1904.03.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

τῆς 1 Μαρτίου 1904.

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 35′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινας παρατηρήσεις τῶν κ. κ. Π. Μερλοπούλου καὶ Ι. Καλούτση διορθωθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν, ἣν ἔλαβεν ἡ Βουλή, παρακαλῶ ὑμᾶς, ὅπως προσέρχησθε τὴν τετάρτην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν, ἵνα μὴ ἀναγκάζωμαι νὰ προβαίνω εἰς τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως, ὡς συνέβη κατὰ τὸ παρελθὸν Σάββατον, ὅτε μέχρι τῆς 4 καὶ 30′ ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅπως τὴν τετάρτην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν ἀκριβῶς προσέρχωνται, ἐκτὸς ἐὰν νομίζωσιν, ὅτι ἡ ὥρα αὕτη εἶναι ἀκατάλληλος, καὶ θέλωσι νὰ ὁρίσωμεν ἄλλην.

§2ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ ὥρα εἶναι κατάλληλος, ἀλλὰ πρέπει οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ ἔρχωνται. Νὰ ληφθῇ πᾶν ἄλλο μέτρον εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν προσέλευσιν τῶν Βουλευτῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡρισμένως τὴν τετάρτην ὥραν, κύριοι Βουλευταί.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τί παρεδέχθη ἡ Βουλή;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν τετάρτην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν ἀκριβῶς.

§7Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Θὰ ἔχωμεν παννυχίδας, νομίζω, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κοιμώμεθα τὴν ἡμέραν, ἵνα ἀντέχωμεν τὴν νύκτα.

§8Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Βεβαίως, διότι θὰ παρατείνηται ἡ συνεδρίασις ἐπ’ ἀρκετὴν ὥραν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ποίαν ὥραν ἀποφασίζει;

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὰς 4.

§11Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς τὰς ἕξ.

§12Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὴν πέμπτην ὥραν.

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, εἰς τὰς 5.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν πέμπτην λοιπὸν ὥραν μετὰ μεσημβρίαν θ’ ἀρχίζῃ ἡ συνεδρίασις. Ἐὰν μέχρι τῆς πέμπτης δὲν ἦναι ἀπαρτία, θὰ λύηται ἡ συνεδρίασις.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§16Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Εἰς τὰς 4.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφασίσθη ἡ πέμπτη ὥρα. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου τῶν δημοδιδασκάλων δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ παραπέμψῃ τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην. Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Πρεβέντζας διὰ τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς των ἐπικαλοῦνται τὸν πατριωτισμὸν τῆς Βουλῆς πρὸς ἐπιψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ποτοποιοὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τροποποιήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ ποτῶν» ὑποβάλλουσι δὲ πρὸς τοῦτο ὑπόμνημα, τοῦ ὁποίου ἔλαβον ἤδη γνῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, διότι διενεμήθη εἰς αὐτοὺς ἔντυπον. Ἡ Κλειὼ χήρα Ἀχιλλέως Παράσχου δι’ ἀναφορᾶς της πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτεῖται νὰ τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις.

§18ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην συνιστᾷ καὶ τὸ Προεδρεῖον, κύριοι Βουλευταὶ, διότι νομίζει, ὅτι δίκαιον εἶναι ἡ Πολιτεία νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν σύζυγον ἐκείνου, ὅστις διὰ τῶν ποιήσεων αὑτοῦ ἔψαλε τὰς τύχας τῆς πατρίδος ἡμῶν. Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν δι’ ὑπομνήματός του πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκθέτει γνώμας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας.

§20Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τυπωθῇ τὸ ὑπόμνημα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 107).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§22Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ ἐκ Καλαβρύτων καὶ Ναυπακτίας κ. κ. Φωτήλας καὶ Καλαντζόπουλος ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει παρετήρησαν, ὅτι εἶναι προσῆκον νὰ ἐπεκταθῶσι τὰ πλεονεκτήματα τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας οὗτοι ἐκπροσωποῦσι. Κατὰ τὸν κρατοῦντα νόμον, ὅπως τοῦτο ἐπιτραπῇ, ἀπαιτεῖται ἡ εἰς καπνὸν παραγωγὴ τῆς ἐπαρχίας νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ποσὸν τῶν 20,000 ὀκάδων. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας κατατίθημι εἰς τὴν Βουλὴν, ἀμφότεραι αἱ ἐπαρχίαι αὗται δὲν παράγουσι ποσὸν ἀνώτερον τῶν 20,000 ὀκάδων. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν, κατὰ τὸν κρατοῦντα νόμον, νὰ ἐπιτραπῇ ὅ,τι ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων ἔχει ζητηθῆ.

§23ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Πόσον ποσὸν παράγεται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων;

§24Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ 1902 ἐδηλώθησαν ὀκάδες 3194, κατὰ δὲ τὸ 1903 ὀκάδες 6614.

§25ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι ἐσφαλμέναι αἱ πληροφορίαι αὗται. Ποῖος σᾶς ἔδωκεν αὐτάς;

§26Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς γνωρίζετε, εἰς τὰς μὴ καπνοφόρους ἐπαρχίας ὑποβάλλονται δηλώσεις ἢ ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ἢ ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου. Ἐνώπιον λοιπὸν τοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ εἰρηνοδίκου Καλαβρύτων ἐδηλώθη τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, κατὰ τὰ ἔτη 1902 καὶ 1903. Αὐταὶ εἰσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐξ ἐπισήμων βιβλίων ἠρύσθην. Ἐὰν ὅμως ὑμεῖς νομίζητε, ὅτι αἱ πληροφορίαι εἶναι ἐσφαλμέναι, θὰ παραγγείλω νὰ γείνῃ νεωτέρα ἔρευνα περὶ τούτου. Ὁ βουλευτὴς Μαντινείας κ. Μπακόπουλος ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ᾐτήσατο νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθεὶς ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ δημοσιευθεὶς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως νόμος περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων ἐκείνων, ὧν οἱ καρποὶ κατεστράφησαν κατὰ τὸ 1901 καὶ 1902, ἐξετελέσθη, καὶ ἂν οἱ ὑπὸ τῶν ἀμπελοκτημόνων, ὧν οἱ καρποὶ τῶν ἀμπέλων κατεστράφησαν, καταβληθέντες φόροι πρὸ τοῦ νόμου τούτου ἀπεδόθησαν εἰς αὐτοὺς μετὰ τὸν νόμον. Ὅτε ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τοιαῦται παραστάσεις μοὶ ὑπεβλήθησαν, ἐξήτασα δὲ, πῶς ἔχουσι τὰ κατὰ τὸ θέμα τοῦτο. Ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τούτου βεβαίως ὅσοι φόροι δὲν εἶχον πληρωθῆ ἐθεωρήθησαν δωρηθέντες δυνάμει τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὅσοι ἐπληρώθησαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστραφῶσι, διότι ἐν τῷ νόμῳ ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διάταξις: «Ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς τοῦ ὀφειλομένου διὰ τὸ 1901 ἐγγείου φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τοῦ συμβεβαιουμένου ὁδικοῦ καὶ δημοτικοῦ οἱ ἀμπελοκτήμονες, ὧν ἡ ἐκ τῶν ἀμπέλων παραγωγὴ ἤθελε βεβαιωθῆ ὅτι κατεστράφη κατὰ τὸ ἔτος 1901 ἐκ νόσων ἢ θεομηνιῶν.» Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου εὗρεν, ὅτι ὁ νόμος ἀφορᾷ εἰς τοὺς μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου ὀφειλομένους φόρους. Ἴσως ἡ ἑρμηνεία αὕτη εἶναι βεβιασμένη, ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι ν’ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιστροφῆς τῶν φόρων τῶν εἰσπραχθέντων πρὸ τοῦ νόμου. Σκέπτομαι ὅμως κατ’ αὐτὰς νὰ προβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ θέλει ἐπιτραπῆ ἡ ἐπιστροφὴ τῶν πληρωθέντων φόρων. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, μετὰ τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψω τὴν ἐπιστροφὴν φόρων πληρωθέντων πρὸ τοῦ νόμου, ἀφοῦ κατ’ αὐτὸν ἀπαλλάσσονται μόνον οἱ ὀφείλοντες καθ’ ὃν χρόνον ἐξεδόθη ὁ νόμος.

§27Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἐπειδὴ εἶναι ἀκριβῶς ὁμοία περίπτωσις, πρέπει νὰ περιλάβητε καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν Θεσσαλῶν ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§28Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς γινώσκετε, ἀνὰ πενταετίαν ἀνανεοῦνται οἱ νόμοι οἱ ἀφορῶντες εἰς τὸ πρόσθετον προσωπικὸν τὸ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐργαζόμενον, ὡς καὶ τὸ τῶν συνεργείων, ὅπερ ἐργάζεται εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ὀφειλομένων ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ διανομῆς τῶν ἐθνικῶν γαιῶν. Κατὰ τὸν προσεχῆ μῆνα Ἰούλιον λήγει ἡ πενταετία, δι’ ἣν ἐδόθη ἡ τελευταία τοῦ νόμου ἐκείνου παράτασις. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην ἡ Βουλὴ ἢ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πολλάκις ἐξεδήλωσεν, ὅπως φθάσῃ εἰς πέρας ἡ ἐργασία τῶν συνεργείων. Διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῶν νόμων τούτων ἐπὶ πενταετίαν. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς νέας πενταετίας δὲν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλωμεν ἄλλο νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως, διότι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ περατωθῇ ἡ ἐκκαθάρισις αὕτη. Μέχρι τοῦδε ἐξεδόθησαν 35,000 παραχωρητήρια.

§29Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς συστάσεως τῶν συνεργείων.

§30Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου, ὅτε καὶ ἤρχισεν ἡ ἐκκαθάρισις. Τὰ συνεργεῖα ἐπεράτωσαν τὴν ἐργασίαν 19 ἐπαρχιῶν, καὶ νῦν ἐργάζονται εἰς 6 ἐπαρχίας, εἰς ταύτας δὲ ἡ ἐκκαθάρισις θὰ τελειώσῃ μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας ὥστε ἐν ὅλῳ εἰς 25 ἐπαρχίας συνετελέσθη ἡ ἐκκαθάρισις. Ὑποθέτω, ὅτι ἀπαιτεῖται ἀκόμη ἐργασία εἰς 45 ἢ 50 ἐπαρχίας.

§31ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ μὴ τοὺς ἀποσπᾶτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ νὰ τοὺς ἀφίνητε νὰ ἐργάζωνται.

§32Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν 16 λήξαντος μηνὸς Φεβρουαρίου ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑποβληθέντος εἰς αὐτὴν κατὰ τὴν 19 Ἰανουαρίου, περὶ κανονισμοῦ ἢ ὑπολογισμοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην ἀπὸ τῆς 16 Φεβρουαρίου ἐφαρμόζεται ἐν τῷ τελωνισμῷ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ἡ ἀναγωγὴ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πρὸς δραχμὴν 1 καὶ λεπτὰ 50. Ὡς ἐκ τῆς τροπολογίας ταύτης ἤρξατο ἡ εἴσπραξις τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ ὑπολογισμῷ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πρὸς 1 δραχμὴν καὶ λεπτὰ πεντήκοντα. Κατὰ σύμπτωσιν ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, ἤτοι τοῦ φράγκου, ἐκυμαίνετο τότε μεταξὺ τῶν λεπτῶν 145 καὶ 150. Εὐθὺς ὅμως, ὡς ἤρξατο ἡ ἐφαρμογὴ τῆς τροπολογίας, μοὶ ὑπεβλήθησαν παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἐμπορευομένων, συνιστάμενα εἰς τοῦτο, ὅτι οἱ ὀφείλοντες μεγάλα ποσὰ καὶ δυνάμενοι νὰ διαθέτωσιν ὁπωσδήποτε προχείρως χρήματα καταφεύγουσιν εἰς τὴν χρηματιστικὴν ἀγορὰν καὶ προμηθευόμενοι μεταλλικὰ νομίσματα καταβάλλουσι δι’ αὐτῶν τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, ἐνῷ οἱ μὴ ἔχοντες πρόχειρα χρήματα δὲν ἀπολαύουσι τῆς εὐκολίας ταύτης. Παρετηρήθη λοιπὸν μεταξὺ τῶν ἐμπορευομένων μεγάλη ἀνισότης, ἥτις εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐμπορίου, ὡς γνωστόν, ἔχει πάντοτε σπουδαίαν ἐπιρροήν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ παρίδῃ τὰς παραστάσεις ταύτας, φρονεῖ ὅμως καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ βραδύνῃ ἡ ὑποβολὴ νομοσχεδίου δασμολογικοῦ, κανονίζοντος ἐν γένει τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ὁ προσδιορισμὸς τούτων ἀπὸ τὴν κυμαινομένην τιμὴν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς. Καὶ κατὰ τὸ 1900, ἰδίᾳ δὲ κατὰ τὸ 1901, εἰργάσθην, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸς παρασκευὴν νέου δασμολογίου· ἤθελον δὲ σπεύσει νὰ ὑποβάλω αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν ἠσθανόμην τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναθεωρήσω τὴν ἐργασίαν ἐκείνην, ὅπως καταστήσω αὐτὴν ἀρτίαν πρὸς ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλά, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποβάλω τὸ νέον δασμολόγιον, διότι, ὡς γινώσκετε, τὸ δασμολόγιον λαμβάνει ἰσχὺν νόμου εὐθὺς ὡς κατατεθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν κερδοσκοπιῶν, αἵτινες εἶναι δυνατὸν λάβωσι χώραν. Οὕτως εἴτε ἐν τῇ Συνόδῳ ταύτῃ, εἴτε ἐν τῇ ἀμέσως προσεχεῖ, τὰ τοῦ δασμολογίου θέλουσι κανονισθῆ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε οὐδεμίαν νὰ ἔχῃ ἐπιρροὴν, ὡς πρὸς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, ὁ κανονισμὸς τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς. Δὲν εἶναι ὄντως προσῆκον νὰ κανονίζωμεν τὴν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια διατίμησιν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν ἡ μονὰς ἡ νόμιμος εἶναι ἡ εἰς τραπεζικὰ δραχμή. Ὅτε ἐκανονίσθησαν τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, ἐκράτει ἡ ἰδέα, ὅτι ἠδύνατο τὸ Δημόσιον δι’ εἰσπράξεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν εἰς χρυσὸν νὰ πορίζηται τὸ πλεῖστον τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸ Δημόσιον μεταλλικῶν νομισμάτων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους. Ἔκτοτε ὅμως αἱ ἰδέαι αὗται, περὶ ὧν ἐποιησάμην μνείαν, δὲν ὑφίστανται, καθόσον ὑπὸ διαφόρους νῦν διατελοῦμεν συνθήκας. Τοῦ νέου δασμολογίου ὁ σκοπὸς δὲν εἶναι μόνον νὰ κανονίσῃ σταθερῶς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, ἀλλ’ ἀφορᾷ καὶ εἰς ἕτερόν τι, νὰ κανονισθῶσιν οὕτω τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, ὥστε ὡς πρὸς τὰ εἴδη, τῶν ὁποίων ποιοῦνται χρῆσιν αἱ ἐνδεέστεραι καὶ πολυπληθέστεραι κοινωνικαὶ τάξεις, νὰ ἐπέλθῃ ἐλάφρυνσίς τις, νὰ ἐπιβαρυνθῶσι δ’ ἀφ’ ἑτέρου κατά τι τὰ εἴδη, ὧν ποιοῦνται χρῆσιν αἱ εὐπορώτεραι κοινωνικαὶ τάξεις. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ μέτρον τοῦ νὰ ὑπολογίζηται ἡ μεταλλικὴ δραχμὴ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πρὸς 1 δραχμὴν καὶ 45 λεπτὰ δὲν θέλει διαταράξει τὴν κοινὴν λειτουργίαν τοῦ ἐμπορίου, διότι πάντες θέλουσι πληρώνει εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, αἴρεται δ’ οὕτω τὸ παράπονον, ὅτι ἔμποροί τινες πληρώνουσι μείζονα, τινὲς δὲ ἐλάσσονα εἰσαγωγικὰ τέλη. Ὡς ἐκ τούτου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, καθ’ ἣν ἀπὸ σήμερον καὶ ἐφεξῆς ἡ ἀναγωγὴ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ὁρίζεται εἰς 1,45.

§33Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τὰ μέχρι τοῦδε πληρωθέντα ποσὰ τί θὰ γείνωσιν;

§34Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπληρώθησαν, καὶ καλῶς ἐπληρώθησαν, διότι οὕτως ἐπροτάθη διὰ τῆς τροπολογίας. Ἀπὸ σήμερον δὲ καὶ ἐφεξῆς θ’ ἀναλογίζηται ἡ μεταλλικὴ δραχμὴ πρὸς 1 καὶ 45/00, ὅπως ἀπὸ τῆς 19 Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 16 Φεβρουαρίου ἐπληρώθησαν πρὸς 1 καὶ 40/00, καὶ ὅπως ἀπὸ τῆς 16 Φεβρουαρίου μέχρι σήμερον ἐπληρώθησαν πρὸς 1 καὶ 50/00. Ἑπομένως, ὡς εἶπον, καλῶς ἐπληρώθησαν.

§35Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καλῶς ἐπληρώθησαν, ἀλλὰ ἄνευ λόγου.

§36Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν πληρώνωνται κατὰ νόμον, πληρώνονται μετὰ λόγου. Διότι, ὡς γνωστόν, ὁσάκις προτείνωνται εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νομοσχεδίου νέα τέλη, ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ, τῷ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑποβαλλομένῳ, γίνεται μνεία, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀμέσως, ἄρχονται ἰσχύοντα τὰ τέλη ταῦτα ἀπὸ τῆς καταθέσεως εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§37Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὅμως τὸ νομοσχέδιον δὲν ψηφισθῇ;

§38Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδεχθῇ τὸν κανονισμὸν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς πρὸς 1 καὶ 45/00, ἀλλὰ παραδεχθῇ πρὸς 1 καὶ 35/00, ἐπὶ παραδείγματι, τὰ πληρωθέντα ἐπὶ πλέον τέλη θέλουσιν ἐπιστραφῆ.

§39Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐπληρώθησαν ὑπὸ τῶν καταναλωτῶν, θὰ ἐπιστραφῶσιν εἰς τοὺς ἐμπόρους, καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι δίκαιον.

§40ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μὴ διακόπτετε.

§41Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος ἔχει οὕτω: «Ὅταν εἰσάγηται εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν σχέδιον νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου, τὰ δι’ αὐτοῦ προτεινόμενα νέα ἢ ηὐξημένα τέλη εἰσπράττονται εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο ὁρίζηται ἐν αὐτῷ· ἐὰν δὲ δὲν ἐπέλθῃ ἡ μεταρρύθμισις αὕτη νομοθετικῶς, ἐπιστρέφονται τὰ δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου πληρωθέντα.»

§42Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλετε, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσι τὰ εἰσπραχθέντα ὡς καλῶς εἰσπραχθέντα.

§43Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Εἶναι νόμος ὑπὸ ὅρον τιθέμενος ἐν ἐνεργείᾳ. Τοῦτο δὲν συζητεῖται. Ὅπως τὰ ἐκ τῆς μεταβολῆς ταύτης ἐπελευσόμενα ἀποτελέσματα γείνωσιν καταληπτότερα, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν. Ἡ πρώτη μεταβολή, γενομένη τὴν 31 Μαΐου 1903, ἀπὸ λεπτῶν 132 καὶ ¼ εἰς 135 ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις κατὰ 2,079%, ἤτοι ἐπὶ ὑπολογισμῷ εἰσπράξεων 35 ἑκατομμυρίων ἐπῆλθεν αὔξησις ἐσόδων κατὰ δραχμὰς 727,650. Ἡ δευτέρα μεταβολή, γενομένη τὴν 19 Ἰανουαρίου 1904, ἀπὸ 1 καὶ 35/00 εἰς 1 καὶ 40/00, ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις κατὰ 3,707%, ἤτοι ἐπὶ ποσοῦ εἰσπράξεων 35,000,000, ὑπελογίζετο αὔξησις κατὰ δραχμὰς 1,297,450. Τρίτη μεταβολή, ἐπελθοῦσα τὴν 16 Φεβρουαρίου, ἀπὸ 1 καὶ 40/00 εἰς 1 καὶ 50/00, ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ αὐξηθῶσι τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη κατὰ 7,14%, ἤτοι ἐπὶ ποσοῦ εἰσπράξεων 35,000,000 ὑπελογίσθη αὔξησις ἐκ δραχ. 2,499,000. Ἐὰν δὲ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ δύο τελευταῖαι μεταβολαὶ, ἤτοι ἡ ἀπὸ 1 καὶ 35/00 εἰς 1 καὶ 40/00 καὶ ἡ ἀπὸ 1 καὶ 40/00 εἰς 1 καὶ 50/00, ἡ αὔξησις ἐν συνόλῳ ἀπὸ τῆς μεταβολῆς ἀπὸ 1 καὶ 33/00 εἰς 1 καὶ 50/00 ἀναλογεῖ πρὸς 11 καὶ 1½%. Διὰ τῆς μεταβολῆς, τὴν ὁποίαν σήμερον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἤτοι ἀπὸ λεπτῶν 135 εἰς 145, ἐπέρχεται αὔξησις κατὰ 7,40%, ἤτοι ἐπὶ ποσοῦ εἰσπράξεων 35,000,000 ὑπολογίζεται αὔξησις κατὰ δρ. 2,590,000.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθέντα δύο νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 108 καὶ 109). Ὁ κύριος Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§45ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον ἐζητήθησαν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων ἐκ Καλαβρύτων καὶ Εὐρυτανίας αἱ πληροφορίαι, αἱ ἀφορῶσαι τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις αὐτῶν· νομίζω ὅμως, ὅτι ἐζήτησαν τὰς πληροφορίας ταύτας, δι’ ὃν λόγον καὶ ἐγὼ νῦν ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω. Κατὰ τὸ παρελθὸν παρεκάλεσα νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἡ κανονίζουσα ἐπαρχίαν τινὰ ὡς καπνοπαραγωγὸν καὶ ἀπονέμουσα αὐτῇ προνόμιά τινα, ἐζήτησα, λέγω, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις αὕτη καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κυνουρίας. Μοὶ ἀντετάσσετο, — καὶ ὀρθῶς μοὶ ἀντετάσσετο, — ὅτι ἡ ἐπαρχία Κυνουρίας δὲν εἶχε παραγωγὴν 20,000 ὀκάδων καπνοῦ, καὶ συνεπῶς δὲν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς καπνοπαραγωγὸς ἐπαρχία. Αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὸ προϊόν τοῦ καπνοῦ τὸ παρῆγον ὀλίγισται ἐπαρχίαι· ἀλλὰ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐπεξετάθη καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος. Ἐν Κυνουρίᾳ ἀπὸ ὀκταετίας ἤδη καλλιεργεῖται καπνὸς, καὶ καπνὸς μάλιστα Καβάλλας καὶ Ξάνθης, παράγεται δὲ ποιότης τοσοῦτον ἀρίστη, ὥστε τὸ προϊόν τὸ παραχθὲν ἐπωλήθη εἰς Αἴγυπτον, ὅπου ἐστάλη, εἰς τιμὴν, ἧς δὲν ἔτυχε μέχρι τοῦδε καπνὸς ἄλλης παραγωγῆς. Πιθανὸν τὸ ποσὸν τὸ παραγόμενον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου νὰ μὴ ἀνέρχηται εἰς 20,000 ὀκάδας, ἀλλ’ ὅμως εἶναι ἀνάγκη προστασίας τῆς παραγωγῆς αὐτῆς, διότι ἄλλως ὑπάρχει φόβος, μήπως ἐγκαταλειφθῇ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ. Δυστυχῶς, μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἀντὶ νὰ ὠθήσωμεν εἰς τὴν πρόοδον τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, παρεμποδίζομεν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καλλιεργείας αὐτοῦ, καίτοι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν προσκομίζει σπόρους καπνῶν Καβάλλας καὶ Ξάνθης, καὶ ἀποστέλλει αὐτοὺς δωρεὰν εἰς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς, διὰ νὰ σπείρουν. Ὁ νόμος, ὁ ἐφαρμοζόμενος εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς μὴ καπνοπαραγωγοὺς, περιέχει διατάξεις παρεμποδιζούσας τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, διότι δὲν ὁρίζεται ἐν τῷ νόμῳ ὁ τρόπος τῆς ἐπιβαλλομένης δηλώσεως τοῦ καπνοῦ, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὁρίζεται ὁ τρόπος τῆς δηλώσεως τοῦ καπνοῦ, οὔτε ὁ χρόνος τῆς δηλώσεως αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον ὁ καπνοπαραγωγὸς ἀγνοεῖ, ἂν πρέπει νὰ κάμῃ τὴν δήλωσίν του, ὅταν θὰ σπείρῃ τὸν καπνὸν, καὶ διὰ πόσον ποσὸν, ἢ θὰ τὴν κάμῃ ὅταν θὰ ἀρχίσῃ ἡ συλλογὴ ἑκάστου χωρίου, ὡς λέγουσιν, ἢ θὰ τὴν κάμῃ εἰς τὸ τέλος τῆς συλλογῆς, ἐφ’ ὅσον εἶναι ὑπόχρεως, κατά τινα ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκδοθεῖσαν πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, νὰ κάμῃ δήλωσιν μέχρις ὡρισμένου χρόνου, μεθ’ ὃν θεωρεῖται ἀποξηρανθεὶς ὁ καπνὸς, — ἀδιάφορον ἂν πράγματι ἀπεξηράνθη ἢ ὄχι, — ὁ καπνοπαραγωγὸς εἶναι ἐκτεθειμένος εἰς τὴν κρίσιν τοῦ χωροφύλακος, θεωροῦντος ἀπεξηραμένον ἢ μὴ τὸν καπνὸν, κατὰ βούλησιν, καὶ ὁρίζοντος τὸ βάρος αὐτοῦ ἐπίσης κατὰ βούλησιν, καὶ ὑφίσταται ἀπείρους καταπιέσεις, ἱκανὰς νὰ παρεμποδίσωσι τὴν πρόοδον τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ. Ἐγὼ αὐτὸς ὑπερησπίσθην ἄλλοτε εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Τριπόλεως πεντήκοντα περίπου καπνοπαραγωγοὺς, κατηγορουμένους ὅτι δὲν ἐδήλωσαν τὸν καπνόν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ἀποξηρανθῆ εἰσέτι. Τὸ Πλημμελειοδικεῖον τοὺς ἠθώωσε βεβαίως, ἀλλὰ σᾶς φέρω τοῦτο ὡς παράδειγμα τῶν ἐμποδίων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων πολλοὶ τῶν καπνοπαραγωγῶν μοὶ ἐδήλωσαν, ὅτι ἐὰν δὲν μεταβληθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, πολλοὶ δὲ ἐγκατέλειψαν τὴν καλλιέργειαν ταύτην, καὶ ἐτράπησαν εἰς ἄλλα ἔργα, καὶ ἄλλοι φεύγουσιν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος, ἵνα μὴ, τροπολογουμένου τοῦ νόμου, ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἡ χαρακτηρίζουσα μίαν ἐπαρχίαν καπνοπαραγωγόν, καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ὅσαι ζητοῦσι νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, νὰ ληφθῶσι δὲ πάντα τὰ μέτρα, ὅσα ἡ ὑπηρεσία νομίζει ἀναγκαῖα, πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ φόρου καὶ ἀποτροπὴν τοῦ λαθρεμπορίου τοῦ καπνοῦ. Δύναται ἀκόμη ἡ διάταξις τοῦ νόμου περὶ τοῦ πότε χαρακτηρίζεται μία ἐπαρχία ὡς καπνοπαραγωγὸς νὰ ἐπεκταθῇ ὄχι μόνον κατ’ ἐπαρχίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ δῆμον· πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον οἱονδήποτε, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀφίνηται, ὅπως ἀφίνεται μέχρι τοῦδε, εἰς τὸ ἔλεος τοῦ χωροφύλακος, διότι εἶναι ἀδύνατον ὑπὸ τοιούτους ὅρους νὰ προοδεύσῃ ἡ καπνοπαραγωγή. Τοῦτο δὲ εἶναι πολὺ σπουδαῖον, διότι τὸ ἔσοδον ἐκ τοῦ καπνοῦ εἶναι μέγα, καὶ συμφέρει ὄχι μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Κράτος, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ καλλιέργεια αὐτοῦ. Βεβαίως δὲν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἐὰν ἡ παραγωγὴ αὐτῶν δὲν ἦναι ἀνωτέρα τῶν 20,000 ὀκάδων καπνοῦ, δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τροποποιοῦν κατὰ τοῦτο τὸν ὑπάρχοντα νόμον, ἢ νὰ κανονίσῃ ὁπωσδήποτε ἄλλως τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην πληροφορίαν ἀνεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, τὴν πληροφορίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ βάσις τῶν σκέψεων τῆς ὑπηρεσίας, τῶν σκέψεων, αἱ ὁποῖαι ἀποτρέπουσι τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοῦ νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ φόρου, ὅτι ἡ βάσις τῶν σκέψεων τούτων εἶναι ἐσφαλμένη· ἔλαβε δηλαδὴ τὴν βάσιν, ὅτι πρόκειται περὶ δωρεᾶς φόρου εἰς τοὺς φορολογουμένους, καὶ ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ ἀρνεῖται τὴν ἐπιστροφήν. Ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλάγησαν οἱ φορολογούμενοι τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, δὲν εἶναι νόμος δωρῶν εἰς τοὺς φορολογουμένους τὸν φόρον αὐτὸν, εἶναι νόμος ἀναγνωρίζων, ὅτι δὲν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν εἰς πληρωμὴν φόρου οἱ φορολογούμενοι, καὶ δὲν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν εἰς πληρωμὴν φόρου, διότι ἔχει ἐκλείψει ἡ βάσις τῆς φορολογίας, δηλαδὴ εἶχε καταστραφῆ τὸ εἰσόδημα· οὐδ’ ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐνομίζετο ὅτι ἐπρόκειτο περὶ δωρεᾶς, ἀλλὰ περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου. Τοιοῦτος δὲ, νομίζω, εἶναι καὶ ὁ τίτλος τοῦ νόμου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ περιέχονται αἱ λέξεις «ἀπὸ τοῦ ὀφειλομένου φόρου», ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, ὡς καὶ ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐποιησάμην τὴν παρατήρησιν, ὅτι αἱ λέξεις αὗται πρέπει νὰ μεταβληθῶσι, διὰ νὰ περιλαμβάνωσι καὶ τοὺς τυχὸν πληρώσαντας τὸν φόρον, καί μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ τοῦτο, διότι ἐννοεῖται. Ἐὰν ἔχωσιν ἐκτυπωθῆ τὰ πρακτικὰ τὰ ἐστενογραφημένα, καὶ θελήσητε ν’ ἀνατρέξητε εἰς τὴν γενομένην συζήτησιν, θὰ ἰδῆτε ὅτι τοιαύτη ἐξήγησις ἐδόθη. Ἐκ τούτου λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ βάσις τῶν σκέψεων τῆς ὑπηρεσίας δὲν εἶναι ὀρθή, καὶ δικαίως ζητοῦσιν οἱ φορολογούμενοι ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων. Εἶναι δὲ καὶ διοικητικῶς ὀρθόν, καὶ συμφέρει εἰς τὸ Κράτος νὰ γείνῃ τοῦτο, διότι ἄλλως, ἀντὶ νὰ ἐνθαρρύνωμεν τοὺς προθυμοποιηθέντας νὰ πληρώσωσι, καίτοι δὲν παρήγαγον ἴσως, ἀποθαρρύνομεν αὐτούς, καὶ εἶναι πιθανόν, ἐφαρμόζοντες οὕτω τὸν νόμον, νὰ δυσχεράνωμεν τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Παρακαλῶ λοιπόν, νὰ μὴ ἐμμείνῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν τοιαύτην ἑρμηνείαν. Ἐὰν δὲ νομίζῃ ὅτι περιβάλλεται μὲ εὐθύνην, δίδων ἐναντίαν ἑρμηνείαν εἰς τὸν νόμον, —οἵαν ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ,— παρακαλῶ αὐτὸν νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, οὕτως ἑρμηνεύοντος τὸν νόμον τοῦτον.

§46ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βοζίκης, λέγων ὅτι ἐν τῷ νόμῳ περὶ καπνοῦ δὲν ὁρίζεται οὔτε ὁ χρόνος οὔτε ὁ τρόπος τῆς δηλώσεως. Τόσον εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὥστε, ἐνῷ, ὡς ἀσφαλῶς καὶ ἀκριβῶς γνωρίζω, ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων παράγει 20,000 καὶ πλέον ὀκάδας καπνοῦ, ἐκ τῶν δηλώσεων ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἔφερε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων παρήγαγε κατὰ μὲν τὸ 1902 ὀκάδας καπνοῦ 3194, κατὰ δὲ τὸ 1903 ὀκάδας 6614, ἐνῷ εἶναι βεβαιότατον, ὅτι εἷς μόνον δῆμος τῆς ἐπαρχίας, ὁ δῆμος Ψωφίδος, παράγει 16,000 ὀκάδας. Δὲν πρέπει λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς πληροφορίας, τὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων, διότι αἱ δηλώσεις αὗται οὐδεμίαν ἄλλην συνέπειαν ἔχουσιν ἢ μόνον νὰ ὑποβάλλωσι τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ καπνοῦ εἰς διατυπώσεις ὀχληρὰς, εἰς διατυπώσεις μὴ συντρεχούσας τοὺς παραγωγούς. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μάθῃ πόσον ἀληθῶς ποσὸν καπνοῦ παράγεται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων, ἢ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἐπαρχίαν, δύναται νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, πόσαι εἶναι αἱ καλλιεργηθεῖσαι ἐκτάσεις, καὶ ἐντεῦθεν δύναται νὰ ἐννοήσῃ, πόσον ποσὸν καπνοῦ παρήχθη εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τούτων νὰ κανονίσῃ, ποῖαι ἐπαρχίαι εἶναι καπνοπαραγωγοὶ, καὶ ποῖαι δὲν εἶναι. Συντάσσομαι καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυνουρίας συναδέλφου, ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ὁ νῦν ἰσχύων νόμος. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἐπαρχίαι προνομιοῦχοι ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπεδόθησαν σπουδαίως εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ· ἡ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων παράγει ἄνω τῶν 20,000 ὀκάδων, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ νόμου, τοῦ μὴ θεωροῦντος αὐτὴν καπνοπαραγωγὸν, οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ καπνοῦ ὑποβάλλονται εἰς μεγίστας καὶ ὀχληροτάτας διατυπώσεις ὑπὸ τῶν χωροφυλάκων. Διατὶ νὰ μὴ ληφθῇ μέτρον κοινὸν διὰ τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι θέλουσι νὰ καλλιεργήσωσι τὸν καπνόν; Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως ἡ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων θεωρηθῇ καπνοπαραγωγὸς ἐπαρχία, διότι, ὡς προεῖπον, παράγει ἄνω τῶν 20,000 ὀκάδων καπνοῦ, καὶ τοῦτο γνωρίζουσι καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου κ. κ. Ζαΐμης καὶ Πετιμεζᾶς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν δύναται νὰ κανονίσῃ τοῦτο, νὰ θεωρήσῃ δηλ. μίαν ἐπαρχίαν ὡς καπνοπαραγωγὸν, διότι ἐμποδίζεται ὑπὸ τοῦ Ἐλέγχου· ἀλλ’ ὁ Ἔλεγχος ἔχει ἁρμοδιότητα μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ὄχι τὴν καλλιέργειαν αὐτοῦ. Ποίαν ἔχει ὁ Ἔλεγχος ἁρμοδιότητα, προκειμένου περὶ τῆς καλλιεργείας τῆς γιγνομένης εἰς ἐπαρχίαν τινά; Καθὼς κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὑποθέτω ὅτι εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην ταύτην· ἐὰν δ’ ἔχῃ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ βοηθήσῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, νομίζω ὅτι πρέπον καὶ δίκαιον εἶναι, νὰ θεωρήσῃ καὶ τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων καπνοπαραγωγὸν ἐπαρχίαν, εἰ δυνατὸν, διὰ Βασ. Διατάγματος, ἄλλως ἂς μεταβάλῃ τὸν νόμον, διὰ νὰ ἦναι ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι ἴσαι, καὶ νὰ μὴ ὑπάρχωσιν ἐπαρχίαι προνομιοῦχοι. Αὗται εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἤθελον νὰ δώσω, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων παράγει καπνὸν ἄνω τῶν 20,000 ὀκάδων.

§47Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προκειμένου περὶ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ἐζήτησα καὶ ἐγὼ πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος περὶ τῆς ἐν αὐτῇ παραγωγῆς καπνοῦ, καὶ αἱ πληροφορίαι ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ ἐπαρχία παράγει καπνὸν κατ’ ἔτος πολὺ πλέον τῶν 20,000 ὀκάδων· ἀλλὰ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας τῶν πληροφοριῶν τούτων ἀπεστάλη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰδικὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος μεταβὰς ἐκεῖ περιῆλθεν ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν, καὶ συνέταξεν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας πληροφορεῖ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἡ καπνοπαραγωγὴ ἀνέρχεται εἰς 30,000 περίπου ὀκάδας. Ἑπομένως ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων δυνάμει τοῦ νόμου πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς καπνοπαραγωγός. Ὁ ἰσχυρισμὸς δὲ, ὅτι ὁ Ἔλεγχος δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο, εἶναι ἀστήρικτος, διότι ὁ Ἔλεγχος δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου· ἀφοῦ δὲ ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων παράγει πλέον τῶν 30,000 ὀκάδων καπνοῦ, ἤτοι περισσότερον τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτουμένου ποσοῦ, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος καὶ νὰ θεωρηθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων ὡς καπνοπαραγωγός. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει καθῆκον νὰ προκαλέσῃ Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων νὰ θεωρηθῇ καπνοπαραγωγὸς, διότι ἄνευ τούτου, καὶ ἡ πρόοδος τῆς καπνοφυτείας, ἥτις ἐπεξετάθη πανταχοῦ, καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἡ ὁποία θὰ καταστῇ πηγὴ μεγάλου πλούτου, θ’ ἀρχίσῃ νὰ ὀπισθοδρομῇ, ἕνεκα τῶν ἐνοχλήσεων τῶν καθημερινῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, διότι, ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, ἕνεκα τοῦ κλίματος, οὐδέποτε ὁ καπνὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ βάρος ἀκριβές, καθόσον, ὅταν μὲν ὁ καιρὸς ἦναι βροχερὸς, ὁ καπνὸς ἀπορροφᾷ ὑγρασίαν καὶ γίνεται βαρύτερος, ὅταν δὲ ἦναι ξηρασία, γίνεται ἐλαφρότερος, καὶ διὰ τοῦτο οὐδέποτε εὑρίσκεται νὰ ἦναι ἀκριβὴς ὡς πρὸς τὰς δηλώσεις, καὶ ἕνεκα τούτου γεννῶνται πολλαὶ ἐνοχλήσεις. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν θέλῃ νὰ μορφώσῃ ἀκριβῆ γνώμην, νὰ μὴ ἀποβλέψῃ εἰς τὰς δηλώσεις τῶν παραγωγῶν, ἀλλὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις καὶ τοῦ ἐπίτηδες ἐκεῖ μεταβάντος ὑπαλλήλου καὶ τοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ δημάρχου ἑκάστου δήμου, διότι ὅλοι αὐτοὶ βεβαιοῦσιν, ὅτι ὁ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων παραγόμενος καπνὸς εἶναι ἄνω τῶν 20,000 ὀκάδων κατ’ ἔτος.

§48ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, θὰ συνενώσω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὰς παρακλήσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐκ Κυνουρίας καὶ Καλαβρύτων, ὅπως καὶ ἡ ἐπαρχία Ἀττικῆς θεωρηθῇ ὡς καπνοπαραγωγὸς ἐπαρχία· διότι εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι δὲν παράγει ἄνω τῶν 20,000 ὀκάδων καπνοῦ, ἀλλὰ δύναται νὰ παραγάγῃ πολὺ περισσότερον, ἐὰν παράσχωμεν εἰς αὐτὴν τὴν εὐκολίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ καπνοπαραγωγοί. Ἄλλως δὲ, ὡς γνωστὸν, δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς παραγωγῆς ποσότητος καπνοῦ, ἀλλὰ περὶ τῆς παραγωγῆς ποιότητος ἐκλεκτῆς καπνοῦ· δὲν θέλομεν δὲ τύχει τοῦ ποθουμένου, δηλαδὴ ν’ ἀντικαταστήσωμεν ἐν μέρει τὸν τουρκικὸν καπνὸν διὰ τοῦ ἑλληνικοῦ, ἐὰν περιορίσωμεν τὰς εὐκολίας εἰς μόνας τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι παράγουσι μὲν ἀφθονίαν καπνοῦ, ἀλλ’ εἰς πολλὰς ἐξ αὐτῶν ὁ καπνὸς ὁ παραγόμενος τιμᾶται μόλις δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν, ὡς ὁ τοῦ Ἄργους, διότι δὲν εἶναι ἐκλεκτῆς ποιότητος. Ἡ ἐπαρχία Ἀττικῆς ἀπό τινων ἐτῶν ἤρξατο ἐργασιῶν πρὸς καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ἐργασιῶν ἀρκετὰ σπουδαίων, διότι διάφοροι καπνέμποροι, π. χ. ἐκ Πειραιῶς ὁ κύριος Πυρπασόπουλος, ἐξ Ἀθηνῶν ὁ κ. Κουλουριώτης, καὶ ἄλλοι μεγαλοκτηματίαι, ὁ κ. Θεοφιλάτος, ὁ κ. Καμπᾶς, καὶ ἐγὼ ἀκόμη, ἐφέραμεν καπνοπαραγωγούς, καλλιεργητὰς καὶ συσκευαστὰς ἀπὸ τὴν Καβάλλαν καὶ τὴν Ξάνθην, διὰ νὰ καλλιεργήσωμεν καπνὸν τοῦ εἴδους τοῦ καπνοῦ τῶν μερῶν ἐκείνων, καὶ δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ παρ’ ἡμῖν. Θὰ μᾶς ἦτο εὔκολον νὰ παραγάγωμεν καπνὸν εὐθηνὸν, ἀλλὰ τότε δὲν θὰ ἐκερδίζομεν τίποτε οὔτε ἡμεῖς οὔτε τὸ Κράτος, διότι ὁ καπνὸς ὁ εὐθηνὸς δὲν ἔχει ἐξόδευσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αἱ δυσκολίαι, τὰς ὁποίας ὑπὸ τὸν ἰσχύοντα νόμον καθημερινῶς ἀπαντᾷ ἐνταῦθα ὁ καπνοπαραγωγὸς, εἴτε ὅταν πρόκηται νὰ μεταφέρῃ τὸ προϊόν του, διὰ νὰ τὸ ἐξαγάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἴτε ὡς πρὸς τὴν δήλωσιν διὰ τὴν κατοχὴν αὐτοῦ ἐν τῇ ἀποθήκῃ, εἶναι μεγάλαι. Μίαν ἡμέραν μάλιστα καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ὀλίγον ἔλειψε νὰ χαρακτηρισθῶ ὡς λαθρέμπορος, ἀλλ’ εὐτυχῶς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀντελήφθη τὴν ἀλήθειαν, καὶ μὲ ἀπήλλαξε. Τοῦτο δὲ συνέβη, διότι ὁ ἐπιστάτης μου, πρὶν ἢ ἀκόμη τελειώσῃ ἡ συλλογὴ ὅλης τῆς καπνοπαραγωγῆς, ἐδήλωσεν εἰς τὸν ἔφορον Λαυρίου 2,900 ὀκάδας καπνοῦ, καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν ἐξηκολούθησε νὰ συλλέγῃ καὶ τὸ λοιπὸν μέρος τῆς παραγωγῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ χωροφύλακες ἐπῆγαν ἐκεῖ, εἶδον τὴν δήλωσιν καὶ ἔκαμαν πρωτόκολλον· οὕτω δὲ ἴσως καὶ ἐγὼ θὰ εἶχον συλληφθῆ ὡς λαθρέμπορος, καὶ ἐπειδὴ ὁ νόμος περὶ λαθρεμπορίου ἐπιβάλλει ἐξορίαν, ἐὰν συνέβαινε τοῦτο, δὲν θὰ ἤμην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μεταξὺ ὑμῶν (ἱλαρότης).

§49ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Φαντασθῆτε, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ὁ κ. Σκουζὲς ἔπαθεν αὐτὰ, τί ὑποφέρουσιν οἱ δυστυχεῖς καπνοπαραγωγοὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις!

§50ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Εὐτυχῶς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, — καὶ νομίζω ὅτι ἦτο τότε ὁ καὶ νῦν τοιοῦτος, — λαβὼν γνῶσιν τοῦ πράγματος καὶ ἀντιληφθεὶς τὴν ἀλήθειαν, μὲ ἀπήλλαξεν. Ἀλλὰ διὰ τῶν τοιούτων προσκομμάτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῆς παραγωγῆς, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων ὀχληρῶν διατυπώσεων, εἰς ἃς ὑποβάλλεται ὁ θέλων νὰ μεταφέρῃ καπνὸν διὰ νὰ ἐξαγάγῃ αὐτὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἔχει καὶ τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ δημοτικοῦ φόρου· διότι, ἀφοῦ κάμῃ τὴν δήλωσιν εἰς τὸν ἔφορον, ὅτι τόσον καπνὸν ὡρισμένως θὰ μεταφέρῃ, καὶ ὅτι τὸν καπνὸν αὐτὸν θὰ τὸν φορτώσῃ δι’ ὡρισμένον λιμένα, π. χ. τὸν Πειραιᾶ, καὶ λαμβάνει τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν, ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ δημοτικοῦ φόρου εἰσπράττει καὶ ἕτερον φόρον. Καὶ εἶναι μὲν ἡ λεγομένη κατάθεσις, ἥτις ἐπιστρέφεται μετὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖται εἰς ταύτην ὁ ἐνοικιαστής, ἀλλ’ εἰσπράττει καὶ μέρος τοῦ φόρου, ἐπὶ τῇ προφάσει δῆθεν, ὅτι ὁ παραγωγὸς δὲν ἔκαμεν ἐγκαίρως τὴν δήλωσιν εἰς τὸν δήμαρχον τοῦ δήμου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐγένετο ἡ δήλωσις εἰς τὸν ἔφορον, καὶ ἐν τῇ ἀδείᾳ αὐτοῦ δηλοῦται, ὅτι ὁ καπνὸς ἐξάγεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν — καὶ ὡρισμένως εἰς τὴν Ὁλλανδίαν ἢ τὴν Γερμανίαν ἢ εἰς ἄλλο Κράτος — διὰ τοῦ Πειραιῶς, ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν δικαιοῦται νὰ εἰσπράξῃ, καὶ ὅμως εἰσπράττει 4 ἢ 5 δραχμὰς διὰ δημοτικὸν φόρον, αἱ ὁποῖαι οὕτω μένουσι πρὸς ὄφελός του. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι οὐ μόνον δίκαιον δὲν εἶναι νὰ παρεμβάλλονται τοιαῦται δυσκολίαι καὶ πιέσεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἐνθαρρυντικὸν πρὸς ἐπίτευξιν παραγωγῆς καπνοῦ, καὶ ἰδίως καπνοῦ καλῆς ποιότητος. Διότι, ὡς εἶπον, δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν τόσον εἰς τὴν ποσότητα, ὅσον εἰς τὴν ποιότητα αὐτοῦ. Ἡ ἐπαρχία Ἀττικῆς, ὡς προεῖπον, ἐὰν δὲν παράγῃ ἄνω τῶν 20,000 ὀκάδων καπνοῦ, ἵνα τύχῃ τῶν εὐκολιῶν, τὰς ὁποίας ἔχουσιν αἱ χαρακτηριζόμεναι ὡς καπνοπαραγωγοὶ ἐπαρχίαι, παράγει ὅμως καπνὸν ἐκλεκτῆς ποιότητος, καὶ ὁσημέραι προοδεύει εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς. Συνεπῶς θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, εἴτε γενικὸν εἴτε δι’ ὡρισμένας ἐπαρχίας, νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τινος ἡ καλλιέργεια καπνοῦ Ξάνθης καὶ Καβάλλας ἔλαβεν ἔκτασιν ἀξίαν σημασίας καὶ ἐνθαρρύνσεως.

§51Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς καπνοῦ ποιοτήτων κρεισσόνων τῶν μέχρι τοῦδε παραγομένων ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐγὼ ἀποδίδω πολλὴν σπουδαιότητα· ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ καπνοπαραγωγὴ θέλει ἀποβῆ σπουδαία πηγὴ ἐθνικοῦ πλούτου, ὅταν παρ’ ἡμῖν καλλιεργῶνται ποιότητες καπνοῦ ἁμιλλώμεναι πρὸς τὸν καπνὸν τῆς Ξάνθης, ὁ ὁποῖος ἔχει, ὡς γινώσκομεν, τιμὴν διπλασίαν καὶ τριπλασίαν τοῦ ἐν Ἑλλάδι παραγομένου. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ ἀφορῶντα τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ ἀνάγονται εἰς τὸν νόμον περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου, διότι ἡ πρόσοδος τοῦ καπνοῦ εἶναι ὑπέγγυος, πᾶσα δὲ τροποποίησις τῆς νομοθεσίας τῆς ἀφορώσης εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ δὲν ἐπιτρέπεται ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅτε ἄλλοτε ἐπεχειρήσαμεν μεταβολὴν τοῦ ὑφεστῶτος φορολογικοῦ συστήματος ὡς πρὸς τὸν καπνόν, ἐδέησε νὰ ζητήσωμεν τὴν συγκατάθεσιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς· συνενοήθημεν μετ’ αὐτῆς, καὶ ἐπετύχομεν τὴν συγκατάθεσίν της κατόπιν πολλῶν συζητήσεων καὶ παροχῆς ἀνταλλαγμάτων. Ἐπρόκειτο περὶ αὐξήσεως τοῦ φόρου, ἡ ὁποία εἶχε προορισθῆ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τοῦ συνομολογηθέντος διὰ τοὺς σιδηροδρόμους Πειραιῶς–Συνόρων καὶ Πύργου–Μελιγαλᾶ. Ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι τότε ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς προὐτάθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ περιβληθῶσι τὰ τῆς μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ διὰ διατυπώσεων ἐπαρκῶν, πρὸς πρόληψιν πάσης καταχρήσεως· ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπεκαλεῖτο τὰ ἀλλαχοῦ γιγνόμενα, ὅπου ὑπάρχει φορολογία τοῦ καπνοῦ μεγάλη· προέβαλλε δὲ πρὸ πάντων τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ λάβωσι χώραν καταχρήσεις, ὅταν ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ὁ καπνὸς συγκομίζεται εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ παραγωγοῦ, δὲν παρακολουθῇ ἡ ἀρχὴ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν περαιτέρω τοῦ καπνοῦ τούτου μεταφορὰν καὶ χρησιμοποίησιν. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ Ἐπιτροπή, καὶ ὧν τὴν βασιμότητα δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ, εἰς τὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας δὲν εἶναι εὔκολον ὁ καπνὸς νὰ ὑποβάλληται εἰς φορολογίαν, ἀφοῦ παρέχεται εἰς τοὺς κατόχους καπνοῦ ἡ εὐκολία νὰ μεταφέρωσι τὸν καπνὸν ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας ἄνευ ἐπιτηρήσεώς τινος ἢ ἐλέγχου. Εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ καθεστὼς, ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποδίδει πολλὴν σημασίαν· φρονεῖ δὲ, ὅτι, ἐὰν ἡ εὐκολία αὕτη παρασχεθῇ εἰς τὰς μὴ καπνοφόρους ἐπαρχίας, αἱ καταχρήσεις θὰ ὦσι μεγάλαι, ἐνῷ σήμερον διὰ τοῦ συστήματος τῶν δηλώσεων ἡ ἀρχὴ παρακολουθεῖ τὰ τῆς μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ, καὶ εἶναι δύσκολος ἡ κατάχρησις. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον, ὀφείλω νὰ μὴ ἀποκρύψω ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὅτι πολλάκις ἐγένοντο καὶ εἰς τοὺς προκατόχους μου καὶ εἰς ἐμὲ παραστάσεις, ὅπως καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταῖς καπνοφόροις εἰσαχθῇ τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, δηλ. νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ μεταφορὰ ἐντὸς τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας ἄνευ δηλώσεως. Ἐννοεῖται, ὅτι τοῦτο συνιστᾷ ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀλλὰ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ νὰ τὸ ἐπιβάλῃ, διότι ἦτο φορολογικὸν καθεστὼς πρὸ τοῦ νόμου περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου, ἐφ’ οὗ ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ προβάλῃ μεταβολήν. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ μεταρρυθμισθῶσι τὰ κείμενα, ἀπαραίτητος εἶναι ἡ συγκατάθεσις τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς. Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι θέλω καταβάλει πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως διὰ τῆς συζητήσεως πείσω τὴν Ἐπιτροπὴν, ὅτι ἡ εὐκολία περὶ τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ δὲν θὰ δώσῃ χώραν εἰς καταχρήσεις, ἀλλὰ τοὐναντίον θέλει συντελέσει εἰς τὴν πρόοδον τῆς παραγωγῆς. Ἐὰν δὲ ἐπιτύχω τὴν συγκατάθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ᾖναι βεβαία, ὅτι μετὰ πολλῆς προθυμίας θέλω σπεύσει νὰ ὑποβάλω τὸ προσῆκον νομοσχέδιον.

§52Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀπάντησιν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις τὰς γενομένας περὶ τῆς προμηθείας τοῦ σίτου τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν φρουρὰν Ἀθηνῶν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαννουσίου ἔχει τὸν λόγον.

§54Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Εἶναι γνωστὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν οἱ ἰδιοκτῆται τσιφλικίων ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν προσωπικῶς νὰ δηλώσωσι τὰ ζῷα, ἤτοι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὡς καὶ τοὺς κολλίγας, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσιν αὐτοὶ τὸν φόρον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἔχοντες τὸ δικαίωμα τῆς ἀνταγωγῆς, νὰ ζητήσωσι δηλαδὴ τὸν φόρον ἀπὸ τοὺς κολλίγας καὶ νὰ ἐνασκῶσι τὰ αὐτὰ δικαιώματα κατὰ τῶν κολλίγων, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Δημόσιον, ἢ μᾶλλον τὰ αὐτὰ ἐξαναγκαστικὰ μέσα. Τῷ νόμῳ πειθόμενοι οἱ ἰδιοκτῆται, ἢ τοὐλάχιστον πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, εἶχον πληρώσει πολὺ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τὸν φόρον, οὐ μόνον τὸν ἀναλογοῦντα εἰς αὐτούς, ἀλλὰ καὶ τὸν ἀναλογοῦντα εἰς τοὺς κολλίγας, ἤτοι, κατὰ τὸ κρατοῦν ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ ἰδίᾳ ἐν τῷ νομῷ τῶν Τρικκάλων, σύστημα τῆς ἐπιμόρτου καλλιεργείας, τὰ ⅔ διὰ τοὺς κολλίγας. Οἱ ἰδιοκτῆται ἐκεῖνοι ἤγειραν ἤδη ἀγωγὴν κατὰ τῶν κολλίγων, ζητοῦντες τὰ ⅔· ἐὰν λόγου χάριν ἐπλήρωσαν οἱ ἰδιοκτῆται 3,000 δραχμὰς διὰ φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν, ζητοῦσι παρὰ τῶν κολλίγων 2,000 δραχμάς· ἀλλ’ οὗτοι ἀπαντῶσι: «καθ’ ὃν χρόνον ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ἡμεῖς δὲν εἴχομεν πληρώσει, ἄρα ὀφείλομεν τὸν φόρον εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ συνεπῶς δὲν ὑποχρεούμεθα νὰ πληρώσωμεν εἰς σᾶς»· τοῦτο δὲ λέγουσι καὶ τὰ Δικαστήρια. Ὁ ἰδιοκτήτης λοιπὸν, ὑπακούων εἰς τὸν νόμον, ἐπλήρωσεν ἀλλότρια χρέη· ἀλλ’ ὁ κολλίγας, ἐπικαλούμενος τὸν νόμον, ἀποκρούει τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ ἰδιοκτήτου. Τί γενήσεται; Ἰδοὺ τὸ ἄτοπον, εἰς τὸ ὁποῖον μᾶς ὁδηγεῖ λίαν στενὴ ἑρμηνεία τοῦ νόμου τούτου. Ταύτας τὰς σκέψεις ἤθελον νὰ ὑποβάλω, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§55Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 19 παρελθόντος μηνὸς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐνοχλήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ν’ ἀπασχολήσω δὲ καὶ τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, τῆς ὁποίας σκοπὸς ἦτο νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ καταβληθέντος ἤδη φόρου εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ μέρους τῶν ἀμπελοκτημόνων, τῶν ὁποίων αἱ ἄμπελοι ἀπηλλάγησαν ἀπὸ τῆς πληρωμῆς φόρου διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1901, ἐγνώριζον τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἤθελε προσκομίσει εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, λαμβάνων ταύτην ἐκ τῶν ἐκπροσωπούντων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν μίαν ἄϋλον ἰδέαν, λεγομένην ὑπηρεσίαν· ἐγνώριζον, λέγω, τὴν ἀπάντησιν, διότι πρὶν ἢ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν εἶχον μεταβῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβω τὰς δεούσας πληροφορίας, καὶ ἐκεῖ ἀντελήφθην τὰς κρατούσας γνώμας περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης ὁ κ. Ὑπουργὸς προσεκόμισε σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν δύο ἀπαντήσεις, ἐκ διαμέτρου ἀντιθέτους καὶ ἀντιφασκούσας πρὸς ἀλλήλας. Ἡ μία ἐκπροσωπεῖ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ δὲ ἑτέρα εἶναι ἡ ἀτομικὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ γνώμη, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ πρὸς τὴν φράσιν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, πρὸς τὴν ὁποίαν ὅμως ἀποδειλιᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συμμορφωθῇ. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ συντάσσομαι πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διαφωνῶ δὲ πρὸς τὴν γνώμην τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τοῦτο θέλω ἀπασχολήσει ἐπ’ ὀλίγον τοὺς κυρίους συναδέλφους, καὶ θέλω ἐπικαλεσθῆ τὴν προσοχὴν πάντων τῶν διαχειριζομένων τοὺς νόμους, ἰδίᾳ δὲ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ ἀριστούχου τῆς ἐν Παρισίοις Νομικῆς Σχολῆς, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη μεταξὺ τῶν διαχειριζομένων τοὺς νόμους περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου, περὶ οὗ πρόκειται. Πρόκειται μάλιστα περὶ νόμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς αὐτοὶ πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐψηφίσαμεν. Οἱ 234 Βουλευταί, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων τὴν στιγμὴν ταύτην, αὐτοὶ ὁμοφώνως ἐψήφισαν τὸν νόμον, περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ὁποίου ἄλλην γνώμην ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἄλλην ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ ἐκπροσωπῶν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἑρμηνεύων τοὺς νόμους εἶναι ἔντιμος ἄνθρωπος, ἔχει τὸ ἀτύχημα ὅμως νὰ ἐπαγγέλληται τὸν τίμιον, οἱ δ’ ἐξ ἐπαγγέλματος τίμιοι ἄνθρωποι λύουσι πάσας τὰς διαφοράς, τὰς μεταξὺ Δημοσίου καὶ πολιτῶν, πάντοτε κατὰ τῶν ἀτόμων καὶ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, διὰ τὸ ἀσκανδάλιστον. Τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς ἐντίμους, οἱ ἰδιῶται ὅμως δύνανται, καὶ διὰ τοῦτο πᾶσα διαφορὰ μεταξὺ ἀτόμων καὶ Δημοσίου λύεται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀδιάφορον ἂν οἱ νόμοι κραυγάζωσιν ὑπὲρ τοῦ δικαίου τῶν ἀτόμων. Ὅπως ἑρμηνεύσῃ τις νόμον τινά, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τρία στοιχεῖα, τὴν φιλολογικὴν ἔννοιαν τῶν λέξεων, ἡ ὁποία καταρτίζει τὰς φράσεις, τὰς διατυπούσας τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, τὸν λόγον τοῦ νόμου καὶ τὴν ἱστορίαν τοῦ νόμου· ἐκ τῶν τριῶν δὲ τούτων στοιχείων δύναται νὰ προβῇ εἰς ἀσφαλεστάτην ἑρμηνείαν τοῦ νόμου. Καὶ ὅπως πεισθῇ καὶ ὁ μᾶλλον δύσπιστος περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς ἐμῆς γνώμης, θέλω ἀναγνώσει ὑμῖν τὴν φράσιν τοῦ νόμου ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἰδού, Κύριοι, τί λέγει ὁ νόμος, τοῦ ὁποίου τὴν ἐφαρμογὴν ζητῶ (ἀναγινώσκει): «Ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς τοῦ ὀφειλομένου διὰ τὸ ἔτος 1901 ἐγγείου φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τοῦ συμβεβαιουμένου ὁδικοῦ καὶ δημοτικοῦ οἱ ἀμπελοκτήμονες, ὧν ἡ ἐκ τῶν ἀμπέλων παραγωγὴ ἤθελε βεβαιωθῆ ὅτι κατεστράφη κατὰ τὸ ἔτος 1901 ἐκ νόσων ἢ θεομηνιῶν». Δηλαδὴ ἐννοεῖ ὁ νόμος τοῦ ὀφειλομένου νὰ βεβαιωθῇ, τοῦ ὀφειλομένου νὰ πληρωθῇ. Καὶ ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν, Κύριοι, τὸν νομοθέτην νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἀμπελοκτήμονας τοῦ ὀφειλομένου φόρου; Ὁ λόγος ἐκτίθεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ ὑποβαλόντος τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ πρῶτον τῇ 7 Μαρτίου 1902, ὑπουργοῦντος τοῦ κυρίου Νέγρη, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτήν. Τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς τοῦ ὀφειλομένου διὰ τὸ ἔτος 1901 ἐγγείου φόρου τῶν ἀμπέλων κλπ.» Εἶναι δηλαδὴ τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου καθ’ ὅλα ὅμοιον, κατὰ λέξιν καὶ φράσιν, πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου. Μεταχειρίζεται δὲ τὴν λέξιν ὀφειλομένου, διότι τότε ὄντως δὲν εἶχε πληρωθῆ ὁ φόρος· ἐὰν δὲ ὁ νόμος ἤθελε νὰ κάμῃ διάκρισιν μεταξὺ τῶν δυστροπούντων εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων καὶ τῶν καταβαλόντων τοὺς φόρους, ἤθελεν ἐκφρασθῆ ἄλλως. Ἀλλ’ ὁ νομοθέτης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελε κάμει διάκρισιν μεταξὺ τῶν συμμορφωθέντων πρὸς τὸν νόμον καὶ τῶν δυστροπούντων, βραβεύων τοὺς τελευταίους, βεβαίως κάθε ἄλλο ἤθελεν εἶσθαι παρὰ νομοθέτης. Ἀπὸ τῆς 7 Μαρτίου 1902 τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπῆρχεν ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ ποῖος εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε τὸν τότε Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτο νομοσχέδιον; Τὸ λέγει ἐν τῇ αἰτιολογικῇ του ἐκθέσει. Καὶ ἰδοὺ πῶς ἐκφράζεται (ἀναγινώσκει): «Εἰς τινας δήμους ἐπῆλθε, καθ’ ἃς πληροφορίας συνέλεξεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ ἔτος 1901, εἴτε ἐκ νόσων εἴτε ἐκ θεομηνιῶν, τελεία καταστροφὴ τοῦ προϊόντος τῶν ἀμπέλων, ὑπεβλήθησαν δὲ μέχρι τοῦδε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αἰτήσεις καὶ εὐχαὶ περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ζημιωθέντων ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, ὡς ἐγένετο καὶ διὰ τὸ ἔτος 1900. Οἱ δῆμοι, ἐν οἷς ἐπέδρασαν ἐπὶ τῆς ἐκ τῶν ἀμπέλων παραγωγῆς καταστρεπτικαὶ νόσοι καὶ θεομηνίαι, ὑπερβαίνουσι τοὺς 25, κατὰ τὴν γενομένην συνεπείᾳ αἰτήσεων προεξέτασιν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν κλπ.» Ἐπρόκειτο δηλαδὴ νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου αἱ ἄμπελοι ἐκεῖναι, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος κατεστράφη. Καὶ διὰ τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, βεβαιοῦται, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς καταβαλόντας τὸν φόρον, καίτοι ἐβεβαιώθη ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς ἡ καταστροφή, δὲν διετάχθη ἡ ἐπιστροφή, διότι ὁ νόμος δὲν προέβλεψε περὶ τούτου, ἀπαλλάξας μόνον, κατὰ τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, τοὺς ἀπειθεῖς πρὸς τοὺς νόμους, τοὺς μὴ καταβαλόντας τοὺς φόρους, καὶ οὐχὶ τοὺς εὐπειθεῖς καὶ ἐμπροθέσμως σπεύσαντας νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον. Καὶ ἐρωτῶ: βλέπετε τοιαύτην ἔννοιαν τοῦ νόμου, οἵαν δίδει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν;

§56ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§57Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσήχθη πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ 1903, πρωθυπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ καὶ διευθύνοντος τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὴν αὐτὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Ἰδοὺ δὲ τί λέγει ἡ ἔκθεσις, ἡ συνοδεύσασα τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἐγένετο ὁ νόμος, οὗ τὴν ἐφαρμογὴν ζητοῦμεν: «Ἔν τισι τῶν δήμων ἐπῆλθε, καθ’ ἃς πληροφορίας συνέλεξεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ ἔτος 1901, εἴτε ἐκ νόσων εἴτε ἐκ θεομηνιῶν, τελεία καταστροφή τοῦ προϊόντος τῶν ἀμπέλων, ὑπεβλήθησαν δὲ μέχρι τοῦδε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αἰτήσεις κλπ.» Δηλαδὴ τὰ ἴδια καὶ ἀπαράλλακτα, κατὰ λέξιν, πρὸς ὅσα ὡς αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν περιεῖχε τὸ νομοσχέδιον τὸ συνταχθὲν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1902, ὅτε ὠφείλετο ὁ φόρος. Ὁ νόμος λοιπόν, τοῦ ὁποίου ὁ λόγος ἐγεννήθη κατὰ τὸν Ἰανουάριον ἢ Φεβρουάριον τοῦ 1902, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, — καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ ὑπεβλήθη τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον κατὰ τὸ 1902, ἀλλὰ σάρκα καὶ ὀστᾶ ἔλαβε κατὰ τὸ 1903 ἕνεκα περιστάσεων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεως τοῦ νομοθέτου καὶ τῶν ἀμπελοκτημόνων, — ἀξιοῖ τὴν ἐκ τοῦ φόρου ἀπαλλαγὴν τῶν ἀμπέλων, ὧν ἡ πρόσοδος κατεστράφη κατὰ τὸ 1901; Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν ὁ νόμος, ἣν ἀποδίδει ὁ Δικαστικὸς Σύμβουλος, ἀλλ’ ἐκείνην, ἣν ἀποδέχεται καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ὁμιλοῦσι περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος κατεστράφη κατὰ τὸ 1901. Ἡ δὲ δικαιολογικὴ βάσις τοῦ νόμου εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρώσῃ ὁ φορολογούμενος φόρον δι’ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον δὲν παρήγαγε, δὲν ἔλαβεν. Ἀφοῦ δὲ ἀναγνωρίζει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν παρήχθη εἰσόδημα, ἀφοῦ ἀναγνωρίζει, ὅτι αἱ ἄμπελοι, αἱ ὁποῖαι δὲν παρήγαγον εἰσόδημα, ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου τούτου, διατὶ δὲν διατάσσει τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ πληρωθέντος καὶ καταβληθέντος φόρου εἰς τοὺς πληρώσαντας τοῦτον νομοταγεῖς; Τὴν γνώμην λοιπὸν τῆς ὑπηρεσίας θεωρῶ καὶ παράλογον καὶ ἐναντίαν τοῦ νόμου, καὶ διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην καὶ τὸ θάρρος τῆς γνώμης του, καὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ἀχρεωστήτως καταβληθέντος φόρου. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀποδειλιᾷ νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς γνώμης του καὶ θέλῃ διὰ νόμου νὰ τῷ δοθῇ ἡ ἄδεια αὕτη, νομίζω ὅτι δύναται καὶ τὰ δύο νὰ γείνωσι κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν νὰ προκαλέσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἦναι, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστραφῇ ὁ φόρος ὁ πληρωθεὶς ὑπὸ τῶν ἀμπελοκτημόνων τῶν μὴ ὑποχρέων εἰς πληρωμὴν φόρου, νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιστροφὴν, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ εἰσαγάγῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον ἀλλ’ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταὶ, θὰ ἦτο ἴσως εὐσεβὴς πόθος, διότι εἶναι ἀδύνατον, μὲ τὴν ἐργασίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπιβαρυνθῆ ἡ Βουλή, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιστροφῆς χρημάτων, ἀφοῦ ἄλλως γνωρίζομεν, πόσον φειδωλοὶ εἶναι πάντες οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου νὰ ἐπιστραφῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οὕτως ἢ ἄλλως εἰσῆλθεν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἤθελον λοιπὸν ἐπικαλεσθῆ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ πάντων τῶν χειριζομένων τοὺς νόμους περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νόμου. Θέλω ζητήσει δηλονότι ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἂν ἡ ἔννοια τοῦ νόμου εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἂν τὸ πρῶτον, νὰ διαταχθῇ ἡ ἄμεσος ἐπιστροφὴ τοῦ πληρωθέντος φόρου, ἄλλως νὰ παύσωμεν ἀπασχολοῦντες τὴν Βουλήν.

§58Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἀπετάθη εἰς τοὺς χειριζομένους τοὺς νόμους, καὶ εἰδικώτερον εἰς τοὺς ἐπαγγελλομένους τὸν νομομαθῆ ἢ τὸν δικηγόρον. Τὴν γνώμην αὐτῶν καὶ ἐγὼ θεωρῶ ἀξίαν προσοχῆς· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἐγεννήθη μόνον εἰς ἐμὲ ἡ ἀπορία αὕτη, διότι δὲν διηύθυνον ἐγὼ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε τὸ πρῶτον ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτὸ αἰτήσεις περὶ ἐπιστροφῆς πληρωθέντων φόρων, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅστις ἔσχε τοὺς αὐτοὺς, οὓς καὶ ἐγὼ ἐνδοιασμοὺς, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐνέκρινε τὴν ἐπιστροφὴν τῶν πληρωθέντων φόρων διότι δὲν ὑπάρχει τὸ χαρακτηριστικὸν, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς μεθ’ ὅλης τῆς εὐγλωττίας ὑπεστήριξε, τουτέστιν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀχρεωστήτως πληρωθέντων φόρων, καθόσον, καθ’ ὃν χρόνον ἐπληρώθησαν οὗτοι, ἐκράτει ὁ νόμος, ὁ ἐπιβάλλων τὴν πληρωμὴν αὐτῶν. Ἀχρεωστήτως πληρωθεὶς φόρος λογίζεται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πληρώνεται παρὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους· ἐνταῦθα ἐπληρώθησαν φόροι κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι τοιαύτη εἶναι τοῦ νομοθέτου ἡ ἔννοια. Ὡς ὅμως γινώσκει ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, καὶ ὡς γινώσκουσι πάντες οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἰδικώτεροι περὶ τὴν ἑρμηνείαν τῶν νόμων, μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου ὁ νομοθέτης θεωρεῖται ὡς ἐκλιπών.

§59Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα ζωντανοὶ ὅλοι!

§60Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν, τί εἶχεν ἐν τῷ νῷ ὁ νομοθέτης, ὅτε ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, τὸ μεταβληθὲν εἰς νόμον. Ὅτε τὸ πρῶτον εἰς ἐμὲ, ἀναλαβόντα τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, προεβλήθη τὸ ζήτημα τοῦτο, εἰς ἓν κυρίως κατέφυγον, κατέφυγον εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, μὴ τυχὸν ἐκεῖ ὑπάρχει δήλωσίς τις, ἔχουσα οἱονεὶ ἐπίσημον χαρακτῆρα. Δυστυχῶς ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς οὐδὲν τοιοῦτον ἀνεῦρον. Διὰ τοῦτο, καίτοι καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστραφῶσιν οἱ πληρωθέντες φόροι, ἠσθάνθην ἐνδοιασμοὺς, ἕνεκα τῆς εὐθύνης, ἡ ὁποία μὲ ἐπιβαρύνει. Ἐσκέφθην ὅμως, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δύσκολον, δι’ ἑνὸς ἑρμηνευτικοῦ νόμου νὰ προκαλέσω τὴν παρέμβασιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, καὶ οὕτω νὰ πραγματοποιήσω ἐκεῖνα, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου πολὺ εὐλόγως συνηγόρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι, ὅταν τοιαῦτα μέτρα ἐπιεικῶς λαμβάνωνται, βεβαίως οἱ μᾶλλον νομοταγεῖς, οἱ πρὸς τοὺς νόμους συμμορφωθέντες πολῖται εἶναι οἱ ἀδικούμενοι. Ὅταν ἐρχώμεθα διὰ νόμου καὶ ἢ δωρῶμεν ἢ δίδωμεν προθεσμίαν πολυετῆ εἰς καθυστεροῦντας ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, τί ἄλλο πράττομεν, παρὰ, ὑπείκοντες εἰς μίαν κατάστασιν πραγμάτων οὐχὶ ἀπολύτως ἔρρυθμον, ἐπιβραβεύομεν τοὺς μὴ πρὸς τοὺς νόμους ἐγκαίρως καὶ ἐμπροθέσμως συμμορφωθέντας; Ὑπάρχουσι νόμοι προηγούμενοι, διὰ τῶν ὁποίων ἐπετράπη ἡ ἀτέλεια, ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ ὡρισμένων φόρων· ἀλλ’ εἰς τοὺς νόμους ἐκείνους ἐλήφθη ἡ πρόνοια νὰ περιληφθῇ διάταξις ἐπιτρέπουσα καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν πληρωθέντων. Ἐνταῦθα διάταξις τοιαύτη δὲν ὑπάρχει. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι τοῦ νομοθέτου ἡ ἔννοια ἦτο αὕτη, ὅτι πρέπει πάντες οἱ ὀφείλοντες φόρον ἀμπέλων, ὅταν βεβαιωθῇ ἡ καταστροφὴ αὐτῶν, νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ ἡ ἑτέρα ἀρχὴ, ὑπὲρ τῆς ὁποίας συνηγόρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς, ὅτι, ἐπειδὴ αἱ ἄμπελοι αὗται δὲν ἔδωκαν εἰσόδημα, ἐξέλιπεν ὁ λόγος τῆς φορολογίας· διότι γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἡ στρεμματικὴ φορολογία δὲν στηρίζεται εἰς τὴν παραγωγὴν· εἶναι φορολογία στηριζομένη εἰς τὴν ἔκτασιν καὶ τὴν ἰδιότητα τοῦ κτήματος. Ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσῃ τις φόρον, καίτοι ἐκ τοῦ φορολογητέου ἀντικειμένου δὲν ἐκέρδισέ τι. Μήπως μόνον ὁσάκις τοιαύτη καταστροφὴ ὁλοκληρωτικὴ ἐπῆλθεν εἰς ἕνα δῆμον ἢ μίαν ἐπαρχίαν, δὲν ἐπέρχεται τὸ ἀδίκημα νὰ πληρώσῃ τις φόρον χωρὶς νὰ ἔχῃ εἰσόδημα; Ἐν ὥρᾳ συνθηκῶν καιρικῶν ὅλως διόλου εὐνοϊκῶν συμβαίνει ἑνὸς ἡ ἄμπελος νὰ πάθῃ μερικὴν βλάβην εἴτε ἐκ χαλάζης εἴτε ἐξ ἄλλης τινὸς ὡρισμένης τοπικῆς αἰτίας· ἐν τούτοις δὲν ἀπαλλάσσεται αὐτὸς τοῦ φόρου.

§61Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ ἐψηφίσαμεν καὶ εἰδικὸν νόμον.

§62Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα.

§63Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν ἀπαλλάσσεται. Εἴμεθα σύμφωνοι οὐσιαστικῶς.

§64Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ ἔχωσιν ὑπομονὴν ὀλιγίστων ἡμερῶν· διότι νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ κώλυμά τι, ὅπως ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαγάγω αὔριον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον.

§66Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε. Βεβαίως, ἀφοῦ ἔχω τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι αὔριον πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον ἑρμηνευτικὸν τοῦ νόμου, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκον πρὸ ὀλίγου, ὅπως προκληθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Ἡ δὲ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι δικαιοτάτη· διότι εἶναι φοβερὸν ν’ ἀναγνωρίζῃ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ὀρθὸν τῆς γνώμης μου, νὰ ἀναγνωρίζῃ, ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοθέτου, πρὸς τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐν τῷ νῷ ἡμεῖς αὐτοί, ὅτε ἐψηφίζομεν τὸν νόμον αὐτὸν, καὶ ἐν τούτοις νὰ μὴ ἀναλαμβάνῃ τὴν εὐθύνην τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἐννοίας αὐτῆς. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἀποσύρω τὴν παράκλησιν τοῦ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ, ἐπαναλαμβάνω, ἔχω τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι αὔριον θὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου καὶ περὶ ἐπιστροφῆς τῶν ἀχρεωστήτως πληρωθέντων ἐκ μέρους τῶν ἀμπελοκτημόνων.

§67Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἡ ἵδρυσις, κύριε Πρόεδρε, τῶν συνεργείων σκοπὸν εἶχε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς. Δυνάμει τῶν νόμων τούτων τὸ Δημόσιον ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τοὺς δηλωτὰς νὰ προβῇ ἐγκαίρως εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν αὐτῶν. Ἡ καθυστέρησις ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου τῆς ἐκπληρώσεως τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης συνεπάγεται ζημίας εἰς τοὺς δηλωτάς. Κατὰ τὸν νόμον «περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ ὀφειλομένου τιμήματος δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν», ἐκδοθέντα κατὰ τὸ 1893, κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν τῶν δηλωτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον θὰ ἐκπίπτῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν βεβαιωθεισῶν προσωρινῶν δόσεων 60% ὑπὲρ τῶν δηλωτῶν, χωρὶς ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ ἀτυχῶς νὰ ὁρίζηται καὶ ὁ λόγος τῆς τοιαύτης ἐκπτώσεως. Εὐνόητον εἶναι, ὅτι πᾶσα καθυστέρησις τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν τῶν ἰδιωτῶν συνεπάγεται καὶ τὴν ζημίαν τῶν ἰδιωτῶν, διότι ὑποχρεοῦνται οὗτοι εἰς πληρωμὴν 60% ἐπὶ πλέον. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἡ ἵδρυσις τῶν συνεργείων ἔχει σκοπὸν τὴν ἐκτέλεσιν ὑποχρεώσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς δηλωτάς. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτην ὑποχρέωσιν ἔχει τὸ Δημόσιον, μέχρι σήμερον, καίτοι ἀρκετὰ παρῆλθον ἔτη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ εἰρημένου νόμου, τὸ Δημόσιον δὲν ἠθέλησε νὰ φανῇ συνεπὲς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν αὑτοῦ ταύτην, ἐκ τούτου δὲ μυριάδες ὅλαι δηλωτῶν ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν ἐπὶ πλέον πληρωμὴν τῶν 60%. Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν λίαν ὀρθῶς ὑποβάλλει σήμερον εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον περὶ ἀνανεώσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ ἱδρύσεως συνεργείων, ἐκ τῆς συνειδήσεως ὅτι ἄνευ τούτου μεγάλη προσγίγνεται ἀδικία εἰς τοὺς δηλωτάς. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω αὐτὸν, ὅπως, εἰ δυνατόν, ὑποβάλῃ καὶ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν συνεργείων, τῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον συσταθέντων. Διὰ τῆς αὐξήσεως ταύτης φρονῶ ὅτι εἰς τὸ Δημόσιον δὲν θὰ ἐπέλθῃ καμμία ζημία. Δυνατὸν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους ἢ καὶ τοῦ ἑπομένου ἔτους νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἐπὶ πλέον κατά τι ἐκ τῆς δαπάνης τῆς συντηρήσεως τῶν συνεργείων τούτων, οὐχ ἧττον ὅμως τὸ ἔργον θὰ ἐκτελεσθῇ ταχύτερον· συνεπῶς, ἐὰν ἡ δαπάνη αὕτη ἤθελε βαρύνει τοὺς Προϋπολογισμοὺς 5 ἢ 6 ἐτῶν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ βαρύνῃ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν συνεργείων τοὺς Προϋπολογισμοὺς μόνον δύο ἢ τριῶν ἐτῶν. Διότι, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὁμολογουμένως ἀδικία, ἡ ὁποία προσγίνεται ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς δηλωτάς, ἕνεκα τῆς καθυστερήσεως ταύτης τοῦ Δημοσίου νὰ ἐπέρχηται εἰς αὐτοὺς ζημία σημαντική. Τὴν παράκλησιν ταύτην ὤφειλον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Προσθέτως δὲ θὰ παρακαλέσω αὐτὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος διατάξῃ νὰ τοποθετηθῶσιν ἐν τῇ Οἰκονομικῇ Ἐφορίᾳ τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος ὑπολογισταί τινες ἐκ τῶν ἤδη ὑπαρχόντων συνεργείων, πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν τῶν δηλωτῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, διότι, ἐνῷ εἰς πολλὰς ἐπαρχίας τὰ συνεργεῖα εἰργάσθησαν, καὶ μάλιστα εἰργάσθησαν καλῶς καὶ μετ’ ἐπιμελείας, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος μέχρι σήμερον οὐδεμία τοιαύτη ἐργασία ἐγένετο, καὶ ἕνεκα τούτου οἱ πτωχοὶ κάτοικοι αὐτῆς ἀναγκάζονται νὰ πληρώνωσι τὴν προσωρινὴν δόσιν, προσωρινὴ δὲ δόσις ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν ἐπὶ πλέον πληρωμὴν 40%. Ἐνθαρρύνομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐλπίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παράκλησίν μου ταύτην, ἀφοῦ ἄλλως συνδέουσιν αὐτὸν μετὰ τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος καὶ δεσμοὶ καλῆς γειτονίας.

§68Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν αἴτησιν περὶ αὐξήσεως τῶν συνεργείων, παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε αὐτὴν ἐγγράφως. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν μετάβασιν τῶν συνεργείων εἰς Δωρίδα, βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι εἶναι ἤδη ἀποφασισμένον, ὅπως τὸ πρῶτον συνεργεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ εὐκαιρήσῃ, μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος, διότι ὄντως καὶ ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι μέχρι τοῦδε ἠδικήθη ἡ ἐπαρχία Δωρίδος.

§69Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρῶτον συνεργεῖον θὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος, ἀλλὰ τὸ δεύτερον, παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας, διότι ὁ κλάδος αὐτὸς τοῦ ἀλληλοχρέου λογαριασμοῦ μεταξὺ δηλωτῶν καὶ Δημοσίου ὁμοιάζει πρὸς ἓν μπακάλικο ἐν πτωχεύσει, διότι δὲν γνωρίζουν οἱ δηλωταί, τί ὀφείλουν καὶ τί ἔχουν πληρώσει διὰ τὰ χρέη αὐτῶν.

§70Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ δίκαιον ἔχετε.

§71Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βονίτσης, παρακαλῶ.

§72Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἔγγραφον ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀντωνοπούλου περὶ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ.

§73Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου ἢ μᾶλλον τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτιμήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς κατὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τελωνιακῶν τελῶν γεννῶνται διάφορα ζητήματα. Γεννᾶται πρῶτον τὸ ζήτημα τῆς ἐπιστροφῆς ἢ μὴ τῶν ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ τροποποιουμένου νομοσχεδίου μέχρι σήμερον καταβληθέντων τελῶν κατὰ 5 λεπτὰ πλειότερον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ τροποποίησις ζητεῖ. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο καὶ ἄλλα τινὰ προέρχονται ἐκ τοῦ ὅτι ἀναγκαζόμεθα ἢ μᾶλλον ἡ Κυβέρνησις ἀναγκάζεται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς νομοσχεδίου νὰ μελετᾷ ἀμέσως τὴν ἀνάκλησιν αὐτοῦ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ δὲν μοὶ φαίνονται βάσιμοι· διότι βεβαίως ἡ τιμὴ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, ἦτο ἡ αὐτή, οἵα καὶ σήμερον. Καὶ τότε τὸ φράγκον ἐτιμᾶτο πρὸς 146 περίπου λεπτά, καὶ σήμερον ἔχει τὴν αὐτὴν τιμήν. Ἔπρεπε καὶ τότε νὰ μελετηθῇ ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι οἱ μεγάλοι ἔμποροι, οἱ δυνάμενοι νὰ διαθέσωσι χρηματικὰ ποσὰ ἐπαρκῆ, ὅπως ἀγοράσωσι χρυσὸν καὶ δι’ αὐτοῦ πληρώσωσι τὰ τελωνιακὰ τέλη, ἔχουσι πλεονέκτημά τι ἀπέναντι τῶν μικρῶν ἐμπόρων, τῶν μὴ δυναμένων νὰ πράξωσι τοῦτο. Εἶναι τόσον πασιφανὴς ὁ λόγος οὗτος, ὥστε ἔπρεπεν ἔκτοτε νὰ μελετηθῇ· ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω διατὶ ἐπῆλθεν ἀργοπορία τῆς μελέτης ταύτης. Εἶναι κοινοβουλευτικὴ τακτική; εἶναι ἄλλος λόγος; δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω. Τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι, ὅτι ἡ τροποποίησις τοῦ νομοσχεδίου συνεπιφέρει διαφορὰν τοῦ φράγκου κατὰ 5 λεπτά. Καλεῖται νῦν ἡ Βουλὴ νὰ ἀπορρίψῃ τὴν εἰς μίαν δραχμὴν καὶ πεντήκοντα λεπτὰ διατίμησιν τοῦ φράγκου, ὡς ἐζητήθη πρὸ ἡμερῶν, καὶ νὰ παραδεχθῇ τὴν διατίμησιν αὐτοῦ εἰς μίαν δραχμὴν καὶ τεσσαράκοντα πέντε λεπτά. Ὁ νόμος ὁ τελωνιακὸς λέγει ῥητῶς, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ εἴσπραξις τοῦ ἐπιβαλλομένου φόρου ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ αὐτό. Ἐν περιπτώσει δέ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀπορρίψει τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, τὸ Δημόσιον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐπιστρέψῃ τὸν εἰσπραχθέντα φόρον· καὶ οἱ λόγοι εἶναι γνωστοί· δὲν χρειάζεται ἀνάπτυξις. Πρὸς ἀποφυγὴν καταχρήσεων ἐπέτρεψεν ὁ νόμος τὴν ἄμεσον εἴσπραξιν τοῦ ἐψηφισμένου τέλους. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι δυσκόλως τὸ Δημόσιον θ’ ἀποφύγῃ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν 5 λεπτῶν, τὰ ὁποῖα ἐλαττοῦνται σήμερον. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθέν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε καὶ ἄλλο τι, ἄξιον νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς· εἶπεν ὅτι ἡ μελέτη τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου, ἥτις ἤρξατο ἀπὸ ἐτῶν, καὶ ἡ ὁποία εἵλκυσε τὴν προσοχὴν ἴσως ὅλων τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι περατωμένη, ἡ μελέτη δὲ αὕτη τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, τὴν ἐλάττωσιν τῶν τελῶν εἰσαγωγῆς ἐπὶ εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης καὶ ἐπὶ πρώτων ὑλῶν τῆς μικρᾶς ἡμῶν βιομηχανίας· δηλαδὴ διὰ τῆς μελέτης, ἡ ὁποία ἀπὸ ἐτῶν γίνεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιδιώκεται νὰ ἐλαττωθῇ τὸ τέλος τῶν ἀντικειμένων τῆς πρώτης ἀνάγκης, καὶ ἰδίως νὰ ἐλαττωθῇ τὸ τέλος τῶν πρώτων ὑλῶν τῆς μικρᾶς ἡμῶν βιομηχανίας, χάριν ὑποστηρίξεως αὐτῆς τῆς βιομηχανίας, νὰ αὐξηθῇ δὲ τὸ τέλος εἰδῶν ἄλλων, ἐχόντων ἂν μὴ ἐντελῶς χαρακτῆρα πολυτελείας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον οὐχὶ τὸν χαρακτῆρα τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι μελετημένον καὶ εἶναι τετελεσμένον, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζω ὅτι τὰ συμφέροντα καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς κοινωνίας, καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐπιβάλλουσι νὰ σταματήσωμεν ἀπέναντι τῆς ἐπαναληπτικῆς ταύτης ὑποβολῆς τῆς χονδρικῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου. Βεβαίως ἡ ἐργασία, ἥτις θὰ θεωρηθῇ ἀναγκαία πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ δασμολογίου τούτου, ἔσται κατά τι μεγαλειτέρα ἐκείνης, ἣν ἀπαιτεῖ ἡ ψήφισις τοῦ ἁπλοῦ τούτου νομοσχεδίου, τοῦ χονδρικῶς ἐπιβάλλοντος τὴν αὔξησιν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς· ἀλλ’ εἶναι τόσον σπουδαία ἡ ἐργασία αὕτη, ὥστε νομίζω, ὅτι ἄνευ δυσκολίας τινὸς ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιχειρήσῃ αὐτήν, ἀφοῦ πρόκειται καὶ τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ τὰς ἐργατικάς, τὰς πτωχὰς τάξεις νὰ ἀνακουφίσῃ καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ ὠφελήσῃ. Νομίζω ὅτι τοιαύτην ἐργασίαν ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ νὰ ἐπιχειρήσῃ μετὰ προθυμίας, καὶ θὰ ἀποφύγῃ ἀκριβῶς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἔχουσι τὸ ἐπιστημονικὸν καὶ ὠφέλιμον, εἰμὴ μόνον ταμιευτικὸν σκοπόν, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν πρόκειται λόγος σήμερον. Διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀνακαλέσῃ καὶ τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε, καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον τὸ δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τόσα καλὰ ἀποτελέσματα, διότι ἄλλως δύναται νὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Δημόσιον νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ πέντε λεπτά· βεβαίως δὲ θὰ ψηφισθῇ μία αὔξησις οὐχὶ ἐπιστημονική, μία αὔξησις χονδρική, ἐνῷ, ἂν ψηφίσωμεν τὸ δασμολόγιον, θὰ ἔχωμεν μίαν αὔξησιν ἐπιστημονικὴν καὶ κοινωνικῆς ὠφελείας πρόξενον.

§74Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτήν, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν περὶ ἀναγωγῆς καὶ ὑπολογισμοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια εἶναι ἀνεπιστημονικόν. Ὑπὸ τὸν τύπον δὲ τὸν ἐπιστημονικόν, ὑπὸ τὸν τύπον τὸν θεωρητικὸν σκεπτόμενος ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν καὶ τὴν ἀναγωγὴν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, νὰ εἰσαχθῇ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐργασία ἡ γενομένη διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ δασμολογίου, νὰ προκληθῇ δηλαδὴ ἡ Βουλὴ νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ μῆνα τοὐλάχιστον, διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ νέον δασμολόγιον!

§75Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατί ἐπὶ μῆνα;

§76Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θίγονται διὰ τοῦ δασμολογίου, τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα θίγονται δι’ αὐτοῦ, εἶναι τοσαῦτα καὶ ὑπὸ τοσαύτας ἐπόψεις ἐξεταστέα, ὥστε δὲν εἶναι δυνατόν ποτε ἐν Ἑλληνικῇ Βουλῇ ὁλόκληρον νομοσχέδιον περὶ δασμολογίου, ἀφορῶν εἰς τὸν ἐκτελωνισμὸν ὅλων τῶν εἰδῶν, νὰ ψηφισθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ μάλιστα τόσον ὀλίγων ἡμερῶν, ὅσαι ὑπολείπονται μέχρι τῆς λήξεως τῆς Συνόδου ταύτης. Ὅτε ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ 1900 καὶ 1901, μετεκαλεσάμην ἐνταῦθα τοὺς προϊσταμένους τῶν μεγαλειτέρων τελωνείων, συνάμα δὲ καί τινας τῶν προέδρων ἢ μελῶν τῶν Ἐμπορικῶν Συλλόγων τῶν κυριωτέρων πόλεων, καὶ μετ’ αὐτῶν ἐργασθεὶς παρεσκεύασα ἐργασίαν ἀφορῶσαν εἰς τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ δασμολογίου. Ἡ ἐργασία δὲ αὕτη εἶχε προχωρήσει ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ἀρτία. Ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1901, ὅτε ἡ ἐργασία αὕτη εἶχεν ὑπ’ ἐμοῦ παρασκευασθῆ, μέχρι τοῦδε οὐδεὶς τῶν διαδόχων μου ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐννοεῖται ὅτι ἐγώ εἰμι σήμερον ἐν ἀδυναμίᾳ, ὅπως τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον παρεσκευάσθη κατὰ τὸ 1901, ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ 1904. Διέρρευσαν ἔκτοτε τρία ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα πολλαὶ ἐπῆλθον μεταβολαὶ εἰς τὰς τιμὰς τῶν ἐμπορευμάτων καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν τὴν παρ’ ἡμῖν λειτουργοῦσαν καὶ εἰς πάντα τὰ θέματα τὰ πρὸς τὸ δασμολόγιον σχετιζόμενα. Εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ ἐργασία ἐκείνη, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς ἔχουσιν ὅμως τὰ τῆς Συνόδου ταύτης, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ ἔχω τὸ θάρρος νὰ ὑποβάλω ὁλόκληρον τὸ δασμολόγιον, ἐκτὸς ἐὰν παραταθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἢ ἂν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ μετὰ τὸ Πάσχα νὰ ἐργασθῇ. Τούτων οὕτως ἐχόντων, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, τοῦ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, οὕτω δὲ νὰ μὴ δώσωμεν εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης 3,000,000, νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας. Ὅλα αὐτὰ διὰ τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν δὲν ἔχουν σημασίαν, ἀρκεῖ τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταπέσῃ, καὶ τοῦτο εἶναι ὁ εὐσεβὴς πόθος αὐτοῦ.

§77Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μήτε εὐσεβὴς μήτε ἀσεβὴς πόθος μου εἶναι, ἀλλ’ εἶναι ἡ ἀλήθεια ἡ πραγματικὴ ἐν σχέσει πρὸς τὰ τελωνιακὰ τέλη. Ἔχομεν δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἀτελείας, πρὸς βλάβην τῶν πτωχῶν τάξεων καὶ τῆς βιομηχανίας ἡμῶν. Ἐπὶ δύο μῆνας τοὐλάχιστον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἠσχολήθη περὶ τὴν αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν ἡμῶν τελῶν, ἠδύνατο δὲ—καὶ ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς τοῦτο πεῖραν—νὰ ἐπιθεωρήσῃ καὶ πρὸ ἑνὸς μηνός, ἂν ἐνόμιζε τοῦτο ἀναγκαῖον, τὸ δασμολόγιον, καὶ ἀντὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὴν χονδρικὴν αὔξησιν τῶν τελῶν, τὰ ὁποῖα βαρύνουν καὶ τὰ εἴδη τὰ καταναλισκόμενα ὑπὸ τῶν πτωχῶν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, εἰς ὃν βαρύνονται τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας, ἀντὶ, λέγω, νὰ ὑποβάλῃ τὴν αὔξησιν χονδρικῶς, en bloc, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὑποβάλῃ τὸ δασμολόγιον. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ποιοῦμαι οὐχὶ ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, οὔτε ἐκ λόγων πολιτικῶν· πιστεύω δέ, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν οὐχὶ ἐκ λόγων πολιτικῶν ὡρμήθη, σπεύσας νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀπὸ λεπτῶν 150 εἰς 145. Βεβαίως οὐδεὶς λόγος πολιτικὸς οὔτε λόγος συνδυασμοῦ κοινοβουλευτικοῦ ὑπῆρχεν· ἁπλῶς ἐλησμόνησε πρὸ 15 ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ συνάλλαγμα ἔχει ἀξίαν 148 λεπτῶν, καὶ ἑπομένως μόνον οἱ μεγαλείτεροι ἔμποροι θὰ δυνηθῶσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς διαφορᾶς ταύτης, ἐνῷ οἱ μικρότεροι ὄχι·—τὸ ἐλησμονήσατε τότε, καὶ τὸ ἐνεθυμήθητε τώρα. — Ἁπλῶς τοῦτο ἐπέβαλεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ τὴν μεταβολὴν ταύτην. Ἐγὼ δὲν τῷ ἀπέδωκα οὔτε ἔννοιαν συνεννοήσεως, οὔτε ἄλλην πολιτικὴν σημασίαν· δὲν ἠξεύρω δέ, διατὶ ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ εἰς ἐμὲ πολιτικὴν ἔννοιαν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903 ἐκ δραχμῶν 2,007,058.47». Ἡ ἔκθεσις αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 110). Ὁ κύριος Παυλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§79ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀνέγνωμεν, ὅτι ἡ σύμβασις περὶ ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος τοῦ σταφιδοκάρπου μεταξὺ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ὑπεγράφη· ἀγνοῶ δὲ διὰ τίνα λόγον ὁ κύριος Ὑπουργὸς δὲν ὑποβάλλει ταύτην. Δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι αἱ ἡμέραι τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶναι μεμετρημέναι, τὸ δὲ ζήτημα τὸ σταφιδικόν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, εἶναι τόσον πολὺ σοβαρόν, ὥστε θὰ ἔχῃ ἀνάγκην συζητήσεως ὄχι μόνον ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς· κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ ἀμέσως ἡ σύμβασις, ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην, πιεζόμενοι ἐκ τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς βίας τῶν πραγμάτων, νὰ ψηφίσωμεν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν θὰ παρέχῃ ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα ἐχέγγυα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως αὔριον ἢ τοὐλάχιστον τὴν Τετάρτην ὑποβάλῃ τὴν σύμβασιν, διὰ νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ τὴν μελετήσωμεν.

§80Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας, ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖ πολὺ τὰ τοῦ θέματος τούτου, δὲν πρέπει νὰ δίδῃ πίστιν εἰς τὰς πληροφορίας τῶν ἐφημερίδων καὶ νὰ ἀπορῇ διατὶ δὲν ὑπεβλήθη ἡ σύμβασις. Ἄν ἦτο ἡ σύμβασις ὑπογεγραμμένη, θὰ ὑπεβάλλετο.

§81Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω διατί ἀγανακτεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅταν προβάλληται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ σταφὶς καὶ ὁ σταφιδικὸς κόσμος εὑρίσκεται εἰς κρίσιν, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ συγκλονίσῃ καὶ τὴν Πολιτείαν αὐτήν. Νομίζω δέ, ὅτι, προκαλούμενος νὰ δηλώσῃ τι ἐν σχέσει πρὸς τὴν σταφίδα, δὲν πρέπει νὰ ἀγανακτῇ, διότι καὶ ἡμεῖς αὐτοί, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦμεν τὸ ζήτημα, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπερωτῶμεν ἑκάστοτε τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα μανθάνωμεν, τί σκέπτεται νὰ κάμῃ περὶ τῆς σταφίδος, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν κρισίμῳ καταστάσει.

§82Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἀπορῶ διατὶ τόσον σπεύδουσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ καλῶς γινώσκουσιν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος δὲν πρόκειται νὰ λυθῇ ἐκ μόνης τῆς πρωτοβουλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀσχολεῖται, γνωρίζετε δὲ πάντες, ὅτι τῳόντι ἀσχολεῖται, συνεννοούμενος μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν. Θὰ ἦτο δὲ καλλίτερον νὰ εἶχον ὑπομονὴν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἵνα ἴδωσι πάντα ταῦτα διευθετούμενα πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ἐνδιαφερομένων, πολὺ δὲ περισσότερον, ὅταν ἦναι γνωστόν, ὅτι τὴν ὑπόθεσιν ταύτην διευθύνει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἐπεδείξατο μέριμναν ὑπὲρ τοῦ ζητήματος τούτου. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ τι θετικὸν ὑπὲρ τῆς σταφίδος, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ ἵδρυσις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ὀφείλεται εἰς αὐτόν· μὴ λησμονεῖτε, ὅτι, ἂν δὲν εἴχομεν τὸν νόμον τοῦτον καὶ τὴν παγίωσιν τῆς παρακρατήσεως κατὰ τὸ 1900, ἠθέλομεν ἔχει φοβερὰ δυστυχήματα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ταῦτα λοιπὸν ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, κάλλιον ἠθέλομεν πράξει, ἄν ἀφίνομεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐργασθῇ, ὡς ἐργάζεται, καὶ νὰ μὴ κάμνωμεν λόγον ἐν οὐ δέοντι, διὰ νὰ γείνωμεν ἀρεστοὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας μας.

§83ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πυλίας συνάδελφος, λέγων ὅσα εἶπε, διερμηνεύει τὸ ἑαυτοῦ φρόνημα, ἢ τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἀντιπροσωπεύει. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ ληφθησόμενον μέτρον δὲν θὰ φέρῃ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα.

§84Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἀφήσατε νὰ τὸ ἴδωμεν πρῶτον.

§85ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἰδοὺ ὁ κύριος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπείγομαι, ἵνα ἴδῃ ταχέως τὸ φῶς τὸ ἐπιδιωκόμενον μέτρον. Τὸ ζήτημα εἶναι, νὰ ὑποβληθῇ τὸ μέτρον, διὰ νὰ τὸ μελετήσωμεν, καὶ ἂν δὲν δύναται νὰ φέρῃ τὸ ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς τύχης τῆς σταφίδος προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα, νὰ ἔχῃ τουλάχιστον τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἔλθῃ εἰς νέας διαπραγματεύσεις ἢ συνεννοήσεις μετὰ τῶν ἁρμοδίων καὶ φέρῃ ἄλλο μέτρον καλλίτερον. Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐπειγόμεθα νὰ τὸ ἴδωμεν. Ἐὰν ἡ σύμβασις δὲν εἰσαχθῇ τὴν ἑβδομάδα ταύτην καὶ εἰσαχθῇ τὴν ἑπομένην, μέχρις ὅτου τυπωθῇ θὰ παρέλθῃ ἄλλη μία ἑβδομάς, καὶ μέχρις ὅτου ψηφισθῇ ἄλλαι τέσσαρες ἢ πέντε ἡμέραι. Λοιπὸν τότε τί νὰ συζητήσωμεν; ποῦ καιρός; Ἐνδιαφερόμενος καὶ ἐγὼ, ὡς ὁ κ. ἐκ Πυλίας Βουλευτής, ὑπὲρ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν θέλω νὰ ὑπάρξῃ οὐδ’ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια, ὅτι ἐπίτηδες ἐπιβραδύνεται ἡ εἰσαγωγὴ τῆς συμβάσεως, διὰ νὰ ἐκβιασθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ πᾶν ὅ,τι ἡ σύμβασις αὕτη θὰ διαλαμβάνῃ.

§86Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ παραξενεύηται ὁ κ. Βουλευτὴς Πυλίας, διότι ἀντιπρόσωποι σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ζητοῦσιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς τύχης τῆς συμβάσεως, διότι, μὴ εὑρισκόμενοι πλησίον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ὁ κ. συνάδελφος, καὶ μὴ ὄντες συνεπῶς εἰς θέσιν νὰ μανθάνωσιν ἄλλως πως τὰ τῆς συμβάσεως, εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἐνοχλῶσι συχνὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἡ βραδύτης περὶ τὴν σύνταξιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ὅσον φυσικὴ καὶ ἂν ᾖναι, — διότι ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ λαμβάνουσι μέρος ἐνεργὸν πολλὰ πρόσωπα, — εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀρχίζει νὰ γεννᾷ ἀμφιβολίας, αἱ ὁποῖαι, σχετιζόμεναι μὲ τὰς διαδόσεις, καθίστανται μᾶλλον ἀνησυχητικαί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀγανακτήσας ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐξ Ἠλείας συναδέλφου, ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ὑπεβλήθη, διότι δὲν ὑπεγράφη. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἡ ἀνησυχία μου ἐκ τούτου γεννᾶται· δὲν ἀνησυχῶ διὰ τὴν μὴ ταχεῖαν ὑποβολὴν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ διὰ τὴν μὴ ὑπογραφὴν αὐτῆς. Ἐὰν δὲ κρίνῃ τις ἐκ τῶν ἐφημερίδων περὶ τῶν διαφωνιῶν ἐπὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα καθιστῶσι τὴν ὕπαρξιν τῆς συμβάσεως ταύτης ἀδύνατον, διαφωνιῶν μεταξὺ τῶν Ὑπουργῶν, δύναται ν’ ἀνησυχήσῃ δικαίως, καὶ δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μάθῃ, ἂν τῳόντι αἱ πληροφορίαι αὗται εἶναι ἀληθεῖς, καὶ μήπως ἡ βραδύτης τῆς ὑπογραφῆς προῆλθεν ἐκ τοιούτων λόγων, δυναμένων νὰ καταστήσωσιν ἀμφίβολον τὴν ὕπαρξιν τῆς συμβάσεως· διότι τῳόντι, κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς δημοσιογραφίας, ἡ σύμβασις αὕτη κατηρτίσθη, κατηρτίσθη δὲ ἐπὶ βάσεσι γνωσταῖς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ κατηρτίσθη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου. Ἀλλὰ διατὶ δὲν ὑπεγράφη; Ἰδοὺ διατὶ δικαίως πολλαὶ ὑπόνοιαι γεννῶνται, ἰδοὺ τί μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὸν θερμῶς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τῆς Βουλῆς ὁλόκληρον τὸν σταφιδικὸν πληθυσμὸν, τὸν ἀνησυχοῦντα δικαίως. Ἄν δὲ γεννῶνται προσκόμματα τοιαῦτα, ὥστε οὐχὶ νὰ καταστήσωσι βραδυτέραν τὴν εἰσαγωγὴν τῆς συμβάσεως κατὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, ἀλλὰ νὰ ματαιώσωσιν αὐτὴν, τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ γνωστὸν ἐγκαίρως· διότι, ἐὰν ματαιωθῇ, ἀπόκειται τότε εἰς τὴν πρωτοβουλίαν Βουλευτῶν νὰ προτείνωσι μέτρα, τὰ ὁποῖα νὰ ἀναπληρῶσι τὴν ἔλλειψιν μέτρου προτεινομένου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ, μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ παρασκευαζόμενον θέλει προσκομισθῆ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, εὑρεθῶμεν πρὸ ἀνυπάρκτου. Διότι, Κύριοι, πρέπει νὰ πιστεύσητε, ὅτι, ἐὰν ἡ Πολιτεία δὲν εἴπῃ τὴν τελευταίαν αὐτῆς λέξιν περὶ τῆς σταφίδος κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, ἡ δυστυχία καὶ ἡ καταστροφὴ θὰ ἐπέλθῃ ἀναπόφευκτος, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν πρέπει πρὸς τὴν ἰδέαν αὐτὴν νὰ ἔχωμεν τὸ ὄμμα ψυχρὸν, ὅταν μάλιστα καλώμεθα μετ’ ὀλίγον, ἵνα νέα βάρη ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν λαὸν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος τίποτε ἄλλο δὲν ζητεῖ παρ’ ἡμῶν ἢ τὴν συνδρομήν μας, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἔχει, καὶ εἰς τὰ νέα βάρη, τὰ ὁποῖα ζητοῦσιν ἀπ’ αὐτὸν ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος.

§87Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας Βουλευτὴς μὲ προεκάλεσε νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν στάσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ἐργασία τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ μέτρου, τοῦ μέλλοντος νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ σταφίδος. Μὴ δυνάμενος νὰ δηλώσω κατηγορηματικῶς πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν στάσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ τοῦ μέτρου τούτου, ὀφείλω μόνον νὰ παρατηρήσω, ὅτι, προκειμένου περὶ συμβάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν συμπράττουσι πολλοὶ, ἤτοι τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ οἱ ἐκπροσωποῦντες τὰς παρ’ ἡμῖν προνομιούχους Τραπέζας, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ σύμβασις συνετελέσθη, ἢ μόνον ὅταν ὑπογραφῇ αὕτη. Ἐν ὅσῳ δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένη ἡ σύμβασις, δὲν δύναται ποτὲ ὁ Ὑπουργὸς νὰ δηλώσῃ τι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλπίζομεν, εἶναι νὰ ἐπισπεύσωμεν, ὅσον ἔνεστι, καὶ δυνηθῶμεν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ φέρωμεν τὴν σύμβασιν.

§88Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μελισσηνὸς ἔχει τὸν λόγον.

§90Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀνέγνωσα προχθὲς εἰς μίαν τῶν ἐνταῦθα ἐκδιδομένων ἐφημερίδων, — ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀθῆναι», — ἀνταπόκρισιν ἐκ Ζακύνθου, ἐν τῇ ὁποίᾳ οἱ συμπολῖταί μου παραπονοῦνται διὰ τὴν ἔλλειψιν τακτικῆς ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας μετὰ τῆς πρωτευούσης. Καὶ δὲν ἔχουσιν ἄδικον, φρονῶ, νὰ παραπονῶνται διὰ τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον τοῖς προσγίνεται· διότι ἀφ’ ἑνὸς ἕνεκα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν διαφόρων ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἕνεκα τῆς κακῆς διακανονίσεως τῶν δρομολογίων των, ἔχομεν ἀφίξεις εἰς τὴν Ζάκυνθον ἐκ Πειραιῶς μόνον τρὶς τῆς ἑβδομάδος, δηλαδὴ ἔχομεν ἀτμόπλοιον τὸ Σάββατον, τὴν Κυριακὴν καὶ τὴν Τρίτην, τὴν δὲ Δευτέραν, Τετάρτην, Πέμπτην καὶ Παρασκευὴν εὑρισκόμεθα ἐκτὸς πάσης συγκοινωνίας. Φαντασθῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αἱ ἐφημερίδες αἱ ἐκδιδόμεναι ἐν Λονδίνῳ τὴν Τρίτην τῆς ἑβδομάδος καὶ αἱ ἐν Ἀθήναις ἐκδιδόμεναι τὴν ἰδίαν ἡμέραν φθάνουσι ταυτοχρόνως εἰς τὴν Ζάκυνθον, τὸ Σάββατον, καὶ τοιουτοτρόπως τὰ νέα τῶν Ἀθηνῶν τὰ μανθάνομεν ταυτοχρόνως μὲ τὰ νέα τῆς Ἀγγλίας! Πιθανὸν νὰ νομίζητε, ὅτι ἡ τρὶς τῆς ἑβδομάδος ταχυδρομικὴ συγκοινωνία τῆς Ζακύνθου εἶναι ἀρκετὴ δι’ ἕνα μικρὸν τόπον, διὰ μίαν μικρὰν νῆσον. Ἐγὼ παραδέχομαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ πατρίς μου εἶναι μικρὰ, ὅτι εἶναι μία μόνον γωνία τῆς Ἑλλάδος· δὲν ἕπεται ὅμως ἐκ τούτου, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: ἀφοῦ μόνον διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων μας πληρώνομεν 1,200,000 δραχμὰς, ἐὰν δὲ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προσθέσητε καὶ τὰ πληρωνόμενα εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ τελῶν εἰσαγωγῆς, ἐκ φόρου καπνοῦ, ἐκ φόρου σιγαροχάρτου, ἐκ φόρου ἅλατος, ἐκ τελῶν χαρτοσήμου κλπ., ἤτοι ἄλλας 800,000, ὅτε φθάνομεν εἰς τὸ στρογγύλον ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων, — ὥστε ἡ μικρὰ ἐκείνη γωνία τῆς Ἑλλάδος πληρώνει δύο ὁλόκληρα ἑκατομμύρια εἰς τὸ Δημόσιον, — δὲν φρονεῖτε, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Ζακύνθου νὰ ζητῶσι νὰ ἦναι ἡ ταχυδρομικὴ αὐτῶν συγκοινωνία τακτικωτέρα; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐνεργήσῃ, ἢ μᾶλλον νὰ διατάξῃ τὰς διαφόρους ἀτμοπλοϊκὰς Ἑταιρείας, — διότι εἶναι ὑποχρεωμέναι ἐκ τῶν συμβάσεων, — ὄχι βεβαίως νὰ ἐνεργῶσιν ἐκτάκτους πλόας, ἀλλὰ νὰ ῥυθμίσωσι τὰ ταξείδια τῶν ἀτμοπλοίων των οὕτως, ὥστε τοὐλάχιστον νὰ ἔχωμεν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν συγκοινωνίαν. Ἐὰν πράξῃ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργός, ἂς ἦναι βέβαιος, ὅτι σπουδαιοτάτην θὰ παράσχῃ ἐκδούλευσιν οὐ μόνον εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ἀλλὰ καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀπαίσιος ἀνταγωνισμὸς τῶν ἀτμοπλοίων, δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός, — καὶ ἔστε περὶ τούτου βέβαιοι — καὶ θὰ παρασταθῶμεν πάλιν μάρτυρες τοῦ ἀξιοθρηνήτου φαινομένου, τοῦ νὰ βλέπωμεν τοὺς συμπολίτας μας πνιγομένους, ὅπως τοὺς εἴδομεν ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ τῆς «Ἄσσου» καὶ τῆς «Πυλάρου» πνιγομένους εἰς τὸν λιμένα τῆς Ἰθάκης.

§91Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§92Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Συνέστησα, ὅπως δείξῃ ἐπιείκειαν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα πρὸς ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἄλλως τε καὶ μέτοχοι αὐτῆς, καὶ συνέστησα τοῦτο θερμότατα.

§93Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§94ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἷς τῶν σπουδαίων ὅρων, τῶν συντελούντων εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν φορολογικῶν νόμων, εἶναι καὶ ἡ εἴσπραξις αὐτῶν ἐν καταλλήλῳ ἐποχῇ. Ἐπειδὴ τὰ δάνεια τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἶναι προνομιοῦχα, ὤφειλεν αὕτη νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν καθ’ ἣν ἐποχὴν γίνεται ἡ συγκομιδὴ τοῦ σταφιδοκάρπου· μὴ πραγματοποιήσασα ὅμως τοῦτο ἐγκαίρως, ἐπέτρεψεν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ὅπως ὁ σταφιδόκαρπος τῶν ὀφειλετῶν αὐτῆς — οἱ ὁποῖοι ἐτύγχανον ὀφειλέται καὶ διαφόρων ἄλλων ἰδιωτῶν — κατασχεθῇ. Σήμερον δ’ ἔρχεται ἡ Τράπεζα καὶ ἀξιοῖ τὴν πληρωμὴν τοῦ πρὸς αὐτὴν χρέους! Νομίζω δ’ ὅτι, μὲ ὅλον τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον παρέχει ὁ νόμος πρὸς τὴν Τράπεζαν, ἐκ τῆς μὴ ἐγκαίρου ἐπεμβάσεως αὐτῆς διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων ἐπέρχεται καὶ ἀδικία τις, διότι ὅ,τι παρήγαγεν ὁ παραγωγός, προλαβὼν ἄλλος δανειστὴς ἔλαβε, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ παραγωγὸς ἀδυνατεῖ νῦν νὰ πληρώσῃ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ὑπέβαλεν, ὅπως ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἀνανεώσῃ τὰ μέχρι τοῦδε καθυστερούμενα, ληφθῇ δὲ πρόνοια ἐν τῷ ὑποβληθησομένῳ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέτρῳ, ὅπως ἡ εἴσπραξις τῶν ὀφειλομένων γίνηται καθ’ ἣν ἐποχὴν γίνεται ἡ συγκομιδὴ, ταυτοχρόνως δὲ νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως παρασχεθῶσι πρωτίστως τὰ μέσα νὰ πληρώνωσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ, διότι, ἐὰν ἡ παραγωγὴ δὲν ὑπερβαίνῃ τὰς καταβαλλομένας δαπάνας, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον τῷ παραγωγῷ νὰ πληρώσῃ τὰ ὀφειλόμενα.

§95Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ σύστασις τοῦ κ. ἐξ Ὀλυμπίας συναδέλφου δὲν εἶναι δικαία, οὔτε εὔλογος. Λυποῦμαι δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσπευσεν ἀμέσως ν’ ἀπαντήσῃ, ὅτι θέλει συστήσει εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν νὰ μὴ εἰσπράξῃ τὰ ὀφειλόμενα. Βεβαίως ὁ κ. συνάδελφος δύναται νὰ συμπαθῇ εἰς τοὺς συμπολίτας του, — καὶ τὸν συγχαίρω διὰ τοῦτο, — ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ καὶ αὐτὸς καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ καθίδρυμα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τὸ νομοθέτημα τῆς παρακρατήσεως — τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ δημευτικόν, καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπεβλήθη ἀκουσίως — εἶναι ἀλληλένδετα μεθ’ ὅλου τοῦ σταφιδικοῦ πληθυσμοῦ. Ἐὰν καθυστερῶσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τῆς Ὀλυμπίας καὶ τῆς Μεσσήνης, οἱ τῆς Κορινθίας δὲν καθυστεροῦσιν οὔτε ὀβολόν. Λοιπόν, ἐὰν δὲν εἰσπραχθῶσι τὰ ὀφειλόμενα ἐκεῖ, ὅπου δύνανται νὰ εἰσπραχθῶσι, καὶ ἐκεῖ, ὅπου ὀφείλονται, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δανείσῃ ἡ Τράπεζα πρὸς τοὺς Κορινθίους, τοὺς πάσχοντας ἐκ τῆς κρίσεως τῆς σταφιδικῆς σήμερον; Βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι πλεῖστα κτήματα θὰ μείνωσιν ἀκαλλιέργητα ἐλλείψει ἐξόδων καλλιεργείας ἐκεῖ, ἕνεκα τῆς καταπτώσεως τῆς τιμῆς τῶν σταφίδων, ἐφέτος δὲ διὰ πρώτην φορὰν ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπιτακτική, ὅπως ἡ Τράπεζα ἔλθῃ ἀρωγὸς πρὸς τοὺς Κορινθίους, οἵτινες οὐδέποτε ἕως τώρα ἐζήτησαν ἀρωγὴν παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἀντὶ λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συστήσῃ νὰ μὴ εἰσπραχθῶσι τὰ ὀφειλόμενα, ὤφειλε νὰ συστήσῃ τὴν μετὰ δραστηριότητος εἴσπραξιν αὐτῶν, ὅπως κατορθώσῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ δανείσῃ εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουσι καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν τὰς ὑποχρεώσεις των. Τὸ ἐναντίον θεωρῶ ἄδικον καὶ ἀντίθετον πρὸς τὸν προορισμὸν τῆς Τραπέζης.

§96Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§97Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἀπὸ τὸν ἐξ Ὀλυμπίας κ. συνάδελφον περιέμενον νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν οὐχὶ ἐπιείκειαν, ἀλλ’ αὐστηρότητα διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, πολλοὶ ἐκ τῶν ὀφειλετῶν καταδιώκονται καὶ σύρονται εἰς τὰς φυλακάς. Ἀλλ’ οἱ ὀφειλέται οὗτοι, οἵτινες ἐδανείσθησαν 50 ἢ 100 δραχμάς, διεγράφησαν, ὡς μὴ δυνάμενοι νὰ καταβάλωσι ταύτας, ἀπὸ τοὺς καταλόγους τῆς Τραπέζης, καὶ δὲν δύνανται νὰ λάβωσιν οὐδὲ λεπτὸν ἐξ αὐτῆς. Ἀλλά, καίτοι διεγράφησαν, ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρώνωσιν εἰς τὸ κατάστημα τῆς Τραπέζης τὸ 25% μέχρι σήμερον. Ἐὰν δὲ ὑπολογίσητε πόσα κατέβαλον οὗτοι ὡς παρακράτημα εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, θὰ ἴδητε, ὅτι οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν εἶναι ὀφειλέτης τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη.

§98Ι. Κ. ΡΩΤΑΣ. Ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐπληροφορήθην θετικῶς, ὅτι μεγίστη ἐνέργεια κατεβάλλετο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου μου, ὅπως μετατεθῇ ἐκ τοῦ τηλεγραφικοῦ γραφείου Κέας ὁ ἐκεῖ ὑπηρετῶν τηλεγραφικὸς ὑπάλληλος καὶ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ τοῦ προκατόχου του. Τούτου ἕνεκεν ἐθεώρησα πρέπον νὰ παρασταθῶ καὶ παρέστην ἐνώπιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ κατέστησα γνωστὴν εἰς αὐτὸν τὴν ἐνέργειαν ταύτην, παρεκάλεσα δὲ αὐτόν, ὅπως μὴ ἐν ἀγνοίᾳ του συντελεσθῇ παρανομία τις διὰ τῆς μεταθέσεως τοῦ εἰρημένου ὑπαλλήλου, διότι, ὡς γνωστόν, κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νόμου τοῦ 1900 «περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας», τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐψήφισεν αὕτη, δὲν ἐπιτρέπεται πρὸ τῆς παρελεύσεως διετίας νὰ μετατεθῇ ἐκ τηλεγραφικοῦ γραφείου ὁ τηλεγραφικὸς ὑπάλληλος, ἐκτὸς ἐὰν νόσος, πιστοποιουμένη ἐνόρκως ὑπὸ δύο ἰατρῶν, καὶ ἀπειλοῦσα τὴν ὑγείαν αὐτοῦ, καθιστᾷ ἀναγκαίαν τὴν μετάθεσίν του. Εἶπον δὲ προσέτι εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργόν, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν συντρέχει τοιαύτη περίπτωσις, ἀλλ’ ὅτι ἐξ ἄλλων λόγων ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κέας συνάδελφος ζητεῖ τὴν μετάθεσιν τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, ὅστις, καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην, εἶναι εἷς τῶν ἱκανωτέρων τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, μόλις δὲ πρό τινων μηνῶν μετετέθη εἰς τὸ τηλεγραφεῖον Κέας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισε τὸ ὀρθὸν τῶν παραστάσεών μου, καὶ ὑπεσχέθη, ὅτι δὲν θέλει ἐπιτρέψει τοιαύτην μετάθεσιν. Ἐν τούτοις εἰς τὸ προχθεσινὸν φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέγνωσα, ὅτι μετατίθεται εἰς τὸ τηλεγραφεῖον Κέας ἕτερος τηλεγραφικὸς ὑπάλληλος. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπηγόρευσαν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν μεταβολὴν τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀνακοινώσει εἰς ἐμέ. Γνωρίζω μόνον, ὅτι διανύομεν ἐποχὴν ὑποχωρήσεων, γνωρίζω ἐπίσης, ὅτι μέλη τινὰ τῆς Κυβερνήσεως, οἱονεὶ ὑπὸ πανικοῦ καταληφθέντα, παρεδέχθησαν τὴν πολιτικὴν τῶν ὑποχωρήσεων, ἀλλὰ δὲν τολμῶ νὰ πιστεύσω, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ τῆς ἐπιμόνου ἀξιώσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὑπεχώρησεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὰς πληροφορίας καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι σκοπῶ νὰ ἐπαναφέρω τὸν λόγον εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν.

§99ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ καταθέτω διὰ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν σημείωμα, διὰ τοῦ ὁποίου ζητῶ πληροφορίας συμπληρωματικὰς ἐκείνων, ἃς ἐζήτησα προηγουμένως περὶ τοῦ τηλεγραφείου Σκύρου.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ν. Μαντζαβῖνος καὶ Δ. Βενιεράτος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ͵ΒΧΔʹ νόμου τῆς 6 Ἰουλίου 1899». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 111). Ὁ κύριος Σπυράκης ἔχει τὸν λόγον.

§101Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Αἱ κυκλοφοροῦσαι φῆμαι, κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἑκάστην ἐπαναλαμβανόμεναι, μὲ ἀναγκάζουσι νὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, — ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ κώλυμά τι, — ἂν θέλουσι λάβει χώραν οἱ διαθρυλούμενοι προβιβασμοὶ ἐν τοῖς διαφόροις βαθμοῖς τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθές, ὁμολογουμένως δίκαιος ὀφείλεται ἔπαινος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος, καίτοι ὀλίγον ἀργὰ, ἀπεφάσισε νὰ προβῇ εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν τοῦ στρατοῦ, ἐξ ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης ἐπιβαλλομένην. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ μέριμναν αὐτοῦ, ἵνα μὴ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ, τοῦ τὰ μάλα ἐνδιαφερομένου περὶ τοῦ στρατοῦ, προκύψωσιν ἀνωμαλίαι, — ἵνα μὴ τι ἄλλο εἴπω, — αἵτινες θέλουσι παραγάγει δυσάρεστον ἐντύπωσιν. Διότι καθῆκον ἔχομεν, Κύριοι, νὰ φροντίσωμεν, ἵνα μὴ νῦν, ὅτε παρὰ τοῖς ἀξιωματικοῖς τοῦ στρατεύματος ἐγεννήθησαν ἐλπίδες βελτιώσεως τῶν τοῦ στρατοῦ ἐκ τῆς ἐπαγγελθείσης ἀναμορφώσεως αὐτοῦ, αἱ ἐλπίδες καὶ προσδοκίαι αὗται ματαιωθῶσι. Οὐδεὶς, κύριε Πρόεδρε, ἀρνεῖται, ὅτι πρώτιστος ὅρος πρὸς δημιουργίαν παντὸς στρατοῦ εἶναι ἡ χρηματικὴ δαπάνη. Βεβαιωθῆτε ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι παραλλήλως τῇ ἀναποσπάστῳ ταύτῃ ἀνάγκῃ συμβαδίζει καὶ ἑτέρα τις δύναμις καὶ εἷς ἕτερος παράγων καὶ συντελεστὴς τοῦ στρατοῦ, τὸ δίκαιον καὶ ἡ ἰσότης. Ἐὰν τὸν ἕνα ἐκ τῶν δύο παραγόντων θελήσωμεν νὰ παρίδωμεν, ἔστε βέβαιοι, ὅτι ἐπὶ ματαίῳ καταπονοῦμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἐπιζητοῦντες θυσίας παρ’ αὐτοῦ. Δὲν θέλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνατρέξω, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γνώμης μου ταύτης, εἰς τὸ παρελθὸν, διότι ἡ μνεία τῶν γενομένων ἀδικημάτων ἔν τισι τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ, καθὼς ἀνομολογεῖ καὶ ἡ ἱστορία, οὐδόλως ἤθελε βοηθήσει εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐνεστῶτος, μόνον δ’ ἤθελε καταλυπήσει πάντας ἡμᾶς καὶ ἤθελε παραγάγει κατάπληξιν ἀνωφελῆ. Ἐν τούτοις, ὅταν προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι, δι’ ἃς καταθέτω σημείωμα εἰς τὸ Προεδρεῖον, θέλω καὶ αὖθις λάβει τὸν λόγον, καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων στηριζόμενος θέλω καταδείξει τὴν ἀλήθειαν, καὶ πέπεισμαι, ὅτι πάντες θέλετε πεισθῆ περὶ τοῦ ἡμαρτημένου παρελθόντος, καὶ ὅτι συσσώμως ἡ Βουλὴ, ἐμπνεομένη ὑπὸ φιλοπατρίας, θέλει σπεύσει νὰ ψηφίσῃ τὰ προσήκοντα νομοθετήματα, ὅπως περισώσῃ τὴν μόνην σώτειραν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, τὴν δικαιοσύνην, δι’ ἧς καὶ μόνης δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ παγίωσις σιδηρᾶς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ, ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ ἔθνους. (Εὖγε! εὖγε!).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ὑποβάλλει δύο τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ». Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 112). Ὁ κύριος Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§103Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ κλάδου ἀναγομένου εἰς τὴν βιομηχανίαν, περὶ κλάδου, περὶ τοῦ ὁποίου αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε μέριμναν, τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔλαβον δὲ ἀφορμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ μειώσεως τῆς ἀξίας τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς. Πρόκειται, κύριοι Βουλευταὶ, περὶ τοῦ τύπου. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐκθέσω εἰς ὑμᾶς τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσφέρει ἡ ἑλληνικὴ δημοσιογραφία...

§104Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα.

§105Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. .. Αὕτη εἶναι οὐ μόνον ὁ φρουρὸς ὁ διεκδικῶν τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν ταῖς ὑποδούλοις ἐπαρχίαις, ἀλλὰ καὶ ὁ φρουρὸς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ τῆς πιστῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συνταγματικοῦ ἡμῶν πολιτεύματος, ἄνευ δὲ τοῦ τύπου πολίτευμα τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ. Ἡ δημοσιογραφία εἶναι ὁ κηδεμὼν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ ὁ δημόσιος αὐτοῦ κατήγορος, διότι καυτηριάζει τὰς κακὰς πράξεις αὐτοῦ. Ἡ δημοσιογραφία, Κύριοι, προοδεύει καταπληκτικῶς, καὶ διὰ τοῦτο ὑπὸ πάντων σχεδὸν ἀναγνωρίζεται, ὅτι ἀποτελεῖ τὴν τετάρτην ἐξουσίαν ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν, πολὺ δὲ ταχέως θέλει καταλάβει καὶ τὴν πρώτην (ἱλαρότης). Θέλει καταλάβει, λέγω, τὴν πρώτην, παραλληλιζόμενος πρὸς τὴν εὐρωπαϊκὴν δημοσιογραφίαν. Περὶ τῆς ἡμετέρας δημοσιογραφίας οὐδεμίαν δυστυχῶς φροντίδα ἐλάβομεν, ἐξαιρετικῶς δὲ ὁ μόνος τύπος, ὁ ὁποῖος φορολογεῖται, εἶναι ὁ ἑλληνικός. Ἐν Εὐρώπῃ ἐφορολογεῖτο μόνον ὁ τύπος ὁ αὐστριακὸς ἐν τῷ Κράτει αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἀπηλλάγη, ἐφορολογεῖτο δὲ διὰ τοῦ συστήματος τῆς χαρτοσημάνσεως. Ἐν Κωνσταντινουπόλει ὁ αὐτόθι τύπος φορολογεῖται μόνον διὰ μικρᾶς φορολογίας, ἡ ὁποία διατίθεται διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ Γραφείου τῆς Λογοκρισίας, ἑπομένως εἰς οὐδὲν Κράτος φορολογεῖται. Παρ’ ἡμῖν διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς φυσικὰ καὶ ὁ τύπος ἐπιβαρύνεται, ἀλλ’ οὕτως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ βιομηχανία αὕτη. Περὶ τούτου ἐγένοντο παραστάσεις, καὶ τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου. Δὲν θέλω νὰ ἐκφέρω γνώμην περὶ τῆς τύχης τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι ἡ ἐλάττωσις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ χάρτου τῶν ἐφημερίδων, πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ λάβῃ θέσιν καλὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα, πῶς θὰ εἰσπράξωμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ χάσωμεν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ χάρτου τῶν ἐφημερίδων. Θὰ μείνητε ἔκπληκτοι, Κύριοι, ἐὰν μάθητε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πληρώνει ἓν χιλιόδραχμον ὡς φορολογίαν, τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν καὶ αἱ λοιπαὶ Τράπεζαι, μεγάλα δὲ ἐργοστάσια, ὡς τὸ τοῦ Πάλλη καὶ Κοτζιᾶ, πληρώνουσι 500 δραχμὰς διὰ φόρον, ἆρα δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ φορολογήσωμεν τὰ ἄτομα. Ὁρίσατε ὅ,τι ποσὸν θέλετε δι’ ἕκαστον ἄτομον ἐξ αὐτῶν, καὶ ἐπιβάλετε φόρον. Πέπεισμαι λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ὄντως σκέπτηται σοβαρῶς περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θέλει κατατάξει αὐτὸ εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, νὰ δυνηθῶ δὲ καὶ ἐγὼ διὰ τῆς ψήφου μου νὰ συντελέσω εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ.

§106Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐφημερὶς «Ἐμπρὸς» πρό τινων ἡμερῶν εἶχε δημοσιεύσει συνέντευξιν τοῦ συντάκτου αὐτῆς μετὰ τοῦ τελώνου Πειραιῶς. Κατὰ τὴν συνέντευξιν ταύτην ὁ τελώνης Πειραιῶς ὕβριζε διὰ τῶν χυδαιοτέρων φράσεων τοὺς συμπολίτας μου, τοὺς ἐργαζομένους ἐν τῷ τελωνείῳ Πειραιῶς. Ἀνέμενον μέχρι σήμερον νὰ ἴδω τὸν κ. τελώνην διαψεύδοντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν ἐν τῇ ἐφημερίδι «Ἐμπρὸς», διότι ἐπίστευον, ὅτι τὰ γραφόμενα προήρχοντο ἐκ μέρους τοῦ συντάκτου καὶ οὐχὶ τοῦ τελώνου· ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι σήμερον οὐδεμία διάψευσις ἐγένετο. Ὑβρίσθη διὰ τοῦ στόματος τοῦ τελώνου Πειραιῶς ὁλόκληρος νομός. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις· ἐὰν δὲ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ τελώνης Πειραιῶς εἶπε πράγματι τὰς ὕβρεις ταύτας κατὰ τῶν συμπολιτῶν μου, ἀξιῶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν δέουσαν τιμωρίαν. Ὁ τελώνης Πειραιῶς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ὑβρίζῃ κανένα ἐκ τῶν ὑπαλλήλων ἢ τῶν ἐργατῶν, δικαίωμα ἔχει μόνον νὰ ἀπολύῃ τοὺς ἐξ αὐτῶν ἀτακτοῦντας ἢ παραβαίνοντας τοὺς νόμους. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ τελώνης Πειραιῶς διέπραξε πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιθυμῶ νὰ χαρακτηρίσω ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Γνωρίζω, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἑταιρεία τις ζητεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀχθοφορικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τελωνείου, διὰ νὰ κατασταθῇ μάστιξ ὅλων τῶν ἐμπόρων. Ἐπίστευον δὲ, ὅτι τὰ δημοσιευθέντα ἐν τῇ ἐφημερίδι «Ἐμπρὸς» προήρχοντο ἐκ τῆς ἑταιρείας ταύτης, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέμενον νὰ ἴδω, ἂν ὁ κ. τελώνης ἤθελε διαψεύσει αὐτά. Ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ τελωνείῳ Πειραιῶς διεξάγεται νῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρεκτρέπωνται οἱ ἐκεῖ ἀχθοφόροι συμπολῖταί μου, οὐδὲ νὰ ἐξασκῶσι πίεσιν ἐπὶ τῶν ἐμπορευομένων, ἣν προβάλλουσί τινες ὡς ἐπιχείρημα, ἵνα ὑπαχθῶσιν οἱ ἀχθοφόροι τοῦ τελωνείου εἰς ὑπηρεσίαν ἐξαρτωμένην ἐκ τῆς εἰρημένης ἑταιρείας, καὶ οὐχί, ὡς μέχρι τοῦδε, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τελωνείου. Ἔκαμα, κύριε Πρόεδρε, λόγον, οὐχὶ μόνον ἵνα ζητήσω τὴν τιμωρίαν τοῦ τελώνου Πειραιῶς, ἐὰν ἀληθῶς τὰ δημοσιευθέντα προέρχωνται ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ κυρίως ἵνα προλάβω τὸ σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διαπραχθῇ, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δεχθῇ ν’ ἀναθέσῃ τὴν ἀχθοφορικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τελωνείου Πειραιῶς εἰς ἑταιρείαν. Θέλω νὰ προειδοποιήσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ἐὰν ἐγένοντο τοιαῦται προτάσεις, αἱ προτάσεις αὗται οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχουσιν, εἰμὴ νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς συμμορία, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ πιέζῃ τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς ἐρχομένους ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις, μετὰ τὸ πέρας τῶν ὁποίων θὰ ἴδωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ.

§107ΧΑΡ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ποίου εἴδους ὕβρεις ἦσαν αὗται;

§108Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διάφοροι ὕβρεις.

§109Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νῦν τὸ πρῶτον μανθάνω ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου συναδέλφου, ὅτι ὁ τελώνης Πειραιῶς ὡμίλησεν οὐχὶ εὐπρεπῶς περὶ τῶν συμπολιτῶν του. Λαμβάνων ἐκ τούτου ἀφορμήν, θέλω ἐξετάσει ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ θέλω ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα.

§110Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, οὔτε εἶδον, τί ἐγράφη, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι παρεξήγησίς τις συμβαίνει, διότι τὸν κ. τελώνην τὸν γνωρίζω· εἶναι συμπολίτης μου, γνωστὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ διακρίνεται ὡς εἷς τῶν καλλιτέρων ὑπαλλήλων, καὶ ἐν τῇ ὁποίᾳ προήχθη χάριν τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς συστάσεως πολιτικῆς. Τώρα, ἂν συνέβη τι, βεβαίως θὰ ἦναι κακὸν, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι ὁ κ. τελώνης καὶ ἐξ ἤθους καὶ ἐξ ἀνατροφῆς εἶναι λίαν εὐγενὴς καὶ ἠθῶν ἀρίστων, ὡς ἄτομον. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴν, πρὶν ἐξακριβώσῃ τί ἐγένετο, νὰ μὴ ἐπιμένῃ νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἰδέαν περὶ τοῦ κ. τελώνου Πειραιῶς.

§111Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συγχαίρω τὸν κ. τελώνην Πειραιῶς; διότι εὗρεν ἕνα ὑπερασπιστὴν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Ἐγὼ δὲν ὕβρισα τὸν κ. τελώνην, οὐδὲ γνωρίζω τίς εἶναι οὗτος, ἢ ἂν εἶναι εὐγενὴς ἢ ὄχι. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἦναι τοιοῦτος, οἷον παριστᾷ αὐτὸν ὁ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτής· διότι, ἐὰν ἦναι τοιοῦτος, βεβαίως θέλει διαψεύσει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν, καὶ θέλει δώσει τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, πρὸς ματαίωσιν τοῦ σκοποῦ τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἐπιδιώκει ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἀχθοφορικὴν ἐργασίαν τοῦ τελωνείου.

§112ΖΗΣ. ΣΑΡΑΒΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ὑποβολὴ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, πρὸς ἣν ἀπεστάλη ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ περὶ ἐκτελέσεως τῆς κατ’ ἐμοῦ ἀποφάσεως τῶν ἐν Βόλῳ Πλημμελειοδικῶν. Πρὸς τούτοις θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι σχετικά· ἤτοι τὰ πρακτικὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2784 τῆς 12 Νοεμβρίου 1903 ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Βόλῳ Πλημμελειοδικῶν, καὶ τὰς καταθέσεις τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας Γεωργίου Παναγιωτοπούλου, Γρηγορίου Παπαδοπούλου, Δικαίου Δικαιολάκου, Δημητρίου Μποσινιώτου καὶ Γεωργίου Τσιρογιάννη. Προσέτι δὲ καὶ τὴν μήνυσιν τοῦ Γ. Παναγιωτοπούλου.

§113Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλην τὴν δικογραφίαν.

§114ΖΗΣ. ΣΑΡΑΒΕΛΑΣ. Πάντα ταῦτα εὑρίσκονται εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐν τῇ δικογραφίᾳ τῆς αἰτήσεώς μου περὶ ἀναιρέσεως τῆς περὶ ἧς πρόκειται ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Βόλῳ Πλημμελειοδικῶν. Ἐκ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων τούτων θὰ μάθῃ ἡ Βουλή, ὁποία εἶναι ἡ κατ’ ἐμοῦ κατηγορία, καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις αὕτη, ἥτις εἶναι ἄδικος καὶ ἀποτέλεσμα μεροληπτικῆς ἐνεργείας ἐκ μέρους τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι προβαίνουσιν εἰς τοιαύτας ἀποφάσεις, διότι ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει, ὅτι δὲν ὑφίσταται ἐν Ἑλλάδι εἰδικὸν Δικαστήριον, ἵνα ἐλέγξῃ κατ’ οὐσίαν τὰς ὑπ’ αὐτῶν ἐκδιδομένας ἀποφάσεις.

§115Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Σκουζὲ περὶ τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καρυστίας βουλευτοῦ κυρίου Στεφανίδου περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ στρατολογικοῦ νόμου διὰ τοὺς κληρωτοὺς τοὺς ἐφιεμένους νὰ γείνωσιν ἱερεῖς, καὶ περὶ τοῦ τηλεγραφείου Σκύρου. Ὡσαύτως ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ κ. Γ. Παπαδημητρίου διὰ τὸ ταχυδρομικὸν γραφεῖον Σελιάνης τῶν Καλαβρύτων. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Θ. Λέκα σχετικῶς πρὸς ζητήματα ὁδοποιΐας. Ὡσαύτως ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. Ἐπ. Δηλιγιάννη περὶ τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος τοῦ δήμου Τροπαίων. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πυλίας κ. Σάκκη περὶ τῶν δημοτικῶν εἰσπρακτόρων τῶν δήμων Πυλίων καὶ Αἰπείας. Καταθέτω καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἵνα λάβωσι γνῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι Βουλευταί.

§116Ι. ΔΑΜΗΛΑΤΗΣ. Πρὸ τινων ἡμερῶν εἶχον ὑποβάλει ἐπερώτησιν ἢ μᾶλλον παράκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ διαπλάτυνσιν τῆς γεφύρας Σταματελάκη ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Νέδοντος. Εἰς τὴν παράκλησίν μου ταύτην δὲν εὐηρεστήθη ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ν’ ἀπαντήσῃ. Ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι τοῦτο προῆλθεν ἐκ τοῦ ὅτι τὴν παράκλησίν μου ἐκείνην δὲν ὑπέβαλον ἐγγράφως, καταθέτω αὐτὴν σήμερον γραπτήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, ἐφ’ ὧν στηριχθεὶς προέβη ἀρτίως εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ ἐν Καλάμαις Γυμνασίου κ. Γ. Τζαννετάκη. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἱκανώτατος ἐκεῖνος καθηγητὴς ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σχολικοῦ ἔτους.

§117ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι οὔτε ὁ πρῶτος, οὔτε ὁ μόνος.

§118Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὃν χρόνον, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν εἴσοδον τῆς Βουλῆς διανέμονται πρὸς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς φυλλάδια τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς Ἀθηνῶν, παραπονουμένης μετὰ ἀναρμόστου ζωηρότητος ἐναντίον τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων καὶ ἐναντίον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, διότι ἀμφότεραι αὗται δὲν ἔσπευσαν νὰ βοηθήσωσι τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν εἴτε πρὸς ἐξωράϊσιν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, εἴτε πρὸς αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ δήμου, θεωρῶ ἐπάναγκες νὰ γνωσθῇ, ἂν καὶ κατὰ πόσον τὰ μέσα τὰ χρηματικά, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν διάθεσιν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς Ἀθηνῶν ἐτέθησαν δυνάμει τῶν ἰσχυόντων νόμων, διεχειρίσθη αὕτη κατὰ τρόπον οὐ μόνον μὴ συντελέσαντα εἰς τὸν ἐξωραϊσμὸν τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὰ πραγματικὰ συμφέροντα αὐτῆς. Βεβαίως σήμερον, καὶ διὰ πολλὰς κατόπιν ἡμέρας, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ εἶναι ἀπησχολημένη μὲ σοβαρώτερα ζητήματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται εὐρεῖα συζήτησις περὶ τούτου· ἀλλὰ ἐλπίζω, ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ ἐξετασθῇ ἐν πάσῃ εὐρύτητι ἡ διοίκησις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς Ἀθηναίων τῆς τελευταίας τετραετίας. Πρὸς τοῦτο δὲ θεωρῶ ἐπάναγκες νὰ προσκομισθῶσιν ἐγκαίρως εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίαι τινές, τὰς ὁποίας παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ. Αἱ πληροφορίαι αὗται ἀφορῶσι τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν συνωμολόγησεν ὁ δῆμος Ἀθηναίων διὰ μίαν δεκαετίαν, περὶ ἀποκομιδῆς τῶν ἀκαθαρσιῶν τῆς πόλεως, καὶ τὴν σύμβασιν, ἣν ὁ αὐτὸς δῆμος συνωμολόγησε διὰ μίαν πεντηκονταετίαν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὰ ἀποχωρητήρια τῆς πόλεως. Ζητοῦνται δὲ διὰ τοῦ σημειώματος τούτου—τὸ ὁποῖον θέλω καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον—καὶ σχετικαί τινες ἄλλαι πληροφορίαι περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ δήμου καὶ περὶ ἄλλων τινῶν ὑποθέσεων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θ’ ἀδιαφορήσῃ εἰς τὴν κατάθεσιν αὐτῶν.

§119Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ζητήσω ἀμέσως τὰ ἔγγραφα, καὶ θὰ καταθέσω αὐτά.

§120Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, τὰ διεχειρίσθη εὐφυῶς ἀπὸ τῶν ἐκλογικῶν ἐξωστῶν κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ τὰ διεχειρίσθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν διὰ τῶν ἕνδεκα χιλιάδων ψήφων, δι’ ὧν ἐτιμήθη ὁ κ. δήμαρχος παρὰ τοῦ λαοῦ τῆς πρωτευούσης, διὰ δευτέραν φορὰν ἐκλεγόμενος. Ζητεῖ ἔγγραφα ὁ ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος, δι’ ὧν θέλει νὰ φέρῃ καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τὴν συζήτησιν. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν,—καίτοι δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς, διότι ἁρμόδιαι εἶναι αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ, ἵνα ἐπιλαμβάνωνται τῆς ἐρεύνης τῆς διαχειρίσεως τῶν δήμων, —προκειμένου περὶ τῆς τιμῆς καὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἀνδρὸς, τὸν ὁποῖον δὶς ἐξέλεξε τοσοῦτον πανηγυρικῶς ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν δήμαρχον αὑτοῦ, νὰ προσκομίσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Δὲν θέλομεν δ’ ὀρρωδήσει, ὅταν ἴδωμεν τὰ ἔγγραφα ταῦτα προσκομιζόμενα, ν’ ἀπαντήσωμεν, καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν ψῆφον τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ.

§121Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ Ἀθηνῶν θὰ εὕρῃ ἐνταῦθα τοὺς εὐγλώττους καὶ εὐφραδεῖς συνηγόρους αὑτῆς, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ προΐδωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως, ἁπλῶς στηριζόμενοι ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας, καὶ νὰ νομίζωμεν ἀφελῶς, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἐκείνη ἐνέδειξε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀκρίβειαν περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν προσόδων. Βεβαίως ὁ λαὸς εἶναι ἐλεύθερος καὶ δύναται νὰ ψηφίζῃ ὡς θέλει καὶ ὡς ἔχει δικαίωμα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἀβάσιμα καὶ ἀνακριβῆ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατήγγειλα ἐνώπιον ὁλοκλήρου τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ, καταγγέλλω δὲ σήμερον καὶ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐγὼ δὲν ἦλθον ἐνταῦθα, ἵνα θίξω τὴν τιμὴν οὐδενός· νομίζω, ὅτι ὅσα ἀνάγονται εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως ἑνὸς ὑπαλλήλου διοικητικοῦ δὲν εἶναι προσωπικὸς ἔλεγχος κατ’ αὐτοῦ. Ὑπάρχει δημοτικὴ ἀρχή· εἰς οὐδένα ἐγὼ θέλω ν’ ἀποδώσω προσωπικῶς ἀταξίαν τινά· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ὡς διῳκήθησαν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ δήμου, βεβαίως ἐγένοντο ζημίαι μεγάλαι, καὶ βεβαίως δὲν εἶναι ἀνεκτὸν νὰ ἔρχηται ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ νὰ κατηγορῇ τὰς Κυβερνήσεις καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι δὲν ἔσπευσαν νὰ τὴν βοηθήσωσι ν’ ἀναπτύξῃ τὰς προσόδους τοῦ δήμου, ὅταν δὲν ἀποδεικνύῃ, ὅτι τὰς προσόδους ταύτας διεχειρίσθη μετὰ συνέσεως καὶ ἀκριβείας· διότι πρῶτον θ’ ἀναφέρω ὑμῖν, ὅτι παρὰ πᾶσαν εὐθύτητα συμβάσεις συνωμολογήθησαν ὑπὸ τοῦ δήμου διὰ δέκα ἔτη καὶ διὰ πεντήκοντα ἔτη, καὶ διὰ τῶν συμβάσεων τούτων ἐξεχωρήθησαν σπουδαιόταται πρόσοδοι τοῦ δήμου ἄνευ ἀνταλλάγματος. Καὶ θέλετε νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ δήμου διοικοῦνται μετὰ συνέσεως! Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡμέρα σήμερον, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ γείνῃ συζήτησις πρὶν ἢ προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα· ἂς προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν, ἂν ὅσα λέγει ὁ κ. Ἀναστασόπουλος δύνανται καὶ ν’ ἀποδειχθῶσιν, ἢ ἂν τοὐναντίον θ’ ἀποδειχθῶσι κατὰ γράμμα ὅσα ἐγὼ λέγω.

§122Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Περιμένετε νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§124ΠΕΡ. ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς βλέπω ἐγγεγραμμένον.

§126ΠΕΡ. ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον.

§127ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὔριον, κύριε Μποῦτε!

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μολονότι εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν σᾶς ἐμποδίζω νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§129ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Παραιτεῖται τοῦ λόγου, κύριε Πρόεδρε.

§130ΠΕΡ. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἵνα μὴ φέρω ἐμπόδιον εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀναβάλλω δι’ αὔριον.

§131ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κύριε Πρόεδρε. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπάναγκες νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 19 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας τῆς πληρωμῆς τῶν ὀφειλομένων ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1903. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον κρίνω ἀναγκαῖον νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ, καθόσον νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, διότι ὁ ὁριζόμενος διὰ τοῦ νομοσχεδίου χρόνος εἶναι τὸ τέλος Ἀπριλίου· ἤδη εἰσερχόμεθα εἰς τὸν Μάρτιον χωρὶς νὰ ψηφισθῇ· διὰ νὰ ψηφισθῇ δὲ καὶ κυρωθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, θὰ παρέλθῃ ἀναγκαίως προθεσμία.

§132Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω.

§133ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§134Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ὅτι οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω.

§135Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς τότε, ἀφορῶν τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρου τοῦ ὀφειλομένου εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν, κατακλυσθεισῶν ὑπὸ τῶν θαλασσίων ὑδάτων ἕνεκα τῶν μεγάλων σεισμῶν τῆς Λοκρίδος. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, περιλαμβάνον καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ὀλίγων κατοίκων τοῦ χωρίου Κυπαρισσίου τῆς Λοκρίδος, ἐψηφίσθη τότε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ καὶ εἰς δευτέραν. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν. Τὴν παράκλησιν ταύτην ὑπέβαλον καὶ τότε, ἡ δὲ Βουλὴ ἐνέκρινε καὶ ἀπεφάσισε νὰ προταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δυστυχῶς σήμερον τὸ βλέπω ἀναγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθ. 75 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ ὡς ἐκ τούτου κινδυνεύει νὰ ἐγκαταλειφθῇ καὶ πάλιν. Ἐπειδὴ οἱ δηλωταὶ καὶ ὀφειλέται ἐκεῖνοι τοῦ τιμήματος γαιῶν, τὰς ὁποίας δὲν κατέχουσι σήμερον καὶ δὲν καλλιεργοῦσι, διότι αὗται κατεκλύσθησαν ὑπὸ τῶν θαλασσίων ὑδάτων, καταδιώκονται καὶ σήμερον ἀκόμη, ἵνα πληρώσωσι τὰς ἐτησίας δόσεις πολλῶν ἐτῶν, παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ κατὰ προτίμησιν τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, διότι εἶναι ἄδικον νὰ καταδιώκωνται ὀφειλέται, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν πολλαπλᾶς συμφορὰς καὶ καταστροφὰς ἕνεκα τῶν σεισμῶν, νὰ καταδιώκωνται, λέγω, ἵνα πληρώσωσι φόρον γαιῶν, αἵτινες μετεβλήθησαν εἰς θάλασσαν, καὶ ἐκ τούτου τὸ Δημόσιον ὠφελεῖται νῦν, διότι μετεβλήθη τὸ μέρος ἐκεῖνο εἰς ἰχθυοτροφεῖον, ἐξ οὗ λαμβάνει μίσθωμα.

§136Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐπιμένει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, ὁ δὲ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς προτείνει νὰ προταχθῇ ἕτερον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τιμήματος γαιῶν, αἵτινες δὲν ὑπάρχουσι, διότι κατεκλύσθησαν ὑπὸ τῶν ὑδάτων. Ἀλλ’ ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τῆς προτάξεως νομοσχεδίων διὰ τῆς μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐξετάσωμεν δὲ πᾶσαν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διὰ νὰ εὕρωμεν ποῖα ἐκ τῶν ἐν αὐτῇ ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων εἶναι ἐπείγοντα, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ μὴ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσιν. Ἐὰν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων δὲν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ συζήτησις, τὸ πρᾶγμα θὰ εἶχε καλῶς.

§137Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις, κύριε Ὑπουργέ.

§138Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὅλα τὰ νομοσχέδια αὐτὰ δὲν θὰ ἔχουν συζήτησιν, κύριε Ὑπουργέ.

§139ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Προσθέτω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Αἱ γαῖαι τῆς Λοκρίδος, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, ἀπὸ πολλοῦ δὲν ὑπάρχουσι, κατακλυσθεῖσαι ὑπὸ τῶν θαλασσίων ὑδάτων, τὰ ὁποῖα ἕνεκα τῆς ἐκ τῶν σεισμῶν ἀνωμάλου κινήσεως τῆς γῆς καὶ τῆς θαλάσσης ὑψώθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐκάλυψαν τὰς γαίας ἐκείνας. Οἱ σεισμοὶ οὗτοι, Κύριοι, συνέβησαν, ὡς γνωρίζετε, κατὰ τὸ 1894. Ἐνῷ δὲ ἔκτοτε αἱ γαῖαι αὗται κατεκλύσθησαν ὑπὸ τῆς θαλάσσης, καὶ δὲν κατέχονται ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν, οἱ δυστυχεῖς οὗτοι οὐχ ἧττον καταδιώκονται νὰ πληρώσωσι πρὸς τὸ Δημόσιον τὰς ἐτησίας δόσεις, αἱ ὁποῖαι ὠφείλοντο ἐκ τῶν γαιῶν. Ἡ κατάστασις αὕτη, Κύριοι, εἶναι ὀδυνηρά, καὶ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσωσιν εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, ἵνα ἀπαλλαγῶσιν οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι ἄνθρωποι, καθ’ ὧν ἐξακολουθεῖ ἡ καταδίωξις διὰ δόσεις ὀφειλομένας ἐπὶ γαιῶν μὴ ὑπαρχουσῶν, ὡς ὡμολόγησε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐκ τῆς φύσεώς του ἐπεῖγον, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ ἐπίσπευσις τῆς συζητήσεως τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου.

§140Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προτάξῃ ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν χρήζουσι συζητήσεως· διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη, ἕνεκα διαφόρων λόγων, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν ὅλων τῶν νομοθετικῶν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων ἐνόμιζεν ὅτι ἤθελεν ἐπιφέρει βελτίωσιν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τῶν δυστυχῶν φορολογουμένων, φοβοῦμαι, ὅτι τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ νῦν. Ἀλλ’ οὕτω βεβαίως καταστρέφονται τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύομεν. Μεταξὺ τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων ὑπάρχει καὶ πρότασις νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος κ. Στράτος. Ἡ πρότασις νόμου αὕτη οὐ μόνον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Κράτος εἶναι συμφέρουσα, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι σήμερον πιέζονται οἱ κάτοικοι ὁλοκλήρου δήμου, προσαγόμενοι σιδηροδέσμιοι ὑπὸ τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν ἀστυνομικῶν, ἵνα ἀνακόψωσι τὰς ἀποφάσεις, διὰ τῶν ὁποίων δικάζονται ἐρήμην εἰς τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν φυλάκισιν, ἀλλὰ πρὸς τούτοις ἐπιβαρύνεται καὶ τὸ Δημόσιον διὰ δαπάνης 30,000 περίπου δραχμῶν διὰ μαρτυρικὰ δικαιώματα. Ἡ πρότασις νόμου λοιπὸν αὕτη εἶναι ὁμοία πρὸς τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις, διότι ταῦτα μὲν ἀφορῶσιν εἰσπράξεις ἐξ ἐπιβολῆς φόρων, ἡ δὲ ὑφ’ ἡμῶν ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου ἀπαλλάσσει τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὴν πληρωμὴν δαπανῶν. Νομίζω ὅθεν, ὅτι εἶναι δικαία καὶ ὠφέλιμος, καὶ πρέπει νὰ προταχθῇ καὶ ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου αὕτη.

§141Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καίτοι ἐκ συμφώνου καὶ ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Στάϊκου ὑπεβάλομεν τὴν πρότασιν νόμου, τῆς ὁποίας τὴν πρόταξιν ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἶμαι ὅμως ἠναγκασμένος νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀντίθετον ὅλως ἔχω γνώμην περὶ τῆς προτάξεως νομοσχεδίων τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν κατὰ σειρὰν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἀντικειμένων τῆς ἡμερησίας διατάξεως, χωρὶς νὰ ζητήσωμεν τὴν πρόταξιν διαφόρων τοπικῶν νομοσχεδίων, ὅτι ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν πρῶτον τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Φρονῶ ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ ἔθνος ἀπαιτεῖ τὴν ἄμεσον ἀναδιοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ μέτρα, δι’ ὧν θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου στρατιωτικοῦ συστήματος, δὲν πρέπει νὰ ἐρχώμεθα ἡμεῖς καὶ νὰ ζητῶμεν τὴν πρόταξιν, ὑπὲρ τὰ γενικοῦ συμφέροντος νομοσχέδια, νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα σκοποῦσι τὴν θεραπείαν τοπικῶν μόνον ἀναγκῶν. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ συζητήσῃ πρῶτα τὰ μέτρα, δι’ ὧν θέλουσι θεραπευθῆ αἱ γενικαὶ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους, καὶ μετ’ αὐτὰ πᾶς Βουλευτὴς δύναται νὰ ζητήσῃ ἀναμφιβόλως, ἵνα ψηφισθῶσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θεραπεύουσι τοπικὰς τῆς ἐπαρχίας του ἀνάγκας. Ἐγὼ τουλάχιστον οὐ μόνον τὸ θάρρος τοῦτο δὲν ἔχω, ἀλλ’ αἰσθάνομαι καὶ ἐντροπὴν, ἵνα ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας μου ζητήσω τὴν πρόταξιν νομοσχεδίου ἀφορῶντος ἕνα δῆμον τῆς ἐπαρχίας Βάλτου πρὸ τῶν ἀφορώντων ὑπέρτατα συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§142Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔλαβον ποσῶς ὑπ’ ὄψιν μου, ἂν ὁ κ. Στράτος ἐντρέπεται νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν νομοσχεδίου ἀφορῶντος τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν ἀμφότεροι. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὑπέχω ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιμείνω παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν γενικὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας μου, παρὰ νὰ ἐξακολουθήσω παρέχων τὴν ψῆφόν μου εἰς νομοθετήματα χάριν προσωπικῶν λόγων. Εἶμαι ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ὀφείλω ν’ ἀντιπροσωπεύω ὅπως πρέπει, καὶ δὲν ὀφείλω νὰ παρέχω τὴν ψῆφόν μου, οὐδὲ νὰ συντρέχω τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν πείθωμαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἐπαρχίας μου. Ἐὰν ὁ κ. Στράτος ἔχῃ τὴν διάθεσιν νὰ παραμένῃ ὑποστηρίζων τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἔχει συμφέροντα ἀντίθετα πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν, εἶναι δικαίωμά του. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτάξῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο: διότι δὲν δύναταί τις νὰ βεβαιώσῃ ἐμέ, ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας μου θὰ ὑποστηριχθῶσιν, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ψηφισθῇ. Ποία θὰ ἦναι ἡ ὠφέλεια εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ὅταν ἐγώ, ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῆς, δὲν ἐξακολουθήσω ἐπιμένων χάριν τῶν συμφερόντων αὐτῆς; Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδόλως παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τὰ ἐθνικὰ διὰ τῆς προτάξεως αὐτοῦ. Ἔχω δὲ καθῆκον νὰ ἐξακολουθήσω ὑποστηρίζων τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζει τὰ συμφέροντα τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος μου.

§143Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως τοῦ συναδέλφου μου δηλῶ μόνον, ὅτι ἔχω τὴν συναίσθησιν, ὅτι ἐξελέγην οὐχὶ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου μόνον ἀντιπρόσωπος, ἀλλὰ καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, κατὰ τὸ Σύνταγμα, καὶ συνεπῶς προτάσσω τῶν συμφερόντων τῶν ἐπαρχιακῶν τὰ συμφέροντα τὰ ἐθνικά.

§144Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, οὐδὲ δύναταί τις ἀμφισβητήσῃ, ὅτι τὰ τοπικὰ συμφέροντα πρέπει νὰ ὑποχωρῶσιν ἐνώπιον τῶν γενικῶν, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Βάλτου κ. Στράτος περιττὸν ἦτο νὰ δώσῃ τὸ δίδαγμα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ περὶ τούτου πρόκειται, κύριε Πρόεδρε; ὅτι ζητοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι νὰ ὑποδείξωσι τὴν ψήφισιν τῶν γενικοῦ συμφέροντος νομοσχεδίων; Κάθε ἄλλο. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κύριος Στάϊκος ἐζήτησε καὶ ἐγὼ θὰ ζητήσω τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων ἀφορώντων εἰς ἀνάγκας ἐπιτακτικάς, σπουδαιοτάτας, συνδεομένας μὲ τὴν ζωὴν τῶν κατοίκων τῶν ἰδιαιτέρων ἡμῶν ἐπαρχιῶν. Καὶ ἐγὼ λοιπὸν θὰ ζητήσω τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου,—χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐμποδίσω τὴν ψήφισιν τῶν γενικωτέρου συμφέροντος νομοσχεδίων, — τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, περὶ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις, δὲν ὑπάρχει οὐδὲ συζήτησις κἄν. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ὡμίλησαν περὶ δύο νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα πληροῦσι τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπαρχιῶν των. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, πρόκειται νὰ ζητήσω τὴν πρόταξιν καὶ ἐπιψήφισιν ἑνὸς ἄλλου τοπικοῦ νομοσχεδίου. Πρὸ ἑνὸς ἔτους, Κύριοι, ἔχει ὑποβληθῆ πρότασις νόμου, ὅπως χορηγηθῇ ἄδεια εἰς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον Πύλου νὰ συνάψῃ δάνειον πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου. Δὲν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, νὰ ζημιώσωμεν κανένα· πρόκειται διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν χρημάτων νὰ πορισθῶμεν τὸ ὕδωρ, τοῦ ὁποίου στερούμεθα ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι. Ὑπεβλήθη λοιπὸν πρὸ ἑνὸς ἔτους τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐν τούτοις μένει ἀκόμη ἐκεῖ, ὅπου νῦν εὑρίσκεται. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀνάγκη εἶναι ἐπιτακτικωτάτη, ὁ τόπος δὲν ἔχει ὕδωρ, ἐδεκατίσθησαν οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τὸν θάνατον, διότι ἀναγκάζονται νὰ πίνωσιν ἀπὸ φρέατα ἀκάθαρτα. Τί δὲ ἄλλο συμβαίνει, κύριε Πρόεδρε; εἰς τὸν λιμένα Πύλου προσορμίζονται καὶ στόλοι ξένων Δυνάμεων, καὶ δὲν εὑρίσκουν ὕδωρ νὰ πίωσι. Λοιπὸν ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§145Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου τόσος ἐγένετο λόγος, προετάθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω δ’ ὅτι οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, κακὴν ἐξελέξαντο στιγμήν, ὅπως ζητήσωσι τὴν πρόταξιν αὐτοῦ, μετὰ τὴν ῥητὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει, προκειμένου περὶ ἄλλων νομοσχεδίων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναινέσῃ σήμερον εἰς τὴν ἀλλαγὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐὰν οἱ Κύριοι νομίζωσιν, ὅτι πρέπει σήμερον, μετὰ τὴν δήλωσίν μου ταύτην, νὰ ὑποβάλωσι πρότασιν, ὅπως ἀναιρεθῶσιν οἱ λόγοι μου, εἶναι ἐλεύθεροι νὰ πράξωσι τοῦτο· ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν μερίδα, ἐν ὀνόματι τῆς ὁποίας ἐγὼ φέρω τὸν λόγον, θὰ καταψηφίσωσι τὴν πρότασιν ταύτην.

§146ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι δὲν ἀφορῶσιν ἐμὲ, διότι ἐγὼ δὲν ἠτησάμην νὰ προταχθῇ νομοσχέδιον τοπικοῦ συμφέροντος, ἀλλ’ ἠτησάμην νὰ προταχθῇ νομοσχέδιον γενικωτάτου συμφέροντος καὶ ἀναγκαιότατον καὶ χρησιμώτατον. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, οὐδεμίαν ἔχω νὰ φέρω ἀντίρρησιν. Ἂς ἔχῃ τὴν εὐθύνην αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§147Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πολὺ καλά. Τὴν εὐθύνην τὴν ἀναλαμβάνω ἐγώ.

§148Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ζητήσω τὴν πρόταξιν νομοσχεδίου τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἀνεγνώσθη, κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦναι ἀτελὴς ὁ τυπογραφικὸς χάρτης. Ἀλλ’ ἵνα καταστῇ τοῦτο δυνατὸν, βεβαίως πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Κατέχει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει σειρὰν ἀριθμοῦ 33, μέχρι δὲ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ βεβαίως θὰ πληρώνηται ὁ ὑπάρχων φόρος. Δὲν εἶναι ἐκ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν ἀπαλλάσσουσι τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου. Ἐὰν πρόκηται λοιπὸν νὰ προσφέρωμεν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν δημοσιογραφίαν, ἀπαλλάσσοντες αὐτὴν ἀπὸ τῆς φορολογίας ταύτης, πρέπει νὰ σπεύσωμεν, ἵνα τὸ δῶρον αὐτὸ δώσωμεν ὅσον οἷόν τε τάχιον. Διότι, ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους μετὰ δύο ἢ τρεῖς μῆνας, κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἡ δημοσιογραφία ἡ πενομένη θὰ ἐξακολουθῇ νὰ πληρώνῃ τὸν φόρον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, καὶ πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, κύριε Πρόεδρε.

§149Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐμὴ πρότασις δὲν ἀφορᾷ εἰς τοπικὸν μόνον συμφέρον, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς νομοσχέδιον ὑπηρεσιακόν, συνταχθὲν καὶ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ἵνα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ περὶ ἀκυρώσεως τῶν παραχωρήσεων, συνιστάμενον ἐκ δύο μόνον ἄρθρων, προταχθῇ, διότι βεβαίως θὰ ἐπιψηφισθῇ ἄνευ ἀντιρρήσεως, ἀφοῦ ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι ὑπηρεσιακόν. Δὲν πρόκειται οὐδὲ περὶ ὑδραγωγείου οὐδὲ περὶ ἄλλου τινὸς θέματος τοπικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς καταδιώξεως ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου, οἱ ὁποῖοι, ὑποστάντες καταστροφὰς ἕνεκα τῶν σεισμῶν, καὶ ἀπολέσαντες ἕνεκα καθιζήσεως τὰς δηλωθείσας γαίας των, ζητοῦνται νὰ πληρώσωσι φόρους, προερχομένους ἐκ τιμήματος γαιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουσιν, αἱ ὁποῖαι εἶναι κατακεκλυσμέναι ὑπὸ τῶν θαλασσίων ὑδάτων. Τί ζητῶ λοιπόν; Ζητῶ νὰ μὴ καταδιωχθῶσι πολῖται Ἕλληνες οὐδὲν ὀφείλοντες κατ’ οὐσίαν εἰς τὸ Δημόσιον, διότι τὰς δηλωθείσας ὑπ’ αὐτῶν γαίας ἐκάλυψαν τὰ θαλάσσια ὕδατα. Ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ παρεμβάλῃ κανὲν πρόσκομμα εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ νομοσχεδίων περὶ ὑδραγωγείων, ὧν ἡ συζήτησις ἐνδέχεται νὰ προκαλέσῃ πολλὰς ἀξιώσεις.

§150Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τί σᾶς κάμνει τὸ ὑδραγωγεῖον; εἶναι πρωτίστης ἀνάγκης.

§151Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἐπιθυμῶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς· δηλαδὴ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 33 νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου τῶν ἐφημερίδων.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις πλέον.

§153Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἡ δήλωσις δὲν ἐπέχει τόπον δεδικασμένου.

§154Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε περὶ τῶν τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος νομοσχεδίων· αὐτὸ δὲν εἶναι τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§155Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Συνεπὴς πρὸς ὅσα εἶπον, δὲν θὰ συναινέσω εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως· ἐπομένως, ἐάν τις ὑπάρχῃ, ὁ ὁποῖος προτείνει μεταβολὴν, ἂς ὑποβάλῃ πρότασιν. Ἐγὼ θὰ προτείνω, ὅπως ἡ πρότασις αὕτη ἀπορριφθῇ, διότι ἐπιμένω εἰς τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα.

§156Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω τοιαύτην πρότασιν διὰ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 33 νομοσχέδιον, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15;

§158Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω πρότασιν μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κυρίων Καλούτση καὶ Βιτάλη, δηλαδὴ ὑποστηρίζω τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 33 νομοσχέδιον νὰ ἔλθῃ πρῶτον· διότι δὲν εἶναι οὐδὲ μερικοῦ οὐδὲ τοπικοῦ συμφέροντος, εἶναι ὑψίστου συμφέροντος, εἶναι τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑλληνικῆς δημοσιογραφίας, ἥτις ἁμιλλᾶται πρὸς τὰς πρώτας δημοσιογραφίας τοῦ κόσμου. Ἑπομένως παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἂν δέχεται νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπέβαλε Βουλευτής.

§159Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πῶς ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ χωρισμοῦ τοῦ Πειραιῶς;

§160Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὅταν ἀναγράφηται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θίγει ὕψιστα συμφέροντα τοῦ τύπου, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἐκκρεμές. Τοιαῦτα νομοσχέδια πρέπει ἀμέσως νὰ ἔρχωνται εἰς συζήτησιν· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ θὰ συναινέσῃ νὰ δοθῇ πρὸς τὴν δημοσιογραφίαν ὁ χάρτης ἀφορολόγητος· διότι ἡ Ἑλληνικὴ δημοσιογραφία εὑρίσκεται οἰκονομικῶς ἐν τοιαύτῃ θέσει, ὥστε δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν προορισμὸν αὐτῆς, φορολογουμένη τόσον βαρέως. Ἐλέχθησαν τόσα περὶ τούτου, ὥστε θεωρῶ περιττὸν νὰ προσθέσω ἐγὼ ἄλλα ἐπιχειρήματα. Πάντες ἀναγνωρίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ἀμέσως.

§161Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, εἰς ἀπάντησιν δηλῶ, ὅτι δὲν θέλομεν προτάξει κανὲν νομοσχέδιον τοπικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ θέλομεν προβῆ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὰ γενικὰ συμφέροντα. Βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ μέριμνα περὶ τῶν τοπικῶν συμφερόντων· ἀλλ’ ἡ μέριμνα αὕτη δὲν θὰ ληφθῇ ἢ ἀφοῦ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θεωρῶ ἐπιβαλλόμενα ἐκ τῶν γενικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Παρακαλῶ δὲ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ἔχωσιν ὀλίγην ὑπομονήν. Θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ σειρὰ τῶν νομοσχεδίων, περὶ τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρονται. Ἀλλὰ νὰ ἐρχώμεθα εὐθὺς, ὡς εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ νὰ λέγωμεν νὰ προταχθῇ τὸ Α νομοσχέδιον ἢ τὸ Β, δὲν νομίζω τοῦτο ὀρθόν. Λησμονοῦσιν οἱ Κύριοι, οἱ προτείνοντες τὴν πρόταξιν νομοσχεδίων τινῶν, ὅτι, ἐὰν τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν των, ὑπάρχουσιν ἄλλοι Βουλευταί, ἔχοντες ἐπίσης ἐπαρχιακὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα καθῆκον ἔχουσι νὰ προστατεύσωσιν· ἐὰν δὲ προταχθῶσιν ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ σχετιζόμενα πρὸς τοπικὰ συμφέροντα, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ καταναλώσωμεν ὅλας τὰς συνεδριάσεις τῆς παρούσης Συνόδου εἰς συζήτησιν νομοσχεδίων τοπικοῦ συμφέροντος. Διὰ τοὺς λόγους τούτου δηλῶ, ὅτι ἐπιμένω ἵνα ἡ ἡμερησία διάταξις μείνῃ ὡς ἔχει, καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων κατὰ τὴν οἰκείαν σειράν.

§162Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο εἶναι τὰ ζητήματα· τὸ ζήτημα τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κανονίζοντος τὴν ἀτέλειαν τοῦ χάρτου τοῦ δημοσιογραφικοῦ καὶ τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος ἔχει ἐκπεφρασμένην γνώμην ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία ἡ ἀσπαζομένη τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως· τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου σήμερον. Ἀλλ’ ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, δὲν προσφέρουσιν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ζήτημα οἱ ζητοῦντες μετὰ τόσης σπουδῆς νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθησαν γενικώτερα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχει ἀρχίσει ἡ συζήτησις καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιψήφισις δὲν θὰ ἀπασχολήσῃ ἢ ὀλίγας μόνον ἡμέρας τὴν Βουλήν. Δὲν γνωρίζω ποῖος ζῆλος — οὐχὶ βεβαίως πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου — παρώτρυνε τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἵνα ζητήσωσι τὴν πρόταξιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοιαῦτα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ συνείδησις ἡ κοινὴ ἀνεγνώρισε, δὲν πρέπει διὰ τῆς συζητήσεως νὰ προκαλῶσι πείσματα, διότι τὰ πείσματα θὰ ἀνακόψωσι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, διότι εἶμαι γνώστης τοῦ ζητήματος, διότι ἀσπάζομαι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν πρόταξιν αὐτοῦ σήμερον, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δέον νὰ συζητηθῇ, διότι πρέπει νὰ γείνῃ ἀπολογία ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας καὶ ὑφ’ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, διὰ τίνας λόγους γενικωτέρους παρίσταται ἡ ἀνάγκη, ἵνα ἀρθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου. Ἀλλ’ εἶναι ἑπτὰ ἤδη ἔτη, ἀφ’ ὅτου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζητεῖ τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας, τὴν εἰσαγωγὴν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων· ὅτε δ’ ἐπέστη ἡ στιγμή, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ ἠρξάμεθα τῆς συζητήσεως, παρεμβάλλεται ἡ πρότασις νὰ προταχθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, βαθύτερον ἐξεταζόμενον, ἀντίκειται εἰς τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τοῦτο, ἀναγνωρίσασα τὴν ἀνάγκην ταύτην...

§163Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ κακῶς ἔπραξεν, ὑποβαλοῦσα αὐτό.

§164Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἀναγνωρίσασα, λέγω, τὴν ἀνάγκην ταύτην, οὐχὶ βεβαίως ἵνα δημοκοπήσῃ πρὸς μίαν μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ...

§165Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Σεῖς λέγετε τοῦτο.

§166Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι, ἐὰν ἐσκέπτετο οὕτως, ἠδύνατο ν’ ἀφήσῃ κατὰ μέρος τὸν σκοπόν, ὅστις ὑπῆρχεν ἀπὸ τοῦ 1897, περὶ τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως, καὶ νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ μετὰ τοῦτο, κλείουσα τὰς πύλας τῆς Βουλῆς, ν’ ἀπέλθῃ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὸν βίον τὸν ἀνιαρόν, τὸν ὁποῖον ἐπὶ τόσα ἤδη ἔτη αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ἀκολουθοῦσιν. Ἀλλὰ καίτοι ἐγνώριζεν, ὅτι θὰ ὑποστῇ ἀπέναντι τοῦ κόσμου οἵαν ὑφίσταται καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς ἐπίκρισιν, ἐχώρησε γενναίως εἰς τὸ μοιραῖον ἔργον, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι ἐκ τῶν δημοτικωτέρων, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις τόσας ἄλλας ἐζήτησε θυσίας ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἔχει τὸ θάρρος νὰ ζητήσῃ καὶ ἄλλην θυσίαν ἀπὸ τὴν Βουλήν, νὰ ἄρῃ τὴν φορολογίαν ἀπὸ τοῦ δημοσιογραφικοῦ χάρτου. Εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον καλῶς ἐμελέτησεν ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ τὸ ὑπέβαλεν. Εἶναι ὅμως θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὴν πρώτην ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγράφεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὡσανεὶ ἦτο ὁ ἐχθρὸς ἐπὶ θύραις; Λέγων ταῦτα, Κύριοι, ζητῶ τὴν ἀναβολήν, τὴν λογικὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀγόμενος ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι δέον ν’ ἀνακουφισθῇ ἡ δημοσιογραφικὴ τάξις. Λέγω λοιπὸν πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους, τοὺς ζητοῦντας, ἵνα ὄντως εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς ἐπιμονῆς αὐτῶν τοῦ νὰ προταχθῇ, ὅτι δύνανται νὰ ἐπιμένωσιν. Ἐγὼ ὅμως, ψηφίζων κατὰ τῆς ἀναβολῆς, ὑπηρετῶ τὴν ἰδέαν, ὑπηρετῶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ τύπου, ἥτις καθιεροῦται διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ καθορίζοντος τὴν ἀτέλειαν τοῦ δημοσιογραφικοῦ χάρτου.

§167Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς βεβαίως δὲν ἀμφισβητοῦμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ὀφείλεται εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως δὲν κατασιγάζει καὶ τὰς ἀμφιβολίας ἡμῶν, ἂν πράγματι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ μεταβάλῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς νόμον, διότι θέαμα ὄντως παράδοξον καὶ θαυμαστὸν βλέπομεν ἐκτυλισσόμενον ἀπό τινων ἡμερῶν ἐνταῦθα· βλέπομεν τὸν κ. Ὑπουργόν τῶν Οἰκονομικῶν μεταβαλλόμενον εἰς Κρόνον καὶ καταπίνοντα τὰ νομοθετικὰ αὐτοῦ ἔργα, μόλις γεννώμενα. Σήμερον τάχα δὲν παρουσιάσθη ἐνώπιον ἡμῶν καὶ δὲν ἐζήτησε νὰ καταψηφισθῇ νομοσχέδιον πρὸ πολλοῦ ὑποβληθὲν ὑπ’ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν; Προχθὲς δὲν κατέπιεν ἄλλο νομοσχέδιον; Καὶ ποία ἐγγύησις ὑπάρχει, καὶ ποία ἀσφάλεια, ὅτι καὶ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει σειρὰν 33, δὲν θὰ ἔλθῃ αὔριον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προφασιζόμενος κενὰς προφάσεις, νὰ μᾶς πείσῃ πάλιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλωμεν αὐτὸ εἰς νόμον; Ἡ ὑπόνοια αὕτη μᾶς ἀναγκάζει νὰ ζητήσωμεν, ἵνα προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑψίστης ἀνάγκης, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν ὕπαρξιν αὐτὴν τοῦ τύπου, διότι μὴ νομίζετε ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ τύπος, ὑφιστάμενος τόσον μεγάλην φορολογίαν τοῦ χάρτου. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατὰ τὴν ψηφοφορίαν· καὶ ζητοῦμεν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν πράγματι ἡ Κυβέρνησις σοβαρῶς θέλει νὰ μεταβάλῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς νόμον.

§168ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδὲ ἀπόλυτος ἀνάγκη, οὐδὲ κατεπείγουσα ἀνάγκη, οὐδὲ κίνδυνος ἐθνικὸς εἶναι νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό...

§169Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Νὰ ἀποσυρθῇ μάλιστα.

§170ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. .. Ἐδῶ πρόκειται περὶ στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, περὶ φορολογικῶν νομοσχεδίων· ἀπορῶ δέ, πῶς οἱ κύριοι Βουλευταὶ ζητοῦσι νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ χάρτου, μὴ ὑπάρχοντος λόγου τοιούτου. Θὰ γελᾷ ὅλος ὁ κόσμος, ἂν ἡ Βουλὴ ἢ ἄλλος τις εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι σπουδαῖα καὶ συζητήσιμα καὶ ἄξια προσοχῆς ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὑποβληθέντα διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας, καὶ τὰ συναφῆ πρὸς ταῦτα φορολογικὰ νομοσχέδια. Καὶ ὅμως ζητοῦμεν σήμερον παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ χαριστικὸν ὑπὲρ τοῦ τύπου, διὰ νὰ περιποιηθῶμεν καὶ κολακεύσωμεν τοὺς δημοσιογράφους! Δὲν εἶναι σπουδαῖον πρᾶγμα νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ διὰ 15 ἡμέρας, οὔτε θ’ ἀποθάνῃ ὁ τύπος, ἂν ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὕτη.

§171Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Παρεξηγήθην, καὶ μικροῦ δεῖν νὰ θεωρηθῶ ὅτι τὴν πρότασιν ὑπέβαλον ἐξ ὑστεροβουλίας τινός. Ἐν τούτοις ἐγὼ ἐσκέφθην, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Βουλή, προκειμένου περὶ ἀπαλλαγῆς φορολογίας τινὸς, πρωτίστως νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχεδίου· διότι, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπείσθη, ὅτι μία φορολογία εἶναι ἄδικος, πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς φορολογουμένους, τοὺς ἀδικουμένους ἐξ αὐτῆς πολίτας. Προκειμένου λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, περὶ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαλλάσσεται μία τάξις πολιτῶν ἀπὸ ἄδικον φορολογίαν, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, ἀφοῦ ἄλλως τε οὐδεμία πρόκειται νὰ γείνῃ συζήτησις, διότι, καθὼς ἀντιλαμβάνομαι, οὐδεὶς ἀντιλέγει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ποῖα ἄλλα νομοσχέδια νὰ προταχθῶσι; Τὰ νομοσχέδια τὰ τελωνιακά; Ταῦτα εὐθὺς ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν ἤρξαντο λειτουργοῦντα. Ποῖα ἄλλα νομοσχέδια πρόκειται νὰ ἀρχίσωσιν ἰσχύοντα μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεώς των; Πάντα τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀρχίσωσιν ἰσχύοντα μετὰ ἕξ μῆνας, ἀπὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους τὰ περισσότερα. Καὶ πότε θ’ ἀρχίσῃ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ἐὰν τὸ περὶ αὐτῆς νομοσχέδιον ψηφισθῇ; Δέχομαι ὅτι, κατὰ τὴν συνθηκολογίαν, ἥτις ἐγένετο, ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ ἄρξηται μετὰ δύο ἔτη, ἀλλὰ δέχομαι καὶ τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι θὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν κατὰ τὸν προσεχῆ Δεκέμβριον. Λοιπὸν πότε θὰ κληθῶσιν οἱ στρατεύσιμοι; Μετὰ ἐννέα μῆνας. Καὶ ὁμιλεῖτε περὶ ἀμέσου στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας! Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἄλλος τις δὲν βλέπει δημοκοπίαν ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ. Ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν ταύτην.

§172Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ δηλώσω, Κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς τοῦ χάρτου τοῦ τύπου, πρέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην. Ἀλλ’ ἂς ἐπαναφέρωμεν τὰ πράγματα εἰς οἵαν κατάστασιν ἡ συζήτησις εὗρεν αὐτά. Ἐπρόκειτο νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐν δὲ τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι ἀναγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, καὶ προὐτάθη νὰ διακόψωμεν τὴν ἀρξαμένην συζήτησιν, ὅπως προταχθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. Ἀλεξάκη ὑποδειχθὲν νομοσχέδιον· προὐτάθη παρ’ ἄλλων νὰ προταχθῶσιν ἄλλα νομοσχέδια τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, προὐτάθη δηλ. νὰ διακόψωμεν συζήτησιν ἀρξαμένην, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ ὑποδεικνυόμενα ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν νομοσχέδια. Ἐδήλωσα τότε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ διακόψῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, καὶ ν’ ἀλλάξῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν δύναται ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρόταξιν νομοσχεδίων τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἀκριβῶς μετὰ τὴν δήλωσίν μου ταύτην καὶ ὅτε ἐπρόκειτο νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ τὴν τάξιν τὴν ὁριζομένην ἐν αὐτῇ, ἐγείρεται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας καὶ προτείνει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ χάρτου τῶν ἐφημερίδων. Εἰς ἐπικουρίαν αὐτοῦ ἠγέρθη καὶ ὁ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅστις κατήγγειλεν ἡμᾶς, ὅτι δημοκοποῦντες ἐφέραμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§173Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§174Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν λέξιν δημοκοποῦντες, παρατηρῶ, ὅτι εἶναι πολὺ περίεργον νὰ προσάπτηται τοιαύτη κατηγορία κατὰ Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, κατ’ ἐμέ, ἂν ἔπταισεν, ἔπταισε διότι ἔφερε νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κατέστησαν αὐτὴν ἀντιδημοτικωτάτην. Ἂν νομίζητε, ὅτι τοιουτοτρόπως ἐνεργοῦσα δημοκοπεῖ, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι αὐτὸς εἶναι νέος τρόπος δημοκοπίας. Ἀλλὰ λέγετε, ὅτι ἐφέραμεν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως δημοκοπήσωμεν· πρὸς ποῖον σκοπόν; ὅπως μεταβάλλωμεν τὸν ἐχθρικῶς πρὸς ἡμᾶς διακείμενον τύπον εἰς φιλικόν; Ἂν νομίζητε τοῦτο, προσβάλλετε καὶ τὸν τύπον, προσβάλλετε καὶ τὴν νοημοσύνην ὑμῶν. Σοβαρῶς, Κύριοι, καὶ οὐχὶ ὅπως δημοκοπήσωμεν ἐφέραμεν τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον. Ἀλλ’ οὐδέποτε εἴχομεν σκοπὸν νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ περὶ στρατολογίας νομοσχεδίου, ὅπως συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, μεθ’ ὅλας τὰς ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐγερθῶσι κατ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς μᾶς κατηγόρησεν, εἰπών: «ποῖα νομοσχέδια ἐφέρατε; Μᾶς ἐφέρατε νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῶσι μετὰ δύο ἔτη». Εἰς ταῦτα ἀπαντῶ, ὅτι, ὡς πρὸς τὰ φορολογικά, ἐφηρμόσθη ἤδη τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλικῆς δραχμῆς. Ἀλλὰ μήπως εἶναι τοῦτο μόνον; Ὄχι. Πρὸς προίκισιν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν, ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ζύθου, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, καὶ εὐθὺς ὡς ψηφισθῇ τὸ περὶ Ταμείου Ἀμύνης, θέλομεν ἐπιμείνει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν τριῶν τούτων νομοσχεδίων, τῶν ἀναποσπάστως συνδεομένων μὲ τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης. Κατηγοροῦσιν ἡμᾶς, ὅτι ἐφέραμεν νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ νέου στρατιωτικοῦ συστήματος, καὶ τὸ ὁποῖον, κατὰ τελεσθεῖσαν δῆθεν συμφωνίαν, πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ δύο ἔτη. Ἐδήλωσα ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν προχθές, δηλῶ δὲ καὶ σήμερον, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι ὁ νέος νόμος ἐφαρμόζεται ἀπὸ πρώτης Δεκεμβρίου τοῦ 1904, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο δέον νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ ὅτι ἡμεῖς θέλομεν ἐπιμείνει εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Ἑπομένως πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1904. Ἀλλὰ δὲν βλέπω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1904, ἂν δὲν γείνῃ νόμος κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον. Διότι βεβαίως πρέπει νὰ γείνῃ νόμος, ὅπως ἀναβληθῶσιν αἱ συνεδριάσεις τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, λαμβάνουσι χώραν τὴν 1 Ἀπριλίου. Ἄρα πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐξήγησα δὲ ἤδη, ὅτι δὲν ἔχομεν λόγον ὑπάρξεως, ἂν δὲν ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν λάβῃ παρὰ τῆς Βουλῆς τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὑπ’ αὐτῆς ἀπολύτως ἀναγκαῖα, ὅπως ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ προκαλέσουν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δαπανῶν τούτων, καὶ ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ὅλων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, ὅπως ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας ταύτας, δύνανται νὰ μὴ ψηφισθῶσι· δέον ὅμως νὰ ψηφισθῶσι ποσά, ὅσα εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς ταύτας. Νομίζω, ὅτι καθαρώτερον καὶ εἰλικρινέστερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφρασθῶμεν. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν, ἵνα, ἀφίνουσα κατὰ μέρος συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι κατ’ οὐδὲν δύνανται νὰ ὠφελήσωσιν, ἐπιτρέψῃ νὰ συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, κατὰ τὴν τάξιν τῆς ἐγγραφῆς των, μὴ ἐπιμείνῃ δὲ νὰ διακοπῇ ἡ ἀρξαμένη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας καὶ παρεμβληθῇ ἡ συζήτησις νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα βεβαίως θὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, διότι καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα πᾶσαν καταβάλῃ προσπάθειαν, ὅπως ταῦτα ψηφισθῶσιν ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης.

§175Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν διαμφισβητοῦμεν τὴν εἰλικρίνειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἦτο εἰλικρινής, ὅτε ἔλεγε πρό τινων ἡμερῶν πρὸς ἡμᾶς, ὅτι πρόκειται νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτῆς πλῆρες, καὶ πάλιν σήμερον εἶναι εἰλικρινὴς λέγουσα πρὸς ἡμᾶς, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσι πάντα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὑπ’ αὐτῆς ὑποβληθέντα, ἀλλ’ ὅτι τινὰ μόνον ἐξ αὐτῶν ἀρκοῦσιν, ἵνα πραγματοποιήσωσι τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἦλθε νὰ ἐφαρμόσῃ.

§176Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον τοῦτο.

§177Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο τὴν εἰλικρίνειαν τῆς Κυβερνήσεως δὲν τὴν θέτομεν ἐν ἀμφιβόλῳ. Ἐπίσης δὲν ἀποδίδομεν αὐτῇ ἔφεσίν τινα δημοκοπίας, προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ δημοσιογραφικοῦ χάρτου, διότι δὲν νομίζω, ὅτι ἐκεῖνοι, εἰς βάρος τῶν ὁποίων ἤθελεν ἀσκηθῆ ἡ δημοκοπία, δύνανται ν’ ἀπατηθῶσιν, ἢ ν’ ἀπεμπολήσωσι τὰς πεποιθήσεις αὑτῶν, χάριν τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ χάρτου ἀπὸ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους. Ἀλλ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ὁρμᾶται ἀπὸ δημοκοπίαν εἰς ὅσα ἀπό τινος εἰσάγει νομοσχέδια, τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ· διότι δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι, «ἂν ἡμεῖς πταίωμεν, πταίομεν διότι δὲν δημοκοποῦμεν». Ἀλλὰ δὲν δημοκοπεῖτε, ὅταν ἔρχησθε καὶ λέγητε, ὅτι θέλετε παρασκευάσει ἰσχυρὸν κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν στρατὸν, διὰ τῆς ἰσχύος τοῦ ὁποίου θὰ διεκδικήσωμεν τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν δικαιώματα; Τοῦτο εἶναι μεγάλη δημοκοπία· διότι ποῖος Ἕλλην, ἀκούων τοιαῦτά τινα, ἐντεῦθεν ἐπαγγελλόμενα, δὲν εἶναι ἕτοιμος νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς μεγίστας τῶν θυσιῶν χάριν αὐτῶν; Μὴ λέγετε λοιπόν, ὅτι δὲν δημοκοπεῖτε, διότι ἡμεῖς γνωρίζομεν, ποῦ δημοκοπεῖτε, καὶ θὰ γνωρίσῃ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, διότι μεγαλειτέρα δημοκοπία τῆς ἰδέας ταύτης δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἡ φορολογία εἶναι πολὺ μικρᾶς σημασίας, ἀναλόγως τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν θ’ ἀποκτήσωσιν ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἐθνικῆς ἰδέας, ἣν ὑμεῖς ἐπαγγέλλεσθε, ὅτι ἐπιδιώκετε. Ἀλλ’ ἐπαναλέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ χάρτου τοῦ τύπου τὸ ἀναγράφετε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπ’ ἀριθ. 33, ἐνῷ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσιν ὅλα τὰ πρὸ τοῦ 33 ἀναγραφόμενα νομοσχέδια κατὰ τὸ ὑπολειπόμενον χρονικὸν διάστημα τῆς Συνόδου ταύτης. Ἕν λοιπὸν ἐκ τῶν δύο· ἢ εἶσθε εἰλικρινεῖς καὶ θέλετε νὰ πραγματοποιήσητε τὸ νομοσχέδιον, ἢ δὲν εἶσθε. Λοιπόν, ἂν ἦσθε εἰλικρινεῖς, πρέπει νὰ τὸ προτάξητε, διότι κατ’ αὐτοῦ οὐδεμία συζήτησις οὔτε ἐντεῦθεν οὔτε ἐκεῖθεν θὰ προκληθῇ, ὡς προχθὲς ἐγένετο διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ χωρισμοῦ τοῦ Πειραιῶς ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον προετάχθη καὶ ἐψηφίσθη, διότι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἦτο σύμφωνος. Τάχα, ἂν καταναλωθῶσι δύο λεπτὰ τῆς ὥρας πρὸς ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τάχα αὐτὸ θὰ ἐμποδίσῃ τὴν στρατιωτικὴν διοργάνωσιν τῆς Ἑλλάδος; Ζητοῦμεν λοιπὸν νὰ προταχθῇ, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ἂν τῳόντι εἰλικρινῶς φέρετε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, χωρὶς νὰ τὸ παρουσιάζητε, καὶ τὸ ἀποσύρετε κατόπιν, ἀφίνοντες αὐτὸ ἀψήφιστον.

§178ΛΕΩΝ ΜΕΛΑΣ. Φρονῶν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδια περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ στρατοῦ, — καθ’ ἣν ἐδώκαμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὸν κ. Θεοτόκην, ἀκριβῶς διότι ἔχει πρόγραμμα τὴν σύνταξιν τῆς χώρας, — φρονῶν, λέγω, ὅτι ἡ πρόταξις αὐτοῦ ἤθελεν εἶσθαι, οὐχὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς τοὺς Βουλευτὰς, ἐλεεινὴ καὶ ἄσκοπος δημοκοπία, κηρύσσομαι ἀπὸ τοῦδε κατ’ αὐτῆς, διότι δὲν βλέπω ποία εἶναι ἡ ἄμεσος ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ ὠφέλεια, ἐνῷ βλέπω, ὅτι εἶναι ἄμεσος ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, πρέπει δὲ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν συζήτησιν αὐτῶν καὶ μόνον. Διὰ τοῦτο, φρονῶν ὅτι ἡ διακοπὴ τῆς συζητήσεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἀντίκειται πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν ἡμῶν, κηρύσσομαι κατὰ τῆς προτάσεως περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτελείας τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου· καὶ ἂν δ’ ἔτι αὕτη ἤθελε προταθῆ ὑπ’ ἀμφοτέρων τῶν μερίδων, δηλῶ ἐγὼ προσωπικῶς, ὅτι θέλω καταψηφίσει τῆς προτάσεως περὶ προτάξεως.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου...

§180Ι. ΣΙΓΑΛΑΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς πρότασις: «Ἡ Βουλὴ, ἐμμένουσα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἀποκρούουσα πᾶσαν ἄλλην πρότασιν περὶ μεταβαλῆς αὐτῆς, προβαίνει εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου ἐν αὐτῇ ἀναγεγραμμένου νομοσχεδίου.» Δυστυχῶς ὑπάρχουν συνάδελφοι ἐνταῦθα, οἵτινες ἐκ κακῆς συνηθείας ἐννοοῦσι νὰ παρακωλύωσι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ἐπαναλαμβάνοντες τὰ τῆς περυσινῆς τακτικῆς. Πέρυσιν ἀπεδόθη ὕβρις εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον αὑτῆς· νῦν δὲ, ὅτε ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι θέλει νὰ ἐργασθῇ, οἱ Κύριοι αὐτοὶ ἐξακολουθοῦσι τὸ παλαιὸν σύστημα τῆς κωλυσιεργίας! Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ λείψωσι ταῦτα ἅπαξ διὰ παντὸς, νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα νὰ μὴ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις.

§181Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸς ὁ τύπος, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου κόπτονται, αὐτὸς ὁ τύπος ἔρριψεν εἰς τὸ μέσον τὸ ζήτημα τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἔθνους, καὶ γράφει: «τί κάθεσθε σεῖς καὶ δὲν παρασκευάζετε τὸ ἔθνος;» Δὲν πιστεύω δὲ ποτὲ, ὅτι ὁ τύπος, ὅστις ἔγραψεν ὑπὲρ τῆς παρασκευῆς τοῦ ἔθνους, καὶ ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τοῦτο, θέλει καταδεχθῆ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου ἀπὸ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους. Πιστεύω, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ τύπου δὲν θὰ ἔχωσι τοιαύτην ἀξίωσιν, ὥστε σήμερον νὰ παραγκωνίσωμεν τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀληθῶς θίγουσι τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, καὶ νὰ προτάξωμεν νομοσχέδιον ἀπαλλακτικὸν τοῦ τέλους τοῦ χάρτου διὰ τὸν τύπον. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀναξιοπρεπὲς καὶ διὰ τὸν τύπον καὶ διὰ τὴν Βουλὴν νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ν’ ἀφήσωμεν ἐκκρεμῆ τὰ ἐθνικὰ ζητήματα.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπὸ τοῦ κ. Σιγάλα, ἡ ὁποία ὡς ἀπωτέρα θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§183Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπωτέρα.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι, διότι ἀποκλείει πᾶσαν ἄλλην.

§185Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἕκαστος Βουλευτὴς, κύριε Πρόεδρε, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν ὡρισμένου νομοσχεδίου, ὑμεῖς δ’ ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐρωτήσητε περὶ τούτου τὴν Βουλήν. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τῶν κ. Βουλευτῶν ἐκ Σύρου καὶ Κυνουρίας, ἠτήσατο νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἂν δέχεται νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἀτελείας τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου. Δὲν δύνασθε ν’ ἀποφύγητε τὴν πρότασιν ταύτην.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Βιτάλη καὶ Ι. Καλούτση.

§187Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, θὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἐὰν ἐσύστησα εἰς τὴν Βουλὴν πρόταξιν νομοσχεδίου, τὸ ἐσύστησα ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἡ πρόταξις αὕτη οὐδόλως ἤθελε παρακωλύσει τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως. Προκειμένου ὅμως περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπιδέχεται συζήτησιν, βεβαίως τὸ πρᾶγμα ἔχει ἄλλως.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Βιτάλη καὶ Ι. Καλούτση περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς τοῦ πρὸς ἐκτύπωσιν τῶν ἐφημερίδων χάρτου, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§189Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Προετάθη ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§190ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§191Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ζητήσατε δι’ ἀναστάσεως, κύριε Πρόεδρε.

§192Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προετάθη ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§193Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐπιμένετε;

§194Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ν. Α. Στράτου καὶ Γ. Μελισσηνοῦ, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 145, ἐξ ὧν 112 κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ 33 ὑπὲρ αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 20′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν Ὑπουργείων καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903 ἐκ δραχ. 2,007,058.47. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας κατ’ ἄρθρον συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου τῆς στρατολογίας». Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου βʹ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κυρίου Ζυγομαλᾶ, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας. Δι’ αὐτῆς προστίθενται εἰς τοὺς ἔχοντας δικαίωμα ἀναβολῆς κατατάξεως καὶ οἱ μαθηταὶ τῶν ἐμπορικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν Γεωργικῶν Σχολῶν.

§197Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ ἐξαιροῦνται οἱ μαθηταὶ τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν;

§198Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἵνα ἔχωμεν ὀλιγωτέρας ἀπαλλαγάς.

§199Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως.

§200Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μαθητὰς τῶν γεωργικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἢ ἐπαγγελματικῶν Σχολῶν, ἔχει ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀντίρρησιν, ἵνα περιληφθῶσι καὶ οὗτοι;

§201Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν θὰ εἴπω, ἂν παραδέχομαι τὰς τροπολογίας ταύτας ἢ ὄχι.

§202Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπίσης ἔχω νὰ φέρω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ νομοθετηθῇ ἐξαιρετικὸν προνόμιον, ὅπως οἱ διατελοῦντες ἐν τῇ δασικῇ ὑπηρεσίᾳ ἀπαλλάσσωνται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ὑποχρεωτικῆς στρατείας, ἤτοι μέχρι τοῦ 51 ἔτους. Βεβαίως ἡ δασονομικὴ ὑπηρεσία εἶναι ὑπηρεσία, ἥτις πρέπει νὰ προσελκύσῃ πολλοὺς νέους, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο καὶ λόγος, ὅπως δημιουργήσωμεν ἓν προνόμιον πρὸς τοιαύτην ἐξαίρεσιν. Τοιαύτη δ’ ἐξαίρεσις δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας, διότι ὑπάρχουν πολλοί, ἄξιοι τοῦ ἐνδιαφέροντος ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπαλλάσσονται.

§203Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτοὺς ἀπαλλάσσει ὁ εἰδικὸς νόμος περὶ δασονομικῆς ὑπηρεσίας, οὗτινος ἡ διάταξις μετεφέρθη καὶ ἐνταῦθα.

§204Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πανταχοῦ τοῦ κόσμου οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῇ δασονομικῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἰδίᾳ οἱ κατέχοντες θέσεις ἀνωτέρας ἐν αὐτῇ ἀνήκουσιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἶναι ἀξιωματικοὶ τῶν ἐφέδρων. Ἐὰν τοιοῦτόν τι γείνῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, βεβαίως δὲν θὰ ἔχῃ τις ἀντίρρησιν· ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον διότι τινὲς ὑπηρετοῦσιν εἰς τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἀπαλλάσσωνται πάσης στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν σύνηθες εἶναι, πᾶν ὅ,τι προέρχεται ἐκ τῆς ἀθλιότητος τῆς διοικήσεως ν’ ἀποδίδηται εἰς ξένους αὐτῆς λόγους, καὶ νὰ ζητῆται νὰ θεραπευθῇ διὰ τοιούτων εὐνοιῶν καὶ διακρίσεων.

§205Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ δὲν δίδετε τὸ δικαίωμα ἀναβολῆς κατατάξεως καὶ εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν τεχνῶν, ὡς εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, μέχρι περατώσεως τῶν σπουδῶν αὐτῶν, αἵτινες εἶναι ἐξ ἴσου ἐπωφελεῖς, ἂν μὴ πλειότερον, πρὸς τὰς τοῦ Πανεπιστημίου;

§206Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατηρεῖται ἐν ἰσχύϊ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου, καὶ ἑπομένως συμπεριλαμβάνονται καὶ οὗτοι.

§207Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ἔχει καλῶς. Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, ἐνῷ διὰ τοὺς μαθητὰς τῶν Διδασκαλείων καὶ τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν δίδεται ἀναβολὴ κατατάξεως ἐφ’ ὅσον διατελοῦσι μαθηταί, εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν δίδεται ἀπόλυτος προθεσμία. Πρέπει, νομίζω, νὰ τεθῇ προθεσμία τις καὶ δι’ αὐτοὺς, ἀφοῦ ἄλλως πρόκειται περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως, καὶ οὐχὶ περὶ ἀπαλλαγῆς.

§208Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν ἐξετέλουν μέχρι τοῦδε οἱ χωροφύλακες. Ὅτε διὰ νόμου συνεστήθη ἡ Δασονομικὴ Σχολή, τὰ καθήκοντα τῶν χωροφυλάκων, τῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν, ἀνέλαβον νὰ ἐκτελέσωσιν οἱ ἀπόφοιτοι τῆς Δασονομικῆς Σχολῆς· ὅταν δὲ σὺν τῷ χρόνῳ ἀποτελεσθῇ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν ἐκ μόνων τῶν ἀποφοίτων τῆς Σχολῆς ταύτης, τότε οἱ χωροφύλακες θὰ ἀναλάβουν πάλιν τὰ ἔργα τῆς ὑπηρεσίας των. Ἡ ὀργάνωσις τῶν δασονομικῶν τούτων ὑπαλλήλων εἶναι στρατιωτική, ἡ δὲ θητεία των ἔχει ὅλους τοὺς ὁρισμοὺς τῆς στρατιωτικῆς θητείας. Διὰ τοῦ ἰσχύοντος καὶ νῦν τροποποιουμένου νόμου ἀνεβάλλετο ἡ κατάταξις μόνον τῶν μαθητῶν· ἀφοῦ ὅμως σήμερον ἡ δασονομικὴ ὑπηρεσία ἐξωμοιώθη ἐντελῶς πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ὀρθὸν εἶναι καὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐξακολουθῶσι τὸ ἔργον των καὶ νὰ μὴ κατατάσσωνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, διότι τότε θὰ ἀνῃρεῖτο ἡ πρόνοια τοῦ νόμου περὶ δασῶν, διότι μόλις θὰ ἐξήρχοντο οἱ μαθηταὶ ἐκ τῶν Δασικῶν Σχολῶν καὶ θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἀναλάβωσι τὰ ἔργα αὐτῶν ἐν τῇ δασονομικῇ ὑπηρεσίᾳ, θὰ ἐκαλοῦντο νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς στρατιῶται, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τῆς διετοῦς ἐν τῷ στρατῷ ὑποχρεώσεώς των θ’ ἀπεμάνθανον ὅ,τι ἐσπούδασαν ἐν τῇ Δασικῇ Σχολῇ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καλῶς ἔχει ἡ διάταξις. Θέλετε ν’ ἀφήσωμεν τοὺς στρατιώτας εἰς τὰ ἔργα τὰ στρατιωτικά; πρέπει νὰ καταστήσωμεν τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν ξένην ἐντελῶς τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Τοιοῦτοι λόγοι ὑπηγόρευσαν, ὅπως διὰ τούτους ἀναβάλληται ἡ κατάταξις ἐπὶ τοσοῦτον.

§209Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τοιαύτην ἑρμηνείαν, πρέπει τὸ αὐτὸ νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ διὰ τοὺς ἰατροὺς καὶ διὰ τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν τεχνῶν.

§210Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὗται εἶναι κοινωνικαὶ ὑπηρεσίαι.

§211Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ὀργανισμὸς περὶ δασικῶν ὑπαλλήλων. Ἴσως τοῦτο νὰ ἦναι ἔργον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ γείνῃ, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο ἔτι· πρὶν δὲ γείνῃ, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν τοιοῦτον προνόμιον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλαχοῦ οὗτοι ἀποτελοῦσιν ἰδιαίτερα σώματα, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε σώματα στρατιωτικά. Ἐν Γαλλίᾳ τὸ προσωπικὸν τῆς δασονομικῆς διοικήσεως ἀποτελεῖ μέρος τοῦ στρατοῦ, καὶ ὑπόκειται εἰς τὰς στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις· εἰς τὴν ἐφεδρείαν ὑπάρχουν ἀξιωματικοί, ἔφιπποι μάλιστα. Πρὶν ταῦτα γείνωσι καὶ παρ’ ἡμῖν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ χορηγήσωμεν εἰς αὐτοὺς τόσην ἀναβολὴν κατατάξεως.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὰς παρατηρήσεις ταύτας κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§213Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δέον νὰ προληφθῇ ἓν ἄδικον, ἐπερχόμενον διὰ τῆς διατάξεως τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 42 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ κληρωτοί, τῶν ὁποίων οἱ λόγοι ἀπαλλαγῆς ἤθελον ἐκλείψει διαρκούσης τῆς ὑπηρεσίας τῶν τῆς αὐτῆς ἀπογραφῆς κληρωτῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν συνεπλήρωσαν οὗτοι ὑπηρεσίαν 18 μηνῶν, ἐὰν ὑπάγωνται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν διαθεσίμων, νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ 6 μῆνας· φρονῶ, ὅτι πρέπει οὗτοι νὰ ὑποχρεῶνται νὰ ὑπηρετήσωσι μόνον τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν μέλλουσι νὰ ὑπηρετήσωσιν οἱ τῆς αὐτῆς κατηγορίας ἄνδρες. Καὶ φέρω ἓν παράδειγμα. Ὁ πρεσβύτερος υἱὸς τῆς ἐν χηρείᾳ διατελούσης μητρὸς τὴν τελευταίαν ἡμέραν τοῦ δεκάτου ἑβδόμου μηνὸς εἶναι δίκαιον νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ ἓξ μῆνας; Ἐπίσης ἡ διάταξις τῆς τελευταίας παραγράφου φρονῶ ὅτι εἶναι ἄσκοπος. Ὅταν ἐκλείψῃ ὁ λόγος τῆς ἀπαλλαγῆς, συμφώνως πρὸς τὸ ποσὸν τῶν ἀντισηκωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχετε σήμερον, ὁ κληρωτὸς οὗτος οὐδὲν ὀφείλει νὰ πληρώσῃ. Ἀφοῦ κατετμήσατε τὰ ἀντισηκώματα εἰς 6 δόσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσῃ ποτὲ ἄνω τῶν 165 δραχμῶν· ἐντεῦθεν παρέλκει ἡ τελευταία παράγραφος. Παρακαλῶ δὲ νὰ σχετισθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4, ἵνα εἰδοποιῶνται οἱ κληρωτοί, δι’ οὓς ἐκλείπουσιν οἱ λόγοι ἀπαλλαγῆς, διότι πάντες αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀπηλλάγησαν ἅπαξ, δὲν γνωρίζουσιν, ὅτι πρέπει νὰ προσέλθωσιν εὐθὺς ὡς οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς των ἐξέλιπον.

§214Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι ἐξαιρετικῶς τὸ παρὸν ἄρθρον — διότι ἀλλαχοῦ δὲν γίνεται τὸ αὐτὸ — θεωρεῖ ὡς ὑπηρεσίαν τὴν δεκαοκτάμηνον· ἐν τούτοις τοῦτο δὲν εἶναι βέβαιον, διότι δὲν συμβαίνει πάντοτε. Ὁ νόμος ἀφίνει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὁρίζῃ, ἂν ἡ ὑπηρεσία θὰ ᾖναι δεκαοκτάμηνος ἢ διετής· διότι δύναται νὰ καλέσῃ ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου τοὺς κληρωτούς, δύναται δὲ ἐπίσης νὰ μὴ δώσῃ ἄφεσιν τεσσάρων μηνῶν πρὸ τῆς λήξεως τῆς διετίας, ἐὰν θὰ ᾖναι διετής. Τί δύναται νὰ συμβῇ; θὰ ἐπικαλῶνται πολλοὶ τὴν δεκαοκτάμηνον ὑπηρεσίαν, ἐνῷ θὰ ᾖναι εἰκοσιτετράμηνος. Ἑπομένως πρέπει νὰ τεθῇ «τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν».

§215Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§216Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπίσης παρατηρῶ, ὅτι θὰ συμβαίνῃ τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὅτι ὁ διαθέσιμος θὰ ὑπηρετῇ πολλάκις περισσότερον χρόνον παρὰ οἱ ἀπαλλαγέντες μὴ διαθέσιμοι, διότι τὸ δεύτερον ἐδάφιον λέγει, ὅτι οἱ ἀπαλλαγέντες καλοῦνται, ἂν ἐξέλιπον οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς, νὰ ὑπηρετήσωσι τὸν ὑπόλοιπον χρόνον ὑπηρεσίας τῆς αὐτῆς ἡλικίας. Πιθανὸν ὁ χρόνος αὐτὸς νὰ ᾖναι 2 ἢ 3 μῆνες, ἐνῷ οἱ διαθέσιμοι θὰ ὑπηρετῶσιν 6 μῆνας. Θεωρῶ ἄτοπον, ὁ ἀπαλλαγεὶς καὶ μὴ διαθέσιμος ὢν νὰ ὑπηρετῇ ὀλιγώτερον. Ἐγὼ ποιοῦμαι τὴν παρατήρησιν ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εὑρίσκῃ αὐτὴν ὀρθήν, ἂς τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του.

§217Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ παρατήρησις ἔχει τοῦτο τὸ οὐσιαστικόν, ὅτι οἱ διαθέσιμοι ὑπηρέτησαν ἤδη ἐπὶ ἑξάμηνον, ἑπομένως ἔχουσιν ἐκγύμνασιν στρατιωτικὴν ἐπὶ ἑξάμηνον. Διατὶ θέλετε καὶ ἐπὶ ἑξάμηνον εἰσέτι νὰ ἐκγυμνασθῶσιν, ἐνῷ τοὺς ἀπαλλαγέντας τοὺς περιορίζετε εἰς ἕνα ἢ δύο μῆνας, ὅσον διαρκεῖ ἡ ὑπηρεσία τῶν συνομηλίκων αὐτῶν; Δὲν ἐκγυμνάζονται ἀρκούντως οἱ ἀπαλλαγέντες, ἐνῷ οἱ διαθέσιμοι γυμνάζονται ἐκ δευτέρου.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας, καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§219Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατήρησίν τινα, κύριε Πρόεδρε, θὰ ὑποβάλω. Κατὰ τὸν ἄχρι τοῦδε ἰσχύοντα νόμον τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια εἶχον περιφέρειαν δικαιοδοσίας, οἵαν καὶ ἡ Διοίκησις τῶν νομῶν· τώρα διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου καθιεροῦνται στρατιωτικαὶ περιφέρειαι καὶ στρατιωτικὰ διαμερίσματα· ὅπως δὲ ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἡ περιφέρεια τοῦ στρατιωτικοῦ διαμερίσματος θὰ περιλαμβάνῃ πολλοὺς νομούς. Κατὰ τὸ ἄρθρον ὅμως 18 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπανερχόμεθα πάλιν εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ, διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει: «Εἰς νομοὺς, εἰς ὧν τὰς ἕδρας δὲν ὑπάρχει Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἢ δι’ ἔλλειψιν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ ἢ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ ἐκτάκτως Στρατολογικὸν Συμβούλιον, οἱ τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας κληρωτοὶ παραπέμπονται πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὸ πλησιέστερον ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον.» Ἢ τὸ ἓν ἄρθρον σφάλλεται, ἢ τὸ ἕτερον, διότι βεβαίως εἰς ὅλους τοὺς νομοὺς δὲν θὰ ὑπάρχῃ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἀφοῦ καθιεροῦνται στρατιωτικὰ διαμερίσματα. Ἤδη, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ψηφιζόμενον, ἄρθρον 10, μέλος τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἀποτελεῖ εἷς τῶν νομαρχῶν τῆς περιφερείας, καὶ ὁ νομάρχης αὐτὸς ὁρίζεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ἄρθρον 10 ὁρίζει, ὅτι, κωλυομένου ἢ ὅπως δήποτε ἐλλείποντος τοῦ νομάρχου, ἀναπληροῖ αὐτὸν εἷς τῶν γραμματέων τῆς Νομαρχίας, ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἐκλεγόμενος. Ποίου νομάρχου, ἀφοῦ πολλοὶ νομάρχαι ὑπάγονται εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ στρατιωτικοῦ διαμερίσματος; Ὑπὸ τοῦ νομάρχου τοῦ ὁριζομένου διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος; Ἀλλὰ τότε δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα οὗτος νὰ ὁρίσῃ ἕτερον γραμματέα, ἀλλὰ μόνον ἕνα ἐκ τῶν ἰδικῶν του γραμματέων. Κατὰ τὸ αὐτὸ ἄρθρον, ἓν τῶν μελῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου εἶναι «ὁ ἀρχαιότερος πρωτοδίκης τοῦ οἰκείου Δικαστηρίου». Ποῖον θὰ ἦναι τὸ οἰκεῖον Δικαστήριον, ἀφοῦ ἕκαστον στρατιωτικὸν διαμέρισμα θὰ περιλαμβάνῃ πλείονα τοῦ ἑνὸς Δικαστήρια; Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὁ δικαστὴς ὡρισμένου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου θὰ λαμβάνηται ἐκτὸς τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Δικαστηρίου του, διότι ἡ νομολογία ἑκάστου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου πρέπει νὰ ἦναι ἑνιαία, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἐν ἑκάστῳ διαμερίσματι νὰ μεταβάλληται ἡ νομολογία τοῦ Συμβουλίου ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τῶν ἀποτελούντων αὐτὸ προσώπων. Ἔχω καὶ ἄλλην παρατήρησιν. Κατὰ τὸ αὐτὸ ἄρθρον 10 «ὁ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς καὶ ὁ ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου διορίζονται κατ’ ἔτος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τούτων, ὡς καὶ ἅπαντος τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου ἀπαγορεύεται ὁ διορισμὸς εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, ἐὰν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ διαμερίσματος περιλαμβάνηται ἡ ἐπαρχία, ἐξ ἧς κατάγονται, ἢ ἐν ᾗ ἐξασκοῦσι τὰ πολιτικὰ αὐτῶν δικαιώματα, ἢ ἐξ ἧς ἔλαβον σύζυγον.» Ἡ διάταξις αὕτη δὲν πρέπει νὰ ἀφορᾷ μόνον εἰς τὰ στρατιωτικὰ μέλη τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, διότι καὶ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον καὶ κατὰ τὸ νομοσχέδιον μέλη τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου δύνανται νὰ ὦσι καὶ οἱ γραμματεῖς Νομαρχίας, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, καὶ πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ὅτι καὶ οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ γραμματεῖς Νομαρχιῶν, οἱ λαμβάνοντες μέρος εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§220Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως, ὅταν δεχθῶμεν, ὅτι δι’ ἑκάστην περιφέρειαν θὰ ὁρίζηται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος εἷς νομάρχης, ἑπόμενον εἶναι, ἐὰν ἡ περιφέρεια περιλαμβάνῃ δύο ἢ τρεῖς νομούς, τὸ Β. Διάταγμα νὰ ὁρίζῃ ἕνα νομάρχην ἐκ τῶν τριῶν, καὶ τότε θὰ παρουσιασθῶσι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἄλλως ἔπρεπε νὰ κανονίζηται τὸ θέμα, νὰ μὴ ὁρίζηται διὰ Β. Διατάγματος, διότι ἤδη μετεβλήθησαν τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, ἀφοῦ θὰ μεταβαίνῃ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον εἰς ἕκαστον τμῆμα τοῦ διαμερίσματος.

§221Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πρῶτος νόμος ὁμιλεῖ περὶ νομῶν, ὁ ψηφιζόμενος σήμερον ὁμιλεῖ περὶ διαμερισμάτων.

§222Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ἔχομεν διαμερίσματα, θὰ μεταβαίνῃ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἑκάστου αὐτῶν εἰς τοὺς διαφόρους δήμους τῆς Νομαρχίας, ὡς θὰ κανονισθῶσι, κατὰ σειράν. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ κατὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον, νὰ ἀφεθῇ δηλαδή, ὡς καὶ πρίν, εἰς τὸν οἰκεῖον νομάρχην, τὸν πρωτοδίκην καὶ τὸν στρατιωτικὸν ἰατρόν, ὅπως αὐτοί, μεταβαίνοντες, ὡς ὥρισαν, εἰς τοὺς διαφόρους δήμους, ἐνεργῶσι τὴν κλήρωσιν. Ἀφοῦ ὅμως μεταβάλλομεν τὸ προηγηθὲν νομοσχέδιον, καὶ καταργοῦμεν τὴν διάταξιν, ἥτις ἐκάλει τοὺς κληρωτοὺς νὰ προσέρχωνται εἰς τὸ κέντρον τοῦ νομοῦ, πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν ἐντελῶς τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν παλαιὸν νόμον, ἑπομένως νὰ συγκροτῆται τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐκ τοῦ οἰκείου νομάρχου καὶ πρωτοδίκου καὶ τῶν τεταγμένων στρατιωτικῶν ἰατρῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ στρατιωτικοὶ οὗτοι νὰ ἐπαρκῶσι δι’ ὁλοκλήρου τοῦ διαμερίσματος τὴν ἐργασίαν, διότι βεβαίως καὶ ἄλλοι λόγοι, ἀλλὰ καὶ πνεῦμα οἰκονομίας ὑπηγόρευσε τὴν διάταξιν ταύτην. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ νέος νόμος ἐντὸς 40 ἡμερῶν ζητεῖ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ προηγούμενος νόμος διεξῆγεν ἐντὸς τριῶν μηνῶν, τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐντὸς συντομωτέρου χρόνου νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐργασία αὕτη, ἀφοῦ διατηρεῖται καὶ μετὰ τὴν μεταβολὴν ταύτην· ὅθεν ἕπεται, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐντὸς 30 ἢ 40 ἡμερῶν νὰ λειτουργήσουν δύο Στρατολογικὰ Συμβούλια, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ χρησιμεύσουν δι’ ἀμφότερα. Τοιουτοτρόπως αἴρεται ἡ δυσκολία ἡ προερχομένη ἐκ τῆς χρησιμοποιήσεως μεγαλειτέρου ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν διὰ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐμμείνωμεν ἐγγύτερον εἰς τὸν παλαιὸν νόμον καὶ νὰ ὁρίσωμεν τὸν νομάρχην τῆς περιφερείας ἑκάστου νομοῦ καὶ τὸν οἰκεῖον πρωτοδίκην διὰ νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια τῆς περιφερείας των.

§223Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πρότερον εἴχομεν περιφέρειαν τὸν νομόν, τώρα ἔχομεν στρατιωτικὴν περιφέρειαν, τὴν περιφέρειαν ἑκάστου συντάγματος.

§224Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δύναται νὰ αὐξηθῇ ἡ περιφέρεια τοῦ συντάγματος, νὰ περιλάβῃ δύο νομούς, ἑπομένως δύο νομάρχας καὶ δύο πρωτοδίκας· ὥστε δέον νὰ διορίζηται ὁ νομάρχης, νὰ διορίζηται καὶ ὁ δικαστὴς, καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχει νομάρχης νὰ ὁρίζηται ὁ νομαρχεύων. Ἐπειδὴ δὲ ὁ γραμματεὺς ὁρίζεται ἀπὸ τὸν νομάρχην, καὶ νομάρχης δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ τεθῇ «καὶ ὁ νομαρχεύων».

§225Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πολὺ καλά.

§226Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄλλως δὲν θὰ δύναται ὁ νομαρχεύων νὰ διορίζῃ.

§227Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Προκειμένου περὶ τοῦ γραμματέως τῆς Νομαρχίας, βεβαίως δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπὸ τὸν νομάρχην τὸν διοριζόμενον διὰ Β. Διατάγματος δύναται νὰ διορισθῇ· ἀλλ’ ἐν τῷ ἄρθρῳ περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἑξῆς διάταξις (ἀναγινώσκει): «ἢ τούτου κωλυομένου ἠτιολογημένως ἢ ὁπωσδήποτε ἐλλείποντος, ἐξ ἑνὸς τῶν γραμματέων τῆς Νομαρχίας, ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἐκλεγομένου». Ἀλλ’ ὅταν ἐλλείπῃ ὁ νομάρχης, πῶς θὰ διορίσῃ τὸν γραμματέα, ἢ ποῖος θὰ διορίζῃ τοῦτον;

§228Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ἀνάγκην διασαφήσεως ἡ διάταξις αὕτη.

§229Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ νομάρχης δὲν ἔχει ἀναπληρωτήν;

§230Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως τὸν νομάρχην ἀναπληροῖ ὁ γραμματεύς· ἀλλ’ ὁ γραμματεὺς οὗτος θὰ διορίζῃ αὐτὸς ἑαυτόν; Ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν ταύτην, διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Ἐπίσης ἡ παράγραφος τρίτη πρέπει νὰ διορθωθῇ γραμματικῶς, διότι εἶναι ἀκατανόητος, ὡς ἔχει (ἀναγινώσκει): «Τούτων ὡς καὶ ἅπαντος προσωπικοῦ ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ Στρατολογικοῦ γραφείου ἀπαγορεύεται...».

§231Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐκφράσῃ, εἰ δυνατόν, τὴν γνώμην του καὶ τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως δύο Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Πολλοὶ ἀξιωματικοί, εἰδικοὶ εἰς τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ὑποστηρίζουσι τὴν γνώμην, — καὶ τὴν γνώμην ταύτην καὶ ἐγὼ εὑρίσκω ὀρθήν, — ὅτι περιττεύει ἐντελῶς ἡ σύστασις τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Νομίζω, ὅτι δυνάμεθα ἀκινδύνως, καὶ οὐ μόνον ἀκινδύνως ἀλλὰ καὶ ἐπωφελῶς, ν’ ἀναθέσωμεν εἰς Στρατολογικὰ Συμβούλια, ἑδρεύοντα διαρκῶς εἰς τὰς ἕδρας ἑκάστου νομοῦ, νὰ ἐνεργῶσι τὰ τῶν κληρώσεων, χωρὶς νὰ ὑποχρεῶσι τοὺς κληρωτοὺς νὰ προσέρχωνται κατὰ τὴν κλήρωσιν, ἀλλὰ νὰ ἐνεργῶσι ταύτην τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ, ὅπου ὑπάρχουσιν ὅλα τὰ προσωπικὰ στοιχεῖα, τὰ δυνάμενα νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν τακτικὴν καὶ ἀπρόσκοπτον ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, διότι ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἑνὸς νομοῦ εὑρίσκετε καὶ δικαστὴν καὶ διοικητικὸν ὑπάλληλον καὶ διευθυντὴν Στρατολογικοῦ Γραφείου, ὅπως οὕτω συσταθῇ Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Εἶπον, ὅτι δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον τὸν αἰτιολογικὸν τῆς συστάσεως δύο Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Τὸ ἕτερον τούτων δύναται ἀξιόλογα νὰ ἐπαρκέσῃ, θὰ εὐκολύνωμεν δὲ τοιουτοτρόπως καὶ τοὺς κληρωτούς.

§232Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔκτακτον δὲν εἶναι διαρκές.

§233Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν μόνον ἀρκεῖ. Διατὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς κληρωτοὺς καὶ νὰ τοὺς ὑποβάλλωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρουσιάζωνται εἰς ὡρισμένην ἡμέραν κατὰ τὴν κλήρωσιν, καὶ ἂν δὲν παρουσιασθῶσι, νὰ ὑποβάλλωμεν αὐτοὺς εἰς ποινὰς καὶ πρόστιμα; Διατὶ νὰ μὴ ὁρίσωμεν, ὅτι τὰ τῶν κληρώσεων ἐνεργεῖ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ, οἱ δὲ κληρωτοὶ, οἱ ἔχοντες οἱονδήποτε λόγον ἀπαλλαγῆς, παρουσιάζονται, ὀψέποτε θελήσωσιν αὐτοὶ, ἀπὸ τοῦ χρόνου τῆς κληρώσεως μέχρι τοῦ χρόνου τῆς κατατάξεως;

§234Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ τοὺς ἔχητε κατὰ τὴν κατάταξιν.

§235Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως τοὺς ἔχομεν τώρα;

§236Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν σημαίνει τοῦτο.

§237Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι σπουδαῖος λόγος. Τὰ πρόσωπα τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου, τοῦ ἑδρεύοντος ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ, εἶναι ἀρκετὰ, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ποίας δὲ ὠφελείας θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς μόνον Στρατολογικοῦ Συμβουλίου; Ἐν πρώτοις θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν 50,000 δραχμῶν τοὐλάχιστον ἐτησίως, αἱ ὁποῖαι πληρώνονται εἰς τὰ μέλη τοῦ δευτέρου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου λόγῳ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων· δεύτερον δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν παράλυσιν τῶν Δικαστηρίων, διότι δὲν θ’ ἀπασχολῶμεν τοσούτους δικαστάς· τρίτον δὲν θὰ παραλύωμεν καὶ τὴν Διοίκησιν, δὲν θ’ ἀπουσιάζωσι δὲ καὶ οἱ ἀξιωματικοί, καὶ δὲν θὰ συμβαίνωσι τόσα ἄτοπα, ὅσα δυστυχῶς συμβαίνουσι. Θὰ ἐνεργῆται ἡ κλήρωσις ὑπὸ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ, οἱ δὲ κληρωτοὶ, ἐὰν ἔχωσι λόγους ἐξαιρέσεως, θὰ ἔχωσι τὴν ἐλευθερίαν νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἀναπτύξωσιν αὐτούς, ὀψέποτε θελήσωσιν, ἀπὸ τῆς κληρώσεως μέχρι τῆς κατατάξεώς των. Διατὶ ν’ ἀναγκάσωμεν αὐτοὺς νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς ὡρισμένην ὥραν;

§238Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Πῶς θὰ γνωρίζωσι πότε θὰ καταταχθῶσι;

§239Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δημοσιεύηται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ὁ χρόνος τῆς κατατάξεως. Ἂς ἐξετασθῇ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἡ γνώμη αὕτη, τὴν ὁποίαν πολλοὶ στρατιωτικοὶ, εἰδικοὶ εἰς τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ὑποστηρίζουσι, καὶ τὴν ὁποίαν ἕνεκα τούτου ὑποβάλλω ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι ἐντριβὴς εἰς τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἂς τὴν ἐξετάσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἂν τὴν νομίσῃ χρήσιμον, ἂς τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§240Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως θὰ δημοσιεύηται ὁ ἀριθμὸς τῶν κληρωτῶν καὶ τὰ σώματα, εἰς ἃ οὗτοι θὰ κατατάσσωνται. Μέχρι τότε δὲν θὰ γνωρίζῃ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον.

§241Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως τώρα γνωρίζει;

§242Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι πολὺ πιθανὸν, ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, ὅπως ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ παρουσιάζωνται, ὀψέποτε θελήσωσιν, οἱ κληρωτοὶ ἐν ὡρισμένῃ προθεσμίᾳ, διὰ νὰ ζητήσωσι τὴν ἀπαλλαγὴν καὶ ἐξαίρεσίν των, νὰ ἦναι ὀρθὴ, ἀλλὰ τοῦτο δὲν λύει τὸ ζήτημα, διότι τὸ ζήτημα κυρίως εἶναι τὸ τῆς κληρώσεως καὶ ἂν πρέπει μετὰ τῆς κληρώσεως νὰ συμπίπτῃ καὶ ἡ αἴτησις ἀπαλλαγῆς. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, δυνατὸν ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν νὰ ᾖναι χρήσιμον, εἶναι ὅμως ἐπιβλαβέστατον ὑπὸ ἔποψιν κοινωνικήν· διότι, ἐὰν ἀναγκάσωμεν τοὺς κληρωτοὺς ὅλους νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, θὰ ὑποβάλωμεν αὐτοὺς εἰς μεγάλας δαπάνας.

§243Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν μ’ ἐνοήσατε.

§244Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστῇ μικράν τινα δαπάνην τὸ Κράτος, ὅπως γίνηται ἡ κλήρωσις καὶ ἡ πρότασις τῶν ἀπαλλαγῶν ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ δήμου, ἦλθε καὶ κατὰ προηγουμένην συζήτησιν, καὶ ἐπιστεύθη, ὅτι ἐλύθη, διότι τὸ ἄρθρον 46 τοῦ νόμου διεγράφη διὰ τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἡ διαγραφὴ τοῦ ἄρθρου 46 δὲν λύει τὸ ζήτημα ἄνευ τροποποιήσεως καὶ ἄλλων ἄρθρων, διότι τὸ ἄρθρον 11 περιορίζει τὰς ἐργασίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων.

§245Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤλθομεν ἀκόμη εἰς τὸ ἄρθρον 11.

§246Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ ἄλλα ἄρθρα. Περιορίζει λοιπὸν τὸ ἄρθρον 11 τὰς ἐργασίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων εἰς 40 ἡμέρας, ἀπὸ 1 Ἰουνίου μέχρι 10 Ἰουλίου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρκεταὶ αἱ 40 ἡμέραι, ὅπως περιοδεύσῃ ἓν Στρατολογικὸν Συμβούλιον ὅλους τοὺς δήμους τῆς στρατιωτικῆς περιφερείας. Δεύτερον, διὰ τοῦ ἄρθρου 12 καταργεῖται τὸ ἄρθρον 46 τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον καθορίζει ἀκριβῶς, πῶς θὰ γίνεται ἡ κλήρωσις, ἤτοι ὅτι ἡ κλήρωσις θὰ γίνεται διὰ περιοδείας τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἀπὸ τοῦ δήμου τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν λοιπῶν δήμων, τῶν διὰ Β. Διαταγμάτων ὁρισθησομένων, κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ νομάρχου ὁριζομένην σειράν. Ἑπομένως, ἐὰν καὶ τώρα θὰ γίνεται τὸ αὐτὸ, δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ ἄρθρον 46 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἀλλὰ πρέπει νὰ μένῃ ἐν ἰσχύϊ.

§247Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀφοῦ καταργεῖται τὸ ἕν, μένει ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄλλο.

§248Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖον τοῦτο;

§249Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 46.

§250Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ψηφιζομένου τοῦ ἄρθρου 12, καταργεῖται τὸ ἄρθρον 46.

§251Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγει ὅτι καταργεῖται τὸ ἄρθρον 46.

§252Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς εἶναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 12, καταργεῖται τὸ 46· πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ὅλως διόλου τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ μείνῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 46 τοῦ νόμου. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 12. Ἀλλ’ ἡ προθεσμία ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰουνίου μέχρι τῆς 10 Ἰουλίου διὰ τὰς ἐργασίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων δι’ ὅλην τὴν στρατιωτικὴν περιφέρειαν εἶναι ἀνεπαρκής, ἀφοῦ δι’ ἕκαστον νομόν, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, δίδεται προθεσμία τριῶν μηνῶν, καὶ ἐν τούτοις πολλάκις ἐγένοντο παραστάσεις, ὅτι ἡ προθεσμία εἶναι μικρά. Ἔτι μικροτέρα λοιπὸν θὰ ᾖναι ἡ προθεσμία τῶν 40 ἡμερῶν διὰ τὰς ἐργασίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων εἰς ὅλην τὴν στρατιωτικὴν περιφέρειαν.

§253Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι δὲν εἶναι δυνατόν ποτε τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον νὰ συνεδριάζῃ συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως ἐπὶ τέσσαρας μῆνας, διότι οὔτε τὴν δύναμιν τῶν στρατιωτικῶν μελῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν, οὔτε τοὺς πρωτοδίκας δυνάμεθα ν’ ἀπασχολῶμεν ἐπὶ τέσσαρας μῆνας διαρκῶς. Φαίνεται ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν ἔχει πεῖραν τοῦ πράγματος, προτείνων πράγματα θεωρητικῶς ὀρθά, ἀλλὰ πρακτικῶς δυσεφάρμοστα.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Μπαλτατζῆ, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἄρχονται τῇ 20 Μαρτίου, καὶ λήγουσι τῇ 30 Ἀπριλίου ἑκάστου ἔτους.

§255Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ἑκάστη στρατιωτικὴ περιφέρεια ἰσοῦται πρὸς ἕκαστον νομόν, αἱ δὲ ἐργασίαι τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων διαρκοῦσι τρεῖς μῆνας, ἀπὸ 1 Ἀπριλίου μέχρι 30 Ἰουνίου. Διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἡ στρατιωτικὴ περιφέρεια εὐρύνεται.

§256Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ εἶπεν αὐτὰ καὶ ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος.

§257Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ τὰ εἴπω ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια μεταβαίνουσιν εἰς ἕκαστον δῆμον, καὶ βλέπετε τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τὰ ἄλλα μέλη, τὰ ἀποτελοῦντα τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ξενώνων, νὰ καταλύωσιν εἰς οἰκήματα ἀκατάλληλα, νὰ παρέχωσι δὲ καὶ βάρη καὶ ν’ ἀναλαμβάνωσι καὶ ὑποχρεώσεις. Νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ θέαμα πρέπει νὰ λείψῃ. Πλὴν τούτου ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ὁρίζεται καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν καὶ διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μπαλτατζῆ, εἶναι πολὺ βραχύς, διότι, ἀφοῦ δὲν ἐπαρκοῦσι τρεῖς μῆνες διὰ τὴν κλήρωσιν τοῦ ἑνὸς νομοῦ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἷς μὴν διὰ κλήρωσιν τριῶν ἢ τεσσάρων νομῶν; — διότι, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἑκάστη περιφέρεια στρατιωτικὴ εἶναι δυνατὸν νὰ περιλαμβάνῃ δύο συντάγματα, καὶ ἑπομένως δύο ἢ καὶ πλείονας νομούς, διότι τὰ συντάγματα ταῦτα πιθανὸν νὰ ἔχωσιν ἀποστείλει φρουρὰς εἰς τὸν νομόν Ἀχαΐας π. χ. ἢ Ἀρκαδίας. — Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κληρώσωσι τοὺς κληρωτοὺς τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας, ἢ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, ἢ τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος, ἢ τοῦ τῆς Κορινθίας, ἐντὸς τῶν 40 μόνον ἡμερῶν; Ταῦτα παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§258ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς προθεσμίας θέλω νὰ ποιήσωμαι μίαν παρατήρησιν. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὸν νομόν Ἀρκαδίας, ἐξ οὗ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ κατάγωμαι. Ὁ νομός Ἀρκαδίας ἀποτελεῖται ἀπὸ 34 δήμους· ἄρχεται ἡ κλήρωσις ἑνὸς δήμου. Ἐὰν τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας νὰ ἐνεργήσῃ τὴν κλήρωσιν καὶ ἐπιθεώρησιν τῶν κληρωτῶν ἑκάστου δήμου, θέλομεν 34 ἡμέρας διὰ τὸν νομὸν ἐκεῖνον. Ἐὰν δὲ ψηφισθῇ, ὅτι ἡ κλήρωσις θὰ γίνηται εἰς τὸ κέντρον ἑκάστου δήμου, καὶ προστεθῇ μία ἡμέρα διὰ τὴν μετάβασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου εἰς τὸ κέντρον ἑκάστου δήμου, θέλομεν ἀμέσως διπλάσιον ἀριθμὸν ἡμερῶν, ἤτοι διὰ 34 δήμους 68 ἡμέρας. Καὶ ὅμως ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ἓν καὶ μόνον Στρατολογικὸν Συμβούλιον θὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐντὸς 40 ἡμερῶν! Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος, διότι ἐν πρώτοις ἀπαιτοῦνται 34 ἡμέραι, προκειμένου περὶ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ κέντρα ἑκάστου δήμου, θ’ ἀπαιτηθῶσι δὲ καὶ ἄλλαι 34 ἡμέραι, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, διὰ τὴν κλήρωσιν καὶ ἐπιθεώρησιν τῶν κληρωτῶν· εἶναι ἀδύνατον λοιπὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος οὗτος, καὶ πρέπει νὰ λάβητε μέτρα περὶ ἐπαρκοῦς προθεσμίας.

§259Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς διαρκείας τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι κατόπιν τῆς νέας διοικητικῆς διαιρέσεως ὁ μακρὸς χρόνος τῶν τριῶν μηνῶν, ὁ ὁποῖος ὁρίζεται διὰ τοῦ ἄρθρου 45 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, θὰ ἦτο περιττὸς καὶ πολὺ μακρὸς, καὶ νομίζω ὅτι ὁ χρόνος τῶν 40 ἡμερῶν, ὡς ὁρίζεται εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, εἶναι ἐπαρκὴς, μὲ τὸ δημιουργούμενον μάλιστα ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου καθεστὼς τῶν στρατιωτικῶν περιφερειῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπίπτωσιν αἱ ἐργασίαι τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου μὲ τὰς ἐποχὰς, καθ’ ἃς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταῖς παραγωγικαῖς, ταῖς γεωργικαῖς, γίνεται ὁ θερισμὸς τῶν σπαρτῶν, καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν περὶ ἧς πρόκειται τροπολογίαν, ἡ ὁποία ὁρίζει ἐποχὴν τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, συμπίπτουσαν μὲ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ταῦτα ἐργάζονται κατ’ ἔτος κατὰ τὸν κρατοῦντα νόμον, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 45 τοῦ νόμου τούτου αἱ ἐργασίαι τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἄρχονται τὴν 1 Ἀπριλίου, κατὰ δὲ τὴν τροπολογίαν μου θ’ ἀρχίζωσι κατὰ τὰς 20 Μαρτίου. Νομίζω δὲ, ὅτι κατὰ τὸ ἀπὸ 20 Μαρτίου μέχρι 30 Ἀπριλίου ἑκάστου ἔτους διάστημα δύνανται νὰ γείνωσιν ὅλαι αἱ ἐργασίαι τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, καὶ οὕτω καθίσταται δυνατὸν νὰ μὴ συμπίπτωσιν αἱ ἐργασίαι τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων μὲ τὰ γενικὰ γυμνάσια, τὰ ὁποῖα θὰ τελῶνται κατὰ μῆνα Μάϊον ἑκάστου ἔτους. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ ἀποδεχόμενος τὴν τροπολογίαν νὰ ὁρίσῃ χρόνον κατάλληλον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ συμπίπτωσιν αἱ ἐργασίαι τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων οὔτε μὲ τὴν ἐποχὴν τοῦ θερισμοῦ, οὔτε μὲ τὴν ἐποχὴν τῶν γενικῶν ἀσκήσεων.

§260Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων θεωρῶ ὡς ἕνα τῶν ὅρων τῆς ἐπιτυχίας τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ὅπως ἐπίσης τὴν διάταξιν περὶ τῆς ἐποχῆς τῆς κλήσεως τῶν κληρωτῶν θεωρῶ διάταξιν σπουδαιοτάτην. Ἀλλὰ δὲν περιορίζεται εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ μεταβάλλει καὶ τὴν ἐποχὴν τῶν ἐργασιῶν, ὁρίζον ὅτι αὗται θὰ γίνωνται ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰουνίου μέχρι τῆς 10 Ἰουλίου. Ἡ μεταβολὴ αὕτη εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου μέγιστον κακόν· ἀφίνω δ’ ὅτι μεταβάλλομεν ἓν σύστημα ἐφαρμοζόμενον ἐπὶ εἰκοσαετίαν, ἐσχηματισμένας συνηθείας καὶ παραδόσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι περὶ στρατολογίας, ἐνῷ δὲν πρέπει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας μεταβολὰς, εἰμὴ ὅταν ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἀνάγκη, καὶ μεταβάλλεται ἡ ἐποχὴ τῶν κληρώσεων καὶ ὁρίζεται εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ γεωργοὶ συλλέγουσι τοὺς καρποὺς, καὶ τοὺς ἀποσπῶμεν ἀπὸ τὰς ἐργασίας αὐτὰς, καὶ τοῖς λέγομεν: «ἄφετε τὰς ἐργασίας σας· εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβῆτε, ἵνα παραστῆτε εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς κληρώσεως»· τοὺς ἀποσπῶμεν, διὰ νὰ τοὺς μεταφέρωμεν εἰς τὸ κέντρον τῆς περιφερείας, ὅπως ὑποβάλωσι τὰς προτάσεις αὐτῶν. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπέρχεται ἡ μεταβολὴ αὕτη; Εἶναι αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις τοῦ στρατοῦ. Νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως νὰ κανονίσῃ καὶ τὰ δύο ταῦτα, δηλαδὴ καὶ τὸν χρόνον τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων καὶ τὸν χρόνον τῶν γενικῶν ἀσκήσεων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχηται μεταβολὴ εἰς τὰς συνηθείας τοῦ τόπου, καὶ προσέτι νὰ μὴ ἀντίκηνται εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς συνηθείας ἰδίως τῶν γεωργῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι δυνατόν, ἐνῷ θὰ γίνωνται κατὰ Μάϊον καὶ κατ’ ἔτος αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις, νὰ ἐνεργῆται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅπως σήμερον κατὰ τὸν κείμενον νόμον, ἡ ἐργασία τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Θὰ ἐλλείπωσιν ἴσως ἀξιωματικοὶ, διότι σήμερον ἀποσπῶνται καὶ ἐκ τῶν ἐν τοῖς συντάγμασιν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν στρατολογικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καλλίτερον εἶναι νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς δαπάνην πρόσθετον, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀνεξάρτητα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τὰ στελέχη τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, παρὰ νὰ μεταφέρωμεν, ἐλλείψει ἀξιωματικῶν, τὰς ἐργασίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων εἰς ἐποχὴν ἀκατάλληλον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν ἦναι δυνατὸν, μελέτῃ νεωτέρα τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ μεταβληθῶσι τὰ κείμενα, ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον οὐ μόνον τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἐργασιῶν τῆς νεοσυλλεξίας, καὶ τὰ γενικὰ γυμνάσια νὰ γίνωνται τακτικῶς, διότι εἶναι ἀναγκαῖον συμπλήρωμα καὶ οὐσιωδέστατον τῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ διὰ τοῦτο δέον νὰ γίνωνται κατ’ ἔτος, ἀλλὰ χωρὶς νὰ παραβλάπτηται ἡ ἀνέκαθεν κρατήσασα ἐργασία τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι ἀδύνατον τοῦτο, ἀφοῦ ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ πρὸς συγκρότησιν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων.

§261Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ποίαν ἐποχήν;

§262Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ ἐξακολουθῇ ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου μέχρι τέλους Ἰουνίου ἡ ἐργασία τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, κατὰ δὲ τὸν Μάϊον νὰ γίνωνται αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀναπόφευκτον νὰ σταματήσωσιν αἱ ἐργασίαι τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων λόγῳ ἐλλείψεως τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι κρίνεται ἀναγκαῖον νὰ μετάσχωσιν εἰς τὰς γενικὰς ἀσκήσεις. Ἡ ὑπηρεσία τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων πρέπει νὰ καταστῇ ἐντελῶς ἀνεξάρτητος ἀπὸ τοῦ στρατοῦ. Οἱ συγκροτοῦντες αὐτὰ ἀξιωματικοὶ δὲν πρέπει νὰ μετέχωσιν, ἢ πρέπει νὰ μετέχωσιν οὕτω τῶν γενικῶν ἀσκήσεων τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ δύναται νὰ γείνῃ ἐν τῷ δέοντι χρόνῳ ἡ ἐργασία τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων.

§263Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις γίνονται διὰ νὰ ἐλέγχηται ἡ ἱκανότης τῶν ἀξιωματικῶν. Ὅταν δὲ ἐκ τοῦ ἐλέγχου τούτου διαφεύγωσι πλεῖστοι τῶν ἀξιωματικῶν, τότε δὲν ἔχουσι σκοπὸν αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις.

§264Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πλεῖστοι θὰ ἦναι;

§265Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Πολλοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀπασχολοῦνται εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια.

§266Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἑξῆς· πῶς ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια νὰ ἐργάζωνται ἀξιωματικοὶ ἐν ἀποστρατείᾳ πλέον εὑρισκόμενοι, διότι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μετέχωσιν αὐτῶν ἀξιωματικοὶ ἐκ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, καὶ ν’ ἀπασχολῶνται εἰς ὑπηρεσίας ξένας τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὑπηρεσίαι τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, οὐδὲ πολεμικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπηρεσίαι, πρέπει ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ παραχωρηθῶσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐν ἀποστρατείᾳ. Ἀλλὰ καὶ ἂν τοῦτο δὲν γείνῃ δεκτὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, νομίζω ὅτι θὰ ἦναι δυνατόν, συναλλασσομένων τῶν ἀξιωματικῶν κατ’ ἔτος, νὰ γίνηται καὶ ἄσκησις αὐτῶν ἐν τοῖς γενικοῖς γυμνασίοις· διότι πρὶν προβιβασθῇ ἀξιωματικός τις βεβαίως θὰ τῷ δοθῇ ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ εὐκαιρία οὕτω πολλάκις νὰ ἀσκηθῇ εἰς γενικὰ γυμνάσια.

§267Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ μελετήσω τὴν ὑπόθεσιν.

§268Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 11 προφανῶς εἶναι συνδεδεμένον μετὰ τοῦ ἄρθρου 12, καὶ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τίθεται τὸ ἄρθρον 11, εἶναι τὸ ἄρθρον 12. Ἀλλὰ καταργηθέντος τοῦ ἄρθρου 12 δὲν ἔχει λόγον τὸ ἄρθρον 11, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 11.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§270Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μὲ τὰς τροπολογίας, ἢ ὅπως ἔχει;

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως ἔχει. Αἱ τροπολογίαι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ διατυπωθῶσιν. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον 11 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 12 διαγράφεται.

§272Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὸ 13 γίνεται 12.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ θ’ ἀναγινώσκωμεν τὰ ἄρθρα μὲ τὴν ἀρίθμησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι τυπωμένα. Κατόπιν θὰ διορθωθῇ ἡ ἀρίθμησις. Ἄρθρον 13. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§274Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Τὸ ἄρθρον 14 πραγματεύεται περὶ τῆς συντάξεως τῶν κληρωτικῶν πινάκων καὶ τῶν στρατολογικῶν ἐλέγχων, οἱ ὁποῖοι ἀποστέλλονται πρὸς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ εἰς τὴν στρατιωτικὴν περιφέρειαν. Ἀλλ’ εἰς ἑκάστην στρατιωτικὴν περιφέρειαν, ὅπως καὶ πρότερον ἐγένετο λόγος, δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι τέσσαρα ἢ καὶ πέντε Στρατολογικὰ Γραφεῖα.

§275ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς.

§276Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, εἶναι περιττὴ ἡ ὕπαρξις καὶ Στρατολογικοῦ Γραφείου· διότι τὸ ἄρθρον λέγει τὰ ἑξῆς: «Μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου εἰς ἕκαστον δῆμον...». Ἄρα τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον θὰ περιέρχηται ὅλους τοὺς δήμους τῆς στρατιωτικῆς περιφερείας.

§277Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§278Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Αὐτὸ λέγει τὸ ἄρθρον: «Μετὰ τὸ πέρας τῶν δι’ ἕκαστον δῆμον ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου...». Δηλαδὴ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον τῆς περιφερείας ἐκείνης θὰ ἐνεργῇ τὴν κλήρωσιν ἑκάστου δήμου ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου. Θὰ ἦναι π. χ. τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον τῆς Κερκύρας, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ὑπάγωνται καὶ τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα τῆς Κεφαλληνίας, τῆς Ἄρτης καὶ τοῦ Μεσολογγίου. Τὰ ἄλλα Στρατολογικὰ Γραφεῖα τίνας πίνακας θὰ ἔχωσιν; Ἄλλο Στρατολογικὸν Γραφεῖον καὶ ἄλλο Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια καταρτίζουσι τοὺς πίνακας, καὶ ὁ διευθύνων τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἀποστέλλει ἕνα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἕνα εἰς τὸν οἰκεῖον Νομάρχην, καὶ τὸν τρίτον εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον. Δὲν ἔχουσι κανένα λόγον τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα, ἐκτὸς ἐὰν ὑποθέσῃ τις, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου ὁ κ. Ὑπουργὸς σκέπτεται νὰ καταργήσῃ τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα, καὶ καλλίτερον εἶναι νὰ καταργηθῶσιν. Οὐσιαστικῶς λοιπὸν καταργοῦνται σήμερον τὰ λοιπὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα, καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἔχωμεν τοποθετημένους ἀξιωματικοὺς ἐν αὐτοῖς, διότι οὐδεμίαν ἐργασίαν θὰ ἔχωσιν, ἀφοῦ τὴν ἐργασίαν θὰ τὴν ἔχῃ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον τῆς στρατιωτικῆς περιφερείας. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ποίαν ἐργασίαν θὰ ἔχωσι τὰ λοιπὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα;

§279Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τοῦ Κράτους ὑποδιαιρουμένου εἰς τρεῖς περιφερείας, ἑκάστη τούτων θὰ περιλαμβάνῃ τέσσαρα διαμερίσματα, ἕκαστον δὲ διαμέρισμα θὰ περιλαμβάνῃ ἓν σύνταγμα· κατὰ συνέπειαν εἰς ἕκαστον διαμέρισμα θὰ ἦναι ἓν Στρατολογικὸν Γραφεῖον

§280Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἀκριβῶς. Κατὰ τοὺς ἐν ἰσχύϊ νόμους, σήμερον ἕκαστον διαμέρισμα ἔχει καὶ τέσσαρα Στρατολογικὰ Γραφεῖα. Νομίζω λοιπόν, ὅτι σήμερον, ἀντὶ νὰ ἦναι τοποθετημένοι ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ εἰς τὰ Στρατολογικὰ ταῦτα Γραφεῖα, καλλίτερον νὰ καταργηθῶσι ταῦτα. Ἀφοῦ ἔχομεν δέκα στρατιωτικὰς περιφερείας, νομίζω ὅτι ἐκ τοῦ νόμου καὶ ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχομεν, πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὰ Στρατολογικὰ αὐτὰ Γραφεῖα καὶ νὰ ἔχωμεν δέκα μόνον Στρατολογικὰ Γραφεῖα· διότι, ἀφοῦ γίνονται Στρατολογικὰ Γραφεῖα, θὰ ἔχωσι τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ βιβλία τῶν κληρωτῶν ἐν γένει, τοὺς ὁποίους θὰ ἐξετάζῃ καὶ θὰ κληρώνῃ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον ἐκεῖνο. Δὲν βλέπω εἰς τί θὰ χρησιμεύωσι τὰ ἄλλα Στρατολογικὰ Γραφεῖα.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελειώσατε;

§282Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι, ἐὰν τὸ ἄρθρον αὐτὸ προϋποθέτῃ τὴν κατάργησιν τῶν Στρατολογικῶν Γραφείων καὶ τὴν ὕπαρξιν τόσων Στρατολογικῶν Γραφείων, ὅσα πρέπει νὰ ἦναι καὶ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, τότε βεβαίως τὸ νομοσχέδιον καλῶς ἔχει.

§283Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ὁρίζει, ὅτι εἰς ἕκαστον διαμέρισμα στρατιωτικῆς περιφερείας ἱδρύεται ἓν Στρατολογικὸν Γραφεῖον. Ἐπειδὴ λοιπὸν τὰ διαμερίσματα εἶναι δώδεκα, ἕπεται ὅτι καὶ τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα θὰ ἦνε δώδεκα. Ἐδῶ ὅμως νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ λάθους, διότι τὸ ἄρθρον 14, ἀντὶ νὰ ἀναγράφῃ ὅτι πέμπεται ὁ ἔλεγχος (τὸ ὁμοιόγραφον τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου, εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον ἑκάστου στρατιωτικοῦ διαμερίσματος, λέγει «τῆς στρατιωτικῆς περιφερείας». Βεβαίως, ἐὰν τὸ ἄρθρον μείνῃ ὅπως εἶναι τυπωμένον, ὁ κ. συνάδελφος ἔχει πληρέστατον δίκαιον, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα τῶν διαμερισμάτων θὰ ἦναι ἐντελῶς περιττὰ καὶ τοὺς ἐλέγχους θὰ ἔχωσι μόνα τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα τὰ ἑδρεύοντα εἰς τὰς πρωτευούσας, εἰς τὰ κέντρα τῶν περιφερειῶν. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ λάθους τυπογραφικοῦ, καὶ ὅτι ἀντὶ Στρατολογικοῦ Γραφείου «τῆς στρατιωτικῆς περιφερείας» πρέπει νὰ τεθῇ «τοῦ στρατιωτικοῦ διαμερίσματος».

§284Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ νόμος ὁ στρατολογικὸς συνδέεται μὲ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, θὰ ἔχωμεν 12 Στρατολογικὰ Γραφεῖα καὶ 12 Στρατολογικὰ Συμβούλια. Ἕκαστον Στρατολογικὸν Συμβούλιον τότε θὰ ἔχῃ τὴν περιφέρειάν του ὡρισμένην, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπωμεν, ὅπως καὶ εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον, «ἐξ ἑνὸς νομάρχου, τὸν ὁποῖον θὰ ὁρίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον», «ἐξ ἑνὸς διευθυντοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου», ἢ «ἐξ ἑνὸς ἀνωτέρω ἀξιωματικοῦ». Θὰ εἴπωμεν «ἐκ τοῦ νομάρχου τῆς περιφερείας ἐκείνης, καὶ ἐκ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου τῆς ἕδρας, ἔνθα ἑδρεύει ἡ στρατιωτικὴ περιφέρεια. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ κάμωμεν ἄλλην διάκρισιν.

§285Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸ διαμέρισμα δύνανται νὰ ἦναι δύο Νομαρχίαι.

§286Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἰς τὸ διαμέρισμα δύνανται νὰ ἦναι δύο Νομαρχίαι· ἀλλὰ θὰ λάβωμεν τὴν Νομαρχίαν, ἔνθα ἑδρεύει ἡ στρατιωτικὴ περιφέρεια. Θὰ ἔχωμεν εἰς τὴν ἕδραν τῆς στρατιωτικῆς περιφερείας τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θέλει ἀποτελεῖσθαι ἀπὸ τὸν νομάρχην τοῦ τόπου, ἀπὸ τὸν δικαστὴν τοῦ τόπου καὶ ἀπὸ τρεῖς ἀξιωματικούς. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν τοῦτο πρέπει νὰ συνδυασθῇ μὲ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ μὲ τὰ προηγούμενα ἄρθρα.

§287Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, κύριε Πρόεδρε, τὰ πάντα ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἔχουσιν ἄριστα· διότι διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ῥητῶς ὁρίζεται, ὅτι «τὸ Κράτος διαιρεῖται εἰς τρεῖς στρατιωτικὰς περιφερείας, ἑκάστη τῶν ὁποίων ὑποδιαιρεῖται εἰς τέσσαρα διαμερίσματα». Τὸ δὲ ἄρθρον 4 τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ῥητῶς ἀναφέρει, ὅτι «εἰς ἕκαστον διαμέρισμα περιφερείας συνιστᾶται ἓν Στρατολογικὸν Γραφεῖον, δυνάμενον ἐν ἀνάγκῃ νὰ σχηματίσῃ καὶ παράρτημα». Ἐὰν συσχετίσωμεν τὰς διατάξεις ταύτας, βλέπομεν, ὅτι τὸ ἄρθρον 10 τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν λέγει «ἐξ ἑνὸς διευθυντοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου», ἀλλὰ λέγει «ἐκ τοῦ οἰκείου διευθυντοῦ», καλῶς ἔχει· διότι εἷς θὰ ἦναι ὁ διευθυντὴς τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου εἰς ἕκαστον διαμέρισμα, καὶ ἑπομένως καὶ ἡ διάταξις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου ἔχει καλῶς.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§289Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ, ὅτι εἰς τὸ νέον ἄρθρον ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφαίνηται ὁριστικῶς ἐπὶ τῶν ἐφέσεων, ἐνῷ τὸ ἀρχαῖον ἄρθρον εἶχε τὴν ἑξῆς διάταξιν (ἀναγινώσκει): Ἐπιτροπὴ ἀπαρτιζομένη κλπ. «ἀποφαίνεται ὁμοφώνως, μόνον ἂν τὸ Συμβούλιον ἐκ παρερμηνείας τοῦ νόμου ἀπέρριψεν ἢ ἐδέχθη τὴν αἴτησιν». Νομίζω, ὅτι ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης εἶναι, μόνον εἰς τὰ τοῦ νόμου νὰ ἐγκύπτῃ, οὐχὶ δὲ νὰ ἀποφαίνηται καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Διὰ ποῖον λόγον ἐδόθη τοιαύτη ἀπόλυτος ἐξουσία εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἐνῷ οἱ ἐγγύτερον τῶν πραγμάτων εὑρισκόμενοι εἶναι ἁρμοδιώτεροι ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ ζητήματος ν’ ἀποφανθῶσιν; Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ ποῖον λόγον ἀφῃρέθη ἡ φράσις αὕτη, ἡ ὁποία περιώριζε τὴν ἐξουσίαν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς μόνον νομικὰ ζητήματα, ἐὰν ἕνεκα παρερμηνείας τοῦ νόμου τὸ Συμβούλιον ἀπέρριψεν ἢ ἐδέχθη τὴν αἴτησιν.

§290Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδόθη εὐρυτέρα δικαιοδοσία.

§291Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐπὶ πραγματικῶν ζητημάτων;

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§293Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ διατύπωσις τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 61 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου μεταβάλλει τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου κατὰ τρόπον λεκτικῶς ἀτελῆ, καὶ καθιστᾷ τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ ἀόριστον· διότι λέγει ἡ τροποποίησις αὕτη, ὅτι «οἱ δύο στρατιωτικοὶ μετὰ τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ ἐνεργοῦσι τὴν ἐκλογὴν τῶν καταλλήλων δι’ ἕκαστον ὅπλον κληρωτῶν». Ποῖοι στρατιωτικοί; Τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον λέγει: «οἱ παρ’ ἑκάστῳ Στρατολογικῷ Συμβουλίῳ δύο ἀνώτεροι ἀξιωματικοί». Λοιπὸν δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ φράσις καὶ ἐν τῇ τροποποιήσει, διότι ἡ φράσις «οἱ δύο στρατιωτικοί» εἶναι πολὺ ἀόριστος.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§295Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ τροποποιοῦντος τὸ ἄρθρον 63 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, παρατηρῶ τὰ ἑξῆς. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ βασανίζωνται οἱ κληρωτοί, ἀποστελλόμενοι κατόπιν ἰατρικῆς ἐνδείξεως εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελον θεωρηθῆ ἀνίκανοι, τὸ ἄρθρον λέγει ὅτι παραπέμπονται εἰς τὴν ἀνωτάτην ἐπιτροπὴν (ἀναγινώσκει): «... οἱ δὲ κρινόμενοι παρ’ αὐτοῦ ἀνίκανοι ἢ χρήσιμοι διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας παραπέμπονται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ στρατοῦ δι’ ἰατρικῆς ἐνδείξεως». Ἀλλὰ εἷς τυφλός, ἢ ἕτερος, τοῦ ὁποίου λείπουν καὶ οἱ δύο πόδες, διατὶ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν, καὶ νὰ μὴ σταλῇ εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, καὶ ἐν περιπτώσει διαφωνίας τῶν δύο Συμβουλίων, τότε ν’ ἀποστέλληται εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν;

§296Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι γίνεται ὁ ἔλεγχος αὐστηρότερος ἀπὸ τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν.

§297Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δι’ ἕνα, ὁ ὁποῖος εἶναι προφανῶς ἀνίκανος, ἡ ἔνδειξις τοῦ ἰατροῦ, δι’ ἧς ὁ ἀνίκανος οὗτος θ’ ἀποστέλληται εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν, δὲν δύναται νὰ ἦναι ψευδής. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι οἱ προφανῶς ἀνίκανοι δέον νὰ ἐξετάζωνται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, οἱ δὲ μὴ προφανῶς ἀνίκανοι νὰ στέλλωνται εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Ἂν ἔχῃ ὁ ἰατρὸς ἐνώπιόν του ἕνα χωρὶς πόδας ἢ τυφλὸν, πρέπει νὰ τὸν παραπέμψῃ εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα ἐκεῖ ἐξετασθῇ καὶ ἐξαιρεθῇ; Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι οἱ προφανῶς ἀνίκανοι πρέπει νὰ ἐξετάζωνται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ ἀπαλλάσσωνται.

§298Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ δυσπιστία, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ προηγουμένου νόμου δεικνύει ὁ κύριος Ὑπουργός...

§299Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δεικνύω ἐγὼ δυσπιστίαν, ἀλλ’ οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον βασίζονται ἐπὶ τῆς πείρας.

§300Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐγὼ ἐπὶ τῆς πείρας ἀκριβῶς θὰ στηριχθῶ. Προκειμένου, κύριε Ὑπουργὲ, περὶ τῶν κληρωτῶν τῶν παρουσιαζομένων πρὸς ἐπιθεώρησιν κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεως, ἀφίνετε εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον νὰ ἐπιθεωρῇ αὐτοὺς καὶ ἀπαλλάσσῃ τοὺς ὑπ’ αὐτοῦ κριθέντας ἀνικάνους· ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς μὴ προσερχομένους κατὰ τὴν κλήρωσιν, ἀλλὰ βραδύτερον, μετὰ τρεῖς, τέσσαρας ἢ πέντε μῆνας, δυσπιστεῖτε εἰς τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἂν ἔχητε καταρτίσει τοιοῦτον, καὶ παραπέμπετε αὐτοὺς εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Ἐγὼ, κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἐννοῶ νὰ κακίσω τὸ νομοσχέδιον, συζητῶ, βασιζόμενος ἐπὶ τῆς πείρας. Λοιπὸν δυσπιστεῖτε εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, διότι ἐβράδυναν νὰ προσέλθωσιν οἱ κληρωτοὶ, καὶ θέλοντες νὰ ἔχητε ἐχέγγυα μεγαλείτερα, παραπέμπετε αὐτοὺς εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἂν ἤκουσα παράπονα ἀδικίας, ἤκουσα πάντοτε διὰ τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν, ποτὲ δὲ διὰ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, διότι ταῦτα συγκροτοῦνται ἀπὸ κατωτέρους στρατιωτικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν τολμῶσι νὰ παρανομήσουν, διότι ὑφίστανται τὸν ἔλεγχον τῶν ἀνωτέρων, ἐνῷ ἡ ἀνωτάτη ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει τοὺς ἐλέγχοντας. Δὲν θεωρεῖτε, ὅτι γίνεται μεγάλη ἀδικία εἰς τοὺς ἀνικάνους ἢ ἀναπήρους αὐτοὺς ἀνθρώπους, νὰ τοὺς φέρητε ἐδῶ, εἰς τὰ νοσοκομεῖα, δοκιμαζομένους, καὶ νὰ φέρωσι μεθ’ ἑαυτῶν καὶ τὸν δήμαρχον, διὰ νὰ βεβαιώνῃ τὴν ταυτότητά των; Δὲν ἔχετε ἀρκετὴν ἀσφάλειαν περὶ τοῦ βραδύτερον προσερχομένου κληρωτοῦ τὴν διάταξιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καθ’ ἣν δέον ὁμοφώνως νὰ ἀποφανθῇ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, διὰ ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ κληρωτὸς ὡς ἀνίκανος; Ἐλπίζω ὅτι δὲν θέλει ἐπιμείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου ἄρθρου, ἐκτὸς ἐὰν μᾶς κατέχῃ ἡ ἐπιθυμία τοῦ νὰ φαινώμεθα καινοτομοῦντες.

§301Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§302Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἰσχύοντος ἄρθρου εἶναι σαφής· πρόκειται περὶ ἀνικάνου παρουσιαζομένου ἐνώπιον τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ ζητοῦντος τὴν ἀπαλλαγήν του. Ὁ ἰατρὸς θέλει ἐξετάσει τοῦτον, καὶ ἂν μὲν εὕρῃ αὐτὸν ἱκανόν, θὰ προτείνῃ τὴν κατάταξίν του, ἂν δὲ δὲν τὸν εὕρῃ ἱκανόν, θὰ προτείνῃ τὴν ἀπαλλαγήν του· διὰ νὰ γείνῃ δὲ δεκτὴ ἡ ἀπαλλαγὴ αὕτη, πρέπει ἅπαντα τὰ μέλη τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου νὰ παραδεχθῶσι τὴν γνώμην τοῦ ἰατροῦ. Δὲν νομίζω, ὅτι τὰ μέλη τὰ ἀποτελοῦντα τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον δύνανται νὰ παραδεχθῶσι τὴν ἀνικανότητα τοῦ κληρωτοῦ, ἂν αὕτη δὲν ἦναι καταφανής, ἤτοι ἂν δὲν ἦναι τυφλὸς ἢ δὲν ἔχῃ τοὺς πόδας του. Θὰ ἦτο πλήρης ἀπελπισία, ἂν δύο ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ, εἷς πρωτοδίκης καὶ εἷς νομάρχης ἤθελον παραδεχθῆ τὴν γνώμην τοῦ στρατιωτικοῦ ἰατροῦ, χαριζόμενοι εἰς αὐτόν. Νομίζω ὅτι τοιαύτη ὑπερβολικὴ δυσπιστία πρὸς Σῶμα ἔχον τὴν ὑπόστασίν του τὴν νόμιμον, εἶναι λίαν ἄτοπος καὶ ἀδικαιολόγητος. Ἀλλοίμονον, ἂν εἰς τοιαῦτα πρόσωπα δὲν ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην! Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 63 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, καὶ νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ καθιερώσωμεν διάταξιν, προωρισμένην νὰ φέρῃ εἰς Ἀθήνας ἀριθμὸν ἴσως μέγαν, ἀλλ’ ἔστω καὶ μικρὸν, ἀναπήρων, τυφλῶν, χωλῶν, ἢ μὴ δυναμένων νὰ κινηθῶσι, καὶ ἀναμενόντων τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα ἀπαλλαγῶσι τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως.

§303Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως ἄτοπον εἶναι νὰ ἀποστέλλωνται ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὰς Ἀθήνας, διὰ νὰ ἐξετάζωνται ὑπὸ τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, οἱ κριθέντες ὑπὸ τοῦ ὑγειονομικοῦ ἰατροῦ ὡς ἀνίκανοι. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνον οὔτε μὲ τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν οὔτε μὲ τὴν ἱεραρχίαν νὰ παραπέμπηται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκρίθη ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ὡς ἐξαιρετέος, μὴ ἔχων τὴν σωματικὴν ἱκανότητα, εἰς ἰσότιμον Συμβούλιον, ἵνα ἀποφανθῇ τοῦτο. Ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τῶν Δικαστηρίων, ὁσάκις συμβαίνῃ μία ἀπόφασις νὰ ἐκκαλῆται, ἐκκαλεῖται πάντοτε ἐνώπιον ἀνωτέρου Δικαστηρίου, δὲν παραπέμπεται ἀπὸ Πρωτοδικείου εἰς Πρωτοδικεῖον. Ὁ ἰατρὸς τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου λέγω ὅτι εἶναι ἰσότιμος μὲ τὸν ἰατρὸν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου· δὲν ὑπάρχει ἀνωτέρα ὑγειονομικὴ ἀρχή. Ἐν τούτοις τὴν κρίσιν φέρετε ἐνώπιον τοῦ ἐκτάκτου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ὅπερ εἶναι ἰσότιμον.

§304Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ ἄρθρον 63 πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, διότι τὸ Δημόσιον θὰ ὑποβληθῇ εἰς ἔξοδα, καὶ αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς κληρωτοὶ θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ταλαιπωρίαν νὰ ἔλθωσιν εἰς Ἀθήνας. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει δι’ ἐκείνους, οἵτινες εἶναι καταφανῶς ἀνίκανοι, ἢ μόνον διὰ βοηθητικὰς ἐργασίας ἱκανοί, νὰ ἀποφαίνηται τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον, δι’ ὅσους δὲ ὑπάρχει διαφωνία, αὐτοὶ νὰ παραπέμπωνται εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Οὕτω πως, διὰ τοῦ ἐκτάκτου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι καταφανῶς ἀνίκανοι, θὰ ἐξαιρῶνται ῥητῶς· ἐκεῖνοι δέ, δι’ οὓς θὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, θὰ παραπέμπωνται εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ἐξ ἰδίας πείρας, ὅτι τὰ ἔκτακτα Στρατολογικὰ Συμβούλια μᾶλλον εἶναι ὑπὲρ τὸ δέον αὐστηρά· διότι, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ μήπως κριθῶσιν ὅτι ἐχαρίσθησαν, παραπέμπουσιν εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν ἐντελῶς ἀνικάνους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀσχάλλει ἡ ἀνωτάτη ἐπιτροπή, πῶς εὑρέθησαν Στρατολογικὰ Συμβούλια μὴ ἀπαλλάξαντα αὐτούς, καὶ ἀποστέλλοντα εἰς τὴν ἀνωτάτην ἐπιτροπήν.

§305ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἐγγύησις. Νομίζω ὅτι πλεονεκτεῖ τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου τὸ ἔκτακτον, διότι ἐν μὲν τῷ ἐκτάκτῳ ὑπάρχει καὶ εἷς ἰατρὸς ἀκόμη, ὁ παρὰ τῷ Στρατολογικῷ Γραφείῳ ἐργαζόμενος, τοῦ ὁποίου βεβαίως ἡ γνώμη προσθέτει κἄτι ἐπὶ πλέον, ἐνῷ ἐν τῷ τακτικῷ Στρατολογικῷ Συμβουλίῳ, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπονέμει τὸ νομοσχέδιον ἀπεριόριστον ἐξουσίαν, ἔχει γνώμην εἷς καὶ μόνος ὑγειονομικὸς ἀξιωματικός. Διὰ τοῦτο συντάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Βονίτσης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ διακρίνωμεν μεταξὺ τῶν καταφανῶν ἐλαττωμάτων, ὅτε δέον τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον νὰ ἀποφαίνηται ὁριστικῶς παμψηφεί, ὅταν δὲ πρόκηται περὶ ἀμφισβητουμένων νοσημάτων καὶ ὑπάρχῃ διαφωνία, τότε νὰ παραπέμπωνται εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ὀφείλω, πρὶν περατώσω τὸν λόγον, νὰ προσθέσω καὶ ἄλλο τι. Δὲν πρόκειται περὶ ἐφέσεως, δὲν πρόκειται περὶ μεταβιβάσεως ἀπὸ βαθμοῦ εἰς βαθμόν. Ὁ ἰατρὸς τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου εἶναι μὲν ἰσότιμος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἰσοδύναμος τῷ Συμβουλίῳ· καὶ ἑπομένως ὁ ἰατρὸς τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου δὲν ἀποτελεῖ πρῶτον βαθμόν, τὸ δὲ ἔκτακτον Συμβούλιον οὐδόλως διαφέρει κατ’ οὐσίαν τοῦ τακτικοῦ.

§306Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κατόπιν, κύριοι Βουλευταί, τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐκ πείρας γνωρίζει, ὅτι πολλαὶ καταχρήσεις ἔλαβον χώραν, νομίζω ὅτι πᾶσα συζήτησις εἶναι περιττή.

§307Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶπον «πολλαὶ καταχρήσεις». Εἶπον ὅτι, ὡς Πρόεδρος Στρατοδικείου, ἐδίκασα τοιαύτας ὑποθέσεις.

§308Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μάλιστα. Δὲν ἀδικῶ ὑμᾶς. Καὶ ἐγὼ τοιαύτην ἔχω ἀφορμὴν νὰ γνωρίζω.

§309Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς μέλος;

§310Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπον πρὶν, ἠδύνασθε νὰ τὸ ἐννοήσητε.

§311Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ διὰ τῆς παραπομπῆς τῶν κληρωτῶν εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ εἷς μέσος ὅρος, νὰ διπλασιάσωμεν τοὺς ἰατροὺς τοῦ ἐκτάκτου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἐκτὸς τοῦ μονίμου, ὁ ὁποῖος μένει εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον.

§312ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§313Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Διότι πολλάκις συμπίπτει νὰ ἦναι καὶ ἐπίκουρος ἔφεδρος· ἑπομένως οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ συγκατατίθηται, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅτι ἀποστέλλεται καὶ δεύτερος ἰατρός.

§314Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§315Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἂς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, καὶ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ παρατηρήσεις καὶ αἱ τροπολογίαι.

§316Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς πείθει, ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, διατὶ νὰ τὸ ἀφήσωμεν διὰ τὴν τρίτην;

§317Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἔχω ἀντίθετον γνώμην, κύριε Καραπᾶνε, διὰ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς πείσω, ὅτι δὲν πρέπει οἱ κληρωτοὶ νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ πρέπει νὰ παραπέμπωνται εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν. Λοιπὸν παρακαλῶ εἰς τρίτην συζήτησιν.

§318Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ νὰ μὴ μᾶς εἴπητε τώρα τὴν γνώμην ταύτην; Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἔχω τοσαύτην πεποίθησιν περὶ τοῦ ὅτι ἡ διαδικασία, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ νέον ἄρθρον, εἶναι διαδικασία ἐπαχθὴς διὰ τοὺς ἀποδεδειγμένως ἀνικάνους, προσέτι δὲ προκαλεῖ καὶ δαπάνην τοῦ Δημοσίου, ὥστε προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὴν διατήρησιν ἐν ἰσχύϊ τοῦ ἄρθρου 63 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§320Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Προτείνω τώρα.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ προχωρήσωμεν.

§322Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§323Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, κύριε Πρόεδρε, διαφορὰ προσώπων μεταξὺ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Δὲν εἶναι οὔτε Ἰάπωνες οἱ μὲν, οὔτε Ρῶσσοι οἱ ἄλλοι· ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου καθιερώθη ἡ γενικὴ στρατολογία, καὶ ὑπήχθησαν πάντες οἱ Ἕλληνες εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, ἐζητήθη, ἵνα ἡ ἰσότης πρὸς τὴν στρατιωτικὴν κατάταξιν συμβαδίζῃ μετὰ τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀπαλλαγῶν. Τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον τὸ τακτικὸν παρέχει τὰς ἑξῆς ἐγγυήσεις. Ἐξ ἑνὸς χωρίου προσέρχονται περὶ τοὺς 20 κληρωτοί. Οἱ 20 αὐτοὶ κληρωτοὶ γνωρίζουσιν ὁ εἷς τοῦ ἑτέρου τὰς ἀτελείας, καὶ οὐδεμία δύναμις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν κρίσιν τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, διότι ἐκεῖ ἀγρυπνεῖ τὸ συμφέρον τοῦ ἱκανοῦ πληρωτοῦ ἀπέναντι τοῦ ἐπίσης μὲν ἱκανοῦ, προβάλλοντος ὅμως ἀνικανότητα· ἀπέναντι δὲ τῆς πανηγυρικῆς διαδικασίας τῶν συλλήβδην προσερχομένων κληρωτῶν δὲν ὑπάρχει κίνδυνος, ἵνα ἐπηρεασθῇ τὸ τακτικὸν Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ὥστε τοὺς ἱκανοὺς νὰ κηρύξῃ ἀνικάνους. Εἶναι δυνατὸν ἐξ ἀνωτέρων λόγων κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κληρώσεως ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου τινὲς τῶν στρατευσίμων νὰ μὴ παρουσιασθῶσιν ἐκ λόγων δεδικαιολογημένων, εἶναι ὅμως ἐπίσης δυνατόν, —καὶ ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα, —ἄλλοι νὰ ἀποφεύγωσι τὴν πανηγυρικὴν διαδικασίαν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐνώπιον τῶν συμπολιτῶν των, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσιν, ὅτι οἱ παρουσιαζόμενοι ὡς ἀνίκανοι δὲν ἔχουσι τὸ πάθημα τῆς ψευδοῦς π. χ. χωλότητος, τὴν ὁποίαν προβάλλουσιν, ἢ τῆς φθίσεως, ἢ ἄλλου παθήματος. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ παρουσιασθῶσι τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι, φεύγοντες τὸ φῶς τοῦ ἐλέγχου τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ ἐλέγχου τῶν συμπατριωτῶν των, νὰ ζητήσωσιν, ὑπὸ τὸ σκότος, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ ἐκτάκτως συνεδριάζοντος Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, τὴν ἀπαλλαγήν των· ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα μέχρι τοῦδε...

§324Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Δὲν παρουσιάζεται τοιαύτη περίπτωσις.

§325Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρουσιάζεται. Ὑπάρχει λοιπὸν ἕν ποσοστὸν κληρωτῶν ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, οἱ ὁποῖοι ἀποφεύγουσι τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐκ τούτων τῶν λόγων, διότι τὸ τακτικὸν Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἔχει δύο ὡρισμένας χρονικὰς συνεδριάσεις, ἐν ᾧ τὸ ἔκτακτον εἶναι μόνιμον, διαρκὲς καὶ γνωστὸν εἰς πάντας· ὅταν δ’ ἦναι γνωστὸν τὸ πρόσωπον τοῦ ἰατροῦ, τοῦ μέλους τοῦ ἐκτάκτου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, τοῦ ἐτησίως ἀνανεουμένου καὶ συνεδριάζοντος, εἶναι δυνατὸν τὰ πρόσωπα ταῦτα νὰ ὁμιληθῶσι, κατὰ τὰ γνωστὰ εἰθισμένα ἐν τῷ τόπῳ μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν. Ἡ ἀνωτάτη ὅμως ὑγειονομικὴ ἐπιτροπὴ δὲν παρέχει τὰς ὑπονοίας ταύτας, διότι ἔρχεται π. χ. εἷς ἐκ Τρικκάλων, ἄλλος ἐκ Λακεδαίμονος, ἄλλος ἐκ Κυθήρων, καὶ δὲν παρέχονται αὐταὶ αἱ ὑπόνοιαι περὶ καταδολιεύσεως τοῦ νόμου. Ἑπομένως ἔχομεν τὰ ὑπὲρ τῆς διατάξεως ταύτης, διατάξεως ἐκκαλουμένης διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν ὑπὲρ τῆς διατάξεως ἐπιχειρημάτων τούτων ἔχομεν, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος εἶναι δυνατὸν χιλιάδες νὰ προσέρχωνται ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὑποβάλλεται εἰς δαπάνας πρὸς κίνησιν χωροφυλάκων, οἵτινες θὰ μεταφέρωσι τοὺς κληρωτοὺς ἐκ Κυθήρων, ἐκ Σπάρτης, ἐκ Κερκύρας, ἐκ τῶν διαφόρων νήσων. Τώρα ποία εἶναι προτιμοτέρα λύσις; ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον, ἢ οἱ κίνδυνοι τῆς ἐξαλείψεως τῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ κρίσει τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων; Κύριοι, ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον παρουσιάζει ἡ ὑπόνοια, τὴν ὁποίαν μᾶς δίδει τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον, εἶναι ὀλίγος, ἀπέναντι τοῦ ἀγρύπνου βλέμματος, ὅπερ ἔχουσι πάντες ὁμοῦ οἱ συμπολῖται τοῦ προσποιουμένου ἀνικανότητα κληρωτοῦ. Διότι τὸν μὴ παρουσιασθέντα κληρωτὸν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου παρακολουθεῖ ἀγρύπνως οὐχὶ μόνον ὁ κληρωτὸς ὁ ἄλλος, ἀλλὰ καὶ οἱ συγγενεῖς τῶν κληρωτῶν ἐν τῷ χωρίῳ, καὶ παρέχονται τὰ στάδια τῆς καταδιώξεως, τὰ ὁποῖα ἀνήγγειλεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· δύνανται νὰ καταγγείλωσι τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον τὸ ἔκτακτον, δύνανται νὰ καταγγείλωσιν αὐτὸν τὸν ἴδιον κληρωτόν. Ἔχομεν δὲ παραδείγματα ἱστορικὰ, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, καθ’ ἃ δὲν ἀπέφυγον οἱ τοιοῦτοι κληρωτοὶ τὴν ὑπηρεσίαν κατόπιν, ὅταν ἀπεδεικνύετο, ὅτι ἠπάτησαν ἢ ἐπλάνησαν τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν σήμερον προβάλλει διὰ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, δὲν εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ἀπέναντι τῆς παλαιᾶς διατάξεως, ὅταν ἐξευρεθῇ τρόπος, ὥστε καὶ αἱ ὑπόνοιαι περὶ καταδολιεύσεως τοῦ νόμου, τὰς ὁποίας δημιουργεῖ τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον, νὰ ἀρθῶσι διὰ προσθήκης τινός, ἐξασφαλιζούσης τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, τὴν ὀρθήν· τὴν τοιαύτην δὲ ὀρθότητα δύναται, οὕτως εἰπεῖν, νὰ ἐγγυᾶται τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου ὁ ἰατρὸς, ἡ κρίσις τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, καὶ νὰ καθιερωθῇ, οὕτως εἰπεῖν, ἓν ἔνδικον μέσον τῶν ἀδικουμένων ἢ παντὸς πολίτου, ἵνα ἐφεσιβάλλῃ τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τοῦ ἐκτάκτου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς. Τοιαύτη τις λύσις νομίζω ὅτι ἐξασφαλίζει τὰ πάντα, ἀλλὰ τοιαύτη λύσις θέλει μίαν διατύπωσιν, καὶ τὴν τοιαύτην διατύπωσιν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ τὴν φέρωμεν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, διότι εἶναι πρότασις δίδουσα τὸ δικαίωμα εἰς πάντα πολίτην, τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν, νὰ τὴν ἐκκαλέσῃ ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης ἐπιτροπῆς. Χρειάζεται λοιπὸν διατύπωσις, καὶ δύναται νὰ γείνῃ τοιαύτη ἐν τῇ τρίτῃ συζητήσει.

§326Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δι’ ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φικιώρης κατέθηκε τροπολογίας ἐπὶ τῶν ἄρθρων 23 καὶ 25 τοῦ νομοσχεδίου. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 116). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§328Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω πρότασιν.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς παρατηρήσεις καὶ θὰ καταρτίσῃ τὸ νέον ἄρθρον.

§330Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Θὰ μείνῃ ὅπως ἔχει;

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει, καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ὁ Ὑπουργὸς θὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν γενομένων παρατηρήσεων.

§332Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Διατὶ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν;

§333Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ γείνῃ διατύπωσις, κύριε Παπαδημητρίου.

§334ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Νὰ ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία, καὶ νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον 63, ὡς ἔχει ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ, εἶπεν ὁ κ. Καραπᾶνος.

§335Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐγὼ, νὰ μείνῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 63.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή;

§337Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου.

§338Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§339Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι τροπολογίαι, εἶναι ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν παραδεχόμεθα ἐπὶ διατάξεως, τῆς ὁποίας δὲν νομίζομεν ἀναγκαίαν μελέτην τινά.

§340Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ θὰ τὴν μελετήσω.

§341Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ὅμως θεωροῦμεν τὸ ζήτημα λελυμένον, διότι ἡμεῖς θεωροῦμεν τὸ ἄρθρον 63 τοῦ νόμου καλῶς ἔχον.

§342Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν τί θέλετε;

§343Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἂν παραδέχεται τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νομοσχεδίου.

§344Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§345ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ὑπάρχει πρότασις νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον τὸ παλαιὸν, ὅπως ἔχει.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅπως ἀντὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νομοσχεδίου μείνῃ τὸ ἄρθρον 63 τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§347ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§349Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, νὰ χάσωμεν μίαν ὥραν!

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§351Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει;

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγουσι Ναί.

§353Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου; ἢ τὸ ἄρθρον 63 τοῦ νόμου ὡς ἔχει;

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἔχει, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§355Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσοι θὰ λέγωσιν Ὄχι, ἐννοοῦσι νὰ μείνῃ τὸ παλαιὸν ἄρθρον.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ λέγοντες Ναὶ ἐννοοῦσι νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει.

§357Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ οἱ λέγοντες Ὄχι, τὸ παλαιόν.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως, καὶ εἶτα ἡ διαλογή). Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 12 καὶ 45′ τῆς νυκτός).