1909.12.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54.

τῆς 1ης Δεκεμβρίου 1909.

(Τρίτη).

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ὥρᾳ 5 καὶ 45′ μ. μ. γίνεται ἀπαρτία παρόντων 97 Βουλευτῶν.

(Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Κυριακίου τῆς Λεβαδείας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καθὼς καὶ τὰ περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων καὶ ἀμπέλων»· Ὁ δήμαρχος Σπερχειάδος ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν ψηφισθέντος νομοσχεδίου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου Στυλίδος καὶ ἐπὶ τῶν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων» καὶ παρακαλοῦντος ὅπως τοῦτο μὴ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Ὁ δήμαρχος Μακρυνείας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου εὐχομένου ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Μακρυνείας· Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μεσδανίου τοῦ δήμου Σιλλάνων τῆς Καρδίτσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ὑπαχθῶσι διοικητικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων· Ὁ εἰρηνοδίκης Φαρῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ἐπενεκτέων μεταρρυθμίσεων εἰς τὴν κατωτέραν ποινικὴν δικαιοσύνην· Ὁ Παμμακεδονικὸς σύλλογος Τρικκάλων παρακαλεῖ, ὅπως διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ἀναγνωρισθῶσιν ὡς ἰσότιμοι πρὸς τοὺς ἐν Ἑλλάδι συναδέλφους των οἱ ἐκ Μακεδονίας δημοδιδάσκαλοι· Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Εὐρωστίνης τῆς Κορινθίας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ζαχόλης· Ὁ δήμαρχος Σπερχειάδος ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων· Οἱ ὑποδιδάσκαλοι Φθιώτιδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεων· Ἐπιτροπὴ τῶν ἐν Πάτραις οἰνοπνευματοποιῶν αʹ κατηγορίας ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος· Οἱ κ. Δαμίρης καὶ ἀδελφοὶ Ν. Φιλιώτου ἐκ Ζακύνθου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ φορολογηθῇ τὸ πρὸς φωτισμὸν οἰνόπνευμα· Ὁ δήμαρχος Ἐράνης ὑποβάλλει εὐχὴν τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως εἰς τὰς μελετωμένας νέας σιδηροδρομικὰς γραμμὰς περιληφθῇ καὶ ἐπέκτασις τῆς γραμμῆς Κυπαρισσίας μέχρι Πύλου· Ἐπιτροπὴ τῶν ὑποδιδασκάλων Τριφυλίας παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου τοῦ βουλευτοῦ κ. Λιδωρίκη περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ὑποδιδασκάλων εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεων· Ἀμπελουργοὶ καὶ γεωργοὶ Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλλητήριον συνελθόντος λαοῦ τοῦ δήμου Σολλίου τῆς Λευκάδος παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Σολλίου· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ τῆς κωμοπόλεως Πλατάνου τῆς Ναυπακτίας παρακαλεῖ, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Κρυονερίου μέχρι Ναυπάκτου· Οἱ παντοπῶλαι Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ὁρισθῇ κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἡ φορολογία εἰς πεντήκοντα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν· Δήμαρχοι καὶ κτηματίαι Κερκύρας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐξαιρεθῶσι τῆς φορολογίας τῶν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ μηχανημάτων τὰ ἐλαιοπιεστήρια· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλλητήριον συνελθόντος λαοῦ τῶν δήμων Καρυστίων καὶ Μαρμαρίου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Κέας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ ἑβδομαδιαίως διπλῆ ἀτμοπλοϊκὴ γραμμὴ Κέας· Ὁ σύλλογος τῶν τεχνοεργατῶν Λαμίας παρακαλεῖ, ὅπως ὑποστηριχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως ἐνοριῶν· Ὁ δήμαρχος Δύμης ὑποβάλλει εὐχὴν τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων· Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς ἁμαξιτοῦ ὁδοῦ Βόλου–Ἀγχιάλου–Ἁλμυροῦ· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Φαλαισίας παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων· Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ Ἰθώμης παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ἐπιτροπὴ τῶν σταφιδοκτημόνων Πατρῶν παρακαλεῖ, ὅπως ὡς τάχιον ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀπονομῆς προνομίου διὰ τὴν κατασκευὴν σακχάρεως ἐκ σταφιδοκάρπου καὶ σταφυλῶν· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς πάνδημον συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τῆς Πυλίας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἀποκλεισθῇ ἡ Πυλία τῶν μελετωμένων νέων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον ἐν Κιάτῳ συνελθόντος λαοῦ Κορινθίας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς Προνομιούχου ἑταιρείας περὶ ἐκριζώσεως κατὰ τὸ ὑπ’ αὐτῆς προτεινόμενον σύστημα· Οἱ κάτοικοι τῶν ἐν Ἀθήναις συνοικιῶν Ἁγίας Μαρίνης Πετραλώνων κλπ. παρακαλοῦσιν, ὅπως διὰ νομοθετικοῦ, μέτρου μεταρρυθμισθῇ ἡ ὑπὸ στοιχεῖον ΙΔʹ τροχιοδρομικὴ γραμμὴ Ὁμονοίας–Πετραλώνων· Ὁ γυμνασιάρχης Ληξουρίου ὑποβάλλει μεταρρυθμιστικὰς σκέψεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως· Ὁ εἰρηνοδίκης Ναυπάκτου ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ εἰς πάνδημον συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τῆς Ναυπάκτου παρακαλοῦντος, ὅπως προεκταθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ ἀπὸ Κρυονερίου μέχρι Ναυπάκτου, ὁριζομένου ὡς λιμένος ταύτης τοῦ λιμένος Ναυπάκτου· Συντεχνία τῶν ζαχαροπλαστῶν Ἀθηνῶν παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιβληθῇ βαρύτερος δασμὸς ἐπὶ τῶν ἐξ Ἀγγλίας ζαχαροπλαστικῶν εἰδῶν· Πολῖται Ζαγορᾶς παρακαλοῦσιν, ὅπως μεταρρυθμισθῇ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ νόμου ͵ΓΤϞΔʹ περὶ διαχειρίσεως τῶν κληροδοτημάτων, ἵνα τύχωσιν ὑποτροφίας Ζαγοραῖοι μαθηταὶ ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Κρήτσκη· Ὁ δήμαρχος Ἀκράτας ὑποβάλλει ἀναφορὰν δημοτῶν αὐτοῦ καὶ ἑτεροδημοτῶν παρακαλούντων ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ φορολογίας τοῦ πρὸς πόσιν καὶ φωτισμὸν οἰνοπνεύματος, περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων καὶ περὶ μονοπωλήσεως τῆς σακχάρεως· Ὁ δήμαρχος Καστορίου ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου εὐχομένου ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· Ὁ δήμαρχος Σπερχειάδος ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας καὶ διὰ τὴν κωμόπολιν Σπερχειάδα· Ὁ κ. δήμαρχος Λαπαθῶν ὑποβάλλει ἀναφορὰν τῶν συνδημοτῶν του παρακαλούντων ὅπως καταργηθῶσιν ὁλοσχερῶς αἱ φορολογίαι ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, ψηφισθῇ δὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἡ κυρία Ἀσπασία χήρα Κωνστ. Ἀλεξανδροπούλου πρωτοδίκου καὶ μήτηρ ἐπιάτρου ἀποθανόντος παρακαλεῖ, ὅπως τῇ χορηγηθῇ βοήθημά τι ἐφ’ ὅσον δὲν τῇ ἀπενεμήθη σύνταξις τῶν ἀποθανόντων συζύγου καὶ υἱοῦ δημοσίων ὑπαλλήλων μὴ συμπληρωσάντων τὸν νενομισμένον χρόνον πρὸς σύνταξιν· Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τῆς Τραγέας (Νάξου) παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον· Ἡ κυρία Χαρίκλεια Κυριακοῦ μήτηρ τοῦ ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντός του φονευθέντος ἐνωμοτάρχου αʹ τάξεως Κυριακοῦ Κυριακοῦ παρακαλεῖ, ὅπως τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις· Ὁ δήμαρχος Ἰθώμης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἰθώμης· Οἱ ὑποδιδάσκαλοι Θερμοπυλῶν καὶ Θρονίου παρακαλοῦσιν, ὅπως αὐξηθῇ ὁ μισθὸς τῶν ὑποδιδασκάλων καὶ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεων. Ὁ ἐμπορογεωργοκτηματικὸς σύλλογος «ἡ Ἐργασία» ἐν Ἀγρινίῳ παρακαλεῖ, ὅπως γένηται νόμος τοῦ Κράτους τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος. Οἱ μαθηταὶ τῆς ἐμπορικῆς σχολῆς Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιτραπῇ νομοθετικῶς ἡ κατάταξις καὶ αὐτῶν διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς στρατιωτικῆς των ὑποχρεώσεως εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν· Ὁ Γεώργ. Σ. Οἰκονομόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ μέριμνα, καθ’ ἣν θὰ ἐξαιρῶνται τῆς κατασχέσεως 180 ὀκάδες ἐλαίου κατ’ ἔτος ἢ 900 ὀκάδες ἐλαιοκάρπου τῶν πτωχῶν παραγωγῶν· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καταθέτει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «Περὶ συντάξεως τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ»· 2) «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΧΝΒʹ περὶ ναυτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας»· 3) «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ συστάσεως ταμείου ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ νόμων» καὶ 4) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ᾼΥΠΒʹ περὶ συστάσεως ταμείου φάρων»· Ὁ κ. Θ. Λέκας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως κλάσσεών τινων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου». Οἱ κύριοι Δημ. Βοκοτόπουλος, Σ. Βαφειαδάκης καὶ Ἀ. Καρτάλης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως κλάσσεών τινων καὶ ἄλλων διατάξεων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου». Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου 1) «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν ἄρθρων 110 καὶ 111 τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου»· 2) «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 720 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας» καὶ 3) «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἄρθρων 437, 438, 440, 441, 449, 462, 446, 512 καὶ 593 τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 567–575). Τὰ ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ ὑποβληθέντα νομοσχέδια θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ Βουλευτῶν, ἥτις θὰ ἐπεξεργασθῇ ταῦτα καὶ θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμά της. Ὁ ἐκ Βάλτου βουλευτὴς κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν».

§2Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκλεγεὶς ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ὡς εἰσηγητὴς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας κατέθηκα εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον διεσκευασμένον κατὰ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ ποιήσηται ἐπὶ τούτου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔμεινε τελείως σύμφωνος ὅσον ἀφορᾷ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις κυριώτατα εἶναι ὁ καθορισμὸς ἰδίου καὶ αὐθυπάρκτου κλάδου τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας. Ἡ βάσις τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν παρατηρήσεων τῆς ἐπιτροπῆς ἔγκειται ἐν τούτῳ κυρίως, ὅτι ὁ κλάδος τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας δέον ν’ ἀπομονωθῇ τελείως, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναλόγων προσόντων νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν ὑπάλληλοι ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ μόνον διὰ προαγωγῆς νὰ καταλαμβάνωνται αἱ διοικητικαὶ θέσεις, ἀρχομένου τοῦ διοικητικοῦ σταδίου ἀπὸ τῆς ἐπὶ τούτῳ κριθείσης ἀπαρκιτήτου θέσεως τοῦ ἀκολούθου, ἥτις θεμελιοῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἐθεωρήθη δ’ ὅτι εἶναι ὀρθόν, ἵνα ζητηθῇ διαγωνισμὸς οὐ μόνον διὰ τοὺς ἀκολούθους, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς γραμματεῖς βʹ τάξεως, οἵτινες θὰ διορίζωνται μεταξὺ τῶν ἀκολούθων κατόπιν διαγωνισμοῦ. Τὰ προσόντα τῶν περαιτέρω βαθμῶν καθορίζονται χρονικὰ πλέον, ἀλλ’ ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου τὴν κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγήν. Ἐνομίσαμεν ὅτι διοικητικὴ ὑπηρεσία καὶ ἀρχαιότης εἶναί τι ἀσυμβίβαστον, ἐφ’ ὅσον δὲ τάσσεται ὑπὲρ τοὺς ὑπαλλήλους συμβούλιον διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ὅπερ θ’ ἀποφαίνηται καθ’ ἕκαστον προβιβασμόν, εἶναι δὲ καθωρισμένον ὅτι οὐδεὶς εἰσάγεται εἰς τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν ἄνευ ὡρισμένων προσόντων, διπλώματος τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ διαγωνισμοῦ ἐφ’ ὡρισμένων θεμάτων, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τάσσωμεν τὴν κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγὴν ὡς βάσιν, διότι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπολαμβάνωσιν ἐφεξῆς οἱ εἰσαχθέντες ὑπάλληλοι τῆς αὐτῆς θεωρητικῆς μορφώσεως, ἀλλ’ ἐν τῷ ἔργῳ, ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας νὰ ὑπάρξωσι νεώτεροι ὑπάλληλοι, οἵτινες ὑπερηυδοκίμησαν τῶν παλαιοτέρων. Ἐπειδὴ δὲ δὲν πρόκειται μόνον ἐνταῦθα περὶ πολλῆς θεωρητικῆς μορφώσεως, ἀλλὰ πρὸ παντὸς περὶ εὐδοκιμήσεως ἐν αὐτῷ τῷ ἔργῳ, ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τοῦτο ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἡ βάσις τῆς προαγωγῆς τούτων δέον νὰ εἶναι ἡ ἐκλογή, οὐχὶ δὲ ἡ ἀρχαιότης. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα τοῦ νομάρχου, ἡ ἐπιτροπὴ ἠσχολήθη ἐπὶ μακρόν. Διὰ πρώτην φορὰν ἐν Ἑλλάδι καθορίζονται προσόντα εἰς τὸν νομαρχιακὸν κλάδον, ἐν γένει δὲ ὁ καθορισμὸς προσόντων διὰ τὴν θέσιν τοῦ νομάρχου, θέσιν ἥτις ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἀπὸ τῆς καταβολῆς τοῦ Βασιλείου, ἐθεωρήθη ὡς ἀποκλειστικὴ θέσις κυβερνητικῆς ἐμπιστοσύνης, εἶναί τι κατὰ πρῶτον λόγον ξενίζον. Ἀλλὰ, κύριοι συνάδελφοι, ἐνομίσαμεν ὅτι ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος τῆς τακτοποιήσεως τῆς διοικήσεως ἡμῶν ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἐξασφάλισις τοῦ καλοῦ νομάρχου. Οἱ νόμοι ἡμῶν περὶ διοικητικῆς ὑπηρεσίας δὲν καθώρισαν προσόντα νομάρχου, καθόσον ἐθεώρησαν οἱ νομοθέται τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὅτι ὁ νομάρχης εἶναι πρόσωπον τοσοῦτον ὑψηλόν, ἐρχόμενον ἀμέσως μετὰ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου—καὶ οὕτω πως ἐχαρακτηρίσθη ὑπὸ τοῦ νόμου—, ὥστε δὲν ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ τὸ πρόσωπον τοῦ νομάρχου ὡς πρόσωπον ἀποκλειστικῶς πολιτικῆς ἐμπιστοσύνης, ἀλλ’ ὅτι ἔδει νὰ εἶναι πρόσωπον τῆς κυβερνητικῆς ἐμπιστοσύνης. Δυστυχῶς οἱ ὅροι περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν νομαρχῶν μετεβλήθησαν σὺν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου καὶ σὺν τῇ ἐξελίξει τῶν πολιτικῶν περιστάσεων τοῦ ἡμετέρου Βασιλείου, ἀπέβη δ’ ὁ νομάρχης πρόσωπον πλέον ἀπολαῦον ἁπλῶς τῆς πολιτικῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως, τῆς κομματικῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ πλεῖστον. Τούτου ἕνεκα πάντες ἀναγνωρίζομεν ὅτι ἐπὶ τῇ ἐκλογῇ τῶν νομαρχῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καυχηθῶσιν ὅτι ἐπέτυχον πάντοτε αἱ ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν ἔχομεν δὲ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ ὀνομάσω κρούσματα διορισμοῦ νομαρχῶν, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ αἰσθανθῇ τις οὐχὶ ἀπογοήτευσιν, ἀλλὰ κάτι τι χεῖρον.

§3Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λέξις ἐλαφρὰ ἡ λέξις κρούσματα!

§4Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ βαρεῖα. Τούτου ἕνεκα ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀντίθετον συμπέρασμα, ὅτι ἡ θέσις ἐκείνη, δι’ ἣν ὁ νόμος δὲν καθιέρωσε προσόντα, διότι ἐθεώρησεν αὐτὴν ὑπεράνω τῶν προσόντων, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ νὰ καταστῇ κατωτέρα τῶν θέσεων τῶν προσόντων, καὶ ὅτι ἔδει αὕτη πρώτη νὰ περιφρουρῆται ὑπὸ τῶν προσόντων· διότι ἐφθάσαμεν, Κύριοι, εἰς τὸ κατάντημα, ὥστε εἰς τὰς θέσεις ταύτας τῶν νομαρχῶν νὰ διορίζωνται πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο μὲν νὰ διορισθῶσιν οὐδ’ εἰς ἄλλας κατωτέρας θέσεις, λόγῳ ἐλλείψεως τῶν τυπικῶν προσόντων, ἅτινα ἀπαιτοῦνται διὰ ταύτας, δὲν ἐπετρέπετο δὲ νὰ διορισθῶσιν εἰς θέσιν νομάρχου δι’ ἔλλειψιν τῶν οὐσιαστικῶν προσόντων, ἅτινα τὸ ὕψος τῆς θέσεως ταύτης ἀπαιτεῖ. Γινώσκω—διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβω καὶ τὸ παράδειγμα—ὅτι διδάκτωρ τῆς Νομικῆς ἐζήτησε νὰ διορισθῇ νομάρχης μετὰ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς λήψεως τοῦ διπλώματός του, ἐνῷ πρὸ τριῶν ἀκριβῶς μηνῶν ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα διορισθῇ ἐνωμοτάρχης! Ὅτε τοιαύτη ἀντίληψις ἔχει σχηματισθῆ ἐν τῇ κοινωνίᾳ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων πρὸς κατάληψιν τῶν θέσεων τῶν νομαρχῶν, ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι δὲν ἤθελεν ἀσεβήσει πρὸς τὸ ὕψος τῆς νομαρχιακῆς θέσεως, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἤθελε περιφρουρήσει τοῦτο, ἐὰν συνεφώνει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἐπλειοδότει ἔτι. Τὸ συμπέρασμα τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τούτου εἶναι ὅτι, ἐκτὸς τῶν προσόντων τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, ἔδει νὰ ζητηθῶσι καὶ ἕτερά τινα προσόντα, ὥστε, εἰ δυνατόν, νὰ κατορθωθῇ ἡ ἐκ τοῦ κλάδου τοῦ διοικητικοῦ ἔξοδος τῶν νομαρχῶν. Δυστυχῶς ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν περιστάσεων δὲν ἐφθάσαμεν εἰς συμπεράσματα πλήρη διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς διοικήσεως ἐν γένει ἐν Ἑλλάδι, διότι ἐξακολουθοῦμεν νὰ βασίζωμεν τὴν διοίκησιν ἡμῶν ἐπὶ μόνης τῆς νομαρχιακῆς περιφερείας. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω τὴν γνώμην ταύτην πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ νέας διοικητικῆς διαιρέσεως. Δὲν φρονῶ ὅτι ὑπάρχει τις ἐν τῇ Βουλῇ, ὅστις ἀπὸ δόγματος ἀντιτίθεται πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως δύο περιφερειῶν διοικητικῶν ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ὑπάρχουσι πολλοὶ ἀντιτιθέμενοι πρὸς τοῦτο, ἐὰν ἐξετασθῶσι σήμερον τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ἅτινα δὲν ἐπιτρέπουσι τὸν καταρτισμὸν δευτέρας περιφερείας ἕνεκα τῶν δαπανῶν τῶν περαιτέρω ζητηθησομένων. Ἐὰν τοῦτο ἤθελε κατορθωθῆ, ἐὰν ἠθέλομεν ἀχθῆ εἰς τὴν δημιουργίαν καὶ δευτέρας περιφερείας διοικητικῆς, τότε ὁ διοικητικὸς ὑπάλληλος, ὁ προϊστάμενος τῆς ἐν δευτέρᾳ κλίμακι διοικητικῆς περιφερείας, θὰ ἦτο πλέον κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου ὁ ὑποψήφιος νομάρχης, διότι θὰ ἠδυνάμεθα, στρατολογοῦντες τὸν διοικητικὸν ὑπάλληλον ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ἀκολούθου καὶ προάγοντες τοῦτον εἰς γραμματέα βʹ τάξεως, εἶτα εἰς γραμματέα αʹ τάξεως Νομαρχίας ἢ τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἀποστέλλοντες κατόπιν τοῦτον ὡς προϊστάμενον τῆς ὑποτεταγμένης εἰς τὸν νόμον διοικητικῆς περιφερείας, ἐκεῖθεν λαμβάνοντα πλέον τὴν πεῖραν τῆς αὐτοβούλου διοικήσεως, νὰ προαγάγωμεν τοῦτον εἶτα εἰς νομάρχην. Τοῦτο ἄλλως τε εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον πάντα τὰ Κράτη τὰ προηγμένα ἐν τῇ διοικήσει αὑτῶν ἐτήρησαν. Ἀλλ’ ἡμεῖς λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν σήμερον εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως θὰ μᾶς φέρῃ ἡ αὔριον, ὅταν περιστάσεις οἰκονομικαὶ αἰσιώτεραι ἐπιτρέψωσι τοῦτο. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον θέλομεν νὰ στρατολογήσωμεν τὸν νομάρχην ἐκ τοῦ κλάδου τοῦ διοικητικοῦ, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἄλλων προσόντων, τὰ ὁποῖα τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον εἶχε καθορίσει, ὀφείλομεν ὁπωσδήποτε νὰ εὐρύνωμεν τὸν κύκλον τῶν προσώπων τῶν διοικητικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας. Διότι, ἐὰν ἠθέλομεν περιορισθῆ μόνον εἰς τὴν ῥήτραν ὅτι νομάρχης δύναται νὰ διορισθῇ ὁ ὑπηρετήσας ὡς τμηματάρχης αʹ τάξεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τότε ἠθέλομεν περικλείσει ὅλον τὸ προσωπικὸν τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας ἐντὸς τῶν πέντε θέσεων τῶν τμηματαρχῶν αʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξέλθῃ ὁ νομάρχης. Ἐνοεῖται δὲ πόσον δυσχερὲς καὶ δυσάρεστον θὰ ἦτο νὰ γινώσκῃ ὁ ὑπάλληλος ὅτι μόνον διὰ τῶν πέντε τούτων ἀνωτάτων θέσεων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ ὡς νομάρχης, ὅταν μάλιστα αὐτοὶ οἱ τμηματάρχαι αʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ μόνοι θὰ ἠδύναντο νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις αὐτάς, ἀπολαύοντες τῆς μονιμότητος καὶ ἔχοντες διηνεκῆ ἐγκατάστασιν καὶ διαμονὴν ἐν Ἀθήναις, δυσκόλως θὰ θελήσωσι νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς Νομαρχίας χάνοντες ἅμα τὴν μονιμότητα. Ἐὰν λοιπὸν καὶ τοῦτο λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, βεβαίως, ἐὰν τὰ ἀνωτέρω ἠθέλομεν καθορίσει, ἠθέλομεν παρακωλύσει οὕτω πως τὴν προαγωγὴν τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦτο ηὐρύναμεν τὸν κύκλον τῶν προσώπων, ἅτινα δύνανται νὰ καταλάβωσι τὰς νομαρχιακὰς θέσεις, καὶ ὡρίσαμεν ἐκτὸς τοῦ ὅτι δύνανται νὰ καταλάβωσι ταύτας οἱ διατελέσαντες ὡς πρεσβευταί, ὡς καθηγηταὶ τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς Βουλευταὶ ἐπὶ δύο Βουλευτικὰς Περιόδους — ἐνταῦθα ἠλαττώσαμεν ἀπὸ τριῶν εἰς δύο μόνον Περιόδους — ἀφοῦ, λέγω, ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν τὰ προσόντα ταῦτα, ὡρίσαμεν προσέτι ὅτι δύνανται νὰ γίνωσι νομάρχαι οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ τριετίαν μὲν ὡς τμηματάρχαι αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ πενταετίαν ὡς τμηματάρχαι αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ἐπὶ ἑξαετίαν ὡς τμηματάρχαι βʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ἐπὶ δεκαετίαν ὡς γραμματεῖς αʹ τάξεως ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ ἢ παρὰ Νομαρχίαις. Ἐπὶ πάντων ὅμως τούτων ὡρίσαμεν ὅτι ὁ διορισμὸς τούτων εἰς νομάρχας γίνεται μετὰ κρίσιν περὶ αὐτῶν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον καθορίζεται ἐν τῷ νόμῳ, ἐξαιρέσει τῶν διατελεσάντων ὡς πρεσβευτῶν ἢ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἢ Βουλευτῶν ἐπὶ δύο Περιόδους, οἵτινες δὲν ὑποβάλλονται ὑπὸ κρίσιν. Ἐνομίσαμεν ὅτι διὰ τοὺς ἐκλεγέντας ἐπὶ δύο Περιόδους ὡς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀπαιτῆται τὸ δίπλωμα, ἀλλ’ οὐχὶ ῥητῶς τῆς Νομικῆς Σχολῆς, ἀλλ’ οἱασδήποτε σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, διότι νομίζομεν ὅτι ἡ πεῖρα ἡ ἀποκτωμένη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ εἶναι ἀρκετή, ὅπως ἐμπιστευθῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν διοίκησιν μιᾶς Νομαρχίας εἰς τὸν ἔχοντα δίπλωμα οἱασδήποτε σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, ἀποκτήσαντα δὲ τὸ κῦρος ἐκ τῆς ἐπὶ δύο ἀλλεπαλλήλους ἐκλογὰς λαϊκῆς ἐκδηλώσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μονιμότητα, ἐτροποποιήσαμεν κατά τι τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον καὶ ὡρίσαμεν ὅτι ἀπολαύει μονιμότητος ἐκεῖνος ὁ νομάρχης, ὅστις θέλει διορισθῆ προερχόμενος ἐκ τῶν νῦν διορισθησομένων ἀκολούθων. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον εἶχε γενικὴν μονιμότητα εἰς τοὺς διορισθησομένους νομάρχας, ἐφ’ ὅσον προέρχονται οὗτοι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχουσι δὲ μέχρι τοῦδε δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν· ἐθεωρήσαμεν ὅμως ὅτι εἶναι ὀρθότερον ἡ μονιμότης νὰ περιορισθῇ εἰς τοὺς νομάρχας ἐκείνους, οἵτινες θέλουσι προέλθει εἰς τὸ μέλλον ἐκ τῶν διορισθησομένων ἀκολούθων. Ἐν σχέσει πρὸς τοὺς δημολογιστὰς ἠσχολήθη ἡ ἐπιτροπὴ σπουδαίως. Μέχρι τοῦδε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ὁ νόμος περὶ δημολογιστῶν ἐπέτυχε, διότι ἐτάχθησαν μὲν ἐν τῷ περὶ δημολογιστῶν νόμῳ ποικίλα προσόντα, ἀλλ’ ἐτάχθησαν καὶ προσόντα ὅλως τυχαῖα, δι’ ὧν εἰσῆλθον καὶ ὑπεισῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δημολογισταί, οἵτινες συνετέλεσαν εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς φαυλότητος ἐν τῇ διοικήσει τῶν δήμων καὶ τῶν εὐεργετικῶν καταστημάτων. Ἐθεωρήσαμεν ὅτι τὸ ὀλέθριον τοῦτο κατασκεύασμα πρέπει νὰ παύσῃ πλέον· πρὸς τοῦτο δέ, ἐπειδὴ ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως δὲν προβλέπει περὶ προσθήκης δευτέρου γραμματέως, ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν ἵνα ἀφομοιωθῇ ἡ θέσις τοῦ δημολογιστοῦ ἐφεξῆς πρὸς τὴν θέσιν τῶν λοιπῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, προστεθῇ δηλονότι εἰς ἑκάστην Νομαρχίαν εἷς γραμματεὺς δευτέρας τάξεως, ὅστις θ’ ἀσχολῆται εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν τῆς Νομαρχίας. Ὁ γραμματεὺς βʹ τάξεως οὗτος δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἔργον μόνον τὸν ἔλεγχον τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δήμων καὶ τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων καὶ τῶν Μονῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἐν γένει ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀσχολεῖται ἐν δευτέρῳ βαθμῷ πάντοτε ἡ Νομαρχία. Διὰ τοῦτο ὡρίσαμεν, ἵνα προστεθῇ εἰς ἑκάστην Νομαρχίαν, ὅπου ὑπάρχει εἷς γραμματεὺς μόνον, καὶ ἕτερος τοιοῦτος βʹ τάξεως διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀκριβῶς ὑπηρεσίαν τῆς Νομαρχίας, ἐκτὸς τῶν νομῶν Ἄρτης καὶ Ζακύνθου, περὶ ὧν ὁ νόμος περὶ δημολογιστῶν δὲν προβλέπει. Ἐννοεῖται ὅτι ὡρίσαμεν, ἵνα, ὡς καὶ νῦν οἱ δημολογισταί, οἱ γραμματεῖς οὗτοι, οἵτινες θὰ ἐκτελῶσι τὴν ἐξέλεγξιν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δήμων, τῶν Μονῶν καὶ τῶν διαφόρων ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, πληρώνωνται μὲν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλ’ ἐπὶ χρεώσει τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸν νομὸν δήμων. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν στρατολογοῦντες ἐκ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀκολούθου νὰ φθάσωμεν ἀμέσως εἰς ἐξασφάλισιν τόσου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν οἰκονομικὴν τῶν Νομαρχιῶν, ἐθεωρήσαμεν ὀρθὸν ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ καὶ μέχρι καταρτίσεως πλήρους προσωπικοῦ τοιούτου οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα καὶ ὑπηρετοῦντες δημολογισταὶ παραμείνωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καθορίσαντες μόνον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι πᾶσα κενουμένη θέσις δημολογιστοῦ θέλει συμπληροῦσθαι ὑφ’ ὑπαλλήλου τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ὅστις ἀπολαύει πλέον τῆς μονιμότητος. Διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας παρεδέχθημεν τὸ σύστημα τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἡ μονιμότης δέον νὰ εἶναι διὰ μὲν τοὺς ἐκ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀκολούθου εἰσερχομένους ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν, διὰ δὲ τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους ἄρχεται ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως τριετοῦς ὑπηρεσίας. Ἐθεωρήσαμεν δ’ ἐπίσης ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν μετά τινων ἐλαφρῶν τροποποιήσεων τὸ σύστημα τοῦ συμβουλίου τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπεκδεχόμεθα πράγματι τὴν πραγματοποίησιν καὶ τὴν ἠθικοποίησιν καὶ τὴν ἐπὶ τὸ αἰσιώτερον ἐφαρμογὴν τῶν διοικητικῶν νόμων. Γενικάς τινας διατάξεις προσεθέσαμεν ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπάρχον προσωπικόν. Ἐθεωρήσαμεν ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ζητεῖται ἡ ἀναμόρφωσις τῆς διοικήσεως καὶ ἡ ἠθικοποίησις αὐτῆς δὲν εἶναι ὀρθόν, ἵνα τὸ μέχρι τοῦδε προσωπικὸν ὁλόκληρον παραμείνῃ ἀνεξετάστως ἐν ὑπηρεσίᾳ ἄνευ ἐλέγχου, διότι ἐφ’ ὅσον ζητοῦμεν νὰ εἰσαγάγωμεν νέον προσωπικὸν δυνάμει τόσων αὐστηρῶν διατάξεων καὶ διαγωνισμῶν, τὸ προσωπικὸν δὲ τοῦτο θέλομεν εἰσαγάγει, ἵνα λάβῃ τὴν προεκπαίδευσιν αὐτοῦ παρ’ ὑπαλλήλων, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσιν ὅτι εὑρίσκονται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπιπέδου γνώσεων, δὲν πράττομέν τι ἕτερον ἢ νὰ καταστήσωμεν ὑπὸ ἔποψιν ἐκτελέσεως τοῦ διοικητικοῦ ἔργου τὴν ἀναρχίαν ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ. Ὅτε εἰσάγομεν ἀκόλουθον ὅστις εἶναι πεπροικισμένος διὰ διπλώματος πανεπιστημιακοῦ καὶ ὅστις ἐπέτυχε κατόπιν διαγωνισμοῦ, τάσσομεν δὲ τοῦτον ὑπὸ τὰς διαταγὰς προϊσταμένου ὅστις οὔτε δίπλωμα κέκτηται, ἀλλ’ οὔτε ηὐδοκίμησεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπὸ ἔποψιν μορφώσεως, τὸν ἀκόλουθον τοῦτον τάσσομεν ὑπὸ προϊστάμενον ὅστις ἀντὶ νὰ διδάξῃ ἔχει ἀνάγκην νὰ διδαχθῇ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν ἀκολούθους ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἀποστείλωμεν τούτους παρὰ Νομαρχίαις, ἵνα ὑπηρετῶσιν ὑπὸ γραμματεῖς Νομαρχιῶν, οἵτινες πᾶν ἄλλο δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἢ φωστῆρες τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, οὐδὲν ἕτερον θὰ πράξωμεν ἤ, πρὸς τῇ καταλύσει τῆς ἱεραρχίας, κατ’ οὐσίαν, νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τοὺς νέους ὑπαλλήλους τὸ δηλητήριον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῇ ψυχῇ τῆς πλειονοψηφίας τῶν μέχρι τοῦδε ὑπηρεσιῶν. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν ὀρθὸν ὅτι ἡ βάσις τῆς ἀναμορφώσεως τῆς διοικήσεως εἶναι οὐχὶ μόνον ἡ εἰσαγωγὴ καὶ στρατολογία νέων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἡ ἀνακάθαρσις καὶ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ, Τὴν ἀναθεώρησιν καὶ ἀνακάθαρσιν τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ οἱασδήποτε ὑπηρεσίας καὶ οἱουδήποτε χρόνου ὑπηρεσίας ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς αὐτὸ τὸ συμβούλιον τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νόμου ὀρθῶς καθιστᾶται. Διετύπωσε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ τοιοῦτον ἄρθρον, ἐν ᾧ ὥρισεν ὅτι ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας θέλουσιν ὑποστῆ τὸν ἔλεγχον τοῦ συμβουλίου τούτου, οἱ δὲ κριθησόμενοι ὑπὸ τοῦ συμβουλίου ὡς ἀπολύτως ἀνίκανοι καὶ διοικητικῶς ἀνεπαρκεῖς, θέλουσιν ἀπολυθῆ διὰ Β. Διατάγματος ἐκδοθησομένου προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποχρεωτικῶς. Αὗται εἶναι αἱ ὀλίγαι διασκευαί, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς κατετέθη ἀπὸ χθὲς εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν αὔριον, ὁπότε θὰ εἶναι τοῦτο τετυπωμένον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα τρία νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, εὑρίσκεται αὕτη ἐν τῇ ἐπεξεργασίᾳ τούτων, θέλει δὲ πεισθῆ ἡ Βουλὴ ὅτι, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἐβράδυνεν, ἐβράδυνεν ἵνα ἐπὶ τὸ πληρέστερον παρασκευάσῃ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἐθεωρήσαμεν, ἰδιαίτατα τὸ περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως, ὡς ἕνα τῶν ἀκρογωνιαίων λίθων τῆς διοικήσεως ἐν Ἑλλάδι. Θεωρῶ ὀρθὸν ὡς ἄτομον πλέον νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ μονιμότητος καὶ προσόντων τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων ἤθελεν εἶσθαι πληρέστερον, ἐὰν ὡς βάσις τούτου συνεπήγετο καὶ νομοσχέδιον περὶ σχολῆς δημοσίων ὑπαλλήλων. Τοὺς ὑπαλλήλους θέλομεν νὰ κατατάξωμεν καὶ στρατολογήσωμεν διὰ διαγωνισμοῦ, ἀλλὰ τοὺς ὑπαλλήλους τούτους οὐδόλως ἔχομεν λάβει τὴν μέριμναν ἵνα μορφώσωμεν ἐν τῷ κλάδῳ ἀκριβῶς ἐκείνῳ τῆς ὑπηρεσίας, ἐν τῷ ὁποίῳ θ’ ἀσχοληθῶσι. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν οἱ ὑπάλληλοι νὰ μορφωθῶσιν ἐν τοῖς γραφείοις μόνον τῶν Ὑπουργείων καὶ Νομαρχιῶν. Κυρίως ἐλλείπει ἡ μόρφωσις ἐν τῷ διοικητικῷ δικαίῳ. Ἡ μεγίστη πληγὴ τῶν διοικητικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν ἀπαραιτήτων καὶ λεπτομερῶν γνώσεων ἐν τῷ διοικητικῷ δικαίῳ, δυστυχῶς δὲ καὶ τὸ διοικητικὸν δίκαιον καὶ τὰ συναφῆ αὐτῷ μαθήματα διδάσκονται κατὰ τοιοῦτον στοιχειώδη τρόπον, ὥστε νὰ ἐπαρκῶσιν αἱ γνώσεις μόνον εἰς τοὺς θέλοντας νὰ λάβωσιν ἁπλῶς δίπλωμα Νομικῆς Σχολῆς ἵνα δικηγορήσωσιν. Ἡ ἐργασία τῆς Νομικῆς Σχολῆς περιορίζεται εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἀπαραιτήτων γνώσεων πρὸς μόρφωσιν νομικοῦ, ἀλλ’ ὁ ὑπάλληλος τῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ἔχῃ μόνον τὴν μόρφωσιν τὴν δικηγορικήν, ἀλλὰ νὰ εἶναι κάτοχος ἐκείνων τῶν γνώσεων τῶν δημοσιονομικῶν, διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν, αἵτινες πράγματι στολίζουσι τὸν δημόσιον ὑπάλληλον. Δυστυχῶς ταῦτα δὲν εἶναι δυνατόν, ὡς διδάσκονται ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἐλλιπῶς, νὰ συμπληρώσωσι τὴν μόρφωσιν τὴν ἀπαιτουμένην διὰ διοικητικὸν ὑπάλληλον. Θὰ ηὐχόμην, ἐὰν ὑπῆρχε καιρός, νὰ εἰσαχθῇ ἀκόμη νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως σχολῆς πρὸς μόρφωσιν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὐλάχιστον τοὺς εἰσαγομένους ἀκολούθους ἐπὶ ἑξάμηνον ἢ ἐπὶ ἓν ἔτος νὰ φοιτῶσιν, ὅπως ἀποβῇ πληρεστέρα ἡ μόρφωσις αὐτῶν ἐν τῷ διοικητικῷ δικαίῳ καὶ τῇ δημοσιονομίᾳ. Διότι τότε θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀσφαλίσωμεν πλήρη ὑπηρεσίαν διοικητήν, ἐὰν τὸν ὑπάλληλον ὄχι μόνον πλουτίσωμεν διὰ τῶν γνώσεων αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τὸν κατατάξωμεν ὑπὸ διδάσκαλον τοιοῦτον ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ γινώσκῃ τί ἐστὶ διοίκησις. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ πρότασιν νόμου «περὶ ἐνοριῶν». Νομίζω ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου παρετηρήθη τὸ κενὸν τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῷ καθεστῶτι τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν καὶ ὡρίμασε πλέον ἡ ἰδέα ὅτι δέον νὰ ληφθῇ πρόνοια ὡρισμένη διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ἐνοριῶν καὶ τὰ προσόντα τῶν ἐφημερίων, πρὸ πάντων δὲ διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν χειροτονιῶν καὶ διὰ τὴν ἐπιβολὴν ὁπωσδήποτε φραγμοῦ πρὸς τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν χειροτονιῶν. Χρόνος δὲν ὑπῆρχε πρὸς παρασκευὴν εἰδικοῦ νομοσχεδίου, ἐπειδὴ ὅμως ἐνόμισα ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Μομφερράτου ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κατὰ τὸ 1902 κατὰ πολὺ ἐπλήρου τὰς ἀνεγνωρισμένας ἀνάγκας, ἔλαβον τὴν τιμήν, τῇ συγκαταθέσει τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου, νὰ υἱοθετήσω τοῦτο, καὶ ὑποβάλλω αὐτὸ ὡς πρότασιν νόμου, ἐπιφυλασσόμενος ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν διατυπώσω καὶ ἐγὼ ἀναγκαίας τινὰς τροπολογίας εἴς τινα σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα εὑρίσκω ὅτι εἶναι τολμηρά. (Ὅρα Ἔκθεσιν ἐπιτροπῆς ἐν Παραρτήματι Ἐφημ. Συζ. Βουλ., ἀριθ. 576).

§5Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω, κύριοι συνάδελφοι, τὸν καταβάντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου συνάδελφον καὶ τὰ μέλη τῆς ἀξιοτίμου ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ εἰσήγησις ἡ σύντομος, ἀλλ’ ἡ περιεκτικωτάτη, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς ἔκαμε πρὸ ὀλίγου ἐνώπιον ἡμῶν, δεικνύει τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἐπιμέλειαν μετὰ τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεξειργάσθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς προώρισται ν’ ἀνακαινίσῃ τὸν διοικητικὸν κλάδον παρ’ ἡμῖν. Ὀφείλω πρὸς τούτοις ἀπαντῶν εἰς τὴν εὐχὴν αὐτῆς νὰ εἴπω ὅτι ἔχω νομοσχέδιον περὶ δημιουργίας καὶ καταρτισμοῦ σχολῆς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ δὲν εἶχον τὸ θάρρος εἰς τόσον προκεχωρηκυῖαν ὥραν νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς εἶναι τὸ συμπλήρωμα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεξειργάσθη. Οὐχ ἧττον θὰ λάβω τὴν τόλμην νὰ τὸ ὑποβάλω μετ’ ὀλίγον καί, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν κατορθώσῃ εἰς τὰς ὀλίγας συνεδριάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπολείπονται, νὰ ψηφίσῃ τὸ σοβαρὸν τοῦτο ἀληθῶς νομοσχέδιον, θὰ μείνῃ ἐν τούτοις ἐν τοῖς ἀρχείοις τῆς Βουλῆς πρὸς ἐπεξεργασίαν ἴσως ἐπιτυχεστέραν. Μετὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται ἡ σύμβασις, ἥτις ὑπεγράφη μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἀντιπροσωπευομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐμοῦ ἀφ’ ἑνός, καὶ τῆς ἑταιρείας τῆς Ἑνιαίας καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀφ’ ἑτέρου. Σκοπὸς τῆς συμβάσεως ταύτης καὶ ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι τὰ ἀκόλουθα. Παρετηρήθη ὅτι ἡ κρίσις ἡ σταφιδικὴ ἐξακολουθεῖ καὶ ἂν ἡ τοιαύτη κρίσις ἀπησχόλησε καὶ ἀπασχολεῖ ὅλους ἐκείνους, οἵτινες καὶ ἀμέσως καὶ ἐμμέσως ἐνδιαφέρονται διὰ ταύτην, εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωστὸν εἰς τοὺς ἐνταῦθα παρακαθημένους, ὑπῆρξα πάντοτε ἐναντίος πρὸς ὅλα τὰ μέτρα, ὅσα μέχρι τοῦδε ἐλήφθησαν, ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον τὴν στιγμὴν ταύτην, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ὑποβάλω τὴν σύμβασιν ταύτην. Εἶμαι ἐντελῶς δεδικαιολογημένος, διότι τὰς ἰδέας τὰς ἐμὰς οὐδέποτε ἐγκατέλιπον, ἀλλ’ ἐδῶ ὑπάρχει θεσμός, εἶναι ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἑνιαίας, διαρκείας εἴκοσιν ἐτῶν, ἡμεῖς δὲ οἱ διαφωνοῦντες ὀφείλομεν νὰ ὑποκύψωμεν εἰς τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης εἶναι ἡ ἐπικρατεστέρα. Παρετηρήθη ὑπ’ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι τὴν γνώμην ταύτην, ὅτι ἀτελῆ εἶναι τὰ μέχρι τοῦδε ληφθέντα μέτρα, διότι μέχρι τοῦδε, πλὴν τῆς παρακρατήσεως καὶ κατόπιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Ἑνιαίας, ἐμελετήθη τὸ μέτρον κατ’ ἀρχὰς τῆς ἀπαγορεύσεως περαιτέρω νέων φυτειῶν. Ἤδη ἕτερον μέτρον πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἰδεῶν ἐκείνων λαμβάνεται· λαμβάνεται μέτρον οὐχὶ πλέον ἀπαγορεύσεως νέων φυτειῶν, ἀλλὰ μέτρων ἐκριζώσεως φυτειῶν ἐπὶ τῇ βάσει ἀποζημιώσεώς τινος, ἐκριζώσεως τῶν φυτειῶν οὐχὶ ἀναγκαστικῆς ἀλλὰ κατὰ προαίρεσιν. Αἱ σκέψεις αἵτινες ἔφερον τοὺς ἐνδιαφερομένους εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως ταύτης, εἶναι αἱ ἀκόλουθοι: Νομίζουσιν ὅτι μὲ ὅλα τὰ ληφθέντα μέτρα ὑπάρχει ἔτι πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς των ἀνέρχεται κατὰ μέσον ὅρον μεταξὺ 20,000,000 καὶ 25,000,000 σταφίδος· ἐάν, λέγωσι, τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκλίπῃ, καὶ ἐκλίπῃ διὰ τῆς ἐκριζώσεως ἀναλόγων ἐκτάσεων σταφιδοφυτειῶν, ἡ προσφορὰ καὶ ἡ ζήτησις θὰ κανονισθῶσιν οὕτως ὥστε ἡ κρίσις ἡ σταφιδικὴ θὰ ἐκλίπῃ. Προτείνουσι λοιπόν, ὅπως δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἄδεια καὶ συνάψωσι δάνειον 12,500,000 χρυσῶν φράγκων, διὰ τῶν ὁποίων ἀποζημιώνοντες κατὰ στρέμμα ἀντὶ δραχ. 80–100 κατὰ τὴν ἐκτίμησιν, ἡ ὁποία θὰ γίνηται ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφερομένης, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκριζώσωσιν ὑπὲρ τὰς 130,000 στρεμμάτων. Ὅταν δὲ τόσα στρέμματα ἐκριζωθῶσι —βεβαίως δὲν θὰ ἐκριζωθῶσι τὰ κάλλιστα ἀλλὰ τὰ χείριστα—, ὑπολογίζουσιν ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ μειωθῇ κατὰ τὸ ποσὸν τὸ πλεονάζον. Ἡ βάσις λοιπὸν καὶ ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αὐτή. Εἶπον ὅτι προαιρετικῶς καὶ οὐχὶ ὑποχρεωτικῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐκρίζωσις, ἀλλὰ τὸ ἀντιστάθμισμα τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν εἶναι, ἡ κοινωνία ἡ σταφιδική, ἡ ὁποία μέλλει νὰ ὠφεληθῇ, νὰ πληρώσῃ τὸ ⅓ τουλάχιστον τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεολυσίου, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου τούτου. Ἐπειδὴ δὲ τὸ δάνειον τοῦτο πρέπει νὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς τοῦ ὑπολειπομένου χρόνου τῆς εἰκοσαετίας, ὅσον δὲ βραχύτερος εἶναι ὁ χρόνος ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐξοφληθῇ τὸ δάνειον τὸ τοκοχρεολύσιον θὰ εἶναι βαρύτερον, ὑπολογίζουσιν, ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην διὰ τὸ τοκοχρεολύσιον τοῦ δανείου τούτου 900,000 δραχ. περίπου καὶ ζητοῦσι ν’ αὐξηθῇ κατὰ μίαν δραχμὴν κατὰ χιλιόλιτρον ἡ εἰσφορὰ τῶν σταφιδοκτημόνων. Αὐτὴ εἶναι ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, εἰς ὑμᾶς δ’ ἀπόκειται καὶ ἰδίᾳ εἰς τοὺς ἔχοντας ἄμεσον ἐνδιαφέρον νὰ ἐξετάσητε τὴν ὑπόθεσιν ὑπὸ πάσας τὰς ἐπόψεις καὶ νὰ δώσητε κατὰ τὰς ὑμετέρας πεποιθήσεις τὴν ἐπ’ αὐτοῦ ψῆφόν σας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον φέρει τὸν τίτλον: Νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 27 Νοεμβρίου 1909 ἐξ ἄρθρων 12 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἐν Ἀθήναις ἑδρευούσης Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος καὶ τῆς ἐν Πάτραις ἑδρευούσης Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ͵ΓΠʹ (3080) τῆς 17 Ἰουλίου 1905». Ὁ κ. Ἀγ. Σλῆμαν ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀπονομῆς ἐφευρέσεως νέου ὁδοστρώματος εἰς τὸν κ. Δημ. Κ. Καλλίαν». (Ὅρα Παράρτ. Ἐφημ. Συζητ. τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 577–578). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§7Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προταχθῇ τὸ περὶ ἐκτελέσεως νομοσχέδιον, συζητούμενον ὁμοῦ μετὰ τοῦ περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον, οἷον τὸ περὶ ἐκτελέσεως, δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ ἀνοιγομένης συζητήσεως ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ πολὺ μετὰ ὀλίγων τροποποιήσεων ἢ μᾶλλον ἄνευ οὐδεμιᾶς τροποποιήσεως τοῦ κειμένου αὐτοῦ, κειμένου τὸ ὁποῖον ὑπέστη ἄλλως τε πολλὰς ἐπεξεργασίας, διότι, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ τὸ νομοσχέδιον δεκτὸν μετὰ συζήτησιν, βεβαίως δὲν θὰ γίνῃ, οὐδὲ ἂν ὅλος ὁ χρόνος τῆς παρούσης Συνόδου, ἴσως καὶ τῆς μελλούσης, διατεθῇ πρὸς τοῦτο. Ἂν λοιπὸν ἀντιλαμβάνωμαι ὀρθῶς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, προκειμένου νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, οἷον τὸ περὶ ἐκτελέσεως, ἔχον τύπον κώδικος, θὰ εἶναι ὀρθὸν καὶ συμφέρον καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ διὰ τὴν δικαιοσύνην μαζὶ μὲ τὸ περὶ ἐκτελέσεως νὰ προταχθῇ καὶ συζητηθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου κ. Ἐμπειρῖκος προέτεινεν, ὅπερ εἶναι μεμελετημένον πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἀπὸ διαφόρους κύκλους καὶ ἀπὸ ἐπιστήμονας καὶ ἀπὸ πρακτικοὺς καὶ δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ καθ’ ὃν καὶ τὸ περὶ ἐκτελέσεως νομοσχέδιον. Τοῦτο θὰ ἔχῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ἂν γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅτι λύεται τὸ ζήτημα τῆς ψηφίσεως νομοσχεδίων τοιούτων, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλα Κράτη δὲν ἐλύθησαν ἀκόμη. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι σήμερον εἶναι κατάλληλος ἡ περίστασις, ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐλπίζω ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ περὶ ἐκτελέσεως, νὰ προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ καὶ τὸ περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου.

§8Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὑπάρχει ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη μεταρρυθμίσεως τῶν ἰσχυόντων περὶ Ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ δικαίου. Ἀλλὰ μολονότι τοῦτο εἶναι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, ὡς καὶ ἡ μεταρρύθμισις τῶν περὶ ἐκτελέσεως διατάξεων, δὲν νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη, εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀπασχολήσῃ παρὰ πολὺ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ δὲν πρέπει νὰ διέλθῃ ἄνευ συζητήσεως. Ὑπάρχουσι δύο κεφαλαιώδεις διατάξεις ἐν αὐτῷ, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσιν ἀναγκαιοτάτην τὴν συζήτησιν. Ἐὰν ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ὁ κ. Βουλευτὴς Σύρου, θὰ ἴδῃ, ὅτι ὑπάρχει μία μεγάλη ἀντίφασις εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν κινητῶν καὶ τὴν κατάσχεσιν τῶν ἀκινήτων. Διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ μὴ συζητήσῃ· ἀρκεῖ νὰ μὴ πελαγώσωμεν εἰς συζητήσεις κατὰ τὴν ψήφισιν ἑκάστου ἄρθρου. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως νὰ συστήσω ὅτι εἶναι ἀναγκαιότατον νὰ ψηφίσωμεν ταυτοχρόνως τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄνδρου περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ναυτικοῦ δικαίου.

§9Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ συζητηθῇ καὶ κατ’ ἐλάχιστον ὁ ναυτικὸς κῶδιξ, εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφισθῇ, διότι πρόκειται, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, περὶ 300 ἄρθρων. Ὥστε μᾶλλον πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ ἔχῃ διάθεσιν νὰ τὸ ψηφίσῃ ὡς ἔχει καὶ κατόπιν, ἂν ἔχῃ ἀτελείας τινάς, μὲ τὸν καιρὸν νὰ διορθωθῶσιν αἱ ἀτέλειαι αὐταί, τότε βεβαίως συναινεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ προταχθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν μετὰ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐκτελέσεως».

§10ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ Ναυτικοῦ δικαίου ὡς καὶ τὸ περὶ ἐκτελέσεως εἶναι νομοσχέδιον λίαν ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης, ἀλλὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖται σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ ψηφίζωνται τουτέστι νομοσχέδια ἀναγόμενα εἴτε εἰς τὸ Ἀστικὸν δίκαιον, εἴτε εἰς τὸ Ἐμπορικόν, εἴτε εἰς τὸ Ναυτικόν, εἴτε εἰς τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν ἀσυζητητί, νομίζω ὅτι δὲν θὰ παραγάγῃ ἀγαθὸν εἰς τὸν τόπον τοῦτον ἴσως μάλιστα θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ ν’ ἀντικαταστήσῃ κακῶς ἐχούσας διατάξεις δι’ ἄλλων χειροτέρων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη πρὸ ὀλίγου ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ προβῶμεν δηλ. εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν καὶ μετὰ τὴν ἐφαρμογήν των, ἂν ἀνακαλυφθῶσιν ἀτέλειαι καὶ πλημμέλειαι, νὰ ἐπέρχωνται συμπληρώσεις, νομίζω ὅτι εἶναι λίαν παρακεκινδυνευμένον. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως, τοῦ ὁποίου ἐποιήσατο μνείαν ὁ ἐκ Σύρου συνάδελφος, εἶναι ἀληθὲς ὅτι προῆλθεν ἀπὸ τῆς γραφίδος σοφοῦ νομομαθοῦς καὶ περιεβλήθη τὸ κῦρος τῆς γνώμης τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπέστη ἐπεξεργασίαν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἤμην μέλος, εἰσαχθὲν ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἀειμνήστου Καραπαύλου, περιεβλήθη δὲ καὶ μὲ γνωμοδοτήσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ μὲ ἄλλας τινὰς τροποποιήσεις ἀνωτέρων δικαστῶν. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἀρκοῦσι νὰ καταστήσωσι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἄψογον καὶ ὡς μὴ δεόμενον ἄλλης βελτιώσεως. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος μετέσχον, ὡς προεῖπον, τῆς ἐπιτροπῆς εἰς ἣν εἶχε παραπεμφθῆ, ἀναμελετῶν καὶ ἀναθεωρῶν αὐτὸ εὗρον πλείστας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι, ἀντὶ νὰ συντελέσωσιν εἰς κραταίωσιν τῆς πίστεως τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καταστροφὴν αὐτῆς. Μέχρι τοῦδε, Κύριοι, ἔχομεν ἐν τῇ Πολιτικῇ Δικονομίᾳ τὸ σύστημα τῆς κατασχέσεως τῶν καρπῶν τῶν ἠρτημένων, ὡς αὐτοτελοῦς κινητοῦ πράγματος. Δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς ἄλλας νομοθεσίας ἄλλων Κρατῶν, ἀλλ’ ἐν Γαλλίᾳ ὑφίσταται ἡ κατάσχεσις αὕτη. Παρ’ ἡμῖν ὅμως δύναμαι μετὰ πεποιθήσεως ὡς ἀντιπροσωπεύων ἐπαρχίαν γεωργικὴν νὰ διαβεβαιώσω ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς κατασχέσεως τῶν καρπῶν τὰ μέγιστα συντελεῖ εἰς τὴν κραταίωσιν τῆς πίστεως τῶν καλλιεργητῶν καὶ εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῆς εὑρέσεως κεφαλαίων. Ἂν δεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, αἴρεται ἡ πίστις καὶ οἱ καλλιεργηταὶ οὐδαμοῦ θὰ εὑρίσκωσι δάνειον. Πλεῖσται ἄλλαι διατάξεις....

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς συζητήσεως τῆς οὐσίας τοῦ νομοσχεδίου.

§12ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ πλειότερον, ἐπιφυλαττόμενος νὰ λάβω καὶ αὖθις τὸν λόγον, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ναυτικοῦ δικαίου δύναται νὰ γένηται, ἀλλ’ ἄνευ ἀποκλεισμοῦ τῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, ὁ συνδυασμὸς δὲ τῶν δύο νομοσχεδίων δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὰ ὑποβάλῃ εἰς δοκιμασίαν ἐν τῇ Βουλῇ, ἥτις ἴσως ἀποφασίσῃ νὰ παραπέμψῃ ταῦτα εἰς ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἡ δοκιμασία βεβαίως θὰ γένηται, καὶ ἂν φρονῇ ἡ Βουλὴ ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ ὅλα ταῦτα νὰ ψηφισθῶσιν ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ, νὰ καταναλώσωμεν καὶ κόπον καὶ χρόνον, ἵνα ψηφισθῶσι τελειότερα καὶ οὐχὶ ἀτημέλητα, ὡς εἶναι τὸ περὶ ἐκτελέσεως.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰω. Δ. Ῥάλλης.

§14ΙΩ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως εἶναι ἐπάναγκες νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ μέριμνα, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ Ἐμπορικὸς νόμος· ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο τμηματικῶς μόνον καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ νόμου, διότι ἀναμφισβητήτως μεγαλείτερα θὰ εἶναι τὰ κακὰ τὰ προκύψοντα ἐκ τῆς τμηματικῆς μεταβολῆς τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου παρὰ ἐὰν μείνῃ ὁ παμπάλαιος νόμος, τὸν ὁποῖον ἔχομεν. Ἀλλά, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα νομοθετικὴ περὶ τοῦ βιβλίου τούτου τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου, ὑπάρχει ἐπίσης ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ τοῦ νόμου περὶ πτωχεύσεως. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο πολὺ ὀρθότερον νὰ καταρτισθῇ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ν’ ἀνατεθῇ ἡ γενικὴ μεταρρύθμισις τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου.

§15ΣΤ. ΒΑΦΕΙΑΔΑΚΗΣ. Διὰ τοῦ τελευταίως ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν ἐπιζητεῖται ἡ αὔξησις τῶν τελῶν τούτων, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐγνωμάτευσεν ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη δέον νὰ ἐπιβαρύνῃ τά τε ἑλληνικὰ καὶ τὰ ξένα ἀτμόπλοια. Ἐλπίζει δ’ οὕτω ὅτι θὰ διπλασιασθῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους τὰ ἐκ τῶν φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας εἰσπραττομένων. Ἡ διὰ τοῦ νέου τούτου νομοσχεδίου ἐπιβαλλομένη ὁμολογουμένως βαρεῖα φορολογία εἰς τὴν ναυτιλίαν μὲ ἀναγκάζει νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ναυτικοῦ ἐμπορικοῦ κώδικος, ἵνα οὕτω παρασχεθῇ ἀντίστοιχος ὠφέλεια εἰς τοὺς ναυτικοὺς ἡμῶν, οἵτινες οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ τὴν ψήφισιν τοῦ ναυτικοῦ κώδικος φρονοῦντες ὅτι διὰ τούτου καὶ τῆς παρεχομένης διὰ τούτου προστασίας θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὴν διὰ τοῦ νέου νόμου περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας ἐπιβαλλομένην βαρεῖαν φορολογίαν. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προτάξῃ τὴν ψήφισιν τοῦ ναυτικοῦ ἐμπορικοῦ κώδικος παρέχουσα οὕτως εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν τὴν ἀναγκαίαν πρὸς πρόοδον προστασίαν.

§16ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ μεταβολῆς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου. Πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει εἶναι «τὸ σύνολον τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου»· δεύτερον εἶναι τὸ «περὶ ἐκτελέσεως». Ἔχει τις ἀντίρρησιν; Ὄχι. Ἀλλά, λέγει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Σύρου, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως, νὰ συζητηθῇ ταυτοχρόνως καὶ ὁ κῶδιξ ὁ ναυτικός. Ὁ κῶδιξ ὁ ναυτικὸς οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως, κατόπιν ἔρχεται ἄλλο ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ὅτε δύναται πᾶς Βουλευτὴς νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριφυλίας Βουλευτοῦ, τὰς ὁποίας οὗτος ἐποιήσατο, συμφωνῶ πληρέστατα καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, καὶ κατόπιν νὰ σχηματισθῇ μία ὀλιγομελὴς ἐπιτροπὴ —διότι κατὰ τὴν κρίσιν μου πολυμελὴς ἐπιτροπὴ εἶναι δύσκολον νὰ ἐργασθῇ καὶ καταλήξῃ εἰς συμπέρασμα—, ἡ ὁποία ἐντὸς ὡρισμένων ἡμερῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάχθη ὑπὸ τοῦ μακαρίτου Ψαρᾶ καὶ ἔτυχε τῆς προεπεξεργασίας κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς πολυμελεστάτης, μέλος τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελέσω καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου ἀναγνοὺς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εὗρον ὅλως διάφορον πρὸς τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν τότε εἰς τὴν ἐπιτροπήν· εἶναι δὲ πολλὰ ἄρθρα τελείως δυσνόητα. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κατόπιν δὲ νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ τὸ ἀναθεωρήσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα τῆς μελέτης αὐτῆς. Δὲν νομίζω δ’ ὅτι θ’ ἀπολέσῃ πολὺν χρόνον ἡ ἐπιτροπή, διότι ἡ ὕλη εἶναι ἑτοίμη.

§17ΑΘ. ΤΥΠΑΛΔ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν, παρακαλῶ, ἔχω νὰ κάμω. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος ἐν τῇ Βουλῇ νομοσχεδίου τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἀπὸ 24 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. «περὶ φόρου καταναλώσεως ἀσετυλίνης» ἐπιβάλλεται φόρος λεπτῶν τριάκοντα κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἀνθρακασβεστίου, τοῦ τε ἐν τῇ χώρᾳ παραγομένου καὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου, ἀσχέτως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους. Ἡ διάταξις αὕτη ἀντίκειται προφανῶς τῇ ἀπὸ 28ης Μαρτίου 1890 συμβάσει μετὰ τῆς Μ. Βρεττανίας, καθ’ ἣν τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῆς κλάσσεως 103 τοῦ δασμολογίου, ἀναγραφούσης περὶ παντὸς χημικοῦ προϊόντος μὴ κατονομαζομένου, ἐν οἷς καὶ τὸ ἀνθρακασβέστιον, μειοῦται ἀπὸ λεπτῶν 20 εἰς λεπτὰ 10 κατ’ ὀκᾶν. Ἑπομένως ἡ νέα φορολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀνεφάρμοστος, ἀδιάφορον ἂν οὗτος ὑπέβαλεν αὐτὴν δι’ ἰδίου νομοσχεδίου ἐπιγράψας αὐτὸ περὶ φόρου καταναλώσεως ἀντὶ νὰ ἐπιγράψῃ αὐτὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ δασμολογίου· διότι διὰ τῆς τοιαύτης μεθόδου θὰ ἠδύνατο νὰ παραβιάσῃ τις πᾶσαν σύμβασιν. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ ἐν τῇ χώρᾳ παραγομένου εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ τοιοῦτο δὲν παράγεται καὶ θὰ ἦτο τούτου ἕνεκεν ἄσκοπον νὰ φορολογηθῇ, ἐπιβλαβὲς δὲ ὡς παρακωλύον τὴν εἰσαγωγὴν τοιαύτης βιομηχανίας παρ’ ἡμῖν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φούφας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νόμων». Καθιστῶ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐσχημάτισα τὴν ἐπιτροπήν, ἥτις πρόκειται νὰ ἐπεξεργασθῇ τὰ νομοσχέδια τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου, ἅτινα ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐκ τῶν κ. Δ. Βοκοτοπούλου, Ἐπ. Ἐμπειρίκου, Ἰω. Δ. Ῥάλλη, Χ. Βοζίκη, Σ. Βαφειαδάκη, Γ. Πολυγένους, Θ. Ῥετσίνα, Π. Πετρίδου καὶ Βρ. Λεωπούλου. Ἐξακολούθησις τῆς ἐπὶ τοῦ συνόλου τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταλλείων». Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§19Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πρῶτον ὑπάρχει ἓν γραφικὸν λάθος ἐν σελίδι 10, ἄρθρῳ 31. Τὸ νομοσχέδιον λέγει· «Ἂν ὅμως μετάλλευμά τι ἐκ τῶν συναπαντωμένων μὲ τὸ κύριον μετάλλευμα εἶναι ἤδη παρακεχωρημένον εἰς ἕτερον ἰδιοκτήτην, ὀφείλει οὗτος ἐξορύττων καὶ ἀποχωρίζων αὐτὸ νὰ τὸ θέτῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἔχοντος τὴν παραχώρησιν αὐτοῦ μετὰ τὴν ἀπόληψιν τῶν δαπανῶν ἐξορύξεως καὶ ἀποχωρισμοῦ». Ἀντὶ τῆς λέξεως «οὗτος» πρέπει νὰ τεθῇ «ὁ». Εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ἰδικήν μου ἔχω «ὁ».

§20Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. Ἀντὶ «οὗτος» θέλει «ὁ». Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος.

§21Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τώρα πρόκειται περὶ ἄλλου ζητήματος κυριωτέρου, κύριε Πρόεδρε. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ. Ἐν ἄρθρῳ 53 κατηργήσαμεν ὅλους τοὺς νόμους περὶ μεταλλείων. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ εἷς νόμος, ὁ νόμος περὶ μεταλλείων ͵ΒΩΜΑʹ. Εἰς τὸν νόμον τοῦτον ὁρίζεται ἐν ἄρθρῳ 5 ὅτι προστίθεται 1% φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν ὀρυχείων καὶ λατομείων, ἐκ τῶν ὁποίων εἰσπράττει τὸ Δημόσιον 10%, τὸ ὁποῖον 1% ἐχορηγεῖτο μέχρι τοῦδε εἰς τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν· ἤδη ὁ νόμος ͵ΒΩΜΑʹ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναφέρεται τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν, καταργεῖται. Ἐννοεῖται ὅτι εἰς οὐδενὸς τὸ πνεῦμα ἐνταῦθα εἶναι ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ 1%, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο εἰς τὸ ταμεῖον τῶν μεταλλευτῶν. Ἀφοῦ δὲ τοιαύτη εἶναι ἡ ἐντύπωσις τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι ὀφείλει νὰ καθορισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ τοῦτο εἶναι πολὺ εὔκολον, ἐὰν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 53, τὸ ὁποῖον λέγει «Ὁ νόμος ͵ΒΥΝΔʹ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1896 διατηρεῖται ἐν ἰσχύϊ», προστεθῶσιν αἱ λέξεις «μένει ἐφεξῆς ἐν ἰσχύϊ ἡ ἐπιβολὴ φόρου 1–1½% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν λατομείων τοῦ εἰσπραττομένου δυνάμει τοῦ ἄρθρ. 15 τοῦ νόμου ͵ΒΩΜΑʹ τῆς 21 Φεβρουαρίου 1901 ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν». Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§22Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὅτι βεβαίως δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸν νοῦν ἡμῶν νὰ καταργήσωμεν τὸ ποσοστὸν τὸ διδόμενον ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν, αὐτὸ εἶναι φανερόν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἰς τὴν ἐν συνόλῳ ψήφισιν δὲν δυνάμεθα νὰ θέσωμεν τοιαύτην διάταξιν.

§23Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν παρελείφθη;

§24Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν παρελείφθη.

§25Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω ὅτι εἶναι δυνατόν.

§26Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐὰν εἶναι δυνατόν...

§27Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι δυνατόν, διότι ὁ νόμος ͵ΒΩΜΑʹ ὁ καταργούμενος ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον ͵ΒΥΝΔʹ.

§28Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τόσον τὸ καλλίτερον, διότι ἰσχύει. Δὲν δυνάμεθα νὰ παρεμβάλωμεν διάταξιν, ἡ ὁποία κατὰ τὰς τρεῖς συζητήσεις δὲν περιέχεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὔτε ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§29Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι ἑρμηνεία.

§30Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι εἰς τὸν νοῦν ἡμῶν δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη ἔννοια, ὥστε νὰ καταργήσωμεν αὐτὸ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ, καὶ ἂν ἀρκῇ αὐτὴ ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, βεβαίως τὴν κάμνω, ἀλλὰ νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ κείμενον τοῦ νόμου εἶναι ἀδύνατον.

§31Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τότε νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐννοεῖ νὰ καταργήσῃ τὸ ποσοστὸν τοῦ 1–1½% οἱασδήποτε καθαρᾶς προσόδου.

§32Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§33ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 31 ἐμπεριέχονται τὰ ἑξῆς· «Ἐπίσης καθίστανται αὐτοδικαίως ἔκπτωτοι τῆς γενομένης εἰς αὐτοὺς παραχωρήσεως ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου οἱ λαβόντες παραχώρησιν ἢ αἰτησάμενοι ἄδειαν ἐξορύξεως καὶ λαβόντες παραχώρησιν ἐκμεταλλεύσεως γύψου, ἂν μέχρι τῆς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νόμου οὐδόλως ἐξεμεταλλεύθησαν τὸν παραχωρηθέντα χῶρον ἢ περιωρίσθησαν εἰς τὴν ἐξόρυξιν τῆς ἐπιφανείας». Ὑποθέτω ὅτι ἡ παράγραφος αὕτη ἀφορᾷ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δυνάμει τοῦ παλαιοῦ νόμου ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀντιφατικὴ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὴν διαγράψῃ.

§34Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ τροποποίησις αὕτη προυτάθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Βάλτου Βουλευτήν.

§35Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως.

§36Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἐδέχθην τὴν τροποποίησιν μετὰ τὴν γενομένην τότε μακρὰν συζήτησιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος πάντες οἱ ἐκ τῆς Ἀκαρνανίας καταγόμενοι. Κατὰ τὴν τροποποίησιν ἐκείνην ὅσοι εἶχον λάβει ἁπλᾶς ἀδείας, αὐτοὶ θεωροῦνται αὐτοδικαίως ἔκπτωτοι πάσης τοιαύτης ἀδείας, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ᾐτήσαντο ἄδειαν ἐξορύξεως καὶ ἔλαβον παραχώρησιν ἐκμεταλλεύσεως γύψου, ἂν μέχρι τῆς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νόμου οὐδόλως ἐξεμεταλλεύθησαν τὸν παραχωρηθέντα χῶρον ἢ περιωρίσθησαν εἰς ἐξόρυξιν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, θεωροῦνται αὐτοδικαίως ἀπολέσαντες τὰ δικαιώματά των. Κατὰ τὸν νόμον περὶ μεταλλείων, τὸν πρὸ τοῦ νόμου τούτου, τὸν ἤδη κείμενον, διὰ νὰ παρασχεθῇ εἰς τοὺς αἰτοῦντας παραχώρησιν ὀρυχείων ἡ ἄδεια δίδεται καὶ ἀνακαλεῖται εἰς πᾶσαν στιγμήν, ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον περὶ μεταλλείων ἡ παραχώρησις τοῦ ὀρυχείου γίνεται καθ’ ὃν τρόπον καὶ τοῦ μεταλλείου ὅταν πρόκειται νὰ ἐργασθῶσιν οἱ λαβόντες τὴν παραχώρησιν δι’ ὑπογείων στοῶν καὶ τεχνικῶν ἔργων. Λοιπόν, ἐὰν ἐβεβαιώθη ὅτι ἐξετέλεσαν ὅσα οἱ κείμενοι νόμοι τεχνικὰ ἔργα ἐπιβάλλουσι νὰ ἐκτελέσωσιν, ἔχει καλῶς· ἐὰν ὅμως δὲν ἐξετέλεσαν, τότε ἀναμφισβητήτως εἶναι ἔκπτωτοι τῶν δικαιωμάτων των.

§37Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 31, ἡ ὁποία ἐτέθη τῇ ἐμῇ προτάσει καὶ διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς τὴν ἑσπέραν ἐκείνην διετύπωσεν ἀντίρρησιν,—διατυποῦνται δὲ σήμερον ἀντιρρήσεις, διότι ἔλαβον γνῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ἔσπευσαν ἐπισκεπτόμενοι τοὺς οἴκους ὅλων— εἶχε σκοπὸν νὰ σώσῃ ὁλόκληρον πληθυσμὸν ἀπὸ τρεῖς κερδοσκόπους τῆς ἐσχάτης ὑποστάθμης, οὐδόλως δὲ ἡ διάταξις αὕτη ἔχει τι τὸ ἀντισυνταγματικόν, διότι, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξήγησεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὡς ἐξηγήθη διὰ μακρῶν ὑπ’ ἐμοῦ, ὅτε ὑπεβλήθη ἡ πρότασις, οἱ πρὸ τοῦ νόμου τούτου καὶ κατὰ τὸν καταργούμενον σήμερον νόμον θέλοντες νὰ ἐκμεταλλευθῶσι γύψον κατὰ δύο τρόπους ἠδύναντο νὰ λάβωσι τὴν ἐκμετάλλευσιν, ἢ δι’ ἁπλῆς ἀδείας ἐξορύξεως ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας—ἡ ἄδεια δ’ αὕτη ἐξετείνετο ἐφ’ ὅσον ἔγινεν ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ποσοῦ διὰ τὸ ὁποῖον ἐδόθη—ἢ δεύτερον δι’ ὑπογείων στοῶν καὶ τεχνικῶν ἔργων. Κατὰ τὸν νόμον, τὸν σήμερον καταργούμενον, ὁ λαμβάνων παραχώρησιν δύναται νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, ἂν ἐντὸς τακτῆς προθεσμίας δὲν ἐκμεταλλευθῇ. Κατὰ τὸν χθὲς ψηφισθέντα κηρύσσεται ἔκπτωτος ὁ μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου μὴ ἐκμεταλλευθεὶς τὴν παραχώρησιν. Τί τὸ ἀντισυνταγματικόν; Τὴν προθεσμίαν τὴν ὁποίαν τάσσει σήμερον ὁ νόμος ἠδύνατο νὰ τάξῃ, κατὰ τὸν καταργηθέντα νόμον, πολὺ κατώτερος τοῦ νομοθέτου, ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων.

§38Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι τοῦ παρελθόντος νόμου.

§39Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ καθωρίσθη τώρα ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ λαβὼν παραχώρησιν δὲν ἔχει ἐκμεταλλευθῆ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου κηρύσσεται ἔκπτωτος, διότι ἔλαβε τὴν παραχώρησιν καὶ δὲν ἔκαμε καμμίαν ἐκμετάλλευσιν δι’ ὑπογείων στοῶν.

§40Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἶχον ὑποχρέωσιν.

§41Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶχον ὑποχρέωσιν. Καὶ συγχρόνως ἔκαμον καί τι ἄλλο· ἐξηπάτησαν ἐντελῶς τὴν ὑπηρεσίαν μεταβαλλόμενοι εἰς δῆθεν εὑρέτας καὶ γύψον εὑρισκομένην εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου καὶ ἀπὸ τῆς δημιουργίας τῆς Ἑλληνικῆς γῆς παρουσίασαν ὡς ἀνακαλύψαντες αὐτοί. Ὅτε λοιπὸν τοιαύτη ἀπάτη ἐγένετο τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀπέσπασαν ἄδειαν τῆς παραχωρήσεως, ἦτο ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα μὴ καταστραφῇ ὁλόκληρος πληθυσμὸς ἀπὸ τοιούτους ἀνθρώπους.

§42Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπέβαλον τροπολογίαν τινὰ ἀφορῶσαν εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 4, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη καὶ ἡ Βουλὴ ἐπίσης, ὡς προκύπτει καὶ ἐκ τῶν Πρακτικῶν, καὶ συγκειμένην ἐκ τῶν λέξεων «ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει» καὶ παρακαλῶ νὰ προστεθῇ.

§43Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα. Ἐγένετο δεκτὸν τῇ προτάσει τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει» καὶ παρακαλῶ νὰ προστεθῇ, ἤτοι νὰ γίνῃ ὡς ἑξῆς: «Τοῦτ’ αὐτὸ ἐφαρμόζεται, καὶ ἂν ὑπάρχωσιν εἰδικοὶ διάδοχοι ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει» κλπ.

§44Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ Βουλή.

§45Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα· ἐδέχθη ἡ Βουλή.

§46Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶχον παρακαλέσει καὶ κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καθορίσῃ τί ἐννοεῖ διὰ τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 31ῳ τοῦ νομοσχεδίου περικοπῆς «Ὁ ἔχων παραχώρησιν μεταλλεύματος αἴφνης σιδήρου δικαιοῦται ἐν ταὐτῷ νὰ ἐκμεταλλευθῇ πετρέλαιον ἢ ἄλλο τι μὴ συναφὲς ἐντελῶς μετάλλευμα». Ἠρώτησα τότε τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν ἠθέλησε νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ. Ἐκ τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου διαβλέπω ἀσάφειάν τινα· παρακαλῶ ἑπομένως καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν.

§47Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον εἶναι γενικόν· λέγει «πᾶν μετάλλευμα». Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀπαντήσωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εἰδικὰς γνώσεις. Δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§48Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὅταν νομοθετῶμεν, κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ νομοθετῶμεν σαφῶς, διὰ νὰ μὴ ῥίπτωμεν τοὺς ἐνδιαφερομένους εἰς τὰ δικαστήρια.

§49Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ τὴν ἔννοιαν τώρα ὁ Ὑπουργός.

§50Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὅτε ἐψηφίσθη ἓν ἄρθρον, τί ἐννοεῖ;

§51Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πολλάκις συμβαίνει καὶ οἱ ἴδιοι οἱ νομοθετοῦντες νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐξηγήσωσιν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι λοιπὸν ἱκανὸς νὰ εἴπω τὴν ἑρμηνείαν τὴν ἀκριβῆ. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην πᾶν μετάλλευμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῷ παραχωρουμένῳ μεταλλείῳ, αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὸν κύριον τοῦ μεταλλείου.

§52Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι καθαρόν. Λέγει «ἐξαιρέσει τῶν πολυτίμων μετάλλων, περὶ ὧν μνεία γίνεται ἐν ἄρθρῳ 1, παραγράφῳ δʹ».

§53Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πῶς τὸ ἐξηγεῖτε σεῖς;

§54ΘΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἐδαφ. γʹ ἔχει μίαν παράλειψιν.

§55Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων συζητοῦμεν, κύριε, Πρόεδρε, ἢ ἐπὶ τοῦ συνόλου;

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§57ΓΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον γʹ εἶχον ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀμίαντος τάσσεται εἰς τὴν τάξιν τῶν μετάλλων. Ἡ τροπολογία αὕτη ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἐσημειώθη εἰς τὰ Πρακτικά.

§58Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὰ Πρακτικά;

§59Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι παράλειψις αὐτή.

§60Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ Πρακτικὰ τῶν τριῶν συζητήσεων ἐπεκυρώθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς· ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν περιέχεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς οἱαδήποτε διάταξις, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἐγὼ σήμερον δὲν δύναμαι νὰ προσθέσω εἰς τὸ νομοσχέδιον διάταξιν, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει.

§61Θ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Πᾶν ὅ,τι ψηφίζεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς βεβαίως εἶναι σεβαστόν· ἂν ὅμως παρέλειψε τὸ ψηφισθὲν ὁ πρακτικογράφος, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ.

§62Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ τῶν τριῶν συζητήσεων ἐπεκυρώθησαν καὶ νῦν πρόκειται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν σήμερον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν διάταξιν, μὴ ὑπάρχουσαν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, τὰ ὁποῖα ἐπεκυρώθησαν ἄνευ τῆς προτάσεως ταύτης.

§63Θ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ γραφῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, ὅτι, ἐνῷ ἐγένετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, ἐν τούτοις αὕτη δὲν ἀναγράφεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§64ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ζητήσητε τὴν διόρθωσιν τῶν Πρακτικῶν.

§65Θ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δέν εἶναι δυνατόν, Κύριοι, νὰ δώσωμεν ἡμεῖς τὴν ἀρχήν, ὅτι τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι ψηφίζονται δὲν περιέχονται.

§66Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι πρωτοφανὲς νὰ συζητῶμεν λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ συνόλου. Ἡ Βουλὴ πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ ἂν δέχεται ἢ ἀπορρίπτει τὸ σύνολον.

§67Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ὁ πρακτικογράφος μοὶ ὑπενθυμίζει καὶ ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι ἐδήλωσα νὰ γραφῇ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς καὶ ὄχι ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ νόμου.

§68Θ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Μάλιστα.

§69Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι ὡς κείμενον τοῦ νόμου.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§71Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔληξε τὸ ζήτημα. Παραιτοῦμαι.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Ν. Γεωργακόπουλος, Ἀλ. Χατζηκυριάκος, Ἀλ. Κανάρης, Γρ. Φούφας, Ἀντ. Γαρουφαλλιᾶς, Β. Μαρκεζίνης, Κ. Ἰ. Ἀγγελόπουλος καὶ ἄλλοι ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, παραγράφου βʹ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων διατάξεων. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως». Ὁ κ. Ἰ. Δ. Ῥάλλης ἔχει τὸν λόγον.

§73Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναμφισβήτητον...

§74ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς ἐννοεῖ νὰ κάμῃ παρατηρήσεις τινὰς καὶ ἐπειδὴ σήμερον δυνατὸν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι νὰ κάμωσιν ἄλλας παρατηρήσεις, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν κατ’ ἀρχὴν ἂν τὸ παρὸν νομοσχέδιον πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν ἢ ὄχι, μολονότι ὑπέστη τὴν βάσανον ὅλων τῶν νομομαθῶν. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν.

§75Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ.

§76Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν συναινῇ ἡ Βουλή, ἂς παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἀλλὰ πρῶτον ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ἄνευ ἀντιρρήσεων καὶ συζητήσεων. Εἰς τὴν βʹ συζήτησιν τότε συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§77Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχω νὰ φέρω ἀντίρρησιν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ἀφοῦ μάλιστα συναινεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω λέξεις τινάς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ εἶναι ἀπόρροια ἀνάγκης, διότι εἶναι πανθωμολογημένον, ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν λόγῳ τοῦ ἐλλιποῦς τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου προκύπτει ὅλη ἡ Ἑλληνικὴ εὐφυΐα διὰ τὴν στρεψοδικίαν καὶ καταντᾷ ὁ ἔχων κατ’ οὐσίαν δίκαιον νὰ μὴ δύναται νὰ τὸ εὕρῃ λόγῳ τῶν διατάξεων περὶ ἐκτελέσεως. Ἀλλά, ἐνῷ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἐπάναγκες ὅσον τάχιστα νὰ ψηφισθῇ νόμος διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἄρσις τούτων τῶν κακῶν, ἔχω ἐπίσης τὴν γνώμην, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν τέλειος. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑπεβλήθη δίς, σήμερον δὲ εἶναι ἡ τρίτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν καταρτισθὲν ὑπὸ διαφόρων νομομαθῶν καὶ ὑπὸ διαφόρων ἐπιτροπῶν. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης βέβαιον, ὅτι παρ’ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐπεξεργασίας καὶ βασάνους, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ἐλλιπές.

§78Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι;

§79Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐλλιπές. Κυρίως εἶναι ἐλλιπές, διότι κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτοῦ ὑποβολὴν δὲν ἔχει ἐπεξεργασθῇ συμφώνως πρὸς τὰ νομοθετήματα ἀπὸ τοῦ ἔτους 1902, ὅτε τὸ δεύτερον ὑπεβλήθη, μέχρι σήμερον. Καὶ διὰ τοῦτο ἐν ἄρθρῳ τινί, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 875 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ τελευταῖος ὑπὸ τῆς Βουλῆς νόμος χωρὶς ἐν τούτοις νὰ εἶναι ὁ νόμος αὐτὸς ὁ ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου ἀναφερόμενος καὶ χωρὶς νὰ συναρμολογῆται ὁ νέος αὐτὸς νόμος, ὁ οὕτω πως ἐλλιπῶς εἰλημμένος, πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 36 τοῦ νομοσχεδίου λέγει, ὅτι «Δὲν δύνανται νὰ κατασχεθῶσι αʹ) ἡ κλίνη καὶ ἡ στρωμνὴ τοῦ ὀφειλέτου, τῆς συζύγου καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ συμβιούντων τέκνων του καὶ γονέων του». Ἐνῷ λέγει «ἡ κλίνη καὶ ἡ στρωμνὴ τοῦ ὀφειλέτου», προσθέτει ἔπειτα ἐν τῷ ἐδαφίῳ γʹ «τὰ οἰκιακὰ σκεύη καὶ ἔπιπλα».

§80Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κλίνη δὲν εἶναι ἔπιπλον;

§81Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ὁ νόμος ὁ τελευταίως ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, προσηρμόσθη εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου χωρὶς ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου ἔδει ν’ ἀφαιρεθῶσιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὁ τελευταίως ψηφισθεὶς νόμος ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ ἀφορῶν τὰς βραχυπροθέσμους παραγραφὰς καὶ ἐκ τούτου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσιν ἀσάφειαί τινες καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἐπάναγκες νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοῦτο.

§82Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἐκυρώθη ἀκόμη.

§83Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ κυρωθῇ.

§84Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κ. Πρόεδρε.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ ὁ κ. Ἰ. Ῥάλλης ὁμιλεῖ ἀκόμη.

§86Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς ἔλεγον ἐν ἀρχῇ, ὑπεβλήθη κατ’ ἀρχὰς τὸ πρῶτον ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου καθηγητοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου Ε. Ψαρᾶ καὶ ἐπεξειργάσθη ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἀρ. Ἀντωνοπούλου τότε ἐφέτου καὶ ὑπὸ ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Καίτοι ἀνομολογῶ, ὅτι ἡ ἐπεξεργασία τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου ἰδίᾳ, ἡ ὁποία μεγάλοις γράμμασιν ἀνεγράφη εἰς τὸ τότε ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἀποδεικνύει ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ ὡς τάχιστα νὰ ψηφίσῃ αὐτό, ἐν τούτοις φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἴσως ἔργον μάταιον τὸ νὰ ἐπεξεργασθῇ ἐκ νέου ὑπό τινος ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὅμως λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ταχίστην ἀνάγκην ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς 4 ἢ 5 ἡμερῶν.

§87Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς ἑβδομάδος.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀκόμη ἐγγεγραμμένοι οἱ κύριοι Ἰ. Μπακόπουλος καὶ Ἀ. Πονηρόπουλος.

§89Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§90Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται): «Ἀναγκαστικὴ ἐκτέλεσις χωρεῖ μόνον δυνάμει ἐκτελεστικοῦ δικαιογράφου καὶ δι’ ἀπόδοσιν βεβαίαν καὶ ὡρισμένην κατὰ ποσὸν καὶ ποιόν».

§92Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πόθεν ἀρχίζετε, κ. Πρόεδρε;

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τοῦ πρώτου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον λέγει «ἀναγκαστικὴ ἐκτέλεσις χωρεῖ μόνον».

§94Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὄχι ἀπ’ ἐκεῖ, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ ἀνωτέρω μέρους.

§95Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θ’ ἀρχίσητε ἀπὸ τοῦ ἀνωτέρω μέρους, τὸ ὁποῖον λέγει «τὰ τέσσαρα πρῶτα κεφάλαια τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ τετάρτου βιβλίου τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας περὶ ἀναγκαστικῆς διαδικασίας ἀντικαθίστανται διὰ τῶν ἑξῆς διατάξεων».

§96Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν θ’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦ μέρους, τὸ ὁποῖον λέγει «ἀναγκαστικὴ ἐκτέλεσις χωρεῖ», ἀλλὰ θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦ ἀνωτέρω μέρους, τὸ ὁποῖον λέγει «τὰ τέσσαρα πρῶτα κεφάλαια τοῦ Βʹ τμήματος κλπ.», διότι αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἄρθρον. Τότε θὰ τεθῇ ὡς πρῶτον ἄρθρον τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον λέγει «Τὰ τέσσαρα πρῶτα κεφάλαια κλπ.».

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον πρῶτον (ἀναγινώσκει): «Τὰ τέσσαρα πρῶτα κεφάλαια τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ τετάρτου βιβλίου τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας περὶ ἀναγκαστικῆς διαδικασίας ἀντικαθίστανται διὰ τῶν ἑξῆς διατάξεων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–21). Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 22 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 22, τὰ ὑπόλοιπα ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§99Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ συστήσητε ἀμέσως τὴν ἐπιτροπήν, παρακαλῶ δὲ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς αὐτήν, ὅπως ἐντὸς δύο ἡμερῶν φέρῃ τὸ πόρισμά της εἰς τὴν Βουλήν, διότι, ἐὰν ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν δὲν φέρῃ τὸ πόρισμά της καὶ δὲν προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ψήφισις αὐτοῦ δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ.

§100Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ προσέξῃ τὸ Προεδρεῖον, ὅπως καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τοιούτων προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι θέλησιν καὶ δύναμιν νὰ ἐργασθῶσιν ἐπὶ νομοσχεδίων τοιούτων. Συνιστῶ δὲ ἰδιαιτέρως νὰ λάβωσι μέρος ὅλοι οἱ ἐνταῦθα παρακαθήμενοι νομομαθεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ συζητήσει θὰ ἐλάμβανον μέρος, ὥστε ἐν τῇ ἐπιτροπῇ νὰ δύνανται νὰ προσφέρωσι τὰ φῶτά των καὶ τὰς συμβουλάς των. Ἐγὼ δηλῶ ὅτι δὲν θὰ λάβω μέρος.

§101Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχωσι διάθεσιν νὰ ἐργασθῶσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ εἰδικότητα. Αὐτὸ προσπαθοῦμεν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμολογουμένως αἱ ἐπιτροπαὶ ἐργάζονται. Τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην κατήρτισα ἐκ τῶν κ. Κ. Τοπάλη, Ἰ. Δ. Ῥάλλη, Δ. Βοκοτοπούλου, Ν. Μαρκέτη, Ἰ. Μπακοπούλου, Χ. Βοζίκη, Ν. Μπουφίδου, Δ. Γούναρη καὶ Σ. Κροκιδᾶ.

§103Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἀπαλλάξητε, κ. Πρόεδρε, διότι ἐγὼ οὔτε συζητῶ οὔτε λαμβάνω μέρος εἰς ἐπιτροπάς.

§104ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ κ. Πονηροπούλου.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ τοῦ κ. Μπουφίδου ὁ κ. Πονηρόπουλος.

§106Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τις ὅτι ἐντὸς δύο ἡμερῶν οἱαδήποτε ἐπιτροπὴ εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐπεξεργασθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐντὸς δύο ἡμερῶν οὔτε νὰ τὸ ἀναγνώσῃ δύναταί τις. Δὲν εἶναι δ’ ἐπιτετραμμένον εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον νὰ λάβω μέρος εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει νὰ ἐπιτελέσῃ τοιοῦτον ἔργον ἐντὸς δύο ἡμερῶν.

§107Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἂν ἠξίωσα τοιοῦτόν τι ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, τὸ ἠξίωσα, διότι αἱ ἡμέραι τῆς Βουλῆς εἶναι μεμετρημέναι, ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι πασίγνωστον ὅτι δὲν ὑπάρχει νομοσχέδιον πλέον μεμελετημένον ἀπὸ τὸ προκείμενον καὶ ὑποτίθεται ὅτι ἐντὸς 2 ἢ 3 ἡμερῶν ἄνδρες τόσον εἰδικοὶ ὅσον οἱ ὑποδειχθέντες ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρωσιν εἰς πέρας τὸ ἔργον αὐτό. Αὐτὴν τὴν γνώμην ἔχω, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἂν τὸ πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐντὸς 2 ἢ 3 ἡμερῶν, τὸ νομοσχέδιον θὰ ματαιωθῇ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ τὸ ματαιώσῃ, δικαίωμά της εἶναι, ἀλλ’ ἐγὼ οὐδεμίαν θὰ φέρω εὐθύνην.

§108Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐγώ, εἰπὼν ὅ,τι εἶπον, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀπέβλεπον ἢ εἰς τὰ πράγματα. Νομίζω δ’ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον, νὰ ἐπιληφθῶ τῆς καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐξετάσεως τοῦ νομοσχεδίου, περιλαμβάνοντος ὁλόκληρον σύστημα ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, μὲ προθεσμίαν δύο ἡμερῶν. Θὰ ἐθεώρουν δ’ ἀξίους θαυμασμοῦ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ᾐσθάνοντο τὴν δύναμιν νὰ ἐπιληφθῶσι τοιούτου ἔργου ἐντὸς δύο ἡμερῶν. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ ἐργασία αὕτη, νὰ μὴ γίνῃ δηλ. διόλου ἐπιτροπή. Ἐὰν εἶναι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, κατὰ τοιοῦτον τρόπον παρεσκευασμένον, ὥστε νὰ εἶναι πλῆρες καὶ ἕτοιμον, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον νὰ γίνῃ ἐπιτροπή. Ἐὰν ὅμως γίνῃ ἐπιτροπή, ὑποτίθεται ὅτι αὕτη γίνεται, ἵνα ἐξετάσῃ ἂν τὸ νομοσχέδιον εἶναι παρεσκευασμένον, καθ’ ὃν τρόπον εἶναι βέβαιος καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶναι παρεσκευασμένον. Νομίζω δ’ ὅτι, ἵνα βεβαιώσῃ τοῦτο ἡ ἐπιτροπή, δὲν θὰ προβῇ καθ’ ὃν τρόπον προέβη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τεκμηρίων, ἀλλὰ θὰ προβῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐρεύνης τοῦ πράγματος, ἔρευνα δὲ τοῦ πράγματος δὲν εἶναι δυνατὴ ἐντὸς 24 ἢ 48 ὡρῶν. Διότι ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ τις καὶ ἐλαχίστην ἰδέαν περὶ τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα θίγει τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ἔχῃ τὴν πεποίθησιν ἀκράδαντον, ὅτι ἐντὸς 48 ὡρῶν οἱοιδήποτε ἄνδρες, καὶ μάλιστα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατηνάλωσαν τὸν βίον των μελετῶντες τοιαῦτα θέματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶσιν εἰς συμπεράσματα. Τώρα δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιρρίψῃ εἰς ἐμὲ τὴν εὐθύνην τῆς ματαιώσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν ὅ,τι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι πλῆρες, ἂς μὴ τὸ παραπέμψῃ εἰς ἐπιτροπήν· ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἐργασθῇ μὲ προθεσμίαν δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, ἐγώ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ λάβω μέρος εἰς αὐτήν.

§109Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ἐζήτησα τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἐπιτροπῆς, διότι ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ψηφιζόμενον καὶ γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους θὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν, μὲ ὅλας τὰς ἀτελείας, πολὺ καλλιτέραν τῆς ὑφισταμένης, ἥτις οὐδὲν ἄλλο δημιουργεῖ ἢ τὴν πονηρίαν καὶ τὴν στρεψοδικίαν. Λοιπόν, ἵνα ἀπαλλαγῶμεν τῆς πονηρίας καὶ τῆς στρεψοδικίας, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, διότι δημιουργεῖ κατάστασιν καλλιτέραν. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πατρῶν φρονεῖ ὅτι ἐντὸς 3 ἡμερῶν δὲν δύναται νὰ καταρτισθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ καταρτισμοῦ;

§110Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Οὔτε νὰ μελετηθῇ δὲν δύναται ἐντὸς 3 ἡμερῶν.

§111Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρόκειται περὶ βελτιώσεως τοῦ νομοσχεδίου ἢ μᾶλλον σημείων αὐτοῦ.

§112Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Οὐδὲν σημεῖον δύναται νὰ βελτιωθῇ ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς.

§113ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἄνδρες ἐνδεδειγμένοι ὡς εἰδικοί, ὡς εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ἐπιληφθῶσι τῆς ἐργασίας ταύτης, θὰ δύνανται νὰ φέρωσιν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τὰ πορίσματά των, ἐὰν δὲν θέλωσι νὰ ματαιώσωσι τὸ νομοσχέδιον.

§114Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κορινθίας καὶ ἐγὼ συνεστήσαμεν τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσήκουσε τὴν σύστασίν μας. Θεωρῶ ὅμως ὀρθὸν νὰ εἴπω τὴν ἑσπέραν ταύτην ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἐξ ἄρθρων 138, εἶναι ὀρθόν, ἐὰν κρίνηται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ὑπέβαλε τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ὡς ὠφέλιμον, καὶ εἶναι ὠφέλιμον, νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει τῇ εὐθύνῃ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ πεποίθησιν περὶ τοῦ νομοθετήματος τούτου, ἐγὼ δ’ ὁμολογῶ ὅτι τὸ ἀνέγνωσα, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐξήλεγξα ἐπιστημονικῶς, διότι εἶναι ἀδύνατον ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ τολμήσῃ νὰ διανοηθῇ τις ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξελέγξῃ ὁλόκληρον σύστημα ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, ἐὰν ὑπάρχῃ, λέγω, πεποίθησις παρὰ τῇ Κυβερνήσει ὅτι τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἶναι πλῆρες καὶ ἄρτιον καὶ ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ δι’ αὐτοῦ βελτίωσις περὶ τὴν ἐκτέλεσιν, εἶναι ὀρθόν, ἵνα ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ νομοθέτημα τοῦτο θεωρεῖ ὡς νομοθέτημα πολιτικῆς ἐμπιστοσύνης ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ψηφισθῇ ἀσυζητητί, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ζητεῖται ἐπιστημονικὴ ἐπεξεργασία τοιούτου νομοσχεδίου, εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ ταχθῇ τριῶν ἡμερῶν προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Νόμοι μεταβάλλοντες τὰ τῆς ἐκτελέσεως εἶναι νόμοι θεμελιώδεις, διότι θίγουσι τὴν δημοσίαν πίστιν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν οἱοιδήποτε ἐπιστήμονες ν’ ἀναλάβωσι ν’ ἀνοικοδομήσωσιν ὁλόκληρον σύστημα ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως. Ἐὰν πρόκειται νὰ ζητηθῇ ἡ πραγματικὴ ἐπιστημονικὴ ἐπεξεργασία, εἶναι ὀρθὸν νὰ δοθῇ τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἰς γενικὴν δημοσιότητα καὶ οὐ μόνον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ νὰ δημοσιευθῶσι συγχρόνως ὅλαι αἱ παρατηρήσεις αἱ γενόμεναι ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς ἐν ἔτει 1902, συνδημοσιευομένου καὶ τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου, διότι ἐδῶ ἔχομεν τὸ μεταβεβλημένον καὶ οὐχὶ τὸ πρῶτον σχέδιον, τὸ τοῦ ἀειμνήστου Ψαρᾶ.

§115Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δημοσιευμένον.

§116Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ζητεῖται ἡ ψήφισις τοιούτου νομοσχεδίου εἶναι ἀνάγκη νὰ δημοσιευθῇ ἐκ νέου, διότι, ὅτε ἐδημοσιεύθη τὸ πρῶτον, δὲν ἤμεθα παρεσκευασμένοι πρὸς ψήφισιν αὐτοῦ, ὥστε νὰ μελετήσωμεν αὐτὸ τότε καὶ δώσωμεν γνώμην. Εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ δημοσιευμένον ἐπὶ 20 ἔτη καί, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπῆρχε πρόθεσις σοβαρὰ ἵνα γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, νὰ μὴ τὸ μελετήσῃ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν. Ὅταν τὰ δημοσιεύματα ἀποτελῶσιν ὕλην δι’ ἐργασίαν νομοθετικήν, τότε πᾶς ἔχει καθῆκον καὶ δικαίωμα νὰ λάβῃ γνῶσιν τούτων, ἐφ’ ὅσον δὲ πρόκειται περὶ τοιούτου θεμελιώδους νόμου, ὀρθὸν εἶναι ἡ δημοσίευσις αὐτοῦ νὰ εἶχε γίνει πρὸ 6 μηνῶν. Προκειμένου περὶ μεταβολῆς τοιούτου θεμελιώδους νόμου εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν συλλόγων τῶν δικηγορικῶν καὶ τῶν συλλόγων τῶν δικαστικῶν καὶ πρὸ παντὸς ἐπιστήμονος, ἵνα ὁ ἐπιλαμβανόμενος τῆς μελέτης ἔχῃ ὑπ’ ὄψει πάσας τὰς παρατηρήσεις τὰς συνδεομένας πρὸς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιτύχῃ ἐπεξεργασίαν αὐτοῦ τελειοτέραν. Ἐνταῦθα δέ, Κύριοι, προέχει ζήτημα μέγιστον. Ὑπὲρ τὰς διατάξεις, τὰς ἐν λεπτομερείᾳ διατάξεις, ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διήκει διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου τῆς ἐκτελέσεως; Τοῦτο εἶναι καταφανὲς ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς εἰσηγητικῆς. Λαμβάνεται πρόνοια νομοθετικὴ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δανειστοῦ. Εἶναι νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ καταλύσῃ καὶ ἀνατρέψῃ τὴν στρεψοδικίαν, διότι ἡ στρεψοδικία καὶ ἡ ἄρνησις περὶ τὰς πληρωμὰς καταστρέφει ἐκ θεμελίων τὴν δημοσίαν πίστιν καὶ τὰς συναλλαγάς. Εἶναι νομοθέτημα λοιπὸν θέλον νὰ προνοήσῃ περὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ δανειστοῦ, διότι προνοοῦν ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ δανειστοῦ προνοεῖ καὶ ὑπὲρ τῆς πίστεως τοῦ ὀφειλέτου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· εἰς πᾶσαν στιγμὴν κοινωνικὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τοιούτου μέτρου; Μὴ ἔχωμεν τὴν στιγμὴν ταύτην τὸ χρῆμα ἄφθονον καὶ στερούμενον τῆς προστασίας ἐκ τοῦ νόμου νὰ διατεθῇ ἢ μὴ εὑρισκώμεθα ἐν οἰκονομικῇ καχεξίᾳ; Τὴν στιγμὴν δὲ καθ’ ἣν εὑρίσκεται ὁ ὀφειλέτης ἐν ἀπορίᾳ χρημάτων καὶ ἱκετευτικῶς ἐπιζητεῖ παράτασιν προθεσμίας πληρωμῆς ἕνεκα τῆς κακῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, δικαιούμεθα νὰ παραδώσωμεν εἰς τὸν δανειστὴν τοιοῦτον Δαμόκλειον ξίφος; Ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν τοῦτο εἰς τὴν Τράπεζαν, διότι αὕτη εἶναι ἵδρυμα πιστωτικόν, ὅπερ δὲν ἀποβλέπει πρὸς τοὺς ὀφειλέτας καθ’ ὃν τρόπον ὁ ἰδιώτης, δὲν ἔχει δ’ ἀνάγκην ὁ ὀφειλέτης τῆς Τραπέζης προεδρικῶν ἀναστολῶν, διότι μόνη ἡ Τράπεζα συνετήρησε πάντοτε τοὺς ὀφειλέτας της καὶ σπανιώτατα κατέστρεψε τοὺς ἐντίμους, ἀλλ’ ἀτυχήσαντας ὀφειλέτας, οὐδέποτε δὲ ἔκλεισεν οἴκους, εἰμὴ μόνον κακοπίστους οἴκους. Ἐφ’ ὅσον παραδίδομεν τοιαῦτα δικαιώματα τραπεζιτικὰ εἰς τὸν ἰδιώτην ὁ ἰδιώτης δὲν δύναται ν’ ἄγεται εἰς τὰς ἐνεργείας αὑτοῦ ἀπὸ τὰς σκέψεις ἀπὸ τὰς ὁποίας ἡ Τράπεζα ἄγεται, ἥτις εἶναι ὁ φρουρὸς τῆς κοινωνίας ὁ ὑπὲρ αὐτῆς τεταγμένος. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα. Ἐὰν αἱ διατάξεις ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτῶν δὲν εἶναι τέλειαι, ταύτας δυνάμεθα ἐν ἐπιτροπῇ, οὐχὶ βεβαίως ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, ἀλλ’ ἐντὸς 15, 20 ἢ ἐντὸς μηνός, νὰ τροποποιήσωμεν ἔν τισιν, ἀλλὰ τὴν βάσιν, τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθετήματος, δὲν δυνάμεθα ἐκ τοῦ προχείρου νὰ κανονίσωμεν. Καὶ ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο δύναται νὰ κανονίσῃ τὸ νομοθέτημα ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ σφυγμομετρήσῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς κοινωνίας καὶ ν’ ἀντιληφθῇ ἂν ὑπάρχει εὐκαιρία προστασίας τοῦ δανειστοῦ. Ταῦτα δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὑτῆς ἡ Κυβέρνησις. Ταῦτα δὲν δύνανται νὰ λύσωσιν αἱ ἐπιτροπαί, διότι αὗται δὲν καλοῦνται νὰ κανονίζωσι τὰς γενικὰς βάσεις καὶ τὸ διῆκον πνεῦμα τῶν νομοθετημάτων. Ἂν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ ὅτι τὸ νομοθέτημα δύναται νὰ ψηφισθῇ ἄνευ βλάβης τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων, δύναται νὰ θέσῃ τοῦτο ὡς ζήτημα κυβερνητικῆς ἐμπιστοσύνης καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην. Ἂν φρονῇ ὅτι τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως, δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ καὶ νὰ κανονίσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τούτου διὰ τῆς ἐκδόσεως Β. Διατάγματος ὑπὸ προθεσμίαν, ἀλλὰ πάντως νὰ προνοήσῃ, ἵνα μὴ συμβῇ ὥστε εἰσάγοντες ὀρθάς, ὑγιεῖς ἀρχὰς νὰ εἰσαγάγωμεν ταύτας ἐν ὥρᾳ ἀκαταλλήλῳ λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς καχεξίας τῆς χώρας. Προέχει ἐπὶ τῶν τοιούτων ζητημάτων ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, οἱ δὲ Βουλευταί, οἵτινες ἐν δωματίῳ θὰ συνέλθωσιν εἰς ἐπιτροπήν, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τὴν τόλμην οὔτε τὴν εὐθύνην ν’ ἀναλάβωσι νὰ λύσωσι ζητήματα, τὰ ὁποῖα μόνον αἱ Κυβερνήσεις δύνανται καὶ ὀφείλουσι νὰ λύσωσιν, αἱ γινώσκουσαι τὰς δυσχερείας καὶ τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελεῖ τὸ Κράτος.

§117Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος δὲν εἶναι ὁ ἁρμόδιος διὰ νὰ κανονίζῃ εἰς ἡμᾶς τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως.

§118Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ γνώμην εἶπον.

§119Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Οὐδὲ νὰ ὑπαγορεύῃ εἰς ἡμᾶς τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ θέτωμεν ζητήματα ἐμπιστοσύνης. Ἡμεῖς γνωρίζομεν πότε πρέπει νὰ θέτωμεν ζητήματα ἐμπιστοσύνης. Ἡμεῖς ἐξεφράσαμεν τὴν γνώμην ὅτι τοιοῦτον νομοσχέδιον κατηρτισμένον ὅπως εἶναι, μελετημένον, τὸ ὁποῖον διῆλθε διὰ τῆς βασάνου τῶν ἐπιτροπῶν, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν δημοσιογραφίαν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα, εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δύναται καὶ ὀφείλει νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν ἡμεῖς ἐσκέφθημεν, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλλάξωμεν τὰς λαϊκὰς τάξεις μέ τινας ἐλαφρὰς φορολογίας, ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὰ κεφάλαια διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον φέρομεν σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Καίτοι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν — καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἀναλαμβάνομεν πᾶσαν εὐθύνην — ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ὥριμος ὅπως ψηφισθῇ, δὲν ἠθελήσαμεν ἐν τούτοις ν’ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐνώπιον ἐπιτροπῆς, ἐπειδὴ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἴμεθα ἐνδοτικοὶ καὶ συγκαταβατικοί. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐδέχθημεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν ζητήματα ἐμπιστοσύνης. Ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ὁλόκληρον τὴν μελέτην αὐτῆς.

§120Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ματαία, ἂν εἶναι προσδιωρισμένος ὁ χρόνος τόσον σύντομος, καὶ θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§121Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε, δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ ὑπαγορεύω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τί θὰ πράξῃ. Ἐγὼ ἠθέλησα ν’ ἄρω ἀπὸ τῆς Βουλῆς τὴν εὐθύνην τῆς καταψηφίσεως τοῦ μέτρου τούτου, διότι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ μέτρου. Αἱ Βουλαὶ τότε μόνον ἀναλαμβάνουσι τὴν εὐθύνην τῆς καταψηφίσεως νομοσχεδίου τινός, ὅταν καὶ αἱ Κυβερνήσεις ἀναλαμβάνωσι τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῶν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀναλαμβάνομεν τὴν εὐθύνην τῆς ματαιώσεως τοῦ μέτρου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως.

§122Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ μέτρου ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις, τοῦτο δὲ σημαίνει ὅτι ἔχει τὴν πεποίθησιν περὶ τοῦ μέτρου, ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν καὶ τέλειον, καὶ ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Ἂν ἐπρόκειτο ἤδη ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιον περὶ ἐκτελέσεως νὰ μεταβληθῇ καὶ νὰ μελετηθῇ, βεβαίως δὲν θὰ ἤρκει πολὺς χρόνος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἔχει μελετηθῆ, ἔχει δὲ ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εὐτυχῶς ὑπάρχουσι Βουλευταὶ οἵτινες εἶχον λάβει τότε μέρος εἰς τὰς συζητήσεις, διὰ τοῦτο νομίζομεν, ὅτι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν δύνανται ἐν ἐπιτροπῇ νὰ συζητηθῶσι τὰ θέματα ἐκεῖνα, ἐφ’ ὧν θὰ ἔχωσι νὰ φέρωσι τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας καὶ τότε ἔφεραν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ψηφισθῇ ἔστω καὶ μὲ ὀλίγας ἐλλείψεις, αἵτινες θὰ γίνωσι φανεραὶ ἐν τῷ νόμῳ καὶ θὰ δύνανται νὰ βελτιωθῶσι.

§123Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει.

§124ΕΠ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἡ ἡμετέρα πρότασις, παρακαλῶ, ὅπως προταχθῇ αὕτη.

§125ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων».

§127Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§129Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ μηνὸς περίπου, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἀναγνωρίζουσα πράγματι τὴν ἀνάγκην καὶ ὑπείκουσα εἰς κοινωνικὴν ἐπιθυμίαν ἐψήφισε προφρόνως τὸν νόμον «περὶ κυριακῆς ἀργίας». Δυστυχῶς δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸν νόμον τοῦτο πᾶσαι αἱ ἐπιθυμοῦσαι τοῦτο ἐπαγγελματικαὶ καὶ ἐργατικαὶ τάξεις. Ἤδη σωρεία ὑπάρχει αἰτήσεων καὶ παρακλήσεων, ὅπως εἰς τὸν νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας περιληφθῶσι καὶ αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις. Πρὸς τοῦτο ὑπέβαλον πρότασιν νόμου, κύριε Πρόεδρε, ἀναγεγραμμένην ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπ’ ἀριθμὸν 58, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συναινέσῃ, ὅπως ψηφισθῇ καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν δικαίαν ἐπιθυμίαν τοιούτων ἐργατικῶν τάξεων τῆς κοινωνίας, αἱ ὁποῖαι προθυμότατα ἠθέλησαν νὰ περιληφθῶσιν. Ἡ πρότασις εἶναι ὀλιγόστιχος, δὲν θέλει δὲ μᾶς ἀπασχολήσει.

§130Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐδημοσιεύθη νόμος.

§131Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὑπάρχει νόμος, κύριε Πρόεδρε, περὶ κυριακῆς ἀργίας; Πῶς θὰ τὸν τροποποιήσωμεν;

§132Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλάπτει· μέχρις ὅτου ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ κυρωθῇ ὁ σχετικὸς νόμος καὶ θὰ δημοσιευθῇ, ὥστε δὲν ὑπάρχει δυσκολία νὰ προβῶμεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν σήμερον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον περὶ κυριακῆς ἀργίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§134Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Μεγάλη κοινωνικὴ ἀνάγκη πρὸς θεραπείαν εἶναι καὶ τὸ φαρμακευτικὸν ζήτημα. Ὡς ἐτροποποιήθη τὸ νομοσχέδιον σήμερον, ἐγένετο διάφορον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ προκαλέσῃ ἀντιρρήσεις.

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μεγάλας ἀντιρρήσεις.

§136Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προτάξῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ συγκατανεύσῃ.

§137Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ παρακαλῶ καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παπαβασιλείου περὶ προτάξεως τοῦ φαρμακευτικοῦ νομοσχεδίου.

§138Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, ὅπως τὸ πολύπλαγκτον νομοσχέδιον περὶ φαρμακέων καὶ φαρμακοποιῶν προτιμηθῇ καὶ συζητηθῇ, διότι εἶναι ὥριμον πλέον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ τηρήσωμεν τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§140ΕΠ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου».

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 119. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Ἐνταῦθα κατελθόντος τοῦ κ. Ῥώμα τὴν ἕδραν τοῦ κ. Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Τσιτσάρας).

§142Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως δεχθῇ νὰ προταχθῇ πρὸς συζήτησιν τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 55 νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν εἰς ἐτησίαν συνδρομὴν πρὸς τὰς ἐν Ἑλλάδι ἰσραηλιτικὰς κοινότητας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καθὼς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ συγκατατεθῶσι νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τοῦ ὁποίου τὴν χρησιμότητα βεβαίως ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδεμίαν δὲ συζήτησιν θὰ προκαλέσῃ.

§143Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως δεχθῇ νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων», τὴν ὁποίαν πρὸ μηνὸς περίπου ὑπέβαλον καὶ ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἀπεφάνθησαν καὶ τῶν Ἀθηνῶν ὁ δικηγορικὸς σύλλογος καὶ ἄλλοι δικηγορικοὶ σύλλογοι τοῦ Κράτους καὶ δι’ ἐπιτροπῆς παρουσιασθείσης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παρεκάλεσαν νὰ ψηφισθῇ. Διὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος δὲν πρόκειται ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου οἱ δικηγόροι, ἀλλὰ μᾶλλον ν’ αὐξήσῃ ἡ φορολογία αὐτῶν, πρόκειται ὅμως νὰ καταβάλληται ὁ φόρος κατὰ τρόπον μᾶλλον συνᾴδοντα πρὸς τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις Διδασκαλείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταρτισμοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου τοῦ ἀρτισυστάτου δήμου Ἀγχιάλου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἑδρευούσης Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Θεοχάρης καὶ Πολυχρόνης Κότσικας». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως χρημάτων ὑπὸ τῆς πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων ἐπιτροπῆς πρὸς ἐκτέλεσιν χρησίμων ἔργων ἐν τοῖς ἐν Θεσσαλίᾳ συνοικισμοῖς τῶν προσφύγων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§145Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ, ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἀντὶ 260,000 δρχ. γίνῃ 380,000 δρχ.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ Συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς ἁμαξιτοῦ ὁδοῦ ἀπὸ Βόλου εἰς Νέαν Ἀγχίαλον δαπάναις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου».

§147Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δι’ ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων γνωρίζω ὅτι ὑποβάλλονται καὶ οἱ σχετικοὶ προϋπολογισμοί. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐγκρίνωμεν παροχὴν ἐκ μέρους τοῦ δημοτικοῦ ταμείου Βόλου ἑκατὸν τόσων χιλιάδων δρχ. διὰ κατασκευὴν ὁδοῦ, χωρὶς νὰ ἔχωμεν οὔτε τὴν μελέτην οὔτε τοὺς σχετικοὺς προϋπολογισμούς. Δυνατὸν τὸ ἔργον τοῦτο νὰ ὑπερβῇ κατὰ πολὺ τὴν δαπάνην ταύτην. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὰ χρήματα τοῦ λιμένος Βόλου εἰσπράττονται κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ μέρους φόρων ὅλης τῆς Θεσσαλίας. Ὁ Βόλος δὲν εἶναι μόνον ἐπίνειον ἑνὸς νομοῦ, ἀλλ’ εἶναι ὁλοκλήρου τῆς Θεσσαλίας. Συνεπῶς πᾶν ἔξοδον γινόμενον ἐκ μέρους τοῦ λιμενικοῦ τούτου ταμείου δέον νὰ ἐξελεγχθῇ, καὶ πρὸ παντὸς δέον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἐλλείμματα ὅλου τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας.

§148ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὰ προκείμενον νομοσχέδιον ὑπεβλήθη μετὰ μεγάλης εὐκολίας καὶ ἐθεωρήθη ὡς ἁπλοῦν νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὡς ἐθεωρήθη, διότι πρόκειται νὰ γίνῃ ὁδὸς Βόλου–Ἁλμυροῦ– Ἀγχιάλου, καὶ δὲν γνωρίζω πόσα θὰ δαπανηθῶσιν· ἴσως δαπανηθῶσι καὶ 300 καὶ 400 χιλιάδες δραχμῶν.

§149Π. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Τίς ἀπόστασις εἶναι;

§150ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποστάσεως· πρόκειται περὶ τοῦ ἐδάφους. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι θὰ συντηρηθῇ ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ἐπ’ ἄπειρον.

§151ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Διὰ τῶν χρημάτων τοῦ λιμένος τῆς Νέας Ἀγχιάλου θὰ συντηρῆται ἡ ὁδός.

§152ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Πέρυσι δὲν ἦσθε σύμφωνος· τώρα ὅτε ἔγινεν ἡ εὐρεῖα περιφέρεια μετεβλήθητε, ὡς βλέπω! Βεβαίως δὲν ἤλπιζον νὰ λάβητε τὸν λόγον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ δὲν ἤλπιζον ὅτι καὶ θὰ ὑπερασπίσητε τὸ νομοσχέδιον. Λοιπὸν ὁ λιμενικὸς φόρος ὁ πληρωνόμενος πληρώνεται ἀκριβῶς διὰ νὰ γίνῃ ὁ λιμήν· διὰ νὰ ἔχωσι τὰ ἐμπορεύματα τά τε εἰσερχόμενα καὶ τὰ ἐξερχόμενα τὰς εὐκολίας των. Καὶ θέλετε, Κύριοι, νὰ ἐξοδεύσωμεν τόσον χρῆμα διὰ κατασκευὴν ὁδῶν, ἀφοῦ ἔχομεν ἀφήσει γεφύρας ἀκατασκευάστους, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι τὴν σπουδαιότητα μόνον τῆς συγκοινωνίας, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι ἔχουσι σπουδαιότητα καὶ ἐξ ἐθνικῶν λόγων, ὡς εἶναι καὶ τοῦ Κουτσοχέρου καὶ ἄλλαι ἀκόμη; Αὐτὴ ἡ Τουρκία ἀναγνωρίζουσα τὴν χρησιμότητα τῆς γεφύρας τοῦ Κουτσοχέρου εἰς ἀπόστασιν ¼ ἔχει γέφυραν μεγάλην, καὶ ἔρχεσθε τώρα νὰ πληρώσητε 400,000 δραχμῶν δι’ ὁδὸν μέχρι τῆς Ἀγχιάλου; Πόσον μεγάλη εἶναι ἡ Ἀγχίαλος καὶ τί ἐμπόριον ἔχει, ἵνα κάμωμεν τοιαύτην ὁδὸν πολυτελῆ; Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἡ Ἀγχίαλος, ἡ ὁποία εἶναι ἓν χωρίον, συγκοινωνεῖ καὶ διὰ θαλάσσης μετὰ τοῦ Βόλου.

§153Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ νόμος ἀπαγορεύει νὰ διατίθενται λιμενικὰ χρήματα διὰ κατασκευὴν ὁδῶν· ἐκεῖ ὅμως ὅπου οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη, εἰς τὸν λιμένα, νομίζω ὅτι εἶναι ἄσκοπον νὰ συντελῶσι τὰ λιμενικὰ ταμεῖα καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν ὁδῶν καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας καὶ τὴν κατασκευὴν γεφυρῶν, διότι αὐτὴ αὕτη ἡ ἀνάπτυξις τῆς συγκοινωνίας δίδει εἰσόδημα εἰς τὰ λιμενικὰ ταμεῖα.

§154ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Θὰ δώσωμεν χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ θὰ διαθέσωμεν χρήματα πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων δημοτικῶν, χρήματα κοινοτικά, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ προϋπολογισμός;

§155ΚΩΝΣΤ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὑπάρχει.

§156ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Ποῦ εἶναι;

§157Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Θὰ τὸν φέρωμεν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§158ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ νομοσχέδιον τώρα; Ὅταν δὲν γνωρίζωμεν ἂν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ἔχει περίσσευμα ἢ ἔλλειμμα—ἐγὼ δὲ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἔχει ἔλλειμμα, διότι ὁ φόρος ὁ λιμενικὸς λόγῳ τοῦ σιδηροδρόμου ἔφθασεν εἰς τὸ ἥμισυ, καὶ ὕστερον ἀπὸ ὀλίγα ἔτη δὲν θὰ εἶναι τίποτε—, πῶς θέλετε νὰ ἐξοδεύσωμεν τόσον χρῆμα; Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ· ἐτελείωσαν τὰ ἔργα τοῦ λιμένος; Ἐτελείωσεν ὁ κυματοθραύστης;

§159Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Γίνεται.

§160ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Ἐὰν εἶχε τελειώσει ὁ λιμήν, βεβαίως ἡμεῖς δὲν ἠθέλομεν ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ λάβωμεν τὰ χρήματα καὶ θὰ ἐλέγομεν· χαλάλι σας!

§161Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι μία ἀτμάκατος δύναται νὰ διευκολύνῃ τὴν συγκοινωνίαν;

§162ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Τί ἀτμάκατος; Ἡ συγκοινωνία γίνεται δι’ ἀτμοπλοίων καθ’ ἡμέραν. Ἔπειτα τί ἐμπόριον ἔχει ἡ Ἀγχίαλος; Ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἀκόμη ψωμί, ἵνα φάγωσι, τοὺς ἐκάματε ἀμέσως ἐμπόρους! Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δι’ αὐτό, καὶ τοὐλάχιστον, ἐὰν δὲν ἀποσύρῃ τελείως τὸ νομοσχέδιον, νὰ μᾶς φέρῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν, ἐνόσῳ μάλιστα ἐψηφίσαμεν προχθὲς νόμον νὰ πληρώνωσι καὶ τὰ ἐμπορεύματα τοῦ σιδηροδρόμου λιμενικὸν φόρον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέστειλε τὸν φόρον.

§163Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ἀνεστάλη τίποτε.

§164ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶδον τηλεγράφημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ ἔλεγεν ὅτι οὗτος δὲν θὰ δημοσιεύσῃ τὸν νόμον. Καὶ ἐνόσῳ βλέπω τοιοῦτον τηλεγράφημα φρονῶ, Κύριοι, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀρκετὰ καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει ν’ ἀποσυρθῇ. Μὴ θέλετε ν’ ἀδικήσητε περισσότερον τὸν πτωχὸν τῆς Θεσσαλίας λαόν.

§165ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ δαπανήσῃ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βόλου διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς μέχρις Ἀγχιάλου ὁδοῦ. Ἐὰν τὸ ταμεῖον τοῦτο ἔχῃ περίσσευμα χρημάτων, ὅπερ δὲν πιστεύω, δύναται βεβαίως νὰ δαπανᾷ δι’ ἔργα συγκοινωνίας, ἀλλὰ τὰ ἔργα ταῦτα πρέπει νὰ ἐκτελῶνται εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη ἐξ ὧν διαρκῶς τροφοδοτεῖται αὐτό. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἡ μὲν ἐπαρχία Ἁλμυροῦ εἰς ἣν ὑπάγεται ἡ Ἀγχίαλος οὐδὲν οὐδέποτε κατέβαλεν εἰς τὸ ἐν λόγῳ λιμενικὸν ταμεῖον, ἐνῷ αἱ ἐπαρχίαι τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας, ἤτοι ἡ Λάρισα, ἡ Καλαμπάκα, τὰ Τρίκκαλα καὶ ἡ Καρδίτσα, εἶναι αἱ μόναι ἐξ ὧν τροφοδοτεῖται τοῦτο, καὶ ὅμως οὐδὲ λεπτὸν δι’ αὐτὰς ἐδαπανήθη μέχρι σήμερον, ἐνῷ μυρίας ἔχουσιν ἀνάγκας, πνίγονται δὲ συνεχῶς ὑπὸ τῶν πλημμυρῶν καὶ καταστρέφονται τὰ προϊόντα αὐτῶν. Καί, ὅτε τοιαῦται ὑπάρχουσιν ἀνάγκαι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, εἶναι ἀδικαιολόγητος οἱαδήποτε δαπάνη δι’ ὁδοὺς πολυτελείας μᾶλλον, ὡς εἶναι ἡ περὶ ἧς πρόκειται. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ μὴ ψηφισθῇ, παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποσύρῃ αὐτό. Ἀρκετὰ μέχρι σήμερον ἐδαπάνησεν ἡ Θεσσαλία διὰ τὸν καλλωπισμὸν τοῦ Βόλου, δὲν εἶναι δὲ δίκαιον τὸ χρῆμα αὐτῆς νὰ δαπανᾶται εἰς ἐπαρχίας οὐδὲν καταβαλούσας καὶ δι’ ἔργον οὐχὶ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης.

§166Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μετὰ πολλῆς προθυμίας ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εὐθὺς ὡς ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Βόλου μοὶ ὑπέβαλε τὸ σχέδιον καὶ τὸν προϋπολογισμόν, ὅπως διὰ δαπάνης τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου γίνῃ ἡ ὁδὸς αὕτη ἡ μέλλουσα νὰ συνδέσῃ τὴν Ἀγχίαλον μὲ τὸν Βόλον. Ἐνόμιζον δ’ ὅτι καὶ μόνη ἡ λέξις Ἀγχίαλος προφερομένη θὰ προυκάλει εἰς ὅλους τὴν αὐτὴν συγκίνησιν, τὴν ὁποίαν προυκάλεσε καὶ εἰς ἐμέ, διὰ τὴν Ἀγχίαλον δι’ ἣν ἐδαπάνησε τὸ Δημόσιον περὶ τὰ εἴκοσιν ἑκατομμύρια. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει ν’ ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν προθυμίαν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς νὰ συνδέσῃ τὸν Βόλον μὲ τὴν Ἀγχίαλον, ἡ ὁποία εἶναι πόλις νεοπαγὴς καὶ στερεῖται τῶν πάντων. Ἡ δαπάνη καὶ ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι μεμελετημένα, ἡ ὅλη δὲ δαπάνη ὑπολογίζεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 90 ἕως 100 χιλ. δραχμῶν.

§167Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἰς 130.000 δραχ.

§168Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι ὄχι μόνον θὰ φανῇ ὅτι εὑρίσκονται ἀκόμη παλμοὶ καρδίας ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐκδιωχθέντες ἐκ τῆς πατρίδος των εὑρίσκονται ἐγκαταλελειμμένοι εἰς μίαν ἀκτὴν τοῦ Παγασιτικοῦ κόλπου καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἴσως θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ἐκ τῆς ἑλονοσίας, ἀλλὰ καὶ διότι θὰ δώσητε τὰ μέσα ὥστε ν’ ἀναπτυχθῇ καὶ ἐμπορία τις ἐκεῖ καὶ πᾶν ὅ,τι ἔρχεται ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι συνεκινήθην εἰς τὴν πρότασιν ταύτην τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Βόλου.

§169ΑΛ. ΤΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνεκινήθην, ἀλλά, ὅτε ἀνελογίσθην ὅτι πρόκειται νὰ ἐξοδευθῶσι χρήματα προωρισμένα διὰ τὸν λιμένα Βόλου, ὁμολογῶ ὅτι ὑπεχώρησαν οἱ παλμοί μου, καὶ σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον μέχρις ὅτου ἔλθωσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησα. Πρῶτον πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν πόσα χρήματα χρειάζονται, διὰ νὰ περατωθῇ ὁ λιμὴν τοῦ Βόλου.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη ὅτι θὰ φέρῃ τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας· δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§171Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιμονὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀνεξήγητος, καθόσον δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς μεταξὺ Ἀγχιάλου καὶ Βόλου, διότι ἡ συγκοινωνία μεταξὺ τῶν δύο τούτων μερῶν δὲν εἶναι τόσον πυκνὴ ἀκόμη, ἐξυπηρετεῖται δὲ ἀτμοπλοϊκῶς ἐπαρκῶς. Συνεπῶς εἶναι μία πολυτέλεια ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ ταύτης, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ δαπανηθῶσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος 130,000 δραχ. καὶ δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ φθάσωμεν καὶ τί θὰ στοιχίζῃ ἡ συντήρησις αὐτῆς κλπ. Εἶναι λοιπὸν δαπάνη ἄσκοπος, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ γίνῃ πολὺ βραδύτερον καὶ ἡ ὁποία ἀντὶ νὰ γίνῃ εἰς τὴν ὁδὸν αὐτὴν ἠδύνατο νὰ γίνῃ δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας· ἀφήνω ὅτι ὁ λιμὴν Βόλου εἶναι ἀτελὴς καὶ θὰ χρειασθῶσι νὰ γίνωσι πρὸς ἀποτελείωσιν αὐτοῦ δάνεια ἑκατομμυρίων, διὰ νὰ γίνῃ κυματοθραύστης καὶ ἄλλα ἔργα λιμενικά, τὰ ὁποῖα εἶναι πολυδάπανα. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου; Ἂς ἴδωμεν τοὺς προϋπολογισμούς. Ἄλλως τε τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ἀνέλαβεν ὁ πολιτικὸς σύλλογος τοῦ Βόλου, καὶ ἀπετάθη διὰ πλαγίων ἐνεργειῶν, ὥστε νὰ ὑποβληθῇ ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι ἐκτελεῖ πατριωτικὸν ἔργον καὶ ὅτι ἀνακουφίζει τοὺς Ἀγχιαλίτας, δηλ. θὰ τοῖς κάμωμεν μίαν ὁδὸν διὰ τῆς ὁποίας θ’ ἀναβοκαταβαίνωσι δύο σοῦσται ἀπὸ τὴν Ἀγχίαλον καὶ μὲ αὐτὸ θὰ σωθῶσιν οἱ Ἀγχιαλῖται! Ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν δικαιολογεῖται ποσῶς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς § 6 τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ ΓΡΞΕʹ (3165) νόμου περὶ ἀστυνομίας τοῦ Κράτους».

§173Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Αἱ λέξεις «ἐφ’ ὅσον οὗτος κέκτηται» ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν λέξεων «προτιμωμένου τοῦ κεκτημένου». (Γίνεται δεκτὸν οὕτω τροποποιηθὲν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ συστάσεως τῶν δήμων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1, 2 καὶ 3).

§175Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον 3 δὲν φαίνεται καθαρῶς.

§176Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ ἰδέα εἶναι ὅτι θὰ τιμωρῶνται οἱ ἀπολειπόμενοι τοῦ συμβουλίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, εἶτα δ’ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§178Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ὁρίζει ὅτι ἐπ’ οὐδεμιᾷ προφάσει δύναται οἴκοθεν ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου νὰ συγκαλέσῃ εἰς συνεδρίασιν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Δὲν γνωρίζω τὸν λόγον διατί ὁρίζεται τοῦτο. Δὲν προέλαβον νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθῇ ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ ὅτι ὁ δήμαρχος καλεῖ τὸν πρόεδρον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου νὰ προσκαλέσῃ αὐτὸ εἰς συνεδρίασιν. Αἱ συνεδριάσεις τῶν δημοτικῶν συμβουλίων εἶναι διαρκεῖς, εἶναι κανονικαὶ καὶ ἔκτακτοι συνεδριάσεις. Καθ’ ἣν περίπτωσιν πρόκειται περὶ τῶν κανονικῶν συνεδριῶν, φρονῶ ὅτι ὁ πρόεδρος τοῦ συμβουλίου πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν νὰ καλῇ τὸ συμβούλιον εἰς συνεδρίασιν, νὰ μὴ ἐξαρτᾶται δ’ ἐκ τοῦ δημάρχου, διότι αἱ ἐργασίαι τῶν κανονικῶν συνεδριῶν εἶναι ὡρισμέναι ἐκ τοῦ νόμου, εἶναι δὲ ὡρισμένον ἐκ τοῦ νόμου καὶ τὸ πρόγραμμα τῶν ἐργασιῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διότι ὁρίζεται ὅτι κατὰ μὲν τὴν σύνοδον τῆς 1 Ἀπριλίου τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἀσχολεῖται κυρίως εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς διαχειρίσεως τοῦ προηγουμένου ἔτους, κατὰ δὲ τὴν σύνοδον τῆς 15 Σεπτεμβρίου ἀσχολεῖται εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν πρόκειται περὶ κανονικῆς συνόδου τοῦ συμβουλίου, κανονιζομένου ἐκ τοῦ νόμου καὶ τοῦ προγράμματος τῶν ἐργασιῶν, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν ἐκ τῆς προσκλήσεως τοῦ δημάρχου, ἀλλ’ ὁ πρόεδρος δέον νὰ ὑποχρεοῦται νὰ καλέσῃ τὸ συμβούλιον εἰς συνεδρίασιν. Ἄλλως τε ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὁρίζεται ἡ προθεσμία τῶν ἐργασιῶν τοῦ συμβουλίου τεσσαρακονθήμερος, πέρα δ’ αὐτῆς, ἐὰν δὲν ἔχῃ περατωθῆ ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ὁρίζει, ἄρχεται πλέον ἡ ἐπιβολὴ τῶν ποινῶν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ δοθῇ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν δήμαρχον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε μέχρι τοῦδε ἐκ τοῦ νόμου, καὶ ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ προέδρου νὰ καλῇ οὗτος τὸ συμβούλιον ὁσάκις θέλει. Τοὐναντίον ὅμως φρονῶ ὅτι ὀρθὸν εἶναι ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὸν πρόεδρον νὰ καλῇ τὸ συμβούλιον εἰς ἐκτάκτους συνεδρίας, κατὰ τὴν περίπτωσιν δηλαδὴ τοῦ ἄρθρου 4. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀρθὸν εἶναι ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα αὐτό.

§179Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου εἶναι βάσιμος. Καὶ ἐγὼ Νομίζω, ὅτι εἰς ἐκτάκτους μόνον συνεδριάσεις δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ πρόεδρος τὸ δικαίωμα νὰ καλῇ τὸ συμβούλιον. Ἐπιφυλάσσομαι δ’ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ φέρω τὴν σχετικὴν τροπολογίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, εἶτα δ’ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§181Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ἔχω ἐπίσης νὰ κάμω παρατηρήσεις. Ὁρίζεται ὅτι ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος τῶν ἀποφάσεων τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καλοῦνται εἰς τὴν συνεδρίασιν ἅπαντα τὰ ἐν τῷ δήμῳ παρόντα μέλη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐγγράφως. Θεωρῶ ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν περὶ τῶν ἐκτάκτων συνεδριῶν· προκειμένου ὅμως περὶ τῶν τακτικῶν συνεδριῶν τοῦ συμβουλίου ἤθελε καταστήσει ἀδύνατον τὴν συγκρότησιν συνεδρίας. Διότι φαντασθῆτε ἐπὶ δώδεκα συμβούλων, κατοικούντων εἰς διάφορα χωρία, νὰ εἶναι ἀνάγκη καθ’ ἑκάστην ν’ ἀποστέλληται ὁ κλητὴρ μὲ ἔγγραφα προσκλητήρια.

§182Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§184Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω μίαν τροπολογίαν. Ἐὰν μετὰ δύο συνεδριάσεις δὲν γίνῃ ἀπαρτία, λέγει τὸ νομοσχέδιον ὅτι ἀποφασίζει τὸ συμβούλιον ὁσος δήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν κατὰ τὴν γʹ συνεδρίασιν παρόντων μελῶν του. Τὸ πρᾶγμα θεωρῶ ὑπερβολικὸν καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ «ἐὰν εἶναι παρὸν τοὐλάχιστον τὸ τρίτον τῶν μελῶν».

§185Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁρίσατε ποινὰς βαρυτάτας, ἐὰν δὲν περατωθῇ ἡ ἐργασία τοῦ συμβουλίου ἐντὸς τοῦ τεσσαρακονθημέρου.

§186Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ναί, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀνθρώπους πείσμονας· ἔχομεν δὲ δυστυχῶς παραδείγματα τοιούτων, οἵτινες καλοῦνται ἅπαξ, δίς, τρίς, τετράκις καὶ δὲν προσέρχονται. Λοιπὸν ἡ διάταξις, ὅπως εἶναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι πολὺ τολμηρά, διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι προσέρχονται μόνον δύο, θὰ εἶναι πολὺ τολμηρὸν ν’ ἀφήσωμεν εἰς δύο ν’ ἀποφασίσωσι περὶ τῶν σπουδαιοτάτων συμφερόντων ἑνὸς δήμου. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν τὸ τρίτον τῶν μελῶν.

§187Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε ποσῶς εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ ν’ ἀφαιρέσητε ἐντελῶς τὴν λῆψιν ἀποφάσεων εἴτε ἀπὸ τοῦ ⅓ εἴτε ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον, διότι, ἐὰν ὁ σύμβουλος ἀπέχῃ τῶν ἐργασιῶν τοῦ συμβουλίου εἶναι παραβάτης τοῦ νόμου καὶ τιμωρητέος ὑπὸ τοῦ νόμου, δὲν πρέπει ὅμως νὰ τιμωρῆται ὁ δῆμος παραδιδομένων τῶν συμφερόντων του εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ὀλίγων. Ὁρίζει ὁ νόμος τὴν τιμωρίαν ὅτι, ἐὰν σύμβουλος ἀπόσχῃ ἐκ τῆς πρώτης συνεδριάσεως, τιμωρεῖται διὰ προστίμου, ἐὰν δὲ δὶς τιμωρηθῇ, κατὰ τὴν τρίτην συνεδρίασιν κηρύσσεται ἔκπτωτος ὑπὸ τοῦ νομάρχου. Ἐὰν ἤδη ἔχωμεν συμβούλιον ὀκταμελές, θὰ εἶναι φοβερὸν ν’ ἀφήσωμεν τὴν λῆψιν ἀποφάσεων εἰς δύο ἢ τρεῖς ἐκ τῶν συμβούλων, καθόσον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τιμωροῦμεν τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου καὶ οὐχὶ τοὺς συμβούλους, ἐνῷ ὀρθότερον εἶναι νὰ τιμωρήσωμεν τοὺς παραβάτας.

§188Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἀλλ’ οἱ σύμβουλοι θὰ τιμωρῶνται μετὰ τρεῖς μῆνας.

§189Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι· τοῖς τάσσομεν προθεσμίαν ἐλαχίστην.

§190Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι καὶ κατὰ τὸν κείμενον νόμον τιμωροῦνται οἱ ἀπολειπόμενοι εἰς τὰς συνεδρίας σύμβουλοι.

§191Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ναί· ἀλλὰ μετὰ δύο παραβάσεις διὰ μιᾶς ποινῆς, ἐνῷ τώρα τιμωροῦνται μεθ’ ἑκάστην παράβασιν.

§192Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀπεδείχθη ὅμως ὅτι ἡ τιμωρία δὲν εἶναι ἀρκετὴ καὶ πολλάκις παρίστασθε πρὸ φαινομένου ὅτι δὲν συνῆλθον ἀκόμη δημοτικὰ συμβούλια νὰ ἐκλέξωσι τὸν πρόεδρόν των.

§193Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δι’ αὐτὸ πταίουσιν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξεπλήρωσαν ἐπαρκῶς τὰ καθήκοντά των.

§194Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Λοιπὸν ἀπεδείχθη ὅτι εἴτε διὰ τοῦτον τὸν λόγον εἴτε διὰ τὸν ἄλλον παρεβιάσθησαν αἱ διατάξεις κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἔφθασαν τὰ δημοτικὰ συμβούλια μέχρι τῶν Παναθηναίων. Νομίζω ὅτι διάταξίς τις πρέπει νὰ τεθῇ. Ἐγὼ κατακρίνω πρῶτος τὴν διάταξιν ὡς ἔχει κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸ ⅓ καὶ τὰ ⅖. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ λύσω τὸ θέμα εἰς τὴν βʹ συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, εἶτα δ’ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 10 καὶ 11.)

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§196Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θεωρῶ, κύριε Πρόεδρε, ἀνεπαρκῆ τὴν προθεσμίαν τῆς ἐφέσεως, ἡ ὁποία ὁρίζεται ἐναντίον τῶν ἀποφάσεων τῶν νομαρχιακῶν τῶν ἐπιβαλλουσῶν πειθαρχικὰς ποινὰς εἰς τοὺς συμβούλους. Ὁρίζεται προθεσμία τριήμερος. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας οἵους νομοὺς κατεσκευάσατε διὰ τῆς νέας διοικητικῆς διαιρέσεως, ἐννοεῖτε ὅτι καταργεῖται ἡ ἔφεσις.

§197Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ θέσωμεν «ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν».

§198Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ θεωρῶ ἐπίσης ἀναγκαῖον νὰ περιορισθῇ ἡ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας θ’ ἀποφασίζῃ ὁ Ὑπουργὸς περὶ τῶν ἐφέσεων. Νὰ τὴν ὁρίσητε μηνιαίαν.

§199Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τεσσαρακονθήμερον. Ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἡ ἔφεσις καὶ ἐντὸς τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη, εἶτα δὲ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13 καὶ 14).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§201Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ παρατήρησίς μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ποινὴ τοῦ δημάρχου ἀφαιρεῖται, διότι ἡ ποινὴ ἐπιβάλλεται εἰς τὸν δήμαρχον, ἐὰν ἀμελήσῃ νὰ καλέσῃ τὸ συμβούλιον διὰ τοῦ προέδρου κατὰ τὰς τακτικὰς συνεδριάσεις.

§202Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν θὰ συμφωνήσω εἰς τοῦτο, θὰ συμφωνήσω ὅμως νὰ τεθῶσιν ἐκ παραλλήλου αἱ διατάξεις, νὰ καλῇ ὑπομιμνήσκων εἰς τὸν πρόεδρον.

§203Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸν πρόεδρον θὰ καταστήσητε ὑπόχρεον νὰ τὸ συγκαλῇ.

§204Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δύναται νὰ τεθῇ διαζευκτικῶς· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§206Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα διάταξις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου, διότι ζητεῖ νὰ θεραπεύσῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἤδη, τοῦ νὰ ὑποβάλλωνται οἱ δημοτικοὶ προϋπολογισμοὶ μεσοῦντος τοῦ ἔτους. Θεωρῶ ὀρθὸν νὰ μὴ ὁρισθῇ ὅτι «ἐὰν ὁ δήμαρχος δὲν ὑποβάλῃ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον κατὰ τὴν τακτικὴν σύνοδον τῆς 15 Σεπτεμβρίου τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπιόντος ἔτους», ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ «ἐντὸς τῆς πρώτης ἑβδομάδος τῆς συνόδου», διότι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, δύναται νὰ ὑποβάλῃ κατὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς τακτικῆς συνόδου τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ καιρὸς τῆς ἐπιψηφίσεώς του ἢ νὰ ἐπιζητῇ τὴν ἐντὸς ἡμέρας ψήφισιν, καὶ τότε οἱ σύμβουλοι θὰ εἶναι ὑπόχρεοι νὰ τὸν ψηφίσωσιν αὐθημερόν, διότι ἄλλως θὰ εἶναι ὑπεύθυνοι αὐτοί.

§207Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δέχομαι τὴν πρώτην παρατήρησιν καὶ ὀκταήμερον ποινήν.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὀκταήμερον ποινὴν ὄχι, ἀλλὰ διὰ τοῦ Πλημμελειοδικείου νὰ φθάσωμεν εἰς ἔκπτωσιν ἐν ἀνάγκῃ.

§209Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ποινὴ ἐπανορθωτική, ἥτις συμπληρουμένη πρέπει νὰ παραπέμπῃ καὶ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Ποινικοῦ νόμου, διὰ νὰ ἔχῃ πλήρη τὴν κύρωσιν τὸ συζητούμενον ἄρθρον.

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐξαντλήσατε πᾶσαν νομοθετικὴν αὐστηρότητα, κύριε Ὑπουργέ.

§211Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὴν πρώτην παρατήρησιν δέχομαι· διὰ τὴν ἄλλην εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχω σύμφωνον καὶ τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὥστε νὰ διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον, ὅπως ὁ δήμαρχος ἐντὸς τῆς πρώτης ἑβδομάδος τῆς συνόδου ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμόν, ἡ δὲ ποινὴ νὰ εἶναι ἡ αὐτὴ ἢ καὶ αὐστηροτέρα, ἀλλὰ μὴ συνεπαγομένη τὴν στέρησιν τοῦ ἀξιώματος.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 17 καὶ 18). Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§213Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει· «ὁ δήμαρχος δὲν δύναται ν’ ἀπομακρυνθῇ τοῦ δήμου πρὶν ἢ ζητήσῃ ἐγγράφως ἄδειαν». Ἀλλὰ τότε θὰ ἐμποδίζηται ὁ δήμαρχος νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὸ Φάληρον. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ ἡ διάταξις.

§214Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι ἔλλειψις.

§215Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπίσης λέγει· «Ἡ ἄδεια χορηγεῖται διὰ μὲν τὴν ἡμεδαπὴν ὑπὸ τοῦ νομάρχου, διὰ δὲ τὴν ἀλλοδαπὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν». Γνωρίζομεν ὅτι ὁ νομάρχης πολλάκις φέρεται πολεμίως πρὸς τὸν δήμαρχον καὶ δὲν δίδει τὴν ἄδειαν. Νομίζω ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δυνάμεθα νὰ γράψωμεν ὅτι, ἐὰν ὁ νομάρχης δὲν ἀπαντήσῃ ἐντὸς ἑβδομάδος, ἡ ἄδεια θεωρεῖται ὡς χορηγηθεῖσα.

§216Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας, κύριε Νέγρη. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην τὴν παραδέχομαι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν θὰ τὴν προσθέσωμεν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κ. Καραπάνου.

§218Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἰς τὴν βʹ συζήτησιν νὰ συζητήσωμεν ἐφ’ ὅλων τῶν τροπολογιῶν, διότι καὶ ἐγὼ θὰ εἰσαγάγω ἐκείνας τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας οἴκοθεν ὑπέδειξα καὶ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἀπεδέχθην.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20). Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§220Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ μέρος τοῦτο θεωρῶ κινδυνωδέστατον, κύριε Ὑπουργέ, διότι ὁρίζεται ὅτι· «Βεβαιουμένου ὑπευθύνως ὑπὸ τοῦ δημάρχου ὅτι τακτικὸς δημοτικὸς σύμβουλος ἀπεδήμησεν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἀναπληροῦται προσωρινῶς καὶ μέχρι τῆς ἐπανόδου τοῦ ἀποδημήσαντος διὰ τοῦ πλησιεστέρου συμπληρωτικοῦ μέλους». Ἐὰν ἐπιτρέψωμεν διὰ λόγους ἀποδημίας τὴν ἀναπλήρωσιν τακτικοῦ δημοτικοῦ συμβούλου διὰ τῶν ἀναπληρωτικῶν, θὰ δώσωμεν τὴν εὐκολίαν εἰς τοὺς κυρίους δημάρχους, τοὺς δυναμένους εὐφυῶς νὰ χειρίζωνται τὸν δημοτικὸν νόμον, νὰ καταρτίζωσιν ἑκάστοτε πλειονοψηφίαν ἐκ τῶν φίλων των συμβούλων. Φρονῶ λοιπὸν ὀρθότερον ν’ ἀπαλείψωμεν τὴν διάταξιν ταύτην, διότι ὁ ἀναπληρωτὴς θὰ εἶναι ἀναπληρωτὴς τοῦ παραιτηθέντος ἢ ἐκλιπόντος πλέον συμβούλου σήμερον, ὡς ἔχει ὁ νόμος, ἀλλὰ νὰ μὴ καταστήσωμεν τὸν ἀναπληρωτὴν μέλος διαρκὲς τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὑπαρχόντων ἅμα καὶ τῶν τακτικῶν συμβούλων. Μελετήσατέ το τὸ ζήτημα διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§221Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἀποδημίας εἰς τὴν ἀλλοδαπήν.

§222Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ τί; Ὁριστικῶς ἢ προσωρινῶς; Καὶ ἂν εἶναι δίμηνος;

§223Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὅταν πρόκειται ν’ ἀποδημήσῃ τις, δὲν θ’ ἀποδημήσῃ διὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας. Συνήθως οἱ ἀποδημοῦντες εἶναι ἢ εὔποροι ἢ ἔχοντες ἐργασίαν· οἱ μὲν εὔποροι ἀποδημοῦσι δύο ἕως τρεῖς μῆνας τὸ θέρος, οἱ δὲ ἄλλοι ἐπ’ ἀόριστον μέχρις ὅτου ἡ ἐργασία αὐτῶν περατωθῇ. Δὲν εἶναι ὅμως δίκαιον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μὴ γίνηται ἀπαρτία. Ὁ κίνδυνος δὲ τὸν ὁποῖον ὑπεδείξατε, ὅτι ὁ δήμαρχος ὑπευθύνως θὰ βεβαιώσῃ τὴν ἀπουσίαν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖος, διότι κανεὶς δήμαρχος δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην μιᾶς ψευδοῦς πιστοποιήσεως, διὰ νὰ διευκολύνῃ τὸν καταρτισμὸν μιᾶς πλειονοψηφίας ἐν τῷ συμβουλίῳ.

§224Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἴδετε τὸ βʹ ἐδάφιον.

§225Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ εἶδον. Πῶς; Διότι βεβαίως, ὅταν βεβαιώσῃ ψευδῶς ὅτι ἀποδημεῖ ὁ σύμβουλος, ὑποθέτω ὅτι θὰ τιμωρηθῇ.

§226Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἴδετε κατωτέρω. Λέγει· «Βεβαιουμένου ἐπίσης ὅτι ἐκ τῆς ἀπομακρύνσεως ἐκ τοῦ δήμου τακτικῶν δημοτικῶν συμβούλων δὲν δύναται ν’ ἀποτελεσθῇ νόμιμος ἀπαρτία τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, καλοῦνται πρὸς συγκρότησιν αὐτῆς προσωρινῶς συμπληρωματικὰ μέλη κατὰ τὴν τάξιν τῆς σχετικῆς πρὸς ἀλλήλους πλειονοψηφίας». Χαῖρε δημοτικὸν συμβούλιον, ἐὰν γίνῃ νόμος ἡ διάταξις αὐτή, κύριε Ὑπουργέ! διότι ἐδῶ ἔχομεν βεβαιωμένον πλέον ὅτι ἀπουσιάζει ἐκ τοῦ δήμου.

§227Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν νομίζω καὶ τοῦτο.

§228Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι κινδυνωδέστατον.

§229Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διατί;

§230Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει κίνδυνος εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου, ἐὰν δὲν ἀντικατασταθῇ ὁ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἀποδημῶν σύμβουλος, διότι ἀθρόαι ἀποδημίαι συμβούλων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ὥστε νὰ παραχθῇ κίνδυνος τῆς νομίμου συγκροτήσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, δύνανται νὰ συμβῶσι μόνον ἐν καιρῷ θέρους, κατὰ τὸ θέρος δὲ δὲν ἔχομεν κανονικὴν σύνοδον, ἀλλ’ ἐκτάκτους μόνον συνεδριάσεις· αἱ κανονικαὶ σύνοδοι ἄρχονται ἀπὸ 13 Σεπτεμβρίου καὶ 1 Ἀπριλίου, ἑπομένως δὲ δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ἵνα διασώσωμεν τὰ κινδυνεύοντα συμφέροντα τῶν δήμων θέτοντες τοιαύτην διάταξιν. Ἡ δευτέρα ὅμως περίπτωσις, καθ’ ἥν, «ἐὰν εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἀπεμακρύνθησαν τοῦ δήμου, εἶναι ἀνάγκη ἀναπληρώσεως», γεννᾷ κίνδυνον, διότι μεταβαίνει εἷς σύμβουλος π.χ. ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Θήβας, εἰς Μέγαρα ἢ Ἄμφισσαν, καὶ εὑρίσκει καιρὸν νὰ εἰσαχθῇ ὁ φίλος τοῦ δημάρχου ἀναπληρωματικὸς σύμβουλος, διὰ ν’ ἀποτελέσῃ ἀπαρτίαν καὶ πλειονοψηφίαν ἐν τῷ δημοτικῷ συμβουλίῳ.

§231Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μὲ τὸν περιορισμὸν ὅτι δὲν δύναται ὁ ὑπάρχων ἀριθμὸς ἐν τῷ δήμῳ ν’ ἀποτελέσῃ ἀπαρτίαν. Εἶναι περίπτωσις, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, εἰς δήμους, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι ἔχουσι διπλῆν κατοικίαν· ὑπάρχουσι δῆμοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι νομάδας ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, ὑπάρχουσι δῆμοι οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν χειμῶνα μένουσι σχεδὸν ἔρημοι· ἐγὼ γνωρίζω τοιοῦτον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας· εἶναι ὁ δῆμος Βαλτετσίου· ἐὰν τύχῃ κατὰ συγκυρίαν νὰ ἔχωσιν ἐκλεγῆ πολλοὶ δημοτικοὶ σύμβουλοι ἐκ τοῦ χωρίου Βαλτετσίου, ὅπερ εἶναι ἡ πολυπληθεστέρα κώμη τοῦ δήμου, αὐτοὶ ὅλοι κατὰ τὸν χειμῶνα, ἐπειδὴ εἶναι νομάδες, μεταβαίνουσιν εἰς τὸ Ἀργολικὸν πεδίον ἢ τὸ εἰς Γύθειον· δυνατὸν λοιπὸν νὰ παρουσιασθῇ περίπτωσις καθ’ ἣν τόσος ἀριθμὸς συμβούλων ἀπολείπεται καθ’ ὡρισμένας ὥρας τοῦ ἔτους καὶ ἰδίως κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν τακτικῶν συνόδων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ὥστε πραγματικῶς οἱ ὑπάρχοντες ἐν τῷ δήμῳ σύμβουλοι νὰ μὴ δύνανται ν’ ἀποτελέσωσιν ἀπαρτίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίπτωσις τὴν ὁποίαν προνοεῖ ὁ νόμος. Μ’ ὅλα ταῦτα κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν συζήτησιν.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§233Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον 23 προνοεῖ περὶ τῆς κανονικῆς καὶ ταχείας ἐκλογῆς τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ τοῦ τρόπου τοῦ καταρτισμοῦ τῆς πλειονοψηφίας ἰδίᾳ καὶ οὐχὶ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς συνεδριάσεως, διότι μέριμνα λαμβάνεται μόνον ὅτι, ἂν ματαιωθῇ ἡ συνεδρίασις, ἰσχύει τὸ ἄρθρον 9, δηλαδὴ ἐφαρμόζονται τὰ τῆς περιπτώσεως, καθ’ ἣν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ ἕνεκεν ἀποχωρήσεως τῶν μελῶν του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ περίπτωσις αὕτη, ἡ ὁποία προκύπτει. Ἔχομεν δημοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα πολλάκις συνῆλθον ἐν ἀπαρτίᾳ νομίμῳ, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσαν νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα τοῦ προέδρου ἕνεκα διχογνωμιῶν ἢ ἐλλείψει πλειονοψηφίας· νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἐν ἐλλείψει ἀπολύτου πλειονοψηφίας ἐκλέγεται ὁ πρόεδρος διὰ σχετικῆς. Ἐὰν θέλητε, νὰ λύσητε τὸ ζήτημα τοῦτο ὁριστικῶς, ὡς καὶ τὸ ἕτερον. Τί θὰ γίνῃ ἐν ἰσοψηφίᾳ; Γίνεται κλήρωσις. Νὰ τελειώνῃ. Διότι τὰ φαινόμενα τῆς ἀδυναμίας περὶ τὴν προεδρικὴν ἐκλογὴν ἐσχάτως ἐπληθύνθησαν εἰς βαθμὸν ἐπιδημικόν.

§234Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πολὺ καλά. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παρεδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§236Θ. ΛΕΚΑΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ἔκθεσις διὰ τὴν παραχώρησιν προνομίου ἐφευρέσεως εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην Κούπαν. Ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐδέχθησαν ὁμοφώνως, ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀπονεμηθῇ τὸ προνόμιον αὐτό. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ συναινέσῃ ὥστε νὰ ψηφισθῇ ἡ σχετικὴ πρότασις νόμου εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τὴν ἑσπέραν ταύτην. Εἶναι ὑπ’ ἀριθ. 51.

§237ΘΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ συνενῶ τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἐφευρέσεως ἐλαιοεκπυρηνωτικοῦ μηχανήματος εἰς τὸν ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχην Ἀχιλλέα Σπυρίδωνος Κούπαν».

§239Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ αὐτό. Δὲν διενεμήθη ἀκόμη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§240ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διενεμήθη.

§241Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Διενεμήθη. Ὁ ἄνθρωπος ἐπὶ πέντε ἤδη ἔτη ἀγωνίζεται νὰ λάβῃ τὸ προνόμιον αὐτό. Δικαιοῦται νὰ τὸ λάβῃ. Ἀφ’ ὅτου ἐγενόμην Βουλευτὴς ἐνθυμοῦμαι ὅτι παλαίει.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα τὰ ἄρθρα τῆς προτάσεως καὶ γίνονται δεκτά, ὡς καὶ τὸ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως ποσοῦ ἐκ τοῦ δυνάμει τοῦ ͵ΓΣΞʹ νόμου συνομολογηθέντος διὰ τὰ ἔργα τῶν δεξαμενῶν Πειραιῶς δανείου πρὸς πληρωμὴν ληξιπροθέσμων ὑποχρεώσεων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). «Ἐπιτρέπεται ἡ ἐκ τοῦ δυνάμει τοῦ νόμου ͵ΓΣΞʹ τῆς 17 Ἀπριλίου 1907 συνομολογηθέντος δανείου τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς ἐκ δρ. 3,600,000 διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς κατασκευῆς τῶν δύο ἐν τῷ ὅρμῳ Κανθάρου μονίμων δεξαμενῶν καὶ τὴν προμήθειαν τῶν ἀπαιτουμένων μηχανημάτων διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτῶν διάθεσις ποσοῦ οὐχὶ ἀνωτέρου τῶν δραχμῶν 250,000 πρὸς ἐξόφλησιν ἐκκρεμῶν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ὑποχρεώσεων».

§243Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Γνωρίζετε, Κύριοι, τὴν ἱστορίαν τῶν δεξαμενῶν Πειραιῶς. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζουσι τὴν ἱστορίαν τῶν δεξαμενῶν Πειραιῶς, διότι ἀμφότεροι διηύθυναν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ γνωρίζουσι συνεπῶς καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς. Κατὰ τὸ 1907 ἐψηφίσθη εἰδικὸν νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων τοῦ δανείου ἐκείνου. Πρὸ τῆς συνάψεως τοῦ δανείου εἶχε συναφθῆ ἕτερον δάνειον, 4,000,000 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἐσπαταλήθησαν χωρὶς νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ τὸ ἐθνικόν, διότι λέγοντες δεξαμενὰς Πειραιῶς δὲν ἐννοοῦμεν μόνον τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς. Αἱ δεξαμεναὶ τοῦ Πειραιῶς πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσωσιν ἔργα γενικὰ τοῦ ἔθνους, ἔργα διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν καὶ πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν ἑκατομμύρια πολλά. Ἐκ τῆς ἀποπερατώσεως τῶν δεξαμενῶν θέλει ἐξαρτηθῆ καὶ ἡ ἀτμήρης ἡμῶν ναυτιλία, ἀλλὰ καὶ τὸ πολεμικὸν ἡμῶν ναυτικόν, διότι λυομένου τοῦ ζητήματος τούτου τὰ πολεμικὰ ἡμῶν πλοῖα δὲν θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἀλλὰ θὰ ἐπισκευάζωνται ἐν Πειραιεῖ διὰ τῶν ἐργοστασίων τῶν ἰθαγενῶν, ἐὰν τοῦτο εἶναι δυνατόν. Καὶ ἐνῷ ἐδαπανήθησαν περὶ τὰ 4,000,000 δραχμῶν χωρὶς νὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον, ὡς εἶχε προϋπολογισθῆ, ἦλθεν ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ἐζήτησε νέον δάνειον καὶ ἡ Βουλὴ μετὰ μακρὰς συζητήσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐξειλίχθησαν ὅλα τὰ ὄργια τὰ γενόμενα ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς περιουσίας τῆς λιμενικῆς τοῦ Πειραιῶς ἔδωκε τὴν συγκατάθεσιν αὐτῆς.

§244Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ ὁμιλήσητε πολύ;

§245Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὅσον χρειάζεται, διὰ νὰ κατανοηθῇ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι μεγίστης σπουδαιότητος· πρόκειται περὶ σπατάλης, πρόκειται περὶ δαπάνης ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς δικαιολογίας, διότι αἱ δικαιολογίαι, τὰς ὁποίας παρουσίασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε ἀποχρῶσαι εἶναι οὔτε αἱ πρέπουσαι καὶ εἰς τοῦτο πταίει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὄχι ἡ ὑπηρεσία τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ἡ ὁποία παρέσχεν εἰς αὐτὸν τοιαύτας ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐν νῷ τὴν διασκευὴν καὶ μεταρρύθμισιν τῆς ὑπηρεσίας τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, βεβαίως κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ὤφειλε νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῶν χρημάτων τῶν ἱερῶν, διότι ὁμολογουμένως εἶναι χρῆμα ἱερὸν αὐτό, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ σκοπὸν ἐθνικόν. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐζήτησα πληροφορίας, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον φαίνεται ὅτι ἐπρόκειτο νὰ πληρωθῶσι ληξιπρόθεσμοι ἀπαιτήσεις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πειραιῶς. Καί, ὅτε ἐδόθησαν εἰς ἡμᾶς αἱ πληροφορίαι, μετ’ ἐκπλήξεως εἶδον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ληξιπροθέσμων ἀπαιτήσεων τῆς ὑπηρεσίας πρὸς κατασκευὴν τῶν δεξαμενῶν, ἀλλ’ ἀπαιτήσεων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, μὴ ληξιπροθέσμων ἀπαιτήσεων, αἱ ὁποῖαι ὤφειλον νὰ προβλεφθῶσι διὰ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ἑκάστου ἔτους. Διότι τί παρατηροῦμεν; ὅτι πρόκειται, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ περιεργότερον ὅλων, ὅτι πρόκειται νὰ πληρωθῇ τὸ τοκοχρεολύσιον τοῦ δανείου τῶν 3½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν τῶν κατατεθειμένων ἐπ’ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐρωτῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργόν, καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἂν τοῦτο εἶναι λογικόν, ἂν τοῦτο εἶναι σύμφωνον μὲ τοὺς νόμους, ἂν εἶναι τοῦτο σύμφωνον μὲ τὴν τιμίαν καὶ καλὴν διαχείρισιν ἑνὸς ταμείου. Δανείζετε καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον ἔχει προορισμὸν ἄλλον, ζητεῖτε νὰ ληφθῇ ποσὸν χρηματικὸν διὰ τόκους καὶ χρεολύσιον. Ἐρωτῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς ὁ ἀνερχόμενος εἰς 1,200,000 δραχμῶν εἰς τί καταναλίσκεται, ἂν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δὲν δύναται ν’ ἀφαιρεθῇ καὶ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν 3½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν; Θὰ δανειζώμεθα εἰς τὸ ἑξῆς καὶ διὰ τοῦ δανείου τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν ἀνέγερσιν κτιρίων καὶ ἄλλων ἔργων θὰ καταβάλωμεν καὶ τόκους καὶ χρεολύσιον; Εἶναι ὑπολογισμὸς αὐτός;

§246Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πόσον ποσόν;

§247Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ποσὸν 250,000 δραχμῶν. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ὑποθέτω ὅτι θέλει ληφθῆ ποσόν τι, ὅπως πληρωθῇ καὶ τὸ τοκοχρεολύσιον τοῦ δανείου, διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔλλειμμα τὸ προκύπτον ἐκ τῶν τακτικῶν καὶ κανονικῶν ἐσόδων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς. Ἔχομεν καὶ δεύτερον κονδύλιον πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ἐργολάβων διὰ τὸν λιμενοβραχίονα. Ὁποία τις δὲ σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ δεξαμενῶν καὶ λιμενοβραχίονος; Οὐδεμία.

§248ΕΠ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τί ποσὸν εἶναι;

§249Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. 200,000 δραχμῶν. Καὶ ἔχομεν 120,000 δι’ ἠλεκτροφωτισμὸν τοῦ λιμένος κατὰ τὸ 1910. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· εἶναι τοῦτο ληξιπρόθεσμον χρέος τῶν δεξαμενῶν;

§250Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ζητεῖ 250,000 ἐν ὅλῳ.

§251Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐδῶ λέγει ὅτι θέλει νὰ συμπληρώσῃ ἐκ τῶν 800,000 δραχμῶν.

§252Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι μία εἰκὼν τῆς καταστάσεως.

§253Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὴν γνωρίζω. Θέλω νὰ δικαιολογήσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προεῖπον. Πρόκειται περὶ ἀδικαιολογήτου δαπάνης· δὲν πρόκειται περὶ προσώπων οὔτε περὶ τοῦ μακαρίτου προέδρου, τοῦ ἀποβιώσαντος πρό τινων ἡμερῶν, οὔτε περὶ τοῦ νῦν προέδρου, ἀλλὰ πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ ἀδικαιολογήτου δαπάνης· πρόκειται περὶ αὐτῶν, οἵτινες ἐλυμαίνοντο τὰ χρήματα μέχρι τοῦδε τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς. Πρέπει νὰ γίνωσι γνωστοὶ αὐτοί, διότι ἐκ τῆς γνωστοποιήσεως αὐτῶν θέλουσι παραδειγματισθῆ καὶ οἱ μετὰ ταῦτα, ὥστε νὰ μὴ ἔχωσι τόσην ἐλευθερίαν περὶ τὴν διαχείρισιν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ἔχων τὴν ἐποπτείαν καὶ τὴν ἐπίβλεψιν νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ συμβαίνωσι τοιαῦτά τινα. Καὶ ἀναφέρω τὸ σημείωμα τῆς ἐπιτροπῆς. Πρόκειται νὰ λάβωσιν 120,000 δραχμῶν δι’ ἠλεκτροφωτισμὸν τοῦ 1910. Ποῦ εἶναι τὸ ληξιπρόθεσμον τῆς ἀπαιτήσεως; Ἐγώ, ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτε μοὶ ἔφερον τὸ σημείωμα τοῦτο, ἤθελον ἐπιστρέψει αὐτό. Ἔχομεν ἄλλο ποσὸν 50,000 δραχ. δι’ ὀφειλόμενα διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως τοῦ 1909. Καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1909 θὰ ἀναγράψῃ ποσὸν διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν τὸν τρέχοντα τοῦ λιμένος κλπ. Ἐδῶ δὲν φαίνεται ἀναγεγραμμένον. Ἔχομεν κονδύλιον καὶ διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς στρώσεως τῆς παραλίας κλπ. Τὰ ἀναφέρω αὐτά, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὸ ληξιπρόθεσμον τῶν ἀπαιτήσεων. Πᾶς οἱοσδήποτε ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀναγνώσει τὸν ἔκθεσιν ταύτην, ἤθελεν ἀπαντήσει· διατί κάμνετε λόγον περὶ αὐτῶν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ληξιπροθέσμων ἀπαιτήσεων τῆς ἐργασίας τῶν δεξαμενῶν; Καὶ εἰς ἐμὲ αὐτὸν αὐτὴ ἦτο ἡ πρώτη ἐντύπωσις, μόλις ὅμως ἀνέγνωσα προσεκτικώτερον τὸ νομοσχέδιον εἶδον ὅτι ἐδῶ συμβαίνει κάτι τι. Ἤδη, ἐπειδὴ ἔχει ἐξαντληθῇ τὸ ληφθὲν ποσόν, ζητοῦσι καὶ ἕτερον ποσόν, διὰ νὰ πληρώσωσιν ἄλλας ἀπαιτήσεις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἀσχέτους πρὸς τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν δεξαμενῶν καὶ ὄχι διὰ τὴν ἀποπληρωμὴν τῶν ἐργολάβων.

§254Ε. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ.

§255Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ πρέπει νὰ τὰ εἴπω καὶ μοὶ εἶναι ἀδιάφορον ἂν θὰ ψηφισθῇ ἢ ὄχι. Ἔπειτα ἔχομεν διὰ τὴν ἐργολαβίαν τῶν ἔργων τῆς συμπληρώσεως τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων τοῦ Φαλήρου. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἄσχετα πρὸς τὰς δεξαμενάς. Ἡ δὲ δικαιολογία ἡ τελευταία τοῦ σημειώματος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ λέγουσα «ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσπρακτέων ποσῶν ἀπομένουσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν 800,000 δραχμῶν κλ.» ἡ δικαιολογία αὐτή, λέγω, εἶναι ἀδικαιολόγητος, διότι, διὰ νὰ πληρώσῃ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον τὰς ὑποχρεώσεις αὐτάς, ἔχει ἀνάγκην 325,000 δραχ., ἐνῷ διὰ τῆς αἰτήσεως τῆς γενομένης πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ζητοῦνται 300,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα οὐδένα λόγον ἔχει ν’ ἀρνηθῇ πρὸς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπήν, καὶ δι’ ἐγγράφου αὑτῆς συγκατανεύει εἰς τὸ νὰ λάβῃ τὸ ποσὸν τῶν 300,000 δραχ., τὸ ὁποῖον ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, κατόπιν περιωρίσατε εἰς 250,000 δραχμῶν ὀρθῶς πράξαντες, διότι ὅσον περισσότερα θὰ δώσητε εἰς αὐτὸ τὸ ταμεῖον τόσον καὶ περισσότερα θὰ δαπανήσῃ.

§256Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ ὁμιλήσητε πολύ;

§257Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι. Τί ἀνυπομονησία εἶναι αὐτή!

§258Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Διὰ νὰ διακόψωμεν.

§259Α. ΣΛΗΜΑΝ. Διὰ ν’ ἀναπαυθῆτε ὀλίγον.

§260Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι. Τέλος πάντων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔχω νὰ κάμω μίαν τελευταίαν παρατήρησιν, διότι εἶναι πιθανὸν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ μὴ δώσῃ τὸ ποσὸν τῶν 250,000 δραχμῶν, ὡς ἐν τῷ ἐγγράφῳ της σχεδὸν σᾶς τὸ λέγει. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προνοήσητε, διότι ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θέλει ἀρνηθῆ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου τὴν παράδοσιν τῶν 250,000 δραχμῶν.

§261Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν μοὶ δίδετε τὸ ἔγγραφον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης;

§262Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εὐχαρίστως. Νὰ παρατηρήσητε τὴν τελευταίαν παράγραφον. Καὶ συνοψίζων λέγω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἐγένετο μία κατάχρησις καὶ μία παράβασις νόμου, τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ὁποίας δὲν θέλω νὰ δώσω, ἀλλ’ ἀφήνω εἰς ὑμᾶς τοὺς ἐπισπεύδοντας νὰ τὸν δώσητε. Καὶ ἀφήνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀντιληφθῇ περὶ τίνος πρόκειται. Δανειζόμεθα ἑκατομμύρια πρὸς κατασκευὴν ἔργου χρησιμωτάτου, ἔργου ἐθνικοῦ, τὰ ἑκατομμύρια δὲ ταῦτα βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαντλήσωμεν, χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτελέσματα, χωρὶς δηλαδὴ νὰ περατωθῇ τὸ ἔργον. Δὲν δύναμαι νὰ ἔχω δυσκολίαν εἰς τὸ νὰ ἐπιψηφίσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι πράγματι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ εὑρίσκεται ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν εἰς σημεῖον οἰκτρόν, ὀφείλει δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτὴν μέσα πρὸς ἐπούλωσιν τῶν χαινουσῶν πληγῶν αὐτῆς, ἀλλ’ ὀφείλω συγχρόνως νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρέλειψεν οὐσιώδη δήλωσιν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ νομίζω ὅτι τοῦ ἐζητήθη τοιαύτη δήλωσις, ἂν δηλ. τὰ ἀπομένοντα χρήματα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ θὰ εἶναι ἀρκετά, ὅπως περατωθῇ τὸ ἔργον, διότι, ἂν σήμερον λάβωμεν τὰς 250,000 δραχμῶν, εἶναι πιθανὸν ὅτι αὔριον θὰ ζητήσωμεν ἑτέρας 250.000 καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ δάνειον θέλει ἐξαντληθῆ, χωρὶς τὸ ἔργον τῶν δεξαμενῶν νὰ περατωθῇ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ νὰ λάβῃ πληροφορίας ἀκριβεῖς παρὰ τῶν εἰδικῶν, καὶ θὰ τὰς ἔχῃ λάβει ἤδη, ὅτι τὸ χρῆμα τὸ ἀπομένον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν θὰ εἶναι ἀρκετόν, ὅπως ἔλθῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον ἐκεῖνο. Δὲν γνωρίζω ἂν τὰ χρήματα τὰ κατατεθειμένα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ εἶναι ἔντοκα ἢ εἶναι ἐπ’ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ ἄνευ οὐδενὸς τόκου, διότι καὶ τοῦτο θὰ εἶναι πρὸς ζημίαν τοῦ κεφαλαίου τοῦ προωρισμένου πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν δεξαμενῶν, ἐν ᾗ περιπτώσει οὐδεὶς τόκος δίδεται, καὶ ἡ Τράπεζα ἔχει τὰ χρήματα ἀτόκως. Ἐρευνήσατε τὰ πράγματα μετὰ προσοχῆς καὶ λεπτομερῶς καὶ προσπαθήσατε ὅσον εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ὑμᾶς ὅπως συντελεσθῇ τὸ ἔργον τῶν δεξαμενῶν, διότι εἶναι ὁ μόνος τρόπος νὰ ἐξιλεωθῇ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πειραιῶς ἐκ τῶν πολλῶν αὐτοῦ ἀνομημάτων καὶ καταχρήσεων, διότι ἡ συντέλεσις τῶν δεξαμενῶν θέλει ἔχει μεγίστην εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς καθόλου ναυτικῆς ἡμῶν δράσεως.

§263Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ κατάστασις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πειραιῶς εἶναι εἰς πάντας γνωστή, ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἐκ τῶν γενομένων ἐνταῦθα συζητήσεων, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, εἶναι ἀπαραίτητον. Ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ γίνω Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ πρῶτος, τὸν ὁποῖον εἶδον, ἦτο ὁ τότε πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐντιμότατος κ. Δημοσθένης Πουρῆς, ὅστις εὑρίσκετο ἐν τελείᾳ ἀπελπισίᾳ καὶ ἀπογνώσει· μοὶ παρέστησε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν κατάστασιν, ὥστε μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἠξεύρει τί πρέπει νὰ γίνῃ. Ἐπειδὴ δ’ ἐτύγχανε νὰ εἶναι εὔπορος, ἔδιδεν αὐτὸς ἐξ ἰδίων χρήματα. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν ν’ ἀναθέσω τὸ ὄντως βαρὺ ἔργον τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, βαρὺ δι’ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦσι νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των, εἰς τὸν μακαρίτην Ἀριστ. Παπαγεωργακόπουλον, ὅστις ἔσπευσε νὰ ἔλθῃ μὲ τὰς αὐτὰς διαμαρτυρίας ἐνώπιόν μου. Κατὰ σύμπτωσιν δ’ εὐτυχῆ ἔτυχε νὰ εἶναι καὶ αὐτὸς εὐπορώτατος. Αἱ διαμαρτυρίαι ὅμως αὐτοῦ ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ἤθελεν ἀμέσως νὰ παραιτηθῇ. Τότε μοὶ ἐξέθηκε τὴν κατάστασιν καὶ μοὶ παρέστησεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ληξιπροθέσμους καὶ τὰς μελλούσας νὰ λήξωσι. Καὶ ἐκ τῆς εἰκόνος τῆς τελευταίας καταστάσεως αὐτῆς τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ὑποβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλ’ ἐξετάζοντες ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἂν τὰ χρήματα αὐτὰ τὰ ἀπομένοντα θὰ ἐπαρκέσωσι πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ μεγάλου ἔργου τῶν δεξαμενῶν Πειραιῶς, ἐξετάζοντες μετὰ πάσης λεπτομερείας τὸ πρᾶγμα ἐπείσθημεν ὅτι ὑπεραρκοῦσι, διότι τὸ ἔργον τῶν δεξαμενῶν εἶχε συντελεσθῆ σχεδόν, ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν συνέβη ὅ,τι συνέβη καὶ ὑπάρχει ἤδη διαφορὰ μεταξὺ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ἐργολάβων. Ἡ μὲν λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἰσχυρίζεται ὅτι οἱ ἐργολάβοι εἶχον ἀναλάβει ὅλους τοὺς κινδύνους τῆς καταστροφῆς καὶ εἰς αὐτοὺς εἶναι ἐπιβεβλημένον καθῆκον ν’ ἀναλάβωσι τὰς βλάβας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὰς δεξαμενὰς καὶ αἱ ὁποῖαι κατ’ ἀρχὰς ἐξ ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν ὑπελογίσθησαν εἰς 20.000 δρ., κατόπιν δ’ ἀπεδείχθησαν, ὡς εἶπον οἱ εἰδικοὶ περὶ τὰ τοιαῦτα, ὅτι ἴσως οὔτε 200,000 δὲν θὰ ἐπαρκέσωσιν. Ἐνταῦθα ὑπάρχει ἔρις σχεδὸν δικαστικὴ μεταξὺ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις στηριζομένη εἰς γνώμας εἰδικῶν ἀνδρῶν ἰσχυρίζεται ὅτι οἱ ἐργολάβοι εἶναι ὑπόχρεοι δι’ ἐπιδιόρθωσιν τῶν βλαβῶν, ἐνῷ οἱ ἐργολάβοι ἰσχυρίζονται τὰ ἐναντία. Ὑπελογίσθη ποία ἡ δαπάνη ἐν πάσῃ περιπτώσει, διότι ἔφθασαν αἱ συζητήσεις περὶ συμβιβασμοῦ εἰς καλὸν σημεῖον, εἶχον δὲ φθάσει οἱ μὲν νὰ πληρώσωσιν 100,000 δραχ., οἱ δὲ νὰ περιορίσωσι τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῶν εἰς 150,000 δρ. Ἐὰν δ’ ὑπολογίσωμεν ὅτι κατ’ ἀνώτατον ὅριον θ’ ἀπαιτηθῇ δαπάνη 200,000 ἢ 250,000, ὑπάρχουσι δὲ κατατεθειμέναι ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ ὑπὲρ τὰς 600,000, πάντως ἀπομένουσι 350,000 ἢ 400,000 δρ., διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων ἐν πάσῃ περιπτώσει.

§264Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνυπελογίσθη ἡ δαπάνη διὰ τὰ θυρόπλοια καὶ τὴν ἐγκατάστασιν ἠλεκτροκινήτων ἀντλιῶν πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ ποσοῦ τοῦ δανείου, ἡ δαπάνη δ’ αὕτη πρέπει πάντοτε νὰ εἶναι ὑπ’ ὄψει σας, πρὶν ἢ διαθέσητε ποσὰ ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου, θεωροῦντες αὐτὰ ὡς περισσεύματα.

§265Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Λοιπὸν ἀπεφασίσθη, ἀντὶ νὰ τρέχωμεν τοὺς κινδύνους καὶ νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν πρόοδον τοῦ ἔργου καὶ ἀντὶ νὰ πληρώνηται βαρύτατος τόκος, διότι εἰς πάσας τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσι, πληρώνεται τόκος καθυστερήσεως 10%, νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται ἡ ἄδεια νὰ ληφθῶσι 250,000 δρ., διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἔλθῃ εἰς ἰσορροπίαν ἡ κατάστασις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ θὰ δύναται πᾶς ἔντιμος πρόεδρος, ὅπως ἦτο ὁ μακαρίτης καὶ εἶναι ὁ ἤδη διορισθεὶς ἀξιώτατος καὶ ἐντιμότατος καὶ εἰδικώτατος περὶ τὰ τοιαῦτα, νὰ προβῇ περαιτέρω. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ μὲ τὴν προσθήκην τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἥτις εἶναι ἀπαραίτητος, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν προσθήκην ὅτι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνεισφέρῃ 35,000 δρ. διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ γίνωσιν εἰς τὴν σούδαν τοῦ Φαλήρου· ἀπὸ κοινοῦ δὲ μετὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἀπεφασίσαμεν, ὅπως τὸ ποσὸν τοῦτο ληφθῇ ἐκ τῶν 250,000 δρ., ὥστε νὰ θεραπευθῇ δι’ αὐτῶν καὶ ἡ νόμιμος ὑποχρέωσις αὕτη. Αἱ 35,000 δρ. δύνανται μάλιστα νὰ χαρακτηρισθῶσι διὰ τοῦ νόμου ὡς ἀκατάσχετοι, ἵνα ἐκπληρωθῇ ἡ ὑποχρέωσις ἡ ἐκ τοῦ νόμου, νὰ προστεθῇ δὲ καὶ ἡ προσθήκη ἡ δευτέρα, ὅτι ἡ ἀνάληψις τῶν χρημάτων θὰ γίνῃ κατὰ τὸν νόμον τῆς 17 Ἀπριλίου 1897, ὅπως μηδεμία παρασχεθῇ δυσχέρεια. Ἡ τροπολογία αὕτη θὰ ταχθῇ ὡς ἄρθρον 2 ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὸ σύνολον).

§267Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 93 εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἀποδοχῆς γυναικῶν καὶ περὶ ἐκχωρήσεως ἀπαιτήσεων ἐπὶ ἥττονι τιμήματι διατάξεων τοῦ Ἀστικοῦ δικαίου». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αὔριον θὰ σχηματίσω τὴν ἐπιτροπήν.

§269Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τώρα τὸ ὑπ’ ἀριθ. 115· νὰ ψηφισθῇ δηλαδὴ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας πρόεδρος εἶναι ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς καὶ εἰσηγητὴς ὁ κ. Δ. Βοκοτόπουλος.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Βʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως τριῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ Ἀρχειοφυλακείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 47 τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ νόμου τῆς 3 Σεπτεμβρίου 1895 περὶ στοιχειώδους δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρου τοῦ νόμου ͵ΒΩΙΓʹ τῆς 17 Ἀπριλίου 1903». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 30′ μ. μ.).