1909.11.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53.

τῆς 28ης Νοεμβρίου 1909.

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5, 45′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 96 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Λέζι τῆς Ἰθώμης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ ἀρωγὸς πρὸς αὐτοὺς ὑποστάντας σημαντικὰς ζημίας ἐκ πλημμύρας κατὰ τὴν 2 καὶ 3 λήγοντος καὶ ὅπως διαταχθῇ ἀναστολὴ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων· Οἱ ἀμπελοκτήμονες Πάρου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ δήμαρχος Φαρῶν ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ γνωμοδότησις τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου Πατρῶν περὶ καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Φαρῶν· Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως Κερκύρας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· Οἱ πρόεδροι τῶν συλλόγων καὶ σωματείων Ἑρμουπόλεως παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ καταργηθῇ ὁ δημοτικὸς δασμὸς ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου πρὸς μεταποίησιν σίτου, ἐπὶ τοῦ χαλκοῦ καὶ μολύβδου καὶ ἐπὶ τῆς σακχάρεως· Πολλοὶ κάτοικοι Μεσσήνης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος· Πολλοὶ κάτοικοι Καλαμῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως γένηται νόμος τοῦ Κράτους τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταναστεύσεως ἔχον ὡς ἀφετηρίαν τὸν λιμένα Πειραιῶς μὲ ὑποχρεωτικὰς προσεγγίσεις τὰς Καλάμας καὶ Πάτρας· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τοῦ δήμου Φλεσιάδος παρακαλεῖ, ὅπως μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου Κυπαρισσίας περὶ καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Φλεσιάδος· Τὰ σωματεῖα Ναυπλίου παρακαλοῦσιν, ὅπως νομοθετικῶς ἐπεκταθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία καθ’ ὅλον τὸ Κράτος· Ἡ κοσμητεία τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ ὑποβάλλει διὰ τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ. ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· Ὁ δήμαρχος Ἑρμουπόλεως τῇ ἐντολῇ τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ δημοτικὴ φορολογία ἐπὶ τοῦ μεταποιουμένου εἰς ἄλευρα σίτου, ἐπὶ τοῦ μολύβδου καὶ χαλκοῦ, ἐπὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ ἐπὶ τῆς σακχάρεως· Ὁ δήμαρχος Λαρίσης τῇ ἐντολῇ καὶ τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς σακχάρεως καὶ τοῦ εἰσαγομένου πρὸς μεταποίησιν σίτου. Ὁ λαὸς Φαλαισίας παρακαλεῖ, ὅπως γένωνται νόμοι τοῦ Κράτους τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια περὶ οἰνοπνεύματος, ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀμπέλων καὶ σακχάρεως· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τῶν δήμων Κροκυλίου καὶ Βωμέας διαμαρτύρεται κατὰ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Παρνασσίδος περὶ καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Κροκυλίου, καὶ παρακαλεῖ, ὅπως διατηρηθῇ τοῦτο· Ὁ δήμαρχος Τραγέας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον, τοῦ ὁποίου τὸ δικαστικὸν συμβούλιον Σύρου προέτεινε τὴν κατάργησιν· Ὁ ὑποδιδάσκαλος Λ. Τριανταφύλλου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου τοῦ βουλευτοῦ κ. Λιδωρίκη περὶ ἀπονομῆς συντάξεως τοῖς ὑποδιδασκάλοις· Ὁ Παμμακεδονικὸς σύλλογος Τρικκάλων παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ μέριμνα καὶ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς πολῖται Ἕλληνες πάντες οἱ ἐκ Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου ἐν Θεσσαλίᾳ βιοῦντες μονίμως· Πολλοὶ κάτοικοι Πύργου παρακαλοῦσιν, ὅπως τεθῇ ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τοὺς λοιποὺς λιμένας καὶ ὁ τοῦ Κατακώλου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ μεταναστεύσεως· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον πάνδημον συνελθόντος λαοῦ τῆς Κύμης διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς· Τὸ σωματεῖον τῶν ἐργατῶν ἀρτοποιῶν Ἀθηνῶν παρακαλεῖ, ὅπως καὶ οἱ ἐργάται ἀρτοποιοὶ περιληφθῶσιν εἰς τὸ συμπληρωτικὸν νομοσχέδιον περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἐκτελέσεως». Ὁ κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΑΦΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ Στόλου». Ὁ κ. Ν. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὴν πρότασιν νόμου «περὶ κυριακῆς ἀργίας. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 561–562). Ἔχομεν, Κύριοι, σήμερον Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μ. Καβαλλιεράτος περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας.

§2ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν, κύριοι Βουλευταί, καὶ ἰδίως ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ ἄδικος καὶ σκληρὰ διὰ τοῦ τύπου ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Γενικοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων, ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς διαγωγῆς μερικῶν ἐκ τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελούντων ἀρχαιολόγων, οἱ ὁποῖοι, εἴτε ἐξ ἐπαγγελματικῆς ἀντιζηλίας εἴτε ἐκ προσωπικῆς ἐμπαθείας, ἐγένοντο ὑποβολεῖς ὅλων ἐκείνων τῶν μυσαρῶν συκοφαντιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξετοξεύθησαν καθ’ ἑνὸς ἀνωτάτου ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους, τιμήσαντος καὶ τιμῶντος τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα καὶ διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν του, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν πραγματικὴν πενίαν του. Δὲν τὸ ἔπραξα, κύριοι συνάδελφοι, τότε διὰ δύο λόγους· πρῶτον διότι ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀφεθῇ τὸ στάδιον τῆς διαβολῆς ἐλεύθερον εἰς τοὺς συκοφάντας του διὰ νὰ ἐξαντλήσωσι κατὰ τῆς ὑπολήψεώς του καὶ τὴν τελευταίαν σταγόνα τῆς χολῆς των, καὶ δεύτερον διότι εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν, τὴν ὁποίαν ἔσχεν ὁ ἀνοίκειος αὐτὸς διασυρμός; καὶ τὴν ἐντύπωσιν, ἣν προυξένησε μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων οἵτινες ἀγνοοῦσι καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα, θὰ ἤρετο ἡ αὐλαία καὶ θὰ ἐνεφανίζετο ἐπὶ τῆς σκηνῆς ὁ πρωτεργάτης τῆς μυσαρᾶς αὐτῆς τραγῳδίας, διὰ νὰ δρέψῃ μετὰ τῶν χειροκροτημάτων τῶν κεχηναίων καὶ τοὺς καρποὺς τῶν κόπων του. Καὶ τοῦτο πράγματι καὶ συνέβη. Ἐξεχύθη ὅλον τὸ δηλητήριον τῆς ψυχῆς τῶν ἐχθρῶν του ἐναντίον του, ἐπ’ ἐσχάτων δ’ αὐτὸς ὁ διευθυντὴς τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου εἰς μίαν τῶν αἰθουσῶν τοῦ Μουσείου συνήγαγε περὶ ἑαυτόν, ὡς περὶ τὸ κέντρον πάσης ἐνεργείας καὶ δράσεως, πάντα ἐν μισθῷ ἢ ἐν προσδοκίᾳ μισθοῦ ἀρχαιολόγον εἴτε ἑκόντα καὶ ἐπιδιώκοντα μεταβολὴν ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας διὰ σκοποὺς ἀνομολογήτους, εἴτε ἄκοντα, μὴ ἔχοντα ὅμως τὸ σθένος ν’ ἀντιταχθῇ κατ’ αὐτοῦ. Καὶ διὰ τῶν ἀρχαιολόγων τούτων συνέπηξε σύνδεσμον, ὁ ὁποῖος ἐσημείωσε τὴν ἐμφάνισίν του δι’ ἑνὸς δημοσιεύματος, τὸ ὁποῖον τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι παρὰ δευτέρα ἔκδοσις, ἠλαττωμένη τὸν τόνον, τοῦ λιβέλλου, ὁ ὁποῖος ἀρχικῶς ἐξετοξεύθη καθ’ ὑπαγόρευσιν αὐτῶν ἐναντίον τοῦ Γενικοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων.

§3ΑΛΕΞ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ὅ,τι ἐγράφη διὰ τὸν κ. Καββαδίαν ἔπρεπε νὰ γραφῇ κατὰ τοῦ κ. Σβορώνου.

§4ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΛΤΟΣ. Τὸ δημοσίευμα τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἀναμφισβητήτως προϊὸν τοῦ καλάμου τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, θεωρούμενον ὅμως ὡς ἔργον τοῦ νέου συνδέσμου τῶν ἀρχαιολόγων προκαλεῖ τὸν οἶκτον καὶ τὸν ἀπελπισμὸν παντὸς ὅστις ἤλπιζεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπολογίσῃ εἰς τὸ ἦθος καὶ τὸ αἴσθημα τῆς νεωτέρας γενεᾶς τῶν ἐπιστημόνων μας. Διότι πάντες αὐτοί, εἴτε ἔχοντες εἴτε μὴ ἔχοντες ἀφορμὴν εὐγνωμοσύνης ἢ δυσαρεσκείας κατὰ τοῦ Γενικοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων, ἐγένοντο νευρόσπαστα εἰς τὰς χεῖρας τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, τοῦ ἐπιδιώκοντος διὰ παντὸς τρόπου τὴν ἠθικὴν ἐξόντωσιν ἐκείνου. Τὸ δημοσίευμα τοῦτο, Κύριοι, μοὶ ἔκαμε τὴν ἐντύπωσιν μιᾶς τελεσιδίκου ἀποφάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἀθωοῦνται μὲν πᾶσαι αἱ παρ’ ἡμῖν λειτουργοῦσαι ξέναι ἀρχαιολογικαὶ σχολαὶ ἀπὸ τῆς κατηγορίας ὅτι ἐκ συστάσεως μετὰ τοῦ Γενικοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ διὰ χρημάτων διαχειριζομένων ὑπ’ αὐτοῦ ἐστραγγάλισαν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην πρὸς ἴδιον αὐτῶν ἠθικὸν ὄφελος καὶ πρὸς δόξαν τῶν ἐθνῶν των, καταδικάζεται δὲ ὁ Γενικὸς ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς κατηγορίας καὶ ἐπὶ ἀρνήσει παντὸς ἠθικοῦ νόμου εἰς ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς θέσεώς του, διότι τὸν ὀνομάζουσι πλέον πρώην Γενικὸν ἔφορον τῶν ἀρχαιοτήτων, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ εἰς ἀειφυγίαν ἀπὸ τῆς πατρίδος του, διότι ἠναγκάσθη νὰ ἐκπατρισθῇ, ἵνα περιάγῃ ἀνὰ τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης τὸ ὄνειδος, τὸ ὁποῖον ἐνεκόλαψεν εἰς τὸ πρόσωπον τῆς πατρίδος μας ὁ ἐξοστρακισμὸς αὐτοῦ.

§5Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νὰ λέγητε τοιαῦτα εἶναι παρὰ πολύ· εἶναι ἐξευτελισμὸς ὁλοκλήρου τῆς χώρας. Δὲν ἁρμόζει δὲ δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τοιοῦτον ὕφος.

§6Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Εἶναι γνωστὸς ὁ ἄνθρωπος.

§7Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Μὴ ταράττεσθε. Περιμένετε νὰ τελειώσω καὶ θὰ ἴδητε ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι.

§8Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ τόπου ἐπίθεσις εἶναι ἄδικος.

§9Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔρχομαι συνήγορος τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας τοῦ Γενικοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων, διότι αὕτη δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς συνηγορίας μου, ἵνα ἀποκατασταθῇ εἰς τὸ βάθρον τῆς ἐπιστημονικῆς περιωπῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐζήτησαν νὰ τὸν καταβιβάσωσι, διότι ἐκεῖ τὸν ἔχει στηλώσει ἡ παγκόσμιος φήμη του, τὴν ὁποίαν δὲν ἀπέκτησε διὰ τῆς δημοσιογραφικῆς τυμπανοκρουσίας, ἀλλ’ ἀπέκτησε διὰ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας του, τῆς ἀποτεθειμένης εἰς τὰ συγγράμματά του, καὶ διὰ τῆς ἄλλης ἐργασίας του, ἡ ὁποία φαίνεται εἰς τὰς σπουδαίας ἀνασκαφὰς τὰς ἐνεργηθείσας ὑπ’ αὐτοῦ ἕως τώρα. Ἄλλως τε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν αἱ ξέναι σχολαὶ ἐκπροσωπούμεναι ἀπὸ ἐπιστήμονας τῆς περιωπῆς τῶν διευθυντῶν αὐτῶν, ἱσταμένους ὑπεράνω πάσης προσωπικῆς προκαταλήψεως, ὡμίλησαν περὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἀνδρὸς δι’ ἀνακοινωθέντος, τὸ ὁποῖον ἔχει δύναμιν χιλίων συνηγόρων ῥητορικῆς δεινότητος Δημοσθένους. Ἀλλ’ οὔτε προτίθεμαι, Κύριοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ ἰδιωτικοῦ αὐτοῦ βίου, διότι, ἐὰν ἀσχοληθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, θὰ εἶμαι, χωρὶς νὰ τὸ θέλω, ἠναγκασμένος νὰ φέρω ἀπέναντί του καὶ πάντας τοὺς κατηγόρους του, ἀπὸ τοῦ κορυφαίου μέχρι τοῦ τελευταίου, ἵνα ἴδω ποῖος ἐξ αὐτῶν μὲ ἀνατεταμένον τὸ μέτωπον θὰ ἠδύνατο νὰ τὸν ἀντικρύσῃ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω, εἶναι ὁ ἔλεγχος τῆς κατακριθείσης δράσεώς του ἐν τῇ Ἀρχαιολογικῇ Ἑταιρείᾳ, δράσεως ἐκ τῆς ὁποίας ἡ μὲν Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη ἀπέκτησεν ἐν τῷ προσώπῳ αὐτοῦ ἕνα γίγαντα, ἡ δ’ Ἑλληνικὴ κακοήθεια ἤντλησε τὰ πλεῖστα τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς πρὸς δυσφημισμὸν τῆς διαχειρίσεώς του. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν δρᾶσίν του ταύτην, ἀρυόμενοι τὰς πληροφορίας μας ὄχι ἐκ τῶν κακοβούλων διαδόσεων τῶν τριόδων, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἐξ αὐτῶν τῶν ἀναμφισβητήτων πραγμάτων. Ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία ἱδρύθη κατὰ τὸ ἔτος 1837, ἡ δὲ δρᾶσις αὐτῆς δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς τρεῖς περιόδους. Ἡ πρώτη ἄρχεται ἀπὸ τοῦ 1837 καὶ λήγει κατὰ τὸ 1858, ἀποτελεῖ δὲ τὴν βρεφικήν, ὡς ἀπεκλήθη ὑπὸ τοῦ Καστόρχη, ἡλικίαν της, ὅτε, ἐκτὸς τῶν ἐπὶ τῆς Ἀκροπόλεως ἐτησίων συνελεύσεων τῶν μελῶν της, ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν Βασιλέων μας, καὶ τοῦ προχείρου καθαρισμοῦ τῶν ἐν Ἀθήναις ἀρχαιοτήτων, οὐδὲν ἄλλο ἔργον ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ, διότι ἀληθῶς δὲν εἶχε τότε καὶ μέσα χρηματικά. Ἡ δευτέρα περίοδος διήρκεσεν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1858 μέχρι τοῦ 1895, κατὰ ταύτην δέ, χειραγωγουμένη ὑπὸ τοῦ σοφοῦ καθηγητοῦ Στεφάνου Κουμανούδη, γραμματέως τότε τῆς ἑταιρείας, χάρις εἰς τὸν τότε ψηφισθέντα νόμον περὶ λαχείου τῶν ἀρχαιοτήτων, διαθέτουσα κατ’ ἔτος ἑκατοντάδας χιλ. δραχμῶν, κατώρθωσε νὰ σταδιοδρομήσῃ ἀληθῶς, ἐκτελέσασα ἔργα, ἅτινα ἀνύψωσαν τὴν ὑπόστασιν αὐτῆς εἰς τὴν ὑπόληψιν τοῦ κόσμου. Αἱ ἀνασκαφαὶ τῆς Ἀκροπόλεως ἐνεργηθεῖσαι τότε ὑπὸ τοῦ Καββαδίου καὶ ἀγαγοῦσαι εἰς τὸ φῶς ὅλον τὸν θαυμάσιον ἐκεῖνον κόσμον τῆς προφειδιακῆς τέχνης ἦσαν ἡ κορωνὶς τῶν ἔργων της. Ἀλλ’ ἡ περίοδος, ἥτις ἐδόξασεν ἀληθῶς τὴν ἑταιρείαν, ἦτο ἐκείνη, καθ’ ἣν ψυχὴ αὐτῆς ἀνεδείχθη ὁ γραμματεὺς αὐτῆς κ. Καββαδίας...

§10Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἡ ψυχὴ καὶ αἱ χεῖρες.

§11Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. ... ἡ ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι σήμερον. Διότι τότε ἡ ἑταιρεία δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν ἀνεύρεσιν, τὴν συλλογήν, τὴν συντήρησιν καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν ἔρευναν τῶν ἀρχαιοτήτων — ὅπερ ἐχαρακτήρισε τὴν προηγουμένην περίοδον —, ἀλλ’ αὐξηθέντων ἤδη τῶν πόρων αὐτῆς ἐτράπη καὶ εἰς καθαρῶς ἐπιστημονικὰ ἔργα διὰ τῆς προαγωγῆς τῆς ἀρχαιολογικῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς παρ’ ἡμῖν διαδόσεως ἀρχαιολογικῶν γνώσεων. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς περιόδου ταύτης εἰσεπράχθησαν περὶ τὰ τέσσαρα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο δὲν διεχειρίσθη ὁ κ. Καββαδίας, ἀλλὰ μετὰ τοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρείας καὶ αὐτὸς καὶ οἱ δέκα ἄλλοι ἔφοροι τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ πολλοὶ φιλάρχαιοι ζηλωταὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς ἐπιστήμης. Διότι κατεσκευάσθησαν διὰ τῶν μηχανικῶν καὶ ἐφόρων εἰς διαφόρους πόλεις τοῦ Κράτους 14 Μουσεῖα, πλεῖστα δὲ φυλακεῖα καὶ μία νέα πτέρυξ τοῦ Ἐθνικοῦ Μουσείου, τὰ ὁποῖα ἐστοίχισαν 328,000 περίπου δραχμῶν. Ἐνηργήθησαν ἀναστηλώσεις καὶ ὑποστηρίξεις ἀρχαίων μνημείων, ὡς ἡ τοῦ Παρθενῶνος, ἡ τοῦ Ἐρεχθείου, ἡ τοῦ λέοντος τῆς Χαιρωνείας, ἡ τοῦ ἐν Φιγαλίᾳ ναοῦ τοῦ Ἐπικουρίου Ἀπόλλωνος, διὰ τὰς ὁποίας διετέθη ποσὸν ἀνώτερον τῶν 815,000. Ἐδόθη εἰσφορὰ 60.000 δραχμῶν διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς ἐν Λεβαδείᾳ Μονῆς τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, δυνάμει εἰδικοῦ περὶ τούτου νόμου. Διεξήχθησαν ἀνασκαφαὶ πανταχοῦ, ὅπου ἐζήτησαν οἱ παραπονούμενοι ἔφοροι, αἵτινες ἀπερρόφησαν 953,650 δραχμάς. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου διὰ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἀρχαιολόγων καὶ μηχανικῶν διέθεσε τὸ τρίτον ὁ κ. Καββαδίας. Ἀλλὰ ποῖος ἄλλος κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἐξετέλεσε περισσοτέρας κατ’ ἀριθμόν, μεγαλειτέρας κατ’ ἔκτασιν καὶ σπουδαιοτέρας ὑπὸ ἔποψιν ἀποτελεσμάτων ἀνασκαφὰς ἢ ὁ Καββαδίας; Ὁ Σωτηριάδης, ὅστις διέθεσε τὸ δέκατον τοῦ εἰρημένου ποσοῦ, ἢ ὁ Τσούντας, ὅστις διέθεσε τὸ δωδέκατον; Καὶ ἐν τούτοις τίς θὰ τὸ πιστεύσῃ! Αἱ κολοσσιαῖαι ἀνασκαφαὶ τῆς Ἀκροπόλεως καὶ τῆς Ἐπιδαύρου, αἵτινες συγκρίνονται πρὸς τὰς ἀνασκαφὰς τῆς Ὀλυμπίας καὶ τῶν Δελφῶν, εἰς τὰς ὁποίας Γερμανοὶ καὶ Γάλλοι ἐξώδευσαν ἑκατομμύρια, δὲν ἐστοίχισαν πλέον τῶν 300.000–350.000 δραχμῶν. Ἀλλὰ δὲν ἦσαν μόνον αὐταὶ αἱ δαπάναι τῆς ἑταιρείας κατὰ τὴν περίοδον ταύτην. Ἐκτὸς τῆς φυλάξεως τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ τῆς ἐπιστασίας τῶν ἀνασκαφῶν καὶ τῶν ὁδοιπορικῶν καὶ τῶν ἐπιμισθίων τῶν ἐφόρων, διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπανήθησαν δραχ. 304,286, ἵνα ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς τὸν ἐπιστημονικὸν σκοπόν της ἡ ἑταιρεία, διὰ τὴν ἀποστολὴν ὀκτὼ ὑποτρόφων εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς σπουδὴν τῆς ἀρχαιολογίας διέθεσε τὸ ποσὸν τῶν 122,000 δραχμῶν.

§12Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ὑπότροφοι εἶναι ἐναντίον του;

§13ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Πρωτοστατοῦσι δυστυχῶς εἰς τὸ ἔργον τῆς καταδιώξεώς του. Δι’ ἀγορὰν τοῦ μεγάρου της, ὅπερ εἶναι προωρισμένον οὐ μόνον δι’ ἀρχαιολογικὰς διαλέξεις, ἀλλὰ καὶ δι’ ὑποδοχάς, ἐδαπάνησε 259,863 δραχμάς. Διὰ τὴν καθαρῶς ἀρχαιολογικὴν βιβλιοθήκην της δρ. 89,449. Διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀρχαιολογικῆς ἐφημερίδος, τῶν πρακτικῶν, τοῦ καταλόγου τοῦ Ἐπιγραφικοῦ Μουσείου, τοῦ Ἱεροῦ τοῦ Ἀσκληπιοῦ καὶ τῶν προϊστορικῶν ἀκροπόλεων Διμηνίου καὶ Σεσκούλου δραχ. 181,675. Ἰδοὺ τὰ χονδρὰ κονδύλια, εἰς τὰ ὁποῖα διετέθη τὸ εἰσπραχθὲν ποσὸν διὰ τῶν ἐφόρων, τῶν μηχανικῶν καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων τῆς ἑταιρείας. Ἀπέναντι τῶν ἀναμφισβητήτων τούτων ἀληθειῶν, τῶν ἐξηκριβωμένων διὰ γεγονότων, οἱ ἀντίπαλοί του τί ἀντιτάσσουσι; Ψευδολογίας καὶ διαβολάς. Ἀλλὰ ποῖοι εἶναι ἐπὶ τέλους αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ καυχῶνται ὅτι, ἐὰν τοὺς πλύνῃ τις ἀπὸ κεφαλῆς μέχρι ποδῶν, τὸ ὕδωρ, τὸ ὁποῖον θὰ μεταχειρισθῇ, θὰ ῥεύσῃ καθαρὸν καὶ ἀμόλυντον; Ἐὰν λάβω ἕνα ἐξ αὐτῶν, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ συνδέσμου των, αὐτὸν ὁ ὁποῖος ὑποκινεῖ ὅλην αὐτὴν τὴν σταυροφορίαν ἐναντίον του, τὸν διευθυντὴν τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, καὶ τὸν ἐξετάσω ὑπὸ τὰς ἐπόψεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξήτασα καὶ ἐκεῖνον, τὸν Καββαδίαν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν δηλ. τῆς ἐπιστημονικῆς ἐπαρκείας του καὶ τῆς διαχειριστικῆς τιμιότητός του, θὰ τὸν εὕρω ὅτι παρ’ ἀξίαν κατέχει τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου.

§14Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Μόνον σεῖς λέγετε αὐτά.

§15Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὰ αὐτά. Μόνον αὐτὰ δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε περὶ τοῦ κ. Σβορώνου.

§16Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Εἶναι ἐντροπή! (Διαμαρτυρίαι καὶ ἐκ μέρους ἄλλων Βουλευτῶν).

§17Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Καὶ θὰ εὕρω ἀκόμη, ὅτι διεχειρίσθη διάφορα χρηματικὰ ποσὰ πρὸς πλουτισμὸν τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου καὶ πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ κατὰ τρόπον γεννῶντα πολλὰς ὑπονοίας.

§18Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ἐν τῇ Βουλῇ φυσικὸς συνήγορος τῶν ἐν αὐτῇ κατακρινομένων ὑπαλλήλων τῆς δικαιοδοσίας του, ἀπουσιάζει, ὃ δὲ καθ’ οὗ ὑμεῖς τοιαῦτα λέγετε ἄπεστι τῆς Βουλῆς· ἑπομένως κατηγορεῖτε αὐτὸν ἐρήμην.

§19Ι. ΚΑΦΤΑΝΤΖΟΓΛΟΥ. Εἶναι ἐντελῶς ἀνάρμοστα αὐτά.

§20Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἀπὸ τῶν λόγων ἔρχομαι εἰς τὰ πράγματα, διότι βλέπω, ὅτι αἱ ἀοριστολογίαι προκαλοῦσι διαμαρτυρίας. Ὑποστηρίζω λοιπόν, ὅτι ὁ διευθυντὴς τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου δὲν ἔχει δίπλωμα Φιλολογίας...

§21Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὗτος ἐτίμησε τὴν Ἑλλάδα ὄχι μόνον εἰς τὴν Εὐρώπην, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς.

§22Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κύριος Σβορῶνος εἶναι δόξα ἐπιστημονική.

§23Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁ διευθυντὴς τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου κατὰ τὸ 1879 ἐνεγράφη ὡς φοιτητὴς τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου.

§24ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ὁ ἀγορεύων ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐὰν θέλῃ, ἀφοῦ εἶναι Βουλευτής, νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ τοῦ κ. Καββαδίου. Φρονῶ ὅμως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβαίνῃ εἰς προσωπικότητας θιγούσας τὴν ὑπόληψιν ἄλλων προσώπων. Ἂς συνηγορῇ ὑπὲρ τοῦ κ. Καββαδίου, ἀλλ’ ἂς ἀφήσῃ τοὺς ἄλλους ἡσύχους.

§25Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά! Ὡραῖα!

§26Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν λέγω τίποτε περισσότερον ἢ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ Σβορῶνος διὰ τῆς χειρός του ἔγραψεν εἰς τὸν πρόλογον, νομίζω, τῆς «Νομισματικῆς τῆς Κρήτης».

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουσιν αὐτά. (Διαμαρτυρίαι). Ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ, ὅτι ἐσπούδασε τὴν Νομικήν, χωρὶς νὰ κατορθώσῃ εἰς τὸ τέλος τῆς τετραετοῦς φοιτήσεώς του νὰ λάβῃ δίπλωμα. Ἐνῷ δὲ ἦτο ἕτοιμος νὰ μεταβῇ εἰς Ῥωσίαν, ἵνα ἐπιδοθῇ εἰς τὸ ἐμπόριον, στέλλεται ἄνευ διαγωνισμοῦ ὡς ὑπότροφος τοῦ Δημοσίου εἰς τὴν Εὐρώπην, διὰ νὰ σπουδάσῃ νομισματικήν. Ἐκεῖ παρέμεινεν ἐπὶ τρία περίπου ἔτη, ἐπωφεληθεὶς δὲ τῆς εὐκαιρίας, καθ’ ἣν εἰς προκηρυχθέντα διαγωνισμὸν περὶ τῆς νομισματικῆς τῆς Κρήτης δὲν εἶχε προσέλθει κανείς, ὑπέβαλεν ἕνα κατάλογον Κρητικῶν νομισμάτων καὶ κατώρθωσε νὰ λάβῃ ὄχι τὸ βραβεῖον, ἀλλ’ ἀμοιβὴν ἐκ 2,500 φράγκων πρὸς ἐνθάρρυνσιν, ὡς ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις. Διεκήρυξε τότε urbi et orbi, ὅτι διαγωνισθεὶς μὲ τοὺς διασημοτέρους νομισματολόγους ἔλαβεν αὐτὸς τὸ βραβεῖον· ἐλθὼν δὲ τότε ἐδῶ καὶ εὑρὼν τὴν εὐκαιρίαν τῆς ὑποχωρήσεως τοῦ Ποστολάκα εἰσεπήδησεν εἰς τὸ Μουσεῖον. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον περιπίπτει συνήθως εἰς τὸ λάθος νὰ συγχέῃ τὰ γνήσια μετὰ τῶν κιβδήλων...

§28Ν. Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ πρέπει ν’ ἀποδείξητε.

§29Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι εἰσάγετε ἐπερώτησιν· ἵνα εἰσαγάγητε ὅμως ἐπερώτησιν, πρέπει νὰ ἐλέγξητε πράξεις κυβερνητικάς, ἀφορώσας τὸν ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον κατηγορεῖτε, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι Ἀκαδημία οὔτε λέσχη, ἐν ᾗ δύναται νὰ συζητηθῇ ὁ ἐπιστημονικὸς καὶ ὁ ἰδιωτικὸς βίος ἑκάστου. Ἡ Βουλὴ εἶναι αἴθουσα, ἐν ᾗ γίνεται ἔλεγχος κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐπερωτήσεων τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι παρανομίαν. Ἐὰν νομίζητε ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη παρανομία, ἐλέγξατε τὴν Κυβέρνησιν· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ κυβερνητικῆς πράξεως σχετικῆς πρὸς τὸν ἔφορον τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου δὲν δύνασθε νὰ μεταβάλητε τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς εἰς αἴθουσαν φιλολογικοῦ συλλόγου.

§30Μ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως ὑπαλλήλου, ἵνα καταλήξω εἰς ὡρισμένην σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος, τὸν διαμφισβητήσαντα τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Σβορῶνος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διακρίνῃ τὰ γνήσια ἀπὸ τὰ κίβδηλα, ἀναφέρω ὅτι κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1900 προέτεινεν εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν τὴν ἀγορὰν ἑνὸς ἀργυροῦ διδράχμου Ἄργους μετὰ κεφαλῆς Ἥρας τοῦ Πολυκλείτου, τὸ συνέστησε δὲ ὡς γνησιώτατον, καίτοι νομισματογνώμων τῆς ἑταιρείας ἐξέφρασεν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς γνησιότητος αὐτοῦ. Ἡ ἑταιρεία τὸ ἠγόρασεν. Ἀλλ’ ἔρχεται ὁ κ. Σβορῶνος μετὰ ἕνα μῆνα καὶ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1311 ἐγγράφου του ὁμολογεῖ ὅτι εἶναι κίβδηλον, ὅτι εἶναι ἔργον τοῦ περιφήμου κιβδηλοποιοῦ τοῦ 17ου αἰῶνος Becker, τὸ θεωρεῖ ὅμως θαυμάσιον κιβδήλευμα καὶ διὰ τοῦτο παρακαλεῖ τὴν ἑταιρείαν, ὅπως ἀναθέσῃ εἰς αὐτὸν τὴν διαπραγμάτευσιν τῆς ἀγορᾶς πλήρους σειρᾶς τῶν κιβδήλων τούτων νομισμάτων, ἅτινα θεωρεῖ ἀπαραίτητα καὶ πρὸς διδασκαλίαν τῆς νομισματικῆς καὶ πρὸς ἀσφάλειαν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Μουσείου.» Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι μόνον εἰς αὐτὰ τὰ λάθη ὑπέπεσεν ὁ κ. Σβορῶνος; Δὲν παρακολουθεῖ τὴν κίνησιν ἀκόμη τῶν ἀρχαίων νομισμάτων εἰς τὸν κόσμον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ στοιχειωδέστερον τῶν καθηκόντων του, καὶ διὰ τοῦτο προέτεινε κατὰ τὸ 1902 εἰς τὴν ἑταιρείαν τὴν ἀγορὰν ἑνὸς νομίσματος ἀνήκοντος εἰς τὴν Ἀρκαδικὴν Μαντίνειαν ἀντὶ 300 δρ., διότι, ὡς ἔλεγεν ἐν τῷ ἐγγράφῳ του, ἔφερε τὸν μοναδικὸν τύπον Ὀδυσσέως μετὰ τῆς Ὁμηρικῆς κώπης, ἐβεβαίου δ’ ὅτι εἶναι τὸ δεύτερον τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ κόσμῳ, τοῦ πρώτου πωληθέντος κατὰ τὸ 1889 ἐκ τῆς περιφήμου συλλογῆς τοῦ Φωτιάδου πασᾶ ἀντὶ 500 φράγκων. Καὶ ἐν τούτοις ὁ νομισματογνώμων τῆς ἑταιρείας ἀποδεικνύει πάλιν, ὅτι τὸ νόμισμα αὐτὸ ἦτο τὸ πέμπτον γνωστὸν ἕως τότε, ὡς ἐξήγετο ἀπὸ τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, ἀλλὰ δὲν τὰ ἀνεγίνωσκεν ὁ κ. Σβορῶνος! Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ μόνον, κύριοι Βουλευταί. Κατὰ τὸ Διάταγμα τοῦ 1883, τὸ ἐκδοθὲν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ͵ΒΡΠΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου, ὁ διευθυντὴς αὐτοῦ μεταξὺ τῶν ἄλλων ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει, ὀφείλει «ν’ ἀναφέρῃ ἑκάστοτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὸ Μουσεῖον, ἰδίως δὲ ν’ ἀποστέλλῃ κατὰ τρίμηνον συνοπτικὴν κατάστασιν τῆς κινήσεως αὐτοῦ, ἐκτενῆ δ’ ἔκθεσιν νὰ ὑποβάλῃ κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, ἵνα δημοσιεύηται ἢ ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» ἢ ἐν τῇ ἐτησίᾳ λογοδοσίᾳ τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». Ἀλλ’ ὁ κ. Σβορῶνος οὐδέποτε, ὡς ἔμαθον, στέλλει καταστάσεις τοιαύτας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, φροντίζει δὲ μόνον νὰ ὑποβάλλῃ ἐκτενῆ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους ἔκθεσιν εἰς τὸν Πρύτανιν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ἥτις συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν δημοσιευομένην λογοδοσίαν τούτου. Τὸ ὕφος τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν εἶναι συνήθως ἀνάρμοστον, τοσαύτην δ’ ἀνευλάβειαν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ἀκόμη δεικνύει, ὥστε εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν δημοσιευθεῖσαν ἐν τῇ λογοδοσίᾳ τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ ἔτους 1907–1908 ἀποδίδει εἰς κακοβούλους εἰσηγήσεις τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνταλλαγῶν τῶν πολλαπλῶν νομισμάτων τοῦ Μουσείου. Διότι ἐκεῖ ἀπέβλεπεν ἀφ’ ὅτου τῷ ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις τοῦ Μουσείου τούτου, εἰς τὰς ἀνταλλαγὰς καὶ εἰς τὰς πωλήσεις τῶν πολλαπλῶν. Καὶ ἐπειδὴ ὁ ἰσχύων νόμος ἔχει περιορισμούς τινας συνέταξε νομοσχέδιον, ὅπερ δὶς εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Στάη καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ἀλλ’ εὐτυχῶς δὲν ἐψηφίσθη, διότι θὰ μετέβαλλε τὸ Μουσεῖον εἰς πρατήριον ἀρχαίων νομισμάτων! Καὶ ἐν τούτοις ἐνήργησεν ἀνταλλαγὰς ἐπὶ προφανεῖ ζημίᾳ τοῦ Μουσείου, διότι ἀντήλλαξε νομίσματα μετὰ τοῦ ἐν Μονάχῳ ἐμπόρου ἀρχαιοτήτων Χίρς, τηρηθεισῶν, ἐννοεῖται, ὅλων τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς τοῦτο νομίμων διατυπώσεων, ἤτοι ὑπὲρ τὰ πεντήκοντα βεβαίως Ἀθηναϊκὰ τῆς ἐποχῆς τῶν ἀρχόντων, ὄχι βεβαίως κοινά, ἀλλὰ σπάνια καὶ πολύτιμα. Ἀντήλλαξεν ἐπὶ πλέον ἕνα στατῆρα τῶν Δελφῶν, ἐκδοθέντα ὑπὸ τῶν Ἀμφικτιόνων καὶ ἓν χρυσοῦν δεκάδραχμον Βερενίκης τῆς Βʹ. Μετὰ ἓν ἔτος τὰ νομίσματα ταῦτα, ἐκποιηθέντα ἐν Μονάχῳ, ἐπωλήθησαν τὸ μὲν δεκάδραχμον τῆς Βερενίκης ἀντὶ 5,700 μάρκων, ὁ δὲ στατὴρ ἀντὶ 5475 μάρκων, τὰ ἀνταλλάγματα δέ, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ἀπὸ τὸν Γερμανὸν τοῦτον ἔμπορον τῶν ἀρχαίων νομισμάτων, δὲν ἕλκουσιν οὔτε τὸ δέκατον τῆς ἀξίας τῶν νομισμάτων, τὰ ὁποῖα ἐδώσαμεν. Σημειώσατε δ’ ὅτι μερικὰ ἐξ αὐτῶν εἶναι καὶ νομίσματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ διαθέσῃ τὸ Κράτος, ὡς τὸ τῆς Βερενίκης, ὅπερ ἀνῆκεν εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν συλλογὴν τοῦ Δημητρίου καὶ ἡ ὁποία ἐκληροδοτήθη εἰς τὸ Κράτος. Πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὴν συλλογὴν ἐκείνην νόμισμα τόσον πολύτιμον καὶ νὰ τὸ διαθέσῃ παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου; Ἀλλὰ μήπως νομίζετε ὅτι περιωρίσθη εἰς αὐτά; Κατ’ ἔτος ὁσάκις εὕρισκεν εὐδιάθετον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας κατώρθωνε νὰ ἀποσπᾷ διάφορα ποσὰ ἀπὸ τὸ Δωρίδειον κληροδότημα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου. Καὶ ἀπέσπασε κατὰ τὸ 1903, ἐπὶ Στάη, 20,000 δραχμάς, τὰς ὁποίας διέθεσεν ὡς ἤθελε καὶ ἐβούλετο. Κατὰ τὸ 1907, ἐπὶ ἄρχοντος Στεφανοπούλου, ἔλαβε 30,000 δρ. ὡσαύτως διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Μουσείου, καὶ κατὰ τὸ 1908 ἄλλας 5,000, ἐξ ὧν τὰς 2,000 διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Μουσείου, τὰς ἄλλας δὲ 3,000 διὰ νὰ μεταβῇ οὗτος εἰς Εὐρώπην, νὰ ἐπισκεφθῇ νομισματικὰς συλλογάς, νὰ μελετήσῃ αὐτὰς καὶ νὰ κατασκευάσῃ ἐκμαγεῖα Ἀθηναϊκῶν νομισμάτων, τὰ ὁποῖα νὰ φέρῃ ἐδῶ. Πιστεύετε ἓν πρᾶγμα; Ἀκόμη δὲν εἶχεν ἀποδώσει λογαριασμὸν τῶν 3000, τὰς ὁποίας ἔλαβε κατὰ τὸ 1907, μόλις δὲ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μεταβὰς εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἔμαθον ὅτι ἀκριβῶς τὴν προτεραίαν τῆς μεταβάσεώς μου ὑπέβαλε τὸν λογαριασμόν του συνοδεύων αὐτὸν μὲ ἀντίγραφα ἀποδείξεων, τὰ πρωτότυπα τῶν ὁποίων κρατεῖ εἰς τὸ γραφεῖόν του. Αὐτὸς εἶναι, Κύριοι, ὁ ἀνήρ, ὅστις ὑπεκίνησεν ὅλην τὴν κακοήθη αὐτὴν σταυροφορίαν καθ’ ἑνὸς ὀτρηροῦ ἀληθῶς τῆς ἐπιστήμης θεράποντος, κατ’ ἐκείνου, ὅστις διὰ τῶν ἀκαταπονήτων αὑτοῦ ἐργασιῶν ἐπὶ χρονικὸν διάστημα 32 ὁλοκλήρων ἐτῶν κατώρθωσεν οὐ μόνον ν’ ἀνυψωθῇ εἰς τὸ ἐπίπεδον ὅπου ἵστανται οἱ μεγάλοι ἄνδρες, οἵτινες διὰ τῶν φώτων αὑτῶν ποδηγετοῦσι τὸν κόσμον καὶ τὰς τρίβους τῆς ἐπιστημονικῆς ἀληθείας, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως ἀνύψωσε τὴν πατρίδα αὑτοῦ εἰς τὸ μοναδικὸν ἐν τῷ κόσμῳ σχολεῖον τῆς ἀρχαιολογίας, εἰς τὸ γενικὸν προσκύνημα συμπάσης τῆς πεπολιτισμένης ἀνθρωπότητος.

§31Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§32ΜΙΛΤ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁ Γενικὸς ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων κ. Καββαδίας. Διὰ τοῦτο περαίνων, κύριοι Βουλευταί, ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὄχι μόνον εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν τοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου καὶ τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν στάσιν τοῦ διευθυντοῦ του κατὰ τοῦ Γενικοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων καὶ τὴν κατ’ αὐτοῦ σύστασιν τῶν ἄλλων ἐφόρων τῶν ἀρχαιοτήτων κατὰ τοῦ προϊσταμένου των. Ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ πλέον τὴν προσοχήν του εἰς τὰς εἰσηγήσεις, τὰς ὁποίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑποβάλλει, καὶ τὸν παρακαλῶ προτοῦ λάβῃ ἀπόφασιν περὶ μεταβολῆς τινος ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας νὰ σκεφθῇ, ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ ἀρχαιότητες εἶναι κτῆμα τῆς οἰκουμένης, ὅτι ἀνήκουσιν ἐν γένει εἰς τὴν Ἐπιστήμην καὶ ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, πρέπει νὰ ζητηθῶσι καὶ αἱ γνῶμαι τῶν ξένων ἀρχαιολόγων, ὅπως ἐγίνετο μέχρι τοῦδε, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ὡς ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὰς σημερινὰς περιστάσεις, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωσιν ἴδια πάθη καὶ συμφέροντα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰω. Τσιριμῶκος ἔχει τὸν λόγον περὶ τοῦ ἐπιβληθέντος λιμενικοῦ φόρου Στυλίδος.

§34Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω συνεπείᾳ τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἀνεκοινώσατε πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκ Λαμίας, ἀλλὰ σήμερον ἔλαβον ἐκεῖθεν τηλεγράφημα τῶν συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ συλλαλητηρίου, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀνεκοινοῦτο, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρέσχεν εἰς αὐτοὺς καθησυχαστικὰς πληροφορίας περὶ τῆς τύχης τοῦ ἐπιψηφισθέντος νομοσχεδίου. Μετὰ δὲ τὰς τοιαύτας ὑπευθύνους διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν νομίζω ἐπάναγκες νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὴν Βουλήν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέκα Βουλευταὶ ἐζήτησαν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως. Ἑπομένως ὁ κ. Κρεμεζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§36Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κατόπιν τῶν διαβεβαιώσεων, ἃς ἔκαμεν, ὡς εἶχον καὶ ἐγὼ πληροφορίας, συνεπείᾳ τηλεγραφήματος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θεωρῶ καὶ ἐγὼ περιττὸν νὰ εἴπω τι σχετικῶς διὰ τὸν ψηφισθέντα νόμον, τὸν ἀφορῶντα τὸν λιμενικὸν φόρον Στυλίδος.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τον λόγον περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου.

§38Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναβάλλω.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον περὶ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ.

§40Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ τὴν ἐν γένει κατάστασιν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀναλάβῃ ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν ἀπόντα κ, Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, περὶ θέματος, περὶ οὗ καὶ ἄλλοτε ἠσχολήθη ἡ Βουλή. Πολλὰ παράπονα ἀκούονται κατὰ τῆς λειτουργίας ἐν γένει τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ταμείου. Μηνύσεις ὑπεβλήθησαν κατά τε τῶν διοικησάντων καὶ κατὰ τῶν διοικούντων ἤδη τὸ ταμεῖον τοῦτο, ὡς δὲ καὶ ὁ ἴδιος ἀντελήφθην ἐκ τῶν εἰς ἐμὲ ἀνακοινωθέντων ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων, καταστρατηγοῦνται οἱ νόμοι οἱ διέποντες τὰ τοῦ ταμείου τούτου. Ἵνα μὴ ἐκταθῶ πολύ, δύναμαι νὰ συνοψίσω τὰ κατὰ τῆς διοικούσης ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου τούτου παράπονα εἰς τὰ ἑξῆς περίπου. Πρῶτον· καταγγέλλεται ὅτι ἐδόθησαν προκαταβολαὶ εἰς ἀξιωματικούς τινας ἐν ἐνεργείᾳ· τὸ τοιοῦτον διὰ τοῦ ἐλέγχου τῶν ἰσολογισμῶν καὶ τῶν βιβλίων δύναται νὰ ἐξακριβωθῇ. Δεύτερον· καταγγέλλεται ὅτι δίδεται μέρισμα εἰς χήρας, αἱ ὁποῖαι εἶχον χωρισθῆ ἀπὸ κοίτης καὶ τραπέζης ἐκ τῶν συζύγων αὐτῶν, ὡς ἐπίσης ὅτι δίδονται βοηθήματα ἐκ μέρους τοῦ ταμείου εἰς χήρας, τῶν ὁποίων ὁ γάμος δὲν ἐγένετο καθ’ ὅλας τὰς ἀπαιτουμένας νομίμους διατυπώσεις. Προσέτι ἐν τῇ μηνύσει τῶν ἐνδιαφερομένων μετόχων ἀναφέρεται ὅτι εἰς τὸν ἐπὶ θητείᾳ πληρεξούσιον δικηγόρον τοῦ ταμείου δίδονται ἐφάπαξ 2500 ἢ 1500 δρ. κατ’ ἔτος, διὰ τὰς μελλούσας δίκας, ἐνῷ εἶναι ἀδύνατον ἐκ τῶν προτέρων νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωσιν, ὡς καὶ τῶν ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκδοθῶσι. Διὰ τοὺς δικαστικοὺς ἀγῶνας, οἱ ὁποῖοι συνάπτονται, ἕνεκα τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τοὺς μετόχους, τὸ ταμεῖον ἀναγκάζεται νὰ ὑποβάλληται εἰς πολλὰ ἔξοδα ἐπὶ ζημίᾳ χρηματικῇ τῶν ἐξ αὐτοῦ εὐεργετουμένων. Ἀναφέρεται ὅτι εἰς ὑπόθεσιν οἰκογενείας τινὸς ἐξεδόθησαν δεκαπέντε ἀποφάσεις, εἰς ἑτέραν δὲ αἱ ἀποφάσεις ἀνῆλθον εἰς τριάκοντα πέντε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον τὰ μάλα ἐζημίωσε τὸ ταμεῖον εἰς βάρος τῶν μετόχων. Πλὴν τούτου ἀναφέρεται ὅτι οἱ τόκοι τῶν ἐτῶν 1904 καὶ 1905 δὲν εἰσεπράχθησαν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν ἐπὶ ζημίᾳ τῶν μετόχων. Ἐπίσης ὅτι εἰς τὰς χήρας Σπυροπούλου καὶ Γιαννακοπούλου καθυστερεῖται ποσὸν ἐκ τοῦ μερίσματος τῆς δευτέρας μετοχῆς, κρατουμένου ἐξ αὐτῆς τοῦ 25% παρανόμως, καθόσον εἰς τὰς χήρας τῶν λοχαγῶν κρατεῖται τὸ 25% μόνον ἀπέναντι τῆς πρώτης μετοχῆς καὶ οὐχὶ καὶ ἀπέναντι τῆς δευτέρας. Καὶ ἄλλα τινὰ προσέτι καταγγέλλονται, τὰ ὁποῖα ἐν σχετικαῖς μηνύσεσι δύναταί τις νὰ ἴδῃ. Ταῦτα πάντα, κύριε Πρόεδρε, ἀντίκεινται εἰς τὸν εὐεργετικὸν σκοπὸν τοῦ ταμείου, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν χρηματικὴν ἀνακούφισιν τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν καὶ εἰς τὴν ὅσον ἔνεστι βελτίωσιν τοῦ βίου τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ ἀξιωματικῶν. Συνιστῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα ἐπιλαμβανόμενος τοῦ ζητήματος καὶ λαμβάνων ἄμεσον ἐνδιαφέρον συστήσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὅπως διαταχθῇ, εἰ δυνατόν, ὁ ἔλεγχος τοῦ ταμείου τούτου, διότι τὸ τοιοῦτον ἐπιβάλλεται πρὸ παντὸς χάριν τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου, ἵνα ἀποδειχθῇ, ἂν πράγματι τὰ καταγγελλόμενα κατ’ αὐτῆς εἶναι ἀληθῆ. Ὁ ἔλεγχος ἐπιβάλλεται καὶ χάριν τῶν συμφερόντων τῶν μετόχων.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§42Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι διὰ δημοσιεύσεων, τῶν ὁποίων ἐποιήσατο μνείαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης, ἐπιρρίπτεται ἐναντίον οὐχὶ τῆς παρούσης διοικητικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, ἀλλὰ κατὰ τῶν ἑκάστοτε μετασχόντων τῆς διοικήσεως αὐτοῦ σφάλματα περὶ τὴν διοίκησιν, σφάλματα προερχόμενα εἴτε ἐξ ἀγνοίας περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων εἴτε ἐκ ῥαθυμίας, διότι βεβαίως δὲν φρονῶ ὅτι οἱονδήποτε τῶν σφαλμάτων τούτων, ἐὰν ἀληθεύῃ, εἶναι σφάλμα ἐκ δόλου καὶ ἐκ προθέσεως προκλήσεως ζημίας εἰς τὸ ταμεῖον. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ δὲν βαίνουσι καλῶς ἀπὸ ἐτῶν μακρῶν καὶ ἰδιαίτατα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἡ πτώχευσις τοῦ Κράτους ἐκλόνισε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἁπάντων τῶν ταμείων τῶν ἰδιαιτέρων, τὰ ὁποῖα εἴτε ἐκ κυβερνητικῆς ἐπιβολῆς εἴτε ἐκ μεγάλης αἰσιοδοξίας πρὸς τὴν πίστιν τοῦ Κράτους εἶχον φροντίσει, ἵνα τὰ κεφάλαια αὐτῶν τοποθετήσωσιν εἰς χρεώγραφα τοῦ Κράτους. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπέστησαν ταῦτα κλονισμὸν σπουδαῖον καὶ τοῦ κλονισμοῦ τούτου ἀμεσωτάτη συνέπεια ὑπῆρξε διὰ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ἡ μείωσις τῶν ἐτησίων μερισμάτων. Τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ἐπίσης ὑπέστη ἀτυχήματα καὶ ἐκ τῆς τοποθετήσεως τῶν κεφαλαίων αὐτοῦ εἰς ἀκίνητα, διότι ὁ φόβος ὁ γεννηθεὶς ἐν τῇ διανοίᾳ τῶν ἑκάστοτε διοικούντων τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον περὶ τῆς τοποθετήσεως τῶν κεφαλαίων αὐτοῦ εἰς χρεώγραφα τοῦ Κράτους ὡδήγησε τούτους εἰς τὴν μετὰ σπουδῆς τοποθέτησιν μέρους τῶν κεφαλαίων εἰς ἀκίνητα, εἶναι δὲ ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐτοποθετήθη κεφάλαιον τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου εἰς ἀκίνητα οὐχὶ ἐπαρκῶς προσοδοφόρα. Ἔχομεν δὲ καταφανῆ τὴν τοιαύτην τοποθέτησιν εἰς τὸ κατάστημα τοῦ πρώην Φρουραρχείου ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σταδίου, τὸ ὁποῖον ἤδη, ἀνοικοδομηθὲν διὰ μεγάλης δαπάνης ἐκμισθοῦται ὑπὸ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, παρακαλοῦντος σχεδὸν τοὺς μισθωτάς, ὅπως ἀναλάβωσι τοῦτο. Ἐπίσης δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐντελῶς ἐπιτυχὴς ἡ τοποθέτησις κεφαλαίων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου εἰς τὸ ἕτερον κατάστημα, τὸ νῦν Φρουραρχεῖον, τοῦ ὁποίου ἡ πρόσοδος ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς εὐμενείας τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἐφ’ ὅσον εἶναι μεμισθωμένον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν φρουραρχικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν, νομίζω ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ ταμεῖον τὸ σημερινὸν εἰσόδημα, ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ μεταφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας ταύτας εἰς ἕτερον κατάστημα, εἶναι ἀνάγκη νὰ κατεδαφισθῇ καὶ τοῦτο καὶ ἀνοικοδομηθῇ διὰ μεγάλης δαπάνης. Εἰς τὸ ἀτύχημα λοιπόν, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους ἐπῆλθεν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, προσετέθησαν καὶ σφάλματά τινα κατ’ ἐμὲ προερχόμενα ἀκριβῶς ἐκ τῆς σπουδῆς μεθ’ ἧς ἐζήτησαν οἱ διοικοῦντες τὸ ταμεῖον ν’ ἀσφαλίσωσι τὰ κεφάλαια αὐτοῦ εἰς ἀκίνητα, διότι εὑρίσκοντο εἰς τὸν κίνδυνον εἴτε νὰ ἔχωσι τὰ κεφάλαια κατατεθειμένα εἰς τὴν Τράπεζαν ἐπὶ μικρῷ τόκῳ εἴτε νὰ διακινδυνεύσωσι τὰ κεφάλαια αὐτοῦ, ἐνδύοντες ταῦτα εἰς χρεόγραφα τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο ἔτι ἐν κινδύνῳ. Νῦν καταγγέλλονται καὶ ἕτερα σφάλματα περὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Ὡς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης δὲν δύναται ν’ ἀναλάβῃ νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν καταγγελλομένων, οὕτω καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ υἱοθετήσω τὰ καταγγελλόμενα, διότι πρὶν δικάσῃ τις ὀφείλει ν’ ἀκούσῃ καὶ τὸ ἕτερον μέρος. Καταγέλλονται λοιπὸν πρωτάκουστα γεγονότα, ὅτι ἀνεγνωρίσθησαν ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε διοικούντων τὸ ταμεῖον ὡς χῆραι γυναῖκες, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠδύναντο νὰ ὀνομασθῶσι χῆραι, σύζυγοι ἀξιωματικῶν θανόντων καθ’ ἣν ἐποχὴν διετέλουν ἐν διαζυγίῳ ἢ ἐν χωρισμῷ ἀπὸ τραπέζης καὶ κοίτης. Θὰ ἦτο δὲ ἀδικώτατον, τὰς γυναῖκας, τὰς ὁποίας σύζυγοι ἐστέρησαν δι’ οἱονδήποτε λόγον εἴτε δικαίως εἴτε ἀδίκως τοῦ ὀνόματός των ἐν ζωῇ, τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ν’ ἀναγνωρίζῃ ὡς δικαιουμένας ν’ ἀπολαμβάνωσι τὰ δικαιώματα τῶν χηρῶν. Ἐπίσης καταγγέλλεται, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέφερε, ὑπερβάλλουσα ἐπιμέλεια περὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ὑποθέσεων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Βεβαίως δὲν θὰ κακίσω ἐγὼ τὴν διοίκησιν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, διότι προέβη εἰς παροχὴν προκαταβολῶν εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον, διότι εἰς ὅσους δικηγοροῦσιν εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ δικηγόροι μάλιστα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διατελοῦσι δικηγόροι φιλανθρωπικῶν ἢ ἄλλων καταστημάτων ἐχόντων πολλὰς δίκας, δὲν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ προκαταβάλλωσιν ἐξ ἰδίων διὰ τὰς δικαστικὰς ὑποθέσεις αὐτῶν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν πρόκειται περὶ νομικοῦ συμβούλου εἴτε Τραπέζης εἴτε καταστήματος ἄλλου, ἔχοντος πολλὰς δίκας, ὁ δικηγόρος πρέπει νὰ λαμβάνῃ ποσόν τι ἀρχομένου τοῦ ἔτους, ἵνα ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς δικαστικὰς δαπάνας. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· ἀναφέρεται εἴς τινα ἐφημερίδα ὅτι διά τινα δίκην μεταξὺ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου καὶ ἑνὸς Καραντάκου ἔχουσιν ἐκδοθῆ μέχρι τοῦδε ἀπὸ τοῦ Πρωτοδικείου μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου 35 περίπου ἀποφάσεις, ἀντικείμενον δὲ τῆς δίκης ἦτο ἡ καταβολὴ μερισμάτων εἰς χήραν ἀξιωματικοῦ, ὡς ἠξίου ὁ ἐνάγων, οὐχὶ δὲ ὑπαξιωματικοῦ, ὡς ἠξίου τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον. Ἀφοῦ ἐπερατώθη ἡ δίκη ἐναντίον τοῦ ἐνάγοντος, ἐζήτησαν οἱ κληρονόμοι ἀπὸ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τὴν ἐπιστροφὴν τῆς συμμετοχῆς, ἥτις εἶχε καταβληθῆ ὑπὸ τοῦ ἀποβιώσαντος, τοῦ κληρονομηθέντος ὑπ’ αὐτῶν, τίτλῳ ἀξιωματικοῦ. Ἐνῷ δὲ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ἤγειρε μίαν δίκην καὶ ἠρνήθη ν’ ἀναγνωρίσῃ τὴν οἰκογένειαν ὡς κληρονόμον τοῦ ἀποβιώσαντος, τίτλῳ ἀξιωματικοῦ, ἠρνεῖτο κατόπιν ν’ ἀποδώσῃ τὴν καταβληθεῖσαν μετοχήν, ἀφοῦ δικαστικῶς ἐβεβαιώθη, ὅτι δὲν ἦτο ἀξιωματικός. Καὶ ἠγέρθη νέα δίκη καὶ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ἠμφεσβήτησεν ἀντιθέτως ὅτι δὲν ἦτο ὑπαξιωματικός, ἀλλ’ ἀξιωματικὸς ὁ κληρονομηθείς, καὶ διεξήχθη νέα δίκη προκειμένου περὶ 600 δρ. Ἐὰν τοιαῦτα πράγματα ἐγένοντο, νομίζω ὅτι ταῦτα εἶναι τερατώδη καὶ ὅτι τοιαύτας στρεψοδικίας πρέπει ν’ ἀποφεύγωσιν οἱ δικηγόροι, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ὑπερόγκως ἕνεκα τούτων αὐξάνονται τὰ δικαστικὰ ἔξοδα. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐκ τούτων, κρίνω ὅμως ὀρθὸν νὰ διαταχθῇ ἔλεγχος ἐπὶ τῶν γεγονότων. Φρονῶ δ’ ὅμως ὅτι ὁ ἔλεγχος δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ περιορισθῇ μέχρι μόνον τῶν θεμάτων τούτων, διότι τὰ θέματα ταῦτα εἶναι βεβαίως σπουδαῖα δι’ ἵδρυμα τοιοῦτον, ἀλλ’ εἰς ταῦτα μόνον δὲν ὀφείλεται ἡ καχεξία τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Εἶναι δ’ ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ εὑρίσκεται ἐν καχεξίᾳ, διότι κατήντησεν εἰς τὸ ἥμισυ τῶν μερισμάτων, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε παρεῖχεν. Οὕτω δὲ μερίσματα 300 δραχμῶν τῆς ἄλλοτε ἔφθασε νὰ περιορίσῃ εἰς δρ. 165. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ληφθῶσι μέτρα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ καχεξία θὰ ἐπιταθῇ σήμερον, ὁπότε διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας καὶ τῆς αὐστηρᾶς ἐπιθεωρήσεως τῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ θέλουσιν αὐξήσει αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ ταμείου τούτου. Δὲν φρονῶ δ’ ὅτι ἡ ἀνακούφισις τοῦ ταμείου τούτου δύναται νὰ ἐπέλθῃ διὰ μόνου τοῦ τελευταῖον ψηφισθέντος νόμου· ὀφείλει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις, ἵνα φωτισθῶμεν καὶ ἡμεῖς, φωτισθῇ καὶ αὕτη, φωτισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία ἂν τὰ τῆς διοικήσεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου ἔχουσι νομίμως, οὕτω δ’ ἐκ τοῦ ἐλέγχου θὰ τακτοποιηθῇ ἡ κατάστασις τοῦ ταμείου, ἐὰν εἶναι ἀκριβῆ τὰ καταγγελλόμενα ἢ ἂν εἶναι ἀναληθῆ, θ’ ἀποκατασταθῇ εἰς ἀκέραιον ἡ πίστις αὐτοῦ. Συγχρόνως δὲ πρέπει νὰ γίνῃ μελέτη περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, διότι ἐπαναλαμβάνω τελευταῖον καὶ πάλιν ὅτι ἡ προσθήκη ἴσως διακοσίων ἔτι δικαιούχων εἰς μέρισμα δυνάμει τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων περὶ ὁρίου ἡλικίας θὰ δώσῃ τὸ τελευταῖον κτύπημα κατὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν μὲν καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος σκέπτεται περὶ ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ νὰ προβάλληται κατὰ ταύτης ὡς ἐπιχείρημα ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν συντάξεων καὶ τῶν Μετοχικῶν Ταμείων, διότι, ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζει τὸ Κράτος ὅτι οἱ ἐν τῷ στρατεύματι οὐχὶ ὀρθῶς ἔχουσι, βεβαίως μείζων εἶναι ἡ ζημία εἰς αὐτό, ἐφ’ ὅσον ἤθελε κρατήσει τούτους ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἢ ἐφ’ ὅσον ἤθελε καταβάλει συντάξεις ἀποστρατεύσεως, πρέπει ὅμως νὰ μεριμνήσῃ πάντως τὸ Κράτος, μήπως οἱ ἀξιωματικοὶ σὺν τῇ ἀποστρατείᾳ αὐτῶν ὑποστῶσι καὶ οἰκονομικὸν κίνδυνον, καὶ σὺν αὐτοῖς καὶ οἱ νῦν συνταξιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι κατ’ οὐδὲν εἶναι ὑπαίτιοι ἀπέναντι τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ πάθωσιν αὐτοί τε καὶ αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει ἤδη τὸν λόγον περὶ παροχῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς ἐκ πλημμύρας παθόντας κατοίκους τοῦ χωρίου Ἀφροδίτης ἐν Ναυπακτίᾳ.

§44Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει νὰ εἴπῃ τίποτε περὶ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου;

§45ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔλαβον ὑπὸ σημείωσιν τὰς ὑποβληθείσας παρατηρήσεις, δὲν δύναμαι ὅμως θετικῶς, ὁμολογῶ, ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτάς, διότι πρέπει προηγουμένως νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὰ ἁρμόδια πρόσωπα καὶ λάβω ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ ὅσων διὰ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ἐλέχθησαν.

§46Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν, Κύριοι, συνέβη πλήμμυρα ἐκ τῆς ὑπερεκχειλίσεως τοῦ χειμάρρου Σκάφη καὶ ἔπαθον καταστροφὴν οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ἀφροδίτης ἐν Ναυπακτίᾳ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔσπευσεν ἀμέσως εἰς ἐξακρίβωσιν τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι φαίνεται ὅτι ἀνέρχονται μέχρι δύο χιλιάδων δραχμῶν δι’ ὡρισμένους κατοίκους, οὐχὶ δι’ ὁλόκληρον τὸ χωρίον. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ μέριμναν περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς παθόντας, διότι εἶναι ἀδύνατον ἐκ τῆς ἰδίας αὐτῶν οἰκονομίας νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ζημίας, ἥτις ἐπῆλθεν ἐκ θεομηνίας καὶ ἥτις ἐπὶ τέλους, καὶ ἐὰν ἐπῆλθεν ἐκ θεομηνίας, ὀφείλεται ὀλίγον καὶ εἰς τὴν ἀτέλειαν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἑκάστοτε διὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν περιφήμων κοιτῶν τῶν χειμάρρων. Διὰ νὰ διευκολύνω τὸ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ ὁ νέος νόμος δὲν ἐπιτρέπει τὴν παροχὴν πιστώσεως, ὑπέβαλον μετὰ τοῦ κ. Κανναβοῦ πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν ἵνα ἐγγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν πίστωσις μέχρι 2000 δρ., ἵνα ἀποζημιωθῶσιν οἱ παθόντες. Ἐλπίζω ὅτι κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει ἐξαντλήσει ὁλόκληρον τὴν φιλανθρωπίαν του, μὴ ἀρνουμένης βεβαίως τῆς Βουλῆς νὰ παράσχῃ βοήθειαν εἰς τοιοῦτον ἔργον.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Ἰ. Κανναβὸς καὶ Ν. Στράτος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ παροχῆς βοηθήματος ἐκ δρχ. 2.000 εἰς τοὺς ἐκ πλημμύρας παθόντας κατοίκους τοῦ χωρίου Ἀφροδίτης τοῦ δήμου Ναυπακτίας τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 563). Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος περὶ παροχῆς προσθέτου ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Κομποτίου τῆς Ἄρτης.

§48Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δυνάμει τοῦ νόμου 1903 περὶ παροχῆς δανείων εἰς τοὺς γαιοκτήμονας τῇ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κομποτίου τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης συνεβλήθησαν τῇ ἐγγυήσει τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πρὸς παροχὴν δανείου 700,000 δρχ., δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ ἐξοφλήσωσι τὸ τίμημα τοῦ χωρίου αὐτῶν, ἀγορασθέντος παρὰ τοῦ ἰδιοκτήτου κ. Καραπάνου. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐδανείσθησαν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν ἐξήρκεσεν εἰς τὴν πληρωμὴν ὁλοκλήρου τοῦ τιμήματος, ἔμεινε δ’ ὑπόλοιπον 100,000 δρχ. ἐκ τοῦ ὀφειλομένου τιμήματος εἰς τὸν κ. Καραπᾶνον. Ἐκ τῆς ὑποθέσεως ταύτης οὐδὲν βεβαίως ἤθελεν ἐγερθῆ ζήτημα, ἐὰν μὴ ἐπήρχετο ἡ ἑξῆς περίεργος περιπλοκή: δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1903, τοῦ ἡμίσεος πλέον ἑνὸς τῶν κατοίκων Κομποτίου αἰτησαμένου τὴν διανομὴν τῶν ἀγροτικῶν γαιῶν, ἐπῆλθεν ἡ διανομή, ἀνεγνώρισε δ’ ἡ Τράπεζα ἕκαστον τῶν ἀγροτῶν ὡς ὀφειλέτην ἐπὶ διαιρετοῦ πλέον, περιώρισε δὲ τὴν ὑποθήκην εἰς τὸ κτῆμα ἑκάστου χωρικοῦ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς εἰς αὐτὴν ἀναγνωρισθείσης ὀφειλῆς. Τοιουτοτρόπως ἀνεγνώρισεν ἕκαστον τῶν χωρικῶν ὡς ὀφειλέτην κεχωρισμένον τῶν ἄλλων. Ἀλλὰ τὸ τίμημα τῶν 100,000 δρχ., τὸ ὁποῖον ἀσφαλίζεται διὰ δευτέρας ὑποθήκης ἐπὶ τῶν γαιῶν, τὸ ὀφειλόμενον πρὸς τὸν κ. Καραπᾶνον, ὀφείλεται ἀλληλεγγύως πρὸς τὸν κ. Καραπᾶνον. Ἀλλ’ οἱ χωρικοὶ οἱ διαιρέσαντες συναινέσει τῆς Τραπέζης καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τὸ χρέος αὐτὸ εὑρίσκονται εἰς τὸν ἑξῆς κίνδυνον. Ὅσοι ἐξ αὐτῶν εἶναι κακόπιστοι, καὶ γνωρίζετε πάντες ὅτι εἰς τὰ χωρία μεταξὺ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν ὑπάρχουσι καὶ οἱ θέλοντες νὰ μὴ ὀφείλωσιν εἰς οὐδένα, ἀλλὰ καὶ οἱ θέλοντες νὰ μὴ πληρώνωσιν εἰς οὐδένα, ὅσοι λοιπὸν εἶναι κακόπιστοι δὲν καταβάλλουσιν οὔτε πρὸς τὴν Τράπεζαν τὴν ὀφειλὴν οὔτε πρὸς τὸν κ. Καραπᾶνον. Οἱ δὲ πληρώνοντες εὑρίσκονται εἰς τὸν κίνδυνον ὅτι καταβάλλοντες εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ ἐξοφλήσωσι τὴν ἰδίαν αὐτῶν μερίδα ἔχουσι τὰ κτήματα αὐτῶν βεβαρημένα διὰ τοῦ ἀλληλεγγύου χρέους πρὸς τὸν κ. Καραπᾶνον, κατὰ συνέπειαν καταβάλλοντες πρὸς τὴν Τράπεζαν οὐδὲν ἀποκερδαίνουσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον διατηροῦσι τὴν μερίδα αὐτῶν ὁλόκληρον ἐνυπόθηκον εἰς τὸ χρέος τοῦ κ. Καραπάνου. Ἐπεζήτησαν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἄλλη δὲ λύσις δὲν ὑπάρχει πλέον, εἰμή, ἐὰν ἡ Τράπεζα θέλῃ συγκατανεύσει νὰ δανείσῃ τὸ ποσὸν τῶν 100,000 δρχ. εἰς τοὺς χωρικούς, ἀλλά, ἐννοεῖται, πάντοτε τῇ ἐγγυήσει τοῦ Δημοσίου, διότι τότε καὶ μόνον, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου, δύναται ἡ Τράπεζα νὰ παράσχῃ τὸ δάνειον. Ἐπειδὴ δέ, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἡ Τράπεζα εἶναι διατεθειμένη νὰ παράσχῃ τὴν εὐκολίαν πρὸς τοὺς χωρικούς, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι εἶναι καὶ τῆς ἁρμοδιότητός του, ἵνα μελετήσωσι τὸ ζήτημα ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν δὲ εἶναι δυνατόν, νὰ δοθῇ μία λύσις, διότι τὸ Δημόσιον, ὡς ἔχει τὸ πρᾶγμα ἤδη, εἶναι βεβαρημένον δι’ ἐγγυήσεως 700,000 δρχ., τῶν ὁποίων καὶ τούτων δυσχεραίνεται ἡ ἐξόφλησις ἕνεκα τῆς ἀλληλεγγύου ὀφειλῆς πρὸς τὸν κ. Καραπάνον. Ἐὰν λοιπὸν τὸ Δημόσιον, τὸ ἀναλαβὸν τὴν ἐγγύησιν τῶν 700,000 δρχ., συγκατανεύσῃ ν’ ἀναλάβῃ καὶ τοῦ ὑπολειφθέντος ποσοῦ τὴν ἐγγύησιν, θὰ κατασταθῇ εὐκολωτέρα ἡ ἐξόφλησις τοῦ χρέους ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν, καθισταμένου ἑκάστου τούτων τελείως ἰδιοκτήτου καὶ τελείως ὀφειλέτου εἰς τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τῆς ὀφειλῆς. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ μέριμνά τις διὰ τὸ ζήτημα, διότι θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ζητημάτων ἀγροτικῶν, τὰ ὁποῖα ὀρθὸν εἶναι ν’ ἀποφύγωμεν, καθόσον θὰ εἶναι σκληρὸν καὶ ἄδικον νὰ ἴδωμεν κατόπιν τοὺς δυστυχεῖς χωρικοὺς ῥιπτομένους εἰς τοὺς δρόμους λόγῳ ἐκτελέσεως τῆς Τραπέζης καὶ νὰ ἴδωμεν τὸ Δημόσιον νὰ παρεμβῇ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἄνευ ἀποφυγῆς τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῶσιν οἱ κάτοικοι.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος περὶ τῆς προαγωγῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§50Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ τελευταία ἐπερώτησίς μου ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ σχετίζεται πρὸς τὰς προαγωγάς, τὰς τελευταῖον γενομένας, τῶν ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν. Μοὶ ἐγένοντο παράπονα ὅτι παρελείφθησαν ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοί, προήχθησαν δ’ ἕτεροι κατ’ ἀρχαιότητα ὑπολειπόμενοι αὐτῶν, τὰ παράπονα δ’ ἐστηρίζοντο εἰς τὸ ὅτι οἱ ὑπολειπόμενοι κατ’ ἀρχαιότητα καὶ προαχθέντες οὐδένα τίτλον μείζονα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας εἶχον περὶ τὴν προαγωγήν. Προκειμένου περὶ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐγένετο νόμος, δι’ οὗ δέον νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν οἱ τίτλοι των. Ὅσοι δ’ ἐξ αὐτῶν εἶχον λάβει μέρος εἰς τὸν πόλεμον τοῦ 1897 ἀδικοῦνται κατὰ τὸ πλεῖστον, παραλειφθέντες περὶ τὴν προαγωγήν, προαχθέντων δὲ κατὰ προτίμησιν ἐκείνων, οἵτινες ὑπερεπήδησαν τὴν ἀρχαιότητα αὐτῶν.

§51Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τινὲς μάλιστα εἶναι τραυματισμένοι ἐκ τοῦ πολέμου.

§52Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο μοὶ ἐγέννησε κατάπληξιν, ὅτι παρελείφθη κατὰ τὴν προαγωγὴν ὁ ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς Ζαφειρόπουλος, ἀξιωματικὸς ὅστις κατὰ τὴν μάχην τῶν Πέντε Πηγαδίων ἐτραυματίσθη ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἐνῷ εἶχε συμπλακῆ πλέον πρὸς τοὺς ἀντιπάλους δι’ ὅπλων ἀγχεμάχων.

§53Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Μάλιστα· ἐγὼ ἤμην αὐτόπτης μάρτυς.

§54Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι προστίθεται ἡ μαρτυρία ἑνὸς μάρτυρος αὐτόπτου. Κατὰ τὸν χρόνον δ’ ἐκεῖνον ἐθαυμάσθη ἡ ἀνδρεία τοῦ ἐφέδρου τούτου ἀνθυπολοχαγοῦ, λαβόντος πολλοὺς τίτλους τιμῆς. Θὰ εἶναι λοιπὸν ἄδικον, ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος παραλειφθῇ. Πληροφοροῦμαι δ’ ἐπίσης ὅτι παρελείφθη ἕτερος ἀνθυπολοχαγὸς ἐκ τῶν μετασχόντων τῆς μάχης τῶν προφυλακῶν ἐν Φαρσάλοις, τῶν δύο ταγμάτων τῶν εὐζωνικῶν, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν ὅλον τὸν κλύδωνα τῆς ἡμέρας ἐκείνης· μοὶ ὑπεδείχθη ἡ ἄφεσις τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπάρχει ἡ ἡμερησία διαταγή, ὅτι οἱ μετασχόντες τῆς μάχης εἶναι ἄξιοι τῆς εὐγνωμοσύνης τῆς πατρίδος, ἀξιωματικὸς δὲ ἔφεδρος, φέρων τοιοῦτον τίτλον τιμῆς, παρελείφθη εἰς τοὺς προβιβασμούς, προήχθησαν δὲ νεώτεροί του. Ποιοῦμαι λοιπὸν τὴν σύστασιν ὅπως γένηται ἡ δέουσα ἐξέτασις, προαχθῶσι δ’ ἀμέσως οἱ τοιοῦτοι, καθόσον ἄλλως θὰ προκαλέσωμεν τὴν ἀπώλειαν παντὸς ζήλου περὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν ἐφ’ ὅσον βλέπουσιν ὅτι ἀδικοῦνται.

§55Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θ’ ἀπαντήσω εἰς τὴν δευτέραν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Βάλτου περὶ τῶν ἀγροτῶν τοῦ χωρίου Κομποτίου. Νομίζω ὅτι ἡ σύστασίς του εἶναι δικαία, διότι ὁ νόμος τοῦ 1893 αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχε, τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν χωρικῶν καὶ τὴν δημιουργίαν αὐτῶν εἰς ἰδιοκτήτας. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα οὕτως ἔχῃ καὶ τὸ Κράτος ἔχῃ ἐγγυηθῇ διὰ 700,000 δρχ., ὑπολείπονται δὲ μόνον 100,000 δρχ., ὅπως γίνῃ τελεία ἡ ἀποκατάστασις τῶν χωρικῶν, τὸ πρᾶγμα νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀποδεχθῇ τὴν σύστασιν ταύτην.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλ. Τάκης «περὶ τῆς δασονομικῆς σχολῆς Βυτίνης».

§57ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Θ’ ἀναβάλω τὴν ἐπερώτησίν μου, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Ράγκος «περὶ ἐθνικοῦ λιβαδίου ἐνοικιασθέντος ὑπὸ τοῦ Δημοσίου».

§59ΣΠ. ΡΑΓΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἀναβάλλω, κ. Πρόεδρε.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας «ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ἀποστράτου λοχαγοῦ Μπαλαούρα».

§61Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἐπερωτήσεως μου εἶναι κατ’ ἐξοχὴν στρατιωτικῆς φύσεως, καί, ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν ἀναβάλλω.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Βογιατζῆς ἐπὶ τῶν ἀνακοινωθεισῶν ἀναφορῶν διαφόρων δήμων τοῦ νομοῦ Εὐβοίας.

§63ΙΩ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἀλλὰ κατὰ τῆς φορολογίας ταύτης εὐθὺς ἀμέσως ἐξηγέρθησαν ἐκεῖνοι ὧν τὰ συμφέροντα ἐζημιοῦντο καὶ ἀπέναντι τῆς ἀντιδράσεως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδειξε δισταγμοὺς διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ δισταγμοὶ οὗτοι ἐξηκολούθησαν κατέχοντες τὸν κ. Ὑπουργὸν μέχρι τῆς χθές, ὅτε ὑπέβαλε τροπολογημένον τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος. Προέβη δὲ εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νέου νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀφοῦ προηγουμένως προυκάλεσεν ἐνίσχυσιν τῆς γνώμης αὐτοῦ ἐκ μέρους τῶν διαφόρων ἀμπελοκτημόνων τοῦ Κράτους, προυκάλεσε δὲ τὴν ἐνίσχυσιν ταύτην, ὑποσχόμενος πρὸς αὐτοὺς ὅτι σὺν τῇ φορολογίᾳ τοῦ οἰνοπνεύματος θέλει λάβει προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Καὶ εἴδομεν ἀθρόως διαβιβαζόμενα τηλεγραφήματα ἐξ ὅλων τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τῶν ὁποίων οἱ οἰνοπαραγωγοὶ πάντες κηρύσσονται ὑπὲρ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Εἶδον τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων οὐ μόνον οὐδεμία μέριμνα λαμβάνεται πρὸς προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον θανάσιμον πλῆγμα καταφέρεται κατ’ αὐτῆς. Καὶ λέγω θανάσιμον πλῆγμα, διότι τὸ μόνον καταφύγιον, τὸ ὁποῖον ὑπελείπετο εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς οἰνοπαραγωγοὺς, ἡ ἀπόσταξις τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου, καὶ ταύτης ἡ ὁδὸς φράσσεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ φράσσεται διὰ τῆς καταργήσεως τῶν μέσων τῆς ἀποστάξεως τῶν ἀμβύκων. Οἱ οἰνοπαραγωγοί, κ. Πρόεδρε, μὴ δυνάμενοι νὰ καταναλώσωσι τοὺς οἴνους αὐτῶν, ὡς τοιούτους, καταφεύγουσιν εἰς τὸ στάδιον τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως αὐτῶν, οἰνοπνευματοποιοῦνται δὲ περὶ τὰ 20,000,000 ὀκάδ. περίπου, ἐκ τῶν ὁποίων παράγονται 3,000,000 ὀκάδ. οἰνοπνεύματος ἀποφέρουσαι εἰς αὐτοὺς πλέον τῶν 3,300,000 δρ. Τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὠφελοῦντο οἱ οἰνοπαραγωγοὶ ἐκ τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως τόσου ποσοῦ οἴνου, βεβαίως ζημιοῦνται ἤδη διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἀμβύκων, ἐπαυξάνει δὲ κατ’ ἴσον ποσὸν ἡ κατανάλωσις τοῦ οἰνοπνεύματος τῆς Ἑταιρείας τῶν οἴνων καὶ οἰνοπνευμάτων καὶ τῆς Ἑνιαίας ὠφελουμένης τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὠφελοῦντο οἱ ἀμπελοκτήμονες, ἐπιτρεπομένης τῆς διὰ τῶν ἀμβύκων ἀποστάξεως τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου. Αἱ ῥηθεῖσαι ἑταιρεῖαι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπιτύχωσι τὴν κατάργησιν τῶν ἀμβύκων, καὶ ἑπομένως τὴν ἐπαύξησιν τῆς καταναλώσεως τοῦ ὑπ’ αὐτῶν παραγομένου οἰνοπνεύματος, προσεφέροντο νὰ δώσωσιν ὡς ἀντάλλαγμα εἰς τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς τὴν ἐκ μέρους αὐτῶν ἀγορὰν 15,000,000 ὀκάδων οἴνου ἀντὶ ὡρισμένης τιμῆς ἱκανοποιητικῆς δι’ αὐτούς. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου παρατηροῦμεν ἤδη ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καταργεῖ τοὺς ἄμβυκας, ἀποφράσσον τὴν ὁδὸν τῆς οἰνοπνευματοποιήσεως τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου καὶ δημιουργοῦν ἐπαύξησιν τῆς καταναλώσεως οἰνοπνεύματος εἰς τὰς ἑταιρείας ἐκείνας, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ καμμίαν πρόνοιαν περὶ τῶν οἰνοπαραγωγῶν πρὸς θεραπείαν τῆς οὕτω προσγινομένης αὐτοῖς ζημίας. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐκθέσω τὰ ὀλίγα ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκ τῶν ἀναφορῶν τῶν ἀνακοινωθεισῶν πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν ἀμπελοκτημόνων τῶν διαφόρων μερῶν τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν κρίνω ἄσκοπον, ἀφοῦ ἔχω τὸν λόγον, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ διαδόσεως εὐρέως κυκλοφορησάσης καὶ σκάνδαλον δημιουργούσης, κατὰ τὴν ὁποίαν διάδοσιν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προστατεύουσι μόνον τὰ συμφέροντα τῶν ἑταιρειῶν ἐκείνων, τὰ νομοσχέδια, λέγω, ἐκεῖνα συνετάχθησαν ὑπὸ τῶν ῥηθεισῶν ἑταιρειῶν· ὅτι αἱ ἐν αὐτοῖς διάφοροι διατάξεις, αἱ ἀπαγορευτικαὶ τῆς ἀποστάξεως τῶν οἴνων, ὑπεδείχθησαν ἐκ μέρους τῶν ἑταιρειῶν αὐτῶν· ἐπίσης ὅτι τὸ μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον θεσπίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται δῆθεν νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἑταιρείαν τινά, ὅτι ἡ ἑταιρεία ἐκείνη ἐκ τῶν προτέρων εἶναι ὡρισμένη ὁποία τις θὰ εἶναι· ὅτι μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρείας ἐκείνης ἔχει ἐπέλθει τελικὴ ἀπόφασις πρὸς ἀνάληψιν τοῦ μονοπωλίου. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν, λέγω, κύριε Πρόεδρε, τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τῶν οἰνοπαραγωγῶν ἐπὶ τῶν ὑποβληθέντων σχετικῶν νομοσχεδίων καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, πρὶν ἢ εἰσαχθῇ πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ἐπιφέρῃ τροπολογίας προστατευούσας τοὺς δυστυχεῖς οἰνοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος ὑφίστανται καιριώτατον τραῦμα. Ὅταν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα ἔλθωσι πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἄνευ τροπολογιῶν προστατευουσῶν τὰ συμφέροντα τῆς οἰνοπαραγωγῆς, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλω ἀποδείξει ὅτι τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα οὐδὲν ἄλλο εἰσὶν εἰμὴ προστατευτικὰ τῶν συμφερόντων τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἑταιρειῶν ἐπὶ θυσίᾳ τῆς βιομηχανίας καὶ τῶν ποτοποιῶν καὶ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν βʹ τάξεως, τῶν μὴ ἀποτελούντων μέρος τοῦ τράστ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑνιαίας καὶ τῆς Οἰνοποιητικῆς ἑταιρείας, καὶ ἐπὶ θυσίᾳ τῶν συμφερόντων καὶ καταστροφῇ αὐτῆς τῆς οἰνοπαραγωγῆς.

§64ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ἀλλεπάλληλα τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἀποστέλλονται εἰς ἡμᾶς ἐξ ὅλων τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν, μὲ ἀναγκάζουσι νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐξ ὀνόματος τῶν οἰνοπαραγωγῶν τοῦ νομοῦ Εὐβοίας, διότι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐπηγγέλθη νὰ φέρῃ πρὸς προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς, δὲν ἔφερεν· ἔφερε μόνον ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον πλήττει καὶ καταστρέφει τὴν οἰνοπαραγωγήν· ἔφερε τὸ νομοσχέδιον περὶ βαρείας φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, τὴν ὁποίαν οἱ οἰνοπαραγωγοὶ εἶπον ὅτι δύνανται ν’ ἀνεχθῶσιν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ προστατευθῶσι καὶ αὐτοὶ διὰ νὰ ζήσωσι· διότι ὁμολογουμένως ἡ οἰνοπαραγωγὴ ἠδικήθη ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἠδικήθη δέ, διότι ὁ νόμος τῆς παρακρατήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου ἔρριψεν εἰς βάρος αὐτῆς ὅλα τὰ ἐξ αὐτοῦ παραγόμενα προϊόντα καὶ ἐξετόπισεν αὐτὴν οὐ μόνον ἐν τῷ σταδίῳ τῆς οἰνοπνευματοποιίας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐμπορίῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἐπὶ πολὺ μὲν τότε, ἀλλὰ καὶ ἀκόμη ἐξακολουθεῖ νὰ θίγῃ αὐτήν, διότι τὸ ὄφελος, τὸ ὁποῖον εἶχον οἱ οἰνοπαραγωγοί, ὅτε δὲν εὕρισκον νὰ πωλήσωσι τοὺς οἴνους των, μετατρέποντες τούτους εἰς οἰνόπνευμα, τοῦτο, λέγω, τὸ ὄφελος ἦλθε καὶ τὸ ἀντηγωνίσθη σπουδαιότατα ὁ νόμος τῆς παρακρατήσεως, διὰ δὲ τοῦ νῦν ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου καθ’ ὁλοκληρίαν ἀποκλείεται τοῦτο τὸ ὄφελος εἰς τοὺς οἰνοπαραγωγούς, διότι ἀπαγορεύεται ἡ χρῆσις τῶν μικρῶν ἀμβύκων. Ἐνῷ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπηγγέλθη ὅτι θὰ εἶναι ὁ σωτὴρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς, καὶ ἐκ τῆς ὑποσχέσεως αὐτοῦ ταύτης τόσα ἤλπιζον οἱ οἰνοπαραγωγοί, ἔρχεται νῦν νὰ γίνῃ ὁ νεκροθάπτης τῆς οἰνοπαραγωγῆς, διότι καταργεῖ τοὺς ἄμβυκας, καὶ διὰ τοῦ μέτρου τούτου οἱ οἰνοπαραγωγοί, οἵτινες, ὅτε δὲν ἠδύναντο νὰ πωλήσωσι τοὺς οἴνους των καὶ τὰ ὑπολείμματα τῶν στεμφύλων, ἀπέσταζον αὐτὰ καὶ διὰ τῆς μετατροπῆς αὐτῶν εἰς οἰνόπνευμα ἐλάμβανον τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐργασίας των, εἰς τὸ ἑξῆς θὰ στερῶνται καὶ τοῦ εὐεργετήματος τούτου. Θὰ ἐστέργομεν μὲν μίαν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος, ἂν τουλάχιστον ἀφήνετε ἐλεύθερα τὰ ὑπολείμματα τῶν στεμφύλων ἐκ τῶν οἴνων, ἵνα, ὅταν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκποιήσωμεν τοὺς οἴνους μας καὶ λάβωμεν τὴν ἀξίαν αὐτῶν, δυνάμεθα ὁπωσδήποτε, μετατρέποντες ταῦτα εἰς οἰνόπνευμα, νὰ λαμβάνωμεν τουλάχιστον ἐξ αὐτῶν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας. Λάβετε μίαν προστασίαν ὑπὲρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τοῦ στρεμματικοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν. Ἐὰν ῥίψητε βλέμμα εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς ὅλους τῶν τελευταίων ἐτῶν, θὰ ἴδητε ὅτι φόρος προϋπολογισθεὶς εἰς 2,900,000 δραχμῶν κατῆλθε σήμερον μόνον εἰς 500,000, καὶ θὰ ἐξατμισθῇ. Ἀλλὰ μήπως ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου εἶναι μόνον ἐκ τοῦ φόρου αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ εἰσπράττῃ; Εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐκ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, τοὺς ὁποίους ἀδυνατοῦσιν οἱ φορολογούμενοι νὰ πληρώνωσιν. Ἐφυγαδεύθησαν ἐξ ὅλων τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν οἱ κάτοικοι οὐ μόνον εἰς Ἀμερικήν, ἀλλὰ καὶ εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ζητοῦντες δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ ἐργασίαν, δυστυχῶς μὴ εὑρίσκοντες τοιαύτην. Γνωρίζω ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔχει 1,000,000 κτηματικὴν περιουσίαν, καὶ σήμερον δὲν δέχεται ἡ Τράπεζα ὅλα του τὰ κτήματα εἰς ὑποθήκην οὔτε ἀντὶ 20,000 δραχμῶν! Διατί; Διότι ἡ περιουσία αὐτοῦ, ἡ ὁποία ἄλλοτε εἶχε μεγάλας προσόδους, σήμερον δὲν ἔχει. Τί προσδοκᾷ λοιπὸν τὸ Δημόσιον, ὅτε ἔφθασαν εἰς τοιαύτην θέσιν οἰκτρὰν οἱ οἰνοπαραγωγοί, νὰ μὴ δύνανται νὰ πληρώσωσι κανένα φόρον, ἔστω καὶ ἂν οὗτος εἶναι ἐλάχιστος; Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐν τῷ συμφέροντι οὐ μόνον τῶν οἰνοπαραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Κράτους, ῥίψῃ τέλος πάντων βλέμμα προστατευτικὸν ὑπὲρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Ἡ οἰνολογικὴ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἶχεν ἐκλέξει ἡ Βουλή, προέτεινε διάφορα μέτρα. Ἓν τῶν μέτρων τούτων ἦτο νὰ ἔλθῃ, εἰ δυνατόν, ἡ Ἑταιρεία τῶν οἴνων καὶ οἰνοπνευμάτων, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῶν προϊόντων τῆς σταφιδαμπέλου, νὰ συμβληθῇ μετὰ τοῦ Κράτους καὶ νὰ λαμβάνῃ προϊόντα τινὰ τῆς ἀμπέλου, ζητοῦσα ἀντ’ αὐτοῦ ὡρισμένα ἀνταλλάγματα. Τὸ ἀντάλλαγμα ἦτο νὰ μὴ φορολογηθῇ βαρέως τὸ φωτιστικὸν οἰνόπνευμα, ἐζήτει δὲ καὶ τὴν κατάργησιν τῶν ἀμβύκων. Καὶ σήμερον καταργοῦνται οἱ ἄμβυκες, φορολογεῖται δ’ ἐλαφρῶς τὸ οἰνόπνευμα τὸ φωτιστικόν, δὲν ἐλαττοῦται δ’ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ πετρελαίου, καὶ ἐν τούτοις οὐδεμία πρόνοια ὑπὲρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς λαμβάνεται. Δὲν ὑπολείπεται ἄλλο ἢ ν’ ἀποταθῶμεν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ζητήσωμεν νὰ μᾶς δώσῃ τὰ ἔξοδα, ἵνα ἐκριζώσωμεν τὰς ἀμπέλους μας, διότι καὶ αὐτῶν στερούμεθα. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι πολλοὶ τῶν οἰνοπαραγωγῶν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τρυγήσωσι, διότι ἐστεροῦντο τῶν ἐξόδων τοῦ τρυγητοῦ. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν καὶ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ ταχέως εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθη πρὸς προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Τὸ ταμεῖον τῆς οἰνοπαραγωγῆς εἶναι κατ’ ἐμὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ σώσῃ τοὺς οἰνοπαραγωγούς, ἔχω δὲ πρὸς τοῦτο καταρτίσει πρότασιν νόμου, ἥτις εἶναι ἀπόρροια τῶν πορισμάτων τῆς μελέτης τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, φρονῶ δ’ ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου δύναται νὰ σωθῇ ἡ οἰνοπαραγωγή. Ὑποθέτω ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο θέλει υἱοθετήσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χάριν τῶν συμφερόντων οὐ μόνον τῶν οἰνοπαραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Κράτους.

§65Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Τὸ ἐδήλωσεν ἤδη ὁ κ. Ὑπουργός.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ψηφίσματος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ναυπακτίδος περὶ ἐπεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μέχρι Ναυπάκτου.

§67Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐκ καθήκοντος γενικωτέρου, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐκ καθήκοντος ἰδιαιτέρου, διότι ηὐτύχησα ἤδη ν’ ἀποτελῶ μέρος τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας διὰ τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου περὶ εὐρείας περιφερείας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν δικαίων τοῦ δήμου Ναυπακτίδος, καί, εἰ δυνατόν, δι’ ὅλης τῆς δυνάμεως τῶν πνευμόνων μου, διότι ὄντως ἡ ἐπαρχία Ναυπακτίας ὑποφέρει τὰ πάνδεινα ἐλλείψει τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας. Εἶναι γνωστοί, Κύριε Πρόεδρε—καὶ ὑποθέτω ὅτι καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι γνωστοὶ—οἱ λόγοι οἱ συντελέσαντες εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Κρυονερίου εἰς Ἀγρίνιον, οἵτινες κατεδίκασαν τὴν πόλιν τῆς Ναυπάκτου καὶ ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν, ὡς καὶ ὁλόκληρον τὴν γείτονα αὐτῆς ἐπαρχίαν, τὴν Δωρίδα, εἰς τελείαν ἀφάνειαν ἐλλείψει τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας. Δυστυχῶς τότε, ὅτε ὤφειλε νὰ γίνῃ σκέψις ὡριμωτέρα περὶ τῆς ἀφετηρίας τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐλήφθη. Λόγοι πολλοὶ συνετέλεσαν ὥστε νὰ καταλήξῃ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία τοῦ σιδηροδρόμου ἡ θέσις Κρυονέριον. Πάντες ὅσοι δὲν μετέβησαν ἐπὶ τόπου ἐκεῖ, ἐκεῖνοι καὶ μόνοι δὲν δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι τίνας ταλαιπωρίας ὑφίστανται οἱ ἄνθρωποι· ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ σιδηρόδρομος προκειμένου περὶ ἐπιβιβάσεως ἢ ἀποβιβάσεως ἐμπορευμάτων καὶ ἐπιβατῶν οὐδόλως ἐκτελεῖ τὸν σκοπὸν αὐτοῦ. Ἤδη, καθ’ ἃ μάλιστα τὸ ψήφισμα ἀναφέρει, αὐτὸς ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ σιδηροδρόμου Κρυονερίου–Ἀγρινίου μεταβὰς ἐπὶ τόπου ἀνεκοίνωσε ὅτι ἡ ἑταιρεία σοβαρῶς σκέπτεται νὰ μετατοπίσῃ τὸ ὁρμητήριον αὐτό, καὶ ὡς καταλληλότερον τόπον ἐξελέξατο ἡ ὑπηρεσία τοῦ σιδηροδρόμου ἔρημόν τινα ὁρμίσκον περὶ τὴν Ναύπακτον εὑρισκόμενον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει νὰ συντελέσῃ εἰς τίποτε παρὰ νὰ προφυλάξῃ κατά τι ἐκ τῶν ἀνέμων τὰ προσορμιζόμενα ἐκεῖ πλοῖα, διότι οὔτε μέσα συγκοινωνίας ἄλλα ὑπάρχουσιν ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐκ μέρους τῆς Πελοποννήσου οὐδὲν μέσον συγκοινωνίας δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ. Τουναντίον δέ, ἐὰν ἡ ἑταιρεία εὑρεθῇ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἀφετηρίαν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς εἰς τὴν δυτικὴν Ἑλλάδα τὸν λιμένα τῆς Ναυπάκτου, βεβαίως ὁλόκληρον τὸ διαμέρισμα ἐκεῖ θὰ εὐεργετηθῇ, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ σιδηροδρόμου πολλαπλῶς θὰ ἐξυπηρετηθῶσι, διότι ὁλόκληρος ἡ Πελοπόννησος, ἡ ὁποία εὐχερέστατα δύναται νὰ ἐπικοινωνήσῃ μετὰ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος διὰ τῆς Ναυπάκτου, θὰ δύναται νὰ ἐπικοινωνῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε αὐθημερὸν ἐμπορεύματα πεμπόμενα ἐκ Πατρῶν νὰ φθάνωσιν εἰς Ναύπακτον, τοὐναντίον δὲ θὰ ἐπανέρχηται ὁ ἐπιβάτης εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀνεχώρησε τὴν πρωίαν, θὰ δυνηθῇ δὲ καὶ θαλασσίως νὰ βελτιωθῇ ἡ συγκοινωνία ὄχι μόνον τῆς Ναυπακτίας ἀλλὰ καὶ τῆς Δωρίδος καὶ τῶν πέριξ μερῶν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὀψέποτε εὑρεθῇ εἰς τὴν εὐκαιρίαν νὰ διαπραγματευθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν θέλει παραλείψει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια αὐτὰ συμφέροντα τοῦ τόπου ἐκείνου ὁλοκλήρου καὶ νὰ συνηγορήσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρεία νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν γραμμὴν ἀπὸ τοῦ σημείου τοῦ ὁρμίσκου τῆς Βασιλικῆς μέχρι Ναυπάκτου, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ διάστημα εἶναι ἐλάχιστον, ἡ γραμμὴ δὲ εἶναι ἤδη συντετελεσμένη, διότι ἀπὸ ἐτῶν ἔχει κατασκευασθῆ ἁμαξιτὸς ὁδός, ἡ ὁποία δὲν ἐτέθη εἰς χρῆσιν καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ ἑταιρεία οὐδὲν ἄλλο ἔχει νὰ πράξῃ εἰμὴ νὰ ἐπιθέσῃ σιδηρᾶς τινας ῥάβδους μέ τινα ἔργα συμπληρωματικά, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ κάμῃ. Εἶναι περὶ τὰ τέσσαρα χιλιόμετρα ἀπὸ τῆς Βασιλικῆς μέχρι Ναυπάκτου.

§68Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι δά! Εἶναι περὶ τὰ εἴκοσι.

§69Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§70ΙΩ. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἄν καὶ νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα, ὅπερ ἐνδιαφέρει ἡμᾶς εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προκαλοῦσι τὴν αὐτόβουλον μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ τῆς ἐθνικῆς αὐτοῦ περιωπῆς, ὥστε ἡ ὑφ’ ἡμῶν ἐξέτασις καὶ συζήτησις αὐτοῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ μὴ δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀποβλέπουσα ἁπλῶς εἰς ἐξυπηρέτησιν τοπικῶν συμφερόντων, ἐν τούτοις εἶμαι ἠναγκασμένος ὑπείκων εἰς τὴν ἀνάγκην, λόγῳ τῆς περὶ τούτου ἀδιαφορίας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ προηγηθῶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν νὰ ἐπιμεληθῶσι τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας, ἧς ἀναπόσπαστον μέρος τυγχάνει καὶ τοῦτο, ὡς συνδεόμενον ἀμέσως μὲ τὴν δρᾶσιν καὶ κινητοποίησιν τοῦ στρατοῦ ἡμῶν ἐν τῇ βορειοδυτικῇ πλευρᾷ τῆς χώρας; καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν μόνον τοπικοῦ ζητήματος, προωρισμένου δηλονότι νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα μιᾶς ἐπαρχίας, διότι εἶναι γνωστὴ ἡ τύχη τῶν τοιούτων ζητημάτων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐξ ὁλοκλήρου σειρᾶς βουλευτικῶν Συνόδων. Ἂν καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει εὐλογώτατα ἠδύνατο νὰ τὸ διαπραγματευθῇ τις καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, διότι οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι προκειμένου περὶ ἐξυπηρετήσεως μιᾶς πόλεως δεινῶς μαστιζομένης οἰκονομικῶς καὶ πολλῶν πληθυσμῶν τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας δὲν θὰ ἦτο ζήτημα ἐπιτακτικῆς προνοίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἀντιστοίχως οὐδαμῶς παραβλάπτωνται συμφέροντα ἄλλων πληθυσμῶν, ὡς συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου μὲ τὴν ἀλίμενον, ἀφιλόξενον λόγῳ τῆς νοσηρότητος τοῦ μέρους καὶ τὴν ἀκατοίκητον ἀκτὴν τοῦ Κρυονερίου. Καὶ ταῦτά τις ὑποστηρίζων νομίζω θὰ προσέκειτο πλήρως πρὸς τὴν ἔννοιαν τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀφήνω τὴν ὄψιν αὐτήν, διὰ νὰ στηριχθῶ ἐπὶ τῆς γενικωτέρας ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν τό γε νῦν ἔχον δημιουργεῖ ἡ ἐπαγγελθεῖσα ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἐσπευσμένη στρατιωτικὴ διοργάνωσις τῆς χώρας, ἧς ἀναπόσπαστον μέρος εἶναι καὶ ἡ εὐχερὴς καὶ σκόπιμος κινητοποίησις τῶν ὑπὸ διοργάνωσιν στρατιωτικῶν δυνάμεων αὐτῆς. Μελετωμένου σοβαρῶς, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ ζητήματος τῆς προεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μεσολογγίου–Ἀγρινίου μέχρις Ἄρτης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς δεικνύει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, γεννᾶται μετ’ ἀπορίας εὐλόγου τὸ ἐρώτημα πῶς δὲν ἔστρεψε τὴν προσοχὴν αὑτῆς καὶ ἐπὶ τῆς ἀφετηρίας τῆς γραμμῆς ταύτης, τουτέστι τοῦ λιμένος Κρυονερίου. Καὶ οἱ καλῶς γνωρίζοντες τὰς κινδυνώδεις δυσχερείας ἐν ὥρᾳ ἰδίᾳ χειμῶνος τῶν ἐπιβιβαζομένων καὶ ἀποβιβαζομένων ἀνθρώπων καὶ τὰς μακρὰς καθυστερήσεις τῶν φορτώσεων καὶ ἐκφορτώσεων τῶν ἐμπορευμάτων ἄγονται ἄκοντες εἰς τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐγκαταλείψασα τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν προτίθεται ν’ ἀποβλέψῃ σοβαρῶς εἰς τὴν κατασκευὴν οὐδὲ τοῦ μέχρις Ἄρτης τμήματος, ἀλλὰ φαινομενικῶς δείκνυται μεριμνῶσα καὶ περὶ αὐτοῦ, ἵνα διευκολύνῃ τὴν ἐπιψήφισιν ἄλλης συμβάσεως προνοούσης περὶ ἔργου, εἰς ὃ κυρίως ἀποβλέπει ἐξ ἄλλων ὑπολογισμῶν. Καὶ ἔχων, Κύριοι, ἀδιάσειστον τὴν γνώμην ταύτην δὲν διστάζω νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου πῶς οἱ ἡγούμενοι τῆς ἐπαναστάσεως δὲν ἠσχολήθησαν μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν θεμελιώδη δικαιολογίαν τοῦ στρατιωτικοῦ πραξικοπήματος. Οὐδεὶς ἐν Ἑλλάδι ἀγνοεῖ, οὐδὲ ἡ Κυβέρνησις πολλῷ μᾶλλον, ὅτι ὁ κατ’ ἐξοχὴν στρατιωτικὸς σιδηρόδρομος τῆς βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος στερεῖται λιμένος, στερεῖται τουτέστιν εὐκολίας ἐκπληρώσεως τοῦ προορισμοῦ του ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ καταπονήσω ὑμᾶς ἀναφέρων περιστατικὰ ἀποδεικνύοντα τὸν ἰσχυρισμόν μου τοῦτον, διότι ἀντιλαμβάνομαι ὅτι οὐδεὶς ἐδυσπίστησεν εἰς αὐτόν· ἀρκοῦμαι εἰς ἓν καὶ μόνον, εἰς τὸν κίνδυνον, ὃν διέτρεξέ ποτε ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης προτιθέμενος ν’ ἀποβιβασθῇ εἰς Κρυονέριον καὶ ὅστις παρουσίᾳ ὅλων ἀνωμολόγησε τὴν πλάνην εἰς ἣν παρεσύρθη ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων καὶ χάριν τῆς ὁποίας ἐξέκλινε τοῦ ἀρχικοῦ σκοποῦ, ὃν εἶχε περὶ τοῦ μέρους εἰς ὃ θὰ κατεσκευάζετο ὁ σιδηροδρομικὸς λιμὴν τῆς γραμμῆς ταύτης. Καὶ ὑπάρχουσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πολλοὶ ἐκ τῶν ἐπιφανῶν φίλων τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἀνδρὸς καὶ τῶν συμπαρεδρευόντων ἐν τῇ Κυβερνήσει κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους, οἵτινες δὲν θ’ ἀρνηθῶσιν, ὅτι ἡ ἀρχικὴ σκέψις, τὴν ὁποίαν ἐπισταμένη καὶ ἀληθῶς σοφὴ ἀπὸ στρατιωτικῆς ἀπόψεως μελέτη εἰδικῶν στρατιωτικῶν ἐγέννησεν εἰς τὸν νοῦν ἐκείνου, ἦτο ἡ ἐντεῦθεν τοῦ πορθμοῦ Ῥίου– Ἀντιρρίου ἐγκατάστασις τῆς ἀφετηρίας τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης γραμμῆς. Καὶ ἐχαρακτήρισα ἐπισταμένην καὶ σοφὴν τὴν γνώμην τῶν μελετησάντων τὴν γραμμὴν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν ἀρχικῶς, διότι τὴν προσεπεκύρωσαν βραδύτερον αἱ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐξενεχθεῖσαι γνῶμαι δύο διασήμων στρατιωτικῶν αὐθεντιῶν ἐν Εὐρώπῃ, ἡ τοῦ Βέλγου στρατηγοῦ Brialmon, ἣν ἐδημοσίευσε κατὰ τὸ 1886 ὁ ἀοίδιμος συμπολίτης μου Ἀθ. Ῥοντήρης, καὶ ἡ τοῦ Γερμανοῦ στρατηγοῦ Γκόλτς, δημοσιευθεῖσα ἐν ἔτει 1896. Μετὰ ταῦτα δὲν νομίζω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν περὶ προεκτάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου μέχρις Ἄρτης δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τυχαῖαι ἢ ὡς ἐκπροσωποῦσαι ἁπλῶς τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου μου, ἀλλ’ ὡς ὑψίστης ἐθνικῆς σημασίας, ἴσης πρὸς τὸ ὅλον ἔργον, διότι ἀδύνατον νὰ νοηθῇ ἡ σοβαρότης τοῦ ἔργου ἄνευ τοῦ μέσου τῆς εὐκόλου ἐν πάσῃ στιγμῇ ἐκμεταλλεύσεως αὐτοῦ. Καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ἀναπολῶ ἓν λίαν ἐνδεικτικὸν τῆς σοβαρότητος τῶν λόγων μου γεγονός, ὅπερ συνέβη κατὰ Μάρτιον τοῦ 1907. Διετάχθη ἡ εἰς Μεσολόγγιον μετάβασις ἑνὸς ἐφίππου σώματος, ὅπερ ἐπιβιβασθὲν ἐν Πάτραις τοῦ ἀτμοπλοίου ἔφθασεν εἰς Κρυονέριον, ἀφ’ ὅπου μετὰ τριημέρους ἀγῶνας προσπαθείας ἀποβιβάσεως ἐπανῆλθεν εἰς Πάτρας καὶ ἐκεῖθεν διεπεραιώθη εἰς τὴν Στερεὰν διὰ Ῥίου καὶ Ἀντιρρίου. Φαντασθῆτε, Κύριοι, τὸ φαινόμενον τοῦτο, ἐπαναλαμβανόμενον ἐν ἡμέραις κρισίμοις, ποῖα ὀλέθρια ἀποτελέσματα δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς τύχης ἑνὸς ἀγῶνος. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ἄσκοπον νὰ προσθέσω ὅτι, προκειμένου ν’ ἀποφασισθῇ ὁριστικῶς ἡ προέκτασις τῆς γραμμῆς ταύτης μέχρι Ναυπάκτου, ἡ πόλις ἤθελε προθύμως παραχωρήσει σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου τὰ ἔσοδα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου αὐτῆς, πρὸς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν ἢ τὸ Δημόσιον, πρὸς ἀνακούφισιν αὐτοῦ ἐκ τῆς προσθέτου δαπάνης τῆς μέχρις αὐτῆς προεκτάσεως τῆς γραμμῆς, καὶ ἥτις συνδρομή, ὑπολογιζομένων τῶν νέων προσόδων τῶν ἐκ τῆς προεκτάσεως προελευσομένων, θ’ ἀνέλθῃ τὰς 70 χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως. Ἐὰν δ’ ἤθελον ἐκπληρωθῆ ταχέως οἱ ἐθνικοὶ πόθοι ἡμῶν, τῆς προεκτάσεως δηλ. τῶν συνόρων μας πρὸς βορρᾶν, ἀφεύκτως τότε ἡ ἐνίσχυσις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου μας οὐ μόνον θέλει συμπληρώσει τοὺς τόκους τοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν ἀπαιτηθησομένου κεφαλαίου, ἀλλὰ καὶ τὰς ἡμερησίας δαπάνας τῆς κινήσεως τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ τὸ διάστημα τῆς προεκτάσεως μέχρι Ναυπάκτου θὰ καλύψῃ.

§71Σ. ΡΑΓΚΟΣ. Κατόπιν τῶν ἀγορεύσεων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ ἰδίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Καρπενισίου κ. Δ. Τσιτσάρα νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπείσθη περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Καρπενισίου, ἵνα μὴ ἐξαντλήσῃ ὅλην τὴν δύναμιν τῶν πνευμόνων του ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ναυπακτίας, καθόσον ἔχει ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸ Καρπενίσιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέρας συγκοινωνίας.

§72Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἀστεΐζεται· ἐγὼ δὲν ἀστεΐζομαι. Ἐγὼ ὁμιλήσας ὡμίλησα ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ψηφίσματος τῶν συμπολιτῶν μου. Ὁ κ. συνάδελφος ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀστεΐζεται.

§73Σ. ΡΑΓΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀστεΐζομαι, διότι νομίζω, ὅτι ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου ἦτο πειστικωτάτη καὶ θὰ ἐπείσθη ἡ Κυβέρνησις (θόρυβος).

§74Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, αἴτησις δέκα Βουλευτῶν, διὰ νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν αἴτησιν. Ὁμιλήσατε, κύριε Ράγκε.

§76Σ. ΡΑΓΚΟΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ περὶ αὐτῆς τῆς γραμμῆς ἀπὸ γενικωτέρου σκοποῦ· εἶναι ὄντως στρατιωτικὴ ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἡ γραμμὴ αὐτή, διότι ἐκτὸς τούτου θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὰ τοπικὰ συμφέροντα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§78Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα βεβαίως θεωρεῖται ἐξηντλημένον καὶ ἑπομένως μὴ ἔχων νὰ προσθέσω τι θὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὴν εὐχήν, ἣν προέτειναν καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, περὶ ἐπεκτάσεως τῆς γραμμῆς.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέκα Βουλευταὶ ἐζήτησαν, ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§80Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον, κατόπιν ὁ κ. Ν. Στράτος καὶ κατόπιν ὁ κ. Νέγρης, ἔπειτα δὲ ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης, ὁ κ. Γ. Λαναρᾶς καὶ μετὰ τούτους ὁ κ. Τσιτσάρας. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§82Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεφάνη τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ πάλιν ὑπὸ μερικὴν μορφὴν τὸ σιδηροδρομικὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος. Ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπεκτάσεως τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν καὶ θὰ ἐπεθύμουν τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἐὰν ὑπῆρχε νύξις τις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σκέπτεται ὄντως καὶ ἔχει τὰ μέσα ἢ πρόκειται νὰ προσπορισθῇ τὰ μέσα, ὅπως σοβαρῶς προνοήσῃ περὶ τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας ἐν Ἑλλάδι. Δὲν γνωρίζω ἐκ τίνων δεδομένων ἠγέρθη ἡ συζήτησις αὕτη· ἔδωκε βεβαίως ἀφορμὴν τὸ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ναυπακτίας· ἀλλ’ ἴσως εἶναι πρόωρος ἡ συζήτησις, ἴσως καὶ δὲν εἶναι τοιαύτη. Ἐγὼ ἀγνοῶ τί συμβαίνει· ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως, καὶ περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ἐὰν γίνῃ σκέψις περὶ ἐπεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας ἐν Ἑλλάδι, τὸ ἄλφα τῆς σκέψεως αὐτῆς θ’ ἀποτελέσῃ ἡ συμπλήρωσις τοῦ σιδηροδρόμου τῆς βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος. Οἱαδήποτε Κυβέρνησις ὑφ’ οἱουσδήποτε ὅρους τελοῦσα πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι ἡ ἐπέκτασις τοῦ βορειοδυτικοῦ σιδηροδρόμου τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ ἐξυπηρετήσῃ μονομερῶς τοπικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐθνικά, ἐμπορικὰ καὶ τοπικὰ συμφέροντα. Ἡ ἐπέκτασις τοῦ σιδηροδρόμου τῆς βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος θὰ γίνῃ ἀσφαλῶς ἐκ δύο σημείων, καὶ δὲν χρειάζεται περὶ τούτου νὰ ἔχῃ τις γνώσεις μηχανικάς διὰ ν’ ἀποφανθῇ. Τοῦτο θὰ γίνῃ ἀπὸ τοῦ σημείου τοῦ στρατιωτικοῦ πρὸς τὴν Ἄρταν καὶ δεύτερον ἀπὸ τοῦ σημείου τοῦ ἀπαρκιτήτου λόγῳ τῆς ἀσφαλείας τῶν ἐπιβατῶν καὶ τῶν ἐμπορευμάτων πρὸς τὴν Ναύπακτον. Διὰ τῆς συμπληρώσεως τῆς γραμμῆς ταύτης ὁ βορειοδυτικὸς σιδηρόδρομος θὰ ζήσῃ, διότι ἤδη καρκινοβατεῖ· διότι ἤδη λειτουργεῖ μὲ ὀλίγους μόνον ἐπιβάτας καὶ τὰ συμφέροντα αὐτοῦ εἶναι ἐλάχιστα. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα εἶναι τόσον σαφῆ καὶ πρόχειρα περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ, ὥστε ἡ συζήτησις θὰ ἐπερίττευε, καὶ θὰ ἐπερίττευεν ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἐδήλου, ὅτι γίνεται σκέψις περὶ μερίμνης τῆς ἐπεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας ἐν Ἑλλάδι. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ παραμερίσῃ ἐκ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ὀφείλει ἂν ἀκολουθήσῃ καὶ ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ὁρμηθῇ προκειμένου νὰ συμπληρώσῃ τὸ σιδηροδρομικὸν δίκτυον τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμὴ τοῦ σιδηροδρόμου τοῦ βορειοδυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ἀσκόπως δυστυχῶς ὁμιλοῦμεν ἐνταῦθα, διότι βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ συζητήσωμεν οὐδεμίαν ἔχομεν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν κατ’ ἀνάγκην κενὰ πράγματα. Ὅλοι ἔχομεν πεισθῆ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπεκτάσεως τῆς γραμμῆς τῶν βορειοδυτικῶν σιδηροδρόμων, ἀλλὰ τὰ μέσα ἐλλείπουσιν, ἡ μόνη δέ, ἡ ὁποία εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀνακοινώσῃ τι διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς γραμμῆς ταύτης, εἶναι ἡ Κυβέρνησις.

§83Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα, Κύριοι, ἡ ἀνάγκη ὅπως λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ ζητήματος ἐξαντληθέντος διὰ πολλῶν κατὰ τὸ παρελθὸν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ, φανῶ ἐκπροσωπῶν εἰλικρινῶς τοὺς κατοίκους τῆς περιφερείας ἐκείνης εἰς ἣν ἀνήκω. Μὲ ἄγει εἰς τὸ βῆμα ἡ ἀνάγκη, ἵνα τονίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας πρὸς τὴν Ἤπειρον καὶ πρὸς τὰς Πάτρας εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνάγεται εἰς τὰ τοπικὰ ζητήματα τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ἀλλ’ εἰς τὴν μέριμναν περὶ τῆς ἀσφαλείας καὶ ἀμύνης τοῦ Κράτους. Ἐφ’ ὅσον δὲ τὸ ζήτημα τοῦτο τοιαύτην ἔχει περιωπὴν δὲν ἔχω νὰ ἐξετάσω ἂν τὴν ἀφορμὴν πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος παρέχει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ψήφισμα τῶν φιλοτίμων κατοίκων ἢ μᾶλλον τὸ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τοῦ δήμου Ναυπακτίδος ἢ ἂν τὴν παρέχει ἡ ἐνέργεια τῆς ἑταιρείας τῶν βορειοδυτικῶν σιδηροδρόμων ἢ ἡ μελέτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς σύναψιν συμβάσεως ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου ἐπὶ προνοίᾳ κατασκευῆς τούτου μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Διότι κυριώτατα καὶ πρὸ παντὸς τὸ ζήτημα εἶναι συναφὲς πρὸς τὸ ἔργον τὸ κύριον δι’ ὃ ἐκλήθη ἡ Βουλὴ νὰ νομοθετήσῃ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην. Δι’ ἐμὲ τουλάχιστον δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιληφθῶ προσπάθειαν περὶ στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας, προσπάθειαν πρὸς παρασκευὴν ὀργανισμοῦ στρατιωτικοῦ τῆς χώρας, προσπάθειαν πρὸς παρασκευὴν ἀριθμοῦ ἀνδρῶν γεγυμνασμένων, προσπάθειαν πρὸς ἀγορὰν ἐφοδίων, ἐφ’ ὅσον δὲν συνδυάζεται πρὸς τὴν προσπάθειαν ἐκείνην, ἥτις συντελεῖ, ἵνα οἱ ἄνδρες, τὰ ἐφόδια, τὰ στελέχη δύνανται νὰ κινητοποιηθῶσι πρὸς τὰ σύνορα τοῦ Κράτους· κατὰ συνέπειαν οἱαδήποτε μέριμνα περὶ τοῦ δικτύου τῆς συγκοινωνίας τῶν μερῶν ἐκείνων διὰ τῶν ὁποίων ἐπικοινωνοῦμεν πρὸς τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν, ἡ μελέτη περὶ τοῦ ἀπαραιτήτου δικτύου τῆς συγκοινωνίας τῶν μερῶν ἐκείνων εἶναι μελέτη στενώτατα συνδεδεμένη πρὸς τὰ στρατιωτικὰ πράγματα τοῦ Κράτους. Σήμερον, ὡς ἔχουσι τὰ τῆς συγκοινωνίας τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ἵνα τις διαβιβάσῃ στρατιωτικὴν δύναμιν πρὸς τὴν Ἄρταν, θὰ διαβιβάσῃ ταύτην διὰ τοῦ λιμένος Πατρῶν πρὸς τὸ Κρυονέριον, διὰ τοῦ Κρυονερίου μέχρις Ἀγρινίου σιδηροδρομικῶς, ἀπὸ τοῦ Ἀγρινίου εἰς τὴν Ἄρταν διὰ τῆς πόλεως Ἀμφιλοχίας, πρώην Καρβασσαρᾶ, δι’ οὗ διέρχεται ἡ μόνη ὁδὸς συγκοινωνίας, ἥτις ἔχει ἀπὸ μὲν τοῦ ἀνατολικοῦ μέρους βράχους ἀπορρῶγας, ἀπὸ δὲ τοῦ δυτικοῦ τὴν θάλασσαν μὲ ἀπότομον κλίσιν. Ἐφ’ ὅσον εἶναι αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας μία ἐσπευσμένη ἐπιστράτευσις τῆς τρίτης Μεραρχίας ἀδύνατον εἶναι νὰ ἐκτελεσθῇ ἄνευ κινδύνου ἀνατροπῆς τῶν ἐφοδίων εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον. Μία ἐσπευσμένη οἱαδήποτε ἐπιστράτευσις εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ, ἐὰν ἓν ἢ δύο πλοῖα ἐχθρικὰ κυριαρχοῦντα τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου κυριαρχῶσι συνάμα καὶ ὅλης τῆς ὁδοῦ, δι’ ἧς εἶναι δυνατὸν νὰ συγκοινωνήσῃ τὸ στράτευμα ἀπὸ τὴν Ναύπακτον πρὸς τὴν Ἄρταν. Ἀλλ’ οἱαδήποτε κινητοποίησις τοῦ κυριωτάτου μέρους τοῦ στρατοῦ, τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ, ἀλλ’ οἱαδήποτε κινητοποίησις τῶν κτηνῶν, τῶν ὁποίων ἡ προμήθεια γίνεται ἀπὸ τὴν Μεσσηνίαν καὶ ἀπὸ τὴν Ἠλείαν, ἡ κινητοποίησις τῶν ἐφίππων αὐτῶν σωμάτων θὰ παρακωλυθῇ, ἐὰν ἓν πλοῖον κυριαρχῇ τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου. Διότι ὁ ἐκ Πατρῶν εἰς Κρυονέριον πλοῦς εἶναι ἐλεύθερος καὶ δυνάμενος νὰ παρακωλυθῇ ἀπὸ ἓν οἱονδήποτε ἐχθρικὸν πλοῖον. Εἶναι ὅμως δυσχερὴς ἡ κινητοποίησις, ἐφ’ ὅσον ἐπίνειον τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας εἶναι τὸ Κρυονέριον, μέρος ἀλίμενον, μέρος τὸ ὁποῖον στερεῖται παντὸς ἔργου ἐκφορτώσεως δι’ ἀποβίβασιν ἀνδρῶν καὶ εἰδῶν πολεμικῶν. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τοιαύτην κατάστασιν τῆς συγκοινωνίας εἶναι, Κύριοι, τολμηρὸν νὰ σκεπτώμεθα περὶ κινητοποιήσεως στρατιωτικῶν δυνάμεων. Βεβαίως παρέχει δυσχερείας μεγίστας ἡ γεωγραφικὴ διάπλασις τῆς ἡμετέρας χώρας, ἀλλ’ εἶναι ὀλέθριον νὰ μὴ ἔχωμεν κατάλληλα μέρη πρὸς ἀποβίβασιν. Πρὸς τοῦτο λοιπόν, Κύριοι, εἶναι ἀπαραίτητον νομίζω, ἵνα τὸ Κράτος ἐπιληφθῇ τῆς λύσεως κατὰ δύο τρόπους, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπεκτεῖνον τὴν γραμμὴν Μεσολογγίου–Ἀγρινίου μέχρις Ἄρτης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ προεκτεῖνον τὴν γραμμὴν Μεσολογγίου εἰς Ναύπακτον. Ὁποία τις εἶναι ἡ σημασία τῆς προεκτάσεως μέχρις Ἄρτης, δὲν θέλω νὰ καταπονήσω τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἐξηγήσω ὅσα εἶπον ἄλλοι συνάδελφοι. Ἐὰν ἡ σημασία τῆς ἐπεκτάσεως τῆς γραμμῆς Ἄρτης εἶναι μεγίστη ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς, εἶναι ἐπίσης μεγίστη ἀπὸ ἀπόψεως τῆς πολιτισμοῦ τῶν χωρῶν ἐκείνων, αἵτινες ἀπέχουσι τοῦ κέντρου καὶ εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐν ἰδιαιτέρῳ Βασιλείῳ ζῶσιν. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἶναι ἡ σημασία ἡ σπουδαιοτάτη, ἡ ἐθνική, ἐφ’ ὅσον κατορθώσωμεν νὰ προσεγγίσωμεν τὸ κέντρον τῆς δράσεως ἡμῶν τῆς ἐθνικῆς καὶ ἐκπολιτιστικῆς πρὸς τὰ ὅρια τῶν χωρῶν ἐκείνων, ἐν ταῖς ὁποίαις ἀμιγὴς εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμός. Ἐκτὸς ὅμως τῆς σπουδαιοτάτης σημασίας τῆς ἐπεκτάσεως πρὸς Ἄρταν εἶναι σπουδαία ἐπίσης καὶ κυριωτάτη ἡ συμπλήρωσις ταύτης, ἡ προέκτασις τῆς γραμμῆς ἀπὸ Μεσολογγίου μέχρι Ναυπάκτου. Ἂν κατορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα οὕτως ἑνιαῖον, θέλει ἐπιτύχει, ὥστε ἡ ἐπιβίβασις ἐμπορευμάτων καὶ ἐπιβατῶν, κυριώτατα ὅμως στρατιωτικῆς δυνάμεως, νὰ γίνεται ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος πολὺ ὀλιγωτέρου, ἐντὸς θαλάσσης κεκλεισμένης, ἥτις δὲν παρέχει δυσχερείας περὶ τὴν ἐπιβίβασιν καὶ ἀποβίβασιν διὰ τῶν συνήθων ἀτελῶν μέσων τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι. Πρὸ παντὸς ὅμως θὰ γίνεται ἐπιβίβασις καὶ ἀποβίβασις εἰς τὸν λιμένα τῆς Ναυπάκτου, ὅστις εὐρυνόμενος δύναται νὰ παρέχῃ πᾶσαν εὐκολίαν περὶ τὴν ἐκφόρτωσιν. Τὸ σπουδαιότερον ὅμως εἶναι ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ τμῆμα τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου τοῦ Ῥίου καὶ Ἀντιρρίου δύναται νὰ περιφρουρηθῇ δι’ ὀχυρώσεως τῶν δύο τούτων σημείων, οἱαδήποτε στρατιωτικὴ δύναμις δύναται ἀσφαλῶς νὰ μεταβιβασθῇ ἐκ τῶν πελοποννησιακῶν ἀκτῶν εἰς τὸν λιμένα τῆς Ναυπάκτου ἄνευ οὐδενὸς ἀντιπερισπασμοῦ. Διὰ λόγους λοιπὸν στενῶς συνδεομένους πρὸς τὴν ἄμυναν τοῦ Κράτους καὶ τὴν εὐκολίαν τῆς κινητοποιήσεως τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν δυνάμεων ἐνδείκνυται ὥστε ἀφετηρία μὲν νὰ ὑπάρξῃ ἡ Ναύπακτος, τέρμα δὲ ἡ Ἄρτα. Ἐπειδὴ δὲ μανθάνω ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας εἶναι ὑπὸ μελέτην συμβάσεις πρὸς ἐκμετάλλευσιν τῶν γραμμῶν, κατασκευαστέων διὰ συνδυασμοῦ τὸν ὁποῖον προτείνει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀκριβές, κρίνω ὀρθὸν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἐν οἱᾳδήποτε μελέτῃ, ἡ ὁποία θέλει συντελεσθῆ διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σιδηροδρόμου, δέον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως Μεσολογγίου. Τὸ Μεσολόγγιον μέχρι τοῦδε δὲν στέργει τὴν κατάστασιν ἥτις ἔχει δημιουργηθῆ διὰ τοῦ λιμένος Κρυονερίου, ὁλόκληρος δ’ ἡ πόλις τοῦ Μεσολογγίου προσβλέπει ὡς εἰς μέλλον σπουδαῖον τῆς πόλεως νὰ κατασκευασθῇ ὁ λιμὴν τοῦ Μεσολογγίου ἀπὸ τῆς θέσεως Τουρλίδος, πρὸς τοῦτο δ’ ἔχει καταρτισθῆ μελέτη ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων, ἥτις τὴν στιγμὴν ταύτην ἀπασχολεῖ τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Μεσολογγίου, προσπαθοῦσαν νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος. Ὀρθὸν δὲ θὰ εἶναι ἵνα ἡ Κυβέρνησις συντελέσῃ πρὸς ἀποφυγὴν ζημιῶν τῆς πόλεως Μεσολογγίου ἵνα γένηται ἡ ἐπέκτασις μέχρι Ναυπάκτου, ἀλλὰ συγχρόνως ληφθῇ μέτρον ἐπεκτάσεως μέχρι τοῦ λιμένος Μεσολογγίου. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἡ ἑταιρεία τῶν βορειοδυτικῶν σιδηροδρόμων καταγίνεται εἰς σύναψιν συμβάσεως, δι’ ἧς θέλει ἀναλάβει αὐτὴ τὴν ἐπέκτασιν τῆς γραμμῆς αὑτῆς μέχρι σημείου κειμένου ἐγγὺς τοῦ λιμένος, ζητεῖ δὲ συγχρόνως καὶ τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἐντὸς τῆς πόλεως Μεσολογγίου καὶ τὴν μετάθεσιν τοῦ σταθμοῦ. Λοιπὸν ἐφ’ ὅσον θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν τοιαῦτα ὠφελήματα θὰ εἶναι ὀρθὸν εἰς ἀντάλλαγμα νὰ ἐξαναγκασθῇ ἡ ἑταιρεία, ὅπως τὴν ἐντὸς τῆς πόλεως ἐπέκτασιν κανονίσῃ οὕτω πως ὥστε ἡ ἐπέκτασις νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ λιμένος Τουρλίδος.

§84Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, ἂν καὶ πρόκειται περὶ ζητήματος μᾶλλον τοπικοῦ μὴ θίγοντος τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μου, ὅπως διαφωτίσω τὴν Βουλὴν ἐξ ὅσων ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἔτυχε ν’ ἀντιληφθῶ. Καθ’ ἃ ἀντιλαμβάνομαι, ἡ γραμμὴ τὴν σήμερον ἐμελετήθη ὅπως ἔχῃ ὡς ἀφετηρίαν τὴν κοιλάδα τῆς Γαυρολίμνης, καὶ προχωροῦσα συναντᾷ τὴν ὁδὸν τὴν ὑπάρχουσαν πρὸς τὴν Ναύπακτον. Ἂν ἐξηκολούθει διὰ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς πρὸς τὴν Ναύπακτον, ἀντὶ νὰ στρέψῃ πρὸς τὴν παραλίαν Γαυρολίμνης, εἶναι ἀναμφισβήτητον τότε ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς ἀποστάσεως δὲν ἠδύνατο νὰ εἶναι 20 χιλιόμετρα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλ’ ὀλιγώτερα καὶ τοῦ ἡμίσεος αὐτῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ὁδὸς αὕτη πρὸς τὴν Ναύπακτον εἶναι σχεδὸν τετελεσμένη, καὶ δὲν ὑπολείπεται εἰμὴ στρῶσις τῶν χαλίκων καὶ ἡ τοποθέτησις τῶν σιδηρῶν ῥάβδων. Νομίζω ὅτι ἀληθῶς θὰ ἦτο ἀσύμφορον ν’ ἀφήσωμεν τὴν κεφαλὴν τῆς γραμμῆς εἰς τὴν κοιλάδα τῆς Γαυρολίμνης, διότι ἐν Γαυρολίμνῃ δὲν ὑπάρχει τίποτε σήμερον. Ἡ Ναύπακτος ἐξ ἄλλου εὑρίσκεται πολὺ πλησιέστερον πρὸς τὴν γραμμὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πατρῶν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ σιδηρόδρομος ἀρχόμενος ἐκ Ναυπάκτου θέλει ἔχει συμφέροντα πολὺ περισσότερα νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ δὴ καὶ τὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἄν ποτε ὑπάρξῃ ἀνάγκη. Τῳόντι ὁ σιδηρόδρομος οὗτος κατασκευαζόμενος θέλει διέλθει διὰ τοῦ Ἀντιρρίου, δηλ. διὰ τοῦ σημείου τοῦ εὑρισκομένου ὅσον ἔνεστι πλησιέστερον πρὸς τὴν Πελοπόννησον, εἰς ἀπόστασιν δηλ. δύο σταδίων· εἶναι οὕτως ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως, ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη μεταφορᾶς στρατοῦ, θὰ δύναται νὰ μεταφερθῇ ἐν διαστήματι ἐλαχίστῳ στρατὸς πολὺ περισσότερος ἢ ὅσος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταφερθῇ δι’ ἄλλου σημείου.

§85Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Εἶναι ἀνεγνωρισμένον ὅτι ἡ Ναύπακτος ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς αὑτῆς θέσεως εἶναι τὸ καθαυτὸ ἐπίνειον τῆς ὅλης δυτικῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, διότι καὶ εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὸ ἐμπόριον παρουσιάζει ὅλας τὰς δυνατὰς εὐκολίας. Ἡ ἀξία τῆς θέσεως τῆς Ναυπάκτου καὶ ὑπὸ τῶν Ἑνετῶν ἐξετιμήθη δεόντως καὶ ἐπὶ τῆς Τουρκοκρατίας· ἡ Ναύπακτος ἦτο ὁ κυριώτερος λιμὴν τῆς δυτικῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, καὶ ἔξωθεν αὐτῆς ἐγένοντο ναυμαχίαι πρὸς κατάκτησιν τῆς πόλεως. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἀνέκαθεν ἦτο ἀνεγνωρισμένη ἡ ἀξία αὐτῆς. Ἤκουσα νὰ γίνηται λόγος περὶ σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μέχρι Ναυπάκτου. Αὕτη εἶναι ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ δαπάνας μεγάλας καὶ χρόνον πολὺν, καὶ ἐπιχείρησις ἴσως ἀπωτέρου χρόνου. Ἐν τούτοις συνιστῶ δύο τινά. Πρῶτον ἡ ὁδός, ἡ ἀπὸ Μεσολογγίου μέχρι Ναυπάκτου, τῆς ὁποίας μόνον ἓν τμῆμα εἶναι ἡμιτελὲς, εἰς διάστημα πέντε ἕως ἓξ χιλιομέτρων τὸ τοιοῦτον τμῆμα δύναται νὰ συντελεσθῇ. Τὸ ἄλλο ὅμως νὰ συμπληρωθῇ δι’ ἁμαξιτοῦ ὁδοῦ, διότι ἀπὸ τὴν δυτικὴν Ἑλλάδα συγκοινωνία εἶναι τελείως ἀποκεκλεισμένη· δὲν ἔχει εἰμὴ ὁδοὺς ἡμιονικάς, αἱ ὁποῖαι εἰς πᾶν ἄλλο εἰσὶ χρήσιμοι παρὰ εἰς τὸ νὰ ἐξυπηρετῶσι τὴν συγκοινωνίαν. Πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ἡ διὰ θαλάσσης συγκοινωνία παρουσιάζει τι τὸ τελείως πρωτογενές. Πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ καλλιτέρας θαλασσίας συγκοινωνίας, διότι καὶ κίνδυνον διατρέχουσιν οἱ κάτοικοι κατὰ τὸν διάπλουν ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, καὶ προσέτι δυσκολίαι μεγάλαι παρεμβάλλονται εἰς τὴν ἐμπορικὴν καὶ ταχυδρομικὴν κίνησιν. Συνιστῶ νὰ ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τί ἐπὶ τέλους γίνεται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν Δημοσίων ἔργων ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀπὸ εἰκοσαετίας ἤρχισε καὶ μένει ἡμιτελής, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ λάβῃ μέριμναν περὶ τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας, διότι ἡ Ναύπακτος μένει ἀποκεκλεισμένη ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου καὶ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας.

§87Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν Βονίτσης τὸν θελήσαντα νὰ μειώσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἐπέστησε τὴν προσοχὴν αὐτῆς, δὲν ἔχω ν’ ἀπαντήσω τίποτε, διότι δὲν ἀπέμαθε τὰς ἕξεις τὰς ὁποίας εἶχεν. Ὅταν ἐγὼ ὁμιλῶ, δὲν ἀμύνομαι μόνον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς ἐπαρχίας μου, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἐπαρχίας· δὲν θὰ ὀκνήσω δὲ νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον ὀψέποτε τὸ καλέσῃ ἡ ἀνάγκη. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἀφορμὴ ἐδόθη ἐκ τοῦ ψηφίσματος τοῦ δημοτ. συμβουλίου τοῦ δήμου Ναυπακτίδος, ἂν πρέπει ὁ λιμήν, τὸν ὁποῖον ἡ ἑταιρεία τῶν δυτικῶν σιδηροδρόμων προτίθεται ἀσφαλῶς, λόγῳ ἀναποδράστου ἀνάγκης, νὰ μεταφέρῃ ἀπὸ τῆς θέσεως Κρυονερίου εἰς ἄλλην θέσιν, ἂν πρέπει, λέγω, νὰ μείνῃ εἰς τὸ σημεῖον ὅπου ἡ ἑταιρεία νομίζει προσφορώτερον πρὸς τὰ συμφέροντα αὐτῆς. Ἡ ἑταιρεία ἐπεμβαινούσης τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον, πρέπει νὰ ἐξαναγκασθῇ νὰ μεταφέρῃ τὸ σημεῖον τοῦ λιμένος ἀπὸ τῆς θέσεως Βασιλικῆς εἰς τὸν λιμένα τῆς Ναυπάκτου. Ὁλόκληρος ἡ Βουλή, οὐδ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐξαιρουμένης, εἶναι τῆς γνώμης ὅτι δὲν δύνανται νὰ παροραθῶσι τὰ συμφέροντα τῆς Ναυπακτίας καὶ ἰδίως τῆς Ναυπάκτου, διότι συντρέχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι, ὥστε ἡ ἑταιρεία καὶ ἄκουσα ἀκόμη νὰ ἐξαναγκασθῇ νὰ μεταφέρῃ τὸν λιμένα ἀπὸ τῆς θέσεως Βασιλικῆς εἰς τὴν Ναύπακτον. Τοῦτο δ’ ἔπρεπεν αὐτὴ ἡ ἑταιρεία νὰ πράξῃ, διότι ἄλλως δὲν ὑφίσταται ἡ ἑταιρεία τῶν δυτικῶν σιδηροδρόμων, διότι οὐ μόνον ἐν καιρῷ χειμῶνος ἀλλὰ καὶ ἐν καιρῷ θέρους δὲν δύναται νὰ πλησιάσῃ ὁ σιδηρόδρομος πλέον, ὁσάκις ἐπικρατεῖ ὁ γνωστὸς ἄνεμος τῆς ξηρᾶς εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ἀπόψε ὁ χρόνος ἐκεῖνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀφορμὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ γενικοῦ δικτύου τῶν σιδηροδρόμων ἀνὰ τὸ Κράτος καὶ ποῦ συντρέχουσι στρατιωτικοὶ λόγοι ἢ ὄχι. Ἐγὼ λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τοῦ ψηφίσματος συνηγόρησα καὶ συνηγορῶ ἐνθέρμως, ὅπως μὴ παροραθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ λιμένος Ναυπακτίας, ὥστε ὁλόκληρον τμῆμα τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἄνευ συγκοινωνίας, οὐδὲ τὰ συμφέροντα αὐτῆς τῆς ἑταιρείας, τὰ ὁποῖα συμπίπτουσι πρὸς τὰ τῆς Ναυπακτίας.

§88ΣΠ. ΡΑΓΚΟΣ. Ἀδικεῖ τὴν ἀντίληψίν του ὁ κ. συνάδελφος νομίζων ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ μειώσω τόσον σπουδαῖα ζητήματα ἀφορῶντα ἐμὲ καὶ τοὺς ἐκ τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτὰς καὶ ὅλον τὸ Κράτος. Ὄντως ὁ σιδηρόδρομος Ναυπακτίας πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ πρέπει σοβαρῶς νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ γίνῃ οὗτος, καθόσον πρόκειται περὶ στρατιωτικῆς γραμμῆς ἐξυπηρετούσης καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ τῆς Ναυπακτίας, τῆς ὁποίας μὲ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ἀντιπρόσωπος καὶ ἐγώ, ἂν ἐκλεγῶ. Ὥστε ὁ κ. Τσιτσάρας ἀδικεῖ τὴν ἀντίληψίν του νομίζων ὅτι θέλω νὰ μειώσω τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος.

§89Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Μετὰ μεγάλης προσοχῆς ἤκουσα τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ ὁμολογῶ ὅτι καὶ δύναμιν λόγου καὶ ἐπιχειρημάτων εἶχον ὅσα ἐλέχθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Ναυπακτίας. Νομίζω δ’ ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τῶν κυρίων συναδέλφων θέλουσι συμβάλει, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ πρόνοιαν καὶ μέριμναν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλ’ ἃς μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ παρατηρήσω εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἐξήτασαν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν στρατιωτικήν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει δὲν ἔχει τόσην μεγάλην ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον τὸ οἰκονομικόν, ἐὰν δ’ ἡ Κυβέρνησις ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως, νομίζω ὅτι μόνον ἐπὶ τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας Πηλίου δύναται νὰ συζητήσῃ....

§90ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ἆ!

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς γραμμῆς Ναυπάκτου. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§92Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Θὰ τελειώσω ἀμέσως. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα πολλάκις ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν σιδηροδρόμων τῆς δυτικῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὸ ταχύτερον πρόνοιαν, ἀλλὰ τονίζω ὅτι τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ἐξυπηρετεῖται πλειότερον παντὸς ἄλλου διὰ τοῦ σιδηροδρόμου τοῦ Πηλίου.

§93Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εὑρίσκω ἐντελῶς ἄσκοπον τὴν συζήτησιν καὶ πρόωρον, διότι οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως εὐτυχήσῃ καὶ κατορθώσῃ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ σιδηροδρομικοῦ συμπλέγματος τῶν διαφόρων σημείων τοῦ Κράτους. Ἐπίσης γινώσκει καλῶς πάσας τὰς γραμμὰς καὶ τὰς ἀνάγκας ἑκάστης τούτων ἀπὸ διαφόρους ἀπόψεις ἐξετάζουσα τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα χρήματος καὶ θὰ ηὐχόμην, ὅπως εὐτυχήσῃ τὸ οἰκονομικὸν αὐτῆς πρόγραμμα, ἵνα δι’ αὐτοῦ ἐπιτευχθῇ δάνειον μέγα, δι’ οὗ αἱ πολλαπλαῖ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους θέλουσι πληρωθῆ, μεταξὺ τῶν ὁποίων καταλέγονται καὶ αἱ σιδηροδρομικαὶ γραμμαί. Ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. συναδέλφους νὰ συστήσωσιν εἰς αὐτήν, εἶναι, ὅπως περιλάβῃ πίστωσιν διὰ τὴν μελέτην τῶν διαφόρων γραμμῶν, διότι ἄνευ πιστώσεως δὲν θὰ γένηται ἡ μελέτη, καὶ ἑπομένως, ἂν εὐτυχήσῃ ὁ τόπος καὶ ἔλθῃ στιγμή, καθ’ ἣν θὰ δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς σκέψεις της καὶ τὰς ἀποφάσεις της ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὰς σιδηροδρομικὰς ταύτας γραμμὰς, νὰ εἶναι ἑτοίμη ἡ μελέτη, διότι ἄνευ αὐτῆς θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀδιεξόδου.

§94Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἠκούσαμεν ἄλλοτε τοῦ μεγάλου πολίτου τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ἀοιδίμου Τρικούπη, τὸν ὁποῖον ὑπεδέχθημεν ἐν Ἰτέᾳ, λέγοντος ὅτι ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Μεσολογγίου–Ἀγρινίου πρέπει νὰ προεκταθῇ ὄχι μόνον μέχρι Ναυπάκτου, ἀλλὰ μέχρις Ἰτέας, διότι οὕτω συμπληροῦται τὸ σιδηροδρομικὸν δίκτυον τῶν βορειοδυτικῶν σιδηροδρόμων τῆς Ἑλλάδος· οὕτω θὰ ἔχωμεν πλήρη συγκοινωνίαν τῆς Στερεᾶς ἐν γένει Ἑλλάδος, συνενουμένου ἀμέσως τοῦ σιδηροδρόμου τούτου μετὰ τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Λαρίσης. Τὴν γνώμην ταύτην εἶχε καὶ ὁ ἀοίδιμος Δεληγεώργης. Πολλάκις δὲ ταύτην ἐξεδήλωσαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ οἱ ἀοίδιμοι καὶ μεγάλοι τῆς Ἑλλάδος πολῖται Δηλιγιάννης καὶ Κουμουνδοῦρος, λέγοντες ὅτι ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν καὶ ἔποψιν ἀσφαλείας καὶ συγκοινωνίας ὁ σιδηρόδρομος Ἰτέας–Μπράλου–Λαρίσης εἶναι ὁ προτιμότερος.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλο θέμα.

§96Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Πρόκειται βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου–Ναυπάκτου. Πολὺς λόγος σχετικῶς ἐγένετο ἐνταῦθα εἰς ἄλλας περιόδους τῆς Βουλῆς καὶ πολλοὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ὑπέδειξαν ὅτι ἡ ὁδὸς Ἰτέας–Μπράλου–Λαρίσης εἶναι ἡ μόνη ὁδὸς διὰ τῆς ὁποίας δύναται νὰ συγκοινωνήσῃ ἐν ὥρᾳ πολέμου ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς ἀσφαλῶς μετὰ τῆς Θεσσαλίας. Καὶ ἡ διακλάδωσις Ἰτέας–Μπράλου ἐψηφίσθη καὶ εἶναι νόμος τοῦ Κράτους. Ὁ σιδηρόδρομος ὁ διὰ τῆς Ναυπάκτου–Ἰτέας θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ συνδέσῃ ἀμέσως τὸν σιδηρόδρομον Ἄρτης–Ἀγρινίου–Μεσολογγίου–Ἰτέας μετὰ τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Λαρίσης. Τοιοῦτον δίκτυον ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τὰ ἀληθῆ, τὰ πραγματικὰ τοῦ ἔθνους. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ περιορισθῇ μέχρι Ναυπάκτου, διότι δὲν θὰ προσφέρῃ καὶ ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν καὶ ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας τὰς ὑπηρεσίας, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην. Ὁ λιμὴν τῆς Ναυπάκτου εἶναι καλός, ἀλλὰ πολὺ μικρός, ὅπως δεχθῇ στόλους καὶ στρατοὺς ἐν ἀνάγκῃ, ἐνῷ ὁ λιμὴν τῆς Ἰτέας εἶναι ὁ μεγαλείτερος καὶ ἀσφαλέστερος λιμὴν τοῦ Κράτους. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτηται νὰ κάμῃ τοιαύτην μελέτην, πρέπει νὰ ἐπεκτείνῃ ταύτην μέχρι τῆς Ἰτέας, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς γνώμας τῶν μεγάλων καὶ ἀοιδίμων ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσητε, κ. Τάκη, σχετικῶς πρὸς τὸν σιδηρόδρομον Ναυπάκτου;

§98ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Περὶ Καλαμπάκας.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε εἶναι ἄσχετον τὸ θέμα, καὶ ἐγγραφῆτε διὰ μεθαύριον.

§100Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θ’ ἀπαντήσῃ;

§101Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν κρίνῃ τις τὰ λεχθέντα ὡς εὐχάς, βεβαίως ταῦτα εἶναι λαμπρά, καὶ εὐτυχὴς θὰ εἶναι ὁ Ὑπουργός, ὅστις ἤθελε τὰ πραγματοποιήσει. Διότι ἀληθῶς τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας εἶναι ζήτημα πολιτισμοῦ, ζήτημα ἀσφαλείας, ζήτημα οἰκονομικόν, ζήτημα προάγον ἐν γένει τὰς κοινωνίας. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν πᾶς Ὑπουργὸς διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον αἱ εὐχαὶ αὗται καὶ αἱ ἐπιθυμίαι δὲν παρεμποδίζονται ὑπὸ οἰκονομικῶν λόγων, βεβαίως θὰ ἦτο ἄξιος πάσης καταδίκης, ἐὰν πρὸς τοιαῦτα ἔργα δὲν εἶχεν ὅλην τὴν πριτοχὴν αὑτοῦ ἐστραμμένην. Πᾶς Ὑπουργός, ἐὰν εἶναι ἄξιος τοῦ ὀνόματος τούτου, θ’ ἀποβλέψῃ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας διὰ τῆς προαγωγῆς τῶν κλάδων, τοὺς ὁποίους διοικεῖ. Ἀλλ’ ὑπὲρ τὰς εὐχὰς καὶ τὰς ἐπιθυμίας τῶν διοικούντων εἶναι ἡ ἀνάγκη τῶν χρημάτων, ἥτις περιστέλλει τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὰς εὐχὰς ἐντὸς τοῦ δυνατοῦ ὁρίου. Καὶ παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις τοῦ κανόνος τούτου. Πάντες ἔχομεν τὴν ἐπιθυμίαν καὶ ἐξεδήλωσαν ταύτην ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ οἱ διευθύναντες τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ εἰκοσιπενταετίας καὶ πλέον, τὰ δὲ τελεσθέντα ἔργα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς συγκοινωνίας κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο τῆς τελευταίας εἰκοσιπενταετηρίδος μαρτυροῦσιν ὅτι δὲν ἔλειψεν οὔτε ἡ ἐπιμέλεια οὔτε ὁ πατριωτισμὸς οὔτε ἡ φροντὶς ἐκ τῶν διευθυνόντων τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν βουλευομένων ἐνταῦθα νὰ ψηφίσωσι προθύμως τὰς θυσίας, ὅσαι ἦσον ἀπαραίτητοι πρὸς βελτίωσιν τῆς συγκοινωνίας τοῦ τόπου. Καὶ σήμερον δυνάμεθα καυχώμενοι νὰ εἴπωμεν ὅτι πολὺ συντελέσαμεν ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὁδοποιΐας καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας. Πρὸ ὀλίγου ἐπερατώθη ἡ σπουδαιοτάτη γραμμὴ Λαρίσης–Τσάγεζι, οὕτω δὲ δυνάμεθα εὐλόγως προσδοκῶντες νὰ περιμένωμεν τὴν ἕνωσιν μετὰ τῆς λοιπῆς Εὐρώπης, ἥτις πολλὰ ἀγαθὰ θὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν χώραν καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν καὶ πρὸ παντὸς ὑπὸ τὴν ἔποψιν ὅτι εἶναι δυνατόν, εὐκόλου καθισταμένου τοῦ ταξιδίου μέχρι τῆς κλασσικῆς ἡμῶν γῆς, νὰ γνωρισθῶμεν παρὰ τῶν ἐν τῇ δυσμικῇ Εὐρώπῃ λαῶν τελείως, διότι, ἂν ἡμεῖς γνωρισθῶμεν οἷοι πράγματι εἴμεθα καὶ ὄχι οἷοι παριστάμεθα ὑφ’ ἡμῶν αὐτῶν πολλάκις, βεβαίως ἔχομεν πολλὰ νὰ ὠφεληθῶμεν. Ἤδη αἱ ἐπιθυμίαι, ὡς εἶπον, διετυπώθησαν καὶ αἱ ἐπιθυμίαι ἀνέπτυξαν τέλειον δίκτυον σιδηροδρομικόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἐν Ἑλλάδι, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι τὸ εἰς τὴν χώραν ἁρμόζον. Τίς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ἡ προέκτασις τῆς γραμμῆς μέχρις Ἄρτης ὑπηρετεῖ οὐ μόνον τὴν συγκοινωνίαν, ἀλλ’ ὑπηρετεῖ πολλαπλῶς τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας; Καὶ τίς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἀσφαλέστερον θὰ ἦτο ἂν ἀρχὴ τῆς γραμμῆς ταύτης θὰ ἦτο ἐντεῦθεν τοῦ Ῥίου καὶ Ἀντιρρίου διὰ πολλοὺς λόγους;

§102Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἀμφισβητῶ.

§103Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ ἀμφισβητῶ. Καὶ τίς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι πληρέστερον θὰ ἦτο τὸ συμπλήρωμα, ἂν φθάσωμεν μέχρις Ἄρτης, ὡς ἐπιθυμεῖ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Βάλτου; Ταῦτα πάντα, Κύριοι, εἶναι θέματα τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ἀλλά, ὡς προεῖπον, εἶναι ζητήματα δαπάνης καὶ περὶ τούτου κυρίως πρόκειται, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἔχουσα πᾶσαν τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἀσχοληθῇ, μετὰ δὲ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἂν καὶ ὑμεῖς πεισθῆτε, ὡς εὔχομαι, ἂν τὰ πράγματα ἀποδείξωσιν, ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑποστῇ νέας δαπάνας, δαπάνας παραγωγικάς, διότι αἱ δαπάναι πρὸς ὑποστήριξιν τῆς συγκοινωνίας εἶναι αἱ πρώτισται καὶ αἱ παραγωγικώτεραι, εὐτυχὴς θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις τότε, ἂν ἐζήτει παρ’ ὑμῶν τὴν ἄδειαν, ὅπως συνάψῃ δάνειον πρὸς πραγματοποίησιν ὄχι ὅλων τῶν πόθων τούτων, ἀλλ’ ὅσων αἱ περιστάσεις ἤθελον τὸ ἐπιτρέψει, τότε δὲ βεβαίως θέλομεν συζητήσει πάντα ταῦτα καὶ ἴσως εὑρεθῶμεν πάντες σύμφωνοι νὰ πραγματοποιήσωμεν ὅ,τι ἐνταῦθα πάντες εὐχόμεθα.

§104Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Βεβαίως τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα καθαρῶς οἰκονομικὸν προκειμένου περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου, δὲν ἦτο δὲ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἠγνόει ἡ Βουλὴ καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ πιστοποιήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡμεῖς εἴχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι προκειμένου περὶ γραμμῆς, οἵα ἡ γραμμὴ Μεσολογγίου–Ἀγρινίου–Ἄρτης, ἡ Κυβέρνησις θὰ προῆλθεν εἰς σκέψεις καὶ εἰς μελέτας ἐξ ἄλλων λόγων καὶ θὰ εἶχε πορίσματα ἤδη. Δὲν πρόκειται περὶ ἐξυπηρετήσεως ἁπλῶς τοπικῶν ἀναγκῶν ἢ ἀναγκῶν βελτιώσεως τῶν ὅρων τῶν κοινωνικῶν διὰ τῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἔργου μελετηθέντος πρὸ ἐτῶν ὑπὸ ἔποψιν καθαρῶς στρατιωτικήν, ὑπὸ ἔποψιν καθαρῶς ἐθνικήν. Καί, ἀφοῦ, Κύριοι, ἐμελετήθη τὸ ἔργον τοῦτο καὶ ἐκρίθη ὡς ἀπαραίτητον εἰς πρώτην δοθησομένην οἰκονομικὴν εὐκαιρίαν νὰ συντελεσθῇ, ἀνεμένομεν ἡμεῖς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀκούσωμεν ὅτι προέβη εἰς μίαν ἀπόφασιν καὶ ἔλαβε τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως, ὅταν ἐπιστῇ αὐτὴ ἡ ἁγία στιγμὴ τῆς οἰκονομικῆς βελτιώσεως, εἶναι τὰ πάντα συμπεπληρωμένα καὶ αἱ μελέται καὶ ὅλα καὶ ὑπολείπηται μόνον ἡ κατασκευή. Λοιπὸν τοῦτο ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Βεβαίως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσιν ὅλοι οἱ σιδηρόδρομοι διὰ μιᾶς, τοῦτο γνωρίζομεν, ἀλλ’ ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν τί σκέπτεται περὶ τῆς γραμμῆς ταύτης καὶ ἂν προῆλθεν ἡ Κυβέρνησις εἰς σκέψεις ἢ μελέτας περὶ προεκτάσεως ἢ ὄχι καί, ἂν πράγματι προῆλθεν, ἂν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἀφετηρία τοῦ σιδηροδρόμου τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τὸ Κρυονέριον. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν θεμάτων περιμένω ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀπάντησιν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας ἔχει τὸν λόγον περὶ τῶν λιμενικῶν ἔργων Μεγάρων.

§106Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πόλις τῶν Μεγάρων ἀπὸ μακροῦ χρόνου κατεῖδε τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκτελέσεως διαφόρων λιμενικῶν ἔργων καὶ ἰδίᾳ τῆς κατασκευῆς λιμενοβραχίονος εἰς τὸν λιμένα Μεγάρων διὰ νὰ καταστῇ ἐφικτὴ ἡ εἰς αὐτὸν προσέγγισις πλοίων καὶ ἐν γένει ἡ διὰ θαλάσσης συγκοινωνία ἀποβῇ τακτική. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διὰ τῆς ἐπιβολῆς βαρυτάτων λιμενικῶν φόρων καὶ τῆς χρηστῆς καὶ συνετῆς διαχειρίσεως τῶν λιμενικῶν χρημάτων κατώρθωσε νὰ συγκεντρώσῃ ἀρκετὸν χρηματικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς δαπάνας, διὰ τῆς ἐπιμεμελημένης δὲ μελέτης διὰ τὰ ἔργα ταῦτα κατωρθώθη νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ δημοπρασία καὶ ἐπιτευχθῇ ἡ κατακύρωσις ἐπ’ ὀνόματι ἐργολάβου τινός, τοῦ ὁποίου ἀγνοῶ τὸ ὄνομα, ἀλλὰ περὶ τοῦ ὁποίου ἔμαθον ὅτι εἶναι ἐπιτηδειότατος νὰ παραβιάζῃ πάντα ὅρον καὶ πᾶσαν συμφωνίαν καὶ ἀκόμη ἐπιτηδειότερος εἰς τὸ νὰ ἐξουδετεροῖ καὶ χαλαροῖ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν Ἀρχῶν διὰ μεθόδου γνωστῆς εἰς πάντα ἐργολάβον. Ὁ κυριώτερος ὅρος τῆς συγγραφῆς τοῦ ἔργου ἦτο ὅπως ἡ τοποθέτησις τῶν ὀγκολίθων εἰς τὸν βυθὸν τῆς θαλάσσης γίνῃ διὰ πλωτοῦ μηχανήματος, ὥστε νὰ γένηται αὕτη ἀσφαλὴς καὶ στερεά, ἐπίσης δὲ καὶ τὰ τοιχώματα καὶ αἱ πλευραὶ τοῦ λιμενοβραχίονος νὰ ὦσι στερεαί. Ἀλλ’ ὁ ἐργολάβος ἤρχισεν ἀπὸ ἡμερῶν πολλῶν νὰ τοποθετῇ τοὺς λίθους εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε περιφρονῶν τὰς διαμαρτυρίας καὶ συστάσεις τῶν μελῶν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ πρὸ τῆς καταφώρου ταύτης παραβιάσεως τῶν ὅρων τῆς δημοπρασίας ἠναγκάσθη, διὰ τῆς βίας μάλιστα, νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον καὶ τηλεγραφικῶς διεμαρτυρήθη καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ πρὸς τὸν νομομηχανικὸν καὶ πρὸς ὅλας τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς καὶ ἐζήτει ὁδηγίας. Ἀλλὰ παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ὁ μετά τινας ἡμέρας προσελθὼν ἐπὶ τόπου νομομηχανικὸς ἀντὶ νὰ ὑποδείξῃ τὰ καθήκοντα εἰς τὸν ἐργολάβον καὶ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς καλὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἀπεναντίας κατεγίνετο νὰ πείσῃ τὰ μέλη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸ νὰ ὑποχωρήσωσιν ἐπικαλούμενος τὴν ἐπιείκειαν αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ἐργολάβου, διότι, ἔλεγεν, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις προυξένει πολλὰς ζημίας διὰ τὸν ἐργολάβον καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ προσπορισθῇ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς προϋπολόγισε, συνεβούλευε δ’ αὐτοὺς νὰ ἀφήσωσι τὸν ἐργολάβον ἐλεύθερον ὅπως ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον κατ’ οἰκείαν βούλησιν καὶ ὑπεδείκνυε τρόπον τινὰ ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐπεμβαίνωσιν εἰς τὸ ἔργον τοῦ ἐργολάβου, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου δύνανται νὰ φέρωσι παρατηρήσεις. Κατάπληκτα τὰ μέλη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς πρὸ τῆς στάσεως ταύτης τοῦ νομομηχανικοῦ ἠναγκάσθησαν νὰ ὑποχωρήσωσι καὶ οὕτω τὸ ἔργον ἐξηκολούθησεν ἐκτελούμενον ἄνευ ἐπιβλέψεως τελείως ἀντικανονικῶς, οὕτω δ’ ὁ ἐργολάβος ἐπληρώνετο διάφορα ποσὰ διὰ τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας ὁ νομομηχανικὸς παρελάμβανεν ἀνεξετάστως καὶ διέτασσε τὴν ἐξόφλησιν καὶ τὴν πληρωμὴν διαφόρων ποσῶν. Ἤδη, ὁπότε τὸ ἔργον βαίνει εἰς τὸ τέρμα, καθίστανται καταφανεῖς εἰς πάντα αἱ ἐλλείψεις καὶ βάσιμοι οἱ προβλέψεις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, διότι, ὅπως ἐτοποθετήθησαν οἱ ὀγκόλιθοι, ἡ θεμελίωσις τοῦ λιμενοβραχίονος εἶναι χαλαρὰ καὶ μετ’ ὀλίγον χρόνον θέλει παρασυρθῇ ὑπὸ τῆς θαλάσσης, τὰ δὲ τοιχώματα καὶ οἱ βραχίονες εἶναι κατεσκευασμένοι εἰς τρόπον ὥστε οὔτε ἡ προσέγγισις καθίσταται ἐφικτὴ οὔτε ἡ διὰ θαλάσσης συγκοινωνία διευκολύνεται, ὥστε νὰ βεβαιῶσι πάντες ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ ἐξετελοῦντο τὰ ἔργα, διότι, ὡς ἐξετελέσθησαν μᾶλλον βλάπτουσι τὸν λιμένα. Ἐνῷ δὲ ταῦτα πάντα προσπίπτουσιν εἰς τὴν ἀντίληψιν παντός, μόνον ὁ νομομηχανικὸς καὶ αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαὶ ἐθελοτυφλοῦσι καὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ παραλάβωσι τὸ ἔργον καὶ προβῶσιν εἰς τὴν ὁλοσχερῆ ἐξόφλησιν τοῦ ἐργολάβου. Δεύτερος ὅρος σπουδαιότερος ἦτο ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἐντὸς ὀκταμήνου προθεσμίας· ἐν τούτοις, καίτοι τοῦτο ἤρξατο ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1908, δὲν ἐπερατώθη εἰσέτι, διότι αἱ ἐργασίαι ἐσταμάτησαν καὶ εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῶν μελῶν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς οὐ μόνον κωφεύουσιν, ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐνθαρρύνουσι τὸν ἐργολάβον, ἐπιβραδύνουσι δὲ τὸ ἔργον, διὰ νὰ δικαιολογῶσι τὰς ὑπερόγκους δαπάνας τῆς μεταβάσεως ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Μέγαρα καὶ διατηρῶσιν ἕνα ἐπιστάτην τῶν Δημοσίων ἔργων, ὁ ὁποῖος ἀντὶ νὰ ἐξασφαλίζῃ τὰ συμφέροντα τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς τοὐναντίον συνεμάχησε μὲ τὸν ἐργολάβον καὶ τὸν ἐνθαρρύνει εἰς τὴν παραβίασιν τῶν ὅρων τῆς συγγραφῆς τῶν ὑποχρεώσεων. Διὰ τῆς παρατάσεως τῶν ἔργων τούτων κινδυνεύουσι νὰ ἐξαντληθῶσιν ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιβλέψεως τῶν τακτικῶν δαπανῶν· οὕτω ἐξηντλήθη τελείως τὸ λιμενικὸν ταμεῖον καὶ δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ ἡ κατάστασις αὕτη. Ἡ ἀχαρακτήριστος διαγωγὴ τοῦ ἐργολάβου καὶ τοῦ νομομηχανικοῦ ἐξήγειρε τοὺς κατοίκους τῶν Μεγάρων εἰς ἀγανάκτησιν, οἵτινες ἀπολέσαντες πᾶσαν ἐλπίδα περὶ ἐπεμβάσεως τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν ἀπειλοῦσι νὰ ῥίψωσιν εἰς τὴν θάλασσαν καὶ τὸν ἐργολάβον καὶ τὸν νομομηχανικόν, ἵνα τὰ σώματα αὐτῶν ῥιπτόμενα εἰς τὸν βυθὸν τῆς θαλάσσης χρησιμεύσωσιν ὡς ἐρείσματα τοῦ λιμενοβραχίονος. Ταῦτα πάντα, κύριε Πρόεδρε, καταγγέλλων ἀναμένω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πεποιθὼς εἰς τὴν ἐγνωσμένην αὐστηρότητα αὐτοῦ, ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ συντόνως καί, ἂν πεισθῇ περὶ τῆς βασιμότητος τῶν καταγγελλομένων, θὰ πατάξῃ τὴν κακοήθειαν, ἡ ὁποία προστιθεμένη εἰς τὰ σκάνδαλα τῶν Δημοσίων ἔργων πείθει πάντας ἡμᾶς, ὅτι ἐπέστη πλέον ὁ καιρός, ὅπως λάβωμεν μέτρα καὶ θέσωμεν τὸν δάκτυλον εἰς τὴν πυορροοῦσαν αὐτὴν πληγήν, ἥτις κατέστη φαγέδαινα τοῦ δημοσίου ταμείου.

§107Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὰ λεχθέντα, κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Θηβῶν ἀποτελοῦσι βαρυτάτην κατηγορίαν κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ θὰ πράξω ὅ,τι εἰς ἐμὲ ἐπιβάλλεται πρὸς περιστολὴν καταχρήσεων, ἂν πράγματι ἐγένοντο τοιαῦται. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὴν ἐπιτροπήν, εἰς ἣν παρεπέμφθησαν τὰ νομοσχέδια περὶ Δημοσίων ἔργων, νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, διότι ἀρκετὸς πλέον παρῆλθε καιρός.

§108Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν;

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· εἶναι ἀντικανονικόν. Ὁ κ. Βαφειαδάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν ἁμαξηλατῶν Σύρου.

§110ΣΤ. ΒΑΦΕΙΑΔΑΚΗΣ. Ὑπεβλήθη, κύριε Πρόεδρε, ἀναφορὰ τῶν ἁμαξηλατῶν Σύρου, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως περιληφθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ἁμαξηλατῶν Ἀθηνῶν. Προβαίνουσιν εἰς τὴν παράκλησιν ταύτην, διότι συνεστάθη ἑταιρεία αὐτοκινήτων ἐν Σύρῳ πρὸς ἐκμετάλλευσιν, ὡς ἐκ τούτου δὲ οἱ ἐπιτηδευματίαι οὗτοι βλέπουσι τὰς προσόδους των ἐλαττουμένας καὶ παρακαλοῦσι νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀπόντος ὅμως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ κάμω τὰς δεούσας συστάσεις. Ἤδη παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διατάξῃ τὸν νομομηχανικὸν τοῦ νομοῦ Κυκλάδων νὰ συντάξῃ προϋπολογισμὸν τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς προφύλαξιν τῶν ὁδῶν, διότι πολλὰ μέρη ἐπικίνδυνα στεροῦνται τοιχωμάτων καὶ πολλὰ δυστυχήματα θὰ συμβῶσι. Τὴν σύστασίν μου ταύτην παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐκτελέσῃ χάριν τῆς συγκοινωνίας τῆς πόλεώς μας.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαριάδης ἔχει τὸν λόγον περὶ τῶν ὑπογραμματέων τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων καὶ εἰδικῶς τῶν ἀνακριτικῶν γραφείων.

§112ΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Πολλάκις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, κ. Πρόεδρε, ἐγένετο λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν ὑπογραμματέων τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων καὶ τῶν ἀνακριτικῶν γραφείων, διάφοροι δὲ Ὑπουργοὶ ἀναγνωρίσαντες τὴν δικαίαν ἀξίωσιν τῶν ὑπογραμματέων ὑπεσχέθησαν ὅτι θὰ λάβωσι σχετικὴν πρόνοιαν, ἂν δὲ δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Στεφάνου καὶ εἰργάσθη περὶ αὐτῶν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω, ἐξ ὀνόματος τῶν ὑπογραμματέων, τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ λαμβάνηται πρόνοια περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως αὐτῶν τῶν ὑπογραμματέων, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ προσφέρουσι πολλὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ἐν τούτοις ἀδικοῦνται, λαμβάνοντες μισθὸν 60 ἢ 90 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ποσὸν δηλ. ὅσον καὶ ὁ τελευταῖος ἡμερομίσθιος ἐργάτης δύναται ν’ ἀποκερδαίνῃ διὰ τῆς ἐργασίας του, ἐργάτης ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τοσαύτας ὑποχρεώσεις, ὡς οἱ ὑπογραμματεῖς, τοὺς ὁποίους θέλομεν καὶ ἀξιοπρεπεῖς καὶ ἐντίμους. Τὰ δὲ ἀντιγραφικὰ ἀποκερδαίνουσιν οἱ γραμματεῖς τῶν Δικαστηρίων, ὡς ὁ γραμματεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος, ὡς λέγεται, ἀποκερδαίνει 2000 καὶ 3000 δραχ. κατὰ μῆνα, ἀποκερδαίνει δὲ τὰ ποσὰ ταῦτα ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν ἁρμοδίων ὑπογραμματέων. Ἰδιαιτέρως νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν ὑπογραμματέων τῶν ἀνακριτικῶν γραφείων, οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνουσι ξηρὸν τὸν μισθὸν αὐτῶν, οὐδὲν δὲ ἐκ τῶν ἀντιγραφικῶν, ὡς οἱ τοῦ πολιτικοῦ τμήματος.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγ. Σλῆμαν ἔχει τὸν λόγον περὶ ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προνομίου...

§114ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε· δὲν ζητῶ τὸν λόγον· μόνον τὴν ἔκθεσιν ὑποβάλλω τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἐφευρέσεως ἐλαιοεκπυρηνωτικοῦ μηχανήματος εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην Ἀχιλλέα Κούπαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον, περὶ παραχωρήσεως τοῦ ζητουμένου προνομίου ὑπὸ τοῦ κ. Τασοπούλου, θέλει ὑποβάλει τὴν ἔκθεσίν της ἡ ἐπιτροπὴ κατ’ ἄλλην ἡμέραν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γεν. Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Δημήτριος». Ὁ κ. Βρ. Λεώπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πληρωμῆς κατὰ δόσεις τῶν φόρων περιβολίων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν». Ὁ κ. Ἀλ. Πονηρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητ. τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 564–566). Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης ἀπευθύνει τὴν κάτωθι ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης· «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐνηργήθησαν αἱ κατὰ τοῦ τέως ἀστυνόμου Σκοπέλου ἀνθυπομοιράρχου Παναγιώτου Γεντίμη πρὸς τὴν εἰσαγγελικὴν Ἀρχὴν Βόλου ἐγχειρισθεῖσαι μηνύσεις πολλῶν κατοίκων Σκοπέλου, ἤτοι 1) τῶν Σταματίου Ἀστεριάδου, Ἰ. Γεωργάρα καὶ Φιλ. Βαλσαμάκη διὰ διαφόρους παραβάσεις ἀστυνομικῶν καθηκόντων, γενομένας ἐν Σκοπέλῳ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον ἐνεστῶτος ἔτους, ὧν ἕνεκα καὶ μετετέθη ἐκ Σκοπέλου, 2) τοῦ Ῥηγίνου Δελακιάρη ἐπὶ ἀδίκῳ ἐπιθέσει καὶ τραύμασι, 3) τοῦ ἰδίου δημάρχου Σκοπέλου δι’ ἄλλας ἐγκληματικὰς αὐτοῦ πράξεις κλπ., ὁποῖον τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀνακρίσεων καὶ διὰ τίνα λόγον δὲν εἰσήχθη οὗτος εἰς δίκην, ἀφοῦ κατὰ νόμον αἱ τοιαῦται παραβάσεις εἰσάγονται εἰς πρώτην δικάσιμον τοῦ Πλημμελειοδικείου. Παρακαλῶ, ὅπως μετὰ τὴν δοθησομένην ἀπάντησιν ἐγγραφῶ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου». Ὁ ἴδιος βουλευτὴς κ. Μ. Στεφανίδης ἀπευθύνει τὴν κάτωθι ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν διετάχθη ἡ δέουσα διοικητικὴ ἀνάκρισις κατὰ τοῦ τέως ἀστυνόμου Σκοπέλου Π. Γεντίμη καταγγελθέντος εἰς Ὑπουργὸν καὶ Ἀρχηγεῖον ὑπὸ δημάρχου Σκοπέλου καὶ ἄλλων τὰ πρῶτα φερόντων ἐν Σκοπέλῳ πολιτῶν ἐπὶ διαφόροις παραβάσεσι καθηκόντων καὶ ἄλλαις πράξεσιν ἀσυμβιβάστοις τῷ ἀξιώματι αὐτοῦ, ἐκτελεσθείσαις κατὰ παρελθόντα καὶ προπαρελθόντα μῆνας, ἂν ἐβεβαιώθησαν τὰ καταγγελθέντα, ἂν ἐζητήθη καὶ ἐπεβλήθη αὐτῷ ἡ δέουσα πειθαρχικὴ τιμωρία, καταθέσῃ δὲ τὰ ἀπαιτούμενα ἔγγραφα, ὅπως κρίνῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν προϊσταμένων τοῦ ἀστυνόμου Ἀρχῶν καὶ περὶ τῶν πράξεων τοῦ καταγγελθέντος ἀστυνόμου Π. Γεντίμη· μετὰ δὲ τὴν ἀπάντησιν καὶ κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων παρακαλῶ ὅπως ἐγγραφῶ ἐν τῷ πίνακι τῶν ἐπερωτήσεων πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης». Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἔχομεν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταλλείων». Ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ὁ κ. Καβαλιεράτος.

§116ΜΙΛΤ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Πληροφοροῦμαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλείων, ὡς ἐτροποποιήθη, ἔχει τυπωθῆ ἀπὸ τῆς χθές, ἐν τούτοις ἀκόμη δὲν διενεμήθη.

§117Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ μεσημβρίαν μοὶ ἐδόθη τὸ πρῶτον δοκίμιον ἐκ τοῦ Τυπογραφείου, ἵνα τὸ ἐξετάσω καὶ τὸ παραβάλω πρὸς τὰ Πρακτικὰ καὶ τὰς σημειώσεις, ἃς ἔχω, ἵνα μὴ συμβῇ λάθος τι. Τὴν Δευτέραν βεβαίως θὰ εἶναι ἕτοιμον, ὥστε νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε τὸ περὶ μεταλλείων ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων ᾼΦΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου καὶ ᾼΥΞΗʹ περὶ τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5). Ὁ κ. Μιαούλης ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «Ὁ πίναξ Βʹ νὰ διορθωθῇ, διατυπουμένου τοῦ ἄρθρου ὡς ἑξῆς· «Εἰς τὸν συνημμένον πίνακα ὑπὸ στοιχ. Βʹ ἐμφαίνονται οἱ κλάδοι οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς κατηγορίας τῶν εἰδικοτήτων καὶ τῶν ἐπαγγελμάτων, ὡς καὶ οἱ ἀνώτεροι βαθμοὶ ἐν ἑκάστῳ κλάδῳ».

§119Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὴν τροπολογίαν ταύτην περὶ τοῦ πίνακος Βʹ ἀποδέχομαι. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροπολογήθη, καὶ τὰ ἄρθρα 6–12 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 13).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετρίδης ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «Εἰς τοὺς ἐν τοῖς πλοίοις ὑπηρετοῦντας ὑπολογιστὰς παρέχεται τὸ εἰς τοὺς ἀρχικελευστὰς χορηγούμενον ἡμερήσιον ἔξοδον τραπέζης, δραχμὴ μία», ἡ ὁποία, ζητεῖ, νὰ προστεθῇ εἰς τὸν πίνακα Γʹ, ὡς τελευταία.

§121Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 13, κ. Πρόεδρε, σχετίζεται πρὸς τὸν πίνακα Γʹ. Ἐν αὐτῷ φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐκ λάθους ἴσως παρέλειψε τοὺς ὑπολογιστὰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τοῖς πλοίοις, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν κανονίζεται ἡ ἡμερησία διατροφή, ἡ ὁποία χορηγεῖται εἰς τοὺς ἀρχικελευστὰς τοὺς ὁμοιοβάθμους.

§122Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὀρθῶς, κ. Πρόεδρε· τὴν ἀποδέχομαι.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ κ. Μιαούλη, ἡ ὁποία ζητεῖται νὰ τεθῇ ὡς δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 13 ὡς ἑξῆς· «Οἱ κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς νοσηλευόμενοι ἐν Ναυτικῷ ἢ Στρατιωτικῷ Νοσοκομείῳ ἢ κατ’ οἶκον ὑπαξιωματικοὶ καὶ ναῦται λαμβάνουσι κατὰ μὲν τὸ πρῶτον τρίμηνον πλήρεις τὰς ἀποδοχάς των, κατὰ δὲ τοὺς λοιποὺς μῆνας τὸ ἥμισυ αὐτῶν. Οἱ ναῦται οἱ δυνάμει γνωμοδοτήσεως τῆς Ἀνωτάτης τοῦ Π. Ναυτικοῦ Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπολυόμενοι τῶν τάξεων τοῦ Π. Ναυτικοῦ, λόγῳ ἀνιάτου νοσήματος, καθιστάντος αὐτοὺς ἀνικάνους ὅπως πορίζωνται τὰ πρὸς ζωὴν ἀναγκαῖα, ἀποστέλλονται ὑπὸ συνοδίαν εἰς τὰς ἑστίας των δημοσίοις ἀναλώμασιν».

§124Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀποδέχομαι καὶ ταύτην. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὰ ἄρθρα 14–39 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 40).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 40 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 40 ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, τοῦ κ. Ἀθ. Μιαούλη καὶ τοῦ κ. Κ. Ἀγγελοπούλου.

§126ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀντὶ τῆς ἰδικῆς μου τροπολογίας παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἡ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει καλῶς. Λοιπὸν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς· Ἄρθρον 40. «Ὁ ὑπάρχων νῦν ἀρχικελευστὴς ξυλουργὸς διατηρεῖται ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ μὲ τὰς ἀποδοχάς, ἤτοι μισθὸν καὶ τράπεζαν, τὰς ὁποίας νῦν ἀπολαμβάνει».

§128Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 40, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 41–45 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῶν συνημμένων πινάκων). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΥΖΘ’ νόμου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–2 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προτείνει τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου ν’ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ τοῦ ἑξῆς· Ἄρθρον 3. Τὸ ἄρθρον 3 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: «Ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καταρτίζει ἐκ τῶν παρὰ τῷ Ναυτικῷ Ἀπομαχικῷ Ταμείῳ μητρῴων τῶν ἐργατῶν θαλάσσης καταλόγους ἁπάντων τῶν εἰς τὰ μητρῷα ταῦτα ἀπογεγραμμένων μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ προηγουμένου ἔτους, οἱανδήποτε ἐχόντων ὑπηρεσίαν ὡς ἐργατῶν θασάσσης, τῶν συμπληρούντων κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἡλικίαν 19 ἐτῶν. Οἱ κατάλογοι οὗτοι πέμπονται εἰς τοὺς οἰκείους νομάρχας, οἵτινες διαγράφουσι τοὺς εἰς τοὺς καταλόγους τούτους ἐμφαινομένους ἐκ τῶν στρατολογικῶν καταλόγων. Ἀντίγραφα τῶν αὐτῶν καταλόγων καὶ ἐντὸς τῆς αὐτῆς προθεσμίας πέμπει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ πρὸς τοὺς οἰκείους δημάρχους, οἵτινες δημοσιεύουσιν αὐτοὺς ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ ἑπομένου μηνὸς Φεβρουαρίου. Οἱ μὴ τυχὸν περιληφθέντες ἐν τοῖς εἰρημένοις καταλόγοις ἀπογεγραμμένοι ἐργάται θαλάσσης ὀφείλουσι νὰ δηλώσωσι τοῦτο δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν λιμενικὴν Ἀρχήν, εἰς ἧς τὴν περιφέρειαν ὑπάγεται ἡ κατοικία των, ἢ πρὸς τὸν οἰκεῖον δήμαρχον ἢ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Αἱ λιμενικαὶ καὶ δημοτικαὶ Ἀρχαὶ ὑποβάλλουσιν ἄνευ ἀναβολῆς τὰς ἀναφορὰς ταύτας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅπερ ἐντέλλεται τὰ εἰκότα περὶ τῆς διαγραφῆς τῶν εἰρημένων ἐκ τῶν στρατολογικῶν καταλόγων καὶ μεταφορᾶς αὐτῶν εἰς τοὺς ναυτολογικοὺς καταλόγους». Τὰ ἄρθρα 11, 12, 15 καὶ 16 ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν ἑπομένων...». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἀντικατεστάθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4–10 τοῦ νομοσχεδίου) Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει, ὅπως τὸ ἄρθρον 11 ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ ἑξῆς: Ἄρθρον 11. Τὸ ἄρθρον 16 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς· «Ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου ἑκάστου ἔτους αἱ λιμενικαὶ τοῦ Κράτους Ἀρχαὶ καταρτίζουσιν ἐκ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον καταλόγων καὶ πέμπουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰδικοὺς καταλόγους ἐμφαίνοντας τοὺς συμπληροῦντας κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος τὸ 19 ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν· τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν περιλαμβάνει τούτους εἰς τοὺς οἰκείους ναυτικοὺς καταλόγους, περὶ ὧν ὁρίζει τὸ ἀνωτέρω 3 ἄρθρον. Κατὰ τὰ λοιπὰ ὑπάγονται οἱ περὶ ὧν πρόκειται στρατεύσιμοι εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 3–11 καὶ 13 τοῦ παρόντος νόμου. Ἐκ τῶν ἐν ἄρθρῳ 14 ὀνομαζομένων ἐπαγγελματιῶν, τῶν ἐν τοῖς ναυτολογικοῖς καταλόγοις περιλαμβανομένων, λαμβάνεται κατ’ ἔτος ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς στρατευσίμων ἐξ ἑκάστου ἐπαγγέλματος πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως τοῦ ναυτικοῦ, τῶν ὑπολοίπων μεταφερομένων εἰς τὴν δύναμιν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Οἱ τῆς 9ης κατηγορίας ἐπαγγελματίαι τοῦ ἄρθρου 14 προτιμῶνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ τῶν ἐν τῷ ἐδαφίῳ γʹ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5 ἀναφερομένων ἐργατῶν θαλάσσης». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται). Ἐπίσης καὶ τὸ ἄρθρον 12 προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ ἑξῆς· Ἄρθρον 12. Τὸ ἄρθρον 22 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Κατὰ τὰ εἰρημένα περὶ τῶν ἐκ τῆς ναυτικῆς ἀπογραφῆς στρατευσίμων οἱ κατάλογοι τῶν προτιμώντων νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸ ναυτικὸν πέμπονται παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν πρὸς τοὺς οἰκείους νομάρχας, οἵτινες ἐνεργοῦσιν ὡς πρὸς τοὺς νέους τούτους κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐνεργοῦσι καὶ διὰ τοὺς ἐκ τῆς ναυτικῆς ἀπογραφῆς στρατευσίμους». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13 καὶ 14 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 15 διὰ τοῦ ἑξῆς· Ἄρθρον 15. Τὸ ἄρθρον 28 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς· «Γίνονται δεκτοὶ εἰς ἐθελουσίαν κατάταξιν ὡς ναυτόπαιδες, παῖδες οἰκογενειῶν ναυτικῶν ἄγοντες ἡλικίαν 15 μέχρι 16 ἐτῶν, ἐὰν προσαγάγωσιν ἔγγραφον συγκατάθεσιν τῶν γονέων ἢ τοῦ ἐπιτρόπου αὐτῶν, ἐξουσιοδοτηθέντος παρ’ οἰκογενειακοῦ συμβουλίου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ). Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται). Ὡσαύτως ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 16 διὰ τοῦ ἑξῆς· Ἄρθρον 16. Τὸ ἄρθρον 29 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς· «Αἱ κατατάξεις γίνονται τὴν 1 Σεπτεμβρίου ἑκάστου ἔτους, ἐκλεγομένων τῶν παίδων τῶν ἐχόντων τὴν σωματικὴν κατασκευήν, τὸ ἀνάστημα καὶ λοιπὰ προσόντα, κατὰ τὰ περὶ τούτων κανονισθησόμενα διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 17 ἕως 24 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§130Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου 25 τροποποιουμένου ἄρθρου 52 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας ναυτικῆς παρατηρῶ τὰ ἑξῆς· Διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἥτις εἰσάγεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 52 τοῦ νόμου τούτου, καθορίζεται ἐπίσης ἡ περιοδικὴ κλῆσις τῶν ἐφέδρων τοῦ ναυτικοῦ πρὸς ἐκγύμνασιν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς γίνεται καὶ ἡ κλῆσις τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, ὁρίζεται δ’ ὅτι «Ἐκ τῶν κατὰ τὸ παρὸν ἄρθρον καλουμένων ἡλικιῶν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ μὴ καλέσῃ τοὺς ὁπωσδήποτε ἀπαλλαγέντας ἢ κριθέντας διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας· κοινῇ δ’ ἀποφάσει μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ διαθέτῃ αὐτοὺς εἰς τὴν διάθεσιν τούτου». Λαμβάνεται μία πρόνοια ὀρθή, ὅπως οἱ κριθέντες ἀκατάλληλοι διὰ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, οἱ ἀπαλλαγέντες ἐκ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, ἀποστέλλωνται εἰς τὸν κατὰ ξηρὰν στρατόν, διότι, ἐφ’ ὅσον ἐλήφθη μέριμνα ἵνα οἱ ὁπωσδήποτε ἀπαλλαγέντες καὶ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ ἐκγυμνασθῶσι, ταχυτέρα δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ἀπαλλαγέντων τοῦ ναυτικοῦ, ἐὰν ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, παρὰ ἡ ἐκπαίδευσις τούτων εἰς τὸν κατὰ θάλασσαν στρατόν, καὶ ἐννοεῖται ὅτι ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, διότι θέλουσιν ἐκπαιδευθῆ μόνον στρατιωτικῶς, ἐνῷ, ἵνα ἐκπαιδευθῶσιν εἰς τὸν κατὰ θάλασσαν στρατόν, εἶναι ἀνάγκη νὰ προσοικειωθῶσι πρὸς τὴν θάλασσαν καὶ ν’ ἀποκτήσωσι τὰ ναυτικὰ προσόντα. Ἀλλὰ βλέπω ὅτι ἐλλείπει ἄλλη τις πρόνοια. Ἐνῷ λαμβάνομεν τὴν μέριμναν νὰ μεταθέσωμεν τοὺς ἀπαλλαγέντας ἐκ τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, δὲν λαμβάνομεν τὴν πρόνοιαν νὰ μεταθέσωμεν τοὺς πλεονάζοντας ἐκ τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶναι σύμφωνος πρὸς τοῦτο καὶ συνεπείᾳ τούτου τίθεται ἀκριβῶς εἰς τὸν ἰσχύοντα ἤδη νόμον τῆς ναυτικῆς στρατολογίας, ὅτι ἐκπαιδεύει τὸ Κράτος κατ’ ἔτος τοσοῦτον ἀριθμὸν κληρωτῶν, ὅσος ἦτο ἀναγκαῖος μόνον διὰ τὴν ἐν εἰρήνῃ σύνθεσιν τῆς κατὰ θάλασσαν δυνάμεως, ἀλλ’ ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ παρουσιάζετο τὸ θέαμα ὅτι συνεκροτεῖτο ἡ ἐμπόλεμος δύναμις διὰ τοῦ περιπλέον ἀριθμοῦ ἀνδρῶν, ὁ δὲ περιπλέον ἀριθμὸς ἀνδρῶν ἐστερεῖτο μέσων, ἐστερεῖτο στελεχῶν. Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὡς εἶχε λάβει τὴν ἐντολὴν νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων, εἶχε καθορισθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅτι τὸ σύνολον τῶν ἀνδρῶν, τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐμπόλεμον σύνθεσιν τοῦ ναυτικοῦ, ἤτοι δύο ἡλικίαι ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ δέκα ἡλικίαι ἐφεδρειῶν, ἀνήρχετο εἰς 9127, ἐν τούτοις δὲ διὰ τὴν σύνθεσιν τὴν ἐμπόλεμον τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ ἀπῃτοῦντο ἄνδρες 3800, συνυπολογιζομένης εἰς αὐτοὺς καὶ τῆς δυνάμεως διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἐπακτίων πυροβολείων καὶ τῆς δυνάμεως τῆς ἀπαιτουμένης δι’ ἀντικαταστάσεις τραυματιῶν κλπ. Κατὰ συνέπειαν εἴχομεν πλεόνασμα ἐφέδρων ἐν καιρῷ πολέμου ἀνδρῶν 6800. Οἱ ἔφεδροι οὗτοι οἱ ἐξηκριβωμένοι ὡς πλεονάζοντες ἐκ τῆς ἐμπολέμου δυνάμεως τοῦ ναυτικοῦ ἀπετέλουν μίαν ἀδυναμίαν τοῦ Κράτους, οὐχὶ δύναμιν, διότι ἀπετέλουν ἐν καιρῷ πολέμου ἄχρηστον δύναμιν ἀνδρῶν. Εἶναι δὲ δυστυχῶς ἄνδρες ναυτικοί, ἄνδρες ἐκ τῶν παραλίων ἐξερχόμενοι μεστοὶ ῥώμης ἐκ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, τοὺς ὁποίους εἶναι ἄδικον τὸ Κράτος νὰ χάσῃ. Διὰ τὴν διόρθωσιν τοῦ συστήματος τούτου ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τότε ἐξήνεγκε τὴν γνώμην της, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀκριβῶς διὰ τοῦ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον εἰσάγει συντελεῖ εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀτόπων, διότι διὰ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον κανονίζεται σήμερον προσλαμβάνονται ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐθελονταί, ἀφ’ ἑτέρου δὲ κληρωτοί, ὁπότε θέλει ἐλαττωθῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν κατ’ ἔτος κληρουμένων, θέλομεν δὲ κατορθώσει ὥστε νὰ ἔχωμεν δύναμιν ἐπαρκῆ ἐν καιρῷ εἰρήνης, ἐν καιρῷ δὲ πολέμου τὰς σειρὰς τῶν ἐφεδρειῶν οὕτω κεκανονισμένας, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχωσι πλεονάζοντες, καθόσον οἱ περιπλέον ἄνδρες θὰ μετατίθενται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν κατὰ ξηρὰν δύναμιν. Δὲν βλέπω ὅμως νὰ λαμβάνηται πρόνοια ὥστε καὶ οἱ νῦν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ πλεονάζοντες ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὸν κατὰ ξηρὰν στρατόν. Πρὸς τοῦτο διετύπωσα πρόσθετον διάταξιν, δι’ ἧς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ, ἥτις ἀποτελεῖ δύναμιν πλεονάζουσαν τὴν στιγμὴν ταύτην, μετατίθενται εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, ὑπαγόμενοι εἰς τοὺς περὶ ἐφεδρείας νόμους τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ. Ἐὰν ἡ προσθήκη αὕτη γένηται δεκτὴ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θέλει ἀμέσως τότε ἡ μὲν ὑπηρεσία τοῦ ναυτικοῦ ἀπαλλαγῆ 6800 ἀνδρῶν, οἵτινες δέονται ὀργανώσεως, ἄνευ δὲ τοιαύτης ὀργανώσεως εἶναι ἄχρηστοι, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θέλει ἡ δύναμις τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ ἐνισχυθῆ διὰ 6800 ἀνδρῶν, οἵτινες θέλουσιν ἀποτελέσει σοβαρὰν δύναμιν, μεστὴν ῥώμης, εἰς τὸν κατὰ ξηρὰν στρατόν. Ὑποθέτω ὅτι θέλει δεχθῆ τὴν προσθήκην μου αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός.

§131Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§132ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω ὅτι μεταξὺ τῶν καλουμένων ἐφέδρων πρέπει νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις διὰ τοὺς ἐκ ναυτικῶν δήμων καταγομένους.

§133ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ κ. Στράτος διετύπωσε τὴν τροπολογίαν του συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 5, τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ ἐκείνων· ἐπίσης θὰ ἦτο καλὸν νὰ ὁρισθῇ ὅτι θὰ μείνωσι τὰ ἔτη εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ μένωσιν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τοῦ ναυτικοῦ.

§134ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντελήφθην τὸ γενόμενον, καὶ δὲν τὸ ἀντελήφθην, διότι ἡ συζήτησις ἐγένετο κάπως ἰδιαιτέρα. Ἀλλ’ ἀναγνοὺς τὸ ἄρθρον παρατηρῶ ὅτι προσγίνεται ἀδικία μεγίστη, ἡ μεγαλειτέρα τῶν ἀδικιῶν, ἡ ὁποία ἐγένετό ποτε εἰς τὰ ναυτικὰ μέρη τὰ τροφοδοτοῦντα τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν ἡμῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 52 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δίδει τὴν συγκατάθεσιν αὐτοῦ ὅπως οἱ ἀπαλλαγέντες ὁπωσδήποτε ἢ κριθέντες διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας κοινῇ συναινέσει μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παραδοθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· δηλονότι θέλετε νὰ λάβητε τοὺς ἀπαλλαγέντας αὐτοὺς ἀπὸ τὸ ναυτικὸν καὶ νὰ στερήσητε τὰς οἰκογενείας των τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων ἀποζῶσιν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι. Ἐγὼ λαμβάνω ὡς παράδειγμα τὴν Ὕδραν, ἥτις οὔτε ἀμπέλους οὔτε ἀγροὺς οὔτε ἄλλας προσόδους ἔχει εἰμὴ τὰ τέκνα αὐτά, τὰ ὁποῖα μεταβαίνουσιν εἰς τὴν Ἀφρικήν, διασχίζουσι τὰ πελάγη, ταλαιπωροῦνται ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους, διὰ νὰ προσπορίσωσι τὸν ἄρτον εἰς τὰς οἰκογενείας αὑτῶν. Σήμερον ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μετ’ ἐλαφρᾶς καρδίας καὶ λέγει· ὄχι, Κύριοι, θὰ σᾶς συλλάβω ἐκ τοῦ ὠτὸς καί, ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν ἔχω βοηθητικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν μου, σᾶς παραπέμπω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ σᾶς ἐκγυμνάσωσιν. Ἀλλ’ οἱ ἀπαλλαγέντες λόγῳ ἀνικανότητος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρωσι καμμίαν πολεμικὴν ὑπηρεσίαν εἰμὴ μόνον διὰ νὰ προσθέσωσιν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ εἶσθε ἱκανοὶ νὰ διοικήσητε μετὰ ταῦτα. Τοὺς ἀπαλλαγέντας τοὺς κριθέντας διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς δύνασθε νὰ χρησιμοποιήσητε, ἐν τῷ ναυτικῷ ὅμως δὲν ὑπάρχουσι βοηθητικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ἑπομένως θὰ μένωσιν εἰς τὸν οἶκόν των.

§135ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἄλλοι οἱ ἀπαλλαγέντες καὶ ἄλλοι οἱ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας εἶναι οἱ ἐξαιρεθέντες. Αὐτοὶ τίθενται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πλεονάζουσιν ἐν τῷ ναυτικῷ. Ἐννοεῖται δ’ ὅτι δὲν θὰ προσλαμβάνωνται παρὰ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν προσκληθῶσι καὶ οἱ τῆς ξηρᾶς τοιοῦτοι.

§136ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὶ ἐννοεῖτε μὲ τοὺς κριθέντας διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας;

§137ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Διὰ σωματικοὺς λόγους κυρίως.

§138ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Αὐτοὶ μάλιστα· ἀλλὰ τίνα ὑπηρεσίαν θὰ προσφέρωσιν οὗτοι εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς;

§139ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐκείνην τὴν ὁποίαν προσφέρουσι καὶ οἱ κατὰ ξηράν.

§140Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐξαίρεσιν θὰ κάμωμεν διὰ τοὺς Ὑδραίους;

§141ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Βεβαίως, διότι σεῖς ἔχετε τὰ σῦκά σας, τὰ χαρούπια σας, τὰ μῆλά σας, ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἐκ τῆς Ὕδρας, τὴν ὁποίαν γνωρίζει κάλλιστα, θέλει νὰ παρεμβάλῃ τοιαύτην διάταξιν.

§142ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν βλάπτει οὔτε τὴν Ὕδραν οὔτε ἄλλον τινὰ ἡ διάταξις αὐτή.

§143ΙΩ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Νὰ τὸν ἀφήσητε εἰς τὸ ναυτικὸν ἐκεῖνον. Εἶναι περιττὸν νὰ τὸν στείλητε νὰ καθαρίζῃ τοὺς στάβλους· νὰ τὸν κρατήσητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§144Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ὕδρας προφανῶς παρεξήγησε τὴν διάταξιν. Καὶ ἐν τῷ ναυτικῷ ὡς καὶ ἐν τῷ κατὰ ξηρὰν στρατῷ ὑπάρχουσιν οἱ ἀπαλλαγέντες, οἱ βοηθητικοὶ καὶ οἱ ἐξαιρούμενοι, ἐξαιρούμενοι ὡς σωματικῶς ἀνίκανοι, βοηθητικοὶ ὡς μὴ ἔχοντες ἐπάρκειαν σωματικήν, ἀπαλλαγέντες δὲ οἱ ἕνεκα λόγων οἰκογενειακῶν ἀπαλλασσόμενοι, οὐχὶ δ’ ἕνεκα λόγων σωματικῶν. Λέγει τώρα τὸ νομοσχέδιον ὅτι καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι τοῦ ναυτικοῦ ὑπάγονται εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν ἐφεδρικήν, καθόσον διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου καταργεῖται πᾶσα ἀπαλλαγὴ πλέον, ὡς κατηργήθη καὶ διὰ τὸν κατὰ ξηρὰν στρατὸν πᾶσα ἀπαλλαγὴ διὰ τοῦ ψηφισθέντος στρατολογικοῦ νόμου. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ κατάργησιν πάσης ἀπαλλαγῆς εἶναι ὀρθὸν νὰ κληθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος καὶ οἱ ἐκ τοῦ ναυτικοῦ ἀπαλλαγέντες μέχρι τοῦδε καὶ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἐφεδρείαν ἀνάσκητοι. Πληροφορῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὅτι, ἐὰν ἡ κλῆσις τῶν ἐφέδρων τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ τῶν ἐκ τῆς τάξεως τῶν ἀπαλλαγέντων ἐπεκταθῇ πέρα τοῦ 35ου ἔτους, δὲν θὰ παρέλθωσι τρεῖς μῆνες, καὶ θὰ ἴδητε καὶ τὸν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁμιλοῦντα μὲ χακί. Οὕτω λοιπὸν καὶ οἱ τοῦ ναυτικοῦ ὀρθὸν εἶναι νὰ κληθῶσιν ἵνα ἀσκηθῶσιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ μὴ ἀσκηθέντες τοῦ ναυτικοῦ ἵνα συμπληρώσωσι τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν ναυτικὴν χρειάζονται πολλὴν ὑπηρεσίαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ τις ναυτικὸς μὲ ὑπηρεσίαν δύο ἢ τριῶν μηνῶν, εἰς τὸν στρατὸν δ’ ἐλήφθη τὸ μέτρον, ἵνα ἡ ἄσκησις τῶν ἀπαλλαγέντων περιορίζηται εἰς τεσσαρακονθήμερον, οὗτοι μετατιθέμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ θέλουσιν ἐκγυμνασθῆ μόνον τεσσαράκοντα ἡμέρας· εἰσάγεται λοιπὸν μία διάταξις εὐεργετικὴ ὑπὲρ αὐτῶν καὶ οὐχὶ καταστρεπτική.

§145ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐκ τῶν τάξεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου ὅτι εἶναι οἱ ἀπαλλαγέντες, εἰσὶ καὶ οἱ διάφοροι βοηθητικοί. Αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀπαλλαγέντες· αὐτοὶ ἢ θὰ ὑπηρετήσωσι τρεῖς μῆνας, ἢ θὰ πληρώσωσι δραχ. 300, καὶ τότε θ’ ἀπαλλαγῶσι.

§146Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτοὶ ὑπηρέτησαν.

§147ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς οἱ ναῦται οἱ ἐρχόμενοι διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας προτιμότερον νὰ μείνωσιν εἰς τὸ ναυτικόν, διότι ἔχουσι περισσοτέρας βοηθητικὰς ὑπηρεσίας νὰ ἐκτελέσωσι παρὰ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθῶσι τοὺς ἀποθηκαρίους, τὸν ἐσχαρέα, τὸν μάγειρον, τὸν πρυρέα. Εἰς τὴν ξηρὰν τί νὰ κάμωσι; Νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τοὺς στάβλους;

§148Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ὕδρας νὰ ἐνθυμηθῇ ποίας συζητήσεις διεξηγάγομεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου πρό τινων μηνῶν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὅτε συνεζητοῦμεν τὰ ναυτικὰ νομοσχέδια. Ἀπεδείχθη ὅτι ἐπιστρατευομένου τοῦ στόλου καὶ καλουμένων τῶν ἐφεδρειῶν θὰ ἔχωμεν πλήρη τὴν δύναμιν τοῦ στόλου, ἐντελῶς ἐξησφαλισμένας πάσας τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας καὶ περίσσευμα περὶ τὰς πέντε χιλ. ἐφέδρων. Ἔκτοτε δ’ ἐγένετο ἡ σκέψις ὅπως, ἀφοῦ πᾶσαι αἱ ἀνάγκαι τοῦ στόλου ἱκανοποιηθῶσιν, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ χρησιμοποιῇ τοὺς πλεονάζοντας ἐφέδρους εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ.

§149ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν.

§150Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ αὐτῶν πρόκειται καὶ περὶ οὐδενὸς ἄλλου· ὥστε ὑπάρχει σφαλερὰ ἀντίληψις. Διὰ νὰ τοὺς ἔχητε λοιπὸν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατάσσωνται εἰς τὰ σώματα τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, ἄλλως θὰ ἔχωμεν τὸ θέαμα ἐν ἐπιστρατείᾳ ὅλοι οἱ ἔφεδροι τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς νὰ μάχωνται, οἱ δὲ τῆς θαλάσσης περισσεύοντες νὰ κάθηνται.

§151Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος συνέχυσε τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ εὑρισκώμεθα ἡμεῖς ἐν τῷ ἀδίκῳ. Ὁ κ. Καλογερόπουλος μᾶς ὡμίλησε περὶ τοῦ πλεονάσματος τοῦ ναυτικοῦ. Δὲν πρόκειται περὶ πλεονάσματος τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλά, καὶ περὶ αὐτοῦ ἐὰν ἐπρόκειτο, ἐγὼ πάλιν θὰ εἶχον ἐναντίαν γνώμην, διότι τὸ πλεόνασμα αὐτὸ ἐφ’ ὅσον εἶναι καθαρῶς ναυτικὸν πλεόνασμα, πρέπει νὰ τὸ ἀφήσητε εἰς τὸ στάδιον αὐτοῦ καὶ νὰ μὴ τὸ φέρητε εἰς τὴν ξηράν. Ἀλλὰ τὸ πλεόνασμα ἐπέρχεται, διότι εἶναι κακῶς διατετυπωμένος καὶ ὁ παλαιὸς νόμος καὶ τὸ σήμερον μέλλον νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, διότι ἐργάτας θαλάσσης κρίνει ὄχι μόνον τοὺς καθαρῶς ναυτιλλομένους ἀλλὰ καὶ πάντας ἐκείνους οἵτινες κατάγονται ἐκ παραλίων μερῶν, ὅλοι δὲ οὗτοι δὲν εἶναι ἐργάται θαλάσσης· ἐξασκοῦσιν ἄλλα ἐπαγγέλματα, ὡς λ.χ. μεταπράτου, γεωργοῦ, βοσκοῦ, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν εἶναι ναυτικοί. Ναυτικοὶ π. χ. ἐξ Ὕδρας εἶναι περὶ τοὺς 100 ἢ 150, οἱ δ’ ἄλλοι εἶναι ἐργάται ξηρᾶς καὶ οὐχὶ ἐργάται θαλάσσης. Αὐτὸ τὸ πλεόνασμα νὰ λάβῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, ἀλλὰ νὰ τὸ λάβῃ μονίμως καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς οἱ μὴ ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ναυτικοῦ θὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, ὄχι ὅπως σήμερον, νὰ λαμβάνωνται ἀδιακρίτως ὅλοι οἱ καταγόμενοι ἀπὸ ναυτικοὺς δήμους καὶ νὰ βλέπωμεν εἰς τὸ ναυτικὸν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἔθεσαν τὸν πόδα αὑτῶν ἐπὶ λέμβου. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ διάκρισις ὥστε οἱ μὴ ἔχοντες φυλλάδιον ναύτου νὰ μεταβαίνωσιν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν στρατόν, ἐπὶ τῶν πλοίων δὲ νὰ ὑπηρετῶσι μόνον οἱ ἐργάται θαλάττης, λέγοντες δὲ ἐργάτας θαλάσσης ἐννοοῦμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐξασκοῦσιν ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ναύτου, διότι σήμερον γίνεται καὶ αὐτὴ ἡ καταστρατήγησις τοῦ νόμου, νὰ λαμβάνωσι φυλλάδιον πολλοὶ ὡς ἐργάται θαλάσσης, διότι εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον τὸ ναυτικὸν νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην, οὕτω δὲ νὰ μὴ ἔλθωσι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς. Λοιπόν, ἂν γίνῃ ἡ διάκρισις, τότε τὸ πλεόνασμα αὐτὸ θὰ ὑπάγηται ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§152Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἂν ὑπάρξῃ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πλεόνασμα εἰς τοὺς ἐργάτας θαλάσσης;

§153Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἂν προκύψῃ πλεόνασμα καὶ δὲν δύναται νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν, τότε δύναται νὰ τὸ μεταφέρῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως συμπληρώσῃ τὰ κενά. Καθὼς δὲ παρατηρεῖ ὁ συνάδελφός μου, τὸ πλεόνασμα ἐκ τῶν εἰδικῶν ναυτῶν νὰ δίδηται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὄχι διὰ πᾶσαν ὑπηρεσίαν, ὡς εἰς τὸ πυροβολικὸν ἢ τὸ ἱππικόν· διότι φαντασθῆτε ἕνα Γαλαξειδιώτην ἢ ἕνα Ὑδραῖον τοποθετούμενον εἰς τὰ ἱππικὰ σώματα! Θὰ εἶναι ἀστεῖον νὰ τοὺς θέσητε εἰς σώματα ἢ ὑπηρεσίας μὴ προσιδιάζοντα εἰς τὴν καταγωγὴν καὶ τὸ ἐπάγγελμά των. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου· ὅσον ἀφορᾷ τοὺς βοηθητικοὺς τοὺς κληθέντας διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, εἶναι ἀδικώτατον πρᾶγμα νὰ θέλητε νὰ τοὺς στείλητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· περὶ αὐτῶν ἐξεγείρεται ἡ συνείδησίς μου.

§154ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Οἱ κληθέντες διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἐκ τῶν ναυτικῶν δήμων εἶναι πολὺ προτιμότερον νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ πλοῖα παρὰ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, διότι, ὡς εἶπον, εἶναι πολλαὶ ὑπηρεσίαι εἰς τὸ ναυτικόν, ὅπου δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσι βοηθητικῶς, εἰς τοὺς ἀποθηκαρίους, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καθαρίζουσι τὰς λέμβους, εἰς ῥαφὴν ἱστίων κ. λ. Εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς εἰς τί θὰ χρησιμοποιήσωσιν αὐτούς; Νὰ καθαρίζωσι κανένα στάβλον! Θὰ τοῖς δώσωσιν ἔξαφνα νὰ περιποιηθῶσιν ἕνα ἵππον, νὰ περιποιηθῶσιν ἕνα ἡμίονον, θὰ τοῖς δώσωσι νὰ καθαρίζωσι τοὺς στάβλους καὶ διαφόρους ἄλλας ἐργασίας, τὰς ὁποίας οὐδέποτε ἐξετέλεσαν, ἐνῷ διὰ ναυτικὰς ἐργασίας εἶναι κατάλληλοι· εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταγίνωσιν εἰς τὴν ῥαφήν, ὡς εἶπον, τῶν ἱστίων κλ. Εἶναι καταλληλότατοι εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ἐργασίας, διότι θὰ ἔχωμεν τοὺς ἄνδρας τοὺς πραγματικῶς ἱκανοὺς νὰ ἐκτελῶσι τὴν μάχιμον ὑπηρεσίαν, αὐτοὶ δὲ θὰ ἐκτελῶσιν ὅλας τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας.

§155Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἂν θὰ ἐκτελέσωσι βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως πρόκειται. Εἶναι γνωστόν, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας, ὅτι ὑπάρχει μέγα πλεόνασμα ἐφέδρων στρατιωτῶν. Ἐὰν διατηρήσωμεν καὶ αὐτοὺς εἰς τὸ ναυτικόν, τὸ πλεόνασμα αὐτὸ θὰ εἶναι ἀκόμη μεγαλείτερον.

§156Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας.

§157Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ ἀτέλεια τοῦ νόμου τοῦ ὑπάρχοντος σήμερον ἡ κυριωτέρα συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς...

§158Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Εἰς τοὺς ἐφέδρους τοὺς βοηθητικούς. Καὶ ἂν πλεονάζωσι καὶ οἱ ἔφεδροι οἱ βοηθητικοί, προτιμότερον εἶναι πάλιν νὰ μένωσιν εἰς τὰς ἑστίας των.

§159Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Διατί, ἀφοῦ ἐπαυξάνομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ;

§160Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ποίαν ὑπηρεσίαν θὰ προσφέρωσιν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς;

§161Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν βλέπω τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρωσιν εἰς τὸν ναυτικόν.

§162ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως; Θὰ τὸ μάθητε. Πόσας ὑπηρεσίας δὲν ἔχουσι, τὰς ὁποίας θὰ κάμωσιν οἱ βοηθητικοὶ αὐτοί, ῥαφάς, ἑνώσεις διαφόρων σχοινίων, μεταφορὰν πυρομαχικῶν κλ.;

§163Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Προκειμένου περὶ τῶν βοηθητικῶν πρέπει νὰ παρατηρηθῇ τοῦτο, ὅτι ἡ μάχιμος δύναμις τοῦ πλοίου θ’ ἀπαρτισθῇ ἐκ τῶν ἱκανῶν καί, ἀφοῦ θὰ περισσεύσωσι, θὰ εἶναι, μοὶ φαίνεται, ὀλίγον ἄτοπον νὰ δώσῃ ἱκανοὺς καὶ νὰ κρατήσῃ ἀνθρώπους σωματικῶς ἡμιτελεῖς, διότι οἱ βοηθητικοὶ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι μεταξὺ τοῦ ἱκανοῦ καὶ τοῦ ἀνικάνου. Λοιπὸν εἰς τὸ ναυτικὸν νὰ δώσῃ ἡ ὑπηρεσία ἱκανοὺς καὶ νὰ κρατήσῃ ἀνικάνους, διὰ νὰ μὴ ὑπηρετήσωσιν αὐτοὶ εἰς τὸν στρατόν, μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον.

§164Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ δώσῃ ἱκανοὺς ἐκ τοῦ πλεονάσματος.

§165Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ποίου πλεονάσματος; Ὅταν ἔχῃ πλεόνασμα ἱκανῶν, καὶ θὰ δώσῃ ἱκανούς...

§166Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ τὸ δώσῃ.

§167Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Θὰ τὸ δώσῃ, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν ναυτῶν τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι ἐν τῷ πλοίῳ θὰ συγκροτηθῇ ἐξ ἱκανῶν. Λοιπὸν διατί νὰ δώσῃ ἱκανοὺς ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ πλοίου, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ εἰσχωρήσωσιν οἱ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας;

§168Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ δώσῃ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ πλοίου· θὰ δώσῃ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῆς ὅλης δυνάμεως τοῦ ναυτικοῦ τοὺς περισσεύοντας.

§169Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Δὲν θ’ ἀποτελεσθῇ εἷς ἀριθμός, ὁ ὁποῖος θὰ μείνῃ εἰς ἕκαστον πλοῖον;

§170Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι. Εἰς ἕκαστον πλοῖον θὰ μείνωσιν ἐκτὸς ὑπηρεσίας.

§171Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Θὰ χρειασθῶσι 3000 ναῦται ἱκανοί· λοιπὸν ἔχει ἡ ὑπηρεσία νὰ δώσῃ ἄλλους 3000 ἐπίσης ἱκανοὺς καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ αὐτοὺς τοὺς διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Ἀφοῦ λοιπὸν εἶναι ἤδη συμπεπληρωμένη ἡ δύναμις ἐξ ἀρτίων ἀνδρῶν, ποῦ νὰ κρατήσῃ αὐτοὺς τοὺς βοηθητικούς;

§172Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐκτὸς τῶν πλοίων εἶναι ὁ ναύσταθμος καὶ διάφοροι ἄλλαι ὑπηρεσίαι.

§173Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἀφοῦ ἔχει ἀρτίους ἀκόμη καὶ δίδει καὶ ἀρτίους!

§174Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ὑπάρχει σύγχυσις μεταξὺ τῆς ἐννοίας τοῦ ἱκανοῦ ἐν γένει ὡς στρατευσίμου καὶ τοῦ ἱκανοῦ ὡς στρατευσίμου διὰ τὸ ναυτικόν, διότι ὑπάρχουσιν ἄνδρες ἱκανοὶ ἐν τῷ στρατῷ ἐν γένει, οἱ ὁποῖοι οὐ μόνον ἀνίκανοι εἶναι διὰ τὸ ναυτικὸν ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιοι. Οὕτω τουλάχιστον, ἂν καλῶς ἐνθυμῶμαι, ἐλέχθη ὑπὸ τῶν ναυτικῶν συναδέλφων ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ τὸ ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Χαλκίδος, ὅτι περὶ τούτου ἐπρόκειτο, περὶ τοῦ ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ ναυτικῷ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι, καίτοι κατὰ τὴν γενικὴν ἔννοιαν τοῦ ἱκανοῦ εἶναι ἱκανοί, ἐν τούτοις διὰ τὸ ναυτικὸν εἶναι ἀνίκανοι, διότι δὲν εἶναι πράγματι ναυτικοί· δύνανται νὰ κατάγωνται ἐκ ναυτικῶν δήμων, ἀλλὰ πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ ἐπιτήδειοι εἰς τὰ ναυτικά, καὶ εἶναι καὶ στοιχεῖα σχεδὸν ἐπαναστατικὰ εἰς τὸ ναυτικόν, μάλιστα ἐπεκλήθησαν ὑπό τινος τῶν ναυτικῶν συναδέλφων ἐν τῇ παλαιᾷ ἐπιτροπῇ καὶ Κοῦρδοι. Οἱ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας κληθέντες πράγματι ναυτικοὶ εἶναι βεβαίως ἱκανώτεροι διὰ τὸ ναυτικὸν ἢ οἱ ἱκανοὶ ἄνδρες εἰς τὴν ξηράν, ἀνίκανοι δὲ διὰ τὸ ναυτικόν. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ὀρθοτάτη εἶναι ἡ παρατήρησις ἡ γενομένη ὑπὸ ἀμφοτέρων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξ Ὕδρας, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸ νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν περισσεύωσι στρατεύσιμοι, νὰ τοὺς στέλλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ νὰ ἐκλέγῃ τούτους οὐχὶ ἐκ τῶν διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας κριθέντων ναυτικῶν ἀλλ’ ἀπολύτως ἐκ τῶν ἐφέδρων, καὶ τότε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ ἐκλέγῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ναυτικοὶ πράγματι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸν στρατὸν θὰ εἶναι ὠφέλιμοι, θὰ εἶναι δ’ ἐπιζήμιοι εἰς τὸ ναυτικόν.

§175Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπεθύμουν νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, ἀλλά, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ὅσον ἀφορᾷ τοὺς βοηθητικοὺς ὑπάγεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον αἱ μέχρι τοῦδε ἐπικρατοῦσαι ἰδέαι παρὰ τῷ ναυτικῷ εἶναι ἀκριβεῖς, ὅτι ἐν τῷ ναυτικῷ δὲν ὑπάρχουσιν ὑπηρεσίαι βοηθητικαὶ εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἀπασχολῶνται ἄνθρωποι μὴ ἱκανοὶ διὰ τὴν μάχιμον στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Τοῦτο ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς νὰ καθορίσῃ. Ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἤκουσα παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξ Ὕδρας καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπίσης εἶναι ἁρμοδιώτεροι νὰ κρίνωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον φανερὸν καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ξένον τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, τὸν χερσαῖον, ὥστε δὲν ὤκνησα νὰ λάβω τὸν λόγον. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι εἰς πᾶσαν ὑπηρεσίαν ἐκτελουμένην ὑπὸ πολλῶν ἀτόμων αἱ ἐν αὐτῇ ἐργασίαι δὲν γίνονται παρ’ ὅλων ἐξ ἴσου· ὑπάρχουσιν ὑπηρεσίαι εἰς τὰς ὁποίας χρειάζεται εὐρωστία καὶ ῥώμη σωματική, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ἀπαραίτητον τὸ προσὸν τῆς εὐρωστίας καὶ τῆς σωματικῆς ἱκανότητος. Διὰ τοιαύτας ἐργασίας τὰ νομοθετικὰ Σώματα προώρισαν τοὺς μὴ ἔχοντας τὰ προσόντα τῶν ὑγιῶν· ὑπάρχει σειρὰ νοσημάτων, τὰ ὁποῖα ὅταν καταλαμβάνωσι τὰ ἄτομα, ταῦτα θεωροῦνται ὅλως διόλου ἀνίκανα πρὸς ἐργασίαν, καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχει ἡ τάξις τῶν ἀνικάνων, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐξαιροῦνται ἐντελῶς πάσης ὑπηρεσίας τόσον ἐν καιρῷ πολέμου ὅσον καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης· ὑπάρχουσιν ὅμως ἄτομα, τὰ ὁποῖα κατέχονται ἀπὸ νοσήματα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουσιν εἰς αὐτὰ ἐργασίαν τινὰ μετρίαν, δύναμιν καὶ ἱκανότητα ἀπαιτοῦσαν, τοιαύτην δὲ ὑπηρεσίαν μετρίαν, διὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον οἱ τοιοῦτοι, θ’ ἀπησχολοῦντο πρόσωπα ἄλλα ἐκ τῶν ἱκανῶν, ἀπαντᾷ τις εἰς πᾶσαν ὑπηρεσίαν· ὅταν δ’ ὑπάρχῃ ἔλλειψις ἱκανῶν προσώπων — τοιαῦτα δὲ ἱκανὰ πρόσωπα ἐν καιρῷ ἰδίως πολέμου δὲν ὑπάρχουσι περιττεύοντα, καθόσον καὶ τὰ ὑπάρχοντα ἐλαττοῦνται ἕνεκα ἀσθενειῶν καὶ ἕνεκα θανάτων βιαίων ἢ ἕνεκα αἰχμαλωσίας καὶ τῶν τοιούτων, δὲν πρέπει ν’ ἀπασχολῶμεν τοὺς ἱκανούς —, βέβαιον εἶναι ὅτι τότε θὰ χρησιμεύωσι τὰ πλεονάσματα ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν πρὸ μικροῦ οἱ κ. συνάδελφοι. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον ν’ ἀποσπῶμεν ἐκ τῆς μαχίμου ὑπηρεσίας ἄνδρας ἱκανούς, οἱ ὁποῖοι θέλουσι φέρει τὴν νίκην εἰς δεινὰς περιστάσεις τοῦ ναυτικοῦ, ἢ πρέπει τοὺς ἄνδρας τοὺς ἱκανοὺς ν’ ἀφήνωμεν ἐλευθέρους εἰς τὸ ἔργον ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον θὰ δοξασθῇ τὸ ναυτικόν; Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει τοὺς τοιούτους ἄνδρας ν’ ἀπασχολῶμεν εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας· καὶ ὁ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς ἀνέφερεν ὅτι ὑπάρχουσι τόσαι ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι δύνανται ὄχι ὑπὸ ἀνδρῶν νὰ ἐκτελῶνται ἀλλ’ ὑπὸ παίδων, ὅλως ἀδυνάτων ἀτόμων. Ἐνταῦθα λοιπὸν πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις περὶ ἐκείνου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπαλλαγέντων, ὁ ὁποῖος λέγεται ὅτι εἶναι τόσον μέγας ὥστε ἄδικον εἶναι οἱ τοιοῦτοι νὰ μὴ ὑπηρετῶσι τὴν πατρίδα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καθ’ ἣν ὑπάρχει ὄντως ὑπερπλεονασμὸς στρατευσίμων δέον νὰ ἐπιτρέπηται, ὅπως μεταφερθῶσιν οἱ πλεονάζοντες εἰς τὸν κατὰ ξηρὰν στρατόν. Ἀλλὰ λόγου γενομένου περὶ τῶν βοηθητικῶν τῶν τοιούτων πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε οἱ βοηθητικοὶ οὗτοι οἱ κατά τι ἱκανοὶ καὶ ἀνίκανοι νὰ μὴ ἀποσπῶνται εἰς τὸν κατὰ ξηρὰν στρατόν, ἀλλὰ νὰ ἐκτελῶσι τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας ἐν τῷ ναυτικῷ, εἰς τὰς ὁποίας δὲν πρέπει ν’ ἀπασχολῶνται ἱκανοὶ καὶ αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐκτελῶνται παρὰ ὄχι ἐντελῶς ἀνικάνων· διὰ τοῦτο αἱ ὑγειονομικαὶ ὑπηρεσίαι τοὺς μὲν ἀνικάνους ἐξαιροῦσι καθ’ ὁλοκληρίαν, τοὺς δὲ μὴ ἀνικάνους τοὺς ἔχοντας νόσημά τι, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχουσι τὴν εὐρωστίαν τῆς δράσεως ἐν πολέμῳ, στέλλουσιν εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τὰς μικράς, τὰς μὴ ἀπαιτούσας σωματικὴν ἱκανότητα. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον σαφές, ὥστε ἀπορῶ διατί γίνεται καὶ τοιαύτη μακρὰ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον τόσον σαφῶς διετύπωσαν αὐτοὶ οἱ ἁρμόδιοι, οἱ ἐξ Ὕδρας Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν ἑαυτῶν γνώμην καὶ τὴν ἑαυτῶν ἰδίαν περὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀνικάνων, περὶ μετρίως ἱκανῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, διὰ τοῦτο παρατηρῶ ὅτι γίνεται ἡ σύγχυσις αὕτη ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐλπίζω ὅτι θὰ συνετέλεσα εἰς τὴν εὐρεῖαν αὐτὴν συζήτησιν, ὅτι πρέπει νὰ πρυτανεύσῃ ἡ γνώμη, ὅτι οἱ πλεονάζοντες ἔφεδροι ἐκ τῶν ναυτικῶν δήμων δέον νὰ παραμένωσιν εἰς τὸ ναυτικὸν ὡς καὶ οἱ βοηθητικοί.

§176Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμένωσι, διότι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον διατυπωθῆ, δὲν γεννᾷ κανένα κίνδυνον ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρίστανται ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Τὸ ἄρθρον δὲν καθιστᾷ ὑποχρέωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν νὰ διαθέσῃ τοὺς βοηθητικοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, ἀλλὰ παρέχει τὸ δικαίωμα, διότι λέγει ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ μὴ καλέσῃ τοὺς ὁπωσδήποτε ἀπαλλαγέντας ἢ κληθέντας διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, κοινῇ δὲ ἀποφάσει μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ διαθέσῃ αὐτοὺς εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Πρόκειται λοιπὸν περὶ μιᾶς ἐλευθερίας, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς δύο Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι θὰ προΐστανται τῶν κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν δυνάμεων ἐν καιρῷ ἀνάγκης, ἵνα χρησιμοποιήσωσιν ἐπὶ τὸ σκοπιμώτερον τὴν δύναμιν ταύτην. Ἐὰν λοιπὸν οἱ βοηθητικοὶ τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ εὑρεθῶσι μὴ χρήσιμοι κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ ναυτικῇ, τότε διὰ ποῖον λόγον θέλετε νὰ στερήσωμεν διὰ τοῦ νόμου τοὺς δύο Ὑπουργοὺς τῆς εὐκολίας νὰ διαθέσωσι τούτους ὑπὲρ τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ; Ἐὰν βεβαίως εὑρεθῶσιν οὗτοι χρήσιμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ναυτικοῦ, δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ Ὑπουργὸς τόσον μωρὸς καὶ ἀφιλόπατρις, ὥστε νὰ στερήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ἀνδρῶν χρησίμων, οὐδὲ θὰ εὑρεθῇ Ὑπουργός, ὅστις ν’ ἀποστείλῃ νέους ὑγιεῖς, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τορπιλλοβόλα καὶ εἰς ἄλλα πολεμικὰ πλοῖα, ἵνα ῥάπτωσι τὰ ἱστία, καὶ νὰ μὴ ἀπασχολῇ εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην τοὺς χωλοὺς ἢ τοὺς ἔχοντας ἕνα ὀφθαλμὸν ἢ πάσχοντας νόσημα τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς αὐτοὺς ἡ ἐμπόλεμος ὑπηρεσία. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει διοικητικὸν δικαίωμα δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ εὑρεθῇ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐγκληματήσῃ χρησιμοποιῶν εἰς πολεμικὰ ἔργα τοὺς ὀλιγώτερον ὑγιεῖς. Ἐὰν ὅμως εἶναι τοσοῦτος ὁ ἀριθμὸς τῶν διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἐφέδρων, διὰ ποῖον λόγον αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας τὴν στιγμὴν τῆς ἀνάγκης τοῦ ἔθνους νὰ κρατῆτε ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἀχρήστους καὶ νὰ μὴ χρησιμοποιῆτε εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ; Δὲν πρόκειται περὶ ὑποχρεωτικοῦ δικαιώματος· πρόκειται περὶ διοικητικοῦ δικαιώματος, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμένωσιν.

§177Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀκριβῶς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ διοικητικοῦ δικαιώματος θέλω νὰ εἴπω μίαν λέξιν. Τὸ διοικητικὸν αὐτὸ δικαίωμα οὐδεμίαν μοὶ ἐμποιεῖ ἐμπιστοσύνην καὶ δι’ αὐτὸ θέλω νὰ καθορισθῇ ἐν τῷ νόμῳ ἀκριβῶς, ὅτι ὁ βοηθητικὸς τοῦ ναυτικοῦ θὰ παραμείνῃ ὡς βοηθητικὸς ἐν τῷ ναυτικῷ καὶ ὄχι ὡς βοηθητικὸς ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς. Διότι, ὡς ἀπεδείχθη ἀπόψε, τὸ ναυτικὸν ἔχει ἀνάγκην πλείστων ὅσων ὑπηρεσιῶν. Περισσοτέραν ἀνάγκην ἔχει τὸ ναυτικόν, διότι εἶναι καὶ πολυπλοκώτερον καὶ διότι τὰ ὄργανα τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, τὰ ἐν τοῖς πλοίοις καὶ τὰ ἐκτὸς τῶν πλοίων καταστήματα, ἔχουσιν ἀνάγκην βοηθητικοῦ προσωπικοῦ καὶ ἐν ὥρᾳ δράσεως θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀποστερήσωσι τὴν δύναμιν τοῦ ναυτικοῦ ἀρτίων ἀνδρῶν, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι θέλει εὑρεθῆ εἰς τὴν θέσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ν’ ἀποστείλῃ τοὺς ἄνδρας αὐτοὺς τοὺς μαχίμους, ἵνα τοὺς μεταχειρισθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Καὶ τέλος πάντων δὲν πρόκειται περὶ ποσοῦ τοιούτου, ὥστε νὰ στοιχίσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατεύματος τῆς νίκης τὴν ἀμφισβήτησιν, διότι πρόκειται περὶ 120–150 ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς οἱ καταγόμενοι ἀπὸ ναυτικὰ μέρη, γνωρίζοντες τὰ πράγματα, σταθμίσαντες τὰ πράγματα ζητοῦμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν δυνητικὴν αὐτὴν διάταξιν νὰ μετατρέψῃ εἰς θετικὴν διάταξιν, εἰς ὑποχρεωτικὴν διάταξιν, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τοὺς βοηθητικοὺς νὰ κρατῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ναυτικοῦ. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη, αὐτὸ ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας.

§178Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§179Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐπὶ τοῦ θέματος.

§181Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐπιτρέπεται, διότι εἶναι φλέγον τὸ ζήτημα. Ἐὰν ἐπρόκειτο διὰ σταφίδα, ὁποῖον θόρυβον θὰ ἐκάμνετε σεῖς!

§182Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἡλίκον θόρυβον.

§183Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μάλιστα· ὥστε ἡσυχάσατε.

§184ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς εἶμαι τῆς γνώμης, τῆς ὁποίας εἶναι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ὕδρας. Θέλω ἡ διάταξις νὰ παύσῃ νὰ εἶναι δυνητική, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὑποχρεωτική· δηλαδὴ οἱ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἐκ τῶν ναυτικῶν δήμων νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν ἐπιστρατείᾳ εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος εἶπε· τί νὰ κάμνωσιν αὐτοὶ εἰς τὸ ναυτικόν; Νὰ καθαρίζωσι τὸν Ναύσταθμον; Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Βάλτου δὲν ἔχει ἀκριβῆ γνῶσιν τοῦ Ναυστάθμου, διότι ἐκεῖ ὑπάρχουσι πυριτιδαποθῆκαι ὅλου τοῦ στόλου. Αἱ πυριτιδαποθῆκαι αὐταὶ ἔχουσιν ὅλας τὰς ὀβίδας καὶ τὰς πυρίτιδας τῶν πλοίων ὅλων καὶ τῶν διαφόρων, ἐὰν ὑπάρξωσι καὶ θὰ ὑπάρξωσι βεβαίως, ἐπακτίων ὀχυρωμάτων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλαι αἱ ὀβίδες καὶ αἱ πυρίτιδες τοῦ στόλου εὑρίσκονται εἰς Λέρον καὶ ἔχουσιν ἀνάγκην ἀνθρώπων. Ἐκτὸς τούτου εἶναι καὶ κεναὶ καὶ ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ πληρωθῶσι καί, διὰ νὰ πληρωθῶσιν, ἔχομεν ἀνάγκην βοηθητικοῦ προσωπικοῦ. Ἀκριβῶς δὲ τὸ ναυτικὸν βοηθητικὸν προσωπικὸν εἶναι κατάλληλον διὰ τὴν μεταφορὰν πυρίτιδος καὶ διὰ πλήρωσιν ὀβίδων. Εἰς μίαν ἐπιστράτευσιν εἰς τὸν Ναύσταθμον τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἑτοιμάζῃ αἰώρας, δηλαδὴ τμήματα μουσαμᾶ, ἐπὶ τῶν ὁποίων κοιμῶνται οἱ ναῦται· αὐταὶ αἱ αἰῶραι ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ῥαφῶσι, κατάλληλον δὲ προσωπικὸν διὰ νὰ τὰς ῥάπτῃ καθ’ ἡμέραν ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας εἶναι τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν τοῦ ναυτικοῦ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ κρατήσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι βοηθητικοὶ καὶ εἶναι καὶ ναυτικοί, καὶ νὰ μὴ ἀπασχολῶμεν ἄλλους. Εἶναι παράλογον νὰ λάβωμεν τοὺς βοηθητικοὺς ναυτικούς, οἱ ὁποῖοι, ἂν καὶ εἶναι ὄχι ἐντελῶς ὑγιεῖς, πάντοτε ὅμως ἐργάζονται εἰς τὰ πλοῖα, καὶ νὰ τοὺς κατατάξωμεν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, νὰ ἴδωμεν δ’ αὐτοὺς μίαν ἡμέραν νὰ διευθύνωσιν ἓν κάρρον στρατιωτικόν, ἐνῷ ὡς ναυτικοὶ βοηθητικοὶ θὰ ἐκτελῶσι τὴν ὑπηρεσίαν των. Ἐκτὸς τούτου εἶπον καὶ πρίν, Κύριοι, ὅτι ὑπάρχουσιν, ἂν ὄχι πολλαί, τοὐλάχιστον ὅμως 20 ἀποθῆκαι καὶ 20 ὑπαξιωματικοὶ ἀποθηκάριοι, ἕκαστος δ’ ἐξ αὐτῶν ἔχει καὶ ἕνα βοηθητικόν, ἔχομεν δὲ 20 βοηθητικοὺς ἐκτὸς τῶν ὑπαξιωματικῶν. Δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ ἔχωμεν ναύτας ὑπηρέτας τῶν διαφόρων ὑπαξιωματικῶν ἀπὸ τοὺς βοηθητικοὺς τοῦ ναυτικοῦ παρὰ νὰ ἔχωμεν τοὺς ὑγιεῖς, τοὺς ὁποίους ἀποσπῶμεν ἀπὸ τὰ πληρώματα; Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἴπω περισσότερα, ὥστε νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη οἱ βοηθητικοὶ τοῦ ναυτικοῦ νὰ μὴ κατατάσσωνται εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς ἀλλ’ εἰς τὸ ναυτικόν. Ἄλλως τε δὲν πρόκειται περὶ προσώπων πολλῶν· πρόκειται περὶ 100–150 ἀνθρώπων.

§185Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω ὅτι δὲν ἐτέθη ἡ βάσις ἡ ἀκριβὴς τοῦ ζητήματος. Δὲν πρόκειται περὶ 150 ἢ 200 ἀνδρῶν, διότι ἕνεκα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐτῶν ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν θὰ εἶναι μέγας. Δὲν πρόκειται περὶ 150 ἢ 200 ἀνδρῶν, διότι αὐτοὶ θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν ἐφεδρείαν· πρόκειται περὶ δεκατεσσάρων ἐτῶν. Θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῆς ναυτικῆς στρατολογίας, ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸ ναυτικὸν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀναπτύξει καὶ ἀκόμη δὲν γνωρίζει, ἕνεκα τῆς ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον, δὲν γνωρίζει καλῶς πόσους ἄνδρας ἔχει ἀνάγκην διὰ νὰ κατατάξῃ ἐτησίως, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μείνῃ δυνητικὴ ἡ διάταξις, διότι, ἐὰν ἀπαγορευθῇ ν’ ἀποστέλλωνται βοηθητικοὶ εἰς τὸ στράτευμα οἱ ἔφεδροι αὐτοί, θὰ μένωσιν ἄχρηστοι εἰς τὸν Ναύσταθμον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀπαιτούμενος διὰ τὸ ναυτικόν, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὴν ἐμπόλεμον δύναμιν, καὶ ἑπομένως, ἐὰν δὲν ἀφήσωμεν τὸ δικαίωμα δυνητικὸν διὰ ν’ ἀποστέλλωνται εἰς τὸ στράτευμα τῆς ξηρᾶς οἱ πλεονάζοντες....

§186Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη.

§187Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Τί θὰ κάμητε 15.000 ἄνδρας ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ἄχρηστοι; Διότι τὸ ναυτικὸν δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἀνάπτυξιν πρὸς τὸ παρὸν καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ πάσας τὰς ἐφεδρείας· θ’ ἀναγκασθῇ νὰ κάμῃ τμήματα στρατοῦ κατὰ ξηράν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει προτιμότερον εἶναι καὶ βοηθητικοὶ καὶ μέρος τῶν μὴ βοηθητικῶν ὅσοι δὲν χρειάζονται νὰ μεταφέρωνται εἰς τὸ στράτευμα, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ἐν καιρῷ πολέμου. Ἐὰν ἦτο γνωστὸν ἀκριβῶς πόσων ἀνδρῶν ἔχει ἀνάγκην τὸ ναυτικὸν ἐτησίως εἴτε βοηθητικῶν εἴτε ἱκανῶν, τότε θὰ ἔλεγον ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἡ διάταξις ὡς ὑποχρεωτική, ἐπειδὴ ὅμως ἀκόμη δὲν εἶναι γνωστὸς ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, διότι δὲν ἔλαβε τὸ ναυτικὸν τὴν πλήρη ἀνάπτυξίν του, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν πόσοι εἶναι ἱκανοὶ καὶ πόσοι εἶναι βοηθητικοί, δι’ αὐτὸ πρέπει ἡ διάταξις νὰ εἶναι δυνητική, διὰ νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ν’ ἀποστέλλῃ εἰς τὸ στράτευμα ἐκείνους τοὺς ὁποίους δὲν χρειάζεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις. Ἐὰν δὲν γνωρίζητε αὐτὴν τὴν βάσιν, τὸ πρᾶγμα ἔχει ἄλλως.

§188Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων, διότι εἶναι κανών τις καὶ ἀναλογία, καθ’ ἣν προσέρχεται ἀριθμός τις βοηθητικῶν καὶ ἀνικάνων ἀπὸ ἑκάστην στρατολογίαν. Πᾶσα στρατολογία ἔχει τὰ δεδομένα· πῶς λοιπὸν ὑμεῖς θὰ κάμητε αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν; Ἑκάστη στρατολογία δίδει ἕνα ἀριθμὸν ἐξαιρετέων, ἐξαιρετέων διὰ λόγους ἀνικανότητος. Ἐπίσης ἐν τῇ στρατολογίᾳ ὑπάρχει ὡρισμένος ἀριθμὸς διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Οὕτως εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς ὑπάρχει ἀριθμὸς ἀνικάνων, ὁ ὁποῖος ἀποστέλλεται εἰς τὰς οἰκίας των· ὑπάρχει ὡσαύτως καὶ ἀριθμὸς βοηθητικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ. Οὐδέποτε ἠκούσθη στρατὸς νὰ παραλάβῃ πολίτας ἱκανοὺς διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, τὸν ἀριθμὸν δὲ τῶν βοηθητικῶν δίδει κατ’ ἀναλογίαν αὐτὴ ἡ στρατολογία. Διὰ τοῦτο εἰς πᾶσαν κινητοποίησιν τοῦ στρατοῦ εἶναι γνωστὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν προωρισμένων διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἀνδρῶν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι παρίσταται ἀνάγκη τῶν βοηθητικῶν ἀνδρῶν καὶ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ἐὰν εἰς τοὺς ναυτικοὺς δήμους ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πάσχουσι σοβαρὸν νόσημα, εἴπομεν ὅτι αὐτοὶ ὡς ἀνίκανοι ἀποστέλλονται εἰς τὰς ἑστίας των. Ὅταν ὅμως ἔχητε στρατεύσιμον ὁ ὁποῖος ἔχει ἐλαφρὰν βαρυηκοΐαν, ἄλλον ὁ ὁποῖος ἔχει ἐξασθένησίν τινα τῆς ὁράσεως, ἕτερον ὡσαύτως πάσχοντα ἐλαφρὸν νόσημα μὴ ἐπενεγκὸν τελείαν ἀνικανότητα, ἤτοι ἔχοντα τὰς ἄλλας δυνάμεις ἀκμαίας δι’ ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἐκτελῶσιν ἔν τε τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, νομίζω ὅτι τοὺς τοιούτους ἄνδρας τοὺς ἔχοντας ἐλαττώματα τινά, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ στρατολογία ἐθεώρησεν ὅτι πρέπει οἱ τοιοῦτοι νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν βοηθητικῶν, νομίζω, λέγω, ὅτι οἱ τοιοῦτοι πρέπει νὰ χρησιμοποιῶνται ἐν τῷ ναυτικῷ ὡς βοηθητικοὶ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ τοῦ ναυτικοῦ. Πρόκειται, ὡς βλέπετε, κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν κ. Ὑπουργῶν νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ μεταφέρῃ τοὺς στρατιώτας ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, ἀπὸ τῆς θαλασσίας δυνάμεως εἰς τὴν τῆς ξηρᾶς. Ἐνῷ δὲ μεριμνῶμεν περὶ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ὀφείλομεν ὡσαύτως νὰ μεριμνῶμεν προστατεύοντες καὶ τοὺς πάσχοντας, προστατεύομεν δ’ αὐτούς, ὅταν συμμορφωθῶμεν πρὸς τὴν στρατολογίαν, ἥτις θεωρεῖ τοὺς βοηθητικοὺς καταλλήλους διὰ μικρὰς καὶ ἐλαφρὰς ὑπηρεσίας. Τοιαῦται δὲ μικραὶ ἐλαφραὶ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι ἐκτελοῦνται ἐν τῷ ναυτικῷ, εἶναι ὅλως διάφοροι ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὸν κατὰ ξηρὰν στρατόν. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει ν’ ἀναμίξωμεν τοὺς ναυτικοὺς μὲ τοὺς χερσαίους. Ἐπειδὴ δὲ τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον σαφές, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι οἱ ἐκ τῶν ναυτικῶν δήμων προερχόμενοι βοηθητικοὶ πρέπει νὰ κατατάσσωνται εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ ὄχι εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς.

§189Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν περὶ ποίου ἀριθμοῦ ἀνδρῶν πρόκειται.

§190ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Περὶ μικροῦ ἀριθμοῦ, ἀλλ’ ἀκριβῶς δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ὁρίσω.

§191Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι 150 ἢ 200; Ἀφήσατέ τους νὰ πᾶνε ’ς τὸ καλό· δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ γίνῃ τόση συζήτησις.

§192Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μὲ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι ὑποχωρῶ εἰς τὴν ἀξίωσιν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ διαγραφῇ τοῦτο, γνωρίζων ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῇ περίπτωσις νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ θὰ μείνῃ εἷς μικρὸς ἀριθμός, ὅστις δὲν θὰ ὑπηρετῇ.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 25 θὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς· «Ἐκ τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐφεδρείαν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ δύνανται νὰ τίθενται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ οἱ πλεονάζοντες ὑπὲρ τὴν ἐμπόλεμον σύνθεσιν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ καὶ μὴ ὑπερβάντες τὸ 33 ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν, διατηρουμένων κατὰ προτίμησιν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ τῶν κεκτημένων πτυχίον ἢ δίπλωμα καὶ ὑπὲρ τούτους τῶν λοιπῶν ἐφέδρων κατὰ τὴν ἐν ἄρθρῳ 5 τοῦ παρόντος νόμου σειρὰν προτιμήσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφίζονται εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ 1910». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον μόνον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή).

§194Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τροποποιεῖται κατόπιν τῶν λεχθέντων χθὲς ὡς ἑξῆς· Ἄρθρον 1. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης συνιστᾶται Γραφεῖον Στατιστικῆς ἀπαρτιζόμενον ἐξ ἑνὸς Γραμματέως αʹ ἢ βʹ τάξεως καὶ ἐκ δύο γραφέων αʹ τάξεως. Ἄρθρον 2. Οἱ ὑπηρετήσαντες πλέον τῆς ὀκταετίας συνεχῶς ὡς ἔκτακτοι ἐν τῷ Στατιστικῷ Γραφείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης λογίζονται ὡς ἔχοντες τὰ προσόντα γραφέως αʹ τάξεως καὶ δύνανται νὰ διορισθῶσιν ὡς τοιοῦτοι ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ».

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα καὶ τὸ ἄρθρον 2 ὡς καὶ τὸ σύνολον). Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ βʹ ἐδαφ. τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ΦϚΒʹ νόμου τῆς 19 Μαΐου 1860 περὶ στρατ. ποιν. νομοθεσίας, ὡς μετερρυθμίσθη διὰ τοῦ νόμου ᾼΥΞΕʹ τῆς 28ης Μαΐου 1887». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§196Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8 τὸ ὁποῖον εἶναι σύμβασις.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἑδρευούσης ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Θεοχάρης καὶ Πολυχρόνης Κότσικας». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§198Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13 περὶ Ἀγχιάλου.

§199ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 13 ἔχω τὸν λόγον.

§200Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§201ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ τὰ εἴπω εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, διότι ἐγὼ δὲν θὰ ζητήσω τροποποίησιν· θὰ ζητήσω ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§202Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ ἐκ τῶν πρώτων τὴν Δευτέραν, ἵνα ὁμιλήσῃ ὁ κ. Τάκης, διότι πρόκειται περὶ ἐθνικῆς ἀνάγκης.

§203Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 110, κύριε Πρόεδρε.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 47 τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ νόμου τῆς 3 Σεπτεμβρίου 1895 περὶ στοιχειώδους δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 10,15′ μ. μ.)