σφραγιστοῦ χάρτου καὶ τοὺς ὑποταμίας δρ. 250 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 3,000· εʹ) Εἰς τοὺς ἐπαρχιακοὺς ταμίας γʹ καὶ δʹ τάξεως δρ. 150 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 1800· ϛʹ) Εἰς τοὺς διαχειριζομένους προσωρινῶς ὑποταμεῖα ταμίας πρὸς τοῖς ἀνωτέρω καὶ δραχ. 50 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 600, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐνεργούμεναι ἐξ ἐσόδων τοῦ ὑποταμείου εἰσπράξεις δικαιολογοῦσι τοιαύτην ἀπόδοσιν ποσοστῶν· ζʹ) Εἰς τοὺς εἰσπράκτορας τῶν ταμείων σφραγιστοῦ χάρτου, εἰσπράξεων ἐσόδων Ἀττικῆς, καὶ Πειραιῶς–Αἰγίνης δρ. 250 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 3,000· ηʹ) Εἰς τοὺς τῶν ἄλλων αʹ τάξεως ταμείων εἰσπράκτορας δρ. 180 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 2,160· θʹ) Εἰς τοὺς εἰσπράκτορας τῶν ταμείων βʹ τάξεως δρ. 150 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 1800, ὡς καὶ εἰς τοὺς παρ’ ὑποταμείοις εἰσπράκτορας· ιʹ) Εἰς τοὺς τῶν ταμείων γʹ καὶ δʹτάξεως δρ. 80 μηνιαίως, ἐτησίως δὲ δρ. 960». Κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον καὶ ἡ ἀμοιβὴ εἰς ποσοστὰ δὲν εἶναι μικρὰ καὶ τὸ Δημόσιον σῴζεται ἀπὸ θυσίας, αἵτινες δὲν ἦσαν δεδικαιολογημέναι. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν).

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τούτου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι.

§368ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἡ ἀνασύστασις τῶν ταμείων, τὰ ὁποῖα καταργοῦνται διὰ τοῦ προκειμένου νόμου, ὑποβάλλει τὸ Δημόσιον εἰς δαπάνας πληρωμῆς μισθῶν καὶ ποσοστῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δύναται νὰ γίνῃ σκέψις ἀντ’ αὐτῶν ν’ ἀνασυσταθῶσι τὰ ὑποταμεῖα καὶ τοῦτο ἤθελον προτείνει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι διὰ τῆς συστάσεως τῶν ὑποταμείων οὐδαμῶς θέλει ἐπιβαρυνθῆ τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι διὰ τῶν ὑποταμείων αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου ἦσαν πάντοτε καλαὶ καὶ κανονικαί.

§369ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν θὰ εἶμαι πρόθυμος εἰς τὴν ἀνασύστασιν αὐτῶν ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν γνώμην τῆς Ὑπηρεσίας.

§370Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων δὲν εἶναι χρήσιμα τὰ ὑποταμεῖα.

§371Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Προκειμένου περὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀγυιᾶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ὁριστικήν.

§372ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ λόγος δι’ ὃν κατηργήθησαν εἶναι ὁ λόγος ὃν ἠκούσατε, δὲν ἔχω δ’ ἄλλον νεώτερον λόγον.

§373Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει εὐθύνην;

§374ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μεγίστην.

§375Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὁ ὑποταμίας εἶναι ἄμισθος.

§376ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ γνώμη τῆς Ὑπηρεσίας εἶναι ὅτι οἱ ὑποταμίαι ὑπῆρξαν βλαβεροὶ διὰ τὰς εἰσπράξεις.

§377Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Διορίζετε εἰσπράκτορας ἀμίσθους. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ διορίσητε ὑποταμίας.

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§379Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία.

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἡ τροπολογία ἐγένετο δεκτὴ καὶ οὐδεμία ἄλλη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2, συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ τὸ ἄρθρον 3. Τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 διαγράφονται, ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6 γενόμενον 4, τὸ δὲ ἄρθρον 7 διαγράφεται).

§381Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 7 καταργεῖται διάταξις τοῦ ψηφισθέντος κατ’ Ὀκτώβριον νόμου, δι’ οὗ προσετίθετο εἷς ὑπάλληλος, ἵνα πωλῇ τὸ χαρτόσημον εἰς τὸ περίπτερον, καταργουμένου δὲ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπανέρχεται ἡ προτέρα κατάστασις.

§382ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ τοῦ Δημοσίου.

§383Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Προστίθεται δαπάνη.

§384ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐζυγίσθη τὸ πρᾶγμα. Ὅτε τοῦτο παρεδέχθην, δὲν εἶχον ἀντιληφθῆ τί συνέβαινεν, ἀλλ’ ἔπειτα ἀντελήφθην ὅτι ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8, γενόμενον 5, τὸ ἄρθρον 9 γενόμενον 6 καὶ τροποποιημένον συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§385ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τώρα προστίθεται ἄρθρον 7. (Ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 7 ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§386ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3374) τοῦ ἔτους 1909, ἀφορῶντος εἰς τὴν τροποποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους νόμου ΣΙΒʹ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1852».

§387ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐνταῦθα, κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ὑποβάλω ὀλίγα τινά, ἅτινα θέλουσι διασαφήσει τὰ τῆς ὑποθέσεως. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ λίαν μακρὸν εἶχε προκαλέσει παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Ἀγγελοπούλου εὐλόγως, ὑπῆρχε δὲ καὶ πλῆθος σημειώσεων ἐκεῖ, αἵτινες μὲ ἐφόβησαν. Διὰ τοῦτο παραδεχθεὶς τὴν βάσιν ἣν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς εἶχε θέσει, τὴν διὰ παραπομπῆς ἀνάστασιν τῶν παλαιοτέρων νόμων, ὑπέβαλον εἰς νέαν ἐπεξεργασίαν τὸ νομοσχέδιον καὶ κατά τινα μὲν ὁρίσας εἰδικὰς διατάξεις, διότι ἐνομίσθη τοῦτο ὑπὸ τῆς Ὑπηρεσίας ἀπαραίτητον, κατὰ τ’ ἄλλα δὲ διαγράψας τὸ μακρὸν τοῦτο κείμενον ἀνεφέρθην εἰς ὅ,τι καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς εἰς τὸ τέλος τῆς τροπολογίας. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ ταύτῃ περιλαμβάνεται καὶ ἡ κατάργησις—ἥτις μοι φαίνεται ὅτι χθὲς ὁμοφώνως ὑπὸ τῆς Βουλῆς προυτάθη—τῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ θέσεως ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων καὶ ἐκ τούτου θὰ προκύψωσι δηλώσεις αἵτινες θὰ μεταβάλωσι τὰ ἀποτελέσματα τῶν πινάκων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Κατὰ ταῦτα γίνονται αἱ ἑξῆς τροποποιήσεις· Τὸ ἄρθρον 1 μεταβάλλεται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1909 προστίθενται τὰ ἑξῆς: «Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Στρατιωτικοῦ Λογιστηρίου ἐκδιδομένων ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου ᾼΡΟʹ τῆς 27 Μαρτίου 1884, χρηματικῶν ἐνταλμάτων, ἡ ἀπόδοσις τοῦ λογαριασμοῦ βαρύνει τὸν ὑπεύθυνον τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ οὗ τὰ ληφθέντα ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου διετέθησαν, τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Στρατιωτικοῦ Λογιστηρίου ὑποχρεουμένου μόνον νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ λογαριασμοῦ ὑπὸ τοῦ ὑπευθύνου τμηματάρχου καὶ ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐντὸς τῆς ὁρισθείσης πρὸς τοῦτο προθεσμίας, ἢ ἄλλως γνωρίσῃ αὐτῷ τὴν τυχὸν καθυστέρησιν τῆς ἀποδόσεως τοῦ λογαριασμοῦ ὑπὸ τοῦ ὑπολόγου τμηματάρχου, πρὸς ἐνέργειαν τοῦ καταλογισμοῦ τούτου». Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἰδίου ἄρθρου 20 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Οὐδεμία ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἐπιτρέπεται διάθεσις ἐκ τῆς εἰρημένης πιστώσεως κατ’ ἄλλον παρὰ τὸν διὰ τῶν ὁρισμῶν τῆς προηγουμένης παραγράφου ὁριζόμενον τρόπον. Προκειμένου δὲ περὶ διαθέσεως ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ ἐκ τῆς ἰδίας πιστώσεως δι’ ἐξωτερικὰς δαπάνας, ἐπιτρέπεται, ὅπως αὕτη ἐνεργῆται κατὰ τὰ εἰδικῶς περὶ αὐτῆς διὰ τοῦ ἐπιτρέποντος ταύτην Β. Διατάγματος κανονιζόμενα. Τὰ τοιαῦτα Διατάγματα προκαλοῦνται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ κατόπιν ἠτιολογημένης πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Μετὰ τὴν ἕκτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ αὐτοῦ νόμου παρεμβάλλεται ἡ ἑξῆς παράγραφος: «Ὡσαύτως ἐπιτρέπεται ἡ δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας μίσθωσις οἰκοδομῶν, ὅταν τὸ ἐνοίκιον δὲν ὑπερβαίνῃ τὰς δραχμὰς 25. Ὁ τρόπος τῆς συνομολογήσεως τῶν διὰ τῶν διατάξεων τῆς παραγράφου ταύτης ἐπιτρεπομένων ἄνευ δημοπρασίας ἐνοικιάσεων κανονίζεται διὰ Β. Διατάγματος». Ἐν τέλει δὲ ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου 31 προστίθεται ἡ ἑπομένη νέα παράγραφος: «Κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ παρόντος ἄρθρου ἐκμισθοῦνται καὶ αἱ διὰ σχολεῖα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως χρησιμεύουσαι οἰκοδομαί, καθοριζομένης διὰ τὰς μισθώσεις ταύτας τῆς ἐπὶ τῆς διεξαγωγῆς τῆς δημοπρασίας ἐπιτροπῆς διὰ Β. Διατάγματος». Τοῦτο εἶναι τὸ ἄρθρον 1, ὅπερ πρὶν κατεῖχε τρεῖς ἢ τέσσαρας σελίδας. Ἔρχεται τὸ ἄρθρον 2 ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ διαγράφεται. Τὸ ἄρθρον 3 γενόμενον 2 μένει ὡς ἔχει. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 γενόμενον 3 προστίθενται εἰς τὸ τέλος αἱ λέξεις «ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ ὁποίου ἄρχεται καὶ ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου τούτου». Τὸ ἄρθρον 5 γενόμενον 4 μένει ὡς ἔχει, προστίθεται δὲ ἄρθρον 5 ἔχον οὕτω (ἀναγινώσκει)· «Προκειμένου περὶ ἀρχαιολογικῶν ἀνασκαφῶν, ἀναστηλώσεως ἀρχαίων μνημείων ἢ ἐργασιῶν ἐν τοῖς Μουσείοις, ἐνεργουμένων ὑπὸ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, καὶ περὶ καλλιτεχνικῶν δημοσιευμάτων αὐτῆς, ἐπιτρέπεται ἡ ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ ἐκτέλεσις συμφώνως πρὸς τὸ καταστατικὸν τῆς Ἑταιρείας ταύτης, ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεων τοῦ συμβουλίου αὐτῆς». Ὡσαύτως προστίθεται ἄρθρον 6, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Τῶν ἄρθρων 5, 6, 7, 8, 9, 11, 13, 14 καὶ 15 τοῦ νόμου ͵ΓΤΟΔʹ τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1909 ἡ ἰσχὺς ἀναστέλλεται ἀπὸ τῆς καταχωρίσεως τοῦ νόμου τούτου ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανέρχονται δ’ ἐν πλήρει ἰσχύϊ αἱ διὰ τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων τούτων τροποποιηθεῖσαι σχετικαὶ διατάξεις τοῦ νόμου ΣΙΒʹ περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, ἡ δὲ ἰσχὺς τῶν ἄρθρων 2, 3 καὶ 4 τοῦ αὐτοῦ ͵ΓΤΟΔʹ νόμου ἐννοεῖται ἀρχομένη ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ αὐτοῦ νόμου»· διότι ὁρίζεται ἐκεῖ ἄλλη ἡ ἀρχὴ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. (Ψηφίζεται εἶτα κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον.

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παιδαγωγικῆς μορφώσεως καὶ δοκιμασίας τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως».

§389ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑπέβαλον τροπολογίαν διὰ τοὺς φοιτητὰς τοὺς ἤδη ἐγγεγραμμένους εἰς τὰς Σχολὰς καὶ τοὺς ἀποφοιτήσαντας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠναγκάζοντο νὰ προσθέσωσιν ἓν ἔτος φοιτήσεως πρὶν διορισθῶσι. Διὰ τούτους λαμβάνεται ἡ ἑξῆς πρόνοια (ἀναγινώσκει)· «Εἰς τοὺς νῦν φοιτῶντας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐπιτρέπεται ἡ ἐν τῷ Διδασκαλείῳ ἀκρόασις πρακτικῶν μαθημάτων κλπ.». Πρόκειται περὶ τῶν φοιτητῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι ἤδη ἀπόφοιτοι τοῦ Πανεπιστημίου ἢ διανύουσι τὰ τελευταῖα ἔτη ἢ φοιτῶσιν. Οὗτοι φέρουσι τὴν ἀντίρρησιν ὅτι μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει των τὸ πρόσθετον τοῦτο ἔτος ἐκανόνισαν τὰ καθ’ ἑαυτοὺς μὲ τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τὰς ὁποίας διέθετον καὶ ἑπομένως δὲν θὰ εἶχον τὰ μέσα νὰ φοιτήσωσιν ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη εἰς τὸ παιδαγωγικὸν αὐτὸ σχολεῖον. Δι’ αὐτοὺς λαμβάνεται ἡ πρόνοια, ὅτι διορίζονται χωρὶς νὰ ἔχωσι τὸ πτυχίον τοῦ σχολείου αὐτοῦ, ὅταν δὲ διορισθῶσι, τότε φοιτῶσιν ἐπὶ ἓξ μῆνας λαμβάνοντες ἐπίδομα μᾶλλον παρὰ μισθὸν 100 δρ. Εἶναι διάταξις ληφθεῖσα ἐκ διατάξεως ἀναλόγου ἄλλων Κρατῶν, συνήθως δὲ οὗτοι χρησιμοποιμοῦνται ἐν Ἀθήναις εὑρισκόμενοι καὶ εἰς ἀντικατάστασιν τῶν ἀπουσιαζόντων ἢ ἀσθενούντων.

§390Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς εἴπω κάτι σχετικόν; Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ προκατόχου ὑμῶν ὑπῆρχεν ἡ ἑξῆς διάταξις (ἀναγινώσκει)· «Διδάκτορες ἢ προλύται τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου κεκτημένοι δίπλωμα δημοδιδασκάλου θεωροῦνται παιδαγωγικῶς ἠσκημένοι». Εἶναι διάταξις τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Π. Ζαΐμη. Θεωρεῖτε δίκαιον νὰ περιλάβητε τὴν διάταξιν ταύτην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν σήμερον;

§391Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δικαιότατον.

§392Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχεσθε, κ. Ὑπουργέ;

§393Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Εἰς ποῖον ἄρθρον θὰ τεθῇ;

§394Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 2.

§395Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας συνεπάγεται τὸ νομοσχέδιον, διότι βλέπω ὅτι ἐπὶ τετραετίαν δὲν δύναται ν’ ἀποδώσῃ τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἀπεβλέψατε ὡς πρὸς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν καὶ ὡς πρὸς τὴν παρασκευὴν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν διδασκαλίαν. Βλέπω δ’ ἐπὶ πλέον ὅτι καθιστῶμεν καὶ ὑποτρόφους, διότι οἱ διοριζόμενοι ἀναγκαίως θὰ μένωσιν ἐπὶ ἓν ἑξάμηνον ἐν Ἀθήναις πληρωνόμενοι τὰς 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Δὲν ἐννοῶ πῶς δικαιολογεῖται ἡ δαπάνη αὕτη.

§396Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω νὰ διαγράψω τὴν δαπάνην ταύτην.

§397Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁλόκληρος ὁ θεσμὸς αὐτὸς οὐδεμίαν ἔννοιαν ἔχει ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐτροποποιήθη ἤδη. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τεθῇ ἀμέσως εἰς ἐνέργειαν, τότε θὰ εἶχεν ἔννοιάν τινα. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λέγει (ἀναγινώσκει)· «Τὸ προσωπικὸν τοῦ Διδασκαλείου, διοριζόμενον διὰ Βασ. Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, συνίσταται αʹ) ἐκ τοῦ δευθυντοῦ αὐτοῦ, βʹ) ἐκ τοῦ ὑποδιευθυντοῦ, γʹ) ἐκ τοῦ διδάσκοντος τὴν φυσιολογίαν καὶ τὴν ὑγιεινήν, δʹ) ἐκ φιλολόγων καθηγητῶν, ἰσαρίθμων πρὸς τὰς τάξεις τοῦ προτύπου σχολείου, εʹ) ἐκ δύο καθηγητῶν τῶν φυσικῶν, οἵτινες διδάσκουσι καὶ τὴν γεωγραφίαν, Ϛʹ) ἐξ ἑνὸς καθηγητοῦ τῶν μαθηματικῶν, ζʹ) ἐξ ἑνὸς καθηγητοῦ τῆς Γαλλικῆς, ηʹ) ἐξ ἑνὸς διδασκάλου τῆς ἰχνογραφίας καὶ καλλιγραφίας, καὶ θʹ) ἐξ ἑνὸς διδασκάλου τῆς γυμναστικῆς καὶ σκοποβολίας». Πρόκειται περὶ ὁλοκλήρου προσωπικοῦ ἑνὸς ἱδρύματος τὸ ὁποῖον πολυτελῶς προικίζεται ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ προσωπικοῦ καὶ τὸ ὁποῖον συνεπάγεται δαπάνας μεγάλας. Δὲν δύναται δὲ ὁ θεσμὸς αὐτός, τοῦ ὁποίου τὴν χρησιμότητα δὲν δύναμαι ν’ ἀμφισβητήσω, ν’ ἀποδώσῃ ἀποτελέσματα εἰμὴ μετὰ τετραετίαν, διότι πρέπει ν’ ἀναμείνωμεν πάντες οἱ φοιτηταὶ οἱ κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ νὰ ἐξέλθωσιν, ὅτε θὰ ὑποστῶσι τὴν διδασκαλίαν αὐτὴν ὡς ὑπότροφοι πλέον τοῦ Δημοσίου καίπερ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσφέροντες εἰς τὸ Δημόσιον. Καλύτερον νὰ στείλητε πάντας εἰς τὸ Ἐξωτερικόν.

§398Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κυρίου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου ἐπιβάλλουσι νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινάς, ἵνα ἐννοήσωμεν ἀκριβῶς περὶ τίνος πρόκειται. Πρόκειται περὶ παιδαγωγικῆς μορφώσεως τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· τουτέστιν οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως πλὴν τῆς ἐπιστημονικῆς αὐτῶν μορφώσεως θεωρεῖται ἀναγκαῖον—καὶ οὐδὲν Κράτος ὑπάρχει τὴν στιγμὴν ταύτην μὴ ἔχον τὴν τοιαύτην λειτουργίαν—νὰ μάθωσι τὴν τέχνην των, νὰ μάθωσι δηλαδὴ πῶς εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως μεταδίδονται αἱ κτηθεῖσαι ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ γνώσεις. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, ἀκολουθεῖ δὲ τὸ σύστημα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξαν μετὰ πολλὰς δοκιμασίας ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα ἐν ἀρχῇ μὲν ἀπεδέχθησαν τὸ σύστημα τῆς διδασκαλίας τῶν παιδαγωγικῶν μαθημάτων συγχρόνως μετὰ τῶν ἐπιστημονικῶν, βραδύτερον μικτόν τι σύστημα, πανταχοῦ ὅμως, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου, κατέληξαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι τὸ μᾶλλον ὑγιὲς σύστημα εἶναι τοῦτο. Ἡ Γαλλία ἦτο τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον τελευταῖον ἀπεδέχθη τὴν ἀνάγκην τῆς παιδαγωγικῆς μορφώσεως τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἐπεκράτουν καὶ ἐκεῖ αἱ προλήψεις αἱ ὁποῖαι καὶ ἐνταῦθα προκαλοῦσι τὰς ἀντιρρήσεις. Ἐν Γαλλίᾳ ὑπῆρχεν ἓν ἵδρυμα τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο καὶ τὸ ὁποῖον, καίτοι ἱδρύθη ὡς ἵδρυμα παιδαγωγικόν, μετεβλήθη εἰς ἵδρυμα ἀνώτερον τοῦ Πανεπιστημίου, ἐξῆλθον δ’ ἐξ αὐτοῦ οἱ Ταίν, Ῥενὰν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐκήρυξαν τὸν πόλεμον κατὰ τοῦ ὑφισταμένου συστήματος τῆς παιδαγωγικῆς μορφώσεως. Ἡ ἀντίδρασις ἐκείνη ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ καταρρίψῃ τὰς ὑπαρχούσας προλήψεις, νὰ συσταθῇ δὲ ἡ μεγάλη ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία εἰς ἑπτὰ τόμους περιέλαβε τὰ πορίσματα τῶν μελετῶν αὐτῆς, καὶ ἠναγκάσθησαν οἱ Γάλλοι νὰ παραδεχθῶσιν ἓν σύστημα παιδαγωγικῆς μορφώσεως. Δύο καθηγηταὶ ἀπεστάλησαν εἰς Γερμανίαν, εἷς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Λίλης καὶ ἕτερος τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Παρισίων, οἵτινες συνέγραψαν βιβλίον εἰδικόν, ἀφοῦ περιῆλθον πάντα τὰ σεμινάρια τῆς Γερμανίας, ἐμελέτησαν πάντα τὰ συστήματα καὶ κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τοῦτο τὸ σύστημα ἦτο τὸ τελειότερον. Νομίζω ὅμως ὅτι περὶ παρεξηγήσεως ἐπρόκειτο καὶ ὡς πρὸς τὰς δαπάνας. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς ἀναγνώσας τὸ νομοσχέδιον παρετήρησεν ὅτι μεγίστη θὰ προέλθῃ δαπάνη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἀπηρίθμησε τοὺς καθηγητὰς οἱ ὁποῖοι θὰ διδάσκωσιν εἰς τὸ πρότυπον Γυμνάσιον τοῦ παιδαγωγικοῦ τούτου ἱδρύματος. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ διδασκαλείου παιδαγωγικῆς μορφώσεως τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τοῦ ὁποίου τὰ μὲν παιδαγωγικὰ μαθήματα διδάσκονται ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ, λαμβάνοντος ἐπιμίσθιον 100 δραχμῶν, οἱ λοιποὶ δὲ καθηγηταί, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ σχολεῖον, θὰ εἶναι οἱ καθηγηταὶ ἑνὸς Γυμνασίου καὶ ἑνὸς Ἑλληνικοῦ σχολείου, τὰ ὁποῖα θέλουσι προσκολληθῆ εἰς αὐτό, ὥστε ἐπὶ τῶν μαθητῶν τοῦ Γυμνασίου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου νὰ διδαχθῶσιν. Ἑπομένως οὐδεμία δαπάνη θὰ χρειασθῇ διὰ τοὺς διδασκάλους. Ἔχω ἐνταῦθα ἀκριβῆ πίνακα τῶν δαπανῶν καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος ν’ ἀναλύσω αὐτὸν καὶ θέλει πεισθῆ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τόσον ὑπερβολικῆς δαπάνης, προκειμένου περὶ τόσῳ μεγάλου σκοποῦ. Ὁ διευθυντὴς λαμβάνει δραχμὰς 400, ὁ ὑποδιευθυντὴς δραχμὰς 350, ὁ φυσιολόγος δραχμὰς 100. Ἀλλὰ διὰ τὸ Γυμνάσιον καὶ τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον, τὰ οὕτω προσκολλώμενα εἰς τὸ διδασκαλεῖον τοῦτο, δὲν θὰ ὑπάρχωσιν οὔτε γυμνασιάρχης οὔτε σχολάρχης. Διότι τὸν μὲν γυμνασιάρχην θ’ ἀντικαθιστᾷ ὁ διευθυντής, τὸν δὲ σχολάρχην ὁ ἑλληνοδιδάσκαλος. Ἑπομένως πρέπει ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 11000 δραχμῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέρχονται αἱ ὡς ἄνω δαπάναι, ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν μισθὸν τοῦ γυμνασιάρχου καὶ τοῦ σχολάρχου, τὸν ὁποῖον θὰ εἴχομεν, ἐὰν τὸ Γυμνάσιον τοῦτο δὲν προσεκολλᾶτο ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς φροντιστήριον. Ἀφαιροῦντες λοιπὸν τὸν μισθὸν ἑνὸς γυμνασιάρχου δραχμὰς 4200 καὶ ἑνὸς σχολάρχου δραχμὰς 3000, τουτέστιν 7200, φθάνομεν εἰς ἀποτελέσματα δαπάνης 3840 δραχμῶν. Πρέπει ὅμως νὰ προσθέσωμεν καὶ ἐπιμίσθιον δέκα διδασκάλων, διότι οἱ διδάσκαλοι οἱ διδάσκοντες εἰς τὸ πρότυπον τοῦτο, ἀπαγορευομένου αὐτοῖς νὰ ἔχωσιν ἰδιαίτερα μαθήματα, ὅπως ἔχουσι πάντες οἱ ἐν Ἀθήναις, λαμβάνοντες 300 καὶ 400 δραχμάς, λαμβάνουσι 50 δραχμὰς ἐπιμίσθιον· προστίθενται λοιπὸν 6000 καὶ γίνονται 9800 αἱ δαπάναι τῆς διδασκαλίας. Ἐξ αὐτῶν ὅμως πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ ὁ μισθὸς τοῦ καθηγητοῦ τῆς παιδαγωγικῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, διότι εἶναι ὁ διευθυντής. Ἀφαιρουμένης τῆς δαπάνης τοῦ μισθοῦ τούτου 4800 δραχμῶν, μένει καθαρὰ δαπάνη δι’ ὅλην τὴν ὑπόθεσιν δραχμῶν 5000. Ἐὰν ἐγίνετο δεκτὸν τὸ ὅλον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπερρίφθη μετὰ πολλῶν ἐπαίνων, τὸ περὶ ἀναμορφώσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, καθ’ ὃ τὸ Γυμνάσιον θὰ ἦτο ἑξατάξιον, θὰ εἴχομεν ἀκόμη μίαν τάξιν ὀλιγωτέραν εἰς τὸ σχολεῖον τοῦτο καὶ ἑπομένως θὰ ἠλαττοῦτο ὁ μισθὸς τῶν διδασκάλων κατὰ δύο καὶ ἡ ὅλη δαπάνη θὰ ἔφθανεν εἰς 3000. Τονίζω τοῦτο ἐν λεπτομερείᾳ, διότι προσεπάθησα εἰς πάντα τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ μὴ ὑπερβῶ τὸν ὑπάρχοντα προϋπολογισμὸν οὐδὲ κατὰ λεπτόν.

§399Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὰ ἔξοδα διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ὀργάνων ὑπελογίσατε, κ. Ὑπουργέ;

§400Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ διδασκαλία πρέπει νὰ περιστέλληται εἰς ἓν ἵδρυμα. Ἐὰν τὸ ἵδρυμα τοῦτο ἐν ἀρχῇ δὲν ἔχῃ τὰ ἀναγκαῖα ὄργανα διὰ τὴν διδασκαλίαν, οἱ καθηγηταὶ αὐτοῦ θὰ μεταβαίνωσιν εἰς ἓν ἄλλο Γυμνάσιον ἵνα διδαχθῶσι τὴν χρῆσιν τῶν ὀργάνων. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὁ νόμος περὶ διδακτικῶν βιβλίων ἔχει ὡρισμένον κεφάλαιον διὰ προμήθειαν τῶν ὀργάνων.

§401Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἰς τὰ γερμανικὰ Γυμνάσια ἔχουσι 40.000 δραχμῶν προϋπολογισμὸν δι’ ὄργανα. Διὰ τοιοῦτο πρότυπον Γυμνάσιον πρέπει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑπολογίσῃ ἓν μέγα ποσὸν διὰ προμήθειαν ὀργάνων.

§402Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς οὐδὲν Γυμνάσιον γίνεται διδασκαλία φυσικῶν μαθημάτων αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§403Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Βλέπω ἓν ἴδιον προσωπικὸν τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν διεύθυνσιν καὶ διδασκαλίαν, διότι τὸ ἄρθρον 6 λέγει ὅτι «Ὅπως διορισθῇ τις διευθυντὴς τοῦ διδασκαλείου, δέον νὰ ἔχῃ τὰ ἑξῆς προσόντα, αʹ) νὰ εἶναι διδάκτωρ τῆς Φιλολογίας τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, βʹ) νὰ ἔχῃ ἐπισήμους ἀποδείξεις εἰδικῶν παιδαγωγικῶν σπουδῶν ἐν Ἑσπερίᾳ τοὐλάχιστον ἐπὶ τριετίαν». Ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν γυμνασιαρχῶν θὰ ἔχῃ τὰ προσόντα αὐτά. Τί θὰ κάμητε τὸν γυμνασιάρχην ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος κατέχει τὴν θέσιν καὶ τὸν ὁποῖον θὰ ἐκτοπίσῃ ὁ διευθυντής; Τί θὰ τὸν κάμητε; Ἀλλὰ κατόπιν ἔχομεν τὸν ὑποδιευθυντήν. «Ὁ ὑποδιευθυντὴς εἶναι διδάκτωρ τῶν φυσικῶν ἢ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν καὶ δέον νὰ ἔχῃ ἐπισήμους ἀποδείξεις ὅτι ἐσπούδασεν εἰδικῶς τὰ παιδαγωγικὰ ἐν Ἑσπερίᾳ τοὐλάχιστον ἐπὶ διετίαν». Ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ εὕρητε τὸ πρόσωπον αὐτὸ ἐν τῷ προσωπικῷ οἱουδήποτε Γυμνασίου. Ἀλλ’ ἔχετε κάτι τι περιπλέον τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἀδύνατον τὸν συνδυασμόν, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε ἦτο λίαν εὐφυής, δηλαδὴ νὰ τρέψητε ἓν τῶν Γυμνασίων τῶν ὑπαρχόντων εἰς τὸ διδακτήριον αὐτό. Ὑπὲρ τῆς χρησιμότητος τοῦ θεσμοῦ οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει. Πρόκειται περὶ εἰδικοῦ ἀριθμοῦ τῶν φοιτώντων, καὶ λέγει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τοὺς 25 μαθητὰς κατὰ τάξιν. Καὶ ἐν τούτοις ἔχομεν — καὶ ἀναμφισβητήτως τὸ γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ — πάσας τὰς τάξεις συμπεριλαμβανομένας μὲ 50 καὶ 60 μαθητὰς εἰς ἑκάστην. Τί θὰ τοὺς κάμητε; Ποῦ θὰ τοὺς στείλητε; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάσητε πάντα ταῦτα; Αὐτὰς τὰς ἀπορίας μοὶ γεννᾷ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου.

§404ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Αἱ ἀπορίαι ὑμῶν εἶναι τόσον λογικαὶ καὶ φυσικαί, ὥστε προσέπεσον ἀμέσως εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν μελετώντων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλ’ ἐν Ἀθήναις ἔχομεν μὲν Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ Γυμνάσια τὰ ὁποῖα, ὅπως εἴπετε, ἔχουσιν 60 μαθητάς, ἔχομεν ὅμως καὶ τάξεις μαθητῶν μὲ 20 μαθητάς, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν ἔχω πρόχειρον τὴν στατιστικήν.

§405Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι κανὲν οὔτε Ἑλληνικὸν σχολεῖον οὔτε Γυμνάσιον τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ ὑπὲρ τοὺς 50 μαθητάς.

§406ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἐν τῷ Βαρβακείῳ πλεονάζοντα ἀριθμὸν καθηγητῶν, ἡ δὲ ἀναλογία τῶν μαθητῶν εἶναι 20 ἢ 22 κατὰ τάξιν, συμβαίνει δὲ τὸ παράδοξον φαινόμενον ὅτι διὰ τὸ Γυμνάσιον ἐν τῷ Βαρβακείῳ καὶ ἐν ᾗ δύο Ἑλληνικὰ σχολεῖα δαπανῶνται 109.000 δρχ. Καὶ ἀφοῦ δαπανῶνται 109.000 δρχ. δι’ ἓν Γυμνάσιον, εἰς τὸ ὁποῖον κατέφυγον πάντες οἱ μὴ θέλοντες νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις διδάσκαλοι καὶ καθηγηταί, πλεονάζοντες καὶ μὴ δυνάμενοι κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ν’ ἀπολυθῶσι, πρέπει νὰ διστάσωμεν, ἀφοῦ δαπανῶνται ἑκατοντάδες δραχμῶν ἡμερομισθίως, νὰ δαπανήσωμεν 4.000, ἵνα μορφώσωμεν ὁλόκληρον τὸ διδακτικὸν ἡμῶν προσωπικόν; Ἀλλ’ ἐρχόμεθα εἰς ἄλλο ζήτημα. Πρόκειται περὶ ἑνὸς Γυμνασίου μεταξὺ τῶν τεσσάρων. Ἐὰν ὁ μέσος ὅρος εἶναι 40 μαθηταί, θὰ περισσεύσωσιν ἐξ ἑκάστης τάξεως 15 μαθηταὶ ἐκ τοῦ οὕτω χρησιμοποιουμένου Γυμνασίου. Οἱ μαθηταὶ οὗτοι δύνανται νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τὰ ὑπόλοιπα Γυμνάσια, οὐδὲ εἶναι τοιοῦτος ὁ ἀριθμὸς τῶν 3 ἢ 4 εἰς ἕκαστον, ὅστις θὰ πέσῃ. Ὁ ἀριθμὸς 25 ὡρίσθη οὕτως ἀπὸ ἡμᾶς, διότι πανταχοῦ ἐθεωρήθη ἀναγκαῖος διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον. Τώρα ἔρχεται τὸ ζήτημα τοῦ οἰκήματος. Καὶ ἐνταῦθα θὰ ὑπῆρχε δαπάνη τις, διότι ἔχομεν μὲν Γυμνάσια, ἀλλὰ θὰ χρειασθῇ καὶ αἴθουσα διὰ τὴν θεωρητικὴν διδασκαλίαν. Καὶ ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον περὶ οἰκήματος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνοικιασθῇ κανὲν οἴκημα. Δυνάμεθα ἐν τῷ Βαρβακείῳ νὰ ἔχωμεν τὸν χῶρον τὸν ἀναγκαῖον διὰ τὴν διδασκαλίαν. Ἔχομεν ἄλλως οἰκήματα ἐνταῦθα τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν εἶναι διατεθειμένα. Ἔχομεν χῶρον ἐν τῷ Μαρασλείῳ διδασκαλείῳ ὁ ὁποῖος δὲν ἐχρησιμοποιήθη, διότι δὲν ἔγινε τὸ δεύτερον διδασκαλεῖον τὸ ὁποῖον προεβλέπετο· ἔχομεν τὴν Μαράσλειον Ἀκαδημίαν· ἔχομεν καὶ αὐτὸ τὸ Βαρβάκειον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δι’ ἐλαχίστης δαπάνης θὰ δυνάμεθα νὰ ἐγκαταστήσωμεν τὸ ἵδρυμα τοῦτο. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι ἐλαχίστη. Ἡ ἄλλη παρατήρησις εἶναι λογικὴ τοῦ κ. συναδέλφου, καὶ βεβαίως τὸ νομοσχέδιον εἶχε καταρτισθῆ ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ἀμέσου χρησιμοποιήσεως, τουτέστι καὶ οἱ νῦν φοιτῶντες νὰ φοιτήσωσιν ἐν αὐτῷ. Ἐγένοντο ὅμως παραστάσεις ὑπὸ τῶν νέων αὐτῶν ὅτι ἡμεῖς πτωχοὶ—τινὲς δὲ καὶ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ—εἴχομεν ἕν ποσὸν νὰ δαπανήσωμεν μὲ τοὺς ὑπολογισμούς μας· σήμερον μᾶς ἐπιβαρύνετε μὲ ἓν ἔτος ἀκόμη. Προσεπάθησα νὰ τοὺς πείσω ὅτι εἶναι χρήσιμον νὰ φοιτήσωσιν ἐπὶ ἓν ἔτος· δὲν ἐπείσθησαν, καὶ μὴ πεισθέντες ἐστρατολογήθησαν μετὰ τῶν θεολόγων νὰ μοὶ κάμωσι προνουντσιαμέντο! Ὑπεχώρησα· ὑπεχώρησα διότι εὗρον καὶ δεδικαιολογημένον τὸ πρᾶγμα.

§407Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἐμὲ οἱ δημοδιδάσκαλοι, καὶ ὑμᾶς οἱ θεολόγοι.

§408ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑμεῖς κινδυνεύετε εἰς τὸν κόσμον τοῦτον, ἐγὼ δὲ καὶ εἰς τὸν μέλλοντα (γέλωτες). Πάντες οἱ φοιτῶντες εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἔχουσι τὴν ἰδέαν ὅτι μόλις ἀποφοιτήσωσι πρέπει ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· μάλιστα ἦλθον καί τινες οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν παρ’ ἐμοῦ λόγον διὰ τὸ σκάνδαλον τὸ φοβερόν! Εἶπον εἰς αὐτούς· «ποῖον εἶναι τὸ σκάνδαλον;» — «Ἀπὸ τριῶν μηνῶν ἐλάβομεν τὸ δίπλωμά μας καὶ ἀκόμη δὲν διωρίσθημεν». Τοῦτο εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐκπαιδεύσεώς μας, τοῦ καλοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ προπαρασκευάσῃ ὑποψηφίους τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ σχεδὸν πάντες οἱ Ἕλληνες, εἴτε ἐμμέσως εἴτε ἀμέσως, ὅπου εὑρεθῶμεν πέντε, οἱ τέσσαρες εἴμεθα ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ! Ἀλλ’ ἀφήνομεν ἐλευθέρους διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὑποχρεῶμεν τοὺς νῦν ὑπηρετοῦντας καθηγητὰς νὰ συμπληρώσωσι τὴν παιδαγωγικὴν αὑτῶν μόρφωσιν φοιτῶντες ἐπὶ ἓξ μῆνας, καὶ περὶ αὐτοῦ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀντίρρησις ἡ ὁποία ἐγένετο περὶ τῶν πρῶτον διοριζομένων, διότι δι’ αὐτοὺς λαμβάνεται πρόνοια κατὰ τὸ ἑξάμηνον τοῦτο νὰ λαμβάνωσι τὸν μισθόν των πλήρη, ἀλλ’ ὅταν συνεννοηθῶσι μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων των τοῦ ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον ἐγκατέλειψαν, ὥστε νὰ τοὺς ἀναπληρῶσιν. Ἐὰν δὲ μετὰ τοὺς ἓξ μῆνας δὲν ἔλαβον τὸ πτυχίον των, τότε ὑποχρεοῦνται νὰ φοιτήσωσιν ἐπὶ ἓξ μῆνας ἀκόμη. Ἐπειδὴ ὅμως ἦτο πιθανὸν πολλοὶ νὰ θέλωσι νὰ μένωσιν ἐν Ἀθήναις κατὰ τοὺς ἓξ μῆνας καὶ νὰ φροντίζωσιν ν’ ἀποτυγχάνωσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις, ἔλαβον τὴν πρόνοιαν κατὰ τὸ δεύτερον τοῦτο ἑξάμηνον νὰ λαμβάνωσι μόνον τὸ ⅓ τοῦ μισθοῦ των, τὰ δὲ ⅔ νὰ λαμβάνωσιν οἱ ἀναπληροῦντες αὐτούς.

§409Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐὰν δὲν ἔλαβον δίπλωμα τὸ δεύτερον ἑξάμηνον;

§410Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶνε σπίτι τους.

§411ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· θὰ ἦτο ἀδίκημα τοῦτο. Οἱ ἔχοντες τὸ πτυχίον τὸ παιδαγωγικὸν προτιμῶνται εἰς τὴν προαγωγὴν καὶ μένουσιν οἱ ἄλλοι. Εἶναι τοιοῦτος συμβιβασμός, ὥστε νὰ μεταβῶμεν εἰς μίαν ὑγιεστέραν κατάστασιν, χωρὶς νὰ τραυματίσωμεν τὸ καθεστώς. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐν πάσῃ μου ἀπορίᾳ, ἥτις εἶναι φυσικὸν νὰ γεννᾶται εἰς πᾶσαν μεταβολὴν νεωτεριστικὴν μελετωμένην ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, ἐν πάσῃ μου, λέγω, ἀπορίᾳ ἐφρόντισα νὰ συλλέγω καὶ τὰ ἐλάχιστα στοιχεῖα, δύναμαι δὲ μετὰ πεποιθήσεως νὰ βεβαιώσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔχει δαπάνην μεγαλυτέραν τῶν 3–4 χιλιάδων δραχμῶν. Δὲν νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ τόσῳ σπουδαίου ἀντικειμένου, προκειμένου νὰ παρουσιάσῃ ἡ ἐκπαίδευσις ἡμῶν ἐντελῶς διάφορον μορφὴν μετ’ ὀλίγα ἔτη, πρέπει νὰ δυσκολευώμεθα νὰ δαπανήσωμεν τόσα χρήματα ὅσα δαπανῶμεν διὰ τὴν σύστασιν Ἑλληνικοῦ σχολείου μὲ τρεῖς καὶ ἑπτὰ μαθητάς! Καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, μετὰ τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§412Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ ἀνάγκην ἐπιβεβλημένην διὰ τὴν τελείαν μόρφωσιν τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ὀρθῶς τὸ μέτρον τοῦτο πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν ὑποχρεωτικήν. Ἐννοῶ τὴν διάταξιν τῆς προαιρετικῆς φοιτήσεως ἐν τῷ σχολείῳ τούτῳ, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς προβαίνει δι’ ἐκείνους ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐπιθυμήσει ν’ ἀποβλέψωσιν εἰς προαγωγήν. Εἶμαι σύμφωνος ὡς πρὸς τοῦτο. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι διδάσκαλοι καὶ καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ἐπὶ εἰκοσαετίαν ἐδίδαξαν, εὑρίσκονται σήμερον ἐκτὸς ὑπηρεσίας. Ὑπάρχουσιν ἄλλων κλάδων καθηγηταί, καὶ μάλιστα καθηγηταὶ ἀνωτέρου βαθμοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐδίδαξαν καὶ διδάσκουσι καὶ σήμερον ἐν ταῖς στρατιωτικαῖς σχολαῖς, ἐν τῇ τῶν Εὐελπίδων καὶ τῇ τῶν Ναυτικῶν Δοκίμων, διδάσκουσι δὲ καὶ ἀνώτερα μαθήματα ἰσοβαθμίζοντα πρὸς τὰ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διδασκόμενα. Ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι τοιοῦτοι ἤθελον ἀποδεχθῆ ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὸν κλάδον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὅπως διορισθῶσιν εἰς Γυμνάσιόν τι τοῦ Κράτους, πρέπει εἰς ἡλικίαν 50–60 ἐτῶν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ σχολεῖον καὶ ν’ ἀρχίσωσιν ὡς μαθηταὶ διδασκόμενοι παρ’ ἐκείνων οὓς αὐτοὶ ἴσως ἐδίδαξαν. Τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ διατυπώσει τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου.

§413ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν διάκρισιν ὅτι οἱ μὲν ἐν ὑπηρεσίᾳ εὑρισκόμενοι δικαιοῦνται νὰ λαμβάνωσι τὴν προτεραιότητα εἰς τὴν προαγωγήν, αὐτοὶ δὲ πρέπει νὰ τεθῶσιν ἐν καλυτέρᾳ μοίρᾳ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ζητοῦμεν ὅπως εἰς τὸ μέλλον μορφώσωμεν καθηγητὰς καὶ διδασκάλους ἔχοντας ὡρισμένας ἰδιότητας, αἵτινες νομίζομεν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητοι εἰς αὐτούς. Λοιπόν, ἐὰν εὑρίσκωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς ἀναγκαίας ἰδιότητας, δὲν γνωρίζω διατί θὰ ἔλθωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν αὐτάς. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μακρὰν προϋπηρεσίαν καὶ οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας των δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φοιτήσωσιν ἐν τῷ σχολείῳ, αὐτοὶ ἔχουσι τὴν σύνταξίν των. Αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους γίνονται δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν αὐτὰς καὶ πρέπει νὰ προσαρμοσθῶσι πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Αὐτὴ εἶναι ἡ θεωρία τοῦ φοιτητοῦ, νομίζοντος ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις γίνεται ὅπως παράσχῃ εἰς αὐτὸν ἀσφαλὲς βιοποριστικὸν μέσον. Βεβαίως πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὰς ἀνάγκας τῶν ὑπηρεσιῶν μας ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν αὐτάς. Νομίζω ὅτι τὸ Κράτος, ὡς πᾶσα ἐπιχείρησις, καθορίζει τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ καὶ τὰ προσόντα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ θεραπεύσωσι τὰς ἀνάγκας ταύτας καὶ λέγει· ζητῶ ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ κατασκευάσῃ σίδηρον νὰ εἶναι σιδηρουργός. Τότε ἓν μόνον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν εὑρίσκονται ἢ δὲν εὑρίσκονται ἐκεῖνοι παρὰ τῶν ὁποίων τοιαῦτα ζητοῦμεν προσόντα. Σήμερον ἔχομεν πληθώραν νέων διδακτόρων, οἱ ὁποῖοι ἐμπνέονται ἀπὸ νέον τι ἰδανικόν, ἀνώτερον, περὶ τῶν διδακτικῶν καθηκόντων. Αὐτοὶ θὰ προσέλθωσι καὶ ζητοῦσι νὰ προσέλθωσι καὶ πολλοὶ τῶν ἤδη ἐν ἐνεργείᾳ, ζητοῦσιν ἵνα ψηφισθῇ τὸ μέτρον τοῦτο. Ἀποβλέπων λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰ ἐν αὐτῷ καὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν πρότασίν σας.

§414Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ σπουδὴ τῆς Βουλῆς βεβαίως δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν προανέπτυξα. Λυποῦμαι μόνον διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ηὐδόκησε νὰ δεχθῇ εὐμενῶς τὴν παρατήρησίν μου.

§415Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§416Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ μὴ συνομογήσῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς πλήρωσιν ἀνάγκης ἐπειγούσης. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ὅτι διορίζεται καθηγητὴς τῆς διδασκαλίας ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν ἐμορφώθη πρότερον τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διδάξῃ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου νομίζω ὅτι ἀντίκειται ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔφερε, διότι τί σκοπεῖ διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἢ ἀναβολὴν ἐπὶ πενταετίαν ἀκόμη τοῦ καταρτισμοῦ παιδαγωγικῶς τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως; Ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν τοὺς ὑπάρχοντας σήμερον ἐν ἐνεργείᾳ λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀνθρώπους διανύοντας τὴν μέσην ἡλικίαν, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς μεταφέρωμεν ὡς μαθητὰς τῆς παιδαγωγικῆς, εἶναι ἀπαραίτητον τοὺς νέους οἱ ὁποῖοι πρόκειται μετ’ ὀλίγον νὰ τοὺς ἀντικαταστήσωσι, νὰ μορφώσωμεν προσηκόντως, διὰ νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὸν κλάδον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν οἱ φοιτηταὶ τῆς σήμερον νὰ ἠδύναντο νὰ παρακολουθήσωσι τὰ μαθήματα τὰ εἰδικὰ ἐν τῷ διδασκαλείῳ καὶ συγχρόνως νὰ παρακολουθῶσι τὰ μαθήματά των ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, τότε συνεβιβάζοντο τὰ πράγματα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῶσι τὰ πράγματα ταῦτα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ φέρῃ τὴν τροποποίησιν αὐτήν· ἄλλως νομίζω ὀρθότερον ν’ ἀποσύρῃ τὴν τροπολογίαν του καὶ νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ φοιτηταὶ πρῶτον νὰ διδαχθῶσι τὰ παιδαγωγικὰ μαθήματα καὶ ὕστερον νὰ διορίζωνται εἰς τὰ ἐκπαιδευτήρια τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§417Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. συνάδελφος, νὰ διδάσκωνται οἱ φοιτηταὶ τὰ παιδαγωγικὰ μαθήματα μετὰ τῆς ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, εἶναι σύστημα τὸ ὁποῖον ἐλειτούργησεν ἐπὶ πολύ, ἐλειτούργησε δὲ τόσον καλῶς, ὥστε νὰ προτείνηται διὰ βοῆς ἡ κατάργησίς του πανταχοῦ, διότι ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι, ἐνῷ δὲν μορφοῦνται παιδαγωγικῶς, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιστημονικῆς μορφώσεως αὐτῶν εἶναι ἐλλιπῆ. Καὶ εἶναι εὐνόητον τὸ πρᾶγμα· περὶ τίνος πρόκειται, Κύριοι; Πρόκειται ὁ διδάσκαλος νὰ ἀποκτήσῃ τὰ προσόντα τὰ πρακτικὰ τοῦ ἐπαγγέλματός του. Ὁ ἰατρὸς δὲν θεωρεῖται ἰατρός, ἐὰν δὲν κάμῃ πρακτικὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐπαγγέλματός του.

§418Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἰατρὸς τὴν σήμερον διδάσκεται θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους· δὲν περιμένουσι νὰ τελειώσῃ ἡ θεωρητικὴ διδασκαλία καὶ κατόπιν ν’ ἀσκηθῶσιν εἰς τὴν πρακτικήν. Αὕτη εἶναι παλαιὰ μέθοδος.

§419Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀκριβῶς, ἐνῷ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ σας θέλετε τὰς νεωτάτας μεθόδους, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔφθασαν μέχρι τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου θέλετε τὰς πεπαλαιωμένας.

§420Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰδικὸς εἰς αὐτά.

§421Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι προτιμότερον οὐδεμιᾶς παιδαγωγικῆς μορφώσεως νὰ τύχωσιν οἱ νέοι παρὰ νὰ ἀκολουθήσωσι σύστημα καταργηθὲν καὶ ἐπενεγκὸν τὰ κάκιστα τῶν ἀποτελεσμάτων, οὐχὶ κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην πάντων τῶν παιδαγωγῶν ὅλου τοῦ κόσμου.

§422Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ὁ θεσμὸς θὰ εἶναι λίαν λυσιτελὴς καὶ χρήσιμος διὰ τὴν μόρφωσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλά, κατόπιν τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν εὐηρεστήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διατυπώσῃ, ἐπὶ τετραετίαν τὰ ὠφελήματα αὐτὰ ἐκλείπουσιν. Ἡ ἑτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 11 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Οἱ δὲ τεταρτοετεῖς, οἱ τελειόφοιτοι καὶ οἱ διδάκτορες κλπ». Καταλαμβάνω διὰ τοὺς διδάκτορας τὴν ἀνάγκην νὰ διορισθῶσιν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὲς προσωπικόν, ἀλλὰ διὰ τοὺς τεταρτοετεῖς καὶ τελειοφοίτους εἶναι ἀκατάληπτον. Τοῖς δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωνται πρὶν ἢ ἀποκτήσωσι τὰ προσόντα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἀποβλέπομεν διὰ τὴν τελεσφόρον διδασκαλίαν καὶ κάμνομεν καὶ κάτι περιπλέον, τοὺς καθιστῶμεν καὶ ὑποτρόφους.

§423Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ν’ ἀπαλείψωμεν αὐτό.

§424Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ ν’ ἀπαλείψωμεν καὶ τὸ ἄλλο (ἀναγινώσκει)· «Εἰς τοὺς νῦν φοιτῶντας κλπ.»· Τίνα σημασίαν ἔχει αὐτό; Ἡ ἄσκησις ἡ παιδαγωγικὴ κατὰ τὰς ἄλλας διατάξεις ἄρχεται μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ πτυχίου, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἤδη φοιτῶντας λέγετε «δὲν ἔχετε ἀνάγκην ν’ ἀσκηθῆτε πλέον· δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ ἔχητε διδακτορικὸν πτυχίον»· θὰ ἔχητε λοιπὸν φοιτητὰς πλέον καὶ ὄχι διδάκτορας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔρχωνται ν’ ἀσκηθῶσι καὶ ἡ ἄσκησίς των θὰ εἶναι ματαία.

§425Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον διὰ τοὺς τεταρτοετεῖς.

§426Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κάμνετε καὶ τὸ ἑξῆς· καθιστᾶτε τὸ 4ον ἔτος τῶν σπουδῶν των, ἀκριβῶς ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παρασκευασθῶσι διὰ τὰς διδακτορικὰς ἐξετάσεις, τὸ καθιστᾶτε ἐντελῶς ἀνωφελές, διότι λέγετε ὅτι κατὰ τὸ 4ον ἔτος δὲν θὰ ἔχητε νὰ ἐπαναλάβητε ὁλόκληρον τὴν διδασκαλίαν τὴν πανεπιστημιακὴν τῶν τεσσάρων ἐτῶν, ἀλλὰ θ’ ἀσχοληθῆτε εἰς αὐτὰς τὰς ἐξετάσεις. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι εὐνόητον, ὅτι αὐτοὶ θ’ ἀμελήσωσιν ἢ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο, ἢ τὰς σπουδὰς τὰς πανεπιστημιακὰς ἢ τὰς σπουδὰς τῆς διδασκαλίας καὶ οὕτω πως οὐδετεροῦται ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν, δηλαδὴ νὰ καταστήσωμεν τὸ προσωπικὸν τὸ διδακτικὸν τελειότερον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς εὑρέθη πρὸ μιᾶς ἀντιδράσεως· λοιπὸν ἀπέναντι αὐτῆς τῆς ἀντιδράσεως ἠθέλησε προχείρως νὰ εὕρῃ μίαν διέξοδον, ἀλλ’ ἡ διέξοδος αὕτη εἶναι τὸ ἀδιέξοδον, διότι καθιστᾷ πλέον ἄσκοπον ὁλόκληρον αὐτοῦ τὸν θεσμόν.

§427Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκω τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου λίαν δεδικαιολογημένην καὶ ὁμολογῶ ὅτι εἰς τὴν τροπολογίαν μου εὑρίσκεται μία παράγραφος ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς μελέτην ἄλλην, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἀντικατέστησα κατόπιν· λοιπὸν δύναται ν’ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρος ἡ πρώτη παράγραφος καὶ τότε δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§428Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι· ὑπάρχει ἀντίρρησις, ὅτι δὲν θέλω νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη οἱ διδάκτορες οἱ ὁποῖοι θὰ διορίζωνται δημοδιδάσκαλοι νὰ γίνωνται ἀπὸ ὑπαλλήλων ὑπότροφοι. Πρέπει νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρος ἡ πρώτη παράγραφος, ὅτι «λαμβάνουσι μισθὸν δραχμῶν ἑκατόν»· διότι ἐννοῶ μίαν ὑποχρέωσιν, ἡ ὁποία δὲν ὑφίσταται πραγματικῶς, ἢ μᾶλλον μίαν ἀνάγκην, ὅτι ἔχομεν ἐλλιπὲς τὸ προσωπικὸν καὶ δυνάμεθα νὰ τοὺς διορίσωμεν καίπερ μὴ ἔχοντας τὰ προσόντα διὰ τὴν διδασκαλίαν, ἀλλὰ τοὺς τεταρτοετεῖς διατί; Τοῖς ὑπεσχέθημέν ποτε ὅτι θὰ τοὺς διορίσωμεν; Δὲν βλέπω κανένα λόγον, καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς πλέον δὲν ἔχει ἔννοιάν τινα ἡ τροπολογία. Διότι οὕτως ἔχομεν ὑπαλλήλους μὴ ὑπηρετοῦντας, ἀλλὰ σπουδάζοντας, καὶ εἰς αὐτοὺς δίδομεν πλήρεις ἀποδοχάς. Σημειώσατε δ’ ὅτι ἀναγράφετε τὸν ἀριθμόν· «δὲν ἐπιτρέπεται ἵνα ἀσκῶνται συγχρόνως πλείονες τῶν ἑκατόν». Λοιπὸν ἑκατὸν ἀμέσως θὰ προστεθῶσιν, ἢ μᾶλλον θὰ εὑρίσκωνται ἐνταῦθα τρεφόμενοι διδάσκαλοι, καθηγηταί, σχολάρχαι, μὲ πλήρεις ἀποδοχάς, ἀλλὰ πρέπει νὰ εὕρητε καὶ τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ δυνηθῇ νὰ τοὺς ἀναπληρώσῃ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ὅταν λέγητε ὅτι οὐδεὶς ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως δύναται ἄλλως νὰ προαχθῇ εἰς καθηγητήν, πάντες θὰ σπεύσωσιν, ἔχετε ὅμως ὅριον ἑκατόν. Ὅταν λέγητε τοῦτο εἰς τὸν διδάκτορα, ὁ ὁποῖος μετρεῖ τὰς ἡμέρας διὰ νὰ προαχθῇ εἰς καθηγητήν, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ σπεύσῃ; Θὰ εὑρεθῆτε ἀπέναντι ἀθρόων αἰτήσεων ὅπως προσέλθωσι, καὶ κατὰ τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ἐπὶ ἕξ μῆνας τοῖς δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα, νὰ σουλατσάρουν εἰς τὰς Ἀθήνας, ν’ ἀκολουθῶσι τὰ μαθήματα καὶ νὰ λαμβάνωσιν ἀποδοχάς. Καὶ θὰ ὑπάρξῃ τις ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐπιδιώξῃ ὡς χάριν αὐτὸ τὸ ὁποῖον τοῖς δίδετε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναγράφετε ὡς ὑποχρέωσιν; Δὲν ἠξεύρω δὲ ποῦ θὰ εὕρητε τοὺς ἑκατὸν διὰ τῶν ὁποίων θὰ τοὺς ἀναπληρώσητε.

§429ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων δὲν φαίνεται πιθανὸν ὅτι ἑκατὸν θὰ ζητήσωσι νὰ φοιτήσωσι, διότι ἔχομεν πρῶτον ἕνα ἀριθμὸν γυμνασιαρχῶν οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ζητήσωσι, τοὐναντίον μάλιστα ἀντιτάσσονται εἰς τοῦτο ἔχοντες τὰς παλαιὰς ἰδέας, ὅτι ἡ παιδαγωγικὴ εἶναι ἄχρηστος. Ἔχομεν ἕνα ἀριθμὸν οἵτινες μὴ ἐλπίζοντες νὰ προαχθῶσιν εἰς γυμνασιάρχας καὶ μὴ ἔχοντες κανὲν ἐλατήριον νὰ ζητήσωσι τὸ προσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον τοῖς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ προαχθῶσι δὲν θὰ προσέλθωσιν. Ἔχομεν ἄλλους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς οἰκογενείας των, τὰς ὁποίας δὲν δύνανται ν’ ἀφήσωσι διὰ νὰ προσέλθωσιν. Ἑπομένως ἐκ τῶν 700 καθηγητῶν 60 ἢ 70 πρόκειται νὰ φοιτήσωσιν ἐνταῦθα. Δύνανται δὲ κάλλιστα οἱ συνάδελφοί των χρησιμοποιοῦντες τὰ ὥρας τὰς ὁποίας ἐν Ἀθήναις χρησιμοποιοῦσιν οἱ καθηγηταὶ εἰς ἰδιωτικὰ μαθήματα ν’ ἀναπληρώσωσι τοὺς ἀπόντας.

§430ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τέσσαρες οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν Τριπόλει θέλουσι νὰ ἔλθωσιν· τίς θὰ τοὺς ἀναπληρώσῃ;

§431Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον προσὸν προαγωγῆς εἶναι ἡ ἀπόκτησις πτυχίου παιδαγωγικῆς ἀσκήσεως. Ἐκ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως θὰ σπεύσωσι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ ν’ ἀσκηθῶσιν. Ἐξ αὐτῶν θὰ προτιμήσητε ἑκατόν, ἀλλὰ ποῖος θὰ κανονίσῃ τὴν σειρὰν τῶν ἑκατόν; Διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἑξαμήνου καὶ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ πτυχίου οἱ μὲν κατέχοντες τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς θὰ εἶναι οἱ κατέχοντες τὸ πτυχίον, ἐνῷ οἱ ἄλλοι, ἕνεκα τῆς ἀνάγκης εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τοῦ νὰ εἶναι ὑπεράριθμοι τῶν ἑκατόν, θὰ μείνωσιν ἔξω. Λοιπὸν μετατρέπετε ὁλόκληρον τὸν νόμον τὸν κανονίζοντα τὴν προαγωγὴν τῶν καθηγητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καθιστῶντες ἀδύνατον τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀνάγκης τῆς παιδαγωγικῆς ἀσκήσεως εἰς τοὺς περισσοτέρους λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§432ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησίς σας θὰ ἦτο ὀρθοτάτη, ἂν ὁ νόμος ἡμῶν ὥριζε προσόντα προαγωγῆς. Κατὰ τὸν νῦν κείμενον νόμον κενουμένης θέσεως ἀνωτέρας ὁ Ὑπουργὸς ἔχει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα νὰ τὴν συμπληρώσῃ δι’ οἱουδήποτε θέλει· δὲν ἔχομεν οὔτε διαγωνισμόν.

§433Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον θὰ προτείνῃ.

§434ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον ἔχει δικαίωμα νὰ προτείνῃ, ὅταν ἔχῃ κενὴν θέσιν· ὅταν δὲν ἔχῃ θέσιν, προάγει ὁ Ὑπουργὸς ὅντινα θέλει. Λοιπὸν οὐδὲν προσὸν ἔχει, οὐδὲν δικαίωμα ἔχει νὰ εἴπῃ· «ἐγὼ θὰ προηγηθῶ τοῦ ἄλλου». Αἱ πληροφορίαι ἡμῶν εἶναι ὅτι δὲν δύνανται πάντες νὰ ἔλθωσιν εἰς Ἀθήνας· δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε ὅτι θὰ ἐγκαταλείψῃ ὁ ἄλλος τὴν οἰκογένειάν του ἵνα ἔλθῃ εἰς τὰς Ἀθήνας συντηρῶν καὶ τὴν οἰκογένειάν του ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν τὰ ἐπιχειρήματα ἡμῶν ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ ὄχι θεωρητικῶς. Αἱ πληροφορίαι ἡμῶν λοιπὸν εἶναι ὅτι θὰ ἔλθωσιν 60 μόνον. Μένει μόνον μία ἀπορία· ἂν ζητήσωσι καὶ οἱ τρεῖς ἔκ τινος σχολείου; Τότε θὰ προτιμηθῇ ὁ ἀρχαιότερος. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὰ Γυμνάσια. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα ἂν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τοῖς εἴπωμεν ὅτι, διὰ νὰ προαχθῆτε, θὰ ἔλθητε εἰς τὰς Ἀθήνας, διὰ νὰ μείνητε ἓξ μῆνας, καὶ ὅτι, ἂν δὲν ἔλθητε, δὲν θὰ προαχθῆτε. Αὐτοὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν χωρὶς νὰ προβλέπωσι τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Βεβαίως θὰ σπεύσωσι νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἀλλ’ ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅτι θὰ ἔλθωσι νὰ σουλατσάρουν, δὲν εἶναι ὀρθός. Ἐὰν σουλατσάρουν, δὲν θὰ φοιτήσωσι, καὶ ἐὰν δὲν φοιτήσωσι δὲν θὰ διδαχθῶσι, καὶ ἐὰν δὲν διδαχθῶσι δὲν θ’ ἀποκτήσωσι τὸ πτυχίον των. Κέρδη ὁ διδασκαλικὸς κλάδος αὐτὰ θὰ ἔχῃ, ὅτι ἴσως θὰ ἐφρόντιζον μετὰ τὸ ἑξάμηνον, ἰδίως οἱ ἐλεύθεροι, οἱ μὴ ἔχοντες οἰκογένειαν, οἱ ὁποῖοι θὰ προσειλκύοντο ἀπὸ τὴν ἐν Ἀθήναις διαμονήν, θὰ ἔφθανον μέχρι τοῦ σημείου ν’ ἀποτύχωσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις των διὰ νὰ φοιτήσωσιν ἕξ μῆνας. Δὲν ἀφήκαμεν καμμίαν λεπτομέρειαν. Δὲν προετείναμεν μέτρα θεωρητικά, ἀλλὰ πρακτικά, ἀπὸ τὰ πράγματα, μετὰ μελέτην τοῦ ζωντανοῦ ἐδάφους καὶ ὄχι τοῦ θεωρητικοῦ. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει μὲ τὰς δύο τροπολογίας καὶ εἰμὶ βέβαιος ὅτι ὁ Θεὸς θὰ μᾶς εὐλογήσῃ.

§435ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παππαβασιλείου.

§436Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς τελειοφοίτους τῶν διδασκαλείων, πολλοὶ τῶν ὁποίων τυγχάνουσιν ὄντες καὶ διδάκτορες.

§437Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐδέχθην.

§438Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς. Πρόκειται καὶ περὶ ἱδρύσεως προτύπου Γυμνασίου. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὡς ἐνθυμεῖσθε πάντες, ὁ τέως Ὑπουργὸς κ. Στάης ἐζήτησε τὴν σύστασιν προτύπου Γυμνασίου ἐν Ἀθήναις διὰ τὴν μόρφωσιν καθηγητῶν. Τὸ Γυμνάσιον ἐκεῖνο ἐψηφίσθη προθύμως ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἀντὶ προτύπου Γυμνασίου ἔγινε Γυμνάσιον κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα, ἐπὶ πλέον δὲ τοῦτο ἦτο ἀφορμὴ νὰ συναθροίσῃ ἐκεῖ πάντας τοὺς καθηγητὰς τοὺς μὴ ἔχοντας ἐργασίαν. Τοιοῦτον σκοπὸν ἐὰν ἔχῃ καὶ τὸ πρότυπον τοῦτο σχολεῖον, τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος, νομίζω ὅτι δὲν κάμνομεν τίποτε, κ. Ὑπουργέ. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν πάντες ὅτι, ἐὰν δὲν διοργανώσωμεν τὸ Γυμνάσιον, εἴτε πρότυπον λέγεται τοῦτο εἴτε ἔκτακτον, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ κυρίου σκοποῦ, ὅταν λείπωσι τὰ ὑλικὰ μέσα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ ἡ ἄσκησις καὶ ἡ διδασκαλία. Εἶμαι τῆς γνώμης, Κύριοι, ὅτι τὰ Γυμνάσια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι, εἶναι πάμπολλα καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῶσιν, ἐὰν δὲν συμπτυχθῶσιν εἰς μικρὸν ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος ἀριθμὸς ὅμως οὗτος τῶν Γυμνασίων νὰ ᾖ πλήρης.

§439Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐκάμετε ἐπανάστασιν διὰ νὰ μὴ καταργηθῶσιν!

§440Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὰ Γυμνάσια ὅπως ἔχουσιν εἶχον σκοπὸν διπλοῦν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ παράγωσι σπουδαστάς; ὅπως τραπῶσιν εἰς τὰ πρακτικὰ ἔργα, καὶ τὸν σκοπὸν ὅπως προετοιμάσωσι διὰ τὴν μόρφωσιν τὴν πανεπιστημιακήν. Σήμερον ὅπως ἔχουσιν οὔτε τὸ ἓν κατορθοῦται οὔτε τὸ ἕτερον· λοιπὸν τί θέλομεν σήμερον; Νὰ πολλαπλασιάσωμεν τὰ Γυμνάσια, διὰ νὰ μὴ ἐπιτύχωμεν τοῦ κυρίου σκοποῦ; Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν κύριον σκοπόν, πρέπει διὰ μιᾶς δαπάνης νὰ πλουτίσωμεν τὰ Γυμνάσια· διὰ νὰ πλουτίσωμεν δὲ τὰ Γυμνάσια, εἶναι ἀνάγκη χρήματος πολλοῦ· ἄνευ χρήματος οὐδέποτε θὰ κάμητε σωστὰ Γυμνάσια. Δοθείσης ἀφορμῆς περὶ τῆς ἱδρύσεως προτύπου Γυμνασίου, νομίζω ὅτι δυνάμεθα αὐτὸ ἀκριβῶς νὰ συστήσωμεν ὡς πρότυπον Γυμνάσιον, ἐὰν εἰς τοῦτο δώσωμεν τὰ ὄργανα τῆς Φυσικῆς πάντα, τὰ ὄργανα τῆς Χημείας, τὰ ὄργανα τῆς Γεωγραφίας ὡς καὶ τοὺς χάρτας καὶ πολλὰ ἄλλα ἀντικείμενα διδακτικά, ἵνα γίνηται ἡ διδασκαλία τῶν μαθητῶν καὶ τῶν σπουδαστῶν ὡς οἷόν τε τελειοτέρα. Ἐπίσης νὰ διδάσηται ἐν αὐτοῖς ἡ φωνητική μουσική, ἡ χειροτεχνία, ἡ φυτολογία καὶ ἡ γυμναστικὴ· ἐπίσης νὰ ἱδρυθῶσι καὶ λουτρὰ πρὸς καθαρισμὸν τοῦ σώματος τῶν μαθητῶν.

§441ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὰ διὰ Β. Διατάγματος θὰ τὰ κανονίσωμεν.

§442Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐὰν ἱδρύσητε Γυμνάσιον οὕτω πως κατηρτισμένον, θὰ διδαχθῶσιν ἐν αὐτῷ οἱ καθηγηταὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως κάτι τι τὸ τέλειον, οἱ ὁποῖοι θὰ μεταγγίσωσιν ἔπειτα τὰ διδαχθέντα ἐπὶ τῶν γυμναζομένων. Ἐὰν δὲν σκεφθῆτε ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου οὕτω πως, ματαιοπονεῖτε· οὐδέποτε θέλετε κάμει πρακτικοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι μὲ τὰς γνώσεις τῆς ὑγιεινῆς, τῆς Χημείας, τῆς χειροτεχνίας κλπ. νὰ δύνανται εἰς τὸν πρακτικὸν βίον νὰ εὐδοκιμήσωσιν· ἀλλ’ οὔτε ἐπιστήμονας θέλετε καταρτίσει. Αὐξάνετε κατὰ ἓν ἔτος ἐπὶ πλέον τὴν φοίτησιν εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν πρὸς ἀρτιωτέραν μόρφωσιν, διότι εἶναι ἀκατάρτιστοι οἱ φοιτηταὶ εἰς τὴν Χημείαν, ἀκατάρτιστοι εἰς τὴν Φυσικήν, καὶ ἐν γένει εἰς πάντα τὰ ἄλλα ἐπιβοηθητικὰ μαθήματα. Μὲ τοιαῦτά τινα ὅμως ἐφόδια ἐννοῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προικισθῇ τόσον τὸ πρακτικὸν μέρος τῶν μελλόντων πολιτῶν ὅσον καὶ τῶν σπουδαστῶν τοῦ Πανεπιστημίου.

§443Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι μετὰ τὴν διαγραφὴν τοῦ πρώτου μέρους καὶ τοῦ τελευταίου τῶν ἑκατὸν δραχμῶν περὶ τῶν δημοδιδασκάλων, μετὰ τὴν μεταβολὴν αὐτήν, πρέπει νὰ προβῶμεν. (Γίνεται εἶτα δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη).

§444ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§445Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἔχω νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν.

§446Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδέχθην πάσας τὰς τροπολογίας ὑμῶν.

§447Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ναί, ἀλλ’ εἶναι καὶ κάτι ἄλλο τώρα.

§448Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τίποτε. Σᾶς βεβαιῶ.

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ κ. Παππαϊωάννου ἔχει τὸν λόγον.

§450Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχουσι διδάκτορες οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον πρὸ δύο, πρὸ ἕξ, πρὸ ὀκτὼ μηνῶν. Εἶναι δίκαιον αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ ὑποστῶσι τὴν ἄσκησιν ἐν τῷ διδασκαλείῳ νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῶσιν;

§451Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διεγράψαμεν αὐτό.

§452Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δυνατὸν νὰ εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ διὰ τοὺς φοιτητάς, ἀλλὰ διὰ τοὺς διδάκτορας νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις. Εἶναι ἀδίκημα, κύριε Ὑπουργέ. Εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ ἐπωφεληθῶσι τῶν περιστάσεων. Οἱ ἄλλοι διωρίσθησαν.

§453Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Θὰ οἰκονομήσωμεν πρόσωπα, κύριε συνάδελφε;

§454Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ προσώπων. Πρόκειται περὶ δικαίου καὶ πρέπει διὰ τοὺς διδάκτορας αὐτοὺς τὸ αὐτὸ μέτρον νὰ ληφθῇ.

§455Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§456ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὴν διατύπωσιν τῆς τροπολογίας περιμένομεν.

§457ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§458Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἤθελον νὰ μάθω ἂν προκειμένου περὶ διδακτόρων οἱ ὁποῖοι δὲν προέλαβον νὰ διορισθῶσι θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ αὐτὸ μέτρον. Διατί αὐτὴ ἡ διάκρισις δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔτυχον νὰ εἶναι ταύτην τὴν στιγμὴν διωρισμένοι;

§459Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διεγράφη.

§460Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Διὰ πάντας;

§461Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ πάντας.

§462Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Καὶ τοὺς ἐν ὑπηρεσίᾳ;

§463Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§464Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐρωτῶ ἂν οἱ διδάκτορες δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν.

§465Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν εἰσέλθωσιν.

§466Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Πῶς θὰ εἰσέλθωσιν;

§467Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ Δημόσιον ἀφοῦ τοῖς παρέσχε τὴν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν δωρεάν, δὲν τοὺς κάμνει καὶ ὑποτρόφους διὰ νὰ γίνωνται ὑπάλληλοι. Τὸ Δημόσιον ἔχει ἀνάγκην ὑπαλλήλων μεμορφωμένων.

§468Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Νὰ δύνανται νὰ διορίζωνται.

§469ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τῶν κυρίων Καλλιφρονᾶ καὶ Παππαβασιλείου (ἀναγινώσκει)· Τὸ ἄρθρον 2 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου νὰ προστεθῇ. «Ἐξαιροῦνται τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἐνιαυσίου ταύτης φοιτήσεως οἱ ἔχοντες δίπλωμα Φιλολογίας ἢ Θεολογίας ἢ τῶν Φυσικῶν ἢ Μαθηματικῶν καὶ ὄντες δημοδιδάσκαλοι καθ’ ὅσον οὗτοι ἔχουσι παιδαγωγικὸν πτυχίον ἀσκηθέντες θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς ἐπὶ τριετίαν ἐν τῷ Διδασκαλείῳ».

§470ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§471Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὸ ἐγένετο δεκτόν.

§472ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἐγένετο δεκτόν, διατί ἀφήνετε καὶ τὸ ἀναγινώσκομεν;

§473ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί γίνεται, κύριε Ὑπουργέ, μὲ τὴν τροπολογίαν;

§474ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον δηλώσει ὅτι εἶναι δεκτή, ὅπως καὶ αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς.

§475Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνόησα ποία εἶναι ἡ τροπολογία ἡ ὁποία ἀνεγνώσθη.

§476Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ δημοδιδασκάλων ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὸ διδακτορικὸν πτυχίον καὶ ἑπομένως ἀπαλλάσονται τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς, διότι εἶχον παιδαγωγικὴν μόρφωσιν καὶ ἐγένοντο κατόπιν διδάκτορες. Τὴν προέτειναν οἱ κ. Καλλιφρονᾶς καὶ Παππαβασιλείου.

§477Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Τὴν ὑπεστήριξα καὶ ἐγώ.

§478ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 μίαν στιγμήν. Ἀφοῦ ἐξηρέθησαν οἱ φοιτηταὶ οἱ σήμερον ὑφιστάμενοι τὰς ἐξετάσεις των, φοιτηταὶ τῆς Φιλολογίας μέλλοντες ν’ ἀποκτήσωσι τὸ δίπλωμά των δὲν θὰ δύνανται νὰ διορισθῶσιν, ἐὰν δὲν φοιτήσωσιν;

§479Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§480ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διατί ἐξαιρεῖτε αὐτούς; Ἐὰν κενωθῶσι θέσεις, ἐκ τίνων θὰ διορίσητε; Εἶναι ἄδικον νὰ μὴ τοὺς περιλάβωμεν.

§481Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Ὀκτώβριον ἀρχίζουσιν· ἔχουσιν ἕξ μῆνας καιρόν.

§482Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίζωσιν ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ τοὺς διορίσῃ εἰς μίαν θέσιν. Σπουδάζουσι διὰ νὰ σπουδάσωσι. Τὸ Κράτος δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ διορίζῃ τοὺς σπουδάζοντας.

§483Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι παρουσιάζεται διδάκτωρ ὁ ὁποῖος δὲν ἠσκήθη ἐν τῇ Σχολῇ αὐτῇ, δὲν δύναται νὰ διορισθῇ;

§484Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§485Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Αὐτὸς τίθεται εἰς χειροτέραν μοῖραν ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἐδῶ θὰ ὑπάρχωσι τόσοι οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ φοιτήσωσι. Δὲν θὰ ἔχωσι δικαίωμα πρὸς προαγωγήν;

§486Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ παραλάβητε ἕνα διδάσκαλον ἰδιαίτερον διὰ τὰ τέκνα σας, θὰ ἐξετάσητε τίς ἔχει τὰ περισσότερα δικαιώματα ἢ τίς ἔχει τὰς περισσοτέρας γνώσεις; Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει κανὲν ἄλλο καθῆκον εἰμὴ νὰ εἶναι πατὴρ πάντων τῶν τέκνων.

§487ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–9). Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει)· «Ἐκ τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατελούντων καθηγητῶν, σχολαρχῶν καὶ διδασκάλων προτιμῶνται κατὰ τὰς προαγωγὰς ἐκ τῶν συγχρόνων καὶ ὁμοιοβάθμων οἱ φοιτήσαντες εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, μετασχόντες τῶν ἐν αὐτῷ ἐργασιῶν ἐπὶ ἑξάμηνον τοὐλάχιστον καὶ τυχόντες μετὰ τὸ πέρας αὐτοῦ παιδαγωγικοῦ πτυχίου κατόπιν ἐξετάσεων, γενομένων ἐνώπιον ἐπιτροπείας, ἀποτελουμένης ἐκ τοῦ προέδρου τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ διευθυντοῦ καὶ τοῦ ὑποδιευθυντοῦ τοῦ Διδασκαλείου. Εἰς τοὺς θέλοντας ἐκ τούτων νὰ φοιτήσωσιν εἰς τὸ Διδασκαλεῖον ἐπιτρέπεται ν’ ἀπομακρυνθῶσι τοῦ σχολείου, ἐν ᾧ εἰσι τοποθετημένοι, χορηγουμένης αὐτοῖς, κατόπιν αἰτήσεως πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀδείας μετὰ πλήρων ἀποδοχῶν. Τοὺς οὕτω δ’ ἀπόντας ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῶν ἀναπληροῦσιν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ οἱ συνάδελφοι αὐτῶν. Χρόνος ἐγγραφῆς τούτων εἰς τὸ Διδασκαλεῖον εἶναι ἡ ἀρχὴ ἑκάστου σχολικοῦ ἔτους. Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως ν’ ἀσκῶνται ταυτοχρόνως πλείονες τῶν 100. Ἂν δ’ ὑποβάλωσιν αἴτησιν πρὸς χορηγίαν τοιαύτης ἀδείας ταυτοχρόνως πλείονες τοῦ ἀνωτέρω ἀριθμοῦ, προτιμῶνται οἱ ἑκάστοτε νεώτεροι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐνταυτῷ δὲ δέον νὰ λαμβάνηται φροντίς, ὥστε νὰ μὴ ἀπομακρύνωνται ταυτοχρόνως ἐκ τοῦ αὐτοῦ σχολείου πλείονες τοῦ ἑνός. Οἱ κατὰ τὰς πρώτας ἐξετάσεις ἀποτυχόντες δύνανται νὰ ὑποστῶσι νέας ἐξετάσεις μετὰ ἓν ἑξάμηνον, κατόπιν φοιτήσεως εἰς τὸ Διδασκαλεῖον. Κατὰ τὴν δευτέραν ὅμως ταύτην φοίτησιν λαμβάνουσι μόνον τὸ ἓν τρίτον τοῦ μισθοῦ αὐτῶν, τῶν λοιπῶν δύο τρίτων διατιθεμένων ὑπὲρ τῶν ἀναπληρούντων αὐτοὺς ἐν τῇ διδασκαλίᾳ συναδέλφων των. Οἱ δὶς ἀνεπιτυχῶς ὑποστάντες τὰς ἐξετάσεις ταύτας στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς προαγωγῆς. Τὰ τῶν ἐξετάσεων τούτων κανονισθήσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος».

§488Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ τετάρτῃ παραγράφῳ νὰ διαγραφῇ ἡ περίοδος «Ἄν δ’ ὑποβάλωσιν αἴτησιν κλπ.» μέχρι τέλους, καὶ νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς· «οὐδὲ ν’ ἀπομακρύνωνται ταυτοχρόνως ἐπ’ ἀδείᾳ ἐκ τοῦ αὐτοῦ σχολείου πλείονες τοῦ ἑνός». Ἐπίσης ἐν τῇ πέμπτῃ παραγράφῳ νὰ διαγραφῇ ἡ περίοδος «Κατὰ τὴν δευτέραν ὅμως ταύτην φοίτησιν κλπ.» μέχρι τέλους.

§489Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ δὶς ἀνεπιτυχῶς ὑποστάντες τὰς ἐξετάσεις ἀποβάλλονται;

§490ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως ἀποβάλλονται.

§491Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει ναὶ ἢ ὄχι δικαίωμα ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ συμβουλίου τῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ παύῃ τοὺς ἐν ἀνεπαρκείᾳ; Ὅταν τις δὲν ἔχῃ τελείαν μόρφωσιν, τὸ Κράτος δὲ τὸν θεωρῇ ἀνεπαρκῆ διὰ νὰ μεταδώσῃ τὴν διδασκαλίαν καὶ τὸν ἔχῃ ὑπότροφον ἐπὶ ἓξ μῆνας, κατόπιν τὸν ἔχῃ ἐπὶ ἄλλους ἓξ μῆνας καὶ ἀποδεικνύηται ὅτι εἶναι ἀνεπίδεκτος μαθήσεως, αὐτὸν θὰ τὸν κρατήσῃ;

§492Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς θὰ εἶναι ἐν ἥττονι μοίρᾳ τῶν ἄλλων.

§493Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μηδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχετε ὅτι, ὅταν δίδητε τὸ δικαίωμα τῆς ἀποδοχῆς καὶ τῆς φοιτήσεως τῶν ἓξ μηνῶν, δὲν θὰ μένωσι κεναὶ αἱ θέσεις.

§494Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε ὅτι δὲν ἔχομεν ὑποχρεωτικὴν τὴν φοίτησιν. Θ’ ἀπολύσωμεν μόνον τοὺς γέροντας, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσιν ἐλάχιστον ἀριθμὸν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις.

§495Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν τὸ Κράτος ἦτο εἰς θέσιν νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν τελειοτέραν ἐκπαίδευσιν, τὴν προσδοκωμένην ἀπὸ τοῦ θεσμοῦ τοῦ νέου, θὰ τοῖς ἐλέγομεν· ἔλθετε νὰ σπουδάσητε δωρεάν, λαμβάνοντες ὁλόκληρον τὴν μισθοδοσίαν, διὰ νὰ ὑποστῆτε μίαν δοκιμασίαν καὶ νὰ ἔχητε πάντα τὰ πλεονεκτήματα τῆς προαγωγῆς. Δὲν ἔχομεν ὅμως τὰ μέσα 2500 ὑπαλλήλους νὰ προσκαλέσωμεν πάντας καὶ δι’ αὐτὸ προσκαλοῦμεν τοὺς 100· καθ’ ὅσον προσέρχονται αὐτοὶ θὰ γίνωνται τελειότεροι καὶ θὰ ἔχωσι δικαίωμα προαγωγῆς, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι δὲν προσέρχονται θὰ εἶναι χειρότεροι τῶν ἄλλων καὶ θὰ εἶναι χειρότερον δι’ αὐτούς, διότι θὰ ἐκτοπισθῶσιν ἀπὸ τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθωσιν.

§496Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θ’ ἀναγκάζωμεν γέροντας ἀνθρώπους εἰς τὴν ἡλικίαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ νὰ ἔρχωνται νὰ λαμβάνωσι παιδαγωγικὴν μόρφωσιν.

§497Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ ὑπάγωσι τότε εἰς τὰ σπίτια των.

§498Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἶναι τὸ προσεχὲς μέλλον.

§499Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§500ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ ὡς ἐτροποποιήθη.

§501ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὡς ἄρθρον 11 θὰ τεθῇ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Οἱ μήπω εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δύνανται νὰ διορισθῶσι καὶ ἄνευ παιδαγωγικῆς ἀσκήσεως. Μετὰ τὸν διορισμὸν ὅμως αὐτῶν ὀφείλουσι ν’ ἀσκηθῶσιν ἐπὶ ἑξάμηνον εἰς τὸ Διδασκαλεῖον. Μετὰ ἐπιτυχεῖς δὲ παιδαγωγικὰς ἐξετάσεις καθίστανται μόνιμοι». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προταθὲν τοῦτο ἄρθρον. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 γενόμενον 12 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Θ’ ἀναγνωσθῶσι νῦν τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς 12ης Μαρτίου).

§502ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ «περὶ ἀπονομῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας πρὸς κατασκευὴν σακχάρεως ἐκ σταφίδος» λέξις «τρόπου» διὰ τῆς λέξεως «μεθόδου», ὡς ἀκριβῶς ἐψηφίσθη.

§503ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§504Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως νὰ γίνῃ ἡ διόρθωσις συμφώνως πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γκότση.

§505ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διωρθώθησαν, ὅπως τὸ ἐζήτησεν ὁ κ. Γκότσης. Τὰ Πρακτικὰ διορθωθέντα ἐπικυροῦνται. Ἔχομεν τώρα τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 17 νομοσχέδιον. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως».

§506Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δι’ ἐπερωτήσεώς μου ἐγγράφου, χθὲς κατατεθείσης ἐνώπιον ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα νὰ παρουσιάσῃ σήμερον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς κατάλογον ἐμφαίνοντα δαπάνην διαφόρων κονδυλίων ἀναγεγραμμένων ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς τοῦ 1907, 1908 καὶ 1909. Ἡ ἐπερώτησίς μου αὕτη εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, τὰ ὁποῖα ἐπεκυρώθησαν πρὸ ὀλίγου. Τὴν πληροφορίαν ταύτην ἤθελον νὰ ἔχω, διὰ νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἂν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νομοθετοῦμεν προσόντα, διὰ τοῦ ὁποίου μονιμοποιοῦμεν τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, πρέπει νὰ ψηφισθῇ, καὶ ἂν ἐπιτρέπεται νὰ καθιερώσωμεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τὴν μονιμότητα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου εἶναι ἀνάγκη νὰ βεβαιωθῶ ἂν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον κατηναλώθη καὶ τὸ ὁποῖον ἦτο ἀναγεγραμμένον ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς, ἂν κατηναλώθη ὡς ὁ Προϋπολογισμὸς ὁρίζει, ὅστις ἐπέχει, ὡς γνωστόν, τόπον νόμου. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἂν εἶναι εἰς θέσιν, νὰ δώσῃ τὴν τοιαύτην πληροφορίαν.

§507Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνα πληροφορίαν;

§508Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Σᾶς τὴν ἀνέφερα. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1907 εἶναι ἀναγεγραμμένον ποσὸν 10.000 δρ. διὰ προμήθειαν ὅπλων, φυσιγγίων καὶ λοιπῶν εἰδῶν χάριν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σκοποβολῆς ἐν τοῖς σχολείοις τοῦ Κράτους· ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1908 ἐπίσης ποσὸν 10.000 δρ., διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν καὶ ἐπίσης ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1909 διὰ τὸν αὐτὸν λόγον τὸ ποσὸν ηὐξήθη εἰς 30.000, προσετέθη δὲ καὶ ἕτερον ποσὸν διὰ συνδρομὴν εἰς διάφορα γυμναστικὰ σωματεῖα τοῦ Κράτους ἐκ 10.000 δραχμῶν.

§509Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γίνεται ἐπερώτησις περὶ ζητήματος ἀσχέτου.

§510Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἀφορᾷ εἰς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου ὑμῶν, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ μονιμοποιήσωμεν, οἵτινες συνετέλεσαν εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ ποσοῦ τούτου ἐκ δραχμῶν ἐν ὅλῳ 60,000 δι’ ἄλλας, ὡς ἐβεβαίωσαν, ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ὅπερ δὲν ἐπιτρέπεται, εἶναι ἐναντίον τῆς ἀναγεγραμμένης πιστώσεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, εἶναι ἐναντίον δηλαδὴ τοῦ νόμου. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιβάλλεται νὰ σκεφθῶμεν πῶς πρέπει ν’ ἀποβάλωμεν τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς ἐκεῖθεν καὶ οὐχὶ νὰ τοὺς προστατεύσωμεν, ὡς θέλομεν νὰ πράξωμεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἂν ἐπιτρέπεται τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ καταναλίσκηται ὡς κατηναλώθη, εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους μὴ ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ ἄνευ ἄλλης λογοδοσίας τινός. Ἀναγκάζομαι ὅθεν καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξῃ ἡ Βουλὴ, διότι πρόκειται περὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν νὰ εὑρίσκηται τὸ Ἔθνος ἡμῶν εἰς ἣν ἀθλίαν κατάστασιν εὑρίσκεται, εἰς κακοδαιμονίαν ἐθνικήν, ἐν ἐπαναστάσει καὶ καταβαραθρωμένον οἰκονομικῶς, ἀναγκάζομαι ὅθεν, λέγω, ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, διότι ἤδη ἀντελήφθη ὡς ἐκ τοῦ πολυασχόλου τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς ὅτι εἶχον ὑποβάλει τοιαύτην ἔγγραφον ἐπερώτησιν, νὰ γνωρίσω ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ ποσὰ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς δι’ ὃν σκοπὸν εἶπον, ἤτοι διὰ τὴν προμήθειαν ὅπλων, φυσιγγίων καὶ λοιπῶν χάριν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σκοποβολῆς ἐν τοῖς σχολείοις τοῦ Κράτους, τὰ ποσὰ, λέγω, ταῦτα διετέθησαν, ἀλλ’ οὐχὶ διὰ τὸν σκοπὸν δι’ ὃν ἀνεγράφησαν, διότι οὔτε ὅπλα ἠγοράσθησαν, οὔτε φυσίγγια, οὔτε οἱ μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων ἠσκήθησαν εἰς τὴν σκοποβολήν, οὔτε ἐγένετο ἡ δαπάνη ὡς ἦτο ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ἀλλὰ πῶς; ἰδού· δι’ ἐνταλμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐξωφλήθησαν, τὰ ποσὰ αὐτὰ διετέθησαν....

§511ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τί εἶναι αὐτὴ ἡ συζήτησις. Ὁμιλοῦμεν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου καὶ γίνεται λόγος περὶ ὅπλων καὶ περὶ φυσιγγίων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται, διότι πρόκειται περὶ ὀργανισμοῦ. Ἐὰν ὁ ὀργανισμὸς ὁ μεταρρυθμιζόμενος περιλαμβάνῃ τοιαῦτα πρόσωπα, θὰ ἐξετάσω ἂν πρέπει νὰ μείνωσιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα. Ἐὰν ἐτελέσθη πρᾶξις ὁδηγοῦσα εἰς τὸν εἰσαγγελέα, νὰ καταγγείλητε ἐκεῖ τὴν πρᾶξιν.

§512Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὄχι· ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία καὶ οὐχὶ ὁ εἰσαγγελεύς.

§513ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει νὰ συλλογισθῆτε ὅτι εἶναι ἡ τελευταία νὺξ τῆς Βουλῆς καὶ ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν καὶ ἄλλα νομοσχέδια καὶ πρὸ παντὸς τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ εἶναι σπουδαιότερα πολὺ τῆς πιστώσεως τῶν 10.000.

§514Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι καταβρόχθισις, κύριε Πρόεδρε, καὶ οὐχὶ πίστωσις 70.000 δραχμῶν σχεδόν.

§515ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑμεῖς, μὴ εὑρόντες καιρὸν νὰ ὑποστηρίξητε τὴν ἐπερώτησίν σας, ἔρχεσθε σήμερον νὰ παρεμβάλητε προσκόμματα.

§516Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως οὔτε καὶ προσκόμματα παρεμβάλλω. Δὲν ἐπερωτῶ, ἀλλὰ καταγγέλλω μεγάλην κλοπὴν ὑπαλλήλων ἀνωτάτων, δι’ ἣν ἔπρεπε ν’ ἀκούωμαι μετὰ μεγάλης προσοχῆς. Ἐγὼ δὲν εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ θ’ ἀποδείξω ὅτι ὑπὸ τοιούτων ὑπαλλήλων κατεφαγώθη τὸ ποσὸν τοῦτο, ἐξεδόθησαν ἐντάλματα ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν ποσῶν αὐτῶν, ἐξωφλήθησαν, ἀλλὰ τίς πταίει; Δὲν ἐπιρρίπτω μομφὴν κατὰ τῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ κατὰ τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες ἀπεπλάνησαν τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ τοὺς ὁποίους ἤδη θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν!

§517ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τί πταίει ὁ ὀργανισμός;

§518Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Βεβαίως πταίει, διότι, ἐὰν ἐξακολουθῶμεν κάμνοντες ὀργανισμοὺς ἵνα σκεπάζωμεν ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ τοὺς τοιούτους ὑπαλλήλους, νὰ τοὺς περιβάλλωμεν μὲ προσόντα, βεβαίως θὰ καταβαραθρώσωμεν τὸ Κράτος τοῦτο.

§519Θ. ΓΚΟΦΑΣ. Μὴ μᾶς ταλαιπωρεῖτε· εἶναι ἡ τελευταία βραδειά.

§520Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Πρέπει πᾶς τις ἐξ ἡμῶν νὰ ἐνδιαφέρηται προκειμένου περὶ κλοπῆς 70.000 δραχμῶν· θέλετε νὰ ἐνδιαφέρωμαι περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας, κύριε συνάδελφε, ἢ περὶ ἐνοριῶν;

§521Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Δὲν εἶσθε εἰς τὸ θέμα.

§522Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἶμαι καὶ θὰ ἴδητε ποῦ θὰ καταλήξω.

§523Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔννοια τῆς ὁμιλίας σας εἶναι ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι κάμνουσι καταχρήσεις.

§524ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ κατονομάσητε τὰ πρόσωπα.

§525Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὰ κατονομάσω· ἐὰν εἶχε λάβει γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ τὰ κατονομάσῃ.

§526ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ τότε τί ὁμιλεῖτε;

§527Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἴχετε τὴν ὑπομονήν, θὰ ἐβλέπετε. Μὴ ἀναφέρετε ὅτι ὑπάρχουσι πρόσωπα τὰ ὁποῖα κάμνουσι καταχρήσεις.

§528Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἐντάλματα ἐκδίδονται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ· ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὑπεύθυνος.

§529Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τελευταία διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κατὰ τίνα τρόπον θὰ καθορισθῶσι ταῦτα, ἐκεῖ δὲ λέγεται ὅτι οἱ θεωρούμενοι ἀκατάλληλοι ἀπολύονται. Ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θ’ ἀνακαλύψῃ τὰ τερατώδη ταῦτα δὲν θ’ ἀφήσῃ τὸν ὑπάλληλον καὶ θ’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην, ἐὰν ταῦτα εἶναι ἀληθῆ, ἐκτὸς ἐὰν ἔχητε τὴν ὑπόνοιαν ὅτι καὶ ὁ Ὑπουργὸς θὰ συνεργασθῇ εἰς τὴν κατάχρησιν. Θὰ ἐξετάσω καί, ἐὰν εὕρω τὴν ἐλαχίστην ὑπόνοιαν, θὰ πράξω τὰ δέοντα.

§530Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐξεδόθη τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 3608 τοῦ 1908 ἐκ δραχμῶν 5580 ἔνταλμα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου θεωρηθὲν ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐπ’ ὀνόματι τοῦ «Συλλόγου τῶν ὠφελίμων βιβλίων» καὶ ἐξωφλήθη. Καὶ ἐρωτῶ ἐν τίνι δικαιώματι παρέλαβεν ὁ Σύλλογος τὰ χρήματα ταῦτα ἐναντίον τοῦ Προϋπολογισμοῦ;

§531Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ποῖος;

§532Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, ἀλλὰ βεβαίως ὁ «Σύλλογος τῶν ὠφελίμων βιβλίων». Ἐξεδόθη ἐπίσης ἔνταλμα ὑπ’ ἀριθμὸν 3812 ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου ποσοῦ τῶν 4420 δραχ., τὸ ὁποῖον μὴ θεωρηθὲν ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου— διότι ἀπῃτεῖτο κατὰ τὸν νόμον, προκειμένου περὶ ποσοῦ ἄνω τῶν 1000 δραχμῶν, διαγωνισμός — ἐπεστράφη, ἐθεωρήθη ὅμως κατόπιν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ οὕτω πως παρελήφθη ἐξ ὁλοκλήρου τὸ ποσὸν τῶν 10.000 τῆς ἀναγεγραμμένης πιστώσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1907. Κατόπιν ὅμως διὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγεγραμμένα καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις Προϋπολογισμοῖς τοῦ 1908 καὶ 1909 καὶ ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 50.000 ἢ 60.000 δραχ., διὰ νὰ μὴ εὑρίσκωσιν ἀντίρρησιν ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, ἐξεδόθησαν ἐκ μέρους τοῦ αὐτοῦ ὑπαλλήλου ἐντάλματα ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἰδίου Συλλόγου ἐκ δραχμῶν ἔλαττον τῶν χιλίων καὶ οὕτως ἐξεδόθησαν ἐντάλματα μὲ ποσὸν τοιοῦτον ἀνερχόμενα εἰς πεντήκοντα περίπου καὶ οὕτω διὰ τῆς μεθόδου ταύτης παρελήφθη τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 60.000 καὶ κατεφαγώθη βεβαίως. Ὅτε τοιούτους ὑπαλλήλους ἔχομεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, δὲν πρέπει, οὐδὲ συμφέρει, νὰ κάμνωμεν ὀργανισμούς, ἀλλ’ ὅ,τι εἶπεν ἄλλοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, «νὰ καθαρίσωμεν τὴν κόπρον τοῦ Αὐγείου», ἀλλά, διὰ νὰ καθαρισθῇ αὕτη, πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου μέχρις οὗ ἐκκαθαρισθῇ ἡ κόπρος. Ἄλλως ἐγὼ διαμαρτύρομαι, διότι, ὁσουσδήποτε καὶ ἂν θεσπίζωμεν νόμους καλούς, θὰ γίνωμεν πρόξενοι κακοῦ εἰς τὸ Ἔθνος, ἂν ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἔχωμεν τοιούτους ὑπαλλήλους κατακλέπτοντας τὸν δημόσιον πλοῦτον καὶ περιβάλλοντες μάλιστα αὐτούς, ὡς ἤδη πράττομεν, διὰ προσόντων. Διὰ τοῦτο εἶμαι ἐναντίος κατ’ ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προστατεύει τοιούτους ὑπαλλήλους, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους λόγους εἶμαι ἐναντίος αὐτοῦ. Ἀφοῦ τοιαύτη σπατάλη τελεῖται, δι’ ἥν, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἔπρεπε νὰ ἐξεγερθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ζητήσῃ εὐθύνας παρὰ τῶν ἁρμοδίων, παρατηρῶ ἀδιαφορίαν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλο τι. Ῥίψατε, Κύριοι, ἓν βλέμμα εἰς τὸν κατατεθέντα Προϋπολογισμόν, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ἀναγράφεται τὸ αὐτὸ ποσὸν ἐπηυξημένον καὶ βελτιωμένον διὰ νὰ καταφαγωθῇ καὶ αὐτό. Μὴ ψηφίσητε λοιπὸν κανονισμὸν τοῦ Ὑπουργείου πρὶν κάμητε καλοὺς καὶ ἐντίμους ὑπαλλήλους. Ἀλλὰ πλὴν τούτου διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κανονίζεται ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας οὕτως, ὥστε τὸ ἀναγραφόμενον ἐν γένει ποσὸν αὐξάνει ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς παλαιοὺς Προϋπολογισμούς; κατὰ 30.000 δραχμῶν. Προστίθεται Τμῆμα ἀρχιτεκτονικόν, διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἀτομικὰ συμφέροντα. Εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοιαύτας δεινὰς διὰ τὸ Ἔθνος περιστάσεις ν’ αὐξάνωμεν τὰ κονδύλια τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ νὰ θέτωμεν Τμῆμα Ἀρχιτεκτονικόν, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ τοποθετήσωμεν διαφόρους συγγενεῖς τῶν τμηματαρχῶν χωρὶς νὰ ἐργάζωνται; Βεβαίως ὄχι. Τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἀρχιτεκτονικὴν δύνασθε ν’ ἀναθέσητε, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τοὺς ἁρμοδίους κατὰ τόπους ὑπαλλήλους, οἵτινες θὰ εἶναι καὶ οἱ μᾶλλον κατάλληλοι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι ἐναντίος κατ’ ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ δὲ τὸν Ὑπουργόν, πρὶν ἢ κανονίσῃ τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, νὰ κανονίσῃ τὰ τῶν ἀνωτέρω ὑπαλλήλων αὐτοῦ, εὕρῃ τοὺς ἐνόχους τῆς ἀνωτέρω κλοπῆς καὶ ζητήσῃ τὴν τιμωρίαν αὐτῶν. (Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχή, τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§533Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ἐν τῷ Εʹ Τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τὸ Γραφεῖον σχολικῆς ὑγιεινῆς καὶ τὸ Ἀρχιτεκτονικὸν Γραφεῖον σχολικῶν κτιρίων ἔχουσιν ἕνα σκοπόν, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἑνώσῃ τὰ δύο ταῦτα.

§534ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§535Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2.

§536ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν τροπολογίαν ἣν ἔχω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§537Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ «ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ σώματος τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν», διότι ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον, ὃν ἐψήφισεν ἡ Βουλή· θὰ παραλύσητε αὐτὸν τὸν νόμον καὶ θὰ τοὺς συναθροίσητε εἰς τὰς Ἀθήνας.

§538Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καθ’ ἃς ἔχω ἀσφαλεῖς πληροφορίας δὲν περισσεύουσι μηχανικοὶ ἐν Ἀθήναις μετὰ τὸν γενόμενον περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ.

§539ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ προσθέσωμεν νὰ προσλαμβάνωνται καὶ ἔξωθεν;

§540Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ νὰ ἔχωσιν εἰδικὰς γνώσεις ἀρχιτεκτονικῆς ὑγιεινῆς.

§541ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει νὰ κάμῃ ὑγιεινὴ μὲ τὴν ἀρχιτεκτονικήν.

§542Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἀρχιτεκτονικὴ ὑγιεινὴ δὲν ὑπάρχει; Εἶναι καθιδρυμένη εἰς πάντα τὰ Κράτη.

§543Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ παντὸς νὰ μὴ ὀργανώσωμεν ἓν νέον Τμῆμα Δημοσίων ἔργων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας. Ἄν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἔχῃ ἀνάγκην δι’ ἔργα ἀφορῶντα εἰς τὰ διδακτήρια, δὲν ἔχει παρὰ νὰ παραπέμπῃ αὐτὰ εἰς τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων. Ἐννοῶ νὰ ἔχητε ἕνα μηχανικόν, ἀλλὰ νὰ ἔχητε ὁλόκληρον Τμῆμα θὰ εἶναι καθὼς τὸ τυπογραφεῖον τοῦ Ναστραδὶν Χότζα· θὰ ἔχωμεν μίαν νέαν Ὑπηρεσίαν, μίαν νέαν φάμπρικαν Δημοσίων ἔργων.

§544ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νεωτερίζομεν.

§545Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς δὲν νεωτερίζετε; Θέλετε ἕνα ἀρχιτέκτονα, θέλετε καὶ δύο βοηθούς· ἂν λάβητε καί τινας ἄλλους σχεδιογράφους, θὰ καταρτίσητε ἓν τέλειον Τμῆμα· αὐτὴ ἡ πολυτέλεια παρακαλῶ νὰ λείψῃ.

§546ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν ἀκούσητε μεθ’ ὑπομονῆς, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν νεωτερίζομεν. Ἔχομεν νομομηχανικὸν ἀσχοληθέντα εἰς ἀρχαιολογικὰς ἐργασίας, εἰς τὴν ἀναστήλωσιν τοῦ Παρθενῶνος· εἴχομεν ἤδη ἕνα ὑπομηχανικὸν ἐργαζόμενον εἰς τὰ τῶν κτιρίων καὶ ὁ ὁποῖος παρεσκεύασε καὶ τοὺς πίνακας οὓς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς, τοὺς διαφωτίζοντας τὰ κατὰ τὸ ζήτημα τῶν διδακτηρίων ἐν τῷ ἀναγκαιοτέρῳ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ψηφισθῇ· ἑπομένως προστίθεται εἷς καὶ μόνος.

§547Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κάμνετε ὁλόκληρον Τμῆμα Δημοσίων ἔργων.

§548ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατέ με πρῶτον καὶ τότε ἀπαντᾶτε. Ὁ εἷς ὑπῆρχε· προστίθεται εἷς ...

§549Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μὴ προστεθῇ πρὸς Θεοῦ!

§550ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε διατί προστίθεται καὶ τότε ἂς μὴ προστεθῇ. Σήμερον ἔχομεν δαπάνας πολὺ μεγαλυτέρας δίδοντες ἐπιχορηγήσεις εἰς μηχανικοὺς οἱ ὁποῖοι ἐπιβλέπουσι, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸν ἔλεγχον, διότι οἱ κατ’ ἐπαρχίας μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπέβλεπον μέχρι τοῦδε, ἐγένοντο ἀφορμὴ νὰ ἔχωμεν τόσα ἠρειπωμένα σχολεῖα. Ὅταν ἔχωμεν ἕνα ὑπάλληλον καὶ ἓν Γραφεῖον ὑπεύθυνον καὶ συνεχές, θὰ ἔχωμεν τὴν εὐθύνην καὶ τὴν ἐπίβλεψιν μεγαλυτέραν. Δὲν γνωρίζω τίς θὰ προσληφθῇ οὔτε ὑπάρχει τι πρόσωπον ἐκεῖ· θὰ προσλάβωμεν ἕνα καὶ θὰ οἰκονομήσωμεν χρῆμα, τὸ ὁποῖον σήμερον δαπανᾶται ἀσκόπως διὰ κτίρια κακῶς κατασκευαζόμενα, μὴ ὑπαρχούσης εὐθύνης. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος.

§551Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ οἱ σχολικοὶ ἰατροὶ πρέπει νὰ εἶναι περισσότεροι.

§552ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ δαπανήσωμεν περισσότερα.

§553Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Οἱ σχολικοὶ ἰατροὶ εἶναι ἀπαραίτητοι καὶ ἂν θέλωμεν νὰ καθιερώσωμεν αὐτοὺς ἐπὶ πάντων τῶν σχολείων, ἵνα οἱ μαθηταὶ τύχωσι τῆς προστασίας τῆς ἐνδεδειγμένης ὑπὸ τῶν ὑγιεινῶν κανόνων, χρειάζονται σχολικοὶ ἰατροὶ πλειότεροι τοῦ ἑνός. Διατί δὲ οἱ μαθηταὶ τῆς πόλεως Ἀθηνῶν νὰ ἔχωσι τὴν προστασίαν σχολικοῦ ἰατροῦ, οἱ δὲ μαθηταὶ τῶν ἄλλων Γυμνασίων νὰ μὴ ἔχωσιν; Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ σκέψις περὶ προσθήκης περισσοτέρων σχολικῶν ἰατρῶν, ἀπαραιτήτων εἰς τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῶν σχολείων καὶ τῶν μαθητῶν, ὁπουδήποτε ὑπάρχουσι τοιοῦτοι.

§554ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀργότερα, διότι ἐφέτος ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν τοὺς χωρεῖ.

§555Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἀρχιτέκτονες ὑγειονολόγοι πρέπει νὰ διορίζωνται, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν σχολικὰ κτίρια τὰ ὁποῖα νὰ μὴ κατερειπῶνται εὐθὺς ὡς ἀνεγείρονται, ἀλλὰ νὰ ἐκτελῆται δι’ αὐτῶν ὁ σκοπὸς δι’ ὃν ἱδρύονται.

§556Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω βεβαίως καμμίαν ἀντίρρησιν, ἵνα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν προσληφθῇ νομομηχανικὸς ἔχων εἰδικότητα διὰ τὰ ἔργα τοῦ Παρθενῶνος, διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τῶν ἀρχαίων μνημείων, ἡ Βουλὴ δὲ ὁλόκληρος θὰ ἐνθυμῆται ὅτι, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ Δημοσίων ἔργων, ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ἀπεκρούσθη πρότασις ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἵτινες ἐπέμειναν ἵνα ἐπιτραπῶσιν ἀποσπάσεις ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἀπεκρούσθη ἡ ἀπόσπασις. Ὁ νόμος ἐγένετο καὶ ἀπηγορεύθη πᾶσα ἀπόσπασις νομομηχανικοῦ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀφέθη τότε, ἵνα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑποβάλῃ νομοσχέδιον κανονίζον τὴν ὑπηρεσίαν καὶ καθορίζον συγχρόνως ὅτι ὁ νομομηχανικὸς ὁ προσλαμβανόμενος διὰ τοιαῦτα ἔργα θὰ ἐξέρχηται τοῦ Σώματος. Τὸ νομοσχέδιον σὺν τῷ καθορισμῷ τούτῳ ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ. Βεβαιῶ ὑπευθύνως ὅτι τὸ πρόσωπον τὸ ἀνταξίως μέλλον νὰ προσληφθῇ διὰ τὰ ἔργα ταῦτα, ἵνα συνεχίσῃ τὸ ἔργον του, αὐτὸ τοῦτο εἶχε συντάξει τὸ ἄρθρον καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον εἶχεν ὑποβάλει τὴν παράκλησιν, ὅπως ψηφισθῇ. Τὸ ἄρθρον δὲ τοῦτο ἔλεγεν ὅτι οὗτος ἅμα τῷ διορισμῷ ἐξέρχεται αὐτοδικαίως τοῦ Σώματος τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἵνα δεχθῇ νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία ὡς εἶχεν ἐν τῷ ἀρχικῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον εἶχε συνταχθῆ τῇ συγκαταθέσει καὶ αἰτήσει τοῦ νομομηχανικοῦ ἐκείνου ὅστις σήμερον πρόκειται νὰ προσληφθῇ καὶ ἐνδείκνυται ὡς ὁ μόνος διὰ τὴν θέσιν αὐτήν, νὰ ὁρισθῇ δηλαδὴ ὅπως προσληφθῇ νομομηχανικὸς ἐκ τῶν Δημοσίων ἔργων, ἀλλ’ ἐξερχόμενος τῶν στελεχῶν τοῦ Σώματος. Πρέπει, Κύριοι, νὰ κατασταθῇ γνωστὸν εἰς ὅλην τὴν Βουλήν, ὅτι, ἀφ’ ἧς συνετελέσθη ὁ νόμος περὶ Δημοσίων ἔργων καὶ ὡρίσθη ὅτι οἱ κ. ἐπιθεωρηταὶ καὶ οἱ κ. νομομηχανικοὶ θὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας, οὐδὲν ἕτερον γίνεται ἢ νὰ προκαλῶνται γνωμοδοτήσεις τοῦ νομικοῦ συμβούλου, ὅπως δημιουργηθῶσιν εἰδικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ μείνωσιν ἐνταῦθα οἱ Κύριοι οὗτοι. Σήμερον, ἂν ὁ πρῶτος δυνάμενος νὰ κατορθώσῃ τοῦτο, τὸ κατορθοῖ διὰ νόμου, εἶναι περιττὸν νὰ ἔχητε τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἂν πρόκειται νὰ καταστήσητε τοιοῦτο προηγούμενον.

§557ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὴ ἐπιμένετε· ὑποχωροῦμεν.

§558Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολύ.

§559ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ὁρίζεται ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Ἡ θέσις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων καταργεῖται»· παρακαλῶ νὰ προστεθῇ «ὡς καὶ ἡ θέσις τοῦ Γενικοῦ Ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων».

§560ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§561Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρατηρῶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 τοῦ νομοσχεδίου τούτου μίαν ἐξαίρεσιν μοναδικήν, ἡ ὁποία ἐκ πάντων τῶν ἄλλων νομοσχεδίων ἀφῃρέθη ὡς ἐπίσης καὶ ἐκ πάντων τῶν ἄλλων Τμημάτων τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον ἀναγνωρίζει καὶ καθιστᾷ. Ἐνῷ πάντα τὰ ἄλλα ἐδάφια λέγουσιν ὅτι οἱ προϋπηρετήσαντες τμηματάρχαι δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν, ἐνταῦθα ἐξαιρετικῶς προκειμένου περὶ τοῦ Τμήματος τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὑποθέσεων δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέρχωνται. Διατί αὐτὸ τὸ ἄτοπον;

§562ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸ διορθώσῃ.

§563ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ περιληφθῶσι καὶ οἱ προϋπηρετήσαντες;

§564Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα· νὰ δύνανται νὰ διορισθῶσιν οἱ διατελέσαντες καὶ ἀπολυθέντες οὐχὶ διὰ λόγους τοιούτους οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐπάνοδόν των.

§565ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δέχομαι.

§566Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἂν ἔχητε τροπολογίας, κύριε Ὑπουργέ, ὑποβάλετέ τας.

§567ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ἔχω τὰς ἑξῆς τροπολογίας. Ἐπὶ τῆς αʹ παραγράφου (ἀναγινώσκει)· «Γραφεῖς βʹ τάξεως διορίζονται μετὰ πρακτικὴν δοκιμασίαν καὶ διαγωνισμὸν οἱ κεκτημένοι ἀπολυτήριον τοῦ Βαρβακείου Λυκείου, Γυμνασίου, Διδασκαλείου ἢ δημοσίας Ἐμπορικῆς Σχολῆς, ἄγοντες ἡλικίαν οὐχὶ ἀνωτέραν τῶν 25 ἐτῶν συμπεπληρωμένων, προτιμῶνται δὲ ἐν ἴσῃ ἐπιτυχίᾳ οἱ κάτοχοι ξένων γλωσσῶν καὶ οἱ ἠσκημένοι τελείως εἰς τὴν δακτυλογραφίαν». Ἐπὶ τῆς γʹ παραγράφου (ἀναγινώσκει)· «Εἰς γραμματεῖς βʹ τάξεως προάγονται, κενουμένων θέσεων, οἱ εὐδοκιμήσαντες ὡς γραφεῖς πρώτης τάξεως, κεκτημένοι πρὸς τούτοις διδακτορικὸν δίπλωμα». Διότι ἐγένετο ἡ παρατήρησις ἡ ἀκριβὴς ὅτι εἰσάγονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὡς γραφεῖς ἀπόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου, οἱ ὁποῖοι δύνανται κατὰ τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των νὰ τύχωσι διπλώματος. Περιελάβομεν λοιπὸν καὶ αὐτούς.

§568Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἀντὶ «διδακτορικὸν δίπλωμα» νὰ τεθῇ «δίπλωμα Πανεπιστημίου».

§569Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ τεθῇ ὡρισμένου χρόνου ὑπηρεσία καὶ διαγωνισμὸς ἵνα προαχθῶσιν οἱ γραφεῖς εἰς γραμματεῖς βʹ τάξεως.

§570ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§571ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Νὰ τεθῇ ἡ διάταξις αὕτη (ἀναγινώσκει) «Εἰς γραμματεῖς βʹ τάξεως προάγονται, κενουμένων θέσεων, οἱ εὐδοκιμήσαντες μετὰ διετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἐν διαγωνισμῷ ὡς γραφεῖς πρώτης τάξεως, κεκτημένοι πρὸς τούτοις δίπλωμα Πανεπιστημίου, Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, Μαθηματικῶν ἢ Θεολογικῆς Σχολῆς».

§572ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ περιορισθῆτε μόνον εἰς τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, τῶν Μαθηματικῶν καὶ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τὸ δίπλωμα.

§573ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμισα ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κύκλον.

§574Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ δίπλωμα τοῦ διδάκτορος τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς καὶ τῆς Φιλοσοφικῆς καὶ τῶν Μαθηματικῶν δὲν εἶναι ἀρκετόν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε ὅτι διδάκτωρ τῆς Νομικῆς δὲν εἶναι ἱκανὸς διὰ διοικητικὴν θέσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας;

§575ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ θέσωμεν λοιπὸν ἁπλῶς «δίπλωμα Πανεπιστημίου».

§576Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προκειμένου δὲ περὶ γραμματέων αʹ τάξεως νομίζω ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Εἰς γραμματεῖς δὲ αʹ τάξεως προάγονται, κενουμένων θέσεων, οἱ εὐδοκίμως ὑπηρετήσαντες ἐπὶ διετίαν ὡς γραμματεῖς βʹ τάξεως».

§577Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὅρος τὸν ὁποῖον θέλετε διὰ τὰ προσόντα τοῦ τμηματάρχου, νὰ προέρχηται καὶ ἐκ τῆς Ἑσπερίας, δὲν νομίζετε ὅτι σᾶς περιορίζει τὴν ἐλευθέραν κίνησιν; Δύνασθε νὰ προτιμήσητε ἕνα ἐκ τῆς Ἑσπερίας, ἀλλὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσλάβητε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἕνα διδάκτορα τῆς Φιλοσοφίας κεκτημένον καὶ ἱκανότητα καὶ πεῖραν καὶ χαρακτῆρα.

§578ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν σας·

§579Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4.

§580ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω διαγράψει τὸ «ἐπὶ τριετίαν».

§581Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπὸ σημείωσιν μίαν προσθήκην ἐπὶ τοῦ Ϛʹ τμήματος. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου (ἀναγινώσκει)· «ἢ ὁ διατελέσας τμηματάρχης τοῦ καταργηθέντος ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ κεκτημένος δίπλωμα τῆς Φιλοσοφικῆς ἢ τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅσοι ἔχουσι τοιαῦτα προσόντα.

§582ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Νὰ τὸ ὑπαγορεύσητε παρακαλῶ.

§583Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, εἶχον νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ μετὰ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὅλως ἀδίκως ἀπευθυνθείσας ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, λέγω δὲ μόνον ὅτι δὲν τηροῦμεν τὰ αὐτὰ μέτρα καὶ τὰ αὐτὰ σταθμὰ διὰ πάντας τοὺς κλάδους.

§584Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐν τῷ προτελευταίῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 4 λέγεται ὅτι (ἀναγινώσκει)· «Ἐξαιρετικῶς δύναται νὰ προαχθῇ εἰς τμηματάρχην βʹ τάξεως καὶ μετὰ τριετίαν εἰς τμηματάρχην αʹ τάξεως γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου αʹ τάξεως μετὰ δεκαετῆ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπηρεσίαν, κενουμένης θέσεως, ὁ ἐπιδείξας ὑπέροχον ἱκανότητα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ κλπ.». Δὲν νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δίκαιον θὰ εἶναι ἂν συμπεριληφθῇ εἰς τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ ὁ προϋπηρετήσας ὡς γραμματεὺς αʹ τάξεως ἐπὶ ὀκταετίαν ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ;

§585ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§586ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ 6). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§587ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς προσθήκην (ἀναγινώσκει)· «Ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου δὲν δύναται νὰ διορισθῇ εἰς ἑτέραν δημοσίαν θέσιν ἐπὶ ἐπιμισθίῳ κλπ.».

§588Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί τοῦτο; Εἶναι τόσον μεγάλοι οἱ μισθοί, ὥστε πρέπει νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς πάσης ἑτέρας προσόδου;

§589Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ν’ ἀσχολῶνται εἰς ἄλλας ἀσχολίας ἐπικερδεστέρας ἴσως. Τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ· «οὐδὲ νὰ διδάσκῃ ἐν ἰδιωτικῷ ἐκπαιδευτηρίῳ».

§590Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι ἐντελῶς περιττὸν τοῦτο· οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι οὐδεμίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν δύνανται νὰ ἐπιτελῶσιν.

§591ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ὑπάλληλος δὲν δύναται νὰ ἀσκῇ καὶ ἐπιδιώκῃ ἑτέραν ὑπηρεσίαν. Εἶναι κανὼν γενικός.

§592Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐν τούτοις ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τοιοῦτοι.

§593Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον.

§594Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ τεθῶσιν αὐστηρότεραι διατάξεις, ὄχι νὰ διαγραφῶσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει τί λέγω.

§595Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὀρθὸν εἶναι νὰ διαγραφῇ, ἐὰν ὑπάρχῃ διαβεβαίωσις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας δὲν ἀσχολοῦνται εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἐὰν ἔχωμεν ὅμως τὸ ἀντίθετον πρέπει νὰ προλάβωμεν τὸ κακόν.

§596ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω οὔτε τὴν γνώμην ν’ ἀπαλειφθῇ οὔτε τὴν γνώμην νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ. Δέχομαι ὅ,τι ἂν προτείνῃ ἡ Βουλή.

§597ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι ὅπως τὸ διετύπωσα ἐξηγεῖται τὸ πρᾶγμα.

§598Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ προστεθῇ· «εἰς δημοτικὴν ἢ ἰδιωτικήν».

§599ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἰδιωτικαὶ θέσεις δὲν λέγονται. Ἀρκεῖ τὸ «ἢ δημοτικήν».

§600Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διατί νὰ μὴ γενικευθῇ διὰ πάντα τὰ Ὑπουργεῖα ἡ διάταξις αὕτη;

§601Β. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάλληλός τις εἶναι προλύτης τῆς Θεολογίας, δὲν θὰ δύναται οὐδὲ νὰ κηρύξῃ.

§602ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι ὑπηρεσία· εἶναι ἀξίωμα τοῦτο. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ δευτέρα παράγραφος. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9, ὡς ἐτροποποιήθη). Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§603Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρέπει νὰ περιορισθῇ νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς ὑπαλλήλους μέχρι καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως. Ὅπως εἰς πάντα τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα περιωρίσθη τοῦτο μέχρις αὐτοῦ τοῦ βαθμοῦ, τὸ δὲ ἄλλο προσωπικὸν ἀφῆκε νὰ τὸ ἐξελέγξῃ τὸ ἁρμόδιον ἐν ἑκάστῳ Ὑπουργείῳ καθιστάμενον συμβούλιον, τὸ αὐτὸ νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ ἐνταῦθα, διότι ἁρμοδιώτεροι εἶναι νὰ κρίνωσι τοὺς ὑποδεεστέρους ὑπαλλήλους αὐτοὺς οἱ τμηματάρχαι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ὑπηρετοῦσιν.

§604Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, περὶ πασῶν τῶν τάξεων τῶν ὑπαλλήλων ἐδέχθητε καὶ ἐδέχθημεν νὰ τοὺς ὑποβάλωμεν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν. Τοῦτο κάμνετε καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 10 καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας· ἀφήνετε ὅμως μίαν ἄλλην κλάσσιν τῶν ἀρχαιολόγων, τοὺς ἐφόρους τῶν ἀρχαιοτήτων. Περὶ ἐκκαθαρίσεως αὐτῶν οὐδεὶς νόμος προνοεῖ· δὲν ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις.

§605ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τεθῇ τοῦτο.

§606Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὑπάρχει ἡ φράσις «εἴτε κατ’ ἐλευθέραν ἐκλογὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκ τῶν κρινομένων καταλλήλων πρὸς τοῦτο», ἥτις καταργεῖ τὰ προσόντα ἐντελῶς. Πῶς εἶναι δυνατόν, σήμερον μάλιστα, ὅτε ζητοῦμεν πανταχοῦ προσόντα; Νὰ διαγραφῇ παρακαλῶ.

§607ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· διαγράφεται.

§608Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀντὶ δὲ τῆς φράσεως ταύτης νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς· «εἴτε ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ νόμιμα προσόντα».

§609ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§610ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11.)

§611Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ τελευταία διάταξις ἡ ἑξῆς ὡς ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκει)· Καταργεῖται πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὰς τοῦ παρόντος νόμου, οὗτινος ἡ ἰσχὺς ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ προστεθὲν ἄρθρον 12 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν.)

§612ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν μέχρι τῆς δεκάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως ὥρᾳ 9 μ. μ.) Μετὰ τὴν διακοπήν (ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ.μ.)

§613ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις διδασκαλείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως» (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1 καὶ 2.) Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§614Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ καθηγητὴς δυνάμενος νὰ διδάξῃ πάντα τὰ τεχνικὰ μαθήματα, ἤτοι τὸ τῆς ᾠδικῆς καὶ τὸ τοῦ τετραχόρδου, τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς, τῆς γυμναστικῆς καὶ σκοποβολίας κλπ., διορίζεται τοιοῦτος μὲ 240 δρ. τὸν μῆνα. Τοιούτους καθηγητὰς ἔχομεν δύο, τὸν Μπαμιέρον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἤδη ἐν Κρήτῃ, καὶ τὸν Χριστόπουλον, ὁ ὁποῖος ἐδίδαξε καὶ ἐν τῷ διδασκαλείῳ Ἀθηνῶν καὶ ἐν τῷ τῆς Λαρίσης, καταργηθέντος δὲ τοῦ διδασκαλείου τούτου μένει ἐνταῦθα καὶ ἔχει σύνταξιν 180 δραχμῶν μηνιαίως. Ἐὰν δώσητε εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τὰ προσόντα καὶ ὑπάρξῃ εὐκαιρία νὰ διορισθῶσι, θὰ ἔχητε οἰκονομίαν 700 δρχ. κατὰ μῆνα. Σᾶς ἔφερα δὲ ὡς παράδειγμα δύο οἱ ὁποῖοι ηὐδοκίμησαν, τὸν Μπαμιέρον καὶ τὸν Χριστόπουλον. Ποία δὲ ἡ ἱστορία αὐτῶν, φροντίσατε νὰ μάθητε ὅπου ἐδίδαξαν. Ὑποβάλλω δὲ καὶ ἔγγραφον τὴν τροπολογίαν. Ηὐδοκίμησεν ἡ διδασκαλία αὐτῶν, διότι ὄντως εἶχον σπουδάσει ἐν Γερμανίᾳ αὐτὰ τὰ τεχνικὰ μαθήματα, καὶ ἔχουσι διπλώματα.

§615Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐκτὸς μιᾶς ἐξαιρέσεως ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι σπανιώτατα παρουσιάζονται δὲν παρουσιάσθη ἀκόμη αὐτὸ τὸ θαῦμα. Τόσον ποικίλαι εἶναι αἱ διδασκαλίαι. Νομίζω δὲ καλὸν νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§616Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐν τῷ διδασκαλείῳ Πελοποννήσου εἴχομεν τοιοῦτον καθηγητὴν διδάσκοντα πάντα τὰ τεχνικὰ μαθήματα, τὸν κύριον Στάην, ἀδελφὸν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει σπουδάσει ἐν Γερμανίᾳ τὰ τεχνικὰ μαθήματα· ἔχομεν τὸν Μπαμιέρον καὶ τὸν Χριστόπουλον· νὰ δοθῶσι τὰ προσόντα εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σπουδάσει, ἔχουσι καταγίνει εἰδικῶς εἰς αὐτὰ τὰ μαθήματα. Εἶναι ὁ Στάης, ὁ Μπαμιέρος, ὁ Χριστόπουλος καὶ δύο ἄλλοι. Γνωρίζω δὲ τούτους, διότι διῆλθον καὶ ἐδίδαξαν ἐν τῷ διδασκαλείῳ Πελοποννήσου ἐν Τριπόλει. Δι’ αὐτὸ νομίζω ἄδικον ν’ ἀποκλείσητε αὐτοὺς καὶ νὰ φέρητε μερικοὺς οἱ ὁποῖοι ἠξεύρουσιν ἓν τραγουδάκι, ἵνα παραδίδωσι μουσικήν.

§617ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν Γερμανίᾳ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι τὰ τεχνικὰ μαθήματα διδάσκονται ἡνωμένως, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἑνότης ἐν τῇ διδασκαλίᾳ. Προκειμένου δὲ εἰδικῶς περὶ τοῦ Χριστοπούλου τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής, ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἔλαβον ἀφορμὴν συνεπείᾳ ἐκθέσεως ἐπιθεωρητοῦ νὰ ἐκτιμήσω τὴν ἰδιαιτέραν ἱκανότητα τῆς ἐπιδόσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται προσώπου εἰς τὰ μαθήματα ταῦτα καὶ νὰ τὸν διατηρήσω ἐν τῇ θέσει του ἐξαιρετικῶς.

§618Σ. ΡΑΓΚΟΣ. Ποῖον πρόσωπον;

§619ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Χριστόπουλος λέγεται. Ἐν Ἑλλάδι μετεκαλέσαμεν δύο εἰδικοὺς ἐκ Γερμανίας, οἵτινες ἐδίδαξαν αὐτὰ συλλήβδην. Λοιπὸν εὐχῆς ἔργον νὰ κατωρθοῦμεν νὰ φέρωμεν πρόσωπα τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι ἐγνωσμένης ἱκανότητος καὶ ἐμπειρίας.

§620Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ κύριος συνάδελφος γνωρίζει ὅτι τεχνικά τινα μαθήματα, ὡς τὸ τῆς γυμναστικῆς, καλλιγραφίας, ἰχνογραφίας κλπ., ἀπὸ ἀρχαιοτέρας ἐποχῆς ἔλαβον τοιαύτην ἐξέλιξιν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ ὥστε σήμερον δὲν ὁμοιάζουσι πρὸς τὴν διδασκαλίαν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἦτο ἡ ἐποχὴ τῆς γυμναστικῆς τῆς Γερμανικῆς, τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἐθαύμασαν. Σήμερον ὅμως, ὅτε δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἄλλη γυμναστικὴ ἀπὸ τὴν Σουηδικήν, ἰδίως δὲ ἐν διδασκαλείῳ, καὶ ἐν διδασκαλείῳ τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ καταρτίσωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῆτε ὅτι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον δύναται νὰ εἶναι ἔξοχος καλλιγράφος, ἔξοχος ἰχνογράφος κλπ.

§621ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ διαπιστώσω ὅ,τι συμβαίνει ἐν Γερμανίᾳ, ἥτις σήμερον θεωρεῖται ὡς εὑρισκομένη ἐν τῇ πρωτοπορείᾳ τῆς ἐκπαιδευτικῆς κινήσεως. Ἐν Γερμανίᾳ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς καθηγητὴς διδάσκει πάντα ταῦτα τὰ μαθήματα, διότι διδάσκονται ὑπὸ ἔποψιν παιδαγωγικήν, προπαρασκευαστικὴν ἀκριβῶς, καὶ διδάσκονται ὑπὸ πρώην δημοδιδασκάλων. Δύο τοιούτους μετεκαλέσαμεν ἐν Ἑλλάδι ἐκ Γερμανίας διὰ τὰ τεχνικὰ αὐτὰ μαθήματα καὶ ηὐδοκίμησαν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τούτων. Ἐνταῦθα ἐν Ἑλλάδι, ὅπου τὰ πάντα παρῳδοῦνται, ὅπου οἱοσδήποτε παρουσιάζεται ὡς δῆθεν εἰδικός, εἴτε ὡς ἰχνογράφος εἴτε ὡς καλλιγράφος εἴτε ὡς ψάλτης εἴτε ὡς μουσικὸς εἴτε ὡς γυμναστής, κατορθώνει νὰ δημιουργῆται δι’ αὐτὸν ἰδιαιτέρα θέσις, ἐνταῦθα, λέγω, ἔχομεν τόσους διδασκάλους, ὅσα εἶναι καὶ τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος τεχνικὰ μαθήματα· διότι πρῶτον καὶ κύριον μέλημα ἔσχομεν πάντοτε τὴν ἱκανοποίησιν προσωπικῶν ἀξιώσεων, ἀδιαφοροῦντες παντάπασι διὰ τὰς ἀληθεῖς ἐκπαιδευτικὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἀλλαχοῦ καὶ παρ’ ἡμῖν, τὴν ἑνότητα ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῶν τεχνικῶν μαθημάτων ἐπιδιώκουσιν.

§622Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κύριον συνάδελφον ὅτι ἡ Γερμανία εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ πιθανὸν νὰ ἐφαρμόζηται τὸ σύστημα αὐτό.

§623ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐν τῇ Ἑλβετίᾳ.

§624Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὸν κύριον συνάδελφον ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀντιγεγραμμένα ἀπὸ Γερμανικὸν διδασκαλεῖον. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἡ παιδαγωγικὴ εἶναι τέχνη παράλογος, ὅτι ὁ εἰδικὸς ἐν ἑκάστῳ κλάδῳ δὲν εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος ἀπὸ τὸν πολυτεχνίτην κατὰ τὴν κοινὴν ἔκφρασιν. Ὑποθέτω δ’ ὅτι γυμναστής τις, ἀκριβῶς διότι εἶναι γυμναστής, δὲν θὰ εἶναι κατάλληλος νὰ εἶναι καὶ δεξιὸς καλλιγράφος καὶ ἰχνογράφος, ὅπως καὶ ἰχνογράφος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἔχῃ εἰδικὸν χαρακτῆρα, καὶ καλλιγράφος δὲν θὰ εἶναι δεξιὸς γυμναστής. Ἑπομένως ἂς ἀφήσωμεν τὴν Γερμανίαν καὶ ἂς ἀκολουθήσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§625ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ λογικὴ ὑπαγορεύει πρὸ παντὸς τοῦτο, ὅτι τὸ διδασκαλεῖον δὲν εἶναι Πανεπιστήμιον. Εἰς πάσας τὰς χώρας ὅπου ὑπάρχουσι διδασκαλεῖα εἶναι καὶ μένουσιν αὐτὰ διδασκαλεῖα, οὐδέποτε δὲ μετασχηματίζονται εἰς Πανεπιστήμια. Πρέπει νὰ ἔχωσιν αὐτὰ ὡρισμένον ἀριθμὸν διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι παρασκευάζουσι τοὺς μέλλοντας δημοδιδασκάλους ὑπὸ ἔποψιν παιδαγωγικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν τεχνικήν. Πανταχοῦ τὰ τεχνικὰ μαθήματα διδάσκονται ὑφ’ ἑνὸς μόνου διδασκάλου, ἂν καὶ ὑπάρχει ἐκεῖ πληθώρα εἰδικῶν, ἄφθονα δὲ τὰ ὑλικὰ μέσα, ὥστε νὰ μὴ φείδωνται δαπάνης διὰ τὰ διδασκαλεῖα. Ἐν Ἑλλάδι, ὅπου ἔχομεν οἰκονομικὰ ὄχι ἀνθηρά, ὅπου τόση σπάνις ἀπαντᾷ εἰδικοτήτων, θέλομεν νὰ ἔχωμεν ἐν τῷ διδασκαλείῳ εἰδικὸν γυμναστήν, εἰδικὸν ἰχνογράφον, εἰδικὸν ἱεροψάλτην, καὶ εἰδικὸν διὰ τὴν εὐρωπαϊκὴν μουσικὴν κλπ.

§626Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πραγματικῶς ἐγίναμεν γελοῖοι.

§627ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§628Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Οἱ ἀπόφοιτοι τῶν μέχρι τοῦδε διδασκαλείων ἔχουσι δικαίωμα νὰ διορίζωνται εἰς τὸ πρότυπον. Ἀλλὰ διατί δὲν θέτετε τὰ αὐτὰ προσόντα καὶ εἰς τοὺς ἀποφοίτους τοῦ νῦν διδασκαλείου; Αὐτὸ μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν.

§629Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ νέου διδασκαλείου εἰσέρχονται ἐκ μεγαλυτέρας τάξεως, παιδεύονται δὲ καὶ ἓν ἀκόμη ἔτος· ἔχουσι δὲ σχεδὸν ἡμιπανεπιστημιακὴν ἐκπαίδευσιν, διότι ἐτάχθη διδασκαλία διετὴς φοίτησις ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ.

§630Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀλλὰ δὲν τοὺς θεωρεῖτε ἱκανοὺς νὰ διορισθῶσι· διὰ τοῦ ἄρθρου 10 τοὺς ὑποχρεοῦτε νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ τρία ἔτη καί, ἐὰν ἐπιτύχωσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν, τότε τοῖς χορηγεῖτε μισθὸν μεγαλύτερον. Λοιπὸν εἶναι μία ἀντίφασις αὐτὴ πρὸς τὸ νομοσχέδιόν σας.

§631Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 5 τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Οἱ ἐκ τῶν προτύπων τούτων ἀπολυόμενοι μαθηταί, ὡς καὶ οἱ ἐκ τῶν κατὰ ταῦτα λειτουργούντων δημοτικῶν σχολείων τοῦ Κράτους, ἂν μὲν προέρχωνται ἐκ σχολείων ἐχόντων τέσσαρας τάξεις, κατατάσσονται μετ’ εἰσιτηρίους ἐξετάσεις εἰς τὴν πρώτην τάξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, ἂν δὲ προέρχωνται ἐκ σχολείων ἐχόντων ἓξ τάξεις, ἐγγράφονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολυτηρίου αὐτῶν εἰς τὴν τρίτην τάξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου».

§632ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§633Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀριθμὸς εἰς τὸν ὁποῖον περιορίζει τὸ ἄρθρον τοῦτο τοὺς μαθητὰς τοῦ διδασκαλείου μοὶ φαίνεται μικρὸς σχετικῶς πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διότι, ἐὰν εἴχομεν καὶ ἄλλα διδασκαλεῖα, βεβαίως ὅσον ὀλιγώτεροι εἶναι οἱ μαθηταὶ τῶν διδασκαλείων τόσον καλύτερον ἐκπαιδεύονται, ἀλλ’ ἀφοῦ κατηργήθησαν πάντα τὰ ἄλλα διδασκαλεῖα καὶ ἔμεινεν ἓν μόνον ὁ ἀριθμὸς τῶν τριάκοντα εἶναι μικρός. Νομίζω ὅτι δύναται ἄνευ βλάβης τῆς διδασκαλίας ν’ αὐξήσῃ εἰς τεσσαράκοντα·

§634Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰκοσιπέντε μαθηταὶ εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον διὰ τοιαύτην διδασκαλίαν ὑπὸ τῶν εἰδικῶν.

§635Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ μὲ ἓν διδασκαλεῖον;

§636Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ μετ’ ἐπίμονον μάλιστα σύστασιν διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον προβάλλετε ἔθεσαν τοὺς τριάκοντα. Οὐδεμία ὅμως ἀμφιβολία ὅτι ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα παρ’ ἡμῖν, μὲ ἓν διδασκαλεῖον, εἶναι δύσκολον νὰ οἰκονομηθῶμεν, ἀλλ’ ἡ γνώμη τῶν εἰδικῶν εἶναι ὅτι πλειότεροι μαθηταὶ θὰ καταστήσωσι βλαβερὰν τὴν ἐκπαίδευσιν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τοῦτο, καὶ λίαν προσεχῶς θὰ διπλασιάσωμεν τὸ προσωπικόν, καὶ λίαν προσεχῶς θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην βεβαίως ἢ νὰ κάμωμεν τμήματα ἢ νὰ κάμωμεν δεύτερον διδασκαλεῖον. Ἂς ἐμμείνωμεν νὰ δοκιμάσωμεν. Πρόκειται περὶ νεωτερισμοῦ σκοποῦντος νὰ μᾶς σώσῃ.

§637Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναγράφετε μέχρι τεσσαράκοντα;

§638Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· μὴ ἐπιμένετε. Ἂς ἐμμείνωμεν εἰς τὴν γνώμην πάντων τῶν εἰδικῶν. Εἶναι μάλιστα ἐκ τῶν διατάξεων ἐκείνων εἰς τὰς ὁποίας οἱ εἰδικοὶ δὲν διαιροῦνται, ἐνῷ εἰς ἄλλας διαιροῦνται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8).

§639ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§640Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ἔχω τὴν παρατήρησιν ὅτι ἔχει μίαν δυνητικὴν διάταξιν, ὅτι δύναται νὰ ἱδρυθῇ καὶ τμῆμα προωρισμένον διὰ τοὺς ἐκ τοῦ ὑποδούλου Γένους προερχομένους μαθητὰς τοῦ διδασκαλείου. Ἡ πρώτη παρατήρησις εἶναι ἂν μὲ τὸ αὐτὸ διδακτικὸν προσωπικὸν θὰ διδάσκωνται καὶ τὰ τμήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ δημιουργηθῶσι διὰ τοὺς μαθητὰς τοὺς προερχομένους ἐκ τοῦ ὑποδούλου Γένους, καὶ ἡ δευτέρα παρατήρησις εἶναι διατί νὰ χωρισθῶσιν εἰς ἰδιαίτερον τμῆμα τοῦ διδασκαλείου οἱ ἐκ τοῦ ὑποδούλου Γένους προερχόμενοι Ἕλληνες. Νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ ζημιώσῃ κατά τι τοὺς μέλλοντας νὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τοῦ τμήματος τούτου τοῦ διδασκαλείου καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον ν’ ἀναμιχθῶσι μετὰ τῶν ἐλευθέρων Ἑλλήνων, διὰ νὰ προσλάβωσι κάπως ζωηρότερον χαρακτῆρα.

§641Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι διάταξις ὑπάρχουσα καὶ ἐν τῷ νόμῳ νῦν, ἡ ὁποία ἔμεινεν ἀτροφικὴ μέχρι σήμερον ὡς εἶναι πιθανὸν καὶ νὰ μείνῃ. Ἂς τὴν ἀφήσωμεν ὅπως ἔχει.

§642Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὸ αὐτὸ προσωπικὸν τὸ διδακτικὸν θὰ ὑπάρχῃ; Ὥστε εἶναι διὰ τὸν τύπον!

§643ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει)· Οἱ ἐκ τοῦ κατὰ τὸν παρόντα νόμον λειτουργήσοντος διδασκαλείου ἀπολυόμενοι δημοδιδάσκαλοι διοριζόμενοι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ νόμου «περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως» διατελοῦσι κατὰ τὴν πρώτην διετίαν τῆς ὑπηρεσίας αὑτῶν ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐνασκουμένην διὰ τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων ἐπιθεωρητῶν αὐτῆς. Οἱ κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον μὴ εὐδοκίμως ὑπηρετοῦντες ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, στηριζομένην ἐπὶ σχετικῆς προτάσεως τοῦ ἁρμοδίου ἐπιθεωρητοῦ. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἧς ἡ ἐκτέλεσις εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὀφείλει ἅμα νὰ δηλοῖ, ἂν ὁ οὕτως ἀπολυόμενος δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ μετὰ πόσον χρόνον. Οἱ ἐκ τῶν ἀπολελυμένων ἐπανερχόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν θεωροῦνται ὡς τὸ πρῶτον διοριζόμενοι. Ἐπὶ τῶν εὐδοκίμως ὑπηρετησάντων κατὰ τὴν πρώτην διετίαν δημοδιδασκάλων ἐφαρμόζονται μετὰ τὴν παρέλευσιν ταύτης ὡς πρὸς τὰς μεταβολὰς αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ ἄνευ ἄλλης διατυπώσεως. Ὑπηρετοῦσι δὲ οἱ ἐκ τοῦ νέου διδασκαλείου ἀπολυόμενοι δημοδιδάσκαλοι κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν ἀνεξαρτήτως τῆς προόδου ἣν ἔδειξαν ἐν τῷ διδασκαλείῳ, ὡς τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι, λαμβάνοντες τὰς ἀποδοχὰς τούτων. Μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν δικαιοῦνται οὗτοι νὰ ὑποστῶσι δοκιμασίαν προαγωγικήν, συνισταμένην εἰς διδασκαλίαν πολλῶν μαθημάτων διαφόρων κλάδων ἐν τάξει τοῦ διῃρημένου δημοτικοῦ σχολείου καὶ ἐν τῷ ἡνωμένῳ. Οἱ ἐπιτυχῶς τὴν δοκιμασίαν ὑποστάντες προάγονται εἰς δευτεροβαθμίους. Οἱ οὕτως ἀναγνωρισθέντες δευτεροβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι δικαιοῦνται μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν νὰ ὑποστῶσι δευτέραν προαγωγικὴν ἐξέτασιν, καθ’ ἣν ἐξακριβοῦται ἂν οἱ δοκιμαζόμενοι προήχθησαν ἐν τῷ διαρρεύσαντι χρόνῳ δι’ ἰδίων μελετῶν ἐν τῇ παιδαγωγικῇ. Οἱ ἐπιτυχῶς τὴν δοκιμασίαν ὑποστάντες προάγονται εἰς πρωτοβαθμίους δημοδιδασκάλους. Καθ’ ὅμοιον τρόπον ἐξεταζόμενοι προάγονται εἰς δευτεροβαθμίους μὲν οἱ μέχρι τοῦδε ἀνεγνωρισμένοι τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν, ἀφ’ ἧς διωρίσθησαν, εἰς πρωτοβαθμίους δὲ οἱ δευτεροβάθμιοι μετὰ τριετῆ τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Διευθυντικὴν δ’ ἐξέτασιν ὑφίστανται οἱ μὲν ἀπὸ τῶν λειτουργησάντων διδασκαλείων ἀπολελυμένοι δημοδιδάσκαλοι μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, ἀφ’ ἧς ἀνεγνωρίσθησαν πρωτοβάθμιοι, οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ κατὰ τὸν παρόντα νόμον λειτουργήσοντος ἀπολυθησόμενοι μετὰ διετῆ ὑπηρεσίαν, ἀφ’ οὗ χρόνου ἀναγνωρισθῶσι τοιοῦτοι. Αἱ προαγωγικαὶ δοκιμασίαι καὶ ἡ διευθυντική, ὧν τὰ καθέκαστα κανονισθήσονται δι’ ἰδίων Β. Διαταγμάτων, καὶ καθ’ ἃς λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ἐπιθεωρητῶν περὶ τῆς διδακτικῆς καὶ τῆς διοικητικῆς ἱκανότητος τῶν δοκιμαζομένων, γίνονται ἐνώπιον ἐπιτροπείας, ἀποτελουμένης ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ διδασκαλείου Ἀθηνῶν. Οἱ δὶς μὴ ἐπιτυχόντες ἔν τινι τῶν δοκιμασιῶν τούτων δὲν δικαιοῦνται νὰ ὑποστῶσιν ἐκ νέου τὴν δοκιμασίαν ταύτην».

§644Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 10 κανονίζεται ἐφεξῆς νέον σύστημα, ὀρθῶς δὲ ὁρίζεται ὅτι δὲν θὰ λαμβάνωσιν οἱ ἐξερχόμενοι τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ των. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπεβλήθη τροπολογία, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς τὰ τῆς διαβαθμίσεως τῶν σχολείων τῶν δημοτικῶν τοῦ Κράτους. Ἡ τροπολογία αὐτὴ εἶναι ἐπίκαιρος, διότι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφέρονται τὰ καθέκαστα τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων τῶν ἐξερχομένων ἐκ τῶν διδασκαλείων. Ἔν τινι νομοσχεδίῳ περιελαμβάνετο διάταξις ἡ ὁποία ἔθιγεν ἀρκετὰ σοβαρῶς τὸ ζήτημα τῆς διαβαθμίσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀνεπαρκέστατα πληρώνονται, μετὰ πολλῆς δὲ δυσφορίας ἐκπληροῦσι τὰ καθήκοντα αὑτῶν. Θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ νὰ τεθῇ διάταξις περὶ διαβαθμίσεως καὶ συγχωνεύσεως τῶν διαφόρων σχολείων, θέλει δὲ ἀποδώσει δίκαιον εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους, μοχθοῦντας ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ λαοῦ. Παρακαλῶ ἡ Βουλὴ μετὰ προσοχῆς ν’ ἀκούσῃ ταῦτα καὶ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου.

§645ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον χθὲς διὰ γνωστοὺς λόγους δὲν κατωρθώθη νὰ συζητηθῇ, ὑπάρχει ἀκριβῶς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. συνάδελφος. Ὑπάρχει ὅμως καὶ τὸ ἀντίκρυσμα τοῦ συστήματος τούτου, διότι διὰ τῆς μεταβολῆς αὐτῆς ἐπέρχεται αὔξησις δαπανῶν, ὅπως τότε ἀνέφερα εἰς τὴν Βουλὴν, 500,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἐκεῖ εἶχε ληφθῆ φροντὶς νὰ καλυφθῇ ἡ δαπάνη αὐτὴ διὰ τοῦ ἐλεγχοσήμου, ἀποδίδοντος 270,000 δραχμῶν, διὰ συμπυκνώσεως σχολείων, 100,000 δραχμῶν, μετὰ τῶν ἄλλων δὲ ποσῶν φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ὥστε, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην μου ἣν εἶχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὀφείλει νὰ δεχθῇ καὶ τὸ ἐλεγχόσημον καὶ τὴν συμπύκνωσιν καὶ τὴν συνένωσιν, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει οὐδεμία μεταβολὴ ἐπέρχεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, κατορθοῦμεν δὲ διὰ τῶν ποσῶν αὐτῶν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς ἕνα πόθον τοῦ δημοδιδασκαλικοῦ κόσμου, εἰς ἕνα πόθον καὶ τῆς κοινωνίας ὅλης, ποθούσης νὰ ἴδῃ βελτιωμένην τὴν τύχην τοῦ δημοδιδασκάλου. Θὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν ἠρεμίαν εἰς τὸν δημοδιδασκαλικὸν κλάδον, καὶ ἡ ἰδέα ὅτι ἀποδίδομεν εἰς αὐτοὺς δικαιοσύνην ἤθελεν ἐπιδράσει ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ αὐτῶν. Διότι ὁ νομίζων ἑαυτὸν ἀδικούμενον δὲν εἶναι ἁρμόδιος νὰ διδάξῃ τὸν ἄλλον δικαιοσύνην καὶ ὁ νομίζων τὴν πατρίδα του ἄστοργον δὲν εἶναι ἁρμόδιος νὰ διδάξῃ τὸν ἄλλον τὴν στοργήν. Ἐὰν ἑπομένως γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κορινθίας, ἡ ὁποία ἔχει ληφθῆ ἐξ ἄλλων νομοσχεδίων, τότε πρέπει νὰ γίνωσι δεκτὰ καὶ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἔχωμεν τὸ ἀντίκρυσμα· ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἐπιβάρυνσιν. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυσχερές.

§646Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐγὼ θεωρῶ ἐντελῶς ἀντικανονικὴν τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν εἰς νομοσχέδιον ἐντελῶς ἄσχετον, ὡς εἶναι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Τὸ ὅτι εἶναι ἀντικανονικὸν αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὡς καὶ ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας συνάδελφος, ἀνεγνώρισε καὶ ὡμολόγησεν ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἀπεσπάσθη ἐξ ἄλλου νομοσχεδίου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας ἔχει ἰδιαιτέραν στοργὴν νὰ προστατεύῃ τους δημοδιδασκάλους, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ὁ μὴ θέλων νὰ προστατεύσῃ αὐτούς, ἀλλὰ νὰ προστατεύσῃ αὐτοὺς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἀπογυμνῶνται καὶ στερῶνται τῶν μέσων τῆς συντηρήσεώς των οἱ δῆμοι.

§647Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ εἰς τοὺς δήμους.

§648Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Λέγω τοῦτο, διότι ἐν τῷ ὑφισταμένῳ νόμῳ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀφοῦ ὁρίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τίνων ὅρων καὶ τίνων ἀριθμῶν μαθητῶν κανονίζεται ἡ διαβάθμισις τῶν σχολείων, ὑπάρχει διάταξις ἡ ὁποία λέγει ὅτι, ὅταν ὁ δῆμος εἶναι εὔπορος, τουτέστι δὲν λαμβάνῃ ἐπίδομα παρὰ τοῦ Δημοσίου οὔτε εἶναι ὀφειλέτης εἰς τὸ Δημόσιον, τότε ἀσχέτως πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν δύνανται καθ’ ὑπέρβασιν νὰ διορίζωνται πρωτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι. Κατήντησε δὲ εἰς δήμους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὴν ἐπιτηδειότητα νὰ παρουσιασθῶσιν ὡς ἄποροι ἢ ὡς ὀφειλέται, κατήντησε νὰ ἔχωσι διορισθῆ πάντες πρωτοβάθμιοι καὶ ν’ ἀποστερηθῶσιν οἱ δῆμοι τῶν μέσων ὅπως ἐξοικονομήσωσι τὰ ἔξοδα καὶ μόνης τῆς καθαρειότητος. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲ δήμου τῆς ἐπαρχίας μου 12,000 δραχμῶν αἱ 9,000 κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον εἶναι διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀφήσατε ταῦτα, κ. Πετρίδη, ἐν εὐθέτῳ ἐποχῇ, ὅταν θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐξεύρῃ δι’ ἄλλων πόρων τὰ μέσα νὰ μισθοδοτῶνται ὅσον θέλετε πλουσιοπαρόχως οἱ δημοδιδάσκαλοι. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ν’ ἀφήσητε ὅπως εἶναι τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, δὲν εἶναι δὲ ἡ κατάλληλος ἐποχὴ νὰ συγχωνευθῶσι τὰ σχολεῖα καὶ νὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς συγχωνεύσεως αὐτῆς οἰκονομία.

§649ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ δέχεται ὁ κ. Ὑπουργός.

§650ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δά!

§651Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή, νὰ ἔρχηται ὁ Ὑπουργὸς νὰ προτείνῃ τροπολογίας εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἐγὼ προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον.

§652ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὑπέβαλον τὴν πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν δὲν δύναμαι καὶ νὰ τὴν ἀποκρούσω. Ἡ Βουλή, ἂν θέλῃ, ἂς τὴν δεχθῇ ἢ ἂς τὴν ἀπορρίψῃ.

§653ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Προυτάθη τὸ ἀπαράδεκτον.

§654Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον δὲν ὑπεβλήθη προσηκόντως, διότι πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 10, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ μισθὸς τῶν δημοδιδασκάλων τῶν ἐξερχομένων ἐκ τῶν διδασκαλείων κανονίζεται. Ἐγὼ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου καὶ ἂς ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§655ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδέχεται τὴν πρότασίν σας· τὴν ἀπέρριψεν.

§656Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§657ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετρίδου.

§658ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§659Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἐπὶ τῆς προτελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου, ἡ ὁποία ὁρίζει τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον γίνονται αἱ προαγωγικαὶ ἐξετάσεις καὶ αἱ διευθυντικαί, ἀναφέρεται δ’ ὅτι ἀποτελεῖται ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔχει ψηφισθῆ τοῦτο, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἐξετάσεις προαγωγικαὶ καὶ διευθυντικαί.

§660Κ. Ν. ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Θήρας εἶναι σπουδαιοτάτη καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ προσοχήν.

§661ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ τῆς φράσεως «τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου» νὰ τεθῇ ἡ φράσις «καὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ διδασκαλείου Ἀθηνῶν».

§662ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη). Ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως προτείνεται νέον ἄρθρον 12 ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ Κεντρικοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τὰ ἐν τοῖς προηγουμένοις ἄρθροις 10 καὶ 11 καθήκοντα καὶ δικαιώματα αὐτοῦ ἀνατίθενται εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ προταθὲν τοῦτο νέον ἄρθρον 12, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 12 γενόμενον 13). Ἄρθρον 13 γινόμενον 14 (ἀναγινώσκει)· «Μαθητὴς ἀπουσιάσας ἀπό τινος μαθήματος τριακοντάκις, ἀπὸ πάντων δὲ πεντηκοντάκις καὶ ἑκατόν, ἐπαναλαμβάνει τὰ μαθήματα τῆς αὐτῆς τάξεως, πλὴν ἂν διὰ νόσον ἐξ αὐτοψίας τοῦ διευθυντοῦ βεβαιουμένη ἦτο ἀδύνατον νὰ φοιτήσῃ· δύναται δὲ νὰ ὑποστῇ ἐξετάσεις ἐπὶ προαγωγῇ ἢ ἀπολύσει, ἂν ἡ ἐπιμέλεια αὐτοῦ ὑπῆρξε καθ’ ὅλον τὸ ἔτος λίαν καλή, ἀποφάσει τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν».

§663Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει μεταξὺ τῶν ἄλλων (ἀναγινώσκει)· «πλὴν ἂν διὰ νόσον ἐξ αὐτοψίας τοῦ διευθυντοῦ βεβαιουμένην ἦτο ἀδύνατον νὰ φοιτήσῃ». Ὁ διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου θὰ βεβαιώσῃ ἐξ αὐτοψίας ὅτι ὁ μαθητὴς εἶναι ἀσθενής; Ὁ διευθυντὴς εἶναι καὶ ἰατρός, ἀφοῦ τὸ Διδασκαλεῖον θὰ ἔχῃ εἰδικὸν ἰατρόν;

§664ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τεθῇ «διὰ νόσον βεβαιουμένην».

§665Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει (ἀναγινώσκει)· «Μαθητὴς ἀπουσιάσας ἀπό τινος μαθήματος τριακοντάκις, ἀπὸ πάντων δὲ πεντηκοντάκις καὶ ἑκατόν, ἐπαναλαμβάνει τὰ μαθήματα τῆς αὐτῆς τάξεως». Ὀλίγον δὲ κατωτέρω λέγει (ἀναγινώσκει)· «Δύναται δὲ νὰ ὑποστῇ ἐξετάσεις ἐπὶ προαγωγῇ ἢ ἀπολύσει». Ποῖος δύναται;

§666ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ἀπουσιάσας.

§667Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀσθενήσας.

§668Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει)· «Μαθητὴς ἀπουσιάσας ἀπό τινος μαθήματος τριακοντάκις, ἀπὸ πάντων δὲ πεντηκοντάκις καὶ ἑκατόν, ἐπαναλαμβάνει τὰ μαθήματα τῆς αὐτῆς τάξεως, πλὴν ἂν διὰ νόσον κ.τ.λ.». Πρὸ παντός, Κύριοι, νομοσχέδια ὑποβαλλόμενα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας πρέπει νὰ εἶναι γεγραμμένα κατὰ τὸ συντακτικὸν τὸ Ἑλληνικόν. Ἐὰν πρόκειται δὲ νὰ διδάξωμεν γράμματα εἰς τοὺς ἄλλους πρέπει πρὸ παντὸς νὰ μάθωμεν γράμματα ἡμεῖς αὐτοί.

§669ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι σαφὴς ἡ ἔννοια, ἡ φράσις ὅμως εἶναι ὀλίγον διδασκαλική.

§670Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀλαμπουρνέζικη.

§671ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συντακτικῶς δὲν εἶναι ὀρθή.

§672Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ὀλίγον σόλοικος. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον τοῦτο γενόμενον 14).

§673ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 γινόμενον 15 (ἀναγινώσκεται).

§674ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄν ἐπιμένω, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπιμένω κυρίως διὰ τὸ ἄρθρον αὐτό. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐπέλθῃ ἀληθὴς μεταρρύθμισις ἐν τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμα καὶ ἄλλων χωρῶν, καὶ αὐτῆς τῆς Ἀγγλίας, καὶ ν’ ἀποστείλωμεν ὅσον οἷόν τε τάχιον καὶ ὅσον οἷόν τε πλείονας δημοδιδασκάλους εἰς τὴν Γερμανίαν.

§675Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Ἑλβετίαν.

§676ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Γενικῶς εἰς τὴν Ἑσπερίαν.

§677ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὴν Γερμανίαν.

§678ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι πλέον ἡ Γερμανία ἡ καταλληλοτέρα διὰ τοῦτο.

§679ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔστω, εἰς τὴν Ἑσπερίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑποστηρίζω εἶναι ὅτι πρέπει ὅσον οἷόν τε τάχιον καὶ ὅσον οἷόν τε πλείονας δημοδιδασκάλους ν’ ἀποκτήσωμεν τυχόντας μορφώσεως ἐν Γερμανίᾳ· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ καθορισθῇ ὅτι ὀφείλουσι νὰ εἶναι κάτοχοι τῆς Γερμανικῆς γλώσσης οἱ μέλλοντες ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Ἑσπερίαν δημοδιδάσκαλοι.

§680ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μιᾶς Εὐρωπαϊκῆς.

§681ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν Γερμανίᾳ ὑπάρχουσι πρότυπα διδασκαλεῖα.

§682ΑΝΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν τῇ Γαλλικῇ Ἑλβετίᾳ.

§683ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν τῇ Γερμανικῇ Ἑλβετίᾳ. Καὶ ἐπιτέλους ἂς τεθῇ ὡς προσὸν ἡ γνῶσις μιᾶς ξένης γλώσσης, τῆς ὁποίας κάτοχοι ὄντες θὰ δυνηθῶσιν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους νὰ σπουδάσωσι τὸν ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικὸν ὀργανισμὸν τῆς ἐκεῖ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ν’ ἀσχοληθῶσιν ἰδίως εἰς τὴν ἐκεῖ ἐφαρμοζομένην διδακτικὴν μέθοδον ἐμπράκτως ἵνα χρησιμεύσωσιν οὕτω καταρτιζόμενοι εἰς τὴν μεταρρύθμισιν καὶ ἀναδιοργάνωσιν τῆς δημοτικῆς μας ἐκπαιδεύσεως. Δὲν θ’ ἀποκτήσωμεν οὕτω πως μόνον ἀληθεῖς δημοδιδασκάλους, ἀλλὰ καὶ ἱκανοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ καθηγητὰς τῶν διδασκαλείων, ὡς ἐν Γερμανίᾳ ἔνθα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οἱ καθηγηταὶ καὶ διευθυνταὶ τῶν διδασκαλείων, προσέτι δὲ καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ προέρχονται ἐκ τῶν τάξεων τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐκ τῶν μεγάλων μεταρρυθμιστῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπῆρξαν ὁ Κὲρ καὶ ὁ Δαῖρπφελδ, πατὴρ τοῦ ἐνταῦθα διευθυντοῦ τῆς Γερμανικῆς Σχολῆς, οἱ ὁποῖοι προῆλθον ἐκ τῶν τάξεων τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ ἡμέτεροι δημοδιδάσκαλοι ἐπανερχόμενοι ἐκ Γερμανίας θὰ χειραγωγήσωσι τοὺς λοιποὺς συναδέλφους των καὶ εἰς τὴν πλήρη καὶ τελείαν ἐφαρμογὴν τῆς συνδιδακτικῆς μεθόδου καὶ ἀδιαιρέτου καὶ διηρημένου δημοτικοῦ σχολείου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ὄχι μόνον ἡ διδασκαλία θὰ ἦτο ἀποτελεσματικωτέρα, ἀλλὰ καὶ οἰκονομία μεγάλη θὰ ἐπέρχηται. Πρίν, Κύριοι, ἐχρησιμοποιεῖτο συνήθως εἷς καὶ μόνος δημοδιδάσκαλος ὅπου ὑπῆρχον δημοτικὰ σχολεῖα κοινὰ λεγόμενα, ἤτοι μὲ 4 τάξεις, δύο δὲ δημοδιδάσκαλοι ὅπου ὑπῆρχον τὰ λεγόμενα πλήρη ἢ ἑξατάξια δημοτικὰ σχολεῖα. Καὶ τώρα δέ, ὅτε πάντα τὰ ὑπὸ δημοδιδασκάλων λειτουργοῦντα σχολεῖα ἀνεγνωρίσθησαν εἰς πλήρη ἢ ἑξατάξια, τὸν ἀριθμὸν τῶν διδασκόντων αὐτοὺς κανονίζει συνήθως ὁ ἀριθμὸς τῶν τάξεων καὶ οὐχὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν, ὡς ἀλλαχοῦ, ἔνθα ἀναλόγως τούτου εἷς καὶ ὁ αὐτὸς δημοδιδάσκαλος διδάσκει εἰς μίαν ἢ δύο ἢ τρεῖς ἢ καὶ εἰς τὰς ἓξ συγχρόνως τάξεις. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο χρειάζεται εἰδικὴ ἄσκησις διὰ τῆς ὑποδειγματικῆς καὶ δοκιμαστικῆς λεγομένης διδασκαλίας, δι’ ἣν δὲν ἐξήρκει μέχρι τοῦδε ὁ χρόνος τῆς φοιτήσεως εἰς τὰ Διδασκαλεῖα, ἠναγκάσθημεν δὲ τώρα ν’ αὐξήσωμεν αὐτὸν κατὰ ἓν ἔτος. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τοὺς δυναμένους ἐν τῷ προσηρτημένῳ εἰς τὸ Διδασκαλεῖον προτύπῳ δημοτικῷ σχολείῳ ν’ ἀναλάβωσι τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ὑποδειγματικὴν καὶ δοκιμαστικὴν διδασκαλίαν, νὰ καθοδηγήσωσι δὲ διὰ πρακτικῶν ἀσκήσεων καὶ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ δημοδιδασκάλους εἰς τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τῆς συνδιδακτικῆς μεθόδου παρ’ ἡμῖν. Κύριοι, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἀληθῆ δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἐν Ἑλλάδι, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἐνταυτῷ καὶ πολλοῦ λόγου ἀξίαν οἰκονομίαν, ἥτις θὰ διηυκόλυνεν ἡμᾶς νὰ ἱδρύσωμεν πανταχοῦ δημοτικὰ σχολεῖα, πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ ἀποστείλωμεν ὅσον οἷόν τι τάχιον καὶ ὅσον οἷόν τε πλείονας δημοδιδασκάλους εἰς τὴν Ἑσπερίαν, ὅπως οὗτοι μορφούμενοι ἐκεῖ ἐπὶ ἓν ἔτος ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ ἴδια καὶ ἀναλάβωσιν αὐτοὶ κατὰ προτίμησιν τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ τὴν μόρφωσιν τῶν μελλόντων ἡμῶν δημοδιδασκάλων. Ἀλλ’ ὅπως ἐπιτύχωμεν ἀνάγκη πᾶσα νὰ τεθῇ πρῶτον καὶ κύριον προσὸν δι’ αὐτοὺς ἡ γνῶσις τῆς Γερμανικῆς γλώσσης, ἔστω καὶ τῆς Γαλλικῆς, ἐὰν ἐπιμένῃ εἰς τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργός.

§684Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῆς Ἀγγλικῆς.

§685ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οἱ Ἄγγλοι ἀποστέλλουσιν εἰς τὴν Γερμανίαν διδασκάλους πρὸς τελειοποίησίν των.

§686Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ Γερμανοὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν.

§687ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Γνωρίζω ὅτι ὁ λόρδος Ῥόρζμπερυ, ὁμιλῶν περὶ τῆς ἥττης ἣν ὑφίστανται οἱ Ἄγγλοι ἐν τῷ οἰκονομικῷ ἀνταγωνισμῷ πρὸς τοὺς Γερμανούς, ἀπέδωκε ταύτην εἰς τὴν καλυτέραν γενικὴν μόρφωσιν τῶν Γερμανῶν ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου μέχρι τοῦ Γυμνασίου. Ἐπὶ τέλους ἂς γίνῃ τὸ θέλημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἂς προστεθῇ καὶ ἡ Ἀγγλικὴ γλῶσσα. Ἀρκεῖ μόνον νὰ ὁρισθῇ ἱκανοποιητικὸς ἀριθμὸς τῶν εἰς τὴν Ἑσπερίαν ἀποσταλησομένων δημοδιδασκάλων, ἀνερχομένων τούτων τοὐλάχιστον εἰς δέκα. Πᾶσα ἀναβολὴ τῆς τοιαύτης ἀποστολῆς δημοδιδασκάλων εἰς τὴν Ἑσπερίαν δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο παρὰ ὀπισθοδρόμησιν τῆς δημοτικῆς μας ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τῆς μαθητιώσης νεολαίας καὶ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἔθνους ἡμῶν ὁλοκλήρου.

§688Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις ἡ περιεχομένη εἶναι ἐνδεικτικὴ τοῦ ποῖοι θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν Ἑσπερίαν. Νομίζω περιττὸν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν Γερμανικὴν γλῶσσαν, ἀφοῦ σήμερον...

§689ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐδέχθην ἐπὶ τέλους νὰ γνωρίζωσι μίαν ξένην γλῶσσαν, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὡρισμένος ὁ ἀριθμός, τοὐλάχιστον ὁ ἀριθμὸς 10.

§690Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποστολῆς ὑποτρόφων εἶναι τὸ σπουδαιότατον πάντων καὶ συνδέεται καὶ πρὸς τὸ ζήτημα τῆς μελέτης τῶν κληροδοτημάτων καὶ κατ’ ἀνάγκην εἶναι δυσχερὲς τὸ ζήτημα. Γνωρίζει δὲ τοῦτο πλειότερον πάντων ὁ προλαλήσας, ὅστις διὰ τοῦ νόμου του κατέστησεν ἀκίνητα τὰ κληροδοτήματα, μέχρις ὅτου ἐπιτροπὴ ἐξελέγξῃ αὐτά, τὸ ὁποῖον θὰ βραδύνῃ πέρα τοῦ Ὀκτωβρίου.

§691ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Γίνονται δεκτὰ ταῦτα.

§692ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, γενόμενον 15, οὕτω τροποποιημένον συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Εὐταξίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 15 γενόμενον 16 καὶ 16 γενόμενον 17 ὡς καὶ τὸ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη, εἰς γʹ συζήτησιν). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 19 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Γ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΓϞΑʹ νόμου τῆς 17 Ἰουλίου 1905 περὶ συστάσεως Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ διορισμοῦ ἐπιθεωρητῶν».

§693Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἀρχικῶς κατατεθὲν νομοσχέδιον μετὰ τῶν τροπολογιῶν, θὰ ἴδητε τίνας ἐκ τῶν προταθεισῶν παρέλαβον, θὰ εἶναι δὲ ἡ συντομωτέρα ὁδὸς ἴσως. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1 προστίθεται ἀντὶ τοῦ τμηματάρχου ὡς μέλους τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου εἷς καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς· εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον 1 προστίθεται τετάρτη παράγραφος, ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Μετὰ τὸ πέρας τῆς πρώτης ἐπὶ τοῦ νόμου τριετίας ἐκ τῶν καθηγητῶν τούτων δύο μὲν διὰ κλήρου ὁριζόμενοι ἐπὶ ἓν εἰσέτι ἔτος παραμένουσι μέλη τοῦ συμβουλίου, οἱ δὲ ἄλλοι ἀντικαθίστανται ὑπὸ τῶν οἰκείων Σχολῶν». Εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ αὐτοῦ νόμου καὶ μετὰ τὰς λέξεις «μετ’ ἀπολογίαν τοῦ κατηγορουμένου» προστίθενται αἱ λέξεις «προφορικὴν ἢ ἔγγραφον τοῦ κατηγορουμένου, ἐπιτρεπομένης τῆς παραστάσεως καὶ διὰ συνηγόρου ἐκ τοῦ διδασκαλικοῦ κλάδου».

§694Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ «διὰ συνηγόρου» νὰ λείψῃ, διότι, ὅταν παρουσιασθῇ αὐτοπροσώπως ὁ ἐγκαλούμενος διδάσκαλος τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐκ τῆς προσωπικῆς παραστάσεως θ’ ἀντιληφθῇ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον μὲ ποῖον ἔχῃ νὰ κάμῃ.

§695Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ Γαλλικῷ νόμῳ ὑπάρχει διάταξις ὅτι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον εἶναι ὑποχρεωμένον ν’ ἀκούσῃ τὸν κατηγορούμενον μετὰ τοῦ συνηγόρου, ἐκεῖ ὅμως ἡ λέξις συνήγορος ἔχει εὐρυτέραν σημασίαν ἢ ἐν Ἑλλάδι.

§696Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3 διαγράφεται ἡ ἑξῆς περίοδος (ἀναγινώσκει)· «Ὅπερ παρέχει αὐτῷ γραφέα διὰ τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν αὐτοῦ καὶ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας του»· Καὶ προστίθεται βʹ παράγραφος ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Τὸ συμβούλιον ἔχει γραφέα πρώτης τάξεως ἢ γραμματέα δευτέρας τάξεως διὰ τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν αὐτοῦ καὶ τὴν ἄλλην διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας του. Ὁ γραφεὺς οὗτος ἢ ὁ γραμματεὺς διορίζεται καὶ ἀπολύεται ἀποφάσει τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ὑποχρεωτικῇ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Εἰς τὸ ἄρθρον 4 προστίθεται τετάρτη παράγραφος, ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Τὸ ἐποπτικὸν Συμβούλιον δύναται ν’ ἀναθέτῃ εἰς ἓν τῶν αἱρετῶν μελῶν αὐτοῦ ἀνακριτικὴν ἐπιτόπιον ἐνέργειαν, ὅταν παρίσταται ἀνάγκη τοιαύτη». Τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 5 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Περιοδεύοντες δὲ λαμβάνουσιν ὡς ὁδοιπορικὰ αὐτῶν ἀποζημίωσιν δραχμῶν δέκα δι’ ἑκάστην ἡμέραν τῆς περιοδείας των». Τὸ ἄρθρον 10 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Σύμβουλοι καὶ ἐπιθεωρηταὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποβάλλωσι βιβλία πρὸς κρίσιν εἰς τοὺς κατὰ τὸν ͵ΓΣΑʹ νόμον διαγωνισμοὺς διδακτικῶν βιβλίων· οἱ δὲ ὑποβάλλοντες τοιαῦτα θεωροῦνται παρῃτημένοι οὐδὲ δύνανται νὰ συμμετάσχωσι τοῦ συμβουλίου ἢ ν’ ἀναλάβωσι θέσιν ἐπιθεωρητοῦ, διαρκούσης τῆς τετραετίας τοῦ βιβλίου τοῦ σχετικοῦ διαγωνισμοῦ. Τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 12 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «βʹ) δι’ ἀνεπάρκειαν ἢ ἀνικανότητα περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του». Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 12 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Οἱ κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων αʹ, γʹ, δʹ, εʹ καὶ ϛʹ ἀπολυθέντες δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ ἓν ἔτος, λογιζόμενον ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἑπομένου σχολικοῦ ἔτους, οἱ δὲ ἀπολυθέντες κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων βʹ, ζʹ καὶ ηʹ οὐδέποτε ἀναδιορίζονται, πλὴν τῶν ἀπολυθέντων κατὰ τὸ ἐδάφιον ζʹ λόγῳ καταδίκης διὰ πρᾶξιν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου, οἵτινες δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ πάροδον ἔτους, ἐὰν γνωμοδοτήσῃ περὶ αὐτῶν τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον». Εἰς τὸ ἄρθρον 13 προστίθεται τὸ ἑξῆς ἐδάφιον ὡς πρὸς τὴν ποινήν (ἀναγινώσκει)· «γʹ) παῦσις μέχρις ἓξ μηνῶν, ἐπιβαλλομένη καθ’ ὃν τρόπον ἐπιβάλλεται κατὰ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου καὶ ἡ δευτέρα πειθαρχικὴ ποινή».

§697Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη νὰ ὁρισθῶσι δρ. 13 δι’ ἑκάστην ἡμέραν ὁδοιπορίας ὡς ἀποζημίωσις, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέπῃ εἰς αὐτοὺς ἄνευ ζημίας νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των.

§698ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πολλὰ εἶναι.

§699Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι πολλά.

§700Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἂν λαμβάνῃ 13 δρ. καθ’ ἡμέραν ὁ ἐπιθεωρητής, δυνατὸν νὰ εἶναι ἀεικίνητος.

§701Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς νὰ πρόκειται νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον τῆς Μεγάλης Βρεττανίας.

§702Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον πολλάκις δυσκολεύονται νὰ μεταβῶσιν εἰς ἐπιθεώρησιν λόγῳ τῶν δαπανῶν. Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται νὰ μεταβῇ εἰς Πάτρας εἷς ἐπιθεωρητής· θέλει ὁδοιπορικὰ 50 δρ. μὲ δευτέραν θέσιν καὶ 15 ἢ 20 ἔξοδα καὶ ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ ὅτι θὰ δυσκολευθῇ νὰ μεταβῇ. Τώρα, ὅταν πρόκειται νὰ μεταβῶσιν εἰς μικρὰς ἀποστάσεις ἢ χωρία, ἔχουσι κέρδος. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ, ν’ αὐξήσωμεν τὴν ἀποζημίωσιν.

§703ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ ὁρίσωμεν 10 δραχμάς.

§704Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. 10 εἶναι ὁ παλαιὸς νόμος.

§705Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐν αὐταῖς ταῖς τροπολογίαις περιέλαβον πάσας τὰς γνώμας.

§706Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μετάθεσιν;

§707Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι τὸ ὑποχρεωτικόν.

§708Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν ἡ μετάθεσις. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὸ καθεστώς· δὲν πρέπει νὰ καινοτομήσωμεν.

§709Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ μεταθέσεις πρέπει νὰ δημοσιεύωνται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας τὸ φύλλον νὰ κυκλοφορῇ μέχρι τῆς 10 Αὐγούστου, διότι γνωρίζω ὅτι φύλλον περιέχον τοιαύτας μεταθέσεις ἐκυκλοφόρησε κατὰ Σεπτέμβριον ἢ Ὀκτώβριον.

§710Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἀπεδέχθημεν τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς μεταθέσεως διὰ τὸν Ὑπουργόν.

§711ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τὸ δεχόμεθα.

§712Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ ἐδέχθην.

§713Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω δι’ ὑμᾶς. Παρατηρῶ ὅτι καὶ οἱ διδάσκαλοι οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τηλεγραφικῶς λέγουσιν (ἀναγινώσκει)· «Εὐγνωμονοῦμεν· ὑποστηρίξατε κλπ.» Ἂν δὲν ἀποδεχθῆτε τὸ ὑποχρεωτικόν, εἶναι περιττὸν νὰ σκέπτησθε περὶ συγκροτήσεως ἐποπτικοῦ συμβουλίου.

§714Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν γνώμην ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ὑποχρεωτικῆς ἐπικρατήσεως τῆς ἀποφάσεως.

§715Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ μεταθετόν;

§716Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ τὸ μεταθετὸν εἶναι ἀναγκαιότατον.

§717Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν ἀπεδέχθη τὸ ὑποχρεωτικόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον).

§718ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§719Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι συνέπεσε νὰ εἶμαι ὁ ἕτερος τῶν εἰσηγητῶν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ συνέπεσε μάλιστα νὰ εἶμαι καὶ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας. Εἶπον καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν τίνες ἦσαν οἱ λόγοι οἱ πιέσαντες τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ δεχθῶσιν ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἐλεύθερος ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὸ νὰ ἐκτελῇ ἢ μὴ τὰς περὶ μεταθέσεως ἀποφάσεις τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, τουτέστι νὰ μὴ δύναται μὲν μόνος νὰ προβῇ εἰς καμμίαν μετάθεσιν χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ γνωμοδότησις τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου περὶ τῆς μεταθέσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελῇ πᾶσαν περὶ μεταθέσεως ἀπόφασιν. Καὶ εἶπον, ὑποστηρίζων τὴν γνώμην ταύτην τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἡ ἐκτίμησις τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη αὐτῶν ἔθεσεν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς διοικήσεως τῶν πραγμάτων τῆς ἐκπαιδεύσεως ν’ ἀπολαύῃ μείζονος ἐμπιστοσύνης καὶ μείζονος ἐλευθερίας κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς τοιαύτης ἐξουσίας, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον εἰς τὴν μετάθεσιν τῶν διαφόρων λειτουργῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκριβῶς ἔργον διοικήσεως.

§720Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ κολάζῃ τὰς ὑπερβασίας τῶν ἀνευθύνων.

§721Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐφρονοῦμεν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν γνώμην ταύτην ὅτι οἱ ἀκολουθοῦντες τὸ ἀντίθετον σύστημα καὶ θέλοντες νὰ καταστήσῃ ὑποχρεωτικὴν τὴν γνώμην τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου παρεσύροντο ἐκ τῶν κραυγῶν περὶ ὑπερβασιῶν ἐν τῷ παρελθόντι, αἱ ὁποῖαι κραυγαὶ συλλήβδην καὶ ἐπὶ τόσον χρόνον ἐπαναλαμβανόμεναι συνήθροισαν ὅλον τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν σημερινὴν κατάστασιν, εἰς τρόπον ὥστε οἱ προϊστάμενοι τῶν πραγμάτων τῆς Πολιτείας νὰ θεωρῶνται ὡς οἱ χείριστοι τῶν πολιτῶν τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι καιρός, Κύριοι, ἀφοῦ βλέπομεν ἤδη τὰ ἀποτελέσματα τῆς σωρεύσεως τοιούτων ἀνυποστάτων κατηγοριῶν περὶ τῆς πολιτείας τῶν κατὰ καιροὺς διακυβερνησάντων τὸν τόπον, εἶναι καιρός, ἀφοῦ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ὅτι αἱ κατηγορίαι αὗται ἦταν ἄδικοι συκοφαντίαι, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπικουρήσῃ καὶ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν τοιαύτην ἄδικον αἰτίασιν δίδουσα ψῆφον ὑπὲρ τῆς ὑποχρεωτικῆς γνώμης τοῦ συμβουλίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ καὶ εἰς τὴν μετάθεσιν τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Δεύτερος λόγος ὁ ὁποῖος μᾶς ὤθησε νὰ ταχθῶμεν ὑπὲρ τοῦ μὴ ὑποχρεωτικοῦ εἶναι ὅτι ἐπὶ τέλους, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἴτε ἐκ πλάνης εἴτε διὰ λόγους κομματικοὺς ἤθελεν ἀνυψωθῆ ἐπὶ κορυφῆς τῶν πραγμάτων τῆς ἐκπαιδεύσεως πρόσωπον τοιοῦτον ὥστε νὰ καταχρασθῇ τὴν θέσιν αὐτοῦ καὶ τὴν ἐμπιστευθεῖσαν αὐτῷ ἐξουσίαν ἐπὶ βλάβῃ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὁ δημόσιος ἔλεγχος ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ὁ ἐκτὸς αὐτῆς διὰ τοῦ τύπου, ἡ πολιτικὴ εὐθύνη ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ καὶ ἡ ἠθικὴ εὐθύνη ἀπέναντι τῆς κοινωνίας, καὶ ἡ συναίσθησις ὅτι αἱ πράξεις αὐτοῦ δὲν θὰ μείνωσι κεκαλυμμέναι ἐντὸς τῶν τεσσάρων τοῦ γραφείου του τοίχων ὡς αἱ πράξεις τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, θὰ εἶναι δυναταὶ νὰ περιστείλωσιν αὐτὸν ἐν τῇ ὁδῷ τῆς αὐθαιρεσίας καὶ νὰ ἀναστείλωσι πᾶσαν πρᾶξιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποπέσῃ ὡς ἐκ τοῦ ἐλλιποῦς καὶ ἀσθενοῦς τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ. Ταῦτα ἐθεωρήσαμεν ἀρκετὰ καὶ σοβαρὰ ἐχέγγυα, διότι ὁ Ὑπουργὸς μετά τινος δέους ἐν πάσῃ περιπτώσει θέλει διαχειρισθῆ τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἀναθέσει ὁ νόμος εἰς αὐτόν, καὶ ἀγαθὴν θέλει κάμει χρῆσιν τοῦ δικαιώματός του καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν συμβουλίων περὶ μεταθέσεων. Ἀλλὰ πλὴν τούτου εἴπομεν ὅτι τὸ ζήτημα τῶν μεταθέσεων εἶναι ἀκριβῶς ζήτημα διοικήσεως, εἶναι ἔργον διοικήσεως, ὁ Ὑπουργὸς δὲ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ καὶ νὰ ἐκτιμήσῃ τοὺς λόγους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι διὰ τὸ εὔρυθμον τῆς λειτουργίας ἑνὸς σχολείου τὴν μετάθεσιν δημοσίου τινὸς λειτουργοῦ. Ἂν πρόκειται ὅμως περὶ παύσεως ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς ἀνικανότητα, βεβαίως ἁρμοδιώτεροι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς εἰδικωτέρας γνώσεις, ἵνα κρίνωσι περὶ τούτου. Καὶ διὰ τοῦτο ἐθεωρήσαμεν, προκειμένου περὶ παύσεως, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου.

§722Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ποῖος ἐθεώρησε;

§723Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§724Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Δύο μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§725Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δύο.

§726Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Διαμαρτύρομαι.

§727Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Οἱ δύο εἶναι οἱ ἀντιφρονοῦντες. Αὐτὸ εἶναι τὸ λάθος εἰς τὸ ὁποῖον ὑπεπέσατε, διότι φαίνεται ὅτι δυσκολεύεσθε νὰ κάμητε χρῆσιν γυαλιῶν, ὅπως ἔκαμον χρῆσιν ἐγώ, ὅστις δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ κρύπτω τὴν ἡλικίαν μου. Ἄλλως δὲ δὲν ἔχει σημασίαν ἂν ὁμιλῶ ἐξ ὀνόματος τῶν πλειόνων ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἢ τῶν ὀλίγων· τὸ ζήτημα εἶναι ἂν οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἀναφέρομεν εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ πείσωσι τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ ταχθῇ μὲ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἢ νὰ ταχθῇ μὲ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουσι μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὁ κ. Ὑπουργός. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, νομίζω ὅμως, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὴν ἐξαίρεσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται ἐντὸς τοῦ ἔτους ἡ μετάθεσις λειτουργοῦ τῆς ἐκπαιδεύσεως παρὰ μόνον ἐν περιπτώσει ἑκουσίας μεταθέσεως ὀφείλετε νὰ προσθέσητε καὶ διὰ λόγους διοικήσεως, τὴν περίπτωσιν δηλαδὴ καθ’ ἣν ὑπάρχει σοβαρὸς ὑπηρεσιακὸς λόγος, τοῦτο δὲ δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ, καὶ ἀναγνωρίζω βεβαίως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι καταχρήσεις, ἀλλ’ ὑπάρχουσι περιστάσεις—ὡς ὅταν γίνῃ διένεξις μεταξὺ τῶν καθηγητῶν σχολείου τινὸς ἧς ἕνεκα δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ συνεργασία αὐτῶν—ἐπιβάλλουσαι τὴν μετάθεσιν καὶ ἐν τούτοις δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμητε ταύτην, ἂν θέλητε νὰ τηρήσητε τὸν νόμον, διότι ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον μόνον ἐναλλὰξ μετάθεσις ἢ ὑπαρχούσης κενῆς θέσεως δύναται νὰ γίνῃ μετάθεσις, ὥστε πρέπει νὰ διορθωθῇ τοῦτο, εἰς τρόπον ὥστε ὑπαρχόντων σοβαρῶν διοικητικῶν λόγων νὰ δύναται νὰ γίνῃ μετάθεσις ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ σχολικοῦ ἔτους. Ἐπίσης θεωρῶ, διὰ νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνω τὸν λόγον, ὅτι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχει θέσιν.

§728ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι ὀλίγον τι ἐλησμονήθημεν. Εἶναι δωδεκάτη, ἔχομεν δὲ δωδεκάδα νομοσχεδίων ἀπαραιτήτων νὰ ψηφισθῶσι ταύτην τὴν ἑσπέραν καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπὶ πλέον. Ἐπὶ ζητημάτων τοιούτων, ὁποῖον εἶναι τὸ συζητούμενον ταύτην τὴν ὥραν, εἶναι ἐγγεγραμμένοι δεκατρεῖς καί, ἂν ἡ συζήτησις μετὰ τῆς αὐτῆς ὀλιγολογίας μεθ’ ἧς ὁ καταβὰς τοῦ βήματος διεξαχθῇ, εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ ὥρα δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν, ἁπλούστατον, ἂν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀπόφασις ἢ δὲν εἶναι ὑποχρεωτική. Ἐὰν ὁ εἷς εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτική, ὁ ἄλλος δ’ εἴπῃ ὅτι εἶναι ὑποχρεωτική, θὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ κρατοῦσα γνώμη, ἔστε δὲ βέβαιοι ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὴν κρατοῦσαν γνώμην. Βεβαίως ἡμεῖς προτιμῶμεν τὸ ὑποχρεωτικόν, ἡμεῖς θέλομεν τὰς χεῖρας ἡμῶν δεσμευμένας· ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ τὸ ἕτερον, ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§729Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας παρέλειψε νὰ φέρῃ μίαν τροποποίησιν ἐπὶ παρατηρήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμα καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν.

§730Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔχετε δίκαιον· θὰ τροποποιηθῇ οὕτω «πλὴν τῶν ἀπολυθέντων λόγῳ καταδίκης διὰ πρᾶξιν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, οἵτινες δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ πάροδον ἔτους, ἐὰν γνωμοδοτήσῃ περὶ αὐτῶν τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 ἐποπτικὸν συμβούλιον».

§731Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τιμωρούμενοι τιμωροῦνται ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου καὶ ἐπὶ μειώσει τῆς ἱκανότητος πρὸς ἀνάκτησιν τῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον, δὲν πρέπει νὰ ὁρίσωμεν μετὰ ἓν ἔτος.

§732Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ μὴ κατέλθωμεν εἰς ὀλιγώτερον χρόνον.

§733Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, τὸ ζήτημα ν’ ἀναβληθῇ, εἶναι ἀνάγκη τὸ ζήτημα νὰ συζητηθῇ, οὐχὶ βεβαίως διὰ πολυλογίας, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, ἀλλὰ διὰ βραχέων. Ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες ὅτι ἡ γνώμη τῆς μειονοψηφίας εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες—ἴσως εἶναι οἱ περισσότεροι—, ὅτι ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ὑπάρχουσι δὲ καὶ οἱ νομίζοντες ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὸ μὴ ὑποχρεωτικὸν τῆς μεταθέσεως.

§734ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι, ἂν ἐπιμένῃ ἡ πλειονοψηφία, δεχόμεθα τοῦτο. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§735Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ ἔχω μέσην ὁδόν. Ὁ πρώην κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον καθ’ ὃ αἱ μεταθέσεις ἦσαν ὑποχρεωτικαί, ἔλεγεν ὅμως ὅτι ὁ τρόπος τῆς μεταθέσεως καθορίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ συμβούλιον ἔχει μόνον νὰ ὁρίζῃ ὅτι εἰς ὡρισμένον τόπον δὲν πρέπει νὰ ὑπηρετῇ ὁ ὑπάλληλος, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὁρίζῃ τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπηρετῇ. Προσέθηκε δὲ τὴν διάκρισιν ὅτι, ἂν ὁ μετατιθέμενος εἶναι εἷς καὶ δὲν ὑπάρχῃ κενὴ θέσις, ἡ ἐκτέλεσις ἀναβάλλεται μέχρις οὗ κενωθῇ θέσις. Οὕτως ἔχομεν καὶ τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς μεταθέσεως καὶ τὸν Ὑπουργὸν ἐλεύθερον νὰ κανονίζῃ τὸν τόπον, ὅταν ὑπάρχῃ κενὴ θέσις.

§736Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ γνώμη μου ἡ ἐκδηλωθεῖσα εἶναι ὑπὲρ τοῦ ὑποχρεωτικοῦ, δὲν εἶναι ὅμως καὶ λόγος νὰ ἐπιμείνω. Εἶναι αὐτὴ ἡ γνώμη, ὅταν ἔχωμεν ἐποπτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀντικαθιστᾷ τὸν Ὑπουργόν. Ἔχομεν τρεῖς προτάσεις· ἃς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§737ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, ἂν δέχεται τὸ ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου, προκειμένου διὰ τὰς μεταθέσεις τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§738ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§739ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει, δηλαδὴ τὸ ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς γνώμης τοῦ συμβουλίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδέχεται τὸ ὑποχρεωτικόν.

§740ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§741Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται πάντοτε περὶ μεταθέσεως.

§742ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. (Ψηφίζεται οὕτω τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἐπίσης ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἀπορριφθεισῶν πασῶν τῶν τροπολογιῶν, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτῶν εἰς γʹ συζήτησιν.) Γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου».

§743Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κατόπιν τῆς χθὲς κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου γενομένης συζητήσεως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω διατετυπωμένην τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν χθὲς ἀνέπτυξα. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ν’ ἀναγνώσω ὅπως τροποποιεῖται τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§744ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν ἤδη ἐκδεδηλωμένην τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς προηγουμένης συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐκκαθάρισις ἄνευ ἐλευθερίας τελείας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔχῃ τὴν κυρίαν γνώμην, ἤθελεν εἶναί τι παράδοξον καὶ ἀνεξήγητον· ἐκκαθάρισις δὲ ὑπ’ αὐτῶν ἐκείνων οἵτινες εἶναι καὶ ὑποκείμενοι εἰς αὐτὴν ἐκτελουμένη εἶναί τι τὸ ἀληθῶς παράλογον. Ἡ πρώτη πρότασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐκείνη ἥτις ἐχαρακτηρίσθη ὡς εἰλικρινής, δηλαδὴ ἡ ἀκραιφνής. Τὸ ἄκρως ἀκραιφνές, τὸ ἀπολύτως ἀκραιφνὲς περιέχεται ἐν τῇ προτάσει τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρότασις αὕτη προσέκρουσεν ἐνταῦθα, εἰς τὴν Βουλήν, εἰς ἀντιθέτους γνώμας καὶ θέλοντες νὰ συμβιβάσωμεν τὰ πράγματα, ὅπως φθάσωμεν ὁπωσδήποτε εἰς τὸν σκοπόν, εἴπομεν ὅτι ταύτης μὴ γενομένης ἀμέσως ἀσπαστῆς ὑπὸ πάντων ἐρχόμεθα καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ τῆς Βουλῆς, ὥστε παραλαμβάνουσα ἀφ’ ἑκάστης Σχολῆς τοὺς τρεῖς ἀρχαιοτέρους καθηγητὰς ν’ ἀποτελέσῃ δεκαπενταμελῆ ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως τῆς ὑπαγομένης εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ νὰ εἴπῃ τὰς γνώμας αὐτῆς παραδίδουσα αὐτὰς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν κυρίαν γνώμην, αὐτὴ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Καὶ ἡ γνώμη αὕτη προσέκρουσε· προσέκρουσε δεξιά, προσέκρουσε καὶ ἀριστερά, καὶ ἐν τῇ προσκρούσει ταύτῃ ἐγγύτερον εὑρέθημεν πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου, ἥτις, καίτοι δὲν ἀρέσκει εἰς ἡμᾶς, παρέχει ὅμως τὴν διέξοδον τὴν ζητουμένην, ἀφοῦ ὡμολόγησε καὶ τότε, ἐπανέλαβε δὲ καὶ σήμερον ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου, ὅτι ἡ κρίσις ἡ ὁριστικὴ ἀφίεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου, ὅπως ἀνεγνώσθη ταύτην τὴν ὥραν, ἔχει τι τὸ παράδοξον, διότι διὰ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς κατορθώνει ὥστε οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐκκαθαρίζωνται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον διὰ τῆς μεθόδου ἥτις προτείνεται, διότι πᾶν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ὅπερ ἤθελεν ἐγκριθῆ θεωρεῖται ὡς ἤδη ἐξετασθέν, ἄψογον καὶ ἀνεπίδεκτον ἀπαλλαγῆς.

§745Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑπὸ τῆς Σχολῆς ἐκλεχθέν.

§746ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως ὑπὸ τῆς Σχολῆς. Κατὰ τοῦτο ἐρχόμεθα καὶ παραδίδομεν εἰς τὰς Σχολὰς τὴν ἐκκαθάρισιν.

§747Γ. ΠΑΠΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἰς τὴν ἰσχύουσαν μερίδα.

§748ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς ἀφήσωμεν αὐτά. Γνωρίζομεν τὰ κατὰ τὰς Σχολάς. Τοῦτο ἀναιρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ δικαίωμα ὅπερ ἡ Κυβέρνησις ἀξιοῖ νὰ λάβῃ, τοῦ νὰ ἐκκαθαρίσῃ αὐτὴ ἔχουσα τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Τοῦτο ἄρα καθιστᾷ τὴν πρότασιν ἄχρηστον διὰ τὸν σκοπὸν ὃν ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν. Θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ φθάσωμεν νὰ συμφωνήσωμεν μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου καὶ τῶν ὁμοφρόνων ἐπὶ τοῦ θέματος πρὸς αὐτόν, ἂν ἐδέχετο τὰ πράγματα ὅπως θέλω εἰπεῖ ταῦτα ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμήν. Νὰ ἐκλέξῃ ἑκάστη Σχολὴ τοὺς τρεῖς, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ τὸν Ἅλφα δὲν δέχομαι. Τοῦτο θέλει εἶναι ἡ σημείωσις ὅτι ὁ Ἅλφα εἶναι ἐξ ἐκείνων οὓς ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἀξίους ἐξετάσεως δι’ ἔξοδον ἢ διὰ μὴ παραμονήν. Ἄν τοῦτο οὕτως ἐδέχετο ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου, θὰ εἴχομεν τρόπον συμβιβασμοῦ, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ διηυκολύνετο καὶ ἡ ἐκκαθάρισις. Λέγοντες ἁπλῶς τοῦτον δὲν δεχόμεθα ὅπως δικάσῃ θὰ ἐδεικνύομεν ἐνταυτῷ ὅτι οὗτος εἶναι ἄξιος ὄχι πλέον νὰ δικασθῇ, ἀλλὰ ν’ ἀποχωρήσῃ, καὶ τὰ πράγματα θὰ ἤρχοντο εὐκολώτερα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἐγίνετο μία τις προεκκαθάρισις, καὶ οἱ ὑπολειπόμενοι θὰ ἐγνωμοδότουν, καὶ ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τὴν δευτέραν ἐκκαθάρισιν. Ἐὰν τοῦτο δέχωνται οἱ ἔχοντες τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου, ἐξερχόμεθα τῆς δυσκολίας. Ἐγὼ ἤθελον ἐπιθυμήσει μᾶλλον νὰ ἐμένομεν εἰς τὸ ἀκραιφνές· τὸ ἀκραιφνὲς ἐὰν ἐγκαταλίπωμεν, πᾶσα ἄλλη μέθοδος στερεῖται ἀκραιφνείας, διότι τὸ ἀκραιφνές εἶναι ἀπόλυτον. Καὶ ὅτε ἔλεγε χθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς περὶ τῆς δευτέρας ἡμῶν προτάσεως ὅτι δὲν εἶναι εἰλικρινής, ἀλλ’ ἡ πρώτη ἦτο εἰλικρινής, ἐφρόντισε νὰ ἐξηγήσῃ τὸ πρᾶγμα, τότε δ’ ἐσκέφθην ἐγὼ ὅτι ἡ κατάλληλος λέξις εἶναι ἀκραιφνής· διότι ἔχει μὲν καὶ ἡ λέξις εἰλικρινὴς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν, ἀλλὰ συνηθίσαμεν νὰ μεταχειριζώμεθα αὐτὴν ὑπὸ ἔννοιαν ἐνοχλητικὴν καὶ διὰ τοῦτο ἐφοβήθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς μήπως ἐγὼ ἐθεώρησα τὸ λεχθὲν ὑπ’ αὐτοῦ προσβλητικόν, ἀλλ’ ἐγὼ ἔσπευσα νὰ βεβαιώσω αὐτὸν ὅτι ἐξέλαβον αὐτὸ ὑφ’ ἣν ἔννοιαν καὶ ἐγὼ ᾐσθανόμην τὴν ἀξίαν τῆς προτάσεως ταύτης. Ἡ πρώτη πρότασις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο καθαρά, ἡ δευτέρα, ὡς γνώμη συμβιβαστική, ἦτο ὀλιγώτερον καθαρά, ὀλιγώτερον ἀκραιφνής· καὶ τοῦτο ὅπερ λέγομεν τώρα ἐπίσης εἶναι ὀλιγώτερον ἀκραιφνὲς ἢ ὅ,τι τὸ πρῶτον, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς προετείναμεν. Ἀλλὰ τοῦτο θέτει ἡμᾶς ἴσως εἰς θέσιν νὰ εἴπωμεν ὅτι διευκολυνόμεθα, τιθέμενοι εἰς ἔδαφος καλύτερον ἐκείνου εἰς ὃ εὑρισκόμεθα ἐπὶ τῆς ἰδίας ἡμῶν δευτέρας προτάσεως, ἐὰν γένηται δεκτὴ ἡ τροποποίησις ἣν προτείνομεν. Διὰ τούτου τοῦ τρόπου, ἤτοι δεχόμενοι τὴν πρότασιν, διευκολυνόμεθα, διότι εἰσερχόμεθα εἰς τῆς ἐκκαθαρίσεως τὸ στάδιον, εἰς χεῖρας ἡμῶν ἀποτιθεμένης τῆς ἐκλογῆς. Διότι, ἐὰν ἐκλεχθῶσιν οἱ δεκαπέντε, τρεῖς ἀνὰ Σχολήν, καὶ ἡμεῖς ἔχωμεν π.χ. τὴν ἐκ δικαιώματος ἐπιλογῆς εἰς ἡμᾶς παρεχομένην ἄδειαν καὶ ἀποδοκιμάζωμεν πέντε, θέλομεν ταῦτα ἀποδοκιμάζοντες καὶ ἐκκαθαρίσει, ὅπως ἔλθωσιν ἄλλα, ἅτινα ἐπιδοκιμαζόμενα ὑφ’ ἡμῶν θέλουσι προβῆ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν.

§749Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐκκαθαρίσητε πάντας.

§750ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ. Ἐὰν προτείνωσιν αἱ Σχολαί 15, οὓς ἡμεῖς θέλομεν κρίνει ἀξίους τοῦ ἔργου· δὲν θὰ ἐκκαθαρίσωμεν κανένα. Ἐὰν ὅμως αἱ Σχολαὶ ἐκλέξωσι 15, ὧν τοὺς 5 ἡμεῖς θέλομεν θεωρήσει ὅτι δὲν εἶναι οἱ κατάλληλοι κριταὶ τῶν ἄλλων, θέλομεν εἴπει· ἀποχωρήσατε ὑμεῖς ἀπὸ τοῦ δικαστικοῦ τούτου συνεδρίου, τότε δὲ θὰ ἔλθωσιν ἄλλοι καὶ μετ’ αὐτῶν θὰ ἔλθωμεν εἰς συμφωνίαν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ἐξαίρεσις τῶν 5 θέλει ἀποβῇ προκριματική, δεικνύουσα ὅτι οὗτοι θεωροῦνται ὡς μὴ ἄξιοι νὰ ἐκτελῶσι περαιτέρω ἔργα καθηγετικὰ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, καὶ ἐκ τούτου καταδεδικασμένοι νὰ ἐξέλθωσιν. Ἐὰν τοῦτο δέχωνται οὕτως ἐκεῖνοι οἵτινες ὑποστηρίζουσι τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου, θέλομεν βεβαίως συμφωνήσει πρὸς αὐτούς. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω. Παρὰ τῆς Βουλῆς λαβόντες ἀμέριστον τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς καὶ λαβόντες ἐντολὰς δεικνυούσας ὑπερτάτην τὴν πρὸς ἡμᾶς εὐμένειαν, θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ—καὶ ἐπαναλαμβάνω τὸ πρᾶγμα, διότι εἶπον τοῦτο προχθές—νὰ ἐλπίσωμεν ἄνευ αὐτῶν τῶν σταδίων τῶν μεσαζόντων νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν ζητοῦντες ἁπλῶς τὴν γνωμοδότησιν. Ἀλλ’ εἰς τοῦτο, καὶ πάλιν ἐπαναλέγω, δὲν θέλομεν ἐπιμείνει, ἐὰν εὕρωμεν τὴν μέθοδον τὴν ἄγουσαν ἡμᾶς εἰς τὸ σκοπούμενον, δηλαδὴ τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐκτέλεσιν τῆς ἐκκαθαρίσεως κατὰ τὸν οἱονδήποτε τρόπον, ὃν θέλομεν ζητήσει καὶ εὕρει. Τοῦτον τὸν τελευταῖον τρόπον πάντες φαίνεται ὅτι νῦν προτιμῶμεν, καίτοι ἡμεῖς θεωροῦμεν καὶ τοῦτον ὀλιγώτερον καλὸν ἐκείνου ὃν ἀπ’ ἀρχῆς προετείναμεν. Καὶ τοῦτον ἐλπίζω ὅτι θέλομεν ἐπιτύχει. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν τῆς αἰθούσης ταύτης ἄνευ ἀποφάσεως ἐκκαθαρίσεως τοῦ Πανεπιστημίου. Τοῦτο αἰσθανόμεθα πάντες καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ συνδράμῃ ἡμᾶς, εἰς οὓς ἔδωκε τὴν ἐμπιστοσύνην αὑτῆς, ὅπως φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπόν, ὅστις εἶναι σκοπὸς ὁμόθυμος ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς.

§751Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αἱ συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ θέματος ἀπέδειξαν ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ δύο συστημάτων, ἀφ’ ἑνὸς τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ πρώτου αὑτῆς νομοσχεδίου, τοῦ συστήματος τουτέστι κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ εἶχεν ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τοῦ ἑτέρου συστήματος τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίχθη ὑπὸ πολλῶν ἄλλων, τοῦ συστήματος τουτέστιν ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις ἔπρεπε νὰ γίνῃ ὄχι ὑπὸ τῆς οἰκείας Σχολῆς, ἀλλ’ ὑπὸ πασῶν τῶν Σχολῶν. Εὑρέθημεν πρὸ τῶν δύο τούτων ἀντιθέτων ἐντελῶς συστημάτων, καὶ προσεπαθήσαμεν νὰ εὕρωμεν ἔδαφος ὅπως ἐπέλθῃ ποιά τις συμφωνία μεταξὺ τῶν δύο τούτων γνωμῶν, καὶ ὑπεβλήθη ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου. Εἰς ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀντέταξε τὰ ἑξῆς: ὅτι εἶναι δυνατὸν Σχολή τις νὰ ὑποδείξῃ μεταξὺ τῶν τριῶν καθηγητῶν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον σκοπεῖ ν’ ἀπολύσῃ καὶ ὅτι θὰ ἦτο περίεργον ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἐκεῖνον ἡ κρίσις περὶ τῶν ἀπολυτέων. Καὶ προέτεινεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅπως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δύναται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐξαιρέσῃ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ἀπολυτέον καὶ ἑπομένως μὴ δυνάμενον νὰ κρίνῃ περὶ τῆς τύχης τῶν ἄλλων. Τὸ σύστημα τοῦτο κατ’ ἐμὲ περιέχει τοῦτο τὸ ἄτοπον, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ὁποῖα ἤθελον κριθῆ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡς ἀπολυτέα, ὡς πρὸς ταῦτα δὲν χωρεῖ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπὸ πολλῶν ὑποστηρίζεται, τῆς ἀνάγκης τουτέστι προτάσεως ἐκ μέρους τῶν Σχολῶν, διότι ἀποκλείομεν τούτου. Ἡ τύχη αὐτῶν ἀποφασίζεται ὑπὸ μόνου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἑπομένως ἔχομεν εὐθὺς διάκρισιν μεταξύ τινων ὡς πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχει πρότασις, καὶ ἄλλων περὶ τῶν ὁποίων ἡ πρότασις θ’ ἀπαιτῆται. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀδικίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἐμὲ νὰ γίνῃ δεκτή, καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελον νομίσει ὅτι, ὅπως ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς δυσκολίας, καλὸν εἶναι ν’ ἀποδεχθῶμεν ὡς πρὸς τοῦτο τὴν πρότασιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Βάλτου, διότι, ἐὰν ἀποφασίσωμεν ὅπως ἑκάστη Σχολὴ προτείνῃ διπλάσιον ἀριθμὸν τοῦ ἀπαιτουμένου, ὅπως ἀποτελεσθῇ τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ γνωμοδοτήσῃ, δὲν ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα ἵνα μεταξὺ τῶν προτεινομένων ἐκλέξῃ τοὺς τρεῖς ἐκείνους τοὺς ὁποίους θεωρεῖ καταλληλοτέρους, ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιβαλλομένη ἐκ τῆς ἀνάγκης ὅπως περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς δὲν σημαίνει ἐκ τῶν προτέρων ἀποδοκιμασίαν τῶν μὴ ἐκλεγομένων, καθόσον εὑρίσκεται πάντοτε ὁ Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἀνάγκῃ νὰ ἐκλέξῃ καὶ καθόσον πρόκειται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἕξ νὰ περιορισθῇ εἰς τρεῖς. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα. Ἑκάστη Σχολὴ—πλὴν τῆς Σχολῆς ἐκείνης ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ προτείνῃ διπλάσιον ἀριθμὸν τοῦ ἀπαιτουμένου ὑπὸ τοῦ νόμου, καὶ ὁ ἀριθμὸς οὗτος ἀποτελεῖται ἀπὸ τρεῖς—θὰ ὑποδεικνύῃ ἕξ, καὶ μεταξὺ τῶν ἕξ τούτων τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ τοὺς τρεῖς. Ἀλλοίμονον δὲ ἂν ὑποθέσῃ τις ὅτι μία Σχολὴ θέλει ἐκλέξει καὶ τοὺς ἕξ ἐκ τῶν πλέον ἀνικάνων, ὥστε τὸ πλέον τοῦ ἡμίσεος νὰ εἶναι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπολυθῶσι. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου πάντες οἱ καθηγηταὶ εὑρίσκονται ἐν ἴσῃ μοίρᾳ, διότι ἡ ἀπόλυσις αὐτῶν δύναται νὰ γίνῃ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ κατόπιν γνωμοδοτήσεως, καὶ εἰς τὴν γνωμοδότησιν ἐγὼ δίδω μεγίστην σημασίαν, καὶ ἰδοὺ διατί· διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως κρίνῃ περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν καθηγητῶν τῶν διαφόρων Σχολῶν, πρέπει νὰ πορισθῇ τὰ φῶτά του ἔκ τινων πληροφοριῶν τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μεθ’ ὅλην τὴν διάθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχει—καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἔχει—ὅπως ἀποφύγῃ τὰς πλάνας, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος ἐν ἄλλῃ συνεδρίᾳ, εἶναι δυνατὸν ἐξ οἰκείας ἀντιλήψεως νὰ κρίνῃ περὶ τῶν καθηγητῶν πασῶν τῶν Σχολῶν, καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ νὰ ὑπάρχωσιν ἄριστοι νομικοί, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἄριστοι ἰατροί, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ὑπάρχουσι πᾶσαι ἐκεῖναι αἱ ἀναγκαῖαι γνώσεις ὅπως προβῇ τις εἰς ἐκκαθάρισιν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ πληροφορία ἡ προερχομένη ὄχι πλέον ἐκ μιᾶς Σχολῆς, ἀλλ’ ἐκ πασῶν τῶν Σχολῶν, ἐκ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν καὶ παρακολουθοῦσι τὸ ἔργον τῶν καθηγητῶν, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀνήκοντες εἰς διαφόρους Σχολὰς γνωρίζουσιν ἂν τὸ ἔργον τοῦτο ἐκτελεῖται ὅπως πρέπει νὰ ἐκτελῆται, λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ πληροφορία ἡ διδομένη παρ’ αὐτῶν θέλει μεγάλως βαρύνει ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως ἀποφασίσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν μὴ προταθέντος πρὸς ἀπόλυσιν ὑπὸ τοῦ συμβουλίου ἐκείνου, πρέπει νὰ εἶναι τόσον φανερὰ ἡ πλάνη εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσε τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο, ὅπως ἡ κοινὴ γνώμη πλέον ἐπιβάλῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἵνα λάβῃ μέτρον ἀντίθετον πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον αἱ Σχολαὶ πᾶσαι προτείνουσι. Καὶ δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ὄχι μόνον χάριν τῆς ἀσφαλείας τῶν καθηγητῶν, ἀλλὰ χάριν καὶ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καλὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἡ γνωμοδοτικὴ γνώμη πασῶν τῶν Σχολῶν. Ἑπομένως, ὑποθέτω ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκεφθῇ ἐπὶ τῶν μαρτυρήσεων τὰς ὁποίας θὰ ζητήσῃ νὰ ὑποβάλωσιν αἱ Σχολαί, θέλει καταλήξει εἰς ἀποδοχὴν τῆς ἐμῆς προτάσεως καὶ θέλει λύσει τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσας ἡμέρας ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν καὶ τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις, κατὰ τὴν κρίσιν μου, εἶναι καλὸν νὰ λάβῃ τὸ πέρας αὐτῆς.

§752Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκ μέρους τριάκοντα συναδέλφων λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις ἀκριβῶς οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖ εἰμὴ τὸν ὅσον ἔνεστι συγκερασμὸν τῶν διαφόρων γνωμῶν καὶ τὸν συμβιβαστικὸν καθορισμὸν τρόπου διεξόδου ἡμῶν ἀπὸ τῆς δυσχερείας εἰς τὴν ὁποῖαν εὑρισκόμεθα. Τὰ δύο ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ἡ διαμάχη εἶναι τὰ ἑξῆς· πρῶτον καὶ κύριον ζήτημα, ὡς καὶ χθὲς ἐχαρακτηρίσθη, εἶναι ἂν τοῦ συμβουλίου ἡ γνώμη θὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἢ γνωμοδοτική. Ἐπὶ τούτου τοῦ ζητήματος ἡ τροπολογία ἐπιζητεῖ μικτὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀκούσητε. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ τοῦ τρόπου τῆς συγκροτήσεως τοῦ γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου. Ἡ τροπολογία ἔχει ἄρθρον πρῶτον τὸν κανονισμὸν τοῦ ὁρίου ἡλικίας ὅπως τοιουτοτρόπως ἐπιτύχῃ εὐπρεπεστέραν τακτοποίησιν τοῦ ζητήματος τῶν ἀρχαιοτέρων καθηγητῶν. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ἔχομεν τοῦτο τὸ μῖγμα· ἐὰν καθηγητής τις λάβῃ ἐκ τῶν 15 ψήφων τοῦ συμβουλίου τὰς 10, εἶναι διατηρητέος ὑποχρεωτικῶς, ἐὰν δὲ λάβῃ ἥττονας τῶν δέκα, τότε τὴν ὁριστικὴν γνώμην θὰ ἔχῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Τοιουτοτρόπως ἔχομεν τοῦτο ὑπὲρ ἡμῶν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν δεκαπέντε καθηγητὰς οἵτινες ὑπέστησαν ἐπιλογὴν ἐκ μέρους τῶν Σχολῶν καὶ ἑτέραν ἐπιλογὴν ἐκ μέρους τοῦ συμβουλίου, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ δεκαπέντε οὗτοι θὰ εἶναι οἱ ἀσυνειδητότεροι τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ἐκ τῶν δεκαπέντε τούτων οἱ δέκα ἀποφανθῶσιν ὑπὲρ ἑνὸς συναδέλφου των, ἡ γνώμη αὐτῶν θὰ εἶναι σεβαστή, ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ διαμάχη, τότε θὰ ἔχῃ τὴν ἀποφασιστικὴν γνώμην τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Τοιουτοτρόπως ἐνομίσαμεν ὅτι ἐπέρχεταί τις συμβιβασμός.

§753ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε πόσοι εἶναι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου;

§754Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πεντήκοντα ὀκτώ.

§755ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μήπως τυχὸν γνωρίζετε πόσοι ἔχουσι τὰ προσόντα τῆς ἀποχωρήσεως, εἴτε τῆς ὑποχρεωτικῆς εἴτε τῆς ἑκουσίας;

§756Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Τὰ προσόντα τῆς ἀποχωρήσεως τῆς ὑποχρεωτικῆς ἐκ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς ἔχει εἷς, ἐκ τῆς Νομικῆς Σχολῆς ἐπίσης εἷς, ἐκ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς δύο καὶ ἐκ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς εἷς, τὸ ὅλον πέντε, προσόντα δὲ προαιρετικῆς ἀποχωρήσεως ἔχει ἐκ τῆς Νομικῆς Σχολῆς μόνον εἷς.

§757Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ. Τὴν Μαθηματικὴν Σχολὴν ὑπάγετε εἰς τὴν Φιλοσοφικήν;

§758Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν τῇ Μαθηματικῇ Σχολῇ ὑπάρχει εἷς μόνον, ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ δὲν εἶναί τι βέβαιον, διότι φέρει ἔτος διορισμοῦ τὸ 1875.

§759ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λοιπὸν περιοριζόμεθα μεταξὺ ἕξ καὶ ἑπτά.

§760Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, καὶ ἑνὸς ἐπιτίμου, διδάσκοντος τακτικῶς. Λοιπὸν ἐκ τῶν πεντήκοντα ὀκτὼ θὰ περιορισθῶμεν εἰς τοὺς πεντήκοντα δύο.

§761ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ πόση εἶναι ἡ προθεσμία τὴν ὁποίαν θέλετε διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ συμβουλίου;

§762Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὴν ὑπόδειξιν ἐκ μέρους τῶν Σχολῶν εἶναι ὀκτὼ ἡμέραι, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ προσκαλέσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὰς Σχολὰς πρὸς ὑπόδειξιν, ἡ δὲ ἐργασία τοῦ συμβουλίου θὰ γίνῃ ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν. Τὸ ὅλον σύστημα περατοῖ τὴν διαδικασίαν ἐντὸς εἰκοσιπέντε ἡμερῶν.

§763ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χρόνου θὰ γίνῃ ἡ ἀποχώρησις ἡ ὑποχρεωτική;

§764Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως, διότι θὰ γίνῃ ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου. Τὰ ἄλλα εἶναι δικονομικαὶ διατάξεις πλέον. Ἡ οὐσία εἶναι αὐτή. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὸ τέλος τῆς προτάσεως ἀναγράφεται τρίτον ἄρθρον περὶ τῆς συντάξεως τῶν καθηγητῶν ἐκείνων οἵτινες θ’ ἀποχωρήσωσιν ὑποχρεωτικῶς λόγῳ ὁρίου ἡλικίας εἴτε λόγῳ τῆς διατάξεως τῆς προαιρετικῆς, περὶ συντάξεως ἰσοτίμου πρὸς τὸν μισθόν του καὶ περὶ τίτλου ἐπιτίμου καθηγητοῦ. Διὰ δὲ τοὺς λοιποὺς οἵτινες θ’ ἀποχωρήσωσιν ἐφ’ ὅσον ἔχουσι δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν λαμβάνεται μέριμνα περὶ συντάξεως ἀναλόγου πρὸς τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας των. Ἐπίσης δὲ καὶ ἄρθρον τέταρτον περιλαμβάνεται, δι’ οὗ δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἵνα ὁρίσῃ τὰς ἕδρας ἑκάστης Σχολῆς ἐφάπαξ.

§765ΣΤ. Ν. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι τόσον πολύπλοκος ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Βάλτου, ὥστε ν’ ἀποδεικνύῃ ὅτι ἐγένετο πολλὴ ἐργασία πρὸς καταρτισμὸν αὐτῆς· καὶ φαίνεται ὅτι ὄζει λυχνίας, ὅπως οἱ λόγοι τοῦ Δημοσθένους τὸν παλαιὸν καιρὸν κατηγοροῦντο ὅτι ὦζον. Μοὶ φαίνεται δὲ καὶ ὅτι περιέχει πολλὴν πολιτικὴν περίνοιαν, ἥτις ἐνθυμίζει ὀλίγον τὸν Μακιαβέλην. Ἦτο πολιτικὸς περινούστατος ὁ Μακιαβέλης, αἱ δὲ κατ’ αὐτοῦ κατηγορίαι εἶναι σφαλεραί. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην ἡ Κυβέρνησις, διότι διὰ τῶν περιστροφῶν τούτων καὶ τῶν περιπλοκῶν, διὰ τοῦ λαβυρίνθου, ὃν ἔπλασεν ἡ πρότασις αὕτη, κατωρθώθη νὰ εὕρωσι μίτον Ἀριάδνης οἱ καθηγηταὶ καὶ διεξέλθωσιν οὕτω πάντες, ἀπηλλαγμένοι τῶν χειρῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἔχωμεν τοὺς καθηγητὰς—τοῦτο εἶναι ἡ πρόθεσις ἡμῶν—ἐξαρτωμένους ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πᾶν ὅ,τι δὲν παραδίδει τὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος τὴν ὁριστικὴν καὶ τὴν ψῆφον τὴν κυρίαν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θεωρεῖ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάλογον τοῦ ἔργου τοῦ ἐπιδιωκομένου. Καὶ ἐπειδὴ πάντες ἐνταῦθα ποθοῦμεν ὅπως τὰ πράγματα περατωθῶσιν οὕτως ὥστε νὰ ἐξέλθωμεν τῆς Συνόδου ταύτης ἔχοντες ἠσφαλισμένην τὴν ἐκκαθάρισιν τὴν ἁγνήν, τὴν εἰλικρινῆ, διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ τοὺς συνυπογράφοντας τὴν πρότασιν νὰ μὴ θελήσωσι νὰ ἐπιμείνωσιν εἰς αὐτήν. Δὲν θέλω διὰ τῶν λόγων τούτων νὰ ἐξετάσω τὰς λεπτομερείας, ὧν ἡ ἐξέτασις ἤθελεν ἀποδείξει ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ἐκ βάθρων ἀφ’ ἑαυτοῦ καταρρέει, οὐδὲ θέλω νὰ εἴπω ὅτι, διότι εἶναι τοιαύτη ἡ πρότασις, δὲν εἶναι ἀξία ἐκτιμήσεως. Εἶναι ἀξία ἐκτιμήσεως καὶ λίαν ἐπιμεμελημένη, ὅπως ἄλλως τε καὶ πάντα τὰ ἔργα τοῦ κ. Βουλευτοῦ Βάλτου ἀποδεικνύουσιν ὅτι εἶναι ἱκανὸς νὰ παράγῃ αὐτὰ ἐπιμεμελημένως. Ἡ πρότασις ἡ ἄλλη ἦτο ἐπιδεκτικὴ τροποποιήσεως καὶ διὰ τοῦτο μερικῶς ἀποδεκτή. Θὰ ἐπεθύμουν δ’ ἐπὶ τοῦ θέματος νὰ ἠκούετο ὅλης τῆς Βουλῆς ἡ γνώμη καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ κοινὴ προαίρεσις ἣν ἔχομεν καὶ ἡ βεβαιότης ὅτι θέλομεν νὰ μὴ ἐξέλθωμεν ἐντεῦθεν ἄνευ λύσεως θέλει φέρει εἰς τὴν ποθητὴν διέξοδον τὴν Βουλήν, συνεργαζομένην μεθ’ ἡμῶν.

§766Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὐγνωμονῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς καλὰς λέξεις τὰς ὁποίας εὗρε περὶ ἐμοῦ προκειμένου νὰ διατυπώσῃ τὰς ἀντιρρήσεις του ἐναντίον τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἵνα βεβαιώσω τὴν Βουλὴν συνοψίζων, ἢ μᾶλλον ἐπαναλαμβάνων εἰς τὴν μνήμην της τὴν γενομένην περὶ τούτου συζήτησιν, ἵνα ἀκριβῶς κατασταθῇ δῆλον ὅτι δὲν ἐπεζήτησα, καταρτίζων τὴν πρότασιν, νὰ διασώσω τινά, διότι, ἂν ἀπὸ ἐτῶν πολλοὶ κατηνέχθησαν κατὰ τῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τελουμένων καὶ κατὰ τῆς ἀνεπαρκείας τινῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διδασκόντων, μεταξὺ τῶν πολλῶν ἴσως δὲν ὑπῆρξα ὁ ὀλιγώτερον δριμὺς περὶ τὴν διατύπωσιν τῆς γνώμης ταύτης. Πάντες ἐνταῦθα θὰ ἐνθυμῶνται ὅσον καὶ ἐγὼ ὅτι καθ’ ἣν ἡμέραν ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὴν πρώτην αὑτῆς πρότασιν, τὴν στηριζομένην ἐπὶ συστάσεως γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου, τότε ἐγὼ ἔσπευσα νὰ πολεμήσω τὸ σύστημα τῆς προσλήψεως τῶν ἀρχαιοτέρων πρὸς συγκρότησιν τοῦ συμβουλίου, ὑπέδειξα δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐφ’ ὅσον τοιοῦτον σύστημα ἐπρέσβευε, θὰ ἦτο ὀρθότερον ἂν ἀπ’ εὐθείας ὁρίσῃ τοὺς καθηγητὰς καὶ καταρτίσῃ τὸ συμβούλιον. Ταύτην τὴν γνώμην εἶχον. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον αἱ συζητήσεις ἀπεδείκνυον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν ἐν τῇ Βουλῇ εἰς συμπέρασμα, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν παρουσιάσθη ἔχουσα ἑνιαίαν γνώμην, ἐπεβάλλετο ἡ ἐξεύρεσις διατυπώσεως εἰς ἣν νὰ συμπέσῃ γενικὴ ἀποδοχή. Μία γνώμη ἣν εἶχε προβάλει ἡ Κυβέρνησις ἐπεζήτει τὴν ἀπ’ εὐθείας ἐκκαθάρισιν τῶν καθηγητῶν· δευτέρα γνώμη ἐζήτησε τὴν συγκρότησιν τοῦ συμβουλίου καταρτιζομένου ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων καθηγητῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὑπῆρχε καὶ τρίτη γνώμη ἐν τῇ Βουλῇ, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεζητεῖτο ἡ ἄφεσις τῶν πάντων εἰς τὰς Σχολάς. Δὲν ὑπῆρχε καθωρισμένον ἂν ἡ γνώμη τοῦ γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου θὰ εἶχεν ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν ἢ ὄχι. Ἐφ’ ὅσον ταῦτα δὲν ἦσαν καθωρισμένα, εἴχομεν δὲ συγχρόνως καὶ τὴν χθεσινὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τὴν διαγραφὴν τοῦ τρόπου τῆς ἐκκαθαρίσεως θ’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ κατὰ πλειονοψηφίαν, ἐνομίσαμεν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα βασιζόμενοι ἐπὶ τῆς ἰδέας τὴν ὁποίαν εἶχον ἀναπτύξει, νὰ καταλήγωμεν εἰς σύστημά τι μεθοδικόν.