1909.11.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51.

τῆς 26ης Νοεμβρίου 1909.

(Πέμπτη)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου περὶ ὥραν 5 καὶ 40′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 95 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει, κ. Πρόεδρε, δύο τροπολογίας εἰς τὸ ἄρθρον 4, ὧν ἡ μία ἀπερρίφθη, ἡ δὲ ἑτέρα ἐγένετο δεκτή.

§2ΘΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 εἶχον ὑποβάλει δύο τροπολογίας, ὧν ἡ μία ἐγένετο δεκτὴ ἐν μέρει.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσις τῶν Πρακτικῶν, ἵνα ἀκούσῃ τὰς παρατηρήσεις σας. Κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν κυρίων Β. Βουδούρη, Θ. Λέκα, Μ. Ἀννίνου Καβαλλιεράτου, Σπ. Κουμουνδούρου, Ν. Χατζίσκου, Π. Ἀλεξάκη, Δ. Τσιτσάρα, Ἀγ. Σλῆμαν, Π. Φίλιππα καὶ Π. Πετρίδου, ὅπως ἐπεξεργασθῇ τὰς προτάσεις νόμου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἐφευρέσεως εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην Ἀχιλλέα Σπυρίδωνος Κούπαν» καὶ «περὶ παραχωρήσεως προνομίου κατασκευῆς σακχάρεως ἐκ σταφιδοκάρπου ἢ σταφυλῶν». Ἀνακοινῶ ἤδη πρὸς τὴν Βουλήν· Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ σακχάρεως καὶ ὅπως ὑποβιβασθῇ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς εἰς λεπτὰ 75 κατ’ ὀκᾶν καὶ εἰς χαρτονόμισμα· Οἱ ἐν Ἀθήναις, Πειραιεῖ καὶ Πάτραις μυρεψοὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ περιληφθῇ εἰς τὴν φορολογίαν τὸ οἰνόπνευμα, τὸ χρησιμοποιούμενον διὰ τὴν κατασκευὴν ἀρωμάτων. Ἐπιτροπὴ τῶν ὑφηγητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ ἰδίᾳ ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ. Ὁ σύλλογος τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου Πατρῶν διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ μηχανημάτων, ἅτινα δέον νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπήν· Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Γλώσσης διὰ ψηφίσματος ἀναφέρει εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εὐχαρίστως ἀποδέχεται φορολογίαν οἰνοπνεύματος καὶ ἐπὶ τῶν ἀμβύκων, χάριν ἐθνικῶν ἀναγκῶν, καὶ παρακαλεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ στρεμματικοῦ φόρου καὶ προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς· Προσωπικὸν Ἑλληνικοῦ σχολείου Κορθίου παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ καταργεῖται τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως· Ποτοποιοὶ ἐκ Λαρίσης διαμαρτύρονται κατὰ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος· Οἱ πρόεδροι τῶν γεωργικῶν συνδέσμων Δαδίου παρακαλοῦσιν, ἵνα ταχέως ἐπιψηφισθῇ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων· Ἡ πόλις τοῦ Αἰτωλικοῦ παρακαλεῖ, ὅπως μὴ μετατεθῇ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὁ νομάρχης κ. Δάσιος. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Τιθορέας ἐν συλλαλητηρίῳ πανδήμῳ ἐγκρίνουσι καὶ συγχαίρουσι τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων. Ἐπιτροπὴ τῶν ἐν Πάτραις βιομηχάνων παρακαλεῖ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ σιδηροβιομηχανίας ἀποσυρθῇ καὶ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Οἱ ἐν Σύρῳ ἁμαξηλάται παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια περὶ ἀπαλλαγῆς αὐτῶν ἀπὸ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. Διάφοροι ἐπαγγελματίαι τῆς πόλεως Ναυπλίου παρακαλοῦσιν, ὅπως διὰ νόμου ἐπεκταθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία καθ’ ὅλον τὸ Κράτος· Ὁ ἐν Σπάρτῃ σύλλογος τῆς ἀλληλοβοηθείας «Ὁ Σωτὴρ» διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἀξιώσεως τῶν ποτοποιῶν καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ καταργηθῇ ἡ φορολογία τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων. Πλεῖστοι πολῖται Σπάρτης παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων· Ἐπιτροπὴ χιλίων ἐκ Βόλου πολιτῶν παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μὴ ἐπιβάλῃ φορολογίαν ἐπὶ τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος· Τὸ προσωπικὸν τοῦ τμήματος Κορίνθου–Πατρῶν τοῦ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου ἱκετεύει τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ τροποποιοῦν τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου· Οἱ δικηγόροι Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, καταργουμένου τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ἀμπέλων· Ὁ λαὸς τῆς Λαμίας καὶ τῶν περιχώρων ἐξ ὀνόματος τῶν κατοίκων ὅλων τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ἐπιβληθέντος λιμενικοῦ φόρου Στυλίδος ἐπὶ τῶν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου μεταφερομένων παντὸς εἴδους ἐμπορευμάτων· Οἱ σιδηρουργοὶ Ἀμφίσσης παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιβάλῃ εἰσαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων κάρρων· Ὁ λαὸς Μαραθῶνος ἐκφράζει διὰ συλλαλητηρίου ὁμόφωνον εὐχὴν περὶ ταχείας ἐπιψηφίσεως φορολογίας οἰνοπνεύματος καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀμπέλων. Οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχαι κατασκευῆς ψηκτρῶν παρακαλοῦσι τὴν σεβαστὴν Βουλὴν περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν ψηκτρῶν καὶ σαρώθρων τριχίνων ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων· Ὁ ἀπόστρατος λοχαγὸς Γ. Μπαλαούρας ἀναφέρει ὅτι ἀδίκως ἀπεστρατεύθη ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας, διότι τὸ μητρῷόν του ἦτο λελανθασμένον, καὶ ζητεῖ ἤδη τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος· Οἱ ἐν Ἑρμουπόλει ἐργοστασιάρχαι λουκουμίου καὶ κυτίων παρακαλοῦσιν, ὅπως χορηγηθῇ αὐτοῖς προσωρινὴ ἀτέλεια τῶν ἀπαιτουμένων χαρτονίων καὶ χάρτου διὰ τὴν κατασκευὴν κυτίων πρὸς ἐναπόθεσιν λουκουμίων καὶ ἐξαγωγὴν αὐτῶν. Κάτοικοι Δερβενίου διαμαρτύρονται πρὸς τὴν σεβαστὴν Βουλὴν κατὰ τῆς φορολογίας τοῦ φωτιστικοῦ οἰνοπνεύματος· Ὁ Τρύφων Κατσαούτης ἐκ Σπάρτης ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς εἰρηνοδικειακῆς Δικαιοσύνης· Ὁ δήμαρχος Λεβετσόβων καὶ ἐπιστήμονες κάτοικοι ἐπικροτοῦσι τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια περὶ μονοπωλίου τῆς σακχάρεως, περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ περὶ μεταναστεύσεως καὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῶσι ταῦτα· Ὁ ἐν Καλάμαις Παμμεσσηνιακὸς Σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως· Ὁ Ἀρκαδικὸς Ἐκπαιδευτικὸς Σύλλογος ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ «Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως»· Ὁ Γορτυνιακὸς Σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ συμπληρωθῇ ὁ ἰσχύων νόμος κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς καὶ τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου· Ὁ ἐν Ζακύνθῳ Σύνδεσμος τῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως «Ὁ Πετρίδης» παρακαλεῖ, ὅπως οἱ ἀνὰ τὸ Κράτος ὑποδιδάσκαλοι ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεων· Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Μπρούφλιανης, Χαλίλι καὶ Γυφτοχωρίου τοῦ δήμου Σπερχειάδος παρακαλοῦσιν, ὅπως διαρρυθμισθῇ ἡ κοίτη τοῦ ποταμοῦ «Βιστρίτσα», ἀπειλοῦντος τὴν ἐντελῆ καταστροφὴν τῶν παροχθίων κτημάτων των, καὶ ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν χρεῶν αὐτῶν ἐκ δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν κλπ. Ὁ κ. Δ. Βοκοτόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ συμπληρώσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ συγκροτήσεως τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ἀπαιτουμένου ἀνωτάτου διοικητικοῦ συμβουλίου». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 550–552).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχουσι παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν ἀναφερόμεναι εἰς τὰ συζητηθέντα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταλλείων». Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον.

§5Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ εἶχε παραδεχθῆ τὴν εἰς τὸ ἄρθρον 4 τροπολογίαν μου.

§6Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§7Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Περὶ τῆς ἐκπτώσεως μετὰ δύο ἔτη δὲν διωρθώθη εἰς τέσσαρα ἔτη.

§8Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀμφότεραι αἱ παρατηρήσεις εἶναι ὀρθαί.

§9Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 25 εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτή.

§10Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι λογικωτάτη καὶ ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτή.

§11ΘΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε δεχθῆ, ὅπως ὁ ἀμίαντος περιληφθῇ εἰς τὰ μεταλλεῖα εἰς τὰς μέχρι τοῦδε ὑποβληθείσας αἰτήσεις.

§12Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διὰ τὰς μέχρι τοῦδε αἰτήσεις μόνον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ θὰ διορθωθῶσιν. Ὁ κ. Γάτσος ἔχει τὸν λόγον περὶ τῶν πανεπιστημιακῶν νομοσχεδίων καὶ προσθήκης νέων ἑδρῶν.

§14Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Εἶχον τὴν τιμήν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐκλεχθῶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐπεξεργασίαν καὶ συμπλήρωσιν τῶν πανεπιστημιακῶν νομοσχεδίων. Δυστυχῶς ὅμως ἀσθενήσας κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης δὲν ἠδυνήθην νὰ συνεισφέρω καὶ ἐγὼ τὰς γνώμας μου εἰς τὴν ὄντως πολύτιμον αὐτὴν ἐργασίαν, ἧς τὰ ἀποτελέσματα θέλουσιν ἐκτιμήσει δεόντως πάντες οἱ μελετήσαντες τὸ προχθὲς τὴν ἑσπέραν διανεμηθὲν σχέδιον νόμου τῆς ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, καίπερ ἀσπαζόμενος ἐν τοῖς πλείστοις τὴν πολύτιμον γνώμην τῶν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συναδέλφων μου ἐθεώρησα καθῆκον ν’ ἀπασχολήσω σήμερον τὴν Βουλήν, προκαλῶν τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ψῆφον αὐτῆς ἐφ’ ἑνὸς πανεπιστημιακοῦ θέματος μοναδικῆς σπουδαιότητος, περὶ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς λόγος ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐγένετο καὶ οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη. Τὸ ζήτημα, ὅπερ θίγω, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἐκ τῶν ὑψίστων, εἴπερ ποτὲ δὲ σήμερον. Θὰ ἐξυπνήσωμεν μίαν ἡμέραν καὶ θὰ ἴδωμεν συντετριμμένον τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον, ἐξατμιζόμενον, ἐξαφανιζόμενον, ἐκμηδενιζόμενον τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ διὰ τοὺς φοιτητὰς τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὅτι ἡ σύστασις τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ὑφ’ ἁπάντων καὶ ὑπὸ τῶν χαρακτηρισάντων τότε αὐτὴν πρόωρον ἀπὸ ἐκπαιδευτικῆς ἀπόψεως ἐθεωρήθη ὡς ἀναγκαιοτάτη ἀπὸ ἐθνικῆς. Διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου, ἅμα σχεδὸν τῇ συστάσει τοῦ Κράτους, καὶ ἐν μέσῳ τῶν ἐρειπίων καὶ τῆς ἐλλείψεως τῶν πάντων, δὲν ἐπεζητήθη μόνον καὶ κυρίως ἡ ἵδρυσις τεμένους μουσῶν, φάρου φωτίζοντος πνευματικῶς τὸ ἔθνος, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπόκτησις ὀργάνου ἐπιδιώκοντος τὴν πνευματικὴν ἑνότητα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον συνεσωρεύθησαν πρωτίστως πρὸς ἀνέγερσιν καὶ συντήρησιν οἱ πανελλήνιοι ἔρανοι. Δυστυχῶς ὅμως διατρέχομεν τὸν κίνδυνον ὁ κύριος οὗτος καὶ ἱερὸς σκοπὸς τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς εἶπον, νὰ ἐκμηδενισθῇ, ν’ ἀποτύχῃ, ἐπὶ μεγίστῃ βλάβῃ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἔχομεν δὲ ἤδη τὰς πρώτας ἐνδείξεις, τὰ πρῶτα συμπτώματα τοῦ ῥαγδαίως ἐπερχομένου τούτου κινδύνου. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ φοιτητῶν ἤρξατο ἐλαττούμενος. Ἡ ἐλάττωσις αὕτη θ’ αὐξήσῃ καταπληκτικῶς, καθόσον αὐξάνονται καὶ πληθύνονται τὰ αἴτια τὰ προκαλοῦντα τὴν ἐλάττωσιν. Τὰ αἴτια ταῦτα ἔρχομαι νὰ θέσω ἐνώπιον ὑμῶν, κύριοι Βουλευταί, συνεκθέτων καὶ τὰ μέσα, δι’ ὧν δυνάμεθα ἀποτελεσματικῶς ν’ ἀντιδράσωμεν κατὰ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου κινδύνου. Προκειμένου περὶ τόσον ὑψηλοῦ καὶ γενικοῦ ζητήματος πρέπει νὰ λεχθῇ ἀπροκαλύπτως ἡ ἀλήθεια, ἀδιαφόρως ἂν διὰ τῶν λεχθέντων πρόκειται νὰ προκληθῶσι κραυγαὶ διαμαρτυρίας. Τὰ αἴτια τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰρημένων φοιτητῶν καὶ τοῦ ἐπικειμένου κινδύνου τῆς πνευματικῆς διασπάσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶναι πολλά, θὰ περιορισθῶ ὅμως ἀναφέρων τὰ πλεῖστα. Πρῶτον αἱ κατ’ ἔτος ἀναφυόμεναι ταραχαὶ ὑπὸ ὀλιγαρίθμου μερίδος φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, δι’ ὧν παρακωλύεται ἡ φιλότιμος ἐργασία τῆς μεγάλης πλειονότητας τῶν φοιτητῶν, παρουσιάζουσι τὸ Πανεπιστήμιον λόγῳ τῆς ἀποστάσεως καὶ τῆς ἐπὶ τὸ ὑπερβολικώτερον παραστάσεως τῶν πραγμάτων εἰς τοὺς ἔξω Ἕλληνας ὡς ἑστίαν διαφωνιῶν, ἀνησυχιῶν, θορύβου, διαπληκτισμοῦ καὶ ἀναρχίας. Δεύτερον ἡ βραδυτάτη ἔναρξις τῶν μαθημάτων διὰ τῆς μακρᾶς παρατάσεως τῆς πρὸς ἐγγραφὴν προθεσμίας τῶν φοιτητῶν, ἐξικνουμένης πολλάκις καὶ μέχρι τῶν ἀρχῶν Νοεμβρίου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ταχεῖα ἀποπεράτωσις τοῦ σχολικοῦ ἔτους διὰ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα καὶ διὰ τῶν παρεμβαλλομένων ἀτελευτήτων ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων παρουσιάζουσι τὸ Πανεπιστήμιον εἰς τὰ ὄμματα τῶν ἔξω Ἑλλήνων ὡς ἑστίαν ὀκνηρίας. Τρίτον ἡ ἀταξία καὶ ἡ περὶ τὴν διδασκαλίαν ἀμέλεια καὶ τὸ ἐπιστημονικῶς ἀτερμάτιστον ἐλαχίστων μὲν εὐτυχῶς καθηγητῶν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε παραβλαπτόντων διὰ τῆς τοιαύτης ῥᾳθυμίας των καὶ τῆς περὶ ἄλλα, ὅλως ἀλλότρια τῆς πανεπιστημιακῆς ἀποστολῆς, ἀναμίξεώς των τὸ γόητρον τοῦ Πανεπιστημίου. Τέταρτον ἡ μεγάλη ἐν Ἀθήναις ἀκρίβεια τοῦ βίου καὶ ἡ ἐκ τῆς ἐπελθούσης ἰσοτιμίας τοῦ χαρτονομίσματος πρὸς τὸν χρυσὸν ἐκμηδένισις τοῦ κέρδους, ὅπερ εἶχον οἱ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προσποριζόμενοι τὰ χρηματικὰ μέσα τοῦ ἐνταῦθα βίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ τελευταίου τούτου αἰτίου, δι’ ὅπερ οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, περὶ τῶν ἄλλων αἰτίων ἡ ἐπιτροπὴ ἐπαρκῶς διὰ τῆς ὑποβολῆς τῶν νομοσχεδίων της προυνόησεν. Εἰσέτι ὑπολείπεται ν’ ἀναφέρω τρία ἄλλα, περὶ τῆς ἄρσεως τῶν ὁποίων τάχιστα πρέπει νὰ φροντίσωμεν. Τὸ Πανεπιστήμιόν μας, καὶ διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβέστερος, αἱ δύο σχολαὶ τοῦ Πανεπιστημίου μας, ἡ Ἰατρικὴ καὶ ἡ Νομική, ἀπὸ ἐτῶν ἔχουσι δύο ἐπικινδύνους ἀντιζήλους· τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν Βηρυτοῦ καὶ τὴν Νομικὴν Σχολὴν Κωνσταντινουπόλεως. Ἐν Βηρυτῷ διδάσκουσιν ἄριστοι Γάλλοι καθηγηταί, ὑπάρχει πληθὺς ἰατρικῶν φροντιστηρίων μεθ’ ὅλων τῶν ἐπιστημονικῶν ἐφοδίων, παραρτημάτων καὶ θαυμασίως λειτουργούντων νοσοκομείων. Διδάσκεται ἡ Τουρκική, καί, ὅπερ σπουδαιότατον, ὑπάρχει θαυμάσιον οἰκοτροφεῖον τῶν φοιτητῶν ἀντὶ πληρωμῆς 800 φράγκων ἐτησίως δι’ ἕκαστον φοιτητήν. Διὰ τοῦ διπλώματος δὲ τῆς Σχολῆς ταύτης καὶ τῆς γνώσεως τῆς Γαλλικῆς καὶ Τουρκικῆς γλώσσης οἱ διδάκτορες ἔχουσι πλεονεκτικὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων διδακτόρων ξένων Πανεπιστημίων, μόνοι αὐτοὶ δικαιούμενοι νὰ διορισθῶσιν εἰς τὰς πολυαρίθμους ἐν Τουρκίᾳ θέσεις ὑγειονομικῶν ἰατρῶν, διοικητικῶν ἰατρῶν, ἐπαρχιακῶν καὶ νομαρχιακῶν ἰατρῶν, μεγάλως διευκολυνόμενοι διὰ τῆς γνώσεως τῆς Τουρκικῆς καὶ εἰς τὸν σχηματισμὸν ἰδιαιτέρας πελατείας. Ἀπέναντι τῶν μεγάλων τούτων πλεονεκτημάτων οἱ ἰδικοί μας διδάκτορες, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὦσιν ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένοι, καθυστεροῦσι μεγάλως μένοντες μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας. Τὸ ἴδιον ἀναλόγως συμβαίνει καὶ μὲ τὴν Νομικὴν Σχολὴν Κωνσταντινουπόλεως. Οἱ ἐξ αὐτῆς ἐξερχόμενοι καθυστεροῦσι βεβαίως εἰς τὴν γνῶσιν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, ἀλλ’ ὑπερτεροῦσι καὶ ἐκμηδενίζουσι τοὺς ἰδικούς μας ἀποφοίτους τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τῆς γνώσεως τῆς Τουρκικῆς γλώσσης καὶ πρωτίστως τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας, τῆς γνώσεως τοῦ Ἱεροῦ Νόμου. Ἕνεκα τῶν ἐλλείψεων τούτων καὶ τῆς ἀγνοίας τῶν τουρκικῶν νομοθεσιῶν ἡ θέσις τῶν ἰδικῶν μας ἐκεῖ δικηγόρων εἶναι δυσχερεστάτη καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑλικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀξιοπρεπείας, ἠναγκασμένων ὄντων νὰ συνεταιρίζωνται ἐπὶ ἁδρᾷ ἀμοιβῇ μετὰ ἡμιμαθῶν δικολαβίσκων, ἀναλαμβανόντων θέσιν ὑπαλλήλων καὶ περιφρονούντων τοὺς ἡμετέρους. Ἀνάγκη λοιπόν, κ. Βουλευταί, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, τάχιστα νὰ θεραπεύσωμεν τὰς δύο ταύτας ἐλλείψεις, εἰσάγοντες εἰς τὸ Πανεπιστήμιόν μας τὴν διδασκαλίαν τῆς τουρκικῆς ὑποχρεωτικῶς δι’ ὅλους τοὺς ἐκ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ φοιτητάς, ἐπίσης δὲ ὑποχρεωτικὴν τὴν διδασκαλίαν τῆς τουρκικῆς νομοθεσίας. Εἰς τὰ δύο ταῦτα δέον νὰ προστεθῶσι καὶ ἡ διὰ νόμου ἀπαλλαγὴ τῶν φοιτητῶν τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ ἀπὸ τὴν πληρωμὴν παντὸς ἐκπαιδευτικοῦ τέλους καὶ τῶν κατὰ τὰς ἐξετάσεις πληρωνομένων παραβόλων. Πρέπει νὰ λείψῃ πᾶν ὅ,τι καθιστᾷ δαπανηροτέραν τὴν ἐνταῦθα παραμονὴν τῶν ὁμογενῶν φοιτητῶν. Βεβαίως ἡ χώρα διατρέχει κρισίμους οἰκονομικὰς περιστάσεις, θυσίαι, ἀπηνεῖς φορολογίαι ζητοῦνται πανταχόθεν, καὶ ἴσως ἡ πρότασίς μου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοιαύτης νὰ φανῇ τολμηρά. Ἐν τούτοις, ἂν ἐξετασθῇ βαθύτερον ἡ προτεινομένη ἀπαλλαγή, θέλει φανῆ ὅτι διὰ τῆς διευκολύνσεως τῆς προσελεύσεως πλειόνων ὁμογενῶν φοιτητῶν ἐπιρρωννύονται μᾶλλον αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας, ἐξ ὧν ἀντλεῖ τοὺς οἰκονομικούς του πόρους τὸ Κράτος. Αὐτοί, κύριοι Βουλευταί, εἶναι οἱ κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους ὑποδεικνύω, ταῦτα δὲ τὰ νομοθετικὰ μέτρα, δι’ ὧν δύνανται ν’ ἀποτραπῶσιν. Ἂν δὲ τὰ μέτρα ταῦτα ἦσαν χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα ἄλλοτε, ἰσχύοντος ἀπολυταρχικοῦ καθεστῶτος ἐν τῇ ὁμόρῳ Ἐπικρατείᾳ, κατὰ μείζονα λόγον ἐπιβάλλονται ὡς ἀναγκαιότατα καὶ χρησιμώτατα σήμερον, ὅτε τὰ τῆς Τουρκίας διέπονται ὑπὸ φιλελευθέρου πολιτεύματος, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου μνήμων τῶν παραδόσεων αὐτοῦ καὶ τῶν φιλελευθέρων αὐτοῦ αἰσθημάτων ἐνθουσιωδῶς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐκηρύχθη σύμπας ὁ Ἑλληνισμός. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην καὶ Ἕλληνες καὶ Τοῦρκοι νὰ σπουδάσωμεν ἀλλήλους, νὰ γνωρισθῶμεν κάλλιστα, νὰ διεισδύσωμεν ὁ εἷς λαὸς εἰς τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν φιλολογίαν τοῦ ἄλλου, τὴν φιλολογίαν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ πνεῦμα καὶ τὴν ψυχὴν τῶν λαῶν, νὰ μελετήσωμεν βαθέως τὴν νομοθεσίαν, τὸ προϊόν τοῦτο τῶν ἐθίμων, τοῦ ἰδιάζοντος τρόπου τοῦ σκέπτεσθαι ἑκάστου λαοῦ, τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς καταστάσεως αὐτοῦ. Ἡ ἀμοιβαία αὕτη γνωριμία τῶν λαῶν τῆς Ἀνατολῆς θὰ διαλύσῃ πολλὰς προλήψεις, θ’ ἀποσβέσῃ πολλὰ μίση, θὰ κλείσῃ τὸ στάδιον εἰς τὰς σατανικὰς ῥαδιουργίας ὅλων ἐκείνων, οἵτινες προσδοκῶσιν ὀφέλη ἐκ τῶν ἐρίδων καὶ τῶν ῥήξεων τῶν δύο ὁμόρων Κρατῶν, ἅτινα καὶ γεωγραφικὴ θέσις καὶ ἱστορικοὶ λόγοι αἰώνων καὶ κοινοὶ κίνδυνοι ἐπιβάλλουσι νὰ ζῶσιν ἐν εἰρήνῃ, δι’ ἧς καὶ μόνης προάγονται οἱ λαοὶ καὶ μάλιστα οἱ μικροί. Θὰ εἶναι δ’ εὐτύχημα καὶ τιμή, ἐὰν εἰς τὰς πρὸς ἀδελφοποίησιν τῶν λαῶν τοῦ Αἵμου προσπαθείας τὴν μεγαλειτέραν καὶ εἰλικρινεστέραν ὤθησιν δώσῃ ὁ Ἑλληνισμός.

§15Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογουμένως τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Βόλου εἶναι βάσιμα, δίκαιος δὲ ὁ πόνος, τὸν ὁποῖον ἐξέφρασεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων τοῦ Πανεπιστημίου. Ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει ὅτι τὰ πράγματα τοῦ Πανεπιστημίου ἔχουσιν ἀνάγκην ἀνορθώσεως, καλῶς δὲ γνωρίζετε ὅτι πρὸ καιροῦ ὑπέβαλε διάφορα νομοσχέδια, σκοποῦντα ἀκριβῶς τὴν πλήρωσιν διαφόρων ἐλλείψεων τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐδηλώσαμεν δὲ τότε ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλομεν, ἦσαν μέτρα προσωρινά, ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων ἡ Κυβέρνησις δὲν προυτίθετο νὰ ὀργανώσῃ ὁριστικῶς τὰ πράγματα τοῦ Πανεπιστημίου, διότι κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἰς τοῦτο θὰ εἶσθε σύμφωνοι πάντες ὑμεῖς, τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι λίαν σοβαρόν, δηλ. τὸ ζήτημα τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα παρεπέμφθησαν εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις τὰ ἐμελέτησε, τὰ ἐπεξειργάσθη, νομίζω ὅμως ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔδειξε καὶ ζῆλον καὶ ἐπιμέλειαν μεγάλην εἰς τὴν μελέτην τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, ἐξῆλθεν ἴσως τῶν ὁρίων τῆς ἐντολῆς της, διότι ἀνέτρεψεν ἄρδην τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπέβαλε δὲ ἴδια νομοσχέδια, ὀργανισμὸν ἰδικίτερον.

§16Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πληρέστερον.

§17Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συνεπλήρωσε τὰ χάσματα ἡ ἐπιτροπή, τὰ ὁποῖα εἶχε λησμονήσει ἡ Κυβέρνησις.

§18Π. ΖΑΪΜΗΣ. Μάλιστα, καὶ διὰ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ ὄψιν τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς ἔκρινεν ὅτι εἶχεν ἀνάγκην πλείονος χρόνου, διὰ νὰ τὰ μελετήσῃ καὶ ν’ ἀποφανθῇ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ δεχθῇ ἢ ὄχι.

§19Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἂν θὰ τὰ δεχθῇ ἢ ὄχι.

§20Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον τῶν θεμάτων, δηλ. τὴν ἵδρυσιν ἕδρας τῆς Τουρκικῆς γλώσσης ἢ Τουρκικῆς νομοθεσίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἀναγνωρίζω ὅτι πραγματικῶς ἕδρα τοιαύτη θὰ ἦτο χρήσιμος, κυρίως ἕνεκα τῆς γειτνιάσεως τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ν’ ἀποφασίσωμεν ὁριστικῶς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καθόσον ταῦτα ἔχουσιν ἀνάγκην μελέτης.

§21Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Περὶ καταργήσεως τῶν διδάκτρων τῶν φοιτητῶν τοῦ Ἐξωτερικοῦ τί σκέπτεσθε;

§22Π. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῶσι τὰ ζητήματα ταῦτα ἐκ τοῦ προχείρου.

§23Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἀφορᾷ εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ ὅτι πρόκειται νὰ τὰ μελετήσῃ καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς συμπέρασμα. Ἐλπίζω δ’ ὅτι ὁ χρόνος τοὐλάχιστον τῆς μελέτης δὲν θ’ ἀναβληθῇ ἐπὶ πολύ, πέρα τῶν 5 ἢ 6 ἡμερῶν· ἄλλως τε δὲν ἀπαιτεῖται καὶ περισσότερος χρόνος. Εἴμεθα δ’ ἕτοιμοι πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων νὰ ὑπογράψωμεν πρότασιν νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου δημιουργοῦνται αἱ ἕδραι.

§24Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀκόμη ἓν ζήτημα· ὁ κ. συνάδελφος ἐξέθηκε τοὺς λόγους, οἵτινες, κατὰ τὴν κρίσιν του εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν κατάστασιν τοῦ Πανεπιστημίου, ὡς τὴν περιέγραψε. Ἀκριβεῖς εἶναι οἱ λόγοι, νομίζω ὅμως ὅτι παρέλειψε καὶ ἄλλον λόγον ἐπίσης σοβαρόν, τὸν ἀναφέρω δέ, διότι ἔλαβον ἀφορμὴν δυστυχῶς. Νομίζω ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων εἷς σπουδαιότατος λόγος εἶναι ὅτι πολλάκις ἐν τῇ Βουλῇ ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τρόπου οὐχὶ πολὺ κολακευτικοῦ καὶ τὰ πράγματα παρεστάθησαν ὀλίγον ὑπερβολικά. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἐσχάτως μοὶ διεβιβάσθησαν παράπονα ἐκ τῶν σχολῶν, διὰ τῶν ὁποίων αὗται παραπονοῦνται ὅτι ἀπόφοιτοι τῶν διαφόρων σχολῶν, φέροντες δίπλωμα διδάκτορος ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, ὑποβάλλονται εἰς νέας δοκιμὰς ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, διότι τὰ διπλώματα δὲν χαίρουσι τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε.

§25ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος περὶ ὑποβολῆς ἀναφορᾶς διὰ τὸν κανονισμὸν τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων. Ἀπών. Ὁ κ. Μ. Καβαλλιεράτος περὶ καταστάσεως τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας. Ἀπών. Ὁ κ. Σ. Κουμουνδοῦρος περὶ τῆς ἐπελθούσης πλημμύρας εἰς τὰ χωρία Σιμίζα καὶ Μαυρομμάτι τῆς Μεσσηνίας.

§27ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τελευταία καταιγὶς ἔφερε πλήρη καταστροφὴν εἰς τὰ χωρία, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἡ Ἡμερησία Διάταξις. Ὁ νομάρχης καθὼς καὶ ὁ νομομηχανικὸς μετέβησαν ἐπὶ τόπου καὶ εἶδον τὴν κατάστασιν· ἀγροὶ καὶ ἄμπελοι κατεστράφησαν καθὼς καὶ ὅλη ἐν γένει ἡ κτηματικὴ περιουσία τῶν ἀνθρώπων, ἀνεφέρθησαν δὲ οὗτοι πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν νομίζῃ ὅτι δέον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ ἀρωγός, νὰ σπεύσῃ, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ἄστεγοι, ἄλλοι δὲ δὲν ἔχουσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέκα Βουλευταὶ ἐζήτησαν, συμφώνως πρὸς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις. Ἑπομένως ὁ κ. Σάκκης ἔχει τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§29Π. ΣΑΚΚΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσήνης συναδέλφου ὡς πρὸς τὴν καταστροφὴν τὴν ἐπελθοῦσαν ἐσχάτως ἐκ τῆς ἐπισυμβάσης πλημμύρας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης, ἰδίως εἰς τὰ χωρία Σιμίζα καὶ Μαυρομμάτι τοῦ δήμου Ἰθώμης καὶ ἐν Ναζηρίῳ τοῦ δήμου Εὔας. Αἱ καταστροφαί, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον, ἀνέρχονται, κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμούς, εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν. Εἶναι αὗται τὰ ἀποτελέσματα δυστυχῶς τῶν ἀτελῶν μελετῶν τοῦ τμήματος τῶν Δημοσίων ἔργων, προκειμένου περὶ κατασκευῆς γεφυρῶν καὶ ἐν γένει ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἡ πλήμμυρα κυρίως προκαλεῖται ἐκ τῶν ὀμβρίων ὑδάτων, ἅτινα στενοχωρούμενα ἐν τοῖς ἀκανονίστοις κοίταις τῶν παραρρεόντων τοῖς χωρίοις χειμάρρων ἐκχύνονται εἰς τοὺς παρακειμένους αὐτοῖς ἀγρούς. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκτὸς τῶν βοηθειῶν, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ παράσχῃ, τοὐλάχιστον εἰς τοὺς ἀπορωτέρους, ν’ ἀποστείλῃ μηχανικόν, ἵνα μελετήσῃ ἀκριβῶς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐγένοντο αἱ τελευταῖαι πλήμμυραι καί, εἰ δυνατόν, κατασκευασθῶσι τείχη πρὸς τὰ μέρη ἰδίως τὰ παρὰ τὰς γεφύρας τῶν χειμάρρων τούτων, ὥστε νὰ ἐμποδίζωσιν εἰς τὸ μέλλον τὴν πλήμμυραν. Δύνανται δὲ νὰ κατασκευασθῶσι τὰ τείχη, αἱ δαπάναι δ’ ἐν γένει, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, νὰ διατεθῶσιν ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ ταμείου τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου, διότι ὅλοι οἱ χείμαρροι ἐκεῖνοι ῥίπτονται εἰς τὸν ποταμὸν Πάμισον, ἑπομένως τὸ Δημόσιον οὐδόλως θέλει ἐπιβαρυνθῆ. Τέλος πάντων πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα, διὰ νὰ μὴ συμβῶσιν εἰς τὸ μέλλον μεγαλείτεραι καταστροφαί.

§30Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ διατάξω ἀμέσως τὸν ἁρμόδιον μηχανικόν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ἐὰν δὲ βεβαιωθῇ ὅτι αἱ πλήμμυραι προέρχονται ἐκ τῆς κακῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας, θὰ διατάξω ἀμέσως τὴν διόρθωσιν τοῦ πράγματος εἴτε ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου, διότι βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως προληφθῶσι καταστροφαὶ τόσον μεγάλαι, ὅσον αἱ ἀναγγελλόμεναι, εἴτε ἐκ τοῦ ταμείου τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Παμίσου.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπέντζας.

§32Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας· ἑπομένως ἐπιφυλάσσομαι πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ λάβω τὸν λόγον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Κ. Ἀγγελόπουλος.

§34Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ Βουλή, ὡς ἐνθυμεῖσθε, πρὸ ἑβδομάδων ἐψήφισε νόμον διαρρυθμίζοντα τὴν ἀτέλειαν τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, τοῦ εἰς ἄλευρον μεταποιουμένου πρὸς ἐξαγωγήν. Πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου ἐξεδόθη Β. Διάταγμα, δημοσιευθὲν διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι αὐτονόητον, ὅτι τὸ Διάταγμα πρέπει νὰ συμβαδίζῃ πρὸς τὸν νόμον, ὅτι ὁ συντάκτης τοῦ Διατάγματος δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ παραχαράττῃ τὸν νόμον ἢ νὰ λύῃ διὰ τοῦ Διατάγματος οὕτω πράγματα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἔλυσεν ἄλλως. Ὅλοι ἐνθυμούμεθα, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τούτου ἐν ἄρθρῳ 4 περιείχετο ἡ διατύπωσις ὅτι ὁ παραλαμβάνων σῖτον πρὸς μεταποίησιν δικαιοῦται νὰ ἐξαγάγῃ συγχρόνως ἀκαθάριστον ἄλευρον 98% κλπ. Τὸ «συγχρόνως» ἐκεῖνο παρεστάθη ὅτι θὰ ἔφερε μεγάλην ἀνωμαλίαν καὶ δυσχέρειαν εἰς τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπεδέχθησαν, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «συγχρόνως» ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ συντάκτης ὅμως τοῦ Β. Διατάγματος παραδόξως ἐπαναφέρει τὴν λέξιν ταύτην «συγχρόνως» τιθέμενος οὕτως ὑπεράνω τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νομοθετῶν αὐτὸς κατὰ τὰς ἰδίας ἐντυπώσεις καὶ ἀρχάς. Ἑπομένως εἶναι φανερὸν ὅτι τὸ Β. Διάταγμα πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ, καὶ τὸ ἄρθρον 7 αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον περιέχει τὴν λέξιν ταύτην, πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον νὰ συμφωνῇ πρὸς τὸν ψηφισθέντα νόμον. Ἐπίσης εἰς τὸ Βασιλικὸν τοῦτο Διάταγμα ἐτέθη προθεσμία 48 ὡρῶν, ὅπως γίνεται ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἀλεύρου, ἀλλ’ ἡ προθεσμία αὕτη εἶναι φανερὸν ὅτι θὰ φέρῃ πολλὰς δυσχερείας εἰς τὴν βιομηχανίαν, διότι ἔρχεται παραγγελία τηλεγραφικὴ καὶ τὸ ἀτμόπλοιον εὑρίσκεται ὑπ’ ἀτμόν. Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν τότε ν’ ἀναβληθῇ ἡ φόρτωσις διὰ τὴν ἄλλην ἑβδομάδα. Ἐσχάτως προκλήθη τοιαύτη τις δυσχέρεια ἕνεκα τηλεγραφήματος ἐκ Σάμου. Εἷς ἐκ Πειραιῶς μεγαλοβιομήχανος εἶχεν ἐντολὴν νὰ φορτώσῃ ἄλευρα εἰς τὸ ἀναχωροῦν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἀτμόπλοιον· ἐπειδὴ ὅμως ἐτέθη ἡ προθεσμία τῶν 48 ὡρῶν, τὰ ἄλευρα δὲν ἐστάλησαν εἰμὴ μετὰ μίαν ἑβδομάδα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βλάπτει τὸ ἐμπόριον. Τὸ παλαιὸν Διάταγμα περιεῖχε προθεσμίαν 24 ὡρῶν, ὁ δὲ νόμος ὁ ψηφισθεὶς δὲν ἔχει τοιαύτην προθεσμίαν.

§35Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος οὐδεμίαν προθεσμίαν ἀναφέρει;

§36Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι. Τὸ ἄρθρον 8 ἐν ἐδαφίῳ 4 τοῦ Β. Διατάγματος διαλαμβάνει (ἀναγινώσκει): ὅτι «τὰ διακριτικὰ σημεῖα κτλ.». Ἐνταῦθα πρέπει ὁ φορτωτὴς νὰ σημειοῖ τὸ πρόσωπον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποστέλλονται τὰ ἄλευρα. Ἀλλὰ τὸ ἐμπόριον τῶν ἀλεύρων γίνεται διὰ φορτωτικῆς εἰς διαταγήν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι εὔκολον εἰς τοὺς βιομηχάνους νὰ ὁρίσωσι τὸ πρόσωπον, διότι ἀκριβῶς τοῦτο θέλουσι νὰ προλαμβάνωσιν οἱ διαπραγματευόμενοι, τὴν φορτωτικὴν τὴν σταλεῖσαν εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ διὰ τῶν Τραπεζῶν νὰ λαμβάνωσι τὰ χρήματα. Ἂν τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ στέλλωσιν εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, τοῦτο θὰ παραβλάψῃ τὸ ἐμπόριον. Ὥστε πρέπει καὶ τοῦτο νὰ τροποποιηθῇ ὅπως καὶ εἰς τὴν παραλαβὴν ἐπιτρέπηται ἡ εἰς διαταγὴν φόρτωσις.

§37Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Παρακαλῶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμητε ὑπόμνημά τι περὶ πάντων τούτων, ἵνα τὸ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν.

§38Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δύσκολον· εὐχαρίστως νὰ καταρτίσω ὑπόμνημα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λέκας.

§40Θ. ΛΕΚΑΣ. Ἡ εὐρυτάτη ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἣν ἐψηφίσαμεν, μὲ ἠνάγκασε νὰ ἐξέλθω τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἡ πρώτη ἐπίσκεψίς μου ἦτο ἡ τοῦ χωρίου Λιάτανη τοῦ δήμου Τανάγρας. Τὸ χωρίον Λιάτανη κεῖται δίωρον μακρὰν τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Σχηματαρίου, θὰ ἦτο δὲ συντομωτέρα ἡ ἀπόστασις, ἂν ἦτο ὁδὸς ἀπὸ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ μέχρις αὐτοῦ τοῦ χωρίου. Τὸ χωρίον Λιάτανη κατοικεῖται ἐκ 1200 ψυχῶν· εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ μὴ ὑπάρχῃ μία ὁδός, διὰ τῆς ὁποίας νὰ μὴ συγκοινωνῇ ὁ πληθυσμὸς οὗτος μὲ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Σχηματαρίου. Πολλάκις παρεπονέθησαν οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου τούτου, καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Θηβῶν θὰ ἔκαμον παράπονα περὶ τούτου, ἀλλ’ οὐδέποτε θὰ εἰσηκούσθησαν. Τελευταῖον οἱ κάτοικοι ἐζήτησαν ἕνα τοὐλάχιστον μηχανικόν, ἵνα χαράξῃ μίαν ὁδόν, οἱ κάτοικοι δὲ ἀνελάμβανον νὰ κάμωσιν αὐτοὶ τὴν ὁδὸν διὰ προσωπικῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ καὶ εἰς τοῦτο δὲν εὗρον ἀκρόασιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰ δυνατόν, νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως κατασκευασθῇ ὁδός, τῆς ὁποίας ἡ δαπάνη εἶναι ἐλαχίστη, διότι οὐδὲν ἀπαιτεῖται τεχνικὸν ἔργον. Ἀλλά, καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ ἂν εἶναι δυσχερής, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ διατάξῃ ἕνα μηχανικὸν νὰ ὁδηγήσῃ τοὺς κατοίκους, ἵνα κατασκευάσωσι μόνοι των τὴν ὁδόν. Καὶ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκοινωνίαν. Ἤθελον νὰ καταστήσω ἤδη γνωστὸν εἰς τὸν ἀπουσιάζοντα τὴν στιγμὴν ταύτην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι εἰς τὸ χωρίον Λιάτανη ὑπάρχουσι δύο σχολεῖα, ἓν τῶν ἀρρένων καὶ ἓν τῶν θηλέων. Τὸ σχολεῖον τῶν ἀρρένων λειτουργεῖ καὶ εἶναι κατενθουσιασμένοι οἱ κάτοικοι, τὸ σχολεῖον ὅμως τῶν θηλέων ἀργεῖ, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τὸ τρίμηνον, τὸ ὁποῖον παρῆλθεν, ἡ διδασκάλισσα ἐνόμισε καλὸν δέκα καὶ τρεῖς μόνον ἡμέρας νὰ διαθέσῃ πρὸς διδασκαλίαν τῶν τέκνων τῶν χωρικῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ ἀπολογίαν ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητήν, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐπὶ τρεῖς ἤδη μῆνας. Ταῦτα ἐγένοντο γνωστὰ εἰς αὐτὸν καὶ ἐν τούτοις τὸ σχολεῖον μένει κλειστόν. Λοιπὸν ν’ ἀπολογηθῇ ὁ ἐπιθεωρητὴς διὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ νὰ μεριμνήσῃ ἢ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ διδασκάλισσα ἢ νὰ φροντίσῃ περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτῆς.

§41Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τῆς κατασκευῆς ὁδοῦ εἰς τὸ χωρίον Λιάτανη δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἀπάντησιν τώρα. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον θὰ διατάξω ἀμέσως τὸν νομομηχανικὸν νὰ μεταβῇ ἐκεῖ καὶ χαράξῃ τὴν ὁδόν, ἵνα γίνῃ αὕτη διὰ προσωπικῆς ἐργασίας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιριμῶκος.

§43Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάστασιν τοῦ ἐν Λαμίᾳ Ἑλληνικοῦ Σχολείου καὶ Γυμνασίου. Ὁμιλεῖ ἔπειτα περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ ἐποπτῶν τοῦ συμβουλίου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ ζητεῖ ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ Ἐπίσκοπος, ὡς ἠσχολημένος εἰς ἄλλα ἔργα, διὰ τοῦ Γυμνασιάρχου). (Ὅρα ἀγόρευσιν ἐν Παραρτήματι).

§44Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ θὰ μεριμνήσω περὶ τῆς λήψεως καταλλήλων μέτρων πρὸς διόρθωσιν παντὸς ἀτόπου.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§46Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀναβάλλω, κύριε Πρόεδρε.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀλεξάκης. Ἀπών. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἀναβάλλει. Ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης «περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τῶν σχέσεων τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν».

§48Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ διὰ μακρῶν «περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τῶν σχέσεων τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν». (Ὅρα ἀγόρευσιν ἐν Παραρτήματι).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 22 τοῦ Κανονισμοῦ δέκα Βουλευταὶ ἐζήτησαν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Σλῆμαν ἔχει τὸν λόγον.

§50ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θ’ ἀπαντήσῃ;

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε σεῖς πρῶτον.

§52ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἁρμόδιος ν’ ἀπαντήσῃ.

§53Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀναπτύξατε ὑμεῖς τὴν ἐπερώτησίν σας.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε, κ. Σλῆμαν.

§55ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. (Λέγει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑποβληθέντος ὑπ’ αὐτῆς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, ὡς φαίνεται, ἠναγκάσθη ν’ ἀποσύρῃ ἕνεκα παραστάσεων τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας). (Ὅρα ἀγόρευσιν ἐν Παραρτήματι).

§56Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδεμία παράστασις ξένης Δυνάμεως ἠμπόδισε τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι οὐδεμία, ἐπαναλαμβάνω, ξένη Δύναμις ἔκαμε παραστάσεις. Ἀλλὰ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θίγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δηλ. ὁ διακανονισμὸς τῶν σχέσεων τῶν καλλιεργητῶν πρὸς τοὺς κυρίους, εἶναι τοσοῦτον σοβαρὸν ζήτημα καὶ μετὰ τοσαύτης προσοχῆς πρέπει νὰ κανονισθῇ, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην ἀρκετοῦ χρόνου πρὸς μελέτην τοῦ θέματος τούτου καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλαι Κυβερνήσεις ἠσχολήθησαν καὶ ἡμεῖς δὲ θ’ ἀσχοληθῶμεν. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, εἶναι δὲ τόσον σπουδαῖον, ὥστε πρέπει μετὰ μεγάλης προσοχῆς νὰ κανονισθῇ διὰ ν’ ἀρθῶσι πᾶσαι αἱ ἀτέλειαι. Διότι διὰ τοῦ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων τῶν καλλιεργητῶν πρὸς τοὺς κυρίους θὰ δημιουργηθῶσι δίκαι, ἐὰν αἱ σχέσεις δὲν εἶναι εὐνοϊκαὶ πρὸς τοὺς κυρίους, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιτραπήτω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖται μεγάλως ἕνεκα τῶν περιστάσεων, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν θὰ εἶναι εὐχερὲς τὸ θέμα νὰ κανονισθῇ τοσοῦτον ταχέως, ὅσον θὰ ἦτο ἐπιθυμητόν. Ἐν τούτοις δὲν θὰ παραλείψωμεν νὰ πράξωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου· ἡ συζήτησις ἑπομένως ἐπερατώθη. Ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης «περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ».

§58Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἤθελον νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ ὅθεν νὰ μὲ ἐγγράψητε διὰ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων τοῦ Σαββάτου.

§59Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ δύο ἡμερῶν ἀσθενεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· ἐὰν θέλητε νὰ ὑποβάλητε τὴν ἐπερώτησίν σας, εὐχαρίστως τὴν διαβιβάζω, ἄλλως ἀναβάλετε αὐτὴν διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης ἀναβάλλει τὴν ἐπερώτησίν του διὰ τὴν μεθεπομένην συνεδρίασιν.

§61Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Διὰ τὸ Σάββατον.

§62Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐγώ, ἐπειδὴ εἶμαι ἐγγεγραμμένος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως, ὄχι ὅμως «ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ὡς ἄνω ἀντικειμένου (!)», ὡς ἀναφέρεται ἐν τῷ σημερινῷ πίνακι τῶν ἐπερωτήσεων, ἀναβάλλω διὰ τὴν μεθεπομένην συνεδρίασιν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ναυπακτίας, περὶ ἐπεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μέχρι Ναυπάκτου.

§64Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἀναβάλλω διὰ τὸ Σάββατον καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἐγγράψητε πρῶτον μεταξὺ τῶν ἄλλων.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι πρῶτον· θὰ λάβητε σειράν.

§66Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ κατ’ ἀναβολὴν ἔρχονται πρῶτοι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Μ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀνακοινωθεισῶν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορῶν ἐκ διαφόρων δήμων τῆς Εὐβοίας, καὶ ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου οἰνοπαραγωγῆς».

§68Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀναβάλλω καὶ ἐγὼ διὰ τὴν μεθεπομένην συνεδρίασιν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Θ. Λέκας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἁγίας Ἐλεούσης περὶ ἰσχύος διαρκοῦς εἰσιτηρίου τροχιοδρόμου. Ὁ κ. Λέκας εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Ν. Στράτος περὶ τῆς ἀνάγκης ὑποβολῆς νομοσχεδίου «περὶ ὑγειονομείων».

§70Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι γνωστή, κύριε Πρόεδρε, ἡ κατάστασις, ἥτις ἀπὸ ἐτῶν ἐπικρατεῖ ἐν τῇ ὑγειονομικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους, εἰδικῶς δὲ παρὰ τοῖς ὑγειονομίοις. Κυρίως εἶναι γνωστὴ ἡ ἀκαταστασία, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ ἐν τοῖς ὑγειονομείοις. Ὡς ἔχουσι τὰ τοῦ νόμου, εἰς τρία ἢ τέσσαρα ὑγειονομεῖα τοῦ Κράτους διορίζονται ἔμμισθοι ὑγειονόμοι, οἵτινες οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην, ἔχουσιν ὅμως μεγίστην σχέσιν πρὸς τὰς παραβάσεις τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὑγειονομικῆς καὶ εἶναι, νομίζω, εἰς τὰς ἀκοὰς τῆς Βουλῆς, εἰς τὰ ὦτα τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἔναυλος ὁ πολὺς θόρυβος, ὅστις πρὸ καιροῦ ἐγένετο περὶ τὸ ὑγειονομεῖον Πειραιῶς. Ὅλα ταῦτα μὲ παρεκίνησαν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης. Πρὸ καιροῦ ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας οὐδαμῶς ὑπολείπονται τῆς ἀληθείας. Βεβαίως πάντες οἱ ὑπάλληλοι οἱ διελθόντες διὰ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας δὲν ἦσαν ὅμοιοι πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος παρεπέμφθη εἰς τὰ δικαστήρια, διὰ νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του. Ἀλλ’ ἐκτὸς των παραβάσεων, αἵτινες ἐγένοντο πρὸ μηνῶν ἐν Πειραιεῖ ὑπάρχουσι καὶ πλεῖσται ἀτέλειαι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ ὑγειονομικῇ, αἵτινες καθ’ ἑκάστην παρουσιάζονται ἐν τοῖς ὑγειονομείοις. Ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἰατρικῶν προσόντων παρὰ τοῖς ὑγειονόμοις ἀναγκάζονται ἑκάστοτε οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διορίζωσιν ἀμίσθους ἰατροὺς παρὰ τοῖς ὑγειονομείοις. Φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐκ ὀλίγον θὰ ἀσχάλλῃ ἑκάστοτε ὁσάκις ὑποβάλλονται εἰς αὐτὸν ἀξιώσεις πρὸς διορισμὸν ἀμίσθων ἰατρῶν, διορισμὸν προσώπων μὴ βαρυνόντων τὸ δημόσιον ταμεῖον δι’ ἑνὸς μισθοῦ, ἀλλὰ βαρυνόντων τοὺς ὑποβαλλομένους εἰς τὴν ἰατρικὴν ἐξέτασιν. Τὸ μαρτύριον τοῦτο ὑπέστησαν πάντες οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι ζήτημα ἂν δύναταί τις ν’ ἀρνηθῇ τὸν διορισμὸν τοιούτων προσώπων. Πρὸς ἀπόσβεσιν τῆς εἰκόνος τῆς καταστάσεως ταύτης τοῦ Κράτους φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ῥιζικὴ μέριμνα καὶ ἡ μέριμνα αὐτὴ νὰ εἶναι ὄχι μόνον περὶ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν κεντρικῶν λιμεναρχείων, ἰδιαίτατα δὲ ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τῶν λιμεναρχείων Πειραιῶς, Σύρου, Κερκύρας καὶ Πατρῶν ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἰατροὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ὑγειονομικοῦ σώματος τοῦ ναυτικοῦ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλομεν ἔχει ὑπηρεσίαν ὑγειονομικήν, ὑπηρεσίαν ἐπιστημονικήν, ὑπηρεσίαν ἔχουσαν κῦρος καὶ τιμήν, καὶ θέλομεν συγχρόνως ἀποφύγει τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ Κράτος καταβάλλον μισθοὺς ὑπουργικῶν γραμματέων εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας ὑγειονόμους. Πρὸς τούτοις παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν συμμερίζηται τὰς σκέψεις μου, ἵνα ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὑποβάλωσι τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον· νομίζω δ’ ὅτι τοιούτου εἴδους νομοθέτημα καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὑγειονομικὴν θὰ ὑψώσῃ καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς τοὺς ἑκάστοτε τῶν Ἐσωτερικῶν θ’ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὰς ἐνοχλήσεις αὐτῶν τῶν κυρίων ἀμίσθων ὑγειονόμων.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Μπούμπουλης. Ἀπών. Ὁ κ. Ἰ. Κουντουριώτης. Ἀπών. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§72Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἔχει ἀσχοληθῆ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἔχει ἑτοιμάσει νομοσχέδιον ἀκριβῶς διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§73Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὖγε!

§74Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἰς μίαν τῶν ἡμερῶν τούτων θὰ τὸ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν.

§75Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅσον τὸ δυνατόν, παρακαλῶ, ταχύτερον.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Φλέσσας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀνακοινωθεισῶν ἀναφορῶν ἐκ τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας. Ἀπών. Ὁ κ. Ἰ. Σπέντζας περὶ τοῦ διορισμοῦ διδασκάλου εἰς τὸ χωρίον Ῥίσοβον τῆς Ὀλυμπίας.

§77Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας νὰ μεριμνήσῃ νὰ διορισθῇ διδάσκαλος εἰς τὸ χωρίον Ῥίσοβον τῆς Ὀλυμπίας, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος πρὸ πολλοῦ καιροῦ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ ἔχει περιέλθει πλέον εἰς τὸν Ὑπουργόν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ διορισμοῦ διδασκάλου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὀφείλω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῶν ἐκεῖ συμβάντων. Προκειμένου περὶ τοῦ διορισμοῦ τούτου ἐκλήθη τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον νὰ προτείνῃ τὸν διοριστέον· τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ὅμως διεφώνησεν ὡς πρὸς τὸ διοριστέον πρόσωπον, διότι ἡ μὲν πλειονοψηφία τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου προέτεινε πρόσωπον μὴ κεκτημένον τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῇ διδάσκαλος, προέτεινε τουτέστι πρόσωπον μὴ καταγόμενον ἀπὸ τὴν Ὀλυμπίαν, ἡ δὲ μειονοψηφία προέτεινε πρόσωπον καταγόμενον ἀπὸ τὸν νομὸν Τριφυλίας. Ὁ νομάρχης ἠρνήθη νὰ διορίσῃ τὸν προταθέντα ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας, κατὰ τὴν γνώμην μου κακῶς ποιῶν, διότι, ἀφοῦ ὁ ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας προταθεὶς δὲν ἔχει τὰ προσόντα, βεβαίως δὲν ὤφειλε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν πρότασιν ἐκείνην, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ διορίσῃ τὸν προτεινόμενον, ἔστω καὶ ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἄλλο πρόσωπον. Ἤδη δὲν ἀποκρύπτω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἔφθασε πληροφορία, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖόν σας προτίθεται νὰ διορίσῃ τὸν μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα, ἐκεῖνον δηλαδή, τοῦ ὁποίου τὸν διορισμὸν ὁ νομάρχης ἠρνήθη.

§78Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πρώτην φορὰν ἀκούω περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως.

§79Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἴσως νὰ μὴ εἶναι ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι, καὶ ἴσως νὰ μὴ ἔχητε ἀκριβῆ γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως. Παρακαλῶ νὰ ἐξετάσητε καὶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ὅ,τι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἄλλου Ὑπουργοῦ ἐπανελήφθη εἰς τὸν ἴδιον νομὸν ἐπὶ ὑποθέσεως ἰδίας φύσεως.

§80Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ὅπως ἐξετέθησαν τὰ πράγματα, φαίνεται ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου.

§81Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Μάλιστα, διότι ἡ ὑπόθεσις εἶναι πρὸ δύο μηνῶν.

§82Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ἀπόψε διὰ πρώτην φορὰν ἔμαθον τί συμβαίνει· αὔριον θὰ ἐξετάσω καὶ θέλω πράξει συμφώνως πρὸς τὸν νόμον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συγκροτήσεως τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ καταργήσεως εἰρηνοδικείων ἀπαιτουμένου ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου. Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 47 τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ τῆς 3 Σεπτεμβρίου 1895 περὶ στοιχειώδους Δημοτ. Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Ὁ κ. Ἰ. Μπούμπουλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νόμων». Ἡ ἐπιτροπὴ ἥτις ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων» ὑπέβαλε διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτῆς κ. Γ. Κατσίνα τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 551–555). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταλλείων». Ἔχομεν φθάσει εἰς τὸ ἄρθρον 31, τὸ ὁποῖον δὲν ἐψηφίσθη, ἀλλὰ συνεζητήθη. Νομίζω δ’ ὅτι ὁ κ. Στράτος εἶχε τὸν λόγον ἐπὶ μιᾶς τροπολογίας.

§84Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεφυλάχθη ν’ ἀπαντήσῃ.

§85Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 31 ὁ κ. Βουλευτὴς προυκάλεσε χθὲς μακρὰς συζητήσεις, ἦτο δὲ τῳόντι ἡ συζήτησις ἡ χθὲς γενομένη ἀξία λόγου, διότι τὸ ἄρθρον 31 τροποποιεῖ τὰ μέχρι τοῦδε κείμενα. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅπως ὑπάρχῃ μονομερής, οὕτως εἰπεῖν, διοίκησις τῶν μεταλλείων καὶ μονομερὴς ἐκμετάλλευσις, ὁ νομοθέτης καθιεροῖ τὴν ἀρχήν, ὅτι ὁ κύριος τοῦ μεταλλείου, ὁ δηλώσας ἓν μεταλλεῖον καὶ γενόμενος κύριος κατὰ τὸν νόμον αὐτόν, ἔχει αὐτὸς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκμεταλλεύηται καὶ πᾶν ἄλλο μετάλλευμα, τὸ ὁποῖον ἤθελε κατὰ τύχην ἀποκαλυφθῆ ἐν τῷ μεταλλείῳ. Μέχρι τοῦδε ὑπῆρχε διαστολὴ ἐν τῷ μέχρι τοῦδε κρατοῦντι, διότι ἡ διάταξις αὐτὴ ἴσχυεν, ἂν τὸ νέον μετάλλευμα τὸ ἀνακαλυφθὲν ἦτο συναφὲς πρὸς τὸ δηλωθέν, ἂν ὅμως ἦτο ἐντελῶς ξένον, τότε ἐθεωρεῖτο ἴδιον μετάλλευμα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἴσχυεν ὁ ἴδιος νόμος, ἠδύνατο δηλ. νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἕτερον. Ἀλλὰ παρετηρήθη πάντοτε ὅτι ἡ τοιαύτη συνιδιοκτησία, οὕτως εἰπεῖν, ἐν τῇ ἐκμεταλλεύσει ἀποβαίνει δυσχερεστάτη καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία κατήρτισε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μετὰ μακρὰς συζητήσεις κατέληξεν εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι ὁ κύριος τοῦ μεταλλείου εἶναι καὶ κύριος παντὸς ἄλλου μεταλλεύματος, ὅπερ ἤθελεν ἀνακαλυφθῆ μεταγενεστέρως. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 31· ἐγεννήθησαν ὅμως ἀντιρρήσεις καὶ πρώτη τοιαύτη ἀντίρρησις διετυπώθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς κ. Νέγρην. Ἡ ἀντίρρησις ἐθεωρήθη κατ’ ἐμὲ δικαιοτάτη, διότι ἀφεώρα εἰς παραχωρήσεις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ χώρου ἄλλου μεταλλεύματος εἰς τὸν ἕνα καὶ ἄλλου εἰς τὸν ἕτερον, τουτέστιν ἀφεώρα εἰς κεκτημένα ἤδη δίκαια, εἰς παραχωρήσεις ἤδη γενομένας. Τὰ κεκτημένα βεβαίως δίκαια δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς διὰ νεωτέρου νόμου ν’ ἀνατρέψωμεν, χωρὶς νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς τὴν κατηγορίαν, ὅτι δημεύομεν τὰς περιουσίας καὶ ἀντισυνταγματικὰς φέρομεν διατάξεις. Ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Βάλτου κ. Στράτου παρετηρήθη ἕτερόν τι. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου εἶπεν ὅτι εἶναι ἄδικον καὶ ἀνώμαλον, ἀφοῦ δι’ ὅλου τοῦ νομοσχεδίου διήκει μία ἀρχὴ σεβασμοῦ πρὸς τὰς δηλώσεις τὰς πρώτας, εἶναι ἄτοπον ἐν τῷ θέματι τούτῳ νὰ τηρήσωμεν ἄλλην ἀρχήν. Τὸ πρᾶγμα βεβαίως ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην εἶναι ὀρθόν, διότι ἡ αὐτὴ ἀρχὴ ἐτηρεῖτο μέχρι τέλους· ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν καὶ ἐν τῷ θέματι τούτῳ, ὅτι ὁ πρῶτος αἰτήσας πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ ἐπίσης τὴν παραχώρησιν τοῦ μεταλλεύματος τούτου, ἀλλά, ὡς λέγει τὸ ἄρθρον, ἐν γένει οἱ αἰτήσαντες καὶ δηλώσαντες κατὰ τὸν κείμενον νόμον οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσιν. Ὁ νομοθέτης ἐσεβάσθη τὴν ἀρχὴν τῆς πρώτης δηλώσεως ἀκριβῶς διότι ταύτην ἠθέλησε νὰ καθορίσῃ εἰς τὸ μέλλον, τὴν ἐσεβάσθη δὲ καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ὅπως τὸ αὐτὸ μέτρον ἐφαρμοσθῇ καὶ δι’ ἐκείνους, οἵτινες εἶχον ἤδη ἐκκρεμεῖς τὰς αἰτήσεις ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καί, ὅπως οὐδὲν γεννηθῇ παράπονον, ἐτηρήθησαν τὰ πρότερον κρατοῦντα. Ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ πρώτου θέματος καὶ τοῦ ἑτέρου ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παραχωρήσεως εἰς αἰτοῦντα τὴν παραχώρησιν ἐπὶ ἤδη παρακεχωρημένου χώρου δι’ ἕτερον μετάλλευμα πλὴν τοῦ παραχωρηθέντος ἡ θέσις αὐτοῦ τοῦ αἰτοῦντος εἶναι πολὺ διάφορος, διότι καὶ κατὰ τὰ κρατοῦντα ὁ αἰτήσας τοιαύτην παραχώρησιν ὀλίγας ἐλπίδας θὰ εἶχεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐποίει τὸ καθῆκον αὐτῆς, ν’ ἀποκτήσῃ ὅ,τι ζητεῖ ἤδη ν’ ἀποκτήσῃ. Διότι ὑποθέσωμεν ὅτι ἐν μεταλλευτικῷ χώρῳ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἤδη παραχωρηθῆ εἰς ἑταιρείαν ἢ ἄνθρωπόν τινα, ὁ ὁποῖος ἤδη ἐκμεταλλεύεται, ὁ ὁποῖος ἔχει κάμει ἐγκαταστάσεις, ἐν τῷ αὐτῷ χώρῳ διὰ μεταγενεστέρας δηλώσεως ἤθελε ζητηθῆ παραχώρησις ἄλλου μεταλλεύματος ἐκεῖ παρατηρηθέντος. Ἀφοῦ κατὰ τοὺς κρατοῦντας ἤδη νόμους ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐν μεταλλευτικῷ συμβουλίῳ συγκροτουμένη δὲν δεσμεύεται πρὸς παραχώρησιν οὔτε εἰς τὸν πρῶτον δηλοῦντα οὔτε εἰς τὸν τελευταῖον, ἀλλὰ κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε κρατοῦν πνεῦμα τῆς μεταλλευτικῆς ἡμῶν νομοθεσίας δύναται νὰ ἐξετάσῃ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δύναται ἐπωφελέστερον νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν κοινωνίαν. Ἐὰν ὁ κανὼν αὐτὸς τηρηθῇ ὑπὸ Κυβερνήσεως ἀμερολήπτου ἐκτιμώσης τὰ πράγματα ὀρθῶς, βεβαίως ὁ αἰτῶν μετάλλευμα ἐπὶ χώρου παρακεχωρημένου, ἐὰν μάλιστα ἐν τῷ χώρῳ ἔχωσι γίνει ἐγκαταστάσεις καὶ ἐργασίαι, ὁ αἰτῶν κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν οὐδεμίαν ἐλπίδα θὰ ἔχῃ ἐπιτυχίας, διότι τὸ μεταλλευτικὸν συμβούλιον θὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ὄχι εἰς τὸν πρῶτον αἰτοῦντα, ἀλλ’ εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχε κάμει ἐγκαταστάσεις καὶ ἐκμεταλλεύεται τὸ μεταλλεῖον. Ἐὰν τὸ ἐναντίον ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὁλόκληρος λαμβάνει μέρος ἐν τῷ συμβουλίῳ —δικαίωμα ἔχει νὰ τὸ πράξῃ—, δὲν θὰ ἐφήρμοζε τὸν νόμον κατὰ τὸ ἀληθὲς αὐτοῦ πνεῦμα. Τοιαῦται σκέψεις, Κύριοι, μὲ φέρουσιν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ εἴπω ὅτι ἡ προτεινομένη τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ Βάλτου, ἡ ὁποία ἔχει κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου ὅλα τὰ δίκαια, κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή, διότι μεταβάλλει τὸ ἄρθρον 31, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιώδης βάσις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διότι, ὡς εἶπον, οὐδὲν κεκτημένον δικαίωμα προσβάλλεται, οὐδὲ κἂν ἐλπὶς ἐπιτυχίας προσβάλλεται ὡς ἐκ τῆς ἀπορρίψεως τῶν αἰτήσεων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νέγρη, ὅτι πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὴν γενομένην ἤδη δευτέραν παραχώρησιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ χώρου, καὶ χθὲς ἀπεφάνθην ὅτι αὕτη εἶναι δικαιοτάτη, διότι οὐδενὸς προσβάλλομεν οὕτω τὰ κεκτημένα δίκαια. Ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀκούσω τὰς μακρὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ διεξαχθῶσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ θὰ λάβω ἴσως τὸν λόγον, ἂν παραστῇ ἀνάγκη.

§86Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλω παρατήρησιν σχετιζομένην πρὸς τὸ συζητούμενον ἄρθρον. Ἡ παρατήρησις αὕτη ἀφορᾷ ἀνόρθωσιν ἀδικιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου τούτου. Κατὰ τὰς διατάξεις τὰς ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ νομοσχεδίου διατυπουμένας καθορίζεται κατηγορία μεταλλευμάτων, δυνάμει τῶν ὁποίων ἐγένοντο αἱ παραχωρήσεις καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ἀναγνωρίζονται δὲ ἤδη διὰ τοῦ νόμου καὶ ἐν τῷ μέλλοντι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 1 παρέχεται εἰς τὸν ἔχοντα ἤδη παραχώρησιν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ παντὸς ἄλλου μετάλλου, τὸ ὁποῖον τυχὸν εὑρίσκεται ἐν τῷ μέρει ἐκείνῳ, τὸ ὁποῖον παρεχωρήθη. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία, ἀναγνωριζομένης αὐτῆς τῆς ἀρχῆς· ἐν τούτοις ὅμως ἔρχεται εἰς ἀντίθεσίν τινα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὴν κατηγορίαν τῶν μετάλλων. Οὕτως, ὁ ἔχων δικαίωμα νὰ ἐκμεταλλευθῇ παραχωρηθὲν εἰς αὐτὸν μεταλλεῖον σιδήρου, βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα κατὰ τὸν ψηφιζόμενον νόμον νὰ ἐκμεταλλευθῇ καὶ πᾶν ἄλλο μέταλλον σχετιζόμενον μὲ τὸ μετάλλευμα τοῦ σιδήρου, οὐχὶ ὅμως καὶ τὸ ἄσχετον πρὸς αὐτό. Εἰς τοῦτο πρέπει νὰ προσέξωμεν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει μὲ μόνην τὴν τροποποίησιν ὅτι τὸ μετάλλευμα τοῦτο, ἐφ’ οὗ θὰ ἐκτείνηται ἡ παραχώρησις, θὰ ὑπάγηται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν τὴν ὁριζομένην ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, διότι τὰ ἄλλα μεταλλεύματα τῶν ἄλλων κατηγοριῶν εἶναι ἐντελῶς ἄσχετα καὶ εἶναι καὶ φυσικῶς ἀδύνατον νὰ συνυπάρξωσιν ἐν τῷ αὐτῷ γηίνῳ χώρῳ. Τοῦτο τοὐλάχιστον λέγει ἡ ἐπιστήμη. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ νὰ διατυπωθῇ τὸ πρᾶγμα ὡς ἑξῆς· «Οἱ πρὸ τοῦ παρόντος νόμου λαβόντες παραχώρησιν ὡρισμένου μετάλλου δύνανται νὰ ἐκμεταλλεύωνται καὶ πᾶν ἄλλο μέταλλον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ χώρου τυχὸν εὑρισκομένου ἐκ τῶν ἐν τῇ αὐτῇ κατηγορίᾳ ὑπαγομένων κατὰ τὸ ἄρθρον 1».

§87Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ὀρθόν.

§88Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§89Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν· πρέπει νὰ ἐξηγήσῃ διατί δὲν ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοκοτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§91Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει παρὰ τὰς τροπολογίας τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐξ Ἀττικῆς καὶ Κορινθίας· ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς δευτέρας παραγράφου, καθ’ ὃ, «ἐὰν ὑπ’ οὐδενὸς ἐγένετο ἐργασία, ἡ ἰδιοκτησία τῶν λοιπῶν μετάλλων παραχωρεῖται εἰς τὸν πρῶτον λαβόντα παραχώρησιν», πρέπει εἰδικώτερον νὰ μεταρρυθμισθῇ ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου. Ἐὰν τουτέστιν οὐδεμία ὑπάρχῃ ἐργασία, ὑπάρχῃ δ’ αἴτησις παραχωρήσεως καὶ ἐκ μέρους μὴ κυρίου τῆς γῆς καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτῆς, νὰ προτιμᾶται ὁ ἰδιοκτήτης τῆς γῆς. Μεταξὺ δύο αἰτούντων ξένων καὶ ἑνὸς κυρίου τῆς γῆς νὰ προτιμηθῇ ὁ κύριος τῆς γῆς, ἐὰν ὑπάρχῃ αἴτησις τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτῆς περὶ παραχωρήσεως.

§92Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τοῦτο μεταβάλλει τελείως τὴν βάσιν τοῦ νόμου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι καὶ ἕτεραι τροπολογίαι. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ ἔχουσα οὕτως: «Ἐν τῷ ἄρθρῳ 31, παραγράφῳ δευτέρᾳ, μετὰ τὸ τέλος τοῦ βʹ ἐδαφίου νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς· «Αἱ διατάξεις αὗται τοῦ αʹ καὶ τοῦ βʹ ἐδαφίου δὲν ἰσχύουσιν ὅσον ἀφορᾷ τὰς αἰτήσεις μεταλλευμάτων, εἰς ἃ οἱ αἰτήσαντες ταῦτα εἶχον προτεραιότητα πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου καὶ οἵτινες δύνανται νὰ λάβωσι τὴν παραχώρησιν μόνον τῶν μεταλλευμάτων τούτων τηροῦντες τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου».

§94Θ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δύο βάσεις, Κύριοι, ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτό· πρώτη μὲν βάσις εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν καθιεροῦται ἡ προτεραιότης, δευτέρα δὲ βάσις εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἔχων ἓν μετάλλευμα δύναται νὰ ἐκμεταλλευθῇ καὶ πᾶν ἕτερον μετάλλευμα περιεχόμενον ἐν τῷ αὐτῷ χώρῳ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν τεθῇ ὡς βάσις ὅτι ἡ προτεραιότης πρέπει νὰ εἶναι σεβαστή, διὰ τῆς δευτέρας ταύτης βάσεως ἀνατρέπεται ἡ πρώτη.

§95Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον οὐδὲν δικαίωμα ἔχει, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραχωρήσῃ τὸ μεταλλεῖον εἰς οἱονδήποτε θέλει.

§96ΘΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Πρέπει ὅμως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς ὅλην τὴν Λοκρίδα ἀνεκαλύφθη μεγάλη ποσότης νικελίου, ἡ ὁποία καταλαμβάνει μεγάλας ἐκτάσεις καὶ ὅλα τὰ στρώματα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τοὐλάχιστον μίαν ἐξαίρεσιν περὶ αὐτῶν, ὥστε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δηλώσει νικέλιον, νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου καὶ ἀπολέσωσι τὸ δηλωθὲν μετάλλευμα τοῦτο ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι παραχωρήσεις δι’ ἄλλα ἐκεῖ μεταλλεύματα.

§97Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀληθῶς, ὡς λέγουσιν οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀνεκαλύφθη εἰς τὴν Λοκρίδα καὶ εἰς ἄλλα μέρη νικέλιον, ἀλλ’ εἰς μικρὰν ποσότητα, ἐγένοντο δὲ ἀθρόαι δηλώσεις οὐχὶ ὑπὸ τῶν κυρίων τῶν μεταλλείων, ἀλλ’ ὑπ’ ἄλλων. Ἐὰν νομοθετήσωμεν ὅτι οἱ δηλώσαντες οὗτοι θὰ γίνωσι κύριοι τοῦ νικελίου, ἐπειδὴ τὸ νικέλιον εἶναι μέταλλον μεγάλης ἀξίας, οἱ δηλώσαντες αὐτὸ θὰ ζητήσωσι μεγάλας ἀποζημιώσεις, ἐνῷ τοῦτο εἰς ἐλάχιστον ποσὸν εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν ἄλλων μεταλλευμάτων. Ἡ περίστασις μάλιστα αὕτη καὶ ἵνα ἀποφύγωμεν πολλὰς δυσχερείας ἐγένετο αἰτία νὰ προβῶμεν εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι ἐγένετο ἀφορμὴ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ποῖος ὁ λόγος τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Περὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Στράτου ἀπεφάνθη ἐν μέρει ἡ Βουλή.

§99Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ τροπολογία μου ἔχει πολλὰ ἐδάφια ἀφορῶντα εἰς διάφορα θέματα, ὑπάρχει δ’ ἔτι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 31 τροπολογίας μου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐζήτησε νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κανναβός.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανναβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§101Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη τοῦ κ. Στράτου ζητεῖ, ὅπως μετὰ τὸ ἐδάφιον γʹ προστεθῇ τὸ ἑξῆς: «Οἱ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν καταργουμένων περὶ μεταλλείων νόμων λαβόντες ἄδειαν ἐξορύξεως ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ὀρυκτοῦ τινος ἐκ τῶν διὰ τοῦ παρόντος νόμου ὑπαγομένων εἰς τὰ λατομεῖα καθίστανται ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου αὐτοδικαίως ἔκπτωτοι τῶν ἀδειῶν. Ἐπίσης καθίστανται αὐτοδικαίως ἔκπτωτοι τῆς γενομένης εἰς αὐτοὺς παραχωρήσεως ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου οἱ λαβόντες παραχώρησιν ἢ αἰτησάμενοι ἄδειαν ἐξορύξεως καὶ λαβόντες παραχώρησιν ἐκμεταλλεύσεως ὀρυκτοῦ τινος ἐκ τῶν ὑπαγομένων διὰ τοῦ παρόντος νόμου εἰς τὰ λατομεῖα, ἂν μέχρι τῆς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νόμου οὐδόλως ἐξεμεταλλεύθησαν τὸν παραχωρηθέντα χῶρον ἢ περιωρίσθησαν εἰς ἐξόρυξιν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας». Πρόκειται περὶ τῆς γύψου, τῆς ὁποίας τὴν ἐξόρυξιν παρεχωρήσαμεν κατ’ ἐπέκτασιν τῆς αἰτηθείσης ἀδείας. Ἐζήτησάν τινες ἄδειαν ἁπλῆς ἐξορύξεως καὶ ἐγένετο παραχώρησις τοῦ ὅλου ὀρυκτοῦ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πληθυσμῶν ὁλοκλήρων, οἱ ὁποῖοι ἀποζῶσιν ἐκ τῆς προσόδου τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου, ἤθελε προσφέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς μεγάλην ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἐδέχετο τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι καὶ κατὰ τὰς αἰτήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν τότε, οἱ αἰτήσαντες δὲν ἐζήτησαν παραχώρησιν ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ὀρυκτοῦ, ἀλλ’ ἁπλῶς ὑπέβαλον αἴτησιν ἀδείας ἐξορύξεως γύψου ἐκ τῆς ἐπιφανείας, ἡ γενομένη δὲ παραχώρησις δὲν ἦτο νόμιμος, διότι δὲν προηγήθησαν αἱ διατυπώσεις αἱ προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ καταργουμένου νόμου, δὲν μετέβη δ’ ὁ ἐπιθεωρητὴς πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν ὀρυχείων αὐτῶν, καὶ δὲν μετέβη ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀκριβῶς διότι αἱ αἰτήσεις των δὲν ἀνεφέροντο εἰς ἐκμετάλλευσιν τοῦ ὀρυκτοῦ, ἀλλ’ ἁπλῶς πρὸς ἐξόρυξιν ἐκ τῆς ἐπιφανείας. Νομίζω δ’ ὅτι οὐδὲν δικαίωμα κεκτημένον ἐκ τῆς ἀποδοχῆς τῆς παραγράφου ταύτης θ’ ἀναιρεθῇ.

§102Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὰ λεχθέντα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας ταύτης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ναυπακτίας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ταῦτα εἶναι μᾶλλον λόγοι ἀκυρώσεως τῆς γενομένης παραχωρήσεως. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ πρέπει νὰ περιλάβωμεν διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων ν’ ἀκυρώσωμεν γενομένας παραχωρήσεις. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέψητε, θὰ ἐξετάσω τὰ πράγματα καί, ἂν ἔχωσιν οὕτως ὡς ἐξέθηκεν αὐτὰ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν ἀκύρωσιν αὐτῶν καί, ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, δυνάμεθα νὰ φέρωμεν καὶ νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου, ἐὰν εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλή, ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν παραχώρησιν ταύτην.

§103Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπεχείρησα νὰ λύσω, ἐὰν συγκατανεύσῃ ἡ Βουλή, διὰ τῆς τροπολογίας μου, εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, διότι κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, τὴν τακτικήν, συνεζητήθη διὰ μακρῶν εὐρύτατα. Εἰσήγαγον τοῦτο δι’ ἐπερωτήσεως καὶ μετέσχον τῆς συζητήσεως πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, κατέληξε δὲ ἡ συζήτησις εἰς δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ κ. Λεβίδου, ὅτι θὰ μελετήσῃ τὰ τοῦ θέματος καὶ ὅτι θὰ προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐκδοθέντων Β. Διαταγμάτων περὶ παραχωρήσεως, ἐὰν ὅσα ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλὴν ἦσαν ἀκριβῆ. Ἐνθυμοῦμαι τότε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, Ὑπουργὸς τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μοὶ ἀπήντησεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσῃ ἀμέσως γνώμην ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπ’ ἐμοῦ, διότι δὲν εἶχε πρόχειρα τὰ μέσα, ἐγὼ δ’ εἶχον φέρει τὰ σχέδια καὶ ἐπέδειξα ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπείσθη, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς ἀδικήματος, περὶ ἑνὸς τερατουργήματος, γενομένου ὑπὲρ δύο ἢ τριῶν ἀνθρώπων εἰς βάρος ὁλοκλήρου κωμοπόλεως, κωμοπόλεως ἥτις βαίνει εἰς παρακμὴν καὶ ἥτις ἔχει ἐθνικὴν ἱστορίαν, τῆς κωμοπόλεως τοῦ Αἰτωλικοῦ. Κύριοι, πρόκειται περὶ γυψωρυχείων, γυψωρυχείων τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἐκοπίασε ν’ ἀνακαλύψῃ, γυψωρυχείων εὑρισκομένων εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, γνωστῶν εἰς πάντας τοὺς κατοίκους Αἰτωλικοῦ, εἰς πάντα ναυτιλλόμενον, εἰς πάντα διαβάτην. Ἵνα γένηταί τις εὑρέτης τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου, ὡς ὑπὸ τοῦ τότε ἰσχύοντος νόμου χαρακτηρίζεται, τοῦ ἀντικειμένου λατομίας, ὡς ὀρθῶς χαρακτηρίζεται ὑπὸ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ εἰς κόπους μεταλλευτικούς. Τὰ γυψωρυχεῖα ταῦτα σύγκεινται ἐκ σειρᾶς λόφων κειμένων ἔξωθι τῆς κωμοπόλεως Αἰτωλικοῦ καὶ πρὸς τὸν δῆμον Ὠλενίας, λευκῶν ἢ λευκαζόντων, οἵτινες παρέχουσιν εἰς πάντα ἐρχόμενον ἐκεῖθεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι πρόκειται περὶ γύψου.

§104ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐξ ἀποστάσεως 20 χιλιομέτρων.

§105Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ εἰδικωτάτου περὶ ταῦτα κ. Σλῆμαν. Ἀλλὰ προσθέτως, κύριε Ὑπουργέ, τὰ γυψωρυχεῖα ταῦτα ἐξεμεταλλεύοντο οἱ κάτοικοι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διότι, ἀφ’ ἧς πᾶς κάτοικος τοῦ Αἰτωλικοῦ ἔσχε τὸ εὐτύχημα νὰ ἴδῃ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας ἐξερχόμενος ἐκ τῶν μητρικῶν κόλπων, ἦτο εἰς τοῦτον γνωστὴ ἡ ὕπαρξις τῶν ὀρυχείων γύψου ὡς μιᾶς, οὕτως εἰπεῖν, ἀδήλου ἢ μᾶλλον μὴ ἀνεγνωρισμένης κτήσεως τῆς κοινότητος. Προέβαινον λοιπὸν οἱ κάτοικοι εἰς ἀνόρυξιν ἢ μᾶλλον εἰς περισυλλογὴν ὄγκων γύψου, οἵτινες ἐχρησίμευον καὶ χρησιμεύουσιν ὡς ἕρμα εἰς τὰ μικρὰ πλοιάρια, διὰ τῶν ὁποίων ἀποζῶσιν οἱ ναυτικοὶ πληθυσμοὶ τοῦ Αἰτωλικοῦ. Ἡ δὲ συλλογὴ τῶν βώλων τούτων τῆς γύψου ἐγίνετο κατόπιν προσωρινῆς ἀδείας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν μέχρις ἑκατὸν ἢ διακοσίων τόννων κατ’ ἄτομον. Τοιουτοτρόπως ἐπὶ ἔτη συναπτά, ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, εἶχον τὴν ἐκμετάλλευσιν οἱ κάτοικοι Αἰτωλικοῦ τῶν γυψωρυχείων τούτων. Εὑρέθησαν ὅμως ἐν τῷ μέσῳ καὶ κερδοσκόποι, οἵτινες ἐσκέφθησαν ὅτι ὑπῆρχεν ἐκεῖ πλοῦτος δι’ ἐκείνους, οἵτινες ἠδύναντο νὰ λάβωσι τὸ δικαίωμα τῆς μονοπωλήσεως, διότι ἐπεδίωκον ἀφ’ ἑνὸς μὲν μονοπωλοῦντες αὐτὸν νὰ γίνωσι κύριοι καὶ αὐτοὶ νὰ κανονίζωσι τὴν τιμὴν τοῦ εἴδους τούτου εἰς τὰς ἀγορὰς Ἀθηνῶν καὶ Πειρραιῶς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ὑποβάλωσι τὸν πληθυσμὸν Αἰτωλικοῦ εἰς τοὺς ὅρους τοῦ μονοπωλίου των, διότι αὐτοὶ θὰ ἐγίνοντο κύριοι τούτου. Καὶ τοῦτο ἐπετεύχθη.

§106Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πῶς ἐπετεύχθη;

§107Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ Διατάγματος παραχωρήσεως. Κατὰ τὴν μέχρι σήμερον ἰσχύσασαν νομοθεσίαν ἡ παραχώρησις τῆς γύψου ἐγίνετο κατὰ δύο διακεκριμένα στάδια. Ὁ πρῶτος νόμος τοῦ 1856 καθώριζε διάκρισιν ἐξορύξεως γύψου ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, καὶ ἐξορύξεως γύψου δι’ ὑπονόμων καὶ λοιπῶν τεχνικῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας καθορίζει ὁ μεταλλευτικὸς νόμος. Καὶ διὰ μὲν τὴν συλλογὴν τῆς γύψου ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἀπῄτει ὁ πρῶτος νόμος ἁπλῆν ἄδειαν ὑπουργικήν, διὰ δὲ τὴν ἐξόρυξιν διὰ τεχνικῶν ἔργων ἀπῄτει τὴν διαδικασίαν τῆς παραχωρήσεως τῆς γύψου ὡς μεταλλεύματος. Ὁ ἕτερος νόμος, ὁ νεώτερος, τροποποιήσας ἔν τισι τὸν παλαιόν, καθώρισεν ὅτι διά τε τὴν παραχώρησιν συλλογῆς ἐξ ἐπιφανείας, ὡς καὶ διὰ τὴν παραχώρησιν ἐξορύξεως διὰ τεχνικῶν ἔργων, ἀπαιτεῖται πάντως Διάταγμα. Ἀλλά, ἐνῷ ὁ νέος νόμος ἐτροποποίησε τὴν διαδικασίαν, δὲν ἐτροποποίησε καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα κτᾶται πᾶς τις, διότι ἐτροποποίησε μόνον τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θέλει παραχωρηθῆ, δὲν μετέβαλεν ὅμως καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ δικαιώματος τῆς παραχωρήσεως, διότι ἡ ἔκτασις τῆς παραχωρήσεως διὰ μὲν τὸν λαμβάνοντα ἄδειαν συλλογῆς ἐκ τῆς ἐπιφανείας ἐξικνεῖται μέχρι τοῦ ποσοῦ δι’ ὃ ἐξεδόθη ἄδεια καταναλώσεως, διὰ δὲ τὸν λαμβάνοντα ἄδειαν πρὸς ἐξόρυξιν διὰ τεχνικῶν ἔργων ἐξικνεῖται εἰς τὸ διηνεκές, ὡς ἐπὶ παντὸς μεταλλεύματος. Μεταξὺ τῶν λαβόντων τὴν παραχώρησιν τριῶν ἀτόμων οἱ δύο—ὡς εἶχον ἐν τῇ Βουλῇ βεβαιώσει ἀναγνοὺς τὰς αἰτήσεις αὐτῶν— εἶχον ζητήσει ἄδειαν ἐξορύξεως ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, καὶ τοῖς εἶχε παρασχεθῆ διὰ Διατάγματος διηνεκὴς ἐκμετάλλευσις, πλέον τοῦ ζητηθέντος, ὁ δ’ ἕτερος εἶχε ζητήσει τὴν γενικὴν ἐκμετάλλευσιν χιλίων στρεμμάτων ὑποβαλὼν σχεδιαγράμματα, τὰ ὁποῖα οὐδαμοῦ ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθῶσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει οὔτε οἱ δύο πρῶτοι οὔτε ὁ τελευταῖος εἶχον δικαίωμα εὑρέτου, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι εὕρεσις τοιούτου μεταλλεύματος εἶναι κάτι τι ἀσύλληπτον, ἀφοῦ τὸ μετάλλευμα τοῦτο κεῖται εἰς τὴν θέαν παντὸς δυναμένου νὰ μεταβῇ μέχρις Αἰτωλικοῦ. Διὰ τὰς παραχωρήσεις ταύτας τελευταῖον ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ, καί, ἐφ’ ὅσον ἐξηκρίβωνε τὰ πράγματα, ἤθελεν ἀνακαλέσει ταῦτα. Ἀλλὰ πράγματι δὲν ἐξετέλεσε τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην διὰ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους γνωρίζομεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβαίνωσιν οἱ Ὑπουργοὶ εἰς ἀκυρώσεις πράξεων γενομένων ὑπὸ ἄλλων Ὑπουργῶν ἢ ὑφ’ ἑαυτῶν, ἐφ’ ὅσον αὗται προσκρούουσιν εἰς συμφέροντα τρίτων, διότι, ἐκτὸς τῶν ἐξασκουμένων ἐπ’ αὐτῶν πιέσεων ἐκ μέρους τῶν τρίτων, ὑπάρχει καὶ ὁ φόβος ἐγέρσεως ἀγωγῶν ἐκ μέρους αὐτῶν, αἵτινες δυνατὸν νὰ βαρύνωσι τὸ Δημόσιον. Διὰ πάντα ταῦτα φαίνεται ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεφυλάχθη. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ οὐδεμία ἐγένετο ἐκτέλεσις τῶν διὰ τοῦ Διατάγματος καθωρισμένων, διότι ἐκμετάλλευσις τοῦ γυψωρυχείου τούτου διὰ τεχνικῶν ἔργων δὲν γίνεται, γίνεται δὲ μόνον ἐξόρυξις ἐκ τῆς ἐπιφανείας, συλλογὴ τῶν βώλων γύψου καὶ πληρώνεται ὑπὸ τῶν συλλεγόντων ἁδρὸν τίμημα εἰς τοὺς μονοπωλητάς. Διὰ τοῦτο διετύπωσα τροπολογίαν, καθ’ ἣν οἱ αἰτησάμενοι ἁπλῆν ἄδειαν ἐξορύξεως καὶ λαβόντες παραχώρησιν, ἤτοι λαβόντες μεῖζον τοῦ αἰτηθέντος, ἀλλὰ καὶ οἱ λαβόντες παραχώρησιν, μὴ προβάντες δ’ εἰς ἐκμετάλλευσιν τοῦ παραχωρηθέντος χώρου μέχρι τῆς ὑποβολῆς εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ παρόντος νόμου, οὗτοι νὰ κηρύσσωνται ἔκπτωτοι, ἀφοῦ μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν ἐξετέλεσαν τῶν ὑποχρεώσεών των· κατὰ τὸν νέον νόμον δὲ παύει ἡ γύψος ἀποτελοῦσα ὀρυκτόν, παύει οὖσα ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως, καθ’ οἷον τρόπον ἐκμεταλλεύονται τὰ ὀρυκτά, ἀποτελεῖ δ’ ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως λατομικῆς. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ νέος νόμος ἀναγνωρίζει τὴν ἀρχὴν ταύτην καὶ ἀνάγει τὴν γύψον εἰς ἀντικείμενον τῶν λατομείων, δέον διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλή, ν’ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν κωμόπολιν Αἰτωλικοῦ ἀπὸ τοὺς τυράννους, οἱ ὁποῖοι ἐπεκάθισαν ἐπὶ τῆς ῥάχεώς της. Φρονῶ δ’ ὅτι οὐδὲν δικαίωμα κεκτημένον προσβάλλομεν καὶ ἐγὼ πρῶτος σέβομαι τὰ κεκτημένα δικαιώματα, διότι, ὑφ’ ὃν τρόπον διετύπωσα τὴν τροπολογίαν, κηρύσσω ἔκπτωτον τὸν μὴ προβάντα εἰς ἐκτέλεσιν ἔργων ἐκμεταλλεύσεως, ὅστις καὶ κατὰ τὸν κείμενον νόμον καὶ κατὰ τὸν νῦν ψηφιζόμενον, ἂν δὲν προέβη εἰς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἐντὸς προθεσμίας, κηρύσσεται ἔκπτωτος. Δυνάμεθα λοιπὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διοικητικῶς ἠδύνατο νὰ πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ τὸ πράξωμεν διὰ νομοθετικῆς διατάξεως ἀποφεύγοντες τὰς βραδύτητας τῶν διοικητικῶν μέτρων. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ φέρῃ ἀντίρρησιν, ἵνα διασωθῇ μία ὁλόκληρος πόλις.

§108Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μίαν πληροφορίαν. Ὁμιλεῖτε καὶ περὶ ὀρυχείων καὶ περὶ λατομείων. Ἐξηγήσατε τὰ ζητήματα.

§109Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ γύψος κατὰ τὸν σημερινὸν νόμον εἶναι ἀντικείμενον λατομείου.

§110Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κατὰ τὸν παλαιόν;

§111Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἦτο ὀρυχεῖον. Ἡ τροπολογία μου δὲ εἶναι ἡ ἑξῆς· «Οἱ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν καταργουμένων περὶ μεταλλείων νόμων λαβόντες ἄδειαν ἐξορύξεως ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ὀρυκτοῦ τινος ἐκ τῶν διὰ τοῦ παρόντος νόμου ὑπαγομένων εἰς τὰ λατομεῖα καθίστανται ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου αὐτοδικαίως ἔκπτωτοι τῶν ἀδειῶν. Ἐπίσης καθίστανται αὐτοδικαίως ἔκπτωτοι τῆς γενομένης εἰς αὐτοὺς παραχωρήσεως ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου οἱ λαβόντες παραχώρησιν ἢ αἰτησάμενοι ἄδειαν ἐξορύξεως καὶ λαβόντες παραχώρησιν ἐκμεταλλεύσεως ὀρυκτοῦ τινος ἐκ τῶν ὑπαγομένων διὰ τοῦ παρόντος νόμου εἰς τὰ λατομεῖα, ἂν μέχρι τῆς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νόμου οὐδόλως ἐξεμεταλλεύθησαν τὸν παραχωρηθέντα χῶρον ἢ περιωρίσθησαν εἰς ἐξόρυξιν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας».

§112Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§114Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ τροπολογία δὲν πρέπει νὰ τεθῇ μετὰ τὸ αʹ ἐδάφιον, ἀλλὰ μετὰ τὸ βʹ ἐδάφιον, νὰ ὁρισθῇ δ’ ὅτι εἶναι μόνον διὰ τὴν γύψον.

§115Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Τὸ θέτομεν εἰς τὴν γʹ παράγραφον. Μετὰ τὰς λέξεις «ὀρυκτοῦ τινος» θέτομεν τὴν λέξιν «γύψου».

§116Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 31, ὡς ἐτροποποιήθη, ἤτοι μετὰ τὰς προσθήκας τῶν τροπολογιῶν τῶν κυρίων Φ. Νέγρη καὶ Ν. Στράτου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 32–35 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 36 (ἀναγινώσκεται).

§118Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον 36 εἶναι τὸ περιλαμβάνον τὰ τῆς φορολογίας. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸ αʹ ἐδάφιον μένει ὡς ἔχει.

§119Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰ μεταλλεῖα τὰ παραχωρηθέντα πρὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν ἰσχύει φορολογία;

§120Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δι’ αὐτὰ θὰ ἔχωμεν κατόπιν διάταξιν.

§121Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι λέγει τὸ αʹ ἐδάφιον ὅτι «διὰ δὲ τὰ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου παραχωρηθέντα μεταλλεῖα ὁ φόρος οὗτος ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1911».

§122Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὑπάρχει τρία λεπτὰ κατὰ στρέμμα.

§123Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φόρος ὁ ἰσχύων ἤδη μέχρι τοῦ 1911;

§124Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Βεβαίως. Ἡ κρατοῦσα φορολογία, κ. συνάδελφε, ἡ στρεμματικὴ εἶναι τρία λεπτὰ κατὰ στρέμμα· ἤδη αὐξάνεται εἰς δέκα λεπτά.

§125Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ τρία λεπτὰ τί γίνονται;

§126Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ πληρώνωνται.

§127Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δυνάμει τίνος νόμου θὰ πληρώνωνται, ἀφοῦ καταργεῖται ὁ νόμος;

§128Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως ἡ φορολογία δὲν θὰ πληρώνηται.

§129ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βεβαίως, διότι ὁ νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου πληρώνεται, καταργεῖται.

§130Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δυνατὸν ἡ παρατήρησις νὰ εἶναι ὀρθή. Λοιπὸν «ὁ ἰδιοκτήτης μεταλλείου ὀφείλει νὰ πληρώνῃ κατ’ ἔτος αʹ) φόρον λεπτῶν 10 δι’ ἕκαστον στρέμμα τῆς πρὸς μετάλλευσιν παραχωρηθείσης ἐκτάσεως. Ὁ φόρος οὗτος ἄρχεται ἀπὸ τῆς παρελεύσεως ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς παραχωρήσεως τοῦ μεταλλείου· διὰ δὲ τὰ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου παραχωρηθέντα μεταλλεῖα ὁ φόρος οὗτος ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1911». Εἶτα εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον «Αἱ δαπάναι» προστίθενται «τῶν πρώτων ἐγκαταστάσεων». Κατὰ τὰ λοιπὰ τὸ ἄρθρον θὰ μείνῃ ὡς ἔχει. Γίνεται δηλ. βελτίωσις κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν ἀφαιροῦνται αἱ πρῶται ἐγκαταστάσεις, διὰ νὰ εὑρεθῇ ἡ καθαρὰ πρόσοδος. Καὶ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον εἶναι κακῶς τετυπωμένον καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ οὕτως· ἀντὶ «1895 περὶ σκωρίας» νὰ τεθῇ «τοῦ 1875 περὶ σκωριῶν». Ἐπίσης «ἑτέρα φορολογία ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου ὁριζομένων» ἀντὶ «εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου ὁριζομένην».

§131Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἅπασαι αἱ ἐν ἰσχύϊ διατάξεις.

§132Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλη περίπτωσις· εἶναι ἡ περίπτωσις περὶ εἰδικῶν μεταλλείων. Ἀλλά, ἐὰν θέλητε, κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ φορολογία τῶν μέχρι τοῦδε παραχωρηθέντων μεταλλείων μένει ἐντελῶς ἀμετάβλητος κατὰ τοὺς κειμένους νόμους.

§133Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§134Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐὰν θέλητε ἐδῶ· οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν. Τὰ μέχρι τοῦδε παραχωρηθέντα μεταλλεῖα ὑπάγονται εἰς τὴν μέχρι τοῦδε κρατοῦσαν φορολογίαν, πλὴν τῆς φορολογίας τῆς στρεμματικῆς, ἡ ὁποία θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ 1911. Ἑπομένως αὐτὸ προνοεῖ καὶ περὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μαντινείας, διότι, ὅτε λέγω ὅτι διὰ τὰ παραχωρηθέντα μέχρι τοῦδε μεταλλεῖα κρατεῖ ἡ μέχρι τοῦδε κρατοῦσα φορολογία, πλὴν τῆς φορολογίας τῆς στρεμματικῆς, εἶναι καθαρόν.

§135ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς διατυπωθῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ὅτι μέχρι τοῦ 1911 θὰ πληρώνωσι τρία λεπτά, μετέπειτα δὲ δέκα.

§136Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἤδη παραχωρηθέντα μεταλλεῖα ἔχομεν τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, δηλ. ὅτι οὐδεμίαν θὰ ὑποστῶσιν αὔξησιν φορολογίας ἐκτὸς τῆς στρεμματικῆς. Ἡ στρεμματικὴ φορολογία τῶν δέκα λεπτῶν βεβαίως εἶναι βάρος μέγα διὰ τὰ ἤδη παραχωρηθέντα μεταλλεῖα σιδήρου. Παρεκάλεσα καὶ προηγουμένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν παρακαλῶ δὲ καὶ σήμερον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τοιαύτη φορολογία ἀναλογεῖ εἰς 20 ἢ 30 λεπτὰ κατὰ τόννον μεταλλεύματος καὶ τοιαύτη αὔξησις θ’ ἀφήσῃ τὰ μεταλλεύματα ἐπὶ πολὺν καιρὸν ἀνεκμετάλλευτα, ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰς σημερινὰς τιμὰς τῶν μεταλλευμάτων, ἅτινα σχεδὸν οὐδὲν ἀφήνουσι κέρδος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας ἐγκαταστάσεως μέχρι τοῦδε λαμβάνονται καὶ αὗται ὑπ’ ὄψιν, θὰ συστήσω δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πράξῃ τὸ αὐτὸ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἐὰν ὅμως ἐπιμένῃ, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ προτείνω τὴν ἑξῆς διατύπωσιν: «Αἱ δαπάναι πρώτης ἐγκαταστάσεως οἱασδήποτε φύσεως δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν ἢ μόνον αἱ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ τὴν χρησιμοποίησιν ὡς καὶ διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ἀπαιτούμεναι εἰς ἡμερομίσθια, καύσιμον ὕλην κλπ.».

§137Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν διαφέρομεν καθόλου.

§138Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔχει καλῶς. Νομίζω ὅμως, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ ἐδάφιον γʹ, τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἀμέσως κατ’ ἐξακολούθησιν καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ 1% τοῦ ταμείου μεταλλευτῶν, εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀλλάξῃ θέσιν καὶ οὕτω τοῦ ἐδαφίου γʹ οἱ τρεῖς πρῶτοι στίχοι διαγράφονται. Καὶ μετὰ ταῦτα ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ φόρου τῶν 2% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου ἐσόδου τῶν ἐξαγομένων μεταλλευμάτων. Ἐνταῦθα αἱ παρατηρήσεις μου εἶναι πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. Λέγετε ὅτι «προκειμένου περὶ μεταλλευμάτων προερχομένων ἐκ μεταλλείων παραχωρηθέντων μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου τούτου, ἐξαγομένων δὲ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, χωρὶς νὰ ὑφίστανται προηγουμένως ἐκκαμίνευσιν, ἀντὶ τοῦ ἀνωτέρω φόρου 5% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τοῦ μεταλλείου, πληρώνεται κατ’ ἔτος 2% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου». Λοιπὸν ἔχομεν παράδειγμα μεταλλείου μαγγανίου ἐν Μήλῳ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκκαμινεύεται, ἀλλ’ ἐμπλουτίζεται καὶ τὸ ὁποῖον φθάνει εἰς περιεκτικότητα 30% καὶ 40%, δὲν συμφέρει δὲ κατ’ οὐδένα λόγον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς τὸ Δημόσιον νὰ φορολογῇ αὐτὸ μὲ 2%. Εἶναι πολὺ προτιμότερον εἰς τὸ Δημόσιον νὰ τὸ περιλάβῃ εἰς τὰ μεταλλεύματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν οἱανδήποτε ἄλλην ἐπεξεργασίαν. Δι’ αὐτὸ νὰ προσθέσωμεν ἐνταῦθα «ἐκκαμίνευσιν ἢ ἄλλην ἐπεξεργασίαν», ὥστε ν’ ἀφήσητε τὰ μεταλλεύματα ταῦτα, ὅσα ὑπέστησαν ἐπεξεργασίαν, εἴτε πλύσεις εἴτε φρύξεις, ὑπὸ τὴν φορολογίαν τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν 5% καὶ ἐδῶ νὰ μὴ περιλαμβάνωνται ἢ τὰ μεταλλεύματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ὑπέστησαν ἐπεξεργασίαν.

§139Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ τροπολογία μοὶ φαίνεται ὀρθή, καὶ τὴν ἀποδέχομαι.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φ. Νέγρη. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης.

§141Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὀλίγα τινά, διότι θὰ ζητήσω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ δευτέρου αὐτοῦ μέρους τελείως, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ σᾶς πείσω.

§142Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐγὼ προσθέτω τὰ ἑξῆς: «Ἐπίσης αἱ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου γενόμεναι παραχωρήσεις θέλουσιν ἐξακολουθήσει, ἐκτὸς τοῦ στρεμματικοῦ φόρου συμφώνως τῇ § αʹ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑποκείμεναι εἰς τοὺς φόρους, ὡς καθορίζονται ἐν τοῖς νόμοις, Διατάγματι καὶ ψηφίσμασιν, ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ὁποίων ἐγένοντο».

§143Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ δεύτερον μέρος τοῦ βʹ ἐδαφίου ἀφορᾷ εἰς τὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ παραχωρηθῶσι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου. Αὐτὰ τὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ παραχωρηθῶσιν εἰς τὸ μέλλον, ὡς πρὸς τὸν δασμόν, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ πληρώσωσι, τὰ θέτετε εἰς ἥσσονα μοῖραν τῶν μεταλλείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σήμερον ἐκμεταλλεύονται, διότι διὰ μὲν τὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι σήμερον ἐν ἐκμεταλλεύσει, κατὰ τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἐδαφίου τούτου θὰ πληρώνωσι 5% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἀφοῦ ἀφαιρεθῶσιν ὅλα τὰ ἔξοδα κλπ., ἐνῷ τὰ μέλλοντα νὰ παραχωρηθῶσι πρὸς ἐκμετάλλευσιν μεταλλεῖα πρόκειται νὰ πληρώσωσι 2% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τὴν διαφορὰν τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ 5% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ 2% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου. Διὰ νὰ σᾶς δώσω νὰ ἐννοήσητε τὸ πρᾶγμα, σᾶς παρατηρῶ τοῦτο· ἐξ ὅλης τῆς ἐργασίας πόσον τοῖς ἑκατὸν δύναται νὰ ἔχῃ σήμερον ὁ κύριος; Διὰ τὰς 100 δρ. ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ 10, 20, 30· δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πλειότερα, καὶ εἶναι μῦθοι τὰ 20 καὶ 30%. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ 10% θὰ λάβητε τὸ 5%, ἐνῷ διὰ τὸ ἄλλο ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν θὰ λάβητε 2%, δηλ. πεντηκονταπλάσιον. Εὑρίσκω λοιπὸν ὅτι ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον εἶναι τελείως ἀντιοικονομική, διότι εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ἐν Ῥωμουνίᾳ π. χ., ἀφήνουσιν ἀφορολόγητα ὅλα τὰ εἴδη τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἐργοστασίου καὶ τὴν πρώτην κίνησιν αὐτοῦ, ἐνῷ ἐξακολουθοῦσι μὲ τὴν ἰδίαν κλίμακα φορολογοῦντες τὰ ἤδη ἐγκατεστημένα ἐργοστάσια. Τὰ ἐγκατεστημένα μεταλλεῖα ἔχουσιν ἤδη ἕνα δρόμον τὸν ὁποῖον ἀκολουθοῦσι καὶ συνεπῶς δὲν ἔχουσι στραβοπατήματα νὰ κάμωσιν, ἐνῷ προκειμένου ν’ ἀρχίσῃ ἓν μεταλλεῖον νὰ ἐκμεταλλευθῇ εἶναι ἐνδεχόμενον πολλὰς δαπάνας νὰ ὑποστῇ, τὰς ὁποίας δὲν θὰ ὑφίστατο, ἂν ἦτο εἰς μίαν σειρὰν ἐκμεταλλεύσεως. Νομίζω ὅτι ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν θέτομεν θὰ ἔχῃ τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα, νὰ δυσκολεύσῃ τὴν ὤθησιν πρὸς ἐκμετάλλευσιν νέων μεταλλείων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιδιώκομεν, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ φόρου, τὸν ὁποῖον πληρώνουσι τὰ ἤδη ἐν ἐκμεταλλεύσει μεταλλεῖα, καὶ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ πληρώνωσι τὰ ἐκχωρηθησόμενα εἰς τὸ μέλλον, ἡ διάκρισις αὕτη πρέπει νὰ εἶναι ὑπὲρ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν εἰς τὸ μέλλον, διότι ἤδη πράττομεν τὸ ἐναντίον. Νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, καί, ἂν ὄχι ἄλλο, τοὐλάχιστον νὰ μὴ κάμητε διακρίσεις μεταξὺ τῶν ἐν ἐκμεταλλεύσει μεταλλείων καὶ τῶν ἄλλων, διότι ἡμεῖς τὸν πλοῦτον θέλομεν ν’ αὐξήσωμεν· πῶς θ’ αὐξήσωμεν τὸν πλοῦτον τὸν μεταλλευτικόν; Δι’ ἐκμεταλλεύσεως πλειόνων μεταλλείων ἐξ ὅσων ἔχομεν ἀνεκμετάλλευτα διὰ τοῦτον ἢ τὸν ἄλλον λόγον. Καὶ σημειώσατε καὶ τοῦτο, ὅτι τὰ μεταλλεῖα τὰ ὁποῖα ἔμειναν ἀνεκμετάλλευτα εἶναι τὰ πτωχότερα, διότι, ἂν ἦσαν πλούσια, θὰ ἔσπευδον οἱ ἐπιχειρηματίαι νὰ τὰ ἐκμεταλλευθῶσι. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν αὐτὰ τὰ μεταλλεῖα νὰ φορολογήσωμεν ὅπως τὰ ἤδη ἐκμεταλλευόμενα. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὰ φορολογήσωμεν ὀλιγώτερον, ἄλλως νὰ μὴ κάμνωμεν διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἐκμεταλλευομένων ἤδη καὶ τῶν μελλόντων νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν.

§144Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§145Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ πρὸς τὸν προαγορεύσαντα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς πολλὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι παραχωρηθῆ, καὶ εἴς τινα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ παραχωρηθῶσιν, εἶναι ἡ ἀξία τοῦ μετάλλου τοιαύτη, ὥστε εἰς πολλὰ ἐξ αὐτῶν ἔχουσι παύσει αἱ μεταλλευτικαὶ ἐργασίαι, διότι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς δαπάνας τῆς ἐξορύξεως, πλῆθος δὲ ἐργατῶν περιφέρονται ἄνευ ἐργασίας. Εἰς πολλὰ Κράτη, Κύριοι, προσπαθοῦσι νὰ ἐξεύρωσι τρόπον, ἵνα ἐπεκτείνωσι τὰς ἐργασίας· ἐν Βουλγαρίᾳ λ. χ. εἰς πᾶσαν βιομηχανικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ εἴκοσι τοὐλάχιστον ἐργάτας, παραχωροῦσι πολλὰς ἀτελείας. Διὰ τῆς φορολογίας τῶν μεταλλείων τῆς βαρυτέρας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐπιβάλλομεν, θὰ παρεμποδίσωμεν τὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι μόλις καὶ μετὰ βίας ἐκτελοῦνται σήμερον καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τέλους θὰ παύσωσι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα μὴ γινώμεθα αἰτία περιορισμοῦ τῶν ἐργασιῶν καὶ φυγαδεύσεως τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου εἰς τὸ Ἐξωτερικόν.

§146Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ· μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου. Διατί ἐπιβάλλετε τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου αὐτῶν τῶν μεταλλείων;

§147Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ἠθέλησε νὰ καινοτομήσῃ ἐπὶ τῆς φορολογίας, εἶναι, ὡς εἶπον κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ νόμου, ἡ δυσχέρεια ἡ ὁποία παρουσιάζεται μέχρι τοῦδε εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἐνόμισαν λοιπὸν οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου ὅτι θὰ εἶναι ἀσφαλεστέρα ἡ πρόσοδος τοῦ Κράτους καὶ ἀσφαλὴς ἡ ἐξεύρεσις τῆς φορολογητέας ποσότητος, ἂν ἐλάμβανον τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον. Κατὰ τῆς φορολογίας τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου ἐξ ἀρχῆς διετυπώθησαν διαμαρτυρίαι ἔντονοι, αἱ ὁποῖαι ἀπήχησαν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ τὴν ἑσπέραν δὲ ταύτην εἴδομεν ἐπαναλαμβανομένην τὴν αὐτὴν διαμαρτυρίαν. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἤμην διστακτικὸς πάντοτε εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ συνετέλεσα ἐν ταῖς ἰδιαιτέραις συζητήσεσι μετὰ τῶν συναδέλφων μου εἰς τὸ νὰ ἐλαττωθῇ τοὐλάχιστον ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου ἀπὸ 3 εἰς 2½ καὶ κατόπιν εἰς 2 λεπτά. Μοὶ ἐγένοντο καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης πολλαὶ παραστάσεις καὶ πραγματικῶς μοὶ ὑπεστηρίχθη ὅτι ἀσφαλεστέρα μὲν θὰ εἶναι ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ ἡ ἀδικωτέρα, καὶ ἰδίως διὰ τὰ πτωχὰ μεταλλεύματα. Ὑπῆρξαν μάλιστα πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ὅτι ἡ φορολογία τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου διὰ μὲν τὰ πτωχὰ μεταλλεύματα θὰ εἶναι ὀλεθριωτάτη, διὰ δὲ τὰ πλούσια μεταλλεύματα θὰ εἶναι ἐλαφροτάτη. Τοὺς δισταγμοὺς τούτους, τοὺς ὁποίους εἶχον, μετέβαλον εἰς πεποιθήσεις αἱ γνῶμαι τῶν εἰδικῶν, καὶ διὰ τοῦτο, ὅπως μὴ ὑπάρχωσι καὶ παράπονα ὅτι διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ πιέζομεν τὴν μέλλουσαν μεταλλευτικὴν ἐργασίαν, εἰμὶ προθυμότατος, καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἐξεδήλωσε τὴν γνώμην ταύτην, ν’ ἀπαλείψω τὴν διάταξιν, ὁλόκληρον δηλ. τὴν τρίτην παράγραφον, προκειμένου περὶ μεταλλευμάτων τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου.

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡραῖα, ὡραῖα!

§149Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τοιουτοτρόπως μένει πρῶτον ἡ πρώτη παράγραφος, ἡ ὁποία διὰ τὰ μέλλοντα μεταλλεῖα θὰ ἰσχύσῃ καὶ ἡ ὁποία οὐδὲν ἄλλο πράττει παρὰ νὰ καθορίζῃ τὰ τῆς καθαρᾶς προσόδου σαφέστερον. Μὲ τὴν πρώτην παράγραφον καὶ τὴν δευτέραν καὶ μὲ τὴν προσθήκην ὅτι διὰ τὰ κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε κρατοῦντα παραχωρηθέντα μεταλλεῖα οὐδεμία ἐπιβάλλεται φορολογία, οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ οὐδεμία, ὑποθέτω, θὰ ὑπάρξῃ ἐν τῇ κοινωνίᾳ δυσφορία, ὅτι παρεκωλύσαμεν τὰς ἐργασίας τὰς μεταλλευτικὰς ἐν τῷ τόπῳ. (Εὖγε! εὖγε!).

§150Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχόμενος τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη, ἔπραξεν ἄριστα, διότι ἦτο δικαιοτάτη· ἀλλὰ πρέπει νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον του δεχόμενος τὴν πρότασίν μου, ἥτις εἶναι δικαιοτέρα. Ἐπικαλοῦμαι τὸν κ. Νέγρην, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰδικώτερος πάντων.

§151Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν διακρίσεις περὶ χρωμίου. Ἐὰν τοῦτο καταδειχθῇ κατόπιν ἐν τῇ πράξει, τὸ διορθώνομεν τότε.

§152Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ χρωμίου, κύριε Ὑπουργέ, ἀλλὰ περὶ χρωμιούχου σιδήρου. Ὁ χρωμιοῦχος σίδηρος σήμερον τιμᾶται τέσσαρα σελλίνια, κύριε Ὑπουργέ, ἐνῷ ὁ μὴ χρωμιοῦχος ὀκτὼ καὶ ἐννέα. Πῶς λοιπὸν θέλετε νὰ φορολογήσητε ἕν πρᾶγμα ἔχον τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς μὲ τὴν αὐτὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἄλλο;

§153Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὁ νόμος θὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ ἓν ἔτος· ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἶναι ἐδῶ, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἐπιβλαβὴς ἡ φορολογία. Μὴ ἐπιμένετε.

§154Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον προκαταβολικῶς, κύριε Ὑπουργέ.

§155Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον.

§156Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐν Λευκάδι ἔχουσι γίνει δέκα ἐγκαταστάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ ἑπτὰ ἔχουσι σταματήσει· δὲν ἐργάζονται, διότι δὲν ἐπιτρέπει ἡ τιμὴ ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ συναλλάγματος νὰ ἐργασθῶσιν. Ἡμεῖς ἐπιβάλλομεν τὴν φορολογίαν αὐτήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντίσχωσιν;

§157Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἂν δὲν ἐπιτρέπηται εἰς αὐτὰ ἡ ἐργασία καὶ ἂν ἔπαυσε τοιούτου εἴδους ἐργασία, πολλοὶ εἶναι οἱ λόγοι καὶ ὄχι ἡ φορολογία τῶν δέκα λεπτῶν, ἡ ὁποία δὲν ἐφηρμόσθη ἀκόμη. Κυριώτερος λόγος εἶναι ἡ ἐπικαταλλαγή, διότι εἰργάζοντο μὲ μίαν προστατευτικὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος 50–60%. Ἴσως καὶ ἄλλοι λόγοι, οἱ λόγοι τῆς πτώσεως τῆς ἀξίας τῶν μετάλλων, ἴσως ἔλλειψις ἡμερομισθίων ἐργατῶν.

§158Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Τοὐναντίον μάλιστα.

§159Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὡς δὲ τίθεται ἡ στρεμματικὴ φορολογία, ὑποχρεοῦμεν τὸν ἰδιοκτήτην νὰ περιορίσῃ τὰς δηλώσεις εἰς 10,000 στρέμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀρκετά. Ἡ φορολογία εἶναι πολὺ ἐλαφροτέρα ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπλήρωνον, ὅτε εἶχον ἑξήκοντα χιλιάδας στρέμματα καὶ ἐπλήρωνον πρὸς 3 λεπτὰ τὸ στρέμμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἀποδειχθῇ ἡ φορολογία ἐπαχθής, εἶναι τόσον ἁπλούστατον νὰ διορθωθῇ νομοθετικῶς, ὥστε νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένητε. Θὰ ἔχωμεν καὶ ἐργασίαν καὶ εἰς τὸ μέλλον.

§160Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἀκριβῶς δὲν θέλετε ν’ ἀναγνωρίσητε τὸ δίκαιον, κύριε Ὑπουργέ. Πρόκειται περὶ μεταλλεύματος ἐντελῶς πτωχοῦ, τοῦ πτωχοτέρου ὅλων. Πῶς θέλετε νὰ τὸ φορολογήσητε ὅπως φορολογεῖτε τὰ πολυτιμότερα μέταλλα, ὅπως τὸν χαλκόν, τὸν κασσίτερον, τὸν μόλυβδον, τὸ μαγγάνιον, εἴκοσιν ἄλλα μεταλλεύματα, μέταλλον τὸ ὁποῖον στοιχίζει τὸ τέταρτον τῶν ἄλλων; Σᾶς βεβαιῶ ὅτι μὲ παρακινεῖ νὰ ἐπιμείνω τὸ δίκαιον τοῦ πράγματος. Θὰ ἐμποδίσητε μίαν βιομηχανίαν μεγάλην, ἡ ὁποία ἔλαβε σήμερον μεγάλην ἔκτασιν καὶ ὑπόσχεται μεγαλειτέραν ἔτι ἀκόμη. Διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς θὰ τὴν ἐμποδίσητε. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμένητε ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρωμιοῦχον σίδηρον, κύριε Ὑπουργέ. Νὰ γίνῃ μία ἐξαίρεσις, νὰ πληρώνηται ὅ,τι ἐπληρώνετο μέχρι τοῦδε, διὰ δὲ τὰ λοιπὰ θέσατε οἱανδήποτε φορολογίαν θέλετε.

§161Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶπον ὅτι ἡ φορολογία ἡ στρεμματικὴ θὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ ἓν ἔτος.

§162Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν, κύριε Ὑπουργέ. Διατί νομοθετοῦμεν ἐδῶ; Διὰ νὰ παίζωμεν;

§163Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν παίζομεν διόλου.

§164Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ὅταν μᾶς παραπέμπητε μετὰ δύο ἔτη, ὅταν ἐργαζώμεθα, διὰ νὰ καταρτίσωμεν κάτι τι;

§165Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐὰν ἐννοῆτε ὅτι παίζομεν, μὲ συγχωρεῖτε.

§166Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Διατί νὰ μὴ διορθώσωμεν τώρα ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ μόνον του ὅτι εἶναι δίκαιον;

§167Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐναντίαν γνώμην. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, ἂς ἐκφράσῃ τὴν ἐπιθυμίαν της.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§169Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθήσητε ἐν τῇ ἀναγνώσει τοῦ ἄρθρου (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 36. «Ὁ ἰδιοκτήτης μεταλλείου ὀφείλει νὰ πληρώνῃ κατ’ ἔτος· αʹ) φόρον λεπτῶν 10 δι’ ἕκαστον στρέμμα τῆς πρὸς μετάλλευσιν παραχωρηθείσης ἐκτάσεως· ὁ φόρος οὗτος ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου τοῦ ἑπομένου τῆς παραχωρήσεως τοῦ μεταλλείου ἔτους». Ἐὰν ἡ παραχώρησις γίνῃ τῇ 31 Δεκεμβρίου, μετὰ 24 ὥρας θὰ ἀρχίσῃ ἡ 1 Ἰανουαρίου. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, διότι ἐν τῇ συνεχείᾳ τοῦ ἄρθρου εἰς τοὺς μέχρι σήμερον ἰδιοκτήτας μεταλλείων δίδεται ἡ προθεσμία ἑνὸς ἔτους ἀκεραίου διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ φόρου. Φρονῶ λοιπὸν ὀρθότερον, ἐὰν δὲν εἴπητε—ὅπερ τὸ ὀρθότερον—ὅπως ὁ νέος φόρος ἄρχηται ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως, τοὐλάχιστον νὰ δεχθῆτε τοῦτο, ὅτι «ὁ φόρος οὗτος ἄρχεται ἀπὸ τῆς παρελεύσεως ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς παραχωρήσεως τοῦ μεταλλείου».

§170Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. «Ἀπὸ τῆς παρελεύσεως τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου ἔτους ἀπὸ τῆς παραχωρήσεως» νὰ τεθῇ.

§171Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοὐλάχιστον ἐγὼ ζητῶ νὰ τεθῇ «ἀπὸ τῆς παρελεύσεως ἑνὸς ἔτους».

§172Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πολὺ καλά. Νὰ δεχθῶμεν «ἀπὸ τῆς παρελεύσεως ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς παραχωρήσεως».

§173Θ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§174Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀπήντησα ἐπανειλημμένως, ὅτι ἡ φορολογία τῶν δέκα λεπτῶν δὲν εἶναι, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργείου, βαρεῖα, ἀφοῦ πρόνοια λαμβάνεται νὰ μὴ παραχωρῶνται μεταλλεῖα εἰς τὸ μέλλον παρὰ μέχρι 10,000 στρεμμάτων καὶ ἀφοῦ καθῆκον εἶχον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν μεγαλειτέρας ἐκτάσεις νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν νόμον καὶ ν’ ἀποκτήσωσι 10,000 στρέμματα. Ἡ φορολογία δὲ τῶν δέκα χιλιάδων στρεμμάτων θὰ ἐπιδράσῃ λίαν ὠφελίμως εἰς τοὺς δηλωτάς, διότι δὲν θὰ δηλώσωσιν ἐκτάσεις πολλάς, θὰ δηλώσωσι χίλια, δύο, τρεῖς χιλιάδας στρέμματα, ὅσα ἀκριβῶς θὰ ἐξακριβώσωσιν ὅτι ἔχουσι μετάλλευμα.

§175ΘΡ. ΓΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τί βλάπτει τὸ Κράτος;

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 36, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 37 (ἀναγινώσκεται).

§177Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 37 συμφώνως πρὸς τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 36 εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωσιν ἐπίσης τροποποιήσεις.

§178Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα. Θ’ ἀπαλειφθῇ τὸ 2% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, διότι, ἀφοῦ παρεδέχθημεν προηγουμένως, αὐτὸ δὲν ἔχει θέσιν. Λοιπὸν ἀπαλείφεται ἡ φράσις: «ἢ 2% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου, τοῦ τελευταίου τούτου πληρωνομένου κατὰ τὴν ἀνωτέρω ἀναφερομένην περίστασιν τῆς ἐξαγωγῆς ἀνεκκαμινεύτων ὀρυκτῶν». Αὐτὸ δὲν θέλετε;

§179Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ναί.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 37, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 38 (ἀναγινώσκεται.)

§181ΘΡ. ΓΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἔχω τροπολογίαν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀνησυχεῖτε. Ὁ κ. Μαυρομαρᾶς ἔχει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 38, λέγουσαν τὰ ἑξῆς: «Ἐν τῷ ἄρθρῳ 38 διαγράφεται ὁλόκληρον τὸ δεύτερον ἐδάφιον».

§183ΘΡ. ΓΡ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καθιεροῦτε διὰ τῆς βʹ παραγράφου αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 38 τὸ ἀλληλέγγυον. Σᾶς παρακαλῶ ὅπως σήμερον ἐφηρμόζετο αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ νόμου νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§184Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ τροπολογία εἶναι ὀρθή, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἐδαφίου βʹ καθιεροῦται τὸ ἀλληλέγγυον μεταξὺ τῶν δηλωσάντων τὸ μεταλλεῖον, δηλαδὴ δύναται τὸ Κράτος νὰ συλλαμβάνῃ ἕνα ἐξ αὐτῶν νὰ λάβῃ τὸν φόρον καὶ τὸν παραπέμπῃ εἰς τὸν ἄλλον νὰ πληρωθῇ. Λοιπὸν δέχομαι τὴν ἀπάλειψιν τῆς βʹ παραγράφου.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἐννοήσω καὶ ἐγώ.

§186Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 38 ν’ ἀπαλειφθῇ.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ. Ἑπομένως ἀπαλείφεται ἡ βʹ παράγραφος ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Οἱ ἀνωτέρω εὐθύνονται ἀλληλεγγύως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 36 καὶ 37 φόρων, δικαιούμενοι εἰς ἀνταγωγὴν κατὰ τῶν συνυποχρέων ὡς πρὸς τὴν βαρύνουσαν ἕκαστον αὐτῶν ἀναλογίαν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 38, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 39 (ἀναγινώσκεται). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 39. Ἀκολούθως δ’ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 40–44). Ἄρθρον 45 (ἀναγινώσκεται): «Κατὰ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν μεταλλευμάτων ἡ τελωνειακὴ Ἀρχὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φορτωτικῶν τῶν πλοίων βεβαιοῖ τὸ ποσὸν καὶ εἶδος τῶν μεταφερομένων μεταλλευμάτων, τῆς βεβαιώσεως ταύτης λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὸν ὁρισμὸν τοῦ φόρου συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 42 ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῶν δηλώσεων τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ τῶν ἐπισήμων ἀποδεικτικῶν ζυγίσεως καὶ ἀναλύσεως».

§189Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἰς τὸ τέλος νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς προσθήκη· «Ἡ κατὰ τὰς ἀνωτέρω διατάξεις τῶν ἄρθρων 42–44 ὁρισθεῖσα καθαρὰ πρόσοδος τῶν μεταλλείων ἰσχύει καὶ ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας πληρωτέου κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ νόμου τούτου μερίσματος.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 45, ὡς ἐτροποποιήθη.) Ἄρθρον 46 (ἀναγινώσκεται): «Διορίζεται εἷς ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου αʹ τάξεως διατελῶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν. Τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μεταλλείων ἀνατίθενται εἰς ἕνα τῶν ἐπιθεωρητῶν ἢ νομομηχανικῶν τοῦ σώματος τῶν Πολιτικῶν Μηχανικῶν ἐκ τῶν ἐχόντων δίπλωμα μεταλλειολόγου νεωτέρας μεταλλευτικῆς σχολῆς. Ἐν ἐλλείψει δὲ τοιούτου διορίζεται ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων μεταλλειολόγος μηχανικός, ἔχων δίπλωμα νεωτέρας μεταλλευτικῆς σχολῆς, προτιμωμένου τοῦ διατελέσαντος ὀρυκτολόγου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πλέον τῆς ὀκταετίας. Παρὰ τῷ ἐπιθεωρητῇ τῶν μεταλλείων ἀποσπᾶται ὡς βοηθὸς αὐτοῦ εἷς ἐργοδηγὸς τῶν Δημοσίων ἔργων». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 46 ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι.

§191Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Προτοῦ προβῆτε εἰς τὰς τροπολογίας, κ. Πρόεδρε, νὰ διορθωθῶσι λάθη τινὰ τυπογραφικά. Ἄλλα νομοσχέδια ἔχουσιν εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον «ἀνωτέραν» καὶ ἄλλα «νεωτέραν»· δι’ αὐτὸ ἀντὶ «νεωτέρας μεταλλευτικῆς σχολῆς» νὰ τεθῇ «ἀνωτέρας μεταλλευτικῆς σχολῆς». Καὶ ἀντὶ «ὀκταετίας» νὰ τεθῇ «τριετίας».

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὰς τροπολογίας. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κ. Παπαμιχαλοπούλου, ἡ ὁποία λέγει νὰ διαγραφῇ «ὁ ἔχων δίπλωμα μηχανικοῦ». Ἀλλ’ αὐτὴ ἀπερρίφθη προχθές. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Σπ. Κουμουνδούρου, ἡ ὁποία λέγει· «Τὸ ἄρθρον 46 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: Ἄρθρον 46. Καταργοῦνται αἱ θέσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μεταλλείων, τοῦ ὀρυκτολόγου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δύο θέσεις ἐπιτηρητῶν αʹ τάξεως ἁλυκῶν καὶ ἱδρύονται τρεῖς θέσεις ἐπιθεωρητῶν (μεταλλευτικῶν ἐπιθεωρητῶν) αʹ ἢ βʹ τάξεως. Διορίζεται ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων ὁ ἔχων πτυχίον μεταλλειολόγου, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ 53ου ἄρθρου, λαμβάνων τὸν βαθμὸν αʹ τάξεως, ἂν ἔχῃ δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἄνω τῶν ἑπτὰ ἐτῶν, ἐξ ὧν τρία τοὐλάχιστον ἔτη ἐπὶ βαθμῷ τμηματάρχου αʹ ἢ βʹ τάξεως, τὸν βαθμὸν δὲ τῆς βʹ τάξεως, ἂν ἔχῃ τοιαύτην ἄνω τῶν τεσσάρων ἐτῶν, ἐξ ὧν τρία τοὐλάχιστον ἐπὶ βαθμῷ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως ἢ τμηματάρχου βʹ τάξεως».

§193Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁρίζονται τὰ προσόντα διὰ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν μεταλλείων καὶ ὁρίζονται ἐπίσης προσόντα διὰ τόν, ἐν ἐλλείψει μηχανικῶν τῶν Δημοσίων ἔργων, διοριζόμενον ὀρυκτολόγον, ἀλλὰ δὲν κανονίζεται τί θὰ συμβῇ ἐν ᾗ περιπτώσει κωλύεται ὁ ἐπιθεωρητὴς λόγῳ ἐκτελέσεως ὑπηρεσίας· δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι τὸν ἀναπληροῖ «ὁ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ὀρυκτολόγος».

§194Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ὀρθή.

§195Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφοῦ ἔχομεν τὸν εἰδικόν, δι’ αὐτὸ νὰ τεθῇ: «Τὸν ἐπιθεωρητήν, κωλυόμενον ἢ ἀπόντα, ἀναπληροῖ ὁ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ὀρυκτολόγος».

§196Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί νὰ μὴ τὸν ἀναπληροῖ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν;

§197Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Περὶ ἐκείνου πρόκειται.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δέχεσθε, κύριε Ὑπουργέ;

§199Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Σ. Κουμουνδούρου. (Ἀπορρίπτεται συναινέσει τῆς Βουλῆς ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κουμουνδούρου.) Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 46, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ κ. Ν. Στράτου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 47 (ἀναγινώσκεται): «Χάριν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου δηλώσεων συνιστᾶται ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τοῦ τμηματάρχου τῆς δημοσίας οἰκονομίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυκτολόγου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἥτις ἐντὸς ἔτους δέον νὰ ἐξελέγξῃ τὰς ὑποβληθησομένας κατὰ τὸ ἄρθρον 4, ἐδάφ. βʹ, αἰτήσεις στηριζομένας ἐπὶ παλαιῶν δηλώσεων. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐργασίας ταύτης ἐξακολουθεῖ παραμένουσα, ὅπως προκλήσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν γνωμοδοτῇ ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε ἀναφυομένων ζητημάτων». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 47 ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι· εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Στράτου, τοῦ κ. Κ. Τοπάλη, ἑτέρα τοῦ κ. Κ. Τοπάλη, τοῦ κ. Σ. Δεληγιάννη, τοῦ κ. Σ. Κουμουνδούρου.

§201Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ψηφισθῶσιν αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ τελειώνωμεν ταχύτερον.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§203Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπειδὴ πολλαὶ τροπολογίαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἡ δὲ κρατοῦσα γνώμη εἶναι, ὅπως ὑπὸ προσώπων ἐμπειροτέρων καὶ περὶ τὰ δικαστικὰ ἀσχολουμένων καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ ὡς ἔχουσα τὴν ἐντολὴν ν’ ἀποφανθῇ καὶ ἐπὶ ζητημάτων νομικῆς φύσεως, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἰς τὰ πρόσωπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἄρθρον 47 ἀποτελοῦσι τὴν ἐπιτροπήν, νὰ προστεθῇ καὶ ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν.

§204Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διατί αὐτὸς καὶ ὄχι ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου;

§205Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διότι ἔχω περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν τῶν Ἀθηνῶν.

§206Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ τῆς λέξεως εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου «δηλώσεων» νὰ τεθῇ «αἰτήσεων».

§207Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα· αἰτήσεων.

§208Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ νὰ τεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 47 ἡ τροπολογία ἔχουσα οὕτως· «Ἐπὶ ἀνεκκαθαρίστων αἰτήσεων οὐδεμία ἄδεια ἐρεύνης δίδεται πρὸ τῆς ἐκκαθαρίσεως ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς».

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦτο ἐννοεῖται.

§210Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐκ τοῦ πνεύματος τοῦ νόμου ἐννοεῖται, ἐκ τοῦ γράμματος ὅμως ὄχι.

§211Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὅπως διατυπώνετε τώρα τὴν τροπολογίαν ἐννοεῖται πρὸ τοῦ ἐκκαθαρισμοῦ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἄδεια ἐρεύνης. Τοῦτο εἶναι ὀρθόν.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπὶ ἀνεκκαθαρίστων δηλώσεων οὐδεμία ἄδεια ἐρεύνης δίδεται πρὸ τῆς ἐκκαθαρίσεως ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§213Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κ. Τοπάλη πρέπει σαφῶς νὰ διατυπωθῇ. Ἐὰν ἐννοῇ δικαστικὰς διενέξεις, δὲν τὸ δέχομαι· ἐὰν ἐννοῇ, ὅτι μέχρις ὅτου ἐπὶ ἀμφισβητουμένων δηλώσεων ἀποφανθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἀναφερομένη εἰς τὸ ἄρθρον 47 δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ἄδεια ἐκμεταλλεύσεως, αὐτὸ τὸ ἀποδέχομαι. Αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ ἔννοια τοῦ νόμου, διότι κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου εἰς τὸν πρῶτον αἰτήσαντα εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ νομάρχης νὰ δώσῃ ἄδειαν. Ὑπὸ τοιαύτην λοιπὸν ῥητὴν διατύπωσιν τὸ ἀποδέχομαι.

§214Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ ἡ φράσις «τῶν διοικητικῶς ἀνεκκαθαρίστων».

§215Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπειδὴ μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ὡς ἤδη κατηρτίσθη, μὲ τὴν προσθήκην τοῦ προέδρου ἀποτελεῖται ἐκ τεσσάρων μελῶν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἰσοψηφία, νὰ προσθέσωμεν τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε νὰ εἶναι πενταμελὴς ἡ ἐπιτροπή.

§216Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τοπάλη τροποποιῶ ὡς ἑξῆς καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ εἴμεθα ἐν πλήρει συμφωνίᾳ· «Ἐπὶ πλειόνων ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ μεταλλείου δηλώσεων ἄδεια ἐρεύνης δὲν δίδεται εἰμὴ εἰς τὸν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καθορισθησόμενον πρῶτον δηλωτήν. Ἄδειαι ἐρεύνης δοθεῖσαι πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ, ἐφ’ ὅσον ἐδόθησαν εἰς δηλωτὴν καθορισθησόμενον καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρῶτον».

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δεληγιάννη ὁ κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§218ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δεληγιάννη, δι’ ἧς θὰ καθορισθῶσι πολλὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῶσι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «3) Ἐν τῷ ἄρθρῳ 47 εἰς τὸ τέλος τοῦ αʹ ἐδαφίου καὶ μετὰ τὴν φράσιν «στηριζομένας ἐπὶ παλαιῶν δηλώσεων» νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς· «εἰς ὅσας δ’ ἐξ αὐτῶν κατόπιν διαταγῆς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἔχει γίνει ἡ δέουσα ἐξέλεγξις τῶν σχεδιαγραμμάτων καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν ὁρίων, ταύτας ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ οἰκείου πρὸς παραχώρησιν Β. Διατάγματος, ἂν ἐκ τοῦ καθαρισμοῦ καὶ τῆς ἐξελέγξεως ταύτης ἀποδεικνύηται ὅτι ἡ αἰτουμένη πρὸς παραχώρησιν ἔκτασις δὲν ὑπερβαίνῃ τὰς 10.000 βασ. στρέμματα συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ παρόντος νόμου».

§219Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν τὴν δέχομαι.

§220Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, διότι καὶ λογικὴ εἶναι καὶ δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν καὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανήσωσιν, ἵνα καλέσωσι τὸν ἐπιθεωρητὴν καὶ ἐκτελέσωσιν ὅλα ἐκεῖνα ὅσα ὁ νόμος ἀπαιτεῖ καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς νέας δαπάνας. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιστᾷ καὶ διατάξεις προστατευομένας καὶ ἔφερε προηγουμένως προστασίαν δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον δηλώσει μέχρι τοῦδε δηλώσει νὰ πληρώνωσί τινες ὀλιγώτερα, διατί νὰ φέρωμεν πάλιν εἰς δυσχερῆ θέσιν τοὺς δηλωτὰς ὑποβάλλοντες αὐτοὺς εἰς νέας δηλώσεις καὶ δαπάνας. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν.

§221ΣΠ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπαντᾷ.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σπ. Δεληγιάννη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 47, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 48). Ἄρθρον 49 (ἀναγινώσκεται).

§223Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πρὸ αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ προτείνω τὴν προσθήκην ἑνὸς νέου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον νὰ γίνῃ ἄρθρον 49, ἂν τὸ δεχθῇ ἡ Βουλή, καὶ κατόπιν νὰ ψηφισθῶσι τὰ ἀκόλουθα. Μέχρι τοῦδε ἐμεριμνήσαμεν περὶ τῶν ἰδιοκτητῶν μεταλλείων, τῶν ἐχόντων αἰτήσεις κλπ., δὲν λαμβάνεται ὅμως πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐκείνων, εἰς οὓς περιῆλθον μεταλλεῖα διὰ μεταβιβάσεως, πωλήσεως κλπ. Δι’ αὐτὸ προτείνω νὰ προστεθῇ ἄρθρον 49 ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 49. Ἐντὸς ἕξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐγκριθήσονται διὰ Β. Διαταγμάτων καὶ πᾶσαι αἱ ἐκκρεμεῖς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν αἰτήσεις περὶ ἐγκρίσεως μεταβιβαστικῶν ἐν ζωῇ πράξεων, ὡς καὶ ἐκμισθώσεων μεταλλείων».

§224Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νέον ἄρθρον 49 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 49 γινόμενον 50 (ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 50). Ἄρθρον 50 γινόμενον 51 (ἀναγινώσκεται).

§226ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο «παῖδες ἡλικίας δώδεκα ἐτῶν δύνανται νὰ χρησιμοποιῶνται μόνον εἰς διαλογὴν μεταλλευμάτων». Νομίζω ὀρθὸν νὰ μὴ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς παῖδας νὰ χρησιμοποιῶνται εἰς τὴν ἐπιλογὴν μεταλλευμάτων, ὧν αἱ ἀναθυμιάσεις εἶναι ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν ὑγείαν, ὅπως εἶναι τοῦ ἀρσενικοῦ, διότι ὅσοι μετέβητε εἰς Λαύρειον εἴδετε ὑποθέτω μικρὰ παιδία νὰ εἶναι φθισικά. Τοῦτο προέρχεται ἐκ τῶν ἀναθυμιάσεων· προσβάλλονται οἱ πνεύμονές των. Νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν καὶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸν δεύτερον στίχον μετὰ τὴν λέξιν «μεταλλευμάτων» «ἐκτὸς ἐκείνων, ὧν αἱ ἀναθυμιάσεις δύνανται νὰ ὦσιν ἐπιβλαβεῖς εἰς τὴν ὑγείαν αὐτῶν».

§227Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§228Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ποία εἶναι ἡ κύρωσις τῶν διατάξεων αὐτῶν;

§229Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ θέσωμεν ὅτι «οἱ παραβάται τῶν διατάξεων τοῦ προηγουμένου ἄρθρου καὶ τοῦ παρόντος τιμωροῦνται διὰ χρηματικῆς ποινῆς δραχ. 500 μέχρι 5000».

§230Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 51, τὸ νέον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 52 μεταβαλλόμενον εἰς 53 (ἀναγινώσκεται).

§232Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ μὲ τὴν ἑξῆς προσθήκην εἰς τὸ τέλος τῆς αʹ παραγράφου· «ἐξαιρετικῶς ὅμως τηρούμεναι ἐν ἰσχύϊ διὰ τὰς μέχρι τοῦδε γενομένας παραχωρήσεις, συνῳδὰ τοῖς προηγουμένοις ἄρθροις 36 καὶ 37». Ἀφοῦ καταργοῦμεν τοὺς νόμους, λέγομεν ὅτι μένουσιν ἐν ἰσχύϊ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 53 μὲ τὴν προσθήκην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἤδη τροπολογία τοῦ κ. Σπ. Κουμουνδούρου, προστιθεμένη ὡς ἄρθρον 54. Τί λέγει ἡ Βουλή;

§234ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπαράδεκτος. (Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σ. Κουμουνδούρου).

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθεται ἤδη ὡς ἄρθρον 54 τὸ ἑξῆς: «Οἱ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν διὰ τοῦ παρόντος καταργουμένων νόμων καὶ πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ὑποβαλόντες αἴτησιν πρὸς παραχώρησιν μεταλλείου ἐκτάσεως μείζονος τῶν 10.000 στρεμμάτων διατηροῦσι τὸ δικαίωμα τῆς προτεραιότητος ἐπὶ τῆς ἄνω τῶν 10.000 στρεμμάτων ἐκτάσεως, ἂν ἐντὸς τῶν ἀνωτέρω προθεσμιῶν ὑποβάλωσι τμηματικὰς αἰτήσεις περὶ τῆς περιπλέον ἐκτάσεως, ἑκάστης τούτων περιοριζομένης πάντοτε μέχρι 10.000 στρεμμάτων». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τί λέγει;

§236Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ ἐδήλωσα καὶ χθὲς ὅτι ἀποδέχομαι.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ προστιθέμενον ἄρθρον 54 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται· θὰ ψηφισθῇ, ὅταν γίνῃ ἡ ἀνατύπωσις. Ὁ κ. Σ. Κουμουνδοῦρος ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§238Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 29.

§239Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί;

§240Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι εἶναι δίκαιον.

§241Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι εἰς γʹ ἀνάγνωσιν.

§242Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ εὐαρεστῆται, ἂς ψηφίσῃ τὰ δύο κατόπιν μὲ τὴν σειράν, ἣν ἀκολουθοῦμεν, ἅτινα εἶναι καὶ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 2: Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συγκροτήσεως τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ἀπαιτουμένου ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου».

§244Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω ἂν τὸ συμβούλιον αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ ἴδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφορεύῃ τὰ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἢ θὰ γίνωσι δύο κληρώσεις προκειμένου περὶ ἑκάστου συμβουλίου.

§245ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ἰδία σύνθεσις εἶναι, ἀλλὰ θὰ γίνωνται δύο κληρώσεις. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον).

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§247ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ κατάστασις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἶναι γνωστή, ἰδιαιτέρως δὲ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς πάντας ἡμᾶς, διότι ἀπὸ ἐτῶν παρατηρεῖται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀταξία, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν λῆψιν μέτρων σχετικῶν μὲ τὸν ὀργανικὸν τοῦ Ὑπουργείου νόμον. Τρεῖς ὑπάλληλοι ἀναγκαιότατοι ἐπληρώνοντο μέχρι τοῦδε δι’ ἑνὸς κονδυλίου, ἀναγραφομένου εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, χωρὶς νὰ εἶναι τοῦτο ἀναγεγραμμένον καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, καὶ σήμερον δὲν θὰ πληρώνωνται πλέον ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως νόμου. Πέντε δὲ ἕτεροι ὑπάλληλοι γραφεῖς τῶν Πρωτοδικείων καὶ τῶν Ἐφετείων ἐργάζονται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης. Τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὀκτὼ αὐτῶν ὑπαλλήλων θὰ τὴν ἀναπληρώσητε διὰ τῶν δύο ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι προστίθενται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου; Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ὀργανωθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καλλίτερον ἢ μέχρι τοῦδε, νὰ προστεθῇ δὲ τὸ ἀναγκαῖον καὶ κατάλληλον προσωπικὸν διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας αὐτοῦ.

§248Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυνουρίας Βουλευτής, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ὀργανικοῦ νόμου. Εἰς πάντα λαβόντα τὴν τιμὴν νὰ διευθύνῃ αὐτὸ καθίσταται ἀμέσως αἰσθητὴ ἡ ἀνάγκη αὕτη. Τούτου ἕνεκα καὶ ἐγὼ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον πλῆρες ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, μεταξὺ δὲ τῶν τμημάτων, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργοῦντο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἦτο καὶ τὸ σπουδαιότατον, τὸ ὠφελιμώτατον, τῶν ὧν οὐκ ἄνευ τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἐκτελεῖται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἄνευ νόμου, ἁπλῶς δὲ μόνον ἀνεγράφη πίστωσις 7000 περίπου δραχμῶν ἐν τῷ ἐτησίῳ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Οὕτω δὲ ἡ ἀντικανονικῶς, ἢ μᾶλλον ἀντινομικῶς, δύναταί τις εἰπεῖν, λειτουργοῦσα ὑπηρεσία ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν της καὶ συντελεῖ μεγάλως εἰς τὰ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῆς στατιστικῆς. Ἤδη φαίνεται ὅτι καταργεῖται ἡ πίστωσις περὶ τῆς στατιστικῆς καὶ μόνον τυπικῶς —διότι δὲν ὑπάρχει νόμος— ὁρίζεται ἡ δαπάνη. Καταργουμένης ὅμως τῆς δαπάνης καταργεῖται συγχρόνως καὶ τὸ τμῆμα τὸ λειτουργοῦν ἄνευ ὀργανικοῦ νόμου καὶ συνέπεια τῆς καταργήσεως αὐτῆς θὰ εἶναι σοβαρωτάτη ζημία εἰς τὴν διοίκησιν καὶ λειτουργίαν τῆς Δικαιοσύνης. Νομίζω ὅτι, ἀντὶ νὰ καταργήσωμεν τὴν πίστωσιν, ἂν ὀργανώσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τμήματος αὐτοῦ, θὰ πράξωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πράξωμεν ἄνευ προσθήκης δαπάνης τινός. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον μαρτυρεῖ ἀληθῶς τὴν φροντίδα περὶ βελτιώσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾷ μόνον εἰς τὴν δημιουργίαν δύο θέσεων γραφέων, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ χωρήσῃ ἀκόμη ἓν βῆμα εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ τὸ βῆμα τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω διὰ τροπολογίας, τουτέστι νὰ ἱδρυθῇ τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς, τὸ ὁποῖον νὰ λειτουργῇ δι’ ἑνὸς τμηματάρχου καὶ ἑνὸς γραφέως. Αἱ θέσεις αὗται καὶ σήμερον ἀκόμη ὑπάρχουσι πράγματι, δὲν εἶναι ὅμως ὠργανωμέναι. Ἑπομένως ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς τροπολογίας τῆς ἐμῆς εἶναι ἡ ἑξῆς: Καὶ ἡ ἐμὴ τροπολογία καὶ τὸ νομοσχέδιον θέλει δύο θέσεις· ἡ ἐμὴ τροπολογία τὴν θέσιν τὴν ἀνοργάνωτον τοῦ τμηματάρχου καθιστᾷ ὀργανικήν. Δὲν πιστεύω ὅτι, μὴ προστιθεμένης αὐξήσεως δαπάνης, θὰ θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ κάμῃ αὐτὸ τὸ βῆμα τὸ ἀπαραίτητον διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Δικαιοσύνης.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θ’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν βʹ συζήτησιν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον).

§250Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 110. Εἶναι ἡ πρότασις νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 47 τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ τῆς 3 Σεπτεμβρίου 1895 περὶ στοιχειώδους δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». Ὁ νόμος οὗτος ἔχει τὴν ἔλλειψιν, ὅτι δὲν ποιεῖται λόγον τί θὰ γίνηται, ἐὰν οἱ πρόεδροι δὲν δύνανται ἢ δὲν θέλωσι νὰ καλῶσι τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, καὶ ἕνεκα τούτου μεγάλως προσκόπτει ἡ λειτουργία τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· νὰ προταχθῇ. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ ψηφίζεται εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΥϞΘʹ νόμου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων ᾼΦΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου καὶ ᾼΥϞΗʹ περὶ τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Πολ. Ναυτικῷ».

§252ΣΩΤ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς τροφοδοσίας τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ ἰδίως τῶν κελευστῶν καὶ ὑποκελευστῶν. Ὁ κλάδος οὗτος, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὁ πλέον ἠδικημένος, ὑπάρχει δ’ ἀνισότης καὶ μισθοῦ καὶ τροφῆς κυρίως εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ κελευστοῦ καὶ ὑποκελευστοῦ. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος τελεῖ ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως ταύτης καὶ τοῦ οὕτω προσγινομένου ἀδικήματος εἰς τοὺς ἐν λόγῳ ὑπαξιωματικούς, θὰ λάβῃ πρόνοιαν ἐπιφέρων τὴν δέουσαν τροπολογίαν, ὅπως βελτιωθῇ ἡ κατάστασις αὐτῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ 1910». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ βʹ ἐδαφ. τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ͵ΦϞΒ νόμου τῆς 19 Μαΐου 1860 περὶ στρατ. ποιν. νομοθεσίας, ὡς μετερρυθμίσθη διὰ τοῦ νόμου ᾼΥΞΕʹ τῆς 28ης Μαΐου 1887.» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπόπτου τῆς σχολικῆς σκοποβολίας».

§254Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀντιληφθεὶς ἰδίοις ὄμμασι τὴν ἐργασίαν τοῦ ὑπαλλήλου, περὶ οὗ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ πρόκειται, ἠδυνήθην νὰ ἐκτιμήσω τὸν ζῆλον μεθ’ οὗ ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἐκτελεῖ τὰ καθήκοντά του. Μέχρι τοῦδε οὗτος ἐπληρώνετο ἀπὸ ἓν κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ἦτο βοήθημα διὰ τὴν σκοπευτικήν, ἐπληρώνετο δὲ 300 δραχμὰς μηνιαίως ἄνευ οὐδεμιᾶς κρατήσεως. Νῦν γινομένου αὐτοῦ τακτικοῦ ὑπαλλήλου καὶ καθοριζομένου τοῦ μισθοῦ εἰς 300 δραχ. μετὰ τῶν κρατήσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ λόγῳ συντάξεως, θὰ ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς αὐτοῦ κατὰ 30 δραχμὰς περίπου. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ἀντιληφθεὶς ἰδίοις ὄμμασιν ὁποίας ὑπηρεσίας παρέχει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία τῷ εἶναι ἀνατεθειμένη, λαμβάνω τὸ θάρρος νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἵνα ἡ μισθοδοσία αὐτοῦ ὁρισθῇ εἰς δραχμὰς 330, ὅπως μετὰ τὴν ἔκπτωσιν τῶν σχετικῶν κρατήσεων τῷ ἀπομένωσι καθαραὶ 300 δραχμαὶ κατὰ μῆνα.

§255Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα· νὰ γίνῃ 330.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ τῶν γραφείων, κλινικῶν, ἐργαστηρίων καὶ Μουσείων τοῦ Ἐθν. Πανεπιστημίου κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1909». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὸ ἄρθρον μόνον ἄνευ ἀντιρρήσεως). Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρου τοῦ νόμου ͵ΒΩΠʹ τῆς 17 Ἀπριλίου 1903». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιρρήσεως). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσμετρήσεως τοῦ χρόνου τῆς πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ναυτικὴν τοιαύτην». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον». Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 10,40′ μ. μ.)