1904.03.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

τῆς 2 Μαρτίου 1904.

(Τρίτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 25′ μ. μ. παρόντων 129 Βουλευτῶν, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀναγράφεται, ὅτι ὑπὲρ τῆς προτάσεώς μου περὶ προτάξεως τῆς προτάσεως νόμου περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Πρωτοδικείου Ἄρτης τοῦ δήμου Θυάμου συνηγόρησε καὶ ὁ κ. Στράτος, ἐνῷ τὸ ἀκριβὲς εἶναι, ὅτι ὁ κ. Στράτος ὄχι μόνον δὲν συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς προτάσεως ταύτης, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας διεφώνησε, προσθέσας μάλιστα, ὅτι εἶναι ἐντροπὴ νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν νομοσχεδίων ἀφορώντων συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας μας ἀπέναντι νομοσχεδίων ἀφορώντων γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, διότι, ὡς εἶπε, δὲν εἶναι ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γείνῃ ἡ δέουσα διόρθωσις.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐταὶ αἱ λέξεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῶσι, διότι εἶναι λεπτομέρειαι.

§4Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐγὼ οὐδὲν ἄλλο ἐπιθυμῶ ἢ νὰ διατυπωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. συναδέλφου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γείνῃ ἡ δέουσα διόρθωσις.

§6Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ σελίδι 4 τῶν πρακτικῶν ὁ κ. συντάκτης τῶν πρακτικῶν, μὴ ἀντιληφθείς, δὲν ἀπέδωκε καλῶς τὴν γνώμην μου, διότι μὲ παριστᾷ, ὅτι συνέστησα τὴν ἀνάκλησιν τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διατιμήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ἐνῷ ἐγὼ συνέστησα, ὅπως ἀντὶ τῶν ἀλλεπαλλήλων προτάσεων περὶ αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ὑποβληθῇ ταχέως τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου, οὗ τὴν ὑποβολὴν προανήγγειλεν ὁ κύριος Ὑπουργός. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην. Παρακαλῶ δὲ προσέτι νὰ δίδηται προσοχὴ εἰς τὰς ἰδέας τοὐλάχιστον, ἂν ὄχι εἰς τὸ σύνολον, τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀγορεύοντος.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γείνῃ ἡ δέουσα διόρθωσις. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίρρησις κατὰ τῶν πρακτικῶν; Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Νησίου δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως τὰ δελτία παρακρατήσεως τῆς σταφίδος ἰσχύωσι μέχρι τέλους Ἀπριλίου τρέχοντος ἔτους. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ῥαδινὸς καὶ Ζ. Σαραβέλλας ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως βαθμοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἐν τῷ σώματι τῆς χωροφυλακῆς». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 113). Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀντ. Βιτάλης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον τὸν ἀφορῶντα τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ Χρήστου Σαλτέλη, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἄλλοτε συνετάχθη Διάταγμα προβιβασμοῦ, ἀλλ’ ἀνεστάλη.»

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§9Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀντὶ νὰ καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελον ὁ σεβαστός μοι καὶ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ζητήσῃ τὸν φάκελον τοῦτον, νὰ μελετήσῃ αὐτόν, καὶ ἀφοῦ τὸν μελετήσῃ ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ δικαίου.

§10Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῖον φάκελον; Περὶ τίνος πρόκειται;

§11Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ Οἰκονομικοῦ Χρήστου Σαλτέλη, περὶ τοῦ ὁποίου εἶχεν ὑποβληθῆ Διάταγμα προβιβασμοῦ, τὸ ὁποῖον εἶτα ἀνεστάλη.

§12Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἐξετάσω.

§13ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέτω σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 31, 33 καὶ 37 τοῦ περὶ γυμναστικῆς καὶ γυμναστικῶν καὶ ἀθλητικῶν ἀγώνων ΒΧΚΑʹ νόμου τῆς 10 Ἰουλίου 1899», μετὰ εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 114). Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Μποῦτος.

§15ΠΕΡ. ΜΠΟΥΤΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, κύριε Πρόεδρε, εἶχον δηλώσει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν ἤθελον ἀναπτύξει τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τοῦ διορισθέντος παρανόμως συμβολαιογράφου Παμίσου. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἤτοι τὸ παρελθὸν Σάββατον, δὲν ἐγένετο συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, ἀναγκάζομαι νὰ δηλώσω σήμερον, ὅτι αὔριον θέλω ἀναπτύξει τὴν ἐπερώτησίν μου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ραδινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§17Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἀναπτύσσων τὸ περιεχόμενον ἀναφορᾶς, ἣν ἔλαβον σήμερον ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου. Καταθέτω αὐτὴν, καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κύριος Φικιώρης ἔχει τὸν λόγον.

§19Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συντελεσθέντος μεγάλου τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, καὶ προκειμένου νὰ παραδοθῇ τοῦτο εἰς τὴν κοινὴν χρῆσιν, ἐκρίθη προσῆκον νὰ τελεσθῶσιν ἐπισήμως τὰ ἐγκαίνια τοῦ μεγάλου τούτου ἔργου. Τὸ ἔργον βεβαίως ἐξετελέσθη ὑπὸ ἑταιρείας ἰδιωτικῆς, οὐχ ἧττον δὲν ἀποβάλλει ἕνεκα τούτου τὸν ἐθνικὸν αὑτοῦ χαρακτῆρα. Κατὰ τὰ ἐπίσημα ταῦτα ἐγκαίνια πρωτίστως, νομίζω, ὤφειλε ν’ ἀντιπροσωπεύηται τὸ ἔθνος διὰ τῆς ἀντιπροσωπείας αὑτοῦ. Ἡ Ἑταιρεία ὅμως αὕτη, παραδόξως, ἀγνοῶ ποίαν ἰδέαν ἔχουσα περὶ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ τελέσῃ ἐγκαίνια ἐπίσημα τόσον ἐξόχως ἐθνικοῦ ἔργου διὰ προσκλήσεως ἀρχόντων μόνον τινῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἰδιωτῶν καὶ ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Ἡ τοιαύτη παράλειψις τῆς Ἑταιρείας τοῦ νὰ προσκαλέσῃ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν εἶναι, τολμῶ εἰπεῖν, ἀσέβεια πρὸς τὸ Σῶμα τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καθῆκον εἶχον νὰ μὴ ἀφήσω τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Ἑταιρείας ἀπαρατήρητον, καὶ νὰ εἴπω τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις, ὅπως ὑμεῖς, ὡς Πρόεδρος τοῦ ἐθνικοῦ τούτου σωματείου, καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους μὴ παρίδητε τοιαύτην παράλειψιν, ἰσοδυναμοῦσαν πρὸς ἀσέβειαν πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Τὸ συμπέρασμα ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ ἐξαγάγητε.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς θὰ διαβιβάσῃ τὰς παρατηρήσεις ὑμῶν ταύτας εἰς τὴν Ἑταιρείαν (διαμαρτυρίαι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων). Μὴ ταράττεσθε, Κύριοι. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ θὰ διαβιβασθῶσιν οὐχὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. (Πολλοὶ βουλευταὶ ζητοῦσι τὸν λόγον συγχρόνως). Ὁ κύριος Βελλιανίτης προηγεῖται.

§21Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀξιοπρεπὲς, τὸ Προεδρεῖον νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἑταιρείας τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτοῦ, οὐδὲ πρέπει νὰ δοθῇ ὁ χαρακτὴρ, ὃν ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτής. Δύνανται νὰ προσκαλέσωσιν οἱονδήποτε θέλωσιν οἱ τῆς Ἑταιρείας ταύτης, δύνανται νὰ παραβλέψωσιν ἐντελῶς καὶ νὰ μὴ ἀποστείλωσι προσκλήσεις οὔτε εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῆς Χαλκίδος, οὔτε καὶ εἰς τὰς κυρίας αὐτῶν ἀκόμη, δύνανται νὰ προσκαλέσωσιν ὅλας τὰς κυρίας τὰς λεσχηνευούσας εἰς τὸ ζαχαροπλαστεῖον τοῦ Γιαννάκη· αὐτὸ εἶναι δικαίωμα τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία οὕτω νομίζει ὅτι διεξάγονται ἐγκαίνια σπουδαιοτάτου ἔργου, ὅπερ πρό τινων ἐτῶν ἐψήφισεν ἡ Βουλή. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτοῦ εἶναι δίκαιαι· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναξιοπρεπὲς διὰ τὴν Βουλήν, ἵνα τὸ Προεδρεῖον αὐτῆς διαβιβάσῃ οἱαδήποτε παράπονα. Ἂς τελέσῃ ἡ Ἑταιρεία, ὅπως αὐτὴ θέλει, τὰ ἐγκαίνια τοῦ σιδηροδρόμου· δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀδιάφορον. Ἀρκετὸν εἶναι, ὅτι διὰ τῆς Βουλῆς συνετελέσθη τὸ ἔργον, νομίζω δὲ, ὅτι ὀρθὸν εἶναι, καὶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ ἀπόσχῃ.

§22ΦΩΝΑΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μελισσηνός.

§24Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Βελλιανίτου.

§25Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Προκειμένου τὸ τμῆμα τῶν συντάξεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ ἀπονείμῃ συντάξεις εἰς φύλακας φανῶν, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν παρεμβάλλει ἐμπόδια, ἀρνουμένη νὰ συνυπολογίσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν εἰρημένων φυλάκων καὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν ὡς προσωρινῶν φυλάκων, πρὸς συμπλήρωσιν τῆς εἰκοσιπενταετίας, ἣν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀπορριφθῶσιν αἱ συντάξεις αὗται. Διὰ νὰ μὴ ἐγερθῶσι δὲ παράπονα, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἢ νὰ παραπέμψῃ τὸ ζήτημα εἰς τὸν κ. νομικὸν σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου, ἢ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον...

§26ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὸ δεύτερον γίνεται.

§27Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. .. Διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἄδικον, αὐτοὶ οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι νὰ χάσωσι τὴν σύνταξίν των.

§28ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω, καὶ οἱ προσωρινοὶ φύλακες θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως.

§29Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κύριε Ὑπουργέ. Εἶναι δίκαιον.

§30Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι δι’ ἀποφάσεως ὑπουργικῆς ἔχει καταργηθῆ ὁ νόμος ὁ ὑφιστάμενος περὶ φαροφυλάκων. Ἔχει συνταχθῆ πρακτικόν, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἔχουσιν ὑπογράψει ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ τμηματάρχης τοῦ τμήματος τῶν φάρων καὶ φανῶν, καὶ δὲν ἠξεύρω ποῖοι ἄλλοι, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζονται προσόντα τινὰ διὰ τοὺς προσωρινοὺς φαροφύλακας, καὶ κανονίζεται, ὅτι δύνανται ν’ ἀντικαθιστῶνται οἱ τακτικοὶ φύλακες τῶν φάρων καὶ φανῶν διὰ φυλάκων προσωρινῶν.

§31ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πότε ἐγένετο;

§32Π. ΣΑΚΚΗΣ. Τὸ ἄτοπον τοῦτο λαμβάνει χώραν ἀπὸ ἐτῶν καὶ ἐξακολουθεῖ. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, κανονίζον τὴν θέσιν τῶν φαροφυλάκων, καὶ νομιμοποιοῦν αὐτήν, διότι ἀναγκαῖον καὶ ἐγὼ εὑρίσκω νὰ μειωθῇ ἡ μισθοδοσία τῶν φανοφυλάκων τουλάχιστον διὰ τοὺς μικροὺς λιμένας.

§33Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ νόμος περὶ φάρων καὶ φανῶν ὁρίζει προσόντα διά τε τοὺς ἐπιστάτας καὶ τοὺς φύλακας, ὁρίζει δὲ συγχρόνως καὶ τετραετῆ ὑπηρεσίαν. Ὁ νόμος προσέτι διαλαμβάνει, ὅτι δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀπολύσῃ τοὺς φύλακας τούτους, ἂν δὲν ὑποπέσωσιν εἰς παράπτωμα, ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπὸ πολλοῦ χρόνου οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τὸν νόμον τοῦτον κατήργησαν σιωπηρῶς, καὶ δὲν ἠξεύρω πόσους διώρισαν προσωρινοὺς φύλακας, ἐναντίον τοῦ νόμου· διότι, διὰ νὰ διορισθῇ τις φύλαξ, πρέπει νὰ συνέλθῃ ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπή, ἥτις ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου καὶ ἀπὸ τὸν προσωπάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ νὰ ὑποδείξῃ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων, μεθ’ ἃ ὁ Ὑπουργὸς προβαίνει εἰς τοὺς ἀναγκαίους διορισμοὺς καὶ ἀπολύσεις.

§34ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Περὶ φυλάκων ἢ περὶ ἐπιστατῶν λέγετε, κύριε Βουλευτά;

§35Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Περὶ φυλάκων καὶ περὶ ἐπιστατῶν ἐν γένει. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, κύριε Πρόεδρε, οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τῶν διόλου τὰ προσόντα ταῦτα, καὶ ἀπέλυσαν τοὺς ἐπιστάτας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν διωρισμένοι, διορίσαντες ἀντ’ αὐτῶν προσωρινούς, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἦναι εὔκολος εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἡ ἀπόλυσις. Ἀλλὰ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀδικήματος προέκυψεν ἓν μεγαλείτερον ἀδίκημα, ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν προσωρινῶν φυλάκων πρὸς σύνταξιν, δὲν τὴν ἀναγνωρίζει, καὶ σήμερον οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ μένουσιν εἰς τοὺς δρόμους. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν νὰ ἄρῃ τὸ ἄδικον τοῦτο.

§36Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν: αʹ) τὸν φάκελον τὸν ἀφορῶντα τὴν μίσθωσιν διὰ καπνοκοπτήριον τῆς ἐν Ζακύνθῳ οἰκίας τοῦ Μ. Ξανθοπούλου· βʹ) τὴν ἔκθεσιν τῆς ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως διορισθείσης ἐπιτροπῆς, ὅπως ἀποφανθῇ περὶ τοῦ καταλλήλου ἢ μὴ τῆς εἰρημένης οἰκίας· γʹ) τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἰδιοκτήτου ἑτέρας οἰκίας Ἰωάννου Θεοδωρακοπούλου· δʹ) τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐν Ζακύνθῳ καπνεμπόρων. Τὴν αἴτησίν μου ταύτην καταθέτω γραπτὴν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα διαβιβασθῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§37Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς πρέπει νὰ τρέφηται διὰ σίτου ῥωσσικοῦ ἢ βουλγαρικοῦ καὶ οὐχὶ δι’ ἑλληνικοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν ταύτην εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἐν αὐτῇ εἶδον, ὅτι, ὡς πρὸς μὲν τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τοῦ σίτου, τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν ἀπαντᾷ, ὅτι οὕτω γίνεται κατὰ συνήθειαν, ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐνεργηθεῖσαν μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, λέγει, ὅτι προεκηρύχθη προμήθεια σίτου ῥωσσικοῦ, ἢ κατὰ τὸ ἥμισυ ῥωσσικοῦ καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ ἑλληνικοῦ, ἀλλ’ οὐδεὶς προσῆλθε νὰ διαγωνισθῇ, προσφέρων ἑλληνικὸν σῖτον, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπειδὴ εὗρε τὸν σῖτον τὸν ῥωσσικὸν ἀκριβότερον, ἀφῆκεν αὐτόν, δὲν ἐπρομηθεύθη δὲ σῖτον ἑλληνικόν, ἀλλ’ ἐξήτασε τὸν σῖτον τὸν βουλγαρικὸν καὶ τὸν τουρκικόν, καὶ ἐνέκρινε τὸν σῖτον τὸν τουρκικόν, ἐναντίον τῆς διακηρύξεως, ἡ ὁποία εἶχε γείνῃ. Τὸ πρᾶγμα ἐτάραξεν ἡμᾶς, τοὺς ἀντιπροσωπεύοντας ἐπαρχίας παραγωγικὰς σίτου, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον αἱ πληροφορίαι ἡμῶν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν μας εἶναι, ὅτι ἤρξατο δυστυχῶς ἐκεῖ γεωργικὴ κρίσις, διότι ὅλα τὰ σιτηρὰ μένουσιν ἀπώλητα· ἐν τούτοις ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς πρόκειται νὰ τραφῇ διὰ σίτου τουρκικοῦ ἢ βουλγαρικοῦ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος φαίνεται, ὅτι τὸ κακὸν δὲν δύναται νὰ θεραπευθῇ, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐνέκρινεν ἤδη τὴν γενομένην δημοπρασίαν. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἰς τὸ μέλλον τοὐλάχιστον ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς τρέφηται διὰ σίτου ἑλληνικοῦ καὶ οὐχὶ διὰ σίτου ἄλλων μερῶν.

§38Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ὑποβάλλει πρότασιν;

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχὴν ἐξέφρασεν, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προμηθεύηται σῖτον ἑλληνικὸν καὶ οὐχὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§40ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον, ὥστε νὰ μὴ παρέλθῃ, καθ’ ὃν τρόπον τείνει νὰ παρέλθῃ, ἀσυζητητί. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι καλῶς προέβη εἰς ἣν προέβη πρᾶξιν, ἐὰν δὲν βεβαιώσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προμηθευθῇ σῖτον Θεσσαλίας, ἢ ὅτι οὗτος δὲν εἶναι κατάλληλος διὰ τὸν ἑλληνικὸν στρατόν. Αὐτὰ δὲν εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παρέλθωσι σιωπηρῶς ἐντεῦθεν. Ἐὰν σήμερον δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἀπάντησις, θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ δώσῃ αὔριον τὴν ἀπάντησιν.

§41Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν. Κατὰ τὰ ἰσχύοντα ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ, προκηρύσσεται διαγωνισμὸς διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ σίτου τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὸν ἄρτον τῆς φρουρᾶς. Προσκαλοῦνται λοιπὸν νὰ ὑποβάλωσι τὰς προτάσεις των καὶ τὰ δείγματα οἱ σιτέμποροι. Ἀφοῦ ὑποβληθῶσι τὰ δείγματα, συνιστᾶται μία ἐπιτροπή, ἥτις μεταξὺ τῶν δειγμάτων αὐτῶν ἐκλέγει τὰ καλλίτερα κατὰ τὴν κρίσιν της. Ἀφοῦ γείνῃ ἡ πρώτη αὕτη ἐκλογή, τὰ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκλεχθέντα δείγματα ὑποβάλλονται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος μεταξὺ τῶν δειγμάτων ἐκείνων ἐκλέγει ὅ,τι αὐτὸς νομίσῃ κατάλληλον. Τοῦτο ἀκριβῶς ἐγένετο καὶ πρὸ ἡμερῶν. Προεκηρύχθη ἡ προμήθεια τοῦ σίτου τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὸν ἄρτον τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν· ὑπεβλήθησαν τὰ δείγματα καὶ αἱ προτάσεις ἐκ μέρους τῶν σιτεμπόρων, συνεστήθη ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐξήτασε τὰ δείγματα, καὶ μεταξὺ τῶν ἐξετασθέντων ἐξέλεξε τὰ καταλληλότερα· ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὰ ἐκλεχθέντα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μὲ ἄλλους τμηματάρχας, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον ἐκείνην τὴν στιγμὴν εἰς τὸ γραφεῖόν του, καὶ μὲ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑγειονομικοῦ τμήματος ἐξήτασαν τὰ δείγματα, καὶ ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τοῦ σχετικῶς καλλιτέρου· ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔπραξεν ὅ,τι εἶναι κεκανονισμένον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. Μεταξὺ τῶν ὑποβληθέντων δειγμάτων καὶ προσφορῶν οὐδεὶς προσέφερε σῖτον ἐγχώριον, ἐκ Θεσσαλίας ἢ ἄλλοθεν. Λοιπόν, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη προσφορά, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλέξωμεν σῖτον Θεσσαλίας;

§42Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Εἶχε προκηρυχθῆ ῥωσσικὸς σῖτος.

§43Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ῥωσσικός, τουρκικὸς καὶ ἐγχώριος.

§44ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὄχι τουρκικός.

§45Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐδῶ εἶναι ἡ προκήρυξις.

§46ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡ διακήρυξις λέγει καὶ περὶ τουρκικοῦ σίτου;

§47Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ὄχι.

§48Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχετε τὴν διακήρυξιν, κύριε Πρόεδρε;

§49Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν θὰ ἀρνηθῶ ἐγὼ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν· ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι μεταξὺ τῶν δειγμάτων, τὰ ὁποῖα μοὶ ὑπεβλήθησαν, δὲν ὑπάρχει δεῖγμα σίτου ἐκ Θεσσαλίας.

§50Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν ὅσῳ διεξάγεται ὁ διαγωνισμὸς καθ’ ὃν τρόπον βλέπομεν, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγωνισθῇ ὁ ἐγχώριος σῖτος πρὸς τὸν ἀλλοδαπόν· διότι ὁ διαγωνισμὸς σχεδὸν περιορίζεται ἐν Πειραιεῖ, ἐν Πειραιεῖ δέ, ὡς γνωστόν, πάντες σχεδὸν οἱ ἔμποροι, τὸ πλεῖστον τοῦ σίτου, τὸν ὁποῖον ἀγοράζουσι, φέρουσιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ· ἀφ’ ἧς δὲ ἰδίως ἤρχισε τὸ συνάλλαγμα ἐκπῖπτον, παρατηρεῖται ζωηροτέρα τάσις τῶν ἐν Πειραιεῖ καὶ ἀλλαχοῦ νὰ ἀγοράζωσι σῖτον ἐξωτερικόν, παρὰ σῖτον ἐσωτερικόν. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ἡ ποιότης τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου εἶναι κατά τι καλλιτέρα τῆς τοῦ ἐντοπίου. Τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς εἶναι εὐθηνότερα καὶ προσέτι ἐμπορικώτερα ἢ τὰ τῆς μεταφορᾶς ἐκ Θεσσαλίας. Ἐὰν θελήσητε διὰ τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Θεσσαλίας νὰ μεταφέρητε σῖτον, θὰ πληρώσητε περισσότερα ἢ ὅσα πληρώνετε, φέροντες σῖτον ἐκ Ταϊγανίου. Τὰ δικαιώματα τὰ μεταφορικά, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ὁ σιδηρόδρομος τῆς Θεσσαλίας, εἶναι τὰ βαρύτερα ἐξ ὅσων ὑπάρχουσι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑπάρχει ἐξ ἀνάγκης τάσις ἀπό τινος, ὅπως ἐπικρατήσῃ ἐν Ἑλλάδι ὁ ἔξωθεν εἰσαγόμενος σῖτος. Συχνὰ βλέπομεν, ὅτι ὁ σῖτος δὲν ζητεῖται ἀρκούντως ἐν Θεσσαλίᾳ, μένει δ’ ἀπώλητος· ἐὰν δὲ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνισχύσῃ τὴν πώλησιν τοῦ ἐντοπίου σίτου, ἠδύνατο νὰ βοηθήσῃ καὶ δι’ ἄλλων μὲν μέσων, ἀλλ’ ἰδίως διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὸν διαγωνισμὸν διὰ τὸν σῖτον τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ἐντοπίου σίτου. Πρὸς τοῦτο ἔπρεπε μᾶλλον νὰ ἐπιθυμῇ σῖτον ἐντόπιον ν’ ἀγοράζῃ, παρὰ σῖτον ἔξωθεν εἰσαγόμενον, καὶ ὅταν ὁ ἔξωθεν εἰσαγόμενος ἦναι κατά τι καλλίτερος, μολονότι δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐμόρφωσα ὡρισμένην ἰδέαν ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὁ σῖτος ὁ ὑποβληθείς, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν δυνάμενον νὰ ὑποβληθῇ ἐξ ἐντοπίων ἀγορῶν, εἶναι ἀνώτερος ἀναμφισβητήτως· διότι ποῦ στηρίζεται αὐτὴ ἡ σύγκρισις; Στηρίζεται ἐπὶ τῆς ὄψεως, τὴν ὁποίαν εὐθὺς ἀμέσως παρουσιάζουσιν οἱ σῖτοι, ἢ ἐπὶ ἀναλύσεως καὶ δοκιμῆς; Δὲν ἠξεύρω, ἂν προσέφυγεν ἡ Στρατιωτικὴ Διοίκησις εἰς αὐτὰ τὰ μέσα, ἵνα βεβαιώσῃ τὴν ποιότητα τοῦ σίτου· ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ ἔχομεν ἤδη χημεῖον, νὰ ὑποβάλλωνται τοὐλάχιστον καὶ οἱ σῖτοι οἱ ἐντόπιοι, ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς σίτους τοὺς κομιζομένους ἐν Πειραιεῖ, εἰς ἀνάλυσιν, προσέτι δ’ εἰς ἀρτοποίησιν δοκιμαστικήν, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν οἱ ἔξωθεν εἰσαγόμενοι σῖτοι εἶναι πράγματι ὑπέρτεροι τῶν ἐντοπίων. Εἶναι δὲ εὐκολώτατον τοῦτο νὰ γίνηται καὶ νὰ δημοσιεύηται, διότι πιστεύσατε, ὅτι ἡ ὑπεροχὴ τοῦ ἀλλοδαποῦ σίτου, τὴν ὁποίαν πολλοὶ πιστεύουν καὶ ὑποστηρίζουν, δὲν εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἠκούσαμεν τελευταῖον, ὅτι ὑψώθη ὁ σῖτος ἐν Ἀθήναις, ὅτι οἱ ἀρτοποιοὶ παραπονοῦνται ὅτι ὁ σῖτος κατ’ αὐτὸ τὸ ἔτος, ὁ εἰσαχθεὶς ἔξωθεν, δὲν περιεῖχε τοσοῦτον σεμιδαλίτην, ὥστε νὰ ὠφελῇ νὰ πωλῆται ὁ ἄρτος ὁ κατασκευαζόμενος ἐξ αὐτοῦ τοῦ σίτου εἰς τὴν τιμήν, εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ τὰς ἀναλογίας τὰς παραδεδεγμένας ἔπρεπε νὰ πωλῆται, διότι ὁ ἐφετεινὸς σῖτος ἐλέγετο ἀποδίδων ὀλιγώτερον σεμιδαλίτην, καὶ ἕνεκα τούτου ὁ ἄρτος εἶναι ἀκριβότερος παρ’ ὅ,τι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἀπαιτεῖ νὰ ἦναι. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφεξῆς — διότι τὰ γενόμενα δὲν ἀπογίνονται — νὰ συντελέσῃ διὰ περισσοτέρας προθυμίας καὶ ὅρων καταλληλοτέρων εἰς τὸ νὰ προσέρχωνται εἰς τὸν διαγωνισμὸν καὶ οἱ ἐντόπιοι σῖτοι. Διότι μέχρι τοῦδε ἀπευθυνόμεθα εἰς τὰς ἀποθήκας τὰς ἐν Πειραιεῖ, ἢ τὰς ἀποθήκας τῶν ῥωσσικῶν σίτων, καὶ αὐταὶ μόνον προσφέρουν δείγματα, ἐνῷ, ἂν πρὸ καιροῦ ἀνηγγέλλετο ὁ διαγωνισμὸς καὶ παρείχοντο καὶ ἄλλαι τινὲς εὐκολίαι, θὰ προσήρχοντο καὶ ἄλλοι σῖτοι, ἵνα διαγωνισθῶσι. Διὰ τοῦτο καλὸν εἶναι, ὡς τοῦτο συμβαίνει καὶ ἀλλαχοῦ, ὡς ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου ὁ νόμος τὸ ἐπιβάλλει, ἡ προμήθεια τοῦ στρατοῦ πᾶσα, δι’ οἱονδήποτε τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸν στρατὸν εἰδῶν, νὰ γίνηται ἀπὸ τὴν ἐσωτερικὴν παραγωγήν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ γίνηται οὐχὶ χονδρικῶς, ἀλλὰ τμηματικῶς, κατὰ σώματα, καὶ ἐπιτοπίως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Ἐν Ἑλλάδι π. χ. ἠδύνατο νὰ γίνηται ὁ διαγωνισμὸς καὶ αἱ προσφοραὶ ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅπου εἶναι εὐκολώτερον εἰς τοὺς ἐμπορευομένους τοὺς σίτους τῆς Θεσσαλίας νὰ προσέλθουν εἰς διαγωνισμὸν πρὸς τοὺς ξένους. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ τούτου νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι λάβῃ σπουδαιοτέραν μέριμναν ὑπὲρ τῶν ἐσωτερικῶν σίτων, διότι οὗτοι ὑφίστανται οὐ μόνον τὴν κρίσιν τῆς ὑποτιμήσεως, τὴν ἀνέκαθεν ὑπάρχουσαν, ἀλλ’ ἀπειλοῦνται καὶ ἐκ σπουδαιοτέρας κρίσεως, λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἡ ὁποία δὲν θὰ παύσῃ αὐξάνουσα, καὶ ἡ ὁποία καθιστᾷ εὐθηνότερον τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον σῖτον, καὶ τοὺς ἐμπόρους τοῦ Πειραιῶς, λόγῳ τῶν εὐκολιῶν, ἃς ἔχουν ἐν τῇ προμηθείᾳ τῶν σίτων τῶν ἐξωτερικῶν, προθυμοτέρους νὰ εἰσάγουν σῖτον ἔξωθεν, καὶ νὰ μὴ ἀγοράζουν τὸν σῖτον τὸν ἐντόπιον.

§51Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ προκήρυξις.

§52Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς προκηρύξεως, ἀλλὰ περὶ τοῦ συστήματος.

§53ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἂν καλῶς ἀντελήφθην, ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καρδίτσης Βουλευτοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐν τῇ διακηρύξει ὁ Ὑπουργὸς προσκαλεῖ εἰς διαγωνισμὸν τοὺς κατόχους σίτου ῥωσσικοῦ καὶ ἐντοπίου μόνον. Ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ ἐγχώριος σῖτος δὲν δύναται νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τὸν ῥωσσικόν, καὶ συνεπῶς ἑπόμενον ἦτο οὐδεὶς νὰ προσέλθῃ, ἵνα μειοδοτήσῃ διὰ τὸν ἐγχώριον σῖτον. Ἀλλ’ ἄν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καρδίτσης, ὁ κύριος Ὑπουργός, χωρὶς νὰ περιλαμβάνῃ ἐν τῇ διακηρύξει καὶ σῖτον τουρκικὸν ἢ βουλγαρικόν, ἐπροτίμησε τοιοῦτον νὰ προμηθευθῇ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, ἤθελον νὰ μάθω, πῶς ἐγένετο τοῦτο, καὶ πῶς προέβη εἰς τὴν ἀγορὰν σίτου ἀλλοδαποῦ, χωρὶς νὰ προκηρύσσηται ἐν τῇ διακηρύξει σῖτος τοιοῦτος. Αὐτὴ ἡ ἀπορία γεννᾶται ἐν ἐμοί, ἄν, ὡς προεῖπον, —διότι δὲν εἶδον τὴν διακήρυξιν, —οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Καρδίτσης, ἦναι ἀληθεῖς.

§54Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ λυθῇ ἡ ἀπορία σας, ὅταν ἀναγνωσθῇ ἡ προκήρυξις.

§55Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἐπικρατεῖ σύγχυσις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε εἶναι παλαιόν. Ἐκρίθη ἀνέκαθεν ὡς καταλληλότερος σῖτος διὰ τὸν ἄρτον τοῦ στρατοῦ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ μῖγμα σίτου ῥωσσικοῦ καὶ ἑλληνικοῦ, καὶ ἀνέκαθεν διὰ τὸν ἄρτον τοῦ στρατοῦ γίνεται διαγωνισμὸς πρὸς προμήθειαν 100,000 ὀκάδων σίτου ῥωσσικοῦ καὶ 100,000 ὀκάδων ἑλληνικοῦ ἐντοπίου, ἢ τουρκικοῦ, ἐν ἐλλείψει ἑλληνικοῦ· τοῦτο ἐγένετο καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν. Προεκηρύχθη δημοπρασία διὰ τὴν προμήθειαν σίτου ἑλληνικοῦ καὶ σίτου ῥωσσικοῦ, ἀλλὰ σῖτος ἑλληνικὸς δὲν προσεφέρθη, πιθανὸν διὰ τοὺς λόγους, οὓς ἐξέθηκεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὅτι δηλαδὴ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς εἶναι μεγάλα, καὶ συνεπῶς δὲν ἠδύνατο ὁ ἑλληνικὸς σῖτος νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τοὺς σίτους τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους, οἵτινες κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν δύνανται νὰ ἦναι εὐθηνότεροι τῶν ἐντοπίων. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο τοῦτο τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καρδίτσης· νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ἦτο, διατὶ ὁ ἄρτος ὁ παραγόμενος ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς ἀρτοποιείοις νὰ ἦναι κρᾶμα ἑλληνικοῦ καὶ ξένου, καὶ νὰ μὴ ἦναι ἐκ καθαροῦ ἐντοπίου σίτου.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶπεν αὐτόν.

§57Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ προέβη μάλιστα καὶ περαιτέρω· παρεκάλεσε δηλ. τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ, ὅπως ἐφεξῆς ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία προμηθεύηται σῖτον ἑλληνικόν. Κατὰ πόσον τοῦτο εἶναι πρακτικόν, βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ γνωματεύσω· νομίζω ὅμως, ὅτι ὁ λόγος τῆς τοιαύτης ἀναμίξεως τοῦ σίτου δὲν εἶναι ὁ τῆς εὐθηνίας, διότι ὁ ἑλληνικὸς σῖτος εἶναι μὲν εὐθηνότερος τοῦ ῥωσσικοῦ, ἀποδίδει ὅμως πολὺ ὀλιγώτερα ἄλευρα τοῦ ῥωσσικοῦ, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὁ ῥωσσικὸς σῖτος πωλεῖται διὰ τοῦ εἰδικοῦ βάρους, εἶναι δὲ πολὺ βαρύτερος, ἔχει δηλονότι ψωμὶ πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν, ὁ ὁποῖος ἔχει πίτυρα ἀφθονώτερα. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ καὶ σῖτος ἑλληνικὸς καλὸς ὡς ὁ τοῦ Μώλου...

§58Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Θεσσαλία τί γίνεται; σεῖς γνωρίζετε.

§59Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω καὶ διὰ τὴν Θεσσαλίαν. Ἐγὼ ὅμως φρονῶ, ὅτι ὁ σῖτος διὰ τὸν στρατὸν πρέπει νὰ προέρχηται ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ, εἴτε ἀποδίδει περισσότερον εἴτε ἀποδίδει ὀλιγώτερον, διότι τοιουτοτρόπως θὰ λείψωμεν ἀπὸ ἄλλας ἁμαρτίας, πολὺ δεινοτέρας τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Λοιπὸν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτὸ, καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος νὰ συστήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐφεξῆς νὰ προμηθεύηται σῖτον ἐγχώριον. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν σῖτον τῆς Θεσσαλίας, ἐν ἔτει 1900, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, προεκάλεσα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτουν τὴν ἄδειαν νὰ ἱδρύσω ἀρτοποιεῖον ἐν Θεσσαλίᾳ, τὸ ὁποῖον νὰ παρασκευάζῃ τὸν ἄρτον ὅλης τῆς Θεσσαλικῆς φρουρᾶς, διότι οὕτω καὶ μόνον ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς θὰ ἠδύνατο νὰ τραφῇ διὰ σίτου πραγματικῶς Θεσσαλικοῦ, διότι καὶ τότε καὶ σήμερον ἡ φρουρὰ τῆς Θεσσαλίας, ὅπως καὶ πᾶσαι αἱ ἄλλαι φρουραί, πλὴν τῶν μερῶν, ὅπου εἶναι ἱδρυμένα στρατιωτικὰ ἀρτοποιεῖα τρέφονται διὰ τῶν χορηγητῶν τοῦ ἄρτου. Τί δὲ ἄλλο γίνεται; οὗτοι ἀναλαμβάνουν τὴν προμήθειαν τοῦ ἄρτου κατὰ μονάδα καὶ ἀντὶ τιμῆς πολὺ μεγαλειτέρας ἐκείνης, ἥτις ἀπαιτεῖται διὰ τὴν παραγωγὴν ἑκάστης μερίδος ἄρτου, διότι ἡ μέση τιμὴ εἶναι 32 λεπτὰ, ἐνῷ ὁ ἄρτος ὁ παραγόμενος ἐκ σίτου ἐν Θεσσαλίᾳ στοιχίζει ἴσως ὄχι ἄνω τῶν 22 λεπτῶν κατὰ μερίδα. Ἀλλὰ δυστυχῶς, καίτοι ἐγένετο ἔναρξις ἐφαρμογῆς διὰ τῆς συντάξεως προϋπολογισμοῦ τοῦ ἀρτοποιείου, καίτοι κατεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ ἐπ’ ὀνόματι ἐργολάβου τινός, οὐχ ἧττον ἡ ἐκτέλεσις, διὰ λόγους, οὓς ἀγνοῶ, παραμένει ἔτι ἐκκρεμής. Ἰδοὺ διατὶ ὁ στρατὸς τῆς Θεσσαλίας δὲν τρέφεται δι’ ἄρτου Θεσσαλικοῦ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἵδρυσις στρατιωτικοῦ ἀρτοποιείου καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ παντοῦ ἀλλοῦ, ἔνθα εἶναι δυνατὴ ἡ ἵδρυσις τοιούτου, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐθνικῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσην δαπάνην ἀπαιτεῖ τὸ ἀρτοποιεῖον;

§61Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πεντήκοντα χιλιάδων δραχμῶν περίπου.

§62Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τοιοῦτον ἀρτοποιεῖον, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας, ἱδρύεται τὴν στιγμὴν ταύτην ἐνταῦθα. Εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ γείνῃ εἰς τὸ Βελεστῖνον, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ποῖαι ἰδέαι ἐπεκράτησαν, καὶ ἀπεφασίσθη νὰ ἱδρυθῇ ἐνταῦθα.

§63Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ὑπάρχει ἀρτοποιεῖον στρατιωτικόν.

§64Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ παλαιὸν θὰ καταργηθῇ, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι σεσαθρωμένον καὶ ἑτοιμόρροπον, θὰ παραχωρηθῇ τὸ οἰκόπεδον αὐτοῦ εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν χάριν ἀνασκαφῶν, διότι ἐκεῖ κρύπτονται θησαυροὶ ἀρχαιολογικοί. Λοιπὸν νέον ἀρτοποιεῖον, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας, θὰ ἱδρυθῇ τώρα ἐν τῷ Πολυγώνῳ τοῦ Πυροβολικοῦ· εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ ἱδρυθῇ εἰς ἄλλο μέρος, ἀλλ’ ἐπεκράτησαν ἄλλαι σκέψεις, καὶ ἀπεφασίσθη νὰ ἱδρυθῇ ἐν τῷ Πολυγώνῳ τοῦ Πυροβολικοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἄρτον τοῦ στρατοῦ, ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν τρέφεται ὅπως τρέφονται οἱ ἄλλοι στρατοὶ τοῦ κόσμου, διὰ τοὺς ὁποίους δαπανῶνται χρήματα περισσότερα. Ἡ τροφὴ, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν, εἶναι πολὺ λιτὴ, ἡ δὲ κυρία τροφὴ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ εἶναι ὁ καλὸς ἄρτος. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προσδιορισθῇ ἀπὸ ποῦ θὰ ἦναι ὁ σῖτος τοῦ στρατοῦ. Ὁ σῖτος οὗτος πρέπει νὰ ἦναι κατάλληλος διὰ τὸν ἄρτον τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, διότι αὐτὸς εἶναι ἡ βάσις τῆς τροφῆς του· ὅταν τὸν στερήσωμεν καὶ αὐτῆς τῆς τροφῆς, δὲν θὰ τρέφηται ἀρκούντως.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήθη ἡ κατάθεσις τῆς διακηρύξεως διὰ τὴν δημοπρασίαν πρὸς προμήθειαν τοῦ σίτου τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ τὴν διακήρυξιν ταύτην, κατατεθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, παρέλαβεν ὁ βουλευτὴς κ. Τσιτσάρας ἐπὶ ἀποδείξει, καὶ δὲν τὴν ἐπέστρεψεν ἔτι. Θὰ τὸν εἰδοποιήσω νὰ τὴν ἐπιστρέψῃ.

§66Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι δημοσιευμένη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἣν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς.

§67ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, συνδέεται δὲ καὶ μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας καὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ σίτου ἐν Ἑλλάδι. Βεβαίως καὶ ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἔχει μικρὰν διαφορὰν ὁ σῖτος Ταϊγανίου ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν, ἀλλ’ εἶναι λυπηρὸν, οὐδὲ πρέπει κἄν νὰ ἀκουσθῇ, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς τρέφεται οὐχὶ μὲ σῖτον ἐγχώριον, ἀλλὰ μὲ σῖτον ξενικόν. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ σῖτος ὁ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἔχει κατά τι πλειοτέραν ἀπόδοσιν, πρέπει νὰ προτιμηθῇ ὁ ἐγχώριος σῖτος, διότι τὸ χρῆμα θὰ μένῃ εἰς τὸν τόπον, ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ διότι θὰ ὑπάρξῃ καὶ μικρά τις ἐνίσχυσις τῆς γεωργίας, ἀφοῦ δυστυχῶς ὑπὲρ τῆς γεωργίας οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐγένετο. Διὰ τοῦτο ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ παντὸς διαγωνισμοῦ ὁ ξενικὸς σῖτος, καὶ νὰ γείνῃ σύμβασις, ὅπως ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς τρέφηται μόνον ἐκ σίτου ἐγχωρίου.

§68Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ τρέφηται μὲ καλὸν σῖτον· ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου ἠκούσαμεν τὸν πρώην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Τσαμαδὸν λέγοντα, ὅτι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι σῖτος πρώτης ποιότητος εἶναι ὁ ῥωσσικός, ἀλλὰ καὶ ἐγχώριος σῖτος, ἐφάμιλλος τοῦ ῥωσσικοῦ, παράγεται ἐν Φθιώτιδι καὶ ἐν Λοκρίδι, καὶ πρὸ πάντων ἐν Μώλῳ τῆς Λοκρίδος, εἰς μεγάλην ποσότητα· ἑπομένως δύναται ὁ στρατὸς νὰ τραφῇ μὲ τὸν ἐγχώριον σῖτον, καὶ ἰδίως τοῦ Μώλου. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὁ στρατὸς θέλει καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ἄρτον ἐκ σίτου ῥωσσικοῦ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές· διότι ὁ Ἕλλην στρατιώτης εἶναι ἀνατεθραμμένος νὰ τρέφηται μὲ ἐγχώριον ἄρτον, δὲν εἶναι δ’ ἀνάγκη ν’ ἀλλάξωμεν τὸν ἄρτον του, φέροντες ῥωσσικὸν σῖτον. Ὁ στρατὸς ὁ ἑδρεύων εἰς τὴν Φθιώτιδα, ἕν πεζικὸν σύνταγμα, καὶ ἡ μεραρχία ἡ ἑδρεύουσα ἐν Θεσσαλίᾳ πόθεν τρέφεται; τρέφεται βεβαίως μὲ τὸν ἐγχώριον σῖτον· ἀφοῦ δὲ ὁ στρατὸς ἐκεῖνος τρέφεται μὲ τὸν ἐγχώριον σῖτον, διατὶ ὁ ἐν Ἀθήναις στρατὸς δὲν δύναται νὰ τραφῇ; Εἶναι ἄρα ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸ μέλλον, ὅπως ὁ στρατὸς τρέφηται δι’ ἐγχωρίου σίτου, διότι τοιουτοτρόπως προστατεύεται καὶ ἡ γεωργία, ἡ ὁποία δυστυχῶς ἔχει φθάσει εἰς παρακμήν, καὶ τὸ χρῆμα δὲν ἐξέρχεται εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Φρονῶ δὲ, ὅτι καὶ τὸ ναυτικὸν πρέπει νὰ τρέφηται μὲ ἐγχώριον σῖτον.

§69Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις, ὅτι καὶ παρ’ ἡμῖν πρέπει διὰ τὰς προμηθείας τοῦ Δημοσίου ἐν γένει νὰ προτιμᾶται ἡ ἐγχώριος παραγωγή, ἰδίως δὲ προκειμένου περὶ τοῦ ἄρτου τοῦ στρατοῦ. Περὶ τούτου οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία· πανταχοῦ τοῦτο εἶναι παραδεδεγμένον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν δύναται νὰ λυθῇ οὐσιαστικῶς σήμερον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ πράξῃ ἡ Βουλή, εἶναι νὰ ἐκφράσῃ εὐχήν, ὅπως τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τοῦ νὰ προτιμᾶται ὁ σῖτος ὁ ῥωσσικὸς ἢ ὁ σῖτος ὁ ξένος τοῦ ἑλληνικοῦ σίτου, διότι ὑποτίθεται, ὅτι ἔχει πλεονεκτήματα πλειότερα τοῦ ἐντοπίου, ἐνῷ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἔχει μὲν πλεονεκτήματα ὁ ἐξωτερικὸς σῖτος, ἀλλ’ ἔχει καὶ ὁ ἑλληνικὸς ἄλλα, τῶν ὁποίων στερεῖται ὁ ῥωσσικός, τὸ ἐπικρατοῦν, λέγω, σύστημα πρέπει νὰ μεταβληθῇ, καὶ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἁρμοδίως, καὶ δοθῇ ἡ προτίμησις εἰς τὸν ἐγχώριον σῖτον.

§70Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηρίζηται ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ ἐν γένει. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Διὰ τοῦτο καὶ διὰ τὴν ἐνδυμασίαν τοῦ στρατοῦ εἶχον συστήσει ἐπιτροπήν, ἵνα ἐκλέξῃ διάφορα ὑφάσματα ἐγχωρίου βιομηχανίας καὶ ξένης βιομηχανίας. Εἰς τὴν διαταγήν, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκα, ὥριζον, ἂν τὰ δείγματα ἦναι τῆς αὐτῆς ἀξίας, ὡς πρὸς τὴν ἀντοχὴν καὶ τὴν ποιότητα ἐν γένει καὶ τὰς λοιπὰς ἀπαιτουμένας ἰδιότητας, νὰ προτιμᾶται πάντοτε ἡ ἐγχώριος βιομηχανία, διὰ νὰ ὑποστηρίζηται. Κατὰ συνέπειαν ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ διόλου τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, διότι θὰ ἦτο πολὺ ἄτοπον ἐκ μέρους μου ν’ ἀμφισβητήσω τὸ τοιοῦτον, ἀλλὰ λέγω, ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροφὴν τοῦ στρατοῦ, πρέπει νὰ εὐχαριστήσωμεν καὶ τὸν στρατιώτην, διότι ἡ τροφή του εἶναι γλίσχρα, ὁ ἄρτος δ’ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν βάσιν αὐτῆς.

§71Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ ἄρτος ὁ παραγόμενος ἐξ ἐντοπίου σίτου εἶναι ἄρτος καὶ μᾶλλον εὐχάριστος καὶ μᾶλλον θρεπτικός. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μου ἐντύπωσις. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω ὁριστικὴν γνώμην περὶ τούτου. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ὡς ἀναίρεσις τῶν λεχθέντων, ὅτι ἐν τῇ προκηρύξει τῆς δημοπρασίας, — τὴν ὁποίαν δυστυχῶς δὲν ἔχομεν, — ὑπάρχει φράσις ἀποκλείουσα σχεδὸν τὸν ἐντόπιον σῖτον...

§72Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι.

§73Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχομεν τὴν προκήρυξιν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπιμένω. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη φράσις, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συστήσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐγκαταλειφθῇ τὸ σύστημα τῆς προτιμήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου, καὶ νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ ἰδέα τῆς προτιμήσεως τοῦ ἐντοπίου σίτου. Τοῦτο πρέπει νὰ συστηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁμοφώνως.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§75Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὴν εὐχήν, ἣν πάντες ἐξέφρασαν ταύτην τὴν ἑσπέραν ἐν τῇ Βουλῇ, πραγματοποιεῖ κατὰ μέγα μέρος ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ ἐπεχείρησε κατὰ τὸ 1900, ὡς πρὸ μικροῦ εἶπεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτής, δηλαδή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Θεσσαλίαν, νὰ ἱδρυθῇ ἀρτοποιεῖον (φωναί: μάλιστα, μάλιστα), διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι, ὅταν εἰς αὐτὸν τὸν στρατὸν δοθῇ ἡ ἐξουσία νὰ προμηθεύηται ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀπὸ τὸν ἐγχώριον σῖτον, τὸν ἀναγκαιοῦντα αὐτῷ σῖτον, βεβαίως θὰ εὕρῃ νὰ προμηθευθῇ ἄριστον τοιοῦτον· ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ ἀρτοποιεῖον τοῦ στρατοῦ ἐκεῖ, βεβαίως ἐπιτυγχάνεται ἡ κατασκευὴ ἄρτου, ὁ ὁποῖος νὰ ἐκπληροῖ ὅλους τοὺς πόθους, οὓς ἐξέφρασεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Πρὸ μικροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ ἵδρυσις τοῦ ἀρτοποιείου ἐκείνου, τοῦ κατὰ τὸ 1900 ἀποφασισθέντος, διότι ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ γείνῃ ἓν ἰδιωτικόν. Δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος. Τότε διεδίδετο, ὅτι ἡ ἀντίδρασις ἐν Θεσσαλίᾳ ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προμηθεύουσι τὸν στρατόν, ἦτο ἡ συντελέσασα νὰ ἀποτύχῃ τὸ σχέδιον ἐκεῖνο. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἰδία, ἡ τότε ἀποφασίσασα τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἀρτοποιείου, πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ, καὶ θὰ ἦναι εὐτυχὲς ἔργον, ἐὰν κατορθώσῃ νὰ ἀνεγείρῃ τὸ ἀρτοποιεῖον τοῦτο, ζητοῦσα τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ἀναγκαίαν, διότι οὕτω πλησιάζομεν τελειότερον εἰς τὴν λύσιν, παρὰ δι’ οἱουδήποτε ἄλλου τρόπου.

§76Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ στρατιώτης πρέπει νὰ τρέφηται καλῶς. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τούτου, τί θέλει συμβῆ; Οἱ ἐν Θεσσαλίᾳ ἔμποροι εἶναι εὐάριθμοι. Ποῖος θὰ διαγωνισθῇ; Περιορίζεται τὸ ἐμπόριον τῆς Θεσσαλίας εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, διότι πάντες δανείζονται, οἱ δὲ δανεισταὶ ἔχουσιν ἄλλον, ὁ ὁποῖος τοῖς παρέχει τὰ χρήματα, ἐνῷ σήμερον θὰ ἔλθῃ ὁ ἔμπορος τοῦ Πειραιῶς, ὁ ἔμπορος τῆς Σύρου, ὁ ἔμπορος τῶν Πατρῶν κλπ., ὅπως διαγωνισθῇ· συνεπῶς τὸ Δημόσιον θὰ ἀγοράσῃ εὐθηνότερον τὸν σῖτον. Διὰ τοῦτο φρονῶ, —καὶ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν γνώμην μου,—ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἐλεύθερον τὸ τοιοῦτον ζήτημα εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατόπιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σίτου, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἀντιστάθμισμα ἔρχεται τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ ἦναι ὅμως πρὸς βλάβην τοῦ σίτου, πρὸς βλάβην τῶν Ἑλληνοπαίδων τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ στρατῷ, διότι, ὅπως χαρακτηριστικώτατα σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ Ἕλλην στρατιώτης δὲν τρέφεται καλῶς. Ἑπομένως θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε.

§77Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ὑπερτιμῶμεν τὴν στοργήν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν εἰς τοὺς Ἕλληνας στρατιώτας, ἐὰν ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ προτιμᾶται ὁ ῥωσσικὸς σῖτος· διότι ὁ Ἕλλην στρατιώτης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος παράγει τὸν σῖτον· ὁ Θεσσαλὸς στρατιώτης θὰ εὐγνωμονῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν δίδῃ εἰς αὐτὸν σῖτον ἐκ Θεσσαλίας, καὶ ὄχι σῖτον ῥωσσικόν. Ἡ δὲ Θεσσαλία εἶχε καὶ ἑτέραν τινὰ ἀξίωσιν, κύριε Πρόεδρε, τοὐλάχιστον κατ’ αὐτὸ τὸ ἔτος νὰ προτιμηθῇ ὁ σῖτος ὁ Θεσσαλικός, διότι δυστυχῶς τὸ μόνον νομοσχέδιον, τὸ προστατευτικὸν τοῦ σίτου τῆς Θεσσαλίας, ἀπεσύρθη. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεταβάλῃ ἰδέαν, ὡς πρὸς τὸ προκείμενον ζήτημα.

§78ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ (Ὄρα Παράρτημα).

§79Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐταὶ εἶναι ἀπίστευτοι διαφοραί, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν, περὶ διαφορᾶς τῶν ἀποτελεσμάτων εἰς ἄρτον τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐντοπίου σίτου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ σῖτος ὁ ἐντόπιος εἶναι μᾶλλον ἀκάθαρτος, δὲν σημαίνει ὅμως τοῦτο, ὅτι, ὅταν ἦναι πλέον καθαρὸς, θὰ παρουσιάσῃ αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, 35%, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας Βουλευτής· διότι πόθεν προέρχεται αὐτὴ ἡ διαφορά; Ἐννοῶ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν ἄρτον ἡ ἀναλογία τῆς διαφορᾶς τοῦ σίτου, ἢ εἰδῶν τινων ἀλεύρου, νὰ ὑπάρχῃ περισσοτέρα ποσότης σεμιδάλεως ἢ πιτύρων εἰς τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον, ἀλλὰ νὰ βλέπητε τοιαύτην διαφορὰν, 95 ὀκάδας ἄρτου νὰ παράγῃ ὁ ἐντόπιος καὶ 125 ὁ ῥωσσικός, αὐτὸ δὲν εἶναι παραδεκτόν· ἀλλὰ παραδέχομαι ὅτι ὑπάρχουσιν ἀκάθαρτοι σῖτοι, — καὶ δυστυχῶς αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα ὑπάρχει εἰς τοὺς σίτους τοὺς ἑλληνικούς, διότι δὲν ἐπιμελοῦνται οἱ χωρικοὶ νὰ τοὺς καθαρίζωσι καὶ κατὰ τὴν καλλιέργειαν καὶ μετὰ ταῦτα, ὅταν ἐργάζωνται εἰς τὴν συλλογήν, — ὅταν ὅμως τοὺς καθαρίσωσιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρητε διαφορὰν μείζονα τῶν 5 ἕως 8 ἢ 10% τὸ πολὺ μεταξὺ αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, οὐδεὶς ἠξίωσεν, ὅτι πρέπει εἰς τιμὴν ἀνωτέραν νὰ ἀγοράζῃ τὸ Δημόσιον, ἡ Στρατιωτικὴ Διοίκησις, τὸν σῖτον τὸν ἐντόπιον, παρ’ ὅ,τι ἀγοράζει τὸν σῖτον τὸν ξενικόν· θὰ τὸν ἀγοράζῃ ἢ εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν, ἢ εἰς τιμὴν κατά τι ἀνωτέραν, ὅταν ἀναλογῇ ἡ διαφορὰ τῆς ποιότητος. Ἑπομένως, ὅταν ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις ζητῶμεν παρὰ τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως νὰ προτιμήσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ σίτου τοῦ ἐντοπίου, δὲν ζητοῦμέν τι οὔτε πρὸς βλάβην τῆς τροφῆς τοῦ στρατιώτου, οὔτε πρὸς βλάβην τοῦ δημοσίου ταμείου, ὥστε νὰ ἀπορρίπτηται ἡ πρότασις ἀσυζητητί.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου θέματος.

§81Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀποφανθῇ καὶ ἐκφράσῃ εὐχὴν, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι προτιμᾶται ὁ ἐγχώριος σῖτος τοῦ ῥωσσικοῦ. Ἑπομένως πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἂν εὔχεται τὸ τοιοῦτον ἢ ὄχι.

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα· εἴπομεν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Ἐξεφράσθη εὐχή; Ὅλη ἡ Βουλὴ εὔχεται. Πρότασιν πρέπει νὰ ἐκφράσῃ, ὄχι εὐχήν.

§84Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον, ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ εὐχὴν διὰ συστάσεως, ἡ ὁποία ἀφαιρεῖ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Σύστασις ἐπίσημος τῆς Βουλῆς, γινομένη, προκειμένου περὶ πράξεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ δὴ πράξεως οὕτω γενομένης, εἶναί τι συνταγματικῶς σόλοικον. Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀνάγκη τοιοῦτόν τι νὰ γείνῃ. Ἑκατέρωθεν ἐξεφράσθησαν ἰδέαι καὶ εὐχαὶ, καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνωρίσθη, ὅτι εἶναι βεβαίως καλλίτερον νὰ προτιμᾶται ὁ ἐγχώριος σῖτος, ἐὰν ἐκ τῆς προτιμήσεως ταύτης δὲν προκύπτῃ βλάβη οὐσιώδης εἴτε εἰς τὸ Δημόσιον εἴτε εἰς ἰδιώτας. Αὐτὸ ἀρκεῖ.

§85Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἁρμόδιος ν’ ἀποφανθῶ περὶ τῆς προτιμήσεως ἢ μὴ τοῦ Θεσσαλικοῦ σίτου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐφύγομεν ἀπὸ τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καρδίτσης ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ὁ Θεσσαλικὸς σῖτος δὲν διηγωνίσθη ἐν τῷ παρόντι, διότι ἀπεκλείσθη ἀπὸ τὸν διαγωνισμόν.

§86Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Δὲν ἀπεκλείσθη.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀπεκλείσθη. Ὑπάρχει ἡ διακήρυξις.

§88Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Συνεπῶς δὲν πρόκειται ἢ μόνον περὶ τοῦ μέλλοντος. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ περὶ τοῦ παρόντος δύναται νὰ ἐκφράσῃ εὐχὴν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀνέλαβεν ὑποχρεώσεις τὸ Κράτος ἀπέναντι ἰδιωτῶν, ἵνα προτιμηθῇ ὁ Θεσσαλικὸς σῖτος.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον.

§90ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θέλω ζητήσει, κύριε Πρόεδρε, πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Πρὸ ἡμερῶν ἀνέγνων εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς προήγαγεν εἰς σχολάρχην ἐν Ἀσλάναγᾳ τὸν τέως ἑλληνοδιδάσκαλον Κοσμόπουλον. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ἔχει τὰ προσόντα πρὸς προαγωγὴν ὁ ἑλληνοδιδάσκαλος οὗτος; καὶ δυνάμει τίνος νόμου ἔχει τὰ προσόντα πρὸς προαγωγήν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζω ὅτι δύναται νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν ἀμέσως.

§91ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέσατε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν σας, καὶ θὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν.

§92Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐγγράφως;

§93ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποφεύγει νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς ῥητὴν αἴτησίν μου. Κατήγγειλα πρὸς αὐτόν, κατήγγειλα πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς, κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου τοῦ 1895, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰς τὴν θέσιν σχολάρχου δὲν δύνανται νὰ προαχθῶσιν εἰ μὴ διδάκτορες τῆς Φιλολογίας ἢ προλύται, ἢ διδάκτορες τῶν Μαθηματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον προϋπηρετήσει ὡς σχολάρχαι, προήγαγεν εἰς σχολάρχην τὸν περὶ οὗ πρόκειται Κοσμόπουλον, ἐνῷ Μαθηματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο διδάκτορες μετὰ τὸ 1895, δὲν ἔχουσι τὰ προσόντα, ἵνα καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ σχολάρχου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἔχω νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ μίαν σύστασιν. Πάντες γνωρίζετε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εἶναι Ὑπουργὸς εἰδικός, εἰδικώτατος μάλιστα, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διευθύνει, διότι ἐπὶ πολλοὺς χρόνους ἐδίδαξεν ὡς καθηγητὴς εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ εἴπῃ πρὸς ἡμᾶς, δὲν ἐπέρχεται βλάβη, ὅταν εἰς τὸ μέσον τοῦ ἔτους μετατίθηνται σωρηδὸν ἢ ἀπολύωνται οἱ διδάσκαλοι; Δὲν ἐπέρχεται βλάβη, ὅταν σχολάρχης, — καὶ ὁμιλῶ περὶ ὡρισμένου σχολάρχου, ὁ ὁποῖος εἶναι τοιοῦτος εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, — ἀπουσιάζῃ ἐκ τοῦ σχολείου ἐπὶ 22 ἡμέρας κατὰ τοὺς μῆνας Δεκέμβριον καὶ Ἰανουάριον, καὶ εἶτα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς πρὸ τῶν Ἀπόκρεων μέχρι τοῦδε, οἱ δὲ διδασκόμενοι παῖδες ἔχωσι μείνει εἰς τοὺς δρόμους; Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, δικαιοῦται ὁ σχολάρχης οὗτος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἀπουσιάζει ἐκ τοῦ σχολείου, νὰ πληρώνηται παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου; Δύναται νὰ διατελῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ νὰ μὴ ἀπολύηται, ὡς μὴ ἐκτελῶν τὸ καθῆκόν του, ἐνῷ ἀπολύονται κατὰ σωρείας ἄλλοι δυστυχεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλουν τὸ καθῆκόν των μέχρι τοῦδε; Αὐτὰς τὰς πληροφορίας περιμένω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§94ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ τὰς καταθέσω.

§95ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποφεύγει ν’ ἀπαντήσῃ, θὰ φθάσωμεν εἰς ἄλλο σημεῖον, καὶ θὰ τὸν ἐξαναγκάσωμεν ν’ ἀπαντήσῃ.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀπαντήσῃ σήμερον, ὅτε ὑποβάλλετε τὴν ἐπερώτησίν σας.

§97ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου θέματος νομίζω δίκαιον νὰ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος, ἐὰν παρεβιάσθη ὁ νόμος τοῦ 1895, διότι προήγαγεν εἰς σχολάρχην ἑλληνοδιδάσκαλον μὴ κεκτημένον τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα, πρέπει νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ εἰδικώτατος περὶ τὰ τοιαῦτα; Ἂς κρίνῃ περὶ τούτου ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος.

§98Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν λόγος ἐγένετο περὶ τῆς μὴ ἐπιστροφῆς πληρωθέντος φόρου τῶν ἀμπέλων τῆς χρήσεως τοῦ 1901, ὡς καὶ περὶ μὴ ἐπιστροφῆς πληρωθέντος φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1902 εἰς ἐπαρχίας τινὰς τῆς Θεσσαλίας. Εἶπον χθὲς εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μὲ ἐκώλυεν, ὡς πρὸς τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ φόρου τούτου, τὸ γράμμα τοῦ νόμου, καίτοι συνομολογῶ, ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἦτο νὰ ἐπιστραφῶσι τὰ τυχὸν πληρωθέντα. Ὑπεσχέθην δὲ νὰ προσκομίσω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἤθελεν ἐπιτραπῆ ἡ ἐπιστροφὴ τῶν φόρων τούτων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν, συνηρμολογημένον μὲ ἄλλας τινὰς παροχάς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὀφειλομένους φόρους τῶν ἀμπέλων τῶν χρήσεων ἀπὸ τοῦ 1899 μέχρι τοῦ 1902, ὅπως μὴ πληρωθῶσι πρόσθετα τέλη καὶ τόκοι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 115). Ὁ κύριος Χοϊδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§100ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Λαμβάνω ἀφορμὴν ἔκ τινος αἰτήσεως, ἀποσταλείσης πρός με, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἔχει ὑπ’ ὄψει του σύμβασιν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Μαντινείας κ. Τριανταφυλλάκου, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος, ἀφορῶσαν τὴν παραχώρησιν 10,000 στρεμμάτων γῆς εἰς τὸ Δημόσιον, ἵνα, προστιθεμένων εἰς αὐτὰ καὶ τῶν 15,000 στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1882, ἀποζημιωθῶσιν ἐκ τούτου ὅσοι ἰδιοκτῆται εἶχον κυριότητα ἐπὶ γαιῶν, αἱ ὁποῖαι συμπεριελήφθησαν εἰς τὴν περίμετρον τὴν παραχωρηθεῖσαν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῆς Κωπαΐδος. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν σύμβασιν ταύτην, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ δηλώσῃ, ἂν σκοπεῖ νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, ἢ νὰ προτείνῃ ἄλλο τι μέτρον, διότι, ὡς γνωρίζετε, πολλοί, τῶν ὁποίων τὰ δικαιώματα ἀνεγνωρίσθησαν δυνάμει δικαστικῶν ἀποφάσεων, συνεπείᾳ δικῶν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ αὐτῶν, στεροῦνται σήμερον τῆς ἰδιοκτησίας τῶν ἕνεκα παραλείψεως ὑπαρχούσης εἰς τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν περὶ παραχωρήσεως τῆς Κωπαΐδος.

§101Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν σύμβασιν ταύτην, δὲν ὑπέβαλον δ’ αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, διότι προκύπτουσι δυσκολίαι ἐξ ὅρου τινός, ἐν τῇ συμβάσει ὑπάρχοντος, δυνάμει τοῦ ὁποίου παραχωροῦνται εἰς τὴν Ἑταιρείαν γαῖαί τινες, ἀνήκουσαι εἰς Μονήν. Δὲν νομίζω δέ, ὅτι δύναται τὸ Δημόσιον, ἐν ὅσῳ δὲν πρόκειται περὶ διαλελυμένης Μονῆς, νὰ διαθέσῃ διὰ συμβάσεως τὰς γαίας ταύτας. Μελετῶ τὸ ζήτημα, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θέλω φθάσει εἰς ἀποτέλεσμα, ὅπως ἀπαλειφθῇ ὁ ὅρος αὐτὸς καὶ ὑποβληθῇ ἡ σύμβασις.

§102Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Κολιάτσος ὑπέβαλεν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ σιγαροχάρτου, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ προσκομίσῃ τὰς προσηκούσας πληροφορίας.

§103Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμής, καὶ διὰ τοῦτο δὲν προσεκόμισα ταύτας.

§104Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θέλω δώσει σχετικὰς πληροφορίας, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀπορρήτου τινὸς οὔτε περὶ συνθήκης ἢ ἄλλου ζητήματος, δυναμένου νὰ ἐκθέσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐγένετο μία διακήρυξις, ἥτις κατεχωρίσθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, προεκλήθη δὲ διαγωνισμὸς διεθνὴς διὰ χιλιάδας τινὰς δεσμίδας σιγαροχάρτου. Ἔκτοτε ἐγένοντο πολλαὶ ἐνσφράγιστοι προσφοραί, κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν προθεσμίαν, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπεσφραγίσθησαν αὗται καὶ ἐξηλέγχθησαν, καὶ μετὰ διαδικασίαν ἐνεκρίθησαν δύο ἢ τρία δείγματα ἐκ τοῦ χάρτου ὡρισμένων ἐργοστασίων. Αὐτοὶ δὲ κατέθηκαν καὶ ἐγγύησιν 20,000 φράγκων. Ἀλλ’ ἐνῷ, κατὰ ῥητὸν ἄρθρον τῆς διακηρύξεως τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας, ὤφειλεν ὁ Ὑπουργὸς ν’ ἀποφανθῇ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, ἀκόμη δὲν ἀπεφάνθη. Ἐρωτῶ λοιπόν, ποῖαι δυσχέρειαι παρουσιάζονται; Διότι γεννᾶται τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐκτίθεται καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ἔθνος, διότι ὁ διαγωνισμὸς ἦτο διεθνής, οἱ ἄνθρωποι δὲ ἐκεῖνοι κατέθηκαν, ὡς προεῖπον, καὶ ἐγγύησιν 20,000 φράγκων χρυσῶν, καὶ δὲν δύνανται ἀκόμη νὰ ἀναλάβωσιν αὐτήν. Τὸ ζήτημα δύναται νὰ γεννήσῃ σκάνδαλα, καὶ παρακαλῶ νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς πληροφορίας τινάς, προτοῦ προσκομίσῃ τὸν σχετικὸν φάκελον.

§105Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δύναμαι νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, ἵνα γείνῃ καταληπτὸν τὸ θέμα, εἰς ὃ ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ. Ὄντως τοιαύτη τις πρὸς πρόκλησιν προσφορῶν διὰ τὸ σιγαρόχαρτον διακήρυξις ἐξεδόθη· ἐνεφανίσθησαν δὲ πολλοὶ μειοδοτοῦντες καὶ καταθέσαντες, ὡς ὤφειλον, δείγματα σιγαροχάρτου. Εἶναι ὅμως γνωστόν, ὅτι τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ σιγαρόχαρτον, ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι ὑπέγγυος πρόσοδος, δὲν δύναται μόνος νὰ κανονίζῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ τὸν περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου νόμον, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς ὑπεγγύους προσόδους ῥυθμίζονται ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας ἀνεκοινώθη, ὡς εἰκός, εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως γνωρίσῃ τὴν ἐπὶ τούτῳ γνώμην της· ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπήντησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὰ τοῦ θέματος τούτου, παρεκάλεσε δὲ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς δημοπρασίας. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῇ διακηρύξει ἀνεγράφετο ὅρος, καθ’ ὃν τὸ Ὑπουργεῖον ὤφειλε ν’ ἀποφανθῇ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, ἡ γενομένη μειοδοτικὴ δημοπρασία ἐθεωρήθη ματαιωθεῖσα. Ἐπειδὴ ἐν τούτοις, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, εἶχον κατατεθῆ ἐγγυήσεις, προσεκλήθησαν οἱ καταθέσαντες ταύτας νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐγγύησίν των. Νομίζω δέ, ὅτι εἷς τῶν μειοδοτῶν ἀνέλαβεν ἤδη τὴν ἐγγύησίν του, ἕτεροι δ’ ἐδήλωσαν, ὅτι ἀφίνουσι τὰς ἐγγυήσεις των μέχρις οὗ τὸ Ὑπουργεῖον ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων, καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς δημοπρασίας. Μετὰ ταῦτα ἀπεστάλησαν τὰ δείγματα πρὸς ἐξέτασιν εἰς χημεῖα εὐρωπαϊκὰ, καίτοι χημικὴ ἐξέτασις ἐγένετο καὶ ἐνταῦθα. Ἡ γενομένη ἐν εὐρωπαϊκοῖς χημείοις ἐξέτασις δὲν ἔδωκε διάφορα ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον τὸ Ὑπουργεῖον ἐπρόκειτο ν’ ἀποφασίσῃ, ἐγένετο ἐνταῦθα γνωστόν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ προτιμηθῇ τὸ σιγαρόχαρτον, δι’ ὃ παρουσιάσθη μειοδοτοῦν ἐργοστάσιόν τι γαλλικόν. Ὡς ἐκ τούτου ἐξηγέρθησαν οἱ ἐν Ἀθήναις καπνοπῶλαι, οἵτινες ἐκπροσωποῦσι τὸ φρόνημα καὶ τὰς γνώμας τῶν καταναλωτῶν, καὶ παρέστησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι τὸ σιγαρόχαρτον τοῦτο ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι ἄριστον, ὑπὸ χημικὴν ἄποψιν ἐξεταζόμενον, ἀλλ’ ἦτο ἀπρόσφορον διὰ τὰ ἑλληνικὰ καπνά. Αὐτὸ κρίνεται ἴσως κατάλληλον διὰ τὰ γαλλικὰ καπνά, τὰ ὁποῖα κατεργάζονται ἐν τοῖς ἐργοστασίοις τοῦ Γαλλικοῦ Μονοπωλίου, καὶ οὐδὲν ἔχουσι τὸ λιπῶδες, ἀλλὰ διὰ τὰ ἑλληνικὰ καπνά, ὡς ἐνέχοντα καὶ λιπώδη τινὰ συστατικά, κρίνεται ὅλως ἀκατάλληλον. Μετὰ τὰς παραστάσεις ταύτας τῶν καπνοπωλῶν ἐθεωρήθη ὡς ἐπιβαλλομένη ἡ προτίμησις τῆς προσφορᾶς τοῦ ἐν Φιοῦμε ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον εἶχε τὸ σχετικῶς κρεῖσσον σιγαρόχαρτον. Ἐνταῦθα παρενέπιπτε τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, διότι ἡ προσφορὰ τοῦ ἐργοστασίου τούτου ἦτο κατά τι ἀνωτέρα τῆς προσφορᾶς τοῦ Γαλλικοῦ ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον προσηνέχθη νὰ δώσῃ τὸ λεπτὸν σιγαρόχαρτον. Ἐνόμισα καθῆκον, ἐπιβαλλόμενον εἰς ἐμὲ, νὰ προστατεύσω τὰ δημόσια συμφέροντα, ἐπὶ τούτῳ δὲ προσεκάλεσα τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ ἐργοστασίου τούτου, καὶ ἠρώτησα αὐτόν, ἂν συγκατετίθετο νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμήν, καθ’ ἣν εἶχε προσφερθῆ νὰ χορηγήσῃ τὸ σιγαρόχαρτον. Εἰσέτι δὲν ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν αὐτοῦ· ὡς ἐκ τούτου δὲ δὲν προῆλθον εἰς ἀπόφασίν τινα. Μετὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἃς προχείρους εἶχον, παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Αἰγιαλείας, ὡς καὶ τὴν Βουλήν, νὰ ἀναβάλῃ τὴν περαιτέρω συζήτησιν.

§106Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ σιγαροχάρτου τοῦ Γαλλικοῦ ἐργοστασίου, ἀλλὰ περὶ τοῦ σιγαροχάρτου τῆς ἑταιρείας Σμὶθ, τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη. Τοῦτο εἶναι κατά τι ἀνώτερον, ὡς πρὸς τὴν ποιότητα, τοῦ τῆς ἄλλης ἑταιρείας, ἀλλ’ ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι, ἐνῷ τὸ ἐργοστάσιον Σμὶθ δίδει τὴν δεσμίδα πρὸς φράγκα χρυσᾶ 9 καὶ 25/00, ἡ ἄλλη ἑταιρεία δίδει αὐτὸ πρὸς 7 καὶ 35/00. Εἶναι διαφορὰ 1 καὶ 90/00. Ἐπειδὴ δὲ ἡ διαφορὰ αὕτη εἶναι μεγάλη, πρέπει νὰ προτιμηθῇ τὸ εὐθηνὸν σιγαρόχαρτον, καὶ ἂν ἡ ποιότης αὐτοῦ ἦναι κατά τι κατωτέρα τοῦ ἄλλου, νὰ γείνουν παραστάσεις, ὅπως ἡ ποιότης αὕτη διορθωθῇ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, τὸ Δημόσιον παρήγγειλε πολλὰς χιλιάδας δεσμίδας σιγαροχάρτου, καὶ συνεπῶς ἡ ζημία αὐτοῦ, ἡ ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν 1 καὶ 90/00, δύναται νὰ ἦναι πολὺ μεγάλη.

§107Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ καθορίσωμεν τὰ τοῦ θέματος κατὰ τρόπον ἀποκλείοντα τὰς παρεξηγήσεις. Νομίζω, ὅτι εἶναι προσῆκον νὰ μὴ ἀσχολῶνται ἢ συζητῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταί, ὅπως διδάσκωσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰ ἐπιβαλλόμενα αὐτῷ καθήκοντα.

§108Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔπραξα τοιοῦτόν τι.

§109Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἀκόμη οὐδεμία ἐλήφθη ἀπόφασις. Δὲν ἦτο ἀνάγκη λοιπὸν νὰ προβῆτε περαιτέρω. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει καθῆκον νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς καταναλώσεως. Ἐννοεῖται, ὅτι, ὅταν προέλθῃ εἰς ἀπόφασιν ὁ Ὑπουργὸς, τότε δικαιοῦται ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀσκήσωσι τὸν προσήκοντα ἔλεγχον ἐπὶ τῶν πεπραγμένων.

§110Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ διδάξω τὸν Ὑπουργὸν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐξέθηκα τὰ πράγματα, καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας, ἵνα μὴ γράφηται εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι πρόκειται περὶ σκανδάλων. Ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν — καὶ λέγω τοῦτο ἀνενδοιάστως, — ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ φροντίσῃ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου.

§111Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ὅταν ἔλθῃ ἡ κατάλληλος ὥρα, ἂν ἡ γενομένη διακήρυξις ἐγένετο μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν πρὸς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ δεύτερον, ἂν μετὰ τὴν δημοσιευθεῖσαν ἔκθεσιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἔτους 1902, — ἡ ὁποία, νομίζω, περιλαμβάνει ὡρισμένα γεγονότα καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, — ἠδύνατο νὰ προβῇ ἐλευθέρως ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἀποφασίσῃ ἢ ὄχι.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§113Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀναβάλλω τὴν ἐπερώτησίν μου δι’ αὔριον.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλούτσης.

§115Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ποιήσωμαι λόγον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἀναφορᾶς τοῦ κ. Θωμᾶ Βάγια, κατοίκου Δομοκοῦ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ὁ ἐνοικιαστὴς οὗτος τῶν φόρων παραπονεῖται κατὰ ἐνεργειῶν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Φαρσάλων καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· ἰσχυρίζεται δηλαδή, ὅτι, ἐνῷ ἐξετέθη εἰς πλειοδοτικὴν δημοπρασίαν ὁ φόρος τῶν σφαζομένων ζῴων τοῦ ἔτους 1904 τῶν δήμων Θαυμακῶν, Ξυνιάδος καὶ Μελιταίας τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ, καὶ ἐνῷ ἡ δημοπρασία προεκηρύχθη, ὅπως ἡ ἐνοικίασις γείνῃ κεχωρισμένως, τὸ Ὑπουργεῖον ὑπέλαβε κατὰ πλάνην, ὡς ὁ ἐνοικιαστὴς οὗτος ἐν τῇ ἀναφορᾷ του ἀναφέρει, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνωτικῆς δημοπρασίας, καὶ ἀπέκρουσε τὰς προτάσεις αὐτοῦ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ πρᾶγμα, καὶ ἐὰν ἔχηται ἀληθείας, νὰ προβῇ εἰς διόρθωσιν αὐτοῦ. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν, καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὰ περαιτέρω. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν αὐτὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, λαμβάνων τὰς πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, πόση ποσότης πυρίτιδος καὶ δυναμίτιδος παρήχθη ἐκ τῶν ἑλληνικῶν ἐργοστασίων. Ὡσαύτως δὲ νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τὸ εἰσαχθὲν ἐκ τῶν τελωνείων νιτρικῆς σόδας καὶ νιτρικῆς ποτάσσης κατὰ τὰ τελευταῖα τρία ἔτη, κεχωρισμένως δι’ ἕκαστον ἔτος. Ἐπίσης καὶ πόσου μήκους θρυαλλίδες εἰσήχθησαν κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη. Ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὰς πληροφορίας ταύτας ζητῶ διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, εἰ δυνατὸν, πείσῃ τὰς ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι ἐκτελοῦσι πλόας εἰς τὸν Ἀργολικὸν κόλπον, νὰ προσεγγίζωσι καὶ εἰς τὸ Ἄστρος. Εἶναι ἀνάγκη δὲ πρὸς τοῦτο νὰ σᾶς εἴπω μίαν ταλαιπωρίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων. Διὰ μιᾶς ἀορίστου διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ περὶ Πρωτοδικείων ὑπήχθησαν οἱ κάτοικοι οὗτοι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Πρωτοδικείου Ναυπλίας. Καὶ ὅταν μὲν τὰ ἀτμόπλοια διέρχωνται, μεταβαίνοντα ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Ναύπλιον, παραλαμβάνουσι τοὺς ἐπιθυμοῦντας ἐκ τῶν κατοίκων αὐτῶν καὶ μεταφέρουσιν εἰς τὸ Ναύπλιον, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ ἐπιστρέψωσι, τὰ ἀτμόπλοια δὲν προσεγγίζουσιν εἰς τὸ Ἄστρος. Ἀναγκάζονται λοιπὸν οὗτοι νὰ μένωσιν ἐν Σπέτσαις, ἀναμένοντες ἐκεῖ τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἄλλης ἡμέρας, ἵνα τοὺς μεταφέρωσιν εἰς τὸ Ἄστρος. Ἀλλὰ πολλάκις καὶ ταῦτα δὲν προσεγγίζουσιν εἰς τὸ Ἄστρος· συνέβη μάλιστα, εἷς ἐπιβάτης νὰ κάμῃ ἐπὶ 15 ἡμέρας τὸν κύκλον ἀπὸ Ναυπλίου εἰς Σπέτσας καὶ τ’ ἀνάπαλιν! Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχῃ δικαίωμα ἐκ τῆς συμβάσεως...

§116Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω...

§117Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. .. παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἐξαντλήσῃ τοὐλάχιστον πᾶσαν τὴν ἐπιρροήν του ἐπὶ τῶν ἑταιρειῶν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ἀγγελόπουλος κατέθηκε τὰς ἑπομένας ἐπερωτήσεις: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακα, περιλαμβάνοντα κατὰ μῆνα τὰς εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου Πειραιῶς τῆς τελευταίας τετραετίας, καὶ ἰδιαιτέρως τὰς εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου Λαυρίου τῆς αὐτῆς τετραετίας, κατὰ μῆνα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ σημείωμα, περιλαμβάνον τὰς εἰσπράξεις τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐκ τοῦ φόρου ὠνίων τῆς τελευταίας τετραετίας, κατὰ μῆνα, καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἐσόδων τῆς εἰσπράξεως ταύτης.»

§119Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§120Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω διὰ ποῖον ποτὲ λόγον ὁ κ. ἐκ Παξῶν Βουλευτὴς ἀνέμιξε τὸ ὄνομά μου εἰς συζήτησιν καθαρῶς προσωπικήν· ποίας ἰδέας καὶ ποῖα αἰσθήματα ἔχει ὁ ἐκ Παξῶν συνάδελφος, βεβαίως εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω· ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος περιέπεσεν εἰς μίαν ἀνακρίβειαν. Παρέστησεν, ὅτι ἄλλοτε, κατὰ τὸ 1895, ὅτε ἦλθε τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ χάρτου τοῦ δημοσιογραφικοῦ, μὲ εὗρεν ἀντίθετον. Ἀπορῶ, πῶς εἶπε τοιαύτην ἀνακρίβειαν, ἐνῷ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τοῦ ψηφισθέντος κατ’ ἐπίμονον ἐμοῦ ἀπαίτησιν, εἶμαι ἐγὼ αὐτός· ἐγὼ εἶμαι ὁ συντάξας αὐτό, ἐγὼ εἶμαι ὁ ὑποστηρίξας αὐτό, καὶ παρακαλέσας τὸν τότε Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἐννοῶ, πῶς ὁ κ. συνάδελφος ἦλθε νὰ παραστήσῃ τοσοῦτον ἀνακριβῆ πράγματα, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ παραστήσῃ συνάδελφόν του, πρεσβύτερον ἐν τῇ δημοσιογραφικῇ ζωῇ, ὡς ἐχθρικῶς διακείμενον κατὰ τῶν δημοσιογράφων, ἐνῷ ἐγὼ ἀκριβῶς εἶμαι ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ μεταβληθέντος εἰς νόμον, καὶ δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπῆλθεν ἀτέλεια εἰς τὸν δημοσιογραφικὸν χάρτην.

§121Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§122Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§123Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει τὴν ἰδέαν ταύτην, ἐνῷ ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, ἤμην ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη τότε.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ περὶ στρατολογίας νομοσχεδίου, τῆς ματαιωθείσης χθὲς ἕνεκα ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον 63 τοῦ κειμένου νόμου περὶ στρατολογίας, ὡς ἔχει, λέγουσι Ναί, οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ ἀντιστοίχου ἄρθρου τοῦ ἰσχύοντος νόμου λέγουσιν Ὄχι.

§125ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ἀναστάσεως, κύριε Πρόεδρε.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§127Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἦλθον, κύριε Πρόεδρε, καὶ δὲν γνωρίζω, ἂν μετεβλήθη ἡ ἡμερησία διάταξις, διότι βλέπω ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν τὴν πίστωσιν τῶν δύο ἑκατομμυρίων, ἀναγεγραμμένον πρῶτον ἐν αὐτῇ.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ παραδρομῆς. Παρέλειψα νὰ ἀναφέρω τοῦτο· εἶναι σφάλμα ἰδικόν μου.

§129Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τότε δὲν πειράζει.

§130Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄς μείνῃ δι’ αὔριον τὸ πρῶτον ἀναγεγραμμένον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 18;

§132Κ. Α. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο περιττεύει· διότι κατὰ τὸ πρὸ μικροῦ ψηφισθὲν ἄρθρον 17 τὸ ἄρθρον 63 τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος νόμου ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς: «Ὅσοι τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸν κληρωτικὸν πίνακα κληρωτῶν μὴ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν πρὸς ἐξέτασιν τῆς σωματικῆς αὑτῶν ἱκανότητος, ἅμα προσερχόμενοι εἰς τὸ οἰκεῖον Στρατολογικὸν Γραφεῖον πρὸς κατάταξιν, ἐξετάζονται ὑπὸ τοῦ παρ’ αὐτῷ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ οἱ μὲν κρινόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ ἱκανοὶ πρὸς στράτευσιν κατατάσσονται, οἱ δὲ κρινόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ ἀνίκανοι ἢ χρήσιμοι διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας παραπέμπονται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ στρατοῦ δι’ ἰατρικῆς ἐνδείξεως.» Ἀλλὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νομοσχεδίου τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον 64 τοῦ νόμου, ἀντικαθιστώμενον ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 64. Εἰς νομούς, εἰς ὧν τὰς ἕδρας δὲν ὑπάρχει Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἢ δι’ ἔλλειψιν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ ἢ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ ἐκτάκτως Στρατολογικὸν Συμβούλιον, οἱ τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας κληρωτοὶ παραπέμπονται πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὸ πλησιέστερον ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον.» Δηλαδή, ἐνῷ τοὺς ἀνικάνους διὰ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου τοὺς παραπέμπετε εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν, διὰ τοῦ ἄρθρου 18 ὁρίζετε, ὅτι τοὺς παραπέμπετε εἰς ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον! Πρέπει, νομίζω, νὰ γείνῃ διάκρισίς τις, διότι ἄλλως εἶναι περιττὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο.

§133Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ποίαν διαφορὰν ποιεῖται μεταξὺ τοῦ νέου ἄρθρου 64 καὶ τοῦ ἰσχύοντος ἀντιστοίχου ἄρθρου τοῦ στρατολογικοῦ νόμου· διότι νομίζω, ὅτι ἀμφότερα ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἔννοιαν. Ἐννοεῖ, ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ Στρατολογικὸν Συμβούλιον εἰς τὴν ἕδραν ἑνὸς νομοῦ, ἢ ἐὰν ἐλλείπῃ ἀνώτερος ἀξιωματικός, δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ τὸ Συμβούλιον;

§134Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§136Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ παλαιὸν ἄρθρον λέγει: «Τὰ κατὰ τὰ ἄρθρα 44 καὶ 56 Στρατολογικὰ Συμβούλια ἀποφαίνονται ἀνεκκλήτως κλπ.». Καὶ τὸ μὲν τοῦ ἄρθρου 44 Στρατολογικὸν Συμβούλιον εἶναι τακτικόν, τὸ δὲ τοῦ ἄρθρου 56 εἶναι ἔκτακτον. Τὸ ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀναφέρει, ὅτι μόνον «τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 44 Στρατολογικὰ Συμβούλια ἀποφαίνονται ἀνεκκλήτως». Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ἂν θὰ ἐπιτρέπηται ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 60 τοῦ νόμου ἔφεσις καὶ ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἄρθρου 56, διότι μένει ἀκατανόητον, διὰ ποῖον λόγον ἀπηλείφθη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 67 περὶ τῶν ἐκτάκτων Στρατολογικῶν Συμβουλίων.

§137Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§138Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν θὰ παράσχῃ τὰς αἰτουμένας ἐξηγήσεις, θὰ ἦτο, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὀρθόν, ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ τροπολογιῶν, ἀλλ’ ἡμεῖς ζητοῦμεν εἰς ἕκαστον ἄρθρον ἐξηγήσεις, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην, ἵνα μελετήσωμεν αὐτὰς καὶ ὦμεν ἕτοιμοι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ συζητήσωμεν.

§139Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐὰν ἐνόησα καλῶς τὴν ἀπορίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, τὸ ζήτημα εὐκόλως λύεται, διότι ῥητῶς τὸ ψηφισθὲν ἤδη ἄρθρον 15 λέγει (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 15. Αἱ παράγραφοι 3 καὶ 5 τοῦ ἄρθρου 60 ἀντικαθίστανται διὰ τῶν ἑπομένων: «Ἐπιτροπὴ ἀπαρτιζομένη ὑπὸ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβούλου, ὑπὸ τοῦ ἀρχαιοτέρου κατὰ τὸν διορισμὸν ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις ἐφετῶν καὶ ὑπὸ τοῦ τμηματάρχου τῆς στρατολογίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀποφαίνεται (ἐπὶ τῆς ἐφέσεως) ὁμοφώνως καὶ ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀφ’ ἧς διαβιβασθῶσιν εἰς τὸν Δικαστικὸν Σύμβουλον τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐφεσιβάλῃ ἐντὸς διετίας εἰς τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω σχηματιζομένην ἐπιτροπὴν πᾶσαν ἀπόφασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου.» Ἐὰν παρὰ τῷ κ. Βουλευτῇ ἐκ Μεσολογγίου γεννᾶται ἡ ἀπορία, ἂν κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐκτάκτων Στρατολογικῶν Συμβουλίων χωρεῖ ἔφεσις, καὶ ἡ ἀπορία αὕτη λύεται διὰ τοῦ ἄρθρου 60 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τῶν ἐν τῷ ἀμέσως προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀποφάσεων ἐπιτρέπεται ἔφεσις ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς τοιχοκολλήσεώς των· καὶ κατ’ ἐκείνων μὲν, δι’ ὧν ἀπερρίφθη ἡ περὶ ἀπαλλαγῆς ἢ ἀναβολῆς κατατάξεως αἴτησις τὸ πρὸς ἔφεσιν δικαίωμα ἔχει ὁ αἰτήσας τὴν ἀπαλλαγὴν ἢ τὴν ἀναβολὴν κατατάξεως, κατὰ δὲ τῶν ἄλλων πᾶς πολίτης.» Τὸ δὲ ἄρθρον 59 ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἅπασαι αἱ ἀποφάσεις τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 44 καὶ 56 Στρατολογικῶν Συμβουλίων δημοσιεύονται ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεώς των διὰ τοιχοκολλήσεως ἐν τῷ Δημαρχείῳ τοῦ οἰκείου δήμου ἐπιμελείᾳ τοῦ νομάρχου.» Ὅλαι λοιπὸν αἱ ἀποφάσεις ἐφεσιβάλλονται, καὶ τῶν τακτικῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων Στρατολογικῶν Συμβουλίων.

§140Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ περίπτωσις, περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν, εἶναι ἡ περίπτωσις περὶ τῆς ἀνικανότητος τῶν κληρωτῶν τῶν διαφόρων ἀπογραφῶν. Περὶ αὐτῆς τῆς περιπτώσεως, τῆς ἀποφάσεως δηλαδὴ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἐπὶ τῆς ἀνικανότητος, προὐνόει τὸ ἄρθρον 67 τοῦ παλαιοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Τὰ κατὰ τὰ ἄρθρα 44 καὶ 56 Στρατολογικὰ Συμβούλια ἀποφαίνονται ἀνεκκλήτως περὶ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 32 σωματικῆς ἀνικανότητος τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων, ὡς καὶ τῶν τοῦ ἄρθρου 33 ἀνικάνων πατέρων καὶ ἀδελφῶν, ὧν ἡ ταυτότης βεβαιοῦται ἐνώπιον μὲν τῶν τακτικῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ὑπὸ τοῦ παρισταμένου οἰκείου δημάρχου, ἐνώπιον δὲ τῶν ἐκτάκτων διὰ πιστοποιήσεως τοῦ αὐτοῦ δημάρχου, διαλαμβανούσης τὰ χαρακτηριστικά των, τὰς οἰκογενειακάς των περιστάσεις, καὶ ἂν ἔχωσι σωματικήν τινα βλάβην, καὶ ὁποίαν. Ἐπιτρέπεται ὅμως κατὰ τῶν ἀνωτέρω ἀποφάσεων ἔφεσις κατὰ τὸ ἄρθρον 60, ἐὰν ἀντικείμενον ἔχῃ λόγους μὴ ἀφορῶντας εἰς τὴν σωματικὴν ἀνικανότητα τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων προσώπων.» Ἔρχεται νῦν τὸ νέον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀπαλείφει τὸ ἄρθρον 56, τὸ πραγματευόμενον περὶ τῶν ἐκτάκτων Στρατολογικῶν Συμβουλίων· ἄρα θὰ συμβαίνῃ, ὅτι, ὁσάκις ἓν ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἀποφαίνηται περὶ τῆς ἀνικανότητός τινος, τότε θὰ ἐπιτρέπηται ἔφεσις, ἐνῷ ὅταν ἀποφανθῇ τακτικὸν Στρατολογικὸν Συμβούλιον, δὲν θὰ ἐπιτρέπηται. Αὐτὴ ἡ ἀπορία μοὶ γεννᾶται. Εἶναι τοῦτο ἀκριβές; ἐννοεῖ ὁ νόμος νὰ καθιερώσῃ διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἀποφάσεων τῶν τακτικῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων Στρατολογικῶν Συμβουλίων; Τοῦτο ὑποτίθεται, ἀφοῦ ἔρχεται τὸ νέον ἄρθρον καὶ λέγει, ὅτι μόνον ὅταν κατὰ τὸ ἄρθρον 44—καὶ οὐχὶ καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 56—ἀποφανθῇ τὸ Συμβούλιον περὶ ἀνικανότητος, ἡ ἀπόφασις ὑπόκειται εἰς ἔφεσιν.

§141Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ἐφέσεως κατ’ ἀποφάσεων τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὸ ἄρθρον 17, περὶ τοῦ ὁποίου τοσαύτη συζήτησις ἐγένετο χθές, καὶ τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 17. Τὸ ἄρθρον 63 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: «Ἄρθρον 63. Ὅσοι τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸν κληρωτικὸν πίνακα κληρωτῶν μὴ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν πρὸς ἐξέτασιν τῆς σωματικῆς αὐτῶν ἱκανότητος, ἅμα προσερχόμενοι εἰς τὸ οἰκεῖον Στρατολογικὸν Γραφεῖον πρὸς κατάταξιν, ἐξετάζονται ὑπὸ τοῦ παρ’ αὐτῷ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ οἱ μὲν κρινόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ ἱκανοὶ πρὸς στράτευσιν κατατάσσονται, οἱ δὲ κρινόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ ἀνίκανοι ἢ χρήσιμοι διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας παραπέμπονται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ στρατοῦ δι’ ἰατρικῆς ἐνδείξεως.» Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις συζητήσεως περὶ ἐκδόσεως ἀποφάσεως τοῦ ἐκτάκτου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν μεταβληθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἡ ἔκδοσις ἀποφάσεως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ λάβῃ βεβαίως πρόνοιαν ἡ Βουλὴ περὶ διορθώσεως αὐτοῦ ἐν συμφωνίᾳ πρὸς τὸ ἄρθρον 19.

§142Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅτι ἀποφαίνεται τὸ ἔκτακτον Συμβούλιον περὶ τῆς ἀνικανότητος, ὁρίζει τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νομοσχεδίου.

§143Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Περιττεύει καὶ ἐκεῖνο.

§144Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν τὸ ἐψηφίσαμεν;

§145Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ διορθωθῇ τὸ 17.

§146Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον 18 ἐψηφίσθη, καὶ ἔχει τὴν περίπτωσιν αὐτὴν, ὅτι, «ὁσάκις ἔν τινι διαμερίσματι δὲν ὑπάρχῃ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἢ δι’ ἔλλειψιν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ ἢ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ ἐκτάκτως Στρατολογικὸν Συμβούλιον, οἱ τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας κληρωτοὶ παραπέμπονται πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὸ πλησιέστερον ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον». Τὸ τελευταῖον τοῦτο Συμβούλιον ἀπεφάνθη. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ ἐπιτρέπεται ἔφεσις; Ἐν τῷ πνεύματι τοῦ νόμου βεβαίως εἶναι νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἔφεσις κατὰ τῶν ἀποφάσεων.

§147Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, σκέπτεται νὰ μεταρρυθμίσῃ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐὰν γένηται ἀποδεκτὸν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον 63, ὡς ἔχει ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ, ἐπιβάλλεται νὰ μείνωσι καὶ τὰ ἄρθρα 64 καὶ 67, καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δηλώσῃ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, ἂν δέχεται τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§149Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁρίζεται, ὅτι «εἰς ἕκαστον διαμέρισμα περιφερείας τηρεῖται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου κατάλογος μητρῴου καὶ στρατολογικὸν μητρῷον...» Νομίζω, ὅτι ὁ περιορισμὸς τοῦ μητρῴου εἰς μόνας τὰς ἕδρας τῶν διαμερισμάτων, δηλαδὴ εἰς 12 μόνον ἕδρας, ἐλαττοῖ κἄπως τὴν ἐγγύησιν, τὴν ἀσφάλειαν...

§150Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τόσα θὰ ἦναι τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα, ὅσα διαμερίσματα καὶ συντάγματα. Τὸ εἶπον καὶ χθές.

§151Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη διάταξις, καθ’ ἥν, «ἐὰν ἔν τινι νομῷ δὲν ὑπάρχῃ τακτικὸν Στρατολογικὸν Συμβούλιον...» Ἄρα ὑπάρχει Στρατολογικὸν Συμβούλιον εἰς ἕκαστον νομόν.

§152Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι.

§153Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν, ἓν διαμέρισμα νὰ περιλαμβάνῃ τρεῖς νομοὺς, ἀλλὰ τὸ διαμέρισμα τοῦτο ἔχει ἓν Στρατολογικὸν Συμβούλιον δυνάμει τοῦ νόμου, ἐνῷ δὲν θὰ ἦναι εἷς νομός.

§154Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ θὰ ὑπάρχῃ ἐν ἑκάστῳ διαμερίσματι. Ἐξηγήσατε λοιπὸν τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 18, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Τὸ ἄρθρον 64 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: «Ἄρθρον 64. Εἰς νομοὺς, εἰς ὧν τὰς ἕδρας δὲν ὑπάρχει Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἢ δι’ ἔλλειψιν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ ἢ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ ἐκτάκτως Στρατολογικὸν Συμβούλιον, οἱ τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας κληρωτοὶ παραπέμπονται πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὸ πλησιέστερον ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον.» Λοιπὸν ὑπάρχουσι νομοὶ ἐν τῷ διαμερίσματι πλείονες τοῦ ἑνὸς, οἵτινες ἔχουσι Στρατολογικὸν Συμβούλιον· διότι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἓν μόνον Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐν ἑκάστῳ διαμερίσματι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον 18, κατὰ τὸ ὁποῖον «εἰς νομοὺς, εἰς ὧν τὰς ἕδρας δὲν ὑπάρχει Στρατολογικὸν Συμβούλιον...» Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ Στρατολογικὸν Συμβούλιον.

§155Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι δυνατὸν, διότι ἕκαστον διαμέρισμα δύναται νὰ ἔχῃ καὶ τρεῖς νομούς. Κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ ἦναι τρία Στρατολογικὰ Συμβούλια.

§156Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς νὰ λυθῇ, ὅτι ἐν ἑκάστῳ διαμερίσματι θὰ ὑπάρχῃ ἓν Στρατολογικὸν Συμβούλιον τακτικόν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πρόβλεψις, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ νομὸς, ἐν τῷ ὁποίῳ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, καὶ ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ τοιοῦτον;

§157Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν ἦναι τρεῖς νομοὶ εἰς τὸ αὐτὸ διαμέρισμα, εἰς τὸν ἕνα μόνον θὰ ὑπάρχῃ Στρατολογικὸν Συμβούλιον· οἱ ἄλλοι δὲν θὰ ἔχωσι.

§158Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ τότε ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὑφίσταται.

§159Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ λείψῃ τὸ ἄρθρον.

§160Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀντίφασις, πρέπει νὰ λείψῃ.

§161Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ διορθωθῇ.

§162Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θέλω νὰ ὑποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι νομοί, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἔχωσι Στρατολογικὰ Συμβούλια.

§163Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καλὸν διὰ τροπολογίας νὰ γένηται ἡ ὑπόδειξις, διὰ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ Ὑπουργός.

§164Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης συναδέλφου ἐν τῇ τελευταίᾳ λεπτομερείᾳ ἔχει βάσιν καὶ εἶναι ἀκριβής. Φαίνεται, ὅτι ὁ συντάξας τὴν τροποποίησιν παρεσύρθη ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ κειμένου νόμου, ὅπως διατυπώσῃ, ὡς διετύπωσε, τὸ ἄρθρον· ἐὰν δηλαδὴ δι’ ἔλλειψιν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ ἢ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ δὲν δύναται νὰ συνεδριάσῃ ἐκτάκτως Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἔν τινι νομῷ...

§165Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διαμερίσματι.

§166Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, διαμερίσματι... Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ παραπέμπωνται οἱ τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας κληρωτοὶ πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὸ πλησιέστερον ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον.

§167Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ λέξις «νομός» ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «διαμέρισμα».

§168Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κληρωτοὶ τότε θὰ μεταβαίνωσιν εἰς ἀποστάσεις μεγάλας.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§170Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μολονότι δὲν ἀποδέχομαι τὸν κανονισμὸν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὴν εἰς διαφόρους κατηγορίας διάκρισιν, ἣν ποιεῖται τὸ ἄρθρον, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ ἄρθρον. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον αὐτὸ, πάντας τοὺς ἀπαλλαγέντας δυνάμει τῶν προηγουμένων ἄρθρων παραπέμπει εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Τί εἶναι παραπομπὴ εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, πάντες γνωρίζετε. Εἶναι τελεία ἔλλειψις πάσης στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀσκήσεως. Διότι, καὶ ἂν ἤθελον ἐκτελεσθῆ ὅσα ἀναγράφει τὸ ἄρθρον, ὅτι θὰ καλῆται ἡ ἐθνοφρουρὰ ἐπὶ 15 ἡμέρας τὸ πολύ, ἵνα ἐκγυμνασθῇ, δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναί τι βέβαιον καὶ ἄξιον λόγου. Καὶ ἐν περιπτώσει δέ, καθ’ ἣν ἤθελεν ἐκλίπει ὁ λόγος τῆς ἀπαλλαγῆς, καὶ κληθῶσιν οἱ ἀπαλλασσόμενοι ἕνεκα τοῦ ἐκλιπόντος λόγου, μόνον ἐπὶ δύο τὸ πολὺ ἔτη θὰ μείνωσιν ἐν τῷ στρατῷ, κατὰ δὲ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον, μέχρι τοῦ 51 ἔτους τῆς ἡλικίας των, θ’ ἀνήκωσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Πάντες γνωρίζετε, ποίαν κακὴν ἐντύπωσιν ἐμποιεῖ ἡ ὕπαρξις ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως ἐν τῷ τόπῳ πολλῶν ἀπαλλαγέντων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι ἔφεδροι, οὐδὲν λαμβάνοντες μέρος εἰς τὸν πόλεμον. Ἀλλὰ παραδέχομαι, ὅπως θέλει τὸ ἄρθρον νὰ κανονίσῃ τὰ τῶν ἀπαλλαγῶν· πλὴν διατί περιλαμβάνει εἰς τοὺς παραπεμπομένους εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξεγυμνάσθησαν, εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε εἶναι τελειότεροι καὶ αὐτῶν τῶν κληρωτῶν, τῶν ὑπηρετούντων τὸν χρόνον τῆς θητείας τῶν ἐν τῷ στρατεύματι; Π. χ. τοιοῦτοι εἶναι οἱ ἐθελουσίως ὑπηρετήσαντες ἐπὶ δύο ἔτη· εἶναι πρέπον, οἱ ἐθελουσίως ὑπηρετήσαντες ἐπὶ δύο ἔτη, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ τὸ ἐδάφιον θʹ τοῦ ἄρθρου 33, εἶναι πρέπον, στρατιῶται ἐξησκημένοι ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐπὶ διετίαν, ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, ὅπως ἀποστέλλονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπ’ ἀρχῆς ἀπηλλάγησαν πάσης ὑπηρεσίας; Ποῖος ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος; νὰ καταρτίσωμεν τὸν στρατὸν ἐξ ἐφέδρων, ἐξ ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξεγυμνάσθησαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐπί τινα χρόνον, ἔλαβον δ’ ἐπίσης μέρος εἰς διαφόρους ἀσκήσεις. Ὅταν ὅμως παραπέμπωμεν καὶ τοὺς ἐπὶ διετίαν ἐθελουσίως ὑπηρετήσαντας εἰς τὴν ἐθνοφρουράν...

§171Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ποῦ τὸ εἴδετε;

§172Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδού· τὸ ἄρθρον 74 λέγει (ἀναγινώσκει): «Πᾶς Ἕλλην, μὴ κριθεὶς ἀνίκανος διὰ πᾶσαν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διανύει ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ δύο ἔτη, ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ δέκα ἔτη, ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ ὀκτὼ ἔτη καὶ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τῆς ἐθνοφρουρᾶς δέκα ἔτη, πλὴν τῶν ἐν εἰρήνῃ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἀπαλλασσομένων, οἵτινες ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπαλλαγήν των κατατάσσονται εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, ἐν ᾗ διανύουσιν 20 ἔτη, καὶ εἰς τὴν ἐφεδρείαν τῆς ἐθνοφρουρᾶς 10 ἔτη.» Παραλείπω αὐτὴν τὴν πομπώδη κατάταξιν, ὅπως ἐπὶ 30 ἔτη δῆθεν ὑπηρετήσωσιν ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ!

§173Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δεύτερον ποῦ τὸ εὑρίσκετε;

§174Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει «πλὴν τῶν ἐν εἰρήνῃ ἀπαλλασσομένων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου.»

§175Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς αὐτό, εἴμεθα σύμφωνοι· ἀλλὰ τὸ δεύτερον, περὶ τῶν ἐθελουσίως ὑπηρετησάντων;

§176Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον 33 ἐν τῷ ἐδαφίῳ θʹ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἀπαλλάσσονται τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἐν εἰρήνῃ... θʹ) οἱ ἐθελονταὶ οἱ ἐπὶ διετίαν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετήσαντες.» Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἑπομένως ἀπαλλάσσονται καὶ οἱ ἐθελουσίως ὑπηρετήσαντες ἐπὶ δύο ἔτη, καὶ μεταβαίνουσιν ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπαλλαγήν των εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἐφεδρείαν.

§177Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀφοῦ ὑπηρέτησαν, πῶς ἀπηλλάγησαν;

§178Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἄρθρον 17 λέγει, ὅτι κατατάσσονται εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν πάντες οἱ ἀπαλλαγέντες κατὰ τὸν παρόντα νόμον». Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ οἱ ἐθελουσίως ὑπηρετήσαντες ἐπὶ διετίαν, κατὰ τὸ ἐδάφιον θʹ τοῦ ἄρθρου 33.

§179Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς ἠρώτησα, πῶς ἀπαλλάσσονται αὐτοί;

§180Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοὺς ἀπαλλάσσει τὸ ἄρθρον 33.

§181Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν εἰρήνῃ.

§182Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον 74 λέγει ποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν· μεταξὺ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ μεταβαινόντων εὐθὺς εἰς αὐτήν, χωρὶς πρὶν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, εἶναι καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου. Μεταξὺ αὐτῶν τὸ ἄρθρον 33 καταλέγει καὶ τοὺς ἐν εἰρήνῃ ὑπηρετήσαντας ἐθελουσίως ἐπὶ διετίαν ἐν τῷ στρατῷ. Ἑπομένως καὶ ἡ νέα αὕτη κατηγορία τῶν ἀπαλλασσομένων δὲν ὑπηρετεῖ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, ἀλλὰ μεταβαίνει ἀμέσως εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, ὡς περιλαμβάνουσα ἀπαλλασσομένους τοῦ ἄρθρου 33. Ἐνοεῖ λοιπὸν καὶ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ διετίαν, νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, ἐνῷ εἶναι ἐπίσης, ὡς οἱ ἄλλοι, ἄρτιοι στρατιῶται. Προδήλως, ἐὰν τὸ ἄρθρον μείνῃ ὡς ἔχει, οὗτοι θὰ δύνανται τὴν ἑπομένην τῆς ἐξόδου τῶν ἐκ τοῦ στρατοῦ νὰ εἴπωσιν: «ἡμεῖς ἀνήκομεν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν». Δὲν δύναμαι νὰ ἑρμηνεύσω ἄλλως τὸ ἄρθρον καίτοι ἐννοῶ κάλλιστα, ὅτι οὗτοι διαφέρουσι τῶν ἄλλων κατηγοριῶν τοῦ ἄρθρου 33, διότι αὐτοὶ, καίτοι ἐθελουσίως, ὑπηρέτησαν ὅμως ἐπὶ διετίαν ἐν τῷ στρατῷ, ἐνῷ οἱ ἄλλοι δὲν ὑπηρέτησαν, καὶ ἑπομένως οὗτοι εὐλόγως κατατάσσονται μετὰ τὴν ἀπαλλαγήν των εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ἐνῷ οἱ ἐθελουσίως ὑπηρετήσαντες ἔχουσι τὰ αὐτὰ ὡς καὶ οἱ ἄλλοι προσόντα, ἵνα καταταχθῶσιν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ.

§183Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Διότι λέγει ὅτι «ἡ ἐφεδρεία τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ἀποτελεῖται ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς δέκα ἀπογραφὰς τὰς ἀμέσως προηγουμένας τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, ἐξ ὧν συγκροτεῖται ὁ ἐνεργὸς στρατὸς...»

§184Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σταθῆτε ἐδῶ. Ἀπὸ ποίους ἀποτελεῖται ὁ ἐνεργὸς στρατὸς; Σεῖς ζητεῖτε νὰ ἐξαγάγητε αὐτὸ διὰ τῆς λογικῆς ἑρμηνείας.

§185Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§186Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἐθελουσίως κατατασσόμενοι μετὰ τὴν διετίαν, κατὰ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, ἀπαλλάσσονται· ἐὰν δηλ. καταταχθῶσι δεκαοκταετεῖς ἢ δεκαεννεαετεῖς, καὶ εὑρίσκονται ἀργότερον εἰς τὴν ἀπογραφὴν κατὰ τὴν ἡλικίαν τῶν 21 ἐτῶν, ἀπαλλάσσονται. Αὐτὸ λέγει τὸ ἄρθρον.

§187Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει νὰ τὸ εἴπητε σαφῶς αὐτό, διότι, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, περιλαμβάνει αὐτοὺς εἰς τοὺς ἀπαλλαγέντας καὶ τοὺς παραπέμπει, εὐθὺς ἅμα ἐξέλθωσι τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, εἰς τὴν ἐθνοφρουράν.

§188Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§189Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πῶς ὄχι;

§190Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια.

§191Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ῥητῶς λέγει, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐν εἰρήνῃ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἀπαλλασσομένων εἶναι καὶ αὐτοί. Λοιπὸν ἔχουν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὸ ἄρθρον 33. Ὥστε ὁ καταταχθεὶς δεκαοκταετὴς ἐθελουσίως εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὑπηρετήσας ἐπὶ δύο ἔτη, δικαίως ἀναφέρεται μεταξὺ τῶν ἀπαλλασσομένων τῆς καθολικῆς στρατολογίας, ὅταν ἔλθῃ ὡς κληρωτὸς τοῦ 21 ἔτους. Ναὶ μὲν ὑπηρέτησε τὸν νενομισμένον χρόνον δι’ ἐθελουσίας κατατάξεως, ἀλλὰ θ’ ἀπαλλαχθῇ τῆς τοῦ κληρωτοῦ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.

§192Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως.

§193Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν αὐτὸς θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, ὅπερ ἀτοπώτατον. Ἐπίσης, κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραπέμπωνται εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ἀπαλλαγέντες πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς διετίας, ἐκλιπόντος τοῦ λόγου τῆς ἀπαλλαγῆς, ὑπηρέτησαν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ χρόνον πλείονα τῶν τριῶν μηνῶν, ἀφοῦ κατὰ ῥητὴν ἄλλην διάταξιν παραπέμπονται εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Ἐνῷ λοιπὸν ἄλλο εἰδικὸν ἄρθρον τοὺς παραπέμπει εἰς τὴν ἐφεδρείαν, δὲν πρέπει ἐνταῦθα νὰ λέγηται, ὅτι παραπέμπονται, ὡς καὶ οἱ παντελῶς μὴ ὑπηρετήσαντες, εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διασκευασθῇ τὸ ἄρθρον τοιουτοτρόπως, ὥστε καὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐθελουσίως ἐπὶ δύο ἔτη καὶ οἱ ἀπαλλαγέντες, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐξαφάνισιν ἐν τῷ μεταξὺ τῆς διετίας τοῦ λόγου, ὁ ὁποῖος τοὺς ἀπήλλασσεν, ὑπηρετήσαντες ἐπὶ τρεῖς τοὐλάχιστον μῆνας, ῥητῶς νὰ λέγηται, ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν καὶ φέρουσιν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς πρὶν μεταβῶσι κατὰ τὸν νόμον εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Αὐτὸ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ ῥητῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅπως μὴ γεννῶνται ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι μὲν δίκαιαι, ἀλλ’ εὑρίσκουσι στήριγμα εἰς κακὴν διατύπωσιν τοῦ νόμου. Ἐπίσης τὸ αὐτὸ ἐδάφιον λέγει εἰς τὸ τέλος (ἀναγινώσκει): «Συνεπῶς ὁ ἐνεργὸς στρατὸς ἀποτελεῖται ἐκ τῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ἐθελουσίως κατατασσομένων ἢ ἀνακατατασσομένων ἀνδρῶν καὶ ἐκ πάντων τῶν κριθέντων ἱκανῶν διά τινα ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἀνηκόντων δὲ εἰς τὰς ἀπογραφὰς τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν.» Ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν ἀνήκουσιν οὕτω καὶ οἱ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας κριθέντες ἱκανοί; Ἀλλ’ αὐτούς, ἐπειδὴ ἀνήκουν εἰς τοὺς ἀπαλλασσομένους τοῦ ἄρθρου 33, ἐδαφ. ηʹ, τοὺς παραπέμπει ἐπίσης τὸ ἄρθρον 74 εἰς τὴν ἐθνοφρουράν· διότι λέγει, ὅτι ὅλοι οἱ ἀπαλλαγέντες, ἑπομένως καὶ οἱ δυνάμει τοῦ ἐδαφίου ηʹ τοῦ ἄρθρου 33 κριθέντες ἱκανοὶ μόνον διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Διατὶ ὅμως οἱ κριθέντες ἱκανοὶ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας νὰ μὴ ἀνήκωσιν, ὡς τοιοῦτοι, εἰς τὰς ἡλικίας ἐκείνας, ὧν οἱ κληρωτοὶ ἀφυπηρέτησαν καὶ εὑρίσκονται ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, καὶ ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελεν ἔχει ἀνάγκην καὶ ἀνδρῶν τῶν βοηθητικῶν ὑπηρεσιῶν, νὰ καλῇ μετὰ τῶν ἄλλων ἐφέδρων καὶ αὐτούς; Μήπως αἱ βοηθητικαὶ ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι ἀναγκαιόταται καὶ ἐν ἐπιστρατείᾳ διὰ τὸν στρατόν; Διατὶ οὗτοι νὰ μὴ καλῶνται, ἀλλὰ νὰ στέλλωνται ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τὴν ἐθνοφρουράν; Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀπορίαι γεννῶνται εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου, καὶ ὑποβάλλω αὐτὰς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἂν εὑρίσκῃ ὅτι εἶναι περιπτώσεις ἔχουσαι ἀνάγκην νὰ σαφηνισθῶσι, σαφηνίσῃ αὐτάς, διὰ νὰ μὴ ἐπέρχωνται περιπλοκαὶ εἰς τὴν ἐφαρμογήν.

§194Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Τὰ ἄρθρα 4, 21 καὶ 22 τοῦ νομοσχεδίου ἐν συνδυασμῷ πείθουσι πάντα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐθελουσίως ὑπηρετούντων· διότι, ὅταν διὰ ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου ἀπαλλάσσωνται πλέον τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, ὡς προϋπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ, δὲν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσι καὶ εἰς τὴν ἀπογραφὴν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν συντρέχουσιν. Ὑποθέτω λοιπόν, ὅτι, ἵνα ἀρθῇ πᾶσα ἀμφιβολία, πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἐδάφιον αʹ, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ ἐφεδρεία τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ἀποτελεῖται «ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς δέκα ἀπογραφὰς τὰς ἀμέσως προηγουμένας τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, ἐξ ὧν συγκροτεῖται ὁ ἐνεργὸς στρατὸς», τὸ ἑξῆς: «συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐθελουσίως ὑπηρετησάντων, οἵτινες ἀπηλλάγησαν τῆς ὑπηρεσίας.»

§195ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καίτοι τὸ ζήτημα εἶναι ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα ἄρθρου, καὶ ὅτι ἡ συζήτησις δέον νὰ διεξαχθῇ τόσον περιωρισμένως. Τὸ ζήτημα τῆς μεταβάσεως τῶν ἀπαλλαγέντων εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν ἢ τὴν ἐφεδρείαν νομίζω ὅτι εἶναι τὸ οὐσιωδέστερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ εὐρυτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἀληθῶς εἶναι λόγος στρατιωτικὸς τὸ νὰ μετατίθενται εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν οἱ ἀπαλλαγέντες, διότι δὲν εἶναι γεγυμνασμένοι, καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, καὶ νὰ συνυπηρετῶσι μετὰ γεγυμνασμένων, εἶναι δὲ καὶ δύσκολος ἡ ἐκγύμνασις αὐτῶν καθ’ ὃν χρόνον καλεῖται ἡ ἐφεδρεία νὰ δράσῃ, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάσῃ τὸ θέαμα, ὅπερ παρουσιάσθη κατὰ τὸ 1897, νὰ ἔχωμεν γεγυμνασμένους καὶ ἀγυμνάστους. Κατὰ τὸ 1897, ἐὰν παρετηρήθη ἀπροθυμία τῶν κληθέντων ἐπιστράτων, καὶ ἂν παρετηρήθησαν ἀταξίαι καὶ περὶ τὴν ἐκγύμνασιν, ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς ὑπηρεσίας, παρετηρήθησαν ἕνεκα τῶν ἀπαλλαγέντων, διότι δὲν ἐκλήθησαν, καθ’ ὃ ἀγύμναστοι, ἡ λέξις δὲ κατέστη ἱστορική, καὶ μετεδόθη ὡς προσωνυμία εἰς πᾶν ὅ,τι ἐπρόκειτο νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς εὐτελὲς καὶ ἄχρηστον. Τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη κατὰ τὸ 1897, εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ παρουσιασθῇ ἐκ νέου, θὰ παρουσιασθῇ δὲ ἐκ νέου καὶ θὰ παραλύσῃ πᾶσαν δρᾶσιν στρατιωτικήν, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὕτη, καθ’ ἥν οἱ ἀπαλλασσόμενοι μεταβαίνουσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, διότι θὰ βλέπωσιν οἱ καλούμενοι νὰ δράσωσιν ἐν πολέμῳ τοὺς ὁμήλικάς των, τῶν ὁποίων οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς κατὰ τὴν ὥραν τοῦ πολέμου δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἐκλείψει, θὰ τοὺς βλέπωσι περιφερομένους εἰς τὰς πλατείας τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων, καὶ κρίνοντας καὶ ἐπικρίνοντας, ὅπως ἄλλοτε, τοὺς σπεύδοντας νὰ δράμωσιν ὅπου τοὺς ἐκάλεσεν ἡ πατρὶς, καὶ θὰ γεννᾶται ἡ ἀγανάκτησις τῶν καλουμένων νὰ δράσωσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀγανάκτησις τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποστέλλωσι τὰ τέκνα αὐτῶν εἰς τὸν πόλεμον καὶ θὰ βλέπωσι τοὺς γείτονάς των, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι κανένα λόγον, νὰ κάθηνται χωρὶς νὰ στρατεύωνται. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ῥιζικωτέρα πρόνοια· εἶναι ἀνάγκη νὰ γυμνασθῶσιν οἱ ἀπαλλασσόμενοι σήμερον, καὶ νὰ μείνωσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἵνα οὕτως ἡ ἐφεδρεία ἐνισχύηται ὑπὸ ἀνδρῶν τῶν μικροτέρων ἡλικιῶν, εἰ δυνατόν· διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι, ὅσον ὀλιγωτέρους ἄνδρας μᾶς δίδουσιν αἱ ἡλικίαι αἱ ἀνήκουσαι εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἐπὶ τοσοῦτον θὰ ἀναγκαζώμεθα νὰ καλῶμεν περισσοτέρας ἡλικίας πρὸς στράτευσιν ἐν ὥρᾳ πολέμου. Ἐὰν αἱ μικραὶ ἡλικίαι, καταργουμένων τῶν ἀπαλλαγῶν διὰ τὴν ἐφεδρείαν, μᾶς δώσωσιν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν στρατιωτῶν, δὲν θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ καλῶμεν τὰς μεγαλειτέρας ἡλικίας, καὶ νὰ θέτωμεν εἰς στράτευσιν τοὺς οἰκογενειάρχας, καταστρέφοντες οἰκογενείας, ἐνῷ δυνάμεθα νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην διὰ τοῦ μέσου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑποδεικνύω. Εἶναι δηλαδὴ ἀνάγκη, οἱ ἀπαλλασσόμενοι νὰ ἀπαλλάσσωνται τοῦ μέρους τῆς θητείας τοῦ καθαρῶς ὑπηρεσιακοῦ, τοῦ ἔχοντος δηλαδὴ σκοπὸν τὴν παροχὴν ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀπαλλάσσωνται τοῦ μέρους τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν ἐκγύμνασιν τοῦ στρατιώτου· ἀπαλλασσόμενοι νὰ ὑπηρετῶσιν ἐπί τινα χρόνον, ὅσος ἀρκεῖ πρὸς ἐκγύμνασιν, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ στέλλωνται εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἵνα οὕτω δυνηθῶμεν νὰ καλέσωμεν αὐτοὺς ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης καὶ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν. Ἤδη μεταβαινόντων αὐτῶν εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν προορίζομεν μέγαν ἀριθμὸν στρατιωτῶν εἰς ἀχρηστίαν· ἐὰν δὲ ὑπολογίσωμεν, ὅτι οἱ ἀπαλλασσόμενοι μετὰ τοὺς περιορισμοὺς, τοὺς ὁποίους θέτει τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἀνέρχωνται εἰς 3,500, καὶ ὑπολογίσωμεν τὴν ἐφεδρείαν μὲ δέκα σειρὰς, ἔχομεν 30 ἢ 40 χιλιάδας νέους, τοὺς ὁποίους καθιστῶμεν διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἀχρήστους ἐν ὥρᾳ πολέμου, καλοῦμεν δ’ ἀντ’ αὐτῶν τοὺς γέροντας καὶ τοὺς οἰκογενειάρχας, οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωρίζουσι βεβαίως κάλλιον ἐμοῦ οἱ στρατιωτικοὶ συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατόν, μεθ’ ὅλην τὴν φιλοπατρίαν των, νὰ δράσωσι τόσον ἐνθουσιωδῶς, ὅσον δύνανται νὰ δράσωσιν οἱ νέοι· διότι ἔχουσι νὰ συλλογισθῶσι καὶ τὰ τέκνα των καὶ τὰς ἀνάγκας τὰς οἰκογενειακὰς περισσότερον τῶν νέων, καὶ ὀλιγώτερον ἀντέχουσιν εἰς τὰ πολεμικὰ καὶ τὰ ὑπηρεσιακὰ ἐν γένει βάρη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ συζητηθῇ εὐρύτερον κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παρέλθῃ, ὡς τείνει νὰ παρέλθῃ, ἄνευ σοβαρᾶς ἐρεύνης.

§196Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Περιέμενον, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ μὴ γείνῃ καμμία συζήτησις, διότι, ὡς εἰς ὅλας τὰς ἐπιστήμας ὑπάρχουσι τύποι ὡρισμένοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται τὰ ζητήματα, οὕτω καὶ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο. Εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς αὐτὸ τὸ σύστημα ἐπικρατεῖ, ἑπομένως οὐδεμία συζήτησις δύναται νὰ λάβῃ χώραν ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ ὅμως ἐγείρεται ὁ προλαλήσας συνάδελφος καὶ θίγει ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρῶς διοικητικόν. Τί ἔλεγον πρὸ ἡμερῶν ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; «Τί τὰ θέλετε τὰ μεγάλα γυμνάσια, ἀφοῦ ἔχομεν ἄλλας ἐλλείψεις;» Δὲν ἤθελον νὰ θίξω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τοῦτο δὲν ἔθιξα τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀπαλλαγέντων. Διὰ τούτους ἔλεγον νὰ ἐκγυμνασθῶσιν εἰς τὰ χωρία των. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἐγένετο. Εἰς τὸ ἄρθρον τὸ ὑπὸ συζήτησιν δὲν ἔχει θέσιν. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν πρέπει νὰ διεξαχθῇ συζήτησις, διότι τὸ ἄρθρον καθιεροῖ στρατιωτικὸν τυπικόν. Ἀλλ’ ἐάν τις ἐξ ὑμῶν θέλῃ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, διότι φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ τὸν λάβῃ, εἶναι ἐλεύθερος.

§197Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὀρθότατα ἔχει τεθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ ἡ παραπομπὴ τῶν ἀπαλλαγέντων εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ἐὰν ὑπάρχῃ διάταξις ὀρθοτάτη, εἶναι αὕτη· διότι ἔρχεται ὁ νομοθέτης διὰ τοῦ νόμου νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897. Ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὸν νόμον τότε, ὁ ὁποῖος ἐπέβαλλε τὴν πρόσκλησιν καὶ τῶν ἀπαλλαγέντων καὶ τῆς ἐφεδρείας, ἠναγκάσθη νὰ μὴ προσκαλέσῃ τοὺς ἀπαλλαγέντας, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ στρατὸς νὰ καταγίνηται εἰς ἐκγύμνασιν νεοσυλλέκτων, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ πολεμήσῃ. Ἑπομένως εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ἐκ τῆς ἀναποδράστου ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο, νὰ ἀφήσῃ τὸν στρατὸν ἐλεύθερον νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐτάχθη. Τώρα τί ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κυνουρίας; Οἱ ἀπαλλαγέντες νὰ μὴ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ πάλιν ὁ νόμος. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητεῖ, νὰ γυμνάζωνται ἐπ’ ὀλίγον, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Νὰ παύσωσιν αἱ ἀπαλλαγαί; Τότε θὰ ἐξετάσωμεν, ἂν συμφέρει νὰ παύσωσιν ἐντελῶς αἱ ἀπαλλαγαί. Καὶ ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος δέον νὰ γείνῃ ὑπὸ διπλῆν ἔποψιν· δύναται τὸ Κράτος νὰ καλέσῃ καὶ τοὺς 25,000 ἄνδρας τῆς ἀπογραφῆς, καὶ νὰ ἔχῃ διετῆ θητείαν; Αὐτὴ εἶναι ἡ μία ὄψις τοῦ ζητήματος. Δύναται ἡ Πολιτεία νὰ καλέσῃ τοὺς ἀπαλλαγέντας διά τινα μόνον ἐλάχιστον χρόνον καὶ νὰ τοὺς θεωρῇ ὡς στρατιώτας, διὰ νὰ τοὺς καλέσῃ εἰς τὴν ἐφεδρείαν; νὰ καλέσῃ δὲ τίνας; ἐκείνους, οἵτινες ἐθεωρήθησαν ὡς προστάται οἰκογενειῶν, ὡς προστάται δηλαδὴ οἰκογενειῶν, διὰ τὰς ὁποίας δὲν δύναται ἡ Πολιτεία νὰ μὴ λάβῃ πρόνοιαν; Τὸν πρωτότοκον ὀρφανὸν καὶ τὸν δεύτερον ἀδελφὸν τοῦ πρώτου ὑπηρετοῦντος εἰς τὸν στρατὸν, διὰ νὰ μὴ πάρῃ καὶ τοὺς δύο υἱοὺς μιᾶς οἰκογενείας εἰς τὸν στρατόν; Αὐτοὶ σήμερον εἶναι περίπου οἱ ἀπαλλασσόμενοι, διότι αἱ ἀπαλλαγαὶ ἠλαττώθησαν· δὲν ἔχομεν τὰς ἀπαλλαγὰς τῆς πρὸ τοῦ πολέμου ἐποχῆς. Σήμερον αἱ ἀπαλλαγαὶ εἶναι ἀπολύτως ἐκεῖναι, αἵτινες θεωροῦνται ὅτι πρέπει νὰ γείνωσι, διὰ ν’ ἀφήσωσι προστάτας εἰς τὰς οἰκογενείας. Π. χ. τὸν μόνον υἱὸν ἀνικάνου πατρὸς θέλετε νὰ τὸν πάρητε εἰς τὸν στρατόν; ἢ τὸν πρωτότοκον ὀρφανόν; — διότι κατηργήθη ἡ ἄλλη διάταξις περὶ ἀπαλλαγῆς ὅλων τῶν υἱῶν μιᾶς οἰκογενείας μὴ ἐχούσης πατέρα, ἐξαιρουμένου μόνου τοῦ πρωτοτόκου. — Δὲν δύναται λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τόσον ἐπιτροχάδην, ὥστε νὰ εἴπῃ: «θέλω τὰς 25,000 τῆς ἀπογραφῆς νὰ τὰς ἔχω εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν». Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, ἐλύθη δὲ μετὰ μακρὰν σκέψιν, ὥστε αἱ ἀπαλλαγαὶ μὲν νὰ ἐλαττωθῶσιν, ἀλλ’ οἱ ἀπαλλαγέντες, ἐπειδὴ δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὸν στρατὸν, νὰ πληρώνωσι περισσότερα καὶ νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ἀφοῦ δὲν δύνανται νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν καὶ νὰ ἦναι χρήσιμοι. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἔχει ἄριστα, διότι ἔρχεται νὰ νομοθετήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀνάγκης ἐπεβλήθη νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸν πόλεμον. Δὲν θέλομεν ἄλλην μεγαλειτέραν πεῖραν ἀπὸ τὴν πεῖραν τοῦ πολέμου.

§198ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φαίνεται ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ διατυπώσω τόσον σαφῶς τὴν ἰδέαν μου, ὥστε νὰ γείνω καταληπτός. Ὁ κ. συνάδελφος ὁμιλεῖ περὶ ἀπαλλασσομένων καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ πολέμου. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ ἀπαλλασσομένων εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ πολέμου ἀπαλλασσόμενοι. Ἐγὼ, καθ’ ἃ βλέπω ἐν τοῖς ἄρθροις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου, νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῶν ἐν καιρῷ εἰρήνης, προκειμένου δὲ περὶ ἀπαλλαγῶν ἐν καιρῷ εἰρήνης, δὲν ἔχουσι θέσιν ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου περὶ προστασίας τῶν οἰκογενειῶν ἐν ὥρᾳ πολέμου. Ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὸ Κράτος, ἂν παραδεχθῇ ἐξαιρέσεις διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ πολέμου! Εἶναι καλλίτερον νὰ μὴ ἐπιχειρήσῃ πόλεμον, εἶναι καλλίτερον νὰ παραδώσῃ τὰ ὅπλα, παρὰ νὰ ἀρχίσῃ νὰ ἐξαιρῇ στρατιώτας ἐν ἀρχῇ τοῦ πολέμου καὶ νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς λόγους τῆς ἐν εἰρήνῃ ἀπαλλαγῆς ὡς λόγους ἀπαλλαγῆς καὶ ἐν πολέμῳ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ κληθῇ ὅλη ἡ δύναμις ἑκάστης ἡλικίας, διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατόν· ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ καταρτίσωμεν στρατὸν ἐν εἰρήνῃ ἐκ 50,000. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὰς 3 ἢ 4 χιλιάδας τῶν ἀπαλλασσομένων εἶναι ἀνάγκη νὰ γυμνάσωμεν· ἀλλὰ δὲν ἐζήτησα νὰ μείνωσιν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ 2 ἔτη ἢ 18 μῆνας, ἵνα γυμνασθῶσιν· ἐζήτησα νὰ μείνωσιν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ τόσον χρόνον, ὅσος ἀρκεῖ διὰ τὴν ἐκγύμνασιν· καὶ ἀρκοῦσι, νομίζω, διὰ τὴν ἐκγύμνασιν τρεῖς ἢ τέσσαρες μῆνες. Καὶ δύνανται νὰ καλῶνται κατὰ τμήματα, ὥστε νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται μὲ μεγάλα βάρη ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία. Ταῦτα εἶπον ἐγώ· ταῦτα δὲ δὲν ἀνατρέπονται ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προέβαλεν ὁ κ. συνάδελφος.

§199Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρεστάθη ὡς δευτερεῦον...

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· εἶναι ὥρα νὰ διακόψωμεν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 15′ μ. μ.)

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἐπὶ τοῦ 21 ἄρθρου ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Δεληγεώργης.

§202ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπουσιάζει.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀργυρόπουλος.

§204Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ γνώμη τοῦ κ. ἐκ Κυνουρίας Βουλευτοῦ, τοὐναντίον δὲ ὀρθοτάτην εὑρίσκω τὴν γνώμην τοῦ κ. Γουλιμῆ. Ἐὰν δεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Κυνουρίας Βουλευτοῦ, θὰ ματαιώσωμεν τὸν σκοπὸν τῶν ἀπαλλαγῶν. Ὁ σκοπὸς τῶν ἀπαλλαγῶν δὲν εἶναι νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶσιν οἱ ἀπαλλασσόμενοι προστάται τῶν οἰκογενειῶν, νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶσιν ἐκ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν προσωρινῶς, καλούμενοι πρὸς ἐκγύμνασιν. Τὸ ἐκ τούτου κακὸν θὰ ἦναι μικρὸν, διότι ἐπὶ μικρῷ μόνον χρονικῷ διαστήματι θ’ ἀπομακρύνωνται οὗτοι τῶν οἰκογενειῶν των, καὶ ἐπὶ μικρῷ μόνον χρονικῷ διαστήματι αἱ ὀρφαναὶ οἰκογένειαι θὰ στερῶνται τοῦ προστάτου αὐτῶν, καὶ θὰ στενοχωρηθῶσι διὰ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεώς των. Ὁ σκοπὸς τῆς ἀπαλλαγῆς κυρίως εἶναι νὰ μὴ μεταβῇ εἰς τὸν πόλεμον καὶ νὰ μὴ φονευθῇ ἐν τῇ μάχῃ ὁ μόνος προστάτης ὀρφανῆς οἰκογενείας, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μέγα καὶ φρικτὸν θὰ ἦναι τῆς οἰκογενείας τὸ δυστύχημα, θὰ ἐπέλθῃ εἰς ταύτην ὄλεθρος ὑλικὸς καὶ ἠθικὸς, τὴν καταστροφὴν δὲ ταύτην ἔχει καθῆκον τὸ Κράτος νὰ προλάβῃ διὰ τῶν ἀπαλλαγῶν. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ καταστρέψωμεν τοσαύτας οἰκογενείας, διὰ νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸν στρατὸν ἐν καιρῷ πολέμου ὀλίγους κακοὺς στρατιώτας. Λέγω δὲ κακοὺς στρατιώτας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι καλὸς στρατιώτης καὶ νὰ ἀγωνισθῇ μετ’ αὐταπαρνήσεως ὑπὲρ τῆς πατρίδος ὁ συλλογιζόμενος ὅτι ἀφῆκεν ἄνευ ἄρτου χήραν μητέρα καὶ δύο, τρεῖς ἢ τέσσαρας ἀδελφὰς ἀγάμους καὶ ἀπροστατεύτους, ὁ συλλογιζόμενος, ὅτι, ἂν φονευθῇ ἐν τῇ μάχῃ, θὰ φέρῃ καταστροφὴν εἰς τὴν οἰκογένειάν του τὴν ὀρφανήν, ὅτι αὕτη θὰ περιέλθῃ εἰς ὄλεθρον ὑλικὸν καὶ ἠθικὸν ἴσως. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ὀρθῶς ἔχει τὸ νομοσχέδιον: νομίζω μάλιστα, ὅτι πρέπει νὰ καθορίσωμεν νὰ μὴ καλῶνται εἰς τὸν πόλεμον, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει οἱ ἀπαλλασσόμενοι τῶν τεσσάρων πρώτων ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου 33, νὰ καλῶνται δὲ μόνον πρὸς ἐκγύμνασιν, ὅπως ἐν περιπτώσει πολέμου, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ μεταβαίνωσιν οἱ ἱκανοὶ, οἱ μὴ ἔχοντες βαρείας οἰκογενειακὰς ὑποχρεώσεις, δύνωνται οὗτοι, τιθέμενοι εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, νὰ ἐκτελῶσι τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ ἐν τῷ Κράτει, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουν οἱ κίνδυνοι τοῦ πολέμου.

§205Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἐναντίον πάσης ἐθνικῆς ἰδέας, ἐναντίον πάσης ἐννοίας τῶν νόμων τῶν στρατιωτικῶν ὅ,τι ὑπεστήριξεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας. Τὰς ἀπαλλαγὰς ἐθεώρησεν ὁ προλαλήσας ὡς τινα παραχώρησιν ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας κατὰ τῶν κινδύνων τῶν πολέμων καὶ τῶν στενοχωριῶν τοιούτων ἐποχῶν πρὸς τινας οἰκογενείας. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅμως τοιαύτη γνώμη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ τῆς ἐπιδοκιμασίας τοῦ ἔθνους, διότι, προκειμένου περὶ κινδύνων καὶ σωτηρίας τῆς πατρίδος, περὶ τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς τιμῆς τοῦ Κράτους, οἰκογενειακοὶ λόγοι, ἰδιαίτερα συμφέροντα οἰκογενειῶν δὲν δύνανται νὰ κατισχύσωσιν, οὐδὲ κἄν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Πρὸ πάντων δ’ ἐν καιρῷ πολέμου ἡ καθολικὴ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις εἶναι ὁ ὑπέρτατος νόμος. Οὐδεμία διάκρισις δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ πολιτῶν ἀνηκόντων εἰς οἰκογενείας, αἵτινες ἔχουν ἀνάγκας, καὶ οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τοιαύτας καὶ ὧν δὲν εἶναι τὰ στηρίγματα οἱ στρατευσίμου ἡλικίας πολῖται. Ἂν ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὁ προλαλήσας, ὅπως ἀπαιτήσῃ, ἵνα οἱ ἀπαλλασσόμενοι ὡρισμένων τάξεων μὴ καλῶνται ποσῶς ἐν ὥρᾳ πολέμου, ἑπομένως οὔτε ἐν ὥρᾳ εἰρήνης εἰς ἀσκήσεις ἢ ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας, ἂν ἡ βάσις, λέγω, εἶναι αὕτη, δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ, ὡς ἐναντία καὶ τῆς ἰσότητος, ἣν καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα, καὶ τοῦ συμφέροντος καὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἔθνους. Τοιαῦται ἰδέαι δὲν πρέπει νὰ ἐπικρατῶσι, προκειμένου περὶ ὀργανώσεως τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου. Ἐνώπιον τῶν κινδύνων τῆς πατρίδος ὅλοι ἔχουν τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν, εἴτε ἀνήκουν εἰς ὀρφανὴν γονέων οἰκογένειαν καὶ εἶναι προστάται αὐτῆς, εἴτε εἶναι μονογενεῖς, εἴτε ὑφ’ οἱανδήποτε ἄλλην ὑπάγονται τῶν περιπτώσεων τῶν ἀπαλλαγῶν, καὶ ὀφείλουσιν, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι πολῖται, νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Ἀλλοίμονον δὲ, ἂν λαμβάνωνται ἀπέναντι αὐτῆς ὑπ’ ὄψιν ἡ συντήρησις καὶ αἱ ἀνάγκαι τούτων ἢ ἐκείνων τῶν οἰκογενειῶν! Καὶ τούτων τὸ συμφέρον ἀπαιτεῖ νὰ προκινδυνεύσωσι τὰ τέκνα των ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Αἱ ἀπαλλαγαὶ σκοπὸν ἔχουν, ἐν περιπτώσει εἰρήνης καὶ ἐφ’ ὅσον ὑφίστανται αἱ ἀνάγκαι, δι’ ἃς τὰ στηρίγματα εἶναι ἀναπόφευκτα, νὰ μὴ προσφέρωσι τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἀπασχολῶνται εἰς αὐτήν, ἐνῷ εἶναι ἀναγκαῖοι παρὰ τοῖς ὀρφανοῖς καὶ παρὰ τοῖς γονεῦσιν, ἵνα ἐργάζωνται καὶ συντελῶσιν εἰς τὴν συντήρησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ, ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἐν ὥρᾳ πολέμου χάριν ἀνωτέρας ἀνάγκης εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ὑπηρετήσωσιν ὑπὸ τὰς σημαίας, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ μὴ ἀπαλλασσόμενοι, ὡρίσθη παντοῦ, ὅτι ὀφείλουν νὰ προσφέρωσιν, ὡς δύνανται καὶ ἠσκήθησαν, ἀλλὰ πάντως νὰ προσφέρωσι τὴν ὑπηρεσίαν των. Διὰ τοῦτο καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι ἀσκοῦνται ἐπί τινα χρόνον. Ἀλλαχοῦ, — καὶ ἀναφέρω τὴν Γαλλίαν, ὅπου ἡ θητεία εἶναι τριετὴς, — οἱ ἀπαλλασσόμενοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπηρετήσουν ἓν ἔτος πάντες, μόνον δὲ μετὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἑνὸς ἔτους πέμπονται ὡς διαθέσιμοι εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν. Παρ’ ἡμῖν οὔτε σκιὰ δυστυχῶς τοιαύτης προνοίας ἐκράτησε. Τινὲς ἐκ τῶν προλαλησάντων ἐθεώρησαν, ὅτι τὰ τοῦ νομοσχεδίου ἔχουσιν ὡς ἄριστα, καὶ εἶπον, ὅτι οὐδὲν πρέπει νὰ θιχθῇ, ὅτι μάλιστα παραβιάζομεν καὶ τοὺς κανόνας τοὺς στρατιωτικούς, καὶ τὰς νομοθεσίας, τὰς παντοῦ τοῦ κόσμου ἰσχυούσας, ζητοῦντες νὰ μεταβάλωμεν τὸ καθεστὼς, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ καθορίζεται. Τίνα δὲ σκοπὸν, κατὰ τὰς ἑρμηνείας, αἵτινες ἐδόθησαν, ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον παρετηρήθη κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον; Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν δὲν ἐκλήθησαν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ πολέμῳ οἱ ἀπαλλαγέντες, — οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς ἦσαν οἱ περισσότεροι, καὶ οἱ εὐπορώτεροι ἴσως, — διότι ἦσαν ἐντελῶς ἀγύμναστοι. Τοῦτο ἐθεωρήθη εὐλόγως ὡς ἐντελῶς ἄσκοπον, διότι ὁ μὴ ἐν εἰρήνῃ ἀσκηθεὶς εἰς τὰ ὅπλα δὲν δύναται ἐν ὥρᾳ πολέμου νὰ ἀσκηθῇ. Πῶς ὅμως θεραπεύετε τὸ περισσότερον παντὸς ἄλλου κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον βλάψαν κακόν; Δι’ ἄλλου ὁμοίου, ἀφοῦ καὶ νῦν διὰ τοῦ νέου νόμου λέγομεν, ὅτι οἱ ἅπαξ ἀπαλλαγέντες κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κληρώσεως καὶ ἐπὶ διετίαν διατελέσαντες ὑπὸ τὴν ἀπαλλαγὴν ταύτην ἀπαλλάσσονται δι’ ὅλου τοῦ βίου των, καὶ ἐνῷ ἡ πατρὶς δύναται νὰ κινδυνεύῃ καὶ καλεῖ τὰ τέκνα αὐτῆς, ἵνα τὴν ὑπερασπίσωσιν, αὐτοὶ ἀναπαύονται εἰς τοὺς οἴκους των, οὐδὲν πράττοντες! Ἐκτὸς τούτου βλέπομεν, ὅτι καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ διετίαν, ἐκλιπόντων τῶν λόγων, ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ τρίμηνον, ἀπαλλάσσομεν τῆς ὑπηρεσίας, μολονότι νομίζω ὅτι τοῦτο ἐκ παραλείψεως προῆλθε καὶ δὲν θεωρεῖ αὐτοὺς ὁ νέος νόμος ὡς εἰς τὰς ἐφεδρείας ἀνήκοντας, ἀλλὰ τοὺς παραπέμπει εἰς τὴν τελευταίαν κατηγορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν οὔτε ἀσκοῦνται οὔτε χρησιμεύουσιν εἰς τίποτε. Πρέπει ν’ ἀναλογισθῶμεν, ὅτι τοῦτο εἶναι μέγα ἐλάττωμα, καὶ νὰ μὴ λέγωμεν, ὅτι διωρθώσαμεν τὸ κακὸν, διότι ἀνεγνωρίσαμεν αὐτὸ καὶ διὰ νόμου, διότι οὐδὲν ἄλλο, Κύριοι, γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἢ νὰ πιστοποιῆται διὰ νόμου καὶ προστατεύηται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρότερον ἄνευ νόμου ἦτο κακόν. Ἐννοῶ τοὺς οἰκονομικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιτρέπουσιν, ὅπως πάντες, καὶ οἱ μὴ ἀπαλλαγέντες καὶ οἱ ἀπαλλαγέντες, καλῶνται εἰς ἀσκήσεις, διότι τοῦτο θὰ ἀπήτει μεγαλειτέραν δαπάνην. Ἀλλ’ εἰς ἐμὲ, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ προσπαθείας εἰλικρινοῦς νὰ οἰκονομηθῇ τὸ ἀναγκαιοῦν ποσὸν, ὥστε νὰ δύναται μεγαλείτερον ποσὸν ἀνδρῶν νὰ κατατάσσηται ὑπὸ τὰς σημαίας καὶ ἀσκῆται, τοῦτο δὲν ἔχει τόσην σημασίαν, ὅσην δύναται πιθανῶς νὰ ἔχῃ δι’ ἄλλους. Ἐγὼ, νομίζων ὅτι δύναται μεγαλείτερος ἀριθμὸς ἀνδρῶν διὰ διαρρυθμίσεως ἄλλως τῶν τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους νὰ ἀσκῆται εἰς τὰ ὅπλα, ὑπεστήριξα τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν, οὐ μόνον νὰ ὑπηρετῶσι πάντες οἱ ἀπαλλασσόμενοι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες καὶ ἐντὸς τῆς διετίας, ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ἐφεδρείας, δηλαδὴ κατὰ τὴν δεκαετίαν, ἤθελον ἴδει παύσαντας τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς. Αὐτοὶ πρέπει νὰ ὑποχρεῶνται ἐπίσης ἐπὶ ἓξ μῆνας νὰ ἀσκῶνται, ὥστε ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος, ὃν ἤθελε καλέσει μίαν ἡμέραν ἡ Πολιτεία, ἵν’ ἀμυνθῇ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἔθνους, νὰ ἦναι κατηρτισμένος διὰ τὴν πρώτην στρατιὰν ἐξ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι παρὰ τοῖς πλείστοις σήμερον στρατοῖς τῆς Εὐρώπης θεωροῦνται οἱ καταλληλότεροι, ὅπως ἀποτελέσωσι στρατὸν, ἐκ στρατιωτῶν δηλαδὴ νέων, ἐξ ἀρκετοῦ δ’ ἀριθμοῦ παλαιοτέρων στρατιωτῶν διὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην στρατιὰν, ἀλλ’ ἐπίσης νέων, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποχρέων θὰ ἦναι μείζων. Οὕτω δὲν θὰ ἀναγκαζώμεθα, λόγῳ τῶν πολλῶν ἀπαλλαγῶν καὶ τῶν ἐξαιρέσεων καὶ τῶν εὐνοιῶν πρὸς τοὺς μὲν ἢ τοὺς δὲ, νὰ ἔχωμεν ἐφεδρείαν τοσοῦτον πτωχὴν καὶ ὀλιγάριθμον, ὥστε νὰ προσφεύγωμεν εἰς πρόσκλησιν πολλῶν ἡλικιῶν, καὶ μάλιστα μέχρι τοῦ 51 ἔτους. Διότι σημειωτέον, ὅτι εἴμεθα τὸ ἔθνος τὸ περισσότερον δῆθεν θελῆσαν νὰ ὑποβάλῃ τοὺς πολίτας εἰς μακρὰν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Εἰς οὐδὲν ἔθνος θὰ εὕρητε τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην πέραν τοῦ 45 ἔτους. Τοῦτο προῆλθεν εἰς ἡμᾶς ἐξ ἀγνοίας τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων ἐν γένει, ἀλλὰ καὶ ἐκ πνεύματος ματαιοδοξίας καὶ ἐπιδείξεως. Παρ’ ἡμῖν ἄλλως προσετέθη καὶ ἄλλη ἔποψις, ἥτις ἐξηγεῖ, διατὶ προέβημεν μέχρι τοῦ 51 ἔτους. Ἐθεωρήσαμεν τὸν νόμον τῆς στρατολογίας ὡς πηγὴν ταμιευτικήν, καὶ ἵνα ἱκανοποιήσωμεν μετὰ τοῦτο τὴν ἐθνικὴν φιλοτιμίαν, προσεθέσαμεν, ὅτι ἐξαιρετικῶς ὁ Ἕλλην θὰ ὑπηρετῇ μέχρι τοῦ 51 ἔτους τῆς ἡλικίας, ἐνῷ οἱ Γάλλοι, οἱ Ἰταλοὶ, οἱ Γερμανοὶ μέχρι τοῦ 45, ἀδιάφορον ἂν οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν δὲν ὑπηρετοῦσιν οὔτε μίαν ἡμέραν...

§206Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι βραδεῖα ἡ ἀνάπτυξις ἐδῶ.

§207Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἀντίθετον συμβαίνει. Εἰς ἄλλα βορειότερα κλίματα, ὅπου ἡ ἀνάπτυξις εἶναι βραδεῖα, τοὺς κατατάσσουν ἐνωρίτερον ἡμῶν· ἀλλ’ ἐνῷ γηράσκουσιν ἐκεῖ βραδύτερον, τοὺς ἀπαλλάττουσιν ἐνωρίτερον, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 45 ἔτους, ἐνῷ δὲ παρ’ ἡμῖν γηράσκουσιν ἐνωρίτερον, τοὺς ἀπαλλάττομεν βραδύτερον. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅλως διόλου ἀντίθετον πρὸς τὸ κλῖμα καὶ πρὸς τὴν φυσιολογικὴν κατάστασιν τοῦ ἀνθρώπου, τοῦ στρατιώτου. Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ἡ παράτασις αὕτη οὐδένα ἐπρόκειτο νὰ βαρύνῃ οὔτε δι’ ἁπλῶν ἀσκήσεων. Δὲν ἐννοῶ νὰ συμβουλεύσω τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ μεταβληθῶσι τὰ τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, καίτοι τοῦτο ἐπιβάλλεται, ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἰσχυριζώμεθα, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος σήμερον λύει, τὸ λύει κατὰ τὸν πλέον συμφερώτερον τρόπον διὰ τὸν στρατόν. Ὁ συμφερώτερος τρόπος εἶναι νὰ δημιουργῆται ἐντὸς ἑκάστης ἡλικίας ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερος ἀριθμὸς ἀσκουμένων ἀνδρῶν διὰ τὰς ἐφεδρείας, ὅπως ἀποτελέσωσιν οὗτοι ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης νεαρὸν καὶ ἐνθουσιώδη στρατόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρόσφορος τρόπος, καὶ οὐχὶ νὰ ὀλιγοστεύωμεν τὸν ἀριθμὸν ἑκάστης ἡλικίας, ὥστε ν’ ἀναγκαζώμεθα ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας νὰ προσκαλῶμεν πολλὰς καὶ ἐξ οἰκογενειαρχῶν ἡλικίας. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην τὸ νομοσχέδιον δὲν λύει τὸ ζήτημα. Καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ ἀπαλλασσόμενοι ἔχουσι δικαίωμα ἀπαλλαγῆς ἀπὸ πάσης ὑπηρεσίας ἐν πολέμῳ, πρέπει ν’ ἀποσκορακίσωμεν ταύτην, καὶ νὰ καθιερώσωμεν, ὅτι καὶ αὐτοὶ ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν πολέμῳ, καὶ πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης τῶν ἀπαλλασσομένων τοῦ νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν πολέμῳ, πρέπει ἐλάχιστός τις χρόνος ἀσκήσεως νὰ ὁρίζηται δι’ αὐτοὺς ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ εἴτε εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς, εἴτε καθ’ ὅσον ἤθελον ἐκλίπει καὶ ἀφ’ οὗ ἤθελον ἀκολούθως ἐκλίπει οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς, οὕτως ὥστε νὰ ἔχωμεν περισσοτέρους ἄνδρας νέους, δυναμένους νὰ λάβωσι τὰ ὅπλα ἐν ἑκάστῃ ἡλικίᾳ, παρ’ ὅσους διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς διετυπώθη, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν. Οὕτω θὰ ἔχωμεν διὰ κλήσεως ὀλίγων ἡλικιῶν πλειοτέρους καὶ νεωτέρους ἄνδρας.

§208Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀναμένομεν νὰ δικαιολογήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν μεταβολὴν τῆς διατάξεως ταύτης.

§209Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁμιλήσατε σεῖς, καὶ κατόπιν θ’ ἀντικρούσω.

§210Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ συζήτησις θὰ ᾖναι κανονικὴ, ἐὰν δικαιολογήσῃ πρῶτον ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν διάταξιν ταύτην, διότι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1880, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήχθη παρ’ ἡμῖν τὸ σύστημα τῆς γενικῆς στρατολογίας, τὸ πρῶτον νῦν μεταβάλλεται ἡ διάταξις αὕτη, καὶ μετατίθενται εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ἀντὶ τῆς ἐφεδρείας, οἱ ἀπαλλασσόμενοι οὗτοι. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δικαιολογήσῃ τὴν μεταβολὴν ταύτην, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔπραξεν εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ὤφειλε, — δυνατὸν νὰ πεισθῶμεν, ὅτι καλῶς μετερρυθμίσθη ἡ διάταξις αὕτη. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θέλει ἀρκεσθῆ εἰς τὴν δικαιολογίαν, ἣν δίδει διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἥτις ἀποτελεῖ στίγμα εἰς τὸ ὅλον στρατολογικὸν νομοσχέδιον. Διότι, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπαγγέλλεται τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ στρατοῦ, ἐν τούτοις εἰς τὴν αἰτιολογικήν του ἔκθεσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἢ μᾶλλον ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, λέγει, ὅτι, διότι εἰς τοὺς ἀπαλλασσομένους ἐπιβάλλεται ποσὸν δραχμῶν 400, ὡς ἀντισήκωμα τοῦ βάρους τούτου τοὺς μεταθέτει ἀπὸ τῆς ἐφεδρείας εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ἐὰν ὁ λόγος τῆς μεταβολῆς τῆς διατάξεως ταύτης ᾖναι αὐτὸς, πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω πάλιν μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ ὁμιλήσῃ μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν ὅλων τῶν ἀντιρρήσεων.

§212ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, κύριοι Βουλευταὶ, πῶς, ἐνῷ τὸ κυριαρχοῦν πνεῦμα τοῦ συζητουμένου στρατολογικοῦ νομοσχεδίου, εἶναι νὰ περιορισθῶσιν αἱ ἀπαλλαγαὶ, ἵνα ὑπάρχῃ μείζων ἀριθμὸς στρατευσίμων, διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου μέγας ἀριθμὸς καταλλήλων πρὸς στράτευσιν ἀνδρῶν πέμπεται ἀπὸ τῆς ἐφεδρείας εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Κατὰ τὴν προμνησθεῖσαν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, οἱ ἔλαττον τῶν τριῶν μηνῶν ὑπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ πέμπονται εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ἐνῷ οἱ τρεῖς μῆνας ὑπηρετήσαντες πέμπονται εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν ὑπάγονται οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς στρατολογικοῖς ἐλέγχοις καὶ ἀπαλλαγέντες ὑπὸ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων πρὸ τῆς κατατάξεώς των εἰς τὸν στρατὸν δυνάμει τῶν ἐδαφίων αʹ, βʹ καὶ γʹ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νομοσχεδίου, ὡσαύτως οἱ ἀπαλλαγέντες μετὰ τὴν κατάταξίν των, διότι μετ’ αὐτὴν ἐγεννήθησαν οἱ δυνάμει τῶν αὐτῶν ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου 4 χορηγοῦντες αὐτοῖς δικαίωμα πρὸς ἀπαλλαγὴν λόγοι, καὶ ἐν τέλει οἱ ἐθελονταὶ, ὑπὲρ ὧν ἐγεννήθησαν ὡσαύτως οἱ αὐτοὶ λόγοι ἀπαλλαγῆς κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους μῆνας τῆς ὑπηρεσίας των. Ἅπαντες οὗτοι ἀποτελοῦσιν ἱκανὸν ἀριθμὸν, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πέμπωνται εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν ἀπ’ εὐθείας, χωρὶς νὰ διανύσωσι τὰ ἔτη τῆς ἐφεδρείας, ἀποχωριζόμενοι τῶν λοιπῶν ὁμηλίκων των· οὐδόλως δ’ ἐξυπηρετεῖται ὁ σκοπὸς τῆς ἀπαλλαγῆς διὰ τῆς παραπομπῆς των εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πολλοὶ τῶν ἐχόντων στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, μεταναστεύοντες εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, δὲν θὰ παρευρίσκωνται κατὰ τὰς ἑκάστοτε γενησομένας στρατιωτικὰς ἀσκήσεις πρὸς συμπλήρωσιν τῶν τάξεων τῶν κληθησομένων ἐφέδρων, ἀναντιρρήτως θὰ ἔχωμεν μικρότερον ἀριθμὸν γεγυμνασμένων ἐφέδρων· ὅταν δὲ πρόκηται νὰ ἐπιστρατευθῶσι πλείονες ἄνδρες, θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφεύγωμεν εἰς μεγαλειτέρας ἡλικίας ἐφέδρων, ἐνῷ μεταξὺ τῶν προβεβηκότων τὴν ἡλικίαν ἐθνοφρουρῶν θὰ εὑρίσκωνται καὶ νεώτεροι τὴν ἡλικίαν, μὴ δυνάμενοι νὰ κληθῶσιν, ὡς προστατευόμενοι ὑπὸ τοῦ εἰρημένου ἄρθρου, μετὰ τῶν ἐφέδρων, ἀλλὰ κληθησόμενοι μετὰ τῶν ἐθνοφρουρῶν, μεθ’ ὧν, καίτοι πολὺ μικρότεροι τὴν ἡλικίαν, ἀφομοιοῦνται κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ἄλλα ἀτοπώτερα θέλουσι συμβῆ διὰ τῆς τοιαύτης παραπομπῆς, ἅπερ καὶ κατὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον τοῦ 1897 ἔλαβον χώραν. Τότε, ὡς γνωρίζετε, ἐνῷ λίαν προθύμως μετέβαινον πάντες οἱ καλούμενοι ἔφεδροι εἰς τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, ὅπως πολεμήσωσιν ὑπὲρ πατρίδος, ἀπέβαλλον πάντα ζῆλον, μανθάνοντες, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν συνηλικιωτῶν των, ἀπαλλαγέντες ἕνεκα διαφόρων λόγων, παρέμενον εἰς τὰς ἑστίας των· ὅπως δ’ αἱ ἀπαλλαγαὶ ἐκείνων ἐμείωσαν τὸν ζῆλον τῶν ὑπηρετούντων τότε, οὕτω, καὶ ἂν ποτε ἐν μέλλοντι χρόνῳ κληθῶσι πρὸς ἐκγύμνασιν ἢ ἐπιστράτευσιν ἢ πόλεμον αἱ ἡλικίαι τῶν ἐφέδρων, καὶ μεταξὺ αὐτῶν δὲν συνυπηρετῶσι καὶ οἱ ὁμήλικες τῶν ἐφέδρων, οὓς πέμπομεν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, θὰ ἐπέλθῃ εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ὁμοία ἀπογοήτευσις, καὶ βεβαίως θὰ μαρανθῇ καὶ τούτων ὁ ζῆλος, ἐπὶ μεγίστῃ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, ἣν μετὰ μείζονος ἐνθουσιασμοῦ θὰ ὑπηρετήσωσιν, ἐὰν εἰς τὸ πλευρόν των βλέπωσι πάντας τοὺς συνηλικιώτας των. Ὡς ἐκ τούτου ἀπαραίτητον εἶναι νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη, καὶ πάντες οἱ ἀπαλλασσόμενοι νὰ πέμπωνται εἰς τὴν ἐφεδρείαν καὶ ἀκολούθως εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ὅπως γυμναζόμενοι μετὰ τῶν λοιπῶν ἐφέδρων κατὰ τὰς γενησομένας ἀσκήσεις χρησιμοποιῶνται καὶ οὗτοι ἐν καιρῷ.

§213Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἤκουσα τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας. Ἵνα ἀπαντήσω εἰς αὐτοὺς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξετάσω τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Μοὶ φαίνεται, ἐὰν ἐνόησα καλῶς, ὅτι τὸ πνεῦμα τῶν προλαλησάντων εἶναι, ὅτι δὲν θὰ μείνῃ ἀρκετὸς στρατὸς μάχιμος, ἀλλὰ θὰ μείνῃ ὀλίγος, διότι πολλοὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 74, ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ νομοσχεδίου, «πᾶς Ἕλλην, μὴ κριθεὶς ἀνίκανος διὰ πᾶσαν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διανύει ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ δύο ἔτη, ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ δέκα ἔτη, ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ ὀκτὼ ἔτη, καὶ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τῆς ἐθνοφρουρᾶς δέκα ἔτη»· ἤτοι τὸ ὅλον τῆς ὑποχρεώσεως παντὸς Ἕλληνος εἶναι νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ 30 ἔτη. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς, οἵτινες ἐγένοντο, κατὰ τὸ νέον νομοσχέδιον, θὰ ἔρχωνται 13,000 ἄνδρες. Λοιπὸν, ἐὰν ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ ἀπὸ σήμερον, 13,000 ἄνδρες θὰ γυμνασθῶσι τὸ ἔτος τοῦτο, καὶ ἄλλοι 13,000 τὸ ἑπόμενον ἔτος, γίνονται 26,000. Αὐτοὶ δὲ βαθμηδὸν θὰ διέλθωσι τὰ ἔτη τῆς ἐφεδρείας, τὰ ὁποῖα εἶναι δέκα, καὶ κατὰ συνέπειαν αἱ 13,000 μετὰ τὴν πάροδον τῶν ἐτῶν τούτων θ’ ἀποτελέσωσιν 130 χιλιάδας ἐφέδρων, καὶ 26,000, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦναι ὑπὸ τὰς σημαίας, γίνονται ἐν ὅλῳ 156,000. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπολογισμός, ὅστις γίνεται διὰ τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας γραμμῆς. Δὲν βλέπω λοιπόν, ὅτι εἶναι τοσοῦτος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαλλαγέντων, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν ἀπαιτουμένην μάχιμον δύναμιν.

§214Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν λέγετε, ὅτι θὰ ἔχητε 60,000, διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σὺν τῷ χρόνῳ θ’ ἀποθνήσκωσιν ἐκ τούτων.

§215Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Σήμερον κατατάσσονται μόνον 7,000.

§216Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀπέδειξα λοιπόν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φοβεῖται ὁ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτής, δὲν θὰ συμβῇ, δηλαδὴ τὸ νὰ μείνῃ ὁ στρατὸς ἄνευ τῆς ἀπαιτουμένης μαχίμου δυνάμεως. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ λεχθέν, ὅτι καὶ οἱ ἐθελονταὶ καὶ οἱ ὑπηρετήσαντες δὲν θὰ δύνανται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι τοιαύτη ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίως διὰ τοὺς ἐθελοντάς, διότι, κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον περὶ στρατολογίας, «ἡ διάρκεια τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως ὁρίζεται διὰ τοὺς κατατασσομένους εἰς τὸ πεζικὸν καὶ τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων ἀπὸ ἑνὸς μέχρι τεσσάρων ἐτῶν, διὰ δὲ τοὺς κατατασσομένους εἰς τὰ εἰδικὰ σώματα, τὸ Ὁπλοστάσιον καὶ τὰς στρατιωτικὰς μουσικὰς ἀπὸ δύο μέχρις ἓξ ἐτῶν». Λοιπόν, ὅταν ὁ ἐθελοντὴς ὑπηρετήσῃ ἓξ ἔτη, ἡ δὲ ὁλικὴ ὑποχρέωσις ἦναι τριακονταετής, πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ ὑπηρέτησεν ἓξ ἔτη ὑπὸ τὰς σημαίας, νὰ τὸν ὑποχρεώσωμεν νὰ ὑπηρετήσῃ ἄλλα τριάκοντα ἔτη εἰς τὴν ἐθνοφρουράν; Ἐὰν τοῦτο συμβῇ, τότε δὲν θὰ ἦναι πλέον τριακονταετὴς ἡ ὑποχρέωσις, θὰ ἦναι 36 ἐτῶν. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς, καὶ ὅτι οἱ ἐθελονταί, καθ’ ὅσον ἀφυπηρετοῦσι, θὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἐφεδρείας μὲ τοὺς συνηλικιώτας των. Ἐὰν δὲ τὸ λεκτικὸν τοῦ ἄρθρου δὲν ἦναι σαφές, θὰ διορθωθῇ ὑπὸ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω.

§217Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ παράδειγμα τὸ τελευταῖον, ὅπερ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν ἐθελουσίως κατατασσομένων, δὲν δύναται νὰ ἀνατρέψῃ τὴν παρατήρησιν, ἥν, εἰς τὴν κακὴν ἔκφρασιν τοῦ ἄρθρου στηριζόμενος, ὑπεστήριξα πρὸ μικροῦ. Βεβαίως ὁ νόμος ὁρίζει ποῖος εἶναι ὁ χρόνος τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως, ὁ ἐλάχιστος καὶ ὁ ἀνώτατος, καὶ ὁρίζει διὰ τὸ πεζικὸν καὶ τὰ εὐζωνικὰ τάγματα ἀπὸ ἑνὸς μέχρι τεσσάρων ἐτῶν, ἢ ἀπὸ δύο μέχρις ἓξ διὰ τὰ εἰδικὰ σώματα. Τοῦτο εἶναι γνωστόν. Ἀλλὰ τὸ περὶ ἀπαλλαγῶν ἄρθρον 33 περιλαμβάνει μεταξὺ αὐτῶν ἐν τῷ ἐδαφίῳ θʹ καὶ τοὺς ἐθελοντὰς, τοὺς ἐπὶ διετίαν ὑπηρετήσαντας ἐν τῷ στρατῷ. Τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου 33, ὅσον ἀφορᾷ αὐτούς, εἶναι, ὅτι, ἅμα ὑπηρέτησαν διετίαν, δὲν ὑποχρεοῦνται πλέον νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἑτέραν διετίαν τῶν κληρωτῶν. Ἕως ἐδῶ τὰ πράγματα ἔχουσι καλῶς, καὶ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι νέα διετὴς ὑπηρεσία ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ δὲν πρέπει νὰ ζητῆται ἀπὸ τοὺς ἐθελουσίως ὑπηρετήσαντας ἐπὶ διετίαν. Ἡ διαφωνία γεννᾶται διὰ τὸν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ χρόνον τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἥτις εἶναι δεκαετὴς κατὰ τὸ ἄρθρον 74. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος ν’ ἀπαλλάσσωνται καὶ αὐτῆς οἱ ἐπὶ διετίαν ἐθελουσίως ὑπηρετήσαντες ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ. Τουναντίον τοῦτο εἶναι λόγος, ἵνα ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ δεκαετίαν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, καὶ ἐξ ἀπροσεξίας τὸ ἄρθρον 74, μὴ τάσσον ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ πάντας τοὺς ἐν εἰρήνῃ ἀπαλλασσομένους, περιέλαβε καὶ τοὺς ἐπὶ διετίαν ὑπηρετήσαντας ἐθελοντάς. Λοιπὸν ὁ λόγος δὲν εἶναι, ὅτι δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ ἓξ ἔτη ὁ ἐθελουσίως κατατασσόμενος διὰ τέσσαρα ἔτη, καὶ δι’ αὐτὸ ὁ νόμος τὸν ἀπαλλάσσει τῆς διετίας τοῦ κληρωτοῦ, διότι, καὶ ἂν διὰ δύο μόνον ἔτη κατετάχθη τις ἐθελουσίως, ἀπαλλάσσεται τῆς διετοῦς ὑπηρεσίας τοῦ κληρωτοῦ· ὁ νόμος δὲν θέλει διπλῆν διετίαν νὰ ὑπηρετῇ ὁ πολίτης ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ὡς ἐθελοντὴς καὶ ὡς κληρωτός. Πλὴν περὶ τούτου δὲν πρόκειται· πρόκειται περὶ τῆς ἑτέρας διατάξεως, ἥτις ἀφαιρεῖ τὸν ἐθελοντὴν ἀπὸ τῆς ἐφεδρείας καὶ τὸν μεταφέρει ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν μετὰ τῶν ἄλλων ἀπαλλαγέντων. Διότι αὐτὸ εἶναι τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Ἐὰν δὲν ἦναι τὸ πνεῦμα, εἶναι ἄλλος ὁ λόγος.

§218Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἴπομεν, ὅτι θὰ διορθωθῇ.

§219Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς φροντίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ καταστήσῃ καὶ τὸ γράμμα σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον πάντες δεχόμεθα ὅτι αὐτὸ εἶναι.

§220Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ εἴπομεν ἤδη.

§221Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λέγω ὅτι, ὅπως σήμερον ἔχει, θὰ ἀφαιρῇ ὅλους τοὺς ἐθελοντὰς ἐκ τῆς ἐφεδρείας, διότι ἅπαντες οὗτοι ἅμα τῇ ἀφέσει των ἐκ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ θὰ λαμβάνουν βιβλιάρια μὲ τὴν σημείωσιν, ὅτι ὡς ἀπαλλαγέντες ἀνήκουν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν.

§222Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἄλλη ἦτο ἡ ἔννοια τοῦ νόμου. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἐλάττωμά τι κατὰ τὴν ἔκφρασιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ ἔννοια· διότι, ἐὰν ἦτο ἄλλη ἡ ἔννοια, ἠθέλομεν καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὅλοι θὰ ἠδύναντο νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἐθελονταί, ὅπως ἀποφύγωσι τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα.

§223Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Ἄλλως ἡ ἐθελουσία κατάταξις ἐν τῷ στρατῷ εἶναι περιωρισμένη ἐκ τοῦ νόμου.

§224Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ γράμμα τοῦ νόμου αὐτὸ ὑποθέτει.

§225Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λοιπὸν συζητοῦμεν ἐπὶ ὥρας, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ διαφωνία.

§226Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοὶ εἴπητε εὐσυνειδήτως: Ἂν ἐγώ, ἐν παραδείγματι, μετὰ ὑπηρεσίαν διετῆ ἐθελουσίαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἤθελον ζητηθῆ νὰ μετάσχω εἰς πρώτην κλῆσιν ἐφεδρείας, καὶ διετεινόμην, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 74 τοῦ νόμου ὡς ἀπαλλαγεὶς κατετάχθην καὶ ἀνήκω ἔκτοτε εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ὑμεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ ἀναγκάσητε; θὰ ἦναι δυνατὸν παρὰ τὸ ῥητὸν καὶ σαφὲς γράμμα τοῦ ἄρθρου 74 νὰ μὲ καλέσητε ὡς ἔφεδρον;

§227Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σᾶς εἴπομεν, ὅτι ἡ συνέπεια τῶν παρατηρήσεών σας εἶναι, ὅτι θὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον.

§228Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει συμφωνία κατ’ οὐσίαν. Πρόκειται περὶ διορθώσεως τοῦ ἄρθρου.

§229Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θέλετε νὰ χάνωμεν ὥραν.

§230Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι δά!

§231Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅτι θὰ ὑπάρχῃ μὲ τὸν σημερινὸν ἀριθμόν, τὸν καλούμενον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἀρκετὸς ἀριθμὸς ἐν ὥρᾳ πολέμου, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς ἑκάστης τῶν δέκα ἡλικιῶν τῆς ἐφεδρείας πρὸς 13,000 κατ’ ἔτος θὰ δώσῃ 130,000, καὶ 30 χιλιάδες 160,000, πάντα ταῦτα βεβαίως δύνανται νὰ ἦναι εὐπροσώπως ὑποστηρικτέα, ἀλλὰ δὲν ἀνατρέπουσι τὸ ἄλλο ἐπιχείρημα, ὅπερ ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, ὅτι καλλίτερον θὰ ἦναι, ἀντὶ τῶν δέκα ἡλικιῶν, διὰ ν’ ἀποτελέσωμεν 130,000 ἢ μᾶλλον 100,000 ἄνδρας, διότι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν μετὰ δεκαετίαν νὰ ἐπανεύρητε ἀκριβῶς τὸν ἀριθμὸν 13,000 δι’ ὅλας τὰς ἡλικίας τάς,—λέγω ὅτι καλλίτερον θὰ ἦναι, τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν 100,000 ἢ 110,000 ἀνδρῶν, τῶν ἐν ὥρᾳ πολέμου καλουμένων, νὰ τὸν ἔχωμεν δι’ ὀλιγωτέρων ἡλικιῶν, ἓξ ἢ ἑπτὰ, ἀντὶ διὰ δέκα, πρῶτον διότι θὰ ἦναι νεώτεροι, καὶ γνωστὸν εἶναι, ἰδίως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, πόση διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ νέου στρατιώτου καὶ τοῦ οἰκογενειάρχου στρατιώτου· ἡ νεότης ἄλλως δὲν συλλογίζεται οὔτε οἰκογένειαν οὔτε κινδύνους, ὅσον συλλογίζεται αὐτοὺς ὁ ὡρίμου ἡλικίας στρατιώτης· ὁ νέος εἶναι πλέον ῥιψοκίνδυνος, καὶ ἀκολουθεῖ τολμηροὺς ἀρχηγοὺς μετὰ περισσοτέρας προθυμίας, παρ’ ὅ,τι ὁ ἄπορος οἰκογενειάρχης, ὁ ἔχων τέκνα καὶ σύζυγον ἐν τῷ χωρίῳ αὑτοῦ. Διὰ τοῦτο σκοπὸς ἐν τῷ ὀργανισμῷ τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν δυνάμεων πρέπει νὰ ἦναι, ὅπως δι’ ὀλιγωτέρων ἡλικιῶν ἔχωμεν κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν κινδύνων τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ συντηρήσῃ ἐν πολέμῳ τὸ Κράτος. Εἶναι δυνατὸν ἐν ὥρᾳ κινδύνων νὰ ἔχωμεν 150,000 ἢ 180,000 ἄνδρας; Αὐτοὺς νὰ τοὺς ἔχωμεν ἐξ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρων ἡλικιῶν, ὄχι μόνον διότι—καὶ τοῦτο εἶναι σήμερον ἡ ἐκ τῆς πείρας μορφωθεῖσα γνώμη—οἱ νέοι εἶναι χρησιμώτεροι στρατιῶται πρὸς πολέμους, ἀλλὰ καὶ διότι καθολικὴ ἄνευ πολλῶν ἀπαλλαγῶν στρατεία, καταρτίζουσα πολυαριθμότερον ἐν εἰρήνῃ τὸν ἐνεργὸν στρατὸν, καθιστᾷ ἕν Κράτος ἱκανὸν εὐθὺς ἅμα τῇ κηρύξει τοῦ πολέμου νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τοῦ ἐχθροῦ διὰ μόνων τῶν ἐν εἰρήνῃ δυνάμεων, πρὶν ἴσως παρασκευασθῇ ὁ ἐχθρὸς καὶ καταστήσῃ δυσκολώτερον καὶ μακροχρονιώτερον τὸν πόλεμον. Αὐτὴ εἶναι ἡ κρατοῦσα σήμερον ἐν Γερμανίᾳ γνώμη, νὰ μὴ λάβωσιν ἐν ἀρχῇ τῶν ἐχθροπραξιῶν καμμίαν ἐπικουρίαν ἢ προσθήκην τῶν ἐφέδρων.

§232Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Κάθε ἄλλο. Τὸ νομοσχέδιον βασίζεται ἐπὶ τοῦ Γερμανικοῦ νόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον, ὡς ἴσως καλῶς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον καὶ αὐτὴ ἡ ἐθνοφρουρὰ ἐξῆλθε τῶν ὁρίων τοῦ Πρωσσικοῦ Κράτους καὶ μετέβη εἰς Γαλλίαν.

§233Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι κακὴ ἀντιγραφή.

§234Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὥστε δὲν εἶναι μόνον αἱ τάξεις αὗται, τὰς ὁποίας λέγετε, τοῦ μονίμου στρατοῦ, ἀλλὰ φθάνουσι μέχρι καὶ τῆς ἐθνοφρουρᾶς, ἔφθασαν δὲ σήμερον εἰς τὴν Γερμανίαν μέχρι τῆς πανστρατιᾶς, ἡ ὁποία φθάνει μέχρι τοῦ ἑξηκοστοῦ ἔτους τῆς ἡλικίας τοῦ Γερμανοῦ.

§235Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μεθ’ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, ἣν ἔχω εἰς τὰ στρατιωτικὰ φῶτα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τολμῶ νὰ διαφωνήσω ὡς πρὸς ὅσα παρέστησε περὶ τῶν τάσεων σήμερον τοῦ γερμανικοῦ στρατοῦ. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω αὐτὸν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1893, ὅτε εἰσήχθη ἡ νέα νομοθεσία περὶ στρατολογίας, ἤτοι ἡ διετὴς θητεία διὰ τὰ πεζὰ σώματα, ἡ θέτουσα περισσοτέρους νέους καθ’ ἕκαστον ἔτος εἰς τὴν διάθεσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ἐπικρατοῦσα ἰδέα εἶναι, ὅπως, ἐν περιπτώσει μελλόντων πολέμων τῆς Γερμανίας, δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρων ἡλικιῶν, ἑπομένως διὰ νεωτέρων ἡλικιῶν, καὶ, εἰ δυνατὸν, ἐν ἀρχῇ διὰ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, τοῦ ἐν εἰρήνῃ ὑπηρετοῦντος, τιθεμένου ἐπὶ ποδὸς πολέμου, ἄρξωνται τοῦ πολέμου ἅμα τῇ κηρύξει αὐτοῦ καὶ καταφέρωσι τὰ πρῶτα κτυπήματα ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ. Ἡ ἰδέα σήμερον ἐν Γερμανίᾳ εἶναι, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν πλειότερον ἀποφύγωσι νὰ εἰσαγάγωσιν ἐκ τῶν ἐφεδρειῶν δύναμιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἐν εἰρήνῃ στρατοῦ, ἵνα καταστήσωσιν ἐμπόλεμον τὴν δύναμιν αὐτοῦ, φρονοῦντες ὅτι οὕτω διαταράττουσι τὴν συνοχὴν, τὴν πειθαρχίαν, τὴν ἑνότητα, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τῆς εἰρήνης. Τοῦτο τοῖς ὑπέδειξεν ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου τοῦ 1870. Σημειώσατε, ὅτι κατὰ τὸν πόλεμον αὐτὸν, ὡς καὶ κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1863, παρετηρήθη ἐν Γερμανίᾳ, ὅτι ἡ κλῆσις ἐφέδρων τῶν προκεχωρημένων ἡλικιῶν, ἰδίως ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ὑπερβαίνουσι τὸ 30 ἔτος, ἀπεδείχθη λίαν ἐλαττωματικὴ διὰ τὴν συγκρότησιν τὴν ταχεῖαν τῶν διαφόρων σωμάτων καὶ τὴν ταχεῖαν καὶ πλήρη κινητοποίησιν τοῦ στρατοῦ. Ὅσον προβαίνομεν εἰς τὰς καλουμένας ἡλικίας τῶν ἐφέδρων, τόσον περισσοτέρους οἰκογενειάρχας καλοῦμεν, οὓς ἀναστέλλει συχνότατα νὰ προσέλθουν οὐ μόνον ἡ οἰκογένεια, ἀλλὰ καὶ ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων τῆς συντηρήσεως. Ἀκριβῶς τοῦτο, ἀλλ’ εἰς ὑπερβολικώτερον βαθμόν, παρετηρήθη καὶ παρ’ ἡμῖν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897. Εὔλογος δὲ ἡ ὑπερβολὴ αὕτη παρ’ ἡμῖν, λόγῳ τῆς ἀνισότητος τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς παρῆγον ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατῷ αἱ πολλαὶ καὶ μεροληπτικῶς ἐφαρμοζόμεναι ἀπαλλαγαὶ καὶ ἐξαιρέσεις. Διὰ τοῦτο ἐν Γερμανίᾳ ἐπιδιώκεται ν’ ἀποτελεσθῇ ταμεῖον, τοῦ ὁποίου σκοπὸς θὰ ἦναι ἡ συντήρησις τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐφέδρων ἐν ὥρᾳ πολέμου, διότι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν στεροῦνται ἐντελῶς τῶν μέσων τῆς συντηρήσεως, εἰ καὶ ὀλιγώτερον ἢ παρ’ ἡμῖν. Ὅταν ἔχητε καὶ καλῆτε νεαροὺς καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἀγάμους ἐφέδρους εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐν ὥρᾳ πολέμου, ἡ φροντὶς περὶ τῆς συντηρήσεως τῆς συζύγου καὶ τῶν τέκνων σπανιώτερον ἐπενεργεῖ, καὶ ἡ προθυμία τῶν ἐφέδρων νὰ προσέλθουν καὶ νὰ διαμείνουν εἰς τὰς τάξεις των εἶναι μεγαλειτέρα. Τὸ ἀντίθετον συμβαίνει μὲ τοὺς ἐγγάμους ἐφέδρους ἐν πολέμῳ. Πολὺ περισσότερον αὐτὸ θὰ συμβῇ εἰς ἡμᾶς, ὅπου τὰ ἤθη τὰ στρατιωτικὰ δὲν εἶναι τόσον ἀκμαῖα καὶ ζωηρὰ, ὅπως εἶναι ἐν Γερμανίᾳ, ὅπου ἡ πτωχεία τῶν κατοίκων εἶναι μεγαλειτέρα...

§236Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Νυμφεύονται εἰς τὴν Ἑλλάδα μικροί.

§237Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ νυμφεύονται μικροὶ, καὶ διὰ τοῦτο πολλάκις εἰς τὰ χωρία θὰ ἴδητε 25 ἐτῶν νέους, οἵτινες εἶναι ἤδη οἰκογενειάρχαι. Λοιπὸν εἶναι μεγάλης σημασίας, εἶναι ἴσως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸν ὁποῖον καταρτίζομεν, τὸ σπουδαιότερον ζήτημα, τὸ πῶς νὰ κατορθώσωμεν, ὥστε νεώτεραι ἡλικίαι ν’ ἀποτελῶσι τὴν κυρίαν καὶ πρώτην δύναμιν ἐν πολέμῳ, ἣν δύναται νὰ συντηρήσῃ τὸ Κράτος. Ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐκ πέντε ἢ ἓξ ἡλικιῶν ἑκατὸν χιλιάδας στρατοῦ· ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν 140,000 ἐξ ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἡλικιῶν, ἀλλ’ ὄχι ἐκ 15 ἢ 20 ἡλικιῶν, ἐπράξαμεν τὸ σπουδαιότερον ἔργον τῆς πολεμικῆς παρασκευῆς. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν κρίνων, ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον πρέπει σήμερον νὰ ἐπιδιώκῃ εἷς στρατὸς, ὅστις, ὀφείλων ἐντὸς συντομωτάτου χρόνου νὰ δυνηθῇ νὰ συγκροτήσῃ κρισίμους μάχας, ἐφαρμόζει πᾶσαν ἐργασίαν ταχύτητος κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, εἰς ὃν δὲν πρέπει νὰ δώσῃ καιρὸν νὰ συγκεντρωθῇ καὶ ἐνισχυθῇ, ἀλλὰ πρέπει ἐν εἰρήνῃ νὰ ἦναι ἐντελῶς ἕτοιμος, ὅπως ἀμέσως ἐπιχειρήσῃ τὴν ἐπίθεσιν. Δι’ ἡμᾶς ἰδίως τοῦτο ἀποτελεῖ ὅρον ἀναπόφευκτον πρὸς ἐπιτυχίαν. Σήμερον ἡ πρώτη καὶ σπουδαιοτέρα δύναμις εἶναι ὁ ἐν εἰρήνῃ μόνιμος στρατὸς, καὶ μετ’ αὐτὸν αἱ τῶν πρώτων ἡλικιῶν ἐφεδρεῖαι. Διὰ τοῦτο κατ’ αὐτὴν τὴν διεύθυνσιν δέον νὰ γίνηται ἡ ἐργασία πρὸς στρατιωτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας. Ὅταν ὑπολογίσωμεν πόσον στρατὸν διὰ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν μέσων δυνάμεθα νὰ κινήσωμεν κατὰ τοῦ ἐχθροῦ ἡμῶν, τὸν στρατὸν αὐτὸν πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν νὰ συγκροτήσωμεν ἐκ νέων στρατιωτῶν, καὶ νὰ κατορθώσωμεν ν’ ἀντιτάξωμεν κατὰ τοῦ ἐχθροῦ εὐθὺς ἀμέσως ἅμα τῇ κηρύξει τοῦ πολέμου καὶ ἐντὸς συντομωτάτου μετ’ αὐτὴν χρόνου.

§238Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ἔχει διττὸν χαρακτῆρα. Ἀνεξαρτήτως τῶν στρατιωτικῶν ἀρετῶν, τὰς ὁποίας ἀναμφισβητήτως περιέχει ἡ πρόσκλησις ἐν καιρῷ πολέμου νεωτέρων ἡλικιῶν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν πρόσκλησιν πρεσβυτέρων, ἀνεξαρτήτως τῶν στρατιωτικῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα περιέχει, εἶναι καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς ψυχολογικῆς ἐντυπώσεως, ὅταν πάντες οἱ ἀπαλλαγέντες μετατίθηνται εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, καὶ ἐν περιπτώσει προσκλήσεως τῶν ἡλικιῶν αὐτῶν ἐν καιρῷ πολέμου, πάντοτε μένωσιν εἰς τὰς οἰκίας των. Γνωρίζομεν πάντες, ποίαν ἐντύπωσιν ψυχολογικὴν ἐνεποίει εἰς τοὺς προσκληθέντας ἐν τῷ στρατῷ κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον ἡ πληθὺς τῶν ἀπαλλαγέντων, ποίαν ἀπογοήτευσιν ᾐσθάνετο ὁ στρατιώτης ὁ προσκληθεὶς εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐν καιρῷ πολέμου, ὅτε ἔβλεπε τὸν γείτονα αὑτοῦ, τὸν συγχωριανόν του μὴ προσκαλούμενον, καὶ ὅλοι ἐνθυμούμεθα, ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ λέξις «ἀπαλλαγέντας». Οἱ λόγοι οὗτοι ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀνάγκη ὑπάρξεως ὅσον τὸ δυνατὸν πλειοτέρων καὶ γεγυμνασμένων Ἑλλήνων, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλει τὴν παραδοχὴν τῆς ἰδέας, ἥτις ὑποστηρίζεται καὶ ὑπεστηρίχθη ὑπὸ πολλῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, εἰδικώτερον δὲ καὶ εὐρύτερον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ. Ὁ ὑπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ἐποιήσατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ ἐν καιρῷ εἰρήνης 13,000, καὶ ἑπομένως ἐντὸς δεκαετίας 130,000, καὶ 26,000 ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ, τὸ ὅλον 156,000, εἶναι ὑπολογισμὸς δυνάμενος νὰ ἔχῃ ὑπόστασιν θεωρητικὴν, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πρακτικὴν ὑπόστασιν.

§239Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπιτρέπετε; Ὅτε διετελεῖτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὴν τελευταίαν πρωθυπουργίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, δι’ ἐπερωτήσεώς μου ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Λιμπρίτην, πρὶν ἀκόμη παραιτηθῇ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μοὶ δώσῃ σημείωμα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐφέδρων· καὶ ἠξεύρετε τί σημείωμα μοὶ ἔδωκεν; ὅτι οἱ ἔφεδροι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀνήρχοντο εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 170,000 ἀνδρῶν!

§240Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ χαρτί;

§241Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πῶς εἶναι αὐτὸ δυνατόν;

§242Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐὰν ὁ ἀριθμὸς ἦτο εἰς τὸ χαρτὶ ἢ εἰς καμμίαν πλάκα ἐπάνω, αὐτό εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά. Αὐταὶ αἱ παρατηρήσεις εἶναι περιτταί. Αὐτὸ ἦτο τὸ σημείωμα.

§244Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλητε μετὰ ταῦτα νὰ ὁμιλήσητε, ἔχετε τὸν λόγον.

§246Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ χαρτί!

§247Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι εἰς τὸ χαρτί.

§248Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι θεωρητικοὶ οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι, διότι βεβαίως αἱ 13,000, αἱ ὁποῖαι ὑπολογίζονται ὡς κληρωτοὶ, κληθησόμενοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐν καιρῷ εἰρήνης, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀπαλλασσομένων, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, βεβαίως δὲν θὰ προσέλθωσι πάντες εἰς τὸν στρατόν· θὰ ἔχωμεν κληρωτοὺς ἐλλείποντας, οἱ ὁποῖοι βεβαίως σήμερον ἀνέρχονται εἰς τριάκοντα ἢ τεσσαράκοντα τοῖς ἑκατόν.

§249Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Περισσότερον.

§250Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἴσως καὶ περισσότερον.

§251Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§252Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ἑξῆς οὗτοι δὲν θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν;

§253Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι. Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι, ὅτε ἐγένοντο οἱ ὑπολογισμοί, ἀφῃρέθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ προσέλθωσι, καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ προσέλθωσιν, ἔχομεν 13,500, διότι ἄλλως ἠθέλομεν ἔχει 19,000 ἢ 20,000. Ἐὰν περιωρίσαμεν τὸν ἀριθμὸν εἰς 13,500, ἐπράξαμεν τοῦτο, διότι ἀφῃρέσαμεν ἐκ τῶν μὴ ἀπαλλασσομένων δυνάμει τοῦ νέου νόμου τοὺς μὴ προσερχομένους, καὶ καταλήγομεν οὕτως εἰς τὰς 13,500. Ὥστε, βλέπετε, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ὑπολογισμοί σας.

§254Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα σήμερον, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τὰς ἔδωκε.

§255Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰς ἔδωκα.

§256Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν τὰς ἔλαβον. Ἀλλ’ ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τούτους θὰ προσέλθωσι 13,000 — ἀριθμός, τὸν ὁποῖον ἂς μᾶς ἐπιτραπῇ ν’ ἀμφισβητήσωμεν, ὡς ἀόριστον καὶ ἀβέβαιον.

§257Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατί; Διότι ἐκάμετε κακῶς τοὺς ὑπολογισμούς σας. Ἐὰν ὅμως ὑπολογίσητε, ὅτι ἔχομεν σήμερον κατατασσομένους περὶ τὰς 7,000, ἔχομεν 2,000 διαθεσίμους, οἱ ὁποῖοι θὰ καταταχθῶσι, γίνονται 9,000· ἔχομεν καὶ ἐκ τῶν μὴ ἀπαλλασσομένων δυνάμει τοῦ νέου νόμου ἄλλας 6,000· κάμετε τὸν ὑπολογισμόν: 7+2=9+6=15,000. Ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὰς 15,000, κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τῶν μὴ προσερχομένων σήμερον, ἀφαιροῦμεν, λέγω, κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ἐκ τῶν μὴ ἀπαλλασσομένων δυνάμει τοῦ νέου νόμου ἀριθμόν τινα, καὶ φθάνομεν οὕτως εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 13,500. Ἄρα δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ ὑπολογισμός σας. Ὁ ὑπολογισμὸς ἡμῶν δυνατὸν νὰ παρέχῃ ὀλίγας ἀμφιβολίας ὡς πρὸς τὸ σύνολον τῶν ἐφέδρων διὰ τὰς δέκα ἡλικίας, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι κατὰ τὰ δέκα ἔτη θὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς ἐκ θανάτων κλπ., ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς τῶν 13,500 κατ’ ἔτος δὲν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτησιν. Θὰ πεισθῆτε δὲ καὶ ὁ ἴδιος, ὅταν ἐξετάσητε τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§258Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι καὶ ἀνώτερος ὁ ἀριθμός.

§259Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνώτερος κατὰ τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, τὸν ὁμολογουμένως γινώσκοντα καλλίτερον ὑμῶν τὸν νόμον περὶ στρατολογίας.

§260Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, τὸν ὁποῖον, ἕνεκα τῆς συνδρομῆς, τὴν ὁποίαν σᾶς παρέχει, ἀνεγνωρίσατε ὡς τὸν καλλίτερον λογιστήν. Εἶναι ἡ εὐρύτης τῶν ἐπαίνων καὶ παροχῶν σας τοιαύτη, ὥστε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἔλαβε τὸ μέρος του. Ἀλλὰ καὶ ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς 13,500 εἶναι ἀληθής, — τὸ ὁποῖον ἐγὼ διστάζω νὰ πιστεύσω, διότι βλέπομεν αὐξάνοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν λιποστράτων, καὶ γνωρίζομεν, ὅτι μέγας ἀριθμὸς νέων Ἑλλήνων ἀπέρχεται τῆς Ἑλλάδος, κατὰ χιλιάδας δυστυχῶς, — δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐφέδρων ἐκ τακτικοῦ στρατοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπελόγισεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· θὰ παραδεχθῶμεν μίαν ἐλάττωσιν κατὰ 15 ἢ 20 τοῖς ἑκατὸν ἕνεκα θανάτων ἢ ἀναχωρήσεων. Πάντως δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐν καιρῷ πολέμου 150,000.

§261Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴπομεν 150 χιλιάδας.

§262Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν 156,000.

§263Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ὅμως ἐγὼ εἶπον ὀλιγωτέρους ἀπέναντι τοῦ σημειώματος, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ὁ πρώην Ὑπουργὸς κ. Λυμπρίτης, ὁ ὁποῖος ἀναβιβάζει αὐτοὺς εἰς 170,000. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω καὶ τι ἄλλο; Ἐδῶ εἶναι ὁ κ. τμηματάρχης τῆς στρατολογίας. Ἐρωτήσατέ τον.

§264Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. τμηματάρχης (ἱλαρότης). Ἐὰν ὁ κ. Λιμπρίτης παραδέχηται 170,000, ἢ ὑμεῖς 156,000, βεβαίως ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ἀκριβής. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο μόνον· τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι θὰ μείνωσιν ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ τῷ χρονικῷ 30,000 ἢ 40,000 ἀπαλλαγέντες μὴ γυμναζόμενοι, οἱ ὁποῖοι μετεβιβάσθησαν εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ἡ ἐντύπωσις δὲ, ἥτις προσεγένετο κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπαλλαγέντων, θὰ ἐξακολουθήσῃ ὑπάρχουσα καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Θὰ ἔχωμεν μέγαν ἀριθμὸν ἀπαλλαγέντων, εὐρώστων νέων, δυναμένων καὶ ὀφειλόντων ἐν καιρῷ πολέμου νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα των, θὰ ἔχωμεν τὸν ἀριθμὸν τοῦτον εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ἵνα ἀπογοητεύῃ τοὺς στρατευομένους. Κατὰ τὸν νόμον τὸν καταργούμενον οἱ ἀπαλλαγέντες οὗτοι μετεφέροντο οὐχὶ εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐφεδρείαν· δὲν ἐγυμνάζοντο μὲν, καὶ ἑπομένως ἡ διάταξις τοῦ νόμου ἀπέβη ἀνεφάρμοστος, ἢ ἐπιβλαβὴς, ἐφαρμοζομένη, ἀλλ’ ὁ τότε νομοθέτης ἐνόμισεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφίνῃ τοὺς ἀπαλλασσομένους εἰς τοὺς οἴκους των ἐν καιρῷ πολέμου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει οὐ μόνον νὰ διατηρηθῇ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ νὰ συμπληρωθῇ διὰ τρόπου, ὥστε νὰ ἐπέρχηται καὶ ἡ ἐκγύμνασις αὐτῶν. Ἐὰν δὲ οἱ πόροι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπωσι τὴν ἄμεσον πρόσκλησιν αὐτῶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐν εἰρήνῃ, πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος τις ἐκγυμνάσεως αὐτῶν εἴτε ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, εἴτε καθ’ ὃν χρόνον ἡ ἡλικία αὐτῶν ὑπηρετεῖ. Πρὸς τοῦτο δὲ νομίζω, ὅτι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 71, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν ἰσχύοντα στρατολογικὸν νόμον ἐπιτρέπει καὶ ἐπιβάλλει τὴν ἐπιτόπιον ἐκγύμνασιν μιᾶς κλάσεως κληρωτῶν, οὐχὶ ἀπαλλασομένων. Τὴν διάταξιν ταύτην συμπληροῦντες καὶ βελτιοῦντες, δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἐκγύμνασιν τῶν ἀπαλλασομένων ἐπιτοπίως. Ἔχοντες γεγυμνασμένους αὐτοὺς ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, καὶ ὄχι ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ, δυνάμεθα, ἐὰν ἔχωμεν ἀνάγκην πλειοτέρων στρατιωτῶν, νὰ συγκαλέσωμεν τὰς ἡλικίας ὅλας, συμπεριλαμβανομένων καὶ αὐτῶν, ἤ, ἄν ἔχωμεν ἀνάγκην ὀλιγωτέρων στρατιωτῶν, νὰ καλέσωμεν ὀλιγωτέρας ἡλικίας, συμπεριλαμβανομένων πάντοτε καὶ αὐτῶν.

§265Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ἐτόνισεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν κληρωτῶν ὁ ζητούμενος εἶναι πολὺ μικρὸς διὰ τὸν σχηματισμὸν ἀξιομάχου στρατοῦ μετὰ ἐφεδρείας, καὶ ἐτόνισεν ἔτι μᾶλλον, ὅτι εἰς τὸν γερμανικὸν στρατὸν κατώρθωσαν διὰ μόνου τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ νὰ διεξαγάγωσι τὸν πόλεμον, δηλ. νὰ φέρωσι τὰ πρῶτα πλήγματα κατὰ τοῦ ἐχθροῦ. Ἔχω σημείωσιν, καθ’ ἥν εἰς τὸν γερμανικὸν στρατὸν τοῦ 1903 ἡ ἀναλογία τῶν κληρωτῶν εἶναι 4,120 κατὰ ἑκατομμύριον, ἑπομένως ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν θέτει ὁ νόμος ἢ μᾶλλον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον διὰ τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν, ὑπερβαίνει τὴν ἀναλογίαν τοῦ γερμανικοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ ὅλους τοὺς στρατούς. Διότι διὰ τὸν ἰταλικὸν στρατὸν ἡ ἀναλογία εἶναι 3,130 νεοσύλλεκτοι κληρωτοὶ κατὰ ἑκατομμύριον, διὰ τὸν ῥωσσικὸν 2,810, διὰ τὸν αὑστροουγγρικὸν 2,670. Ὥστε διὰ τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν ἡ ἀναλογία τῶν νεοσυλλέκτων εἶναι ἡ μείζων πασῶν.

§266Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως;

§267Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἀφοῦ πρόκειται περὶ κληρωτῶν, βεβαίως περὶ τῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως πρόκειται. Ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς θὰ λαμβάνῃ δύναμιν κληρωτῶν, ἣν οὐδεὶς ἄλλος στρατὸς λαμβάνει κατὰ ἑκατομμύριον, διότι ὁ πληθυσμὸς εἶναι 2,500,000, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν κληρωτῶν, ὁ ὁποῖος, ὡς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἠκούσατε, θὰ ἦναι 13,000, ἀνέρχεται εἰς 5,000 περίπου κατὰ ἑκατομμύριον, ἐνῷ ἔπρεπεν ἡ ἀναλογία νὰ ἦναι 10,260, συμφώνως πρὸς τὴν ἀναλογίαν τοῦ γερμανικοῦ στρατοῦ, καὶ ἑπομένως ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι κατὰ 30 τοῖς ἑκατὸν μεγαλειτέρα τῆς ἀναλογίας, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ γερμανικὸς στρατός. Ἐξ αὐτοῦ βλέπετε ἀξιόμαχον στρατὸν καταρτιζόμενον ἐκ τῶν ἐφεδρειῶν· δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχωμεν τὸν μεγαλείτερον ἀριθμὸν ἐφέδρων, ὅταν ζητῶμεν τόσον ἀριθμὸν κληρωτῶν. Ἔρχεται τώρα τὸ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐφέδρων. Ἠμφισβητήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐφέδρων, ὃν ἀνέφερεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δύναται μίαν ἡμέραν τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ, καίτοι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε μικρότερον ἀριθμὸν τοῦ πραγματικοῦ· ἠπόρησε μάλιστα ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας Βουλευτὴς, ὅτε ἤκουσεν, ὅτι τὸ σημείωμα τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Λυμπρίτου ἀνέφερεν 170,000 ἄνδρας, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἦτό τι φαντασιῶδες. Ἀλλ’ ἰδοὺ ἡ κατάστασις τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου τοῦ 1903, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ παριστάμενος τμηματάρχης τοῦ στρατολογικοῦ τμήματος δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ, θὰ ὁμιλήσω ἐγὼ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων, τῶν καταρτισθέντων ὑπὸ τοῦ στρατολογικοῦ τμήματος. Κατὰ τὴν σημείωσιν ταύτην, ὁ ἀριθμὸς τῆς ἀπογραφῆς ἀνέρχεται εἰς 27,320· ἐκ τῆς ἀπογραφῆς ταύτης ἐκπίπτουν 1320, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἢ ἦσαν κακῶς ἐγγεγραμμένοι, μένει δὲ ἀκριβὴς ἀριθμὸς ὑποχρέων τῆς ἀπογραφῆς 26,000. Ἐκ τῶν 26,000 τὸ Κράτος ἐζήτησεν 14,203 ὡς διεχεῖς, διαθεσίμους δὲ 2,217· ἑπομένως ὑπάρχουσι μὴ κληθέντες 12,580. Τώρα βλέπετε, ὅτι προσθέτοντες τὸν ἀριθμὸν τῶν μὴ κληθέντων φθάνετε εἰς τὸν ἀριθμὸν 26,000· ἀλλ’ ἐκ τῶν κληθέντων, 6,766 κατὰ πρώτην φορὰν ἐφέτος παρουσιάσθησαν ὡς ἀνυπότακτοι, ἑπομένως ἐπὶ 26,000 τῆς ἀπογραφῆς ἔχετε 6,766 ἀνυποτάκτους· μένουσι λοιπὸν 19,234 ἀποτελοῦντες τὴν ἀπογραφήν· ἑπομένως, ἐὰν θελήσητε νὰ μὴ ἔχητε ἀπαλλαγὰς καὶ νὰ φέρητε ὅλον αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν νὰ ἐκγυμνασθῇ, θὰ φέρητε 20,000 ἄνδρας εἰς τὸν στρατόν· ἐπειδὴ δὲ εἶναι διετὴς ἡ θητεία, ἀνέρχεται ὁ ἀριθμὸς εἰς 40,000 ἄνδρας. Πρέπει νὰ ὑπολογίσητε, δύναται τὸ Κράτος ν’ ἀντίσχῃ εἰς τὸ νὰ φέρῃ 40,000 ἄνδρας, καὶ νὰ διατηρήσῃ αὐτοὺς ὑπὸ τὰς σημαίας; Βεβαίως τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον· ἑπομένως ἐπέρχεται ὁ λόγος τῶν ἀπαλλαγῶν. Ὁ λόγος τῶν ἀπαλλαγῶν περιωρίσθη διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸν δυνατῶς ἐλάχιστον, διότι δὲν ἀπαλλάσσει ἢ μόνον τοὺς πρωτοτόκους ὀρφανούς, τοὺς μονογενεῖς, τῶν ὁποίων ὁ πατὴρ εἶναι ἐντελῶς ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, καὶ τοὺς ἔχοντας ἀδελφοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ στρατῷ. Ὅτε ἐγένετο συζήτησις περὶ ἀπαλλαγῶν, ὅλοι ἐφωνάζομεν ν’ ἀπαλλάξωμεν καὶ τοῦτον τὸν κακομοίρην καὶ ἐκεῖνον τὸν κακομοίρην! Τώρα ὅμως, ὅτε ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, τώρα ὅλοι φωνάζομεν: «διατὶ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαλλασσομένων;» Ἐγὼ λοιπὸν νομίζω, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 21 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἄριστα συντελεῖ εἰς τὸν καταρτισμὸν ἀξιομάχου στρατοῦ· διότι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ θέσωμεν ἐπὶ ποδὸς πολέμου τὸν ὑπάρχοντα στρατόν, ὅπως πρέπει συντεταγμένον, θὰ ἔχωμεν περίπου 55,000 ἄνδρας διὰ προσκλήσεως τριῶν ἡλικιῶν ἐκ τῶν ἐφέδρων· ἐὰν θελήσωμεν νὰ διπλασιάσωμεν διὰ τοῦ διπλασιασμοῦ τῶν στελεχῶν τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἀξιομάχου στρατοῦ, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν δύναται τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ συντεταγμένον στρατὸν, ἀλλὰ μόνον ἀριθμὸν ἐνόπλων στιφῶν, τότε πρέπει νὰ καλέσωμεν ἄλλας τρεῖς ἡλικίας, διὰ νὰ καταρτίσωμεν τρεῖς ἔτι μεραρχίας ἐπὶ ποδὸς πολέμου. Τὰ ἄλλα εἶναι ἀνεφάρμοστα, διότι θέλετε νὰ ἔχωμεν ἀπαλλαγέντας, οὓς νὰ ἐκγυμνάσωμεν ἐπί τινα χρόνον, ἐνῷ εἶναι ἀδύνατον νὰ καταρτισθῇ στρατὸς ἀξιόμαχος ἐντὸς ὀλίγου χρόνου. Ἐὰν θέλητε νὰ φέρητε εἰς τὸν στρατὸν 20,000 ἄνδρας ἐπὶ 6 μῆνας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνθέξῃ ὁ Προϋπολογισμός· ἐὰν θέλητε νὰ τοὺς φέρετε δι’ ἕνα μῆνα, θὰ ἔχητε μόνον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔχετε ἐκγεγυμνασμένον στρατόν· προσέτι δὲ δέον νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει καὶ τοὺς ἄλλους διαφόρους λόγους, ὅτι οἱ τοιοῦτοι εἶναι στηρίγματα οἰκογενειῶν κλπ., καὶ ὅτι θὰ φέρητε ἕνα κλονισμὸν εἰς τὰς οἰκογενείας, χωρὶς νὰ ἐνισχύσητε οὔτε τὸν μόνιμον στρατὸν οὔτε τὸν διὰ τῆς προσκλήσεως τῆς ἐφεδρείας ἐπὶ ποδὸς πολέμου τιθέμενον στρατόν. Ἦλθε τὸ ζήτημα τῆς ἰσότητος τῶν βαρῶν καὶ τῶν ἀπαλλαγέντων μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶπεν, ὅτι ἡ ἐντύπωσις ἡ ψυχολογική, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ κοινωνία, εἶναι, ὅτι οἱ ἀπαλλαγέντες δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὸν πόλεμον. Δὲν θέλετε μεγαλειτέραν ἀπόδειξιν τῆς ὀρθότητος τοῦ νομοσχεδίου ἀπ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἀνέφερε, διότι ὁ κόσμος κατεξανέστη, ἐπειδὴ ὁ νόμος ἐπιβάλλει λόγους περὶ ἀπαλλαγῆς. Ἐν τούτοις ἡ τότε Κυβέρνησις, ὀρθῶς ποιοῦσα, δὲν ἐκάλεσεν αὐτούς, διότι τί ἤθελε τοὺς κάμει; ποῦ ἤθελεν εὕρει τὰ στελέχη, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐκγυμνάσῃ αὐτούς; Διὰ τοῦτο ἔχομεν αὐτὸ τὸ συναίσθημα τῆς δυσφορίας τοῦ λαοῦ, καὶ ἂν γείνῃ πάλιν πόλεμος, πάλιν δὲν θὰ κληθῶσιν οἱ ἀπαλλαγέντες, διότι οἱ πόλεμοι εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν δὲν γίνονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δίδωσι καιρὸν νὰ ἐκγυμνάζωνται οἱ ἀπαλλαγέντες· ἑπομένως ὀρθῶς τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ ὁρίσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπέδειξεν ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου. Εἶχε δίκαιον λοιπὸν ὁ λαὸς νὰ δυσφορῇ· ἐδυσφόρει ὁ λαός, διότι ἔβλεπεν ἀπὸ μίαν οἰκογένειαν, τῆς ὁποίας ὁ πατὴρ ἔτυχε νὰ εἶχεν ἀποθάνει, ὅτι 4 ἢ 5 μέλη μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς οἰκογενείας ἀπηλλάσσοντο τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως· ὁ πρῶτος, διότι ἦτο ὀρφανός· ὁ δεύτερος, ἐπειδὴ ἦτο ἔγγαμος ὁ πρῶτος, ἀπηλλάσσετο καὶ αὐτός· τὸ αὐτὸ δὲ ἐγίνετο καὶ διὰ τὸν τρίτον καὶ τέταρτον, καὶ οὕτως ἀπὸ μίαν οἰκογένειαν, ἀποτελουμένην ἀπὸ 4 ἢ 5 ἄτομα, οὐδεὶς ἐκαλεῖτο, ἵνα ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ. Τί δὲ εἴχομεν ἀφ’ ἑτέρου; Εἰς ἄλλην οἰκογένειαν, ἐπειδὴ ἔζῃ ὁ πατήρ, ἔβλεπε καὶ τὰ 4 ἄρρενα τέκνα, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν οἰκογένειαν, νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλὰ σήμερον ἐκλείπει ὁ λόγος οὗτος, σήμερον δὲν ἀπαλλάσσεται ἢ μόνον ὁ πρῶτος ὀρφανὸς, ἢ ὁ μόνος υἱὸς πατρὸς ἀνικάνου πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, ἢ ὁ ἔχων ἀδελφὸν ὑπηρετοῦντα ἢ ἀποβιώσαντα ἐν τῷ στρατῷ, καὶ δὲν θὰ δυσφορῇ ὁ λαός, ὅταν ἴδῃ, ὅτι ὁ πρωτότοκος ὀρφανὸς, ὁ ἔχων μητέρα χήραν καὶ ἀγάμους ἀδελφὰς ἢ μικροτέρους ἀδελφοὺς νὰ προστατεύσῃ, μένει καὶ δὲν καλεῖται εἰς τὸν στρατόν, ἵνα ὑπηρετήσῃ ἐν ὥρᾳ πολέμου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὡς ἄριστα, καὶ δὲν πρέπει νὰ χάνωμεν καιρόν, συζητοῦντες ἐπὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα καὶ ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου ἀπέδειξεν, ὅτι οὕτω δέον νὰ κανονισθῶσι.

§268Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης συναδέλφου. Ἐπανειλημμένως ἐλέχθη ὑπ’ αὐτοῦ, ὅτι ὁ στρατὸς κατὰ τὸν πόλεμον ἀπεγοητεύθη ἕνεκα τῶν ἀπαλλαγέντων. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν δύο τινά· πρῶτον, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου ὑπῆρχον στρατιῶται ὑπαγόμενοι εἰς τὸν νῦν ἰσχύοντα νόμον περὶ στρατολογίας, καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπήγοντο εἰς τὸν νόμον τὸν πρὸ τοῦ ἰσχύοντος, καὶ ὡς πρὸς τούτους ἐφηρμόζοντο δύο τινά· πρῶτον εἴχομεν στρατιώτας, διὰ τοὺς ὁποίους ὑπῆρχον λόγοι ἀπαλλαγῆς, καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν κατὰ τὸν πόλεμον, καὶ εἴχομεν στρατιώτας πράγματι ἀπαλλαγέντας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκλήθησαν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν πόλεμον. Ὅτε ἡ πατρὶς μᾶς ἐκάλεσε νὰ μεταβῶμεν ἐκεῖ ἀκριβῶς, ὅπου ἔδει νὰ μεταβῶμεν καὶ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας, εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀφήσαμεν ὄπισθέν μας τοὺς ἀπαλλαγέντας· ἀλλ’ ὅτε ἐκάλεσεν ἡμᾶς, οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἐφαντάσθη, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ παράπονον κατὰ τῆς πατρίδος, ἢ κατὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ἢ κατὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐκάλεσε καὶ τοὺς ἀπαλλαγέντας, ὅπως λάβωσι μέρος εἰς τὸν πόλεμον, ἀλλ’ ὅλοι μετέβημεν, χωρὶς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ τοιοῦτον· ἓν μόνον ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπῆρχον πλησίον μας στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μονογενεῖς καὶ εἶχον ἐγκαταλείψει πατέρα καὶ μητέρα, οἵτινες καὶ ἠσθένουν πιθανῶς καὶ ἐστεροῦντο καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου· εἴχομεν πλησίον μας στρατιώτας, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν οἰκογενείας, δηλονότι τρία καὶ τέσσαρα τέκνα· εἴχομεν πλησίον μας στρατιώτας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν προστάται οἰκογενειῶν, διότι εἶχον μικροτέρους ἀδελφούς. Αὐτὰ ἀκριβῶς, ἀξιότιμε κύριε ἐξ Ἄρτης Βουλευτά, μᾶς ἀπεγοήτευον· δὲν μᾶς ἀπεγοήτευε διότι ἀφήσαμεν ὄπισθέν μας τοὺς ἀπαλλαγέντας, διότι περὶ τούτων ἡμεῖς οὐδὲν ἐγνωρίζομεν· σεῖς δὲ, οἵτινες ἐκάθησθε εἰς τὰ καφενεῖα καὶ οὐδὲν ἄλλο ἐκάμνετε ἢ ν’ ἀναγινώσκητε τὰ τηλεγραφήματα, σεῖς μόνον ἐνομίζετε, ὅτι ὤφειλον νὰ προσέλθωσι καὶ οἱ ἀπαλλαγέντες· ἀλλὰ πῶς νὰ προσέλθωσιν, ἵνα ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα, ἀφοῦ δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ τοὺς γυμνάσωμεν, νὰ τοὺς διδάξωμεν τὸν χειρισμὸν τοῦ ὅπλου; Ἓν μόνον περιέμενα ἀπὸ σᾶς· ὅτι καὶ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους καταδιώκετε σήμερον, τοὺς ἀπαλλαγέντας, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα, διότι ἐκλήθησαν εἰς τὰ ὅπλα μετὰ τὸν πόλεμον, νὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν.

§269Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τρυφερότης τῆς καρδίας σας σᾶς κάμνει νὰ πράξητε αὐτό!

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§271ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρὶν, κύριοι Βουλευταὶ, εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, τοῦ 22 δηλονότι, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξετάσω ἐν ὀλίγοις τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταὶ, διττῶς κατὰ τὴν κρίσιν μου δέον νὰ ἐξετασθῇ· ἤτοι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς οἰκονομικῆς καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς καθαρῶς στρατιωτικῆς. Καὶ διὰ νὰ ἐξετάσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, δέον νὰ γνωρίζωμεν, τί κάμνουσι τὰ ἄλλα Κράτη, προκειμένου περὶ στρατοῦ, καὶ πόσα ποσὰ δαπανῶσιν. Ἐν Τουρκίᾳ, ἐπὶ ἐσόδων 18 ἕως 19 ἑκατομμυρίων λιρῶν τουρκικῶν, ἤτοι 600,000,000 δραχμῶν, δαπανῶνται διὰ τὸν στρατὸν 4,960,000 λίραι, ἤτοι 160,000,000 δραχμαὶ, δηλ. πλέον τοῦ τετάρτου. Ἐν Βουλγαρίᾳ, ἐπὶ ἐσόδων φράγκων 88,000,000, δαπανῶνται διὰ τὸν στρατὸν 24,000,000, σχεδὸν τὸ ¼. Ἐν Σερβίᾳ, ἐπὶ ἐσόδων 78,000,000, δαπανῶνται διὰ τὸν στρατὸν 20,000,000...

§272ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀμφιβάλλω.

§273ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μὴ ἀμφιβάλλετε, διότι αἱ σημειώσεις αὗται εἶναι εἰλημμέναι ἐκ πηγῆς θετικωτάτης... Ἐν Ἑλβετίᾳ, ἐπὶ ἐσόδων 95 ἕως 100 ἑκατομμυρίων φράγκων, δαπανῶνται 28 ἕως 30 ἑκατομμύρια, —καὶ σημειώσατε, ὅτι λαμβάνω τοὺς ἀριθμοὺς ἐκ τῶν Προϋπολογισμῶν, καθ’ ὅτι δύνανται νὰ βεβαιῶνται, ἀλλὰ νὰ μὴ εἰσπράττωνται ταῦτα...

§274Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰσπράττονται.

§275ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἔστω. Τοῦτο ὅμως δὲν μεταβάλλει τὸ πρᾶγμα... Διὰ τὸν στρατὸν λοιπὸν ἐξοδεύονται ἐν Ἑλβετίᾳ 28 ἕως 30 ἑκατομμύρια φρ. Ἐν Ἰταλίᾳ, ἐπὶ ἐσόδων 1,700,000,000 φράγκων, ἐξοδεύονται διὰ τὸν στρατὸν 400,000,000. Ἐν Αὐστρίᾳ, ἐπὶ ἐσόδων φράγκων 2,000,000,000, ἐξοδεύονται 300,000,000. Ἐν Σουηδίᾳ, ἐπὶ ἐσόδων 180,000,000, ἐξοδεύονται διὰ τὸν στρατὸν φράγκα 37,000,000. Τέλος ἐν Ἑλλάδι, ἐπὶ ἐσόδων 118 ἕως 120 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δαπανῶνται διὰ τὸν στρατὸν 20, 18, 15, 14 ἑκατομμύρια· διότι συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἐν Ἑλλάδι· πρὸ πενταετίας ἐξωδεύοντο 15,000,000, κατόπιν ἀνῆλθον μέχρι 18,000,000 δρ., καὶ ἤρχισαν πάλιν νὰ κατέρχωνται· μόνου δὲ δυνάμει τοῦ νῦν ὑποβληθέντος νομοσχεδίου θὰ ἐξοδεύωνται 20,000,000. Ἀνέφερα, Κύριοι, τὰ ποσὰ ταῦτα, διὰ νὰ καταδείξω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχουσι πολυτέλειάν τινα διὰ τὸν στρατόν, καὶ ἀπόλυτον λιτότητα διὰ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, τὴν ἐκπαίδευσιν, δικαιοσύνην κλπ. Ἐν Ἑλλάδι συμβαίνει ὅλως τὸ ἐναντίον. Ἐπὶ 120,000,000 δραχμῶν ἐξοδεύονται 15,000,000 διὰ τὸν στρατόν. Ἐὰν δὲ παρατηρήσωμεν εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ἐπὶ πληθυσμοῦ 60,000,000 βλέπομεν ὅτι ἔχουσι στρατὸν μόνον 70,000 ἀνδρῶν, ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ πληθυσμοῦ 45,000,000 ἔχουσι στρατὸν μόνιμον 500,000 ἀνδρῶν. Τὸ αὐτὸ δὲ συμβαίνει καὶ ἐν Γερμανίᾳ. Τί σημαίνει αὐτό; Κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἡ δύναμις τοῦ στρατεύματος σήμερον δὲν εἶναι μόνον ἀνάλογος τῶν πόρων καὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀνάλογος τῶν βλέψεων, ἀνάλογος τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἔθνους, ἀνάλογος τῶν ἐθνικῶν ὑποχρεώσεων. Ἐὰν λοιπὸν ἡμεῖς ἔχωμεν τοιαύτας βλέψεις, τοιαύτας ἐθνικὰς ὑποχρεώσεις, ἐὰν ὁ στρατός μας ἔχῃ ὑψηλὸν προορισμόν, πρέπει νὰ ὑποστῶμεν θυσίας, ἂν ὄχι περισσοτέρας, τοὐλάχιστον, ἀναλόγως, ὅσας ἡ Βουλγαρία, ἡ Τουρκία, ἡ Ρουμανία, ἡ Σουηδία. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂς ἴδωμεν, τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ, θ’ ἀπαιτήσῃ πολλὰς δαπάνας; δηλαδὴ θὰ ἀπαιτήσῃ πολὺ περισσοτέρας τῶν σήμερον ἀπαιτουμένων; Ἐγὼ νομίζω ὄχι. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1903, τὴν ὁποίαν λαμβάνω ὡς βάσιν, φέρει 27,382 κληρωτούς· ἐὰν ἀφαιρέσητε 400 κληρωτούς, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀπαλλάσσωνται λόγῳ ἀνικανότητος, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θ’ ἀποτίσωσι τίποτε, οἱ ἄλλοι ἢ θὰ καταταχθῶσιν ἐπὶ δεκαοκταμήνῳ θητείᾳ, ἢ θὰ πληρώσουν. Ἔχομεν τοὺς ἀνυποτάκτους, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι σεβαστός, 7,000 περίπου, οἱ ὁποῖοι θὰ πληρώσουν 300 δραχμὰς ἕκαστος· ἑπομένως θὰ ἔχωμεν εἰσόδημα 7,000 X 300 = 2,100,000 δραχμάς, τὸ δὲ νομοσχέδιον λαμβάνει τόσον αὐστηρὰ μέτρα, ὥστε βεβαίως θὰ εἰσπραχθῇ τὸ ποσὸν αὐτό· ἐὰν δὲν εἰσπραχθῇ ἐντὸς μηνός, θὰ εἰσπραχθῇ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, δύο ἐτῶν, πέντε ἐτῶν, πάντως ὅμως θὰ εἰσπραχθῇ, ἐνῷ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον δὲν πληρώνουσι τίποτε· μόνον προστίθεται ἡ πρόσθετος ὑπηρεσία 15 μηνῶν. Λοιπὸν θὰ ἔχωμεν νέον εἰσόδημα 2,100,000 δραχμῶν. Οἱ μέχρι τοῦδε ἀπαλλασσόμενοι ἀνέρχονται εἰς 10,000 περίπου. Σήμερον τί θὰ γείνῃ; Διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἐξαιρέσεων αὐτῶν θὰ ἔχωμεν κληρωτοὺς ἐπὶ πλέον, οἵτινες θὰ καταταχθῶσιν, 6,000· ὥστε πόσοι θὰ ἀπαλλάσσωνται; 4,000 περίπου. Αὐτοὶ θ’ ἀπαλλάσσωνται· ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν πληρώνουσι; Βεβαίως πληρώνουσι 300 δραχμὰς ἕκαστος, ἀλλ’ εἰς ἕξ ἐτησίας δόσεις. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἔχομεν 4,000 τοιούτους, — ἐγὼ τοὺς ἀναβιβάζω εἰς 5,000, — θὰ ἔχωμεν τὸ πρῶτον ἔτος 250,000 δραχμὰς, τὸ δεύτερον 500,000, τὸ τρίτον 750,000, τὸ ἕκτον 1,500,000· ὥστε βλέπετε, ὅτι θὰ ἔχωμεν 1,500,000 δρ. θετικὸν εἰσόδημα μετὰ 6 ἔτη, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνωσιν αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀπαλλάσσωνται, ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ καταταχθῶσι, καὶ τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἀναβιβάζω εἰς τὸν ἀριθμὸν 15,000, καὶ ὄχι, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς 13,000, συμπεριλαμβάνων βεβαίως καὶ τοὺς διαθεσίμους καὶ τοὺς χωροφύλακας· σήμερον κατατάσσονται κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον 6,700, κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ κατατάσσωνται, κατὰ τὴν κρίσιν μου, 15,000, διότι ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ κατατάσσωνται ἐπὶ 18 μῆνας, θὰ κατατάσσωνται ἐπὶ ἓξ μῆνας καὶ οἱ χωροφύλακες, ὧν ὁ ἀριθμὸς ἀνέρχεται εἰς 2,940, καὶ οἱ διαθέσιμοι, οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶδον εἰς ἓν σημείωμα, τὸ ὁποῖον ἔχω λάβει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι 2,300. Λοιπὸν ἐν ὅλῳ μὲ τοὺς ἀνυποτάκτους τῶν παλαιῶν ἀπογραφῶν, οἱ ὁποῖοι, θὰ κατατάσσωνται κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους, θὰ ἔχωμεν δύναμιν πλέον τῶν 15,000 ἀνδρῶν. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι δὲν θὰ προσθέσῃ νέα βάρη τὸ νομοσχέδιον, διότι θὰ ἔχωμεν 2,100,000 δρ. ἀπὸ τοὺς ἀνυποτάκτους, θὰ ἔχωμεν 1,500,000 ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπαλλάσσωνται, καὶ θὰ ἔχωμεν καὶ ἓν ποσὸν κἄπως σημαντικὸν ἀπὸ τοὺς διαθεσίμους, οἱ ὁποῖοι, καθὼς γνωρίζετε, θὰ πληρώνωσιν, ἀφοῦ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ ἑξάμηνον ἐν τῷ στρατεύματι, 150 δραχμάς. Ἐγὼ ὑπελόγισα, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ εἰσπράττῃ τὸ Δημόσιον πλέον τῶν 3,000,000 δραχμῶν. Τί εἰσπράττει νῦν; Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὰ ἔσοδα, εὗρον, ὅτι εἰσπράττονται 1,400,000 δραχμαὶ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων. Ἑπομένως περιττὸν εἶναι νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν δι’ ἄλλων βαρῶν, προκειμένου περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι αὐτὸ τοῦτο παρέχει εἰς ἑαυτὸ τοὺς πόρους. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι δέον τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς καθαρῶς στρατιωτικῆς. Τὸ εὑρίσκω, Κύριοι, τέλειον καὶ ἄρτιον. Ἐὰν ψηφισθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ, ἔχω πεποίθησιν, ὅτι μεγάλως θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατεύματος, διότι δὲν μένει ἡ αὐτὴ θητεία, δὲν διπλασιάζεται, ἀλλὰ τριπλασιάζεται κατὰ τὴν κρίσιν μου. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, οἱ κληρωτοὶ τοῦ πεζικοῦ τὸ δεύτερον ἔτος μετατίθενται ὁριστικῶς εἰς τὴν χωροφυλακήν. Δὲν μένει παρὰ νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰ συντάγματα ἓν μόνον ἔτος. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ ἀσκοῦνται; Ὡς γνωρίζετε, τοὺς τέσσαρας μῆνας, Ἰούνιον, Ἰούλιον, Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον, ὡς ἐκ τῆς ὥρας τοῦ ἔτους, δὲν ἀσκοῦνται. Ἑπομένως μένουν 8 ἄλλοι μῆνες. Ἀλλὰ κατ’ αὐτοὺς τοὐλάχιστον τοὺς 8 μῆνας ἀσκοῦνται; ὄχι· διότι, ἐὰν ἐξαιρέσητε ἐν μέρει τὰς φρουρὰς Ἀθηνῶν καὶ Λαρίσης, εἰς ὅλας τὰς ἄλλας φρουρὰς, καὶ ἐν Κερκύρᾳ καὶ ἐν Πάτραις καὶ ἐν Καλάμαις καὶ ἐν Ναυπλίῳ, τί συμβαίνει; Τὴν μίαν ἡμέραν οἱ στρατιῶται μεταβαίνουσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς φρουρᾶς, τὴν ἄλλην εἰς τὰς ἀσκήσεις. Ἑπομένως μόνον 4 μῆνας ἀσκοῦνται· ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτοὺς ἀσκοῦνται; ὄχι, διότι ἔχομεν τὰς Κυριακὰς, τὰς ἐπισήμους ἡμέρας, τὰς ἡμέρας ἀσθενείας, τεσσαρακονταοκτάωρον ἄδειαν ἀπουσίας, ἡμέρας βροχῆς...

§276Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ τὰ Σάββατα διὰ τὴν καθαριότητα.

§277ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βεβαίως... Καθ’ ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἔκαμα ἐν Καλάμαις, ὅπου ὑπηρέτησα ὡς ἀξιωματικός, εὗρον ὅτι ἐπὶ 70 μόνον ἡμέρας οἱ στρατιῶται ἀσκοῦνται. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νομίζω, ὅτι δώδεκα τοὐλάχιστον μῆνας θὰ ἀσχολῶνται εἰς τὰς ἀσκήσεις· διότι πρῶτον διπλασιάζεται ὁ ἀριθμὸς, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν ψηφίζεται νομοσχέδιον διὰ τὴν χωροφυλακὴν καὶ δὲν ἀναλαμβάνει αὕτη ὅλας τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, καὶ αὐτὸ ἐὰν συμβῇ, πάλιν οἱ στρατιῶται θὰ ἀσκῶνται ἐπαρκῶς, διότι κατὰ τοὺς μῆνας Δεκέμβριον, Ἰανουάριον, Φεβρουάριον, Μάρτιον, Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον θὰ συμπίπτῃ νὰ ὑπηρετῶσι καὶ τῶν δύο ἀπογραφῶν οἱ στρατεύσιμοι. Ἐκ τούτου δὲ τί θὰ ἔχωμεν; Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ καταταχθῶσι 13,000, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, —ἀλλὰ εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν περιλαμβάνει βεβαίως καὶ τοὺς χωροφύλακας, ἀνερχομένους εἰς 2,940, οὐχὶ ὅμως καὶ τοὺς διαθεσίμους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνέρχωνται εἰς ἄλλας 2,000 κατὰ τὴν γνώμην μου, —θὰ ἔχωμεν μετὰ τῶν διαθεσίμων ἐν ὅλῳ 15,000· ἐξ αὐτῶν θὰ ἀπέλθωσι μετὰ ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν οἱ χωροφύλακες καὶ οἱ διαθέσιμοι· ἑπομένως θὰ μένωσι περὶ τὰς 10,000 κληρωτοὶ τὸ πρῶτον ἔτος. Ἀλλὰ τὸ δεύτερον ἔτος τί θὰ συμβῇ; Θὰ ἔλθωσι νὰ καταταχθῶσιν οἱ νέοι κληρωτοὶ, οἱ ὁποῖοι, ὡς προεῖπον, μετὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν διαθεσίμων θὰ ἀνέρχωνται εἰς 15,000· ἀλλ’ ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τοὺς ἄνδρας τῶν παλαιῶν ἀπογραφῶν, ἀνερχομένους τοὐλάχιστον εἰς χιλίους, θὰ ἔχωμεν 16,000, καὶ 10,000 ἐκ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους, θὰ ἔχωμεν 26,000, καὶ 5,000 τὰ στελέχη, ἐν ὅλῳ 31,000 ἄνδρας.

§278Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ ἐτήσιος νόμος τὸ ἐπιτρέπῃ· διότι θὰ ἔχωμεν τὸν ἐτήσιον νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ περιορίζῃ αὐτὸ τὸ ποσόν.

§279ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τί ἐννοεῖτε, κύριε Ἀγγελόπουλε; Τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα;

§280Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί.

§281ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁρίζει τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ εἰς 22,000. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν, θὰ ἔχωμεν 26,000 στρατοῦ, καὶ 5,000 τὰ στελέχη, 31,000 καὶ πλέον. Θὰ δύνανται λοιπὸν εὐκόλως νὰ γίνωνται γυμνάσια οὐ μόνον λόχου καὶ τάγματος καὶ συντάγματος, ἀλλὰ καὶ ταξιαρχίας καὶ μεραρχίας. Τότε τάχα δὲν θὰ ἐκτελῆται ἡ ὑπηρεσία τῆς φρουρᾶς; Βεβαίως θὰ ἐκτελῆται. Ἀλλὰ σήμερον, ὡς προανέφερα, ἐὰν μεταβαίνωσιν ἐκ περιτροπῆς τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς φρουρᾶς καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν εἰς τὰς ἀσκήσεις, τότε θὰ συμβαίνῃ, ὥστε κάθε 5 ἢ 6 ἡμέρας νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς φρουρᾶς. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Ἐγὼ, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τὰ εὑρίσκω ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις λαμπρόν. Νομίζω δὲ, ὅτι, ἂν ψηφισθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ, ὁ στρατὸς θὰ καταστῇ ἱκανὸς νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι προωρισμένος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δηλαδὴ θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ἀπέλθωσιν ἐντεῦθεν, τὸν βεβαιῶ ὅτι, ὅταν ψηφισθῶσι τὰ προσήκοντα στρατιωτικὰ νομοσχέδια καὶ ὁ στρατὸς ἀνακτήσῃ τὸ γόητρόν του, πληρωθῶσι δὲ οἱ λόχοι, τὰ τάγματα καὶ τὰ συντάγματα στρατιωτῶν, τότε μόνοι μας ἡμεῖς οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ ἀπέλθωμεν ἐντεῦθεν, καὶ θὰ μεταβῶμεν εἰς τὸν στρατόν. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐξ ἀριστερῶν).

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 22 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§283Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Πιστεύω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζει τὴν μεγίστην χρησιμότητα, ἣν ἔχουσιν ἐν τῷ στρατῷ οἱ σκοπευταί. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ δεχθῇ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅτι «εἰς διαθεσιμότητα ἐπίσης ἀποστέλλονται κατὰ τὸν ὁριζόμενον χρόνον τοῦ ἑξαμήνου καὶ οἱ εὐδοκιμήσαντες εἰς διαγωνισμὸν βολῆς, κατὰ τὰ κανονισθησόμενα διὰ Β. Διατάγματος.» Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι εἶναι δικαιότατον τοῦτο νὰ γείνῃ, διότι οὕτω πως θέλετε διεγείρει τὴν ἅμιλλαν μεταξὺ τῶν στρατιωτῶν, ἵνα καταστῶσι καλοὶ σκοπευταί.

§284Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἰδέα σας εἶναι καλή, καὶ θὰ τὴν λάβω ὑπ’ ὄψιν.

§285Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Τὴν καταθέτω καὶ ἐγγράφως. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 116).

§286Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§287Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ καὶ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἀναφέρεται πάντοτε ἡ ὀργανικὴ δύναμις τοῦ στρατοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως διὰ τοῦ νόμου τοῦ στρατολογικοῦ, τοῦ νῦν ψηφιζομένου, θὰ συμβαίνῃ πολλάκις ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ νὰ ἦναι ἀνωτέρα τῆς ὀργανικῆς, ἣν ὁ ἐτήσιος νόμος ὁρίζει, καὶ θ’ ἀναγραφῇ μεγαλείτερον ποσὸν παρὰ τὸ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ ἀπαιτούμενον, καλὸν θὰ ἦτο νὰ εἴπωμεν «τῆς ὡρισμένης δυνάμεως τοῦ στρατοῦ», δηλαδὴ τῆς διὰ τοῦ ἐτησίου νόμου περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ὁριζομένης.

§288Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀργανικὴ δύναμις.

§289Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ σήμερον, ἐὰν παρατηρήσητε αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐλπίζομεν νὰ πραγματοποιηθῶσι, δηλαδὴ 13,000 κατ’ ἔτος νὰ κατατάσσωνται, θ’ ἀναβιβάσωμεν μόνον τοὺς ὁπλίτας εἰς 26,000. Λοιπὸν αὐτὴ εἶναι δύναμις ἀνωτέρα τῆς ὀργανικῆς· διότι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, ὡς κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, ἀναγράφει τόσην δύναμιν τῶν διαφόρων μονάδων, ὥστε ἀπαιτεῖται ποσὸν πολὺ μικρότερον τῶν 26,000 ἀνδρῶν δι’ αὐτάς. Λοιπὸν, διὰ νὰ μὴ εὑρισκώμεθα εἰς ἀντίφασιν, νὰ ἔχωμεν ἄλλην δύναμιν ὀργανικὴν καὶ ἄλλην δύναμιν συγκαλουμένην κατ’ ἔτος, δύναται νὰ τεθῇ «τῆς ὡρισμένης δυνάμεως». Ἡ ὡρισμένη δύναμις εἶναι ἡ ἐτησίως ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁριζομένη.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 24 καὶ 25 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§291Ι. Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὡς ἕνα τῶν σπουδαιοτέρων καὶ ἀναγκαιοτέρων ὅρων τοῦ καλοῦ καταρτισμοῦ τῶν διαφόρων ὅπλων θεωρῶ τὴν κατάταξιν καταλλήλων κληρωτῶν ἐν αὐτοῖς. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ Μηχανικοῦ, ἔνθα αἱ ποικίλαι καὶ τεχνικαὶ ἐργασίαι αὐτοῦ ἀπαιτοῦσι δεξιότητα ἐπαγγελματικὴν καὶ ἄνδρας εὐρώστους καὶ νοήμονας, θεωρῶ τὴν ἀνάγκην ταύτην ἐπιτακτικωτέραν. Ἕνεκα τούτου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχετικὴν τροπολογίαν περὶ κατατάξεως κληρωτῶν ἐν τῷ Μηχανικῷ, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκεται).

§293Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν προσθήκην παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ περὶ τοῦ τρόπου τῆς προσκλήσεως τῶν ἐφέδρων. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Ἡ καλουμένη ὑπὸ τὰ ὅπλα ἐτησία ἀπογραφὴ καὶ οἱ πρὸς ἀσκήσεις καλούμενοι ἔφεδροι καὶ ἐθνοφρουροὶ εἰδοποιοῦνται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ δηλοποιήσεώς του δημοσιευομένης ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως». Ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, οἱ δῆμοι καὶ τὰ χωρία, οἱ κάτοικοι δηλαδὴ αὐτῶν, δὲν δύνανται νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προστεθῇ: «καὶ διὰ προσκλήσεως τοιχοκολλουμένης εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἑκάστου δήμου.»

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 28 (ἀναγινώσκεται).

§295Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ λείπει κἄποια λέξις· φρονῶ δὲ, ὅτι λείπει ἡ λέξις «κατατάσσονται». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 29–32).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 33 (ἀναγινώσκεται).

§297Ι. Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχω τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πτυχιλοῦχοι τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν ἐν τῷ μέλλοντι θὰ προορίζωνται διὰ τὸ σῶμα τοῦ Μηχανικοῦ, θ’ ἀκολουθῶσι τὰ μαθήματα τοῦ σχολείου τοῦ Μηχανικοῦ, καὶ ἀκολούθως, μετὰ εὐδόκιμον ἀπολυτήριον ἐξέτασιν, θὰ κατατάσσωνται ὡς ἀξιωματικοὶ ἔφεδροι ἐν τῷ σώματι τοῦ Μηχανικοῦ. Περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ σχολείου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Καταθέτω τὴν τροπολογίαν, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 117). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 33, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 34). Ἄρθρον 35 (ἀναγινώσκεται).

§299ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλῶ, ἐκ συμφώνου μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς τελευταία παράγραφος (ἀναγινώσκει): «Τὰ ὑπὸ τῆς ἀμέσως ἀνωτέρω παραγράφου ὁριζόμενα εἰς ὄφελος τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ χρηματικὰ ποσὰ, ὁσάκις προέρχωνται ἐξ ἀντισηκωμάτων καταβαλλομένων ὑπὸ στρατευσίμων ὑπαγομένων εἰς τὴν κατὰ θάλασσαν στράτευσιν, ἀνήκουσιν εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, παρ’ οὗ ἐξαργυροῦνται τὰ σχετικὰ χρηματικὰ γραμμάτια ἄνευ πληρωμῆς τέλους χαρτοσήμου.»

§300Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, μίαν πληροφορίαν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον οἱ ἀπαλλασσόμενοι ὡς ἔχοντες ἀδελφὸν ὑπηρετοῦντα ἐν τῷ στρατῷ ἢ ἀποθανόντα ἐν τῷ στρατῷ καὶ οἱ δι’ ἄλλους τινὰς λόγους ἀπαλλασσόμενοι καταβάλλουσιν ὡς ἀντισήκωμα 100 δραχμὰς, μόνον δὲ οἱ πρωτότοκοι ὀρφανοὶ πληρώνουσιν ἀντισήκωμα 150 δραχμάς. Ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ἀντισήκωμα δι’ ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς περιπτώσεις τῆς ἀπαλλαγῆς εἰς 50 δραχμάς; Διότι τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι δι’ ὅλα τὰ ὀκτὼ ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη, ἀπαιτοῦνται ὡς ἀντισήκωμα δραχμαὶ 300.

§301Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διῃρέθη ἡ πληρωμὴ κατὰ δόσεις.

§302Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὡς πρώτην καταβολὴν ὡρίσαμεν τὴν καταβολὴν 50 δραχμῶν.

§303Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως, εἰ δυνατὸν, ἐλαττώσῃ τὴν ποσότητα τοῦ ἀντισηκώματος δι’ ὅλας ἐν γένει τὰς ἀπαλλαγάς· διότι κατὰ τὴν γνώμην μου θὰ προκύψωσι δύο κακά· ἐὰν οἱ ἀπαλλασσόμενοι δὲν ἔχωσι τὰ μέσα νὰ πληρώσωσι τὸ ἀντισήκωμα, — τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ὑπέρογκον διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, — δὲν θ’ ἀπαλλαγῶσιν, ἀλλὰ θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ στράτευμα, καὶ τότε ὁ ἀριθμὸς τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ θὰ ἦναι μεγαλείτερος, καὶ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία νὰ ἀπολύσῃ αὐτοὺς, ὡς στρατιώτας, δηλαδὴ νὰ ἀποστείλῃ εἰς ἀόριστον ἄδειαν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἐκ τῆς κατατάξεως τῶν ἀπαλλαγέντων ὑπερβῇ τὸν ἀριθμὸν, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὸ στράτευμα δυνάμει τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐλαττώσῃ τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ ἔχῃ οἰκονομίαν, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ χάσῃ καὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ κερδίσῃ τὸ Κράτος ἐκ τοῦ ἀντισηκώματος. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι, ἐὰν τὸ ἀντισήκωμα ἤθελε περιορισθῆ εἰς μικρότερον ποσὸν, καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἤθελε κερδίσει ἐκ τοῦ ἀντισηκώματος, καὶ ὁ στρατὸς ἤθελε περιορισθῆ εἰς τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τοῦ ἀντισηκώματος.

§304Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐγένετο πρότασις τοιαύτη καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον ἀνέγραφεν ἀντισήκωμα ἀνώτερον, ἐψηφίσθη δὲ τότε ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου· ἑπομένως τὸ ζήτημα ἐλύθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπανέλθωμεν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνῃ ἡ παρατήρησις, ὅτι εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δόσεων, διότι λέγει «ἐτησίως εἰς ἴσας δόσεις». Δυνατὸν νὰ ἦναι καὶ μία δραχμή. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ εἰς ἓξ δόσεις, ἀνὰ 50 δραχμάς.

§305Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι νὰ πληρώσωσι 300 δραχμὰς, ὅπως λέγει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἢ 50 δραχμὰς καθ’ ἕκαστον ἔτος. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι εἶναι πολὺ τὸ ποσὸν, καὶ πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 150 δραχμάς.

§306Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§307Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ αὐτοῦ.

§308Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτηθῇ, διότι ἐλύθη πλέον τὸ ζήτημα.

§309Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ἄρθρον τι σχετικὸν, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει περὶ ἀντισηκωμάτων, εἶχον ὑποβάλει πρότασιν, ὅπως ἐλαττωθῶσι τὰ ἀντισηκώματα, διότι ἐθεώρουν αὐτὰ τόσον ἐπιβαρυντικὰ, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπηρετῶσι μόνον οἱ πτωχοὶ, νὰ ἀπαλλάσσωνται δὲ οἱ πλούσιοι. Ὄντως ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὴν πρότασίν μου, ἀπεφάσισε δὲ, κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐλαττώσῃ τὸ ποσὸν κατὰ 40% ἐπὶ τῶν μεγάλων ποσῶν. Ἐὰν θεωρῇ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀρκετὴν τὴν διαβεβαίωσιν τόσον τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καθὼς καὶ τὴν ἐμὴν, ἂς ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του.

§310Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὄχι, δὲν ἀποσύρω τὴν πρότασιν, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ θεωρῶ πολὺ μέγα.

§311Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠμφισβήτησα, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι μέγα, ἐπειδὴ ὅμως ὑπέβαλον τροπολογίαν, καὶ αὕτη ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον νὰ ἐπιμένητε.

§312Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἐπιμένω, διότι τὸ ποσὸν εἶναι μέγα, καὶ εἶναι δύσκολον νὰ τὸ πληρώσουν οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15;

§314Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἐννοεῖτε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν;

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν δὲν ὑποστηρίζηται ἡ πρότασις ὑπὸ 15...

§316Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Θέλετε νὰ ὑπογράψωμεν 15; Εἴμεθα περισσότεροι.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γ. Παπαδημητρίου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἀντισηκώματος εἰς δραχμὰς 150, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Κ. Γεράκη καὶ Π. Σάκκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 122, ἐξ ὧν 6 ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 116 κατὰ τῆς προτάσεως. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 35, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 36). Ἄρθρον 37 (ἀναγινώσκεται).

§319Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὴν διάταξιν ταύτην, κύριε Πρόεδρε, θεωρῶ πολὺ αὐστηράν, διότι, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν γνωρίζει, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν προσερχομένων κληρωτῶν εἶναι ἄνθρωποι ἀμαθεῖς, ἀγροῖκοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωσι τὰς δρακοντείους διατάξεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 146, ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν αὐτοὶ παραλείψωσι νὰ προσέλθωσιν, ἢ ἀποκρύψωσι τὸ ἐπάγγελμά των ἢ τὴν τέχνην αὐτῶν ἢ τὸν βαθμὸν τῆς ἐκπαιδεύσεώς των, ὑποβάλλονται εἰς τρίμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Θεωρεῖτε τοῦτο δίκαιον; Τίνα βαθμὸν ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀποκρύψωσι;

§320Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Νὰ δηλώσωσι, τί ἀπολυτήριον ἔχουσιν.

§321Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πολλοὶ οὔτε αὐτὸ δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ πράξωσιν. Ἂς ὁρισθῇ τοὐλάχιστον, ὅτι θὰ ἐρωτᾶται ὁ κληρωτὸς περὶ αὐτῶν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου.

§322Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα· αὐτὸ δύναται νὰ προστεθῇ.

§323Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, καὶ ἂν ἐρωτηθῶσι, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὸ εἴπωσιν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὑπηρετήσας ἐν τῷ στρατῷ ὡς ὑπαξιωματικός, εἶδον ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἠγνόουν καὶ τὸ ὄνομα τοῦ πατρός των. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 37, ὡς ἔχει).

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 38 (ἀναγινώσκεται).

§325Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἀπὸ τοῦ 1897 καὶ ἐντεῦθεν, κατὰ στατιστικὴν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατέθηκεν, ὁ μέσος ὅρος τῶν ἀνυποτάκτων εἶναι 3000 ἕως 4000 κατ’ ἔτος, ἐκτὸς τῶν ἀνυποτάκτων τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς 6,700. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ μία φορολογία 1½ ἑκατομμυρίου δραχμῶν κατ’ ἐλάχιστον, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνυποτάκτων ἔσεται 5,000 κατ’ ἔτος, δύο δὲ ἑκατομμυρίων καὶ πλέον δραχμῶν, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνυποτάκτων ἦναι ὁ αὐτὸς πρὸς τὸν τῆς παρελθούσης ἀπογραφῆς. Ἐὰν τὸ χρῆμα πρόκηται νὰ δοθῇ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, ἐγὼ τοὐλάχιστον δύναμαι νὰ ψηφίσω τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι ἐκτὸς τούτου φρονῶ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβληθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ποινὴ μεταξὺ τῶν ἄλλων ποινῶν, τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους, διὰ νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς εἰς τὴν ἀνυποταξίαν. Δὲν εἶμαι ὅμως διατεθειμένος νὰ ψηφίσω τὴν διάταξιν ταύτην, ἐὰν τὸ χρῆμα αὐτὸ δὲν διατεθῇ ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι ἐπιβάλλεται μία φορολογία δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§326Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μία ἄλλη διάταξις τοῦ ἄρθρου εἶναι τόσον δρακόντειος, ὥστε διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ πληρώσωσι πάντες οἱ ταμίαι τὰ πρόστιμα, τὰ ὁποῖα τοῖς ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον αὐτό· ἐὰν μάλιστα ὑποχρεωθῇ ὁ ταμίας νὰ πληρώσῃ δι’ ἕκαστον ἀνυπότακτον πρόστιμον 100 δραχμῶν, ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον, τότε ἀλλοίμονον εἰς τὸν ταμίαν! Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, προκειμένου περὶ κληρωτοῦ ἄγοντος τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του; Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι κατὰ τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του ὁ νέος δὲν ἔχει περιουσίαν, διότι ζῇ ὁ πατήρ του, ὅστις καὶ διαχειρίζεται τὴν περιουσίαν. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ δυνηθῇ ὁ ταμίας ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, ἀφ’ ὅτου ὁ κληρωτὸς κηρυχθῇ ἀνυπότακτος, νὰ εἰσπράξῃ αὐτὸ τὸ ποσόν;

§327Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον λέγει: «ὅταν ὁ ταμίας ἤθελε παραμελήσει ἀδικαιολογήτως τὴν εἴσπραξιν.»

§328Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ «ἀδικαιολογήτως» δὲν σημαίνει τίποτε· καταστρέφεται ἐντελῶς αὐτό.

§329Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε διατὶ παραπονεῖσθε;

§330Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διὰ νὰ ἔχῃ κῦρος μία διάταξις, ἡ ὁποία ἀναγράφεται εἰς ἕνα νόμον, δὲν πρέπει νὰ καταστρέφηται διὰ μιᾶς λέξεως.

§331Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν καταστρέφεται.

§332Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διότι, ἐὰν θέλητε νὰ ἐξαναγκάσητε τὸν ταμίαν διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ προστίμου αὐτοῦ, δὲν τὸν ἐξαναγκάζετε, ἐν ᾗ περιπτώσει τῷ δώσητε τὸ εὐρὺ δικαίωμα τῆς ἀπαλλαγῆς διὰ τῆς λέξεως «ἀδικαιολογήτως», διότι ὁ ταμίας θὰ εἴπῃ: «ἔδωκα τὸ ἔνταλμα εἰς τὸν εἰσπράκτορα, ἵνα εἰσπράξῃ τὸ ποσόν· τί πταίω ἐγὼ, ἂν δὲν τὸ εἰσέπραξε;» Τοῦτο δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν παλαιὸν νόμον. Διὰ τίνα λόγον νὰ ἀπαγγείλωμεν τόσας ποινάς; Αἱ εἰσπράξεις γίνονται συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἐπίσης καὶ ἡ ἄλλη ποινὴ, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς δημάρχους, δὲν εἶναι δικαία· διότι εἶναι δυνατὸν ὁ δήμαρχος νὰ μὴ γνωρίζῃ, ὅτι εἶναι ἀνυπότακτος ὁ κληρωτὸς, καὶ νὰ μὴ τὸν διαγράψῃ. Ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑπαγάγωμεν καὶ τὸν δήμαρχον εἰς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος τιμωρεῖ τοὺς τοιούτους μὲ φυλάκισιν καὶ μὲ στέρησιν τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ.

§333Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ σκοπὸς τοῦ ἄρθρου εἶναι νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνυποτάκτων, ὅσον δυνάμεθα.

§334Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μόνον ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποβλέπετε εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν 300 δραχμῶν δι’ ἕκαστον ἀνυπότακτον, ὅπως ἐξασφαλίσητε τὴν εἴσπραξιν δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δύνασθε νὰ ἐπιμένητε.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 38, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 39 (ἀναγινώσκεται).

§336Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου γίνεται λόγος περὶ τῆς κανονικῆς ἀδείας, ἥτις λογίζεται ὡς χρόνος ὑπηρεσίας, μόνον ἐὰν δὲν ὑπερβαίνῃ τὸν ἕνα μῆνα. Νομίζω δίκαιον, ἐὰν ἤθελεν ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ, νὰ προστεθῇ «ἐκτὸς τῆς ἀναρρωτικῆς ἀδείας, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ διατελῇ ὁ ὁπλίτης καὶ ἐπὶ δύο μῆνας», διότι εἶναι πολλοὶ καχεκτικοὶ, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἐπαρκεῖ ἡ ἄδεια τοῦ ἑνὸς μηνός.

§337Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἐγένετο λόγος, ὅτι ἡ κατ’ οἶκον νοσηλεία πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας, διότι ἐθεωρήθη ἄδικον, ἓν ἀτύχημα, συμβαῖνον εἰς τὸν ὁπλίτην κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν του, ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεώς του, νὰ παρατείνῃ κατ’ ἴσον χρόνον, καθ’ ὃν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ θεραπεία του, τὴν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἰς τὰς πλείστας ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχουσι νοσοκομεῖα, καὶ νοσηλεύονται οἱ πάσχοντες κατ’ οἶκον. Τὸ νὰ μὴ συμμετρῆται λοιπὸν ὁ χρόνος τῆς νοσηλείας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὸ θεωρῶ πολὺ ἄδικον.

§338Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ τούτου ἐγένετο εὐρυτάτη συζήτησις κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τότε εἶπον, ὅτι τὸ Κράτος σήμερον ἔχει νοσοκομεῖα πολὺ καλὰ, εἰς ὅλα δὲ τὰ μέρη, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι νοσοκομεῖα, ὑπάρχουσι θεραπευτήρια, ὥστε οἱ στρατιῶται πανταχοῦ ἔχουσι πᾶσαν τὴν ἀπαιτουμένην περίθαλψιν. Τὸ ζήτημα τῆς κατ’ οἶκον νοσηλείας ἔλαβε τοιαύτην γενίκευσιν, ὥστε ἐθεωρήθη σχεδὸν ὡς κατάχρησις, καὶ πρὸς περιστολὴν αὐτῆς τῆς καταχρήσεως ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ διάταξις αὕτη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§339Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Δὲν νομίζετε ἄδικον, ἕνεκα μιᾶς καταχρήσεως νὰ ἀδικηθῶσιν ἕτεροι, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα ἀσθενείας ἔχουσιν ἀνάγκην ἀλλαγῆς κλίματος, ὅταν μάλιστα ἡ ἀλλαγὴ αὕτη ἦναι λίαν ὠφέλιμος διὰ τὸν ἀναρρωνύοντα;

§340Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐὰν οἱ ἀσθενοῦντες ὁπλῖται δὲν εἶχον πράγματι τὴν ἀπαιτουμένην περίθαλψιν ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νοσοκομείοις καὶ θεραπευτηρίοις, ἤθελον παραδεχθῇ τὴν πρότασίν σας· ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι τὰ νοσοκομεῖα καὶ τὰ θεραπευτήρια εἶναι ἀρκετὰ σήμερον διὰ πᾶσαν νοσηλείαν.

§341Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διάταξιν τῆς παραγράφου ταύτης, ἀνήγγειλε πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ θεραπευτήρια καὶ τὰ νοσοκομεῖα τὰ στρατιωτικὰ εἶναι τοσοῦτον ἐντελῆ, ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νοσηλείας κατ’ οἶκον, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀνάγκη, ἵνα καταστείλῃ, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, τὰς καταχρήσεις, ἀνέγραψε τὴν εἰρημένην διάταξιν.

§342Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, ὅτι ἡ παράτασις τῆς κατ’ οἶκον νοσηλείας ἐλαττώνει τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπολογισμένον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ ὁπλίτου. Εἰς τὸ νοσοκομεῖον δὲν δύναται ὁ ὁπλίτης νὰ παρατείνῃ τὴν διαμονήν του, ἐφ’ ὅσον αὐτὸς θέλει, διότι εἰς τὸ νοσοκομεῖον ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος, ἐνῷ εἰς τὴν κατ’ οἶκον νοσηλείαν χωροῦσι πολλά.

§343Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ συμβῶσι καταχρήσεις, ἀφοῦ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μεταβῶσι μὲ ἀναρρωτικὴν ἄδειαν εἰς τὰς οἰκίας των ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην ταύτης, ἀντὶ νὰ τιμωρήσωμεν τὰς ἐξαιρέσεις, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἀναγράψωμεν ἐν ἑτέρῳ νόμῳ, ἐν τῷ κανονισμῷ τῆς ὑπηρεσίας π. χ., μίαν διάταξιν, καθ’ ἣν νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ κατ’ οἶκον νοσηλεία. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἐπιτρέπεται ἡ κατ’ οἶκον νοσηλεία, θεωρεῖται δὲ ὡς χρόνος ὑπηρεσίας ἡ ἐν νοσοκομείῳ νοσηλεία, θεωρῶ σκληρὸν νὰ μὴ ὑπολογίζηται ὡς τοιαύτη καὶ ἡ κατ’ οἶκον νοσηλεία ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην αὐτῆς. Ἂς ἀναγράψῃ λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν διάταξιν, καθ’ ἣν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ κατ’ οἶκον νοσηλεία.

§344Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, ὅτι εἰς τὴν κατ’ οἶκον νοσηλείαν καταφεύγουσιν, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, οἱ εὐποροῦντες, ἐνῷ οἱ περισσότεροι τῶν ἀποτελούντων τὸ στράτευμα δὲν καταφεύγουσιν εἰς τὴν κατ’ οἶκον νοσηλείαν, διότι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα. Καὶ ἄλλο λοιπὸν διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἐπιζητοῦμεν, τὴν ἰσότητα ἐν τῷ στρατεύματι, ἡ ὁποία συντελεῖ εἰς τὴν πειθαρχίαν.

§345Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐγὼ τέκνα δὲν ἔχω, πατὴρ δὲν εἶμαι, καὶ δὲν δύναμαι ἴσως νὰ ἐκτιμήσω τὸ φίλτρον τὸ πατρικόν· φρονῶ ὅμως, ὅτι εἶναι σκληρόν, πολὺ σκληρόν, νὰ στερήσωμεν τοὺς ἀτυχεῖς γονεῖς, οἱ ὁποῖοι μετὰ χαρᾶς μεγάλης θὰ ἔβλεπον τὰ τέκνα των ἀναρρωννύοντα ἐν ταῖς ἀγκάλαις αὑτῶν, νὰ τοὺς στερήσωμεν τὴν εὐτυχίαν ταύτην διὰ τῆς ἀπειλῆς, ὅτι τὰ τέκνα των, μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ σταδίου τῆς ἀσθενείας των καὶ ἀφοῦ ἀναρρώσωσι, θὰ ἦναι ὑποχρεωμένα νὰ ὑπηρετήσωσι πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ἐφ’ ὅσον χρόνον ἐνοσηλεύθησαν κατ’ οἶκον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν τῇ χαρακτηριζούσῃ αὐτὸν εὐσπλαγχνίᾳ, νὰ δεχθῇ τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως ταύτης.

§346Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὡς διετυπώθη τὸ ἄρθρον 39, νομίζω ὅτι ἔχει καλῶς· διότι, ἐὰν πρόκηται περὶ ἀναρρώσεως, θὰ χορηγηθῇ ἀναρρωτικὴ ἄδεια ἑνὸς μηνός, ἐὰν πρόκηται δὲ περὶ κατ’ οἶκον νοσηλείας, ἐὰν ὁ ἀσθενῶν ὁπλίτης ἔχῃ τὰ μέσα νὰ νοσηλευθῇ εἰς τὸν οἶκόν του, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὴν αὐταπάρνησιν νὰ ὑπηρετήσῃ εἶτα τὸν χρόνον τοῦτον εἰς τὸν στρατόν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, φρονῶ, ὅτι, ἐὰν ζητῇ νὰ νοσηλεύηται ἐν τῇ οἰκίᾳ του, δύναται νὰ ἐξακολουθῇ νὰ νοσηλεύηται, ὅσον θέλει αὐτὸς ἢ ὁ πατὴρ ἢ ἡ μήτηρ του, ἀλλὰ τὸν χρόνον τοῦτον, καθ’ ὃν θὰ νοσηλευθῇ, νὰ προσέλθῃ εἶτα νὰ τὸν ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατόν.

§347Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νομίζετε, ὅτι μόνον οἱ ἔχοντες τὰ μέσα τῆς εὐκολίας, ἐκεῖνοι μόνον λυποῦνται τὰ τέκνα των, οἱ δὲ μὴ ἔχοντες χρήματα δὲν λυποῦνται τὰ τέκνα των; ἢ ὅτι μόνον τὰ πρῶτα παιδιὰ εἶναι καλομαθημένα, τὰ δὲ λοιπὰ δὲν εἶναι, ὥστε νὰ μένουν ἐν τοῖς νοσοκομείοις; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης φέρει τὴν ἰσότητα ἐν τῷ στρατῷ, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι ἰσότης, οὔτε εἶναι πιθανὸν νὰ ὑπάρξῃ, διότι ἄλλης ἀνατροφῆς ἔτυχεν ὁ εἷς, καὶ δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς νόσον τινά, ἐν τῷ θεραπευτηρίῳ θεραπευόμενος, καὶ ἄλλης ὁ ἄλλος, καὶ δὲν δύναται, ἰδίως δὲ ὁ ἔχων τὰ χρηματικὰ μέσα, καὶ νομίζων, ὅτι μόνον δι’ αὐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν θεραπείαν του.

§348Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶναι προτιμότερον νὰ νοσηλεύηται ἐν τῷ νοσοκομείῳ παρὰ ἐν τῷ οἴκῳ του, διότι ἐν τῷ οἴκῳ του τρέχει τὸν κίνδυνον, ἕνεκα τῆς ἐλλιποῦς καὶ μὴ ἐπιστημονικῆς περιποιήσεως, νὰ πάθῃ καὶ ἐξ ἄλλων νοσημάτων.

§349Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μία ἀπορία μοὶ γεννᾶται, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι θὰ εὐαρεστηθῇ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λύσῃ. Εἰς τὴν δευτέραν περίοδον τῆς τελευταίας παραγράφου προβλέπεται ἡ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν, λόγῳ τῆς προσελεύσεως ἀνυποτάκτων παλαιῶν ἀπογραφῶν, ἤθελεν ὑπερβῆ ἡ δύναμις ἡ ἐν τῷ στρατεύματι τὴν ὀργανικὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ· τί γίνεται τότε;

§350Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μεταβαίνουν εἰς διαθεσιμότητα οἱ πλεονάζοντες.

§351Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ποῖοι πλεονάζοντες μεταβαίνουσιν εἰς διαθεσιμότητα; Διατί νὰ μὴ τηρήσωμεν τὴν τάξιν, ἡ ὁποία ἐκανονίσθη διὰ τοῦ ἄρθρου 23;

§352Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι πληροῦνται τὰ κενὰ τοῦ στρατοῦ, ὅλοι δὲ οἱ πλεονάζοντες, ἀφοῦ πληρωθῶσι τὰ κενὰ, πέμπονται εἰς τὴν διαθεσιμότητα.

§353Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ πλεονάζοντες;

§354Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τοὺς ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον.

§355Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ κάμνω τὴν παρατήρησιν, πρῶτον, ὅτι κατὰ παράβασιν τῆς ἀρχῆς, ἣν ἐθέσατε εἰς τὸ προηγουμένως ψηφισθὲν ἄρθρον 23, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλάσσωνται «οἱ πρεσβύτεροι υἱοὶ ζώντων πατέρων, ἀρχῆς γιγνομένης ἀπὸ τοῦ ἐγγεγραμμένου ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου ὑπὸ τὸν μεγαλείτερον ἀριθμὸν», δὲν τηρεῖται τοῦτο ἐδῶ, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἰσότης, σύνδεσμος εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀναφέρεται ἁπλῶς, ὅτι πέμπονται εἰς διαθεσιμότητα οἱ πλεονάζοντες, οἱ ὁποῖοι λαμβάνονται «ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων ὑπὸ μεγαλειτέρους ἀριθμοὺς ἐν τῷ στρατολογικῷ ἐλέγχῳ ἐκείνου τοῦ δήμου, εἰς ὃν ἀνήκουν οἱ ἀνυπότακτοι ἢ ἄλλης κατηγορίας ἄνδρες». Εἶναι παράβασις τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν καθωρίσατε ἀνωτέρω, διὰ τοῦ ψηφισθέντος ἄρθρου 23. Δὲν τηρεῖτε τὸ αὐτὸ πνεῦμα καὶ εἰς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ ἐδαφίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἀναφέρετε, ὅτι θ’ ἀποστέλλωνται εἰς τὴν διαθεσιμότητα οἱ διανύοντες τὸ δεύτερον ἔτος τῆς θητείας των, τῆς ὑποχρεώσεώς των.

§356Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ «ἐγγεγραμμένων ὑπὸ μεγαλειτέρους ἀριθμοὺς» δύναται ν’ ἀντικατασταθῇ «συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 23».

§357Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ γείνῃ τοῦτο, καὶ ἰδοὺ διατί· διότι ἄλλως δύναται νὰ συμβῇ, ἐνῷ ὑπάρχουσιν ἀνυπότακτοι ἀπὸ ἕνα δῆμον, νὰ ἐπιβαρύνηται ἄλλος δῆμος.

§358Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Βεβαίως.

§359Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πέμπεται εἰς τὴν διαθεσιμότητα ὁ ἔχων τὸν μεγαλείτερον ἀριθμὸν, ἀλλὰ κατὰ τὴν σειρὰν τὴν ἀναγραφομένην ἐν τῷ ἄρθρῳ 23.

§360Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψιν διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§361Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπίσης μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ φέρω. Εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ ἀνυπότακτοι νὰ παρουσιασθῶσι μετὰ τὴν πρώτην Ἰουνίου, διότι δύνανται εἰς πᾶσαν ἐποχὴν νὰ παρουσιασθῶσι, καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἔχητε κληρωτοὺς ὑπηρετοῦντας τὸ δεύτερον ἔτος, διότι τὴν πρώτην Ἰουνίου οἱ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ ἔτους τοῦ προγενεστέρου βεβαίως θὰ ἔχωσιν ἀπολυθῆ. Λοιπὸν θὰ ἔχητε κληρωτοὺς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ δήμου ἐκείνου, διανύοντας τὸν ἕβδομον, ὄγδοον ἢ ἕνατον μῆνα τῆς θητείας των. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, τί θὰ γείνῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει.

§362Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Εἶναι ὀρθοτάτη ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου.

§363Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ τὴν λάβω ὑπ’ ὄψιν μου.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 39, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 40 (ἀναγινώσκεται).

§365Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Μετὰ τὴν φράσιν «οἱ ἐθελονταὶ πεζοὶ» τοῦ ἄρθρου 169 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 40 τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὀρθὸν νὰ προστεθῇ: «καὶ εὔζωνοι».

§366Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ χωροφυλάκων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 40, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 41 (ἀναγινώσκεται).

§367Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου καθιστᾶτε 200 περίπου ἀνθρώπους ἐν Σύρῳ δυστυχεῖς. Ἐν Σύρῳ νέοι ἡλικίας 18 ἐτῶν εἰσέρχονται ὡς θερμασταὶ εἰς τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα, καθὼς καὶ εἰς τὰ μεταγωγικά. Ἐρωτῶ, τί θὰ γείνουν οἱ νέοι ἐκεῖνοι; Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου, μεταβαλλομένου εἰς νόμον, δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν, ἐν ὅσῳ δὲν ἔχουσι συμπεπληρωμένον τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των.

§368Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, δὲν λέγει τοῦτο τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον ἀσχολεῖται περὶ τῶν συμπληρωσάντων τὸ εἰκοστὸν πρῶτον ἔτος τῆς ἡλικίας των.

§369Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς ἐμπορικὰ πλοῖα, ἐὰν δὲν ἔχωσι συμπληρώσει τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των.

§370Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνώσατε καλῶς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον.

§371ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι, ἐὰν προστεθῇ μετὰ τὸ ἄρθρον 41 τοῦ νομοσχεδίου ἕτερον ἄρθρον, ὅπερ νὰ τροποποιῇ τὸ ἄρθρον 39 τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος νόμου, διὰ μιᾶς τροπολογίας, ἐκ δύο παραγράφων ἀποτελουμένης, ἠδυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν, ὅπερ ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός. Τοιαύτην τροπολογίαν ὑποβάλλω, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 39 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας τροποποποιεῖται ὡς ἀκολούθως: «Ὅσοι τῶν ἀνωτέρω διακόψωσι τὰς σπουδάς των ἢ μὴ δεχθῶσι μέχρι τοῦ 32 ἔτους συμπεπληρωμένου, κατὰ τὰς ὑποχρεώσεις των, τὸ ἱερατικὸν σχῆμα, ἢ ἀποβάλωσιν αὐτὸ μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ πεντηκοστοῦ ἔτους τῆς ἡλικίας των, ἐγγράφονται εἰς τὸν πρῶτον συνταχθησόμενον στρατολογικὸν κατάλογον, ἵνα ἐκπληρώσωσι τὴν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ καὶ τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ ὑποχρέωσιν, ἣν δύνανται νὰ ἐξαγοράσωσιν ἀντὶ δραχμῶν τετρακοσίων ὀγδοήκοντα, ἀκολούθως δὲ τάσσονται ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ ἢ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτῆς, ἀναλόγως τῆς ἡλικίας, ἣν ἄγουσιν. «Ἡ διάταξις αὕτη ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένων Ἰσραηλιτῶν, καὶ ἐπεκτείνεται εἰς ἅπαντας τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 38 καὶ 39 ἁπασῶν τῶν προηγουμένων ἀπογραφῶν κληρωτούς.»

§372Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ αὐτῶν εἶπον, ὅτι θὰ ὑπαβάλω εἰδικὸν νομοσχέδιον.

§373ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι διὰ μιᾶς τροπολογίας τοιαύτης δυνάμεθα νὰ συμπληρώσωμεν τὸ στρατολογικὸν νομοσχέδιον καὶ νὰ τὸ φέρωμεν καὶ εἰς συναρμολογίαν πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνυποτάκτων· διότι διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης πληροῦται καὶ μία ἔλλειψις, ἥτις ὑπάρχει εἰς τὸ εἰδικὸν νομοσχέδιον περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν, ὅπερ δὲν λαμβάνει πρόνοιαν περὶ τῶν καταταχθέντων ἀνυποτάκτων, οὓς θέτομεν διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἰς ἴσην πρὸς τοὺς μὴ καταταχθέντας ἀνυποτάκτους μοῖραν. Φρονῶ, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης δυνάμεθα νὰ συμπληρώσωμεν τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην εἰδικοῦ νόμου περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν μου ταύτην, τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καρυστίας θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 118).

§375Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν ἄλλην ἀπορίαν γεννᾷ τὸ ἄρθρον 41. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει, ὅτι «οὐδεὶς συμπληρώσας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του, μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου διορίζεται εἰς δημοσίαν ἢ δημοτικὴν θέσιν καὶ στρατιωτικὴν ἢ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, ἢ ναυτολογεῖται ἐπὶ ἑλληνικοῦ ἐμπορικοῦ πλοίου, ἐὰν μὴ προσαγάγῃ πιστοποιητικόν, δηλοῦν, ὅτι ἐξεπλήρωσεν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ τὰς ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου ἐπιβαλλομένας ὑποχρεώσεις.» Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἀπαλλασσόμενοι.

§376Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐκπλήρωσις ὑποχρεώσεως καὶ τοῦτο.

§377Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον νομίζω ὅτι θὰ ἦναι πλῆρες, ἐὰν προστεθῶσιν ἐν τέλει αὐτοῦ αἱ λέξεις «ἢ ἀπηλλάγη». Τὸ πιστοποιητικὸν ζητεῖται πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ὁ κληρωτὸς ἐξεπλήρωσε τὴν ἐν τῷ στρατῷ ὑποχρέωσίν του.

§378Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν παλαιὸν νόμον.

§379Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὸ παλαιὸν ἄρθρον ἔχει τὴν αὐτὴν ἀοριστίαν.

§380Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀοριστία· ὁ ἀπαλλασσόμενος ἐκτελεῖ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος τῷ ἐπιβάλλει.

§381Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπαλλάσσεται τοῦ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ.

§382Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προσῆλθεν, ἐκλήρωσε, καὶ θὰ κατετάσσετο, ἐὰν δὲν εἶχε λόγους ἀπαλλαγῆς.

§383Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀπαλλασσόμενος δὲν ἐκπληροῖ ὑποχρέωσιν, διότι ἀπαλλάσσεται· ἄρα, μὴ ἐκπληρώσας τὴν ὑποχρέωσίν του ἐν τῷ στρατῷ, μὴ ὑπηρετήσας, δὲν διορίζεται οὔτε εἰς δημοσίαν ἢ δημοτικὴν θέσιν, οὔτε εἰς στρατιωτικὴν ἢ ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, οὔτε ναυτολογεῖται ἐπὶ ἑλληνικοῦ ἐμπορικοῦ πλοίου, διότι δὲν δύναται νὰ προσαγάγῃ πιστοποιητικόν, δηλοῦν ὅτι ἐξεπλήρωσεν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ τὰς ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου ἐπιβαλλομένας ὑποχρεώσεις. Τοῦτο ἐξάγεται, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§384Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον λέγει «τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου ἐπιβαλλομένας.» Εἰς τὸν ἀπαλλασσόμενον ὁ νόμος δὲν ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.

§385Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ πιστοποιητικόν, ἵνα διορισθῇ.

§386Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὁ ὑπάρχων νόμος τοιαύτην διάταξιν ἔχει.

§387Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ παλαιὸς νόμος δὲν μεταβάλλεται, καὶ βεβαίως ἐν τῇ ἀκριβεῖ ἐννοίᾳ τῆς διατάξεως ταύτης εὑρίσκεται, ὅτι καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι συμπεριλαμβάνονται, ἀλλ’ ἐν τῇ πράξει συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Καὶ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχεν ἐκδώσει ἐγκύκλιον πρὸς τοὺς δημάρχους τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἐκδίδωσι διαβατήρια μόνον εἰς ὅσους ἐξεπλήρωσαν τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσίν των, οἱ δήμαρχοι ἠρνοῦντο νὰ ἐκδώσωσι διαβατήρια εἰς τοὺς ἀπαλλαγέντας, διότι ἔλεγον, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἐξεπλήρωσαν τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσίν των, διότι ἀπηλλάγησαν. Δηλαδὴ τὸ ὅτι ἀπηλλάγησαν δὲν ἐθεωρήθη ἀρκετόν. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ ζημιωθῶμεν, ἐὰν προσθέσωμεν τὰς λέξεις «ἢ ἀπηλλάγη» πρὸς διευκρίνησιν.

§388Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 41, ὡς ἐτροποποιήθη).

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 42 (ἀναγινώσκεται).

§390Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ διαθεσίμων, οἵτινες θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, διότι δὲν ὑπηρέτησαν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 22 τοῦ νομοσχεδίου, οὐδεὶς ὑπάρχει διαθέσιμος, ὅστις νὰ μὴ ὑπηρέτησε, διότι τὸ ἄρθρον 22 λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 80 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑπομένου. «Ἄρθρον 80. Ἐκ τῶν κατὰ τὸ ἀμέσως προηγούμενον ἄρθρον ὑποχρέων πρὸς στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν κατατάσσονται ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ πρὸς διάνυσιν τῆς διετοῦς θητείας των ἰσάριθμοι πρὸς τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἐν εἰρήνῃ ὀργανικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, οἱ δὲ πλεονάζοντες κατατάσσονται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ πεζικόν, καὶ μετὰ ἑξάμηνον πραγματικὴν ὑπηρεσίαν πέμπονται εἰς τὴν διαθεσιμότητα τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἀφοῦ καταβάλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 121 ὁριζόμενον χρηματικὸν τίμημα.» Ἄρα πάντες οἱ κληρωτοὶ κατατάσσονται, εἴτε ἐπὶ διετίαν, μεῖον τῶν ἀδειῶν, εἴτε ἐπὶ διετίαν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ, ὃν ὁρίζει ὁ νόμος περὶ στρατολογίας, εἴτε ὡς ὡς διαθέσιμοι. Λοιπὸν πάντες κατατάσσονται. Ἐν τῷ ἄρθρῳ ὅμως 42 παρουσιάζεται μία κατηγορία νέα, διότι λέγει: «οἱ μεταβάντες εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ἐκ τῆς διαθεσιμότητος, χωρὶς νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν.» Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν διαθέσιμοι, χωρὶς νὰ ὑπηρετήσωσιν, ἀφοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 22 πάντες οἱ πλεονάζοντες ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἐν εἰρήνῃ ὀργανικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατατάσσονται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ πεζικὸν, καὶ μετὰ ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν πέμπονται εἰς διαθεσιμότητα; Δὲν βλέπω ποῖοι εἶναι οἱ διαθέσιμοι, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν μεταβαίνουσιν εἰς διαθεσιμότητα.

§391Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἡ πρώτη παράγραφος εἶναι περὶ τῶν ἀπαλλαγέντων, ὁμιλεῖ διὰ προγενεστέρας ἀπογραφάς.

§392Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι μεταβατικὴ διάταξις.

§393Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν λέγει «μεταβαίνοντες», ἀλλὰ «μεταβάντες.»

§394Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐννοεῖ τοὺς πρὸ τοῦ παρόντος νόμου μεταβάντας; Ἐὰν ἐννοῇ τοῦτο, ἔχει καλῶς.

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 42, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 43 (ἀναγινώσκεται).

§396Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 43 καταργεῖ μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τὸ ἄρθρον 71 τοῦ ὑπάρχοντος νόμου περὶ στρατολογίας. Τὸ ἄρθρον 71 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς ἕκαστον νομὸν θέλει σχηματισθῆ εἷς ἔμπεδος λόχος ὑπαγόμενος ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου, τηρῶν εἰδικὴν ἀποθήκην ὑλικοῦ στρατοῦ κλπ.)

§397Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ τροποποιηθῇ, διότι τότε, μὲ τὸν παλαιὸν νόμον, ἦτο εἰς ἕκαστον νομὸν Στρατολογικὸν Γραφεῖον, καὶ ἐκεῖ ἐσχηματίζοντο ἔμπεδοι λόχοι· σήμερον δὲν θὰ ἦναι εἰς ἕκαστον νομὸν Στρατολογικὸν Γραφεῖον, ἀλλ’ εἰς ἕκαστον στρατιωτικὸν διαμέρισμα. Ἑπομένως δὲν θὰ ἦναι 25 Στρατολογικὰ Γραφεῖα, ἀλλὰ 16, ὅσα καὶ τὰ στρατιωτικὰ διαμερίσματα.

§398Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ τὸ καταργεῖτε, δὲν τὸ τροποποιεῖτε διὰ τοῦ ἄρθρου 43.

§399Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ τροποποιηθῇ.

§400Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐννοεῖτε λοιπόν, τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν παραδέχεται τὸ ἄρθρον 71 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, νὰ τὴν διατηρήσητε ἐν τῷ νέῳ νόμῳ, ἀλλὰ νὰ σχηματίσητε ἔμπεδα τάγματα εἰς ἕκαστον Στρατολογικὸν Γραφεῖον; Ἐδῶ ἀκριβῶς θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ ἄρθρου ἀφορῶντος τοὺς ἀπαλλασσομένους, παρακαλῶ νὰ προσέξητε, καὶ μελετήσητε τὸ ζήτημα, διὰ νὰ ἴδητε, ἂν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία διὰ μακρῶν ἀνεπτύχθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως οἱ ἀπαλλασσόμενοι κατατάσσωνται ἐν τοῖς ἐμπέδοις τούτοις τάγμασι, διὰ νὰ ὑπηρετῶσιν ἐπὶ βραχὺ χρονικὸν διάστημα, καὶ ἀσκηθῶσι κατὰ τρόπον, ὥστε καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι νὰ μὴ μεταβαίνωσι κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐφεδρείαν, καὶ νὰ ἐκγυμνάζωνται ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, οὕτως ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀριθμὸν ἐφέδρων μεγαλείτερον, καὶ νὰ δυνάμεθα ἐν περιπτώσει ἀνάγκης νὰ καλῶμεν ὀλιγωτέρας ἡλικίας.

§401Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ τὸ μελετήσωμεν.

§402Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συνιστῶ ἐν συμπεράσματι νὰ διατηρήσητε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 71 ὑπὸ τὴν ἀνωτέρω ἔννοιαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 43, ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν συζήτησιν).

§403ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ ὀργανισμοῦ σώματος γενικῶν ἐπιτελῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§404Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθησαν διάφοροι τροπολογίαι, ἰδίως ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄργους συναδέλφου κ. Καρπετοπούλου. Αἱ τροπολογίαι αὗται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν ἀπόψε, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι ἤδη καταπεπονημένη, ἡ δ’ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις θὰ ἦναι μακρά. Ἄλλως τε εἶναι τοιαῦται, κύριε Πρόεδρε, ὥστε ἀπαιτοῦσι μεγάλην προεπεξεργασίαν, καὶ ζητῶ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυνουρίας περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§406Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§407ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15.

§408Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἴμεθα.

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ πολύ. Δὲν εἶσθε 15. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καλούτση περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ πρότασις ἀπερρίφθη.

§410Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τροπολογίας μου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–6).

§411ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§412Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς ποῖον ἄρθρον εἶναι αἱ τροπολογίαι; Συζητοῦνται αἱ τροπολογίαι ἢ ὄχι;

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄργους ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ τὰς ἀναπτύξῃ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§414Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιερώσαμεν, ἐὰν ἄρθρον τι ἀντικατασταθῇ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, τότε θὰ συζητηθῇ ἅπαξ τὸ ἄρθρον αὐτό.

§415Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά· αὐτὸ εἶναι.

§416Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πιστεύω ἀκραδάντως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγω, εἶναι ὀρθόν. Τώρα, ἐὰν ἡ τακτικὴ ἠκολούθησε τὸ ἐναντίον, διαφέρει· ἀλλὰ τὸ συνταγματικὸν εἶναι, ὅτι ἑκάστη πρότασις αὐτοτελής, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἀνατροπὴν ἑνὸς ἄρθρου, βεβαίως πρέπει τρὶς νὰ συζητηθῇ καὶ τρὶς νὰ ψηφισθῇ, διὰ νὰ ᾖναι νόμιμος.

§417Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ τὸ λέγει αὐτό; Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν πολλάκις ὑποβάλλονται σπουδαιόταται προτάσεις αὐτοτελεῖς καὶ ψηφίζονται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν συζήτησιν).

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΑΦΛΗʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§419Ι. Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχω τροπολογίαν, καθ’ ἣν οἱ πτυχιοῦχοι τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, μετὰ τὴν διάνυσιν τῆς θητείας των ὀνομάζονται ἀμέσως ἀξιωματικοὶ ἔφεδροι τοῦ Μηχανικοῦ πρὶν ἢ ὑποστῶσιν εἰδικήν τινα ἐκπαίδευσιν ἔν τινι Στρατιωτικῇ Σχολῇ τοῦ Κράτους, ἐν τῷ μέλλοντι θὰ ἐκπαιδεύωνται ἐν τῷ σχολείῳ τοῦ Μηχανικοῦ, καὶ μετὰ εὐδόκιμον ἐξέτασιν καὶ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατεύματι τοῦ Μηχανικοῦ, τότε θὰ λαμβάνωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ.

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 120). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν συζήτησιν). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τοῦ ὑγειονομικοῦ καὶ φαρμακευτικοῦ κλάδου».

§421Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§422Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, κύριε Πρόεδρε.

§423ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας;

§424Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Μάλιστα.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή). Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρόντες 119. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τοῦ ὑγειονομικοῦ καὶ φαρμακευτικοῦ κλάδου» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς βʹ συζήτησιν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ κ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τροπολογίαν. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 121). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ».

§426Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ὁμιλήσουν ὁ κύριος Κ. Κουμουνδοῦρος καὶ ὁ κύριος Λιμπρίτης, ἀλλὰ δὲν εἶναι παρόντες, ἂς προταχθῇ τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον. Οἱ δυνάμενοι νὰ ὁμιλήσουν δὲν εἶναι ἐδῶ.

§427Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἂς ὁμιλήσουν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, καὶ 3).

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4;

§429Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἀντελήφθημεν τίποτε, κύριε Πρόεδρε. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἀναγινώσκῃ ὁ κύριος Γεράκης, ὄχι διὰ νὰ ψηφίζωμεν τὰ νομοσχέδια, ἀλλάσσει.

§430ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐκρινῶς ἀναγινώσκει, καὶ ἐγὼ προσκαλῶ πάντα θέλοντα νὰ ὁμιλήσῃ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλήν, ἔχει τις τῶν κυρίων Βουλευτῶν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§431Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγινώσκηται ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον.

§432Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἓν ἐδάφιον μόνον ἀνεγνώσθη.

§433ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιρρήσεως τὰ ἄρθρα 6–20). Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§434ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. Ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§435Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποίαν τρίτην ἀνάγνωσιν;

§436Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν τροπολογίαν σας, νὰ τὴν ἀναπτύξητε, διὰ νὰ τὴν μελετήσωμεν.

§437Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναπτύξατέ την.

§438ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§439ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. Μάλιστα.

§440ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 22. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§441Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τὸ ἄρθρον 23 λέγει, ὅτι «Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰδιώτης, κεκτημένος τὰ προσόντα, ἅτινα ὁρίζει ὁ σχετικὸς νόμος περὶ νομικῶν συμβούλων.» Πρόκειται νὰ διορισθῇ νομικὸς σύμβουλος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν;

§442ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑπάρχει νομικὸς σύμβουλος.

§443Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ δικαστικοῦ τμήματος διατὶ νὰ ἦναι ἰδιώτης, ἀφοῦ ὑπάρχει ἀξιωματικός;

§444Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν παλαιὸν ὀργανισμόν, κύριε Τσιτσάρα.

§445Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει;...

§446Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι καινοτομία.

§447Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Πληροφορίαν ζητῶ ἀπὸ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ διευθύνων τὸ δικαστικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναι καὶ ἰδιώτης;

§448ΦΩΝΑΙ (δεξιόθεν). Βεβαίως.

§449Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπειδὴ εἶναι δικηγόροι πολλοὶ, εἰδικοὶ διὰ τοιαύτας ὑπηρεσίας, δύναται ἡ ὑπηρεσία τῆς διευθύνσεως τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀνατεθῇ καὶ εἰς ἰδιώτην.

§450Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχοντα τὰ προσόντα τοῦ νομικοῦ συμβούλου.

§451Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτὸ οὐδεὶς τὸ ἀμφισβητεῖ, κύριε Ὑπουργέ. Ἐγὼ θέλω νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ἂν θεωρεῖτε ἐπάναγκες νὰ διευθύνῃ τὸ τμῆμα τὸ δικαστικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἰδιώτης, μὴ στρατιωτικός.

§452Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἡ διάταξις εἶναι δυνητική. «Δύναται» λέγει.

§453Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τὸ βλέπω ὅτι εἶναι. Νὰ μὴ θυμώνητε. (Διάλογοι).

§454Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν σᾶς ἀκούω.

§455Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἀκούσητε. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν, εἶσθε ἠπατημένος.

§456Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν σᾶς ἀκούει, εἶπε.

§457Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Καθήσατε κάτω, νὰ ἀκούσῃ.

§458Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποῖος νὰ καθήσῃ κάτω; (Θόρυβος).

§459ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ὁ κύριος συνάδελφος ἔκαμε τὴν ἐρώτησιν, καὶ, ὡς ἀντιλαμβάνομαι ἐγὼ, θέλει νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ θέσις εἶναι ὀργανική· διὰ τὴν θέσιν ταύτην προάγεται εἰς ἀντισυνταγματάρχην εἷς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, καὶ τὴν καταλαμβάνει· κρίνεται ἀναγκαῖον — καὶ ὀρθῶς κατ’ ἐμὲ — νὰ δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰδιώτης διευθυντὴς, καὶ πρέπει νὰ ἦναι ἰδιώτης διευθυντής. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ δημιουργηθῇ θέσις καὶ θὰ προαχθῇ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ὁρίζεται διὰ τὴν θέσιν αὐτὴν, εἷς ἐκ τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν;

§460Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§461Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ μέχρι τοῦδε ἐκράτει ἡ τακτικὴ, τὸ τμῆμα τῆς Δικαιοσύνης τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου νὰ τὸ διευθύνῃ ἀξιωματικός, καὶ ἀπροσκόπτως ἔβαινον τὰ πράγματα, διὰ ποῖον λόγον νὰ δημιουργήσωμεν καὶ μίαν δυνητικὴν ἔστω περίπτωσιν, νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ προσλαμβάνῃ ἕνα ἰδιώτην μὲ δραχμὰς ἑξακοσίας ἢ ἑπτακοσίας; Δὲν βλέπω τὸν λόγον.

§462Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν καταλαμβάνεις, διὰ προσωπικὸν λόγον; διὰ νὰ βάλῃ κάποιον;

§463ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§464Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Συνῄνεσα προηγουμένως. Μοῦ ἐζήτησε τὴν ἄδειαν ὁ κ. συνάδελφος, κύριε Πρόεδρε (γέλως).

§465ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δαπάνη μεγαλειτέρα δὲν γίνεται· ἡ θέσις δὲν θὰ πληρωθῇ διὰ προαγωγῆς, θὰ διορισθῇ ἰδιώτης διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος θὰ λαμβάνῃ μισθὸν ὄχι βεβαίως ἀνώτερον τοῦ μισθοῦ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου.

§466Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν τὸ ὁρίζει.

§467Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ λαμβάνῃ μισθὸν τμηματάρχου· τετρακοσίας δραχμάς.

§468ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔστω. Καὶ ἂν διορισθῇ κατὰ τὸν νόμον περὶ νομικῶν συμβούλων, θὰ λαμβάνῃ ἑπτακοσίας δραχμάς· δὲν εἶναι μεγάλη ἡ διαφορά. Εἶναι ἀναγκαῖον ὅμως, κατ’ ἐμέ, νὰ ᾖναι ἰδιώτης νομικὸς διὰ τὴν κανονικωτέραν λειτουργίαν τοῦ τμήματος αὐτοῦ καὶ τὴν καλλιτέραν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§469Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον, ὅπως εἶναι συντεταγμένον, δὲν λύει τὸ ζήτημα, ἂν καταργεῖ τὴν στρατιωτικὴν ὀργανικὴν θέσιν τοῦ συνταγματάρχου.

§470ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐδόθη ἐπίσημος ἐξήγησις.

§471Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου πᾶσα ἐξήγησις δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν καταργεῖ τὴν ὀργανικὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ὀργανισμὸς καὶ οἱ πίνακες αὐτοῦ.

§472Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Θὰ ἦναι καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§473Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ δὲν καταργοῦσι διάταξιν ποτέ, δὲν τροποποιοῦσι. Δὲν ὁρίζεται ὁ μισθός, ὁ ὁποῖος θὰ δοθῇ εἰς τὸν ἰδιώτην τοῦτον διευθυντὴν τοῦ τμήματος τοῦ δικαστικοῦ· ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα ἡ φράσις, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα τοῦ νομικοῦ συμβούλου, συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ὑποδείξῃ, ὅτι ὁ μισθὸς αὐτοῦ ἔσεται ὁ μισθός, τὸν ὁποῖον λαμβάνει ὁ νομικὸς σύμβουλος, δηλαδὴ 600 ἢ 700 δραχμαί.

§474Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς παρακαλῶ. Οὐδεὶς διορίζεται εἰς μὴ νενομοθετημένην θέσιν. Λοιπόν, ὅταν διορισθῇ εἰς μίαν θέσιν ἰδιώτης, δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διορίσῃ ἄλλον εἰς τὴν θέσιν ταύτην. (Διάλογοι). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἅμα ὡς ἡ θέσις πληρωθῇ ἀπὸ ἰδιώτην, δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ εἰς ταύτην καὶ στρατιωτικόν. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἀποδοχάς, αἱ ἀποδοχαὶ καθορίζονται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἢ ἀντισυνταγματάρχης εἶναι ἢ ἰδιώτης, ὁ μισθός του ἀναγράφεται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§475Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς στηρίζεται ἐπὶ τοῦ νόμου. Αἱ μισθοδοσίαι δὲν ὁρίζονται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· ἀναγράφονται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀλλ’ ὁρίζονται ὑπὸ τοῦ νόμου. Δὲν ὁρίζει ὁ Προϋπολογισμός, ποία εἶναι ἡ μισθοδοσία τοῦ ταγματάρχου ἢ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου ἢ τοῦ νομικοῦ συμβούλου· ὁρίζει ὁ νόμος ὁ εἰδικός, ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς ἁπλῶς ἀναγράφει. Ἐὰν δὲ ἡ θέσις ἡ ὀργανικὴ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ γραφείου τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης ὑπάρχῃ πεπληρωμένη, δὲν δύνασθε νὰ παύσητε ἐκ τοῦ ὀλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν—τῶν στελεχῶν—τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον κατέλαβε τὴν θέσιν ταύτην, δύνασθε ὅμως νὰ τὸ θέσητε εἰς διαθεσιμότητα, ἢ νὰ τῷ ἀναθέσητε ἄλλην ἐργασίαν, καὶ νὰ διορίσητε ἕνα ἰδιώτην. Ἡ θέσις ἡ ὀργανικὴ δὲν καταργεῖται διὰ τοῦ νόμου τούτου. Δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἀντισυνταγματάρχης ἢ ταγματάρχης.

§476Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι.

§477Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο ἐξάγεται.

§478Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅταν ὁ ὀργανισμὸς προβλέπῃ ἀντισυνταγματάρχην διὰ μίαν θέσιν, ἡ θέσις αὕτη θὰ καταληφθῇ ἀπὸ ἀντισυνταγματάρχην· ἀλλ’ ὅταν ὁ ὀργανισμὸς προβλέπῃ ἀντισυνταγματάρχην ἢ ἰδιώτην, καὶ καταληφθῇ ἡ θέσις ἀπὸ ἰδιώτην, ὁ ἀντισυνταγματάρχης αὐτὸς δὲν δύναται νὰ πλεονάσῃ, ἤ, καὶ ἂν πλεονάζῃ προσκαίρως, τούτου εὑρισκομένου εἰς διαθεσιμότητα, ὅταν πληρωθῇ μία κενὴ θέσις δι’ ἑτέρου προσώπου, κατόπιν δὲν θὰ δημιουργηθῇ ἑτέρα θέσις δι’ αὐτόν.

§479Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ὁ ἀντισυνταγματάρχης κατὰ τὸν πίνακα (ἀναγινώσκει): «Τμῆμα Δικαιοσύνης. Ἀντισυνταγματάρχης, λοχαγός, ὑπολοχαγός.» Ὁ ἀντισυνταγματάρχης οὗτος ὑπάρχει ἐν τῇ δυνάμει τοῦ στρατοῦ.

§480Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ διορισθῇ εἰς ἑτέραν κενὴν θέσιν.

§481Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κενὴν θέσιν;

§482Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§483Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πόθεν ἐξάγεται;

§484Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὅταν διορισθῇ ἰδιώτης εἰς τὴν θέσιν ταύτην, ὁ ἀντισυνταγματάρχης αὐτὸς θὰ διορισθῇ εἰς ἑτέραν κενὴν θέσιν.

§485Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κενήν; ἢ θὰ μένῃ ὑπεράριθμος;

§486Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐὰν μείνῃ ὑπεράριθμος, θὰ μείνῃ τοιοῦτος μέχρις ὅτου κενωθῇ ἑτέρα θέσις δι’ αὐτόν.

§487Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ δύναται νὰ μείνῃ καὶ ὑπεράριθμος, καὶ ἑπομένως νὰ πληρώνωνται δύο μισθοί.

§488Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεθ’ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, φρονῶ, ὅτι οὐδεμία παρίσταται ἀνάγκη τῆς διατηρήσεως τοῦ ἄρθρου 23, διότι ἢ πρέπει νὰ καθορισθῇ καὶ ὁ βαθμὸς καὶ ὁ μισθὸς τοῦ ἰδιώτου ὑπαλλήλου, ἢ τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ. Ἐὰν δὲν συναινέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον ἢ ἐξαλειφθῇ, ἐγὼ θὰ ζητήσω δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου.

§489Δ. ΔΕΔΟΥΣΗΣ. Εὖγε!

§490Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Διατί; Δὲν τὸ θέλετε; δὲν σᾶς ἀρέσκει; Αὔριον ἐγὼ θὰ ὑπάγω νὰ διορισθῶ ὑπάλληλος ἐκεῖ. Ἐὰν δὲν ὑπάγω ἐγὼ, θὰ ὑπάγῃς σὺ, ἢ ἄλλος, ὄχι βεβαίως διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δικαστικοῦ τμήματος, διότι ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἐπαρκέστατος εἰς τὰ νομικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα γεννῶνται ἐκεῖ, καὶ δὲν χρειάζεται ἰδιώτης νομομαθής.

§491ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον νὰ ἐκδίδῃ τὰ βουλεύματα!

§492Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἀπεύχομαι νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ πρόρρησίς μου, ἀλλὰ νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι ἰδιώτης θὰ τοποθετηθῇ ἐκεῖ διὰ ρουσφέτι.

§493ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε πρότασιν; Εἶσθε 15 οἱ ὑποστηρίζοντες;

§494ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Μάλιστα, μάλιστα. (Ἐγείρονται πλείονες τῶν 15).

§495Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις (θόρυβος).

§496Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διαβεβαιοῖ, ὅτι θὰ συμπεριλάβῃ τὴν διάταξιν.

§497ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρετε τὴν πρότασιν;

§498Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ὄχι. Νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§499Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ. Μίαν τροπολογίαν ὑποβάλλω, τὴν ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 23 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ τμηματάρχου αʹ τάξεως δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰδιώτης, κεκτημένος τὰ προσόντα, ἅτινα ὁρίζει ὁ σχετικὸς νόμος περὶ νομικῶν συμβούλων.»

§500Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ κενὴ θέσις.

§501ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§502Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§503ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Στράτου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 122). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§504ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ὑπάρχει πρότασις, κύριε Πρόεδρε.

§505ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε;

§506ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα.

§507ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν εἶναι δεκαπέντε.

§508Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι 15. (Ἀπέρχονταί τινες τῶν ὑποστηριζόντων τὴν πρότασιν). Εἶναι κωλυσιεργία συστηματική! Κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειωθῇ αὐτό.

§509ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτοῦ περὶ διαγραφῆς τοῦ ἄρθρου 23 λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§510ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν εἶναι 15, κύριε Πρόεδρε.

§511Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Πῶς δὲν εἴμεθα; Ἐὰν δὲν θέλητε τὴν πρώτην πρότασιν, θέλετε νὰ φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας;

§512ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν εἶναι 15.

§513ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι πράγματα αὐτά! Ὅτε ὑπέβαλον τὴν πρότασιν, ἦσαν 15.

§514ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ διατυπωθῇ ἡ πρότασις, κύριε Πρόεδρε.

§515ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διετυπώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτοῦ, νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νομοσχεδίου, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Α. Ζούζουλα καὶ Περ. Ἀλεξάκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§516ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 120. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως ἐψήφισαν 2, κατὰ τῆς προτάσεως 118. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 24 καὶ 25). Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§517Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχει ὑποβληθῆ τροπολογία. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἕνεκα τῶν καταχρήσεων, αἵτινες ἐλάμβανον χώραν παρὰ τοῖς διαχειρισταῖς τῶν συνταγμάτων, ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ διορίζωνται πρόεδροι τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου ταγματάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦσι καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν στρατολογικὴν, ἐν γένει δὲ τὴν οἰκονομικὴν καὶ πᾶσαν τὴν ἀλληλογραφίαν. Ὄντως ἐν τῷ ὀργανισμῷ τούτῳ προέβλεψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὥρισε νὰ ὑπάρχῃ εἷς ταγματάρχης εἰς ἕκαστον σῶμα, εἰς τὸ Πυροβολικὸν, εἰς τὸ Μηχανικὸν εἰς τὸ Ἱππικὸν ἀλλ’ εἰς τὸ Πεζικὸν ἐκ παραδρομῆς, φαίνεται, δὲν περιελήφθη ὁ βαθμὸς οὗτος. Ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ταύτης τινὲς Βουλευταὶ, ὁ κ. Γιαννακίτσας καὶ ἄλλοι, ἐν οἷς καὶ ἐγὼ, ὑπέβαλον τροπολογίαν.

§518Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν ἡ θέσις αὕτη ὑπάρχῃ εἰς τὸν ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν τροπολογίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἔχει).

§519ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκεται).

§520Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προστεθῇ ὡς δεύτερον ἐδάφιον ἡ Ἱππευτικὴ Σχολή, διὰ νὰ ἦναι ἡ Σχολὴ αὕτη ἐξάρτημα τοῦ σώματος τοῦ Ἱππικοῦ.

§521Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§522ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 27. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28). Ἄρθρον 29 (ἀναγινώσκεται).

§523Ι. Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου τοῦ 1897 ἀπέδειξεν, ὡς μαρτυροῦσιν αἱ ἐκθέσεις αἱ ἐπίσημοι περὶ τῆς δράσεως τοῦ σώματος τοῦ Μηχανικοῦ ἐν τῷ πολέμῳ τούτῳ, ὅτι τὸ σῶμα τοῦ Μηχανικοῦ, μολονότι ἠδυνήθη τότε νὰ ἐκτελέσῃ πάσας τὰς ὑπηρεσίας τὰς ἀνατεθείσας αὐτῷ, ἐν τούτοις οὔτε ὁ καταρτισμὸς αὐτοῦ οὔτε ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ συντάγματος τοῦ Μηχανικοῦ ἐν εἰρήνῃ ἦσαν εἰς ἣν θέσιν ἀπήτει ἡ ἐν ἐκστρατείᾳ ὑπηρεσία, ὅτε ἤθελε προσενέγκει ἔτι μείζονας ὑπηρεσίας. Ἐν τούτοις διὰ τοῦ ὑποβληθέντος ὀργανισμοῦ ὄχι μόνον δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῆς εἰδικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ σώματος τούτου, ἀλλὰ τελείως καταργεῖται καὶ τὸ ὑπάρχον καὶ λειτουργοῦν σχολεῖον αὐτοῦ. Θεωρῶ ἑπομένως, ὅτι ὄχι μόνον ἡ διατήρησις, ἀλλὰ καὶ ἡ βελτίωσις τῶν τοῦ σχολείου τούτου ἀποτελεῖ ἀνάγκην ἐπιτακτικὴν διὰ τὸ σῶμα τοῦ Μηχανικοῦ, διότι ἄνευ αὐτοῦ τὰ τάγματα τοῦ Μηχανικοῦ θέλουσιν ἐξομοιωθῆ πρὸς τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων. Διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶ, κύριε Πρόεδρε, διότι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρηκυῖα, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν σχετικήν, ἥτις ἀποβλέπει ὄχι μόνον εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ σχολείου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὰς Διευθύνσεις τοῦ Μηχανικοῦ, παρατηρῶ, ὅτι ὡς ἐκ τοῦ συστήματος τοῦ γενομένου δεκτοῦ ἐν τῷ ὀργανισμῷ τούτῳ περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν Διευθύνσεων ἀπὸ τεσσάρων εἰς τρεῖς, ὅταν δὲ ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τότε θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κατασκευάσωμεν πολλὰ κτίρια στρατιωτικά, καὶ νὰ ἐπισκευάσωμεν τὰ ὑπάρχοντα τοιαῦτα· ἐν τούτοις, ἐνῷ περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν Διευθύνσεων, καὶ ἐπεκτείνεται ἡ δικαιοδοσία τῶν λοιπῶν τριῶν, περιορίζεται καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ὑπηρετούντων ἐν ταῖς Διευθύνσεσι ταύταις. Θεωρῶ, ὅτι τοῦτο εἶναι πολὺ ἄδικον, διότι δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικόν, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ μέλλοντι. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ταῦτα πάντα ὑπ’ ὄψιν.

§524ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σκοπέλου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 123). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 29, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 30–36). Ἄρθρον 37 (ἀναγινώσκεται).

§525Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, ὅτι, ἐὰν ὁ διοικῶν τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων ἦναι ἀξιωματικὸς τοῦ Πυροβολικοῦ, ὁ ὑποδιοικητὴς ἀναγκαίως θὰ ἦναι ἀξιωματικὸς τοῦ Μηχανικοῦ, ὡς εἶναι καὶ εἰς τὸν παλαιὸν νόμον, καὶ τἀνάπαλιν.

§526Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 37. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 38 καὶ 39). Ἄρθρον 40 (ἀναγινώσκεται).

§527Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω, ἂν καλῶς ἔχει ἀναγραφῆ τὸ κεφάλαιον «131 ἵππους ἀξιωματικῶν» μετὰ τὰ κεφάλαια «16 ὑπενωμοτάρχας ἐφίππους», «224 χωροφύλακας ἐφίππους.» Παρατηρῶ δὲ προσέτι, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνθέσεως τῆς πεζῆς ἐνωμοτίας, ἀφοῦ ἔχομεν εἰς ἑκάστην ἐνωμοτίαν ἕνα ἐνωμοτάρχην, 2 ὑπενωμοτάρχας καὶ 15 χωροφύλακας, ἔπρεπεν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐνωμοταρχῶν καὶ ὑπενωμοταρχῶν, οἱ χωροφύλακες νὰ ἦναι 3150 καὶ ὄχι 2940. Παρακαλῶ λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ παρατηρήσητε, μὴ τυχὸν ἔχει παρεισφρήσει λάθος. Ἐπίσης παρατηρῶ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ὅτι χορηγεῖται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα, ὅπως διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ὁρίζῃ τὴν ἕδραν καὶ τὴν περιφέρειαν τῶν Μοιραρχιῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ κατ’ ἀνώτατον ὅρον αἱ Μοιραρχίαι θὰ ἦναι 16, πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρισθῇ, ὅτι εἰς ἑκάστην πρωτεύουσαν νομοῦ θὰ ἑδρεύῃ μία.

§528Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ὁρισμὸς τῆς ἕδρας ἑκάστης Μοιραρχίας καὶ τῆς περιφερείας αὐτῆς εἶναι ζητήματα, ἅτινα ἀνάγονται εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν· κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ δέσῃ τὰς χεῖρας αὐτῆς. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα Κυβερνητικόν, δὲν εἶναι ζήτημα καθαρῶς στρατιωτικόν.

§529Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν· ἀλλὰ διὰ τίνα λόγον φέρονται ἐνταῦθα πράγματα διὰ νὰ κανονισθῶσι διὰ νόμου, ἐν ᾧ δύνανται νὰ κανονισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος;

§530Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα Κυβερνητικόν.

§531Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ ἤδη, μὲ τὴν νέαν διοικητικὴν διαίρεσιν, διῃρέθησαν οἱ νομοί, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ προτιμηθῇ ὡς ἕδρα τῆς Μοιραρχίας ἡ πρωτεύουσα τοῦ νέου νομοῦ, εἰς δὲ τὴν παλαιὰν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ νὰ ἦναι ὑπομοιραρχία. Λ. χ. εἰς τὸν νομὸν Λακεδαίμονος· κατὰ τὴν νέαν διοικητικὴν διαίρεσιν ὁ νομὸς οὗτος διῃρέθη εἰς τὸν νομὸν Λακεδαίμονος καὶ τὸν νομὸν Λακωνικῆς. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἦναι ἕδρα Μοιραρχίας εἰς τὴν Λακωνικήν, καὶ ἕδρα ὑπομοιραρχίας εἰς τὴν Σπάρτην, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ἦναι ἄτοπον.

§532ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, ἡ δύναμις τῶν χωροφυλάκων εἶναι, νομίζω, 2940 ἄνδρες· κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τὸν ἰσχύοντα, ἀποστέλλονται ἐκ τοῦ πεζικοῦ εἰς τὴν χωροφυλακὴν τὸ πλεῖστον τῶν ἀνδρῶν, τῶν συμπληρωσάντων ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ· δηλ. ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἀποτελεῖται ἐκ 2940, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀποστελλομένων, ὡς εἶπον, ἐκ τοῦ πεζικοῦ ἀνδρῶν καὶ ἐκ διαφόρων ἄλλων πεζῶν ἐθελοντῶν, ἤτοι δύναται ν’ ἀποτελῆται καὶ ἐκ περισσοτέρων τῶν 2940 ἀνδρῶν. Ὡς ἔχει ἐν τῷ συζητουμένῳ ὀργανισμῷ ἡ διάταξις, περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν χωροφυλάκων εἰς 2940. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο θέλει ἡ ὑπηρεσία· ὑποθέτω, ὅτι θέλει νὰ ἀναγράψῃ τὴν παλαιὰν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποστέλλονται ἐκ τοῦ πεζικοῦ εἰς τὴν χωροφυλακὴν 2940 ἄνδρες· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι καὶ 200 καὶ 300 ἐθελονταί. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 40, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν συζήτησιν).

§533ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 3 καὶ 25′ π. μ. τῆς ἐπιούσης).