1905.05.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29

τῆς 20 Μαΐου 1905.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 50′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἀπέστειλα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, εὐγνωμονοῦσα ἐπὶ ταῖς εὐεργεσίαις τῆς Γαλλίας πρὸς τὴν Ἑλλάδα, καὶ διερμηνεύουσα τὰ αἰσθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει καὶ παμψηφεὶ μοὶ ἀνέθηκε τὴν ἐντολὴν νὰ διαβιβάσω Ὑμῖν, κύριε Πρόεδρε, τὴν βαθεῖαν λύπην της ἐπὶ τῇ μυσαρᾷ δολοφονικῇ ἀποπείρᾳ, τῆς ὁποίας μικροῦ δεῖν ἐγίνεσθε θῦμα, καθὼς ἐπίσης καὶ τὰ ἔνθερμα αὐτῆς συγχαρητήρια ἐπὶ τῇ διασώσει Ὑμῶν ἀπὸ τοῦ κινδύνου. Πᾶν ὅ τι θίγει τὴν φιλελευθέραν Γαλλίαν συγκινεῖ βαθέως τοὺς φίλους λαοὺς καὶ τὰ δυναστευόμενα ἔθνη.» Ἐπίσης πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα τῆς Ἱσπανίας ἀπέστειλα τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, πιστῶς διερμηνεύουσα τὰ αἰσθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐνετείλατό μοι παμψηφεὶ νὰ ὑποβάλω τῇ Ὑμετέρᾳ Μεγαλειότητι τὰ ζωηρὰ καὶ εἰλικρινῆ αὐτῆς συγχαρητήρια, καθόσον ἡ Θεία Πρόνοια ἐφείσθη τῶν ἡμερῶν τῆς Ὑμετέρας Μεγαλειότητος, τῶν τοσούτῳ πολυτίμων διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ ἱπποτικοῦ Ἱσπανικοῦ ἔθνους.» Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 16 Μαΐου ὁ κ. ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα διάφορα, τὰ ὁποῖα πραγματεύονται περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Νάξου. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα μετὰ καταλόγου, περιέχοντος περίληψιν τοῦ περιεχομένου αὐτῶν, καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν προσέτι δύο νομοσχέδια τὸ μὲν «περὶ κυρώσεως συμβάσεως ταχυδρομικῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ πληρεξουσίου τῆς ἐν Λονδίνῳ ἑδρευούσης Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας «The Ellerman Line Limited», τὸ δὲ «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος, Γερμανίας, Αὐστροουγγαρίας, Βελγίου, Ἱσπανίας, Γαλλίας, Λουξεμβούργου, Μονακὸ, Πορτογαλίας, Σουηδίας καὶ Ἑλβετίας ὑπογραφείσης τὴν 6/19 Μαρτίου 1902 ἐν Παρισίοις συμβάσεως πρὸς προστασίαν τῶν ὠφελίμων τῇ γεωργίᾳ πτηνῶν.» Πλὴν τούτων καταθέτω νομοσχέδιον περὶ Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλουσιν ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 180–182). Ὁ ἐν Ἀθήναις Σύνδεσμος τῶν Οἰνοπαντοπωλῶν ὑποβάλλει πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα περὶ τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου καὶ τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ὀλύμπου τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου διὰ ψηφίσματός του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ὀλύμπου καὶ τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον Ραψάνης. Γονεῖς καὶ κηδεμόνες τῶν μαθητῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Λαμίας δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσι ν’ ἀνακληθῇ ἡ ἀπόλυσις τοῦ σχολάρχου Λαμίας Γ. Γιαννιτσώτου. Ὁ Ἐμποροκτηματικὸς Σύλλογος Πύλου διὰ ψηφίσματός του παρακαλεῖ νὰ ληφθῇ οἱονδήποτε μέτρον πρὸς σωτηρίαν τῆς σταφίδος. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Νηριτίων τῆς Ἰθάκης παρακαλεῖ νὰ ὑπαχθῇ ἡ Ἰθάκη διοικητικῶς εἰς Κεφαλληνίαν. Ἡ Τρῳὰς Ἀλεξάνδρου Μακρῆ Νικολετάτου, χήρα δεκανέως τοῦ πεζικοῦ, φονευθέντος κατὰ τὴν μάχην τῶν Πέντε Πηγαδίων, δι’ ἀναφορᾶς της ζητεῖ νὰ αὐξηθῇ ἡ ἐκ δραχμῶν 32 σύνταξις αὐτῆς. Οἱ κάτοικοι Καροπλεσίου καὶ τῶν περιχώρων τοῦ δήμου Δολόπων δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον Εὐρυτανίας. Ὁ δήμαρχος Κορώνης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ λαοῦ Κορώνης ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Πεταλιδίου. Ὁ δήμαρχος Ἀγράφων ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Ἀγράφων ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Εὐρυτανίας. Ὁ αὐτὸς δήμαρχος ὑποβάλλει ἕτερον ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀγράφων ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τοῦ νομοῦ Εὐρυτανίας· ἐν περιπτώσει δὲ καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τοῦ νομοῦ Εὐρυτανίας νὰ ὑπαχθῇ ὁ δῆμος Ἀγράφων εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Μεσολογγίου καὶ τὸν νομόν Αἰτωλοακαρνανίας. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Αὐλῶνος τῆς Τριφυλίας διὰ ψηφίσματός του ἐκφράζει τὴν εὐχὴν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας καὶ τοῦ νομοῦ Τριφυλίας. Ὁ εἰρηνοδίκης Κύμης καὶ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Καρυστίας διαβιβάζουσι δύο ψηφίσματα τοῦ λαοῦ Κύμης καὶ τῶν περιχώρων, διὰ τῶν ὁποίων ἐκφράζεται ἡ εὐχή, αʹ) ὅπως τὰ ληφθησόμενα ὑπὲρ τῆς σταφίδος μέτρα μὴ παραβλάψωσι τὰς τιμὰς τῶν οἴνων, καὶ βʹ) νὰ ψηφισθῶσι τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια περὶ καταργήσεως Πρωτοδικείων καὶ Εἰρηνοδικείων. Ὁ δήμαρχος Οἴας τῆς Θήρας ὑποβάλλει ἀναφορὰν ἀμπελοκτημόνων τοῦ δήμου Οἴας, παρακαλούντων νὰ μεριμνήσῃ ἡ Βουλὴ περὶ πρεστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Κορώνης διὰ ψηφίσματός του παρακαλεῖ καὶ ἐκφράζει τὴν εὐχὴν περὶ διατηρήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Πεταλιδίου καὶ ὑπαγωγῆς εἰς αὐτὸ χωρίων τινῶν τῶν δήμων Βουφράδος καὶ Μεθώνης. Ὁ κύριος Νέγρης ἔχει πρῶτος τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων.

§4ΦΩΚ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Συνδέσμου τῶν οἰνοπαντοπωλῶν ἔχω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, κύριε Πρόεδρε. Ὁ Πρόεδρος καὶ τὸ Συμβούλιον τοῦ Συνδέσμου τῶν οἰνοπαντοπωλῶν παραπονοῦνται διὰ τὴν ποιότητα τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου καὶ ἰδίως τοῦ πετρελαίου. Βεβαιοῦσιν, ὅτι πετρέλαιον τὸ ῥωσσικὸν εἶναι πολὺ κατώτερον τοῦ πετρελαίου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, ὅτι ἡ φωτιστικὴ δύναμις αὐτοῦ εἶναι μικροτέρα, ὅτι ἔχει ὀσμήν, ὅτι παράγει καπνὸν, καὶ συνιστῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ φέρῃ πλέον πετρέλαιον ἐκ Ῥωσσίας, ἀλλ’ ἐξ Ἀμερικῆς. Ἰδίως παραπονοῦνται, ὅτι τὰ κιβώτια ἐκ λευκοσιδήρου καὶ ἐκ ξύλου εἶναι κακῆς ποιότητος, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ πετρέλαιον ἀπόλλυται, καὶ τὸ παραδιδόμενον εἶναι ἐλλιπὲς κατὰ δύο καὶ τρεῖς ὀκάδας, ὅτι δὲ οἱ ἐπιφορτισμένοι τὴν παράδοσιν δὲν ἐννοοῦσι ν’ ἀποζημιώσωσι τοὺς καταναλωτάς. Παραπονοῦνται ἐπίσης, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ ἅλας εἶναι κακῆς ποιότητος, εἶναι πολλάκις ἐλλιπὲς κατὰ 5, 6 καὶ 7%, καὶ ὅτι διὰ τὰ παράπονά των δίδεται εἰς αὐτοὺς ἡ ἀπάντησις παρὰ τῶν διαχειριζομένων τὰ τῆς πωλήσεως, ὅτι τοῦτο γίνεται, ὅπως καλύψῃ τὴν φύραν. Νομίζω ὅτι τὰ παράπονα ταῦτα τοῦ Συνδέσμου τῶν οἰνοπαντοπωλῶν πρέπει νὰ ἑλκύσωσι τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὀφείλοντος νὰ ἐξετάσῃ τὰ περὶ τούτου καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπεγγύων προσόδων τὴν διόρθωσιν τοῦ πράγματος. Προσθέτουσιν ἐπίσης οἱ ἀναφερόμενοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κυτία τῶν πυρείων, ὅτι ταῦτα πωλοῦνται πρὸς αὐτοὺς ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἀντὶ πέντε λεπτῶν ἕκαστον, καὶ δὲν δύνανται νὰ πωλήσωσι ταῦτα εἰς ἀνωτέραν τιμὴν, διότι ἔπρεπε νὰ τὰ πωλήσωσι πρὸς δέκα λεπτά, ὅπερ εἶναι ἀδύνατον. Ὡς ἐκ τούτου προτείνουσιν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις λάβῃ μέτρον τι, ὅπως τὰ κυτία ταῦτα πωλῶνται εἰς αὐτοὺς πρὸς 4 λεπτὰ, ἵνα δύνωνται καὶ αὐτοὶ νὰ ἔχωσι μίαν μικρὰν ὠφέλειαν. Πάντα ταῦτα παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ παράπονα τοῦ Συνδέσμου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λιμπρίτης ἔχει δεύτερος τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων.

§6Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν προώρως ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον βεβαίως κατόπιν θὰ ἀναπτυχθῇ. Ὅταν τὰ νομοσχέδια περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων καὶ περὶ καταργήσεως Ἑλληνικῶν τινων σχολείων ἔλθωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τότε θὰ ὑποστηρίξω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Ὀλύμπου νὰ προβῇ εἰς ἣν ἀπόφασιν προέβη, καὶ νὰ ἀπευθυνθῇ πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Τότε δ’ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, εἰσακούουσα τὰς παρατηρήσεις ἢ μᾶλλον τὰς γνώμας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εὐλαβῶς ἐκφραζομένας, θὰ μεταρρυθμίσῃ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα ἐπὶ τὸ δικαιότερον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πλατῆς.

§8ΑΛΕΞ. ΠΛΑΤΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν γονέων καὶ κηδεμόνων τῶν μαθητῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Λαμίας θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Πρὸ πέντε ἢ ἕξ ἡμερῶν ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀπόλυσις τοῦ σχολάρχου Λαμίας. Πρὸ ὀλίγου ἦλθεν ἀναφορὰ διαφόρων συμπολιτῶν μου ἐκ Λαμίας, παραπονουμένων διὰ τὴν ἄδικον ταύτην ἀπόλυσιν τοῦ σχολάρχου Λαμίας. Νομίζω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὤφειλε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐγνωσμένην ἱκανότητα καὶ τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἐπιδεικνύει ὁ σχολάρχης οὗτος, ὡς καὶ τὸν ἔντιμον χαρακτῆρα αὐτοῦ, πρωτίστως δὲ τὸ συμφέρον ὑπερδιακοσίων μαθητῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Λαμίας, ὧν τὸ μέλλον σπουδαίως ζημιοῦται, καὶ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ σχολάρχου τούτου, εἰς ἐποχὴν μάλιστα, καθ’ ἣν ἐπίκεινται αἱ ἐξετάσεις. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ, ὅπως ὁ κύριος Ὑπουργὸς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ σχολάρχου, τοὐλάχιστον μέχρις ὅτου οἱ μαθηταὶ δώσωσιν ἐξετάσεις.

§9Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπελύθη ὁ σχολάρχης.

§10Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς δύο λέξεις. Ὁ σχολάρχης Λαμίας ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας, ὡς ἴσως ἐνθυμεῖται ὁ κύριος Ὑπουργός, ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεως τοῦ νομάρχου, ὅτι ἀνεμίχθη σκανδαλωδῶς κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐπέδειξε συμπεριφορὰν ἀνάρμοστον πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ δημοσίου λειτουργοῦ.

§11ΑΛΕΞ. ΠΛΑΤΗΣ. Εἶμαι εἰς θέσιν, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ὁ περὶ οὗ πρόκειται σχολάρχης εἶναι ἀκεραίου χαρακτῆρος, καὶ οὐδέποτε ἀνεμίχθη εἰς τὰς ἐκλογάς. Πρὸς τὸ συμφέρον τῶν μαθητῶν δύναται τοὐλάχιστον νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ ἕνα μῆνα ἡ ἀπόλυσις αὐτοῦ.

§12Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ σταλῇ ἄλλος σχολάρχης.

§13Ν. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ (βουλευτὴς Καρυστίας). Ἐπὶ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ λαὸς τῆς Κύμης διὰ τοὺς οἴνους, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἴσως σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, μὴ προσκρούῃ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν, διότι κατήντησεν ὁλόκληρος ἡ οἰνοπαραγωγὴ τοῦ παρελθόντος ἔτους νὰ εὑρίσκηται εἰς τὰς ἀποθήκας. Συμφερώτερον, νομίζω, θὰ ἦτο διὰ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς παρακρατήσεως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Σάμης κ. Καβαλλιεράτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας. Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 183). Οἱ βουλευταὶ Βόλου καὶ Παξῶν κύριοι Γάτσος καὶ Βελλιανίτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἡ τροπολογία αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 184). Ἑξήκοντα Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας δύο ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 185).

§15Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω πίνακα τῶν ἐγγράφων τῶν ζητηθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Νέγρη περὶ τῶν δημοπρασιῶν τῶν τροφῶν τῶν καταδίκων τῶν ἐτῶν 1904 καὶ 1905. Πολλὰ ἐκ τῶν συμβολαίων δὲν εὑρέθησαν εἰσέτι, ἄλλα ὅμως εὑρέθησαν. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ὁ πίναξ οὗτος ἀρκεῖ νὰ πείσῃ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι ὑπάρχει οἰκονομία κατὰ πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§17ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, περὶ τὸ τέλος τοῦ παρελθόντος ἔτους ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων Ἀρκαδίας ὑπέβαλε γνωμοδότησιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τοῦ νομοῦ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως περὶ συστάσεως γραμματοδιδασκαλείου ἐν τῷ χωρίῳ Μεμῆ τοῦ δήμου Φαλαισίας. Ἀλλὰ καίτοι τόσος ἔκτοτε παρῆλθε χρόνος καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως τοῦ γραμματοδιδασκαλείου εἶναι ἐπείγουσα, καθ’ ἃ βεβαιοῖ καὶ ὁ ἐπὶ τόπου μεταβὰς ἐπιθεωρητής, οὐδὲν εἰσέτι ἐνηργήθη. Παρακαλῶ θερμῶς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν τοῦ σχολείου ἐκείνου, διότι ὁ δῆμος Φαλαισίας, ἔχων πληθυσμὸν ὑπὲρ τὰς 11,000 ψυχῶν, πολλὰς συνεισφέρει προσόδους εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, χωρὶς οὐδόλως νὰ ἐπιβαρύνῃ αὐτό· ἐν τούτοις εἰς τὰ πλεῖστα τῶν χωρίων τοῦ δήμου ἐκείνου ἐλλείπει παντελῶς ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις, ἡ τόσον χρήσιμος διὰ τὴν πρόοδον καὶ εὐημερίαν τοῦ λαοῦ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς δὲν θέλει βραδύνει ἐπὶ πλέον νὰ προβῇ εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ σχετικοῦ Β. Διατάγματος περὶ συστάσεως τοῦ σχολείου ἐκείνου.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γεωργόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§19ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν δέκα καὶ πλέον, νομίζω, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Κριεμάδης ἐπηρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ ὑποθέσεως τινος, ἀφορώσης εἰς ἄρνησιν τοῦ ὑποτελώνου Μαλακασίου νὰ ἐκδώσῃ διαβατήρια εἰς τοὺς ἐκ τοῦ χωρίου ἐκείνου καταγομένους καὶ μέλη τῆς κοινότητος αὐτοῦ, θέλοντας νὰ βοσκήσωσι τὰ ποίμνια αὐτῶν εἰς τὰ λιβάδια τὰ παραχωρηθέντα ἐκ νέου εἰς τὴν Τουρκίαν δυνάμει τῆς τελευταίας συνθήκης τοῦ 1898. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσε τότε, ὅτι ἐπιφυλάσσεται νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀπαντήσῃ. Θὰ παρακαλέσω αὐτόν, ἐπειδὴ ἱκαναὶ ἡμέραι παρῆλθον ἔκτοτε, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὄντως ἐξήτασε, καὶ τί ἀπεφάσισε, διότι ἡ ὑπόθεσις ἐπείγει. Οἱ αἰτοῦντες ἔχουσι πληρέστατον δίκαιον. Εἶναι, ὡς προεῖπον, μέλη τῆς κοινότητος, θέλουσι δὲ νὰ ἐνασκήσωσι δικαίωμα, ὅπερ ἀνέκαθεν εἶχον καὶ ἔχουσιν, ἀλλὰ ἐμποδίζονται σήμερον ὑπὸ τῆς ἰδιοτροπίας τοῦ εἰρημένου ὑποτελώνου, ἐνῷ τὰ ποίμνια αὐτῶν διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ καταστραφῶσι. Μανθάνω μάλιστα, ὅτι ἐκοινοποίησαν ἤδη καὶ διαμαρτυρίαν κατὰ τοῦ Δημοσίου, αἰτούμενοι ἱκανὸν ποσὸν λόγῳ ἀποζημιώσεως. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ἐν τάχει, καὶ νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόφασίν του.

§20ΑΛΕΞΙΟΣ ΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὸν ὑποτελώνην Μαλακασίου νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐξέλθωσι πρόβατα ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ, ἐκτὸς ἐὰν οἱ κάτοχοι αὐτῶν ἦναι μέλη κοινότητος. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ ζητήσῃ νὰ παρουσιάσωσι καὶ τίτλους, ὅτι ἔχουσι κτήματα πρὸ τοῦ 1897 εἰς τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐξέλθωσι τὰ ποίμνιά των πρὸς βοσκήν, διότι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ συνθήκη ὡρισμένως ὁμιλεῖ περὶ τούτου, ἰδίως δὲ τὸ ἕβδομον ἄρθρον. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ ὡρισμέναι ἀποφάσεις, καὶ ἰδίως μία ἀπόφασις τοῦ ἔτους 1900 τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ἐκοινοποιήθη εἰς τὸν νομάρχην Τρικκάλων, καὶ δι’ αὐτοῦ εἰς τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων Καλαμπάκας, δυνάμει τῆς ὁποίας μόνον αὐτοὶ δικαιοῦνται νὰ ἐξέλθωσιν. Ἤδη πρόκειται νὰ ἐξέλθωσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον καὶ νὰ θεωρῶνται μέλη τῆς κοινότητος τοῦ Μαλακασίου, ὅπως πᾶς τις δύναται νὰ ἐγγραφῇ εἰς οἱονδήποτε χωρίον θέλει. Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐξέλθωσιν, εἶναι οἱ λεγόμενοι Μπαρδαῖοι, οἵτινες ὄχι μόνον κτήματα δὲν ἔχουσιν, ἀλλ’ οὐδὲ προέρχονται ἐκ Μακεδονίας, ὅπως εἶπεν ἄλλος ἀξιότιμος συνάδελφος πρὸ ἡμερῶν, διότι αὐτοὶ κατοικοῦσιν ἀπὸ 150 περίπου ἐτῶν εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι προέρχονται ἐκ Μακεδονίας, πρέπει νὰ ὑπάγουν νὰ βοσκήσουν εἰς τὰ λιβάδια τῶν Μαλακασιωτῶν; Καὶ εἰς ποῖα λιβάδια μάλιστα; εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν ἀτυχίαν οἱ Μαλακασιῶται νὰ χάσουν κατὰ τὴν διαρρύθμισιν τῶν συνόρων τὸ 1897. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιστήσῃ πολὺ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ μάλιστα νὰ τηλεγραφήσῃ ἀμέσως εἰς τὸν ὑποτελώνην νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ νὰ διέλθωσιν, ἔστω καὶ ἂν ἐξεδόθησαν διαβατήρια, — διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἐξεδόθησαν τοιαῦτα, — νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ, λέγω, νὰ ἐξέλθωσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὡς μόνον προσὸν ἔχουσιν, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον. Εἶναι ἀδικία διὰ τὴν κοινότητα ἐκείνην. Δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἔχασε τὰ κτήματά της, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀφορμὴν αὐτήν, ὅτι ἔχει τὰ κτήματα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρέπει νὰ ὑπάγουν ἄλλοι νὰ τὰ βοσκήσουν; Δὲν εἶναι δίκαιον.

§21ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ διαβατήρια, ἅτινα ἐκδίδει ὁ τελώνης, ἁπλῶς μόνον σημειοῦσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ζῴων, οἷον προβάτων καὶ μεγάλων ζῴων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τοῦτο δέ, ἵνα μὴ ἐπανέλθωσι πλειότερα. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ τελώνης, ὅταν ὁ νομάρχης ἐφοδιάσῃ τὸν αἰτοῦντα μὲ τὸ προσῆκον διαβατήριον, νὰ ἐκδώσῃ καὶ αὐτὸς ὅμοιον τοιοῦτον, μὴ δικαιούμενος νὰ ἐξετάσῃ, ἂν τῳόντι τὸ πρόσωπον τὸ ζητοῦν τὸ διαβατήριον δικαιοῦται νὰ βοσκήσῃ τὰ ζῷα αὑτοῦ ἢ ὄχι. Εὐτυχῶς, — ἐπειδὴ ὁ κ. Τάκης λέγει, ὅτι οἱ Μπαρδαῖοι δὲν εἶναι μέλη τῆς κοινότητος. — ἔχω ἀπόφασιν δικαστικὴν εἰς χεῖράς μου, διὰ τῆς ὁποίας αἱ πληροφορίαι αὐτοῦ ἐλέγχονται οὐχὶ ἀκριβεῖς. Καὶ ἐν πρώτοις τὸ Δικαστήριον τῶν ἐν Τρικκάλοις Πρωτοδικῶν διὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης διέταξε τὴν ἐγγραφὴν τῶν περὶ ὧν πρόκειται προσώπων εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ὥστε εἶναι ἐγγεγραμμένοι νομίμως. Ἐγένετο κατόπιν ἡ κοινωτικὴ ἐκλογή, ἡ ὁποία προσεβλήθη διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, τῆς μὴ ἐγκαταστάσεως δῆθεν, τὸ αὐτὸ δὲ Δικαστήριον διὰ δευτέρας ἀποφάσεώς του καὶ διὰ μακροτάτης σκέψεως παραδέχεται, ὅτι οἱ αἰτοῦντες εἶναι τῳόντι μέλη τῆς κοινότητος, διότι ἔχουσι τὰ ἀπαιτούμενα ὑπὸ τοῦ νόμου προσόντα, δηλαδὴ τὴν ἐγκατάστασιν καὶ τὴν ἐγγραφὴν ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκα, καὶ ἄλλα γεγονότα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι οἱ κτηνοτρόφοι οὗτοι εἶναι ὄντως μέλη τῆς κοινότητος Μαλακασίου, διότι διαρκῶς κατοικοῦσιν ἐκεῖ· διότι ὁ Μπάρδας, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ὁμάδος, εἶναι δήμαρχος ἐν Μαλακασίῳ, ἐπανειλημμένως δ’ ἐξελέγη καὶ μέλος καὶ πρόεδρος τοῦ αὐτόθι Κοινοτικοῦ Συμβουλίου. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἐν πλήρει δικαιώματι ἀξιοῦσι τὴν βόσκησιν τῶν ζῴων αὐτῶν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως πάντων τούτων ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ τελώνου νὰ ἐξετάσῃ, ἂν δύνανται οὗτοι νὰ λάβωσι παρ’ αὐτοῦ διαβατήρια, ἀφοῦ ὁ νομάρχης ἐξέδωκεν ὑπὲρ αὐτῶν τοιαῦτα· ἄλλως ἀπὸ τοῦ ἔτους 1898 μέχρι σήμερον κατ’ ἐξακολούθησιν πάντες οὗτοι ἐξήρχοντο ἐλευθέρως εἰς τὰ κοινοτικὰ λιβάδια, χωρὶς οὐδεὶς οὐδέποτε νὰ ἐμποδίσῃ αὐτούς.

§22ΑΛΕΞ. ΤΑΚΗΣ. Δὲν ἐννοῶ ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον. Πᾶς Ἕλλην δύναται νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, δὲν ἕπεται ὅμως ἐκ τούτου, ὅτι καὶ ἀποτελεῖ μέλος τῆς κοινότητος, ἀπολαῦον τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς. Εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1898 μέχρι σήμερον τὰ ζῷά των ἔβοσκον ἐκεῖ· ἀλλ’ ἐρωτῶ αὐτόν, ἔβοσκον καὶ πρὸ τοῦ 1898, ἢ ἐνῳκίαζον ἀπὸ τὴν κοινότητα Μαλακασίου τὰ λιβάδια ταῦτα πρὸ τοῦ 1898 οἱ θέλοντες νὰ βόσκουν, ὡς ἀπέδειξεν ὁ κύριος Σιβιτανίδης δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων πρὸ ἡμερῶν, καὶ μάλιστα ἐνοικιασταὶ ἦσαν αὐτοὶ οἱ Μπαρδαῖοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον θέλουν νὰ βόσκουν, ὡς μέλη τῆς κοινότητος Μαλακασίου; Τὸ νὰ ἐγγραφῇ τις εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον δὲν σημαίνει ὅτι καὶ δικαιοῦται νὰ βόσκῃ εἰς τὰ ἐν Τουρκίᾳ λιβάδια κατὰ τὴν νέαν διαρρύθμισιν. Ἄλλως τε εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσι, πῶς ἔχουσι διασωθῆ ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τοῦ ἅρπαγος τῶν Ἰωαννίνων αἱ βοσκαὶ αὗται. Ἠξεύρετε, πῶς ἐσώθησαν; Τὰ χωρία τῆς Καλαμπάκας διαιροῦνται εἰς κοινωτικὰ καὶ εἰς τσιφλίκια. Ὁ Ἀλῆ πασᾶς ἐπὶ τῆς ἐποχῆς του ἐκάλει τοὺς προεστῶτας τῶν χωρίων τῆς Καλαμπάκας, εἰς τοὺς ὁποίους, μόλις προσήρχοντο, προσήρμοζεν ἕν σαμάρι, καὶ ἠρώτα αὐτοὺς, ἂν δίδουσι τὰς βοσκὰς ἢ ὄχι· καὶ ὅσοι μὲν εἶχον τὸ σθένος νὰ ἀρνηθῶσιν, ἐκαίοντο μαζὺ μὲ τὸ σαμάρι ὑπὸ τοῦ Ἀλῆ πασᾶ, ἀλλὰ διέσωζον οὗτοι τὸ χωρίον ὁλόκληρον, καὶ σήμερον ὀνομάζεται κοινότης, ὅσοι δὲ κατένευον ἔσῳζον μὲν τὴν ζωήν των, ἀλλ’ ἔχανον τὰ κτήματά των, καὶ τὰ χωρία τούτων εἶναι τσιφλίκια. Τὸ Μαλακάσι δὲν εἶναι τσιφλίκι, ἀλλὰ κοινότης, διότι οἱ πρόγονοι τῶν κατοίκων αὐτοῦ ἐπροτίμησαν νὰ καῶσι μὲ τὰ σαμάρια. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ Μπάρδας εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, πρέπει νὰ βόσκῃ τὰ ζῷά του εἰς τὰ λιβάδια τοῦ Μαλακασίου τὰ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τὰ ὁποῖα λιβάδια εἶναι ἄμπελοι, χωράφια καὶ κῆποι; Παρακαλῶ τὸν κ. Καραπάνον νὰ ὁμιλήσῃ καὶ αὐτὸς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὡς ὑπὲρ πάντα ἄλλον δυνάμενος νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλήν.

§23Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω.

§24Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, καὶ ἰδίως ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν εἶναι τῆς δικαιοδοσίας οὔτε τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ τελώνου νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ὁ πολίτης, ὁ προσερχόμενος ἐνώπιον τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς μετὰ διαβατηρίου τοῦ νομάρχου, εἶναι μέλος κοινότητος ἢ ἰδιοκτήτης τοῦ εἰς τὸ Τουρκικὸν κτήματος, ἢ ἂν ἔχει τίτλους ἢ ὄχι. Διότι ὁ τελώνης μίαν ἁρμοδιότητα καὶ δικαιοδοσίαν ἔχει, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ Δημόσιον ὡς πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ζώων καὶ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτῶν, ὥστε, ὅταν ἐπαναχθῶσι τὰ ζῷα ταῦτα ἐντὸς τοῦ ἐσωτερικοῦ, νὰ μὴ ἦναι περισσότερα τῶν ἐξαχθέντων, ἵνα μὴ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρησεν ὅτι εἶχε δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ ἐφ’ ἃ οὐδὲν εἶχε δικαίωμα ν’ ἀναμιχθῇ...

§25Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς ἀνεμίχθη;

§26Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Νομίζω ὅτι διὰ τῆς συζητήσεως ταύτης θίγεται ζήτημα οὐσιωδέστατον καὶ ἐθνικώτατον ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι πρόκειται ν’ ἀμφισβητηθῇ ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τὸ δικαίωμα τῆς ἀποκτήσεως τῆς ἑλληνικῆς ἰθαγενείας εἰς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους περιεφρούρησε καὶ περιέθαλψεν ἡ Πολιτεία ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ εἶναι ἐπίμαχον τὸ ζήτημα ἐν Θεσσαλίᾳ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιλήσμονες τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν ὑποχρεώσεων καὶ παρασύρονται ὑπὸ κομματικῶν μόνον λόγων ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἀναγνωρίζωσιν ὁποίας ζημίας γίνονται πρόξενοι, ὅταν ἀμφισβητῶσι δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἡ πατρὶς ἡ ἐλευθέρα ἔγνω νὰ δώσῃ ἀμέριστα εἰς τοὺς ὑποδούλους ἀδελφούς. Λοιπὸν δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν. Ἐὰν ἀπέκτησεν ἡ κοινότης τὸ δικαίωμα αὐτὸ, δὲν εἶναι ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται νὰ γένηται συζήτησις, καὶ μάλιστα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ πολῖται οὗτοι ἔχουσι διαβατήριον τοῦ νομάρχου, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι διαβατήριον καὶ τοῦ τελώνου, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀναβάλλει ἐπὶ μῆνα σχεδὸν ἤδη νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐπὶ καταστροφῇ τῆς περιουσίας τῶν Ἑλλήνων τούτων πολιτῶν. Ὅτι δὲ εἶναι ἀληθῆ, κύριε Πρόεδρε, τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι ἐκοινοποιήθη διαμαρτυρία τῶν πολιτῶν τούτων, εἰς 100 ἀνερχομένων, διὰ τὴν στάσιν ταύτην τοῦ τελώνου, ἰσχυριζομένων ὅτι, ἂν ἐπὶ ὥρας ἀκόμη μείνωσι τὰ ποίμνια αὐτῶν εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν, μὴ ἔχοντα πόθεν νὰ τραφῶσι, καὶ αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν ποῦ νὰ στεγασθῶσιν, ἐπίκειται κίνδυνος καταστροφῆς τῆς περιουσίας αὐτῶν καὶ τῆς ὑγείας τῶν οἰκογενειῶν των. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ δώσῃ διαταγὴν πρὸς τὸν τελώνην, ἵνα θέση τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην, καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν ὡμίλησα περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐν σχέσει πρὸς τὴν στάσιν καὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ τελώνου. Λέγω λοιπὸν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ διαταγὴν πρὸς τὸν τελώνην, ὅταν εἰς αὐτὸν προσάγωνται διαβατήρια ἐκδεδομένα ὑπὸ τοῦ νομάρχου, — ὅστις μόνος ἔχει δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ, ἂν ὁ ἔχων τὸ διαβατήριον εἶναι μέλος τῆς κοινότητος ἢ κύριος κτήματος εὑρισκομένου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, — νὰ μὴ φέρῃ προσκόμματα, διότι ὁ τελώνης δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἔκδοσιν τῶν τελωνειακῶν διαβατηρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἐκδώσῃ. Παρακαλῶ δὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν καὶ παράκλησίν μου ταύτην, καὶ νὰ πιστεύσῃ ὅτι ὄντως πρόκειται περὶ καταστροφῆς καὶ ποιμνίων καὶ οἰκογενειῶν. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζει, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφεθῶσιν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἀπροστάτευτοι, καὶ πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ δηλωθῇ πρὸς αὐτοὺς, ἂν ἔχουσι δίκαιον ἢ ὄχι. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ὑπηρεσία σκοπίμως ὑπὸ ἄλλων, ἐχόντων συμφέρον, φέρεται εἰς δυσχέρειαν εἰς τὸ ν’ ἀποφασίσῃ, ὄχι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, — διότι τοιαύτη ἀπόφασις δὲν δύναται νὰ ἐκδοθῇ, — ἀλλὰ πρὸς τὸν σκοπὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς, μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ ὁποίου ἡ λύσις δὲν θὰ ἔχῃ σκοπὸν πρακτικόν. Λοιπὸν καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἀναβάλῃ τὴν λύσιν αὐτοῦ, διότι ἡ ἀναβολὴ εἶναι ἐπίσης καταστρεπτικὴ, ὅσον ἄδικος εἶναι ἡ στάσις τοῦ τελώνου, μὴ στέργοντος νὰ ἐκδώσῃ διαβατήρια ὑπὲρ τῶν εἰρημένων πολιτῶν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι εἶναι ἄσχετον πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ζήτημα, ἂν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος εἶναι μέλη τῆς κοινότητος, ἢ ὄχι· ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι ὁ τελώνης ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐκδώσῃ διαβατήρια τελωνειακὰ, εὐθὺς ὡς οἱ πολῖται προσαγάγωσι πρὸς αὐτὸν διαβατήρια τοῦ νομάρχου.

§27Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν συνθήκην, δικαιοῦνται οἱ ἔχοντες κτήματα εἰς τὸ ὀθωμανικὸν ἔδαφος νὰ ἐξάγωσι τὰ ποίμνια αὐτῶν. Ὑπάρχει ὅμως μία μεγάλη δυσχέρεια, τὸ νὰ ἀναγνωρισθῇ, τίνες εἶναι οἱ κύριοι, καὶ τίνες ἐκεῖνοι, οἵτινες θ’ ἀναγνωρίσωσιν αὐτοὺς ὡς κυρίους. Τὴν δυσχέρειαν ἔλυσεν ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, παραγγέλλουσα, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει πιστοποιητικοῦ τοῦ δημάρχου, κεκυρωμένου ὑπὸ τοῦ νομάρχου, ὁ τελώνης ἐπιτρέπῃ τὴν ἔξοδον. Ὅταν λοιπὸν γεννηθῇ σοβαρῶς τὸ ζήτημα, ποῖοι εἶναι οἱ κύριοι, βεβαίως ἡ ἐγκύκλιος θὰ ἦναι ἕν μέσον, τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι κύριοι, ἵνα ἐξέλθωσιν. Αὕτη εἶναι ἡ δυσχέρεια τοῦ ζητήματος. Βεβαίως θὰ ἀφίνοντο τὰ πράγματα νὰ βαδίσωσι τὸν δρόμον των, ἀφοῦ οὐδὲν παράπονον ἐγένετο μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ὁ τελώνης βεβαιοῖ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ὁ δήμαρχος ἐκδίδει πλεῖστα ψευδῆ πιστοποιητικά. Τί ἔπρεπε λοιπὸν νὰ πράξῃ τὸ Ὑπουργεῖον; Νὰ μὴ διευκρινήσῃ τὸ ζήτημα; Σημειωτέον δὲ, ὅτι ὁ ἐκδίδων τὰ πιστοποιητικὰ δήμαρχος εἶναι αὐτὸς ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει πρόβατα πρὸς ἐξαγωγήν. Τὴν δυσχέρειαν ταύτην θὰ λύσῃ τὸ Ὑπουργεῖον κατόπιν πληροφοριῶν.

§28Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἀπὸ ὀκταετίας ἐξήρχοντο.

§29Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δίκαιον ἔχετε, ἀλλ’ ἐνεφανίσθη ἕτερον γεγονός, ἀναιροῦν τὸ πρῶτον. Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον δηλώσεως ὑπαλλήλου, λέγοντος ὅτι τὰ πιστοποιητικὰ τοῦ δημάρχου εἶναι ψευδῆ.

§30Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ζημία ἐκ τῆς τοιαύτης ἐξαγωγῆς διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἡ σύμβασις ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν διὰ τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν, ὅπως ἐξάγωνται πρόβατα τῶν κτηματιῶν τῶν ἐχόντων ἐν αὐτῇ κτήματα, ἀποτελεῖ ὅμως καὶ περιορισμὸν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν εἰς τὸ νὰ θέτῃ αὕτη περιορισμὸν εἰς τοὺς ἐξάγοντας.

§31Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δύναται νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἐλευθέρα ἐξαγωγή.

§32Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσῃ ἡ Τουρκία.

§33Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἐπέρχεται ἡ δυσχέρεια, ἣν θέλει νὰ ἄρῃ ἡ ὑπηρεσία πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐχόντων δικαιώματα.

§34ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχω ἀπορίαν τινὰ νὰ ὑποβάλω, ἀκούσας ὅσα ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέθηκεν. Ἆρά γε τὰ διαβατήρια τὰ ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἐκδιδόμενα ὑπὲρ τῶν ἐχόντων ποίμνια πρὸς ἐξαγωγὴν διαφέρουσι τῶν κοινῶν διαβατηρίων, τῶν διδομένων εἰς τοὺς πολίτας τοὺς μέλλοντας νὰ ἐξέλθωσι τῆς Ἐπικρατείας;

§35Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§36Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὁ δήμαρχος ἐκδίδει πιστοποιητικὰ, λέγων ὅτι ὁ δεῖνα εἶναι κύριος τοῦ κτήματος· ταῦτα δὲ κυροῖ ὁ νομάρχης. Κυροῦται ὅμως ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἡ ὑπογραφὴ μόνον τοῦ δημάρχου, ἢ καὶ τὸ περιεχόμενον τῆς πιστοποιήσεως; Μᾶλλον τὸ δεύτερον. Ἡ λέξις λοιπὸν διαβατήριον εἶναι μᾶλλον πιστοποίησις. Ἀλλὰ τὰ διαβατήρια τῆς ἐξόδου δίδει ὁ τελώνης ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κεκυρωμένης ὑπὸ τοῦ νομάρχου πιστοποιήσεως τοῦ δημάρχου.

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δίδεται λοιπὸν πιστοποίησις εἰδικὴ ὑπὸ τοῦ νομάρχου πρὸς ἔξοδον, ἔχουσα οἱονεὶ χαρακτῆρα διαβατηρίου διὰ τὸν πρὸς ὃν δίδεται καὶ τὸ ποίμνιον, ὅπερ συνοδεύει, διαβατήριον ἔχον περιωρισμένην ἰσχὺν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἐκείνου, ἐν Τουρκίᾳ, ἐφ’ οὗ ὑπάρχουσι τὰ κοινοτικὰ λιβάδια. Κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον γίνεται ἡ ἔξοδος οἱουδήποτε θέλοντος νὰ μεταβῇ μόνος ἢ μετὰ τῆς περιουσίας του εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ ζήτημα βεβαίως οὕτω δὲν εἶναι ζήτημα δυνάμενον νὰ γεννήσῃ ἀνησυχίαν περὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν θελόντων νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὴν ὅμορον χώραν καὶ ἐπανέλθωσιν· εἶναι μόνον ζήτημα κρίσεως τῆς ἀρχῆς, ἂν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐξέλθωσι μετὰ τοιούτων διαβατηρίων εἰς τὰ λιβάδια τὰ κείμενα ἔξω τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, καὶ ἐπανέλθωσιν ἔπειτα, ζήτημα κρίσεως τῆς ἀρχῆς τῆς οἰκονομικῆς, προηγουμένης πιστοποιήσεως ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τοῦ νομάρχου. Καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἴσως εἶναι ἄξιον νὰ ἐξετασθῇ, μήπως παραμένῃ τι τὸ περιορίζον δικαιώματα, ἅτινα ὡς ἐκ τῆς ἐγκαταστάσεως ἐν τῇ κοινότητι, ὡς ἐκ τῆς ἀποκτήσεως τῆς ἑλληνικῆς ἰθαγενείας, ὡς ἐκ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς ἰδιότητος μελῶν τῆς κοινότητος, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, ἔχουσιν οἱ ἐκ τῆς κοινότητος. Τούτων οὕτως ἐχόντων, δὲν βλέπω, πῶς χωρεῖ διαφωνία, ἂν ὁ Α, μέλος τῆς κοινότητος, ἔχων δὲ ποίμνιον, ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξάγῃ τὸ ποίμνιον αὑτοῦ εἰς τὰ λιβάδια τῆς κοινότητος.

§38Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν, ἂν εἶναι κύριος.

§39ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ἦναί τις ἐγκατεστημένος ἐν τῇ κοινότητι καὶ ἔχῃ τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν καὶ ἦναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὸν ἀποχὴν ἀπὸ τοῦ κοινοτικοῦ λιβαδίου. Ἐὰν ὑπάρχῃ τι, ὅπερ δικαιοῖ τοὺς ἐπιθυμοῦντας τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην, τοῦτο θέλει κρίνει οὐχὶ ὁ τελώνης ἢ ὁ νομάρχης, ἀλλὰ τὰ Δικαστήρια.

§40Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ τρία στοιχεῖα ἐλλείπουσι, καὶ αὐτὰ ζητῶ.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ταῦτα εἶπον, ἵνα προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς πρὸς περιορισμὸν τυχὸν ὑπερβασίας.

§42ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ, τί θέλει νὰ εἴπῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, λέγων ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, τίς εἶναι ὁ κύριος τῶν κτημάτων, περὶ ὧν ἡ ἔρις. Ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι πρόκειται περὶ λιβαδίων, καὶ ὅτι τὰ λιβάδια ταῦτα εἶναι κοινοτικά. Δὲν πρόκειται περὶ κήπων ἢ ἀμπέλων, ὡς εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος, ἐνόσῳ δὲ οἱ σήμερον εὐλόγως παραπονούμενοι εἶναι μέλη τῆς κοινότητος, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην ἰδίων τίτλων, ὅπως νέμωνται κοινοτικὰ κτήματα. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰς περὶ ὧν προεῖπον δικαστικὰς ἀποφάσεις. Ἐὰν δ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀμφιβάλλῃ εἰσέτι, δύναται ἐξ αὐτῶν νὰ βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεγομένων.

§43Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§44ΑΛΕΞ. ΤΑΚΗΣ. Ἐὰν τὸ ζήτημα αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε, κριθῇ ὑπὲρ τῶν Μπαρδαίων, εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τῶν χωρίων Κουτσούφλιανης, Κακοπλευρίου, Ὀστροβοῦ καὶ ἄλλων χωρίων τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, τὰ ὁποῖα ἔχουσι γαίας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ ἰδίως εἰς τὸν Ἀσπροπόταμον, πολλοὶ ἀρχιποιμένες, καὶ τότε καταστρέφεται ὁλόκληρος ὁ Ἀσπροπόταμος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τῶν χρόνων τῆς δουλείας ἦτο ἡ ἀκρόπολις τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς θρησκείας.

§45ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγοράσατε κτήματα, καὶ τότε δικαιοῦσθε.

§46ΑΛΕΞ. ΤΑΚΗΣ. Τότε καὶ ἐγὼ θὰ ἐγγραφῶ εἰς τὸ Καρπενῆσι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, καὶ θὰ φέρω τὰ ποίμνιά μου ἐκεῖ, νὰ βοσκήσουν εἰς τὰς γαίας τῆς κοινότητος τοῦ κυρίου Τσιτσάρα.

§47Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Καλῶς νὰ κοπιάστε! Ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἀνέμιξε καὶ ἐμὲ, χωρὶς ποσῶς νὰ μετέχω τῆς συζητήσεως.

§48ΑΛΕΞ. ΤΑΚΗΣ. Ὡς παράδειγμα τὸ ἀνέφερα, δηλαδὴ, ὅσον δικαίωμα θὰ ἔχω ἐγὼ νὰ βόσκω τὰ πρόβατά μου, ἐὰν ἔλθω νὰ ἐγγραφῶ εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ χωρίου σας, τόσον δικαίωμα ἔχουσι καὶ ἐκεῖνοι νὰ ἐξέλθωσι τοῦ Μαλακασίου πρὸς βόσκησιν τῶν ποιμνίων των.

§49Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν καλῶς νὰ κοπιάστε.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ροῦφος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§51Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριε Πρόεδρε, νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προερχομένην ἐκ μέρους βιομηχάνων κατασκευαστῶν ἥλων διὰ τὰ πέταλα, παρακαλούντων νὰ ἐπιβληθῇ δασμὸς εἰς τοὺς ἔξωθεν εἰσαγομένους ἥλους. Ἡ βιομηχανία αὕτη, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ πολλὰς χεῖρας καὶ ἐν Πάτραις καὶ ἐν Πύργῳ καὶ ἐν ἄλλαις πόλεσι, κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ, καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι νὰ μείνωσιν εἰς τοὺς δρόμους, διότι ἕνεκα τῆς ἐκπτώσεως τοῦ συναλλάγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον πρὸς προστασίαν τῆς βιομηχανίας ταύτης, διότι εἶναι ἄδικον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ καταστραφῶσι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στάης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§53ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριε Πρόεδρε, παράκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰ ἀπὸ τῆς 14 Μαΐου ζητηθέντα ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ τῆς ἐφευρέσεως ὑπὸ τοῦ Φιλιππίδου ὅπλων καὶ ἄλλα στοιχεῖα. Ἐπίσης ἐπαναλαμβάνω, τὸ τρίτον ἤδη, τὴν παράκλησιν νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα περὶ τῶν προμηθειῶν τοῦ 1904 καὶ 1905, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, χθὲς δὲ ὁμιλῶν ἔθιξα τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ὑπέδειξα ὅτι, προκειμένου περὶ οἰκονομίας 500,000 δραχμῶν, νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, νὰ βεβαιωθῇ καὶ ν’ ἀπονείμῃ τὸν δίκαιον ἔπαινον, τὸν ὀφειλόμενον πρὸς τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐπετέλεσεν οἰκονομίαν 500,000 δραχμῶν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γάτσος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§55Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Αὔγουστον τρέχοντος ἔτους ἐν Βόλῳ, τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ δήμου Παγασῶν, τελεσθήσεται Βιομηχανικὴ καὶ Γεωργικὴ Ἔκθεσις, ἀφορῶσα τὴν ἐπίδειξιν τῶν προϊόντων τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τῆς Θεσσαλίας. Διὰ τῆς Ἐκθέσεως ταύτης ὁ δῆμος Παγασῶν δὲν ἐπιζητεῖ βεβαίως νὰ ἐπιδείξῃ τὰς ἀξιοθαυμάστους προόδους, τὰς ὁποίας ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς ἐπετέλεσεν ἐν τῇ γεωργίᾳ καὶ τῇ βιομηχανίᾳ, ἀλλὰ μόνον νὰ ἴδῃ, κατὰ πόσον προώδευσε, καὶ ποῖα εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ μελετήσωμεν, καὶ τὰ ὁποῖα συντελοῦσιν εἰς τὴν πρόοδον τοῦ τόπου καὶ τὴν βελτίωσιν τῶν κακῶς κειμένων, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν καὶ προκαλέσῃ τὴν ἅμιλλαν μεταξὺ τῶν παραγωγῶν τῶν βιομηχανικῶν καὶ γεωργικῶν προϊόντων Θεσσαλίας, τὴν ἅμιλλαν, τὸ ἀναγκαῖον τοῦτο διὰ πᾶσαν πρόοδον στοιχεῖον. Ἡ Ἔκθεσις αὕτη θ’ ἀπαιτήσῃ μεγάλας δαπάνας. Τὸ πλεῖστον τῶν δαπανῶν ἀνέλαβον φιλοτίμως ὁ δῆμος Παγασῶν καὶ τὰ διάφορα σωματεῖα τῆς πόλεως. Μεταξὺ τῶν λοιπῶν νομικῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισαν νὰ συντρέξωσι τὸ ἔργον τοῦτο ὑλικῶς, εἶναι καὶ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Βόλου, ἡ ὁποία ἔχει καὶ συμφέρον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐνισχύσῃ τὴν τοιαύτην πρόοδον, γεωργικὴν καὶ βιομηχανικήν. Διὰ τοῦτο τὰ μέλη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἀπεφάσισαν, ἵνα διὰ μικροῦ τινος ποσοῦ, 5,000 δραχμῶν, προσέλθωσιν ἐπίκουρα εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει διὰ τῆς συστάσεως τῆς Ἐκθέσεως ὁ δῆμος Παγασῶν. Τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Κυβέρνησις, τῇ ἀδείᾳ τῆς Βουλῆς. Πρὸς τοῦτο δ’ ὑποβάλλω ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κυρίων Ἀντ. Καρτάλη, Ι. Καρτάλη, Κ. Κανταρτζῆ καὶ Ν. Σταματιάδου πρότασιν νόμου «περὶ χορηγίας ἀδείας τῇ Κυβερνήσει πρὸς ἔγκρισιν πιστώσεως δραχμῶν 5,000 ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βόλου ὑπὲρ τῶν δαπανῶν τῆς ἐν Βόλῳ Ἐκθέσεως». Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῶσι καὶ ψηφίσωσι τὴν πρότασιν νόμου ταύτην.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 186).

§57Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου θ’ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον τὴν Βουλὴν καὶ διὰ ζήτημα, περὶ οὗ πραγματεύεται τηλεγράφημα, ἀνακοινωθὲν εἰς ἐμὲ τὴν στιγμὴν ταύτην. Ὁ ἀστυνόμος Καρδίτσης, Οἰκονομόπουλος ὀνόματι, ὑπείκων εἰς εἰσηγήσεις τοῦ ἐκεῖ γυμνασιάρχου κ. Λάσκαρη, ἀπηγόρευσε —καὶ εἶναι πρωτοφανὲς γεγονὸς ἡ τοιαύτη ὑπακοὴ ἀστυνόμου πρὸς γυμνασιάρχην—τὴν κυκλοφορίαν ἐν Καρδίτσῃ τῶν ἐν Βόλῳ ἐκδιδομένων ἐφημερίδων. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ, ἂν καὶ κατὰ πόσον εἶναι ἀκριβὲς τὸ πρᾶγμα τοῦτο, καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν τιμωρίαν τοῦ ἀστυνόμου, ἐὰν πράγματι οὗτος διέπραξε τὴν καταγγελλομένην πρᾶξιν.

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ γεγονὸς εἶναι ἔκτροπον, ἐὰν ὄντως ἐγένετο. Δὲν θὰ παραλείψω νὰ ἐξετάσω.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαναρᾶς ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς.

§60Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον προέβη ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Βόλου πρὸς συνδρομὴν τοῦ ἔργου τοῦ δήμου Παγασῶν, εἶναι λίαν ἀξιέπαινον· θεωρῶ δὲ καθῆκον νὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου εἰς τὴν σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν νόμου περὶ χορηγίας τῆς πιστώσεως, ἣν ζητεῖ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ, διότι ὁμολογουμένως τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν ὁ δῆμος Παγασῶν, τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ κ. δημάρχου, εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον λαμπρύνει τὸν τόπον καὶ πραγματικὰς προσφέρει ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὴν γεωργίαν καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς Θεσσαλίας.

§61Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ, κύριε Πρόεδρε, σήμερον ἀνεκοινώθη τὸ ἔκτροπον, τὸ λαβὸν χώραν ἐν Καρδίτσῃ ἐκ μέρους τοῦ κ. ἀστυνόμου, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἀγνοῶ, διότι εἶναι δύο ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀστυνόμοι ἐν Καρδίτσῃ, Οἰκονομόπουλος καὶ Λέχος, ἀλλ’ ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κάμῃ αὐστηροτάτας παρατηρήσεις καὶ παραδειγματικῶς νὰ τιμωρήσῃ τὸν παρεκτραπέντα ἀστυνόμον, διότι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν λαμβάνουσι χώραν τοιαῦτα ἔκτροπα ἐν Καρδίτσῃ. Καὶ ἄλλοτε δυστυχῶς ἐπενέβη ὁ ἀστυνόμος καὶ ἠμπόδισε τὴν κυκλοφορίαν ἐφημερίδος τοῦ Βόλου, ἡ ὁποία χρησιμεύει ὡς πνευματικὴ τροφὴ τοῦ λαοῦ τῆς Θεσσαλίας, λόγῳ ὅτι ἔγραφε πολιτικὰ ἄρθρα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. ἀστυνόμος ἠμπόδισε τὴν ἐν Καρδίτσῃ κυκλοφορίαν τῶν ἐν Βόλῳ ἐκδιδομένων ἐφημερίδων, διότι ἔγραφον περὶ τοῦ γυμνασιάρχου Καρδίτσης. Πληροφορῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι ἀπό τινος χρόνου πολλὰ διεδίδοντο καὶ σκάνδαλα ἐγεννήθησαν μεταξὺ τοῦ γυμνασιάρχου καὶ τῶν μαθητῶν, ἐπιβοηθούντων καὶ τῶν γονέων αὐτῶν. Δὲν ἔχω λόγους νὰ ὑποτιμήσω τὸν γυμνασιάρχην κ. Λάσκαρην, ἐν τούτοις ὅμως, εὐθὺς ὡς ἐγεννήθη μία τοιαύτη διάστασις μεταξὺ γυμνασιάρχου καὶ μαθητῶν, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιδοκιμάζεται ἡ συμπεριφορὰ τοῦ γυμνασιάρχου ὑπὸ τῶν γονέων τῶν μαθητῶν, φρονῶ ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Παιδείας θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἐπεμβῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἀποστέλλων ἐπιθεωρητήν τινα πρὸς ἐξέτασιν τῆς ὑφισταμένης διαστάσεως καὶ ἄρσιν αὐτῆς. Σημειωτέον δὲ, ὅτι πλησιάζει ὁ χρόνος τῶν ἐξετάσεων, καὶ ἡ διάστασις, ἡ ἀπὸ καιροῦ λανθάνουσα, ἐπιτείνεται, καὶ δὲν ἠξεύρω, ἂν δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς διαμάχας μεταξὺ τῶν δύο στρατοπέδων, τῶν μαθητῶν καὶ τῶν γονέων αὐτῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ γυμνασιάρχου ἀφ’ ἑτέρου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζυγομαλᾶς ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς.

§63Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων, νὰ μὴ δίδῃ θάρρος εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως εἶναι λυπηραί. Εἶναι λυπηρὸν νὰ ἀκούηται, ὅτι ὑπάρχει διάστασις μεταξὺ μαθητῶν καὶ γυμνασιάρχου. Ὁ γυμνασιάρχης, τὸν ὁποῖον ὀνομαστὶ ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι εἷς τῶν διακεκριμένων λειτουργῶν τῆς παιδείας, ἱκανώτατος, γλωσσομαθέστατος, ἀλλὰ καὶ αὐστηρότατος. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην, ὅτι οἱ γονεῖς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὦσι σύμφωνοι μετὰ τῶν παίδων τῶν ἀμελῶν, οἵτινες, φαίνεται, φοβούμενοι ὅτι θὰ μείνωσιν εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν, προέλαβον νὰ προκαλέσωσι τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ γυμνασιάρχου, φοβούμενοι τὴν αὐστηρότητα αὐτοῦ. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐν αὐστηρότητι θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅπως μὴ τοιαῦτα ἀκούσωμεν παρουσιαζόμενα καὶ εἰς ἕτερον Γυμνάσιον. Διότι ἀλλοίμονον, ἂν πεισθῶσι μαθηταὶ ἀμελεῖς, ὅτι δύνανται διὰ δημοσιευμάτων ν’ ἀπομακρύνωσι τὸν αὐστηρὸν γυμνασιάρχην ἢ τὸν καθηγητήν των, οἵτινες πρόκειται νὰ γνωμοδοτήσωσι περὶ τῆς μὴ προαγωγῆς των.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἔχει τὸν λόγον.

§65Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, καὶ ἂν ὑπάρχωσι σφάλματά τινα, θὰ διορθωθῶσι· ἀλλὰ βεβαίως διαμαρτυρίαι μαθητῶν ἀβάσιμοι, ἄνευ μαρτύρων, βεβαιούντων τὰς διαμαρτυρίας ταύτας, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσωσι βάσιν τιμωρίας γυμνασιάρχου ἢ καθηγητοῦ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καταφυγιώτης ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς.

§67Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Οὐδόλως θέλω νὰ ὑποτιμήσω τὴν ἀξίαν τοῦ κυρίου Λάσκαρη, οὔτε ἔχω λόγους νὰ ἔχω κακὴν ἰδέαν περὶ αὐτοῦ· τοὐναντίον, ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν δραστηριότητα, ἐκτιμῶ αὐτόν. Ἐν τούτοις ὅμως ἀπὸ χρόνου πολλοῦ διεδόθησαν μετ’ ἐπιτάσεως τοιαῦτα γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκτεθῶσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ μία ἐξέτασις, καὶ ἂν μὲν αἱ διαδόσεις αὗται ἀποδειχθῶσιν ἀληθεῖς, ν’ ἀπομακρυνθῇ ἐκεῖθεν ὁ γυμνασιάρχης οὗτος, ἐὰν δὲ δὲν ἀποδειχθῶσι, τότε νὰ πεισθῶσιν οἱ μαθηταί, ὅτι πᾶν ὅ,τι πράττει ὁ γυμνασιάρχης τὸ πράττει ἐν τῷ καθήκοντί του.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σπυρίδων Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§69ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλον πρότασιν νόμου ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Πονηροπούλου· ἀλλ’ εἰς τὸ διανεμηθὲν ἀντίτυπον βλέπω ὅτι ἀντὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ κ. Πονηροπούλου ἔχει τεθῆ τὸ ὄνομα τοῦ συναδέλφου κ. Μερλοπούλου, ὁ ὁποῖος οὔτε εἶναι κἄν ἐνταῦθα, εὑρισκόμενος ἐν Μεσσήνῃ. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ, κύριε Πρόεδρε, τὸ λάθος, καὶ νὰ προσέχωσιν εἰς τὸ ἑξῆς οἱ ὑπάλληλοι, ὥστε νὰ μὴ συμβαίνωσι τοιαῦτα λάθη.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῇ. Ὁ κ. Β. Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§71Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν φάκελον εὑρισκόμενον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφορῶντα ἐνοικίασιν τῶν καλλιεργησίμων γαιῶν, τῶν κειμένων ἐντὸς τοῦ ἐθνικοῦ λιβαδίου, τοῦ γνωστοῦ ὑπὸ τὸ ὄνομα «Βοϊδολίβαδο», κειμένου ἐν τῇ περιφερείᾳ Λεπενοῦς τοῦ δήμου Στράτου τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, διότι ἐπιθυμῶ νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐνοικιάσεως ταύτης, ἡ ὁποία ὄντως εἶναι λίαν περίεργος, ὡς πρὸς τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἐγένετο ἡ δημοπρασία καὶ συνετάχθη ἡ διακήρυξις, διότι διὰ τῆς ἐνοικιάσεως ταύτης, γενομένης πρὸ μικροῦ, ἐπέρχεται βλάβη σπουδαία ὄχι μόνον εἰς τὰ συμφέροντα κοινότητος ὁλοκλήρου, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰ τὰ δημόσια συμφέροντα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ποταμιᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§73ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ σημείωμα τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν τοὐλάχιστον πενταετίαν δαπανηθέντων ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς ἐργασίας τυπογραφικὰς, γενομένας ἐκτὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ἐπίσης παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ σημείωμα, ἐμφαῖνον ποίαν δαπάνην ἀπαιτεῖ τὸ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τυπογραφεῖον, καὶ ἂν λειτουργεῖ τοῦτο δι’ ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ, ἢ δι’ ἐργατῶν μισθουμένων, νὰ καταθέσῃ δὲ καὶ πίνακα, δεικνύοντα τὸ εἶδος ἑκάστης δαπάνης καὶ τὰ ποσὰ αὐτῶν. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς περὶ τούτων, διότι βλέπω τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου ἀναγεγραμμένον ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 22 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὰς πληροφορίας ταύτας, διὰ νὰ συζητήσωμεν τὰς μεταβολάς, τὰς προτεινομένας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὑποβάλλω ἐπίσης παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας τινὰς, σχετιζομένας πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὰς διαφόρους ἀστυνομίας τοῦ Κράτους, ὡς καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὴν Διοικητικὴν Ἀστυνομίαν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Τὸν πίνακα τοῦτον παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ, σημειουμένων ἐν αὐτῷ ἐν λεπτομερείᾳ τῶν ὀνομάτων, τῶν βαθμῶν καὶ τοῦ ὅπλου τῶν ἀπεσπασμένων ἀξιωματικῶν. Συγχρόνως δὲ ζητῶ τὴν πληροφορίαν, πόσοι ἔχουσιν ἀποσπασθῆ ἀπὸ διαφόρους ἄλλας ἀστυνομίας εἰς τὴν Ἀστυνομίαν Ἀθηνῶν, διατὶ δὲ καὶ πῶς συμβαίνει, ὥστε οἱ τακτικοὶ ἀστυνόμοι νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰς θέσεις των καὶ τὰ σώματά των, διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Πρὸς δικαιολογίαν τῆς αἰτήσεώς μου σημειῶ τοῦτο μόνον, ὅτι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1905 πρέπει νὰ ὑπηρετῶσι 201 ἀξιωματικοὶ, νῦν δὲ ὑπηρετοῦσιν ἐν ὅλῳ 260, ἐξ ὧν τριάκοντα δύο εὑρίσκονται ἐν Ἀθήναις, ἤτοι ἔχομεν ὑπέρβασιν 60 ἀξιωματικῶν. Ὑποβάλλων τὴν σημείωσιν ταύτην, ὑπενθυμίζω, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ὑποβληθεῖσαν πρὸ τριῶν ἡμερῶν αἴτησίν μου, ὅπως ὑποβάλῃ τὰ ἔγγραφα τὰ σχετιζόμενα μὲ τὴν ἐκλογὴν Σάμης. Ὑποθέτω ὅτι δὲν χρειάζεται παλαιοντολογικὴ ἔρευνα πρὸς εὕρεσιν αὐτῶν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρπετόπουλος.

§75Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ γνωρίσῃ, τίνων ἕνεκα λόγων, προκειμένου νὰ μετασταθμεύσῃ ἡ ἐν Ἄργει διαμένουσα ἴλη τοῦ τρίτου ἱππικοῦ συντάγματος εἰς Κόρινθον, συνεπείᾳ τῶν τελευταίων ταραχῶν, διετάχθη καὶ ἐγένετο ἡ μεταστάθμευσις αὐτῆς σιδηροδρομικῶς. Ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης λαμβάνων ἀφορμὴν, παρακαλῶ νὰ μοὶ γνωσθῇ, ἂν πρόκειται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς Ἄργος ἡ ἴλη, διότι τοῦτο ἐνδιαφέρει πολὺ τοὺς διαφόρους χορηγητὰς, οἵτινες προέβησαν εἰς τὴν προμήθειαν τῶν διαφόρων εἰδῶν νομῆς κλπ.

§76ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἴλη εἰς Ἄργος, ἢ ὄχι, δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, διότι δὲν ἐξέλιπον ἔτι οἱ λόγοι, ὧν ἕνεκα εὑρίσκεται εἰς Κόρινθον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταγωγὴν τῆς ἴλης εἰς Κόρινθον σιδηροδρομικῶς, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, νομίζω ὅτι τὴν διαταγὴν ταύτην ἔδωκεν ἡ Γενικὴ Διοίκησις.

§77Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐβεβαίωσεν, ἂν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἢ ἡ ὑπηρεσία τῆς Γενικῆς Διοικήσεως διέταξε τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οὐδεμίαν αἰσθάνομαι εὐχαρίστησιν, εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι τοιαύτη ἐνέργεια τῶν ἁρμοδίων, εἴτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἴτε εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν ὀφείλεται αὕτη, προδίδει οὐχὶ μόνον ἄγνοιαν τῶν ἀποστάσεων καὶ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, τῶν χρησιμοποιουμένων εἰς πόλεις ἔξωθι τῶν Ἀθηνῶν εὑρισκομένας,—καὶ τοῦτο δέον νὰ μᾶς ἐμβάλῃ εἰς σοβαρὰς ὄντως σκέψεις,—ἀλλὰ καὶ μεγάλην ἀστοργίαν πρὸς τὸν δημόσιον πλοῦτον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἱδρὼς τοῦ πενομένου λαοῦ, καὶ διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις πολὺ κοπιάζει καθ’ ἑκάστην νὰ φαίνηται ὅτι ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἐνδιαφέρεται. Ἡ μεταξὺ Ἄργους καὶ Κορίνθου ἀπόστασις εἶναι 40 χιλιόμετρα, τὰ 40 χιλιόμετρα διανύονται πεζῇ εἰς 8 ὥρας, ἐφίππως δὲ τοὐλάχιστον εἰς 4 ὥρας. Ἡ διαταγὴ τῆς ἀναχωρήσεως ἐξ Ἄργους τῆς ἴλης τοῦ ἱππικοῦ ἐλήφθη τὴν τρίτην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν, ὥριζε δὲ τὴν ἄμεσον ἀναχώρησιν διὰ Κόρινθον. Ἡ ἴλη, διανύουσα τὴν ἀπόστασιν ταύτην εἰς διάστημα τεσσάρων ὡρῶν, θὰ ἦτο τὴν ἑβδόμην ὥραν τῆς αὐτῆς ἡμέρας εἰς Κόρινθον. Τί ὅμως συνέβη; Ἡ ἴλη, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσῃ, ἔλαβε διαταγὴν ν’ ἀναχωρήσῃ σιδηροδρομικῶς, καὶ οὕτως ἔφθασεν εἰς Κόρινθον τὴν πρώτην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν τῆς ἑπομένης ἡμέρας, βραδύνασα οὕτω κατὰ 17 ὁλοκλήρους ὥρας, τὸ δὲ Δημόσιον ἔρριψεν εἰς τὴν θάλασσαν, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον, ὁλόκληρον ποσὸν πεντακοσίων δραχμῶν, ἐπὶ μεγίστῃ τῆς ὑπηρεσίας ζημίᾳ διὰ τὴν βραδύτητα. Τὸ γεγονὸς τοῦτο σᾶς δίδει φαεινὴν τὴν εἰκόνα, ὅτι σπανίζουσι καὶ αὐταὶ αἱ στοιχειώδεις στρατιωτικαὶ γνώσεις ἐκεῖ ἀκριβῶς, ὅπου ἔδει νὰ πλεονάζωσι, καὶ ἐπὶ πλέον, ὅτι οἱ αὐτοκαλούμενοι φύλακες τοῦ δημοσίου χρήματος εἶναι οἱ μᾶλλον πρὸς τοῦτο ἀδιάφοροι.

§78ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, κύριε Πρόεδρε, πότε διενεμήθη τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι ἐγὼ, ἴσως δὲ καὶ ἄλλοι τῶν κυρίων συναδέλφων, δὲν ἔλαβον τοιοῦτον...

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλαδὴ τὸ παλαιὸν τεῦχος; Δὲν ὑπάρχει, διότι ἐξηντλήθησαν τὰ ἀντίτυπα.

§80ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τότε ἐπὶ τῇ βάσει τίνος κειμένου θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις;

§81Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν δύναται βεβαίως νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ ἀγνώστων.

§82ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ φροντίσητε νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς τοιοῦτον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῦ νὰ τὰ εὕρω, κύριε Καβαλλιεράτε;

§84ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, πόσα τεύχη Προϋπολογισμοῦ ἐξετυπώθησαν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, διότι ἐγὼ γνωρίζω, ἐπειδὴ ὑπῆρξα Διευθυντὴς αὐτοῦ καὶ εἶμαι ἐνήμερος τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι πάντοτε ἐκτυποῦνται περισσότερα τῶν πεντακοσίων. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν Βουλευταὶ μὴ ἔχοντες τεῦχος Προϋπολογισμοῦ νὰ συζητήσωσιν ἐπὶ τούτου; Τοῦτο εἶναι πρωτοφανές!

§85Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§86Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Πρὸ δέκα ἡμερῶν δι’ ἐγγράφου ἐπερωτήσεώς μου παρεκάλεσα τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐσόδων κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης καὶ ταῖς ἐπαρχίαις Μαντινείας, Ἠλείας, Μεσσήνης, Κυθήρων κλπ. Ὑπενθυμίζω τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ζητηθείσας πληροφορίας.

§87Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἀληθεύει, ὅτι ἐγένοντο εἰς τὴν Κυβέρνησιν προτάσεις περὶ μετατροπῆς καὶ ἑνοποιήσεως τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν δανείων· διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἡ διάδοσις αὕτη μετ’ ἐπιτάσεως ἀπὸ πολλοῦ κυκλοφορεῖ· καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου ἔχομεν τὴν καταπληκτικὴν ὕψωσιν τῶν ἑλληνικῶν χρεωγράφων οὐ μόνον εἰς τὴν ἐνταῦθα ἀγορὰν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἀγορὰς Βερολίνου, Παρισίων καὶ Λονδίνου. Ἐὰν γνωρίζῃ τι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ κάμῃ οἱανδήποτε νομίζει πρέπουσαν ἀνακοίνωσιν.

§88Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§89Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πληροφοροῦμαι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρό τινων ἡμερῶν ἐπεδόθη αἴτησις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ μέρους τοῦ ἐργολάβου Ἀχιλλέως Γεωργιάδου, ἀναλαβόντος τὴν ἐπισκευὴν καὶ κατασκευὴν μέρους τοῦ λιμένος Κατακώλου πρὸ δεκαετίας, καὶ ζητοῦντος διὰ τῆς αἰτήσεως ταύτης ἀποζημίωσιν διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσε. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ ἀντίγραφον τῆς αἰτήσεως ταύτης. Ἐπὶ πλέον δὲ μανθάνω, ὅτι ἀπεστάλη καὶ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τόπου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐξετάσῃ καὶ γνωματεύσῃ, ἂν ὄντως ἡ αἴτησις αὕτη ἔχει βάσιμον λόγον.

§90Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Γνωρίζω μόνον ὑπόθεσίν τινα ἐργολάβου ἀλλοδαποῦ δι’ ἀποζημίωσιν ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ λιμένος Κατακώλου.

§91Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω πῶς νὰ ἐκλάβω τὴν σιγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου· ὡς καταφατικὴν ἀπάντησιν, ἢ ἄλλως πῶς; Ἐὰν ἀπηυθυνόμην πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὗτος ἤθελε δώσει τὴν κατάλληλον ἀπάντησιν, ὅπως πληροφορήσῃ καὶ ἐμὲ καὶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετὰ μεγάλης σπουδαιότητος, διότι πολλὰ καὶ μεγάλα συμφέροντα ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε δώσει, ἐξαρτῶνται, καὶ ἴσως θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, διὰ νὰ μὴ παραπλανᾶται τὸ κοινόν, τὸ ὁποῖον εἶναι συνήθως πολὺ εὔπιστον, καὶ ἐνδεχόμενον νὰ ἐμπέσῃ εἰς χρηματιστικὰς πλεκτάνας. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐγένοντο τῇ Κυβερνήσει προτάσεις, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ δηλώσῃ, ἂν ὑπάρχει εἰς τὸν οἰκονομικὸν ὁρίζοντα σχέδιόν τι ἀνάλογον· ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχῃ τίποτε, δὲν βλέπω κατὰ τί δύνανται νὰ θιχθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§92ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ Σαμαίων εἶχε τοποθετηθῆ ἐκεῖ ὡς ἀστυνόμος ὁ ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ κ. Κουμουνδοῦρος. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, πρὸς ἔπαινον αὐτοῦ ἰδίως, ὅτι, παρ’ ὅλην τὴν συγγένειάν του πρὸς τὸν κ. Βρυώνην, τὸν πολιτικὸν ἡμῶν ἀντίπαλον, ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του ὡς ἔντιμος ἀξιωματικός. Παραδόξως ὅμως μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκλογῆς ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐτοποθετήθη ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ τοῦ δήμου Κρανίων, καὶ ἡ ἀστυνομία τοῦ δήμου Σαμαίων περιῆλθε πάλιν εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ περιφήμου ἐκείνου λοχίου Παναγιώτου, ὁ ὁποῖος, ὡς στρατιωτικὸς ἐπόπτης κατὰ τὰς γενικὰς ἐκλογάς, ὑπέβαλε τὴν περίφημον ἐκείνην ἔκθεσιν περὶ ἀποκλεισμοῦ ἐκλογέων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἠκυρώθη ἡ ἐκλογή μας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ φροντίδα περὶ τοποθετήσεως ἐκεῖ ἀξιωματικοῦ ἀστυνόμου, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διευθύνῃ τὴν μεγαλειτέραν ἀστυνομίαν τῆς Σάμης, καὶ δὴ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας Σάμης, ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς δι’ ἐκλογικὰς παραβάσεις ἔχει παραπεμφθῆ εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον.

§93Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ παραβάσεις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Σάμης;

§94ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Μανθάνω, ὅτι ὑπάρχουσι διαθέσιμοι ἀξιωματικοί· ὑπάρχουσι π. χ. δύο εἰς τὴν ἀστυνομίαν Τρικκάλων.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ἐγγεγραμμένος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατατάξεως καὶ καταργήσεως Οἰκονομικῶν τινων Ἐφοριῶν καὶ θέσεων ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου;

§96Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀρκετὸν ἀριθμὸν προτάσεων νόμων, τῶν ὁποίων τὸ πρῶτον χάρισμα εἶναι ἡ ἐπαγγελλομένη ἐλάττωσις τῶν δημοσίων δαπανῶν. Δὲν ἀρκεῖ βεβαίως τὸ προσὸν τοῦτο, ὅπως καταστήσῃ εὐπρόσδεκτον τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον· ἀλλὰ δὲν πρέπει τις νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὑπὸ πᾶσαν περίστασιν, καὶ δὴ ὑπὸ περιστάσεις οὐχὶ μεγάλης οἰκονομικῆς εὐεξίας, οἵα ἡ παροῦσα, τὸ προσὸν αὐτὸ εἶναι πολλοῦ λόγου ἄξιον. Μίαν μόνην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πολὺ τονίζει τὸ προσὸν τοῦτο τῶν προτάσεών της, βλέπομεν δὲ εἰς ὅλας τὰς αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι συνοδεύουσι τὰς ὑποβαλλομένας προτάσεις νόμων, ὅτι κύριον λόγον τῶν νομοθετημάτων, τῶν ὁποίων τὴν ψήφισιν ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις, φέρει τὴν ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν. Τοῦτο, Κύριοι, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον. Φοβοῦμαι ὅτι ἔχει μεγάλην προσήλωσιν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν, καὶ ἀψηφεῖ τὸν ἀντίκτυπον, τὸν ὁποῖον ἐξ ἀνάγκης ἡ ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Φοβοῦμαι ὅτι, ἐὰν ὁ φόβος μου ἀποδειχθῇ βάσιμος, θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν ἐσόδων, ὁπότε ὁ περιορισμὸς τῆς δαπάνης θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἐπιζήμιος, καὶ ὅτι δὲν εἶναι προσόν, ἀλλ’ εἶναι ἐλάττωμα τῶν νομοσχεδίων τῶν εἰσαχθέντων. Ἓν τῶν νομοσχεδίων τούτων εἶναι καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ἀποτελοῦν καὶ τοῦτο ἓν ἄρθρον τοῦ λεγομένου προγράμματος οἰκονομιῶν. Λέγω, Κύριοι, λεγομένου προγράμματος οἰκονομιῶν, διότι μὲ ὅλην τὴν εὐλάβειαν, ἣν ἔχω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον αὐτῆς καὶ πρὸς τὰ λοιπὰ μέλη αὐτῆς, ὀφείλω νὰ κάμω εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι πολὺ ἐτόνισε τὴν φράσιν πρόγραμμα οἰκονομιῶν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, καὶ ἐξήρτησε τὸ πᾶν ἀπὸ τὴν οἰκονομίαν. Ἀλλ’ ἡ οἰκονομία, Κύριοι, δὲν εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν ἐξόδων. Οἰκονομία θὰ ἦτο ἡ εἰσαγωγὴ συστήματος ἑνιαίου καὶ ἁρμονικοῦ τῆς διοικήσεως, μεταρρυθμίζοντος τὰ κείμενα, ἐπὶ τῷ τέλει, ὥστε ἡ μὲν ὑπηρεσία νὰ βελτιωθῇ, ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ πάθῃ, τὰ ἔσοδα νὰ αὐξηθῶσιν, ἢ νὰ μείνωσι τὰ αὐτά, νὰ περιορισθῶσι δὲ αἱ δαπάναι. Τοῦτο, Κύριοι, ἐγὼ θὰ ὠνόμαζον πρόγραμμα οἰκονομιῶν· ἀλλὰ τὴν σπασμωδικὴν ἐλάττωσιν ἀπὸ μιᾶς ἢ ἄλλης σελίδος τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ δαπανῶν τινῶν δὲν δύναμαι νὰ ὀνομάσω πρόγραμμα οἰκονομιῶν. Τὸ προσὸν τὸ ἐπαγγελλόμενον, ὡς προεῖπον, εἰς ὅλας τὰς προτάσεις νόμων, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον εἶπον ὅτι ἔχουσιν αἱ προτάσεις νόμων τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἰδιότητας αὐτὰς ἔχει καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, σύντομον καὶ μικρὸν κατὰ τὸ φαινόμενον, φοβοῦμαι ὅτι ψηφιζόμενον θὰ φέρῃ βλάβην, θὰ θέσῃ τὴν βάσιν καὶ θὰ γείνῃ ἀφετηρία μεγαλειτέρας ζημίας εἰς τὸν δημόσιον πλοῦτον ἐν τῷ μέλλοντι. Λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι πραγματεύεται «περὶ κατατάξεως καὶ καταργήσεως Οἰκονομικῶν τινων Ἐφοριῶν καὶ θέσεων ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων», ὅτι πρόκειται περὶ τῆς βεβαιώσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων· ἀλλὰ θὰ ἤθελον, Κύριοι, προκειμένου νὰ θίξῃ ἡ ψαλὶς τῶν οἰκονομιῶν τῶν περιλαλήτων τὴν ὑπηρεσίαν τῆς βεβαιώσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, θὰ ἤθελον νὰ προηγεῖτο μελέτη τις βαθυτέρα καὶ γενικωτέρα τοῦ πράγματος. Δὲν εἶμαι βέβαιος, Κύριοι, ὅτι θὰ ἔχωμεν περιορισμὸν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη. Καταργοῦνται ἐννέα Ἐφορίαι τοῦ Κράτους, καταργοῦνται οἱ πρωτοκολληταὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν τοῦ Κράτους, καὶ ὑποβιβάζονται ὡρισμέναι ἄλλαι Ἐφορίαι. Ἐκ τῆς τριπλῆς ταύτης προτάσεως δὲν ἐγκαρδιοῦμαι ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα· τοὐναντίον. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ πίνακα τῶν βεβαιωθέντων ἐσόδων· ἀλλ’ αἱ μεγάλαι, φαίνεται, ἀσχολίαι αὐτοῦ δὲν τῷ ἐπέτρεψαν μέχρι σήμερον νὰ προσκομίσῃ τὸν πίνακα τοῦτον. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι μέχρι τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου θὰ προσκομίσῃ τὸν ζητηθέντα πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τῶν βεβαιωθέντων ἐσόδων ἀπὸ μίαν ἑκάστην Ἐφορίαν τοῦ Κράτους καὶ τὸν πληθυσμὸν τὸν ὑπαγόμενον εἰς ἑκάστην ἐφοριακὴν περιφέρειαν τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ προτεινομένη κατάργησις τῶν ἐννέα Ἐφοριῶν, καὶ κατὰ πόσον ἐπίσης εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ διατήρησις τῶν λοιπῶν. Διότι, Κύριοι, θὰ ἐδεχόμην τὴν πρότασιν περὶ καταργήσεως τῶν ἐννέα Ἐφοριῶν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀληθοῦς καὶ πραγματικῆς καταργήσεως, ὁπότε θὰ ἑνώσωμεν δύο ἢ πλείονας περιφερείας ἐφοριακὰς εἰς μίαν, ἀλλ’ ἐννοῶ τὸ μέτρον νὰ ἦναι δεδικαιολογημένον, τὸ δὲ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ἀδικαιολόγητον. Ζητεῖ τὴν κατάργησιν αὐθαιρέτως ἐννέα Ἐφοριῶν. Ἐὰν ἐγὼ προτείνω δέκα Ἐφοριῶν τὴν κατάργησιν, κατὰ πόσον, παρακαλῶ, θὰ ἦναι περισσότερον ἀδικαιολόγητος ἡ πρότασίς μου ἀπὸ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ; Παρατηρῶ δὲ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 9 Ἐφοριῶν ἐλήφθη εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε, καὶ τοῦτο πρὸς ὑποστήριξιν τῶν φόβων μου καὶ τῶν ἐνδοιασμῶν μου, ὅτι δὲν προηγήθη ἡ δέουσα μελέτη πρὸ τῆς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ ν’ ἀποτελέσῃ τὸν ἀριθμὸν ἐννέα, προτείνει ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ καταργηθῇ ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Σκοπέλου καὶ ἡ γειτονικὴ Ξηροχωρίου. Κατερχόμενος εἰσέρχεται εἰς τὰς Κυκλάδας, καὶ ἐκ τῶν 7 Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν τῶν Κυκλάδων καταργεῖ τὰς 6, τρεπόμενος δὲ πρὸς δυσμὰς, καταργεῖ τὴν Οἰκονομικὴν Ἐφορίαν Γυθείου, καὶ σταματᾷ...

§97Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν καταργεῖται ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Γυθείου.

§98Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπηρεσία μόνον ὑπάρχει.

§99Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ δίδει ἀφορμὴν, ἔρχομαι ἀμέσως εἰς τὸ μέρος τοῦτο, ἐνῷ θὰ ἠρχόμην ἀργότερα. Δὲν καταργοῦνται αἱ Ἐφορίαι αὗται, καὶ κατὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, — μεθ’ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὸ ἄτομόν του καὶ πρὸς τὴν ἱκανότητα καὶ τὰς γνώσεις του, — ὅτι δὲν ἐπεκράτησεν ἀκριβολογία εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως δυστυχῶς καὶ εἰς τὰ πλεῖστα τῶν ἄλλων νομοσχεδίων. Καταργοῦνται Ἐφορίαι. Πᾶς ὅστις ἀκούσῃ τὴν λέξιν καταργοῦνται, ἀμέσως συλλαμβάνει τὴν ἔννοιαν, ὅτι αὐταὶ αἱ Ἐφορίαι θὰ παύσωσιν ὑπάρχουσαι. Ἀναγινώσκει περαιτέρω, καὶ προχωρῶν ζητεῖ νὰ ἴδῃ, ποῦ αἱ ἐφοριακαὶ αὗται περιφέρειαι ὑπάγονται, τί γίνονται, ἀλλὰ βλέπει ὅτι οὐδαμοῦ ὑπάγονται, βλέπει δηλαδὴ, ὅτι δὲν καταργοῦνται καὶ ὅτι ἡ λέξις καταργοῦνται ἐρρίφθη τυχαίως, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ καταργήσεως. Ἀλλ’ εἰς τὸν νομοθέτην ἐπιβάλλεται καὶ προσήκει ἡ ἀκριβολογία. Δὲν ἔπρεπε νὰ γράψῃ ὁ γράψας «καταργοῦνται Οἰκονομικαὶ Ἐφορίαι», ἀφοῦ δὲν καταργοῦνται τοιαῦται, ἀλλὰ μεταρρυθμίζεται, τροποποιεῖται ὁ τρόπος τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐννέα αὐτῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν. Ἐγὼ, Κύριοι, θὰ εἶχον καλλίτερον νὰ κατηργοῦντο, καὶ ἂν προχωρήσῃ ἡ συζήτησις εἰς τὰ καθέκαστα, θὰ προτείνω τὴν κατάργησιν, τὴν ἀληθῆ κατάργησιν· διατί; Διότι, ἐὰν καταργήσωμεν πραγματικῶς τοῦ Ξηροχωρίου τὴν Ἐφορίαν, κατ’ ἀνάγκην θὰ ὑπαγάγωμεν τὴν ἐφοριακὴν ἐκείνην περιφέρειαν εἰς μίαν ἄλλην Ἐφορίαν, θὰ ἑνώσωμεν δύο Οἰκονομικὰς Ἐφορίας εἰς μίαν, καὶ ἡ ὑπηρεσία ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μένῃ εἰς τὴν θέσιν της, ἐνῷ τώρα, Κύριοι, τί γίνεται; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀφίνει τὴν λέξιν τῆς καταργήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα, καὶ λέγει, ὅτι εἰς τὰς ἐννέα αὐτὰς Οἰκονομικὰς Ἐφορίας, τὰς δῆθεν καταργουμένας, κατ’ ἀλήθειαν δὲ διατηρουμένας, διατηρεῖ ἕνα γραμματέα Ἐφορίας γʹ τάξεως, παραδίδει εἰς αὐτὸν ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν ἑκάστης τῶν ἐννέα αὐτῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν, δὲν τῷ δίδει οἴκημα, τὸν στέλλει νὰ καθήσῃ παρὰ τῷ ἐπαρχιακῷ ταμίᾳ τῆς ἐπαρχίας, καὶ ἐντέλλεται εἰς αὐτὸν νὰ ἐξακολουθῇ διαχειριζόμενος, τὴν ὑπηρεσίαν, ὡσεὶ ἦτο αὐτὸς ἔφορος, γραμματεὺς, πρωτοκολλητὴς, καὶ τέλος πάντων ὡσεὶ ἦτο αὐτὸς ἡ Ἐφορία! Ἰδοὺ, Κύριοι, τὸ καίριον σφάλμα τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἔφεσις, ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχεται, εὐλόγως καὶ ἀξιεπαίνως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ περιορίσῃ τὰ ἔξοδα, ἤγαγεν αὐτὸν εἰς μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία ἐφαρμοζομένη θὰ φέρῃ ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων· διατί; διότι παραδίδομεν ἐννέα Ἐφορίας, τὴν βεβαίωσιν τῶν ἐσόδων ἐννέα περιφερειῶν, εἰς ἕνα γραμματέα Ἐφορίας τρίτης τάξεως.

§100Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰς 9 Ἐφορίας τὰς δίδομεν εἰς 9 γραμματεῖς.

§101Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται. Δὲν ἐννοῶ ὅτι εἷς γραμματεὺς θὰ ἦναι ἀπὸ τοῦ Ξηροχωρίου μέχρι τοῦ Γυθείου.

§102Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀκριβολογίας.

§103Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μὲ διορθώνετε. Ἀποδέχομαι πᾶσαν συμβουλὴν, τὴν ὁποίαν ἡ πεῖρά σας θὰ μοὶ δώσῃ. Βεβαίως δὲν εἶχον ἐν νῷ νὰ εἴπω, ὅτι εἷς γραμματεὺς ἀπὸ τοῦ Ξηροχωρίου μέχρι τοῦ Γυθείου θὰ ἔχῃ ἁρμοδιότητα. Λοιπὸν ὁ εἷς αὐτὸς γραμματεὺς θὰ ἔχῃ λόγου χάριν τὴν οἰκονομικὴν περιφέρειαν τῆς Νάξου. Ὁ γραμματεὺς αὐτὸς θὰ ἦναι γραμματεὺς τρίτης τάξεως Ἐφορίας, διορίζεται δὲ τοιοῦτος ὁ ἔχων ἀπολυτήριον Γυμνασίου...

§104Δ. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Καὶ μὲ 90 δραχμάς!

§105Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ μισθοῦ.

§106Δ. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Καὶ αὐτὸ ἔχει σημασίαν.

§107Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ του θὰ ἦναι καὶ ὁ μισθός. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὁ νέος αὐτός, ὁ ἔχων ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ διοριζόμενος κατὰ νόμον διαχειριστὴς τῆς βεβαιώσεως τῶν ἐσόδων τῆς ἐπαρχίας Νάξου, θὰ ἦναι ἱκανὸς νὰ διεξαγάγῃ τὴν ὑπηρεσίαν; Βεβαίως ὄχι. Ἐὰν στείλητε οὐχὶ τὸν πρῶτον διοριζόμενον, ἀλλὰ τὸν πλέον πεπειραμένον κατώτερον ὑπάλληλον, δὲν θὰ ἦναι ἱκανὸς νὰ διεξαγάγῃ μόνος αὐτὸς τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν θὰ ἦναι ἐπαρκής. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦναι ἱκανὸς, τῷ ἐμπιστεύεσθε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, φειδωλὲ τοῦ δημοσίου πλούτου, τὴν διαχείρισιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἐσόδων ἄνευ ἐλέγχου, ἄνευ προϊσταμένου; Τὰ τοιαῦτα ἐγίνοντο ἐπὶ τουρκοκρατίας, ὅτε ἐστέλλοντο οἱ λεγόμενοι... δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸν τουρκικὸν ὅρον.

§108ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δεφτερδάριδες.

§109Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. .. οἱ ὁποῖοι εἰσήρχοντο εἰς ἕκαστον χωρίον, ἐβεβαίουν τὸν φόρον, ἔγραφον, ἐπληρώνοντο καὶ ἀπήρχοντο. Τὸ ἴδιον θὰ ἦναι καὶ αὐτὸς ὁ νέος, ὁ ὁποῖος θὰ βεβαιώνῃ τοὺς φόρους. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐν τῷ νομῷ Κυκλάδων ἡ Ἐφορία Νάξου, ἡ Ἐφορία Μήλου, ἡ Ἐφορία Θήρας καὶ ὅλαι αἱ λοιπαὶ ὑπάρχουσιν εἰς διαφόρους νήσους, αὐτὸς δὲ ὁ γραμματεὺς θὰ περιέρχηται τὰς νήσους ταύτας, καὶ οὐδεὶς θὰ ὑπάρχῃ ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ.

§110ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ταμίας.

§111Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· λέγει τοῦτο τὸ νομοσχέδιον· ἀντικαταστάτης καὶ ἀναπληρωτὴς τοῦ γραμματέως θὰ ἦναι ὁ ἐπαρχιακὸς ταμίας. Θέτει δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον ἀναπληρωτὴν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖ ἐκ τοῦ προορισμοῦ του τὴν ἐφοριακὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ ἐφοριακὴ ὑπηρεσία εἶναι ἐντελῶς διάφορος τῆς ταμιακῆς. Ὁ ταμίας εἶναι ὁ πλέον ἀκατάλληλος ἵνα ἀναπληρώσῃ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, ὅπως καὶ ὁ ἔφορος εἶναι ἀκατάλληλος ν’ ἀναπληρώσῃ τὸν ἐπαρχιακὸν ταμίαν εἰς ἔκτακτόν τινα περίστασιν. Ἐὰν λείψῃ ὁ ἔφορος, ἐὰν λείψῃ ὁ γραμματεύς, καὶ δὲν ὑπάρχῃ ἄλλο πρόσωπον, βεβαίως ἢ ὁ εἰρηνοδίκης θ’ ἀναπληρώσῃ αὐτόν, ἢ ὁ ταμίας ἢ ἄλλος τις δημόσιος ὑπάλληλος προσκαίρως· ἀλλ’ ἐὰν ἀναγνωρίσωμεν τὸν ἐπαρχιακὸν ταμίαν ἀναπληρωτὴν τοῦ ἐφόρου, καθιστῶμεν αὐτὸν ἔφορον, τῷ ἀναθέτομεν καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ ἐκπληρώσῃ. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι αὐτοῦ τοῦ ἐφόρου ἐπὶ ἓξ μῆνες τοὐλάχιστον κατ’ ἔτος ἐκ διαλειμμάτων θὰ ἦναι ἀναπληρωτὴς ὁ ἐπαρχιακὸς ταμίας. Εὐνόητον ἐντεῦθεν, εἶναι, Κύριοι, ὁποία ἐλάττωσις τῶν ἐσόδων θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς ἀταξίας, ἥτις θὰ προκύψῃ, ἐὰν ψηφιζόμενον ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§112Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς παρακαλῶ, διὰ νὰ ἐννοήσω. Εὐνόητον εἶναι, εἴπετε’ ἀλλ’ ἀπὸ τί ἔγεινεν εὐνόητον; Διότι δὲν ἐνόησα.

§113Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως δὲν ἐξηγήθην καλῶς, καὶ μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἐξακολουθήσω.

§114Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Διότι ἔχει μικρότερον μισθόν; διότι εἶναι νεώτερος; Σᾶς ἐρωτῶ, διὰ νὰ ἐννοήσω.

§115Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνετε πολὺ καλὰ νὰ μὲ διακόπτητε, καὶ νὰ προκαλῆτε εὐρυτέραν συζήτησιν, διότι ἔχομεν ὅλοι τὸ αὐτὸ συμφέρον, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἔχει μεῖζον συμφέρον νὰ ἐπιτευχθῇ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα ἐκ τοῦ ψηφιζομένου νόμου. Φρονῶ ὅτι θὰ ἐλαττωθῶσι τὰ δημόσια ἔσοδα, διότι ἀνατίθεται ἡ βεβαίωσις αὐτῶν εἰς ὑπάλληλον κατώτερον, μὴ ἐπαρκοῦντα, ἀνεξελέγκτως δὲ προβαίνοντα εἰς τὴν βεβαίωσιν τῶν ἐσόδων αὐτῶν.

§116Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Διατὶ ἀνεξελέγκτως;

§117Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν ἔχει προϊστάμενον, δὲν ἔχει παρ’ ἑαυτῷ ἄλλον τινὰ ὑπάλληλον, ἀλλ’ εἶναι μόνος ὁ νεαρὸς αὐτὸς γραμματεύς, ὁ ὁποῖος θὰ περιέρχηται τὴν περιφέρειαν ὅλην τῆς Ἐφορίας του, θὰ βεβαιοῖ τὰ ἔσοδα αὐτῆς, καὶ ἔπειτα θὰ ἐπιστρέφῃ εἰς τὴν θέσιν του. Προϊστάμενον δὲν ἔχει.

§118Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν περιέρχεται.

§119Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περιέρχεται.

§120Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι τόσον ἁπλῆ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐφόρου εἰς τοιαύτας μικρὰς Ἐφορίας, ὥστε εἷς γραφεὺς δύναται νὰ τὴν κάμῃ.

§121Δ. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Τὸ σπουδαιότερον, εἶναι, ὅτι θὰ ἔχῃ δραχ. 2 καὶ 60 μόνον τὴν ἡμέραν. Μὲ 2 καὶ 60 θὰ ἐργάζηται ὁ ὑπάλληλος αὐτός!

§122ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Καὶ μὴ ἐντόπιος.

§123Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἄς τοῦ δώσωμεν καμμιὰ πενηνταριὰ δραχμὰς τὴν ἡμέραν!

§124Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυνουλίας συνάδελφος μοὶ παρατηρεῖ, ὅτι μικρός τις ὑπάλληλος ἐπαρκεῖ. Ἐκ τῶν ἐννέα Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔπεσεν ἡ ψαλὶς τῶν οἰκονομιῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ Ἐφορία Νάξου ἔχει ἐργασίαν οὐ σμικρὰν, ἡ Ἐφορία Ἄνδρου ἐπίσης, ἡ Ἐφορία τῆς Μήλου ἐπίσης. Ἀπασχολεῖται ὁ ἔφορος μετὰ τοῦ γραμματέως του, καὶ δὲν εἶναι ἀργόμισθοι, ἐργάζονται, διότι ἔχουσιν ἀσχολίας θετικάς. Ὁ δὲ ταμίας, ὁ ἀναπληρωτὴς, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι πρόσωπον ἐντελῶς ἀνίκανον καὶ ἀκατάλληλον ν’ ἀναπληρώσῃ τὸν ἔφορον καὶ νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα τὰ ἐφοριακά. Ἡ βάσις λοιπὸν τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πλημμελής. Ἀλλ’ ἐὰν ἦναι δεδικαιολογημένη ἡ πρότασις, ἐγὼ τοὐλάχιστον φρονῶ, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι Ἐφορίαι, εἰς τὰς ὁποίας ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ τὸ αὐτό. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὸν πίνακα, περὶ οὗ ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Ἀφίνεται δὲ, Κύριοι, ὁ γραμματεὺς οὗτος μὲ μόνον τὸν μισθόν του, —ἀπόδειξις καὶ τοῦτο τῆς μεγάλης σπουδῆς, μὲ τὴν ὁποίαν συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, — ἀφίνεται, ὁ γραμματεὺς αὐτὸς μὲ μόνον τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως Ἐφορίας τρίτης τάξεως καὶ μὲ τὴν τιμήν, ὅτι τῷ ἐξεδήλωσεν ἡ Πολιτεία μεγαλειτέραν ἐμπιστοσύνην! Ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ, Κύριοι, νὰ γράψῃ ἓν ἔγγραφον, πρέπει ν’ ἀποταθῇ εἰς τὸν ἐπαρχιακὸν ταμίαν διὰ μελάνην καὶ διὰ χάρτην καὶ διὰ κάλαμον! Δὲν ἔκρινεν ἄξιον τοῦ κόπου ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου νὰ δώσῃ τοὐλάχιστον εἰς αὐτὸν τὸν πτωχὸν ὑπάλληλον, ἀφοῦ τῷ δίδει τὴν ἐμπιστοσύνην νὰ βεβαιώνῃ τὰ ἔσοδα μόνος του καὶ νὰ τὰ διαχειρίζηται ὡς ἔφορος, δὲν τῷ ἔδωκε, λέγω, τὴν ἐμπιστοσύνην νὰ διαχειρίζηται 10 ἢ 20 δραχμὰς διὰ γραφικὰ ἔξοδα, ἀλλὰ τὰ παρέδωκεν εἰς τὸν ἐπαρχιακὸν ταμίαν, ὁ ὁποῖος κατὰ τοῦτο κατέστη ἓν εἶδος προϊσταμένου τοῦ ἐφορεύοντος γραμματέως. Αὐτὰ εἶναι μικρολογήματα, θὰ εἴπητε. Ἴσως· ἀλλὰ τὰ ἀναφέρω τώρα, ὅτε πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα δικαιολογήσω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι εἶναι ἀτυχὲς καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Περαιτέρω καταργοῦνται θέσεις δευτέρων γραμματέων, καὶ ὑποβιβάζονται ἄλλαι Ἐφορίαι. Δὲν κατέχω τὰ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας τόσον καλῶς, ὥστε ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου νὰ κρίνω, κατὰ πόσον εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ προτεινομένη ὑποβίβασις μιᾶς Ἐφορίας ἢ ἡ κατάργησις τῆς θέσεως ἑνὸς μικροῦ ὑπαλλήλου εἰς ἄλλην τινὰ ἀπωτάτην, μακρὰν κειμένην, Ἐφορίαν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐκ τρίτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς πίνακας, διότι τότε θὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον δικαιολογοῦνται αἱ προτάσεις τοῦ νομοσχεδίου. Βάσις τοῦ νομοσχεδίου, Κύριοι, εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν δαπανῶν. Ἀλλ’ ἐκ τῆς μεγάλης σπουδῆς καὶ τῆς μεγάλης ἐφέσεως νὰ γείνῃ ταχυτάτη οἰκονομία ἐψαλιδίσθησαν ὡρισμένα ἔξοδα, ἐγένετο ἡ ἄθροισις, καὶ εὑρέθη ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περιορισμὸν ἐξόδων κατὰ 63,000 δραχμάς. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸν ἀριθμὸν τοῦτον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ περιορισμὸς τῶν δαπανῶν τότε δικαιολογεῖται καὶ ἐπιβάλλεται, ὅταν ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ ὁ ἀντίκτυπος τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐσόδων. Ὅταν δὲ περιορίζωμεν τὰς δαπάνας τῆς βεβαιώσεως τῶν φόρων, πρέπει δὶς καὶ τρὶς νὰ προσέξωμεν, μήπως ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τῆς ἀποδόσεως τῶν φόρων. Φρονῶ δὲ, ὅτι, ἂν ψηφισθῶσιν αἱ προτάσεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, πάντως θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τῶν ἐσόδων, καὶ τότε, Κύριοι, τὸ πρόγραμμα τῶν οἰκονομιῶν δὲν ἐκτελεῖται, αἱ πρὸς τὸν λαὸν ὑποσχέσεις δὲν τηροῦνται. Θὰ διαλαλήσωμεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι, ὅπου ὑπῆρχον ἀναγεγραμμένα ἔξοδα δραχμῶν 100, περιωρίσαμεν αὐτὰ εἰς 90· ἀλλ’ ὅταν παρέλθωσιν οἱ ἐνιαυτοὶ, καὶ ἄλλοι καθήμενοι ἐνταῦθα ἐξετάσωσι τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης περικοπῆς τῶν δαπανῶν, θὰ ἴδωσιν ὅτι ἀντιστοίχως ἦσαν μὲν ἀναγεγραμμένα ἔσοδα δραχμῶν 100, ἀλλ’ ἐπῆλθον διὰ τῶν μέτρων μας ἐλαττώσεις τῶν ἐσόδων, καὶ τὰ ἔσοδα ἀπὸ δραχ. 100 περιωρίσθησαν εἰς 80, θὰ μεμφθῶσι δὲ ἡμᾶς, ὅτι ἐξητάσαμεν τὴν μίαν μόνον ἔποψιν τοῦ ζητήματος, καὶ παρεσκευάσαμεν τὸν περιορισμὸν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους· θὰ ἀποδειχθῇ δὲ, ὅτι ἡ περικοπὴ τῶν δαπανῶν, ἡ τυχαία καὶ ἄνευ μακρᾶς μελέτης, δὲν λέγεται πρόγραμμα οἰκονομιῶν, ἀλλὰ λέγεται ἐγχείρημα ἐπικίνδυνον καὶ ἐπιζήμιον.

§125Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου σημαίνει τὴν δικαιολογικὴν βάσιν, ἡ ὁποία ὑπηγόρευσε τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοιαύτη, ὥστε οὐδεὶς Βουλευτὴς νὰ ἀντιταχθῇ. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ περικοπὴ εἰς τὸ ἔσχατον ὅριον τῶν δαπανῶν ἐν τῇ ἐφοριακῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ δευτέρα ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεται διὰ τῆς ἐκθέσεως, εἶναι ἡ διαρρύθμισις διὰ τῆς τοιαύτης ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τῶν διατάξεων αὐτοῦ καὶ ἡ βελτίωσις τῶν τῆς βεβαιώσεως τῶν ἀμέσων φόρων ἐν ταῖς μέχρι τοῦδε ὑφισταμέναις Οἰκονομικαῖς Ἐφορίαις, ἐν ταῖς ἐννέα Ἐφορίαις, αἱ ὁποῖαι καταργοῦνται. Κατὰ πόσον θὰ βελτιωθῶσιν αἱ ὑπηρεσίαι αἱ οἰκονομικαί, αἱ ἐφοριακαὶ τῶν ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς καταργοῦνται αἱ ἐννέα Ἐφορίαι, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ἠρεύνησεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ ὁποῖον δέον ν’ ἀπασχολήσῃ πάντας τοὺς κυρίους Βουλευτάς, ἰδίᾳ δὲ τοὺς Βουλευτὰς τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ἐν αἷς καταργοῦνται αἱ Ἐφορίαι. Διότι αὐτοὶ εἶναι εἰς κρείττονα θέσιν παντὸς ἄλλου νὰ κρίνωσιν, ἂν τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν ἐν τῇ βεβαιώσει τῶν φόρων βλάπτονται, καὶ ἂν ἐν τῇ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν δὲν ἐπέρχεται βλάβη καὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων. Βεβαίως τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον στοιχεῖον τῆς ἐργασίας τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ δὲν θὰ παρέλειψεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὴν μελέτην ταύτην. Ἡ κυρία ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι προφανής, εἶναι ἡ ἐλάττωσις δαπανῶν, εἶναι ὁ περιορισμὸς τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι ἡ πραγμάτωσις τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντιταχθῶσι πρὸς τὴν ὑποβολὴν καὶ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων περιοριζόντων τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Ἔχω ἀνομολογήσει τὴν πολυτέλειαν τῆς ὑπηρεσίας ἐν πολλοῖς κλάδοις, ἐν οἷς ἡ ψαλὶς βεβαίως πρέπει νὰ ἐργασθῇ. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἐξόδων τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ταμιακῆς, δηλαδὴ τῶν δύο βάσεων, ἐξ ὧν πηγάζει τὸ ἔσοδον τοῦ Κράτους, ὁ δημόσιος θησαυρὸς, νομίζω ὅτι κατόπιν πολλῆς μελέτης καὶ πλείονος περισκέψεως ἔδει νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς καὶ νὰ ζητηθῇ ἡ ἐλάττωσις τῆς δαπάνης ἐν τοῖς κλάδοις τούτοις. Εἶναι γνωστὸν, ποία εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῶν Ἐφοριῶν, καὶ πόσον εἶναι πολυσχιδὴς, εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι μέχρι τοῦδε οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἐσκέφθησαν περὶ εἰσαγωγῆς νομοσχεδίου ἐφοριακοῦ, ἐσκέφθησαν καὶ κατέθεσαν νομοσχέδια, δι’ ὧν προῆγον διαφόρους Οἰκονομικὰς Ἐφορίας, ὧν ἡ ὑπηρεσία ἦτο ἀνεπαρκὴς πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν πολλαπλῶν καὶ πλείστων ὑπηρεσιῶν, αἵτινες ἔχουσιν ἀνατεθῆ δι’ ὅλων τῶν τελευταίων νόμων εἰς τὴν ἐφοριακὴν ὑπηρεσίαν. Βεβαίως, ὅταν ὑποβληθῶσιν αἱ πληροφορίαι, ἃς ὁ κ. ἐκ Σύρου Βουλευτὴς ἐζήτησε, θὰ ἤμεθα εἰς κρείττονα θέσιν, ἵνα συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὴν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν δύναταί τις νὰ ἀποκρούσῃ, ἀφοῦ ἐπαγγέλλεται τὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν βελτίωσιν. Ἔλαβον ὅμως τὸν λόγον ἀπὸ τοῦδε, ἵνα συμπληρώσω τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σύρου, συστήσω δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ πληροφορίαν, ἣν θέλω ὁρίσει. Γνωρίζω ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, παρασκευασθὲν ὑπὸ τῆς πολυπείρου ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας, ἐν ᾧ Ἐφορίαι τινὲς, ἀντὶ νὰ ὑποβιβάζωνται, ὡς ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ, προήγοντο εἰς ἀνώτερον βαθμὸν, ὡς ἡ Ἐφορία τῆς Μεγαρίδος. Ἀναγινώσκω εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων κατατάσσεται εἰς τὴν τετάρτην τάξιν καὶ ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Μεγαρίδος. Γνωρίζετε ὅτι οὐχὶ δύο, ἀλλὰ πέντε προκάτοχοι τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ φίλου μου ὑπέβαλον νομοσχέδια καὶ συνίστων εἰς τὴν Βουλὴν τὴν προαγωγὴν τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Μεγαρίδος ἀπὸ τετάρτης τάξεως εἰς τρίτην, διότι τοσαύτη εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἐφορίας ταύτης, τοσαῦται οὐχὶ αἱ βεβαιώσεις τῶν φόρων, ἀλλ’ αἱ εἰσπράξεις αὐτῶν, — διότι μεταξὺ βεβαιώσεων φόρων καὶ εἰσπράξεων δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ἐν Μεγαρίδι, — ὥστε ἡ ὑπηρεσία, οὐχὶ ἡ πολιτικὴ, ἠσχολήθη, ἵνα συντάξῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ προήγετο ἡ Ἐφορία αὕτη. Οἱ λόγοι δ’ εἶναι προφανεῖς. Ἀναφέρω δὲ τὸ πρᾶγμα, διότι ἴσως εἶναι γνωστὸν εἰς πολλοὺς τῶν κυρίων συναδέλφων, εἰς ὧν τὰς ἐπαρχίας συμβαίνει τὸ αὐτό. Ἡ Ἐφορία Μεγαρίδος, λόγῳ τῆς πληθύος τῶν βεβαιώσεων τῶν φόρων, τῆς πολυσχιδοῦς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ λόγῳ τοῦ ἔργου τῆς μελέτης τῶν διαφόρων δηλώσεων περὶ παραχωρήσεως γαιῶν καὶ ἐκδόσεως παραχωρητηρίων, ἔπρεπε νὰ προαχθῇ. Καὶ ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἀπὸ εἰκοσαετίας καθυστερεῖται ἡ ἔκδοσις παραχωρητηρίων, ἐνῷ ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι δηλώσαντες καὶ ἐξακολουθοῦντες ἀκόμη τώρα νὰ πληρώνωσι. Καὶ δύναμαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχουσι δηλωταὶ, οἵτινες δι’ ἐπανειλημμένων δόσεων κατέβαλον δὶς τὸ τίμημα τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν καὶ ἐξακολουθοῦσι καταβάλλοντες, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἀπήλαυσαν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον τόσον ἁδρὰ ἐπλήρωσαν, τῆς ἐκδόσεως τοῦ παραχωρητηρίου. Καὶ τώρα ἀμφισβητεῖται ἡ ἰδιοκτησία αὐτῶν, λόγῳ τῆς βραδύτητος ταύτης. Ἄλλοι ἐδήλωσαν τὰς αὐτὰς γαίας, καὶ πληρώνουσι διὰ τὰς αὐτὰς γαίας δόσεις. Συνεπείᾳ δὲ τῆς τοιαύτης βραδύτητος τῆς ἐκδόσεως τῶν παραχωρητηρίων ἐξακολουθοῦσιν, ὡς εἶπον, νὰ πληρώνωσι τὰς δόσεις οἱ πρῶτοι δηλωταὶ διὰ γαίας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται συνεπείᾳ νεωτέρων δηλώσεων εἰς τὴν κατοχὴν ἄλλων. Εἰς τὸν προκάτοχον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶχον παραστήσει προφορικῶς τὴν κατάστασιν ταύτην, καὶ μοὶ εἶχεν οὗτος ὑποσχεθῆ τὴν ἀποστολὴν συνεργείου ἐκ πέντε οἰκονομικῶν καὶ ταμειακῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἀπὸ πόσων ἐτῶν ἐργάζεται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Θηβῶν, χωρὶς νὰ συντελέσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ λαβυρίνθου τούτου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τόσα συμφέροντα, ἀτομικά τε καὶ δημόσια. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τῶν βεβαιωθέντων φόρων καὶ τῶν εἰσπραχθέντων τοιούτων ἐν τῇ Ἐφορίᾳ καὶ τῷ Ταμείῳ Μεγαρίδος κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν, ὡς καὶ τὸ ποσὸν τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐν πάσαις ταῖς λοιπαῖς Ἐφορίαις τρίτης τάξεως. Ὅταν ὁ πίναξ οὗτος κατατεθῇ καὶ γένηται ἡ μελέτη καὶ ἡ σύγκρισις, θέλει καταφανῆ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, ὧν αἱ Ἐφορίαι ὑποβιβάζονται, ἐνῷ ἔδει νὰ προαχθῶσι λόγῳ τοῦ συμφέροντος τῆς ὑπηρεσίας. Ζητῶ δὲ συνάμα νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ τὸ συνεργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐργάζεται ἀπὸ τοσούτου καιροῦ ἐν Θήβαις, ἵνα συντονώτερον ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον ἐκεῖσε, καὶ βαδίσῃ πρὸς τὴν Μεγαρίδα, ὅπως ἀπαλλάξῃ τὸν κόσμον ἐκ τῆς καταπιέσεως τῆς λαμβανούσης ἐκεῖ χώραν, καὶ τῆς δημεύσεως τῶν κτημάτων καὶ τῆς ἀδικίας, ἥτις ἐκεῖ διαπράττεται. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἔχω κατάλογον 500 συμπολιτῶν μου, ὧν ἀριθμῶν τὰς δόσεις ἀνευρίσκω ὅτι δὶς κατέβαλον τὸ ποσὸν, χωρὶς ν’ ἀποκτήσωσι τίτλον ἰδιοκτησίας. Καὶ ὑπεύθυνος τῆς καταστάσεως ταύτης βεβαίως εἶναι ἡ Πολιτεία, ἥτις εἰσπράττει χωρὶς νὰ ἐξοφλῇ, παρέχουσα τοὺς τίτλους. Τοιαύτην λοιπὸν Ἐφορίαν, τοσαύτην ἐργασίαν ἔχουσαν, ἔρχεται σήμερον ἡ ὑπηρεσία, λόγῳ οἰκονομιῶν, νὰ ὑποβιβάσῃ ἀπὸ τρίτης τάξεως εἰς τετάρτην. Δὲν παραπονοῦμαι διὰ τοῦτο τὰ ἀποτελέσματα μετ’ ὀλίγον θέλουσι δείξει, κατὰ πόσον αἱ βεβαιώσεις, ὑποβιβαζομένης τῆς Ἐφορίας, θὰ φθάσωσιν εἰς τὰς παλαιοτέρας βεβαιώσεις, καὶ κατὰ πόσον αἱ εἰσπράξεις θὰ χωρήσωσιν εἰς ὃ σημεῖον πρότερον ὑπῆρχον. Δὲν παραπονοῦμαι, ἀλλὰ λέγω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐφοριακῆς ἢ ταμειακῆς ὑπηρεσίας, ἡ εὐθηνὴ ὑπηρεσία δὲν εἶναι ἐκείνη, ἥτις προάγει τὰ δημόσια συμφέροντα.

§126Ι. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§127Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε προέβαινεν εἰς τὸν ὑποβιβασμὸν τῆς Ἐφορίας Ἄργους καὶ τὴν κατάργησιν τοῦ δευτέρου γραμματέως τῆς Ἐφορίας ταύτης, δὲν εἶχεν ἰδέαν ἀσφαλῆ τῆς ἀποστολῆς τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, οὐδ’ ἐνόμιζόν ποτε, ὅτι ὁ ἄνεμος τῶν οἰκονομιῶν θὰ ἔφθανε μέχρι τῶν ὑπηρεσιῶν ἐκείνων, αἵτινες ἀμέσως συντρέχουσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῆς βιομηχανίας ἑνὸς τόπου, οὗτινος τὸ μόνον ἁμάρτημα εἶναι, ὅτι μοναδικὴν δεικνύει προθυμίαν εἰς τὴν ἔγκαιρον καταβολὴν τῶν διαφόρων φόρων, οὐδεμίαν οὐδέποτε ζητήσας ἀπαλλαγὴν ἢ ἄλλην ἐκ τῶν συνήθως παρεχομένων εἰς ἄλλους εὐκολίαν. Ἡ Ἐφορία Ἄργους, εὑρισκομένη εἰς τόπον ἄγαν γεωργικόν, ἔχει μεγίστην ἀποστολήν, διότι πρόκειται νὰ συντρέχῃ καὶ διευκολύνῃ τὰς δικαίας τῶν κατοίκων ἀνάγκας. Ἐπὶ πλέον δὲ, τῆς ἐπαρχίας ταύτης ἐχούσης πολλὰς ἐθνικὰς γαίας, ἡ Ἐφορία εἶναι ἡ δυναμένη νὰ συντελέσῃ εἰς ταχεῖαν ἐξομάλισιν τῆς διανομῆς τῶν γαιῶν καὶ τῶν ἐκ ταύτης λογαριασμῶν. Δὲν ἀγνοεῖτε δὲ, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ἡ Ἐφορία μὴ ἐπαρκὴς πολλὰς δύναται νὰ παράσχῃ δυσχερείας εἰς τοὺς γαιοκτήμονας, προκειμένου περὶ Ἐθνικῶν γαιῶν. Καὶ τοιαύτην παραδόξως μὴ ἐπαρκῆ τὴν καθιστᾶτε διὰ τοῦ ἀληθῶς ἀδικαιολογήτου ὑποβιβασμοῦ, ὅστις βεβαίως δὲν εἶναι προωρισμένος οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην νὰ προσκομίσῃ εἰς τὸ Δημόσιον ὠφέλειαν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παραιτηθῇ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν Ἐφορίαν Ἄργους καὶ νὰ καταργήσῃ τὸν δεύτερον γραμματέα αὐτῆς, διότι ἄλλως δυσκόλως θὰ ἱκανοποιοῦνται αἱ ἀνάγκαι τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας. Ἐὰν δὲ δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, καὶ ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν προηγουμένην Κυβέρνησίν του, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπέβαλε σχετικὸν νομοσχέδιον, καὶ τότε, γνωρίζων ἴσως τὰ πράγματα, γνωρίζων τὴν ἀποστολὴν τῆς Ἐφορίας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἄργους, οὐ μόνον δὲν ἔθιξε τὴν Ἐφορίαν ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ ὑπεβίβασε τὴν Ἐφορίαν Ναυπλίου, διότι ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι χρησιμωτέρα ἡ Ἐφορία, ὅπως ἔχει, ἐν Ἄργει ἢ ἐν Ναυπλίῳ, ὅπου πρώτης τάξεως Ἐφορίαν μόνον περιττὴ πολυτέλεια καὶ ἄσκοπος δαπάνη δύναται νὰ δικαιολογήσῃ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν δὲν θέλῃ νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν Ἐφορίαν Ναυπλίου, ν’ ἀφήσῃ τοὐλάχιστον τὴν Ἐφορίαν τοῦ Ἄργους, ὡς ἔχει.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§129ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται)

§131ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Δραγούμης.

§133ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων, ἃς θὰ ὑποβάλλω. Παρατηρῶ, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁ γραμματεύς, ὁ ἐγκαθιστάμενος ἐφορεύων ἀνὰ τὰς ἕδρας τὰς ταμιακάς, ὁ ἀναπληρῶν τὸν καταργούμενον ἔφορον, εἶναι ὅλως ἀσύνδετος πρὸς τὸν ταμίαν, καὶ ἐν τούτοις συνδιαιτᾶται ὅλην τὴν ἡμέραν καὶ σχεδὸν καὶ παρακοιμᾶται — εἶδος παρακοιμωμένου, ὁμοίου πρὸς τοὺς Βυζαντινούς. — Λοιπὸν ὁ παρακοιμώμενος οὗτος, ὁ συνδιαιτώμενος, οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ὑπακούσῃ εἰς οὐδεμίαν ὁδηγίαν τοῦ ταμίου· ὡς ἐκ τούτου γίνεται ἀνώτερος κατὰ βαθμόν, ὁ δὲ ταμίας, εὑρισκόμενος διηνεκῶς ἐν σχέσει πρὸς αὐτόν, μάλιστα δὲ παρέχων θέσιν, τράπεζαν, ὑλικὰ κλπ., ἐνῷ ὑφίσταται τόσας ἐνοχλήσεις, θὰ ἀδυνατῇ, ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, νὰ κάμῃ παρατηρήσεις πρὸς αὐτόν, ἢ νὰ ἐπιβάλῃ πειθαρχικὴν ποινήν, διότι δὲν συνδέει αὐτοὺς ἱεραρχικῶς τὸ νομοσχέδιον. Ἐνῷ θὰ συνδιαιτῶνται, θὰ συνεργάζωνται, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ θεωρῆται ὑπερέχων ὁ εἷς τοῦ ἄλλου, ὡς ἔχων οὗτος ὑποχρέωσιν νὰ ὑποχωρῇ ἐνώπιον ἐκείνου καὶ ὑπακούῃ εἰς αὐτόν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ θέσις πλάττεται δυσχερὴς καὶ εἰς τὸν γραμματέα, τὸν ἐφορεύοντα, καὶ εἰς τὸν ταμίαν, καὶ ἵν’ ἀποφύγωμεν καὶ ἄλλα σοβαρώτερα ἀποτελέσματα ἐν ὥρᾳ διαφωνίας, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον ν’ ἀναστρέψωμεν τὸ ἄρθρον. Δὲν βλέπω κατὰ τί οὕτω θὰ ἐπράττετό τι τὸ ἀντικείμενον εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ ταμίου, ἀφοῦ ὁ ταμίας, ἀπόντος τοῦ ἐφορεύοντος γραμματέως, ἀναπληροῖ τοῦτον, γινόμενος αὐτὸς οὗτος ἐφορεύων ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. Ἀναστρέψατε τὸ ἄρθρον, καταστήσατε ἐφορεύοντα τὸν ταμίαν, καὶ δότε εἰς αὐτὸν βοηθὸν τὸν γραμματέα, ἐν ἀπουσίᾳ δὲ τοῦ ταμίου ἂς ἐφορεύῃ ὁ γραμματεύς, ὡς ἀναπληρωτὴς τοῦ ταμίου. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κώλυμα πρὸς τοῦτο. Ἐν τοιαύτῃ δὲ διευθετήσει τῶν πραγμάτων ἔχετε προσκεκολλημένον εἰς τὸν ἐφορεύοντα ταμίαν ὑφιστάμενον, γνωρίζοντα καὶ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ταμίου διεξάγοντα τὴν ἐφοριακὴν ὑπηρεσίαν. Αὕτη εἶναι ἡ πρώτη παρατήρησις. Ἡ δευτέρα παρατήρησις ἀνάγεται εἰς τὰ τοῦ ὅρκου. Βλέπω ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ σκοπὸν ἔχει ὅλως ἀλλοῖον ἢ τὸν ὁρισμὸν τῶν ἐφοριακῶν ἐν γένει, παρεμβάλλεται διάταξις, ἥτις τροποποιεῖ τὸν ὅρκον τὸν διδόμενον, ὁσάκις ἡ χρεία καλέσῃ, ὑπὸ τῶν ἐφόρων ἅπαντος τοῦ Κράτους, μεταβάλλει δὲ τὸν τύπον τοῦ ὅρκου ὅλως ἀδικαιολογήτως, διότι, ἐνῷ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προσερχόμενος ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ἐν ὥρᾳ ὁρκοδοσίας, εἶναι πάντως ἀναγκαῖον νὰ ὁρκίζηται τὸν ὅρκον τῆς γνώσεως, τοῦ πιστεύειν καὶ μὴ γινώσκειν, ὁ ἔφορος, ἐπὶ τῶν πράξεων, ἃς αὐτὸς οὗτος ἢ ὁ πρὸ αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφορίᾳ διεχειρίσατο, εἶναι ἐν γνώσει, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται, περὶ ἐκείνων, περὶ ὧν διατελεῖ ἐν γνώσει, νὰ ὁρκίζηται μετὰ τῆς εὐκολίας τοῦ ὅρκου τοῦ πιστεύειν καὶ μὴ γινώσκειν. Δὲν προκαλεῖ δὲ ὁ ἔφορος, κατὰ γενικὸν κανόνα, παρὰ τῇ κοινωνίᾳ πεποίθησιν ἀκριβείας περὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀληθείας, οἵαν καὶ ὅσην ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὀμνύων τὸν ὅρκον τῆς γνώσεως. Ὁ ἔφορος, εἶναι πιθανόν, ὅτι, ὠθούμενος ὑπὸ ζήλου ὑπερβολικοῦ, θὰ δεικνύηται πρόθυμος νὰ δώσῃ, ὅπως θεωρηθῇ καὶ σωτὴρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ὅρκον ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ πιστεύειν καὶ μὴ γινώσκειν, ὃν ἡ Πολιτικὴ Δικονομία ἀπηγόρευεν εἰς αὐτὸν ἄλλοτε νὰ δώσῃ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ μὲν τοῦ πρώτου θέματος νὰ ἐξετάσῃ, μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπενεχθῇ ἡ μεταβολή, ἣν προέτεινα, ἐπὶ δὲ τοῦ δευτέρου θέματος νὰ διαγράψῃ τὸ εἰς αὐτὸ ἀναγόμενον ἐδάφιον.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Ποταμιᾶνος.

§135ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἀκριβῶς ἤθελον νὰ κάμω τὴν αὐτὴν παρατήρησιν, ἣν ἐπὶ τοῦ δευτέρου θέματος ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Δραγούμης. Ἡ διάταξις, περὶ ἧς πρόκειται, εἶναι διάταξις δικονομικὴ καὶ διττῶς ἐσφαλμένη. Δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν ἔφορον ὅρκος, καὶ νὰ δικαιῶται οὗτος νὰ δώσῃ αὐτὸν ὑπὸ τὸν τύπον ὅρκου τρίτου, προκειμένου μάλιστα περὶ πράξεων, ἃς αὐτὸς οὗτος ὁ ἔφορος ἐνήργησεν, ἢ περὶ τῶν ὁποίων εὐκόλως δύναται νὰ μάθῃ. Ὑποθέσατε π. χ. ὅτι ἐν δίκῃ περὶ διαταράξεως κατοχῆς, διαταράξεως, ἣν αὐτὸς οὗτος ὁ ἔφορος ἐνεργεῖ, τῷ ἐπιβάλλεται ὅρκος. Εἶναι λογικόν, αὐτὸς ὁ ἔφορος, ἐν τελείᾳ γνώσει διατελῶν τοῦ πράγματος, ὡς αὐτουργὸς αὐτὸς τῆς διαταράξεως, νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ λάβῃ τὸν ὅρκον τοῦ τρίτου; Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ νομιμοποιηθῇ τοιοῦτος κινδυνώδης παραλογισμός, καὶ νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, εἶπον ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι δικονομική, αἱ δικονομικαὶ δὲ διατάξεις δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μεταβάλλωνται διὰ τῆς παρεμβολῆς ἑνὸς ἄρθρου ἢ μιᾶς ἀντιθέτου διατάξεως εἰς νομοσχέδιον οὐδεμίαν ἔχον πρὸς τὴν δικονομίαν σχέσιν, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ νόμος εἰς ὡρισμένας περιστάσεις διατάσσει, ἐπιβαλλομένου ὅρκου εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δίδῃ οὗτος τὸν ὅρκον τοῦ διαδίκου, καίτοι πρόκειται περὶ πράξεων, ἃς αὐτὸς δὲν ἐξετέλεσε καὶ περὶ ὧν δὲν δύναται ἢ μόνον παρὰ τῶν ὑπαλλήλων νὰ πληροφορηθῇ. Ἀφοῦ δὲ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ προκειμένου περὶ ξένων πράξεων, ἐπιβάλλεται νὰ δίδῃ τὸν ὅρκον, ὡς ὅρκον διαδίκου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ἔφορον νὰ δίδῃ τὸν ὅρκον ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ τρίτου, καίτοι τὸ Δικαστήριον ἔκρινεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ τὸν ὅρκον ὡς ὅρκον διαδίκου, καθὸ προκειμένου περὶ πράξεων αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἐφόρου; Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένη, καὶ πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ περὶ τούτου ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου, ἀφιεμένου εἰς τὸ Δικαστήριον τοῦ δικαιώματος νὰ ὁρίζῃ τὸν τύπον τοῦ ὅρκου.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§137Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μίαν ἔλλειψιν παρατηρῶ εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, διότι κανονίζει τὸν ὅρκον μόνον διὰ τοὺς ταμίας καὶ ἐφόρους, οὐχὶ δὲ καὶ διὰ τοὺς διευθύνοντας Ἐφορίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ: «καὶ οἱ διευθύνοντες ἢ διεξάγοντες τὰ τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας.» Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὅρκον, ἡ πεῖρα μ’ ἐδίδαξεν, ὅτι, ὁσάκις ἐπιβάλλεται ὅρκος διαδίκου εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, οὐδέποτε δίδουσιν αὐτόν· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀντεπάγουσιν εἰς τὸν ἀντίδικον τὸν ὅρκον, ὅταν τύχῃ νὰ συνδέωνται μετ’ αὐτοῦ ἢ νὰ συμπαθῶσι πρὸς αὐτὸν, καὶ δι’ αὐτὸ ὅλαι αἱ δίκαι ἀποβαίνουσι κατὰ τοῦ Δημοσίου. Καὶ ὄχι μόνον τοὺς φόρους του, περὶ ὧν ἰδίως αἱ δίκαι αὗται γίνονται, δὲν εἰσπράττει τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ εἰς ἐπίμετρον πληρώνει καὶ δικηγόρους, καὶ καταδικάζεται καὶ εἰς ἔξοδα δικαστικὰ, καὶ πληρώνει καὶ ταῦτα! Ἄλλως δὲν βλέπω τὴν διαφοράν, ἂν ὁ ὅρκος διατυποῦται ὡς ὅρκος διαδίκου, ἢ ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ τρίτου, ὅταν ὁ ἔφορος, εἰς ὃν ἐπιβάλλεται ὁ ὅρκος, ἦναι εὐσυνείδητος· διότι, ὅταν ἦναι εὐσυνείδητος ὁ ἔφορος, καὶ ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ τρίτου ἂν διατυπωθῇ ὁ ἐπιβαλλόμενος αὐτῷ ὅρκος περὶ γεγονότων καὶ πράξεων, ὧν ἔχει πλήρη γνῶσιν, βεβαίως δὲν θὰ τὸν δώσῃ, διότι βεβαίως δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ψευδορκήσῃ. Μόνον ἐκεῖνος ὁ ἔφορος, ὁ γνωρίζων ὅτι ἠδίκησε καὶ θέλων νὰ δώσῃ ψευδῆ ὅρκον, αὐτὸς προσπαθεῖ νὰ σώσῃ τὰ προσχήματα τῆς συνειδήσεως, λαμβάνων τὸν ὅρκον ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ τρίτου. Αὐτός, εἴτε ὅρκος ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ τρίτου εἴτε ὅρκος διαδίκου τῷ ἐπιβληθῇ, θὰ δώσῃ αὐτόν. Ἑπομένως δὲν βλέπω κατὰ τί θὰ ὠφελήσῃ ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη διατύπωσις τοῦ ὅρκου, καὶ νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, πλὴν τῆς ἐλλείψεως, ἣν ἀνέφερα, ἔχει καλῶς.

§138Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἵνα μὴ γεννηθῶσιν ἀμφισβητήσεις εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιδόσεων, ὁσάκις ἡ ἐπίδοσις γίνεται πρὸς τὸν ἔφορον, ὡς ἀντιπρόσωπον τοῦ Δημοσίου, θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς λέξεις «ἀπόντας δὲ τῆς ἕδρας» αἱ λέξεις «ἢ κωλυομένους», διότι διὰ τῆς λέξεως «ἀπόντας» δυνατὸν νὰ νοηθῇ, ὅτι δυνατὸν ὁ ἐφοριακὸς γραμματεὺς νὰ ἦναι καὶ μακρὰν τῆς ἕδρας του, ἀλλὰ δυνατὸν νὰ ἦναι καὶ εἰς μέρος ἀπέχον μόλις δύο ὥρας π.χ., ὅτε δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀπὼν, ἐνῷ διὰ τῆς προσθήκης τῆς φράσεως «ἢ κωλυομένους» οὐδεὶς τοιοῦτος κίνδυνος ὑπάρχει, ἀφοῦ δύναται ὁ γραμματεύς, δηλαδὴ ὁ ἐφορεύων, ν’ ἀναπληρωθῇ ὑπὸ τοῦ ταμίου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν προσθήκην ταύτην.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Στεφάνου.

§140ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐκ τῆς ἐγερθείσης συζητήσεως περὶ τοῦ τύπου τοῦ ἐπιβληθησομένου ὅρκου εἰς τοὺς ἐφόρους λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς. Δὲν νομίζω ὅτι καλῶς ἔχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαγωγὴν τοῦ ὅρκου εἰς τοὺς ἐφόρους, τουτέστιν, ὅτι κατὰ κανόνα οἱ ἔφοροι θὰ ὁρκίζωνται τὸν ὅρκον τὸν λεγόμενον τοῦ τρίτου, δηλ. τοῦ πιστεύειν καὶ μὴ γινώσκειν. Ἀληθῶς κατὰ τὸ ἔτος 1882 διὰ νόμου οἱ ὅρκοι, οἱ ἐπιβαλλόμενοι εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διατυποῦνται πάντοτε κατὰ τὸν τύπον τοῦ ὅρκου τοῦ τρίτου, τουτέστι τὸν τύπον τοῦ πιστεύειν καὶ μὴ γινώσκειν...

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Γινώσκειν καὶ μὴ πιστεύειν.

§142ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μάλιστα, γινώσκειν καὶ μὴ πιστεύειν... Καὶ ἐκεῖ εἶχε τὸν λόγον της ἡ μεταρρύθμισις ἡ γινομένη, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει γνῶσιν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τῶν πραγμάτων· ὁ Ὑπουργὸς πληροφορεῖται ἐκ τῶν ὀργάνων του, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἐνόρκως πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐκ πληροφοριῶν γνωρίζει. Καὶ πολλάκις αἱ πληροφορίαι τῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἀτελεῖς, καὶ πολλάκις ὁ Ὑπουργὸς εὑρίσκετο ἐν ἀμηχανίᾳ, ἂν ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον, νὰ βεβαιώσῃ ἐν συνειδήσει, ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα· καὶ ἐκ τούτου πολλάκις οἱ ἀντίδικοι τοῦ Δημοσίου ἐπωφελούμενοι ἐπήγαγον τὸν ὅρκον εἰς τὸν Ὑπουργὸν, διότι πᾶς Ὑπουργὸς εὐσυνείδητος δὲν ἠδύνατο ν’ ἀναλάβῃ τὸ βάρος τοῦ ὅρκου, βεβαιῶν γεγονότα, ὡς ἐὰν ταῦτα εἶχον ὑποπέσει εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἐφόρων οἱ ἔφοροι εἶναι τὰ ἄμεσα ὄργανα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι οἱ ἐν τῷ τόπῳ ἀντιπρόσωποι τοῦ Δημοσίου. Ἑπομένως αὐτοὶ λαμβάνουσι γνῶσιν τῶν πραγμάτων, καὶ δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν, ἂν γεγονότα τινὰ ἔχουσιν οὕτως ἢ ἄλλως. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, διὰ τῆς ἀντιγραφῆς τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου τοῦ 1882, ἐφαρμοστέου καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἐφόρους, νομίζω ὅτι θ’ ἀνοίξῃ μία θύρα καταχρήσεων εἰς βάρος τῶν ἰδιωτῶν, τῶν ἐχόντων δίκας πρὸς τὸ Δημόσιον. Ὁ ἔφορος δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν διατύπωσιν τοῦ ὅρκου τοῦ τρίτου ἀπὸ τὸ Δικαστήριον, καὶ ἂν ὑπάρχῃ λόγος ἐπαρκὴς, δύναται τὸ Δικαστήριον νὰ διατυπώσῃ τὸν ὅρκον κατὰ τὸν τύπον τοῦ τρίτου. Ἀλλὰ νὰ τεθῇ ὡς κανὼν, ὅτι ὁ ἔφορος πάντοτε θὰ δίδῃ τὸν ὅρκον ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ τρίτου, καὶ ἐὰν οὗτος διατυπωθῇ ὡς ὅρκος διαδίκου, νὰ δύναται αὐτὸς, οἰκείᾳ ἐξουσίᾳ, νὰ τὸν μεταβάλλῃ, ὅπως πράττει ὁ Ὑπουργὸς, καὶ νὰ τὸν δίδῃ ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ τρίτου, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν ἀσφαλίζει τὴν ἀκριβῆ ἀπονομὴν τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι συγχρόνως καὶ νομικὸς πεπειραμένος, νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἴδῃ, ἂν ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ παραμένῃ τὸ ἄρθρον ὡς διατυποῦται.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§144ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σάκκη, Μήτσου, Γκίκα, Γκότση καὶ Στάη. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ἀδείας ὑποθηκεύσεως τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς πρὸς συνομολόγησιν δανείου ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ταύτης».

§146ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ ὅτι τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ δὲν συνοδεύονται ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἢ, ἐὰν ἔχωσι τοιαύτην, αὕτη εἶναι ἀσαφὴς καὶ ἀόριστος. Πρόκειται νῦν περὶ συνομολογήσεως δανείου 900,000 δραχμῶν ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς, καὶ οὐ μόνον δὲν ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τὸν λόγον, δι’ ὃν ἡ Ἑταιρεία εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς συνομολογήσεως τοῦ τοιούτου δανείου, ἀλλ’ οὔτε κἄν τὸ καταστατικὸν τῆς Ἑταιρείας κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ καταστατικὸν τῆς Ἑταιρείας, καὶ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου τούτου.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερός τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§148ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔχω νὰ ὑποβάλω παρατήρησιν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἐλπίζω ὅτι δὲν θέλει παρίδει αὐτήν. Πρόκειται περὶ σιδηροδρόμου, οὗτινος ἡ καταγωγὴ εἶναι ὅλως διάφορος τῆς τῶν ἄλλων Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων· διότι τὸ κεφάλαιον, δι’ οὗ κατεσκευάσθη ὁ σιδηρόδρομος οὗτος, κατὰ τὰ 95 ἑκατοστὰ εἶναι κεφάλαιον παραχωρηθὲν κατὰ τὸ ἔτος 1883, ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς, εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Διὰ κεφαλαίου τοῦ Δημοσίου κατεσκευάσθη ὁ σιδηρόδρομος οὗτος. Ὤφειλεν ἡ Ἑταιρεία τῶν Μεταλλουργείων Λαυρίου εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ἵνα μὴ καταστραφῇ ἐντελῶς, ἦλθεν ἀρωγὸν τὸ Δημόσιον, προνοοῦν καὶ περὶ συγκοινωνίας σιδηροδρομικῆς, καὶ οὕτως ἐπετράπη εἰς τὴν Ἑταιρείαν, τὰ χρήματα τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὸ Δημόσιον νὰ δαπανήσῃ εἰς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κράτους, καὶ μετὰ πάροδον ὡρισμένης προθεσμίας νὰ παραδώσῃ τὸν σιδηρόδρομον, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν κτῆμα τοῦ Δημοσίου, εἰς τὴν κατοχὴν καὶ διαχείρισιν αὐτοῦ. Προκειμένου ἄρα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἄδειαν νὰ δανεισθῇ ἐπὶ κτήματος πάντως εἰς τὸ Δημόσιον ἀνήκοντος, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ εἰδική τις πρόνοια, ἐν σχέσει πρὸς τὸ δάνειον, ὅπερ ἐπιτρέπομεν αὐτῇ νὰ συνομολογήσῃ, ἡ πρόνοια τοῦ νὰ ὁρισθῇ ἀνώτατος ὅρος εἰς τὸν τόκον. Τὸ δάνειον ὁρίζεται εἰς 900,000 δραχμάς. Δὲν δύναμαι νὰ γινώσκω ὑπὸ ποίους ὅρους οἰκονομικοὺς διατελεῖ ὑφισταμένη ἡ Ἑταιρεία, ἥτις ἀναγκάζεται νὰ δανεισθῇ ὑπὲρ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, διότι ἡ Ἑταιρεία, ἥτις πρόκειται νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον, δὲν καρποῦται μόνον τὸ ἔργον τὸ ἐκ τοῦ σιδηροδρόμου, τὸ ἀνεγνωρισμένως κερδοφόρον, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἄλλο ἔργον, τὸ τῶν μεταλλουργείων, καὶ ἐν ταῖς παρούσαις ὥραις...

§149ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι χωριστά.

§150ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι χωριστὰ, ἀλλὰ τὰ κέρδη τὰ ἐκ τοῦ σιδηροδρόμου χρησιμεύουσιν, ὅπως συμβαίνει ἐφέτος, εἰς κάλυψιν ζημιῶν τῆς Μεταλλουργικῆς Ἑταιρείας, διότι ἡ Ἑταιρεία τῶν Μεταλλουργείων Λαυρίου, καὶ διὰ λόγους ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ μολύβδου, ἀλλὰ πρὸ πάντων διὰ λόγους ἐκπτώσεως τῆς ἐπικαταλλαγῆς, εὑρίσκεται εἰς στενοχωρίαν, τῶν δὲ ζημιῶν τὴν κάλυψιν ἐπιτυγχάνει διὰ τῶν καλῶν εἰσπράξεων τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας διατελούσης τῆς Ἑταιρείας ταύτης, ἥτις ζητεῖ νὰ δανεισθῇ ἐπὶ ὑποθήκῃ τοῦ σιδηροδρόμου, δηλαδὴ ἐθνικοῦ ἐδάφους, νομίζω ὅτι ἡ πρόνοια νὰ τεθῇ ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ τόκου δὲν εἶναι ἄνευ ἀξίας. Βεβαίως δὲν θὰ τεθῇ ἀνώτατος ὅρος τοιοῦτος, ὥστε νὰ παρακωλύσωμεν τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ δανείου, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ τὸν δίκαιον ὅρον, ἐρχομένη εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἑταιρείας.

§151Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω νὰ ἐπιφέρω ἐπὶ τῆς συνάψεως τοῦ δανείου τούτου. Προκειμένου τὸ δάνειον αὐτὸ νὰ ἀσφαλισθῇ δι’ ὑποθήκης ἐπὶ κτήσεως ἀνηκούσης εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς, φρονῶ ὅτι ἡ διατύπωσις, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν εἶναι ὀρθή, ἐπιτραπήτω μοι δὲ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι καὶ κατά τινα κακῶς συντεταγμένη· διότι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, πρόκειται περὶ ἀνωμάλου ὑποθήκης, ὡς ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἀφορᾷ εἰς ἀκίνητα ἢ φύσει ἢ θέσει ἀντικείμενα, θέσει κατὰ τὸν νόμον περὶ διαιρέσεως τῶν κτημάτων, τὸν διακρίνοντα ποίου εἴδους κινητὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γίνονται ἀκίνητα. Ἡ ὑποθήκη αὕτη ἐπεκτείνεται οὐ μόνον ἐπὶ τῶν ἀκινήτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν σιδηρῶν ἐλασμάτων καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν ὑλικῶν, τῶν εὑρισκομένων ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ σιδηροδρόμου, τὰ ὁποῖα ὑλικὰ εἶναι ἀναλώσιμα, τὰ ὁποῖα καταστρέφονται ἐξ αὐτῆς τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς, ἥτις δὲν πρόκειται νὰ ἀνακόψῃ τὸ ἔργον της, διότι γίνεται τὸ δάνειον, ὥστε νὰ μένουν ἀναλλοίωτα τὰ ὑλικά. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ ἐνυποθηκεύσωμεν πράγματα ἀόριστα; Ἔχει σήμερον ἡ Ἑταιρεία ὡρισμένην ποσότητα γαιανθράκων, ἀλλὰ μεθ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα θὰ ἦναι ἠλαττωμένη ἢ ηὐξημένη ἡ ποσότης αὐτῆς· πῶς θέλετε νὰ προσδιορίσωμεν ὡρισμένον ποσόν, ἢ νὰ ὑποθηκεύσωμεν ὅ,τι ὑπάρχει κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν συνομολογεῖται τὸ δάνειον; Ἐν παραδείγματι, ἔχει ἡ Ἑταιρεία χιλίους τόννους γαιανθράκων ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὐτῆς σήμερον. Μετὰ 5 μῆνας δύναται νὰ ἔχῃ 2000 τόννους. Πῶς τοῦτο εἶναι γνωστόν, ἂν θὰ ὑπάρχωσιν ὑπὸ ὑποθήκην χίλιοι τόννοι ἢ οὔ, δὲν λέγει τὸ νομοσχέδιον. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 3 δὲν ἔχει καλῶς, καὶ ἀπεπειράθην τροπολογίαν τινὰ, τὴν ὁποίαν ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς, ἴσως μεταβάλῃ τὸ ἄρθρον ἐπὶ τὸ βέλτιον. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Τοιουτοτρόπως ἔχομεν ἀφ’ ἑνὸς τὸ βιβλίον ἀπογραφῆς τῆς Ἑταιρείας, τὸ ὁποῖον κατὰ νόμον ὀφείλει νὰ τηρῇ ἡ Ἑταιρεία, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσημον ἀποδεικτικὸν τῶν ὑπαρχόντων πραγμάτων, κατὰ νόμον, τῆς Ἑταιρείας, ἀφ’ ἑτέρου πάντοτε ἠμπορεῖ αὕτη νὰ κάμῃ χρῆσιν, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὸ ποσὸν αὐτό.

§152Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§153Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. «Βεβαίως» λέγει ὁ κύριος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῶν τῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι πράγματα ἀναλώσιμα δὲν δίδονται εἰς ὑποθήκην. Ὁπωσδήποτε νομίζω, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς τροπολογίας ἐπέρχεται διόρθωσις.

§154ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ τροποποίησίς τις, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Δραγούμη, διὰ τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τοῦ τόκου καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ τοκοχρεωλυσίου. Πρέπει, νομίζω, καὶ ἐπὶ τούτου νὰ γείνῃ τροποποίησις.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τῆς ἀναβολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων στρατολογίας καὶ ναυτολογίας εἰς τοὺς Ὀθωμανούς». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς πρώτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιρρήσεως). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἐνάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 35′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταθέσεως Προέδρων καὶ δικαστῶν τῶν Ἐφετείων καὶ Πρωτοδικείων τοῦ Κράτους». Ὁ κύριος Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§156Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, κύριε Πρόεδρε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς πρώτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιρρήσεως). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ κεντρικῆς διπλωματικῆς καὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας νόμων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§157ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχω νὰ ὑποβάλω παρατήρησιν, ἥτις μοὶ φαίνεται ὅτι προκαλεῖ ἰδιάζουσαν τὴν προσοχήν, ἐν ὥραις, καθ’ ἃς ἀσχολούμεθα, πῶς νὰ περικόψωμεν πανταχόθεν δαπάνας, ὅπως ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς κινδύνους τοὺς οἰκονομικούς, ὑφ’ ὧν περιστοιχισθέντες πιεζόμεθα. Οἱ λόγοι περὶ δαπανῶν ἐπιπροσθέτων, γινομένων ὑπὲρ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας ἐν τρισὶ Πρεσβείαις μεταξὺ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Πρεσβειῶν τῶν ἐν τῇ Εὐρώπῃ, ὑπῆρχον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1895, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη. Ὑπῆρχον τότε λόγοι ἐξαιρετικοὶ ἕνεκα τῶν ἐκκρεμῶν διαπραγματεύσεων περὶ συμβιβασμοῦ. Ληφθεισῶν δὲ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλων τινῶν ἀναγκῶν, ὡς ἐλέχθη ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, προσετέθη εἰς τὴν ἐκ 44,000 δραχμῶν ἐτησίαν ἀποζημίωσιν τῶν παρὰ ταῖς Μεγάλαις Δυνάμεσι πρεσβευτῶν, προσετέθη ἐν ταῖς Πρεσβείαις ταῖς ἐν Παρισίοις, Λονδίνῳ καὶ Βερολίνῳ ἀποζημίωσις πρόσθετος ὑπὲρ τῶν πρεσβευτῶν τούτων 18,000 δραχμῶν. Καὶ πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ σήμερον δυστυχῶς εὑρισκόμεθα, καθ’ ὃν χρόνον αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις ἐπηγγέλλοντο πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπάρκειαν τῶν μεγάλων ἐσόδων, τῶν τέως ἀπροσδοκήτων, πρὸς τὰς δαπάνας τὰς ἀλλεπαλλήλως αὐξανομένας, ἐπανειλημμένως καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐζήτησα τὴν διαγραφὴν τῆς ἐκτάκτου ταύτης ἀποζημιώσεως τῶν τριῶν πρεσβευτῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἰς Κράτος τόσον μικρόν, ὅσον εἶναι ἡ Ἑλλάς, τόσον πεπιεσμένον ὑπὸ παντοίων ἀναγκῶν, πρὸς ἃς ὀφείλει νὰ δαπανᾷ ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ τῆς χώρας, ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ κριθῇ ὑπερβολικὴ ἡ δαπάνη, ἣν οὐδὲν τῶν μικρῶν Κρατῶν ὑπὲρ τῶν Πρεσβειῶν αὐτοῦ καταβάλλει. Καταβάλλοντες ὑπὲρ ἑκάστης Πρεσβείας ἡμῶν παρὰ ταῖς ἓξ Μεγάλαις Δυνάμεσι 44,000 δραχμὰς ἐτησίως, νομίζω ὅτι δαπανῶμεν ὑπὲρ τῶν Πρεσβειῶν ἡμῶν ἐπαρκέστατα, ὅσα οὐδὲν μικρὸν Κράτος τῆς Ἀνατολῆς δαπανᾷ. Ἀλλ’ ὅτε εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 44,000 δραχμῶν, παρελθουσῶν τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, ἐξαφανισθέντων τῶν ἰδιαιτέρων λόγων, δι’ οὓς τοῦτο ἐγένετο, προστίθενται καὶ 18,000 ἔτι, νομίζω τότε, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δεικνύεται ὑπερμέτρως εὔκολον εἰς δαπάνας ὑπὲρ ἱδρυμάτων κατὰ τὰ ἄλλα μὲν ὠφελίμων, ἀλλ’ ἐν ὡρισμέναις περιστάσεσι καὶ προσωρινῶς δυναμένων νὰ ἴδωσιν ἀναστελλομένην τὴν λειτουργίαν αὐτῶν. Ἐν προηγουμένῃ Συνόδῳ ἄλλης Περιόδου ὑπέδειξα γνώμην ἰδίαν, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἐπί τινα χρόνον ν’ ἀνασταλῇ ἡ παρουσία πρέσβεων παρὰ ταῖς Μεγάλαις Δυνάμεσιν, ἀνατιθεμένων τῶν Πρεσβειῶν εἰς τὴν διαχείρισιν ἀναπληρωτῶν. Δὲν ἐπεκράτησε τότε ἡ γνώμη μου αὕτη, οὐδ’ ἔχω ἐλπίδα, ὅτι καὶ σήμερον προτεινομένη εἶναι πιθανὸν νὰ ἐπικρατήσῃ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ἐφ’ οὗ ἐπικαλοῦμαι ἰδιαίτατα τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις τόσον φιλοτίμως ἐργάζεται ὑπὲρ περισυλλογῆς καὶ τοῦ ἐλαχίστου ὀβολοῦ πρὸς ὄφελος τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, καὶ τῆς Βουλῆς, ἐκεῖνο, λέγω, ἐφ’ οὗ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ διαγραφὴ τῆς προσθέτου δαπάνης ὑπὲρ τῶν Πρεσβειῶν, ἥτις δὲν μοὶ φαίνεται παντελῶς δεδικαιολογημένη. Ἀξία παντὸς ἐπαίνου εἶναι ἡ πρόνοια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐκ τῶν 1500 δραχμῶν μηνιαίως νὰ περικόψῃ τὰς 1000· ἀλλ’ ἤθελεν εἶναι ἀληθῶς ἄξιος εὐγνωμοσύνης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν συνῄνει, καὶ τὰς ὑπολοίπους 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα νὰ ἐξαλείψῃ. Πεντακόσιαι δραχμαὶ κατὰ μῆνα ὑπὲρ ἑκάστου τῶν τριῶν πρέσβεων ἀποτελοῦσιν ἐν συνόλῳ 18,000 δραχ. ἐτησίως. Ὅτε δ’ ἐν νομοσχεδίοις, ἅτινα προθύμως ψηφίζομεν, βλέπομεν ἐπιδιωκομένας οἰκονομίας ἐπὶ τῶν μισθῶν καὶ τῶν θέσεων ὑπαλλήλων, ὧν ἡ ἐργασία εἶναι παραγωγὸς χρημάτων ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐπὶ τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἑκατονταδράχμων καὶ διακοσιοδράχμων, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἴμεθα δεδικαιολογημένοι, ἐκεῖ μὲν ἀποκόπτοντες ἀνηλεῶς, διότι ἀναγνωρίζομεν ἀνάγκην ν’ ἀποκόψωμεν, ἐνταῦθα δὲ τοιαύτην δεικνύοντες ἐπιείκειαν, ἐνῷ εἶναι βέβαιον, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς πρεσβευτὰς μικρῶν Κρατῶν, ὧν αἱ ὑπηρεσίαι ὑπ’ αὐτῶν τῶν πράξεων τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὴν Ἑλλάδα ἀποδεικνύονται λίαν περιωρισμέναι, ἡ δαπάνη τῶν 44,000 δραχμῶν ἐτησίως εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκής. Δαπανῶντες πέραν τῶν 44,000 δραχμῶν ἐτησίως καὶ ἑτέρας 6,000 δραχμὰς δι’ ἕκαστον, δὲν δικαιολογούμεθα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, καί, εἰ δυνατόν, κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, ἂν δὲν ἦναι ἕτοιμος σήμερον, νὰ ἀνακοινώσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς.

§158ΑΛ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ ὁμολογήσητε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδειξε πόσον ἐπιθυμεῖ νὰ φέρῃ εἰς πάντα τὰ κονδύλια τοῦ Προϋπολογισμοῦ οἰκονομίας. Θὰ ὁμολογήσητε ὅμως ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι δὲν εἶναι καί πρακτικόν, ἀποτόμως νὰ φέρῃ τοιαύτας ἐλαττώσεις, ὥστε νὰ ἦναι λίαν ἐπαισθηταὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὄντες, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ζήσωσιν ὑποβαλλόμενοι εἰς ἕτερον τρόπον τοῦ ζῆν ἢ εἰς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ζῶσι· Θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν δύο τρίτων τῆς ἐπιχορηγήσεως εἶναι ἀρκετὰ ἐπαισθητή εἰς αὐτούς. Διὰ τοῦτο ἐπίστευον, ὅτι διὰ τὴν παροῦσαν τοὐλάχιστον στιγμήν, κατὰ τὴν πρώτην εἰσαγωγήν, θὰ ἐκρίνετο ἐπαρκὴς ἡ ἐλάττωσις ἀπὸ 1500 δραχμῶν εἰς 500. Διότι δὲν πρέπει νὰ προβαίνωμεν εἰς ἀποκοπὰς τόσον ῥιζικὰς οὕτως ἀποτόμως, ὥστε νὰ τεθῶσιν εἰς δυσχέρειαν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν συνήθισαν καὶ ἐκανόνισαν τὰ τοῦ βίου των ἐπὶ τοιούτοις ὅροις.

§159ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐνταῦθα δὲν πρόκειται ν’ ἀποκόψωμεν ἐκ τῆς μισθοδοσίας, ἀλλ’ ἐκ τῆς προσθήκης, ἥν, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, βαθύτατα ἐρριζωμένην, ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τοῦ Ἐλέγχου ἔπρεπε νὰ εἴχομεν ἀποκεκομμένην. Δὲν εἶναι ὑπὸ χείρονας ὅρους οἰκονομικοὺς ὁ ἐν Βερολίνῳ πρέσβυς ἢ ὁ ἐν Πετρουπόλει, ὁ ἐν Παρισίοις ἢ ὁ ἐν Βιέννῃ. Οἱ ὅροι εἶναι οἱ αὐτοί, ἴσως δὲ αἱ δαπάναι εἶναι μείζονες ἐν Βιέννῃ ἢ ἐν Παρισίοις, ἐν Πετρουπόλει ἢ ἐν Βερολίνῳ. Δὲν ζητῶ ν’ ἀποκοπῇ οὐδὲ λεπτὸν ἐκ τῆς τακτικῆς χορηγίας τῶν πρεσβευτῶν, ἐφ’ ὅσον μένουσιν ἐκεῖ, καίτοι ἐγὼ ἤθελον προθύμως, ἂν ἐχειριζόμην τὴν ὑπόθεσιν, προβῆ εἰς τὴν ἀναστολὴν τῆς παρουσίας πρέσβεων ἐπί τινα χρόνον ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῆς Εὐρώπης. Ἀλλὰ δὲν ζητῶ τοῦτο, διότι τὸ πρᾶγμα ἀνήκει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως· ζητῶ τὴν ἀποκοπὴν τοῦ ἐπιπροσθέτου, τοῦ ἀποτελοῦντος διάκρισιν μεταξὺ πρεσβευτῶν καὶ πρεσβευτῶν, ἐντελῶς κατ’ ἐμὲ ἀδικαιολόγητον.

§160Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Θέλω προσθέσει καὶ ἐγὼ ὀλίγα πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, δικαιολογοῦντος τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποκοπῆς τῆς δαπάνης, περὶ ἧς ὡμίλησεν, ὅπως ἀκριβῶς ἐνισχύσω τὴν γνώμην ταύτην. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει ὅ,τι καὶ ἄλλοτε συνέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς, προκειμένου περὶ τῶν πρεσβευτῶν. Νομίζω ὅτι παρὰ πᾶσαν ἄλλην ἐποχὴν δικαιολογεῖται νῦν ἡ γνώμη αὕτη. Διότι, καθ’ ἣν στιγμὴν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταφεύγωμεν εἰς οἰκονομίας, δύναταί τις εἰπεῖν, πενιχροτάτας, ἀπεκδεχόμενοι ἐξ αὐτῶν ποιάν τινα ταξινόμησιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, εἶναι, νομίζω, ἄντικρυς πρὸς τὰ πράγματα καὶ τοὺς πόθους ἡμῶν καὶ τὰς προθέσεις ἡμῶν τὸ πρᾶγμα, ὅτι διατηροῦμεν ὑπηρεσίας, τῶν ὁποίων, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ἡ λειτουργία δύναται ν’ ἀνασταλῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν, λέγων ταῦτα, διερμηνεύω τὴν γνώμην καὶ τὴν πεποίθησιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς.

§161ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§162Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει σπεύσει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν γνώμην ταύτην τῆς Βουλῆς.

§163Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω καταλληλοτέραν τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως ἡ πρότασις αὕτη τοῦ περιορισμοῦ τῶν δαπανῶν, ὡς πρὸς τοὺς πρέσβεις τῆς Ἑλλάδος, συζητηθῇ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους· ἐν τούτοις, ἀφοῦ ἐγένετο λόγος, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι, καίτοι δὲν θεωρῶ, ὡς ἄλλοι συνάδελφοι, ἐντελῶς περιττὰς τὰς Πρεσβείας, νομίζω ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τῆς χώρας ἐπιβάλλουσι τὸν ἀμείλικτον περιορισμὸν τῶν δαπανῶν ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀφοῦ κατερχόμεθα εἰς περικοπὰς δαπανῶν ὀδυνηρὰς πολλῶν κλάδων τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, καὶ εἰς ὀδυνηροτέρας ἔτι θὰ προβῶμεν περικοπὰς δαπανῶν διὰ καταργήσεως θέσεων καὶ ἐλαττώσεως μισθῶν ὑπαλλήλων εὐτελῶς ἀμειβομένων, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν διατήρησιν τῶν πρέσβεων διὰ καταβολῆς τόσης δαπάνης, ἥτις, ὡς ἔχουσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ἀποτελεῖ πολυτέλειαν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ θαρραλέως εἰς τὴν περικοπὴν δαπανῶν τριακοσίων χιλιάδων περίπου δραχμῶν. Ἄλλως τὴν ἀρχὴν τῆς διὰ τῶν γραμματέων, ὡς ἐπιτετραμμένων, ἀντικαταστάσεως τῶν πρέσβεων ἀπεδέχθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἀναγράψας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ περιωρισμένην τὴν δαπάνην τῆς ἐν Ρώμῃ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, ἐνῷ αὕτη σήμερον διὰ τὰ Ἀνατολικὰ πράγματα καὶ τὰ τῆς Μεσογείου ἔχει ἴσην πρὸς τὰς ἄλλας Πρεσβείας σημαντικότητα.

§164ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§165ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Συνήθισα νὰ σέβωμαι τὴν γνώμην ὅλων τῶν κυρίων συναδέλφων, ἀλλὰ θὰ ἤμην περίεργος νὰ γνωρίσω, ποῖος ὁ τρόπος καὶ ποία ἡ αἰτία, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὁ συνάδελφος ἢ μᾶλλον οἱ συνάδελφοι ἐθεώρησαν πρέπον νὰ καταγγείλωσιν, ὅτι αἱ Πρεσβεῖαι οὐ μόνον ἄχρηστοι εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβεῖς εἰς διαφόρους περιστάσεις.

§166Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§167ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν ἀνέφερα ὑμᾶς. Τὸ κατ’ ἐμὲ, οὐχὶ σήμερον, ὅτε προΐσταμαι τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ ὅτε διετέλουν εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς κατωτέρας βαθμίδος (καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω κἄπως γνῶσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν διαφόρων πρέσβεων καὶ Πρεσβειῶν), εἶχον ἐναντίαν ἰδέαν. Καὶ σήμερον δὲ, οὐ μόνον ὡς προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ ὡς ἁπλοῦς πολίτης, ὡς Βουλευτής, πρέπει νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν κρίσιν, τὴν λίαν αὐστηρὰν, τὴν καταγγελίαν τῶν κυρίων συναδέλφων, τὴν ὁποίαν ἐξέφεραν σήμερον κατὰ τῶν πρέσβεων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τῶν Πρεσβειῶν, λόγῳ ὅτι εἶναι ἄχρηστοι, θὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονὸς, ὅπερ ἐνετυπώθη εἰς τὴν μνήμην μου, διότι ἤμην νέος τότε. Ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν εἶχε καταργήσει τὰς Πρεσβείας. Διετέλουν τότε γραμματεὺς ἐν Βιέννῃ, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ σήμερον μὴ ὑπάρχων ἐν τῇ ζωῇ κόμης Andrassy, εἰς κύκλον, εἰς ὃν ἔτυχε νὰ παρευρίσκωμαι καὶ ἐγὼ, εἶπεν εἰς τὸν πρέσβυν, τοῦ ὁποίου ἤμην γραμματεύς: «Ἀπορῶ, πῶς ἡ Κυβέρνησίς σας προβαίνει εἰς κατάργησιν τῶν Πρεσβειῶν, ὅταν βλέπητε—καὶ ἔδειξε διὰ τοῦ δακτύλου τὸν πλησίον ἱστάμενον ἀντιπρόσωπον μικροῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον τότε δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἔχῃ πρέσβυν, διότι ἦτο ὑποτελὴς ἡγεμονία,—ὅταν βλέπητε ὅτι προσπαθοῦσι διὰ τρόπου, τὸν ὁποῖον ἐφεῦρον, ἵνα ἔχωσιν ἀντιπροσώπους, τοὺς λεγομένους διπλωματικοὺς πράκτορας, ἢ πράκτορας τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν προσπαθῶσι νὰ ἔχωσιν ἀντιπροσώπους εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑπὸ οἱονδήποτε πρόσχημα ἢ κάλυμμα. Καὶ σεῖς, Κράτος ἀνεξάρτητον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτὸ, καταργεῖτε τοὺς πρέσβεις!» Ἡ παρατήρησις αὕτη ἀνδρὸς, οἷος ἦτο ὁ Andrassy, μοὶ ἔκαμε τοιαύτην ἐντύπωσιν, ὥστε, καίτοι ἔκτοτε παρῆλθον ἱκανὰ ἔτη, μοὶ εἶναι ἐντετυπωμένη εἰς τὴν μνήμην μου, καὶ δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἦτο λάθος, καὶ οὐχὶ τυχαῖον, νὰ καταργήσωμεν τὰς Πρεσβείας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν συνάδελφον ἢ τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι τοιαύτην ἰδέαν ἐξέφρασαν, νὰ μὴ ἐπιμείνωσι, διότι πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι ἐν γνώσει ὅλων τῶν στοιχείων, τῶν ἀπαιτουμένων ἵνα ἐκφέρωσι τοιαύτην γνώμην.

§168Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§169Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἰσχυρισμὸς, τὸν ὁποῖον προέβαλεν ὁ φίλος μου κύριος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς, ὅτι αἱ Πρεσβεῖαι διατηροῦνται, διότι ἀποτυγχάνουσιν αἱ περὶ καταργήσεως αὐτῶν προτάσεις τῶν Ὑπουργῶν, ἐνδίδουσι δ’ αἱ Βουλαὶ καὶ οἱ Ὑπουργοὶ, δὲν εἶναι βεβαίως ἀκριβής. Ἔχω μάλιστα ἀπόδειξιν, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ προβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ὅτε κατὰ τὸ 1885 ἐτύγχανον Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, παρέστην ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως καὶ ἐπρότεινα τὴν ἀνάκλησιν τῶν ἐν Εὐρώπῃ πρέσβεων· ὁ Βασιλεὺς οὐδεμίαν προέβαλεν ἀντίρρησιν, ὑπέγραψε δὲ τὰ Διατάγματα. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1885 δὲν ἤμεθα ἐξωτερικῶς εἰς ἣν τανῦν διατελοῦμεν κατάστασιν. Κατὰ τὸ 1885 ὑπῆρχεν ἡ Ἀνατολικὴ Ρωμυλία ἐπαρχία αὐτόνομος, ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τῆς Τουρκίας, ἦτο δὲ ἡ Ἀνατολικὴ Ρωμυλία πρόχωμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατὰ τῶν ἐπιδρομῶν ἄλλων φυλῶν. Κατὰ τὸ 1885 δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῇ χερσονήσῳ τοῦ Αἵμου κατάστασις, ὁποία ὑπάρχει σήμερον, δὲν πρέπει δὲ ν’ ἀποφύγω νὰ εἴπω κατάστασις ἀξία ν’ ἀπασχολήσῃ πάντα τὸν Ἑλληνισμόν. Δὲν ὑπῆρχον κατὰ τὸ 1885 αἱ ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι τελευταῖον προβάλλονται, σκοποῦσαι νὰ περιορίσωσι τὸν Ἑλληνισμὸν, ἵνα πορισθῶσιν ἄλλοι ἀποκτήματα, τὰ ὁποῖα κρίνονται ἔχοντα τὴν ἀξίαν ἀνταλλαγμάτων. Αἱ περιστάσεις δὲν εἶναι δυστυχῶς ὁμαλαί· ἐξ ἐναντίας πολλοὶ διαβλέπουσιν ἐκτοξευομένας ἀπειλὰς κατὰ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων ἡμῶν. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάκλησιν τῶν πρέσβεων ἡμῶν. Κράτος, τὸ ὁποῖον κατὰ δυστυχίαν δὲν δύναται αὐτὸ νὰ ἀμυνθῇ ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, διότι δυστυχεῖς περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν αὐτῷ νὰ ἦναι οὕτω παρεσκευασμένον, ὡς ἁρμόζει νὰ ἦναι παρεσκευασμένον, Κράτος εὑρισκόμενον εἰς ἣν εὑρισκόμεθα ἡμεῖς κατάστασιν, ἤθελε βεβαίως παραιτηθῆ πάσης ἀμύνης, ἀλλ’ ἤθελε στερηθῆ καὶ τῆς ἐλπίδος, ἐὰν ἤθελεν ἀνακαλέσει τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀντιπροσώπους του, διὰ τῶν ὁποίων κατορθώνει τοὐλάχιστον νὰ μεταδίδῃ τὰ διανοήματά του, νὰ παριστᾷ τὰς ἀξιώσεις του, νὰ ἀμύνηται ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων του. Ἀνεξαρτήτως τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουσι τὸν Βασιλέα ἐν τῇ Εὐρώπῃ, ὄχι μόνον ὡς Ἕλλην Ὑπουργὸς, ἀλλὰ καὶ ὡς Ἕλλην πολίτης, συμβουλεύω καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων νὰ μὴ προβῇ εἰς τοιοῦτον ἐγχείρημα, καὶ μάλιστα κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις.

§170ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι κατενοήθη καλῶς τὸ σαφὲς τῆς προτάσεως, ἣν ὑπέβαλον. Ἀπέφυγον ἐπιμελῶς...

§171Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διεκρίναμεν.

§172ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀπαντῶ πρὸς ὑμᾶς· θέλω νὰ καταστήσω τὰ πράγματα σαφῆ. Ἀπέφυγον, λέγω, ἐπιμελῶς νὰ ὑποκαταστήσω τὴν γνώμην μου εἰς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ θέματος, ἐφ’ οὗ ἐγὼ ἔχω ὡρισμένας γνώμας, προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας τῶν Πρεσβειῶν, δηλαδὴ διευθυνομένων ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ, ἀπέφυγον τοῦτο καὶ διότι ἡ ὥρα δὲν ἦτο ἡ κατάλληλος, διότι ἐνταῦθα πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ὀργανικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Πρεσβειῶν. Ἁρμοδία στιγμὴ, ὅπως ὁμιλήσῃ τις ἐπὶ τοιούτου θέματος, εἶναι ἐκείνη, ἣν προσδιώρισε πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος συμπολίτης μου, ὁ κ. Ζυγομαλᾶς, ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, καίτοι ἔχω ὡρισμένα γεγονότα καὶ παρατηρήσεις ἐπὶ θεμάτων συναφῶν πρὸς τὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὑποβάλω, θ’ ἀπόσχω νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτῶν, διότι ἐπ’ αὐτῶν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ὁμιλήσω, καὶ θὰ ὁμιλήσω ἀφεύκτως, ὅταν ἡ ὥρα ἐπιστῇ. Ἐκεῖνο, εἰς ὃ νομίζω, ὅτι, ἂν ἐπιστήσῃ ὡς δεῖ τὴν προσοχὴν αὐτῆς, πρέπει ἡ Βουλὴ, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ φθάσῃ εἰς ἀποφάσεις, ἐὰν δὲν δύναται τὴν ἑσπέραν ταύτην, πρὸ τῆς δευτέρας ὅμως ἢ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τὸ πρόσθετον ἐκεῖνο κονδύλιον, οὗ ἕνεκα, οἱανδήποτε καὶ ἂν ἔχω πεποίθησιν εἰς τὰς προθέσεις, τὰς προαιρέσεις τὰς ἀγαθὰς τῶν Ὑπουργῶν, οἱανδήποτε καὶ ἂν ἔχω πεποίθησιν εἰς τὰς κρίσεις αὐτῶν καὶ τὴν φειδὼ, μεθ’ ἧς διαχειρίζονται τὰ δημόσια, φοβοῦμαι ὅτι θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι μέγα σφάλμα θὰ διαπράξωσιν, ἐὰν, προσκαλοῦντες ἡμᾶς νὰ περικόψωμεν ὅ,τι περικόπτομεν ἀνηλεῶς, ἐπιμείνωσι τοῦτο ἐξαιρετικῶς νὰ κρατήσωσι. Δὲν ἐπιτρέπεται — καὶ οὕτω θὰ κριθῇ τὸ πρᾶγμα ὑπὸ παντὸς τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ ἔσω καὶ ἔξω — νὰ προσθέσωμεν οὐδὲ λεπτὸν εἰς ὅσα ὁ ὀργανικὸς νόμος κανονίζει ὑπὲρ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας, ὅπως ἔλθωμεν εἰς ἐπικουρίαν προσώπων παραπονουμένων ὅτι εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν πόλιν τὰ ἔξοδα εἶναι περισσότερα. Θὰ ἦναι ἀσύγγνωστος σπατάλη, — εἶναι ἡ λέξις, ἣν πρέπει νὰ μεταχειρισθῶ, — ἐὰν ἐπιμένητε νὰ μὴ ἀποκόψωμεν τὸ ἐπιπρόσθετον χορήγημα, διότι ἀποβλέπετε εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἐκεῖ ἀντιπροσωπευόντων ἡμᾶς. Περὶ τῶν πρεσβευτῶν τῆς σήμερον ἔχω ὡρισμένας ἰδέας, καίτοι ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἔχω αὐτάς. Φρονῶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ἐνῷ ἐν παντὶ προώδευσεν, ἐνῷ κατώρθωσε τὰ τελευταῖα ἔτη νὰ ἔχῃ ἐν συνόλῳ ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν ἀνάλογον πρὸς τὴν ἀντίστοιχον ὑπηρεσίαν ἄλλων Κρατῶν πολὺ πλέον προηγμένων ἡμῶν καὶ πολὺ ἰσχυροτέρων, ἰδίως τὴν προξενικὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν πρεσβευτικὴν ἐν τοῖς κατωτέροις βαθμοῖς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε ἀπὸ τῆς καταβολῆς τοῦ Βασιλείου μέχρι σήμερον εὑρέθη ὑπὸ μετριωτέραν ἀντιπροσώπευσιν, σκοπουμένων τῶν διευθυνόντων τὰς Πρεσβείας. Οὐδεὶς ἔχει σκοπὸν νὰ ἀρνηθῇ τελείως οὐδὲ ν’ ἀμφισβητήσῃ τὰς προαιρέσεις· ἀλλ’ ὅτε ἔχομεν ἐν τῇ μνήμῃ, τίνες ἀντεπροσώπευον τὴν Ἑλλάδα τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἀπελευθερώσεως αὐτῆς, τίνες ἀντεπροσώπευον τὴν Ἑλλάδα καὶ μετὰ τοὺς γίγαντας ἐκείνους κατὰ τὴν δευτέραν γενεάν, ὅτε ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὰ ὀνόματα τοῦ Κωλέττη, τοῦ Μαυροκορδάτου, τοῦ Πέτρου Δηλιγιάννη, τοῦ Θεοδώρου Δηλιγιάννη, τοῦ Σίμου, τοῦ Ρενιέρη, τῶν ἀειμνήστων Τρικούπη, πατρὸς καὶ υἱοῦ, καὶ τῶν ἔπειτα ἐλθόντων, τοῦ Κοντοσταύλου, τοῦ Βράϊλα καὶ ἄλλων, οἵτινες δὲν εἶχον μὲν τὸ ὕψος τὸ πολιτικὸν ἐκείνων, ὧν τὰ ὀνόματα πρὸ μικροῦ ἐμνημόνευσα, ἀλλ’ εἶχον πολλὴν ἀξίαν, ἔχοντες, λέγω, ὑπ’ ὄψει τὴν σημερινὴν μετριότητα, δυστυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, τῶν ἀντιπροσωπευόντων αὐτήν, δὲν στενοχωροῦμαι καὶ πολύ, ἐὰν σκεφθῶ, ὅτι ἐπί τινας μῆνας ἢ ἔτη θὰ ἀκουσθῇ, ὅτι αἱ Πρεσβεῖαι ἡμῶν διευθύνονται ὑπὸ γραμματέων. Τοῦτο ἐγένετο καὶ ἄλλοτε, ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης. Αὐτὸς ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε ἀνέστειλε τὴν παρουσίαν πρέσβεων εἰς Πρεσβείας διατηρηθείσας· τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξαν καὶ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Οὐδέποτε δὲ παρενεβλήθη πρόσκομμα εἰς τοῦτο ἐκ μέρους τοῦ Στέμματος, διότι τὸ Στέμμα εἶναι τεταγμένον, ἵνα καὶ τὰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας συναισθάνηται, δέχηται δὲ καὶ τὰς συμβουλὰς τῶν ἐχόντων τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ συμβούλων. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμεῖς ἄλλοτε, ἐν τῇ ἐξουσίᾳ ὄντες, ἀνεκαλέσαμεν πάντας τοὺς πρέσβεις, ἐκτὸς δύο, ὧν ἡ παρουσία εἶναι πάντοτε ἀπαραίτητος, τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ τοῦ ἐν Βουκουρεστίῳ. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν ἦτο σήμερον τοῦτο· ὅσον τὸ κατ’ ἐμέ, τὸ θέμα περιώρισα, ἀγορεύσας μόνον περὶ τῆς περικοπῆς τοῦ ἐπιμισθίου, ὅπερ ἐνταῦθα καὶ ὀργανικῶς εἰσάγεται διὰ τῆς τροπολογίας εἰς τὸν κείμενον νόμον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ θέμα τῶν Πρεσβειῶν θὰ ἔλθῃ, καὶ δὲν ἠξεύρω, ἂν ὅσα πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὁ ἐκ Πατρῶν Βουλευτής, καὶ ἅτινα δὲν ἀναφέρονται εἰς πρεσβευτήν, ἀλλ’ εἰς κάλλιστον διπλωματικὸν ὑπάλληλον, τὸν ἐν Ρώμῃ γραμματέα, δὲν ἠξεύρω, ἂν ὅσα εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. συνάδελφος καὶ δι’ ἑνὸς παραδείγματος ἠθέλησε νὰ χαρακτηρίσῃ δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς γενικὴν συζήτησιν, ἣν πολὺ ἤθελον ἐπιθυμήσει νὰ ἀποφύγω, νὰ δώσωσιν ἀφορμήν, ὅπως κομίσω τὴν ἀπόδειξιν ἐνταῦθα, ὅτι τὰ Ὑπουργεῖα τὰ Ἑλληνικὰ ἀπό τινος χρόνου δὲν κρατοῦσι συχνὰ στιβαρῶς τὰς ἡνίας, τὰς ῥυθμιζούσας τὴν πορείαν τῶν πρέσβεων. Ἔχω παραδείγματα μετ’ ἀποδείξεων, καὶ ἀποδείξεων δημοσίων, διότι περιλαμβάνονται εἰς τὰς ξένας Βίβλους, ὅτι πρεσβευτὴς δὲν ἐξετέλεσε παραγγελίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ῥητὴν καὶ ὡρισμένην, καὶ δὲν εὑρέθη σθένος ἱκανόν, ὥστε νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτοῦ λόγον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων τί ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργός;

§174Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου καὶ τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν.» Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§176ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στελλάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§178ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, χωρὶς ν’ ἀποβλέψῃ μόνον εἰς τὰς δυνατὰς οἰκονομίας, ἠδύνατο νὰ καταρτίσῃ πληρέστερον νομοσχέδιον, ὥστε νὰ βελτιώσῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ Γυμναστικῆς, ἐκείνας, αἵτινες μέχρι τοῦδε ἀπεδείχθησαν ἐκ τῆς πείρας ἢ περιτταὶ ἢ χωλαίνουσαι ἢ βλαπτικαί. Δὲν θέλω νὰ παρεμβάλω δυσκολίας εἰς τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε θὰ ζητήσω τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Θὰ δώσω μόνον ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν θελήσῃ, νὰ μελετήσῃ ζητήματά τινα, καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ τὰ φέρῃ ὡς τροπολογίας. Ἐὰν δὲν θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ πράξῃ τοῦτο, τότε θὰ ὑποβάλω τὰς τροπολογίας ἐγὼ μετ’ ἐκθέσεως. Νομίζω ὅτι ὁ νόμος περὶ Γυμναστικῆς μέχρι τοῦδε παρουσίασε πολυτέλειάν τινα εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, χωρὶς νὰ ἔχωμεν καὶ τὰ ἀντάξια ἀποτελέσματα. Ἴσως πρέπει νὰ γείνῃ μελέτη εὐρυτέρα, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν διαπαιδαγώγησιν τῆς Ἑλληνικῆς νεότητος· ἡ ἑσπέρα ὅμως αὕτη ἴσως δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος. Θὰ θίξω μόνον τρία ζητήματα τὴν ἑσπέραν ταύτην, τὰ ὁποῖα, ἂν θελήσῃ, ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ πρῶτον τὸ περὶ σχολικῶν ἀγώνων, καὶ πρὸ παντὸς ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μαθητὰς τῆς κατωτάτης δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως—ἐννοῶ τοὺς μαθητὰς τῶν δημοτικῶν σχολείων.— Ἡ Γυμναστικὴ διὰ τοὺς μαθητὰς τούτους, ὅπως ἀσκεῖται σήμερον καὶ ὅπως τερματίζεται διὰ τῆς ἐπιδείξεως ἐν τῷ Σταδίῳ, νομίζω ὅτι εἶναι βλαπτική. Οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀμελοῦσι πᾶσαν ἄλλην μέριμναν ὑπὲρ τῶν μαθητῶν, καὶ ἐπὶ ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἀγώνων σπασμωδικῶς καὶ κουραστικώτατα καταπονοῦσι, ξεθεώνουσι κυριολεκτικῶς, τοὺς μικροὺς μαθητὰς, διὰ νὰ τοὺς θεατρίσωσιν ἐν τῷ Σταδίῳ, διότι ἐν τῷ Σταδίῳ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἀγώνων θὰ ἐπιδειχθῶσιν, ἐκεῖ θὰ φανῶσι, θὰ γράψωσι περὶ αὐτῶν αἱ ἐφημερίδες καὶ θὰ δημοσιεύσωσιν, ὅτι ὁ δεῖνα ἔλαβε τὸν κότινον καὶ ὁ δεῖνα τὸν στέφανον! Κατώρθωσαν δὲ διὰ τούτου νὰ σιχαθῇ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκογένεια τὴν Γυμναστικήν. Ὑποβάλλουσι δὲ εἰς ζημίαν ὄχι μόνον τὴν ὑγείαν τῶν μαθητῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ οἴκου αὐτῶν, ἀφοῦ κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα, καθ’ ἃς τελοῦνται οἱ ἀγῶνες, οἱ γονεῖς τῶν μαθητῶν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περικόψωσι τὰς οἰκονομίας τῆς οἰκογενείας,—ἃς αὕτη εἶχε συλλέξει, ὅπως διέλθῃ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα,—ἵνα φροντίσωσι περὶ στολῶν ὁμοιομόρφων καὶ ὑποδημάτων ὁμοιομόρφων! Ποῖον τὸ παιδαγωγικὸν ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀπέδειξεν ὁ ἐμφύλιος, οὕτως εἰπεῖν, πόλεμος προχθὲς ἐν τῷ Σταδίῳ! Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ἄγουσα εἰς ἅμιλλαν τόσον ταπεινὴν, δύναται νὰ λείψῃ, καὶ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον περὶ σχολικῶν ἀγώνων καὶ ἀγώνων ἐν τῷ Σταδίῳ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ σχολεῖα τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§179ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ Πανεπιστήμιον μόνον νὰ μείνῃ;

§180Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ καταργήσεως ἀγώνων γενικωτέρων, οὔτε περὶ τῶν ἀγώνων τοῦ ἀθλητισμοῦ. Οἱ σχολικοὶ ἀγῶνες δὲν θὰ σώσωσι βεβαίως τὴν Γυμναστικήν. Ὑπάρχουσι τόσα ἄλλα μέσα, ὅπως δώσωμεν ὤθησιν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς διαπαιδαγωγήσεως καὶ τοῦ συμφέροντος τῆς νεότητος, χωρὶς ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα γίνονται διὰ τῶν σχολικῶν ἀγώνων, ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τῆς ὑγείας καὶ τῶν ἄλλων μαθημάτων διὰ τῶν τοιούτων ἀμελετήτων διαγωνισμῶν, οἵτινες ὠνομάσθησαν ἀγῶνες σχολικοί. Ἕτερον ζήτημα εἶναι τὸ περὶ Πανελληνίων ἀγώνων. Δὲν παραβλέπω οὔτε ὑποτιμῶ τὸν σκοπὸν, τὸν ὄντως μέγαν, τὸν ὁποῖον ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶχεν ὑπ’ ὄψει, καθιερώσας τοὺς Πανελληνίους ἀγῶνας κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ ἐνῷ παρ’ ἡμῖν ἡ Γυμναστικὴ δὲν ἀνεπτύχθη εἰσέτι, οὔτε ἐτέθη ἀκόμη εἰς τὴν ἀνατροφὴν καὶ τὸ αἷμα τοῦ Ἕλληνος, ὥστε κατ’ ἔτος νὰ παρουσιάζωνται νέοι ἀγωνισταὶ καὶ νέα ἐργασία, ἀγῶνες Πανελλήνιοι κατ’ ἔτος οὐδένα λόγον ἔχουσιν. Ἡ τέλεσις τῶν Πανελληνίων ἀγώνων ἐν Ἀθήναις κατ’ ἔτος παρουσιάζει καὶ τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὅτι συγκεντροῦται πᾶσα ἐνέργεια καὶ προσοχὴ καὶ πᾶσα κίνησις ἐν γένει ἐν Ἀθήναις, παραβλεπομένων καὶ ζημιουμένων τῶν ἐπαρχιῶν. Οἱ ἀγῶνες πάντοτε χρησιμεύουσιν, ὄχι ὡς σκοπὸς, ἀλλ’ ὡς μέσον πρὸς διάδοσιν τῆς Γυμναστικῆς. Ἐὰν καθ’ ἕκαστον ἔτος τοῦτο πράττωμεν ἐν Ἀθήναις, ἐμποδίζομεν τὴν ἀνάπτυξιν καὶ διάδοσιν τῆς Γυμναστικῆς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν, ἐὰν καθωρίζετο, οἱ ἀγῶνες νὰ μὴ γίνωνται καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ κατὰ διετίαν, καὶ κατὰ τὸ διάμεσον ἔτος νὰ τελῶνται εἰς μίαν τῶν πρωτευουσῶν ἐπαρχιακῶν πόλεων, ἵνα οὕτως ἐκεῖ δίδηται ὤθησις πρὸς ὑποστήριξιν καὶ διάδοσιν τῆς Γυμναστικῆς καὶ ἀγωνιστικῆς. Ὁ νόμος περὶ Γυμναστικῆς, τοῦ ὁποίου πατὴρ εἶναι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος κ. Εὐταξίας, προέβλεψε καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου σπουδαιοτέρου ζητήματος, περὶ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῆς Γυμναστικῆς, ὥστε ν’ ἀναπτυχθῇ σύστημα ὁμοιόμορφον. Διότι εἰς οὐδὲν σχολεῖον δημοτικὸν ἢ Ἑλληνικὸν ἢ Γυμνάσιον βλέπετε ἴδιον τρόπον Γυμναστικῆς, καὶ ἀσκεῖται αὕτη χωρὶς νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν οὔτε ἡ ἀνατροφὴ, οὔτε τὸ κλῖμα, οὔτε αἱ καιρικαὶ περιστάσεις, οὔτε αἱ ἰδέαι τοῦ Ἕλληνος· ἕκαστος διδάσκει ὅ,τι νομίζει αὐτὸς ὅτι εἶναι καλὸν, διδάσκει, ὅπως ἀναπτύξῃ τὰς ἰδέας του περὶ Γυμναστικῆς, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ Γυμναστικὴ δὲν ἔχει ἀποδώσει τοὺς καρποὺς, οὓς νομίζει ὁ κ. Εὐταξίας ὅτι δύναται ν’ ἀποδώσῃ διὰ τοῦ ἐθνικοῦ ὄντως αὐτοῦ νόμου. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ προβλέπεται, ὡς προεῖπον, καὶ θέσις Ἐπιθεωρητοῦ τῆς Γυμναστικῆς, ἀλλὰ μέχρι τῆς ὥρας δὲν ἐφηρμόσθη τὸ ἄρθρον τοῦτο. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἀφοῦ εὐτυχῶς ἔχομεν σήμερον ἐν Ἑλλάδι ἕνα ἢ δύο γυμναστὰς, σπουδάσαντας καὶ εἰς Εὐρωπαϊκὰ Γυμναστικὰ κέντρα, οἵτινες δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἐπιθεωρηταὶ ἐν γένει τῆς Γυμναστικῆς ἐν Ἑλλάδι, ὥστε ν’ ἀναπτυχθῇ ἓν ὁμοιόμορφον σύστημα, πάντοτε ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ τόπου καὶ τῆς πατρίδος. Τὰ τρία ταῦτα καίρια σημεῖα θίγω ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν μέριμναν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἐπιφυλασσόμενος μετ’ ὀλίγον νὰ ὑποβάλω δι’ ἰδίας ἐκθέσεως καὶ ἰδίας τροπολογίας τὰς γνώμας μου.

§181Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν δὲν προτίθεται τὴν μελέτην καὶ τὴν μόρφωσιν τοῦ γυμναστικοῦ συστήματος. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι καθαρῶς προσωπικὸν νομοσχέδιον, καὶ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐλάττωσιν δαπανῶν διὰ τῆς ἐλαττώσεως προσώπων· διότι ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις αὕτη οὐδεμίαν θὰ φέρῃ βλάβην οὔτε εἰς τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Γυμναστήριον οὔτε εἰς τὴν Γυμναστικὴν Σχολήν. Τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ἀπομένει μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν μεταβολὴν αὐτοῦ εἰς νόμον τοῦ Κράτους, εἶναι ἀρκετὸν, ἵνα ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπὸν καὶ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου καὶ τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν. Τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα ἴσως συγγενεύουσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸν τίτλον αὐτοῦ, δὲν εἶναι ὅμως ἐξ ἐκείνων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι σήμερον συζήτησιν. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον, ἐὰν θέλῃ, νὰ ὑποβάλῃ τὰς τροπολογίας του ὡς ἴδιον νομοσχέδιον, καὶ ὑπόσχομαι ὅτι θὰ μελετήσω αὐτὰς, καὶ θὰ ἐξενέγκω τὴν γνώμην μου.

§182ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας περιώρισε τὴν συζήτησιν ἐντὸς τοῦ ἐδάφους τοῦ οἰκονομικοῦ, καὶ τοιαύτην οἰκονομικὴν ἔννοιαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ὑποβάλω εἰς αὐτὸν ἐνδοιασμούς τινας, οἵτινες ἴσως ὁδηγήσωσιν ἡμᾶς εἰς πληρεστέραν ἐφαρμογὴν τῶν οἰκονομικῶν προθέσεων ἡμῶν καὶ ἴσως καὶ εἰς ἐπέκτασιν τῆς τοιαύτης ἐφαρμογῆς. Ἐν τοῖς δυσὶν ἱδρύμασιν, ἐφ’ ὧν φέρομεν τὴν μάχαιραν τῆς οἰκονομίας ταύτην τὴν ἑσπέραν, ὑπάρχουσι θέσεις, αἵτινες μοὶ φαίνονται δευτερεύουσαι ἀπέναντι ἄλλων, αἵτινες εἴτε καταργοῦνται εἴτε μειοῦνται. Προκειμένου περὶ τῆς Γυμναστικῆς, εἰς ἣν ὀφείλομεν νὰ προσέχωμεν, μὴ φροντίζοντες περὶ ἄλλων δευτερευόντων, μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ θέσις τῆς ὁπλομαχητικῆς δύναται κάλλιστα, ὡς θέσις πολυτελείας, νὰ ἐξοβελισθῇ, ἢ νὰ ἀνασταλῇ ἡ διδασκαλία αὐτῆς. Ἡ ὁπλομαχητικὴ δὲν εἶναι προωρισμένη νὰ διδάσκηται εἰς τοὺς Ἕλληνας πρὸς παίδευσιν καὶ μόρφωσιν σωμάτων. Ἡ ὁπλομαχητικὴ διδάσκεται ἀλλαχοῦ, καὶ ἂν πρόκηται νὰ διδάσκηται ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Γυμναστῶν, ἵνα παρασκευάζῃ μονομάχους, νομίζω ὅτι δύναται νὰ λείψῃ ἐντελῶς. Εὑρίσκω δι’ αὐτὴν δαπάνην ἐτησίως 3,000 δραχμῶν· δι’ αὐτῆς τῆς δαπάνης δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἄλλα συμφορώτερα ἔργα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ὅπερ εἰς ἐμὲ γεννᾷ ἀπορίαν, εἶναι, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἠδυνήθη νὰ διακρίνῃ τὸ ζήτημα τὸ ἰατρικόν. Βεβαίως δὲν προεκλήθη ἡ προσοχὴ αὐτοῦ. Ἡ πρώτη οἰκονομία, ἥτις ἔδει νὰ πραγματοποιηθῇ, ἦτο ἡ οἰκονομία ἡ ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ ἰατροῦ. Ἰατροὶ ὑπάρχουσι πολλοὶ μεταξὺ τῶν γυμναζομένων, καθὼς γνωρίζετε, καὶ γυμνασταὶ καὶ γυμναζόμενοι ἰατροὶ ἐν Ἀθήναις εἶναι πάμπολλοι, οἵτινες προθύμως καὶ φιλοτίμως ἤθελον παράσχει τὴν συνδρομὴν αὐτῶν ὑπὲρ τῆς ἀσκουμένης νεολαίας· ἴσως δὲ καὶ ἄλλοι ἔξω εὑρίσκονται πρόθυμοι, περισσότερον χρήσιμοι εἰς τὸ σύνολον τῶν γυμναζομένων. Τὰ ἔργα δὲ τοῦ ἰατροῦ ἐκεῖ εἶναι τόσον ἁπλᾶ, ὥστε μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι κρῖμα νὰ δαπανᾷ ἡ Ἑλλὰς διὰ δύο ἰατροὺς 250 δραχμὰς μηνιαίως· 100 δραχμὰς διὰ τὸν ἕνα καὶ 150 διὰ τὸν ἄλλον. Ἰδοὺ οἰκονομία σπουδαία· βλέπετε, ὅτι δι’ ὀλίγων λέξεων κατορθώνομεν νὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν 3,000 περίπου δραχμῶν. Περὶ τούτου τοῦ θέματος μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς ὥρας μεγαλειτέρας εὐκολίας νὰ ὁμιλήσω, ἀποτεινόμενος τότε εἰς τὸν ἐπὶ Ὑπουργείου Ζαΐμη Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν συνάδελφον αὐτοῦ Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας κ. Βουλευτὴν ἐκ Κραναίας, στενοχωρουμένους ἕνεκεν ἐλλείψεως χρημάτων περὶ ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ ἑτέρου τῶν ἱδρυμάτων, διότι εἰς τὰ δύο ἡ δαπάνη ἀνήρχετο εἰς 28,000 δραχμὰς, ἀλλὰ τότε ὑπῆρχε παρ’ αὐτοῖς ἐλπὶς, ὅτι τὰ πράγματα ἤθελον εὐνοήσει τὸ ἔργον αὐτῶν, καὶ οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἐδείχθησαν πρόθυμοι εἰς τοιούτους περιορισμοὺς, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ πρότασίς μου παρημελήθη. Νομίζω ὅτι σήμερον, ὅτε ἦλθεν ὁ καιρὸς προτάσεως οἰκονομιῶν, ἡ οἰκονομία αὕτη πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἔχω δὲ καὶ ἄλλας τινὰς οἰκονομίας νὰ ὑποδείξω, ἀλλὰ δὲν τολμῶ νὰ φέρω εἰδικῶς τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῶν, ὄχι διότι ἀνάγονται εἰς ὑπηρεσίας χρησίμους, ἀλλὰ διότι ἴσως κατακριθῶ, ὅτι ἐπιμένω εἰς ποσὰ μικρά. Ὑπάρχει ἐπιμίσθιον παιδαγωγοῦ μηνιαίως δραχμῶν 100· ἴσως ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς 50 δραχμὰς, διότι ὁ παιδαγωγὸς εἶναι ἀναγκαῖος, καὶ δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ὑπάρχει καὶ διδάσκαλος ᾠδικῆς, πρὸς δραχμὰς 50. Ἀφοῦ ἡ τύχη ἡμῶν εἶναι νὰ μὴ ᾄδωμεν, μοὶ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ περικοπῇ τὸ κονδύλιον αὐτό.

§183Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργοῦ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ περὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Βεβαίως δὲν εἶναι ὥρα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης· ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, θὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς. Ἐγὼ ὅμως ἐκ τῶν προτέρων ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, ὅσον ἐνθουσιώδης εἶμαι ὑπὲρ τῆς Γυμναστικῆς, τόσον ἐνθουσιώδης εἶμαι καὶ ὑπὲρ τῶν ἀγώνων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ οἰκονομικὸν, τὸ ὁποῖον σχετίζεται μὲ τὸ νομοσχέδιον, νομίζω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὰς οἰκονομίας, οὐχὶ ἀποβλέπων εἰς τὴν διατήρησιν τῶν δύο κέντρων τῶν γυμναστικῶν. Εἶμαι ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, καὶ ἤμην πάντοτε ὑπὲρ αὐτῶν· νομίζω δὲ, ὅτι δύναμαι νὰ ὑποδείξω οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἐπιφέρωσι βλάβην καὶ ζημίαν εἰς οἱονδήποτε τῶν δύο κέντρων τῶν γυμναστικῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἰδίως τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Γυμναστήριον, — ὅπερ εὐχαρίστως εἴδομεν ἀνεγερθὲν δαπάναις τοῦ Πανεπιστημίου παρὰ τὸ Πανεπιστήμιον, — τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἤδη καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ πλείονες τῶν 400 καὶ 500 φοιτητῶν καθ’ ἑκάστην ἐκγυμνάζονται, κινδυνεύει νὰ κλείσῃ. Ἐγὼ εἶχον νὰ ὑποδείξω οἰκονομίας ἄλλας, παρὰ τὰς ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὑποδεικνυομένας, οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι δὲν φέρουσι ζημίαν. Τὰς οἰκονομίας ταύτας, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 9,000 δραχμὰς, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τῷ ὑποδείξω, ὑποβάλλων αὐτὰς ἐγγράφως.

§184ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§185ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἐσκόπουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβω τὴν ἑσπέραν ταύτην τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Καὶ ἂν δ’ ἐλάμβανον αὐτὸν κατὰ τὴν δευτέραν ἴσως ἀνάγνωσίν του, θὰ περιωριζόμην εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ καὶ μόνου, ὑποδεικνύων ὁπόσον ἐπιζήμιον θὰ ἦτο αὐτὸ, ἐπιψηφιζόμενον καὶ γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους, εἰς τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Γυμναστήριον οὐχ ἧττον ἢ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Γυμναστῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ οἱ προαγορεύσαντες ἐνόμισαν εὔκαιρον νὰ ἐπεκτείνωσι τὴν συζήτησιν ἐπὶ τὸν καθόλου νόμον περὶ Γυμναστικῆς, τὸν ἐν ἰσχύϊ τὴν σήμερον, ἀφοῦ αὐτοί, δηλώσαντες ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τούτου, ἔψεξαν αὐτὸν ἔν τισι...

§186ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Οὐδεὶς ἔψεξε τὸν νόμον.

§187ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν ὑμεῖς μὲν προτείνητε τὴν κατάργησιν τῶν σχολικῶν ἀγώνων καὶ τὴν τροποποίησιν τῶν περὶ Πανελληνίων ἀγώνων διατάξεών του, ὅταν ἕτερος συνάδελφος προτείνῃ τὴν κατάργησιν τῶν ἰατρῶν καὶ τῆς ὁπλομαχητικῆς ἔν τε τῇ Σχολῇ τῶν Γυμναστῶν καὶ τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ, βεβαίως ψέγετε ἔν τισι τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον περὶ Γυμναστικῆς, οὕτω δὲ ἀναγκάζετε καὶ ἐμέ, τὸν εἰσηγητήν του, νὰ λάβω νῦν τὸν λόγον καὶ νὰ ὑπεραμυνθῶ αὐτοῦ, καὶ ἰδίως τῶν σχολικῶν ἀγώνων, οἵτινες ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἀποκλειστικόν μου ἔργον. Εὐτυχῶς, κύριε Πρόεδρε, οὐδεὶς ψέγει τὴν σήμερον τὴν Γυμναστικήν, αὐτὴν καθ’ ἑαυτήν. Θὰ ἦτο τοῦτο ἀναχρονισμὸς ἀνάξιος τῶν καθ’ ἡμᾶς χρόνων, ἀνάξιος παντὸς Ἕλληνος, ἔχοντος συνείδησιν τοῦ ὑψηλοῦ καὶ μεγάλου προορισμοῦ τῆς Γυμναστικῆς καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐκπαιδευτικὴν, μάλιστα δὲ καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὑπὸ ἔποψιν ἐθνικήν. Ὑπὸ παιδείαν ἐννοοῦσι τὴν σήμερον πάντες οἱ πεπολιτισμένοι λαοὶ τὴν ἁρμονικὴν ἀνάπτυξιν τῶν τε σωματικῶν καὶ τῶν ψυχικῶν δυνάμεων, κατὰ τὸ πρότυπον τῶν πάλαι Ἀθηναίων, οἵτινες διὰ τοιαύτης παιδείας ἀνεδεικνύοντο πολῖται καλοὶ κἀγαθοί. Τούτου ἕνεκεν ἡ Γυμναστικὴ, ἡ σκοπὸν ἔχουσα κυρίως τὴν ἁρμονικὴν ἀνάπτυξιν τῶν σωματικῶν τοῦ ἀνθρώπου δυνάμεων, παρακολουθεῖ κατὰ βῆμα τὴν διανοητικὴν αὐτοῦ ἀνάπτυξιν, οὕτω δὲ διαπλάττεται, ὡς ἔλεγον οἱ πάλαι ἡμῶν πρόγονοι, «νοῦς ὑγιὴς ἐν σώματι ὑγιεῖ». Ἡ Γυμναστική, ὡς τοιαύτη, εἶναι ἡ βάσις καὶ ἡ κρηπὶς καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀνοργανώσεως παντὸς ἔθνους, καὶ ἐν τούτῳ ἔγκειται ἡ κυρίως ἐθνικὴ αὐτῆς σημασία. Περὶ τούτου δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ πλέον δευτέρα γνώμη παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ τίς ἡ σημασία τῶν σχολικῶν ἀγώνων ἐν Ἑλλάδι, τοὺς ὁποίους ἰδίως ἠθέλησαν νὰ κακίσωσι τὴν ἑσπέραν ταύτην; Οἱ σχολικοὶ ἀγῶνες, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι θεσμὸς, ὃν ἐγὼ ἠθέλησα ν’ αὐτοσχεδιάσω πρῶτος, εἰσηγούμενος ἐν ἔτει 1899 τὸν περὶ Γυμναστικῆς νόμον. Οἱ ἀγῶνες αὐτοὶ εἶναι ἤδη ἀπὸ πολλοῦ καθιερωμένοι ἐν Ἑλβετίᾳ, ἥτις καὶ ὑπ’ ἄλλας ἐπόψεις, μάλιστα δὲ ὑπὸ γυμναστικὴν ἔποψιν, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἡμᾶς ὡς πρότυπον καὶ ὑπογραμμός. Ἐκεῖ τελοῦνται σχολικοὶ ἀγῶνες κατ’ ἔτος, παρισταμένων οὐ μόνον τῶν διδασκάλων, τῶν γονέων καὶ κηδεμόνων τῶν μαθητῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀρχῶν καὶ πάντων τῶν πολιτῶν. Εἶναι οἱ ἀγῶνες αὐτοὶ ἐκ τῶν ὡραιοτέρων λαϊκῶν ἑορτῶν καὶ πανηγύρεων ἐν τῇ εὐδαίμονι ἐκείνῃ χώρᾳ, εἰς οὓς παρέστην ποτὲ κἀγὼ, ὅτε πρὸ ἐτῶν πολλῶν ἐποιούμην ἐν αὐτῇ τὰς διατριβὰς πρὸς συμπλήρωσιν τῶν πανεπιστημιακῶν μου σπουδῶν. Ζωηροτάτην διασώζω ἔτι καὶ νῦν τὴν ἀνάμνησιν αὐτῶν. Ἐνθυμοῦμαι τὸν ζῆλον, μεθ’ οὗ κατήρχετο εἰς αὐτοὺς ὁ μικρὸς μαθητικὸς κόσμος, προσέτι δὲ τὸ μέγα καὶ ἀδιάπτωτον ἐνδιαφέρον, μεθ’ οὗ ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους παρηκολούθουν αὐτοὺς πάντες οἱ θεαταὶ, ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι. Ἐνθυμοῦμαι τὸν ἐνθουσιασμὸν, ὃν ἤγειραν οἱ ἀγῶνες αὐτοὶ εἰς τὰ πλήθη, ἰδίως ἐν καιρῷ ἀπονομῆς τῶν βραβείων καὶ κατὰ τὴν ἐπακολουθοῦσαν εἰς αὐτὰ παρέλασιν τῶν σχολείων, ἐχόντων ἐπὶ κεφαλῆς τὰς ἀρχὰς, διὰ τῶν σημαιοστολίστων πόλεων. Ἐνθυμοῦμαι τὰ ἱερὰ συναισθήματα, ἅτινα εἶχον καταλάβει τότε καὶ ἐμὲ, καὶ τὸν διακαῆ πόθον, ὅστις ἐπλήρου τὴν καρδίαν μου, ὅπως ἴδω ποτὲ τοὺς τοιούτους ἀγῶνας εἰσαγομένους καὶ ἐν Ἑλλάδι, ἐν τῇ πρώτῃ ταύτη κοιτίδι τῶν γυμναστικῶν καὶ ἀθλητικῶν ἀγώνων. Διὰ τοῦτο, ὅτε βραδύτερον ηὐτύχησα νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐν Ἑλλάδι, ἓν τῶν πρωτίστων μελημάτων μου ἐθεώρησα τὴν σχολικὴν γυμναστικὴν, εἰς ἣν ὡς κορωνίδα ἐπεθύμουν νὰ ἐπιθέσω τοὺς σχολικοὺς ἀγῶνας. Καὶ ἔπραξα μὲν ὅ,τι ἠδυνάμην ὑπὲρ αὐτῆς διοικητικῶς ἐν ἔτει 1893, ὅτε τὸ πρῶτον ἐγενόμην Ὑπουργὸς, καὶ ἐν ἔτει 1897, ὅτε τὸ δεύτερον ἀνῆλθον εἰς τὸ αὐτὸ ἀξίωμα, οὕτω δὲ κατὰ μὲν τὴν πρώτην ὑπουργίαν μου ἐφρόντισα νὰ ἐκκαθάρω κατὰ τὸ δυνατὸν τὸν κλάδον τῶν τότε γυμναστῶν καὶ ν’ ἀναδιοργανώσω διὰ Β. Διατάγματος τὴν Σχολήν των, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ὑπουργίαν μου καθιέρωσα τὸ πρῶτον τὰς δημοσίας ἐν τῇ Γυμναστικῇ ἐξετάσεις, καὶ διὰ τῶν τότε δημοσιευθέντων Β. Διαταγμάτων περὶ ἐξετάσεων καὶ προγράμματος τῶν μαθητῶν τῶν σχολείων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐφρόντισα νὰ ἀνυψώσω πως τὸ μάθημα τῆς Γυμναστικῆς. Πλείω ὅμως καὶ ἀποτελεσματικώτερα δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐνεργήσω ὑπὲρ αὐτῆς, διότι τὰ Ὑπουργεῖα, εἰς ἃ εἶχον τότε λάβει μέρος, δὲν ἦσαν κοινοβουλευτικὰ, οὐδ’ ἐδυνάμην ἄρα ἐγὼ νὰ ἐπιδιώξω τότε τὴν νομοθετικὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς Γυμναστικῆς, ὡς ἐπεθύμουν. Ἡ ἐπιθυμία μου ἐκείνη ἔμελλε νὰ πληρωθῇ τὸ πρῶτον ἐν ἔτει 1899, ὅτε μετέσχον, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τῆς ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴν Κυβερνήσεως, ἥτις ἀπήλαυε τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Τότε ἔσπευσα νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σειρὰν ὅλην νομοσχεδίων μεταρρυθμιστικῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡμῶν, ἀπὸ τῆς κατωτάτης μέχρι τῆς ἀνωτάτης βαθμίδος αὐτῆς, ἐν σχέσει δὲ καὶ ἐν ἀναφορᾷ πρὸς αὐτὰ καὶ νομοσχέδιον περὶ Γυμναστικῆς, ἅτινα πάντα ὁμοῦ ἀπήρτιζον ἑνιαῖόν τι ὅλον. Δυστυχῶς τὰ ἄλλα ἐκπαιδευτικά μου νομοσχέδια δὲν ἔτυχον τότε τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ἐπεψηφίσθη δ’ ὑπ’ αὐτῆς καὶ κυρωθὲν ἔγεινε νόμος τοῦ Κράτους μόνον τὸ περὶ Γυμναστικῆς νομοσχέδιόν μου. Δι’ αὐτοῦ καθωρίζετο ἀκριβέστερον ὁ σκοπὸς τῆς Γυμναστικῆς, ὅστις εἶναι ἡ «ἀνάπτυξις τῶν σωματικῶν καὶ ἐν ἀκμῇ διατήρησις τῶν ψυχικῶν δυνάμεων, ἡ ἐν τῇ καρτερίᾳ ἕξις καὶ ἡ διὰ τὸν στρατιωτικὸν βίον παρασκευὴ τῶν νέων» (ἄρθρον 1). Ἐπεβάλλετο δ’ αὕτη, ὡς μάθημα ὑποχρεωτικὸν εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα, δημόσιά τε καὶ ἰδιωτικὰ, προσέτι δὲ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν, καὶ καθιεροῦντο τέλος οἱ Σχολικοὶ, οἱ Πανελλήνιοι καὶ οἱ Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες (ἄρθρον 2). Τὸν νόμον ἐκεῖνον συνώδευσα διὰ σειρᾶς ἐκτελεστικῶν Διαταγμάτων, οἷα τὰ περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν καὶ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου, περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, περὶ Πανελληνίων ἀγώνων, περὶ διδασκαλίας τῆς Γυμναστικῆς ἐν τοῖς σχολείοις τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, καὶ τέλος διὰ τοῦ λεπτομεροῦς καὶ ἐξηκριβωμένου ἐν πᾶσιν ἀναλυτικοῦ προγράμματος τῆς ἐν τῇ δημοτικῇ καὶ μέσῃ ἐκπαιδεύσει διδακτέας Γυμναστικῆς. Ὁ περὶ Γυμναστικῆς νόμος καὶ τὰ σχετικὰ Διατάγματα τοῦ 1899 δύνανται νὰ ἐνέχωσιν ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας ἄλλος ἴσως σύνοιδε μᾶλλον ἐμοῦ, τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτῶν, ὅστις οὐδεμίαν ἐγείρω ἀξίωσιν περὶ ἀλαθήτου. Καὶ οὕτως ὅμως ἔχων ὁ νόμος ἐκεῖνος, καὶ ἀσχέτως πρὸς τὰ ἄλλα ἐκπαιδευτικά μου νομοσχέδια ἐφαρμοζόμενος, ἠδύνατο ν’ ἀποφέρῃ καρποὺς δαψιλεστέρους καὶ ἀγλαωτέρους ἐκείνων, οὓς ἔχομεν ἐξ αὐτοῦ μέχρι τοῦδε, ἐὰν ἡ ἐφαρμογή του ἦτο πλήρης καὶ τελεία. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἐφαρμογή του, μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον, δὲν ὑπῆρξε πλήρης καὶ τελεία, καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους, μάλιστα δὲ διὰ τοὺς ἑξῆς δύο. Ἐν πρώτοις ἔμεινε μέχρι τῆς σήμερον νεκρὸν γράμμα ἡ περὶ ἐπιθεωρήσεως διάταξις τοῦ νόμου. Ἄνευ δ’ ἐπιθεωρήσεως ζώσης καὶ ἐνεργοῦ, ἥτις θὰ ἦτο ὁ ὀφθαλμὸς τῆς Πολιτείας, ὁ παρακολουθῶν καὶ ἐπιτηρῶν τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τοῦ ἀναλυτικοῦ προγράμματος τῆς διδακτέας Γυμναστικῆς εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα καὶ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ χωλαίνῃ πολλαχοῦ ἡ λειτουργία τοῦ νόμου. Δεύτερον, δὲν ἐλήφθη ἀκόμη ἡ προσήκουσα πρόνοια περὶ ἱδρύσεως τῶν ἀναγκαίων ἑκασταχοῦ γυμναστηρίων καὶ ὑποστέγων, ἐν οἷς καὶ ἐφ’ ἃ καὶ μόνα δύνανται νὰ γίνωνται τακτικῶς καὶ ἀνελλιπῶς καθ’ ὅλον τὸ σχολικὸν ἔτος αἱ γυμναστικαὶ ἀσκήσεις. Ὑπῆρξε, κύριε Πρόεδρε, ἀληθὴς εὐεργεσία διὰ τὸ ἔθνος ἡμῶν ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ πάλαι παναθηναϊκοῦ Σταδίου ἐν Ἀθήναις, τοῦ ἀπαστράπτοντος νῦν ἐκ Πεντελησίου μαρμάρου, δαπάναις τοῦ ἀειμνήστου Ἀβέρωφ. Θὰ ἦτο ὅμως ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ μεγαλειτέρα δι’ ἡμᾶς εὐεργεσία ἡ ἀνέγερσις τῶν ἑκασταχοῦ γυμναστηρίων καὶ ὑποστέγων, διότι οὕτω πως μόνον θὰ κατωρθοῦτο νὰ μὴ διακόπτωνται αἱ γυμναστικαὶ ἀσκήσεις ἐπὶ ἑβδομάδας καὶ μῆνας ἐνίοτε ὁλοκλήρους, ἐφ’ ὅσον πολλάκις διαρκεῖ ἡ κακοκαιρία ἐν ὥρᾳ χειμῶνος. Δὲν θὰ συνέβαινεν οὕτω καὶ τὸ μέγα ἐκεῖνο ἄτοπον, καθ’ ὃ οἱ γυμνασταί, θέλοντες ἐν παραμοναῖς ἐξετάσεων ν’ ἀναπληρώσωσι τὰς ἐκ τῆς κακοκαιρίας προερχομένας ἐλλείψεις, προπονοῦντες καταπονοῦσι κυρίως τοὺς μαθητάς των, ἐγγενῶντες οὕτως εἰς τὰς ψυχὰς αὐτῶν τὸν κόρον καὶ τὴν ἀποστροφὴν ἴσως πρὸς τὴν Γυμναστικήν. Εἰς τὸ ἄτοπον αὐτό, δι’ ὃ ὅμως οὐδαμῶς πταίει ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος περὶ Γυμναστικῆς, ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος καὶ ἡ τελευταῖον ἀναφανεῖσα ἀντίδρασις κατὰ τῶν σχολικῶν ἀγώνων, ἣν ὑπέθαλψάν πως καὶ σφάλματά τινα τῶν οἰκείων ἐπιτροπῶν, ἰδίως ὡς πρὸς τοὺς Πανελληνίους ἀγῶνας. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἀφότου ἀρχομένου τοῦ ἔτους 1900 παρητήθην ἐκ τοῦ ὑπουργικοῦ ἀξιώματος, ἀνεμίχθην μόνον εἰς τὴν διοργάνωσιν τῶν πρώτων σχολικῶν ἀγώνων τῶν τελεσθέντων κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο. Ἔκτοτε πᾶσα προσπάθεια κατεβλήθη, ὅπως μείνω μακρὰν πάσης γυμναστικῆς κινήσεως ἐν Ἑλλάδι. Καὶ οὕτως ὅμως δὲν ἀγνοῶ, ὁποῖα καὶ ὁπόσα σφάλματα συνέβησαν μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν τέλεσιν τῶν ἀγώνων. Τὰ σφάλματα αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξηνάγκασαν πολλὰ γυμναστικὰ καὶ ἀθλητικὰ σωματεῖα ἐν Ἑλλάδι ν’ ἀπόσχωσι τῶν τελευταίων Πανελληνίων ἀγώνων, οὕτω δ’ ἐκινδύνευσαν αὐτοὶ ἐφέτος ν’ ἀποβῶσι παναθηναϊκοὶ μόνον ἀγῶνες. Εἰς τὰ σφάλματα αὐτὰ ὀφείλονται καὶ τὰ παρατράγωδα τῶν τελευταίων σχολικῶν ἀγώνων. Περιώρισαν τούτους, ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου (ἄρθρον 27), ἐκ τριῶν ἡμερῶν εἰς μίαν μόνην ἡμέραν, καθ’ ἣν συμφυρόμενοι ἐπὶ τὸ αὐτὸ οἱ μαθηταὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων, τῶν ἑλληνικῶν σχολείων καὶ τῶν Γυμνασίων δὲν ἠδύναντο ἢ νὰ καταλήξωσιν εἰς τὰς θλιβερὰς ἐκείνας σκηνάς, ἃς ὑπηνίξατο ὁ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἡ ἀθέτησις μάλιστα τῆς μνημονευθείσης διατάξεως τοῦ νόμου ἐνέβαλεν ἐφέτος εἰς ἀπορίαν πολλήν, ὡς ἔμαθον, καὶ τὴν ἑλλανόδικον ἐπιτροπὴν τῶν σχολικῶν ἀγώνων, ἐν ᾗ σφοδρὰ συζήτησις ἐγένετο περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου τοῦ Διατάγματος, καθ’ ὃ ἔπρεπε νὰ διαγωνισθῶσι κατὰ σειρὰν τὰ ὁμοιόβαθμα σχολεῖα. Ὑπῆρξαν δηλαδὴ οἱ σοβαρῶς ὑποστηρίξαντες ἐν αὐτῇ, ὅτι τὸ Διάταγμα δὲν ἐννοεῖ ὡς ὁμοιόβαθμα ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ δημοτικά, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ Γυμνάσια, ἀλλὰ τὰ λαβόντα κατὰ τὰς προηγηθείσας ἐν τῇ Γυμναστικῇ ἐξετάσεις τὸν αὐτὸν βαθμόν, λ. χ. ἄριστα ἢ λίαν καλῶς, ὡς ἐὰν ἦτο δυνατὸν οὕτω πως νὰ διαγωνισθῶσι δημοτικὰ πρὸς ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ Γυμνάσια καὶ τἀνάπαλιν, μόνον καὶ μόνον διότι ἐπέτυχον αὐτὰ νὰ λάβωσι κατὰ τὰς ἐξετάσεις τὸν αὐτὸν βαθμόν! Ἀλλ’ ἡ τέλεσις, κύριε Πρόεδρε, τῶν πρώτων σχολικῶν ἀγώνων ἐν ἔτει 1900, καθ’ οὓς ἀπεφύγομεν τὰ ἐκτεθέντα σφάλματα, ἀπέδειξε τρανῶς, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσωσιν αὐτοί, ὡς ἐν Ἑλβετίᾳ, καὶ νὰ ἐξεγείρωσι καὶ παρ’ ἡμῖν ἀληθῆ ἐνθουσιασμόν. Τίς δὲ παρευρεθεὶς κατὰ τοὺς πρώτους ἐκείνους ἀγῶνας, δύναται νὰ λησμονήσῃ τὸν ἔξαλλον ἐνθουσιασμόν, ὅστις εἶχε καταλάβει τότε ὑπὲρ τῆς Γυμναστικῆς καὶ μαθητὰς καὶ διδασκάλους καὶ γονεῖς καὶ κηδεμόνας καὶ πάντα τὸν λαόν; Οὐδεὶς λόγος περὶ τῆς ἀξίας τῶν σωματικῶν ἀσκήσεων δύναται ν’ ἀναρριπίσῃ τόσον τὸ φιλογυμναστικὸν συναίσθημα παρὰ τινὶ λαῷ, ὅσον οἱ ἀγῶνες αὐτῶν, οἱ ἐπενεργοῦντες ἀποτελεσματικώτατα διὰ τῆς συμπαρομαρτούσης εἰς αὐτοὺς δραματικῆς δυνάμεως. Τοῦτο μαρτυροῦσιν οἱ γυμναστικοὶ καὶ ἀθλητικοὶ ἀγῶνες τῶν πάλαι ἡμῶν προγόνων, τοῦτο διατρανοῦσι καὶ οἱ πρὸ δεκαετίας τελεσθέντες ἐν Ἀθήναις Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες, τοῦτο καὶ οἱ πρῶτοι σχολικοὶ ἡμῶν ἀγῶνες. Ἀγὼν καὶ νίκη εἶναι τὸ ὕψιστον καὶ εὐγενέστατον τῶν ἐλατηρίων πρὸς σύντονον καὶ ἐνδελεχῆ ἄσκησιν, ἥτις καὶ τὸ σῶμα κρατύνει καὶ τὸ φρόνημα ἀνυψοῖ παρὰ τῇ νεολαίᾳ. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ἐφηρμόζετο ἐν πᾶσιν ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος περὶ Γυμναστικῆς, καὶ δὴ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ὅλον ἐκπαιδευτικόν μου σύστημα, ἐὰν δηλαδὴ κατωρθοῦτο νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς ἑπταετῆ μὲν τὴν δημοτικὴν, ὀκταετῆ δὲ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, ὁπότε βεβαίως θὰ ἦσαν πληρέστεραι καὶ ἄρτιαι κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ αἱ γυμναστικαὶ ἀσκήσεις ἢ νῦν, ὅτε ἡ μὲν δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι τετραετής, ἡ δὲ μέση ἑπταετής, ἐὰν οἱ σχολικοὶ ἀγῶνες ἐγενικεύοντο καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα· ἐὰν οἱ γυμναστικοὶ καὶ ἀθλητικοὶ ἀγῶνες συνωδεύοντο ἐτησίως καὶ ὑπὸ ἀγώνων σκοπευτικῶν, ὡς ἀνέγραψα ἐν τῷ νόμῳ περὶ Γυμναστικῆς, καὶ ἀπενέμοντο κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους γενναῖα χρηματικὰ βραβεῖα, τότε βεβαίως ἡ Γυμναστικὴ θὰ καθίστατο ἐθνικὸν κτῆμα ἡμῶν τῶν Ἑλλήνων, πανταχοῦ δὲ τῆς Ἑλλάδος θὰ ἱδρύοντο σκοπευτήρια, καὶ πάντες, μικροὶ καὶ μεγάλοι, θὰ ἠσχολοῦντο εἰς τὴν σκοποβολήν. Ἀλλ’ οὕτως πως θὰ ἐλύετο κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ παντὸς, καὶ πλέον τούτου ἴσως, τὸ ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας ἡμῶν. Οἱ τελευταῖοι πόλεμοι τοὐλάχιστον ἐν τῇ νοτίῳ Ἀφρικῇ καὶ ἐν τῇ Ἄκρᾳ Ἀνατολῇ ἀπέδειξαν, ὅτι στρατιῶται εἶναι τὴν σήμερον οἱ διανύοντες τὴν νεότητά των εἰς σωματικὰς ἀσκήσεις καὶ βάλλοντες ἐπὶ σκοπόν. Οἱ Βόερς οὕτω πως ἠδυνήθησαν ἄνευ στρατιωτικῆς θητείας νὰ ἀνθέξωσιν ἐπὶ μακρὸν καὶ νὰ καταγάγωσι πολλὰς νίκας κατὰ τῶν Ἄγγλων, οἵτινες καὶ πολυαριθμότεροι ἦσαν καὶ στρατιωτικώτερον διωργανωμένοι. Οἱ δὲ Ἰάπωνες, καίτοι βραχυτέραν θητείαν ἔχοντες τῶν Ρώσσων, καὶ ὑστεροῦντες τούτων πολὺ κατὰ τὸ παράστημα, οὐχ ἧττον κατετρόπωσαν αὐτοὺς, διότι ἀπεδείχθησαν ἀνώτεροι καὶ κατὰ τὰς σωματικὰς ἀσκήσεις καὶ ἐν τῇ σκοποβολῇ. Καὶ ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐφηρμόζομεν πλήρη καὶ ἄρτιον τὸν ἐν ἰσχύϊ θεσμὸν τῆς Γυμναστικῆς, ἐκαλλιεργοῦμεν δὲ, ὡς δεῖ, καὶ τὴν σκοποβολὴν ἐν Ἑλλάδι, δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην οὔτε τοῦ τελευταῖον ψηφισθέντος ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, οὔτε τῆς διετοῦς ἐν αὐτῷ θητείας. Θὰ ἤρκει δι’ ἡμᾶς καὶ μονοετὴς καὶ ἑξάμηνος θητεία, θὰ ἠδυνάμεθα δὲ οὕτω νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὰς μόνας σοβαρὰς οἰκονομίας τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν. Αἱ οἰκονομίαι αὗται θὰ ἀνήρχοντο πράγματι εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐνῷ δὲ οὕτω θὰ εἴχομεν ἱκανὰ τὰ μέσα πρὸς συντήρησιν ὑπηρεσιακοῦ στρατοῦ, καὶ ἐθελουσίας κατατάξεως χάριν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ἥτις τὴν σήμερον ἔχει περιστῆ εἰς τόσον ἀξιοθρήνητον σημεῖον, θὰ κατηρτίζομεν ἐν ταὐτῷ καὶ στρατὸν ἐκπαιδευτικὸν ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ πολυπληθέστερον καὶ μᾶλλον ἀξιόμαχον τοῦ σημερινοῦ, θὰ περιωρίζομεν δηλαδὴ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰς ἀπαλλαγὰς εἰς τὸ ἐλάχιστον αὐτῶν ὅριον, καλοῦντες δὲ ὑπὸ τὰ ὅπλα πρὸς ἐξάσκησιν πλείονας τῶν νῦν κληρωτῶν, θὰ ὑφιστάμεθα πολὺ ὀλιγωτέρας τῶν νῦν δαπάνας, διὰ τὸ βραχὺ τῆς θητείας, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὅμως ἡ ἐκγύμνασις θὰ ἦναι πληρεστέρα, διότι κατ’ αὐτὴν οἱ στρατεύσιμοι δὲν θ’ ἀπασχολῶνται πλέον εἰς ἀλλοτρίας τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προορισμοῦ τῶν ὑπηρεσίας, ὡς μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πρώτης μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας τῆς θητείας των θὰ ἦναι ἀφωσιωμένοι ἀποκλειστικῶς εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις. Ἰδοὺ πῶς ἐφαντάσθην ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, τὴν Γυμναστικὴν ἐν Ἑλλάδι. Τοιαύτην δὲ γνώμην ἔχων περὶ Γυμναστικῆς, δὲν δύναμαι ἢ νὰ θεωρήσω πᾶσαν οἰκονομίαν ἐν αὐτῇ, γινομένην μάλιστα τόσον ἀστόχως, ὅσον προτείνεται αὐτὴ τώρα διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὡς πρὸς τὸν Ἀκαδημαϊκὸν Γυμναστήριον καὶ τὴν Σχολὴν τῶν Γυμναστῶν, μᾶλλον ὡς σπατάλην. Ἡ κατάργησις τῶν θέσεων τοῦ διευθυντοῦ καὶ δύο γυμναστῶν τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου, καὶ ἡ ἀνάθεσις τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν εἰς τὸν διευθυντὴν καὶ τοὺς γυμναστὰς τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν, οὐδὲν ἄλλο σημαίνει ἢ τὴν παράλυσιν καὶ τῶν δύο ἱδρυμάτων, περὶ ὧν ὁ λόγος. Καθ’ ὃν χρόνον κατωρθώθη ἐπὶ τέλους, μετὰ πολλὰς προσπαθείας, νὰ κατανοηθῇ καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν φοιτητῶν ἡ ἀνάγκη τῶν ἀσκήσεων ἐν τῇ Γυμναστικῇ καὶ τοῖς ὅπλοις, καθ’ ὃν χρόνον ἱδρύθη ἴδιον δι’ αὐτοὺς Γυμναστήριον, ἐν ᾧ πολλαὶ ἑκατοντάδες ἐξ αὐτῶν ἀσκοῦνται καθ’ ἡμέραν, ἀτοπωτάτην ὑπολαμβάνω ἐγὼ τουλάχιστον τὴν προτεινομένην οἰκονομίαν, ἥτις δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ ἔχῃ ὡς ἀναγκαῖον ἐπακόλουθον τὸν μαρασμὸν τοῦ μόλις ὑπεκκαυθέντος ζήλου τῶν φοιτητῶν ὑπὲρ τῶν σωματικῶν ἀσκήσεων. Καὶ ἂν περὶ τούτου ἀμφιβάλλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἶναι ὅμως ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ὡς ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ προσωπικὸν τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ συγχρόνως εἴς τε τὴν διδασκαλίαν ἐν αὐτῇ καὶ εἰς τὴν διδασκαλίαν ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ. Ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτοῦ διὰ τῶν διπλῶν τούτων καθηκόντων θὰ ἔχῃ ὡς φυσικὸν ἐπακόλουθον τὴν καθυστέρησιν αὐτῶν κατ’ ἄμφω, τὴν σύγχρονον παράλυσιν καὶ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου καὶ τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ Σχολὴ τῶν Γυμναστῶν ἢ νὰ λειτουργῇ κατὰ τρόπον προάγοντα μόνον τὴν ἡμιμάθειαν καὶ ἐπιπολαιότητα ἀκριβῶς παρ’ ἐκείνοις, εἰς οὓς μέλλει βραδύτερον ν’ ἀνατεθῇ ἡ διδασκαλία τῆς Γυμναστικῆς ἐν τοῖς σχολείοις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου προτεινομένην κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ ἰατροῦ ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ, ἥτις ἔχει καταστῆ ἤδη θέσις ἀμεριμνομερίμνης. Τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος Γυμναστήριον ἔχει νῦν ἱδρυθῆ ἐν τῷ μέσῳ τῆς πόλεως, οὐ μακρὰν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῶν κλινικῶν αὐτοῦ. Διὰ τὰ δυστυχήματα, ἅτινα ἐνδεχόμενον νὰ συμβῶσιν ἐν αὐτῷ, δὲν παρίσταται τώρα τόση ἀνάγκη τῆς παρουσίας ἰατροῦ ἐν αὐτῷ, ὅσῃ καθ’ ὃν χρόνον οἱ φοιτηταὶ ἠσκοῦντο ἐν τῷ Κεντρικῷ Γυμναστηρίῳ. Καὶ διὰ τὸν λόγον λοιπὸν αὐτὸν καὶ διότι, ὡς προεῖπον, ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος θέσις ἔχει καταστῆ ἀπὸ πολλοῦ θέσις ἀμεριμνομερίμνης, προτείνω καὶ ἐγὼ τὴν κατάργησιν αὐτῆς. Δὲν συμφωνῶ ὅμως μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν τοῦ ἰατροῦ τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν καὶ τῆς διδασκαλίας τῆς ὁπλομαχητικῆς ἐν αὐτῇ τε καὶ ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ. Ὁ ἰατρὸς ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Γυμναστῶν δὲν ἔχει τὸν αὐτὸν προορισμὸν πρὸς τὸν τοῦ ἰατροῦ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου. Ἐκεῖνος κέκληται νὰ διδάξῃ τὴν Ἀνατομικὴν, τὴν Φυσιολογίαν καὶ τὴν Ὑγιεινὴν ἐν σχέσει πρὸς τὴν Γυμναστικὴν, μάθημα δηλαδὴ ἀπαραίτητον εἰς τοὺς μέλλοντας γυμναστάς. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἀνέγραψα ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἡ διδασκαλία αὐτοῦ τοῦ μαθήματος ἀνατίθεται ἐπὶ ἐπιμισθίῳ εἰς ἕνα τῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητῶν τῆς Ἀνατομικῆς ἢ τῆς Φυσιολογίας ἢ εἰς ἕνα τῶν ἐπιμελητῶν αὐτῶν, ἐν ἐσχάτῃ δὲ ἀνάγκῃ ἐπὶ μισθῷ εἰς ἕνα ἰατρὸν, ἔχοντα πτυχίον γυμναστοῦ. Ὅτε δ’ ἐγὼ συνέστησα τὸ πρῶτον τὴν Σχολὴν τῶν Γυμναστῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1899, ἀνέθεσα τὴν διδασκαλίαν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος μαθήματος εἰς τὸν καθηγητὴν τῆς Ἀνατομικῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ.

§188ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ τώρα ποῖος διδάσκει αὐτό;

§189ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀφ’ ἧς ἡμέρας παρῃτήθην ἐκ τοῦ ὑπουργικοῦ ἀξιώματος κατέστη καὶ ἡ θέσις αὕτη ῥουσφετιολογικὴ, καὶ διορίζεται ἐν αὐτῇ ὁ πρῶτος τυχὼν ἰατρός. Πλὴν διὰ τοῦτο θὰ συνομολογήσῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι δὲν πταίει ὁ νόμος, οὐδ’ εἶναι αὐτὸς λόγος ἀποχρῶν, ἵνα καταργηθῇ ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Γυμναστῶν ἡ διδασκαλία μαθήματος ἀναγκαιοτάτου διὰ τοὺς μέλλοντας γυμναστάς, οἷον τὰ τῆς Ἀνατομικῆς, Φυσιολογίας καὶ Ὑγιεινῆς, ἐν σχέσει πρὸς τὴν Γυμναστικήν. Ἐπίσης ἀναγκαίαν, ἀναγκαιοτάτην, ὑπολαμβάνω καὶ τὴν ὁπλομαχητικὴν ἔν τε τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ καὶ ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Γυμναστῶν. Αὐτὴ εἶναι κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ ἐπιστέγασμα τῶν σωματικῶν ἀσκήσεων διά τε τοὺς μέλλοντας γυμναστὰς καὶ μάλιστα διὰ τὴν ἀκαδημαϊκὴν νεολαίαν. Ἀντὶ νὰ διανύῃ αὕτη τὰς ὥρας τῆς σχολῆς ἐν ἀργίᾳ, ἥτις εἶναι μήτηρ πάσης κακίας, ἀντὶ νὰ κατατρίβῃ τὸν χρόνον ἐντὸς τῆς πνιγηρᾶς ἀτμοσφαίρας τῶν καφενείων, ἀντὶ νὰ μαγγουροφορῇ καὶ νὰ περιέρχηται εἰς διαπληκτισμοὺς χυδαίους, εἶναι μυριάκις προτιμότερον νὰ ἀσχολῆται εἰς τὴν ὁπλασκίαν, καὶ ἐν ἀνάγκῃ διὰ τῶν ὅπλων νὰ λύῃ καὶ τὰς διαφοράς της, ὡς συμβαίνει τοῦτο καὶ ἐν Γερμανίᾳ. Ἡ ὁπλασκία ἐπισφραγίζει τὸ ἔργον τῆς Γυμναστικῆς, ἀναπτύσσει δὲ καὶ ἐξυψοῖ τὸ ἀνδρικὸν φρόνημα, καὶ εἶναι ἀπαραίτητον στοιχεῖον καὶ τοῦ καλοῦ στρατιώτου, ὡς ἀπέδειξεν ὁ τελευταῖος πόλεμος τῶν Ῥώσσων καὶ τῶν Ἰαπώνων.

§190ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πολὺ ἐπεξετάθη ἡ συζήτησις, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, πρὸ πάντων ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κυθήρων Βουλευτήν. Οὐδεὶς ἔψεξε τὴν Γυμναστικὴν, ὥστε νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ πλέξῃ τὸ ἐγκώμιόν της. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ πολυσχιδὴς συνάδελφος, κατὰ τὰς γνώσεις καὶ κατὰ τὰς καθημερινὰς ἐνταῦθα συζητήσεις εἰς ὅλα ἀναμιγνυόμενος, ἠθέλησε νὰ δείξῃ μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν ἰταμότητα τῆς γλώσσης του. Μὲ συγχωρεῖτε (ἀποτείνεται πρὸς τὸν κύριον Στάην), ἀλλ’ αἱ φράσεις σας εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ τὰς χαρακτηρίσω ἄλλως. Εἰς ζήτημα καθαρῶς ἐπιστημονικὸν ἤλθετε νὰ ἀναπτύξητε ὅ,τι συνήθως ἀναπτύσσετε ἐνταῦθα. Ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀνταποδώσω τὰς λέξεις, ἀλλὰ δὲν σᾶς τὰς ἀνταποδίδω. Δὲν ἔψεξα τὴν Γυμναστικὴν, οὐδὲ τοὺς νόμους τοῦ κ. Εὐταξία. Τὸν ἐπήνεσα καὶ τὸν ἐπαινῶ. Ἐπαινῶ δὲ ὅλους τοὺς νόμους, καὶ δὴ τὸν τῆς Γυμναστικῆς, τοὺς κατεργάζοντας τὸ φρόνημα. Ὡρισμένα σημεῖα τοῦ νόμου περὶ Γυμναστικῆς ἔθιξα, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι βελτιούμενα θὰ ἐξυπηρετήσωσι περισσότερον τὸν σκοπόν, διότι, ὅπως ἔχουσι, μᾶλλον βλάπτουσι. Κυρίως ἐπείραξε τὸν κ. Βουλευτὴν τὸ ζήτημα τῶν σχολικῶν ἀγώνων. Δὲν εἶπον ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῶσιν αἱ ἐξετάσεις, ἀλλ’ οἱ ἀγῶνες οἱ σχολικοὶ, ὅπως σήμερον μάλιστα τελοῦνται οὗτοι, καὶ εἰς οὓς πρωτεύει φιλοτιμία ἄκαρπος τῶν διδασκόντων καὶ μανία ἐπιδείξεως. Ἂς ἐνθυμηθῇ, ὅτι πρὸ τριετίας ἐζήτησε καὶ τὰ κοράσια τῶν Παρθεναγωγείων νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Στάδιον, ἵνα ἀγωνισθῶσιν, ἀντὶ πληρωμῆς εἰσόδου 50 λεπτῶν, ἐκτιθεμένης τῆς αἰδοῦς αὐτῶν καὶ τῆς τιμῆς τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν εἰς τὰ ὄμματα χιλιάδων θεατῶν. Καὶ ἔπρεπε νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ γονέων, καὶ νὰ ἀπειλήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀγώνων ἀκόμη, διὰ νὰ μὴ παραστῶμεν εἰς τὸ θέαμα τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῶν κορασίων τῶν Παρθεναγωγείων εἰς τὸ Στάδιον.

§191ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§192Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν σκοπῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τὴν ἀφορῶσαν ἐν γένει τὴν γυμναστικήν. Οὐδεὶς ἔψεξεν οὐδὲ δύναται νὰ ψέξῃ τὴν γυμναστικήν. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει τις σήμερον ὁ παραγνωρίζων τὴν σημασίαν καὶ τὴν χρησιμότητα τῆς γυμναστικῆς· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπικαλεσθῶ μίαν ἀρχὴν λογικήν. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ, καὶ δὲν ἐγνώρισα ἐν τῷ βίῳ μου ἐχθρὸν ἰσχυρότερον κατὰ πάσης ἰδέας καὶ παντὸς μέτρου ἢ τὴν ὑπερβολήν. Ὅταν ὑπερβάλλωμεν εἴς τι, βεβαίως ὠθοῦμεν εἰς τὴν ἀποτυχίαν. Ὑπερβολὴ δὲ, νομίζω, εἶναι τὸ νὰ μὴ θέλωμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν οἰκονομίας ἄνευ βλάβης, ἄνευ καταργήσεως ὑπηρεσίας τινὸς σχετιζομένης μὲ τὴν γυμναστικήν. Καὶ λέγω τοῦτο, περιοριζόμενος εἰς τὰ στενὰ ὅρια τοῦ νομοσχεδίου καὶ μὴ θέλων νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν περὶ τῆς γυμναστικῆς. Ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν τὸ σημερινὸν προσωπικὸν τῶν δύο τούτων ἱδρυμάτων, τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν καὶ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου, ἐκτελεῖ, εἶναι ἐργασία δυναμένη νὰ ἐκτελεσθῇ ἐν πληρεστάτῃ τελειότητι ὑπὸ τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπομένει. Καὶ ὁ καταλογισμὸς τῶν ὡρῶν τῆς ἐργασίας καὶ τὸ ποιὸν τῆς ἐργασίας, δι’ ὃ συνεβουλεύθην πρόσωπα ἁρμόδια, εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐργασία εὐκόλως καὶ ἄνευ βλάβης εἴτε τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν εἴτε τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ Διευθυντοῦ, ὁ Διευθυντὴς τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν ἢ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου δύναται ἄριστα νὰ διευθύνῃ ἀμφότερα τὰ ἱδρύματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην ἰδέαν, ὅτι πρόσωπον ἔχον ἀξίαν γυμναστικήν, τὸ πρόσωπον τὸ διευθῦνον σήμερον τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Γυμναστήριον, καὶ πρόσωπα γυμναστῶν, ὧν καταργεῖται ἡ θέσις, θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους, δὲν εἶναι ἐπιχείρημα. Βεβαίως πολλὰ πρόσωπα θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους διὰ τῶν οἰκονομιῶν, αἵτινες ἐπιβάλλονται εἰς τὸ Κράτος· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν, εἰς ἣν περιήλθομεν σήμερον οἰκονομικὴν θέσιν, νὰ σταματήσωμεν ἀπέναντι προσωπικῶν βλέψεων. Εἶναι ἀτύχημα βεβαίως δι’ ἡμᾶς, εὑρισκομένους εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ῥίψωμεν πολὺ προσωπικὸν εἰς τοὺς δρόμους, ἀλλ’ εἶναι ἀτύχημα ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ καθήκοντος ἡμῶν πρὸς τὴν χώραν. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι τὰ πρόσωπα, περὶ ὧν πρόκειται, θὰ μείνωσιν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐργασίας, διότι, ὡς παρετήρησε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Κυθήρων, ὑπάρχει ἔλλειψις γυμναστῶν καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἀλλαχοῦ. Κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἐπιδιώκει οἰκονομίαν, ἥτις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν δὲν παρίσταται μεγάλη, ἀλλὰ προστιθεμένη εἰς τὰς ἄλλας οἰκονομίας ἐξυπηρετεῖ τὸν σκοπόν. Δύναται δὲ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς οὐδόλως νὰ βλαφθῇ ἡ ἰδέα, ἣν πάντες ἐπιδιώκομεν, ἡ ἐνίσχυσις τῆς γυμναστικῆς ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν.

§193ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος, κύριε Πρόεδρε, νὰ παράσχω ἐξηγήσεις τινάς, ὡς πρὸς ὅσα εἶπον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀπαντῶντες εἰς τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου. Ἐν πρώτοις ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν, ὡς ἐνόμισεν ὁ κ. Βουλευτὴς Κυθήρων. Συμφωνῶ πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἡ Σχολὴ αὕτη δὲν ἀριθμεῖ πολλοὺς μαθητὰς τὴν σήμερον, διὰ τὸν γλίσχρον ἰδίως μισθὸν τῶν 120 δραχμῶν, ὃν αὐτοὶ ἀπολαμβάνουσι μηνιαίως, διοριζόμενοι γυμνασταί. Ἐὰν ὅμως ἐψηφίζετο καὶ ἐγίνετο νόμος τοῦ Κράτους τὸ περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως νομοσχέδιόν μου, τότε ἡ θέσις αὐτῶν θὰ ἀνυψοῦτο, καὶ θὰ εἴχομεν μᾶλλον πληθώραν τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἐβελτιώθη ἀκόμη ἀποχρώντως ἡ θέσις αὐτῶν, ἐπειδὴ διὰ τοῦτο δὲν φοιτῶσι πολλοὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Γυμναστῶν, αὐτὸ βεβαίως δὲν εἶναι λόγος ἱκανὸς νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ Σχολὴ, προορισμὸν ἔχουσα νὰ τροφοδοτῇ διὰ τῶν ἀναγκαίων γυμναστῶν οὐ μόνον τὴν ἐλευθέραν μικρὰν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀλύτρωτον ἔτι μεγάλην Ἑλλάδα. Ἔχω ὅμως τὴν γνώμην, ὅτι, προκειμένου ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος Σχολὴ νὰ λειτουργῇ ἀτελῶς καὶ νὰ μὴ καταρτίζῃ, ὡς δεῖ, τοὺς μέλλοντας γυμναστάς, μυριάκις προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ καταργηθῇ αὕτη ὁλοσχερῶς. Καὶ βεβαίως θὰ λειτουργῇ ἀτελῶς, ὅταν τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν αὐτῆς, κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, μέλλει νὰ διδάσκῃ συγχρόνως καὶ ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Γυμναστῶν καὶ ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶπεν, ὅτι, καθ’ ἃ διεβεβαίωσεν αὐτὸν ἀνὴρ εἰδικός, ὃν συνεβουλεύθη ἐπὶ τούτῳ, εἶναι κατορθωτὸν τὸ πρᾶγμα, ἄνευ ζημίας τινὸς τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ἱδρύματος. Ἀλλὰ διατὶ δὲν μᾶς ἀναφέρει καὶ πῶς θὰ κατορθωθῇ αὐτό; Ὡς εἶπον ἤδη προηγουμένως, ἑκατοντάδες ὅλαι φοιτητῶν, ἐξ ὧν πολλοὶ ἐκ τῆς ἀλυτρώτου ἰδίᾳ Ἑλλάδος προερχόμενοι, στεροῦνται καὶ τῶν πρώτων ἔτι στοιχείων τῆς Γυμναστικῆς, διὸ ἔχουσιν ἀνάγκην συντόνου καὶ ἐνδελεχοῦς διδασκαλίας ἐν αὐτῇ, καὶ ἀσκοῦνται ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ. Διὰ τὰς ἀσκήσεις ταύτας μόλις καὶ μετὰ βίας ἐπαρκοῦσιν ὁ διευθυντὴς καὶ οἱ δύο γυμνασταί, διημερεύοντες σχεδὸν ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Γυμναστῶν μόλις καὶ μετὰ βίας ἐπαρκοῦσι τώρα ὁ διευθυντὴς καὶ δύο γυμνασταὶ αὐτῆς, διδάσκοντες πολλὰς ὥρας τῆς ἡμέρας ἐν αὐτῇ. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν τώρα τὸ αὐτὸ προσωπικὸν νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ διὰ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην ἐργασίαν; Διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν μᾶς ἐξηγεῖ, πῶς θὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ θαῦμα; Βεβαίως, προκειμένου νὰ παραλύσωσι καὶ τὰ δύο ἱδρύματα, τὰ πάντα εἶναι κατορθωτὰ καὶ εὐεξήγητα. Εἰς ἓν ὅμως θὰ εὑρεθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς πεπλανημένος, εἰς τὸ ἑξῆς. Ἀπαντῶν αὐτὸς πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κυθήρων εἶπεν ὅτι οἱ μέλλοντες ν’ ἀπολυθῶσιν ἐκ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου δύνανται κάλλιστα νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς γυμνασταὶ ἐν οἷς Γυμνασίοις ὑπάρχει ἔλλειψις τοιούτων. Καὶ ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἀφέλειαν νὰ πιστεύῃ τῳόντι, ὅτι γυμνασταὶ τῆς ἱκανότητος καὶ περιωπῆς τοῦ Διευθυντοῦ καὶ τῶν γυμναστῶν τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου θὰ δεχθῶσιν αἴφνης νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ μισθῷ 120 δραχμῶν κατὰ μῆνα ἐν Γυμνασίοις, λόγου χάριν, οἷα τὰ τῆς Καρδίτσης καὶ Ἄρτης, ἔνθα συνήθως ἀπαντᾷ ἔλλειψις γυμναστῶν; Πλανᾶται πλάνην μεγάλην ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἂν νομίζῃ ὅτι αὐτοὶ θὰ δεχθῶσι τοιοῦτον ἐξευτελεστικὸν ὑποβιβασμὸν, καὶ θὰ ὑπομείνωσιν ἐν αὐτῷ, ἕως οὗ βελτιωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ ἐπιτρέψωσι τὴν ἐπάνοδόν των εἰς τὰς προτέρας θέσεις. Ἂς ᾖναι βέβαιος, ὅτι γυμνασταὶ, οἷοι οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος νῦν, θὰ εὕρωσι πάραυτα καλλιτέρας θέσεις καὶ αὐτῶν τῶν ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ εἴτε ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, εἴτε καὶ ἐνταῦθα ἐν ἰδιωτικοῖς ἐκπαιδευτηρίοις, οὕτω δὲ θ’ ἀπομακρυνθῶσιν ἅπαξ διὰ παντὸς ἐκ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, καὶ μάτην αὕτη θὰ τοὺς ἀναζητήσῃ ποτὲ ἐν τῷ μέλλοντι. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους συνιστῶ καὶ πάλιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἂν ὄντως κήδηται τῆς Γυμναστικῆς, ὡς εἶπε, καὶ ἐπιθυμῇ τὴν εὐδοκίμησιν καὶ προαγωγὴν αὐτῆς ἐν Ἑλλάδι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἑτέρας ἀντιρρήσεως).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας δύο ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§195Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Καίτοι ἡ Κυβέρνησις, μολονότι προεκλήθη, δὲν ἐδήλωσε μέχρι σήμερον κατηγορηματικῶς, ἂν σκέπτεται νὰ καταργήσῃ τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης, ἐν τούτοις ἐν τῇ ἐμῇ διανοίᾳ ὑφίστανται ἀκόμη ὑποψίαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, μεθ’ ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ δείξῃ διὰ τὸ Διδασκαλεῖον τοῦτο, τὸ συνδεόμενον πρὸς τὰς ὑποδούλους ἐπαρχίας, ὅτι καὶ τοῦτο κατέταξε μεταξὺ τῶν καταργητέων.

§196Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Διατὶ κάμνετε ὑποθέσεις μὴ ἐχούσας βάσιν;

§197Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Χαίρω, διότι μοὶ παρέχετε τὸ ἐνδόσιμον νὰ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σᾶς διαψεύσω. Ἐν τούτοις πρὸς ἀποφυγὴν τοιούτου τινὸς ἐνδεχομένου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἵνα ἀποτρέψω τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοιαύτης σκέψεως ἢ ἀποφάσεως περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης. Δὲν γνωρίζω ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες ἐπέβαλον τὴν σύστασιν Διδασκαλείου ἐν Θεσσαλίᾳ, τὸ μὲν διότι δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι ἐνταῦθα, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ σχετικὸς νόμος, τὸ δὲ διότι δὲν μοὶ ἐδόθη εὐκαιρία νὰ εὕρω τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν σύστασιν τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης. Ἐν τούτοις μεταξὺ τῶν λόγων, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν σύστασιν Διδασκαλείου ἐν Θεσσαλίᾳ, βεβαίως οἱ οὐσιωδέστεροι καὶ κυριώτεροι ἦσαν δύο. Ὁ πρῶτος λόγος ἦτο, ὅπως ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, τῇ ἄρτι ἐξελθούσῃ τῆς δουλείας, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ὁπωσδήποτε ὑστερούσῃ εἰς τὴν καθόλου ἀναμορφωτικὴν κίνησιν τοῦ λοιποῦ Κράτους, παρασχεθῶσι δαψιλέστερα τὰ μέσα τῆς πνευματικῆς ὠθήσεως, ἵνα καὶ ἡ χώρα ἐκείνη εὕρῃ τὰ στοιχεῖα, ὧν εἶχεν ἀνάγκην καὶ δι’ ὧν ἠδύνατο νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν σταδιοδρομίαν τῆς κινήσεως καὶ τῶν λοιπῶν προόδων τοῦ Κράτους. Ἵνα λοιπόν, λέγω, ἡ χώρα ἐκείνη ἀφομοιωθῇ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο πρὸς τὸ λοιπὸν Κράτος, ἡ Πολιτεία ἀπεφάσισε νὰ χορηγήσῃ καὶ ἐχορήγησεν ἀληθῶς εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον πάντα τὰ μέσα, δι’ ὧν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ καὶ φανῇ ἀντάξιος τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησεν. Ἡ πρωτίστη δὲ μέριμνα τῆς Πολιτείας ἔδει νὰ στραφῇ πρὸς τὴν βάσιν πάσης κοινωνίας, πρὸς τὸν λαόν, καὶ νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτὸν τὸ μέσον, ἵνα εὕρῃ καὶ ταχέως καὶ εὐκόλως τοὺς διδασκάλους, τοὺς παιδαγωγοὺς αὐτοῦ. Διδασκάλους λοιπὸν τυχόντας ἀρτιωτέρας μορφώσεως, συμφώνως πρὸς τὰς νέας βάσεις, τὰς νέας ἀρχὰς καὶ τὸ νέον σύστημα, ἐφ’ οὗ ἑδράζεται ἡ διαπαιδαγώγησις καὶ ἡ διάπλασις ἐν γένει τῆς σημερινῆς κοινωνίας, ἦτο προωρισμένον νὰ δώσῃ τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης. Καὶ ἀπὸ τοιαύτης ἐπόψεως ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος, ὁ σκοπὸς τῆς Πολιτείας πλήρως ἐπετεύχθη, ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πλεῖστοι νέοι ἀπεφοίτησαν ἐκ τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης καὶ ἀπέβησαν ἀναμορφωταὶ τοῦ λαοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἡ διδασκαλία τοῦ παλαιοῦ συστήματος βλέπει τις ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀντικατεστάθη διὰ τελειοτέρας διδασκαλίας νέων, φερόντων τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγγυῶνται τὴν προκοπὴν καὶ ἀναμόρφωσιν ἐν γένει τοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν οὗτος ὑπῆρξεν ὁ πρῶτος λόγος, ὁ ὑπαγορεύσας τὴν σύστασιν τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης, λόγος ἐντελῶς τοπικοῦ χαρακτῆρος, ἐντελῶς τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, βεβαίως ὁ ἕτερος λόγος ὑπῆρξε πολὺ σοβαρώτερος, πολὺ ἐθνικώτερος. Σήμερον, κύριε Πρόεδρε, οἱ ἀνταπαιτηταὶ τῶν ἐν Μακεδονίᾳ δικαίων ἡμῶν κατώρθωσαν κατὰ πρῶτον διὰ τῶν ἱερέων καὶ τῶν διδασκάλων νὰ δημιουργήσωσιν ἀνύπαρκτα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα σήμερον διεκδικοῦσι. Διὰ τῶν διδασκάλων πρωτίστως κατώρθωσαν νὰ θέσωσι τὰς βάσεις τῆς ἐνεργείας, τῆς δράσεως αὐτῶν καὶ τῆς ἐπεμβάσεως ἐν γένει ἐν Μακεδονίᾳ, ἀλλὰ διδασκάλων ἐμπνευσμένων, διδασκάλων ἱκανῶν νὰ μεταδώσωσι τὸν ἐνθουσιασμὸν εἰς τοὺς ὁμοφύλους αὐτῶν ἐν Μακεδονίᾳ, διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐνθουσιασμὸν ἔλαβον βαπτισθέντες εἰς τὰ διδάγματα τοῦ Διδασκαλείου τῆς Σόφιας. Ἐθνικὴ φρόνησις καὶ ἀνάγκη ἐπέβαλεν, ὅπως εἰς τὰ μεσημβρινὰ σύνορα τῆς Μακεδονίας, ἄντικρυς καὶ ἀντιμέτωπον πρὸς τὸ Διδασκαλεῖον τῆς Σόφιας, ἱδρυθῇ Διδασκαλεῖον ἀντίστοιχον καὶ τὸν αὐτὸν προορισμὸν ἐκπληροῦν, τὸ Διδασκαλεῖον τῆς Λαρίσης ἐν Θεσσαλίᾳ, εἰς τὸ ὁποῖον σπουδάζοντες πρωτίστως οἱ Μακεδόνες καὶ διαπαιδαγωγούμενοι νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν, καὶ ἐκεῖ νὰ διαπλάττωσιν ἐθνικῶς τοὺς χαρακτῆρας, μεταδίδοντες τὰ φῶτα, ἅτινα ἀντλοῦσιν ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι, καὶ ἰδίᾳ ἐν τῷ Διδασκαλείῳ, οὗτινος ἐμελετήθη ἡ κατάργησις. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι οἱ Μακεδόνες ἐπικοινωνοῦσι στενῶς μετὰ τῆς Θεσσαλίας, συναλλασσόμενοι καθημερινῶς μετ’ αὐτῆς καὶ ἔχοντες δεσμοὺς ἀδιασπάστους καὶ ἀρρήκτους. Ἡ Μακεδονία ἔπρεπε, συνδεομένη καθ’ ὃν τρόπον συνδέεται, εὑρισκομένη, οὕτως εἰπεῖν, ἐν ἀδιαλείπτῳ συναφείᾳ μετὰ τῆς Θεσσαλίας, συναφείᾳ καὶ ὑλικῇ καὶ πνευματικῇ καὶ ἠθικῇ, νὰ ἀντλῇ θάρρος, νὰ ἀντλῇ πεποίθησιν ἐκ τῆς ἐλευθέρας ταύτης γωνίας, ἵνα δύνηται ν’ ἀντεπεξέρχηται κατὰ τῶν δοκιμασιῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται, καὶ νὰ ἀνθίσταται εἰς ὅλους τοὺς ὑπερανθρώπους ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους καταβάλλει, ἵνα ἀναχαιτίσῃ τὸν χείμαρρον, τὸν ὁποῖον ἔστρεψαν κατ’ αὐτῆς αἱ ὀρδαὶ τῶν σφαγέων καὶ τῶν δολοφόνων. Τοιοῦτον προορισμὸν ἔχει τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης, ὡς Διδασκαλεῖον Μακεδονικόν, καὶ αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμὸν ἔπρεπεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ν’ ἀποδώσῃ πρὸς αὐτὸ ἡ Ἑλλάς· διότι τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης ἀνήκει εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἔχετε τὸ τηλεγράφημα τοῦ Συλλόγου τῶν Μακεδόνων τῆς Λαρίσης, τὴν πρώτην Μακεδονικὴν διαμαρτυρίαν κατὰ τῆς μελετωμένης, ἔστω καὶ προσωρινῆς, ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας τοῦ Διδασκαλείου τούτου. Θέλετε λοιπὸν νὰ προβῆτε εἰς τὴν προσωρινὴν ἔστω ἀναστολὴν τῆς λειτουργίας τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν εἴμεθα ὑπόχρεοι ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ κρατύνωμεν τὸ ἐθνικὸν φρόνημα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἂν δὲν δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας, τοὐλάχιστον δύνανται καὶ πρέπει νὰ δύνανται νὰ προσανατολίζωνται εἰς τὴν Θεσσαλίαν, πρὸς τὴν Λάρισαν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ βλέμμα τὸ ἄγρυπνον τῆς ὅλης Ἑλλάδος, τὸ ἐποπτεῦον καὶ ἐφορεῦον πρὸς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Θράκην; Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις προβάλλει τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν, καὶ ἐννοεῖ, πολὺ καλῶς πράττουσα, νὰ περισυλλέξῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἐν ὅσῳ οἱ ὅροι οἱ οἰκονομικοὶ δὲν ἀντίκεινται εἰς τοὺς πόθους τοῦ ἔθνους. Καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, ἀναγνωρίζομεν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ χρήματος εἶναι βάσις παντὸς σοβαροῦ μέτρου, καὶ ὡς τοιοῦτο δέον σοβαρῶς νὰ ἐξετασθῇ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ὑπεράνω τοῦ χρήματος κεῖνται τὰ ἰδανικὰ καὶ αἱ βλέψεις ἑκάστου ἔθνους, τὰ δὲ ἰδανικὰ δὲν ἐξυπηρετοῦνται διὰ τοῦ χρήματος, ἀλλὰ διὰ τῶν στοιχείων τῶν ἐθνικῶν, διὰ τῶν δυνάμεων, τὰς ὁποίας ἐνέχει ἐν ἑαυτῇ ἡ Ἑλληνικὴ φυλή. Ἔθνος, τὸ ὁποῖον σκέπτεται, μόνον ν’ ἀποταμιεύῃ χρῆμα, δὲν εἶναι προωρισμένον νὰ ζήσῃ. Τοιαύτη ἰδέα δὲν ἐξαπλοῦται ἐν τῇ ἐθνικῇ συνειδήσει, ὅταν καταστρέφῃ τὰ μέσα, τὰς ἑστίας, ἐξ ὧν ὁ δοῦλος Ἑλληνισμὸς ἀντλεῖ δυνάμεις, καὶ ἔθνος ἔχον τοιαύτας ἰδέας ταχέως θὰ λησμονηθῇ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν ὑλικὴν δύναμιν, ἵνα ἐπιβάλωμεν τὴν θέλησιν ἡμῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ἀλλ’ ἂν στερούμεθα τῆς ὑλικῆς δυνάμεως, ἔχομεν τὴν ἠθικὴν δύναμιν, καὶ χρώμενοι ταύτῃ παρακαλοῦμεν τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐν τῇ ἀποφάσει αὑτῆς περὶ καταργήσεως δύο Διδασκαλείων μὴ περιλάβῃ καὶ τὸ τῆς Λαρίσης, τὸ μεγίστους ἠθικοὺς σκοποὺς ὑπηρετοῦν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀνομολογοῦμεν ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν ὑλικὴν δύναμιν, ἐν τούτοις εὐχαρίστως ἔμαθον, ὅτι πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων ἔσχον τὴν εὐγενῆ καλωσύνην καὶ τὴν ἐθνικὴν μέριμναν νὰ ὑποβάλωσι τροπολογίαν, κατατεθειμένην ἤδη εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ταύτην ὑπ’ ὄψιν, δὲν θὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης. Εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ποιήσωμαι τὴν σύστασιν ταύτην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις εἶναι καὶ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐν ταυτῷ, ὅπως ἐκ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους εἶπον, καὶ τοὺς ὁποίους πᾶσα ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει, μὴ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Διδασκαλείου τῆς Θεσσαλίας.

§198ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπεφυλάχθην νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, διότι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, καὶ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παρεμβάλωμεν προσκόμματα εἰς τὴν ταχεῖαν διεκπεραίωσιν τῆς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει, διὰ τὴν προπαρασκευὴν τῆς συζητήσεως, νὰ καταθέσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως πίνακα περιέχοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν καὶ τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων, καὶ δήλωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κενῶν θέσεων δημοδιδασκάλων ἐν Ἑλλάδι.

§199Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ὑπάρχει κενὴ θέσις.

§200Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν σκοπῶ νὰ παρεμβάλω προσκόμματα εἰς τὴν ἐργασίαν, ἣν ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ τοσοῦτον ἐπείγουσαν, ὥστε νὰ μὴ ἐπιδέχηται ἀναβολὴν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἐπιστήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν προσοχὴν αὐτῆς εἰς τὸν νέον τρόπον τοῦ νομοθετεῖν, ὃν ἡ Κυβέρνησις ἔφερεν. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι, ἐὰν οἱ λόγοι οἱ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναφερόμενοι ἦναι ἀκριβεῖς, ἐὰν δηλ. δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη τεσσάρων Διδασκαλείων, διότι δὲν ἀπαιτεῖται μεγαλείτερος τῶν δύο ἀριθμὸς, καὶ ἐὰν ὁ δεύτερος λόγος ἦναι ἐπίσης ἀληθὴς, ὅτι δηλ. ἡ λειτουργία τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων καθίσταται ἀδύνατος ἕνεκα ἐλλείψεως καθηγητῶν, τότε ὁ τρίτος λόγος, ὁ οἰκονομικός, εἶναι περιττός. Διότι πραγματικῶς, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη Διδασκαλείων καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἔλλειψις καθηγητῶν, ὅπως λειτουργήσωσι τὰ τέσσαρα Διδασκαλεῖα, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι θὰ ἔχητε χρήματα, εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσωσι τὰ Διδασκαλεῖα; Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω, εἶναι, διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν ὁρίζει ποῖα τὰ Διδασκαλεῖα, ὧν τὴν λειτουργίαν σκοπεῖ νὰ ἀναστείλῃ, καὶ διατὶ ζητεῖ, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀναθέσῃ εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα, ὅπως ἀργότερον σκεφθῇ, ποῖα εἶναι τὰ καταργητέα Διδασκαλεῖα. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ ἐργασία αὕτη ἐγίνετο, θὰ ἦτο προτιμότερον, ἀντὶ νὰ βασανίζηται ἐδῶ μέχρι πρωΐας ἡ Κυβέρνησις, νὰ ὑποβάλῃ ἓν ἁπλούστατον νομοσχέδιον καὶ νὰ εἴπῃ: «Πεποιθυῖα ὅτι ἔχω ἀνάγκην οἰκονομιῶν 2,000,000 δραχμῶν, ζητῶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ ἐλευθερίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα περικόψῃ ὅλας τὰς δαπάνας, ἃς ἤθελεν εὕρει ὅτι δύναται νὰ περικόψῃ». Καὶ τότε θὰ ἐτελείωνεν ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ ἤρχιζεν ἡ ἐργασία τῆς Κυβερνήσεως. Μέχρι τοῦδε ἡ ἐργασία τῆς Κυβερνήσεως ἐγίνετο πρὶν ἢ ἐργασθῇ ἡ Βουλή, καὶ ἤρχετο ἡ Κυβέρνησις καὶ ὑπεδείκνυεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ προσήκοντα μέτρα· δὲν ἤρχετο, ἵνα ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἄδειαν, ὅπως σκεφθῇ ἀργότερον, τί πρέπει νὰ πράξῃ. Ἑπομένως, χωρὶς νὰ θέλω νὰ φέρω δυσχερείας εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ποῖα εἶναι τὰ Διδασκαλεῖα, τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ καταργήσῃ, ἀκολουθῶν ἐν τούτῳ τὸ παράδειγμα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως· διότι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, νομίζουσα ἀδύνατον τὴν ἀναστολὴν τῆς λειτουργίας τριῶν Διδασκαλείων, ὥρισε τὰ Διδασκαλεῖα, ὧν τὴν λειτουργίαν προὐτίθετο νὰ ἀναστείλῃ...

§201Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ποῖα ἦσαν;

§202Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅλα, ἐκτὸς τοῦ Διδασκαλείου τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ ἀπάντησις δὲ, ἢ μᾶλλον ἡ διακοπὴ, ἣν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτε ὡμίλει ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσης, ὑποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχετε σκοπὸν, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ καταργήσητε τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης· διότι διακόπτοντες τὸν κ. Βουλευτὴν Λαρίσης εἴπετε: «Διατὶ κάμνετε ὑπόθεσιν, ἥτις δὲν βασίζεται;» Ἄρα ἡ ὑπόθεσις περὶ καταργήσεως τοῦ Διδασκαλίου Λαρίσης ἀποκλείεται. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν καταργεῖτε τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης, ὑποδείξατε τὸ Διδασκαλεῖον Κερκύρας, καὶ οὕτω λύεται τὸ ζήτημα· εὕρετε δηλ. μεταξὺ τῶν καταργητέων καὶ τὸ δεύτερον τοιοῦτον, καὶ οὕτως ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦ νὰ ζητῆτε ἄδειαν, ὅπως ἀργότερον προβῆτε εἰς σκέψεις πρὸς κατάργησιν, δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἢ ἐσκέφθητε ἐν τῷ νῷ σας, ὅτι τὰ δεῖνα καὶ δεῖνα ἐκ τῶν Διδασκαλείων εἶναι καταργητέα, καὶ ἑπομένως γνωρίζετε σήμερον, τίνα εἶναι τὰ καταργητέα, καὶ πρέπει νὰ ὁρίσητε αὐτὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἢ δὲν ἐσκέφθητε τίνα τὰ καταργητέα Διδασκαλεῖα, καὶ τότε διατὶ ἔρχεσθε καὶ ζητεῖτε ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς; Μεταγενέστεραι σκέψεις δὲν θὰ πείσωσιν ἴσως ὑμᾶς, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ καταργήσητε τρία Διδασκαλεῖα; ἢ μεταγενέστεραι σκέψεις δὲν θὰ πείσωσιν ἴσως ὑμᾶς, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ καταργηθῇ ἓν μόνον Διδασκαλεῖον καὶ ὄχι δύο; Εἶναι τρόπος ὅλως νέος εἰς τὰ ἤθη τὰ μέχρι τοῦδε κρατοῦντα ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προτεινόμενος. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ σύστημα τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι ἀρέσκεται ἰδίως αὐτὸς, διότι μετ’ ὀλίγον θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλου νομοσχεδίου, τοῦ περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπίσης ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς, ὅπως κατὰ βούλησιν καταργήσῃ οἱαδήποτε θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Νομίζω ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι σύστημα ἐντελῶς νέον, μειοῖ δὲ τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ μείωσις αὕτη δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἐξ οἰκονομικῶν λόγων.

§203Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκαιδεύσεως). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἐλησμόνησε τὸ παρελθόν, εἰς τὸ ὁποῖον συνέπραξε καὶ αὐτὸς, ὄχι προκειμένου περὶ καταργήσεως ἢ περιορισμοῦ δύο ἢ περισσοτέρων Διδασκαλείων, ἀλλὰ περὶ συνομολογήσεως δανείου ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ...

§204Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄ! ἃ! ἃ!

§205Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω... Ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ ἢ τοῦ μόνου περιορισμοῦ τοῦ νὰ καταβάλληται τὸ δάνειον πρὸς ἐξόφλησιν προηγουμένων δανείων. Εἶπον ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν δανείου ἄνευ περιορισμοῦ, ἢ μᾶλλον μετὰ τοῦ δῆθεν περιορισμοῦ, τοῦ μὴ ὑφισταμένου περιορισμοῦ, τῆς πληρωμῆς προηγουμένων δανείων, τὰ ὁποῖα προηγούμενα δάνεια καθίσταντο ἀνύπαρκτα, διότι πᾶν ὅ,τι τὸ Δημόσιον ἐδανείζετο τὸ κατέθετεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀπέναντι τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καὶ τὸ ἐλάμβανεν ἀκολούθως εἰς τρεχούμενον λογαριασμόν. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Κερκύρας τὸ παρελθὸν, ὅτε συνέπραξε καὶ συνετέλεσε καὶ αὐτὸς, ὅπως ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία χορηγήσῃ εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἀπεριόριστον ταύτην ἐξουσίαν. Καὶ ἐνῷ εἰς τοῦτο συνέπραττε καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα, — τὰ ὁποῖα δὲν ἐνθυμοῦμαι τώρα προχείρως, ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσω, θὰ εὕρω, — ἀπορεῖ διατί ἡμεῖς, ὡς Κυβέρνησις, ἐρχόμεθα νὰ ζητήσωμεν οὐχὶ τὴν κατάργησιν ὡρισμένων Διδασκαλείων, τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης, τοῦ Διδασκαλείου Κερκύρας, τοῦ Διδασκαλείου Ἀθηνῶν, τοῦ Διδασκαλείου Τριπόλεως...

§206Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ Διδασκαλεῖον Τριπόλεως μὴ τὸ μελετᾷς (ἱλαρότης).

§207Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι τοῦ Διδασκαλείου Τριπόλεως ὡρισμένως, ἀλλὰ τοῦ Διδασκαλείου, τὸ ὁποῖον θὰ ὡρίζετο ἐν τῷ νομοθετήματι. Ἐζητήσαμεν τοῦτο, διότι ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ ἴδω πρῶτον τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων, διότι ἐκεῖνα θὰ ὁδηγήσωσιν ἡμᾶς, ποῖον εἶναι τὸ Διδασκαλεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει πλείονας μαθητὰς, ποῖον εἶναι τὸ Διδασκαλεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὐδοκιμοῦσι πλειότερον οἱ μαθηταί. Ἐζητήθη δὲ καὶ ἡ πληροφορία, ἂν πράγματι ἐν τῷ Διδασκαλείῳ Λαρίσης ὑπάρχει ἀριθμὸς ὑπέρτερος τοῦ ὡρισμένου, καὶ ἂν ὑπάρχουσι μαθηταὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ πόσοι, πρὸς ἐκπαίδευσιν.

§208Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Δὲν δύναται τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης νὰ ἔχῃ ὑπέρτερον ἀριθμὸν μαθητῶν, διότι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶναι ὡρισμένος, 50 εἰς ἑκάστην τάξιν.

§209Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλα ταῦτα πρέπει νὰ τὰ γνωρίσωμεν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ σχηματίσωμεν γνώμην, ποῖα τῶν Διδασκαλείων πρέπει νὰ καταργηθῶσι, διὰ τὸ παρὸν σχολικὸν ἔτος τοὐλάχιστον, τὸ ἔτος 1905 ἕως 1906· — ἀδιαφορῶ τί θὰ γείνῃ ἀργότερον. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐζήτησα τὴν μικρὰν ταύτην ἐξουσίαν, ἀπέναντι τῶν μεγάλων ἐξουσιῶν, ἃς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔδωκεν εἰς τὴν νομοτελεστικήν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ γείνῃ πρότασις, ποῖα τῶν Διδασκαλίων θὰ καταργηθῶσιν, ἂς γείνῃ ἡ πρότασις, καὶ ἐγὼ θὰ σκεφθῶ, ἂν δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω ταύτην ἢ ὄχι. Ὑπάρχει πρότασις, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, — πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν εἶδον, — πρότασις συγκεκριμένη. Θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ συζητήσωμεν αὐτὴν, καὶ ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἐξανίστανταί τινες κατὰ τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, ἀπέναντι τοῦ παρελθόντος, διὰ τόσον μικρὰς ὑποθέσεις, νομίζω ὅτι εἶναι κἄπως ὑπερβολικόν.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§211Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπερίμενον τὴν ἀπάντησιν ταύτην, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς Δικαιοσύνης μᾶλλον θὰ ἦτο ἴσως ἐνδεδειγμένος ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἑπομένως ὑπέθετον, ὅτι τοιοῦτον ἐπιχείρημα θὰ ἤκουον. Ἀλλ’ οὐδεμία ὑπάρχει σχέσις μεταξὺ τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐπικαλεσθῆ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἦτο παρών. Πράγματι ἐδόθη τοιαύτη ἄδεια εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐδόθη ἄδεια πρὸς συνομολόγησιν δανείου. Καὶ ποῖος ἦτο ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐδίδετο ἡ ἄδεια αὕτη;—Ὄχι ἀπολύτως, ὡς ὑποστηρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἄδεια ὑπὸ ὅρους ῥητοὺς, ὑπὸ ὅρους τόκου καὶ ὑπὸ ὅρους τιμῆς ἐκδόσεως.— Ἐδίδετο ἡ ἄδεια αὕτη, διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ δανείου, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἤδη συνομολογήσει, ἠδύνατο δὲ νὰ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον τοῦτο, ὅτε δὲν θὰ ὑπῆρχε Βουλή, καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀνάγκην τῆς ἀδείας ταύτης, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, καὶ τότε ὡρίζετο καὶ ὁ τόκος καὶ ἡ τιμὴ τῆς ἐκδόσεως, καὶ ἐδίδετο ἡ ἄδεια. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν περίεργα πράγματα. Εἶπεν ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ μάθῃ, τίνες καὶ πόσοι οἱ φοιτῶντες εἰς τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης, ὡς εἰ μὴ ἠδύνατο νὰ μάθῃ τοῦτο δι’ ἁπλουστάτου τηλεγραφήματος, ἢ νὰ μάθῃ τὴν καταγωγὴν τῶν εἰς τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης φοιτώντων, ὡς εἰ μία διαταγὴ πρὸς τοὺς διευθύνοντας τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης ἢ Τριπόλεως ἢ Ἀθηνῶν μὴ ἠδύνατο ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ πληροφορήσῃ τὸν κ. Ὑπουργόν, τίνες καὶ πόσοι εἶναι οἱ ἐξ ἀλλοδαπῆς φοιτῶντες...

§212Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδόθη διαταγὴ, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἦλθεν ἡ ἀπάντησις.

§213Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ἐδόθη διαταγὴ εἰς τὸν διευθύνοντα τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης, καὶ οὗτος δὲν ἀπήντησε, τότε δὲν ὑπακούει εἰς τὰς διαταγάς σας, καὶ παρακαλῶ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ τιμωρηθῇ πειθαρχικῶς, ὅπως ὑπακούσῃ· διότι ἄλλως πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι εἶναι ἐν μεγίστῃ ἀνωμαλίᾳ τὰ ἀρχεῖα τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης, ἐὰν ἐντὸς 24 ὡρῶν δὲν δύναται ὁ διευθύνων αὐτὸ νὰ εἴπῃ εἰς ὑμᾶς, πόσοι καὶ τίνες φοιτῶσιν εἰς τὸ Διδασκαλεῖον ἐκεῖνο. Ἀλλ’ αὐτὰ καλὸν εἶναι νὰ λέγωνται ὄχι ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἐν τῇ Βουλῇ δὲν εἶναι πιστευτά. Ὁ λόγος καὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως καὶ τοῦ ἄλλου, εἶναι ἁπλούστατος. Προσπαθεῖτε ν’ ἀποφύγητε τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι θὰ γεννηθῶσιν ἀπέναντι τῶν ἐνδιαφερομένων, ἐὰν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁρισθῶσι τὰ καταργητέα Διδασκαλεῖα, ἐπιφυλασσόμενοι νὰ εἴπητε εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἰδικοῦ των Διδασκαλείου, ἀλλὰ περὶ ἄλλου. Εἶναι τοῦτο γνωστόν, ὥστε δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀποκρύπτητε, διότι μὲ τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα οὐδένα πλανᾶτε, ἢ μᾶλλον πλανᾶτε ὑμᾶς αὐτούς. Λάβετε τὸ θάρρος τῶν γνωμῶν σας, καὶ εἴπετε, ὅτι τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα Διδασκαλεῖον θεωρεῖτε περιττά, ἢ τοὐλάχιστον ὅτι λόγοι οἰκονομικοὶ—μολονότι δὲν εἶναι καὶ ἀναγκαῖον νὰ ἦναι οἰκονομικοὶ — σᾶς ἐπιβάλλουσι νὰ καταργήσητε αὐτὰ καὶ αὐτὰ τὰ Διδασκαλεῖα. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην αὑτῆς. Ἀλλ’ ὅταν λέγητε, ὅτι ζητεῖτε τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς νὰ καταργήσητε δύο ἐκ τῶν ὑπαρχόντων τεσσάρων Διδασκαλείων, καὶ ὅταν ὁμιλοῦντος τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λαρίσης λέγητε αὐτῷ: «μὴ κάμνετε εἰκασίας μὴ ἐχούσας βάσιν», ἢ ὅταν, διακόπτοντος τοῦ κ. Καλούτση καὶ λέγοντος ὅτι οὔτε νὰ μελετᾶτε κἄν πρέπει τὸ Διδασκαλεῖον Τριπόλεως, τῷ λέγητε: «μὴ κάμνετε εἰκασίας μὴ ἐχούσας βάσιν», τί μένει; Μένει ἡ εἰκασία, ἣν πρέπει νὰ κάμω ἐγὼ ὡς πρὸς τὸ Διδασκαλεῖον Κερκύρας, ὅτι καταργεῖτε τὸ Διδασκαλεῖον Κερκύρας. Καὶ τί ἄλλο μένει ἀκόμη; Μένουσιν αἱ εἰκασίαι, ἃς ἔχουσι νὰ κάμωσιν οἱ Βουλευταὶ Ἀττικῆς περὶ τοῦ Διδασκαλείου Ἀθηνῶν, καὶ εἰς αὐτοὺς ἀπόκειται νὰ σᾶς ἐρωτήσωσιν, ἂν αἱ εἰκασίαι των αὗται ἔχουσι βάσιν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερός τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου;

§215ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἅρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων τινῶν καὶ Πταισματοδικείων».

§217Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ἐσκόπουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβω τὸν λόγον...

§218Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν ἀναβολῆς.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γεωργακόπουλος ὑπέβαλε πρότασιν ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως.

§220Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§222Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§223Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεγαρίδος ἀποδίδει εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σκοποὺς καταχθονίους, ὑπὸ ἔποψιν κομματικὴν, τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνόμισεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὑποβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἠθέλησε νὰ ἐκδικηθῇ τοὺς Βουλευτὰς, καταργοῦσα Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ οἱ Βουλευταὶ δὲν θέλουσι νὰ καταργηθῶσιν. Ἐὰν, Κύριοι, ὑπῆρχε τοιοῦτος σκοπὸς, ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἀνάγκην θὰ εἶχε νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο δυνάμει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας νὰ προκαλέσῃ γνωμοδοτήσεις τῶν Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ νὰ καταργήσῃ ὁσαδήποτε Εἰρηνοδικεῖα ἐνόμιζεν ἀναγκαῖα νὰ καταργήσῃ.

§224Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν διαθέτετε τὰ Συμβούλια.

§225Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διαθέτει τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ἀρείου Πάγου;

§226ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν, ἐὰν ἤθελεν, ἔπραττε τοῦτο. Τινὲς τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ὑπάρχουσι γνωμοδοτήσεις τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν περὶ καταργήσεως ὡρισμένων Εἰρηνοδικείων. Δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦται ἐπίσημοι γνωμοδοτήσεις, διότι δὲν ἐζητήθησαν. Ἐὰν ἐζητήθησαν πληροφορίαι, ἐζητήθησαν οὐχὶ ἐπισήμως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου, θελήσαντος νὰ ἔχῃ τὰς πληροφορίας ταύτας· ἀλλ’ ἐπίσημοι γνωμοδοτήσεις, ἐπίσημοι πληροφορίαι ὑπ’ ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ, οὐδέποτε ἐζητήθησαν.

§227Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ὡρίσατε τὸν ἀριθμὸν τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων εἰς 85;

§228Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥρισα 85, διότι ὑπάρχουσιν 120 περίπου Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσιν ἀποφάσεις κάτω τῶν 250· ἀλλὰ μεταξὺ τούτων ὑπάρχουσι καὶ Εἰρηνοδικεῖά τινα, τὰ ὁποῖα, ἕνεκα τῆς συγκοινωνίας, ἕνεκα τῆς γεωγραφικῆς των θέσεως, δὲν δύνανται νὰ καταργηθῶσι.

§229ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὥστε γνωρίζετε τὰ Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ καταργηθῶσιν.

§230Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη, καὶ οὐχὶ ὅπως πράξωμεν τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀτιμωτικόν, ὡς ἐλέχθη.

§231Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοιαύτην λέξιν.

§232Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἤκουσα τὴν λέξιν. Πρόκειται νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐν γένει ἐργασίαν τῶν Εἰρηνοδικείων χωρὶς νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικείων. Ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν, δὲν βλέπω τί θὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ποίαν ἐπεξεργασίαν θὰ κάμῃ. Τὸ νὰ ζητηθῶσιν αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν, τὸ ἐννοῶ, καὶ ἔδωκα ἤδη τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς, ὅπως αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι ἑτοιμασθῶσι καὶ κατατεθῶσιν...

§233Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὅλαι αἱ πληροφορίαι ὑπάρχουσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Λεβίδου.

§234Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πληρέστεραι τῶν πληροφοριῶν ἐκείνων θὰ δοθῶσι. Νομίζω ὅτι οὐδὲν ἐμποδίζει, ἵνα τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ δὲν πολεμῇ τις. Ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἤκουσα νὰ πολεμῇ τις, διότι δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχουσι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦσιν, ὅτι ὑπάρχουσι πολλὰ Εἰρηνοδικεῖα ἄχρηστα...

§235Κ. ΖΩΤΟΣ. Νὰ τὰ κατονομάσητε. Αὐτὸ σᾶς παρακαλοῦμεν.

§236Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Εἰρηνοδικεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον δαπανᾷ ἀνωφελῶς.

§237Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νὰ τὰ εἴπητε.

§238Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἀρχὴ ἑπομένως τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων εἶναι ἀποδεκτή. Ὅταν ἔλθωσιν αἱ πληροφορίαι, τότε ἡ Βουλὴ θὰ δυνηθῇ νὰ κρίνῃ, τίνα ἐκ τῶν Εἰρηνοδικείων τούτων εἶναι ἐπιδεκτικὰ καταργήσεως.

§239Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ προτείνητε δηλαδὴ σεῖς.

§240Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν ἔλθωσιν αἱ πληροφορίαι, τότε δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὰς λεπτομερείας. Ἀλλὰ σήμερον, προκειμένου περὶ ζητήματος ἀρχῆς, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει βάσιν οὐσιαστικὴν οὔτε ἡ ἀναβολὴ οὔτε ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν.

§241Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἡ ἀναβολὴ ἕως ὅτου ἔλθωσιν αἱ πληροφορίαι.

§242Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ πληροφορίαι, ἐπειδὴ εἶναι πολλαί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἑτοιμασθῶσιν ἐντὸς δύο ἡμερῶν. Θὰ ἑτοιμασθῶσι καὶ βεβαίως θὰ κατατεθῶσι πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§243Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λίαν δικαίως ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν συγχύσει, ἐν ταραχῇ καὶ ἐν ἀγανακτήσει ἴσως, διότι ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις εἰς χεῖρας τὸν πέλεκυν τὸν βαρὺν τῶν οἰκονομιῶν, αἱ δὲ οἰκονομίαι συνεπάγονται ὅλα αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὴν εὐθύνην, τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μας κλπ. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ θὰ ἦναι ἐν δυσφορίᾳ καὶ θὰ ἀγανακτῇ μέχρις οὗ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα. Ἄς μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἡ πρώτη Βουλὴ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τοῦ 1834, καὶ ἡ πρώτη Κυβέρνησις, ἥτις λαμβάνει μέτρα οἰκονομιῶν. Μέχρι τοῦδε αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ Κυβερνήσεις ἔδιδον παροχὰς, καὶ εὐχαρίστως ἀπεδέχοντο καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ ὁ λαὸς τὰς παροχάς. Ἀλλ’ ἐφθάσαμεν εἰς σημεῖον, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν. Πρέπει ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς κινδύνους, καὶ οἱ κίνδυνοι δὲν δύνανται ν’ ἀποσοβηθῶσιν παρὰ μόνον διὰ τῶν οἰκονομιῶν. Ἔρχονται αἱ οἰκονομίαι, καὶ πάντες λέγομεν, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι διὰ τὰς οἰκονομίας, ἀλλ’ ἕκαστος προβάλλει τὴν ἀντίρρησιν: «μακρὰν ἀπὸ ἐμὲ ἡ οἰκονομία αὕτη, μακρὰν ἀπὸ ἐμὲ ἡ οἰκονομία ἡ ἄλλη», καὶ οὕτω φθάνομεν εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον περὶ Πρωτοδικείων: «καταστρέφεται ἡ Δικαιοσύνη!» φωνάζουσι «νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν». Ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον περὶ ποινικῆς διατιμήσεως: «καταστρέφεται ἡ Δικαιοσύνη! νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν!» Ἔρχεται νομοσχέδιον ἁπλούστατον, φορολογικὸν νομοσχέδιον: «νὰ σταλῇ εἰς ἐπιτροπήν!» Τὸ νομοσχέδιον τὸ σημερινὸν, Κύριοι, εἶναι νομοσχέδιον φορολογικόν· ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀποκόψῃ ἐκ τῶν δαπανῶν τῆς Δικαιοσύνης ἓν ποσὸν, ἀνερχόμενον εἰς 600,000 ἢ 700,000 δραχμάς. Ἀλλ’ ἐρωτῶσιν οἱ συνάδελφοι: ποῖα εἶναι τὰ 85 Εἰρηνοδικεῖα τὰ καταργούμενα;» Εἶναι, κύριοι Βουλευταὶ, τὰ ὀλιγώτερον χρήσιμα· διότι ἓν Εἰρηνοδικεῖον δύναται νὰ μὴ ἔχῃ ἐπαρκῆ ἀριθμὸν ἀποφάσεων, ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχῃ καὶ συγκοινωνίαν εἶναι ἀπαραίτητον τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Πᾶν Εἰρηνοδικεῖον εἶναι χρήσιμον, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀποκοπῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσωσι τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ὡς βάσιν τῶν οἰκονομιῶν. Ἀλλὰ λέγουσι: «ποῖα εἶναι τὰ 85 Εἰρηνοδικεῖα; Τὰ γνωρίζετε καὶ δὲν μᾶς τὰ λέγετε». Οὐδεὶς τὰ γνωρίζει, Κύριοι. Ὁ θέλων νὰ μελετήσῃ τὰ ἀνευρίσκει. Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν γνωρίζει ποῖα εἶναι τὰ 85 Εἰρηνοδικεῖα.

§244Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὥστε δὲν ἐμελέτησεν.

§245Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ σεῖς καὶ ἐγὼ δυνάμεθα νὰ τὰ μάθωμεν, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν μίαν καὶ μόνην ὥραν.

§246Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Διατὶ κατηγορεῖτε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν ἐμελέτησε μίαν ὥραν;

§247Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προσδιορίσωσι τὸν ἀριθμόν; Εἶναι ἄνδρες ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ δι’ αὐτοὺς μέσον τι χάριτος. Θὰ ἦναι ἀμείλικτοι, θὰ ἦναι δὲ καὶ δίκαιοι, διότι οὐδὲν συμφέρον ἔχουσιν οἱ Κύριοι οὗτοι, ὅπως ἡμεῖς ἔχομεν συμφέρον — ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν — νὰ διατηρήσωμεν τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα Εἰρηνοδικεῖον. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τάσσονται ὑπὸ τοῦ νόμου, εἶναι ἀνώτεροι πάσης τοιαύτης ὑπονοίας. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: «ἐκεῖνοι τί γνωρίζουσι νὰ πράξωσι; Ποίαν βάσιν θὰ ἔχωσι;» Θὰ σᾶς εἴπω. Δύο βάσεις θὰ ἔχωσιν. Ἡ μία εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκδιδομένων ἀποφάσεων, ἡ δὲ ἑτέρα ἡ χρησιμότης τοῦ Εἰρηνοδικείου, αἱ ἀποστάσεις αὐτοῦ, ἡ συγκοινωνία. Τὰ δύο αὐτὰ στοιχεῖα θ’ ἀποτελέσωσι τὴν βάσιν ἐκ τῆς ὁποίας θ’ ἀναχωρήσῃ ἡ ἐπιτροπή, ἵνα ὁρίσῃ τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα. Ἀλλ’ ἐνδεχόμενον καὶ αὐτοί, οἱ ἄνθρωποι, νὰ περιπέσωσιν εἰς πλάνην, καὶ μεταξὺ τῶν 85 Εἰρηνοδικείων τῶν καταργηθησομένων νὰ καταργηθῶσι ἔστω καὶ 5, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἦναι ἄχρηστα. Ἐὰν τύχῃ συμβῇ τοιοῦτο προφανὲς ἄδικον, θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ διορθώσωμεν. Ἀλλ’ ἐκ τῶν προτέρων νὰ λέγωμεν «ἡμεῖς δὲν θ’ ἀφήσωμεν τὰ Εἰρηνοδικεῖά μας νὰ τὰ καταργήσῃ ἡ Κυβέρνησις», δὲν εἴμεθα ἐν τῷ δικαίῳ. Δὲν χάνει κανὲν δικαίωμα ἡ Βουλή. Μὴ εἴμεθα τόσον ζηλωταὶ τῶν δικαιωμάτων μας. Αὐτὸ ἁρμόζει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καὶ τὴν ἕξιν καὶ τὴν ἐπιστήμην, ἵνα ἀποφήνωνται ποῖα εἶναι τὰ Εἰρηνοδικεῖα τὰ καταργητέα. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐνόμισεν, ὅτι ἐγὼ ἀναχωρῶ ἀπὸ σκέψεων ἀτομικῶν, καὶ αὐτὸ μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα. Εἶπε ὅτι πρόκειται περὶ Γορτυνίας. Βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, οὐδ’ ἐγὼ οὐδ’ ἄλλος τις ἐκ τῶν συναδέλφων μου ἐξαρτᾷ τὴ ὕπαρξίν του ἀπὸ τὰ Εἰρηνοδικεῖα. Δὲν εἶναι τὰ Εἰρηνοδικεῖα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα προσθέτουσι δύναμιν εἰς τὸν πολιτευόμενον, οὐδὲ τὰ πολλὰ ρουσφέτια, ἀλλ’ εἶναι ἡ ἠθικὴ κατάστασις ἑνὸς ἀτόμου καὶ ἡ ἐκτίμησις αὐτοῦ ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν του. Τὰ Εἰρηνοδικεῖα βεβαίως δὲν μὲ ξιππάζουν, οὐδὲ ὁ εἰρηνοδίκης Τριπόλεως δύναται νὰ πράξῃ τι κατ’ ἐμοῦ. Τοιαῦται σκέψεις ἀπὸ ἐμὲ εἶναι μακράν. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν συλλογίζομαι, ἂν ὑπάρχει Εἰρηνοδικεῖον ἢ ὄχι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἐκεῖ, ὅπου εἶναι ἀνάγκη, πᾶς τις θὰ σκεφθῇ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ Εἰρηνοδικεῖον. Θὰ καταργηθῶσιν, ἐπαναλαμβάνω, τὰ ὀλιγώτερον χρήσιμα. Λοιπὸν ἐξ αὐτῆς τῆς βάσεως, Κύριοι, θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐργασίας μας. Ἐὰν ἕκαστος ἀναχωρῇ ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς ἰδίας ὠφελείας, βεβαίως δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ κάμωμεν οἰκονομίας, καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὸ ἀχανὲς ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ἂν κατόπιν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξέλθωμεν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§249Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς ἢ τῆς παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπήν;

§250Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ λύσῃ τὸ ζήτημα ἡ Βουλή, ἀλλὰ νὰ τὸ λύσῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ τὸ λύσῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ τὸ λύσῃ ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπε: «δεχθῆτε κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον». Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἂν μὴ προηγουμένως ἐκ τῶν πληροφοριῶν καταδειχθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς καταργήσεως;

§251Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἄλλως εἶναι περιτταὶ αἱ πληροφορίαι.

§252Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη καταργήσεως Εἰρηνοδικείων, ὡς περιττῶν ἕνεκα τοῦ ἐλαχίστου ποσοῦ τῶν ὑποθέσεων τῶν ἐκδικαζομένων ἐν αὐτοῖς. Θέλομεν τὰς ἐπισήμους πληροφορίας, ἵνα ἴδωμεν, ἂν ὑπάρχουσι τοιαῦτα Εἰρηνοδικεῖα, καὶ τότε κατ’ ἀρχὴν βεβαίως θὰ παραδεχθῶμεν τὴν κατάργησιν Εἰρηνοδικείων. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν 85, καὶ ἐν τούτοις ἐκ τῆς μελέτης τῶν πληροφοριῶν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν κατάργησιν οὐχὶ 85, ἀλλ’ 125, ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν κατάργησιν οὐχὶ 85, ἀλλὰ μόνον 60. Ἐκ τῆς μελέτης τῶν πληροφοριῶν δεχόμενοι πλέον κατ’ ἀρχὴν τὴν κατάργησιν Εἰρηνοδικείων θὰ καθορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν καταργητέων καθορίζοντες δὲ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν νὰ καθορίσωμεν καὶ τὰ Εἰρηνοδικεῖα, ἢ, ἂν δὲν καθορίσωμεν ὀνομαστικῶς τὰ Εἰρηνοδικεῖα, νὰ θέσωμεν τοὺς ὅρους, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ ἐργασθῇ εἴτε ὁ Ὑπουργός, εἴτε ἡ ἐπιτροπή. Τὸ ἔργον τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν καταργητέων τοιούτων εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ἔργον δικαστικῶν προσώπων, ὅσον ἁνώτατα καὶ ἂν ὦσι ταῦτα. Ὅταν δὲ γίνηται συζήτησις ἐνταῦθα περὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον δεικνύουσιν οἱ Βουλευταὶ οἱ ἐκπροσωποῦντες τὰς ἐπαρχίας, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ μομφὴν κατ’ αὐτῶν, διότι ἐν τῷ ἐνδιαφέροντι τούτῳ τῆς ὑπερασπίσεως τῶν συμφερόντων τῆς ἐπαρχίας ἑκάστου ὑπάρχει τὸ μέγα συμφέρον τῆς ὑπερασπίσεως αὐτῆς τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἱστάμεθα εἰς τὸ ὕψος τῶν θεωριῶν, ἂς κατέλθωμεν εἰς τὰ πράγματα. Ὑπάρχουσιν Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ καταργηθῶσιν, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ εἰρηνοδικειακὴ δικαιοσύνη ἀπονέμεται ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν. Καταργοῦντες τὸ Εἰρηνοδικεῖον καταργοῦμεν τὴν Δικαιοσύνην, ὅταν δὲν γνωρίζωμεν, ἂν θὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰς ἀνάγκας τῆς περιφερείας ἐκείνης Εἰρηνοδικεῖα ἐγγὺς κείμενα καὶ καθοριζόμενα διὰ τῆς μελέτης καὶ τῆς ψήφου ἡμῶν. Ὅταν δὲ τοῦτο δὲν γνωσθῇ καὶ δὲν ὁρισθῇ ἐνταῦθα, καὶ ἔχωμεν ἀντίθετα ἀποτελέσματα, δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ Εἰρηνοδικείου, θὰ ἔχωμεν τὴν κατάργησιν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἐνδιαφέρομαι τόσον ὑπὲρ τοῦ Εἰρηνοδικείου Μεγαρίδος, ὅσον καὶ περὶ τοῦ Εἰρηνοδικείου Γόρτυνος καὶ περὶ τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἄρτης...

§253Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ περὶ οὐδενὸς ἐνδιαφέρομαι.

§254Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε νὰ μὴ ἐνδιαφέρησθε περὶ οὐδενός, οὐδὲ περὶ τῆς ἀληθείας, οὐδὲ περὶ τῶν πραγμάτων. Ἐὰν δὲ δὲν ἐνδιαφέρησθε, τοῦτο σημαίνει, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ἐπαπειλεῖ τὴν Δικαιοσύνην τοῦ τόπου σας.

§255Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην.

§256Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο εἶπον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γεννηθῶσι ζητήματα πεισμάτων μεταξὺ τῶν ζητούντων ν’ ἀποδεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ τῶν ἀντιτιθεμένων εἰς τοῦτο. Πρέπει νὰ κατανοηθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δέον νὰ προηγηθῇ ἡ μελέτη τῶν ζητημάτων, τίνας ὅρους θὰ θέσωμεν, τίνα Εἰρηνοδικεῖα θ’ ἀναγνωρίσωμεν, διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ καταργηθῶσιν. Ἐπεθύμουν λοιπὸν πρὸ τοῦ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἂν συναινεῖ εἰς τὴν παράκλησιν ταύτην τῶν προτεινόντων τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Δέχομαι νὰ μὴ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν, διότι, ὅταν αἱ πληροφορίαι ἔλθωσι καὶ γείνῃ συζήτησις, βεβαίως ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος θὰ ᾖναι ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ θὰ συζητήσῃ καὶ θὰ ψηφίσῃ ἐν γνώσει τοῦ τί συζητεῖ καὶ τί ψηφίζει. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πρακτικὴ λύσις τῆς ὑποθέσεως.

§257Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§258Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς διατυποῦται, παρουσιάζει τι τὸ ἀνώμαλον, διότι βεβαίως τὸ νὰ χορηγηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν, μετὰ προηγουμένην ἔστω γνωμοδότησιν μιᾶς ἐπιτροπῆς, νὰ καταργήσῃ 85 ὅλα Εἰρηνοδικεῖα, τὸ πρᾶγμα παρουσιάζει τὴν ὄψιν, ὅτι τὰ δικαιώματα τοῦ νομοθετικοῦ σώματος περιορίζονται. Ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἤθελον μοὶ κάμει τὴν χάριν νὰ μὲ ἀκροασθῶσιν ἐπ’ ὀλίγα λεπτὰ, κατὰ τὰ ὁποῖα θὰ ὁμιλήσω, ἔχω πεποίθησιν, ὅτι θ’ ἀποσύρωσι τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δὲν δύναται νὰ περιλάβῃ τὸν ὁρισμὸν τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων, ὅσαι δήποτε πληροφορίαι καὶ ἂν ἔλθωσι. Δεδόσθω, ὅτι ἔφερε τὰς πληροφορίας ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, — καὶ τὰς ἔχομεν ἤδη, διότι ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Λεβίδου λεπτομερὴς σημείωσις, πόσας ἀποφάσεις ἐκδίδει ἕκαστον Εἰρηνοδικεῖον. — Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἰς οὐδὲν θὰ σᾶς χρησιμεύσωσιν αἱ πληροφορίαι αὗται· διότι παρατηρῶ, ὅτι τελευταῖον ἐξ ὅλων τῶν Εἰρηνοδικείων ἔρχεται τὸ Εἰρηνοδικεῖον Φολεγάνδρου, ἐκδίδον πέντε ἀποφάσεις κατὰ μέσον ὅρον καθ’ ἕκαστον ἔτος. Δύνασθε νὰ καταργήσητε τὸ Εἰρηνοδικεῖον Φολεγάνδρου; Οὐδέποτε.

§259Ν. ΔΕΛΑΚΟΒΙΑΣ. Διὰ τοῦτο κανὲν δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ.

§260Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁμοίως καὶ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Σικίνου. Ἐὰν λοιπὸν ἠθέλετε λάβει ὡς μέτρον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποφάσεων, οὐδέποτε ἠθέλετε φθάσει εἰς ἀποτέλεσμα. Ἐὰν ἠθέλετε ἐκτὸς τούτου ν’ ἀφαιρέσητε τὰ ἐκτάκτου ἀνάγκης Εἰρηνοδικεῖα, ὡς τὸ τῆς Φολεγάνδρου, τὰ τῆς Σικίνου καὶ ἄλλων νήσων, καὶ νὰ λάβητε ὡς μέτρον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποφάσεων, εἶναι κίνδυνος πάλιν. Καὶ θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ἐὰν ἠθέλομεν λάβει ὡς μέσον ὅρον ἐκδιδομένων ἀποφάσεων τὸν ἀριθμὸν π. χ. 200, εὐθὺς ἤθελε καταργηθῆ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Καλτεζοῦντος τῆς Μαντινείας, ἀλλ’ εὐθὺς, ὡς τοῦτο ἤθελε γείνῃ, ἤθελε διαμαρτυρηθῆ ἡ ἐπαρχία Μαντινείας. Καὶ συμφέρει νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Καλτεζοῦντος, ἀλλὰ νὰ καταργηθῇ τὸ ἕτερον τῶν Εἰρηνοδικείων Τριπόλεως· διότι τὸ Εἰρηνοδικεῖον Καλτεζοῦντος λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς αὐτοῦ θέσεως εἶναι ἀναγκαῖον, καὶ οὐχὶ ἐξ ἄλλου λόγου. Ποίας πληροφορίας λοιπὸν θὰ σᾶς φέρῃ ὁ κύριος Ὑπουργός; τὰς πληροφορίας τῶν ἀποστάσεων; τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκδιδομένων ἀποφάσεων; Ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ὁρίσωμεν τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα, πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν μῆνας ὁλοκλήρους. Εἶναι τὸ θέμα τοιοῦτον. Εἶναι ἀνώμαλον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἄλλως, δὲν δύνανται νὰ ὁρισθῶσι τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα. Ἡ ἐπιτροπή, διὰ νὰ ἐργασθῇ, πρέπει νὰ ἀρυσθῇ τὰ στοιχεῖα τὰ ἀναγκαιοῦντα, ἀλλὰ πιθανὸν ταῦτα νὰ μὴ ἦναι ἐπαρκῆ, καὶ πιθανὸν νὰ ζητήσῃ προσωπικὰς γνώμας ἢ νὰ μεταβῇ αὐτοπροσώπως, ἵνα ἴδῃ τὴν γεωγραφικὴν θέσιν. Εἰς τί λοιπὸν θέλουσι χρησιμεύσει αἱ πληροφορίαι, ἃς ζητεῖτε;

§261Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς δὲν μᾶς χρησιμεύουσιν.

§262Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς τί θὰ σᾶς χρησιμεύσωσιν αἱ πληροφορίαι περὶ τῶν ἀποστάσεων ἢ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποφάσεων; Ἀλλὰ καὶ ἂν ἠθέλετε ἔχει τὸ τεῦχος τῶν ἀποφάσεων αὔριον, ὅπερ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελε σᾶς προσκομίσει, ἢ τὸ βιβλίον τοῦ Παπαντωνοπούλου, κατὰ τί ἤθελεν εὐκολυνθῆ τὸ ἔργον ὑμῶν τοῦτο διὰ τὴν κατάργησιν τῶν Εἰρηνοδικείων; Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ γείνῃ ἄλλως ἢ δι’ ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ ἐργασθῇ ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ πρέπει νὰ ἐξετάσῃ πολλὰ πράγματα.

§263ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Στοιχηματίζω ὅτι ἐνδιαφέρεσθε ὑπὲρ τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§264Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐὰν ἠθέλετε μὲ πιστεύσει, ἐπειδὴ συμπίπτει νὰ καταργηθῇ ἓν ἐκ τῶν τεσσάρων Εἰρηνοδικείων τῆς ἐπαρχίας μου, ἤθελον προτείνει, διὰ νὰ λείψωσι μάλιστα καὶ αἱ τοπικαὶ ἔριδες, νὰ καταργηθῶσι τὰ τρία ἐκ τῶν τεσσάρων, καὶ νὰ μείνῃ μόνον ἕν· ἀλλ’ ἤθελον νὰ κανονισθῶσι σκοπιμώτερον τὰ τῆς διαδικασίας τῶν Εἰρηνοδικείων.

§265ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! ἆ!

§266Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι ὅμως τοῦτο θέμα, τὸ ὁποῖον ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, ἵνα ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν περὶ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων. Ἀλλὰ κατηγορεῖται τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ὑποκρύπτει σκοποὺς κομματικούς.

§267Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νομοσχεδίου ὑποκρύπτει τοιούτους σκοπούς.

§268Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. .. κατηγορεῖται ὅτι ἐν τῇ ἀοριστίᾳ αὑτοῦ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ κομματικὰ συμφέροντα. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως ἡ μεταβολὴ παρὰ διὰ τοιούτου νομοσχεδίου; Βεβαίως δὲν ἤθελον νὰ καταργηθῶσιν Εἰρηνοδικεῖα, διότι αἱ ἀποστάσεις θὰ γείνωσι μεγαλείτεραι, καὶ ὁ διάδικος ἢ ὁ μάρτυς, προκειμένου νὰ διανύσῃ 15 ὥρας δι’ ἀντικείμενον 30 δραχμῶν, θέλει ἐγκαταλείψει τὴν δίκην. Καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ σπεύσῃ εἰς ὑποβολὴν ἄλλου νομοσχεδίου, ἀφορῶντος τὴν διαδικασίαν τῶν Εἰρηνοδικείων, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐφαρμοσθῆ ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου τοῦ καταργοῦντος τὰ Εἰρηνοδικεῖα ταῦτα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ τούτου δέον νὰ ὑποχρεῶνται οἱ εἰρηνοδίκαι, προκειμένου περὶ ὑποθέσεων ἐκτὸς τῆς ἕδρας αὐτῶν, νὰ ὁρίζωσι δικάσιμον ἅπαξ τοῦ μηνὸς, ἵνα γίνωνται αἱ διεξαγωγαὶ ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν.

§269Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Καὶ ἂν δὲν ψηφισθῇ αὐτό;

§270Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Φρονῶ ὅτι πρέπει καὶ νὰ ὑποστῶμεν μικρὰν ζημίαν καὶ νὰ ταλαιπωρηθῶμεν, διότι οἰκονομία δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἄνευ ἀγῶνος. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ εἴχομεν πρωτοδίκας καὶ εἰρηνοδίκας εἰς ἕκαστον χωρίον, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἡ ἀναβολὴ εἰς οὐδὲν θέλει συντελέσει, καὶ ὅτι οἱ ζητήσαντες αὐτὴν συνάδελφοι θέλουσι παραιτηθῆ τῆς προτάσεώς των.

§271Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δύο τῶν τῆς πτέρυγος ἐκείνης συναδέλφων (δεικνύει τὴν δεξιὰν) ὡμίλησαν, ἵνα ἀποκρούσωσι τὴν γνώμην ἡμῶν, προτεινόντων τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, ἢ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως αὐτοῦ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Τόσον δ’ ἔχει χωνευθῆ εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην τὸ ζήτημα τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε ὁ εἷς τῶν ὁμιλησάντων συναδέλφων ἀντίθετα τῶν ἄλλων εἶπε: «Τί φωνάζετε, Κύριοι; Εἶναι ζήτημα μιᾶς ὥρας, ἵνα ἐννοήσητε ὅλοι σας κατὰ προσέγγισιν τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα»· ὁ δὲ ἕτερος συνάδελφος, ὁ ἐκ Κυνουρίας πολύπειρος καὶ εὐφυέστατος δικηγόρος, εἶπεν, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ὁμαλὸν, ἀλλ’ ἀνώμαλον, ὅτι δὲν εἶναι εὐχερὲς νὰ καθορισθῶσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα, διότι τοῦτο εἶναι ἔργον μεγάλης μελέτης. Δὲν πρόκειται νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς πληροφορίας, ἃς μᾶς δίδει τὸ φυλλάδιον, ὅπερ ἐξέδωκεν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Λεβίδης καὶ τὸ ὁποῖον ἀναγράφει τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων ὑπὸ τῶν Εἰρηνοδικείων. Πρέπει νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ λάβῃ πολλὰς πληροφορίας, νὰ μεταβῇ ἐν ἀνάγκη ἐπιτοπίως καὶ νὰ ἴδῃ τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τῶν διαφόρων Εἰρηνοδικείων, ἵνα κρίνῃ περὶ τῶν καταργητέων. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἐν τῇ πτέρυγι, ὑπὸ τῆς ὁποίας ὑποστηρίζεται ἀπόψε ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ὑπάρχει διαφορὰ γνωμῶν. Δύσκολον, λέγει ὁ εἷς, νὰ ὁρισθῶσι τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα· εὔκολον, λέγει ὁ ἄλλος. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, διατὶ οἱ τῆς πτέρυγος ἐκείνης Βουλευταὶ κατηγοροῦσι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, —διότι ὁ ἐκ Γόρτυνος φίλος μου καὶ συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἰσάγει νομοσχέδιον ἐν ᾧ καθορίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων, χωρὶς νὰ ἔχῃ καταναλώσει οὔτε μίαν ὥραν πρὸς μελέτην, ἵνα κατονομάσῃ τὰ καταργητέα.— Διατὶ κατηγοροῦσι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι δὲν ἐμελέτησε τὸ φυλλάδιον τοῦ προκατόχου του, ὅπερ ἀριθμεῖ τὰς ἀποφάσεις τῶν Εἰρηνοδικείων, ἵνα μᾶς εἴπῃ, ὅτι μόνον ἐπὶ τῇ βάσει ταύτη θὰ καταργήσῃ Εἰρηνοδικεῖα; Ἢ διατὶ κατηγορεῖ ὁ ἕτερος συνάδελφος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διότι δὲν ἐμελέτησε τὴν γεωγραφικὴν θέσιν ἑκάστου Εἰρηνοδικείου, ὥστε ἐκ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν ὁρμώμενος νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι θέλει καταργήσει ὡρισμένα Εἰρηνοδικεῖα; Ἀλλὰ λέγετε: «μὴ παρεμποδίζετε τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ ὑπόσχεται ὁ Ὑπουργὸς πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως νὰ σᾶς φέρῃ τὰς ζητουμένας πληροφορίας, καὶ τότε ἐν ἐπιγνώσει θὰ συζητήσητε καὶ θ’ ἀποφασίσητε περὶ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων». Ἀλλ’ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν δεύτερον ἐκ τῶν συναδέλφων, καὶ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσωμεν διὰ τῆς συζητήσεως ἓν ἢ δύο ἢ τρία ὡρισμένα Εἰρηνοδικεῖα, τοῦτο δὲ γνωρίζει κάλλιστα ὁ πολύπειρος Ὑπουργὸς, καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς δὲν ἀναγράφει τὰ καταργητέα, ὄχι διότι δὲν ἐμελέτησεν αὐτά. Ἔχει μελετήσει ἄριστα, γνωρίζει κάλλιστα ποῖα θὰ καταργήσῃ, καὶ εἶναι ἀποφασισμένος ἐκ τῶν πληροφοριῶν τοῦ ἐρασιτέχνου στατιστικοῦ, ὅστις ἐζήτησε ἡμιεπισήμους πληροφορίας, ἵνα δώσῃ αὐτὰς πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν, καὶ ἔπεισεν αὐτὸν περὶ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων. Ὁ λόγος λοιπὸν εἶναι ἄλλος, καὶ ἐγὼ δέχομαι αὐτὸν, ὡς ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀνώμαλον καὶ παρουσιάζει πολλὰς δυσχερείας· διότι, ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ κρυβῶμεν ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας, ἔχει ἕκαστος τοπικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα θέλει καὶ ὀφείλει νὰ προασπίσῃ. Βεβαίως δὲν ἀντιτιθέμεθα κατὰ τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν τίθενται γενικαὶ γραμμαὶ, γενικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ καθοδηγήσωσι τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, εἰς ἣν ἡ νομοθετικὴ θὰ δώσῃ τὴν ἐντολὴν τῆς καταργήσεως Εἰρηνοδικείων, ἐγὼ θὰ ἀρνηθῶ ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ὤφειλε νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, τίς εἶναι ὁ γενικὸς γνώμων, ὁ ὁποῖος θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὁδηγὸς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἵνα προβῇ διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν κατάργησιν. Διότι βεβαίως δὲν εἶναι τὰ καταλληλότερα πρόσωπα οὔτε ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, οὔτε ὁ Εἰσαγγελεὺς αὐτοῦ, οὔτε τὰ ἄλλα πρόσωπα τῆς ἐπιτροπῆς. Πολὺ καλλιτέρας πληροφορίας δύναται νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τὸν ἐρασιτέχνην στατιστικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις θὰ δυνηθῇ νὰ εἴπῃ πρὸς αὐτὸν τὰ καταργητέα. Ἐγὼ δὲ θὰ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ κομματικὰ συμφέροντα ὑπ’ ὄψει ὁ Ὑπουργὸς, διότι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τοιαῦτα.

§272ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι πολλὴν ἐντύπωσιν ἐνεποίησαν εἰς ἐμὲ οἱ λόγοι καὶ τὰ ἐπιχειρήματα, ἅτινα πρὸ μικροῦ ἠκούσθησαν ἐκ στόματος τοῦ Βουλευτοῦ Κυνουρίας, ὅστις κάλλιον παντὸς ἄλλου ἀπέδειξε τὸ ἀδύνατον νὰ φθάσῃ τις εἰς συμπεράσματα, ἐὰν ἐπιμένωμεν εἰς συζήτησιν πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος, ὁποῖα τὰ καταργητέα διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου Εἰρηνοδικεῖα. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀντὶ τοιούτου νομοσχεδίου προσήγετο ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νομοσχέδιον ὅλως ἀντίθετον, κατονομάζον 85 Εἰρηνοδικεῖα, ἅτινα διὰ τὴν ἀνάγκην τὴν ἀναπόδραστον τὴν οἰκονομικὴν ἤθελε προτείνει ἡ Κυβέρνησις νὰ καταργηθῶσιν ἐνταῦθα, τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς θὰ ἦτο δυσχερὲς, ὡς τὴν ἑσπέραν ταύτην παρουσιάζεται. Δὲν πρέπει νὰ πλανῶμεν ἡμᾶς αὐτούς. Σήμερον διαμαρτυρόμεθα, ῥηγνύοντες κραυγὰς γοερὰς, διότι φοβούμεθα, ὅτι ὁ κυβερνήτης θέλει προσδιορίσει κατ’ ἰδίαν κρίσιν καὶ κατὰ τὰς πιέσεις, ἃς ἤθελεν ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ὑποστῆ, τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ζήτημα τεθῇ ἄλλως, παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, εἴμεθα εἰς θέσιν, καὶ μάλιστα εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ προσδιορίσωμεν ποῖα Εἰρηνοδικεῖα εἶναι ἀποκοπτέα; καὶ ἐν συνειδήσει, εἴμεθα ἐν δυνάμει τοῦτο νὰ προσδιορίσωμεν; Οὐδεὶς θέλει θυσιάσει διὰ τὸν ἄλλον τὸ Εἰρηνοδικεῖόν του, καὶ ὀλίγιστοι θέλουσιν εἴπει τοὺς λόγους τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυνουρίας, θυσιάζοντος τὰ Εἰρηνοδικεῖα τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἐπαρχίας, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ θυσιάσῃ αὐτὰ πράγματι, ὅσην καὶ ἂν ἔχῃ πρόθεσιν νὰ πράξῃ τὸ καθῆκον αὐτοῦ. Εἰς ἐμὲ φαίνεται ὅτι τὰ πράγματα ἤθελον λάβει ἄλλην ὄψιν, ἂν ἦτο δυνατὸν μεταξὺ τῶν οὐσιωδεστέρων λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου νὰ παρεντεθῇ τι, ὅπερ, μεταβάλλον τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἤθελεν ἐπιτρέψει καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐργασθῇ ἐλευθέρως καὶ ἀνεπηρεάστως, καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἔχῃ ὑπόνοιαν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας ταύτης περὶ τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, εἴτε ἡ Ἀντιπολίτευσις σκέπτεται εἴτε καὶ ἡ Συμπολίτευσις ἐπὶ τοιούτου θέματος, εἶναι ἀδύνατον ἕκαστος νὰ μὴ ἔχῃ ὑπόνοιαν, μήπως ἐπέλθῃ ζημία εἰς αὐτὸν ἢ ἐκ πλάνης ἢ ἐκ στενοχωρίας κυβερνητικῆς, καὶ ὅταν ἔτι οὐδένα ἔχῃ λόγον νὰ δυσπιστῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς ἐμὲ φαίνεται ὅτι, ἂν θέσωμεν κανόνα τινὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁσάκις πρόκηται νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν, ἂν ὑπάρχει λόγος καταργήσεως Εἰρηνοδικείου, οὕτως ὥστε νὰ προσθέσωμεν ἐγγύησιν περὶ τῆς δικαίας καὶ μεμελετημένης προτάσεως καταργήσεως Εἰρηνοδικείων, θέλομεν κατορθώσει νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ ἀδιεξόδου. Καὶ ἰδοὺ πῶς φρονῶ ὅτι δύναται νὰ ὁρισθῇ τὸ πρᾶγμα. Ἂν σήμερον ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προὐκάλει τὴν γνώμην τοῦ δεῖνος Συμβουλίου τῶν Πρωτοδικῶν περὶ καταργητέου Εἰρηνοδικείου ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτοῦ, τὸ Συμβούλιον τῶν Πρωτοδικῶν, ἀποτελούμενον ἐκ δικαστῶν ἀνεπηρεάστων καὶ ἰσοβίων, ἤθελεν ὁρίσει τὸ Α Εἰρηνοδικεῖον, ὁ δὲ Ὑπουργὸς ἤθελεν ἔχει ἐκ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα, παρακολουθῶν τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου καὶ ἐκτελῶν τὴν πρότασιν αὐτοῦ, νὰ καταργήσῃ τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἐκεῖνο. Θέλετε μὲ ἐρωτήσει: «Καὶ ἀρκεῖσθε εἰς τοῦτο, προκειμένου περὶ 85 Εἰρηνοδικείων, ἅτινα θέλουσιν ἀφαιρεθῆ καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τινὶ τῆς Δικαιοσύνης λόγῳ ὑπερτέρας ἀνάγκης;» Δὲν ἀρκοῦμαι, ἀλλ’ ἀνευρίσκω καὶ δεύτερον βαθμὸν, ὅστις δύναται μετὰ πάσης ἐμπιστοσύνης ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτὸν νὰ δώσῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ πράγματος. Καὶ ὁ δεύτερος βαθμὸς εὑρίσκεται εἰς τὰ Ἐφετεῖα τοῦ Κράτους. Θέλουσι προτείνει, καλούμενα τὰ Συμβούλια τῶν Πρωτοδικῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους νὰ διακρίνωσι μεταξὺ τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ προτείνωσι, ποῖα τὰ κατὰ προτίμησιν ἐπὶ ἥττονι βλάβῃ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ καταργητέα· ἀλλ’ ἡ πρότασις αὐτῶν θέλει ὑποβληθῆ ἔπειτα εἰς τὰ Ἐφετεῖα, ὅπως καὶ ταῦτα δώσωσι γνώμην ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν. Ὅταν τοῦτο ἔχῃ οὕτω, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τοιουτοτρόπως θέλει δεσμευθῆ εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος, καὶ ἡ Βουλὴ μετὰ πλήρους πεποιθήσεως θέλει ἀποβλέψει εἰς τὰ τελεσθησόμενα. Ἐὰν τοῦτο θέσωμεν ὡς βάσιν, περιττὸν θὰ κατασταθῇ νὰ ματαιοπονῶμεν ἐνταῦθα περισσότερον, ζητοῦντες ἀναβολὴν καὶ παραπομπήν· τότε καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει ἔχει ἐπιχείρημα σπουδαῖον ὑπὲρ τῆς ἰδίας εἰλικρινείας ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος, καὶ ἡ Βουλὴ βεβαίως θέλει ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν μέλλουσαν νὰ ἐπακολουθήσῃ ἐνέργειαν. (Χειροκροτήματα).

§273Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ὅπως ἐκθέτει τοῦτο ὁ κ. Βουλευτής, ὄχι μόνον δὲν διευκολύνει τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ καθιστᾷ αὐτὴν δυσχερεστέραν ἀφ’ ὅ,τι εἶναι σήμερον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τί ἐπιδιώκεται; Τὸ νομοσχέδιον ἐπιδιώκει οἰκονομίαν 400,000 δραχμῶν, καὶ τὴν οἰκονομίαν ταύτην ἐπιδιώκομεν μετὰ τῆς πεποιθήσεως ὅτι δὲν πρόκειται νὰ πάθῃ βλάβην τινὰ ἡ ἀπονομὴ τῆς εἰρηνοδιακῆς δικαιοσύνης, διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ὑπάρχουσι πολλά, πλεῖστα Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄχρηστα ἢ τῶν ὁποίων ἡ χρησιμότης εἶναι μικρὰ καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐνέργεια εὐκολώτατα δύναται ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ γείτονος Εἰρηνοδικείου. Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως τῶν Εἰρηνοδικείων ἡ οἰκονομία 400,000 δραχμῶν βεβαίως εἶναι μεγάλη· οἰκονομεῖ τὸ Δημόσιον 400,000 δραχμάς, χωρὶς ἐπέρχηται βλάβη εἰς τὴν λειτουργίαν καὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης. Τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ χωρὶς νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι θὰ ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ γνωμοδότησιν τῶν Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικείων περὶ τοῦ ποῖα τῶν Εἰρηνοδικείων τῆς περιφερείας ἑκάστου τῶν Πρωτοδικείων θεωροῦσιν ἀναγκαῖα νὰ καταργηθῶσιν· ἠδύνατο, λέγω, νὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἐξηγοῦσα τοὺς λόγους καὶ ἐκφράζουσα πρὸς τοὺς πρωτοδίκας τὴν ἀνάγκην, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐπιτύχῃ ἐλάττωσιν δαπανῶν, καὶ τοῦτο ἔπραξα ἤδη ἐγὼ ἄνευ ἀνάγκης νὰ ἐνοχλήσω τινά. Ἀλλὰ σήμερον λέγετε, ὅτι ὄχι μόνον, τὴν γνωμοδότησιν τῶν Πρωτοδικείων πρέπει νὰ ζητήσωμεν, ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν Ἐφετείων, ἵνα ἐμπνεύσωμεν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλ’ ἐὰν πράξωμεν τοῦτο, θὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα ἄλλα· βεβαίως δὲ θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν οἰκονομίαν τῶν 400,000 δραχμῶν.

§274ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ χάσητε ἕνα μῆνα.

§275Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι ἕνα, ἀλλὰ πολλούς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει μόνον αὐτὸ τὸ κακόν, ἀλλὰ καὶ ἄλλο, τὸ ἑξῆς· ὅτι, ἐνῷ σήμερον ἔχομεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν Πρωτοδικείων, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν οἰκονομίαν, ὑμεῖς λέγετε νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν πρὸς τὰ Πρωτοδικεῖα, καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν γνωμοδότησιν τῶν Ἐφετείων. Σήμερον, ὡς γνωρίζετε, ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ ὅσα Εἰρηνοδικεῖα θέλει. Ἐὰν ζητήσωμεν τὴν γνωμοδότησιν τῶν Πρωτοδικείων ἢ τῶν Ἐφετείων, ὄχι μόνον δὲν διευκολύνεται τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ σκοπὸς ὁ οἰκονομικός. — ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπον πρότερον, εἶναι ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν βλάπτεται ἡ εἰρηνοδικειακὴ Δικαιοσύνη, — ἀλλὰ καὶ δυσχεραίνεται μᾶλλον τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν, ἀντὶ νὰ διευκολυνθῇ. Λέγων ὅμως ταῦτα, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ μελετήσω καὶ τὴν ἰδικήν σας γνώμην, καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἐπ’ αὐτῆς γνώμην μου.

§276ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἁπλοῦ ἔργου καταργήσεως ὑπὸ τῶν κυβερνώντων ἑνὸς Εἰρηνοδικείου εἰς μίαν ἐπαρχίαν. Σήμερον πρόκειται περὶ σπουδαιοτέρου, πολυπλοκωτέρου πράγματος, εἰς ὃ εἴτε ὀλίγοι εἶναι συγκεντρωμένοι πρὸς συζήτησιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ, εἴτε ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ λύσις. Ὅτε δὲ πρόκειται περὶ τόσον σπουδαίου ἔργου, καὶ τόσον σπουδαίων κοινωνικῶν ἀποτελεσμάτων ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα, ὅτε τόσαι συνθῆκαι πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι καὶ ζυγισθῶσιν ἐν πάσῃ ἀμεροληψίᾳ, εἶναι πολὺ δίκαιον ἐκεῖνο, ὅπερ ὑπέδειξα, καὶ ὅπερ βεβαίως μὲν θέλει ἐπιφέρει βραδύτητά τινα εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐὰν ἡ βραδύτης αὕτη δὲν ὑπερβαίνῃ τοὺς τρεῖς μῆνας, μοὶ φαίνεται ὅτι μέγα θὰ προέλθῃ ἀγαθὸν ἐκ τῆς ἀποκτήσεως τῆς πεποιθήσεως, ὅτι τὸ ἔργον θέλει ἐκτελεσθῆ δικαστικῶς, ἐν ἄκρᾳ ἀμεροληψίᾳ καὶ δικαιοσύνῃ, καὶ ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἕκαστος νὰ φοβώμεθα τὴν κατάργησιν τοῦ Εἰρηνοδικείου ἡμῶν· διότι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ νομοθετήσωμεν μόνον περὶ τοῦ ἔτους 1905· τὸ ἄρθρον 2 δηλοῖ, ὅτι ἡ κατάργησις καταλύει ὁριστικῶς τὰ καταργηθησόμενα Εἰρηνοδικεῖα, καὶ μόνον ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἰς τὸ μέλλον θὰ δυνηθῇ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν σύστασιν Εἰρηνοδικείων. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου νὰ μελετηθῇ ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἡ πρότασίς μου.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα πρόκειται περὶ τῆς ἀναβολῆς.

§278ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τῆς προτάσεώς μου ἀποφεύγομεν τὴν ἀναβολήν.

§279Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κάμετε τὴν πρότασίν σας. Δὲν ἀπέρριψα ἀπολύτως τὴν γνώμην σας· εἶπον μόνον, ὅτι δὲν δύναμαι ἀμέσως ν’ ἀποφανθῶ ἐπ’ αὐτῆς, πρὶν τὴν μελετήσω.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιμένουσιν οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν;

§281ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μάλιστα, μάλιστα.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§283ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ν. Γαρδικιώτου καὶ Μιλτ. Ἀννίνου Καβαλλιεράτου, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν 98. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1 καὶ 50′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).