1909.11.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 34.

τῆς 4ης Νοεμβρίου 1909.

(Τετάρτη)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Παρόντων 92 Βουλευτῶν γίνεται ἀπαρτία ὥρᾳ 6 καὶ 35′ μετὰ μεσημβρίαν.

Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν.

§2Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰμὶ ἠναγκασμένος, κύριε Πρόεδρε, νὰ φέρω παρατήρησίν τινα ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν, διότι φαίνεται, ὅτι ὁ κ. πρακτικογράφος δὲν ἐνόησε καλῶς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναπληρῶν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἔφερε χθὲς τὴν ἑσπέραν. Λυπηρὸν εἶναι ὅτι ψηφίζονται νόμοι μετὰ σπουδῆς, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφίζωνται οὕτω, λυπηρότερον δ’ ἔτι, διότι αἱ τροπολογίαι αἱ ἀφορῶσαι οὐσιώδη ζητήματα προσάγονται κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ὅτε δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἡ Βουλὴ ν’ ἀντιληφθῇ, ἴσως δὲ καὶ οἱ Ὑπουργοὶ νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσωσι τὴν προσήκουσαν ἐξήγησιν καὶ ἑρμηνείαν. Χθὲς τὴν ἑσπέραν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς ἀφορώσης τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν καταργηθέντων νομῶν, ἔφερα ἀντιρρήσεις τινάς. Εἶπον, ὅτι εἰς τοὺς καταργηθέντας νομοὺς τοῦ Κράτους ὑπάρχουσι δύο εἴδη ἐπιθεωρητῶν, οἱ εἰσελθόντες διὰ διαγωνισμοῦ δημοδιδάσκαλοι καὶ οἱ παλαιοί, οἱ ἀπὸ τοῦ 1895 ὑπηρετοῦντες ἐκ τῆς τάξεως τῶν φιλολόγων καὶ ἀποφοίτων τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου. Εἶπον περὶ αὐτῶν, ὅτι εἶναι ἄριστοι κατὰ τὴν γνώμην μου λειτουργοὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι πράγματι ἔχω δίκαιον καὶ ἐννοεῖ τὴν τροπολογίαν νὰ τὴν καθορίσῃ, ὅτι θὰ μένωσιν οἱ ἐπιθεωρηταὶ οὗτοι ἐν τοῖς νέοις νομοῖς. Ἀλλά, ὅπως εἶναι σήμερον διατετυπωμένον ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, οἱ ἐπιθεωρηταὶ οἱ ἄριστοι, οἱ ὑπηρετοῦντες ἀπὸ τοῦ 1895, οἱ ἐξελθόντες ἀπὸ Σχολάς, ὅπως εἶναι ὁ κ. Μεγαρεὺς καὶ ἄλλοι, παύονται καὶ ἀντικαθίστανται δι’ ἄλλων. Τοῦτο εἶναι ἄδικον, κύριε Ὑπουργέ, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν εἴπετε χθὲς τὴν ἑσπέραν μετὰ τὴν σύστασιν ἐμοῦ καὶ μετὰ τὰς παρατηρήσεις τῶν βουλευτῶν Μεσσήνης κ. Σπ. Κουμουνδούρου καὶ Βάλτου κ. Ν. Στράτου, πρέπει νὰ κατισχύσῃ, ὅτι δηλαδὴ ἐννοεῖτε νὰ μείνωσιν οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἰς τοὺς ὑπάρχοντας νομούς, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ ἡ Βουλή, περισσότερον δὲ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγάλην πεῖραν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὰς ὁδοὺς ἄριστοι παιδαγωγοὶ μεγάλης διδακτικῆς πείρας καὶ ν’ ἀντικατασταθῶσιν ἀπὸ ἀμφιβόλους παιδαγωγούς.

§3ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§4Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Μεγαρεὺς ἐν Ναυπλίῳ, εἶναι δὲ καὶ εἷς ἄλλος, ὁ κ. Κατεβάτης.

§5Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ Πρακτικὰ ἔχουσι διατυπωθῆ συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπέβαλον. Ἐὰν εἰς ἕνα νομὸν ὑπάρχωσι δύο ἐπιθεωρηταί, θὰ προτιμηθῇ ἐκεῖνος, ὅστις εἰσήχθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κατόπιν διαγωνισμοῦ· ἐὰν δ’ ἀμφότεροι ἔχωσι τὰ αὐτὰ προσόντα, θὰ προτιμηθῇ ὁ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ. Αὐτὰ εἶπον.

§6Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑπάρχουσι δύο κατηγορίαι ἐπιθεωρητῶν, οἱ ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ εἰσαχθέντες καὶ οἱ εἰσαχθέντες ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§7Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Αὐτὰ εἴπετε καὶ αὐτὰ διετυπώσατε.

§8Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὄχι· δὲν διετύπωσα αὐτά. Ἐγὼ ἀνέφερα ὀνομαστὶ τὸν κ. Μεγαρέα.

§9Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει ὁ ἐν τῇ πρωτευούσῃ εὑρισκόμενος ἐπιθεωρητὴς νὰ διατηρηθῇ, διότι κατὰ τὸν νόμον, ἐπειδὴ προτιμῶνται δημοδιδάσκαλοι, δι’ αὐτὸ αὐτοὶ πρέπει νὰ διατηρηθῶσι.

§10Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι πεπλανημένον.

§11Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἴμεθα ἐν τάξει· ἀφοῦ ὑμεῖς ἀναγνωρίζετε ὅτι εἶναι πεπλανημένον, νὰ τὸ διορθώσητε.

§12Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἰς τὰ Πρακτικὰ παρελείφθη ἡ δευτερολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προκειμένου περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῆς Ἐπισκοπῆς Ναυπακτίας. Ἀπεφασίσθη νὰ ὑπαχθῇ ἡ Ναυπακτία εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Ἐπισκοπῆς Εὐρυτανίας. Ἕδρα τῆς Ἐπισκοπῆς θεωρεῖται μέχρι σήμερον ἡ Εὐρυτανία, τοῦτο ὅμως δὲν ἀνεγράφη ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§13ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦτο καθορίζει τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐν τοῖς καταργουμένοις νομοῖς διατηροῦνται τὰ Πρωτοδικεῖα καὶ αἱ Ἐπισκοπαὶ αἱ τελευταῖαι μετὰ τῆς δικαιοδοσίας, ἣν εἶχον πρὸ τοῦ 1899, ἐκτὸς ἂν μέρος αὐτῶν ἀπήρτισεν ἰδίας Ἐπισκοπάς. Ἐν οἷς δὲ νομοῖς ὑπάρχουσι δύο ἐπιθεωρηταὶ δημοτικῶν σχολείων διατηρεῖται ὁ μετὰ διαγωνισμὸν διορισθείς. Ἐὰν δὲ καὶ οἱ δύο ἐπιθεωρηταὶ ἔχωσι τὰ αὐτὰ προσόντα διατηρεῖται εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς ἕδρας τοῦ νομοῦ». Ἑπομένως θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν.

§14Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τί ἀπαντᾷ περὶ ἐκείνου περὶ οὗ ὡμίλησα;

§15Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κύριοι Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν αὐτὴν γνώμην, θὰ ἐκφρασθῶσιν οὕτως, ὥστε νὰ διακανονισθῇ τὸ πρᾶγμα, ὅπως προὐτάθη ὑπὸ τῶν κ. Βουλευτῶν καὶ ἐγένετο δεκτὸν καὶ ὑπὸ τῶν κ. Ὑπουργῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ κ. Μεγαρέως, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ἐπιθεωρητῶν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος συνειργάσθην μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ τρεῖς μῆνας καὶ ἐθαύμασα τὸν ἄνδρα, θὰ εἶναι δ’ ἄδικον ν’ ἀντικατασταθῇ ὑφ’ οἱουδήποτε ἄλλου.

§16Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐσύστησα χθὲς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Δικαστηρίων προκειμένου περὶ ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι ὑπάρχουσι νομοὶ εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάρχουσι δύο Δικαστήρια.

§17Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Εἶναι λελυμένον τὸ ζήτημα τοῦτο.

§18Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ ἕδρα τοῦ νομοῦ· τὸ Πρωτοδικεῖον τῆς ἕδρας τοῦ νομοῦ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ Πρακτικά· ἐὰν δὲν σημειοῦται τοῦτο, νὰ σημειωθῇ.

§19ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐπιθεωρητῶν διορίζονται ἐπιθεωρηταὶ δημοδιδάσκαλοι οἱ ἔχοντες τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα, ἐλλείψει δὲ τοιούτων διορίζονται καθηγηταί.

§20Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὄχι ἐλλείψει· ποῦ εἶναι ὁ νόμος;

§21ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπόν, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἐννέα ἐπιθεωρηταὶ διὰ διαγωνισμοῦ, οἱ τρεῖς ἐπιθεωρηταὶ διδάκτορες....

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῶν Πρακτικῶν;

§23ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα. Ὑπάρχουσιν ἐννέα ἐπιθεωρηταὶ διὰ διαγωνισμοῦ καὶ τρεῖς ἐπιθεωρηταὶ διδάκτορες γίνονται τὸ ὅλον δώδεκα. Αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ παυθῶσιν· ἐὰν παυθῶσι, θὰ παυθῶσιν οἱ ἐκ καθηγητῶν ἐπιθεωρηταί.

§24Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι, ὡς ἐψηφίσθη ἡ τροπολογία αὐτή, ῥίπτονται εἰς τὰς ὁδοὺς ἐπιστήμονες ὑπηρετήσαντες ἐπὶ εἰκοσαετίαν τὸ Δημόσιον· αὐτοὶ θὰ ὑποστῶσι ζημίαν καὶ συνεπῶς θὰ στραφῶσιν εἰς τὰ Δικαστήρια διὰ ν’ ἀποζημιωθῶσιν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§26Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω παράπονον κατὰ τῶν Πρακτικῶν, διότι ἐξ ὅσων εἶπον φαίνομαι ὡς ἐντελῶς τηρήσας σιωπὴν καὶ ἐπιθυμῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά, ὅτι διεμαρτυρήθην, διότι ἡ Βουλὴ δὲν κλαίει ἀντὶ νὰ γελᾷ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ ἤδη πρὸς τὴν Βουλήν· Πολλοὶ ἐκλογεῖς Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου, δι’ οὗ ἐπέρχεται ἡ κατάργησις τῶν συνδυασμῶν. Ὁ σύνδεσμος τῶν Ἑλλήνων ἐμποροπλοιάρχων παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῶσι νομοθετικὰ μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ὁ δήμαρχος Κορθίου ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ ἐκεῖ Εἰρηνοδικεῖον ἢ τούτου καταργουμένου τὰ καθήκοντα τοῦ ὑποθηκοφύλακος ἀνατεθῶσιν εἰς εἰδικὸν τοιοῦτον. Οἱ συμπράττοντες σύλλογοι καὶ σύνδεσμοι ἐν Πάτραις παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Πολλοὶ κάτοικοι Ἄρτης παρακαλοῦσιν, ὅπως νομοθετικῶς καθιερωθῇ ἡ κυριακὴ ἀργία. Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Τολοφῶνος παρακαλεῖ, ὅπως καταργηθῇ ἡ φορολογία τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Μεσσηνίας παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Ζακύνθου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ὑπ’ αὐτοῦ προτεινόμεναι μεταρρυθμίσεις. Ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Θ. Λέκα ὑπεβλήθη τηλεγράφημα τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς τῆς κωμοπόλεως Κορωπὶ τοῦ δήμου Κρωπίας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἵνα διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργόν. Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Ἀμαλιάδος παρακαλεῖ, ὅπως καθιερωθῇ νομοθετικῶς ἡ κυριακὴ ἀργία. Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Λαρίσης παρακαλεῖ, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὁ Ἀρκαδικὸς σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως τροποποιουμένων διατάξεών τινων. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Ἠλείας παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, ἀλλὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπήν. Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Τριφυλίας ὑποβάλλει μεταρρυθμιστικὰς σκέψεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὁ σύλλογος τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως Γορτυνίας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. Ὁ σύλλογος τῶν τεχνοεργατῶν Λαμίας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. Ἡ ἐν Πειραιεῖ ἀδελφότης τῶν ἐμποροϋπαλλήλων εὐχαριστεῖ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ υἱοθετήσει τῆς προτάσεως νόμου τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου καὶ παρακαλεῖ, ὅπως ταχέως αὕτη γένηται νόμος τοῦ Κράτους. Οἱ πρόεδροι τῶν Συντεχνιῶν Λαρίσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Κάτοικοι Σκιάθου ἐκφράζουσι τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ προσαρτήσει τῆς ἐπαρχίας Σκοπέλου εἰς τὸν νομὸν Εὐβοίας. Ἡ διοικητικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ «Ἐργατικοῦ κέντρου Πατρῶν» παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας. Ὁ δήμαρχος Μαριοῦ ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως μὴ συγχωνευθῇ ὁ δῆμος οὗτος. Τὸ Ἐργατικὸν κέντρον Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας, ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας καὶ ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ σιγαροποιητικῶν μηχανημάτων. Ἡ Ἐργατικὴ ἀδελφότης Λευκάδος παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας. Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Οἰχαλίας παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῶσι σύντονα μέτρα κατὰ τοῦ ἀπειλοῦντος τὰ χωρία Ἀλῆ–Τσελεπῆ καὶ Τόσκεσι κινδύνου ἐκ τῆς ὑπερεκχειλίσεως τῶν χειμάρρων «Ξηριᾶ» καὶ «Μαρίνα». Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Τσαουσίου, Ἀλῆ –Τσελεπῆ, Σπανοχωρίου, Λουτρὰ Κατσαροῦ καὶ Σολακίου παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἐπιψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Σπηληὰ τοῦ δήμου Ἀμπελακίων (Λαρίσης) παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ χωρίον αὐτῶν ὑπαχθῇ εἰς τὸν δῆμον Νέσσωνος. Ὁ Κ. Ζησιμάκης παρακαλεῖ, ὅπως τὸ Δημόσιον εἰσπράξῃ φορολογικὰ τέλη ἀπὸ τοὺς κληρονόμους τοῦ Θών. Ὁ σύνδεσμος τῶν παντοπωλῶν Πατρῶν παρακαλεῖ, ὅπως ἡ κυριακὴ ἀργία καθιερωθῇ νομοθετικῶς καθ’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ δι’ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα πλὴν φαρμακείων καὶ ἑστιατορίων. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Τρικκάλων παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§28Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ἐργατικοῦ κέντρου Βόλου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι τώρα· μεθαύριον.

§30Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη αἰτήσεως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τήν. Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀντ. Καρτάλης περὶ ἐλαιοδεκάτης.

§32ΑΝΤ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐλαιοδεκάτης ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐν Βόλῳ συλλαλητηρίου. Ἐπειδὴ ὅμως σήμερον ἀφίκετο ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ συλλαλητηρίου, ὅπως συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θ’ ἀναμείνω νὰ ἴδω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συνεννοήσεως καὶ θὰ ὁμιλήσω εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τοπάλης.

§34Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἀναβάλλω καὶ ἐγώ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κασσαβέτης.

§36Α. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Καὶ ἐγώ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γάτσος.

§38Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἐπίσης.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαναρᾶς.

§40Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Βόλου συνελθόντες ἐν συλλαλητηρίῳ συνέταξαν καὶ ὑπέβαλον ψηφίσματα καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ τιμαλφεστέρου καὶ μοναδικοῦ προϊόντος των, τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε νομοσχέδιον, δι’ οὗ, ὡς νομίζει, προασπίζει τὰ συμφέροντα τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εὑρέθη ὡς συμφέρον καὶ προνοοῦν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν κατοίκων, οἵτινες διὰ τοῦτο ἐξεδήλωσαν καὶ ποιάν τινα ἐξέγερσιν ἐκ τῆς πικρίας αὑτῶν διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Εἶδον μετ’ ἀπορίας μετὰ τὰ τηλεγραφήματα τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ συλλαλητηρίου καὶ διαβεβαιώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ ὅτι σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀληθές, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ βεβαιώσῃ καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος ποίαν ἀπόφασιν ἔλαβε περὶ τῆς τύχης τοῦ προϊόντος τοῦ μοναδικοῦ καὶ τοῦ πολυτίμου, ἐφ’ οὗ στηρίζει τὴν εὐημερίαν της ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος. Ἐὰν δὲ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι ἐφαρμόζει τὸν μῦθον τοῦ σχολαστικοῦ, ὅστις ὡρκίσθη νὰ μὴ θελήσῃ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν θάλασσαν καὶ κολυμβήσῃ πρὶν ἢ μάθῃ νὰ κολυμβᾷ.

§41ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι μᾶλλον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀρχαίου σχολαστικοῦ· διότι τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐλαιοδεκάτης εἶναι καθαρῶς εὐεργετικὸν διὰ τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς, ἀφοῦ κατ’ αὐτὸ ἐν πρώτοις ἐκπίπτει ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν ἀπὸ 9% εἰς 8%, ἔπειτα δὲ δι’ ὡρισμένας ἐπαρχίας ἐπιτρέπεται νὰ βεβαιωθῇ καὶ εἰσπραχθῇ αὐτὸς ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς. Ἠθελήσαμεν δηλαδὴ οὕτω πως νὰ καθιερώσωμεν καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις τὸ σύστημα τῆς Ἑπτανήσου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀντὶ νὰ βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττηται ὁ φόρος ἐν τοῖς ἐλαιοτριβείοις ἢ κατὰ τὴν μεταφορὰν καὶ ἐναποθήκευσιν τῶν ἐλαίων, ὁπότε οὐκ ὀλίγαι καταχρήσεις γίνονται εἰς βάρος καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται αὐτὸς κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ὡς δασμός. Μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο κάλλιστα κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τοιαύτην φορολογίαν κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, εἶναι καὶ τὸ Πήλιον.

§42Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἡ τοπικὴ κατανάλωσις ἔμεινεν ἀφορολόγητος.

§43Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Καὶ ἡ Παρνασσὶς ἔχει παραγωγὴν καὶ ἡ Φθιῶτις.

§44ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ Πηλίου, ἀλλὰ καὶ περὶ πάσης ἄλλης ἐπαρχίας εὑρισκομένης ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας μὲ τὸ Πήλιον, ὥστε νὰ εἶναι εὔκολον νὰ ὑπαχθῇ καὶ αὐτὴ εἰς τοιαύτην φορολογίαν. Πῶς δὲ θὰ συμβαίνῃ τοῦτο; Ἐὰν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ δημοτικὰ συμβούλια μιᾶς ἐλαιοπαραγωγοῦ ἐπαρχίας ἐκδηλώσωσι τὴν εὐχὴν ἵνα ἀντικατασταθῇ ἐν αὐτῇ ὁ ἔγγειος φόρος, ὁ ἐν τῷ ἐλαιοτριβείῳ εἰσπραττόμενος, διὰ τοῦ εἰσπραττομένου κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ Ὑπουργεῖον εὕρῃ ὅτι συντρέχουσιν αἱ περιστάσεις, αἱ ἐπιτρέπουσαι τὴν τοιαύτην μεταβολήν. Ἔχομεν, Κύριοι, ἱκανὰς ἐλαιοφόρους ἐπαρχίας ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς Ἑπτανήσου. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἐπαρχίας μεσογείους εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτό. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου προβαίνομεν εἰς μίαν δοκιμαστικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τῆς Ἑπτανήσου, ἂν δ’ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς πεισθῶμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ εἰς πάσας τὰς ἐλαιοφόρους ἐπαρχίας, ἐπεκτείνομεν αὐτὸ πανταχοῦ. Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι εὐεργετικὸς διὰ τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς, ἀγνοῶ δὲ διὰ τίνας λόγους αὐτὸς ἐν Βόλῳ παρεξηγήθη. Ἐγὼ ὑποπτεύω ὅτι αἰτία τούτου εἶναι ἡ ἑξῆς. Ὅτε ἐξετέθη ἡ ἐνοικίασις τῆς ἐλαιοδεκάτης τοῦ Πηλίου εἰς δημοπρασίαν, προσηνέχθη μίσθωμα μόλις 260.000 δραχμῶν. Ἡμεῖς ὅμως εἴχομεν πληροφορίας ὅτι ἡ ἐσοδεία τοῦ ἐλαίου ἐφέτος εἶναι ἔκτακτος καὶ ὅτι αἱ 260.000 δρχ. δὲν ἀνταπεκρίνοντο πρὸς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον. Τούτου ἕνεκεν ἐσκέφθημεν νὰ προβῶμεν εἰς νέαν δημοπρασίαν κατὰ δήμους. Δυστυχῶς καὶ οὕτως ἐστάθη ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν ἀνωτέραν προσφοράν· διότι ὁ συνασπισμὸς τῶν ἐνοικιαστῶν ἐπεξετάθη εἰς ὅλους τοὺς δήμους τοῦ Πηλίου. Μολονότι ὁ ἐν Βόλῳ οἰκονομικὸς ἔφορος μᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι αἱ 260,000 δρχ. ἦσαν ἡ ἀνωτάτη προσφορὰ ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ γίνῃ, συνίστα δὲ νὰ σπεύσῃ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς ἔγκρισιν τῆς γενομένης δημοπρασίας, διότι ἄλλως ἐκινδύνευε τὸ Δημόσιον νὰ χάσῃ καὶ αὐτὸ τὸ ποσόν, οὐχ ἧττον ἡμεῖς καὶ πάλιν ἠκυρώσαμεν τὴν δημοπρασίαν, ἀπεστείλαμεν δὲ εἰς Βόλον ἕνα τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ διοργανώσῃ αὐτὸς τὴν εἴσπραξιν τῆς ἐλαιοδεκάτης εἰς λογαριασμόν του, ἐν ἀνάγκῃ δι’ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Ἔλαβον, Κύριοι, αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, διότι ἔχω ἀκριβεῖς πληροφορίας ὅτι ἡ ἐσοδεία τοῦ ἐλαίου ἐφέτος καὶ ἀλλαχοῦ, μάλιστα δ’ ἐν τῷ Πηλίῳ, εἶναι ἔκτακτος, ὅτι δὲ τὸ Δημόσιον δύναται νὰ εἰσπράξῃ τὸ ὑπερδιπλάσιον τῆς ἐπὶ δημοπρασίας γενομένης προσφορᾶς. Διὰ τοῦτο ὅμως ἐξετέθην εἰς δημοσιογραφικὰς ἐπιθέσεις διὰ τῶν ἐν Βόλῳ ἐφημερίδων, ἐμπνεομένας ὑπὸ συνησπισμένων ἐνοικιαστῶν τῆς ἐλαιοδεκάτης. Δι’ αὐτῶν κατηγοροῦμαι ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ἐπαγγέλλεται οἰκονομίας, ἐγὼ κατασπαταλῶ τὰ δημόσια χρήματα ἀποστέλλων οἰκονομικοὺς ἐπιθεωρητὰς εἰς Βόλον καὶ ἀναθέτων εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τῆς ἐλαιοδεκάτης ἐν τῷ Πηλίῳ. Ἐν τούτοις, ἅμα γνωσθεῖσα ἐκεῖ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἀπόφασίς μου, ἐπέφερε τὴν διάσπασιν τοῦ συνασπισμοῦ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ ἤδη ἤρξατο μεταξύ των ὁ διαγωνισμός, ἐξ οὗ ἐλπίζω νὰ ἐξασφαλίσω ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὡς 400.000 δρχ. Διὰ τοὺς λοιποὺς δήμους τοῦ Πηλίου ἔχει γίνει ἤδη ἡ δημοπρασία καὶ ἔχει κατακυρωθῆ αὐτή. Ἐναπέμενον δύο ἀκόμη δῆμοι, οἱ καὶ σπουδαιότεροι, δι’ οὓς ἔμελλε νὰ γίνῃ ἡ δημοπρασία τὴν παρελθοῦσαν Κυριακήν, ὅτε αἴφνης ὁ λαὸς τοῦ Πηλίου, καταδημοκοπηθεὶς ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, προέβη εἰς θορυβῶδες συλλαλητήριον, καθ’ ὃ ἀνέτρεψεν αὐτὸς τὴν Τράπεζαν καὶ ἐξεδίωξε ἐκ τοῦ τόπου τῆς δημοπρασίας τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον καὶ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ νομάρχου. Ἔχω, Κύριε, τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ λαὸς τοῦ Πηλίου ἐξαπατηθεὶς παρεσύρθη εἰς τὴν ἔκνομον αὐτὴν πρᾶξιν οὐχὶ βεβαίως ὑπὸ πολιτευομένων, ἀντιδρώντων οὕτω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς ὑπέθεσάν τινες, ἀλλ’ ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν ματαίωσιν τῆς δημοπρασίας. Τὴν πεποίθησίν μου ταύτην ἐνισχύει ἔτι μᾶλλον τὸ γεγονός, καθ’ ὃ ἐκ τῶν συμβάντων τῆς παρελθούσης Κυριακῆς λαβόντες ἀφορμὴν ἔσπευσαν νὰ διαμαρτυρηθῶσι τηλεγραφικῶς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ ἐκεῖνοι, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὁποίων κατεκυρώθη ἤδη ἡ δημοπρασία. Ὄχι· δὲν εἶναι αὐθόρμητον τὸ κίνημα τοῦ λαοῦ τοῦ Πηλίου. Οὗτος παρεσύρθη βεβαίως εἰς αὐτὸ κατ’ ἀκολουθίαν κακῶν εἰσηγήσεων ἐκείνων, οἵτινες ἤλπισαν οὕτω πως νὰ σφετερισθῶσιν ἑκατοστύας ὅλας χιλ. δρχ. τοῦ Δημοσίου. Ὁ λαὸς τοῦ Πηλίου, λαμβάνων γνῶσιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, θὰ πεισθῇ, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι αὐτὸ εἶναι εὐεργετικὸν καὶ διὰ πάντα ἄλλον καὶ διὰ τὸν ἐλαιοπαραγωγόν, μάλιστα δὲ δι’ αὐτόν, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ δι’ οὓς ἐλπίζω νὰ συμφωνήσῃ αὕτη μετ’ ἐμοῦ ὅτι πρέπει αὐτὸ ν’ ἀναγραφῇ ἐκ τῶν πρώτων εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ προκαλέσῃ ἴσως πολλὰς συζητήσεις, ἀφοῦ ἔχει ἤδη ἐπεξεργασθῆ αὐτὸ ἐπιτροπή, ἀπαρτιζομένη ἐκ Βουλευτῶν πασῶν σχεδὸν τῶν ἐλαιοφόρων ἐπαρχιῶν συνελθοῦσα ἐπὶ τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μ’ εὗρε πρόθυμον ν’ ἀποδεχθῶ πᾶσαν τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου ὀρθὴν καὶ δικαίαν. Μετὰ τὴν τοιαύτην ἐπεξεργασίαν ἐνόμισα ὅτι εἴχομεν ἤδη προσορμισθῆ εἰς λιμένα, ὅτε ἐπῆλθεν ἡ ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ τοῦ Πηλίου κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Μετὰ τὰς δοθείσας ὅμως σήμερον ἐξηγήσεις ἐλπίζω νὰ πεισθῶσι καὶ αὐτοὶ καὶ πάντες οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ τῆς Ἑλλάδος ὅτι ζητοῦμεν οὕτω πως οὐχὶ νὰ χειροτερεύσωμεν, ἀλλὰ νὰ βελτιώσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν θέσιν των. Ἂν τὴν γνώμην ταύτην ἔχῃ καὶ ἡ Βουλή, τότε δυνάμεθα ν’ ἀναγράψωμεν τὸ νομοσχέδιον μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§46Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ μὲ ὅλην τὴν ἔντασιν τῆς φωνῆς μου διὰ τὸ μέγα ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέδωκε κατὰ τοῦ λαοῦ τοῦ Βόλου. Εἶναι δὲ ἀδίκημα καὶ ὁ ὑπαινιγμὸς ὅτι ἡ ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ τοῦ Βόλου ὀφείλεται εἰς ἐπιτηδείους ἐνοικιαστὰς καὶ ἐργολάβους. Εἶναι ὕβρις κατὰ τοῦ νομοταγοῦς λαοῦ τοῦ Βόλου, ὅστις ἀνέκαθεν ἓν καὶ μόνον μέλημα ἔχει, πῶς νὰ φαίνηται συνεπὴς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις του ἀπέναντι τοῦ Κράτους καὶ τῆς Πολιτείας. Εἶναι δὲ μοναδικὸν τὸ φαινόμενον λαοῦ, ὅστις, ἐνῷ ὑπέστη ἀγογγύστως ὅλα τὰ βάρη καὶ τὰς θυσίας καὶ τοὺς φόρους τοὺς δυσβαστάκτους, ἠθέλησε καὶ αὐτὸς ἐν ἔτει σωτηρίῳ 1909 ἐν εἰρήνῃ καὶ ὁμονοίᾳ, φέρων μάλιστα καὶ τὸ σύμβολον τῆς εἰρήνης, κλάδον ἐλαίας, νὰ διαδηλώσῃ τὰ φρονήματά του καὶ νὰ ἐκφράσῃ τὸν πόνον του διὰ τὴν καταθλιπτικὴν φορολογίαν τῆς ἐλαιοδεκάτης. Καὶ ἐνῷ κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτήν, καθ’ ἣν ζήτημα εἶναι ἂν ἵσταταί τι ὀρθὸν εἰς τοὺς πόδας του, εὑρέθη λαὸς ἐπὶ τοσοῦτον νομοταγής, ὥστε νὰ ἐκφράσῃ τόσον εἰρηνικῶς τὰ αἰσθήματά του καὶ τοὺς φόβους του, βλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ θέλῃ ἀμειλίκτως νὰ καταδιώξῃ τὴν μικροεξέγερσιν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, ἐνῷ ἄλλαι ἐξεγέρσεις πραγματικαὶ ἔμειναν ἀκαταδίωκτοι. Ἡ ἐξέγερσις αὕτη δὲν ἦτο παρὰ ἁπλῆ διαδήλωσις εἰρηνική. Καὶ ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ αὐστηρότητα ἐναντίον τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ἀποστέλλουσα στρατὸν ἵνα καταλάβῃ τὴν πόλιν ὁλόκληρον καὶ διατάττουσα τὰς Ἀρχὰς ἐκεῖ νὰ ἐκδώσωσιν ἐντάλματα καὶ συλλάβωσι διαφόρους ἐξέχοντας πολίτας καὶ νὰ ἐφαρμόσωσιν ὅλα τὰ δρακόντεια μέτρα κατὰ τῆς εἰρηνικωτάτης διαδηλώσεως, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ λαοῦ ἐκείνου. Ὡς νὰ μὴ ἤρκουν δὲ ταῦτα, ἠκούσαμεν εἰς ἐπίμετρον σήμερον ὅτι ὁ λαὸς ἐκεῖνος ἐγένετο ὄργανον ἐργολάβων καὶ τυχοδιωκτῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἐγὼ ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ τί σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις συνήθισε νὰ ὑπεκφεύγῃ τελευταῖον ὅλα τὰ ζητήματα, ἀπαντᾷ μὲ ὑπεκφυγὰς καὶ λέγει ὅτι ἔχει ὑποβάλει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι εὐεργετικὸν καὶ διὰ τὸ Πήλιον καὶ δι’ ἄλλας ἐλαιοφόρους ἐπαρχίας, ἐνῷ δὲν εἶναι παρὰ ἀδικώτατον, ἐξ οὗ καὶ ἐξηγέρθη ὁ λαὸς τοῦ Πηλίου κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ δὲ λαὸς τοῦ Βόλου δὲν ἐξηγέρθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς φορολογίας τῆς ἐλαιοδεκάτης· ἐν μέρει μόνον ἐξηγέρθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀντὶ ἀσφαλείας τὸ νομοσχέδιον θ’ ἀποβῇ πρόξενον βλάβης εἰς τὸ Πήλιον, καθόσον ὁ φόρος ἐλαττοῦται μὲν κατὰ 1%, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται καὶ 2% ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν μεταφερομένων ἐλαιῶν. Γίνεται οὕτως 11%, ἐνῷ οἱ κάτοικοι ἐπλήρωνον μόνον 9%. Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καταθλιπτικὴ εἰς τὸν λαὸν τοῦ Βόλου.

§47Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἓν μέτρον διὰ τὴν μίαν ἐπαρχίαν καὶ ἄλλο διὰ τὴν ἄλλην.

§48Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθές, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαμφισβητήσω τὴν γνώμην του, ὅτι συνεφώνησε μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀληθές, βεβαίως ἐγὼ τοὐλάχιστον ὀφείλω ἀφ’ ἑνὸς μὲν ν’ ἀναιρέσω ὅσα εἶπον καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι εἶναι σύμφωνος μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας ἐλάβομεν γνῶσιν, ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ, κατ’ ἐμὲ δὲν ἤθελεν ὑπάρξει ἔργον, τὸ ὁποῖον νὰ προυκάλει μεγαλειτέραν τὴν εὐγνωμοσύνην ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐδίστασε καὶ διστάζει νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος λοιπὸν αὐτοῦ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς ν’ ἀπαντήσῃ ἂν αἱ ἰδέαι αὐτοῦ συνταυτίζονται πρὸς τὰς ἰδέας τῆς ἐπιτροπῆς ἢ ὄχι.

§49ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς μοὶ ἔκαμαν τὴν τιμὴν νὰ συνεδριάσωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσωσιν ἂν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως συνετάχθη ὑπὸ τοῦ κυρίου εἰσηγητοῦ αὐτῆς, συμφωνεῖ ἐν πᾶσι πρὸς τὰς ἰδέας μου. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου εἶναι εἰς τοῦτο ὁ ἁρμοδιώτερος παντὸς ἄλλου μέλους τῆς ἐπιτροπῆς.

§50Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Βεβαιότατα εἶναι ἀληθές.

§51Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐγὼ βλέπω τὴν ἔκθεσιν· δὲν γνωρίζω τὰ παρασκήνια.

§52Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ παρασκηνίων· πρόκειται περὶ συνεδριάσεως ἐπισήμου εἰς ἐπιτροπήν.

§53ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἦτο παρὼν καὶ ὁ εἰσηγητὴς κ. Καρτάλης. Ὡς ἐκ περισσοῦ δέ, Κύριοι, δηλῶ ὅτι εἶμαι προθυμότατος ν’ ἀποδεχθῶ καὶ πᾶσαν ἄλλην ὀρθὴν καὶ δικαίαν τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου, προταθησομένην κατὰ τὴν συζήτησίν του ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς.

§54Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι ν’ ἀναγραφῇ ἐκ τῶν πρώτων.

§55Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Νὰ τὸ φέρητε, κύριε Ὑπουργέ, καὶ εἴμεθα σύμφωνοι.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Αἰγιαλείδης ἔχει τὸν λόγον.

§57Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κουμουνδοῦρος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου περὶ μεταναστεύσεως.

§59ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ λαμπρὰ ἀνάπτυξις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, μὲ ἀπαλλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτὰ καὶ ὑποστηρίξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοὺς λόγους τούτους. Περιορίζομαι μόνον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὅπως ὡς οἷόν τε τάχιον μεριμνήσωσιν ὄχι μόνον νὰ ἀναγραφῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἀλλὰ καὶ νὰ προταχθῇ· διότι πρέπει νὰ γνωσθῇ ἐφάπαξ ὅτι οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἡ Βουλὴ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνεχθῶσι τοιαύτας συμπαιγνίας ἀτόμων πρὸ βλάβην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§60Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς Κυβερνήσεως θὰ προβῶσιν εἰς δήλωσίν τινα ἐπὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων, ἵνα μὴ ἀναγκασθῶ καὶ ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§62Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅ,τι ἡ Κυβέρνησις συμμερίζεται τὰς γνώμας, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν, ἀπόδειξις τρανοτάτη εἶναι ὅτι ὑπέβαλε περὶ τοῦ θέματος τούτου νομοσχέδιον· ἀλλ’ εὐθὺς μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐγεννήθησαν μεγάλοι φόβοι, μάλιστα ἐν Πάτραις ἐξηγέρθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπίσης καὶ ἐν Καλάμαις. Τὰς ἀντιρρήσεις τῶν πόλεων τούτων, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ καὶ ἐλπίζει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὥστε αἱ διατυπωθεῖσαι εὐχαὶ τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων νὰ μὴ παραβλαφθῶσι. Βεβαίως ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν κατηγορίαν ὅτι οἱ πληθυσμοὶ τῶν ῥηθεισῶν πόλεων ἐξηγέρθησαν τῇ ὑποδείξει ξένων ἑταιρειῶν, διότι οὐδεμίαν ἔχομεν ἀπόδειξιν.

§63Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Οἱ πληθυσμοὶ τῶν πόλεων αὐτῶν ἐξηγέρθησαν, διότι παρεστάθη εἰς αὐτοὺς ὅτι ἀποκλείεται ὁ λιμὴν τῶν Καλαμῶν καὶ ὁ λιμὴν τῶν Πατρῶν ὡς λιμὴν ἀναχωρήσεως τῶν μεταναστῶν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον περὶ τοῦ τροχιοδρόμου Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων.

§65Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις, κ. Πρόεδρε, θ’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μεριμνήσῃ ὅπως γίνῃ ὁ σύνδεσμος τῆς γραμμῆς τῆς ὁδοῦ Ἀχαρνῶν–Ἁγίου Μελετίου καθὼς καὶ τῆς γραμμῆς Βοτανικοῦ κήπου, διότι ἐνῷ κατεσκευάσθη ἡ γραμμὴ ἔνθεν καὶ ἔνθεν ἐλλείπει ὁ σύνδεσμος.

§66Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι ἐν γνώσει τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως διετυπώθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐγὼ ἀπηύθυνα δριμυτάτας παρατηρήσεις εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ χθὲς ἀκόμη, δὲν μένει δὲ ἢ νὰ τιμωρήσω αὐτὴν διὰ προστίμου, ἐὰν δὲν συμμορφωθῇ ταχέως πρὸς τὸν νόμον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον περὶ ὑποβολῆς νομοσχεδίου φυλακῆς τῶν κληρικῶν.

§68Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ. κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου καὶ μοναστηρίων εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὁρισθῶσι μία ἢ μᾶλλον δύο Μοναί, αἱ ὁποῖαι νὰ χρησιμεύσωσιν ἀποκλειστικῶς ὡς φυλακαὶ διὰ τοὺς ὑπὸ τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν ἐπισκοπικῶν δικαστηρίων τιμωρουμένους κληρικούς, διότι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ νῦν, νὰ στέλλωνται οὗτοι εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν εἰς τὰ διάφορα μοναστήρια τοῦ Κράτους καὶ κακοὶ αὐτοὶ κατὰ πλάσμα θεωρούμενοι νὰ γίνωνται ἀφορμὴ νὰ διαταράσσωνται καὶ ἄλλαι Μοναί, εἶναι κάκιστον. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀκούων τὴν παράκλησίν μου θὰ φροντίσῃ νὰ ὑποβληθῇ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐνεργείας τῆς ψηφοφορίας ἐν τοῖς ἱεροῖς ναοῖς τοῦ Κράτους.

§70Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ εἵμαρτο, κύριε Πρόεδρε, τινὲς προτάσεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ ὑποβάλω, νὰ συσσωρευθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν, περιορίζομαι εἰς βραχυτάτην ἀνακοίνωσιν αὐτῶν. Ὁ κ. Πρόοδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς Βουλευτὴς ἄλλοτε ὡμίλησε περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐνεργείας τῆς ψηφοφορίας ἐν τοῖς ἱεροῖς ναοῖς τοῦ Κράτους, νομίζω δ’ ὅτι καὶ νομοσχέδιον εἶχεν ὑποβάλει τότε. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τοῦ νὰ εἶναι αὐτὸς καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νομίζω ὅτι δύναται τώρα νὰ νομοθετήσῃ· διότι πάντες γνωρίζομεν πόσον εἶναι κακὸν καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους τελεῖται ἡ ψηφοφορία ἐν τοῖς ἱεροῖς ναοῖς.

§71Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθὰ καὶ ἀληθῆ· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὴν γνώμην ταύτην. Κατὰ τὰ κρατοῦντα ὡς ἐκλογικὰ τμήματα χρησιμοποιοῦνται τὰ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχουσι δημοτικὰ σχολεῖα οἱ ναοί. Ἑτοιμάζεται νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ οὐχὶ ἐντὸς πολλῶν ἡμερῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεκτείνεται ἡ διάταξις, ὥστε πλὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων εἰς τὰς πόλεις πρὸ πάντων καὶ ἄλλα δημόσια καταστήματα νὰ χρησιμοποιῶνται ὡς ἐκλογικὰ τμήματα. Θέλει δ’ ἐπιτραπῆ μόνον ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ νὰ γίνηται χρῆσις τῶν ναῶν. Οὕτω θ’ ἀπαλλαγῶμεν κατὰ πολὺ τῆς ἀσχημίας.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαϊωάννου ἔχει τὸν λόγον ἐπί τινος ψηφίσματος τοῦ δήμου Παμφείας καὶ τῶν πέριξ δήμων.

§73Ν. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε χθές, τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Παμφείας καὶ τῶν ἄλλων ἀπηυθύνθη τοιοῦτον τηλεγράφημα καὶ πρὸς ἐμέ. Οἱ συμπολῖταί μου λαβόντες γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ σχολείου των καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσυρθῇ, ὥστε τὸ σχολεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀριθμεῖ ὑπὲρ τοὺς 100 μαθητάς, νὰ μὴ καταργηθῇ. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ λόγοι ἱστορικοὶ ἀκόμη ἐν Κεφαλοβρύσῳ, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσιν ὅπως τὸ σχολεῖον τοῦτο παραμείνῃ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τοὐλάχιστον μὴ ἐπέλθῃ ἡ κατάργησις τοῦ σχολείου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν ψηφίσματος καὶ τηλεγραφήματος τοῦ λαοῦ Μανωλάδος.

§75Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προχθὲς ἔλαβον τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς τῶν κατοίκων τῶν δήμων Δύμης καὶ Βουπρασίων, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ καθίστων γνωστὰ τὰ ἑξῆς: ὅτι κατὰ τὴν 8 Ὀκτωβρίου συνεκροτήθη συλλαλητήριον ἐν Μανωλάδι καὶ συνετάχθη ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ νεωτέρου τηλεγραφήματος ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη κατὰ τὴν 30 Ὀκτωβρίου κατέστησεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς Βουλευτὰς Πατρῶν, νομίζω, γνωστὴν τὴν μὴ ἀνακοίνωσιν τοῦ ψηφίσματος ὑπὸ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, καὶ ἐζήτησε νὰ μεσολαβήσωσιν οἱ εἰρημένοι Βουλευταί, ἵνα δοθῇ ἐπὶ τέλους ἀπάντησις τις εἰς τὴν δικαίαν ἀπαίτησιν, τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ἐν τῷ ψηφίσματι ὑπὸ τῶν κατοίκων Μανωλάδος. Ἀποφεύγω ἢ μᾶλλον δὲν ἀνήκει εἰς ἐμὲ νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἀνεκοινώθη τὸ ψήφισμα καὶ τὸ τηλεγράφημα, ὡς ἐπίσης καὶ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι δὲν ἐποιήσαντο λόγον ὑπὲρ τῶν δικαίων τῶν κατοίκων ἐκείνων· ἀλλὰ διὰ βραχέων εἶμαι ὑποχρεωμένος, κατόπιν τοῦ πρὸς ἐμὲ τηλεγραφήματος, νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῶν κατοίκων Μανωλάδος. Ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε γινώσκομεν ἡ δωρεὰ ἡ γενομένη εἰς τὸν Διάδοχον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ μακαρίτου Τρικούπη φαίνεται ἀποτυχοῦσα. Ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ δωρεὰ αὕτη, οὐδόλως σχεδὸν ἐπετεύχθη, διότι οὔτε βελτίωσις τῆς καλλιεργείας ἐγένετο ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, οὔτε βελτίωσις τῆς τύχης τῶν κατοίκων αὐτῆς καὶ πρόοδος ἐν γένει εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτῶν, οὐδὲ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας ἐγένετο, οὐδ’ ἕτερόν τι ἄξιον λόγου. Πρὸς τούτοις ὑφίστανται πολλὰ οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων ὑπὸ τῶν ἐντεταλμένων τὴν εἴσπραξιν τῶν διαφόρων ἐσόδων τοῦ κτήματος καὶ ἐπὶ πλέον καταναλίσκεται δύναμις μεγάλη, 80 καὶ πλέον χωροφυλάκων, διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην, πάντη ἀναρμοδίων. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἐκτελοῦσι καὶ ἔργα δασοφύλακος ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καταπιέζουσι διὰ μέσων ἥκιστα καταλλήλων εἰς ὄργανα τῆς ἐξουσίας τοὺς κατοίκους διαφοροτρόπως. Δύναται ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονα τῶν κατοίκων τούτων, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς θεμελιώδεις ἀρχάς, τὰς ὁποίας ὀφείλει ν’ ἀκολουθῇ, ἀναλαβοῦσα τὸ ἔργον τῆς ἀνορθώσεως τῶν παρ’ ἡμῖν πραγμάτων καὶ τῆς ἀνακουφίσεως τῶν τάξεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν διαφόρων βαρῶν καὶ πιέσεων ἐν τῷ μέτρῳ πάντοτε τοῦ ἐφικτοῦ, ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν σοβαρῶς τὸ ὑπόμνημα τοῦτο καὶ νὰ ἐνεργήσῃ πᾶν τὸ ἐπ’ αὐτῇ, ὅπως ἡ δωρεὰ αὕτη μὴ ἐξακολουθῇ ὑπὸ τὸν αὐτὸν τύπον ὑφισταμένη, δηλαδὴ ὁ Διάδοχος, πρὸ πάντων τῶν κατῳκημένων μερῶν. Ὡς πρὸς τὰ ἰχθυοτροφεῖα δύναται νὰ ἐξακολουθῇ νὰ νέμηται ταῦτα· ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς κατῳκημένους τόπους τὸ σύστημα τοῦτο τῆς δουλοπαροικίας εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικόν, αὐτόχρημα δὲ καὶ ἀναχρονισμὸς διὰ τὸν αἰῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον ζῶμεν, παρεμφερὲς πρὸς τὸ ἐν Θεσσαλίᾳ σύστημα δουλοπαροικίας, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε μὲν μέτρα πρόχειρα, ἀλλὰ τέλος πάντων νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ψήφισμα καὶ τὸ τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Λιανωλάδος. Δύναται νὰ ἐξετάσῃ τὰς προσόδους, τὰς ὁποίας τὸ κτῆμα τοῦτο ἀποδίδει. Κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν, οἱ ὁποῖοι διέτριψαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν ἀνέρχεται πλέον τῶν 120–130 χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις, ἀπελευθεροῦσα τοὺς δουλοπαροίκους ἐκείνους, ν’ ἀντικαταστήσῃ τὴν προικοδότησιν ταύτην, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν Α. Υ. τὸν Διάδοχον ἐν στιγμαῖς, καθ’ ἃς ἡ τότε Κυβέρνησις τοῦ μακαρίτου Τρικούπη ἢ ὁ ἴδιος ὁ μακαρίτης Τρικούπης διετέλει εἰς τρυφερὰς σχέσεις μετὰ τῆς Αὐλῆς, πάντοτε σχετικὰς μὲ τὰ ζητήματα τῆς ὑψηλῆς συναλλαγῆς, τὴν ὁποίαν ἴσως νομίζουσιν οἱ περισσότεροι ἁπλοϊκοὶ ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ χθεσινοῦ νόμου περὶ εὐρείας περιφερείας κατωρθώσαμεν νὰ πατάξωμεν, ἐν τοιαύταις, λέγω, στιγμαῖς ἢ ἐξ ἄλλων λόγων, τοὺς ὁποίους ἡ τότε Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὡς δυναμένους νὰ δικαιολογήσωσι τὴν πρᾶξιν ταύτην. Πάντως εἰς τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας νῦν εὑρισκόμεθα, εἰς τὴν σταδιοδρομίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἅπαν τὸ ἔθνος ἐννοεῖ νὰ εἰσέλθωμεν, εἰς τὰς στιγμὰς ταύτας, καθ’ ἃς αἱ λαϊκαὶ τάξεις δικαίως ἄρχονται αἰτοῦσαι τὰ δίκαια αὐτῶν τὰ ἀπαράβατα καὶ τὴν ἀνακούφισιν ἀπὸ τῶν δεινῶν, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ὑπὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε φαίνεται ἀποτυχόν, λαμβάνουσα, λέγω, ἡ Κυβέρνησις πάντα ταῦτα ὑπ’ ὄψιν δύναται δι’ ἐτησίας δωρεᾶς, ἐφ’ ἱκανὸν διάστημα ἐτῶν, χιλιάδων τινῶν δραχμῶν εἰς τὴν Α. Ὑψηλότητα ν’ ἀπελευθερώσῃ τοὺς κατοίκους ἐκείνους, καὶ οὕτω νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς δωρεᾶς, τὸ ὁποῖον, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς, ἀπεφασίσθη ἄλλοτε νὰ δωρηθῇ εἰς τὴν Α. Ὑψηλότητα, διὰ τὴν προικοδότησιν τοῦ ὁποίου κτήματος, ἂν αὕτη εἶναι μόνιμος ἢ οὔ, ἂν ἐπετρέπετο νὰ γίνῃ, μόνη ἡ Ἱστορία θὰ κρίνῃ.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λέκας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ἰδιοκτητῶν οἰκοπέδων τῆς λεωφόρου Συγγροῦ.

§77Θ. ΛΕΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθησαν παράπονα ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τῆς λεωφόρου Συγγροῦ, καὶ ἐν τούτοις οὐδόλως τὰ παράπονα ταῦτα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ εὑρέθησαν διὰ τοῦτο εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ πάλιν νὰ ζητήσωσι τὴν ἐπέμβασιν τῆς Βουλῆς. Κατὰ Μάϊον τοῦ 1908 ἐξέδωκεν ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ λεωφόρος Συγγροῦ ἐκτεινομένη μέχρι Φαλήρου κατ’ ἔκτασιν περιλαμβάνεται εἰς τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, ταυτοχρόνως δὲ διατάσσεται ἡ διαπλάτυνσις τῆς ὁδοῦ ταύτης εἰς 64 μέτρα, ἤτοι ἀνὰ 18 μέτρα περιπλέον ἑκατέρωθεν. Φυσικὸν εἶναι ὅτι διὰ τῆς ἐργασίας αὐτῆς οὐ μόνον καταστρέφονται τὰ κτήματα αὐτῶν, ἀλλὰ συγχρόνως συμφώνως μὲ τὸν νόμον δὲν δικαιοῦνται καὶ εἰς ἀποζημίωσιν, καθόσον, διὰ νὰ ἀποζημιωθῶσι, θὰ ἀποζημιωθῶσιν ἐκ μέρους τῶν παροδίων, ἀλλὰ παρόδιοι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν εἶναι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, ἀκριβῶς δὲ τοῦτο ἐγένετο ἵνα δημευθῶσι τὰ κτήματα αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἵνα μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἢ νὰ καταργήσῃ τὸ Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ἡ διαπλάτυνσις τῆς ὁδοῦ εἰς 64 μέτρα, ἢ νὰ προβῇ εἰς ἀποζημίωσιν τῶν καταλαμβανομένων κτημάτων λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης.

§78Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ μελετήσω τὴν ὑπόθεσιν καὶ θ’ ἀπαντήσω.

§79Θ. ΛΕΚΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαίως δὲν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ ἀμέσως. Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς τὸν ἐφαρμόζετε μόνον εἰς τοὺς Βουλευτάς, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἔχομεν κάμει τόσας ἐπερωτήσεις, ἂν καὶ παρῆλθε τόσον χρονικὸν διάστημα, εἰσέτι δὲν ἀπήντησαν. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε καὶ μέτρα καὶ κατὰ τῶν κ. Ὑπουργῶν.

§80Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι μικρὰν παρέμβασιν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Σκοπὸς τοῦ νέου Κανονισμοῦ ἦτο, ὅπως οἱ Ὑπουργοί, λαμβάνοντες γνῶσιν τῶν ἀναγεγραμμένων ἐπερωτήσεων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ὁπωσδήποτε εἶναι πάντοτε παρεσκευασμένοι κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἵνα δίδωσι τὴν ἀναγκαίαν ἀπάντησιν, διὰ νὰ παρέρχηται χρόνος καὶ ἐπανερχώμεθα εἰς τὸ αὐτὸ θέμα κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν. Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ νέου Κανονισμοῦ. Ταῦτα ἐν παρόδῳ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῶν ἐχόντων κτήματα παρόδια εἰς τὴν λεωφόρον Συγγροῦ, διότι ἐδῶ πρόκειται περὶ κακοῦ προηγουμένου, κακὸν δὲ προηγούμενον ὑπῆρξε τὸ Βασ. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου κατόπιν δημοψηφίσματος ἡ ὁδὸς αὕτη περιελήφθη ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς πόλεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο σφαλερόν, καθόσον ἡ ὁδὸς αὕτη, ἐφ’ ὅσον ἐκτείνεται πέρα τῆς γεφύρας τοῦ Ἰλισσοῦ, εἶναι πάντως ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Ἤδη οἱ κάτοικοι οὗτοι ἔχουσιν ἀπόλυτον δίκαιον, διότι, ἂν νομικῶς δὲν εἶναι τὸ δίκαιον ὑπὲρ αὐτῶν, τὸ πρᾶγμα ὅμως εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν, διότι ἡ κατάληψις τῶν κτημάτων αὐτῶν διὰ τῆς διαπλατύνσεως τῆς ὁδοῦ, ἡ ὁποία μέλλει νὰ εὐρυνθῇ, ἀποτελεῖ αὐτόχρημα δήμευσιν τῶν κτημάτων αὐτῶν. Εἶναι σοβαρώτατον τὸ ζήτημα, δύναται δὲ κάλλιστα νὰ λυθῇ διὰ περιορισμοῦ τῆς ὁδοῦ εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται νῦν, τῶν 28 μέτρων. Ἡ κυκλοφορία δὲν εἶναι τόσον μεγάλη εἰς τὴν ὁδὸν ταύτην, οὔτε καὶ ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν περικλείει πρὸς τὸ παρὸν τόσας χιλιάδας κατοίκων, οὔτε θὰ μετρήσῃ, οὔτε ἡ κυκλοφορία ἡ γινομένη χάριν ἀναψυχῆς, Κύριοι, εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἀπαιτῇ ἔκτασιν 64 μέτρων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν παρατηρεῖται οὔτε εἰς τὰς μεγαλειτέρας λεωφόρους τῆς Εὐρώπης. Ἀλλ’ ἐν παρόδῳ λέγω ὅτι οἱ κάτοικοι αὐτοί, ἀνενεχθέντες εἰς ἐμέ, μοὶ εἶπον ὅτι ἀνηνέχθησαν καὶ ἀλλαχοῦ, ὑποβαλόντες τὰ παράπονα αὐτῶν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς λειτουργὸν ἀνώτερον τῆς Κυβερνήσεως, ἔλαβον δὲ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι «δὲν χωροῦν τὰ αὐτοκίνητα νὰ περάσουν καὶ συνεπῶς πρέπει ἡ ὁδὸς ν’ ἀνοίξῃ»! Ἐὰν πρόκειται χάριν τῶν αὐτοκινήτων νὰ γίνῃ ἡ λεωφόρος αὕτη 64 μέτρων εἰς βάρος τῶν δυστυχῶν παροδίων κατοίκων, τότε ἂς γίνῃ!

§81Θ. ΛΕΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν πρὶν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζώης ἔχει τὸν λόγον περὶ τῶν νομοσχεδίων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§83Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ἐξηγέρθη καὶ αὐτὸς κατὰ τῶν νομοσχεδίων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ συνελθὼν εἰς συλλαλητήριον προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν ψηφίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου μὲ ἐξουσιοδοτεῖ εἰδικῶς ὅπως διαμαρτυρηθῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ παρακαλέσω τὴν μὲν Κυβέρνησιν ν’ ἀποσύρῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα, τὴν δὲ Βουλὴν νὰ μὴ τὰ ψηφίσῃ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐπιμείνει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῶν. Σχετικὴν ἀναφορὰν μετὰ τοῦ ψηφίσματος παραδίδω ὑμῖν, κύριε Πρόεδρε, ὁμοίαν δὲ καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπίσης, κύριε Πρόεδρε, ὁ σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις ἰδιοκτητῶν μὲ παρεκάλεσε νὰ σᾶς παραδώσω ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας κατόπιν ἐξεγέρσεως τῶν ἰδιοκτητῶν οἰκοπέδων διαμαρτύρεται διὰ τὴν κοινολογηθεῖσαν ὑποβολὴν νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων, τὴν ὁποίαν ἀναφορὰν καὶ ὑποβάλλω.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντικανονικόν· ἔπρεπε νὰ μὲ εἰδοποιήσητε διὰ τὸ δεύτερον.

§85Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἔχετε δίκαιον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν. Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ͵ΓΡΙʹ (3110) νόμου τῆς 28 Μαΐου 1906. Εἴχομεν μείνει εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου. Λοιπόν: Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§87Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ χαρίσῃ πρὸς στιγμὴν τὴν προσοχήν του. Ὑπάρχει τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 3, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι: «Ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ κριθεὶς ὡς μὴ κεκτημένος τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, δὲν δύναται ν’ ἀναλάβῃ διοίκησιν Μεραρχίας καὶ Ταξιαρχίας» Ἀναμφισβητήτως τὸ ἄρθρον εἶναι ὀρθὸν καὶ καταλύει μίαν κατάστασιν ἔκτροπον, ἡ ὁποία ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἢ μᾶλλον συνεχῶς, ἐφαρμόζεται, κατάστασιν καθ’ ἣν οἱ μὴ κρινόμενοι προβιβάσιμοι ἐνασκοῦσι τὴν διοίκησιν τοῦ βαθμοῦ, δι’ ὃν δὲν κρίνονται προβιβάσιμοι. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ μεταρρυθμισθῇ ἡ διάταξις αὕτη γενικώτερον. Διατί τάχα ὁ συνταγματάρχης ὁ μὴ κρινόμενος ὡς προβιβάσιμος διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ Ὑποστρατήγου νὰ μὴ δύναται ν’ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν Μεραρχίας καὶ Ταξιαρχίας, καὶ ὁ Ἀντισυνταγματάρχης ὁ μὴ κρινόμενος προβιβάσιμος διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ Συνταγματάρχου νὰ δύναται ν’ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν Συντάγματος; Προτείνω λοιπὸν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ κριθεὶς ὡς μὴ κεκτημένος τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα δὲν δύναται νὰ ἐνασκήσῃ τὴν προσήκουσαν τῷ ἀμέσως ἀνωτέρῳ βαθμῷ διοίκησιν». Οὕτω γενικεύεται ἡ διάταξις καὶ καθίσταται ὀρθοτέρα, διότι περιλαμβάνει πᾶσαν διοίκησιν. Εἶναι δ’ ἀναγκαία κατ’ ἐμὲ ἡ διάταξις αὕτη, καθόσον ὁ στρατὸς ἡμῶν εἶναι μικρὸς καὶ τὰ ἐδάφη, ἐφ’ ὧν καλεῖται εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν ν’ ἀγωνισθῇ, εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε εὑρισκόμεθα συχνάκις εἰς τὴν περίπτωσιν ἀγώνων κατὰ συντάγματα, εἶναι δὲ ἥκιστα ἀκίνδυνον νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν διοίκησιν ταύτην ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως εἰς Ἀντισυνταγματάρχας κριθέντας στασίμους διὰ τὴν διοίκησιν συντάγματος. Διὰ τοῦτο θεωρῶ ὅτι ἡ γενίκευσις τῆς διατάξεως ταύτης καθίσταται ἀναγκαία.

§88Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἀποκρούω κατ’ ἀρχὴν τὴν τροπολογίαν, διότι βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἀφοῦ κρίνεται ὡς μὴ κεκτημένος τὰ προσόντα τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, νὰ λαμβάνῃ τὴν διοίκησιν. Ἡ διάταξις δ’ αὕτη, ὅπως προτείνει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὑπῆρχεν εἰς Β. Διάταγμα· ἀλλ’ ὑπῆρξαν τοσαῦται δυσχέρειαι ἐν τῇ πρακτικῇ, ὥστε κατηργήθη, διότι συνέβαινον καθ’ ἑκάστην ἀναπληρώσεις ἐλλειπόντων διὰ τὰς ὁποίας δὲν ὑπῆρχον οἱ ἀπαιτούμενοι βαθμοὶ καὶ ἔμενον τὰ συντάγματα ἄνευ διοικήσεων. Ἠναγκάσθησαν λοιπὸν ἕνεκα πρακτικῶν δυσχερειῶν νὰ καταργήσωσι ταύτην. Ἐγὼ μάλιστα εἶχον προτείνει αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἑπομένως θεωρῶ ἀρκετὸν νὰ ἐξασφαλισθῶσιν αἱ διοικήσεις τῶν ἀνωτέρων μονάδων ἀπὸ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὰ προσόντα, καθόσον προκειμένου περὶ διοικήσεως συντάγματος καὶ ἂν ὑποτεθῇ ἐπὶ τέλους, ὅτι ὁ ἀντισυνταγματάρχης δὲν ἔχει τὰ προσόντα ν’ ἀναλάβῃ νομίμως τὴν διοίκησιν, εἶναι ὀλιγωτέρα ἡ βλάβη, διότι ἐφεξῆς δὲν θὰ ἐνεργήσῃ ὁ στρατὸς διὰ συνταγμάτων, καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργήσῃ διὰ μονίμων συνταγμάτων παρὰ εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις, καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ θ’ ἀναθέσωσι τὴν ἐπιχείρησιν εἰς ἀξιωματικὸν δυνάμενον νὰ τὴν διεξαγάγῃ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἕνεκα τῶν πραγματικῶν δυσχερειῶν δὲν πρέπει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου Βουλευτὴς νὰ ἐπιμένῃ, ἀφοῦ ἐδοκιμάσθη τοῦτο καὶ ἀπεδείχθη ἀδύνατον ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Ἐξασφαλίζεται ὅμως πάντως ἡ διοίκησις τῶν ἀνωτέρων.

§89Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐξασφαλίζεται τελείως, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ διάταξις. Προσθέτω ὅμως καὶ ἕτερον ἀκόμη λόγον, ὅτι τὸ σύνταγμα ἀποτελεῖ καθ’ ἑαυτὸ στρατιωτικὴν οἰκογένειαν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ συνέπειαν ὡς διοικητὴς τοῦ συντάγματος, ὡς πραγματικὸς ἡγέτης τῆς μονάδος ταύτης τῆς αὐτοτελοῦς νὰ προΐσταται ἀξιωματικὸς μὴ κριθεὶς ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῶν Μεράρχων ὡς ἱκανὸς διὰ νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν τοῦ διοικητοῦ τοῦ συντάγματος, προκειμένου πάντως περὶ μονίμου τοποθετήσεως.

§90ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ πρέπει νὰ λάβητε πάντοτε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπίπτῃ ὥστε οἱ νεώτεροι νὰ διοικῶσιν ἀρχαιοτέρους.

§91Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Παρουσιάσθη καὶ δυσχέρεια τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, ἀλλὰ παρουσιάσθη καὶ ἄλλη δυσχέρεια, ὅτι συνέβη εἰς τὸ αὐτὸ σύνταγμα νὰ εἶναι δυνατὸν ὁ ἀντισυνταγματάρχης νὰ διοικῇ τὸ σύνταγμα, ἕνεκα τοῦ λόγου αὐτοῦ, ἕνεκα τῆς στασιμότητος.

§92Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐννοῶ μόνιμον τοποθέτησιν, οὐχὶ προσωρινὴν ἀναπλήρωσιν.

§93Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἡ στασιμότης εἶναι προσωρινή, ἀλλὰ δύναται νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς τροποποίησις, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ μετὰ τριετῆ στασιμότητα δὲν δύνανται νὰ διοικήσωσι. Σᾶς εἶπον ὅτι εἶμαι σύμφωνος· μόνον αἱ πρακτικαὶ δυσχέρειαι μὲ ἠνάγκασαν νὰ μὴ τὸ δεχθῶ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§94Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προβλέπεται νέα σύστασις πινάκων ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Μεράρχων, καὶ ὀρθῶς· ἀλλ’ ἡ σύστασις αὕτη τῶν πινάκων θέλει ὁρισθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1861, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν ἀπὸ 26 Ὀκτωβρίου 1904, 11 Ἰανουαρίου 1906 καὶ 28 Ἰουνίου 1908 Β. Διαταγμάτων, προβλεπομένων πινάκων. Ἤθελον νὰ γνωρίζω «τῶν ἤδη ὑποβεβλημένων»;

§95Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Μάλιστα, κατὰ τὴν γενομένην ἐπιθεώρησιν. Μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς Γεν. Διοικήσεως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦτο ἔγκυρος ὁ πίναξ· ἑπομένως δὲν ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναλάβῃ ὁ Ὑπουργὸς ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τοῦ πίνακος.

§96Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὀρθῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔχετε, ὅτι ὁ πίναξ θέλει συνταχθῆ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Μεράρχων, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν, ἵνα καὶ αἱ ἐκθέσεις καὶ οἱ πίνακες, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ συνταχθῇ ὁ ὁριστικὸς πίναξ, ὑποβληθῶσιν ἐκ νέου ὑπὸ τῶν νέων Μεράρχων, διότι τὴν στιγμὴν ταύτην ἔχετε νέας τοποθετήσεις. Λοιπὸν ὀρθότερον θὰ ἦτο, ἂν ἀπὸ τοὺς νέους Μεράρχους, οἱ ὁποῖοι κατ’ ὀρθὴν ἐκλογὴν ἐτοποθετήθησαν, εἴχομεν νέας προτάσεις, διότι οἱ πίνακες, οἱ πρῶτοι, ἦσαν πίνακες, οἱ ὁποῖοι κατηρτίσθησαν ὑπὸ τῶν Μεράρχων ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἀντικατεστήσατε, καὶ ὀρθῶς ἀντικατεστήσατε.

§97Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Πρακτικῶς εἶναι τὸ αὐτό.

§98Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ ἴδιοι θὰ κρίνωσιν, ἀλλ’ ἕκαστος τῶν Μεράρχων δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Μεραρχίας του.

§99Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς δυσχέρεια, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νέας ἐξετάσεως.

§100Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ διαταχθῇ ὑποβολὴ νέων ἐκθέσεων. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἐπιμένω καὶ πάλιν νὰ εἴπω ὅτι ἀκριβῶς εὑρέθη ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν θέσιν ν’ ἀντικαταστήσῃ τοὺς Μεράρχους, καὶ μάλιστα ἐκείνους, περὶ ὧν ἀκριβῶς αἱ ὁδηγίαι τῆς ἐπιστρατεύσεως προέβλεπον ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀντικατασταθῶσιν ἐν περιπτώσει ἀνάγκης.

§101Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἀλλ’ οἱ νέοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κρίνωσι τὰς ἐκθέσεις αὐτάς, θὰ ἔχωσι τὰς πληροφορίας περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ὑπὸ τὴν διοίκησίν των, παρὰ τοῦ νέου Μεράρχου.

§102Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἔχωσιν ὅμως τὴν ἔκθεσιν τοῦ παλαιοῦ, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε τοὺς δεσμεύει.

§103Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ναί, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι ν’ ἀκολουθήσωσι τὴν ἔκθεσίν του.

§104Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι τακτικώτερον νὰ προκαλέσητε τὴν ὑποβολὴν νέων ἐκθέσεων τῶν Μεράρχων.

§105Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν. Διατυπώσατε τὴν τροποποίησίν σας.

§106Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἰδοὺ πῶς: Εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου ἀντὶ «ὑποβληθέντων» νὰ τεθῇ «ὑποβληθησομένων», μετὰ δὲ τὴν λέξιν «στρατοῦ» νὰ τεθῇ ἡ φράσις «ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου».

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Στράτου;

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ.»

§110Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ δεχθῶσιν ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραπεμφθῇ εἰς μίαν ἐπιτροπήν. Ἡ παράκλησίς μου αὕτη προέρχεται ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ναυτικοῦ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὄντως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολὺ ἔχουσι τὸ ἐνδιαφέρον.

§111Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσήνης Βουλευτής, δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖ νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν βάσανον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε, δὲν διαφέρουσι κατὰ πολλὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου· εἰς ἐλάχιστα σημεῖα διαφωνοῦσι.

§112Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους ἐσφαλμένως ἀναγεγραμμένα τὰ ὅρια ἡλικίας εἰς τὴν τροπολογίαν μου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον οἱ λόγοι οἱ ἐν ταῖς τροπολογίαις μου ἀναφερόμενοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἀναγκάζουσι νὰ κάμω τὴν παράκλησίν μου ταύτην. Ἐν γένει ἡ διαρρύθμισις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοιαύτη, ὥστε νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει ν’ ἀποβλέψῃ καὶ εἰς ἄλλα ζητήματα, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον συνετάχθη, διότι, ὅπως συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, οὐδένα προορισμὸν ἔχει. Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ εἶναι φανερὸν ὅτι αὕτη βεβιασμένως ἐργασθεῖσα ἠναγκάσθη νὰ περιορισθῇ εἰς ὡρισμένα ζητήματα.

§113Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσήνης. Αἱ τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι φέρονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπενεχθῶσιν. Ἄν ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζῃ ὅτι καὶ ἄλλα σημεῖα τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας εἶναι ἄξια μεταβολῆς τινος, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ὑποβάλῃ τὰς σχετικὰς τροπολογίας του, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν.

§114ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προτιμῶ τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μὴ γένηται ἐνταῦθα συζήτησις, διότι εἰς τὴν συζήτησιν ἀναπτύσσονται καὶ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ ἀναπτύσσωνται.

§115Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ προσθέσω ὅτι δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε ὅτι ὑπάρχουσι πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ ἐκτίθηνται, ἔχω ἀντίθετον γνώμην, τοῦτο δ’ εἶναι εἷς ἔτι περισσότερος λόγος, ὅπως ἐπιμείνω νὰ μὴ ἀποσταλῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§116Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἄλλως τε δὲν ἔχομεν πλέον τίποτε κρυφὸν εἰς τὸ ναυτικόν.

§117Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ συμφωνῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι φρονῶ ὅτι δὲν ἐκανονίσθη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καθὼς ἐνόμιζεν αὐτὴ ὅτι δύναται νὰ εἶναι ἐπωφελέστερον εἰς τὸ Ναυτικόν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ διάταξις ἐν γένει τοῦ νομοσχεδίου, ἡ διασκευὴ αὐτοῦ, εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὴν τοῦ στρατοῦ, θὰ δώσῃ δὲ ἀφορμὴν εἰς παράπονα. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης εἶναι ἀπαραίτητος μία μελέτη συντόμου προθεσμίας πρὸς διασκευὴν καταλληλοτέραν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§118Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§119Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς ἐσχέτισε τὰ δύο ὅρια, ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τοῦ ναυτικοῦ, διότι ἐπεθύμουν πολὺ νὰ ἀκούσω καὶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ τῶν διαφόρων Βουλευτῶν καὶ τὰς διαφόρους τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας θὰ ὑπέβαλλον διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Διότι δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἐὰν αἱ τροποποιήσεις αἱ προταθησόμεναι γίνωσι δεκταὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ ὅτι τὸ ὅριον τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁρίου τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, δὲν ἔχω, λέγω, καμμίαν δυσκολίαν νὰ προσαρμόσω πρὸς τὰς μεταβολὰς αὐτὰς καὶ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς. Ἀκριβῶς δὲ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι δέκα ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν περὶ παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπὴν; (Ἐγείρονται ὀλιγώτεροι τῶν δέκα). Δὲν ὑπάρχουσιν. Ἑπομένως προχωροῦμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§121Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐγὼ δηλῶ ὅτι δὲν θὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, διότι δὲν ἦτο ὁ σκοπός μου αὐτός.

§122ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ πρόκειται νὰ κάμω ὀλίγας παρατηρήσεις, σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐν γένει διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔχει δώσει τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν, ἀπόδειξις εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἐπετρέπετο νὰ παρουσιάσῃ νομοσχέδιον τοιαύτης σπουδαιότητος ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ εἰσήγησιν δύο μόνον λέξεων καὶ νὰ λέγῃ ὅτι θεωρεῖ σκόπιμον τὴν ἀναθεώρησιν ταύτην, χωρὶς ν’ ἀναφέρῃ τοὺς λόγους δι’ οὓς θεωρεῖ τὴν ἀναθεώρησιν ταύτην σκόπιμον; Ἐκτὸς τούτου αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἐν γένει ἀντιφάσκουσι μὲ ἄλλους κειμένους νόμους, μὲ τὸν νόμον περὶ ἀριθμῶν, διότι διὰ τοῦ νόμου περὶ ἀριθμῶν δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε ὑπεραρίθμους ἀξιωματικούς, καθόσον διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ὑπεράριθμοι ἀξιωματικοὶ ὑπάγονται εἰς τὰ πλοῖα. Διὰ τῆς διατάξεως ὅμως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐν ᾗ περιπτώσει εἶναι κεναὶ θέσεις πλοιάρχων δύνανται νὰ συμπληρώσωσι πλωτάρχαι καὶ ἀντιπλοίαρχοι τὰς κενὰς θέσεις τῶν πλοιάρχων, καὶ τότε θὰ ἔχητε ὑπεραρίθμους ἀντιπλοιάρχους. Ἑπομένως πρέπει νὰ καταργήσητε τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ νὰ ζητήσητε τὴν ἀφομοίωσιν, διότι δυνάμει τοῦ νόμου τούτου πλοίαρχοι προαγόμενοι τίθενται εἰς ἀργίαν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί ὠφελεῖ ἡ προαγωγή;

§123Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Πῶς τίθενται εἰς ἀργίαν;

§124ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἀριθμῶν. Ὁ νόμος αὐτὸς λέγει ὅτι οἱ ὑπεράριθμοι τίθενται εἰς ἀργίαν.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ ὄντως συντομωτάτη εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ τοιούτου μέτρου δὲν εἶχεν ἀνάγκην μείζονος ἐπεκτάσεως, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπηυθύνετο πρὸς Βουλήν, ἥτις ἐν τῇ αὐτῇ Περιόδῳ, κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον, ἐξήτασε διὰ μακρῶν τὰ τῆς ναυτικῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ ἀπεδέχθη ἔκθεσιν ἐπιτροπῆς, ἧς μετέσχον ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν πολιτικῶν μερίδων καὶ ἀρκετὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, οἵτινες ἀπεφάνθησαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς τακτοποιήσεως τῶν στελεχῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ὅτε λοιπὸν ἀπηυθύνετο ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς Βουλήν, ἥτις αὐτὴ αὕτη κατὰ παμψηφίαν ἔχει ἀποδεχθῆ ἔκθεσιν ἀποφαινομένην ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τῆς τακτοποιήσεως καὶ τοῦ κανονισμοῦ τῶν στελεχῶν, δὲν εἶχεν ἀνάγκην βεβαίως μακρᾶς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως.

§126ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἦτο ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἂν οἱ διάφοροι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἔλαβον μέρος, διότι ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη πᾶν ἄλλο συνεζήτησε παρὰ ναυτικὰ πράγματα.

§127Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λυποῦμαι διότι εἰμὶ ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της πρὸς τὸ ναυτικόν, παραβλέψασα καὶ φιλίας καὶ συγγενείας καὶ πᾶσαν συμπάθειαν πρὸς αὐτό.

§128ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ πόσον ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της αὐτὸ δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τὸ ἀποδείξωμεν.

§129Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπή, ἥτις ἐτάχθη νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ναυτικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, δὲν ἠθέλησε νὰ κλονισθῇ ὑπὸ τῶν φίλων οὔτε τῶν συγγενῶν· ἐγὼ δ’ αὐτὸς ὅστις ὑπῆρξα εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς σχὼν τὴν μεγίστην ταύτην τιμὴν παρὰ τῆς Βουλῆς δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὅτι συνεδεόμην διὰ στενωτάτης συγγενείας πρὸς τὸν ἀνώτατον ἀξιωματικὸν τοῦ Στόλου. Ὅτε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἀπεφαίνετο περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν στελεχῶν — γενικῶς ὅμως, ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων — τῳόντι ἔπραξε τὸ καθῆκον αὑτῆς.

§130ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§131Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ καθῆκον δὲ δὲν ἐπράττομεν ἀγορεύοντες ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου μόνον· τὸ καθῆκον ἡμῶν ἐπράξαμεν ἐργασθέντες ἐπὶ τετράμηνον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν καὶ συνεργασθέντες μετὰ πάντων τῶν εἰδικῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἐπιτελείου. Μεταξὺ δ’ ἐκείνων οἵτινες παρέσχον τὰ φῶτα αὐτῶν ὑπῆρξε καὶ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, τότε τμηματάρχης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἑνὸς τῶν τμημάτων τοῦ Ἐπιτελείου. Δὲν δύναται λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης καὶ φίλος μου κ. Κουμουνδοῦρος νὰ λέγῃ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν της. Εὔχομαι ἵνα ἡ κατηγορία αὕτη ᾖ ἀληθής, διότι ἐν τῇ κατηγορίᾳ αὐτῇ θὰ καταδικασθῶ καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν τριῶν ἡγετῶν τῶν κομμάτων, δέχομαι δὲ νὰ ὑποστῶ τὴν αὐτὴν τύχην ἐπὶ μὴ ἐκτελέσει καθήκοντος. Δὲν εἶναι λοιπὸν τοῦτο ἀκριβές. Πιθανὸν νὰ μὴ ἐπετελέσαμεν καθῆκον εὐχάριστον πρός τινας· πιθανὸν νὰ ἐπετελέσαμεν καθῆκον δυσάρεστον εἰς ἄλλους, ἀλλὰ τὰ καθήκοντα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ἐπιτελοῦνται ἐπὶ τοιούτῳ σκοπῷ ἐκκαθαρίσεως, θὰ εἶναι πάντοτε δυσάρεστα καὶ λυπηρά· ἀκριβῶς δὲ αἱ εὐχαριστίαι τὰς ὁποίας διανέμομεν ἑκάστοτε καὶ αἱ εὐαρέσκειαι πρὸς τοὺς διαφόρους δῆθεν ἐκτελεστὰς τῶν καθηκόντων ὡδήγησαν ἡμᾶς εἰς τὰ λυπηρὰ καθήκοντα τῆς σήμερον. Τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχει διαφορά τις τῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσαγομένων μέτρων πρὸς τὰ ὑποδειχθέντα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τὸ σημεῖον τοῦ τρόπου τῆς ἐκκαθαρίσεως. Περὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐκκαθαρίσεως καθ’ ὅλους τοὺς βαθμούς οὐδεμία ὑπάρχει διαφορά· δὲν θέλω δὲ νὰ καταπονήσω τὴν Βουλὴν ἀναγινώσκων ὁλόκληρον τὸ τμῆμα τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφήνατο παμψηφεὶ τότε ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀναθεωρήσεως τῶν προσόντων ὅλων τῶν βαθμοφόρων τοῦ ναυτικοῦ· φρονῶ δ’ ὅτι ὑπάρχουσιν ἀγαθώτατα στοιχεῖα μεταξὺ τῶν ἀνωτέρων βαθμῶν ὡς ὑπάρχουσιν ὑπεραγαθώτατα τοιαῦτα μεταξὺ τῶν κατωτέρων· ὑπάρχουσι δ’ ὅμως οἱ κακοὶ καὶ εἰς τὰς δύο κατηγορίας. Πρὸς τοῦτο ἔχομεν ἀνάγκην γενικῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ προσωπικοῦ. Θὰ εἶναι δ’ ὀδυνηρότατον νὰ λέγωμεν ὅτι πάντες οἱ ἀνώτεροι ἔχουσιν ὀρθῶς καὶ πάντες οἱ κατώτεροι κακῶς, διότι τοιοῦτον ἀπόφθεγμα οὐδεὶς ἐξήνεγκέ ποτε. Εἶπον τοῦτο μόνον, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀνώτεροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πεῖραν μακροτέραν ἐν τῷ ναυτικῷ, οἵτινες ὅμως ἕνεκα τῶν ὅρων ὑφ’ οὓς διηύθυνεν αὐτοὺς ἡ Πολιτεία δὲν εἶναι ἱκανοὶ ν’ ἀντιμετωπίσωσι τοὺς ὅρους τῆς σημερινῆς ναυτικῆς ἐπιστήμης, διότι ἡ Πολιτεία ἐξήσκησε τούτους καὶ ἤγαγεν αὐτοὺς εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς ὡς ναυτικοὺς, οὐχὶ δὲ ὡς ἐπιστήμονας, σήμερον δὲ ἡ ναυτικὴ εἶναι ἐπιστήμη πλέον. Ἔχομεν τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, οἵτινες ἐμορφώθησαν ἐντὸς τῶν στοιχείων τῆς ἐπιστήμης, ἀλλ’ οἵτινες ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς πείρας τῆς ναυτικῆς τέχνης. Τὴν πεῖραν δὲ ταύτην ἵνα προσδώσωσιν εἰς αὐτοὺς χρειάζονται ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι συνδυάζοντες ἀμφότερα. Λοιπὸν περὶ τοιαύτης ἐπιλογῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ γένηται λόγος. Ἡ ἐπιτροπὴ τότε εἶχε συστήσει ὡς ὀρθότερον μέτρον ἵνα γένηται ἡ ἐπιλογὴ δι’ ἀξιωματικοῦ ξένου καλουμένου πρὸς ἐκπαίδευσιν τῶν στελεχῶν. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκει σήμερον ὅτι εἶναι ὀρθοτέρα ἡ ἐκκαθάρισις τῆς ἐπιτροπῆς ἐξ ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἐπιτροπῆς ἥτις καθορίζεται θεωρητικῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἥτις ὅμως πρακτικῶς εἶναι γνωστὸν ὁποία ἔσεται καὶ πρὸς ἥν, καθ’ ἃ ἐγὼ τοὐλάχιστον γινώσκω, προσβλέπει μετ’ ἐμπιστοσύνης τὸ σῶμα τοῦ ναυτικοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν γνωμῶν. Δὲν βλέπω ὅτι εἶναι οὐσιώδης καὶ δὲν δύναταί τις νὰ καταδικάσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν διότι προτείνει τὸ μέτρον τοῦτο, καθόσον ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις ἐγνωμοδοτοῦμεν τότε ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τῆς συντελέσεως τοῦ ἀνακαθαρισμοῦ διὰ ξένου ἀξιωματικοῦ καὶ ὑπὸ ἄλλας σήμερον. Ἴσως αἱ σημεριναὶ εἶναι μᾶλλον ἐπείγουσαι. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν καὶ δὲν εἶναι προσῆκον ν’ ἀναμένωμεν τὸν ξένον ὀργανωτὴν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον ἡλικίας οὐδεμία ἐπιτυγχάνεται ἐκκαθάρισις αὐτοῦ, διότι, ἐάν τις ἐξετάσῃ τὸ μητρῷον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, θὰ πεισθῇ ὅτι δύο ἢ τρεῖς μόνον ἀξιωματικοὶ πλοίαρχοι καὶ 3–4 ἀντιπλοίαρχοι θίγονται ἐκ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Δὲν δύναταί τις λοιπὸν νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ὅριον πρὸς ἐκκαθάρισιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδοκῶμεν δρᾶσιν παρ’ ἀξιωματικῶν μὴ ἐχόντων ἀκμαίας τὰς σωματικὰς δυνάμεις. Ἐὰν ἐννοῶμεν νὰ ἔχωμεν δρᾶσιν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, θὰ προσβλέψωμεν εἰς τὴν ἀκμὴν τὴν σωματικήν· δύναταί τις νὰ εἶναι σοφός, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἱππεύσῃ ἐπὶ τετράωρον ἡ σοφία αὕτη δὲν δύναται νὰ ἀντίσχῃ εἰς τὴν κόπωσιν τοῦ σώματος. Δύναταί τις νὰ εἶναι σοφὸς ἐν τῷ ἐργαστηρίῳ του· ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν τίθεται ἐπὶ τῆς γεφύρας πλοίου ἀπόλλυσι τὴν σοφίαν ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ σώματος. Ὀφείλομεν εἰς ταῦτα νὰ προσβλέψωμεν μετὰ τῆς ἀληθείας μεθ’ ἧς προσβλέπουσι πάντα τὰ ἔθνη τὰ ὁποῖα καὶ στρατὸν καὶ ναυτικὸν κατεσκεύασαν· καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ παρασκευάσωμεν στρατὸν καὶ ναυτικὸν πρώτη ἀνάγκη εἶναι ἵνα τὴν διοίκησιν ἀμφοτέρων θέσωμεν ὑπὸ ἀξιωματικούς, οἵτινες λόγῳ τῆς σωματικῆς αὐτῶν ἀκμῆς νὰ δύνανται ν’ ἀντιμετωπίσωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ πολέμου. Ταῦτα μὲν γενικῶς. Εἰδικῶς δ’ ἔχω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τὴν ἑξῆς, ὅτι πρὸς ὅσα εἶπον δὲν βλέπω σύμφωνον τὴν διάταξιν περὶ ὁρίου ἡλικίας, καθόσον βλέπω αὐστηρότητα ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἐπιείκειαν ἐπὶ τοῦ μηχανικοῦ κλάδου. Παρατηρῶ δὲ τὰ ἑξῆς: Ἐξομοιοῦμεν, ὡς εἶναι ἐκ τοῦ νόμου ἐξωμοιωμένοι, τὸν ἀνώτερον ἀρχιφροντιστὴν πρὸς τὸν πλοίαρχον λόγῳ ὁρίου ἡλικίας καὶ ὁρίζομεν διὰ τοῦτον ὅριον 60 ἐτῶν. Τὸ μέχρι τοῦδε ὅριον ἦτο 64. Διὰ τοὺς ἀρχιφροντιστὰς ὁρίζομεν ὅριον 57 ἐτῶν, ἐνῷ ἦτο 62· διὰ τοὺς φροντιστὰς τὸ 55, ἐνῷ ἦτο 60. Φρονῶ ὅτι διὰ τοὺς τρεῖς τούτους βαθμοὺς—τοῦτο δὲ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ πιστεύσῃ ὅτι τὸ φρονῶ καὶ τὸ διατυπῶ ἐξ ἀπόψεως καθαρῶς οἰκονομικῆς, διότι οὐδὲν πρόσωπον θέλω νὰ σώσω—, φρονῶ, λέγω, ὅτι διὰ τοὺς τρεῖς τούτους βαθμοὺς δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ καθορισθῇ ὅριον μαχίμου ὑπηρεσίας, διότι ὁ πίναξ τῆς συνθέσεως τῶν ἐπιτελείων τοῦ στόλου διδάσκει ἡμᾶς ὅτι παρ’ οὐδενὶ πολεμικῷ σκάφει ὑπηρετεῖ φροντιστής· ἡ διοίκησις ἡ οἰκονομικὴ τῶν πολεμικῶν πλοίων διεξάγεται ὑπὸ ὑποφροντιστῶν· οἱ φροντισταὶ ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον, εἰς τὸν Ναύσταθμον· οἱ ἀρχιφροντισταὶ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ, παρὰ τῷ Ναυστάθμῳ· ὁ ἀνώτερος ἀρχιφροντιστὴς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ. Δι’ ἀξιωματικούς, οἵτινες καλοῦνται νὰ ἐπιτελέσωσιν ὑπηρεσίαν τῆς ξηρᾶς, γραφείου, ἐπιθεωρήσεως, νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολὴ ἡ ἐξομοίωσις πρὸς τοὺς μαχίμους, ἥτις θέλει βαρύνει φυσικὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ συντάξεων προώρων. Τοὐναντίον δὲ φρονῶ ὅτι δὲν λαμβάνεται τὸ αὐτὸ μέτρον αὐστηρότητος διὰ τοὺς μηχανικούς. Διὰ τοὺς μηχανικοὺς ἔχομεν τὰ ἑξῆς ὅρια αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀπὸ πλωτάρχου καὶ ἄνω ὅριον ἡλικίας 60 ἔτη· δι’ ὑποπλοιάρχους καὶ ἀνθυποπλοιάρχους 58 ἔτη· διὰ σημαιοφόρους 54 ἔτη. Ἤδη ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι: «οἱ φέροντες βαθμὸν ἀντίστοιχον πρὸς τὸν τοῦ πλωτάρχου ἢ ἀνώτερον τούτου ἀποστρατεύονται ἅμα τῇ συμπληρώσει τοῦ 60 ἔτους τῆς ἡλικίας αὐτῶν», οἱ δὲ φέροντες βαθμὸν κατώτερον ἅμα τῇ συμπληρώσει τοῦ 56 ἔτους, δηλαδὴ ἐλαττοῦται μὲν κατὰ δύο ἔτη τὸ ὅριον τῶν ὑποπλοιάρχων καὶ ἀνθυποπλοιάρχων, αὐξάνει δὲ κατὰ δύο τῶν σημαιοφόρων, καὶ συγχρόνως ἐλαττοῦται κατὰ δύο ἔτη τὸ τῶν ἀνωτέρων. Φρονῶ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ μηχανικοὶ εἶναι ἀνάγκη ἀκριβῶς ἵνα ἐξομοιωθῶσιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας πρὸς τοὺς μαχίμους, διότι ἐν πολεμικῷ πλοίῳ, ὡς δύναται νὰ μὲ διδάξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τὸν πόνον φέρουσιν οἱ μάχιμοι καὶ οἱ μηχανικοί, ἴσως δὲ εἰς περιστάσεις τινὰς καὶ μείζονα πόνον φέρουσιν οἱ μηχανικοί, οἵτινες ἐκτὸς τῆς θαλάσσης ἔχουσι ν’ ἀντεπεξέλθωσι καὶ κατὰ τοῦ πυρὸς καταναλίσκοντος τὴν ὑγείαν αὐτῶν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τὴν ἰσότητα τὴν ἀξιουμένην, ὀφείλομεν ταύτην κυρίως νὰ ἐπιδιώξωμεν μεταξὺ τῶν μαχίμων καὶ τῶν μηχανικῶν, διότι αὐτοὶ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ φέρωσι τοὺς πόνους ἐν ὥρᾳ ἀγῶνος.

§132Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀκριβῶς ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω αὐτὴν τὴν γνώμην· δυστυχῶς ὅμως ἡ γνώμη αὕτη εἶναι ἀνεφάρμοστος, διότι, ἐὰν ἠλαττοῦτο τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ κλάδου καὶ ἐκανονίζετο ὅμοιον πρὸς τὸ τῶν μαχίμων, θὰ ἐμένομεν σχεδὸν ἄνευ μηχανικῶν, θὰ ἦτο δ’ ἐντελῶς ἀδύνατος ἡ ἀναπλήρωσις δι’ ἄλλων. Δὲν ἔχομεν δὲ στελέχη κατωτέρων βαθμοφόρων ἱκανῶν, διὰ νὰ δυνηθῶσι σήμερον οἱ ἱκανοὶ κατ’ ἀριθμὸν καὶ κατὰ ποιότητα ν’ ἀναπληρώσωσι τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μηχανικοὺς τοὺς ἀποστρατευομένους.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μίαν προσωρινὴν διάταξιν νὰ κάμητε. Δύνασθε νὰ λάβητε ὡς ὑπόδειγμα τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι σοφόν.

§134Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ διάταξις....

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοὺς κατέχοντας σήμερον τοὺς βαθμούς.

§136Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. .. ἡ ὁποία πάντοτε θὰ ἰσχύῃ ἐπὶ μίαν τριετίαν ἢ τετραετίαν, διότι πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς τετραετίας δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματισθῶσι στελέχη.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ καταστήσητε τὴν διάταξιν προσωρινήν, συμφώνως πρὸς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας γινώσκετε, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν.

§138Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ γνώμη σας κατ’ ἀρχὴν εἶναι ὀρθοτάτη. Οὔτε χρήζει συζητήσεως· ἀλλ’ αἱ δυσκολίαι αἱ σημεριναὶ μὲ ἠνάγκασαν νὰ κανονίσω τὸ ὅριον τοιουτοτρόπως.

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὡς ὑπόδειγμα, ἐπαναλαμβάνω, δύνασθε νὰ λάβητε τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νὰ κανονίσητε προσωρινὴν διάταξιν ἐπὶ μίαν τετραετίαν διὰ τοὺς κατέχοντας νῦν τὸν βαθμόν.

§140Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φαίνεται ὅτι ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα κατ’ ἀτυχῆ στιγμήν, διότι ὁ μὲν ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου Βουλευτὴς ἀπεφήνατο περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν μηχανικῶν, διότι περὶ τούτου θὰ ὁμιλήσω, καὶ κατωτέρω τῶν ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζομένων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν φαίνεται ὅτι ἀπεφάνθη συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου Βουλευτοῦ καὶ αὐτὴν τὴν γνώμην ἀποφαίνεται. Ἤθελον παρακαλέσει ν’ ἀκούσῃ καὶ ἐμὲ βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὡς πρὸς τοῦτο. Δικαιότατα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος, ὅτι πρέπει ἡμεῖς ὅλοι νὰ σεβώμεθα τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀλλ’ ἐδῶ γίνεται συζήτησις καὶ διὰ τοῦτο γίνονται αἱ συζητήσεις καὶ διπλαῖ καὶ τριπλαῖ κατὰ τὴν σοφὴν διάταξιν τοῦ νόμου, διὰ νὰ ἀκούωνται αἱ γνῶμαι ὅλων καὶ νὰ μεταβάλλωμεν ἐν ἀνάγκῃ τὰς γνώμας ἡμῶν καὶ νὰ βελτιῶμεν αὐτάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν περιμένει βεβαίως ν’ ἀκούσῃ τὰ περὶ τῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ ὑπηρετούντων μηχανικῶν, ὁπωσδήποτε ὅμως μία ὑπόδειξις καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς αὐτὸν ὑποθέτω ὅτι δὲν βλάπτει. Εἶπε καὶ ὁ ἴδιος ὅτι, ἐὰν ἐξομοιώσωμεν τοὺς μηχανικοὺς ὡς πρὸς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας μὲ τοὺς μαχίμους, ταχέως θὰ εὑρεθῶμεν ἄνευ μηχανικῶν. Οἱ μηχανικοὶ δὲν ἀντικαθίστανται κατ’ οὐδένα λόγον. Πρῶτον ὁ μηχανικὸς διὰ νὰ γίνῃ πρέπει νὰ εἶναι τοιοῦτος ἐκ φύσεως. Περὶ τῶν μηχανικῶν λέγουσί τινες, ὅτι εἶναι ὅπως τὰ ξυράφια. Τὸ ξυράφιον γίνεται κατὰ τύχην καλὸν καὶ οὐδέποτε οὔτε ὁ καλλίτερος κατασκευαστὴς ξυραφίων δύναται ἐκ τῶν προτέρων μὲ ὅλην τὴν τέχνην του ν’ ἀποφανθῇ ὅτι θὰ κατασκευάσῃ καλὸν ξυράφιον. Τὸ ξυράφιον γίνεται κατὰ τύχην καλόν, γίνεται κατὰ τὴν ὥραν τοῦ βαψίματος ἢ ἄλλης κατασκευῆς. Οἱ μηχανικοὶ εἶναι τοιοῦτοι ἐκ φύσεως. Λέγουσιν, ὅτι εἰς τὸ Αὐστριακὸν μηχανικὸν ἡ Κυβέρνησις ῥίπτει εἰς τὴν Σχολὴν τῶν μηχανικῶν εἴκοσι μαθητευομένους μηχανικοὺς ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ἐκ τῶν εἴκοσι αὐτῶν μαθητευομένων ν’ ἀποκτήσῃ ἕνα καλὸν μηχανικόν. Οἱ μηχανικοὶ σήμερον, καὶ τοῦτο εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος, εἶναι τόσον ἀναγκαῖοι ὅσον καὶ οἱ μάχιμοι· Ἀμερικανός τις ἀπεφήνατο, ὅτι σήμερον κυβερνῆται τῶν πλοίων πρέπει νὰ εἶναι μηχανικοὶ ἔχοντες καί τινας ναυτικὰς γνώσεις, διότι πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει 35 ἕως 50 μηχανήματα, τὰ ὁποῖα κεῖνται αὐτοτελῶς ἕκαστον χωριστὰ ἀπὸ τὸ ἄλλο, ἔχει ἀνάγκην μηχανικῶν ἐχόντων μηχανικὰς γνώσεις, ἐπαρκεῖς μηχανικὰς γνώσεις ἐγκατεσπαρμένας πανταχοῦ καὶ εἰς τὰ μηχανοστάσια καὶ εἰς τὰ λεβητοστάσια καὶ εἰς τὸ κατάστρωμα, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος, καὶ εἰς ὅλα τὰ διάφορα διαμερίσματα, ὥστε ἐν ὥρᾳ πολέμου νὰ δύνανται νὰ προφυλάξωσι καὶ νὰ προστατεύσωσι τὸ πλοῖον ἀπὸ καταβύθισιν. Μηχανικοὶ χρειάζονται ἐπίσης καὶ εἰς τὰ μηχανήματα τῶν πυροβόλων, μηχανικοὶ χρειάζονται καὶ παντοῦ ἀλλοῦ τοῦ πλοίου. Τὸ πλοῖον, περὶ τοῦ ὁποίου κατ’ αὐτὰς γίνεται συζήτησις διὰ νὰ τὸ ἀγοράσωμεν, τὸ πλοῖον «Ἀβέρωφ», ἐὰν εἶναι ὅμοιον πρὸς τὴν «Πίζαν», πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα πλοίαρχον, ἕνα ὑποπλοίαρχον, τρεῖς ἀνθυποπλοιάρχους καὶ 26 σημαιοφόρους καὶ ὑπαξιωματικούς. Μόνον οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι χρειάζονται δι’ αὐτὸ καὶ μόνον τὸ πλοῖον. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔχομεν καὶ ἄλλα πλοῖα ἐν ἐνεργείᾳ ἐν τῷ ἡμετέρῳ στόλῳ, παραδείγματος χάριν τὴν «Ἀμφιτρίτην» μὲ ἀνώτερον ἀξιωματικόν, τὰ 8 ἀντιτορπιλλικά, εἰς τὰ ὁποῖα χρειάζονται κατὰ τὸν ὀργανισμόν μας ἀνθυποπλοίαρχοι καὶ ἑπομένως 8 ἀνθυποπλοίαρχοι, τὰ τρία θωρηκτὰ διὰ τὰ ὁποῖα χρειάζεται εἷς πλοίαρχος δι’ ἕκαστον, τρεῖς πλοίαρχοι τὸ ὅλον δι’ αὐτά, τὴν «Σφακτηρίαν», τὸν «Γεώργιον», τὸν «Κανάρην», ὑποβρύχιον ἄμυναν κλπ., ἀπαιτοῦνται ἢ μᾶλλον χρειαζόμεθα δι’ ὅλα αὐτὰ εἴκοσι μηχανικοὺς πρώτης τάξεως, ἔχομεν δὲ ἕνδεκα μόνον, τοὺς ἀξιωματικοὺς δ’ αὐτοὺς τοὺς μηχανικοὺς τοὺς ἔχομεν εὐτυχῶς καὶ ἱκανοὺς καὶ καλοὺς καὶ ἀκμαίους, ὥστε νὰ ὑπηρετῶσιν ἐπὶ πολὺν καιρόν. Δὲν νομίζω δ’ ὅτι εἶναι πάλιν ἀνάγκη νὰ εἴπω ὅσα χθὲς εἶπον περὶ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν σχετικῶς μὲ τὸ ἄλλο νομοσχέδιον τῶν μηχανικῶν τῶν ἐμπορικῶν πλοίων καὶ νὰ τονίσω ἐντεῦθεν ἄλλον πανηγυρικόν. Ἂν ἐτόνισα πανηγυρικὸν περὶ Ἑλλήνων μηχανικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, τοῦτο εἶναι προσῆκον, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι εἶπον καὶ προχθές, ὅτι οἱ μηχανικοὶ οἱ Ἕλληνες ἐξέπληξαν καὶ τοὺς Ἄγγλους καὶ τοὺς Γερμανοὺς καὶ τοὺς Γάλλους μηχανικοὺς ὁσάκις συνηντήθησαν μετ’ αὐτῶν καὶ συνέβη νὰ συνεργασθῶσι, καὶ συνηντήθησαν καὶ συνειργάσθησαν κατὰ τὴν παραλαβὴν εἴτε τῶν τριῶν θωρηκτῶν, εἴτε τῶν ὀκτὼ ἀντιτορπιλλικῶν, εἴτε τῶν δεκαοκτὼ τορπιλλοβόλων. Κατεπλάγησαν οἱ μηχανικοὶ τῶν μεγάλων τούτων Κρατῶν τοῦ Ναυτικοῦ, κατεπλάγησαν ἐκ τῆς εὐφυΐας καὶ τῆς ἀντιλήψεως τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν, ἣν οὗτοι ἐπεδείκνυον ἀμέσως ὡς εἰσήρχοντο εἰς τὰ πλοῖα καὶ ἐφαίνοντο ὄντες ἐν πληρεστάτῃ γνώσει τῶν πάντων. Αὐτοὶ ἄλλως ἐλθόντες ὡδήγησαν διὰ τῶν ὠκεανῶν καὶ θωρηκτὰ καὶ τορπιλλικὰ καὶ ἀντιτορπιλλικὰ μεθ’ ἱκανότητος, ἡ ὁποία, πάλιν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω τὴν λέξιν καὶ νὰ μὴ νομίσητε ὅτι κάμνω κατάχρησιν αὐτῆς, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, ἐξέπληξε τοὺς ξένους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζω ὅτι δὲν θὰ διστάσῃ παρὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶπε πρὸ μικροῦ, νὰ δεχθῇ διὰ τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς μηχανικοὺς ὅριον 62 ἐτῶν, διὰ τοὺς κατωτέρους δὲ 58 ἐτῶν. Διότι, ἐὰν ἀναπολήσῃ κατὰ τὴν γνώμην μου αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα γνωρίζει κάλλιον παντὸς ἄλλου, τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα γνωρίζει ἕνα καθ’ ἕνα, θὰ εὕρῃ ἐν τῇ διανοίᾳ του, ὅτι εἶναι ὅλοι τόσον ἀκμαῖοι, καίπερ φλεγόμενοι καὶ κατασπαταλῶντες τὰς δυνάμεις των καὶ ἐξαντλοῦντες αὐτὰς εἰς τὰ μηχανοστάσια καὶ λεβητοστάσια, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος, εἶναι, λέγω, ἀκμαῖοι καὶ δύνανται νὰ διατηρηθῶσιν ἐπὶ πολὺν καιρόν. Δὲν βλέπω ἑπομένως τὸν λόγον διατί νὰ ἐφαρμόσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔστω ὄχι μὲ τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος, ἀλλὰ μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Μετὰ δύο ἔτη δύνασθε νὰ κυβερνήσητε τὸ νέον πλοῖον, τὸν «Ἀβέρωφ» — ἂς εἴπωμεν τὸ ὄνομά του· τιμὴ καὶ εὐγνωμοσύνη ἐντεῦθεν —, καὶ ὅλα τὰ ἄλλα πλοῖα, ὡς καὶ τὰ ὀκτὼ ἀντιτορπιλλικὰ διὰ μηχανικῶν πρὶν ἀποκτήσωμεν τοὺς καρποὺς τῶν ναυτικῶν Σχολῶν, τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ ἱδρύσωμεν. Πρέπει νὰ μεταχειρισθῶμεν τοὺς ὑπάρχοντας μηχανικοὺς μετὰ μεγάλης φειδοῦς, διότι θὰ ῥίψητε εἰς τὰς Σχολάς, καὶ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον προηγουμένως περὶ ξυραφίων, θὰ ῥίψητε 20, ἀλλ’ ἕνα μηχανικὸν καλὸν δὲν θ’ ἀποκτήσητε. Φροντίσατε, σκεφθῆτε ἀπὸ τοῦδε, διὰ νὰ μὴ μείνῃ τὸ Ναυτικὸν ἄνευ μηχανικῶν ἔν τινι ὥρᾳ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι χρησιμώτατοι. Παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὸ ὅριον διὰ μὲν τοὺς ἀνωτέρους τὸ 62, διὰ δὲ τοὺς κατωτέρους τὸ 58.

§141ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ μεγάλη ναυτικὴ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ἐξύμνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου Βουλευτής, ὡς συμπέρασμα ἔφερεν ἐν τῇ Βουλῇ τὴν διόρθωσιν τῶν πυροβόλων καὶ ἐκεῖ ἐσταμάτησεν. Εἶναι λυπηρὸν ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐκ τοιούτων προσώπων νὰ φθάσῃ εἰς τὸ μέγα αὐτὸ συμπέρασμα. Ἐκεῖ παύω, διότι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις δὲν μοὶ ἐπιτρέπουσι νὰ προχωρήσω περαιτέρω. Ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ Ναυτικοῦ. Εἶναι, Κύριοι, πρωτοφανὲς καὶ πρωτάκουστον, ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις γίνεται μόνον διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, ὅπου ἐτέθη, ἐτέθη οὐχὶ χάριν τοῦ Ναυτικοῦ ἀλλὰ χάριν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐπὶ ὁλόκληρον βίον ἀγωνίζονται καὶ τὰ ὁποῖα ἐκοπίασαν. Βεβαίως οἱ ναύαρχοι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Γαλλικοῦ ναυτικοῦ πρέπει ταχέως ν’ ἀποσύρωνται, διότι ἐπὶ δεκαετηρίδας ὅλας ζῶσιν εἰς τοὺς ὠκεανούς. Παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ἂν εἷς ἀξιωματικὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ ἔζησεν ἐν τῷ ὠκεανῷ.

§142Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι καλλίτεροι.

§143ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς χάριν αὐτῶν, χάριν τῆς σωματικῆς ἀναπαύσεως, ζητοῦσιν ἐν Ἑλλάδι νὰ τὸ καταστήσωσι προσόν. Καὶ κατὰ πόσον ἔχω δίκαιον ἐπικαλοῦμαι τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Γαλλικοῦ καὶ τοῦ Γερμανικοῦ Ναυτικοῦ. Ἐκεῖ προσόντα δὲν εἶναι ἡ ἡλικία, ἐκεῖ προσόντα εἶναι ἡ ναυτικὴ ἐκπαίδευσις τῶν ἀξιωματικῶν, αἱ ἐπιθεωρήσεις καὶ τὰ τοιαῦτα. Ὅταν δ’ ἐκλείψωσι ταῦτα, τότε τίθενται εἰς ἀποστρατείαν καὶ ἀπομακρύνονται τοῦ ναυτικοῦ. Ἐὰν θέλητε νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς στρατὸν καὶ ναυτικόν, ἐκεῖ πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν καὶ ἐκεῖ ἀποβλέπων λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω τοιαῦτα μέτρα διὰ τριῶν προτάσεων. Νὰ δοθῇ μεγαλειτέρα προσοχὴ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν δοκίμων εἰς τὴν ναυτικὴν Σχολήν, ὡς καὶ μεγαλειτέρα ἐπίβλεψις εἰς τοὺς μαχίμους ἀξιωματικούς. Ἠξεύρετε βεβαίως τί εἶπε κατὰ τὸ παρελθὸν ὁ ἀρχηγὸς τῆς μείζονος, ὁ διατελέσας ἐπὶ πολλὰ ἔτη Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Πρέπει, εἶπε, νὰ καταφύγωμεν εἰς τοὺς σημαιοφόρους, διὰ νὰ εὕρωμεν τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ μένωσιν εἰς τὸ ναυτικόν. Καὶ κατόπιν τούτων ὁμιλεῖτε περὶ ὁρίου ἡλικίας, ὅτε ἀποφαίνεται οὕτω πως ἀρχηγὸς κόμματος ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον διατελέσας Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Οὐδεὶς προσωπικὸς λόγος μὲ ἠνάγκασε νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ καθαρὸν συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, ὁ πόνος πρὸς τὸ ναυτικόν, ὁ πόνος πρὸς τὴν πατρίδα μου μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω αὐτὰς τὰς λέξεις· οὔτε ἠθέλησα νὰ κατηγορήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος καὶ πατριωτισμὸν ἔχει καὶ ἱκανότητα καὶ ἀγάπην πρὸς τὸ ναυτικὸν καὶ κάλλιον παντὸς ἄλλου γνωρίζει τὰ τοῦ Ναυτικοῦ.

§144Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὁ ἀξιότιμος φίλτατός μου ἐκ Μεσσήνης Βουλευτὴς ἐπανέλαβεν εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ ὑπουργεύσαντος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τριετίαν καὶ γινώσκοντος καλῶς τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα. Ὅσα εἶπον ἐγὼ τὰ εἶπον ὑποστηρίζων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς εἶπε, μετὰ μεγάλης ὑπερβολῆς, ὁμολογήσας ὅτι πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τοὺς σημαιοφόρους διὰ νὰ ἔχωμεν ἀξιωματικοὺς ἐν τῷ ναυτικῷ. Ἐὰν ἡ θεωρία τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθή, πρέπει νὰ ὁρίσητε ὡς ὅριον τὸ τριακοστὸν ἔτος καὶ νὰ τοὺς πετάξητε ὅλους. Εὐτυχῶς δὲν συμμερίζεται τὴν ὑπερβολὴν τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ ἡ Βουλὴ, καὶ διὰ τοῦτο, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχουσι καὶ καλὰ στοιχεῖα ἐν τοῖς ἀνωτέροις βαθμοῖς, δέχεται μέσον ὅρον, ἀφ’ ἑνὸς ἐκκαθάρισιν διὰ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκκαθάρισιν διὰ τῶν ἐπιθεωρήσεων, δέχεται μικτὸν σύστημα, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ δικαιότερον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυζώης ἔχει τὸν λόγον.

§146Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἐκοινολογήθη, κύριε Πρόεδρε, ὅτι διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, ἀλλ’ οὔτε ἡ ἔκθεσις διὰ τῆς ὁποίας ὑπεβλήθη τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ἀναφέρει τι περὶ τοῦ θέματος τούτου οὔτε ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς εἶπέ τι δυνάμενον νὰ πείσῃ ὅτι τῷ ὄντι διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν θέλει ἐπιτευχθῆ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, φρονῶ ὅτι κατὰ τοιοῦτον τινὰ τρόπον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ ἐκκαθάρισις· διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας δὲν ἀποστρατεύονται ἢ ἀπομακρύνονται μόνον οἱ ἀνίκανοι ἀλλὰ καὶ οἱ ἱκανώτατοι· ἐὰν δ’ ὑποτεθῇ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς ἡλικίαν 50, 55, 57 καὶ 60 ἐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντέχωσι σωματικῶς εἰς τὰ βάρη τὰ ὑπηρεσιακὰ ἐν τοῖς πλοίοις, εἴτε ἐν πολέμῳ εἴτε ἐν εἰρήνῃ, θὰ εἶναι ὅμως ἀναμφιβόλως οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι εἰς κατάστασιν νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς θέσεις τῆς ξηρᾶς. Καὶ ἀριθμοῦμεν πλείστας ὅσας θέσεις τοιαύτας· ἂν λόγου χάριν ἔχωμεν 4 θέσεις πλοιάρχων ἐπὶ πλέον, ἀναμφιβόλως ἔχομεν 5 ἢ 6 ὁμοιοβάθμους ἐν τῇ ξηρᾷ μὲ ὑπηρεσίαν γραφικήν, εἶναι δὲ δυνατὸν βεβαίως μεταξὺ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν 10 πλοιάρχων ἢ τῶν 16 ἀντιπλοιάρχων νὰ εὑρεθῶσι 4 πλοίαρχοι καὶ 6 ἢ 8 ἀντιπλοίαρχοι εἰς ἡλικίαν πολὺ μικροτέραν μάλιστα τῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζομένης καὶ ἔχοντες ἀκμαιοτάτας τὰς δυνάμεις καὶ συνεπῶς τὴν ἀναγκαίαν ἀντοχὴν διὰ τὴν δῆθεν ἐπίμοχθον ὑπηρεσίαν τῶν πλοίων. Καὶ ἰδοὺ ἡ παρουσία τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ μᾶς ἐπιμαρτυρεῖ τοῦτο ὡς φέροντος τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου εἰς νεκρωτάτην ἡλικίαν· ἐὰν δὲ δὲν ἐτύγχανεν ἄγαμος, θὰ μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ εἴπω ποία εἶναι ὡρισμένως ἡ ἡλικία του (γέλωτες). Ὁ περιορισμὸς λοιπόν, Κύριοι, τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας κατ’ ἐμὲ δὲν χρησιμεύει εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ διὰ νὰ ζημιώσῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἀφ’ ἑτέρου, διότι θ’ ἀπομακρύνῃ καὶ ἀξιωματικοὺς λίαν ἱκανούς, οὓς δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ ἐπωφελέστερον ἡ Πολιτεία εἰς θέσεις τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀκμαίων σωματικῶν δυνάμεων, ἀλλὰ μόνον κρίσεως καὶ πείρας μακρᾶς. Ὅτι δὲ θέλει ζημιώσει καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον, τοῦτο δύναται νὰ καταδείξῃ πίναξ τὸν ὁποῖον κατήρτισα καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται τίνες θ’ ἀποστρατευθῶσιν. Εἰς τὸν πίνακα τοῦτον συμπεριέλαβον καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποστρατευθῶσι δυνάμει ἄλλης διατάξεως ἥτις εἰσεχώρησεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λίαν πονήρως.

§147Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζετε αὐτό.

§148Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Τὸ βλέπω. Δυνάμει ἑτέρας λοιπὸν διατάξεως ἡ ὁποία εἰσεχώρησεν εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§149Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τῆς ἐπιτροπῆς.

§150Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Καὶ ἰδοὺ ἀναγινώσκω ἐκεῖνο ὅπερ βλέπω· «Ἐπίσης οἱ ἀξιωματικοὶ παντὸς κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι καίπερ μὴ καταλαμβανόμενοι ὡς ἄνω ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ἤθελον ζητήσει τὴν ἀποστρατείαν αὐτῶν δι’ ἀρχαιότητα ὑπηρεσίας ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, ἀποστρατεύονται, προαγόμενοι εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν, οὗτινος ἀπολαμβάνουσι καὶ τὴν σύνταξιν». Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, ὡς ἤδη καὶ ὑμεῖς βλέπετε, παρέχεται μία χάρις, μία δωρεὰ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μὴ ἀπομακρυνομένους ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας, ἀλλὰ προαιρετικῶς ἀποχωροῦντας τῆς ὑπηρεσίας ὅπως ἐπιταχύνωσι τὴν προαγωγὴν ἄλλων καὶ τὴν κατάταξιν νέων. Γνωρίζετε, Κύριοι, τί πράττουσιν οἱ εἰρηνοδίκαι καὶ οἱ βουλόμενοι νὰ λάβωσι θέσιν εἰρηνοδίκου ἢ γραμματέως εἰρηνοδικείου! Τοῦτ’ αὐτὸ ἔρχεται ἤδη νὰ πράξῃ ἡ Πολιτεία, ἐὰν ἡ Βουλὴ νομοθετήσῃ τὴν διάταξιν ταύτην, λέγουσα εἰς τὸν ἀξιωματικὸν «Κύριε, σοὶ δίδω ἕνα βαθμὸν ἐπὶ πλέον, ἐὰν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ζητήσῃς ν’ ἀποχωρήσῃς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας». Τίς ἡ ἀνάγκη, ἐρωτῶ, νὰ προκαλέσητε πρὸς ἀποχώρησιν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους τοὺς ὁποίους δὲν καταλαμβάνει τὸ ὅριον; Ὑποθέτετε ὅτι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους δὲν θὰ καταλάβῃ τὸ ὅριον προκαλούμενοι μὲ ἓν χάρισμα θὰ ζητήσωσι νὰ φύγωσι, διότι εἶναι ἀνίκανοι; Ποῖος σᾶς βεβαιοῖ αὐτό; Ἀλλά, καὶ βεβαιότης ἂν ἤθελεν ὑπάρξει περὶ τοῦ τοιούτου, πρὸς τί ἡ τοιαύτη ἀμοιβὴ πρὸς τὴν ἀνικανότητα, ἀφοῦ μάλιστα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ συμπεριελήφθη ἑτέρα διάταξις ἡ ὁποία διορίζει μίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τοὺς ἀνικάνους, οὓς καὶ ν’ ἀπομακρύνῃ τῆς ὑπηρεσίας; Τίς ἡ ἀνάγκη λοιπὸν νὰ προκαλέσητε τοὺς ἀξιωματικούς νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις ἀποστρατείας ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου παρέχοντες μάλιστα καὶ ἕνα βαθμὸν ἐπὶ πλέον; Ὁμολογῶ τῇ ἀληθείᾳ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὴν διάταξιν ταύτην δὲν καταλαμβάνω. Ἠναγκάσθην δὲ νὰ ἐπεκταθῶ περὶ τούτου ἕνεκα τῆς παρατηρήσεως ἡ ὁποία μοὶ ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἤδη ἐπανέρχομαι εἰς τὸν ὑπ’ ἐμοῦ καταρτισθέντα πίνακα τῶν ἀποστρατευθησομένων εἰς τὸν ὁποῖον ὑπελόγισα 14 ἀξιωματικοὺς ἀποστρατευομένους δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, ἑτέρους οἵτινες δυνάμει τῆς προρρηθείσης χαριστικῆς διατάξεως θὰ ζητήσωσιν ὡρισμένως τὴν ἀποστρατείαν των, διότι σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ εἶναι ἀνόητοι πολύ, ἐὰν δὲν πράξωσι τοῦτο, ἐπειδὴ μετὰ 2 ἢ 3 ἔτη καταλαμβάνονται ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Εἶμαι λόγου χάριν ἤδη 50 ἐτῶν.

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ἆ!

§152Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Δὲν τὸ παραδέχομαι, ἀλλὰ τὸ λαμβάνω ὡς δεδομένον πρὸς παραδειγματισμόν. Ἀποστρατεύομαι εἰς τὸ 55ον, ἐὰν θὰ μείνω εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον, καὶ θὰ μείνω εἴτε ἐλλείψει κενῆς θέσεως εἴτε διότι εἶμαι ἀνίκανος, δυνάμει ἄλλης διατάξεως...

§153Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νόμῳ ἀνίκανος.

§154Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. .. θὰ μὲ καταλάβῃ τὸ ὅριον χωρὶς νὰ κερδίσω τίποτε, διότι θὰ φύγω μὲ τὸν ἴδιον βαθμόν. Ἐὰν ὅμως δυνάμει τῆς διατάξεως αὐτῆς ζητήσω σήμερον νὰ φύγω, θὰ φύγω μὲ ἕνα βαθμὸν περιπλέον καὶ σύνταξιν ἀνωτέραν. Δυνάμει λοιπὸν τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ φύγωσιν ἄλλοι 12, περισσότεροι πάντοτε, ὄχι ὀλιγώτεροι. Προσέθηκα καὶ 14 τοὐλάχιστον οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποστρατευθῶσιν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐκκαθαρίσεως ὡς ἀνίκανοι καὶ οὕτως ἀνεβίβασα τοὺς ἀποστρατευθησομένους ἐν ὅλῳ εἰς 40. Διὰ τοὺς 40 δ’ αὐτοὺς ἀξιωματικοὺς ἡ ἐτησία δαπάνη ὑπολογίζεται εἰς 115.200 δραχμὰς καὶ ἑπομένως μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους χωρὶς καμμίαν ὠφέλειαν, μᾶλλον δὲ πρὸς ζημίαν τῆς ὑπηρεσίας.

§155Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὰς συντάξεις.

§156Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Μάλιστα. Ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες ὅτι ἐπέρχεται καὶ ἑτέρα αὔξησις τῆς δαπάνης δυνάμει τοῦ προβιβασμοῦ, ἀλλὰ βεβαίως σφάλλονται, διότι ἡ προαγωγὴ θὰ γίνῃ εἰς ἐπαρκούσας θέσεις. Θὰ προβιβασθῶσι δέ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀθρόως 199 ἀξιωματικοὶ ἐπὶ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν 363, τὸ ὁποῖον γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός· εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι τὸ γνωρίζετε, διότι προελάβετε δι’ ἑτέρας διατάξεως νὰ ὑπολογίσητε ὅτι θὰ σᾶς μείνωσι καὶ κενὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθῶσι, διότι θὰ φύγωσιν ὅλοι σχεδὸν οἱ ἀξιωματικοὶ ἑνὸς βαθμοῦ, ἐκ δὲ τῶν τοῦ ἀμέσως κατωτέρου βαθμοῦ θὰ προαχθῶσιν ὅσοι ἔχουσι συμπληρώσει τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς παραγωγήν, ἀλλὰ θὰ μείνωσιν οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι συμπληρώσει τὸν χρόνον τοῦτον, ἤτοι τὰ πρὸς προαγωγήν προσόντα, καὶ δι’ αὐτὸ προελάβετε καὶ συμπεριελήφθη εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 ἔχουσα οὕτως: «Αἱ κεναὶ θέσεις εἰς πάντα βαθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ αἱ μὴ δυνάμεναι νὰ πληρωθῶσι διὰ προαγωγῆς ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ ἀμέσως κατωτέρου βαθμοῦ, ὡς μὴ κεκτημένων τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, λογίζονται προσωρινῶς ὡς κεναὶ θέσεις τοῦ κατωτέρου τούτου βαθμοῦ. Εἰς τὰς οὕτω λογιζομένας κενὰς θέσεις προβιβάζονται ἐφ’ ὅσον κέκτηνται τὰ νόμιμα προσόντα ἀξιωματικοὶ ἐκ τοῦ κατόπιν κατωτέρου βαθμοῦ». Εἶναι ἐκεῖνο ἀκριβῶς διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσήνης Βουλευτής. Ἐγὼ ὅμως δὲν ὁμιλῶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν προεκτεθεῖσαν, ὅτι δηλ. Θὰ κενωθῶσι πλεῖσται συγχρόνως θέσεις καὶ οὐ μόνον θὰ γίνωσιν ἀθρόαι προαγωγαὶ πρὸς κάλυψιν τῶν κενῶν, ἀλλὰ θὰ μείνωσι κατ’ ἀνάγκην καὶ θέσεις κεναὶ μὴ δυνάμεναι νὰ καλυφθῶσι διὰ προαγωγῆς τῶν ἀμέσως κατωτέρων βαθμοφόρων, ὡς νεωστὶ καὶ τούτων προαχθέντων καὶ μὴ κεκτημένων τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, ὅπερ ἀναντιρρήτως θὰ παρουσιάσῃ μεγάλας ἀνωμαλίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τὰς ὁποίας διὰ νὰ μετριάσῃ ἔστω καὶ βεβιασμένως ἠναγκάσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν ἀναγνωσθεῖσαν διάταξιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς διατάξεως ταύτης ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἄλλη διάταξις, ἡ τοῦ ἄρθρου 5, διὰ τῆς ὁποίας προγίνεται ἕτερον ἀδίκημα (ἀναγινώσκει)· «Οἱ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου κρινόμενοι στάσιμοι ἀξιωματικοὶ παντὸς κλάδου καὶ βαθμοῦ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ἐὰν μὲν ἔχωσι συμπεπληρωμένην εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν, ἀποστρατεύονται αὐτεπαγγέλτως ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ἐὰν δὲ δὲν ἔχωσιν ἔτι ἀποκτήσει τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα, παραμένουσιν εἰς τὰς τάξεις, μὴ προαγόμενοι ὅμως, μέχρι συμπληρώσεως τῆς εἰκοσιπενταετοῦς αὐτῶν ὑπηρεσίας, ὁπότε ἀποστρατεύονται ἐπίσης αὐτεπαγγέλτως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν». Ἐνῷ τουτέστι δίδετε ἀνώτερον βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ κατὰ τὴν πρώτην § τοῦ ἄρθρου 2 εἰς τὸν ἀποστρατευόμενον, δυνάμει τοῦ ὁρίου ἡλικίας, δὲν παρέχετε τοιοῦτον βαθμὸν οὔτε σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ εἰς τὸν δυστυχῆ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἐκκαθαρίσεως θέλει ἀπομακρύνει τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ δὲ τοιαύτη ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐξ ἀνθρώπων ὑποκειμένων καὶ εἰς λάθη δύναται εἴτε ἐκ μεγάλης αὐστηρότητος εἴτε ἐξ ὑπερβολικοῦ ἐνδιαφέροντος πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ κρίνῃ μὲ ὑπερβάλλουσαν αὐστηρότητα ἕνα ἀξιωματικὸν καὶ γνωμοδοτήσῃ ὅτι εἶναι ἀνίκανος καὶ πρέπει ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς ὑπηρεσίας. Εἰς ἐκεῖνον τὸν ἀξιωματικὸν τὸν οὕτω πως ἀπομακρυνόμενον τῆς ὑπηρεσίας οὐδὲν εὐεργέτημα παρέχεται, ἐνῷ εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μόνος του ζητεῖ νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ στράτευμα πρὶν τὸν κρίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὅστις δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνίκανος, ἀλλὰ δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ πολὺ ἱκανὸς καὶ συνεπῶς ἡ ἀποχώρησίς του νὰ ζημιοῖ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸ ταμεῖον, δίδετε ἐπίσης ἕνα βαθμὸν ἐπιπλέον κατὰ τὴν δευτέραν § τοῦ ἄρθρου 2 καθὼς καὶ εἰς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον, ὡς προεῖπον, καταλαμβάνει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Ἀλλ’ ὄχι μόνον τοῦτο. Ἐὰν συμπέσῃ ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὁ κριθεὶς ἀνίκανος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ μὴ ἔχῃ συμπεπληρωμένα τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς του, ὑποχρεοῦτε αὐτὸν νὰ μείνῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μέχρις οὗ συμπληρώσῃ ταῦτα καὶ εἶτα ἀποστρατεύετε αὐτὸν μὲ τὸν βαθμόν, ὃν ἔφερε καθ’ ὃν χρόνον ἐκρίθη ἀνίκανος. Τὴν διάταξιν ταύτην θεωρῶ ἄδικον. Ἀλλὰ μήπως μόνον ταῦτά εἰσι τὰ τρωτὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Ἔχομεν καὶ ἕτερον σοβαρώτερον ἐπακολούθημα τῆς βʹ § τοῦ ἄρθρου 2. Συμπίπτει ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι πρὸ δύο ἐτῶν, πρὸ ἑνὸς ἔτους, πρὸ τριῶν μηνῶν ἔχουσι προβιβασθῆ, καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι δυνάμει τῆς διατάξεως ταύτης, ἐὰν θελήσωσι νὰ ζητήσωσι δι’ αἰτήσεώς των τὴν ἀποστρατείαν των ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τούτου, θ’ ἀποστρατευθῶσι προβιβαζόμενοι καὶ αὖθις. Οὕτως εἷς ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος πρὸ μηνῶν προεβιβάσθη, θὰ δύναται δυνάμει τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως νὰ προβιβασθῇ ἐκ νέου ζητῶν τὴν ἀποστρατείαν του ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου μεταβαλλομένου εἰς νόμον.

§157Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ τὸ κάμῃ.

§158Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Βεβαίως θὰ τὸ κάμῃ· θὰ εἶναι βλάξ, ἂν δὲν τὸ κάμῃ, καὶ οὕτως εἰς διάστημα τριῶν μηνῶν λαμβάνει δύο βαθμούς. Ἀλλὰ δὲν βλέπω τίνα ἐπίμοχθον σωματικὴν ἐργασίαν ἔχουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ οἰκονομικοὶ ὥστε νὰ συμβαδίζωσι μὲ τοὺς μαχίμους ὡς πρὸς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Κατὰ τί θέλει ἐπηρεάσει τὸν ἀρχιφροντιστὴν κ. Χαλαράκην ἡ ἡλικία ὥστε νὰ θεωρηθῇ ἀναγκαῖον νὰ συμβαδίζῃ αὕτη μὲ τὴν τοῦ πλοιάρχου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν; Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ κυβερνήσῃ πλοῖον, ἐνῷ ὁ κ. Χαλαράκης θὰ ἐξακολουθῇ νὰ μένῃ εἰς γραφεῖον. Ὑπάρχει νόμος εἰσαχθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ — πῶς νὰ τὸν ὀνομάσωμεν; — τῆς μείζονος ἢ τῆς ἐλάσσονος Ἀντιπολιτεύσεως Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους νὰ παραμένωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μέχρι τοῦ 60οῦ ἔτους τῆς ἡλικίας των, διὰ δὲ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιδιώκομεν νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς τμηματάρχας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἢ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι μὲ στολήν, ν’ ἀποχωρῶσι τῆς ὑπηρεσίας ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον παρέχοντες μάλιστα εἰς αὐτοὺς καὶ ἕνα βαθμὸν ἐπιπλέον. Τὸ δὲ μᾶλλον ἀξιοπερίεργον εἶναι ὅτι, ἐνῷ ἐπιζητοῦμεν ὅπως οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ ἀποστρατεύωνται εἰς ἣν ἡλικίαν καὶ οἱ μάχιμοι, ἤτοι οἱ μὲν ἔχοντες βαθμὸν πλοιάρχου εἰς ἡλικίαν 60 ἐτῶν, οἱ δ’ ἔχοντες βαθμὸν ἀντιπλοιάρχου εἰς ἡλικίαν 57 ἐτῶν καὶ οἱ ἔχοντες βαθμὸν πλωτάρχου εἰς ἡλικίαν 55 ἐτῶν, καὶ οὕτω καθεξῆς, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ὁρίζομεν ὅπως οἱ ὑγειονομικοὶ μηχανικοὶ ἀξιωματικοὶ ἀποστρατεύωνται εἰς πολὺ μεγαλειτέραν ἡλικίαν. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὁποία τις εἶναι ἡ ὑπηρεσία ἡ ἐκτελουμένη ὑπὸ τῶν μηχανικῶν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πολεμικὸν Ναυτικόν; Παλαίουσι διαρκῶς μὲ τὴν φωτιά, ὑπηρετοῦσι πάντοτε ἐπὶ τῶν πλοίων ἐργαζόμενοι εἰς τὸν χειρισμὸν τῶν μηχανῶν καταπονούμενοι οὕτω σωματικῶς, ἐνῷ οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ ἐργάζονται ἐν πλήρει ἀναπαύσει, ἰδίως μάλιστα εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς. Ἐν τούτοις ἐπιμένομεν αὐτοὶ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν μαχίμων καὶ ὄχι οἱ μηχανικοὶ καὶ ναυπηγικοί, οἱ ὁποῖοι, πλὴν τῆς ἐπιπόνου καὶ διαρκοῦς ὑπηρεσίας των, ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεταβαίνωσι καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅταν ἐπισκευάζηται ἢ ναυπηγῆται νέον πλοῖον.

§159Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ μηχανικοὶ μεταβαίνοντες εἰς τὴν Εὐρώπην ἀνανεοῦσι τὴν ὑγείαν των.

§160Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ἠξεύρω· ἡ Εὐρώπη ἔχει πολλὰ τὰ σκανδαλώδη καὶ δὲν πιστεύω νὰ τοὺς ὠφελῇ τὸ εἰς τὴν Εὐρώπην ταξίδιον (ἱλαρότης). Κύριοι Βουλευταί, θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ ὅπως ἐπιεικῶς μὲ ἀκούσητε ὀλίγα λεπτὰ εἰσέτι. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν καὶ διὰ τὴν παρατήρησιν ταύτην ἐνδιαφέρομαι καὶ προσωπικῶς, διότι καὶ ἐγὼ ἀτυχῶς ἀδικοῦμαι. Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου πραγματεύεται καὶ περὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν καθὼς καὶ περὶ συμπληρώσεως κενῶν θέσεων, ἐπίσης δὲ περὶ τοῦ θέματος τούτου πραγματεύονται καὶ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6, ὅπερ δεικνύει καὶ ἡ ἐπικεφαλὶς τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν εὐθὺς ὡς ἀνέγνωσα ἔσπευσα νὰ προεικάσω ὅτι, ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔσχε τὸ θάρρος νὰ καταρρίψῃ προσόντα τινὰ θεωρηθέντα ὅλως προνομιακὰ καὶ προσωπικά, οὕτω καὶ ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἤθελε πράξει ἀκολουθῶν τὸ παράδειγμα τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν συναδέλφου του καὶ ὅτι ἑπομένως ἤθελε καὶ οὗτος θέσει χεῖρα ὅπως καταργήσῃ τὰς προσωπικὰς καὶ προνομιακὰς ταύτας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι κρατοῦσι καὶ παρὰ τῷ Ναυτικῷ καὶ ἰδίως παρὰ τῷ οἰκονομικῷ κλάδῳ καὶ συντελοῦσιν εἰς τὸ νὰ διαιρῶσι τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς πατρικίους καὶ πληβείους πρὸς μεγάλην ζημίαν τῆς ὑπηρεσίας. Μία τῶν διατάξεων τούτων εἶναι καὶ ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 11 τοῦ ᾼΡΞΒʹ νόμου τοῦ 1884. Γνωρίζετε δὲ πῶς ὁ νόμος οὗτος κατεστρώθη; Κατὰ τὸ ἔτος 1884, μέχρι τοῦ ὁποίου κατετάσσοντο εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ γραφεῖς, συνέπεσεν ὑπουργοῦντος τοῦ ἑβδομηκονταπενταετοῦς τότε καὶ ἤδη ἀειμνήστου Γ. Τομπάζη νὰ ὑπηρετῇ ὡς γραφεὺς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ εἷς τελειόφοιτος τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτε καὶ κατηρτίζετο ἐν σχεδίῳ ὁ μετέπειτα γενόμενος νόμος ᾼΡΞΒʹ. Ὁ γραφεὺς ἐκεῖνος ἐπωφελούμενος τῆς περιστάσεως καὶ τῆς εὐνοίας ἧς ἀπέλαυε παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐνόμισεν ὅτι πατῶν ἐπὶ πτωμάτων καὶ ὑποστηρίζων τοὺς πάντας θὰ ἐγίνετο καλπαζόντως ἀρχηγὸς τοῦ σώματος.

§161ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔγινε;

§162Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὄχι, διότι ἄλλως ἔδοξε τῷ Ὑψίστῳ καὶ καλπαζόντως ἀπῆλθεν εἰς τὰς αἰωνίους μονάς (ἱλαρότης). Καὶ ὑπολογίζων οὕτω παρενέβαλεν εἰς τὸ Νομοσχέδιον τὴν διάταξιν τῆς γʹ § τοῦ ἄρθρου 5 ἔχουσαν οὕτως (ἀναγινώσκει): Οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντας νόμου κεκτημένοι ὀκταετῆ τοὐλάχιστον ὑπηρεσίαν ἢ ὡς ὑπολογισταί, ἢ ὡς λιμενικοὶ βοηθοί, ἢ ὡς γραφεῖς, ἔτι δὲ καὶ οἱ ἐν τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντες ἤδη τελειόφοιτοι τῆς Νομικῆς δύνανται νὰ προβιβασθῶσι λογισταὶ καὶ ἄνευ ἐξετάσεων». Καὶ ὁ γραφεὺς ἐκεῖνος παρουσιάσθη λογιστής, δηλαδὴ ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ Οἰκονομικοῦ, δυνάμει τῆς τοιαύτης διατάξεως. Δὲν ἠρκέσθη ὅμως εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ἀλλὰ διενοήθη καὶ πῶς ἄλλους μὲν ν’ ἀποτάξῃ, ἄλλους δὲ νὰ καταστήσῃ στασίμους ἐκ τῶν συναδέλφων του ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θὰ εὕρισκεν εἰς τὸν βαθμὸν αὐτὸν τοῦ λογιστοῦ, καὶ τὸ ἐπέτυχε διὰ τῶν διατάξεων τῆς τελευταίας § τῶν ἄρθρων 5 καὶ 7 ἐχουσῶν οὕτως (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἤδη ὑπάρχοντες λογισταὶ οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου κεκτημένοι ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Ναυτικῷ ἐλάσσονα τῶν πέντε ἐτῶν ὑποβάλλονται εἰς ἐξετάσεις, κανονισθησομένας ἐφάπαξ διὰ Β. Διατάγματος καὶ οἱ κριθέντες ἀνίκανοι τίθενται εἰς ἀπόταξιν». Διενοήθη τουτέστι νὰ γίνῃ λογιστὴς καὶ ἐγένετο, ὑπελόγισε δὲ συνάμα ὅτι θὰ εὕρισκε καὶ ἄλλους λογιστάς, οὓς ἀπεφάσισε νὰ θέσῃ ἐκποδὼν ὑποβάλλων εἰς ἐξετάσεις μαθημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσωσι, καὶ τὸ κατώρθωσε χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδὲ τὴν στοιχειώδη φιλανθρωπίαν νὰ τοὺς διατηρήσῃ τοὐλάχιστον ὡς στασίμους ἐν τῷ σώματι, ἀλλ’ ἐζήτησε καὶ νὰ τοὺς ἀποτάξῃ. Ἀλλά, νομίζετε, ἐθεώρησεν ἀρκετὰ ὑπὲρ ἑαυτοῦ πάντα ταῦτα; Ὄχι. Διότι ἐμηχανεύθη καὶ ἄλλο τι· τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7 ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οὐδεὶς προβιβάζεται ἀνθυποφροντιστής, ἂν δὲν ὑπηρετήσῃ δύο τοὐλάχιστον ἔτη ὡς λογιστής. Μετὰ πενταετίαν δὲ ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου οὐδεὶς προβιβάζεται ἀνθυποφροντιστής, ἂν δὲν ὑπηρετήσῃ δύο τοὐλάχιστον ἔτη ὡς λογιστὴς καὶ συνάμα ἀποδείξῃ ἐν ἐξετάσεσιν, ὅτι ἐπίσταται καλῶς καὶ μίαν ξένην γλῶσσαν, οἷον τὴν Γαλλικήν, Ἰταλικήν, Γερμανικήν, Ἀγγλικήν, Τουρκικὴν ἢ Ρωσικήν». Ὑπῆρξε προβλεπτικός, ὡς παρατηρεῖτε, ὁ ἄνθρωπος καὶ ἔλαβε καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, ὥστε, ἂν ἤθελε μείνει τις ἀπὸ τοὺς πενταετῆ ἔχοντας ὑπηρεσίαν καὶ μετὰ τὰς ἐξετάσεις, νὰ τὸν καταστήσῃ στάσιμον, ὡς καὶ ἅπαντας τοὺς ὑπερπενταετῆ ἔχοντας ὑπηρεσίαν, διὰ τῆς ὑποβολῆς εἰς νέας ἐξετάσεις ἐπὶ τῶν ξένων γλωσσῶν, ὧν βέβαιος ὅτι οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἐγνώριζε ξένην γλῶσσαν. Καὶ θὰ ὑποθέσητε ὅτι ὁ κατασπαραγμὸς αὐτὸς ἐσταμάτησεν ἕως ἐδῶ; Ὄχι. Ἔχομεν καὶ τετάρτην ἐπίσης σατανικὴν διάταξιν, ἥτις εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀπὸ δὲ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυποφροντιστοῦ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ φροντιστοῦ, συμπεριλαμβανομένου καὶ τούτου, οἱ προβιβασμοὶ γίνονται τὸ ἥμισυ κατ’ ἀρχαιότητα καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ κατ’ ἐκλογήν· ὅρα ἄρθρον 13 τοῦ ᾼΡΞΒʹ νόμου». Δηλαδὴ ἐμηχανεύθη νὰ καταπατήσῃ καὶ τὴν ἀρχαιότητα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνδεχόμενον νὰ παρέμενον καὶ μετὰ τὴν κατὰ τὰ προεκτεθέντα σχεδιασθεῖσαν πανωλεθρίαν, σκεφθεὶς ὅτι, ἂν τύχῃ καὶ εὑρεθῇ τις ὅστις θελήσῃ καὶ δυνηθῇ νὰ μάθῃ τὴν Γαλλικήν, συμφέρον ἦτο νὰ ἐξουδετερωθῇ καὶ οὗτος παραγκωνιζόμενος διὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμῶν. Ἀλλὰ τοὺς κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοὺς οὐδεὶς ἄλλος κλάδος ἔχει ἐν ἰσχύϊ οὐδ’ αὐτὸ τὸ σῶμα τὸ ἀποτελοῦν τὴν βάσιν τοῦ ναυτικοῦ· οὔτε τοῦτο προβιβάζει κατ’ ἐκλογὴν εἰς τοὺς κατωτέρους βαθμοὺς παρὰ μόνον εἰς τοὺς ἀνωτέρους. Ἐκτὸς δὲ τῆς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον παρεμβληθείσης εἰς τὸν νόμον διατάξεως τοῦ ἄρθρου 13 παρενέβαλεν εἰς τὸ ἄρθρον 16 καὶ τὴν διάταξιν ὅτι Β. Διάταγμα θὰ κανονίσῃ τὰ προσόντα τῶν κατ’ ἐκλογὴν προακτέων.

§163Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πότε ἐψηφίσθη ὁ νόμος;

§164Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Τῷ 1884 ἐπὶ Ὑπουργοῦ Τομπάζη. Τὸ δὲ Β. Διάταγμα νομίζετε ὅτι ἐφρόντισε νὰ ἐκδοθῇ ἀμέσως; Ὄχι. Ὁ νόμος ἐψηφίσθη καὶ ἐδημοσιεύθη κατὰ Μάρτιον τοῦ 1884, τὸ δὲ Διάταγμα ἐξεδόθη τῇ 3 Ὀκτωβρίου 1886. Καὶ διατί, νομίζετε, ἡ τοιαύτη βραδύτης; διότι δὲν εἶχε δώσει ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἀνέμενε λοιπὸν νὰ δώσῃ ἐξετάσεις διὰ νὰ κανονίσῃ τὸ προσὸν ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ τοῦ διπλώματος, διότι δὲν ἐγνώριζεν ἂν θὰ γίνῃ διδάκτωρ ἢ προλύτης, καί, ἐπειδὴ ἔτυχε διπλώματος διδάκτορος, ἔθετο ἐν τῷ Διατάγματι ὅτι κατ’ ἐκλογὴν προβιβάζονται οἱ ἔχοντες δίπλωμα διδάκτορος. Δυστυχῶς εἰς τὴν παγίδα ταύτην ὑπέπεσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγός μου καταληφθεὶς ἐξ ἀπροόπτου μόλις ἐλθὼν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅπου τοῦ ἐκοτσάρισαν τὸ Διάταγμα, κατὰ τὴν ναυτικὴν ἔκφρασιν (γέλωτες). Ἔσχεν ὅμως ὁ ἴδιος καὶ ἤδη ἀρχηγὸς τῆς μείζονος τὴν εὐγενῆ καλωσύνην καὶ τὴν ἀντίληψιν ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ ἔκτροπον καὶ καταργήσῃ αὐτὸ καταρρίπτων τὸ προσὸν τοῦ διδάκτορος δι’ ἑτέρου ἐκτελεστικοῦ Β. Διατάγματος.

§165Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Πότε κατηργήθη;

§166Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Τῇ 12 Φεβρουαρίου 1888. Πάλιν ὅμως τὸ ἐπανέφερεν ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὁ κ. Σκουλούδης μέ τινας περιορισμούς, ἀλλὰ καὶ πάλιν τὸ κατήργησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος ἤδη τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους 1905, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ τυγχάνω τότε προσωρινῶς προσωπάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀναπληρῶν τὸν ὁριστικὸν τοιοῦτον.

§167Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ὥστε τοῦ τὸ ἐκοτσάρισες;! (γέλωτες).

§168Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἐγὼ οὐδὲν εἶχον συμφέρον νὰ κάμω τοῦτο, διότι ἔφυγον ἀπὸ τὴν κλίμακα τῶν κατωτέρων βαθμοφόρων. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἀλλεπάλληλοι καταργήσεις τοῦ διπλώματος ὡς προσόντος διὰ τοὺς κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοὺς ἐγένοντο καὶ κατόπιν ἀγορεύσεων τοῦ ἤδη Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὸ 1904 καὶ ἄλλων Βουλευτῶν ὡς καὶ κατόπιν ὑπομνημάτων ἐκ κοινῆς ἐξεγέρσεως τῶν μὴ διπλωματούχων, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον (ἀναγινώσκει): «Ἀλλὰ τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ μαρτυρεῖ τι περὶ εὐδοκίμου ὑπηρεσίας; Φέροντες τὰ βλέμματα παντοῦ τῆς γῆς, ἐπὶ πάσης ἐκφάνσεως τῆς τοῦ ἀνθρώπου ἐργασίας, βλέπομεν ὅτι τὴν εὐδόκιμον ἐργασίαν μαρτυροῦσιν ἐμπεριστατωμένα γεγονότα ὅλως ἄσχετα πρὸς τὰ ἐφόδια τῶν διπλωμάτων. Παντὸς ἐπιτηδευματίου, παντὸς ἐπιστήμονος, λογιστοῦ κλπ. τὴν εὐδοκίμησιν δὲν μαρτυρεῖ τὸ δίπλωμα, ἀλλ’ ἡ εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ ἐπίδοσις, ἡ τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ ἐπιτυχὴς ἄσκησις, ἀποχρώντως μεμαρτυρημένη. Κατὰ ταῦτα καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἀξιωματικοῦ τὴν εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν δὲν μαρτυρεῖ δίπλωμα οἱονδήποτε· διότι οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς ἐφωδιασμένος οὐχὶ δι’ ἑνὸς ἀλλὰ διὰ τριῶν διπλωμάτων διαφόρων Σχολῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἐνδέχεται ν’ ἀποδειχθῇ ἀμελέστατος ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἀπειθέστατος ἐν τῇ ὅλῃ συμπεριφορᾷ αὐτοῦ, νὰ συγκεντροῖ οὕτως ἰδιότητας, παρὰ πᾶν δίπλωμα, πᾶν ἄλλο ἢ συνιστώσας αὐτὸν πρὸς προαγωγὴν κατ’ ἐκλογήν, πᾶν ἄλλο δηλαδὴ ἢ παρεχούσας αὐτῷ δικαίωμα βραβεύσεως, πᾶν ἄλλο ἢ ἐξυπηρετούσας τὸ τῆς ὑπηρεσίας συμφέρον». Τοιαῦτα καὶ πλεῖστα ἄλλα γράφει ἡ πλειονότης τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ἐν ὑπομνήματι· οἱ δὲ κύριοι Ὑπουργοὶ οἱ ὑποβαλόντες τὸ νομοσχέδιον τῆς 12 Φεβρουαρίου 1907 πρὸς κατάργησιν τοῦ διπλώματος ὡς προσόντος διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει τῇ συνοδευούσῃ αὐτὸ ἔγραφον μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ ἑξῆς: «Ἡ ἐλευθερία τῆς ἐν εὐρυτέρῳ κύκλῳ ἐκλογῆς τῶν προαχθησομένων θὰ εἶχε καλλίτερα ἀποτελέσματα τοῦ περιορισμοῦ ὅστις τίθεται εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην διὰ τῆς περὶ διπλώματος διατάξεως, ἀφοῦ μάλιστα καὶ οἱ διπλωματοῦχοι εἶναι ἐλάχιστοι· τὸ τελευταῖον δὲ τοῦτο γεγονὸς προσδίδει εἰς τὴν διάταξιν καὶ χαρακτῆρα ἀδικήματος ὡς ἐκ τῆς ἀνισότητος τῆς προαγωγῆς, μελλούσης νὰ θίξῃ τὴν φιλοτιμίαν πλείστων ἱκανῶν ἀξιωματικῶν. Ἄλλως τε καὶ αἱ ἐκ τοῦ διπλώματος εἰδικαὶ γνώσεις δὲν εὑρίσκουσιν ἐφαρμογὴν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἀναγομένης εἰς τὰ καθήκοντα τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν καὶ μάλιστα τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἐργασία ἀπαιτεῖ τὴν καθαρῶς λογιστικὴν καὶ ὑπηρεσιακὴν πεῖραν, συνοδευομένην ὑπὸ τῶν προσόντων τοῦ χαρακτῆρος κλπ». Ὁ δὲ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἤδη Ὑπουργὸς κ. Λαπαθιώτης ἀγορεύων ἐν τῇ Βουλῇ ὡς Βουλευτὴς Τυρνάβου κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 12 Μαΐου 1904 ἐπίσης περὶ τοῦ διπλώματος τῆς Νομικῆς ὡς προσόντος προαγωγῆς τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ἔλεγε μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ ἀκόλουθα: «Δύναται νὰ ἵσταται ἐν τῇ συνειδήσει τῆς ὑπηρεσίας διάταξις τοιαύτη, διάταξις στρεβλώνουσα ἀξιοθρηνήτως τὴν φύσιν καὶ τὴν οὐσίαν τῶν πραγμάτων, διάταξις ἀμείβουσα τὴν ἀμέλειαν, βραβεύουσα τὰ παραπτώματα, διάταξις πατάσσουσα τὴν ἄμεμπτον διαγωγήν, πλήττουσα τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὸν ζῆλον, συντρίβουσα τὴν ἱκανότητα;». Ἤδη, ὡς προεῖπον, καὶ τὸ Διάταγμα τοῦτο τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς τῶν διδακτόρων κατηργήθη, ὡς κατηργήθησαν χωρὶς ποσῶς νὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ αἱ διατάξεις τῶν ἐξετάσεων καθὼς καὶ τῶν ξένων γλωσσῶν ὑπό τε τοῦ κ. Θεοτόκη ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ ὑπὸ τῶν κ. Μαυρομιχάλη, Λεβίδου καὶ λοιπῶν. Ἀλλὰ μήπως ἐνομίσατε ὅτι ἐσταματήσαμεν; Ἔχομεν καὶ ἄλλην πρόβλεψιν. Ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ ἐν λόγῳ νόμου, ἔχομεν δηλαδὴ πέμπτην ἐξωφρενικὴν περίπτωσιν, διότι ὁ μακαρίτης, ὡς παρατηρεῖτε, ἦτο πολὺ προβλεπτικός. Ἐσκέφθη πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ὅτι θὰ γίνῃ λογιστής, ὅτι θὰ γίνῃ ἀνθυποφροντιστής, ὅτι θὰ προαχθῇ ὑποφροντιστής, ὅτι κατόπιν θὰ γίνῃ καὶ φροντιστής, δηλαδὴ ἀνώτερος ἀξιωματικός, ἤτοι ὅτι θὰ καταλάβῃ τὴν πρώτην βαθμίδα τοῦ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ. Ἀλλ’ αἱ ἀμέσως ἀνώτεραι θέσεις τῶν ἀρχιφροντιστῶν εἶναι ὀλίγαι καὶ ὑπῆρχε φόβος μὴ τυχὸν ἀνεκόπτετο ὁ δρόμος του ἐκ τοῦ φραγμοῦ τῆς ἀρχαιότητος τῶν φροντιστῶν ἐκείνων, οὓς θὰ εὕρισκε προαγόμενος εἰς φροντιστήν· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ κορέσῃ τὴν ἀδηφαγίαν του καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ὁ μέλλων τότε διδάκτωρ παρεμβάλλει τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 11 καθ’ ἣν διὰ νὰ προαχθῇ τις ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ φροντιστοῦ εἰς τὸν τοῦ ἀρχικελευστοῦ δὲν δύναται, ἂν δὲν κέκτηται δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τῆς Νομικῆς. Καὶ διατί, νομίζετε, συμπεριέλαβεν ἐνταῦθα καὶ τὸν προλύτην; Νομίζετε ὅτι ἔπραξε τοῦτο ἀσκόπως ἢ καὶ ἀπὸ γενναιοφροσύνην; Ὄχι. Διότι τῷ 1884, ὁπότε ἐψηφίσθη ὁ νόμος, αὐτὸς δὲν εἶχε δώσει ἐξετάσεις, καὶ δὲν ἤξευρεν ἂν θὰ ἐγίνετο προλύτης ἢ διδάκτωρ! Ἡ διάταξις αὕτη μόλις κατὰ τὸ τρέχον ἔτος πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ πρώτην φορὰν συμπεριλαμβάνουσα καὶ ἐμὲ εἰς τὸ πολυμήχανον τοῦτο σχέδιον τοῦ μακαρίτου γραφέως τοῦ καὶ συντάκτου τοῦ ἐν λόγῳ καταχθονίου νομοσχεδίου, ἐξ οὗ προῆλθεν ὁ νόμος ᾼΡΞΒʹ. Ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης ἐπέρχονται τὰ ἑξῆς ἄτοπα. Σήμερον, ἤτοι μετὰ 25 ἔτη, ὅτε ὁ οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς δύναται μόλις νὰ ἐλπίζῃ ὅτι θὰ φθάσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ, εὑρίσκει ἀντιμέτωπον τὴν Πολιτείαν καὶ λέγουσαν πρὸς αὐτόν· Κύριε, δὲν σὲ προβιβάζω, διότι θέλω νὰ προσαγάγῃς ἓν προσόν, ἤτοι ἓν δίπλωμα, τὸ ὁποῖον ἐκέκτησο βεβαίως πρὸ εἰκοσιπενταετίας καὶ ὅπερ ἀπέκτησας ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας! Εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ πεπολιτισμένα, εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ νουνεχῆ δέχονται δύο εἰδῶν προσόντα εἰς πάντα κλάδον, καὶ ἰδίως τοὺς στρατιωτικοὺς κλάδους· τουτέστι προσόντα εἰσαγωγῆς καὶ προσόντα προαγωγῆς. Καὶ ὡς εἰσαγωγῆς μὲν τοιαῦτα καθορίζουσι τὰ κεκτημένα ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουσι Σχολάς, ὡς προαγωγῆς δὲ προσόντα τάσσουσι τὰ κτώμενα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ διὰ τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως τοιουτοτρόπως ἐπωφελῆται καὶ αὕτη διὰ τῆς ἁμίλλης, ἡ ὁποία ἀναπτύσσεται μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ λόγῳ φιλοτιμίας καὶ λόγῳ τῆς προαγωγῆς των φροντίζουσι νὰ ἐπιδεικνύωσι μεγαλείτερον ζῆλον καὶ μεγαλειτέραν ἐπιμέλειαν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν ὅπως ἀποκτήσωσι τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ἄγει καὶ εἰς τὰ ἑξῆς ἄτοπα: 1ον ἐξασφαλίζει τὴν προαγωγὴν καὶ τοῦ πλέον ἀνικάνου διπλωματούχου· 2ον δεσμεύει τὰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπὸ τοῦ νὰ προαγάγῃ μὴ διπλωματοῦχον ἀλλ’ ἐξόχως ἱκανόν· 3ον γελωτοποιεῖ τὸν θεσμὸν τῶν προσόντων ὡς μὴ παρέχουσα τουλάχιστον τὸ αὐτὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς ὑπάρχοντας διπλωματούχους τῆς φιλολογίας καὶ τῶν φυσικομαθηματικῶν· 4ον χαρακτηρίζει ἀνίκανον δι’ ἀρχιφροντιστὴν τὸν θεωρούμενον ἱκανὸν διὰ φροντιστήν, ἐνῷ εἰς τὰς αὐτὰς ἀδιακρίτως θέσεις τάσσουσιν οἱ ὀργανισμοὶ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον· 5ον μεταβάλλει τὸ Ναυτικὸν εἰς Νομικὸν Φροντιστήριον, διότι εἰσαγόμενοι οἱ νέοι μὲ ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν διάταξιν ταύτην ἐγγράφονται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἐπιδίδονται μᾶλλον εἰς μελέτας πρὸς ἀπόκτησιν διπλώματος παρὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· 6ον θεωρεῖ τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν ὡς ἔχουσαν δῆθεν σχέσιν μὲ τοὺς Πανδέκτας, μὲ τὰς Νεαρὰς καὶ μὲ τὸ Κληρονομικὸν καὶ τὰς δουλείας, ἐνῷ ἡ αὐτὴ Πολιτεία δὲν ἐπεζήτησε τοιαύτας γνώσεις οὔτε διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς, ἀλλ’ οὐδὲ διὰ τοὺς ναυτοδίκας καὶ στρατοδίκας· 7ον, τέλος, ἀδικεῖ καταφώρως τὰ ¾ τῶν ἀξιωματικῶν, μαραίνει τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῶν, διασαλεύει τὴν πειθαρχίαν, ὅπως καταστήσῃ προνομιοῦχον τὸ ¼ αὐτῶν καὶ ἐνσπείρῃ τὴν ἀντιζηλίαν μεταξὺ συναδέλφων διαιροῦσα αὐτοὺς εἰς πατρικίους καὶ πληβείους. Περὶ καταργήσεως τῆς διατάξεως ταύτης ὑπέβαλον νομοσχέδια κατὰ τὰς τελευταίας Συνόδους καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄνδρου συνάδελφος ἐπίσης ὡς τοιοῦτος, οἵτινες καὶ ὑπεστήριξαν ταῦτα διὰ τῶν ἀκαταμαχήτων ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἐκτίθενται εἰς τὰς ἐκθέσεις τὰς συνοδευούσας τὰ νομοσχέδια, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἕνεκεν ἄλλων ἀσχολιῶν της δὲν ἠδυνήθη νὰ ψηφίσῃ ταῦτα. Καὶ ἡ διάταξις αὕτη βεβαίως θὰ εἶχε καταργηθῆ πρὸ ἐτῶν, ἂν προεβλέπετο ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ταχύτερον· ἀλλὰ δὲν προεβλέπετο τοιοῦτόν τι ὡς ἐκ τῆς καταλήψεως τῶν θέσεων τῶν ἀρχιφροντιστῶν ὑπὸ ἀξιωματικῶν ἐξαιρεθέντων ταύτης. Ἤδη ὅμως συνεπείᾳ τοῦ νέου νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας αἱ θέσεις αὗται θὰ κενωθῶσι καὶ θὰ παρουσιασθῇ τὸ φαινόμενον συνεπείᾳ τῆς διατάξεως ταύτης κατὰ τὸ ὁποῖον ἓξ ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι θὰ ὑπερπηδηθῶσιν ὑπὸ δύο νεωτέρων των, οἵτινες ἔτυχε νὰ ἔχωσι δίπλωμα Νομικῆς καὶ ἐξ ὧν ὁ μὲν εἶχε τοῦτο πρίν, ὁ δὲ ἕτερος τὸ ἀπέκτησε κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐν τῷ Ναυτικῷ ὑπηρεσίας του, ἥτις ὑπῆρξε δι’ αὐτὸν θέσις Νομικοῦ Φροντιστηρίου πρὸς παρασκευὴν εἰς τὴν Νομικήν. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἀποτελεῖ μέγα ἀδίκημα, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου δὲν ἀποκρύπτω ὅτι καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἀδικοῦμαι. Ἂν δὲ μὲ βλέπετε, κύριοι συνάδελφοι, παριστάμενον μεταξὺ ὑμῶν, μία τῶν αἰτιῶν ἴσως εἶναι καὶ ἡ ἀπογοήτευσις ἥτις μὲ κατέλαβε παραμένοντα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἄνευ δικαιώματος προαγωγῆς· διότι πῶς θέλετε νὰ μὴ αἰσθάνωνται μειουμένην τὴν θέσιν αὐτῶν ἀπέναντι τοιαύτης διατάξεως ἀξιωματικοὶ ἔχοντες ὅλην τὴν δυνατὴν μόρφωσιν καὶ ὅλην τὴν πεῖραν, ἴσως δὲ καὶ μεγαλειτέραν, ἀπὸ ὡρισμένους ἄλλους ἀξιωματικούς; Καὶ κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ προσόντα θέλει ἰδεῖ ὅλους ἐκείνους τοὺς νεωτέρους του νὰ καταπατῶσι τὴν ἀρχαιότητά του! Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀλλόκοτον τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως, ἥτις εἰς ἀξιωματικὸν διακρινόμενον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ λέγει: Θὰ μείνῃς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ φροντιστοῦ καὶ θὰ ῥέψῃς. Καίτοι δύνασαι νὰ προσφέρῃς ὑπηρεσίας μεγαλειτέρας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας προσέφερον καὶ προσφέρουσιν οἱ συνάδελφοί σου διπλωματοῦχοι, ὅμως σὺ θὰ μείνῃς ἐκεῖ! Ἤμην καὶ εἶμαι τελειόφοιτος τῆς Νομικῆς, καὶ ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ ν’ ἀποκτήσω δίπλωμα, ὅπως τὸ ἀπέκτησαν καὶ ἄλλοι, ἀλλὰ κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν καθηκόντων μου ἀφ’ ἑνὸς δὲν ἔβλεπον τὴν ἀνάγκην τοῦ τοιούτου διπλώματος, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἐφανταζόμην ὅτι ἡ Πολιτεία ἤθελεν ἀναγνωρίσει τὸ δίκαιον καὶ ἤθελε καταργήσει τὴν διάταξιν ταύτην καὶ διὰ τοῦτο τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας μου δὲν τὸν κατηνάλωσα εἰς μελέτας ξένας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καθὼς καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῶσι μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει, καὶ διὰ τῆς ὁποίας προσωρινῶς μόνον πρὸς συμπλήρωσιν τῶν θέσεων, αἵτινες συνεπείᾳ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν κενοῦνται, νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ προβιβάζῃ καὶ ἀξιωματικοὺς μὴ ὄντας μὲν διπλωματούχους, ἀλλὰ τελειοφοίτους καὶ διατελοῦντας κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ φροντιστοῦ, ἔχοντας δ’ ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν εἰς αὐτόν. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία, ἡ τοῦ κ. Κανάρη, ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτέρα ταύτης καὶ διὰ τῆς ὁποίας θὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ προβιβάζῃ καὶ μὴ διπλωματούχους φροντιστάς. Σημειώσατε δὲ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς πάντοτε, καὶ ἑπομένως δύναται καὶ ν’ ἀφήσῃ πάλιν αὐτοὺς καὶ νὰ προβιβάσῃ τοὺς διπλωματούχους. Ἐδῶ πρόκειται μόνον νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργόν, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι, νὰ προβιβάζῃ, ἂν βεβαίως νομίζῃ συμφέρον, καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι δίπλωμα, καὶ τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἐκκαθαρίσεως θὰ εὕρῃ ἱκανούς. Φρονῶ ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀκούσῃ τὰ δίκαια ταῦτα παράπονα, θὰ θελήσωσι νὰ λάβωσιν οὗτοι ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται αὐτοπροσώπως ὑπὸ ἀδικουμένου συναδέλφου θὰ παρακαλέσω, ὡς συνάδελφος πλέον, νὰ ζητήσωσι τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν θίγει βεβαίως τὴν Κυβέρνησιν. Τρέφω ὅμως τὴν πεποίθησιν ὅτι αὕτη θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἀδικοῦνται ὡρισμένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε ν’ ἀδικηθῶσι, καὶ θ’ ἀποφασίσῃ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ν’ ἀποδεχθῇ τὴν ἑτέραν τῶν τροπολογιῶν τούτων.

§169Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ μόνον θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν παράκλησίν μου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἄλλου ἔχοντος τὸν λόγον κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§171ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ εἰς τὸν τρίτον στίχον τοῦ ἄρθρου 2 ν’ ἀπαλειφθῶσι τὰ ἑξῆς: «καὶ οἱ φέροντες βαθμὸν πλοιάρχου ἢ κατώτερον», διότι ἐτέθησαν κατὰ παραδρομήν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, εἶτα ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3).

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§173Θ. ΛΕΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν καὶ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 ὁρίζονται ἐντελῶς ἀντίθετα τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, δὲν εὑρίσκω δὲ τίνα λόγον θὰ ἔχῃ νὰ γνωμοδοτήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ περὶ προαγωγῆς τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου ἢ τοῦ σημαιοφόρου. Αὐτὸ δὲν γίνεται εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, διότι ὑποτίθεται ὅτι ἐλάχιστος θὰ εἶναι ὁ χρόνος τῆς κατατάξεώς των εἰς τὸν στρατόν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ θὰ ἐξαιρέσῃ τοὺς σημαιοφόρους καὶ ἀνθυποπλοιάρχους.

§174ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ εὑρίσκω δικαίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς· νομίζω ὅτι οἱ ἀνθυποπλοίαρχοι καὶ οἱ σημαιοφόροι εἶναι περιττὸν νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰ συμβούλια αὐτά, τὰ ὁποῖα καταρτίζονται διὰ τοὺς ἀνωτέρους.

§175ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι γενική· εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν αὐτὴν θὰ ὑπάγωνται οἱ ἀξιωματικοὶ ὅλων τῶν κλάδων τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ. Δὲν θὰ ἦτο δὲ ἴσως ὀρθὸν νὰ ἐγίνετο ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ μόνον διὰ τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους καὶ σημαιοφόρους, καὶ οἱ ἀντίστοιχοι ἀξιωματικοὶ τῶν ἄλλων κλάδων νὰ ὑπήγοντο εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν αὐτήν.

§176ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συνιστᾶται, δὲν πρόκειται κατ’ ἔτος νὰ κάμῃ τὴν ἐπιθεώρησιν, ἀλλ’ ἐφάπαξ· προκειμένου ὅμως μετὰ ἓν ἔτος νὰ μετακληθῇ ὁ ξένος ὀργανωτής, θὰ καθιερωθῇ τακτικὴ ἐπιθεώρησις καὶ τότε θὰ ἐπιθεωρηθῶσιν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί.

§177ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς· νομίζω ὅτι εἶναι ἰσχυρὸς λόγος αὐτός, ἐπειδὴ θὰ γίνῃ ἐφάπαξ ἡ ἐπιθεώρησις αὐτή, νὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§178ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλοι λόγοι σπουδαιότατοι, τοὺς ὁποίους ἐὰν ἠθέλετε νὰ συλλογισθῆτε, θὰ ἐβλέπετε ὅτι πιθανὸν νὰ ἐπιδεινώσωσι τὰ πράγματα περισσότερον, ἐὰν συμπεριληφθῶσιν οἱ σημαιοφόροι καὶ οἱ ἀνθυποπλοίαρχοι.

§179ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ γίνω εἰσηγητὴς τοιούτου μέτρου εἰς τὴν Βουλήν, νὰ κάμω δηλ. ἐξαίρεσιν μόνον διὰ τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους καὶ σημαιοφόρους τῶν μαχίμων κλάδων. Ἐὰν νομίζητε ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, ὑποβάλετε τροπολογίαν, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς κρίνῃ.

§180Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου φέρῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι ὁμολογῶ ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον. Ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾶται διὰ τὴν ἐφάπαξ γνωμοδότησιν, κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 5 ὅσοι θέλουσι κριθῆ στάσιμοι κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, οὗτοι δὲν δύνανται νὰ κριθῶσιν ἄξιοι προβιβασμοῦ. Πρόκειται λοιπὸν περὶ μέτρου ἀγριωτάτου τὸ ὁποῖον δὲν φρονῶ ὅτι ἔχει λόγον τινὰ διὰ σημαιοφόρους καὶ ἀνθυποπλοιάρχους. Ἐξηγοῦμαι δὲ διατί δὲν ἔχει λόγον τινὰ διὰ σημαιοφόρους καὶ ἀνθυποπλοιάρχους. Πάντες ἐπιθυμοῦμεν καὶ ποθοῦμεν, ὡς καὶ πρότερον εἶπον, τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ σώματος τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ, ἀλλὰ ποθοῦμεν ταύτην διὰ ποῖον κυρίως λόγον; Διότι διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως ταύτης θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀρτία ἡ ἀνωτέρα διοίκησις τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐάν τις σημαιοφόρος ἢ ἀνθυποπλοίαρχος μὴ ἐπιτελῇ καλῶς τὸ καθῆκον αὑτοῦ, δύναται διὰ τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης νὰ κρίνηται στάσιμος ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη, διότι τὸ τοιοῦτον μέτρον θὰ εἶναι πειθαρχικόν, ἀλλ’ ἐὰν ἐφάπαξ κριθῇ στάσιμος, ποία θὰ εἶναι ἡ συνέπεια τοῦ μέτρου τούτου; Ὅτι θέλει ὁ ἀξιωματικὸς ἀπορριφθῆ τῶν τάξεων τοῦ Ναυτικοῦ. Ἀλλ’ οἱ βαθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ὑποτεταγμένοι καὶ μεταβατικοὶ πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποπλοιάρχου, ἐξ οὗ ἀντλεῖ ἡ ὑπηρεσία τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς. Προκειμένου λοιπὸν περὶ σημαιοφόρων, νεανίσκων εἴκοσι καὶ εἴκοσιν ἑνὸς ἔτους καὶ ἀνθυποπλοιάρχων μὴ ἀσκούντων καμμίαν διοίκησιν, νομίζω ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο θὰ εἶναι ἐπικινδυνωδέστατον. Δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ὅτι αἱ συνέπειαι τῆς γνωμοδοτήσεως θὰ διαρκέσωσιν ἐπὶ χρονικόν τι διάστημα, ἐπὶ ἓν ἔτος, ἐπὶ δύο ἔτη, μέχρι νεωτέρας ἐπιθεωρήσεως, ἀλλὰ τὸ νὰ ὁρίσωμεν ὅτι διὰ παντὸς, στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς προαγωγῆς εἶναι σκληρόν διότι τοὺς καταδικάζομεν οὕτως εἰς ἐντελῆ ἀνυπαρξίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο λεπτομερέστερον, κατὰ τὴν προσεχῆ δ’ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ δώσῃ μίαν λύσιν, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι σύμφωνος ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως.

§181ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν.

§182Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ὄχι μὲ ἀποτελέσματα ἰσόβια.

§183ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐννοεῖτε μόνον τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους καὶ σημαιοφόρους τῶν μαχίμων ἢ καὶ τῶν ἄλλων κλάδων;

§184Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ ἀφίεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητά σας νὰ κρίνητε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§186Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν ἐπεθύμουν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁρίζεται ὅτι οἱ κριθησόμενοι στάσιμοι θέλουσι τίθεσθαι εἰς ἀποστρατείαν αὐτεπαγγέλτως, ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένην 20ετῆ ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ τοῦτο χρήζει διασαφήσεως. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ ἐν τῷ Βασ. Ναυτικῷ οἵτινες κατήρξαντο τῆς ἐν τοῖς πλοίοις ὑπηρεσίας των ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ σημαιοφόρου, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἄλλοι ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ δοκίμου· λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ πότε ἄρχεται ἡ ὑπηρεσία.

§187ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἄρχεται ἀφ’ ἧς κατετάχθη ὁπωσδήποτε.

§188Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ, διότι πρόκειται περὶ ἀποστρατεύσεως καὶ θὰ ἔχωμεν κατόπιν νομικὰς συνεπείας, αἵτινες θέλουσι στηριχθῆ ἐπὶ ἀμφιβόλων διατάξεων τοῦ νόμου.

§189ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Διὰ τοὺς ἐξελθόντας ἐκ τῆς σχολῆς τῶν Δοκίμων ὁρίζεται ὁ χρόνος, ἀφ’ ἧς κατετάχθησαν ὡς σημαιοφόροι.

§190Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχει ἀνάγκην διασαφήσεως, διότι θὰ φθάσητε εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον.

§191ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀφ’ ἧς κατετάχθησαν ἐπὶ μισθῷ.

§192Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν νὰ κάμητε δήλωσιν ἥτις νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ὡς ἑρμηνευτική. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 ὡς ἔχουσιν).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§194Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι ἐξαιρετικόν, εἶναι τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἐκάκισεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεσσήνης, δὲν κακίζω δ’ ἐγώ. Τὸ εὑρίσκω ὀρθόν. Ἀλλ’ εὑρίσκω ὅτι τὸ προνόμιον τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ ἄρθρον τοῦτο θὰ γεννήσῃ ζημίας εἰς ἀξιωματικοὺς τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ οἵτινες δὲν εὑρίσκονται εἰς πλήρη κατοχὴν τῆς θαλασσίας ὑπηρεσίας ἐν ὡρισμένοις βαθμοῖς. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τῆς μὴ προβλέψεως ὅτι ἤθελον συντελεσθῇ τοιαῦτα γεγονότα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον ἀποτελέσματα τοιαῦτα ῥαγδαίων μεταβολῶν ὁρίου ἡλικίας ἐδέχθησαν ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς ἐμπιστευτικὰς ἀποστολάς, οὕτω δὲ συμβαίνει οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι νὰ εὑρεθῶσι μὴ κάτοχοι θαλασσίας ὑπηρεσίας καὶ νὰ ὑπερπηδηθῶσιν ὑπὸ τῶν νεωτέρων, οἵτινες ἤθελον ἔχει συμπληρώσει τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Ἡ Πολιτεία λοιπὸν δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καταδικάσῃ ἐκείνους οἵτινες στεροῦνται τῶν προσόντων πρὸς προαγωγὴν ἕνεκα τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία τοὺς ἀπέστειλεν εἰς ἐμπιστευτικὰς ἀποστολάς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ λύσιν δικαίαν προκειμένου περὶ νομοσχεδίου εἰσάγοντος διάταξιν προνομιακὴν περὶ πληρώσεως βαθμοῦ ἀνωτέρου.

§195ΣΩΤ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Εἶναι δικαιοτάτη ἡ παρατήρησις καὶ περὶ ταύτης ἐγὼ ὑπέβαλον καὶ τροπολογίαν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§196ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω, Κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 339,000 εἰς χρυσὸν ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1909». Ὑποβάλλω ὡσαύτως δεύτερον νομοσχέδιον «περὶ φόρου καταναλώσεως ἐπὶ τῆς ἐντὸς τοῦ Κράτους παραγομένης σακχάρεως». Εἰς τὸν φόρον, Κύριοι, τοῦτον ἐνόμισα ἐπάναγκες νὰ προβῶμεν νῦν, διότι, ὡς ἐπείσθην ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, κατωρθώθη ἤδη νὰ παραχθῇ ἓν εἶδος σακχάρεως ἐκ σταφίδος χρήσιμον ἰδίως εἰς τὴν σακχαροπλαστικήν. Νομίζω δὲ δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος φόρος, διότι ἄλλως διατρέχει σπουδαιότατον κίνδυνον τὸ ἐκ τῆς σακχάρεως ἔσοδον τοῦ Δημοσίου. Ἐπιβάλλομεν κατ’ ἀρχὰς ἕνα μέτριον φόρον ἐκ 55 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἀπέναντι μιᾶς δραχμῆς καὶ ἑπτὰ λεπτῶν, εἰσπραττομένων ἐκ τῆς ἔξωθεν εἰσαγομένης σακχάρεως. Οὕτω θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε διαφορὰ μεγάλη μεταξὺ τῆς ξενικῆς καὶ τῆς ἐγχωρίας σακχάρεως, ἀφοῦ ἡ τελευταία αὕτη θὰ φορολογῆται κατὰ 62 λ. τὴν ὀκᾶν ὀλιγώτερον ἐκείνης. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι καὶ πᾶσα ἄλλη σάκχαρις ὑποβάλλεται ἐφεξῆς εἰς αὐτὴν τὴν φορολογίαν τῶν 55 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ὑποβάλλω, Κύριοι, καὶ τρίτον νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τῶν οἰκοπέδων». Καθ’ ὃν χρόνον ἀναθέτομεν εἰς τοὺς δήμους τὴν συντήρησιν τῶν ἀγυιῶν καὶ ὁδῶν, αἵτινες μέχρι τοῦδε ἐχαρακτηρίζοντο ὡς ἐπαρχιακαὶ ἢ ἐθνικαί, ὡς τοιαῦται δὲ συνετηροῦντο ὑπὸ τοῦ Κράτους, δίκαιον, νομίζω, εἶναι νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτοὺς καὶ τὰ μέσα πρὸς τοῦτο. Ἓν τῶν τοιούτων μέσων εἶναι καὶ ὁ προκείμενος, ὁ ὁποῖος εἰσαγόμενος νῦν τὸ πρῶτον παρ’ ἡμῖν θὰ διανέμηται ἐξ ἡμισείας μεταξὺ τῶν δήμων καὶ τοῦ Δημοσίου. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος Συζητήσεων Βουλῆς, ἀριθ. 337–339.)

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραϊσκάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ κυριακῆς ἀργίας». Ὁ ἔφορος τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ὑπαλλήλων τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΓΡΓʹ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ συντάξεων νόμων κλπ.» Οἱ βουλευταὶ κ. Γρ. Φούφας, Ν. Γερουλᾶνος καὶ ἄλλοι ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς καὶ ἄλλοι ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων, πειθαρχίας καὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν». Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσωμεν εἰς αʹ συζήτησιν τὸ περὶ κυριακῆς ἀργίας; (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 340–342).

§198Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ ὅπως ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 27 νομοσχέδιον «περὶ ὁρίου ἡλικίας τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ», ὥστε, ἂν γίνῃ συζήτησίς τις, νὰ γίνῃ ἐπ’ ἀμφοτέρων.

§199Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν πρόκειται νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις...

§200Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ὁμιλήσω ἀπόψε.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ καὶ τὸ σύνολον).

§202Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ «περὶ κυριακῆς ἀργίας», κύριε Πρόεδρε. Τώρα.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§204Θ. ΛΕΚΑΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§205Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§206Θ. ΛΕΚΑΣ. Αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα. Ὁ κ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον, ἀλλὰ θὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§208Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Συνιστῶ μίαν τροπολογίαν μου, κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ αὐτοῦ.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται εἰς αʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ πρότασις νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν). Τὴν ἐπιτροπήν, εἰς ἣν θὰ παραπεμφθῇ, σχηματίζω ἐκ τῶν κυρίων Κ. Ν. Παπαμιχαλοπούλου, Θ. Λέκα, Β. Λεωπούλου. Μ. Λιδωρίκη, Π. Πετρίδου, Ἰ. Μανέτα, Ν. Γεωργακοπούλου, Ἀρ. Ἀντωνοπούλου καὶ Γ. Καραϊσκάκη. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται κατόπιν δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 885 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας»).

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 21 σχέδιον νόμου περὶ ἐπιμελητῶν τῶν κλινικῶν, ἐργαστηρίων, μουσείων καὶ λοιποῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀναγνωσθῇ, διότι ἐπιθυμῶ νὰ προτείνω, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Κυβέρνησις, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν πανεπιστημιακὴν ἐπιτροπήν.

§211Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ πρῶτον τὸ κατόπιν.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 5: Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγορᾶς πολεμικῶν πλοίων καὶ ὑλικοῦ πολέμου καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου χρήσεως τοῦ 1909». (Ἀναβάλλεται). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 6: Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 7: Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως τριῶν ὑποθηκοφυλακείων τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ ἀρχειοφυλακείου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8: Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ἀναβάλλεται. Τώρα τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9: Αʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ δʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ΧΞϚʹ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ΒΤΚΗʹ νόμου τοῦ 1895».

§213Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Προτείνω, ὅπως τεθῇ ἐν διαζευκτικὸν «ἢ» μετὰ τὴν λέξιν «ὑποθηκοφύλακος».

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§215ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ δωδέκατον.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δωδέκατον εἶναι: Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνανεώσεως ἐγγραφῆς φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου». Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§217Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἡ προθεσμία, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν ἀνανέωσιν, ἡ ὁποία δίδεται, εἶναι βραχεῖα. Ἑπομένως θὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν σχετικήν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ παράτασιν μέχρι τέλους τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ ἔτους.

§218ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτόν).

§219Π. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 21, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιμελητῶν τῶν κλινικῶν, ἐργαστηρίων, μουσείων καὶ λοιποῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου».

§221Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπὸν αὐτό, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συγκατανεύῃ, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐπὶ τῶν τοῦ Πανεπιστημίου.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Παραπέμπεται εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν τῶν τοῦ Πανεπιστημίου νομοσχεδίων ὅπου ἐστάλη τὸ ἄλλο.

§223ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν οἰκονομικόν, θὰ παρακαλέσω τὴν ἐπιτροπὴν ὅπως ἐντὸς δύο τὸ πολὺ ἡμερῶν ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§224Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 31.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ἀκαδημαϊκῆς λέσχης». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§226Π. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 80.

§227Ι. ΛΑΠΠΑΣ. Μάλιστα.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 80: Αʹ συζήτησις τοῦ «περὶ συγκεντρώσεως πινάκων καὶ ἄλλων ἔργων γραφικῆς τέχνης εἰς τὴν ἐθνικὴν πινακοθήκην» νομοσχεδίου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 885 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 25′ μ. μ.).